Lawa
{{automatic taxobox
| name = Lawa
| image = Spiders Diversity.jpg
| image_upright = 1.15
| image_caption = Manlainlain na mga lawa
| fossil_range = [[Pennsylvanian (geology)|Pennsylvanian]] – [[Holocene]], {{Fossil range|319|0}}
| taxon = Araneae
| authority = [[Carl Alexander Clerck|Clerck]], 1757
| diversity_link = Araneae families
| diversity = 132 families, c. 50,000 species
| diversity_ref = <ref name=WSC_stats>{{cite web |title=Currently valid spider genera and species |website=World Spider Catalog |publisher=Natural History Museum Bern |url=http://www.wsc.nmbe.ch/statistics/ |access-date=2022-08-08 }}</ref>
| subdivision_ranks = Suborders
| subdivision = *[[Mesothelae]]<br />
*[[Opisthothelae]]
**[[Mygalomorphae]]
**[[Araneomorphae]]
&nbsp;''Hilingon man sa [[Taksonomiya nin lawa]]''.
}}

An mga '''lawa''' (oder '''Arneae''') iyo an mga naghahangos nin duros na arthropod na igwang walong tabay, chelicerae na may mga tingo sa pankagabsan kayang mag - ineksion nin kamandag, asin mga spinnerets na nagkukupsit nin sapot.<ref>Cushing P.E. (2008) Spiders (Arachnida: Araneae). </ref><ref name="SeldenAndShear2009">{{Cite journal|author1=Selden, P.A.|author2=Shear, W.A.|title=Fossil evidence for the origin of spider spinnerets|journal=PNAS|doi=10.1073/pnas.0809174106|pmid=19104044|pmc=2634869|volume=105|issue=52|date=December 2008|pages=20781–85|bibcode=2008PNAS..10520781S}}</ref> Sinda an pinakadakulang orden nin mga arachnid asin ikapito sa total na klase nin dibersidad sa gabos na orden nin organismo.<ref name="sebastin">Sebastin, P.A. & Peter, K.V. (eds.) (2009). </ref><ref name="Dimitrov">{{Cite journal|last1=Dimitrov|first1=Dimitar|last2=Hormiga|first2=Gustavo|title=Spider Diversification Through Space and Time|journal=Annual Review of Entomology|date=7 January 2021|volume=66|issue=1|pages=225–241|doi=10.1146/annurev-ento-061520-083414|pmid=32822555|url=https://doi.org/10.1146/annurev-ento-061520-083414|access-date=10 December 2021|issn=0066-4170}}</ref> An mga lawa yaon sa bilog na kinaban sa lambang kontinente apwera sa Antarctica, asin naestablisar na sa haros gabos na erokan nin daga. Poon kan Agosto 2022, igwa nin 50,356 na [[espesye]] nin lawa sa 132 families an narekord kan [[Taksonomiya|taxonomists]]. Alagad, nagkaigwa nin debate sa mga sientista manongod sa kun paano klasipikaron an mga pamilya, na may labing 20 laen - laen na klasipikasyon na nagproponer poon pa kan 1900.<ref name="Bioofspiders">{{Cite book|url=https://archive.org/details/biologyofspiders00foel_0|title=Biology of Spiders|last=Foelix|first=Rainer F.|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=978-0-19-509593-7|location=New York|page=[https://archive.org/details/biologyofspiders00foel_0/page/3 3]|url-access=registration}}</ref>
[[File:Gasteracantha mammosa spiderlings next to their eggs capsule.jpg|right|260px|thumb|
Mga ugbon lawa nahirimsa' pa sana]]
An mga lawa (arog kan gabos na arachnid) lain sa iba pang arthropod sa bagay na an parating mga sangâ kan hawak pinagsalak sa duwang tagmata, an cephalothorax o prosoma, asin an opristhosoma, o abdomen, asin sinugpon nin sadit, cylindrical pedicel, alagad, arog kan sa presente mayo man nin palyontolohikal ni embriyolohikal na ebidensiya na igwa nin suhay na garo thorax na dibisyon, igwa nin eksistido na argumento tumang sa validity kan katagang cephalothorax, na an boot sabihon iyo an magkasugpon na cephalon (payo) asin thorax. Kaagid kaiyan, an mga argumento pwedeng gibohon tumang sa paggamit kan terminong abdomen, ta an oposista kan gabos na espesye igwa nin puso asin mga organo sa respiratoryo, mga organong bakong tipikal para sa sarong abdomen.<ref>{{Cite book|title=The Tarantula Keeper's Guide|last=Shultz|first=Stanley|last2=Shultz|first2=Marguerite|date=2009|publisher=Barron's|isbn=978-0-7641-3885-0|location=Hauppauge, New York|page=23}}</ref>

