Dr. Jekyll asin Mr. Hyde (karakter)
Si '''Dr. Henry Jekyll''' asin an saiyang [[alter ego]], si '''Mr. Edward Hyde''', iyo an pangenot na karakter kan 1886 na nobelang ''[[Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde|Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde ni]]'' [[Robert Louis Stevenson]] . Sa istorya, siya sarong marhay na amigo kan mayor [[Protagonist|na bida na]] [[Gabriel John Utterson|si Gabriel John Utterson]] .

Nakaistar sa [[Soho]] sa [[West End of London|West End kan London]], si Jekyll sarong maboot asin iginagalang na doktor na Ingles na nakikipaglaban sa mga pinipigilan na maraot na mga pagmawot. <ref name="Saposnik">Saposnik, Irving S. "The Anatomy of Dr. Jekyll and Mr. Hyde." SEL: Studies in English Literature 1500–1900 11.4, Nineteenth Century (1971): pp. 715–731.</ref> Bilang sarong potensyal na solusyon, naggibo siya nin sarong serum na sa pagtubod niya epektibo na makakapag-compartmentalize kan saiyang maitom na lado. Imbes, si Jekyll nagbago pasiring ki Edward Hyde, an pisikal asin mental na manipestasyon kan saiyang maraot na pagkatawo. <ref>{{Cite book|title=The Encyclopedia of Supervillains|last=Rovin|first=Jeff|date=1987|publisher=Facts on File|isbn=0-8160-1356-X|location=New York|pages=225–226}}</ref> An prosesong ini nangyayari nin mas regular sagkod na si Jekyll dai na kayang kontrolon kun nuarin mangyayari an mga pagbabago. Si Dr. Jekyll naglilibot sa Soho bilang Mr. Hyde, asin si Mr. Hyde nag-eerok [[Leicester Square|sa Leicester Square]] bilang siya asin si Dr. Jekyll.

== Biograpiya nin karakter na fictional ==
Dr. Henry Jekyll, MD, DLC, LL. D., FRS, &c.  : 15 sarong [[Doctor (title)|doktor]] na nakabase sa [[Soho]] na nakamamate na siya nakikipaglaban sa pag-ultanan kan kabootan asin karatan sa laog kan saiyang sadiri. Ginagamit nia an saiyang buhay sa pagprobar na pogolan an maraot na mga pagmawot na bakong angay sa sarong tawo na arog nia an langkaw. Si Jekyll naggibo nin sarong posyon sa pagprobar na itago an natatagong karatan na ini. Alagad, sa paggibo kaini, si Jekyll nagin sarong makatatakot na linalang, na garo mas hoben pa saiya. Nagdesisyon si Jekyll na aprobetsaran ini, na nginaranan an pagbabagong ini kan saiyang "Edward Hyde", <ref name=":02">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=c2c-AAAAYAAJ|title=Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde|last=Stevenson|first=Robert Louis|date=1886-01-05|publisher=[[Longmans, Green, and Company]]|author-link=Robert Louis Stevenson}}</ref> : 15 asin ginagamit an saiyang bagong persona tanganing gibohon an saiyang mga natatagong kamawotan na mayong mga konsekwensya mantang pinapagdadanay an saiyang sosyal na estado bilang Jekyll. Sa pag'agi kan panahon, si Hyde nagtatalubo sa kapangyarihan asin sa kahurihurihi nagpapahiling kun si Henry Jekyll nagpapahiling nin mga senyales nin pisikal o moral na kaluyahan, na dai na kaipuhan an posyon tanganing magbago.

