is is id da en fi is is sv is de is is is is is is is is is is is is is is is da en is is da is is en is is da is is is is is is de is is is et is nb is is is en is cs is is is is da is nb is is is es is is is de is hbs_lat is is de is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is nb is is is cs is vi is is en et is is is is is en en is is is en is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is nb is is is is is is is is is is is is is is is is is es ca de is is is is is is pt fr nn is nb da de sv is nb da de de is es es tr
Fréttir frá Norrænu ráðherranefndinni og Norðurlandaráði um norrænt samstarf.
Fundir, ráðstefnur, þemadagar og þing á vegum norræna samstarfsins.
Hér er hægt að leita að myndum í gagnagrunni okkar. Langflestar myndanna má nota án endurgjalds, að því gefnu að heimildar sé getið (t.d. NN – norden.org), en nánari upplýsingar um rétthafa eru við hverja mynd.
Myndskeið frá Norrænu ráðherranefndinni, Norðurlandaráði og tengdum samtökum.
Gerast áskrifandi að fréttabréfum um norrænt samstarf og stjórnmál
Norrænar lausnir á hnattrænum viðfangsefnum
Norrænt samstarf á sviði jafnréttismála
Menntun og rannsóknir á Norðurlöndum
Det nordiske samarbejde om børn og unge
Félags- og heilbrigðismál á Norðurlöndum
Átak um hreinni höf á Norðurlöndum og á heimsvísu
Upplýsingar og tölfræði um Norðurlönd og norrænu ríkin.
Krækjur á kort af Norðurlöndum, sem nota má án endurgjalds.
Norðurlöndin og Færeyjar, Grænland og Álandseyjar
Upplýsingar um norrænu ríkin
Saga Norðurlanda frá víkingatímum til nútímans
Skyldleiki tungumálanna er eitt af því sem tengir norrænt samstarf. Danska, norska og sænska eru svo náskyld, að einstaklingur sem talar eitt þeirra getur lært að skilja þau öll með tiltölulega lítilli fyrirhöfn .
Á Norðurlöndum eigum við ósnerta náttúru, hreint vatn og ferskl loft, engu að síður er nauðsynlegt að fylgjast vel með umhverfismálum ef komandi kynslóðir eiga að geta notið þessa. Á Norðurlöndunum er löng hefð fyrir samstarfi á sviði náttúru- og umhverfismála.
Hagnýtar upplýsingar fyrir fólk sem ætlar að flytja til Álandseyja vegna vinnu eða náms.
Hagnýtar upplýsingar fyrir fólk sem ætlar að flytja til Grænlands vegna vinnu eða náms.
Hagnýtar upplýsingar fyrir fólk sem ætlar að flytja til Færeyja vegna vinnu eða náms.
Hagnýtar upplýsingar fyrir fólk sem ætlar að flytja til Svíþjóðar vegna vinnu eða náms.
Hagnýtar upplýsingar fyrir fólk sem ætlar að flytja til Noregs vegna vinnu eða náms.
Hagnýtar upplýsingar fyrir fólk sem ætlar að flytja til Íslands vegna vinnu eða náms.
Hagnýtar upplýsingar fyrir fólk sem ætlar að flytja til Finnlands vegna vinnu eða náms.
Hagnýtar upplýsingar fyrir fólk sem ætlar að flytja til Danmerkur vegna vinnu eða náms.
Norræna ráðherranefndin er opinber samstarfsvettvangur ríkisstjórna Norðurlanda. Forsætisráðherra Norðurlanda hafa yfirumsjón með samstarfi landanna, en í raun hafa þeir falið samstarfsráðherrum Norðurlanda að sinna þessu verkefni.
Samstarfsráðherrarnir sjá um samræmingu á norræna ríkisstjórnarsamstarfinu í umboði norrænu forsætisráðherranna.
Norræna ráðherranefndin var stofnuð 1971, en hún er þrátt fyrir nafnið ekki ein heldur margar ráðherranefndir.
Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs, barna- og unglingabókmenntaverðlaun, tónlistarverðlaun, kvikmyndaverðlaun og náttúru- og umhverfisverðlaun.
Fyrirhugaðir fundir og viðburðir á vegum Norðurlandaráðs
Hér er hægt að kynna sér mál sem Norðurlandaráð er að fjalla um eða fletta upp málum sem hafa verið afgreidd.
Í ráðinu sitja 87 kjörnir fulltrúar. Danmörk, Finnland, Noregur og Svíþjóð eiga 20 fulltrúa hvert. Þar af eru tveir fulltrúar Danmerkur frá Færeyjum og tveir frá Grænlandi, tveir fulltrúar Finnlands eru frá Álandseyjum. Ísland á sjö fulltrúa í ráðinu.
