en en es my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my
အ႐ွဴရပ္ ခႏၶာကိုယ္စိုက္ ေ၀ဒနာလိုက္ဆုိသည္ႏွင့္ ၀င္သက္ဆြဲၿပီး အ႐ွဴရပ္လိုက္ပါ။ အသက္႐ွဴျခင္းကို ေခတၱရပ္ၿပီး အသက္ ခဏေအာင့္ထားပါ။ စိတ္ျဖင့္ ခႏၶာကိုယ္တစ္ကိုယ္လုံးကိုၿခံဳၿပီး ၾကည့္လိုက္ပါ။ စိတ္သည္အထင္ရွားဆုံး ေ၀ဒနာ ဆီသို႔ ေရာက္သြားလိမ့္မည္။ ထိုေ၀ဒနာေပၚမွာ သတိၾကပ္ၾကပ္ကပ္ၿပီး ေ၀ဒနာလိုက္ပါ။ ေ၀ဒနာဆိုတာ နာတာ၊ က်င္တာ၊ ထုံတာ၊ ကိုက္တာ၊ ေတာင့္တင္းတာ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိရာ ထုိေပၚလာတဲ့ ေ၀ဒနာမွာ စိတ္ကိုတင္းထားၿပီး သတိၾကပ္ၾကပ္ျပဳလ်က္ ေ၀ဒနာလိုက္ရမည္။ ေ၀ဒနာဆိုတာ ခံစားမႈျဖစ္ပါသည္။ နာရင္နာမွန္းသိ၊ က်င္ရင္က်င္မွန္းသိ၊ ပူရင္ပူမွန္းသိ၊ ေအးရင္ ေအးမွန္းသိ၊ ထုံရင္ထုံမွန္းသိ၊ ကိုက္ရင္ကိုက္မွန္းသိ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ခံစားမႈေ၀ဒနာအတိုင္း သတိၾကပ္ၾကပ္ျပဳၿပီး ေ၀ဒနာ လိုက္ရမည္။
ဥပမာ-ေ၀ဒနာစလိုက္ခါစ၌ ဒူးေခါင္းမွာ နာေနတဲ့ေ၀ဒနာကိုစ၍ သိေနတယ္ဆိုပါစုိ႔။ ထုိနာေနတဲ့ေ၀ဒနာမွာ သတိ ကပ္ထားၿပီး သိေနပါ။ ပထမေ၀ဒနာေပၚတြင္ သတိေလးတင္မိ႐ုံတင္မိတဲ့အတြက္ ဒူးေခါင္းက နာတယ္လို႔ သိလိမ့္မယ္။ အဲဒါကို ေ၀ဒနာ သညာလို႔ ေခၚတယ္။ ဒူးေခါင္းဆိုတဲ့ မွတ္သားမႈသညာပါေနလို႔ပဲ။ ႀကိဳးစားၿပီး မလႈပ္ဘဲ၊ မျပင္ဘဲ အဲဒီေ၀ဒနာမွာ သတိကပ္ထားရင္ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေ၀ဒနာထဲကို စိတ္ကေလးေရာက္သြားၿပီး နာတဲ့သေဘာေလးပဲ သိေန ေတာ့တယ္။
ဒူးေခါင္းက နာတယ္လို႔ မသိေတာ့ဘဲ နာတဲ့သေဘာေလးပဲ သိေနတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ ေပ်ာက္ေနတယ္ (နာေနတာ ဒူးေခါင္းက ဆိုတာေရာ၊ ငါ့ဒူးေခါင္းဆိုတာေရာ၊ ခႏၶာကိုယ္ႀကီးကိုေရာ သတိမထားမိေတာ့ဘူး၊ နာေနတာေလးကိုပဲ သိေနတယ္)။ အဲဒီလို နာတဲ့သေဘာေလးပဲသိေနတာ ပရမတ္လမ္းေၾကာင္းေပၚ ေရာက္ေနတာ။ ပရမတ္ဆိုတာ သေဘာတရားသက္ပဲ။ နာတဲ့သေဘာေလးပဲ သိေနတာ ေ၀ဒနာပညာေခၚတယ္။ ၀ိပႆနာလမ္းေၾကာင္းေပၚ ေရာက္ေနတယ္။
ေ၀ဒနာသတိကပ္ၿပီး လိုက္တဲ့အပိုင္းမွာ ေက်းဇူးရွင္စြန္းလြန္းဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးက အေရးႀကီးၿပီး လိုက္နာရမည့္ စည္းမ်ဥ္းတစ္ခု သတ္မွတ္ထားပါသည္။ ‘‘ေညာင္းမျပင္နဲ႔’’ ျဖစ္ပါသည္။ ေညာင္းရင္၊ နာရင္၊ က်င္ရင္၊ ကိုက္ခဲရင္ျဖစ္ေစ မည္သည့္အေၾကာင္းႏွင့္မွ ေျခ၊ လက္၊ ေခါင္း၊ ကိုယ္တို႔ကို မလႈပ္မျပင္ဘဲၿငိမ္ၿပီး သည္းခံ၍ ေပၚလာတဲ့ ေ၀ဒနာမွာ သတိကပ္ၿပီး ေ၀ဒနာလိုက္ရပါမည္။ ဒုကၡလကၡဏာကို ဣရိယာပုတ္ဖုံးတယ္လို႔ စာထဲမွာ ဆိုပါတယ္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဣရိယာပုတ္ကို မျပင္ဘဲ မလႈပ္ဘဲ ကိုယ္ခႏၶာကို ၿငိမ္ထားၿပီး ေ၀ဒနာေပၚမွာ သတိရာႏႈန္းျပည့္ရွိေအာင္ သတိၾကပ္ၾကပ္ ျပဳၿပီး ေ၀ဒနာလိုက္ရမည္။
ေ၀ဒနာအထဲကို စိတ္ေရာက္သြားရင္ ေ၀ဒနာသေဘာေလးပဲ သတိကပ္မိပါလိမ့္မည္။ ထိုေ၀ဒနာကို သတိ ကပ္ထားပါက ေ၀ဒနာသည္ တက္လာလိုက္၊ က်သြားလိုက္၊ တက္လာလိုက္၊ က်သြားလိုက္ ျဖစ္ေနသည္ကို ေတြ႕ရ လိမ့္မည္။ စာစကားႏွင့္ေျပာရလွ်င္ ေ၀ဒနာသည္ ျဖစ္လိုက္ ပ်က္လိုက္ ျဖစ္ေနသည္ကို ေတြ႕ရမည္။ ဆရာေတာ္ ဘုရားႀကီးကလည္း ‘‘ျဖစ္လိုက္ပ်က္လိုက္၊ ျဖစ္ပ်က္လိုက္နဲ႔၊ စဥ္လာျဖစ္ပ်က္မႈ’’ လို႔ ေဟာေတာ္မူပါတယ္။ အဆက္မျပတ္ ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြ႕ေတာ့ ဒီခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ မၿမဲတဲ့ အနိစၥသေဘာတရားေတြကို သိလာမယ္။
