Batalay
[[File:Hound 600.jpg|thumb|right|280px|An batalay nakakaptan]]


[[Ladawan:Needlefish.gif|thumb|right|220px|An batalay]]
An '''batalay''' (Ingles, needlefish, Strongylura gigantea) sarong klaseng sira sa dagat na matilaba pero medyo kilpi' an nangingilyab na hawak, may parikpik sa poro, saka an ungos halaba asin matarigwis; an nguso niya pidpid nin mapapanas na ngipon. An ibang genera, kabali an ibang species, nag'eerok sa dagat o sa tabang na tubig o sa mga laboyan na kamugtakan, arog kan hlbw., "Strongylura"; an iba man na species makukua sana nanggad sa mga salog asin  mga sapa, kabali diyan an ''Belonion'', ''Potamorrhaphis'' asin ''Xenentodon''.<ref>{{cite web|url=http://www.fishbase.org/Summary/FamilySummary.cfm?ID= 207|title=Family Belonidae - Needlefishes |author=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|publisher=FishBase|accessdate=2006-11-29}}</ref> 

An batalay nakaagid sa Norte Amerikanong sirang labas na inaapod ''gars'' (pamilya Lepisosteidae) huli sa pagka'matilaba' asin igwang ungos na an nguso dusok sa matatarom na ngipon.<ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=gar|title=Online Etymological Dictionary|author=Douglas Harper|publisher=Online Etymological Dictionary|accessdate=2006-11-29}}</ref>

==Hitsura==

[[Image:Needlefish is being cleaned by Labroides phthirophagus.jpg|thumb|An batalay piglilinigan kan Rainbow cleaner [[Wrasses]],''Labroides phthirophagus''|right|250px]]

An batalay matilaba' na medyo kilpi' an kahawakan, na an laba napoon 3 sentimetro(1.2 pul.) abot 95 sentimetro (37 pul.) . May parikpik ini na harani na sa poro. An bagay na nakakaapod atensyon saiya iyo an ungos niyang matarigwis na dusok sa pirino pero mapapanas na ngipon. Sa saiyang pagtalubo, an itaas na salang huri nalaba asin kun hubin pa, mas halaba ngane an ibabang salang. Naabotan sana an laba kan duwang salang kun gurang na. Pag hubin pa, an kinakakan mga [[plankton]] o pinong lumot; pagdakula na, an inaakab mga saradit nang sira.

==Ekolohiya==

Gabos na batalay nagbabahog sana man sa saradit na sira, na saindang tinata'kab sa pakabig na pagbirik kan payo. An ibang species totoo bako sanang sira an bahog kundi pati mga pinong lumot, mga saradit na [[aniit]] o [[kasag]]. An sa tabang na batalay hanap hanap an mga [[ogama]] asin [[tabagwang]].<ref>{{cite web|url=http://filaman.ifm-geomar.de/Summary/SpeciesSummary.php?id=10124|title=Species Summary for ''Xenentodon cancila ''|author=Froese, R. and D. Pauly. Editors.|publisher=FishBase|accessdate=2006-11-29}}</ref>

Dakul kan batalay nakukua sa klimang tropikal pero magkapira man an sa medyo malipot na lugar orog na kun tig-init, arog kan sa Norte-Atlantiko.


==Peligro sa tawo==

An batalay nakakalampaw sa tubig sa rikas na 38 milya por hora. Huli ta sinda naglalangoy sa harani sa kababawan tubig, imbes na magliko sa sasakyan, may ugale na maglampaw. Orog na nababale' sinda sa paglukso kun may masilyab na ilaw nahihiling kun banggi; bakong bihira na an mga parasira asin mga pararorip sa [[Dagat Pasipiko]] "inatake" na kan gipaw huli sa darodarang ilaw ta an mga ini nalusob na sana bigla sa pighahalean kan ilaw. An saindang matatarigwis asin matatagas na tuka' kayang makatugsok nin hararom sa kublit. Sa mga komunidad sa kadagatan Pasipiko na primeramente nagsisira harani sa mga bahora sa mga hababaw na baroto, mas pa an peligrong malugadan sa batalay kisa sa mga pating. <ref>Scott, Susan. "Ocean Watch: Those needlefish are not totally harmless after all." [[Honolulu Star-Bulletin]]. 16 DEC 1996. <http://www.aloha.com/~lifeguards/needle.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101023311/http://www.aloha.com/~lifeguards/needle.html |date=2009-11-01 }}></ref>

Duwa nang kagadanan an natala sa historya. An enot nangyari kan 1977 sa sarong 10-taon na aki sa [[Hawaii]] na natusok kan batalay sa mata na luminagbas sa hutok; nangyari ini kan nagsisira an ama niya kaiba siya sa [[Kaua'i]] sarong banggi asin an sarong batalay, nagsusukol maapat na pye biglang naglampaw saka tuminama sa lalawgon niya. <ref>"A Fatal Brain Injury Caused by a Needlefish". M. J. McCabe, W. M. Hammon, B. W. Halstead and T. H. Newton. ''Journal of Neuroradiology''. 15:3 (May 1978). <http://www.springerlink.com/content/p1um6314773pp473{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}></ref> An ikaduwa nangyari kan 2007 sa sarong Biyetnamo, 16 an gurang, kan ini matogsok lagbas sa saiyang puso nin sarong batalay manta na siya nagrororip sa [[Halong Bay]] sa pagdakop nin sira. <ref>"Needlefish stabs diver to death in Vietnam". Deutsche Press Agenteur. 10 SEP 2007. <http://www.digitaljournal.com/article/226080/Needlefish_stabs_diver_to_death_in_Vietnam</ref>


