Pagtari
[[File:Baby eating baby food.jpg|thumb|An omboy pigduduholan puspas]]
[[File:Lactancia en tandem 1.jpg|right|thumb|230px|Durungan na pagpameme]]

An '''pagtari''' <ref>tari.Mintz, Malcolm W. Bikol Dictionary. Volume II. Bikol-English Dictionary. Uniprint. Perth, Western Australia. 2004. p. 937 ISBN 0 9580383 5 X</ref> o '''tare'''<ref>tare. Adrados, Jerry Escoto. Daratangan Na Olay. Common Language of the Bikolnon. Other Option Promotions. Tabaco City. 2012. p. 380. [[ISBN 978-971-95468-0-1]]</ref> iyo an proseso na an omboy na aki o ugbon nin hayop luwayluway nang pinapatood magkakan nin puspas orawang dikitdikit nang hinahale saiya an pagmeme sa ina o sa pag'inom gatas sa bote.

An prosesong ini ginigibo sana man sa mga mammal ta ini mansana an naggugubok sa gatas sa saiyang mga suso kun nangaki na. Sinasabing tari na an omboy kun ini dai na pinapasuso sa ina o pinapainom nin gatas hale sa bote.

==Mga tawo==
[[File:Kitagawa Utamaro - Abalone Divers - MFA Boston 21.7353-5.jpg|thumb|Sarong pararorip nin bebe nag'aandam sa saiyang trabaho bilang parapasuso. (Japan, circa 1806)]]
Sa ibang mga kultura, an pagtatari kaiba an pagngunguta' kan kakanon na itatao sa omboy, manta na sige pa man an pagpasuso.<ref name=Pelto>{{citation |first1=Greta |last1=Pelto |first2=Yuanyuan |last2=Zhang |last3=Habicht |first3=Jean-Pierre |title=Premastication: the second arm of infant and young child feeding for health and survival?|journal=Journal of Maternal and Child Nutrition |year=2010 |publisher=Blackwell Publishing Ltd |doi=10.1111/j.1740-8709.2009.00200.x |pmid=20073131 |volume=6 |issue=1 |pages=4–18|pmc=6860819 }}</ref> An praktis na ini importanteng gayo ta natata'wan an aki nin protina asin nakakalikay sa pagkukulang nin iron.<ref>{{citation |title=Iron Interventions for Women and Children in Low-Income Countries |first=Rebecca J. |last=Stoltzfus |journal=Journal of Nutrition |year=2011 |volume=141 |number=4 |pages=756S–762S |doi=10.3945/jn.110.128793|pmid=21367936 |doi-access=free }}</ref>Alagad, an paghungit sa omboy nin mga pignguta na kakanon kan paraaling pwede man pagpasa nin mga helang sa aki.<ref>Premasticating Food for Weaning African Infants: A Possible Vehicle for transmission of HIV, Elke R. Maritz, Martin Kidd, Mark F. Cotton Pediatrics Vol. 128 No. 3 September 1, 2011 {{cite web |url=http://pediatrics.aappublications.org/content/128/3/e579.abstract |title=Premasticating Food for Weaning African Infants: A Possible Vehicle for Transmission of HIV |access-date=2013-02-01 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924032639/http://pediatrics.aappublications.org/content/128/3/e579.abstract |archive-date=2011-09-24 }}</ref>
Dakul na ina an nadidipisilan sa pagpasuso orog na idtong kaipohan magbalik na tolos sa saindang trabaho pagkapangaki.{{citation needed|date=June 2017}}

Kun paano asin noarin an pagtari sa aki sinasabing kontrobersyal. An American Academy of Pediatrics nagrerekomendar na an omboy pamemehon sana nin gatas-ina sagkod siya nag'edad anom na bulan.<ref name=AAP>{{cite web|title=Longer Breastfeeding Leads to Better Protection|publisher=American Academy of Pediatrics|year=2010|access-date=2012-02-26|url=http://www.aap.org/en-us/about-the-aap/aap-press-room/pages/Longer-Breastfeeding-leads-to-Better-Protection.aspx?nfstatus=401&nftoken=00000000-0000-0000-0000-000000000000&nfstatusdescription=ERROR%3a+No+local+token|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140908134225/http://www.aap.org/en-us/about-the-aap/aap-press-room/pages/Longer-Breastfeeding-leads-to-Better-Protection.aspx?nfstatus=401&nftoken=00000000-0000-0000-0000-000000000000&nfstatusdescription=ERROR%3a+No+local+token|archive-date=2014-09-08}}</ref> 

