Alicia Alonso
'''Si Alicia Alonso''' (namundag na '''Alicia Ernestina de la Caridad del Cobre Martínez del Hoyo''' ; 21 Disyembre 1920 – 17 Oktubre 2019) <ref>{{cite web|url=https://www.elimparcial.es/noticia/75962/america/alicia-alonso-la-prima-ballerina-latinoamericana-cumple-90-anos.html|title=Alicia Alonso, la "prima ballerina" latinoamericana, cumple 90 años|website=elimparcial.es|language=es|access-date=12 April 2019}}</ref> sarong Cuban prima ballerina assoluta asin [[Koreograpiya|koreograpo]] na an kompanya nagin Ballet Nacional de Cuba kan 1955. <ref>Mary Clarke and [[David Vaughan (dance archivist)|David Vaughan]] (eds) 1977. ''The encyclopedia of dance & ballet''. Pitmans, London. p. 16.</ref> Siya midbid na gayo sa saiyang mga pagladawan ki Giselle asin sa bersyon nin ballet ni <nowiki><i id="mwHQ">Carmen</i></nowiki> . <ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/16956/Alicia-Alonso Alicia Alonso (Cuban dancer), ''Britannica Online Encyclopedia''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100429041909/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/16956/Alicia-Alonso|date=29 April 2010}}</ref>

Poon sa edad na disinuebe, si Alonso nagkaigwa nin helang sa mata asin nagin medyo buta. An saiyang mga kapadis dapat na yaon sa eksaktong lugar na saiyang piglalaoman, asin naggagamit siya nin mga ilaw sa manlaen-laen na parte kan entablado tanganing giyahan an saiyang sadiri. <ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/08/03/arts/dance/fernando-alonso-a-founder-of-cuban-ballet-dies-at-98.html|title=Fernando Alonso, a Founder of Cuban Ballet, Dies at 98|last=Slotnik|first=Daniel E.|date=2 August 2013|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref>

== Amay na buhay ==
Si Alonso namundag "sa luwas" kan [[Habana|Havana]] kan 1920, an ikaapat na aki ni Antonio Martínez Arredondo, tenyente beterinaryo kan hukbo, asin Ernestina del Hoyo y Lugo, sarong paratahi. <ref>{{Cite web|url=http://www.cubadebate.cu/noticias/2019/10/17/fallece-alicia-alonso-la-prima-ballerina-assoluta-del-ballet-nacional-de-cuba/|title=Alicia Alonso, Prima Ballerina Assoluta of the National Ballet of Cuba dies|date=17 October 2019|website=CUBADEBATE|access-date=17 October 2019}}</ref> Si Alonso nagpoon na magbayle kan siya aki pa. <ref name=":32">{{Cite web|url=https://www.cibercuba.com/bio/bailarin/alicia-alonso|title=Alicia Alonso|website=CiberCuba|language=es|access-date=22 December 2018}}</ref> Kan Hunyo 1931 nagpoon siyang mag-adal nin ballet sa Sociedad Pro-Arte Musical sa [[Habana|Havana]] kaiba si Nikolai Yavorsky .  <ref>{{cite web|url=http://cuba-famous.com/en/details.asp?p=14|title=ALICIA ALONSO: mini biography|website=cuba-famous.com|access-date=30 October 2017}}</ref>

Nagtugtog siya sa publiko sa kaenot-enote kan 29 Disyembre 1931, sa edad na 11.  An saiyang enot na seryosong debut iyo an sa ''Sleeping Beauty'' ni [[Pëtr Čajkovskij|Tchaikovsky]] sa Teatro Auditorium kan 26 Oktubre 1932. <ref>Tanya Escobar. [https://web.archive.org/web/20151003194209/http://asamblea.gob.sv/noticias/legislatura-2012-2015/noticias/alcira-alonso-una-vida-dedicada-al-arte-de-la-danza Profile], asamblea.gob.sv; accessed 2 October 2015.</ref> Sa kapinunan kan saiyang karera sa Cuba, nagbayle siya sa pangaran na Alicia Martínez. <ref name=":33">{{Cite web|url=https://www.cibercuba.com/bio/bailarin/alicia-alonso|title=Alicia Alonso|website=CiberCuba|language=es|access-date=22 December 2018}}</ref>

