Katedral nin Napoles
{{Reflist}}
{{Infobox edipisyong panrelihiyon|building_name=Katedral kan Asuncion ni Maria<br><small>{{lang|it|Cattedrale di Santa Maria Assunta}}</small>|image=File:Naples_Cathedral_-_Duomo_di_Napoli,_Façade_(5315-Pan).jpg|caption=An façade kan Katedral nin Napoles|map_type=|map_size=|map_caption=|location=Napoles, Italya|geo={{coord|40.8525|N|14.2596|E|source:kolossus-dewiki|display=title,inline}}|religious_affiliation=Simbahan Katoliko Romano|rite=|region=|state=|province=[[Roman Catholic Archdiocese of Naples|Arkidiyosesis kan Naples]]|territory=|prefecture=|sector=|district=|cercle=|municipality=|consecration_year=ika-13 siglo|status=[[Katedral]]|functional_status=Aktibo|heritage_designation=|leadership=|website=|architect=|architecture_type=Simbahan|architecture_style=[[Gothic architecture|Gothic]], [[Renaissance architecture|Renaissance]], [[Baroque architecture|Baroque]], [[Neo-gothic architecture|Neo-gothic]]|general_contractor=|facade_direction=|groundbreaking=ika-13 siglo|year_completed=ika-19 siglo|construction_cost=|capacity=|length=|width=|width_nave=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|materials=|nrhp=|added=|refnum=}}
An '''Katedral nin Napoles''' (Italyano: ''Duomo di Napoli''; Neapolitano: ''Viscuvato 'e Napule''), o '''Katedral''' '''kan Asuncion ni Maria''' (Italyano: ''Cattedrale di Santa Maria Assunta''), sarong Katoliko Romanong katedral, an mayor na simbahan kan Napoles, kan sur Italya, asin sentro kan Arsobispo nin Napoles. Ini midbid na gayo bilang Cattedrale di San Gennaro (Katedral ni San Januario), bilang taong galang sa patron santo kan siyudad.

== Kasaysayan ==
{{Stack|[[File:Naples Cathedral - Duomo di Napoli, Central nave (5325).jpg|thumb|upright=1.1|View of the interior, towards the apse]]}}
An presenteng katedral sa istilong gotiko kan Angevin (Italyano: ''gotico angioino'') sinugo ni Hadeng Charles I nin Anjou. An pagtogdok nagpadagos durante kan paghade kan saiyang kasalihid, si Charles II (1285-1309) asin natapos kan kaamayi nin ika-14 siglo sa irarom ni Robert kan Anjou. Natogdok ini sa mga pundasyon kan duwang basilikang paleo-Christian, na an mga gira malinaw pang mahihiling. Sa irarom kan edipisyo, an mga pagkotkot naghayag nin Griego asin Romanong gibo-tawo(artifacts).

An Palasyo kan Arsobispo asta yaon sa kasugpon kan katedral.

== Laog asin mga obra ==
[[Ladawan:San_Gennaro's_chapel_-_Dome_(Naples).jpg|wala|thumb|An Doma nin Kapilya Royal kan Kayamanan ni San Januario]]
An katedral natao nin daan sa mga tadang arkeolohiko na yaon sa kripto kan kataid na orihinal na simbahan paleoKristiyano ni Santa Restituta kun saen may lanob na Griego na pagsasadiri kan templo ni [[Apolo]], sa ''opus reticulatum''. Sa irarom kan abside, an peristilo nin sarong huring imperyal na domus puwedeng maheling; siring man sa kalabaan nin Romanong [[aqueduct]] pakatapos kan pundasyon kan syudad asin sa kalabaan kan agihan na Griego na iyaon sa planong ladyado.

Saro pang atraksyon kan panlaog iyo an Kapilya Royal kan Kayamanan ni San Gennaro, may mga frescoes ni Domenichino asin Giovanni Lanfrano, altarpieces ni Domenichino, Massimo Stanzione asin Jusepe Ribera, an mayaman na halangkaw na altar ni Francesco Solimena, an bronseng railing ninda Cosimo Fanzago asin iba pang mga obra, kaiba an relikuario nin mga bantogan na Pranses kan ika-14 siglo.

An iba pang mga obra kabali an Assumption ni Pietro Perugino, mga kanbas ni Luca Giordano asin an paleo-Kristiyano na baptistaryo, na may mga mosaic poon ika-4 na siglo. An mayor na kapilya sarong paghusay kan ika-18 siglo, na igwang [[Baroque]] relief ni Pietro Bracci. An Minutolo Chapel, na nasambit sa [[Decameron ]] ni [[Boccaccio]], igwa nin ika-14 siglo na mga fresco.

An kripto hira ni Lombardo Tommaso Malvito. An façade pinaghaman giraray ni Enrico Alvin kan huring parte kan ika-19 siglo, alagad pigpadanay an ika-15 na siglong puerta, kaiba an pirang iskultura ni Tino da Camaino.