သတိကပ္ၿပီး လိုက္ေနတဲ့ေ၀ဒနာသည္ တက္လာပါက ပိုၿပီးျပင္းထန္စြာ နာက်င္စူးရွလာပါက တရားအားထုတ္ သူတိုင္း ျပင္းထန္တဲ့ နာက်င္စူးရွတဲ့ေ၀ဒနာေတြ ျမန္ျမန္ကုန္ေစလို၊ ေလ်ာ့ေစလိုၾကသည္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထုိျပင္းထန္ေသာ ေ၀ဒနာတို႔သည္ ကုန္ခ်င္မွကုန္မည္၊ ေလ်ာ့ခ်င္မွ ေလ်ာ့မည္။ သူ႔သေဘာသူေဆာင္ေနတာ၊ ကိုယ္က ျပဳျပင္လုိ႔မရေပ။ ေ၀ဒနာကို သတိကပ္လိုက္ေနရင္း ဤခႏၶာကိုယ္သည္ မိမိအလိုသို႔ မလိုက္ဘဲ၊ သူ႔သေဘာ သူေဆာင္ ေနေသာ အနတၱသေဘာတရားကို သိလာ၊ သေဘာက္ေပါက္လာပါလိမ့္မည္။ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ေ၀ဒနာမွာ သတိ ကပ္ေနပါက မၿမဲတဲ့ အနိစၥသေဘာႏွင့္ အစိုးမရ အလိုမလိုက္တဲ့ အနတၱ သေဘာတရားၾကားမွာ ျပင္းထန္ နာက်င္ စူးရွေသာ ဤခႏၶာကိုယ္ႀကီး၏ ဆင္းရဲေသာ ဒုကၡသေဘာတရားတို႔ကို သိလာပါလိမ့္မယ္။ ကိုယ္ေရာ စိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ေ၀ဒနာ သတိကပ္ၿပီး လိုက္ပါမ်ားလာေတာ့ ဒီခႏၶာကိုယ္ႀကီးရဲ႕ မၿမဲတဲ့သေဘာ အနိစၥ၊ ဆင္းရဲတဲ့သေဘာ ဒုကၡ၊ ကိုယ့္ အလုိမလိုက္ အစိုးမရတဲ့သေဘာ အနတၱသေဘာေတြကို ထိုးထြင္းၿပီး သိလာပါလိမ့္မည္။ ဤကဲ့သို႔ အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱ တရားေတြ ထိုးထြင္းသိလာပါက မိမိခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ အျပစ္အာဒီန၀ေတြ ျမင္လာလို႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ခ်စ္ခင္ႏွစ္သက္စြဲလမ္းတဲ့ စိတ္ေတြ ေလ်ာ့ပါးလာတယ္။ သူတစ္ပါးကို ခ်စ္တဲ့စိတ္၊ ဥစၥာပစၥည္းကို စြဲလမ္းတဲ့စိတ္ေတြလည္း ေလ်ာ့ပါးလာတယ္။
အ႐ွဴရပ္ၿပီး ခႏၶာကိုယ္စိုက္ ေ၀ဒနာစၿပီးလိုက္တာနဲ႔ ထိုစၿပီး ေပၚလာတဲ့ ေ၀ဒနာကို အစမွ ထိုေ၀ဒနာဆုံးသည့္ တိုင္၊ ျပတ္သည့္တိုင္၊ ကုန္သည့္တိုင္၊ ခ်ဳပ္သည့္တိုင္၊ ကၽြတ္သည္တိုင္ အစဥ္မျပတ္ သတိကပ္ၿပီး လိုက္ရမည္။ ထိုသတိကပ္ၿပီးလိုက္သည့္ ေ၀ဒနာကုန္၊ ဆုံး၊ ခ်ဳပ္၊ ျပတ္၊ ကၽြတ္သည့္အခါ၌ ကံေကာင္းလွ်င္ ေသာတာ ပတၱိမဂ္ျပတ္တတ္၊ ရတတ္ပါသည္။ ေ၀ဒနာကုန္၊ ဆုံး၊ ခ်ဳပ္၊ ျပတ္၊ ကၽြတ္တိုင္းေတာ့ မဂ္မ ရႏို္င္ပါဘူး။ သို႔ေသာ္ မဂ္ရသည့္ အခါ၌ ေ၀ဒနာကုန္၊ ဆုံး၊ ခ်ဳပ္၊ ျပတ္ ၊ ကၽြတ္သည့္အခါတြင္ ရတတ္သည့္အတြက္ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ ႀကိဳးစားၿပီး ေ၀ဒနာ လိုက္ရပါသည္။
မခံသာ မွန္ပါဘိသည္တရား၊ ခံသာလွ်င္ သံသရာေၾကာမွာ ေမ်ာလိမ့္အမ်ားလို႔ စြန္းလြန္းဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးက ဆုံးမ ေဟာၾကားခဲ့ပါတယ္။ စူးရွျပင္းထန္နာက်င္တဲ့ ေ၀ဒနာေတြဟာ မိမိခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ အမွန္ရွိေနတဲ့ တရားေတြပါ။ အမွန္တကယ္ဆင္းရဲတဲ့ သစၥာတရားေတြပါ။ ဒုကၡသစၥာကို မ်က္ေမွာက္ျပဳရမယ္လို႔ ဆိုတာ။ စူးရွျပင္းထန္နာက်င္တဲ့ ေ၀ဒနာေတြကို ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး သတိကပ္ထားဖို႔ပါဘဲ။ လူတိုင္း ဒီစူးရွျပင္းထန္နာက်င္တဲ့ ေ၀ဒနာေတြကို မခံႏိုင္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ မခံခ်င္ၾကတာပါ။ သံသရာ တေလွ်ာက္လုံး ဒီေ၀ဒနာေတြကို မခံခ်င္လို႔ ဣရိယာပုတ္နဲ႔ဖုံး၊ ေျခေတြလက္ေတြ ျပင္ျပင္ေနၾကတာပါ။ ေျခေတြလက္ေတြျပင္လိုက္ေတာ့ မခံသာတဲ့ ေ၀ဒနာက ခံသာသြားတယ္။ ခံသာသြားေတာ့ အမွန္တကယ္ရွိတဲ့ ဒုကၡသစၥာကို မသိေတာ့ဘူး။ ဒုကၡသစၥာအမွန္တရားကို မသိေတာ့ သံသရာကို မရပ္္မနား လည္ရ ေတာ့မွပဲ ျဖစ္တယ္။