An pag-uswag sa saiyang mga leksyon biglang napundo kan 1937 kan si Alonso namoot sa sarong kapwa estudyante sa ballet, si Fernando Alonso, na saiyang inagom sa edad na 16. <ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.panoramas.pitt.edu/cubas-alicia-alonso-international-ballet-legend|title=Cuba's Alicia Alonso: An International Ballet Legend|date=30 September 2016|website=Panoramas|language=en|access-date=22 December 2018}}</ref> An mag-agom nagbalyo sa Siyudad nin Nueva York, na naglalaom na makapoon kan saindang propesyonal na karera. <ref name=":2">{{Cite web}}</ref> Duman sinda nakanompong nin harong kaiba an mga paryentes sa Upper West Side kan Manhattan, harani sa Riverside Drive . Nangaki siya nin sarong aking babae, si Laura, kan 1938, alagad ipinadagos an saiyang pagsasanay sa School of American Ballet . <ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/08/03/arts/dance/fernando-alonso-a-founder-of-cuban-ballet-dies-at-98.html|title=Fernando Alonso, a Founder of Cuban Ballet, Dies at 98|date=2 August 2013|language=en-US}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSlotnik2013">Slotnik, Daniel E. (2 August 2013). [https://www.nytimes.com/2013/08/03/arts/dance/fernando-alonso-a-founder-of-cuban-ballet-dies-at-98.html "Fernando Alonso, a Founder of Cuban Ballet, Dies at 98"]. ''The New York Times''. [[ISSN (identifier)|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0362-4331 0362-4331]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 December</span> 2018</span>.</cite></ref> Kan 1938, nagdebut siya sa Estados Unidos, na nagtutugtog sa mga komedya musikal na ''[[Great Lady]]'' asin ''Stars In Your Eyes'' . <ref name="icmtalent.com2">[http://www.icmtalent.com/musperf/profiles/60015.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050317051654/http://www.icmtalent.com/musperf/profiles/60015.html|date=17 March 2005}}</ref>

Nag-areglo siya na magduman sa London tanganing makipag-adal ki Vera Volkova .

