Louis Delgrès

[[Ladawan:Buste_Louis_Delgrès_à_Petit-Bourg.JPG|thumb| Bust ni Louis Delgrès sa Petit-Bourg]]
'''Si Louis Delgrès''' (2 Agosto 1766 – 28 Mayo 1802) sarong lider kan hiron sa Guadeloupe na nagtutumang sa pagsakop giraray asin kun siring an pagbalik kan [[Pag-uripon|pang-ooripon]] kan Napoleonikong Pransia kan 1802. <ref name="dubois">
{{Cite journal|title=Haunting Delgrès|first=Laurent|last=Dubois|journal=Contested Histories in Public Space: Memory, Race, and Nation|editor=Daniel J. Walkowitz, Lisa Maya Knauer|publisher=Duke University Press|year=2009|page=312|url=https://books.google.com/books?id=s6fMgeAPXIIC&pg=PA312|isbn=978-0822391425}}</ref>

== Biograpiya ==
Si Delgrès sarong mulatto, namundag na libre sa Saint-Pierre, [[Martinique]] . <ref name="Lhistoire des Antilles et de lAfrique2">{{cite web|title=Louis Delgrès, le colonel anti-esclavagiste|trans-title=Louis Delgrès, the anti-slavery colonel|website=L'histoire des Antilles et de l'Afrique|url=https://pyepimanla.blogspot.com/2009/07/louis-delgres-le-colonel-anti.html|language=fr|access-date=2020-05-28}}</ref> Sarong opisyal militar para sa Rebolusyonaryong Pransya nakipaglaban siya para sa Pransya laban sa Gran Britanya sa Caribbean, na kun saen siya nadakop asin napreso kaiba an ibang mga soldados na Pranses sa Portchester Castle . Pakatapos kan saiyang pagkatalingkas asin kan saiyang pagbalik sa Caribbean, si Delgrès an nagsakop kan mobimientong pagtumang hale sa Magloire Pélage [ fr ] pagkatapos na magin malinaw na si Pélage maimbod ki [[Napoleon I|Napoleon]] . Si Delgrès nagtutubod na an "tiran" na si Napoleon nagtraydor pareho sa mga ideyal kan Republika asin sa mga interes kan mga kolor na namamanwaan kan Pransya, asin nagtuyo na makipaglaban sagkod sa kagadanan. An gobyerno Jacobin nagtao sa mga oripon kan saindang katalingkasan, sa Guadeloupe asin sa iba pang mga kolonya kan Pransia, alagad ibinalik ni Napoleon an pang-ooripon sa bilog na Imperyo nin Pransia kan 1802. 
[[Ladawan:Passe_de_la_Pointe-à-Pitre,_par_Louis_Le_Breton,_milieu_XIXe_siècle.jpg|wala|thumb| Pag'atake kan mga tropa ni Napoleon laban sa mga rebelde sa Pointe-à-Pitre, Guadeloupe, durante kan ekspedisyon kan Richepance kan 1802 na may katuyuhan na ibalik an pang-ooripon sa isla]]
An hukbong Pranses, na pinangenotan ni Richepanse, pinalayas si Delgrès pasiring sa Fort Saint Charles, na kapot kan mga dating oripon na mga Guadeloupian. Pagkatapos na marealisar na dai siya makakadaog asin magsayuma na magsuko, si Delgrès nawalat na may mga 1000 na lalaki asin nagkapirang babae. Sa Labanan sa Matouba kan 28 Mayo 1802, si Delgrès asin an nagkapira sa saiyang mga parasunod nagsindi kan saindang mga tindahan nin pulbura, na nagkomiter nin paggadan sa proseso, sa pagprobar na gadanon an pinakadakol na tropang Pranses sagkod sa mapupuwede. <ref>
{{Cite journal|title=Slave women and Resistance in the French Caribbean|first=Bernard|last=Moitt|url=https://archive.org/details/morethanchattelb0000unse/page/243}}</ref> Saro sa saiyang mga parasunod iyo an daing takot na bados na eroe na parapakilaban na si Solitude, na nalugadan sa pagsabog, asin kan huri nadakop asin pinugotan kan mga Pranses kan Nobyembre 30, 1802, an aldaw pagkatapos kan pagkamundag kan saiyang aki sa edad na 30. An saiyang huring mga tataramon iyo an "mabuhay na libre o magadan", na nagin mantra kan hiron nin pagtumang, asin sa mga rawitdawit, kanta, libreriya, mga marka sa kasaysayan, mga museo asin mga estatuwa, asin ngonian nagsisimbolo kan espiritu kan nasyon. <ref name="Taylor 20182">{{cite web|last=Taylor|first=Mildred Europa|title=Meet the great warrior woman of Guadeloupe who fought against French troops in 1802 while pregnant|website=Face2Face Africa|date=2018-08-09|url=https://face2faceafrica.com/article/meet-the-great-warrior-woman-of-guadeloupe-who-fought-against-french-troops-in-1802-while-pregnant|access-date=2024-02-27}}</ref>

== Legasiya asin mga onra ==
Kan Abril 1998, si Delgrès opisyal na inako sa French Panthéon, dawa ngani dai aram an aktuwal na lokasyon kan saiyang mga tada.  An memorial ni Delgrès kaatubang kan ki Toussaint Louverture, lider kan Rebolusyon sa Haiti, na an lokasyon kan saiyang mga tada sarong misteryo man.

