Yuri Shchekochikhin
{{Infobox person
|name        = Yuri Shchekochikhin
|native_name = Ю́рий Щекочи́хин
|image       = Yuri Shchekochikhin.jpg
|birth_date  = 9 Hunyo 1950
|birth_place = [[Ganja, Azerbaijan|Kirovabad]], [[Azerbaijan Soviet Socialist Republic|Azerbaijan SSR]], USSR (present-day [[Ganja, Azerbaijan]])
|death_date  = 3 Hulyo 2003 (aged 53)
|death_place = Mosku, Rusya
|death_cause = Kahelangan; pigsasahotan hinilo paagi nin radyasyon
}}
Si '''Yuri Petrovich Shchekochikhin''' ({{lang-rus|Ю́рий Петро́вич Щекочи́хин|p=ˈjʉrʲɪj pʲɪˈtrovʲɪtɕ ɕːɪkɐˈtɕixʲɪn}}; 9 Hunyo 1950 – 3 Hulyo 2003) sarong Sobyet dangan Rusong [[peryodistang imbestigador]], parasurat, asin lehislador na liberal sa parlamentong Ruso. Si Shchekochikhin nagparasurat asin nagkakampayna kontra sa impluewensya nin [[organisadong krimen]] asin korupsyon. An ultimo niyang non-piksyon na libro, ''Slaves of the KGB'', manongod sa mga tawong nagtatrabaho bilang tagasumbong sa [[KGB]].

Bilang peryodista para sa peryodikong  ''[[Novaya Gazeta]] (NG)'', si Shchekochikhin nag'imbestigar kan [[Borombahan sa mga Rusong apartment|suboot borombahan sa mga apartment na an kaggibo mansana daa an  Rusong serbisyong sekreto]] asin an [[Iskandal na inapod Three Whales Corruption]] na imbwelto an mga haralangkaw na opisyales kan [[FSB (Russia)|FSB]] asin konektado sa money laundering inaagi sa [[Bank of New York]].

Si Shchekochikhin bigla nagadan kan 3HJulyo 2003 huli sa misteryosong helang pirang aldaw bago siya nakatalaan kutang magpaEstados Unidos ta makitagboan sa mga imbestigador sa [[FBI]]. An saiyang rekord medikal, susog sa NG, nawawara o pigraot kan mga autoridad.<ref>{{Cite news| last=Соколов |first=Сергей |url=https://www.novayagazeta.ru/articles/2013/07/03/55342-my-stavim-tochku |title=Мы ставим точку |date=2013-07-03 |website=[[Novaya Gazeta|Новая газета]] № 71 |language=ru|access-date=2019-07-04}}</ref> An sintomas kan saiyang kahelangan nagtataong indikasyon na resulta nin paghilong radyasyon asin nsakaagid sa mga sintomas sa pagkagadan ninda [[Nikolai Khokhlov]], [[Roman Tsepov]], asin [[Alexander Litvinenko]]. Susog ki Litvinenko asin ibang mga bareta, an [[asasinasyon]] ki Yuri Shchekochikhin may politikal na sarahotan.<ref name="dissident">{{cite book
 |last1=Goldfarb
 |first1=Alexander
 |author1-link=Alexander Goldfarb (author)
 |last2=Litvinenko
 |first2=Marina
 |date=2007
 |title=[[Death of a Dissident: The Poisoning of Alexander Litvinenko and the Return of the KGB]]
 |location=New York
 |publisher=[[Free Press (publisher)|Free Press]]
 |isbn=978-1-4165-5165-2
}}</ref><ref>{{cite news|url=https://thelede.blogs.nytimes.com/2006/11/20/from-russia-with-love/ |work=[[New York Times]] |title=From Russia With Love |last=Zeller Jr. |first=Tom | date=20 November 2006 |access-date=17 November 2019}}</ref>

== Kaamayi nin buhay ==
Si Shchekochikhin namundag sa [[Ganja, Azerbaijan|Kirovabad]], [[Azerbaijan Soviet Socialist Republic|Azerbaijan SSR]]kan Hunyo 1950 asin Azerbaijani an ginikanan. 

== Peryodistang taga'imbestigar asin karera politika ==
Si Shchekochikhin naggradwar sa Journalism Department of [[Moscow State University]] kan 1975. Siya nagtrabaho komo [[Investigative journalism|peryodistang taga'imbesgtigar]]sa ''[[Komsomolskaya Pravda]]'' (1972–1980) asin ''[[Literaturnaya Gazeta]]'' (1980–1996), dangan bilang katuwang na editor sa peryodikong liberal na ''[[Novaya Gazeta]]'' (poon 1996). Pagpoon kan taon 1990, siya nagpublikar dakul na mga artikulo kritikal kan [[Enot na Chechen na Gera]] asin kan [[Ikaduwang Chechen na Gera]], kan mga abuso sa deretso pantawo kan [[Pwersa Armada nin Ruso|Hokbong Ruso]], estadong [[korupsyon politikal|korupsyon]], asin kan ibang mga isyu sosyal.