Si Stevenson dai nanggad nagsasabi nin eksakto kun ano an ginigibo ni Hyde, na sa pankagabsan sinasabi na ini sarong bagay na maraot asin may pagmawot na naturalesa. Kaya, sa konteksto kan mga panahon, ini makauuyam sa [[Victorian morality|relihiyosong moralidad kan mga Victorian]], na posibleng kaiba an pakikipag-ulay sa mga patotot o [[Sodomiya|buggery]] . Alagad, an mga madahas na aktibidad ni Hyde an garo baga nagtatao saiya nin pinakadakulang kaogmahan, na nagtutulod saiya na atakehon asin gadanon si Sir Danvers Carew na mayong malinaw na rason, na ginigibo siyang sarong pig-aayam na parahabon sa bilog na Inglaterra. Si Carew sarong kliyente ni Gabriel Utterson, [[Abogado|an abogado]] asin katood ni Jekyll, na nahahadit sa kasaysayan nin kadahasan ni Hyde asin an bagay na binago ni Jekyll an saiyang kagustuhan, na iwinalat an gabos ki Hyde. Si Dr. Hastie Lanyon, sarong magkamidbid na magkamidbid ni Jekyll asin Utterson, nagadan sa pagkabigla pagkatapos na mag-ako nin impormasyon manungod ki Jekyll. Bago siya nagadan, tinawan ni Lanyon si Utterson nin sarong surat na bubuksan pagkatapos kan kagadanan o pagkawara ni Jekyll.

Kan si Jekyll nagsayuma na maghale sa saiyang laboratoryo sa laog nin pirang semana, si Utterson asin [[Butler|an mayordomo]] ni Jekyll na si Mr. Poole naglaog sa laboratoryo. Sa laog, nakua ninda an bangkay ni Hyde na nakasulot kan mga gubing ni Jekyll asin garo baga gadan na huli sa paggadan. Nakua man ninda an sarong surat hale ki Jekyll pasiring ki Utterson na nanunuga na ipaliliwanag an bilog na misteryo. Dinara ni Utterson an dokumento sa harong kun saen enot niyang binasa an surat ni Lanyon dangan an ki Jekyll.

An enot nagbubuyagyag na an pagkaraot asin kagadanan ni Lanyon nagresulta sa paghiling ki Hyde na nag-iinom nin serum o potion asin sunod na nagin Jekyll. An ikaduwang surat nagpapaliwanag na si Jekyll, na dati nang nag-indulge sa mga dai nasabing bisyo (asin kaiba kaini an takot na an pagdiskubre magbubunga kan saiyang pagkawara kan saiyang sosyal na posisyon), nakanompong nin paagi tanganing mabago an saiyang sadiri asin sa siring mag-indulge sa saiyang mga bisyo na mayong takot na madiskobre. Alagad mantang ginagamit ni Jekyll si Hyde tanganing orog na gibohon an saiyang mga kamawotan, siya epektibo na nagin sarong [[Psychopathy#Sociopathy|sosyopat]] — maraot, madahas, mapag-akit sa sadiri, asin biyong daing pagmalasakit sa siisay man kundi sa saiyang sadiri. Sa primero, nakontrol ni Jekyll an mga pagbabago, alagad kan huri, nagin siyang Hyde na dai tinutuyong nasa saiyang pagturog.

Sa puntong ini, nagdesisyon si Jekyll na dai na magin si Hyde. Alagad sarong banggi, an pagmawot nag-agaw saiya nin makusog. Pagkatapos kan pagbabago, tulos siyang nagdalagan paluwas asin madahas na ginadan si Carew. Sa takot, si Jekyll mas nagprobar na pugulan an mga pagbabago, ta ngonyan an saiyang kanding na pantubos bako nang ligtas. Sa laog nin kadikit na panahon, sia nagin mapanggana paagi sa pakikikabtang sa [[Philanthropy|pilantropong]] gibohon. Sarong aldaw sa sarong parke, pig-isip-isip niya kun gurano siya karahay na tawo bilang resulta kan saiyang mga gibo (kumpara sa iba), na nagtutubod na siya natubos na. Alagad, bago niya natapos an saiyang linya nin pag-isip, hiniling niya an saiyang mga kamot asin narealisar na bigla siyang nagbago giraray sa pagigin Hyde. Ini an pinakaenot na pagkakataon na an sarong dai tinutuyong pagbabago nangyari sa mga oras nin pagmata.