Hvað er Norðurlandaráð og hvernig gengur norrænt þingmannasamstarf fyrir sig? Hér er hægt að skyggnast bak við tjöldin og lesa meira um starf Norðurlandaráðs að sameiginlegum lausnum, öllum norrænu ríkjunum til góða.
Norrænt traust, Norðurlönd sem samþættasta svæði heims og stjórnsýsluhindranir. Þessi málefni og önnur verða á dagskrá 69. þings Norðurlandaráðs 31. október – 2. nóvember í Helsinki. Á þinginu efnir Norðurlandaráð m.a. til leiðtogafundar með norrænu forsætisráðherrunum.
Hafa sambandStarfstækifæriÚtgefið efniUm samstarfið
Norðurlönd eru Danmörk, Finnland, Ísland, Noregur og Svíþjóð auk Álandseyja, Færeyja og Grænlands. Hér eru gagnlegar upplýsingar um Norðurlönd og norrænu löndin.
Norðurlöndin og Færeyjar, Grænland og Álandseyjar
Stefna í félagsmálum og velferð
Orðabækur á norrænum tungumálum
10 fróðleiksmolar um Norðurlönd og norrænt samstarf
Stoltar borgir með sögulegum byggingum og nýjum og glæsilegum arkitektúr. Stór græn svæði með fersku lofti og kærkominni ró. Há fæðingartíðni, traustur efnahagur og góð lífskjör. Það er margt sem Norðurlandabúar geta verið þakklátir fyrir og það eru margir sem láta sig dreyma um að flytjast til Norðurlandanna.
Yadid Levy / Norden.org
Stórhýsi glitra og glampa þar sem þau endurspeglast í vatninu sem bærist í höfninni. Nýbyggingar hafa skotið upp kollinum á gömlum hafnarsvæðum víða í norrænum borgum. Nútímaleg byggingarlist ber vott um framfarir, efnahagslega farsæld, sköpunarkraft og frumleika í hugsun. Allt eru þetta lykilhugtök á Norðurlöndum þar sem fólksfjölgunin í borgum er slíkt að annað eins hefur ekki sést frá því að iðnbyltingin stóð sem hæst í lok 19. aldar.
Úti á landi standa yfirgefin og niðurnídd íbúðarhús og bíða niðurrrifs. Kaupmaðurinn á horninu lokar og skólar eru sameinaðir. Fólksfækkunin er hröð á jaðarsvæðum. Þar hækkar húsnæðisverð ekki á sama ofsahraða og í borgunum og lífskjörin eru almennt heldur ekki alveg eins góð. Þetta er efnahagslegt og félagslegt viðfangsefni sem stjórnmálafólk og yfirvöld á Norðurlöndum verða að bregðast við.
Að fjörutíu árum liðnum er því spáð að íbúum Norðurlanda hafi fjölgað um 3 milljónir. Reynt er að beita virkri byggðastefnu til að laða fólk til strjálbýlustu staðanna á Íslandi og í Finnlandi, Noregi og Svíþjóð. Þar er nægt rými og landsbyggðin hefur upp á ýmislegt að bjóða sem höfðar æ meir til önnum kafinna borgarbúa. Ró, hreint loft og náttúra skapa kjöraðstæður til útivistar en þar eru líka hráefni eins og sveppir og ber til matargerðar.
Íbúar Norðurlanda, þar með talinna Álandseyja, Færeyja og Grænlands, eru rúmlega 27 milljónir. Engu að síður eru löndin strálbýl með sínum ósnortnu víðernum, skógum, engjum, fjöllum og vatnslendum. Danmörk er eina undantekningin. Þar eru 130 íbúar á ferkílómetra og er landið eitt þéttbýlasta land álfunnar. Í Finnlandi, Noregi og Svíþjóð eru á bilinu 16 til 21,8 íbúar á ferkílómetra, á Íslandi eru þeir 3,2 en aðeins 0,14 íbúar á hvern ferkílómetra á Grænlandi, sem ekki er þakkinn ís, einkum á suðvesturströnd landsins.
Norðurlandabúum hefur fjölgað um meira en 3 milljónir (13%) frá árinu 1990. Á Íslandi nemur fjölgunin um 28%, þar á eftir koma Noregur með 21% og Álandseyjar með 18%. Íbúatalan hækkar þegar fæðingartíðni er meiri en dánartíðni og þegar aðflutningur fólks er meiri en brottflutningur.
Nú er búið að breyta gömlum iðnaðarsvæðum í aðlaðandi íbúðarhverfi. Daufleg hafnarsvæði hafa gengið í endurnýjun lífdaga með spennandi háhýsum og sögulegir borgarkjarnar hafa verið verndaðir og gerðir upp. Norrænar borgir laða fólk að, mikil gróska er í efnahagslífinu, púlsinn er hár og sköpunarkrafturinn mikill.
