Kompyuter
{{multiple image|perrow = 2|total_width=300
| image1 = ENIAC-changing_a_tube.jpg | alt1 = Man replacing one vacuum tube out of hundreds in early computer
| image2 = IBM System360 Mainframe.jpg | alt2 = Computer room with multiple computer cabinets and operating panel
| image3 = LYF WATER 2 Smartphone.JPG | alt3 = Smartphone with rainbow-like display held in a hand
| image4 = ThinkCentre S50.jpg | alt4 = Black desktop computer with monitor on top and keyboard in front
| image5 = Gamecube-console.jpg | alt5 = Purple video game console with attached controller
| image6 = Summit (supercomputer).jpg | alt6 = Rows of large, dark computer cabinets in warehouse-like room
| footer = Mga kompyuter asin kagamitang pangkompyut gikan sa manlainlain na mga panahon – ikot-orasan gikan sa ibabaw-wala:<br/>Enot na vacuum tube computer (ENIAC)<br/>Mainframe computer (IBM System 360)<br/>Desktop computer (IBM ThinkCentre S50 kaiba an monitor)<br/>Supercomputer (IBM Summit)<br/>Video game console (Nintendo GameCube)<br/>Smartphone (LYF Water 2)}}
[[File:X-4 with Female Computer - GPN-2000-001932.jpg|thumb|Tawong-kompyuter kaidtong 1952 na igwa ning mikroskopo asin kalkulador|alt=A human computer.|250x250px]]
An sarong '''kompyuter''', o '''computer''' sa [[Ingles]], iyo sarong pankagabsang kagamitan na pupuwedeng iprograma tanganing makagibo nin sarong limitadong grupo nin mga operasyong [[Aritmetika|aritmetiko]] o [[Lohika|lohikal]]. An '''dadarahon na kompyuter''' o ''laptop'' sa Ingles iyo sarong sadit na kompyuter na personal (PC) na pwedeng bitbiton asin may sarong tabing o "screen" sagkod '''talapindutan na''' '''alpanumeriko'''. Huli ta an sarong sunod-sunod na mga operasyon iyo pupuwedeng handa na mabago, an kompyuter iyo makakasimbag nin lagpas sa sarong klase nin problema.   

Sa kumbensyon, an sarong kompyuter iyo pigbibilog nin dae mababa sa sarong elementong nagpoproseso – na tipikal iyo sarong [[CPU]] asin sarong porma nin memorya. An CPU iyo naglalaog nin duwang tipikal na mga parte: an [[arithmetic logic unit]] (ALU) na nagsasagibo nin mga operasyong aritmetiko asin lohikal sagkod an [[control unit]] (CU) na nagkukua nin mga instruksyon sa memorya asin nagpapalis asin nagsasagibo kaini na minaapod sa ALU kun kinakaipohan. An enot na elektronikong [[dihital]] na mga kompyuter iyo pinauswag sa paagi kan 1940 asin 1945 sa [[United Kingdom]] asin [[Estados Unidos]]. An mga sukol kaini iyo orihinal na kasingdakula nin sarong dakulang kwarto asin minakonsumo nin labi na elektrisidad arug kan pirang mga gatos-gatos na modernong personal na kompyuter (mga PC).<ref>In 1946, ENIAC required an estimated 174&nbsp;kW. By comparison, a modern laptop computer may use around 30&nbsp;W; nearly six thousand times less.
{{cite web|url=http://www.upenn.edu/computing/provider/docs/hardware/powerusage.html|title=Approximate Desktop & Notebook Power Usage|publisher=University of Pennsylvania}}</ref> Sa panahong ini, an mga mekanikal na [[analogong kompyuter]] iyo ginagamit para sa mga aplikasyong pangmilitar.  

An mga modernong kompyuter na nakabase sa mga [[integrated circuit]] iyo milyon hasta bilyong mas may kakayahan sa mga suanoy na kompyuter asin minaokupa nin sarong praksyon kan espasyong kaipohan kan mga ini.<ref>Early computers such as Colossus and ENIAC were able to process between 5 and 100 operations per second. A modern "commodity" microprocessor (as of 2007) can process billions of operations per second, and many of these operations are more complicated and useful than early computer operations.
{{cite web|url=http://www.intel.com/cd/channel/reseller/asmo-na/eng/products/mobile/processors/core2duo_m/feature/index.htm|title=Intel Core2 Duo Mobile Processor: Features|publisher=Intel Corporation}}</ref> An mga simpleng kompyuter iyo tama an pagkasadit ngarig magkasya sa mga [[mobile device]] asin an mga kompyuter na mobile iyo pupuwedeng paandaron kan sarong sadit na [[baterya]]. An mga personal na kompyuter sa manlainlain na mga porma kaini iyo mga ikono kan Panahon kan Impormasyon sagkod an ini an mga naiisip kan mga tao na inaapod na "kompyuter". Kaya ngani an mga embedded computer na mahihiling sa kadakol na mga materyales gikan sa mga [[mp3 player]] hasta sa mga sakayang pang-ere na pangiyera sagkod gikan sa mga kawatan hasta sa mga industriyal na robot an pinakadakol. Harus nagagamit na man an mga modernong kompyuter sa pagnenegosyo, pagpapagayon nin ladawan, pagmokna nin musiko, asin pakikipagtakod. An [[siyensyang pangkompyuter]] an disiplina na nag-aadal nin mga teorya, disenyo, asin aplikasyon kan mga kompyuter.