=== Alicia Alonso Ballet Company ===
[[Ladawan:Steinberg_-Alonso_-BalletdeCuba.jpg|wala|thumb| Si Alicia Alonso asin Benjamin Steinberg (konduktor) kaiba an Ballet Nacional de Cuba]]
An kamawotan ni Alonso na mapauswag an ballet sa Cuba an nagdara saiya na magbalik sa Havana kan 1948 tanganing magmukna nin sadiring kumpanya, an Alicia Alonso Ballet Company, <ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/08/03/arts/dance/fernando-alonso-a-founder-of-cuban-ballet-dies-at-98.html|title=Fernando Alonso, a Founder of Cuban Ballet, Dies at 98|last=Slotnik|first=Daniel E.|date=2 August 2013|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSlotnik2013">Slotnik, Daniel E. (2 August 2013). [https://www.nytimes.com/2013/08/03/arts/dance/fernando-alonso-a-founder-of-cuban-ballet-dies-at-98.html "Fernando Alonso, a Founder of Cuban Ballet, Dies at 98"]. ''The New York Times''. [[ISSN (identifier)|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0362-4331 0362-4331]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 December</span> 2018</span>.</cite></ref>  <ref name="icmtalent.com3">[http://www.icmtalent.com/musperf/profiles/60015.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050317051654/http://www.icmtalent.com/musperf/profiles/60015.html|date=17 March 2005}}</ref>na suportado sa paagi kan saiyang kabantogan asin kita. <ref name=":4">{{Cite news|url=https://www.miamiherald.com/news/nation-world/world/americas/cuba/article236359533.html|title='A genius of dance.' Cuban ballet icon Alicia Alonso dies at age 98|last=Levin|first=Jordan|date=17 October 2019|work=Miami Herald}}</ref> An kompanya na ini sa kahurihurihi nagin Ballet Nacional de Cuba . Si Fernando iyo an heneral na direktor kan kumpanya, na kan panahon na idto kompuesto nin mga parabayle sa Ballet Theatre na temporaryong mayong trabaho huli sa sarong reorganisasyon sa kumpanya sa New York. An tugang ni Fernando na si Alberto, sarong koreograpo, nagserbing direktor artistiko para sa kompanya <ref name=":0">{{Cite book|url=http://ic.galegroup.com/ic/bic1/BiographiesDetailsPage/BiographiesDetailsWindow?failOverType=&query=&prodId=BIC1&windowstate=normal&contentModules=&displayquery=&mode=view&displayGroupName=Biographies&limiter=&currPage=&disableHighlighting=false&displayGroups=&sortBy=&amp;search_within_results=&p=BIC1&action=e&catId=&activityType=&amp;scanId=&documentId=GALE%7CK1624000003&source=Bookmark&u=wash84213&amp;jsid=7beae83f14f44bdf0fa460abf50cffda|title=Notable Hispanic American Women|publisher=Gale|year=1993|chapter=Alicia Alonso}}</ref> An kompanya nagdebut nin halipot sa kabisera dangan naghale para sa sarong paglibot sa Amerika del Sur. Mantang si Alicia maogma sa kapangganahan kan kompanya, gusto niyang ipahiling an mas dakol na mga parabayle na Cuban kisa sa mga bakong Cuban na parabayle, na nagdara saiya na magbukas nin sarong akademya nin ballet sa Havana. <ref name=":0" />

Si Alonso an namahala sa kompanya na may awtoritaryan na kamot. Kan siya 60 anyos, piglimitahan niya an mga karera kan mga hoben na parabayle na pighihiling niyang kakompetensya sa saiyang sadiring karera sa pagbayle. Kasabay kan kakulangan nin mga oportunidad sa Cuba, an saiyang gawi-gawi nagdara sa kadakol na mga talentadong parabayle na magdepekto. An kagmukna kan International Ballet Festival of Miami asin Cuban Classical Ballet of Miami, si Pedro Pablo Peña, poon kan mag-abot sa Miami kan 1980 bilang sarong desterrado na Cuban mismo, nakatabang sa kadakol na mga parabayle na Cuban na nagdulag. Sabi niya manungod sa epekto ni Alonso:
 
Nagbibiyahe siya sa pag-ultanan kan Havana asin New York tanganing magkua nin pinakamarahay na mga paratukdo sa kinaban tanganing sanayon an saiyang mga bagong estudyante. Siya nagdanay na sarong hinahanap na prima ballerina sa panahon na ini, na nagbayle nin duwang beses sa Rusya kan 1952 dangan nagprodusir asin nagbida sa ''Giselle'' para sa Paris Opéra Ballet kan 1953. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2017)">kaipuhan an sitasyon</span></nowiki>'' &#x5D;</sup>
[[Ladawan:Alicia_Alonso_by_Annemarie_Heinrich,_1958.jpg|thumb|210x210px| Retrato ni Alicia Alonso ni Annemarie Heinrich, 1958.]]
Poon 1955 sagkod 1959, taon-taon siyang nagbabayle sa Ballet Russe de Monte Carlo bilang bisitang bitoon. Siya an pinakaenot na parabayle kan [[Solnopan na Emisperyo|Sulnupan na Hemispero]] na nagtugtog sa Unyon Sobyet, asin an pinakaenot na representante kan Amerika na nagbayle kaiba an Bolshoi asin Kirov Theatres kan Moscow asin Leningrad kan 1957 asin 1958. Sa mga suminunod na dekada si Alicia Alonso nagkaigwa nin mga paglibot sa bilog na kinaban sa mga nasyon sa Solnopan asin Sirangan na Europa, Asya, Norte asin Sur na Amerika, asin siya nagbayle bilang bisitang bitoon sa Opera de Paris, sa Royal Danish Ballet, sa Bolshoi asin sa iba pang mga kompanya. 

