Luis Taruc

{{Infobox officeholder
| name                = Luis Taruc
| image               = Luis Taruc.jpg
| image_size          = 200px
| office              = Myembro kan [[Interim Batasang Pambansa]] para sa [[Manual labour|Sektor Agrikultural]]
| birth_date          = Hunyo 21, 1913
| birth_place         = [[San Luis, Pampanga|San Luis]], [[Pampanga]], [[Gobyerno Insular nin Isla Filipinas|Isla Filipinas]]
| death_date          = {{death date and age|2005|5|4|1913|6|21}}
| death_place         = [[Quezon City]], [[Philippines]]
| party               = [[Democratic Alliance (Philippines)|Democratic Alliance]] (1945–1949)<br>[[Partido Sosyalisata nin Filipinas]] (1938–1954)
| nickname            = Ka Luis
| known_for           = Pamamayo sa [[Hukbalahap]]
| occupation          = Sekretaryo Heneral nin Partido Sosyalista nin Filipinas, lider militar kan United Front <ref name=Taruc/>{{rp|5}}
| spouse              = Feliciana Bernabe (d. 1938)<br>Enna Cura (d. 1946)<br>Gregoria Calma (d. 1952)
| children            = 1
| relations           = [[Francesca Taruc]] (makuapo)
| office2             = Myembro kan <br>[[Kamara Baha nin Filipinas|Kamara Baha nin Filipinas]]<br> para sa [[Pampanga]]'ng [[Mga Distrito Lehislatibo nin Pampanga#2nd District|Ika-2ng distrito]]
| termstart           = Hunyo 12, 1978
| termend             = Hunyo 5, 1984
| termend2            = Hunyo 1, 1946<ref>[[Eleksyon 1946 kan Kamara Baha nin Filipinas|Naelihir kan 1946]]. Nagsirbe sana nin sarong semana, balik sa pamamayo kan [[Hukbalahap Rebellion]].</ref>
| termstart2          = Mayo 25, 1946
| predecessor2        = José Fausto
| successor2          = Artemio Macalino
}}

Si '''Luis Taruc''' (21 Hunyo 1913 - 4 Mayo 2005) sarong personang pulitikal asin komunistang rebolusyonaryo sa [[Filipinas]]. Siya an pamayo kan Hokbong Banwaan Laban Sa Hapon (o, Hukbong Bayan Laban sa Hapon, ''hinayokong'', [[Hukbalahap]]) sa mga taon na 1942 abot 1954. An pagkadamay niya igdi sa agrupasyon na ini nagpoon kan mabuklat an mata niya sa mga problemang agraryo kan siya estudyante pa. Kan ika-2 Gerang Pangkinaban, nagbilog siya asin pinamayohan niya an Hukbalahap na maisog nakipagpulpogan sa mga mananakop na Hapon. An bagay na ini alagad dai haros binisto asin tinawan onra kan Estados Unidos. Pakagera, an grupo niya nagtumang na sa gobyerno ni [[Manuel Roxas]] na suportado kan Amerika. Kan mag-eleksyon kaidto, sa lindong kan Demokratikong Pagkasararo (Democratiuc Alliance) siya kaiba an pito niyang kaapil sa grupo ginana an pwesto sa Kamara de Representante pero dai sinda tinugotan na makatukaw sa pwesto. Pinagdesisyon kan Komisyon sa Eleksyon ini sa rason na nakamit ninda an kapangganahan huli sa terorismo. Dahel kaini, nagbalik sinda sa bukid bitbit ulit an armas sa pakilaban sa gobyerno.

An grupo ni Taruc pinaglabanan an kamawotan kan Estados Unidos na matawan an mga Amerikano kan inaapod na ''parity rights'' igdi sa Filipinas. Sa laog nin limang taon, si Taruc asin saiyang kairiba binayaan an parlyamentaryong pakikitrato kundi naglaban pwersahan paagi nin armas. Sa kagasgasan kan saindang popularidad, an Hukbalahap nakatipon nin hokbo nagbibilang 10,000 abot 15,000.

== Kaamayan kan buhay ==
Si Luis Poblete Taruc namundag sa mga daing sukat na pamilya sa [[San Luis, Pampanga|San Luis]], [[Pampanga]]. Nagklase siya sa [[Unibersidad kan Manila]] (1932-1934) alagad dai sa sya nagtapos asin nag-ule sa saiyang lugar nagbugtak nin tindahan. Kan panahon na iyan, nadara siyang marhay kan mga kaisipan kan duwang sosyalista na iyo si [[Pedro Abad Santos]], sarong intelektwal na mayaman asin si [[Juan Feleo]], sarong militanteng lider na paraoma. An duwang ini iyo an mga namomoon sa hiron nin [[Komunismo]] na nagpopoon nang magbutwa kan mga taon 1930. Kan taon 1935, an mga Sosyalista asin mga Komunista nagkaoyon na magsararo sa irarom nin saro sanang partido. Sa edad na 22, nagin na siyang opisyalmente kaapil sa [[Partido Komunista kan Filipinas]] na iyo na, sa laog nin duwang dekada, saiyang pigkasibotan asin pig'ubosan kan haros bilog niyang buhay.

