is is is is is is en tr en is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is uz is is is is is is pt is is is is is is en is is is is is is is is cs is is ceb is is is is is hbs_lat is pt vi hbs_lat is is is is is is is is is is is is is is is is is cs is is en is is is pt is is is is is is es es is pt is is is is is is pt eo is is en is is is is is is is is ceb is is is is is is is is is pt is is en is vi is is is is is is is is is is is is is is fi is pt is is pt is is is is is is is is is is is is pt is is is is is is is nb is is is is is is is is is is is is is is is is is tr is en fr is pt is is da es pt eo is is is is pt pt is ceb is ceb is pt is is is is is is is is pt is is is hbs_lat is gl is is is is pt is is is is is is da en is is fr is en gn es hu is es is is
Katrín Jakobsdóttir (Vg): | Jafnréttissjóður Íslands. | Ræður | Alþingi
144. löggjafarþing — 133. fundur,  19. júní 2015.
Forseti Íslands. Herra forseti. Við fögnum í dag merkum áfanga í lýðræðis- og jafnréttisþróun á Íslandi. Aðdragandinn að þessum áfanga, kosningarrétti kvenna og karla, var langur og strangur. John Stuart Mill skrifaði fræga bók sína um kúgun kvenna árið 1869 en hún kom út á íslensku aldamótaárið 1900. Þar rökstuddi Mill að kúgun kvenna hamlaði framför mannkynsins og að koma yrði á fullkomnum jöfnuði milli kynjanna þannig að hvorugt hefði nokkur forréttindi eða völd og hvorugt yrði útilokað með lögum frá nokkru því sem hitti hefði. Gallinn væri hins vegar að kúgun kvenna ætti rót í sterkum og rótgrónum tilfinningum og að þeir sem létu stjórnast af þeim tækju engum rökum, að þess vegna mundi þessi barátta taka tíma. Það hefur ræst.
Réttindabarátta íslenskra kvenna fékk byr undir báða vængi í gegnum kvennahreyfingar nágrannalandanna og gagnrýnin skrif í anda Johns Stuarts Mills. Hún hefst af fullum þunga eftir fyrirlestur Bríetar Bjarnhéðinsdóttur 30. desember 1887 sem bar yfirskriftina „Fyrirlestur um hagi og réttindi kvenna“. Þar sagði Bríet um samfélagsþátttöku kvenna:
Það er hinn „þröngsýni og heimskulegi dómur fjöldans sem veldur svo oft að burðarleysi og þolinmæði kvenna er hvorki skortur á skynsemi eða vilja til að komast áfram. Það lítur svo út sem það sé eitthvað svo óhæfilegt fyrir konur að skapa sér sjálfstæðar skoðanir og framfylgja þeim að þær geti ekki unnið það fyrir, ef það skyldi þá verða álitið „ókvenlegt“. […] Áður þótti það góður siður og sjálfsagður að konur riðu til þings með feðrum og mönnum sínum. Og hvergi er þess getið að til orðs væri lagt þótt konur og karlar töluðu saman opinberlega og frjálslega. En nú er það dæmt óhæfilegt eða ókvenlegt að konur sæki fundi …“
Herra forseti. Þegar sækja þarf réttindi sem dregur óhjákvæmilega úr forréttindum annarra gerist það sjaldan baráttulaust og oft er dómur fjöldans þröngsýnn en þessi kvenréttindabylgja hafði einnig jákvæð áhrif á réttindi annarra sem ekki höfðu heldur kosningarrétt árið 1915. Samtakamáttur stéttabaráttunnar hafði ekki enn numið land en drifkraftur og samtakamáttur eins hóps getur opnað dyr fyrir aðra hópa. Skömmu eftir kosningarréttarárið voru vinstri flokkarnir stofnaðir á Íslandi og þeir karlar sem höfðu búið við undirokun auðvaldsins fengu málpípur fyrir sinn málstað. Baráttumenn verkalýðsins höfðu fengið kjósendur.