Nag-ensayo siya nin mga bersyon kan ''Giselle'', ''Pas de Quatre'', asin ''Sleeping Beauty'' para sa Paris Opera. Siya nag-ensayo kan ''Giselle'' sa Vienna State Opera asin sa San Carlo Theatre kan [[Napoles|Naples, Italya]], siring man ''sa La Fille Mal Gardée'' sa Prague State Opera, asin ''Sleeping Beauty'' sa La Scala . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2017)">kaipuhan an sitasyon</span></nowiki>'' &#x5D;</sup>

== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
Si Alicia Alonso (namundag na Alicia Ernestina de la Caridad del Cobre Martínez del Hoyo ; 21 Disyembre 1920 – 17 Oktubre 2019)  sarong Cuban prima ballerina assoluta asin koreograpo na an kompanya nagin Ballet Nacional de Cuba kan 1955. Mary Clarke and David Vaughan (eds) 1977. The encyclopedia of dance & ballet. Pitmans, London. p. 16. Siya midbid na gayo sa saiyang mga pagladawan ki Giselle asin sa bersyon nin ballet ni <i id="mwHQ">Carmen</i> . Alicia Alonso (Cuban dancer), Britannica Online Encyclopedia 

Poon sa edad na disinuebe, si Alonso nagkaigwa nin helang sa mata asin nagin medyo buta. An saiyang mga kapadis dapat na yaon sa eksaktong lugar na saiyang piglalaoman, asin naggagamit siya nin mga ilaw sa manlaen-laen na parte kan entablado tanganing giyahan an saiyang sadiri. 

 Amay na buhay 
Si Alonso namundag "sa luwas" kan Havana kan 1920, an ikaapat na aki ni Antonio Martínez Arredondo, tenyente beterinaryo kan hukbo, asin Ernestina del Hoyo y Lugo, sarong paratahi.  Si Alonso nagpoon na magbayle kan siya aki pa.  Kan Hunyo 1931 nagpoon siyang mag-adal nin ballet sa Sociedad Pro-Arte Musical sa Havana kaiba si Nikolai Yavorsky .  

Nagtugtog siya sa publiko sa kaenot-enote kan 29 Disyembre 1931, sa edad na 11.  An saiyang enot na seryosong debut iyo an sa Sleeping Beauty ni Tchaikovsky sa Teatro Auditorium kan 26 Oktubre 1932. Tanya Escobar. Profile, asamblea.gob.sv; accessed 2 October 2015. Sa kapinunan kan saiyang karera sa Cuba, nagbayle siya sa pangaran na Alicia Martínez. 

An pag-uswag sa saiyang mga leksyon biglang napundo kan 1937 kan si Alonso namoot sa sarong kapwa estudyante sa ballet, si Fernando Alonso, na saiyang inagom sa edad na 16.  An mag-agom nagbalyo sa Siyudad nin Nueva York, na naglalaom na makapoon kan saindang propesyonal na karera.  Duman sinda nakanompong nin harong kaiba an mga paryentes sa Upper West Side kan Manhattan, harani sa Riverside Drive . Nangaki siya nin sarong aking babae, si Laura, kan 1938, alagad ipinadagos an saiyang pagsasanay sa School of American Ballet . Slotnik, Daniel E. (2 August 2013). "Fernando Alonso, a Founder of Cuban Ballet, Dies at 98". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 22 December 2018. Kan 1938, nagdebut siya sa Estados Unidos, na nagtutugtog sa mga komedya musikal na Great Lady asin Stars In Your Eyes .  

Nag-areglo siya na magduman sa London tanganing makipag-adal ki Vera Volkova .