Íbúum fjölgar hraðar á höfuðborgarsvæðum Norðurlanda en í löndunum í heild sinni. Stór-Stokkhólmur er stærsta borg Norðurlanda með 2,2 milljónir íbúa, sú næsta í röðinni er Stór-Kaupmannahöfn með 1,3 milljónir íbúa. Í Stór-Ósló búa 1,2 milljónir manns og 1,1 milljón í Stór-Helsinki.
Á Stór-Reykjavíkursvæðinu eru íbúarnir um 215 þúsund manns en fjölgunin þar er hraðari en í hinum höfuðborgunum. Höfuðborgarsvæðið hefur vaxið um 30% frá árinu 1990. Fjölgunin hefur líka verið hröð í Þórshöfn í Færeyjum en þar búa nú rúmlega 20 þúsund manns ef úthverfin eru tekin með.
Landamærasvæðið sem kennt er við Eyrarsund er fjölmennasta svæðið á Norðurlöndum. Það nær yfir austanvert Sjáland og Skán auk Kaupmannahafnar og Málmeyjar. Ný samgönguæð yfir Eyrarsundið var tekin í notkun 2000 og býður upp á góð tengsl milli Skánar og Sjálands.
Eldri borgurum fjölgar hraðar en ungu fólki á Norðurlöndum. Samkvæmt nýjustu mannfjöldaspám verða 50% fullorðinna íbúa í Finnlandi og á Álandseyjum eldri en 65 ára árið 2030. Talað er um að aldraðir séu byrði á samfélaginu en í því sambandi má benda á að margir eldri borgarar á Norðurlöndum eru virkir, lifa heilbrigðu lífi og eru sjálfbjarga.
Spár gefa til kynna að 8,6% Norðurlandabúa verði áttræðir eða eldri árið 2040. Meðalævin lengist alls staðar á Norðurlöndum og geta finnskar konur vænst þess að lifa allra lengst. Meðalævilengd þeirra er 84 ár.
Öldruðum fjölgar vegna þess að fólk lifir lengur og að færri börn fæðast en áður. Engu að síður er fæðingartíðni á Norðurlöndum frekar há í samanburði við næstum öll önnur Evrópulönd.
Á Norðurlöndum fer stór hluti búferlaflutninga fram á milli landanna. Frjáls vinnumarkaður, svipuð tungumál og sameiginlegar reglur um námsdvalir auðvelda Norðurlandabúum að færa sig um set.
Aðfluttir á Norðurlöndum er einstaklingar sem snúa heim og erlendir einstaklingar sem fengið hafa dvalarleyfi.
1. janúar 2017 var hlutfall erlendra ríkisborgara hæst á Álandseyjum og í Noregi eða um 10,6% íbúanna. Þar á eftir komu Ísland með 8,9%, Svíþjóð með 8,5% og Danmörk með 8,4%. Fæstir erlendir ríkisborgarar eða 4,4% eru í Finnlandi, 2,9% í Færeyjum og aðeins 1,8% íbúa á Grænlandi.
Útlendingum hefur fjölgað alls staðar á Norðurlöndum, en meðal þeirra er fólk sem flýr undan pólitískum róstum og styrjöldum í Afríku, Miðausturlöndum og Asíu, ekki síst Sýrlandi.
Árið 2016 fluttu rúmlega 18.500 Pólverjar til Norðurlanda og tæplega 13 þúsund manns frá Eystrasaltsríkjunum. Flestir settust að í Noregi (2016).
Flestir hælisleitendur til Svíþjóðar og Noregs
Ein aðferð til að fá einhverja mynd af fjölda útlendinga sem óska eftir því að setjast að á Norðurlöndum er að líta á fjölda hælisleitenda.
Hælisleitendur eru fólk sem kemur til Norðurlanda án þess að hafa fengið dvalarleyfi. Þeir eru ekki reiknaðir inn í talnaefni um íbúa landanna.
Einstaklingar sem fengið hafa hæli á Norðurlöndum voru á bilinu 13 þúsund og 36 þúsund manns á ári þar til borgarastyrjöldin braust út í Sýrlandi. 162.877 einstaklingar leituðu hælis í Svíþjóð árið 2015. Af þeim fengu 67.258 hæli árið 2016. Til samanburðar má geta þess að árið 2014 var talan eingöngu 24.498.
Hælisleitendum fjölgaði á árunum 1990–2000 í öllum löndunum nema Svíþjóð þrátt fyrir að mjög margir hafi leitað hælis þar í landi á árunum 1990–1992. Hælisleitendum í Danmörku fækkaði á árunum 2000–2006 um 85-90%.
Hvað munu margir búa hér í framtíðinni?