An American Academy of Pediatrics, an World Health Organization, an National Health Service Choices UK, asin an  National Health & Medical Research Council kan Australia nagrerekomendar na maghalat ngonang anom na bulan bago ta'wan an omboy nin pang-omboy na kakanon.<ref name="AAP"/><ref>{{Cite web|url=http://www.nhs.uk/Conditions/pregnancy-and-baby/Pages/solid-foods-weaning.aspx|title=Your baby's first solid foods|website=NHS Choices|access-date=2016-07-15|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160718084405/http://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/pages/solid-foods-weaning.aspx|archive-date=2016-07-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pregnancybirthbaby.org.au/introducing-solid-food|title=Introducing solid food|website=Pregnancy, Birth & Baby|access-date=2016-07-15|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160707095155/http://www.pregnancybirthbaby.org.au/introducing-solid-food|archive-date=2016-07-07}}</ref> Alagad, dakul mga kompanyang nagpapabakal mga pang-omboy na kakanon pigbebenta ninda saindang produkto para sa 4-6 na bulan na edan na aki, na may pagpatanid lang na dapat dai haleon an paggatas nin aki.Sinasabi pa na garo praktis sana ini sa pagpatood sa siring na mga kakanon na an ini parati larasaw, asin malulumoy na gayo. Mga halimbawa kaini mga runot nanggad na mga prutas asin mga gulay-gulay. Igwa man mga kakanon na ibinabawal na gayo. An NHS kan United Kingdom pigrerekomendar na ilikay an aki sa mga kakanon na "igwang  trigo, gluten, nuts, mga mani, mga produktong mani, mga pisog, katoy, sugok, sira, may tibulakang mga nabubuhay sa dagat, gatas nin baka, asin an dai pasteurisadong keso" sagkod na an omboy dai pa naedad 6 na bulan ta ini pwedeng magkawsang allergy o magkahelang man an aki.<ref>[http://www.nhs.uk/Planners/birthtofive/Pages/Weaningfirststeps.aspx "Solids: the first steps"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100730212725/http://www.nhs.uk/Planners/birthtofive/Pages/weaningfirststeps.aspx |date=2010-07-30 }}. Retrieved 2010-06-28.</ref> Pero an siring na mga rekomendasyon kinikwestyon kan ibang adal na anoman an pagtaya sa mga posibleng allergen dai man magkaigwa an aki nin allergy.<ref>{{cite web |url = http://archives.newyorker.com/?i=2011-02-07#folio=026 |title = The New Yorker |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20110405115919/http://archives.newyorker.com/?i=2011-02-07#folio=026 |archive-date = 2011-04-05 }}</ref>
=== Sa baka ===
[[File:John Thorsen, Nose Piece (For Weaning Calf), c. 1938, NGA 24827.jpg|alt=A ring with long metal spikes and two leather straps.|thumb|1938 drowing nin barangkyaw na pantari. Ini sinasalong sa payo nin ternero asin ta may mga tarom, an ina nadulag magpasuso.]]
An pagtari sa baka magkapirang paagi. Sa Estados Unidos, an ternero tinatari sa ina mga pitong semana sa edad kaini.<ref>{{Cite web|url=http://extension.psu.edu/animals/dairy/nutrition/calves/feeding/early-weaning-strategies|title=Early Weaning Strategies (Dairy Cattle Nutrition)|website=Dairy Cattle Nutrition (Penn State Extension)|access-date=2016-11-26|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161127090405/http://extension.psu.edu/animals/dairy/nutrition/calves/feeding/early-weaning-strategies|archive-date=2016-11-27}}</ref> An mga orig-orig man tinatari pakaedad 8 abot 10 bulan sa edad.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.dpi.nsw.gov.au/content/agriculture/livestock/beef/husbandry/general/weaning-beef-calves|title=Weaning beef calves|date=2007-09-13|website=www.dpi.nsw.gov.au|access-date=2016-11-26|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160910035951/http://www.dpi.nsw.gov.au/content/agriculture/livestock/beef/husbandry/general/weaning-beef-calves|archive-date=2016-09-10}}</ref> Bago an ternero o orig-orig tinatari dapat igwa nang hustong [[rumen]].<ref>{{Cite web|url=http://extension.oregonstate.edu/douglas/sites/default/files/documents/lf/WeaningLF0503.pdf|title=Weaning Beef Calves|last=Filley|first=S|website=Oregon State University|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808210000/http://extension.oregonstate.edu/douglas/sites/default/files/documents/lf/WeaningLF0503.pdf|archive-date=2017-08-08}}</ref> Para sa baka, may mga metodo nin pagtari, arog kan minasunod:

* tradisyonal na pagtari paagi sa pagsuway kan ogbon sa ina,
* duwang-lakdang na pagtari gamit an barangkyaw na pantari, asin
* pagtari na kinukudalan an ina ngani dai makarani an ogbon.<ref>{{Cite journal|last=Boriyo|first=Hawii|date=2020-01-03|title=Weaning management of Beef Calves|url=https://extension.oregonstate.edu/animals-livestock/beef/weaning-management-beef-calves|journal=Ag - Beef/Cattle|language=en}}</ref>

An paggamit kan mga iba-ibang metodo depende sa estilo nin palakaw sa rantso, an pagkadakul nin pagbahog, an kondisyon asin edad kan anayon, asin kun an 
mga orig-orig mga lalaki.<ref name=":0" /> An mga resulta pigtatantya pa orog na ta an mga paaging ini nakawsa nin pagkaribaraw bako sana sa mga ogbon kundi pati sa mga anayon.

An biglaan na pagsuway sa mag-ina na ini an tradisyonal na paagi nakawsa nin halangkaw na stress sa mag-ina.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.beefresearch.ca/research-topic.cfm/weaning-65?language=&print|title=Weaning - Beef Cattle Research Council|website=www.beefresearch.ca|access-date=2016-11-26|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160807113712/http://www.beefresearch.ca/research-topic.cfm/weaning-65?language=&print|archive-date=2016-08-07}}</ref> Magkapareho an mag-ina nagin mariribok, naluya apetito sa pagkakan, sa pagsungkal asin pagsabsab, asin pareho naghahanapan an mag-ina. r<ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.spca.bc.ca/animal-issues/farm-animal-welfare/farm-animals/two-step-weaning-cattle.html|title=BC SPCA|newspaper=BCSPCA|access-date=2016-11-26|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161127153032/http://www.spca.bc.ca/animal-issues/farm-animal-welfare/farm-animals/two-step-weaning-cattle.html|archive-date=2016-11-27|accessdate=2023-08-22|archivedate=2016-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161127153032/http://www.spca.bc.ca/animal-issues/farm-animal-welfare/farm-animals/two-step-weaning-cattle.html}}</ref> asin man ngani nadidisturbo an estrukturang pag'iriba kan palna'.<ref name=":0" /> An tinatari may indiksasyon pa minsan na nagmamateng depresyon asin naghehelang-helang pa ngani.<ref name=":2" />

[[File:Cattle with calf weaner ring in Switzerland.jpg|thumb|An barangkyaw nauulang an ternero sa pagsuso alagad dai nakakapugol sa pagkikisaro kaini sa grupo, asin sa pagsabsab.]]

==Toltolan==
{{reflist}}
{{poon}}
[[Kategorya:Pagpameme]]
[[Kategorya:Gatas sa ina]]
[[Kategorya:Pagpakakan sa omboy]]
right|thumb|230px|Durungan na pagpameme

An pagtari tari.Mintz, Malcolm W. Bikol Dictionary. Volume II. Bikol-English Dictionary. Uniprint. Perth, Western Australia. 2004. p. 937 ISBN 0 9580383 5 X o taretare. Adrados, Jerry Escoto. Daratangan Na Olay. Common Language of the Bikolnon. Other Option Promotions. Tabaco City. 2012. p. 380. ISBN 978-971-95468-0-1 iyo an proseso na an omboy na aki o ugbon nin hayop luwayluway nang pinapatood magkakan nin puspas orawang dikitdikit nang hinahale saiya an pagmeme sa ina o sa pag'inom gatas sa bote.

An prosesong ini ginigibo sana man sa mga mammal ta ini mansana an naggugubok sa gatas sa saiyang mga suso kun nangaki na. Sinasabing tari na an omboy kun ini dai na pinapasuso sa ina o pinapainom nin gatas hale sa bote.