Harayo sa saiyang laboratoryo asin hinahanap kan mga pulis bilang sarong paragadan, si Hyde nangangaipo nin tabang tanganing dai madakop. Nagsurat siya ki Lanyon (sa kamot ni Jekyll) na hinahagad sa saiyang amigo na kuanon an laog kan sarong kabinet sa saiyang laboratoryo asin sabaton siya sa matanga sa harong ni Lanyon sa [[Cavendish Square]] . Sa presensya ni Lanyon, pighalo ni Hyde an posyon asin nagbago pabalik ki Jekyll - na sa kahurihurihi nagdara sa kagadanan ni Lanyon. Mientras tanto, si Jekyll nagbalik sa saiyang harong tanganing manompongan an saiyang sadiri na orog na daing maginibo asin nakukulong mantang an mga pagbabago nagdadakol sa frekuensya asin nangangaipo nin mas darakulang dosis nin posyon tanganing mabaliktad sinda.

Sa kahurihurihi, an stock nin mga sangkap na pinaghalean ni Jekyll kan posyon naubos, asin an mga suminunod na batch na pigpreparar ni Dr. Jekyll gikan sa mga pinagbagong stock dai nakaprodusir kan pagbabago. Si Jekyll nag-espekulasyon na an sarong mahalagang sangkap na nagpangyari sa orihinal na potion na magtrabaho (sarong [[Asin (kimika)|kemikal na asin]] ) dapat na mismong kontaminado. Pagkatapos na ipadara si Poole sa sarong [[Chemist|kemiko]] sunod-sunod tanganing bakalon an asin na nag-uubos na tanganing manompongan na dai ini magigin epektibo, pighona niya na an mga suminunod na suplay gabos kulang sa mahalagang sangkap na nagpangyari sa posyon na magin mapanggana para sa saiyang mga eksperimento. An saiyang kakayahan na magbago pabalik gikan ki Hyde pasiring sa Jekyll luway-luway na nawara bilang resulta. Si Jekyll nagsurat na dawa kan siya nagkokomponer kan saiyang surat, aram niya na siya madali nang magin Hyde nin permanente, na ginamit na an huring asin na ini asin siya nag-isip-isip kun si Hyde maatubang sa pagbitay huli sa saiyang mga krimen o pipilion na gadanon an saiyang sadiri. Sinabi ni Jekyll na sa arin man na kaso, an katapusan kan saiyang surat iyo an katapusan kan saiyang buhay. Tinapos niya an surat na nagsasabing "Tinatapos ko an buhay kan bakong maogmang si Henry Jekyll". Sa mga tataramon na ini, an dokumento asin an nobela parehong nagtatapos.

An orihinal na pagpronunsiar kan "Jekyll", siring sa ginamit sa katutubong Scotland ni Stevenson, may rima sa "treacle", kaya ( /ˈ d ʒ iː k ə l / ).

== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
Si Dr. Henry Jekyll asin an saiyang alter ego, si Mr. Edward Hyde, iyo an pangenot na karakter kan 1886 na nobelang Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde ni Robert Louis Stevenson . Sa istorya, siya sarong marhay na amigo kan mayor na bida na si Gabriel John Utterson .

Nakaistar sa Soho sa West End kan London, si Jekyll sarong maboot asin iginagalang na doktor na Ingles na nakikipaglaban sa mga pinipigilan na maraot na mga pagmawot. Saposnik, Irving S. "The Anatomy of Dr. Jekyll and Mr. Hyde." SEL: Studies in English Literature 1500–1900 11.4, Nineteenth Century (1971): pp. 715–731. Bilang sarong potensyal na solusyon, naggibo siya nin sarong serum na sa pagtubod niya epektibo na makakapag-compartmentalize kan saiyang maitom na lado. Imbes, si Jekyll nagbago pasiring ki Edward Hyde, an pisikal asin mental na manipestasyon kan saiyang maraot na pagkatawo.  An prosesong ini nangyayari nin mas regular sagkod na si Jekyll dai na kayang kontrolon kun nuarin mangyayari an mga pagbabago. Si Dr. Jekyll naglilibot sa Soho bilang Mr. Hyde, asin si Mr. Hyde nag-eerok sa Leicester Square bilang siya asin si Dr. Jekyll.