== Milagro kan dugo ==
{{Main|Januarius#The Blood Miracle}}
An simbahan naghaharong nin sarong prasko kan dugo ni San Januario, pigluluwas tolong beses kada taon, sa enot na Sabado kan Mayo, sa 19 Setyembre asin 16 Disyembre, kun sain an alang na dugo parati naninig-likido giraray. Kun dai magin likido  an dugo, kun siring ipinapanungod kan leyenda na may maabot na kalamidad sa Napoles.

Sa dai pa nahahaloy na hipotesis ninda Garlaschelli, Ramaccini, asin Della Sala an prasko suboot may laog na [[thixotropy|thixotropic]] [[gel]],<ref name="cicap">{{Cite journal | first=L. | last=Garlaschelli | first2=F. | last2=Ramaccini | first3=S. | last3=Della Sala | title=The Blood of St. Januarius | journal=Chemistry in Britain | volume=30 | issue=2 | year=1994 | page=123 | url=http://www.cicap.org/en_artic/at101014.htm | access-date=July 28, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170426063254/http://www.cicap.org/en_artic/at101014.htm | archive-date=April 26, 2017 | url-status=dead | archivedate=April 26, 2017 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170426063254/http://www.cicap.org/en_artic/at101014.htm }}</ref><ref name="csi">{{cite web | last =Christopher | first =Kevin | title =The Miracle Blood of Saint Januarius | publisher = Committee for Skeptical Inquiry | date = 2000-09-22 | url =http://www.csicop.org/list/listarchive/msg00107.html | access-date =2007-03-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070206214843/http://www.csicop.org/list/listarchive/msg00107.html <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-02-06}};</ref> kun sain ninda ipinaliwanag ini sa ''Blood Miracle'' kan ''Riddles of the Dead'' na serye sa [[National Geographic Channel]].<ref>[[National Geographic Channel]] – ''Riddles of the Dead'' – ''Blood Miracle''</ref> Sa esensya na ini, an lanot  minaurog kun dai nabubukag asin minabawas pag nabubukag o nahihiro. An mga parasariksik nagpropuesto partikularmente na an suspension iyong [[Iron(III) oxide-hydroxide|hydrated iron oxide]], FeO(OH), na nakakaagid sa kolor asin hiro-hiro kan 'dugo' sa ampoule.<ref>{{Cite journal|last=Garlaschelli|first=Luigi|date=June 2002|title=Sangue prodigioso|url=http://www.luigigarlaschelli.it/Chi62002.pdf|journal=RICHMAC Magazine|language=it|volume=84|pages=67–70|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112102724/http://www.luigigarlaschelli.it/Chi62002.pdf|archive-date=2011-01-12|access-date=2021-01-05|archivedate=2011-01-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110112102724/http://www.luigigarlaschelli.it/Chi62002.pdf}}</ref> An suspension pwedeng maguno sa mga simpleng kemikal na suboot madaling mahanap asin yaraon sana kaidtong panahon.<ref name="jse">{{cite journal | last =Epstein | first =Michael | author2 =Luigi Garlaschelli | title =Better Blood Through Chemistry: A Laboratory Replication of a Miracle | journal =[[Journal of Scientific Exploration]] | volume =6 | pages =233–246 | year =1992 | url =http://www.scientificexploration.org/journal/jse_06_3_epstein.pdf | access-date =2007-03-02 | url-status =dead | archive-url =https://web.archive.org/web/20090717034928/http://www.scientificexploration.org/journal/jse_06_3_epstein.pdf | archive-date =2009-07-17 | archivedate =2009-07-17 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20090717034928/http://www.scientificexploration.org/journal/jse_06_3_epstein.pdf }}{{rs?|date=February 2020}}</ref><ref name="times">{{cite news | last =Owen | first =Richard | title =Naples blood boils at miracle's 'debunking' | work =[[The Times]] | publisher =Times Newspapers Ltd | date =2005-09-20 | url =http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article568487.ece | access-date =2007-03-02 | location =London | accessdate =2023-07-23 | archivedate =2007-03-11 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20070311093513/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article568487.ece }}</ref>
Kan March 21, 2015, an dugo sa prasko garo nani-likido kan pagsongko ni [[Papa Francisco]]. Ini suboot tanda kan pag-ayon kan santo sa papa. An dugo dai nagin likido kan si [[Papa Benedicto XVI]] nagsongko kan 2007.

== Mga paglobong ==
[[Ladawan:Naples_Cathedral_-_Duomo_di_Napoli,_Apse,_detail_(5334).jpg|thumb|Detalye kan abside]]

* San Januario
* Papa Inocentes IV
* Charles I nin Napoles
* San Restituta
* Sisto Riario Sforza
* Rinaldo Piscicello
* Ascanio Filomarino
* Alfonso Castaldo

== Toltolan ==
{{Reflist}}{{Poon}}
An Katedral nin Napoles (Italyano: Duomo di Napoli; Neapolitano: Viscuvato 'e Napule), o Katedral kan Asuncion ni Maria (Italyano: Cattedrale di Santa Maria Assunta), sarong Katoliko Romanong katedral, an mayor na simbahan kan Napoles, kan sur Italya, asin sentro kan Arsobispo nin Napoles. Ini midbid na gayo bilang Cattedrale di San Gennaro (Katedral ni San Januario), bilang taong galang sa patron santo kan siyudad.

