Tingga
[[Ladawan:Lead-34330.jpg|thumb|Sarong halimbawa nin elementong kimikal na tingga]]
An '''tingga''' ([[Ingles]]: ''lead'') iyo sarong elementong kimikal na may simbolo na '''Pb''' sagkod atomikong bilang na 82. Saro ining malumoy, malumoy na klase, asin natutuping metal pero kabale ini sa grupo nin mga magagabat na metal. Kulay asul na may puti an tingga pero nagigin abo an kulay kaini kapag nadurusan. Nagigin garu [[pirak]] ini kapag natunaw.

Piggagamit an tingga sa paggibo nin mga edipisyo, mga baterya, mga bala, mga pagabat, parte nin mga pigsalak mga metal, asin pananggalang nin radyasyon. Ini an may pinakahalangkaw na atomikong bilang sa gabos nin mga pusog na elemento, pero an ikaduwang may pinakahalangkaw na bilang, an [[bismuto]], iyo may ''half-life'' o kabangang-buhay na halabaon (mas halaba pa sa edad nin kalawakan) na pupuwede man ining sabihon na pusog. An apat kaining pusog na isotopyo iyo igwang 82 na proton, sarong "mahiwagang numero" sa modelong nukleyar na palnit (nuclear shell model) nin mga nukleong atomiko (atomic nuclei).<ref name="medusa">{{cite book|url=http://www.kemi.kth.se/medusa/|title=Hydra/Medusa Chemical Equilibrium Database and Plotting Software|author=Puigdomenech, Ignasi|publisher=KTH Royal Institute of Technology|year=2004|access-date=2021-01-28|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929153029/http://www.kemi.kth.se/medusa/|dead-url=yes}}</ref>

Nakalalason an tingga sa mga hayop sa mga paaging pagraot kaini sa sistema pang-ugat asin sa pagtao kaini nin helang sa utak. Nakakagibo man ini nin mga helang sa dugo nin mga hayop. Arug kan [[asoge]], saro man ining magabat na metal, epektibong lason sa ugat o ''neurotoxin'' an tingga na naiipon sa mga malulumoy na masel sagkod sa mga tulang. An pagkalason sa tingga iyo naiheras na sa historya kan [[Roma]], [[Gresya]], asin [[Tsina]].

== Hilingon man ==

* [[Lata]] (''Tin'')
* [[Bismuto]] (''Bismuth'')
* [[Asoge]] (''Mercury'')

== Toltolan ==
{{reflist}}


{{Talaang peryodiko}}


{{commons category|Lead}}
{{agham-poon}}
[[Kategorya:Mga elementong kimikal]]
An tingga (Ingles: lead) iyo sarong elementong kimikal na may simbolo na Pb sagkod atomikong bilang na 82. Saro ining malumoy, malumoy na klase, asin natutuping metal pero kabale ini sa grupo nin mga magagabat na metal. Kulay asul na may puti an tingga pero nagigin abo an kulay kaini kapag nadurusan. Nagigin garu pirak ini kapag natunaw.

Piggagamit an tingga sa paggibo nin mga edipisyo, mga baterya, mga bala, mga pagabat, parte nin mga pigsalak mga metal, asin pananggalang nin radyasyon. Ini an may pinakahalangkaw na atomikong bilang sa gabos nin mga pusog na elemento, pero an ikaduwang may pinakahalangkaw na bilang, an bismuto, iyo may half-life o kabangang-buhay na halabaon (mas halaba pa sa edad nin kalawakan) na pupuwede man ining sabihon na pusog. An apat kaining pusog na isotopyo iyo igwang 82 na proton, sarong "mahiwagang numero" sa modelong nukleyar na palnit (nuclear shell model) nin mga nukleong atomiko (atomic nuclei).

Nakalalason an tingga sa mga hayop sa mga paaging pagraot kaini sa sistema pang-ugat asin sa pagtao kaini nin helang sa utak. Nakakagibo man ini nin mga helang sa dugo nin mga hayop. Arug kan asoge, saro man ining magabat na metal, epektibong lason sa ugat o neurotoxin an tingga na naiipon sa mga malulumoy na masel sagkod sa mga tulang. An pagkalason sa tingga iyo naiheras na sa historya kan Roma, Gresya, asin Tsina.

 Hilingon man 

 Lata (Tin)
 Bismuto (Bismuth)
 Asoge (Mercury)

 Toltolan 

Kategorya:Mga elementong kimikal