 Biograpiya nin karakter na fictional 
Dr. Henry Jekyll, MD, DLC, LL. D., FRS, &c.  : 15 sarong doktor na nakabase sa Soho na nakamamate na siya nakikipaglaban sa pag-ultanan kan kabootan asin karatan sa laog kan saiyang sadiri. Ginagamit nia an saiyang buhay sa pagprobar na pogolan an maraot na mga pagmawot na bakong angay sa sarong tawo na arog nia an langkaw. Si Jekyll naggibo nin sarong posyon sa pagprobar na itago an natatagong karatan na ini. Alagad, sa paggibo kaini, si Jekyll nagin sarong makatatakot na linalang, na garo mas hoben pa saiya. Nagdesisyon si Jekyll na aprobetsaran ini, na nginaranan an pagbabagong ini kan saiyang "Edward Hyde",  : 15 asin ginagamit an saiyang bagong persona tanganing gibohon an saiyang mga natatagong kamawotan na mayong mga konsekwensya mantang pinapagdadanay an saiyang sosyal na estado bilang Jekyll. Sa pag'agi kan panahon, si Hyde nagtatalubo sa kapangyarihan asin sa kahurihurihi nagpapahiling kun si Henry Jekyll nagpapahiling nin mga senyales nin pisikal o moral na kaluyahan, na dai na kaipuhan an posyon tanganing magbago.

Si Stevenson dai nanggad nagsasabi nin eksakto kun ano an ginigibo ni Hyde, na sa pankagabsan sinasabi na ini sarong bagay na maraot asin may pagmawot na naturalesa. Kaya, sa konteksto kan mga panahon, ini makauuyam sa relihiyosong moralidad kan mga Victorian, na posibleng kaiba an pakikipag-ulay sa mga patotot o buggery . Alagad, an mga madahas na aktibidad ni Hyde an garo baga nagtatao saiya nin pinakadakulang kaogmahan, na nagtutulod saiya na atakehon asin gadanon si Sir Danvers Carew na mayong malinaw na rason, na ginigibo siyang sarong pig-aayam na parahabon sa bilog na Inglaterra. Si Carew sarong kliyente ni Gabriel Utterson, an abogado asin katood ni Jekyll, na nahahadit sa kasaysayan nin kadahasan ni Hyde asin an bagay na binago ni Jekyll an saiyang kagustuhan, na iwinalat an gabos ki Hyde. Si Dr. Hastie Lanyon, sarong magkamidbid na magkamidbid ni Jekyll asin Utterson, nagadan sa pagkabigla pagkatapos na mag-ako nin impormasyon manungod ki Jekyll. Bago siya nagadan, tinawan ni Lanyon si Utterson nin sarong surat na bubuksan pagkatapos kan kagadanan o pagkawara ni Jekyll.

Kan si Jekyll nagsayuma na maghale sa saiyang laboratoryo sa laog nin pirang semana, si Utterson asin an mayordomo ni Jekyll na si Mr. Poole naglaog sa laboratoryo. Sa laog, nakua ninda an bangkay ni Hyde na nakasulot kan mga gubing ni Jekyll asin garo baga gadan na huli sa paggadan. Nakua man ninda an sarong surat hale ki Jekyll pasiring ki Utterson na nanunuga na ipaliliwanag an bilog na misteryo. Dinara ni Utterson an dokumento sa harong kun saen enot niyang binasa an surat ni Lanyon dangan an ki Jekyll.

An enot nagbubuyagyag na an pagkaraot asin kagadanan ni Lanyon nagresulta sa paghiling ki Hyde na nag-iinom nin serum o potion asin sunod na nagin Jekyll. An ikaduwang surat nagpapaliwanag na si Jekyll, na dati nang nag-indulge sa mga dai nasabing bisyo (asin kaiba kaini an takot na an pagdiskubre magbubunga kan saiyang pagkawara kan saiyang sosyal na posisyon), nakanompong nin paagi tanganing mabago an saiyang sadiri asin sa siring mag-indulge sa saiyang mga bisyo na mayong takot na madiskobre. Alagad mantang ginagamit ni Jekyll si Hyde tanganing orog na gibohon an saiyang mga kamawotan, siya epektibo na nagin sarong sosyopat — maraot, madahas, mapag-akit sa sadiri, asin biyong daing pagmalasakit sa siisay man kundi sa saiyang sadiri. Sa primero, nakontrol ni Jekyll an mga pagbabago, alagad kan huri, nagin siyang Hyde na dai tinutuyong nasa saiyang pagturog.