 Alicia Alonso Ballet Company 
wala|thumb| Si Alicia Alonso asin Benjamin Steinberg (konduktor) kaiba an Ballet Nacional de Cuba
An kamawotan ni Alonso na mapauswag an ballet sa Cuba an nagdara saiya na magbalik sa Havana kan 1948 tanganing magmukna nin sadiring kumpanya, an Alicia Alonso Ballet Company, Slotnik, Daniel E. (2 August 2013). "Fernando Alonso, a Founder of Cuban Ballet, Dies at 98". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 22 December 2018.   na suportado sa paagi kan saiyang kabantogan asin kita.  An kompanya na ini sa kahurihurihi nagin Ballet Nacional de Cuba . Si Fernando iyo an heneral na direktor kan kumpanya, na kan panahon na idto kompuesto nin mga parabayle sa Ballet Theatre na temporaryong mayong trabaho huli sa sarong reorganisasyon sa kumpanya sa New York. An tugang ni Fernando na si Alberto, sarong koreograpo, nagserbing direktor artistiko para sa kompanya  An kompanya nagdebut nin halipot sa kabisera dangan naghale para sa sarong paglibot sa Amerika del Sur. Mantang si Alicia maogma sa kapangganahan kan kompanya, gusto niyang ipahiling an mas dakol na mga parabayle na Cuban kisa sa mga bakong Cuban na parabayle, na nagdara saiya na magbukas nin sarong akademya nin ballet sa Havana. 

Si Alonso an namahala sa kompanya na may awtoritaryan na kamot. Kan siya 60 anyos, piglimitahan niya an mga karera kan mga hoben na parabayle na pighihiling niyang kakompetensya sa saiyang sadiring karera sa pagbayle. Kasabay kan kakulangan nin mga oportunidad sa Cuba, an saiyang gawi-gawi nagdara sa kadakol na mga talentadong parabayle na magdepekto. An kagmukna kan International Ballet Festival of Miami asin Cuban Classical Ballet of Miami, si Pedro Pablo Peña, poon kan mag-abot sa Miami kan 1980 bilang sarong desterrado na Cuban mismo, nakatabang sa kadakol na mga parabayle na Cuban na nagdulag. Sabi niya manungod sa epekto ni Alonso:
 
Nagbibiyahe siya sa pag-ultanan kan Havana asin New York tanganing magkua nin pinakamarahay na mga paratukdo sa kinaban tanganing sanayon an saiyang mga bagong estudyante. Siya nagdanay na sarong hinahanap na prima ballerina sa panahon na ini, na nagbayle nin duwang beses sa Rusya kan 1952 dangan nagprodusir asin nagbida sa Giselle para sa Paris Opéra Ballet kan 1953. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2017)">kaipuhan an sitasyon</span> ]
thumb|210x210px| Retrato ni Alicia Alonso ni Annemarie Heinrich, 1958.
Poon 1955 sagkod 1959, taon-taon siyang nagbabayle sa Ballet Russe de Monte Carlo bilang bisitang bitoon. Siya an pinakaenot na parabayle kan Sulnupan na Hemispero na nagtugtog sa Unyon Sobyet, asin an pinakaenot na representante kan Amerika na nagbayle kaiba an Bolshoi asin Kirov Theatres kan Moscow asin Leningrad kan 1957 asin 1958. Sa mga suminunod na dekada si Alicia Alonso nagkaigwa nin mga paglibot sa bilog na kinaban sa mga nasyon sa Solnopan asin Sirangan na Europa, Asya, Norte asin Sur na Amerika, asin siya nagbayle bilang bisitang bitoon sa Opera de Paris, sa Royal Danish Ballet, sa Bolshoi asin sa iba pang mga kompanya. 

Nag-ensayo siya nin mga bersyon kan Giselle, Pas de Quatre, asin Sleeping Beauty para sa Paris Opera. Siya nag-ensayo kan Giselle sa Vienna State Opera asin sa San Carlo Theatre kan Naples, Italya, siring man sa La Fille Mal Gardée sa Prague State Opera, asin Sleeping Beauty sa La Scala . [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2017)">kaipuhan an sitasyon</span> ]

 Toltolan 

Kategorya:Pages with unreviewed translations