Bakong arog nin mga insekto, an mga lawa mayo nin antennae. Sa gabos apwera sa pinakasuanoy na grupo, an Mesothelae, an mga lawa igwa kan pinakapangenot na mga sistema nin nerbyos sa gabos na arthropod, mantang an gabos na ganglia na nakasugpon sa palibot kan Mesothelae. Bakong arog kan kadaklan na artropod, an mga lawa mayo nin extensor na kalamnan sa saindang mga takyag asin imbes lugod pig-uunat iyan sa paagi kan hydraulic pressure.

An saindang mga tulak igwa nin mga appendages na an apod iyo an spinnerets na nagkukupsit nin sapot poon sa anom na glandula.

Manlaenlaen na marhay an sukol kan mga sapot nin lawa, korte, asin an kadakolan nin mapulot na torsido na ginagamit. Minalataw ngonyan na an spiral ob web pwedeng saro sa kaenot - enoteng porma, asin an mga lawa na nagpoprodusir nin gurubot na mga cobweb iyo an mas abunda asin laen - laen kisa sa mga espesye nin ob-weaver.  Pakalihis nin mga 386 milyones na taon,  minalataw na an mga hayop na ini sa panahon nin Devonian alagad sinda mayo nin spinnerets.

An tunay na mga espesye nin lawa nanuparan sa mga gabos kan Carboniferous poon 318 sagkod 299 milyon na taon na an nakaagi, asin kaagid na marhay kan pinaka-enot na nakaligtas na suborder, an Mesothelae. An pangenot na mga grupo nin modernong mga espesye, Mygalomorphae asin Araneomorphae, inot na nagluwas kan panahon nin Triassic, bago kaidtong 200 milyon na taon an nakaagi.

An species na Bagheera kiplingi sinasabing herbivorous kan 2008, alagad an gabos na iba pang midbid na species naniniba, kadaklan nanibiktima nin mga insekto asin sa ibang espesye, maski ngane pirang darakulang species man an nagkukua nin mga gamgam asin mga lizard.<ref name="CBio2009">{{Cite journal|last1=Meehan|first1=Christopher J.|last2=Olson|first2=Eric J.|last3=Reudink|first3=Matthew W.|last4=Kyser|first4=T. Kurt|last5=Curry|first5=Robert L.|title=Herbivory in a spider through exploitation of an ant–plant mutualism|journal=Current Biology|volume=19|issue=19|pages=R892–93|year=2009|pmid=19825348|doi=10.1016/j.cub.2009.08.049}}</ref> Tinatanya na an 25 milyon na tonelada nin lawa kan kinaban guminadan nin 400-800 milyon na tonelada nin biktima kada taon.<ref>{{Cite journal|last1=Nyffeler|first1=Martin|last2=Birkhofer|first2=Klaus|date=14 March 2017|title=An estimated 400–800 million tons of prey are annually killed by the global spider community|journal=The Science of Nature|volume=104|issue=30|pages=30|doi=10.1007/s00114-017-1440-1|pmid=28289774|pmc=5348567|bibcode=2017SciNa.104...30N}}</ref> An mga lawa naggagamit nin dakol na estratehiya tanganing madakop an biktima: Sa pag - luom kaiyan sa mapuloton na mga sapot, na ginigibo iyan sa paagi kan mapuloton na mga bola, linalampi an biktima tanganing malikayan an pakarisa, o pagmanehar kaiyan. An kadaklan na naririparong biktima sa pangenot sa paagi kan sensitibong mga bibrasyon, alagad an aktibong mga paraayam igwa nin naheheling na bisyon, asin an mga paraayam sa genus na Portia nagpapaheling nin mga tanda nin intelihensia sa saindang pagpili nin mga taktika asin abilidad na makagibo nin iba pa.