Sa puntong ini, nagdesisyon si Jekyll na dai na magin si Hyde. Alagad sarong banggi, an pagmawot nag-agaw saiya nin makusog. Pagkatapos kan pagbabago, tulos siyang nagdalagan paluwas asin madahas na ginadan si Carew. Sa takot, si Jekyll mas nagprobar na pugulan an mga pagbabago, ta ngonyan an saiyang kanding na pantubos bako nang ligtas. Sa laog nin kadikit na panahon, sia nagin mapanggana paagi sa pakikikabtang sa pilantropong gibohon. Sarong aldaw sa sarong parke, pig-isip-isip niya kun gurano siya karahay na tawo bilang resulta kan saiyang mga gibo (kumpara sa iba), na nagtutubod na siya natubos na. Alagad, bago niya natapos an saiyang linya nin pag-isip, hiniling niya an saiyang mga kamot asin narealisar na bigla siyang nagbago giraray sa pagigin Hyde. Ini an pinakaenot na pagkakataon na an sarong dai tinutuyong pagbabago nangyari sa mga oras nin pagmata.

Harayo sa saiyang laboratoryo asin hinahanap kan mga pulis bilang sarong paragadan, si Hyde nangangaipo nin tabang tanganing dai madakop. Nagsurat siya ki Lanyon (sa kamot ni Jekyll) na hinahagad sa saiyang amigo na kuanon an laog kan sarong kabinet sa saiyang laboratoryo asin sabaton siya sa matanga sa harong ni Lanyon sa Cavendish Square . Sa presensya ni Lanyon, pighalo ni Hyde an posyon asin nagbago pabalik ki Jekyll - na sa kahurihurihi nagdara sa kagadanan ni Lanyon. Mientras tanto, si Jekyll nagbalik sa saiyang harong tanganing manompongan an saiyang sadiri na orog na daing maginibo asin nakukulong mantang an mga pagbabago nagdadakol sa frekuensya asin nangangaipo nin mas darakulang dosis nin posyon tanganing mabaliktad sinda.

Sa kahurihurihi, an stock nin mga sangkap na pinaghalean ni Jekyll kan posyon naubos, asin an mga suminunod na batch na pigpreparar ni Dr. Jekyll gikan sa mga pinagbagong stock dai nakaprodusir kan pagbabago. Si Jekyll nag-espekulasyon na an sarong mahalagang sangkap na nagpangyari sa orihinal na potion na magtrabaho (sarong kemikal na asin ) dapat na mismong kontaminado. Pagkatapos na ipadara si Poole sa sarong kemiko sunod-sunod tanganing bakalon an asin na nag-uubos na tanganing manompongan na dai ini magigin epektibo, pighona niya na an mga suminunod na suplay gabos kulang sa mahalagang sangkap na nagpangyari sa posyon na magin mapanggana para sa saiyang mga eksperimento. An saiyang kakayahan na magbago pabalik gikan ki Hyde pasiring sa Jekyll luway-luway na nawara bilang resulta. Si Jekyll nagsurat na dawa kan siya nagkokomponer kan saiyang surat, aram niya na siya madali nang magin Hyde nin permanente, na ginamit na an huring asin na ini asin siya nag-isip-isip kun si Hyde maatubang sa pagbitay huli sa saiyang mga krimen o pipilion na gadanon an saiyang sadiri. Sinabi ni Jekyll na sa arin man na kaso, an katapusan kan saiyang surat iyo an katapusan kan saiyang buhay. Tinapos niya an surat na nagsasabing "Tinatapos ko an buhay kan bakong maogmang si Henry Jekyll". Sa mga tataramon na ini, an dokumento asin an nobela parehong nagtatapos.

An orihinal na pagpronunsiar kan "Jekyll", siring sa ginamit sa katutubong Scotland ni Stevenson, may rima sa "treacle", kaya ( /ˈ d ʒ iː k ə l / ).

 Toltolan