သံသရာမွလြတ္ရန္ နိဗၺာန္သြားရာတခုတည္းေသာ လမ္းေၾကာင္းမွာ သတိပဠာန္တရား ေလးပါးပင္ျဖစ္ပါသည္။ ေ၀ဒနာကို သတိကပ္၍ လိုက္ျခင္းသည္ ေ၀ဒနာႏုပႆနာကို အဓိကထား အားထုတ္ျခင္းပင္ျဖစ္ပါသည္။ သတိပဠာန္တရားေလးပါး တၿပိဳင္နက္ျဖစ္ေနေသာ္လည္း ထင္ရွားေသာေ၀ဒနာကို သတိကပ္ထားျခင္းျဖင့္ ေ၀ဒနာ ႏုပႆနာက ဦးေဆာင္ေန ပါသည္။ က်န္တဲ့သုံးပါးကလည္း ေနာက္ကကပ္ၿပီး လိုက္လွ်က္ရွိပါသည္။ ေယာဂီတိုင္း မဂ္ဖိုရေအာင္ ႀကိဳးစားပြားမ်ား အားထုတ္ရာ၌ မျဖစ္မေန ဉာဏ္စဥ္(၁၀)ပါးကို အစဥ္လိုက္တက္၍ ပြားမ်ားအားထုတ္ သြားရေပမည္။ သမၼသန ဉာဏ္မွ စတင္ပြားမ်ား အားထုတ္ရ၍ ဉာဏ္(၁၀)ပါး ဆုံးသြားပါက ေသာတာပတၱိမဂ္ရပါမည္။ ဒုတိယအႀကိမ္ သမၼသနဉာဏ္မွ ဆက္လက္ သတိကပ္ပြားမ်ား၍ ဒုတိယအႀကိမ္ ဉာဏ္စဥ္(၁၀)ပါး ကုန္ဆုံးသြားပါက သကဒါဂါမိမဂ္ရေပမည္။ တတိယ အႀကိမ္ သမၼသနဉာဏ္မွ ဆက္လက္ သတိကပ္ပြားမ်ား၍ တတိယအႀကိမ္ ဉာဏ္ စဥ္(၁)ပါးကုန္ဆုံးသြားပါက အနာဂါမိမဂ္ ရေပမည္။ စတုတၳအႀကိမ္ သမၼသနဉာဏ္မွ ဆက္လက္သတိကပ္ပြားမ်ား၍ စတုတၳအႀကိမ္ ဉာဏ္စဥ္(၁၀)ပါး ကုန္ဆုံးသြား ပါက အရဟတၱမဂ္ကို ရေပမည္။
ေက်းဇူးရွင္စြန္လြန္းဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးသည္ ႀကီးစြာေသာ ဇြဲ၊ လုံ႔လ၊ ၀ီရိယ၊ ႀကီးစြာေသာ သတိျဖင့္ မေနမနား သတိပဠာန္ တရားေလးပါးကို ပြားမ်ားအားထုတ္ေသာေၾကာင့္ တစ္လလွ်င္တစ္မဂ္ႏႈန္း၊ ေလးလျဖင့္ ျမန္မာသကၠရာဖ္ ၁၂၈၂ ခုႏွစ္ သီတင္းကၽြတ္လျပည့္ေက်ာ္ (၁၃)ရက္ အဂၤါေန႔ည (၁၀)နာရီ အခ်ိန္တြင္ အရဟတၱဖိုလ္ရၿပီး ရဟႏၲာ ျဖစ္ေတာ္ မူပါသည္။
ခႏၶာကိုယ္မွာေပၚလာတဲ့ေ၀ဒနာကို ျဖစ္တဲ့အတိုင္းေလး သတိကပ္ေ၀ဒနာလိုက္ေနတာက သမၼသနဉာဏ္ ျဖစ္ပါ သည္။ ဉာဏ္စဥ္ နံပတ္(၁) သမၼသနဉာဏ္(အေၾကာင္း ဉာဏ္)ျဖစ္ပါသည္။
ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ေ၀ဒနာေပၚမွာ သတိၾကပ္ၾကပ္ျပဳၿပီး ေ၀ဒနာလိုက္ေနပါက သတိရွိေသာ စိတ္ကေလး သည္ ေ၀ဒနာကို အတြင္းပုိင္းသို႔ ထိုးေဖာက္၀င္ေရာက္သြားမည္။ (သို႔မဟုတ္) ေ၀ဒနာကို သတိရွိေသာ စိတ္ကေလးက ရာႏႈန္းျပည့္ ၿခံဳငုံမိသြားလိမ့္မည္။ ထိုအခါ သတိကပ္ထားေသာ ေ၀ဒနာသည္ မတည္ၿငိမ္၊ ေ၀ဒနာသည္ တက္လာလိုက္ က်သြားလိုက္၊ တက္လာလိုက္ က်သြားလိုက္ျဖစ္ေနသည္ကို သိေနလိမ့္မည္။ စာစကားႏွင့္ေျပာလွ်င္ ေ၀ဒနာျဖစ္ပ်က္ ေနတာကို သိလိမ့္မည္။ ႐ုပ္ကလပ္စည္းေတြ ျဖစ္လာလိုက္၊ ပ်က္သြားလိုက္နဲ႔ ဒလစ္ပမရပ္မနား ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြ သိလာလိမ့္မယ္။ သတိထားမိ လာလိမ့္မယ္။ ဤကဲ့သို႔ ျဖစ္ပ်က္ေနတာကို သိေနတာ ဉာဏ္စဥ္နံပါတ္ (၂) ျဖစ္တဲ့ ဥဒယိဗၺ ယဉာဏ္ ေရာက္သြားတာပါ။
ေျခေတြ၊ လက္ေတြ၊ ကိုယ္ေတြကို မလႈပ္ဘဲ၊ မျပင္ဘဲ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီးေတာ့ ေ၀ဒနာေပၚမွာ သတိအဏသ္ မျပတ္ေစဘဲ သတိၾကပ္ၾကပ္ျပဳၿပီး ကပ္ထားရင္ ေ၀ဒနာျဖစ္ပ်က္ေနတာ ႐ုပ္ကလပ္စည္းေတြ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့အထဲမွာ ပ်က္ပ်က္ ေနတာကို ပိုမို ထင္ရွားစြာ သိေနလိမ့္မယ္။ သတိျပဳမိေနလိမ့္မယ္။ အဲဒီလို ပ်က္တာကို ပိုထင္ရွားစြာ သိေနတာ ဉာဏ္စဥ္နံပါတ္(၃)ျဖစ္တဲ့ ဘဂၤဉာဏ္ အထိ ေရာက္သြားပါတယ္။
ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ ေ၀ဒနာေပၚမွာ ဆက္ကပ္ထားပါက ခႏၶာငါးပါး ႐ုပ္နာမ္ ႏွစ္ပါးတို႔ ပ်က္ပ်က္သြားတာကို ထင္ထင္ရွားရွားသိေနတဲ့အတြက္ သတိျပဳမိတဲ့အတြက္ ဒီခႏၶာငါးပါးကို ေၾကာက္မက္ဖြယ္ ေဘးႀကီး ဆိုတာ သိလာပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီလို ေၾကာက္မက္ဖြယ္ ေဘးႀကီးလို႔ သိလာတာဉာဏ္စဥ္ နံပါတ္(၄) ျဖစ္တဲ့ ဘယဉာဏ္ အထိ ေရာက္သြားပါတယ္။
ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ ေ၀ဒနာေပၚမွာ ဆက္ကပ္ထားပါက ခႏၶာငါးပါး႐ုပ္နာမ္ႏွစ္ပါးတို႔ရဲ႕ မၿမဲတဲ့ သေဘာ၊ ဆင္းရဲတဲ့သေဘာ၊ အစိုးမရအလိုမလိုက္တဲ့ သေဘာေတြသိလာသေဘာေပါက္လာတဲ့အတြက္ ခႏၶာငါးပါးရဲ႕ အျပစ္ အာဒီန၀ေတြ ျမင္လာတယ္။ တရားအားမထုတ္ခင္က မိမိခႏၶာကိုယ္ႀကီးက ၿမဲတယ္၊ ခ်မ္းသာတယ္ ကိုယ့္အလို လိုက္တယ္၊ တင့္တယ္တယ္လို႔ ထင္ၾကတယ္။ ခႏၶာကိုယ္မွာ သတိၾကပ္ၾကပ္ျပဳၿပီး ေ၀ဒနာလိုက္ပါမ်ားလာေတာ့ ခႏၶာ ငါးပါးဟာ မၿမဲဘူး၊ ဆင္းရဲတယ္၊ ကုိယ့္အလိုမလိုက္ဘူး၊ မတင့္တယ္ဘူးလို႔ သိလာတဲ့အတြက္ ခႏၶာငါးပါးရဲ႕အျပစ္ အာဒီန၀ေတြ သိျမင္လာတယ္။ အဲဒါ ဉာဏ္စဥ္နံပါတ္(၅)ျဖစ္တဲ့ အာဒီန၀ဉာဏ္ အထိ ေရာက္သြားပါတယ္။
ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ ေ၀ဒနာေပၚမွာ ဆက္ကပ္ထားပါက ခႏၶာငါးပါး႐ုပ္နာမ္ႏွစ္ပါး၏ အျပစ္အာဒီန၀ေတြသိေနတဲ့အတြက္ ဒီခႏၶာငါးပါးကိုေရာ၊ ေနာက္ထပ္ဘယ္ခႏၶာငါးပါးမွ မလုိခ်င္တဲ့ ၿငီးေငြ႕တဲ့စိတ္ေပၚ လာပါလိမ့္မယ္။ လူခႏၶာ၊ တိရစၧာန္ခႏၶာ၊ နတ္ခႏၶာ၊ ျဗဟၼာခႏၶာ ဘယ္ခႏၶာငါးပါးမွ မလိုခ်င္ဘူး၊ ၿငီးေငြ႔လာတယ္။ အဲဒီလို ၿငီးေငြ႕ျခင္းဟာ ဉာဏ္စဥ္နံပါတ္(၆)ျဖစ္တဲ့ နိဗၺိဒါဉာဏ္ အထိ ေရာက္သြားပါတယ္။
ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ ေ၀ဒနာေပၚမွာ ဆက္ကပ္ထားပါက ခႏၶာငါးပါးကို ၿငီးေငြ႕ၿပီး ဒီ ခႏၶာငါးပါး ႐ုပ္နာမ္ႏွစ္ပါး၏ သခၤါရတရားတို႔မွ လြတ္ေျမာက္လိုတဲ့စိတ္ကေလး ေပၚလာပါလိမ့္မယ္။ ဒီခႏၶာငါးပါးက လြတ္ေျမာက္လိုတဲ့စိတ္ဟာ ဉာဏ္စဥ္ နံပါတ္(၇)ျဖစ္တဲ့ မုစၥၥိတုကမ်တာ ဥာဏ္ အထိေရာက္သြားပါတယ္။
မုစၥၥတုကမ်တာဥာဏ္အထိ ေရာက္သြား၍ ခႏၶာငါးပါး ႐ုပ္နာမ္ႏွစ္ပါးမွ လြတ္ေျမာက္လိုေသာ္လည္း သမာဓိအား၊ ၀ိပႆနာအားက မျပည့္စုံမလုံေလာက္ေသးပါဘူး။ စာထဲ၌ ဥပမာေပးသည္က အင္မတန္က်ယ္၀န္းတဲ့ မဟာသမုဒၵရာႀကီး ထဲမွာ မေနလိုလို႔ ကမ္းကို ေရာက္ေအာင္ ပ်ံခ်င္တယ္။ ႀကိဳးစားပ်ံၾကည့္ပါသည္။ ကမ္းက အလြန္ေ၀းလြန္းလို႔ေရာက္ေအာင္ မပ်ံႏုိင္တဲ့အတြက္ ငွက္ကေလးဟာ ရြက္ေလွေပၚဘဲ ျပန္လာနားရပါတယ္။ ဤဥပမာကဲ့သို႔ပင္ ေယာဂီပုဂၢိဳလ္သည္ ခႏၶာ ငါးပါး ႐ုပ္နာမ္ႏွစ္ပါးမွ ထြက္ေျမာက္လို လြတ္လိုေသာ္လည္း ၀ိပႆနာ ဉာဏ္အား မျပည့္စုံေသးသည့္အတြက္ ခႏၶာငါးပါး ကိုပင္လွ်င္ဆက္၍ ႀကီးစြာေသာ သတိျဖင့္ သတိကပ္ေ၀ဒနာလုိက္ရမည္။ ဤကဲ့သုိ႔ ခႏၶာငါးပါးကို ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ ဆက္ကပ္ထားျခင္းသည္ ဉာဏ္စဥ္နံပါတ္(၈) ပဋိသခၤါဉာဏ္အထိ ေရာက္သြားပါတယ္။
ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ ေ၀ဒနာေပၚမွာ ဆက္ကပ္ထားပါက ေနာက္ ဉာဏ္စဥ္နံပါတ္(၉) ျဖစ္တဲ့ သခၤါ႐ု ေပကၡာဉာဏ္အထိ ေရာက္သြားပါတယ္။ ခႏၶာငါးပါး ႐ုပ္နာမ္ႏွစ္ပါးတို႔၏ ျဖစ္ျခင္းပ်က္ျခင္းေၾကာင့္ ေပၚလာေသာ ကာယိကေ၀ဒနာ၊ ေစတသိက ေ၀ဒနာတို႔ မည္မွ်ျပင္းထန္ပါေစ မည္မွ်သိမ္ေမႊ႕ပါေစ ေကာင္းစြာ စဥ္ဆက္ မျပတ္ သတိကပ္ထားႏုိင္ပါသည္။ သခၤါ႐ုေပကၡာ ဉာဏ္စဥ္ မေရာက္ခင္ ေနာက္ကျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဉာဏ္စဥ္ေတြ ႀကိဳးစား တက္တဲ့အခါမွာ ေပၚေနေသာေ၀ဒနာမ်ား ပစၥဳပၸန္မိေအာင္ သည္းခံၿပီး သတိကပ္ရာ၌ ကိုယ့္စိတ္နဲ႔ကိုယ္ စစ္တုိက္ ေနရပါတယ္။ ေ၀ဒနာေတြျပင္းထန္ၿပီး တရားအားထုတ္ခ်ိန္ၾကာလာရင္ စိတ္တ၀က္က ေတာ္ခ်င္တယ္၊ ဣရိယာပုတ္ကို ျပင္ခ်င္တယ္။ ေနာက္စိတ္တ၀က္က မေတာ္ေသးဘူး၊ ႀကိဳးစားၿပီး ၿငိမ္ၿပီး သတိကပ္ထားမယ္။ နာရီျမည္မွ ေတာ္မယ္ဆိုၿပီး မိမိစိတ္ခ်င္း လြတ္ဆြဲေနရတတ္တယ္။ ဇြဲ႔နဲ႔၊ ၀ီရိယနဲ႔ ႀကီးစြာေသာသတိနဲ႔ ႀကိဳးစားအားထုတ္ပါမွ သခၤါ႐ုပကၡာ ဉာဏ္စဥ္ကို ေရာက္ႏုိင္တယ္။
ေရွ႕ဆက္ၿပီး ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ ေ၀ဒနာေပၚမွာဆက္၍ ကပ္ထားပါက ေအာက္ေအာက္ ၀ိပႆနာ ဉာဏ္မ်ားႏွင့္ အထက္မဂ္ဥာဏ္အားေလွ်ာ္တဲ့ ဉာဏ္စဥ္နံပါတ္(၁၀)ျဖစ္တဲ့ အႏုေလာ မဉာဏ္စဥ္ အထိ ေရာက္သြားပါတယ္။ ေရွ႕ဆက္၍ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ ဆက္၍ ကပ္ထားပါက မိိိမိတို႔ ကုသိုလ္ပါရမီရွိလွ်င္ အေၾကာင္းအက်ဳိးသင့္သည့္အခါ၌ ေသာတာပတိၱမဂ္ ရရွိေပမည္။
အထက္မဂ္ဉာဏ္သုံးခုကိုလည္း ယခုကဲ့သုိ႔ပင္ သမၼသနဉာဏ္စဥ္မွ အႏုေလာမဉာဏ္စဥ္ထိ၊ ထုိမွ မဂ္ရသည္ အထိ ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ သတိပ႒ာန္တရားေလးပါးကို ႀကိဳးစားပြားမ်ား အားထုတ္ရသည္။ လူတိုင္းႏွင့္ သင့္ေလွ်ာ္ေသာ သတိပ႒ာန္တရားေလးပါးကို ပါရမီမရွိသူမ်ား ပါရမီရွိေအာင္ အားထုတ္ရသည္။ ပါရမီရွိသူမ်ားလည္း ပါရမီရင့္ေအာင္ အားထုတ္ရသည္။ ပါရမီရင့္သူမ်ားလည္း မဂ္ဖိုလ္ရေအာင္ အားထုတ္ရသည္။ မဂ္ဖိုလ္ရသူမ်ားလည္း ေကာင္းမွန္း သိသည့္အတြက္ နိဗၺာန္၀င္သည့္တိုင္ တရားႏွလုံးသြင္းၾကပါသည္။
ယခုကဲ့သို႔ ေ၀ဒနာလိုက္သည့္အပိုင္းကို အက်ယ္တ၀င့္ရွင္းျပရျခင္းမွာ လူတိုင္းေ၀ဒနာကို ေၾကာက္ၾကသည္။ ေ၀ဒနာဒဏ မခံႏုိင္လို႔၊ မေက်ာ္ႏုိင္လို႔ တရားဆက္ အားမထုတ္တဲ့သူေတြ၊ ေ၀ဒနာကိုေရွာင္ေနၾကလို႔ ၀ိပႆနာ ဉာဏ္စဥ္ တက္မႈ ေႏွးေကြးေနသူမ်ား နားလည္သေဘာေပါက္၍ ႀကိဳးစားပြားမ်ားအားထုတ္ၿပီး ေ၀ဒနာဒဏ္ကို ေက်ာ္လႊား ႏုိင္ေအာင္ လို႔ အေသးစိတ္ရွင္းျပရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ေ၀ဒနာမွာ ကာယိကေ၀ဒနာႏွင့္ ေစတသိကေ၀ဒနာဟူ၍ ႏွစ္မ်ဳိး ရွိပါသည္။ ကာယိကေ၀ဒနာမွာ ခႏၶာကိုယ္ကိုမွီၿပီး ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေ၀ဒနာျဖစ္သည္။ ေ၀ဒနာ၏ အဓိပၸါယ္မ်ာ ခံစားမႈ ျဖစ္ပါသည္။ ခႏၶာကိုယ္မွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ခံစားမႈ-နာတယ္၊ က်င္တယ္၊ ထုံတယ္၊ ကိုက္ခဲတယ္၊ ေညာင္းညာတယ္၊ ပူတယ္၊ ေအးတယ္ စသည္တုိ႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။ ခႏၶာကိုယ္မွာေပၚလာတဲ့ ခံစားမႈေ၀ဒနာကို သတိ ၾကပ္ၾကပ္ျပဳၿပီး အစဥ္အဆက္ မျပတ္ သတိ ကပ္၍ လိုက္ရမည္။ ကာယိကေ၀ဒနာေလွ်ာ့သြားတဲ့အခါ ၄င္း၊ ကာယိကေ၀ဒနာကို သတိကပ္ လုိက္ေနစဥ္ ေစတသိက ေ၀ဒနာမ်ားလည္း ၀င္လာေပၚလာတတ္ပါသည္။