Gert er ráð fyrir að íbúum Norðurlanda muni fjölga úr 27 milljónum í um 30,9 milljónir fyrir árið 2050. Sú spá styðst við fæðingartölur og dánartíðni en einnig fjölda aðfluttra og brottfluttra í löndunum.
Áreiðanlegust er öldrunarspáin þar sem hún nær til einstaklinga sem eru þegar komnir í heiminn.
Nýjustu mannfjöldaspár benda til að íbúum Noregs, Svíþjóðar og Íslands muni fjölga sem nemur um 20% fram til ársins 2040. Í Danmörku verður fjölgunin um 9% og í Finnlandi um 7% (2017).
Fleiri á opinberu framfæri
Um allan heim brjóta sérfræðingar í framtíðarfræðum og stjórnmálafólk heilann yfir framfærslubyrðinni. En í hverju felst hún?
Í stuttu máli má segja að ákveðinn fjöldi fólks vinni og greiði skatta og gjöld og fyrir vikið er hægt að framfæra ákveðnum fjölda barna, ungmenna, sjúkra og gamals fólks.
Ef mikið misvægi skapast milli fjölda þeirra sem borga og hinna sem þiggja er það ákveðið áhyggjuefni. Getum við t.a.m. viðhaldið velferðarríkjunum eins og við þekkjum þau í dag?
Framfærslubyrðin vegna eldri borgara eykst væntanlega alls staðar á Norðurlöndum en minnkar víðast hvar annars staðar í Evrópu. Ástæðan fyrir því er að fæðingartíðnin er nokkuð há á Norðurlöndum.
Árið 2040 verða 27,3% íbúa á Álandseyjum eldri en 65 ára samkvæmt síðustu spám frá 2017. Í Finnlandi er sambærileg tala 26,3%. Í Danmörku, Færeyjum, Noregi og Svíþjóð eru spátölurnar aðeins lægri og gert er ráð fyrir að eldri borgarar á Grænlandi verði aðeins 14,8% íbúa árið 2040. Ef fjöldi barna og ungmenna á aldrinum 0–19 ára er tekinn með í hóp þeirra sem eru á framfæri vinnufærra borgara á aldrinum 20–64 ára verður hlutfall einstaklinga á framfærslu annarra um 50% almennings árið 2040.
Fjöldi karla og kvenna í ólíkum aldurshópum á Norðurlöndum
Jafnrétti kvenna og karla er grundvallargildi á Norðurlöndum. Kynjajafnrétti vísar til jafns réttar, jafnrar ábyrgðar og jafnra tækifæra á öllum sviðum lífsins fyrir konur og karla og stráka og stelpur. Það þýðir að allir einstaklingar – óháð kyni – hafa jafn mikil völd og áhrif í samfélaginu. Nauðsynlegt er að nota vísa og taka saman tölfræði sem endurspeglar líf kvenna og karla til að fylgjast með framförum á þessu sviði, til að takast á við vandamál og til að byggja stefnumótun og áætlanir á – en líka til að miðla þekkingu til almennings. Söfnun og notkun tölfræðiupplýsinga um jafnrétti kynjanna er lykilþáttur í því að stuðla að jafnrétti kynjanna í samfélaginu. Samstarf Norðurlanda um jafnrétti kynjanna, meðal annars hvað varðar tölfræðiupplýsingar, hefur stuðlað að því að gera Norðurlönd að þeim heimshluta þar sem jafnrétti kynjanna er mest.
Vísar um sjálfbæra þróun
Vísar um sjálfbæra þróun
Sjálfbær þróun er metnaðarfullt en nauðsynlegt markmið. Við eigum engra kosta völ: við verðum að bæta velferð og lífsgæði á heimsvísu og standa vörð um getu jarðar til að stuðla að fjölbreyttu lífi. Norrænu ríkin hafa samþykkt sameiginleg markmið fyrir sjálfbæra þróun á Norðurlöndum. Að auki hafa ríkin samþykkt fjölda vísa um sjálfbærni til þess að sýna heildarmynd þess sem áunnist hefur. Vísarnir eru nytsamlegir fyrir þá sem taka ákvarðanir og embættismenn, og einnig fyrir alla sem þurfa áreiðanlegar upplýsingar og samanburðarhæf gögn um þróunina á Norðurlöndum. Norrænir vísar um sjálfbæra þróun sýna langtímaþróun á eftirfarandi sviðum: norræna velferðarlíkaninu; lífvænlegum vistkerfum; loftslagsbreytingum; sjálfbærri nýtingu á auðlindum jarðar; og menntun, rannsóknum og nýsköpun. Þessi vefsíða veitir einnig ókeypis aðgang að norrænum ganagrunni um hagtölur, þar sem hægt er að hala niður gögnum og útbúa skýringarmyndir í eigin greiningar.
1061 København K, Danmark
+45 33 96 04 00
1061 København K, Danmark