== Toltolan ==
{{reflist}}{{Poon}}

[[Kategorya:Mga hayop]]
An mga lawa (oder Arneae) iyo an mga naghahangos nin duros na arthropod na igwang walong tabay, chelicerae na may mga tingo sa pankagabsan kayang mag - ineksion nin kamandag, asin mga spinnerets na nagkukupsit nin sapot.Cushing P.E. (2008) Spiders (Arachnida: Araneae).  Sinda an pinakadakulang orden nin mga arachnid asin ikapito sa total na klase nin dibersidad sa gabos na orden nin organismo.Sebastin, P.A. & Peter, K.V. (eds.) (2009).  An mga lawa yaon sa bilog na kinaban sa lambang kontinente apwera sa Antarctica, asin naestablisar na sa haros gabos na erokan nin daga. Poon kan Agosto 2022, igwa nin 50,356 na espesye nin lawa sa 132 families an narekord kan taxonomists. Alagad, nagkaigwa nin debate sa mga sientista manongod sa kun paano klasipikaron an mga pamilya, na may labing 20 laen - laen na klasipikasyon na nagproponer poon pa kan 1900.
right|260px|thumb|
Mga ugbon lawa nahirimsa' pa sana
An mga lawa (arog kan gabos na arachnid) lain sa iba pang arthropod sa bagay na an parating mga sangâ kan hawak pinagsalak sa duwang tagmata, an cephalothorax o prosoma, asin an opristhosoma, o abdomen, asin sinugpon nin sadit, cylindrical pedicel, alagad, arog kan sa presente mayo man nin palyontolohikal ni embriyolohikal na ebidensiya na igwa nin suhay na garo thorax na dibisyon, igwa nin eksistido na argumento tumang sa validity kan katagang cephalothorax, na an boot sabihon iyo an magkasugpon na cephalon (payo) asin thorax. Kaagid kaiyan, an mga argumento pwedeng gibohon tumang sa paggamit kan terminong abdomen, ta an oposista kan gabos na espesye igwa nin puso asin mga organo sa respiratoryo, mga organong bakong tipikal para sa sarong abdomen.

Bakong arog nin mga insekto, an mga lawa mayo nin antennae. Sa gabos apwera sa pinakasuanoy na grupo, an Mesothelae, an mga lawa igwa kan pinakapangenot na mga sistema nin nerbyos sa gabos na arthropod, mantang an gabos na ganglia na nakasugpon sa palibot kan Mesothelae. Bakong arog kan kadaklan na artropod, an mga lawa mayo nin extensor na kalamnan sa saindang mga takyag asin imbes lugod pig-uunat iyan sa paagi kan hydraulic pressure.

An saindang mga tulak igwa nin mga appendages na an apod iyo an spinnerets na nagkukupsit nin sapot poon sa anom na glandula.

Manlaenlaen na marhay an sukol kan mga sapot nin lawa, korte, asin an kadakolan nin mapulot na torsido na ginagamit. Minalataw ngonyan na an spiral ob web pwedeng saro sa kaenot - enoteng porma, asin an mga lawa na nagpoprodusir nin gurubot na mga cobweb iyo an mas abunda asin laen - laen kisa sa mga espesye nin ob-weaver.  Pakalihis nin mga 386 milyones na taon,  minalataw na an mga hayop na ini sa panahon nin Devonian alagad sinda mayo nin spinnerets.

An tunay na mga espesye nin lawa nanuparan sa mga gabos kan Carboniferous poon 318 sagkod 299 milyon na taon na an nakaagi, asin kaagid na marhay kan pinaka-enot na nakaligtas na suborder, an Mesothelae. An pangenot na mga grupo nin modernong mga espesye, Mygalomorphae asin Araneomorphae, inot na nagluwas kan panahon nin Triassic, bago kaidtong 200 milyon na taon an nakaagi.

An species na Bagheera kiplingi sinasabing herbivorous kan 2008, alagad an gabos na iba pang midbid na species naniniba, kadaklan nanibiktima nin mga insekto asin sa ibang espesye, maski ngane pirang darakulang species man an nagkukua nin mga gamgam asin mga lizard. Tinatanya na an 25 milyon na tonelada nin lawa kan kinaban guminadan nin 400-800 milyon na tonelada nin biktima kada taon. An mga lawa naggagamit nin dakol na estratehiya tanganing madakop an biktima: Sa pag - luom kaiyan sa mapuloton na mga sapot, na ginigibo iyan sa paagi kan mapuloton na mga bola, linalampi an biktima tanganing malikayan an pakarisa, o pagmanehar kaiyan. An kadaklan na naririparong biktima sa pangenot sa paagi kan sensitibong mga bibrasyon, alagad an aktibong mga paraayam igwa nin naheheling na bisyon, asin an mga paraayam sa genus na Portia nagpapaheling nin mga tanda nin intelihensia sa saindang pagpili nin mga taktika asin abilidad na makagibo nin iba pa.

 Toltolan 

Kategorya:Mga hayop