== Nawalat na pamana ==
Kaamayan kan 1954, sinobol si [[Benigno Aquino, Jr.]], kadto hubinon pang reporter, ni Pres. [[Ramon Magsaysay]] duman ki Luis Taruc ngane saiyang makumbinsi na magsuko na. Pakatapos nin apat na bulan na negosasyon, si Taruc nagsuko sa gobyerno sa mayong kundisyon na orolay. An akto niyang ini malinaw na nag-ontok sa ngonyan inaapod na sa historya kan Filipinas na Rebelyon kan Huk. Ipighabla siya sa korte asin nasapawan nin silot na 12 taon sa preso. Kan siya mapaluwas na, pinadagos niya an paglapigot para sa Agraryong reporma. An saiyang pakikibaka para sa hustisya kan mga tios asin mga naaaping paraoma iyo an makusog na nagtolod sa mga lider kan nasyon na atubangon an problema sa daga asin sa relasyon pag'oltan kan mga paraoma asin mga kagsadiri kan mga omahan. Saindang pinasar an mga ley na maitaltag an mga inoomang daga ngane makaptan asin magin rogaring naman an mga omang inaarado kan mga paraoma.

Nagadan si Luis Taruc kan Mayo 4, 2005 huli sa atake sa puso sa St. Luke's Hosptial, ciudad nin Quezon sa edad na 91.

Masabi pa, dakul kan mga isyu na nagtolod ki Taruc asin saiyang pag'iriba na magrebelde yaon pa man giraray nagdadanay sa dakul na parte kan Filipinas.

== Mga panluwas na takod ==
* Pabisto ki Luis Taruc- http://cityofsanfernando.blogspot.com/2005/05/ka-luis-m-taruc-june-21-1913-may-4.html
* Buhay-buhay ni Luis Taruc- http://www.britannica.com/EBchecked/topic/583804/Luis-Taruc/583804rellinks/Related-Links
* An Hiron kan Hukbalahap- http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1984/GRR.htm
== Toltolan ==

* Zaide, Sonia M. (1999). The Philippines: A Unique Nation. All Nations Publishing.

[[Kategorya:Mga 1913 na kamundagan]]
[[Kategorya:Mga 2005 na kagadanan]]
[[Kategorya: Mga Politiko sa Partido Komunista nin Filipinas]]
[[Kategorya:Mga Komunistang Filipino]]
[[Kategorya: Mga Romano Katolikong mga sosyalista]]
[[Kategorya:Mga Preso sa New Bilibid Prison]]
[[Kategorya:Mga Kapampangan]] 
[[Kategorya: Mga Myembro sa Kamara Baha nin Filipinas na haleng Pampanga]]
[[Kategorya:Mga Filipinong paramilitar haleng Pampanga]]
[[Kategorya: Mga Nagtapos sa University of Manila]]
[[Kategorya:Mga Myembro sa mga Organisasyon Laban sa Hapon]]
<references />{{Poon}}
Si Luis Taruc (21 Hunyo 1913 - 4 Mayo 2005) sarong personang pulitikal asin komunistang rebolusyonaryo sa Filipinas. Siya an pamayo kan Hokbong Banwaan Laban Sa Hapon (o, Hukbong Bayan Laban sa Hapon, hinayokong, Hukbalahap) sa mga taon na 1942 abot 1954. An pagkadamay niya igdi sa agrupasyon na ini nagpoon kan mabuklat an mata niya sa mga problemang agraryo kan siya estudyante pa. Kan ika-2 Gerang Pangkinaban, nagbilog siya asin pinamayohan niya an Hukbalahap na maisog nakipagpulpogan sa mga mananakop na Hapon. An bagay na ini alagad dai haros binisto asin tinawan onra kan Estados Unidos. Pakagera, an grupo niya nagtumang na sa gobyerno ni Manuel Roxas na suportado kan Amerika. Kan mag-eleksyon kaidto, sa lindong kan Demokratikong Pagkasararo (Democratiuc Alliance) siya kaiba an pito niyang kaapil sa grupo ginana an pwesto sa Kamara de Representante pero dai sinda tinugotan na makatukaw sa pwesto. Pinagdesisyon kan Komisyon sa Eleksyon ini sa rason na nakamit ninda an kapangganahan huli sa terorismo. Dahel kaini, nagbalik sinda sa bukid bitbit ulit an armas sa pakilaban sa gobyerno.