 Kasaysayan 

An presenteng katedral sa istilong gotiko kan Angevin (Italyano: gotico angioino) sinugo ni Hadeng Charles I nin Anjou. An pagtogdok nagpadagos durante kan paghade kan saiyang kasalihid, si Charles II (1285-1309) asin natapos kan kaamayi nin ika-14 siglo sa irarom ni Robert kan Anjou. Natogdok ini sa mga pundasyon kan duwang basilikang paleo-Christian, na an mga gira malinaw pang mahihiling. Sa irarom kan edipisyo, an mga pagkotkot naghayag nin Griego asin Romanong gibo-tawo(artifacts).

An Palasyo kan Arsobispo asta yaon sa kasugpon kan katedral.

 Laog asin mga obra 
wala|thumb|An Doma nin Kapilya Royal kan Kayamanan ni San Januario
An katedral natao nin daan sa mga tadang arkeolohiko na yaon sa kripto kan kataid na orihinal na simbahan paleoKristiyano ni Santa Restituta kun saen may lanob na Griego na pagsasadiri kan templo ni Apolo, sa opus reticulatum. Sa irarom kan abside, an peristilo nin sarong huring imperyal na domus puwedeng maheling; siring man sa kalabaan nin Romanong aqueduct pakatapos kan pundasyon kan syudad asin sa kalabaan kan agihan na Griego na iyaon sa planong ladyado.

Saro pang atraksyon kan panlaog iyo an Kapilya Royal kan Kayamanan ni San Gennaro, may mga frescoes ni Domenichino asin Giovanni Lanfrano, altarpieces ni Domenichino, Massimo Stanzione asin Jusepe Ribera, an mayaman na halangkaw na altar ni Francesco Solimena, an bronseng railing ninda Cosimo Fanzago asin iba pang mga obra, kaiba an relikuario nin mga bantogan na Pranses kan ika-14 siglo.

An iba pang mga obra kabali an Assumption ni Pietro Perugino, mga kanbas ni Luca Giordano asin an paleo-Kristiyano na baptistaryo, na may mga mosaic poon ika-4 na siglo. An mayor na kapilya sarong paghusay kan ika-18 siglo, na igwang Baroque relief ni Pietro Bracci. An Minutolo Chapel, na nasambit sa Decameron  ni Boccaccio, igwa nin ika-14 siglo na mga fresco.

An kripto hira ni Lombardo Tommaso Malvito. An façade pinaghaman giraray ni Enrico Alvin kan huring parte kan ika-19 siglo, alagad pigpadanay an ika-15 na siglong puerta, kaiba an pirang iskultura ni Tino da Camaino.

 Milagro kan dugo 

An simbahan naghaharong nin sarong prasko kan dugo ni San Januario, pigluluwas tolong beses kada taon, sa enot na Sabado kan Mayo, sa 19 Setyembre asin 16 Disyembre, kun sain an alang na dugo parati naninig-likido giraray. Kun dai magin likido  an dugo, kun siring ipinapanungod kan leyenda na may maabot na kalamidad sa Napoles.

Sa dai pa nahahaloy na hipotesis ninda Garlaschelli, Ramaccini, asin Della Sala an prasko suboot may laog na thixotropic gel,; kun sain ninda ipinaliwanag ini sa Blood Miracle kan Riddles of the Dead na serye sa National Geographic Channel.National Geographic Channel – Riddles of the Dead – Blood Miracle Sa esensya na ini, an lanot  minaurog kun dai nabubukag asin minabawas pag nabubukag o nahihiro. An mga parasariksik nagpropuesto partikularmente na an suspension iyong hydrated iron oxide, FeO(OH), na nakakaagid sa kolor asin hiro-hiro kan 'dugo' sa ampoule. An suspension pwedeng maguno sa mga simpleng kemikal na suboot madaling mahanap asin yaraon sana kaidtong panahon.
Kan March 21, 2015, an dugo sa prasko garo nani-likido kan pagsongko ni Papa Francisco. Ini suboot tanda kan pag-ayon kan santo sa papa. An dugo dai nagin likido kan si Papa Benedicto XVI nagsongko kan 2007.

 Mga paglobong 
thumb|Detalye kan abside

 San Januario
 Papa Inocentes IV
 Charles I nin Napoles
 San Restituta
 Sisto Riario Sforza
 Rinaldo Piscicello
 Ascanio Filomarino
 Alfonso Castaldo

 Toltolan