လူတိုင္း၏ စိတ္ထဲတြင္ ယခုဘ၀၌၄င္း၊ သံသရာဘ၀ အဆက္ဆက္၌၄င္း၊ ေတြ႔ႀကဳံခံစားခဲ့ရေသာ ေပ်ာ္ရႊင္မႈ၊ ၀မ္းေျမာက္မႈ၊ စိတ္ဆင္းရဲမႈ၊ ေဒါသျဖစ္ရမႈ၊ ေတြေ၀မိန္းေမာခဲ့ရမႈမ်ားကို စြဲလမ္းခဲ့ၾကသည္။ ထိုစြဲလမ္းမႈမ်ားသည္ မိမိတို႔၏ စိတ္ထဲ၌ တံဆိပ္႐ုိက္ႏွိပ္ထားသလို စြဲလမ္းခဲ့ၾက၏။ ၀ိပႆနာတရားသည္ စိတ္ကို စင္ၾကယ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၀ိပႆနာတရား ႀကိဳးစားပြားမ်ားသည့္အခါ၌ မိမိစိတ္ထဲ၌ စဲြလမ္းထားေသာ ေလာဘတရား၊ ေဒါသတရား၊ ေမာဟတရားေတြ ထြက္လာတတ္ပါသည္။ စြန္းလြန္းဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးက ဥပမာေပးသည္မွာ ဓာတ္ျပားႏွင့္ အပ္သြား ထိေသာ ဓါတ္ျပားထဲမွာ သြင္းထားတဲ့ အသံေတြ ထြက္လာသလိုဘဲ ၀ိပႆနာတရားတည္းဟူေသာ အပ္သြားႏွင့္ စိတ္ဟူေသာ ဓာတ္ျပားတို႔ ေတြ႔ထိတဲ့အခါ ေပ်ာ္ရႊင္စြဲမက္စရာေလာဘသံ၊ ၀မ္းနည္းငိုေကၽြးစရာေဒါသသံ ေတြေ၀မိန္းေမာ စရာ ေမာဟသံေတြ ထြက္လာတတ္တယ္။ စိတ္မွာေပၚလာတဲ့ ေစတသိကေ၀ဒနာကို သတိၾကပ္ၾကပ္ျပဳၿပီး ကပ္ထားရင္ တေျဖးေျဖး ထိုေစတသိကေ၀ဒနာ ေလွ်ာ့ပါးေပ်ာက္ပ်က္သြားၿပီး မိမိစိတ္လည္း ၾကည္လင္ေပါ့ပါး လန္းဆန္း သြားပါလိမ့္မယ္။ တခါတေလ ကာယိကေ၀ဒနာကို သတိကပ္လုိက္ေနရင္းႏွင့္ ေစတသိကေ၀ဒနာမ်ားလည္း တြဲၿပီး ေပၚလာတတ္ပါသည္။ ထိုအခါ၌ ကာယိကေ၀ဒနာကိုသာ ႀကိဳးစားၿပီး သတိၾကပ္ၾကပ္ျပဳ၍လုိက္ပါက ေစတသိကေ၀ဒနာ ကိုပါ တြဲလုိက္ၿပီးသား ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အေရးအႀကီးဆုံးက ဘာေ၀ဒနာဘဲေပၚေပၚ ေပၚလာတဲ့ေ၀ဒနာမွာ ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ အစဥ္မျပတ္သတိကပ္၍ လိုက္ဖို႔ ျဖစ္ပါသည္။
စြန္းလြန္း၀ိပႆနာအားထုတ္နည္းသည္ ေလွ်ာင္း၊ ထုိင္၊ ရပ္၊ သြား ဣရိယာပုတ္ေလးပါးစလုံး၌ သတိကပ္ အားထုတ္ေနရေသာ နည္းျဖစ္ေပသည္။ စြန္းလြန္းဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးကလည္း စားသတိနဲ႔စား၊ သြားသတိနဲ႔သြား၊ ရပ္သတိနဲ႔ရပ္၊ ထိုင္သတိနဲ႔ထုိင္၊ အိပ္သတိနဲ႔ အိပ္လို႔ ေဟာေျပာညႊန္ျပ ဆုံးမေတာ္မူပါသည္။
စားသတိနဲ႔စားဆိုသည္မွာ လက္ကထမင္းပန္းကန္ဆီသြားရင္ လက္သြားတာကို သတိကပ္ထား၊ ထမင္းကို ကို္င္ရင္ ကိုင္မွန္းသိ၊ ထမင္းကို ပါးစပ္ရွိရာသို႔ယူလာရင္ ယူလာမွန္းသိေအာင္ သတိကပ္ထား။ ထမင္းကို ပါးစပ္ထဲထည့္ရင္ ထည့္မွန္းသိေအာင္ သတိကပ္ထား၊ ၀ါးရင္၀ါးမွန္းသိေအာင္ သတိကပ္ထား၊ မ်ဳိခ်ရင္ မ်ဳိခ်မွန္းသိေအာင္ သတိကပ္ထား။ ဤကဲ့သို႔ စားသည့္အမူအရာအေသးစိတ္ကို သတိကပ္ထားျခင္းသည္ စားသတိနဲ႔စားဆိုသည့္ ဆုံးမၾသ၀ါဒအတုိင္း စားျခင္း ျဖစ္သည္။
သြားသတိနဲ႔သြားဆိုသည္မွာ ေျခလွမ္းတုိင္းေျခလွမ္းတုိင္း ေျခဖ၀ါးႏွင့္ ေျမႀကီး သို႔မဟုတ္ ၾကမ္းျပင္ႏွင့္ ထိတိုင္း ထိတုိင္း ထိုထိတဲ့ ေနရာေလးမွာ ထိတာသိေအာင္ သတိကပ္ထားရမယ္။ စအားထုတ္စဥ္မွာ ၀င္သက္ဆြဲ၍ ခဏ အသက္ေအာင့္ထားၿပီး စိတ္ကို ေျခဖ၀ါးဆီ လႊတ္ထားၿပီး ေျခဖ၀ါးႏွင့္ေျမႀကီး သို႔မဟုတ္ ၾကမ္းနဲ႔ထိတာကို သိေအာင္ သတိကပ္ထားရမည္။ ေနာက္တလွမ္း လွမ္းရာမွာလည္း ထိုကဲ့သို႔ပင္ ေျခဖ၀ါးႏွင့္ေျမႀကီး ထိတဲ့အေပၚမွာ သတိ ကပ္ထားရမယ္။ အသက္ရွဴတဲ့ဆီ စိတ္မေရာက္ေစဘဲ ေျခလွမ္းတုိင္း ေျခလွမ္းတိုင္း ေျခဖ၀ါးႏွင့္ ေျမႀကီး ထိတဲ့အေပၚမွာ သတိကပ္ၿပီး ေလွ်ာက္ရမယ္။ ထုိသို႔သတိကပ္အားထုတ္ပါမ်ားလာပါက ေျခဖ၀ါးႏွင့္ ေျမႀကီး ထိတာကို သတိကပ္ႏုိင္သည့္ အျပင္ ေျခေထာက္လွမ္းသြားသည့္ အမူအရာလႈပ္ရွားမႈကိုပါ အေသးစိတ္ သိကပ္ႏုိင္လာလိမ့္မယ္။ ဤကဲ့သုိ႔ စဥ္ဆက္ မျပတ္ သတိကပ္ထားျခင္းျဖင့္ သြားသတိနဲ႔သြားဆိုသည့္ ဆုံးမၾသ၀ါဒအတုိင္းသြားျခင္း ျဖစ္သည္။