== Mga panluwas na takod ==
* {{commons category-inline|Computers|Kompyuter}}
* [https://en.wikiversity.org/wiki/How_things_work_college_course/Computer_quiz An Wikiversity igwa nin kahapotan sa artikulong ini]
* [http://www.computerhistory.org/atchm/warhol-the-computer/ Warhol & The Computer]

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{tamboan}}
[[Kategorya:Kompyuter]]
An sarong kompyuter, o computer sa Ingles, iyo sarong pankagabsang kagamitan na pupuwedeng iprograma tanganing makagibo nin sarong limitadong grupo nin mga operasyong aritmetiko o lohikal. An dadarahon na kompyuter o laptop sa Ingles iyo sarong sadit na kompyuter na personal (PC) na pwedeng bitbiton asin may sarong tabing o "screen" sagkod talapindutan na alpanumeriko. Huli ta an sarong sunod-sunod na mga operasyon iyo pupuwedeng handa na mabago, an kompyuter iyo makakasimbag nin lagpas sa sarong klase nin problema.   

Sa kumbensyon, an sarong kompyuter iyo pigbibilog nin dae mababa sa sarong elementong nagpoproseso – na tipikal iyo sarong CPU asin sarong porma nin memorya. An CPU iyo naglalaog nin duwang tipikal na mga parte: an arithmetic logic unit (ALU) na nagsasagibo nin mga operasyong aritmetiko asin lohikal sagkod an control unit (CU) na nagkukua nin mga instruksyon sa memorya asin nagpapalis asin nagsasagibo kaini na minaapod sa ALU kun kinakaipohan. An enot na elektronikong dihital na mga kompyuter iyo pinauswag sa paagi kan 1940 asin 1945 sa United Kingdom asin Estados Unidos. An mga sukol kaini iyo orihinal na kasingdakula nin sarong dakulang kwarto asin minakonsumo nin labi na elektrisidad arug kan pirang mga gatos-gatos na modernong personal na kompyuter (mga PC).In 1946, ENIAC required an estimated 174 kW. By comparison, a modern laptop computer may use around 30 W; nearly six thousand times less. Sa panahong ini, an mga mekanikal na analogong kompyuter iyo ginagamit para sa mga aplikasyong pangmilitar.  

An mga modernong kompyuter na nakabase sa mga integrated circuit iyo milyon hasta bilyong mas may kakayahan sa mga suanoy na kompyuter asin minaokupa nin sarong praksyon kan espasyong kaipohan kan mga ini.Early computers such as Colossus and ENIAC were able to process between 5 and 100 operations per second. A modern "commodity" microprocessor (as of 2007) can process billions of operations per second, and many of these operations are more complicated and useful than early computer operations. An mga simpleng kompyuter iyo tama an pagkasadit ngarig magkasya sa mga mobile device asin an mga kompyuter na mobile iyo pupuwedeng paandaron kan sarong sadit na baterya. An mga personal na kompyuter sa manlainlain na mga porma kaini iyo mga ikono kan Panahon kan Impormasyon sagkod an ini an mga naiisip kan mga tao na inaapod na "kompyuter". Kaya ngani an mga embedded computer na mahihiling sa kadakol na mga materyales gikan sa mga mp3 player hasta sa mga sakayang pang-ere na pangiyera sagkod gikan sa mga kawatan hasta sa mga industriyal na robot an pinakadakol. Harus nagagamit na man an mga modernong kompyuter sa pagnenegosyo, pagpapagayon nin ladawan, pagmokna nin musiko, asin pakikipagtakod. An siyensyang pangkompyuter an disiplina na nag-aadal nin mga teorya, disenyo, asin aplikasyon kan mga kompyuter.

 Mga panluwas na takod 
 
 An Wikiversity igwa nin kahapotan sa artikulong ini
 Warhol & The Computer

 Toltolan 

Kategorya:Kompyuter