Mga tawo
thumb|Sarong pararorip nin bebe nag'aandam sa saiyang trabaho bilang parapasuso. (Japan, circa 1806)
Sa ibang mga kultura, an pagtatari kaiba an pagngunguta' kan kakanon na itatao sa omboy, manta na sige pa man an pagpasuso. An praktis na ini importanteng gayo ta natata'wan an aki nin protina asin nakakalikay sa pagkukulang nin iron.Alagad, an paghungit sa omboy nin mga pignguta na kakanon kan paraaling pwede man pagpasa nin mga helang sa aki.Premasticating Food for Weaning African Infants: A Possible Vehicle for transmission of HIV, Elke R. Maritz, Martin Kidd, Mark F. Cotton Pediatrics Vol. 128 No. 3 September 1, 2011 
Dakul na ina an nadidipisilan sa pagpasuso orog na idtong kaipohan magbalik na tolos sa saindang trabaho pagkapangaki.

Kun paano asin noarin an pagtari sa aki sinasabing kontrobersyal. An American Academy of Pediatrics nagrerekomendar na an omboy pamemehon sana nin gatas-ina sagkod siya nag'edad anom na bulan. 

An American Academy of Pediatrics, an World Health Organization, an National Health Service Choices UK, asin an  National Health & Medical Research Council kan Australia nagrerekomendar na maghalat ngonang anom na bulan bago ta'wan an omboy nin pang-omboy na kakanon. Alagad, dakul mga kompanyang nagpapabakal mga pang-omboy na kakanon pigbebenta ninda saindang produkto para sa 4-6 na bulan na edan na aki, na may pagpatanid lang na dapat dai haleon an paggatas nin aki.Sinasabi pa na garo praktis sana ini sa pagpatood sa siring na mga kakanon na an ini parati larasaw, asin malulumoy na gayo. Mga halimbawa kaini mga runot nanggad na mga prutas asin mga gulay-gulay. Igwa man mga kakanon na ibinabawal na gayo. An NHS kan United Kingdom pigrerekomendar na ilikay an aki sa mga kakanon na "igwang  trigo, gluten, nuts, mga mani, mga produktong mani, mga pisog, katoy, sugok, sira, may tibulakang mga nabubuhay sa dagat, gatas nin baka, asin an dai pasteurisadong keso" sagkod na an omboy dai pa naedad 6 na bulan ta ini pwedeng magkawsang allergy o magkahelang man an aki."Solids: the first steps" . Retrieved 2010-06-28. Pero an siring na mga rekomendasyon kinikwestyon kan ibang adal na anoman an pagtaya sa mga posibleng allergen dai man magkaigwa an aki nin allergy.
 Sa baka 
alt=A ring with long metal spikes and two leather straps.|thumb|1938 drowing nin barangkyaw na pantari. Ini sinasalong sa payo nin ternero asin ta may mga tarom, an ina nadulag magpasuso.
An pagtari sa baka magkapirang paagi. Sa Estados Unidos, an ternero tinatari sa ina mga pitong semana sa edad kaini. An mga orig-orig man tinatari pakaedad 8 abot 10 bulan sa edad. Bago an ternero o orig-orig tinatari dapat igwa nang hustong rumen. Para sa baka, may mga metodo nin pagtari, arog kan minasunod:

 tradisyonal na pagtari paagi sa pagsuway kan ogbon sa ina,
 duwang-lakdang na pagtari gamit an barangkyaw na pantari, asin
 pagtari na kinukudalan an ina ngani dai makarani an ogbon.

An paggamit kan mga iba-ibang metodo depende sa estilo nin palakaw sa rantso, an pagkadakul nin pagbahog, an kondisyon asin edad kan anayon, asin kun an 
mga orig-orig mga lalaki. An mga resulta pigtatantya pa orog na ta an mga paaging ini nakawsa nin pagkaribaraw bako sana sa mga ogbon kundi pati sa mga anayon.

An biglaan na pagsuway sa mag-ina na ini an tradisyonal na paagi nakawsa nin halangkaw na stress sa mag-ina. Magkapareho an mag-ina nagin mariribok, naluya apetito sa pagkakan, sa pagsungkal asin pagsabsab, asin pareho naghahanapan an mag-ina. r asin man ngani nadidisturbo an estrukturang pag'iriba kan palna'. An tinatari may indiksasyon pa minsan na nagmamateng depresyon asin naghehelang-helang pa ngani.

thumb|An barangkyaw nauulang an ternero sa pagsuso alagad dai nakakapugol sa pagkikisaro kaini sa grupo, asin sa pagsabsab.

Toltolan

Kategorya:Pagpameme
Kategorya:Gatas sa ina
Kategorya:Pagpakakan sa omboy