Kan 2002, an bisentenaryo kan rebelyon, sarong memorial ki Delgrès an itinogdok sa Basse-Terre . <ref>{{cite web|url=https://www.mmoe.llc.ed.ac.uk/en/memory/memorial-homage-delgr%C3%A8s-basse-terre|title=Memorial in homage to Delgrès - Basse Terre - Cartographie des Mémoires de l'Esclavage|website=www.mmoe.llc.ed.ac.uk|accessdate=13 August 2018}}</ref>

Siya pigtatawan nin onra sa mga pangaran nin tinampo sa Menilmontant, Paris; Vaureal, Val d'Oise ; asin sa Saint-Francois, Petit-Canal asin Basse-Terre sa Guadeloupe.

An kontemporanyong French Caribbean blues trio na Delgres nginaranan ki Delgrès. <ref>{{cite web|url=https://www.delgresmusic.com/about|title=Delgres │Official Website │About|website=Delgres - Official Website - Home|accessdate=13 August 2018}}</ref>

== Hilingon man ==

* [[:en:La_Mulâtresse_Solitude|La Mulâtresse Solitude]]
* [[:en:History_of_Guadeloupe|History of Guadeloupe]]
* [[:en:Colonialism|Colonialism]]
* [[:en:Siege_of_Masada|Siege of Masada]] (a similar mass suicide)

== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}

== Mga panluwas na sumpay ==

* Louis Delgrès [http://www.herodote.net/histoire/synthese.php?ID=373 An souffle de la liberté]
Si Louis Delgrès (2 Agosto 1766 – 28 Mayo 1802) sarong lider kan hiron sa Guadeloupe na nagtutumang sa pagsakop giraray asin kun siring an pagbalik kan pang-ooripon kan Napoleonikong Pransia kan 1802. 

 Biograpiya 
Si Delgrès sarong mulatto, namundag na libre sa Saint-Pierre, Martinique .  Sarong opisyal militar para sa Rebolusyonaryong Pransya nakipaglaban siya para sa Pransya laban sa Gran Britanya sa Caribbean, na kun saen siya nadakop asin napreso kaiba an ibang mga soldados na Pranses sa Portchester Castle . Pakatapos kan saiyang pagkatalingkas asin kan saiyang pagbalik sa Caribbean, si Delgrès an nagsakop kan mobimientong pagtumang hale sa Magloire Pélage [ fr ] pagkatapos na magin malinaw na si Pélage maimbod ki Napoleon . Si Delgrès nagtutubod na an "tiran" na si Napoleon nagtraydor pareho sa mga ideyal kan Republika asin sa mga interes kan mga kolor na namamanwaan kan Pransya, asin nagtuyo na makipaglaban sagkod sa kagadanan. An gobyerno Jacobin nagtao sa mga oripon kan saindang katalingkasan, sa Guadeloupe asin sa iba pang mga kolonya kan Pransia, alagad ibinalik ni Napoleon an pang-ooripon sa bilog na Imperyo nin Pransia kan 1802. 
wala|thumb| Pag'atake kan mga tropa ni Napoleon laban sa mga rebelde sa Pointe-à-Pitre, Guadeloupe, durante kan ekspedisyon kan Richepance kan 1802 na may katuyuhan na ibalik an pang-ooripon sa isla
An hukbong Pranses, na pinangenotan ni Richepanse, pinalayas si Delgrès pasiring sa Fort Saint Charles, na kapot kan mga dating oripon na mga Guadeloupian. Pagkatapos na marealisar na dai siya makakadaog asin magsayuma na magsuko, si Delgrès nawalat na may mga 1000 na lalaki asin nagkapirang babae. Sa Labanan sa Matouba kan 28 Mayo 1802, si Delgrès asin an nagkapira sa saiyang mga parasunod nagsindi kan saindang mga tindahan nin pulbura, na nagkomiter nin paggadan sa proseso, sa pagprobar na gadanon an pinakadakol na tropang Pranses sagkod sa mapupuwede.  Saro sa saiyang mga parasunod iyo an daing takot na bados na eroe na parapakilaban na si Solitude, na nalugadan sa pagsabog, asin kan huri nadakop asin pinugotan kan mga Pranses kan Nobyembre 30, 1802, an aldaw pagkatapos kan pagkamundag kan saiyang aki sa edad na 30. An saiyang huring mga tataramon iyo an "mabuhay na libre o magadan", na nagin mantra kan hiron nin pagtumang, asin sa mga rawitdawit, kanta, libreriya, mga marka sa kasaysayan, mga museo asin mga estatuwa, asin ngonian nagsisimbolo kan espiritu kan nasyon. 

 Legasiya asin mga onra 
Kan Abril 1998, si Delgrès opisyal na inako sa French Panthéon, dawa ngani dai aram an aktuwal na lokasyon kan saiyang mga tada.  An memorial ni Delgrès kaatubang kan ki Toussaint Louverture, lider kan Rebolusyon sa Haiti, na an lokasyon kan saiyang mga tada sarong misteryo man.

Kan 2002, an bisentenaryo kan rebelyon, sarong memorial ki Delgrès an itinogdok sa Basse-Terre . 

Siya pigtatawan nin onra sa mga pangaran nin tinampo sa Menilmontant, Paris; Vaureal, Val d'Oise ; asin sa Saint-Francois, Petit-Canal asin Basse-Terre sa Guadeloupe.

An kontemporanyong French Caribbean blues trio na Delgres nginaranan ki Delgrès. 

 Hilingon man 

 La Mulâtresse Solitude
 History of Guadeloupe
 Colonialism
 Siege of Masada (a similar mass suicide)

 Toltolan 

 Mga panluwas na sumpay 

 Louis Delgrès An souffle de la liberté