An grupo ni Taruc pinaglabanan an kamawotan kan Estados Unidos na matawan an mga Amerikano kan inaapod na parity rights igdi sa Filipinas. Sa laog nin limang taon, si Taruc asin saiyang kairiba binayaan an parlyamentaryong pakikitrato kundi naglaban pwersahan paagi nin armas. Sa kagasgasan kan saindang popularidad, an Hukbalahap nakatipon nin hokbo nagbibilang 10,000 abot 15,000.

 Kaamayan kan buhay 
Si Luis Poblete Taruc namundag sa mga daing sukat na pamilya sa San Luis, Pampanga. Nagklase siya sa Unibersidad kan Manila (1932-1934) alagad dai sa sya nagtapos asin nag-ule sa saiyang lugar nagbugtak nin tindahan. Kan panahon na iyan, nadara siyang marhay kan mga kaisipan kan duwang sosyalista na iyo si Pedro Abad Santos, sarong intelektwal na mayaman asin si Juan Feleo, sarong militanteng lider na paraoma. An duwang ini iyo an mga namomoon sa hiron nin Komunismo na nagpopoon nang magbutwa kan mga taon 1930. Kan taon 1935, an mga Sosyalista asin mga Komunista nagkaoyon na magsararo sa irarom nin saro sanang partido. Sa edad na 22, nagin na siyang opisyalmente kaapil sa Partido Komunista kan Filipinas na iyo na, sa laog nin duwang dekada, saiyang pigkasibotan asin pig'ubosan kan haros bilog niyang buhay.

 Nawalat na pamana 
Kaamayan kan 1954, sinobol si Benigno Aquino, Jr., kadto hubinon pang reporter, ni Pres. Ramon Magsaysay duman ki Luis Taruc ngane saiyang makumbinsi na magsuko na. Pakatapos nin apat na bulan na negosasyon, si Taruc nagsuko sa gobyerno sa mayong kundisyon na orolay. An akto niyang ini malinaw na nag-ontok sa ngonyan inaapod na sa historya kan Filipinas na Rebelyon kan Huk. Ipighabla siya sa korte asin nasapawan nin silot na 12 taon sa preso. Kan siya mapaluwas na, pinadagos niya an paglapigot para sa Agraryong reporma. An saiyang pakikibaka para sa hustisya kan mga tios asin mga naaaping paraoma iyo an makusog na nagtolod sa mga lider kan nasyon na atubangon an problema sa daga asin sa relasyon pag'oltan kan mga paraoma asin mga kagsadiri kan mga omahan. Saindang pinasar an mga ley na maitaltag an mga inoomang daga ngane makaptan asin magin rogaring naman an mga omang inaarado kan mga paraoma.

Nagadan si Luis Taruc kan Mayo 4, 2005 huli sa atake sa puso sa St. Luke's Hosptial, ciudad nin Quezon sa edad na 91.

Masabi pa, dakul kan mga isyu na nagtolod ki Taruc asin saiyang pag'iriba na magrebelde yaon pa man giraray nagdadanay sa dakul na parte kan Filipinas.

 Mga panluwas na takod 
 Pabisto ki Luis Taruc- http://cityofsanfernando.blogspot.com/2005/05/ka-luis-m-taruc-june-21-1913-may-4.html
 Buhay-buhay ni Luis Taruc- http://www.britannica.com/EBchecked/topic/583804/Luis-Taruc/583804rellinks/Related-Links
 An Hiron kan Hukbalahap- http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1984/GRR.htm
 Toltolan 

 Zaide, Sonia M. (1999). The Philippines: A Unique Nation. All Nations Publishing.

Kategorya:Mga 1913 na kamundagan
Kategorya:Mga 2005 na kagadanan
Kategorya: Mga Politiko sa Partido Komunista nin Filipinas
Kategorya:Mga Komunistang Filipino
Kategorya: Mga Romano Katolikong mga sosyalista
Kategorya:Mga Preso sa New Bilibid Prison
Kategorya:Mga Kapampangan 
Kategorya: Mga Myembro sa Kamara Baha nin Filipinas na haleng Pampanga
Kategorya:Mga Filipinong paramilitar haleng Pampanga
Kategorya: Mga Nagtapos sa University of Manila
Kategorya:Mga Myembro sa mga Organisasyon Laban sa Hapon