Kosningarrétturinn var hins vegar ekki það eina sem breytti stöðu kvenna. Samtakamáttur kvenna hefur haft gríðarleg áhrif í okkar samfélagi og margir áfangar náðst. Menntun kvenna er einn þeirra. Frelsi kvenna til að ráða yfir líkama sínum er annar áfangi sem við erum enn að berjast fyrir. Þó að margir áratugir séu liðnir síðan Katrín Thoroddsen, læknir og alþingismaður, flutti útvarpserindi undir yfirskriftinni „Frjálsar ástir“ árið 1931 þar sem hún kynnti landsmönnum getnaðarvarnir stendur baráttan fyrir rétti kvenna til að ráða yfir eigin líkama enn þá eins og sjá má á brjóstabyltingunni og þeirri umræðu sem hefur skapast um kynbundið ofbeldi meðal kvenna sem nú koma fram og rekja sögu sína.
Slík barátta er aldrei sársaukalaus. Hún getur aldrei orðið samkvæmt dagskrá ráðamanna á hverjum tíma. Við á Alþingi Íslendinga þurfum að gera okkur grein fyrir því að okkar hlutverk er fyrst og fremst að tryggja rétt hvers og eins til að taka þátt og móta samfélag okkar, hvort sem það eru konur eða karlar, fatlað fólk eða ófatlað, börn eða gamalmenni. Þeir almannahagsmunir sem okkur er trúað fyrir snúast um að skapa þekkingu, umhverfi og aðstæður fyrir umbyltingar í átt að auknu félagslegu réttlæti. Við stígum ekki skref í rétta átt með því að sætta okkur við stöðu mála, heldur snýst baráttan um betra samfélag og samræðuna sem skilar okkur áfram veginn þó að stundum finnist fólki sú samræða óþægileg og erfið.
Herra forseti. Við í Vinstri hreyfingunni – grænu framboði styðjum þá tillögu sem hér liggur frammi um að efla jafnréttissjóð næstu fimm árin og vonum að það megi verða til þess að styðja við það eilífa frelsisstríð sem snýst um jafnan rétt okkar allra.
Kæru landsmenn, til hamingju með daginn.
Skýrslur, álit og beiðnir
Einföld orðaleit í skjalatexta
Einföld orðaleit í ræðum
Breytingar á stjórnarskrá frá 1944
Umsókn um aðild að ESB
Lög samþykkt á Alþingi
Sitjandi aðal- og varaþingmenn
Varamenn sem sitja á Alþingi
Varamenn sem hafa tekið sæti
Vinstri hreyfingin - grænt framboð
Ráðherrar og ráðuneyti frá 1904
Lengstur starfsaldur í ríkisstjórn
Kosningarréttur og konur á Alþingi
Æviágrip þingmanna frá 1845
Númer löggjafarþinga og tímabil
Þingfararkaup - laun þingmanna
Leiðbeiningar um umsagnir um þingmál
RSS-áskrift að málum í umsagnarferli
Stjórnir, nefndir og ráð kosin af Alþingi
Leiðbeiningar um ritun umsagna
Upptökur af opnum fundum nefnda
Reglur um störf fastanefnda
Þingmál til umfjöllunar í þingnefndum
Saksóknarnefnd og saksóknari Alþingis
Orðaleit í erindum og umsögnum
Orðaleit í fundargerðum nefnda
Leit að skipan í nefndum
Þingmannanefndir EFTA og EES
Þing Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu
Annað alþjóðastarf sem heyrir undir forseta Alþingis
Sameiginleg þingmannanefnd Íslands og Evrópusambandsins
Lög samþykkt á Alþingi
Hvernig á að tengja í lög?
Hvernig getur þú haft áhrif?
Reglur settar af forsætisnefnd
Áskrift að efni á vef Alþingis
Háttvirtur þingmaður - handbók
Reglur um notkun merkis Alþingis
Stofnanir, stjórnir, nefndir og ráð
Stjórnir, nefndir og ráð kosin af Alþingi
Skýrsla um eftirlit Alþingis með framkvæmdarvaldinu
Skýrsla um traust til Alþingis
Skrifstofa Alþingis - Hafa samband, 101 Reykjavík, Kt. 420169-3889, Sími 563 0500, Fax 563 0550, Sjá á korti
Öllum fyrirspurnum, ábendingum og tillögum um vef Alþingis skal beint til ritstjori@althingi.is.
Þetta vefsvæði byggir á Eplica