သြားသတိနဲ႔သြားဆိုသည္မွာ ေျခလွမ္းတုိင္းေျခလွမ္းတုိင္း ေျခဖ၀ါးႏွင့္ ေျမႀကီး သို႔မဟုတ္ ၾကမ္းျပင္ႏွင့္ ထိတိုင္း ထိတုိင္း ထိုထိတဲ့ ေနရာေလးမွာ ထိတာသိေအာင္ သတိကပ္ထားရမယ္။ စအားထုတ္စဥ္မွာ ၀င္သက္ဆြဲ၍ ခဏ အသက္ေအာင့္ထားၿပီး စိတ္ကို ေျခဖ၀ါးဆီ လႊတ္ထားၿပီး ေျခဖ၀ါးႏွင့္ေျမႀကီး သို႔မဟုတ္ ၾကမ္းနဲ႔ထိတာကို သိေအာင္ သတိကပ္ထားရမည္။ ေနာက္တလွမ္း လွမ္းရာမွာလည္း ထိုကဲ့သို႔ပင္ ေျခဖ၀ါးႏွင့္ေျမႀကီး ထိတဲ့အေပၚမွာ သတိ ကပ္ထားရမယ္။ အသက္ရွဴတဲ့ဆီ စိတ္မေရာက္ေစဘဲ ေျခလွမ္းတုိင္း ေျခလွမ္းတိုင္း ေျခဖ၀ါးႏွင့္ ေျမႀကီး ထိတဲ့အေပၚမွာ သတိကပ္ၿပီး ေလွ်ာက္ရမယ္။ ထုိသို႔သတိကပ္အားထုတ္ပါမ်ားလာပါက ေျခဖ၀ါးႏွင့္ ေျမႀကီး ထိတာကို သတိကပ္ႏုိင္သည့္ အျပင္ ေျခေထာက္လွမ္းသြားသည့္ အမူအရာလႈပ္ရွားမႈကိုပါ အေသးစိတ္ သိကပ္ႏုိင္လာလိမ့္မယ္။ ဤကဲ့သုိ႔ စဥ္ဆက္ မျပတ္ သတိကပ္ထားျခင္းျဖင့္ သြားသတိနဲ႔သြားဆိုသည့္ ဆုံးမၾသ၀ါဒအတုိင္းသြားျခင္း ျဖစ္သည္။
ထိုင္သတိနဲ႔ထုိင္ဆုိသည္မွာ ထိုင္တဲ့အခါ၌ ေျခေထာက္နဲ႔ၾကမ္းျပင္၊ တင္ပါးနဲ႔ၾကမ္းျပင္ ထိေနတာသတိထားရင္ သိလိမ့္မယ္။ ထိုထိေနတဲ့အေပၚမွာ သတိကပ္ထားရမယ္။ ထိုေနတာၾကာလို႔ ခႏၶာကိုယ္ေပၚမွာ ပူ၊ ေအး၊ ေညာင္းညာ၊ ကိုက္ခဲ၊ ထုံက်င္၊ စူးရွနာက်င္တဲ့ ေ၀ဒနာေတြေပၚလာရင္ ထုိေပၚလာတဲ့ေ၀ဒနာမွာ သတိကပ္ထားရမယ္။ ဤကဲ့သုိ႔ စဥ္ဆက္မျပတ္ သတိကပ္ထားျခင္းျဖင့္ - ထုိင္သတိနဲ႔ထုိင္- ဆိုသည့္ ဆုံးမၾသ၀ါဒအတုိင္း ထုိင္ေနျခင္း ျဖစ္သည္။
အိပ္သတိနဲ႔အိပ္ဆိုသည္မွာ အိပ္သည့္အခါ၌ အိပ္ေနၾကအတုိင္း သတိမကပ္ဘဲ လွဲမအိပ္ရ။ အိပ္ရန္ လွဲလုိက္သည့္အခါစိတ္ျဖင့္ ခႏၶာကိုယ္တကုိယ္လုံး ၿခံၾကည့္လိုက္ပါ။ ခႏၶာကိုယ္မွာ ပူ၊ ေအး၊ ထုံက်င္၊ လႈပ္ရြ၊ နာက်င္တဲ့ ေ၀ဒနာေပၚေနပါက ပထမဆုံး စိတ္ေရာက္သြားသည့္ ထင္ရွားတဲ့ေ၀ဒနာေပၚမွာ သတိကပ္ထားပါ။ အခ်ိန္အတန္ၾကာ သတိကပ္ထားသည့္ အခါ၌ သတိကပ္ထားသည့္ ေ၀ဒနာေလွ်ာ့တာ၊ ေပ်ာ့လာတဲ့အခါ ဘ၀င္က် အိပ္ေပ်ာ္သြားလိမ့္မည္။ ဘ၀င္က်မွ ျပန္ထလာသည့္အခါ ခႏၶာကိုယ္မွာ သတိကပ္မိ၍ ႏိုးလာပါလိမ့္မည္။ လုံးလုံးဘ၀င္က် အိပ္ေပ်ာ္ေနသည့္အခါ၌ သတိမကပ္ႏုိင္ေသာ္လည္း ျပန္ႏုိးလာသည့္အခါ၌ ခႏၶာကိုယ္မွာ သတိကပ္ၿပီး ႏိုးလာလိမ့္မည္။ ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ ႀကိဳးစားပြားမ်ား အားထုတ္ပါက အိပ္ေပ်ာ္ေနသည့္အခ်ိန္ကလြဲ၍ က်န္သည့္အခ်ိန္၌ ခႏၶာကိုယ္မွာ သတိကပ္ထား ႏုိင္ေပမည္။ ဤကဲ့သုိ႔ စဥ္ဆက္မျပတ္ သတိကပ္ထားျခင္းျဖင့္ - အိပ္သတိနဲ႔အိပ္-ဆိုသည့္ ဆုံးမၾသ၀ါဒအတုိင္း အိပ္ျခင္း ျဖစ္သည္။
ႀကီးစြာေသာ ဇြဲ၊ လု႔ံလ၊ ၀ီရီယ၊ ႀကီးစြာေသာသတိျဖင့္ သတိပ႒ာန္ တရားေလးပါးကို ဣရိယာပုတ္ေလးပါးစလုံး၌ မေနမနားႀကိဳးစား ပြားမ်ားအားထုတ္ပါက ရက္တိုတုိႏွင့္ မဂ္ဖိုလ္နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳႏုိင္ေပမည္။ ‘‘ေက်းဇူးရွင္ စြန္းလြန္း ဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး အမိန္႔ရွိခဲ့သည္မွာ ေသာတာပတၱိမဂ္ရဖို႔ ဒီေလာက္မခက္ပါဘူး။ ေယာဂီအေပါင္းတို႔သည္ သြားလမ္းလာလမ္း မသိလို႔၊ သြားေနက် လမ္းမဟုတ္သည့္အတြက္ လမ္းေခ်ာ္ေခ်ာ္ေနၾကလို႔ လိုရာခရီးမေရာက္ၾကတာလို႔ အမိန္႔ရွိခဲ့ပါသည္။’’