==Mga panluwas na takod==

* [http://www.fishbase.org/Summary/FamilySummary.cfm?ID=207 FishBase entry on Belonidae]
* [http://www.worldseafishing.com/index.php?option=com_content&task=view&id=272&Itemid=69 World Sea Fishing article on the North Atlantic gar, ''Belone belone''.] (link is broken)
* [http://www.calacademy.org/research/ichthyology/annotated/checklists/Belonidae.pdf Annotated Checklist of Fishes: Belonidae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060620190457/http://calacademy.org/research/ichthyology/annotated/checklists/Belonidae.pdf |date=2006-06-20 }}


==Toltolan==
 {{reflist}}


[[Kategorya:Mga sira sa dagat]]
thumb|right|220px|An batalay
An batalay (Ingles, needlefish, Strongylura gigantea) sarong klaseng sira sa dagat na matilaba pero medyo kilpi' an nangingilyab na hawak, may parikpik sa poro, saka an ungos halaba asin matarigwis; an nguso niya pidpid nin mapapanas na ngipon. An ibang genera, kabali an ibang species, nag'eerok sa dagat o sa tabang na tubig o sa mga laboyan na kamugtakan, arog kan hlbw., "Strongylura"; an iba man na species makukua sana nanggad sa mga salog asin  mga sapa, kabali diyan an Belonion, Potamorrhaphis asin Xenentodon. 

An batalay nakaagid sa Norte Amerikanong sirang labas na inaapod gars (pamilya Lepisosteidae) huli sa pagka'matilaba' asin igwang ungos na an nguso dusok sa matatarom na ngipon.

Hitsura

thumb|An batalay piglilinigan kan Rainbow cleaner Wrasses,Labroides phthirophagus|right|250px

An batalay matilaba' na medyo kilpi' an kahawakan, na an laba napoon 3 sentimetro(1.2 pul.) abot 95 sentimetro (37 pul.) . May parikpik ini na harani na sa poro. An bagay na nakakaapod atensyon saiya iyo an ungos niyang matarigwis na dusok sa pirino pero mapapanas na ngipon. Sa saiyang pagtalubo, an itaas na salang huri nalaba asin kun hubin pa, mas halaba ngane an ibabang salang. Naabotan sana an laba kan duwang salang kun gurang na. Pag hubin pa, an kinakakan mga plankton o pinong lumot; pagdakula na, an inaakab mga saradit nang sira.

Ekolohiya

Gabos na batalay nagbabahog sana man sa saradit na sira, na saindang tinata'kab sa pakabig na pagbirik kan payo. An ibang species totoo bako sanang sira an bahog kundi pati mga pinong lumot, mga saradit na aniit o kasag. An sa tabang na batalay hanap hanap an mga ogama asin tabagwang.

Dakul kan batalay nakukua sa klimang tropikal pero magkapira man an sa medyo malipot na lugar orog na kun tig-init, arog kan sa Norte-Atlantiko.

Peligro sa tawo

An batalay nakakalampaw sa tubig sa rikas na 38 milya por hora. Huli ta sinda naglalangoy sa harani sa kababawan tubig, imbes na magliko sa sasakyan, may ugale na maglampaw. Orog na nababale' sinda sa paglukso kun may masilyab na ilaw nahihiling kun banggi; bakong bihira na an mga parasira asin mga pararorip sa Dagat Pasipiko "inatake" na kan gipaw huli sa darodarang ilaw ta an mga ini nalusob na sana bigla sa pighahalean kan ilaw. An saindang matatarigwis asin matatagas na tuka' kayang makatugsok nin hararom sa kublit. Sa mga komunidad sa kadagatan Pasipiko na primeramente nagsisira harani sa mga bahora sa mga hababaw na baroto, mas pa an peligrong malugadan sa batalay kisa sa mga pating. Scott, Susan. "Ocean Watch: Those needlefish are not totally harmless after all." Honolulu Star-Bulletin. 16 DEC 1996. <http://www.aloha.com/~lifeguards/needle.html >

Duwa nang kagadanan an natala sa historya. An enot nangyari kan 1977 sa sarong 10-taon na aki sa Hawaii na natusok kan batalay sa mata na luminagbas sa hutok; nangyari ini kan nagsisira an ama niya kaiba siya sa Kaua'i sarong banggi asin an sarong batalay, nagsusukol maapat na pye biglang naglampaw saka tuminama sa lalawgon niya. "A Fatal Brain Injury Caused by a Needlefish". M. J. McCabe, W. M. Hammon, B. W. Halstead and T. H. Newton. Journal of Neuroradiology. 15:3 (May 1978). <http://www.springerlink.com/content/p1um6314773pp473> An ikaduwa nangyari kan 2007 sa sarong Biyetnamo, 16 an gurang, kan ini matogsok lagbas sa saiyang puso nin sarong batalay manta na siya nagrororip sa Halong Bay sa pagdakop nin sira. "Needlefish stabs diver to death in Vietnam". Deutsche Press Agenteur. 10 SEP 2007. <http://www.digitaljournal.com/article/226080/Needlefish_stabs_diver_to_death_in_Vietnam

Mga panluwas na takod

 FishBase entry on Belonidae
 World Sea Fishing article on the North Atlantic gar, Belone belone. (link is broken)
 Annotated Checklist of Fishes: Belonidae 

Toltolan
 

Kategorya:Mga sira sa dagat