ႏွာသီးဖ်ား၊ ႏႈတ္ခမ္းဖ်ားမွာ ေလတိုးထိေတာ့ သိလိမ့္မယ္။ သိတဲ့အေပၚ သတိထားရွဴရမယ္လို႔ သြားလမ္း ရွိေပမယ့္၊ ရွဴေနရင္းစိတ္က စဥ္းစားတဲ့ ဘက္ေရာက္သြားတယ္၊ အိပ္ငိုက္တဲ့ဘက္ ေရာက္သြားတယ္၊ အဲသည္လို လမ္းေခ်ာ္ေနၾကတယ္။ေ၀ဒနာလုိက္တဲ့ အခါမွာလည္း ေ၀ဒနာေပၚမွာ သတိၾကပ္ၾကပ္ျပဳၿပီး သတိကပ္ထားလို႔ ဆိုေပမယ့္ လည္း စိတ္ကေ၀ဒနာေပၚမွာ မရွိဘူး။ စဥ္းစားတဲ့ ဘက္လိုက္သြားလိုက္၊ အိပ္ငိုက္တဲ့ဘက္လိုက္သြားလုိက္၊ ေညာင္းညာ ကိုက္ခဲ ေ၀ဒနာျပင္းထန္လာရင္ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ေ၀ဒနာမွာသည္းခံၿပီး သတိကပ္မထားဘဲ ျပင္းထန္တဲ့ေ၀ဒနာ သက္သာေအာင္ ေျခေတြလက္ေတြျပင္လုိက္၊ လႈပ္လိုက္ၾကတယ္။ ကုိယ္ေရာစိတ္ပါၿငိမ္ၿပီး ေ၀ဒနာမွာ သတိကပ္မထားဘဲ အလြယ္တကူ ေျခေတြ၊ လက္ေတြျပင္လုိက္၊ လႈပ္လိုက္ျခင္းသည္ လမ္းေခ်ာ္က်ေနျခင္း ျဖစ္သည္။
ထိုသို႔ လမ္းေခ်ာ္မက်ေစရန္ - ထိမႈ - သိမႈ - ထိုႏွစ္ခု သတိၾကပ္ၾကပ္ျပဳ-ဆုိသည့္ ေက်းဇူးရွင္ စြန္းလြန္းဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး၏ ဆုံးမၾသ၀ါဒအတိုင္းႀကီးစြာေသာ ဇြဲ၊ လုံ႔လ၊ ၀ီရိယ၊ ႀကီးစြာေသာ သတိျဖင့္ ႀကိဳးစား ပြားမ်ားအားထုတ္ပါက မိမိလိုရာ မဂ္ဖိုလ္နိဗၺာန္ကိုရက္ တိုတိုျဖင့္ မ်က္ေမွာက္ျပဳႏိုင္ၾကေပမည္။ ႏွာသီးဖ်ားမွာ သတိကပ္ၿပီး ႐ူေနတဲ့အခ်ိန္၊ ခႏၶာကိုယ္မွာေပၚေနတဲ့ ေ၀ဒနာကို သတိကပ္ၿပီး လုိက္ေနတဲ့အခ်ိန္တို႔၌ သတိၾကပ္ၾကပ္ျပဳ၍ သတိ ကပ္ထားပါက ခႏၶာကိုယ္ကလည္း ဟိုလႈပ္ဒီလႈပ္ မလႈပ္ဘူး။ မ်က္စိကေတာင္ၾကည့္ ေျမာက္ၾကည့္ မၾကည့္ဘူး။ ႏွာေခါင္းကလည္း ဟိုအနံ႔ ဒီနံ႔မရွဴဘူး။ ပါးစပ္ကလည္းဟိုအစား ဒီအစားမစားဘူး။ စိတ္ကလည္း ဟိုေတြ ဒီေတြးမေတြဘူး။ စကၡဳံေျႏၵ - ေသာတိေျႏၵ - ဃာနိေျႏၵ - ဇိ၀ွိေျႏၵ - ကာယိေျႏၵ - မနိေျႏၵလွ်င္ ေျခာက္ခုေျမာက္တဲ့ ဣၿႏၵိယသံ၀ရသီလနဲ႔ ျပည့္စုံေနတယ္။ ဣၿႏၵိယသံ၀ရသီလက မဂ္ကိုတိုက္ရိုက္အက်ဳိးေပးတယ္။ အဲဒါ ‘‘သီလ’’ ျဖစ္တယ္။
ခႏၶာကိုယ္ေပၚမွာေပၚေနတဲ့ ေ၀ဒနာကို သတိကပ္ထားသည့္အတြက္ စိတ္ကဟိုေရာက္ ဒီေရာက္မေရာက္ဘဲ ေ၀ဒနာေပၚမွာ တည္ေနတယ္။ အဲသည္လို စိတ္ကေလးတည္ၿငိမ္ေနတာ ‘‘သမာဓိ” ျဖစ္သည္။ ေ၀ဒနာေပၚမွာ စိတ္ကေလး တည္ေနေအာင္ သတိကပ္ထားတဲ့အခါ ခႏၶာကိုယ္ႀကီးရဲ႕ မၿမဲတဲ့သေဘာ၊ ဆင္းရဲတဲ့သေဘာ၊ အစိုးမရ မလိုမလိုက္တဲ့ သေဘာ၊ မတင့္တယ္တဲ့ သေဘာေတြကို ထိုးထြင္း၍ သိသာလိမ့္မည္။ ဤကဲ့သို႔ ခႏၶာကိုယ္ႀကီးရဲ႕ အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱ၊ အသုဘတရားေတြကို ထိုးထြင္းၿပီးသိတာ ၀ိပႆနာ ‘‘ ပညာ’’ ျဖစ္သည္။ ေဂါတမျမတ္စြာဘုရားရွင္၏ အဆုံးအမ သာသနာဆုိသည္မွာ - သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာႏွင့္ျပည့္စုံေအာင္ အားထုတ္မႈပင္ ျဖစ္သည္။ ထိမႈသိမႈထိုႏွစ္ခု သတိၾကပ္ၾကပ္ ျပဳ၍ေနပါက - သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာျဖင့္ ျပည့္စုံ၍ေနေပသည္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္တို႔၏ အဆုံးအမအတုိင္း ေနသည္ မည္ေပ၏။ ရဟန္းရွင္လူအေပါင္းတို႔သည္ သတိပ႒ာန္တရားေလးပါးကို ေကာင္းစြာပြားမ်ား အားထုတ္ႏုိင္ၾကသည္ျဖစ္၍ မဂ္ခ်မ္းသာ၊ ဖိုလ္ခ်မ္းသာ၊ နိဗၺာန္ခ်မ္းသာကို ယခုဘ၀၌ပင္လွ်င္ လြယ္ကူလွ်င္ ျမန္စြာ၊ အေႏွာက္အယွက္ကင္းစြာ မ်က္ေမွာက္ ျပဳႏုိင္ၾကပါေစသတည္း
ဆရာေတာ္ဦး၀ရ
ကမၻာေအးစြန္းလြန္းဂူေက်ာင္း
ေက်းဇူးရွင္စြန္းလြန္းဂူေက်ာင္းဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးႏွင့္ ဆရာေတာ္ဦး၀ိနယ၊ ဆရာေတာ္ဦး၀ရ၊ ေက်ာင္းအမႀကီးေဒၚတင္ၿမိဳင္ အား၏ webside ျဖင့္ပူေဇာ္ကံေတာ့ပါသည္။