Kan tig'init nin 1988, si Shchekochikhin nagpublikar nin saarong interbyu na ginibo niya sa tenyente koronel  [[militia]] [[Aleksander Gurov]], na kun saen ipighayag an presensya nin organisadong krimen sa [[Unyon Sobyet]] sa enot na pagkakataon. Ini nagdara nin kabantogan pareho ki Gurov (na nagin pamayo kan Ika-66 na ahensya kan MVD nin USSR na nagkopot-kopot na mapara' an krimen na organisado) asin ki Shchekochikhin.<ref name=lenta>{{cite web |url=http://lenta.ru/lib/14170685/ |title=Щекочихин, Юрий |language=ru |trans-title=Dossier on Shchekochikhin |access-date=17 November 2019 |website=[[Lenta.ru]]}}</ref>

Si Yuri Shchekochikhin nagpoon kan saiyang karera sa politika kan 1990, kan siya naelihir komo representante sa [[Congress of People's Deputies of Russia|Congress of People's Deputies]]. Siya naelehir man sa Duma kan Estadong Rusya, kandidato kan liberal na partidong [[Yabloko]] kan 1995. Siya myembro kan Duma committee on the problems of [[Political corruption|corruption]], asin sarong eksperto nin [[UN]] sa mga problema nin organisadong krimen. Siya hayag na kontra sa [[Enot na Gerang Chechen]] asin kan [[Ikaduwang Gerang Chechen]].

Poon kan kaamayi nin 1995, siya autor5 asin host kan programang taga-imbestigar inapod na "Special Team" sa [[Channel One Russia|ORT]], an enot na channel sa telebisyon nin Rusya (na ini dati sadiri ni [[Boris Berezovsky (negosyante)|Boris Berezovsky]]). Kan Oktobre 1995, an namamayo kan channel isinara an programa. Susog ki Shchekochikhin, an rason kaini iyo an episodyo inapod na "For Motherland! For Mafia!", na ini mapadapit sa Gerang Chenchen na sa pagtubod niya ipigbungsod mansana kan mga "darakulang bangko nin Rusya".<ref name=lenta/>

Kan 2000, saiyang inakusar an Deputy PM kan Rusya na si [[Ilya Klebanov]] na nagririrong kan katotohanan na an Rusya mayong kakayahan asin rekursos sa pagligtas kan mga tauhan sa [[Submarinong Kursk]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/926105.stm |work=[[BBC News]] |title=Kremlin denies Kursk deception |date=15 September 2000 |access-date=17 November 2019}}</ref>

Poon 2002, si Shchekochikhin myembro kan Komisyon [[Sergei Kovalev]], na nagimbestigar kan [[Borombahan sa Rusong mga apartment|1999 borombohan sa apartment sa Mosku]] na soboot pakana' mansana kan Rusong [[FSB (Russia)|Federal Security Service]] (FSB) ngani makapukaw asin makagatong nin suporta para sa gera sa Chenchen.<ref>{{cite news |last=Birch |first=Douglas |url=http://www.eng.terror99.ru/publications/107.htm |title=Putin critic loses post, platform for inquiry |work=[[The Baltimore Sun]] |location=Moscow |date=2003-12-11 |access-date=2019-11-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060310062954/http://www.eng.terror99.ru/publications/107.htm |archive-date=2006-03-10 |accessdate=2023-05-03 |archivedate=2006-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060310062954/http://www.eng.terror99.ru/publications/107.htm }}</ref>

Saro sa ulitmong mga artikulo ni  Shchekochikhin bago siya nagadan iyo an "Are we Russia or KGB of Soviet Union?".<ref>{{cite news |date=27 January 2003 |last=Щекочихин |first=Юрий |title=Мы — Россия или КГБ СССР? |trans-title=Are we Russia or KGB of Soviet Union? |url=https://www.novayagazeta.ru/articles/2003/01/27/19656-my-rossiya-ili-kgb-sssr |language=ru |work=[[Novaya Gazeta|Новая газета]] № 06 |access-date=2 October 2017}}</ref> Ipigladawan igdi an pagsayuma kan FSB na ipaliwanag sa Rusong Parlamento kun anong hilong gas an pinabuga durante kan [[Krisis sa teatrong hostage sa Mosku]], asin an trabaho kan serbisyo sekreto na haleng  [[Turkmenistan]], na naghiriro na daing pakundangan sa Mosku kontra sa mga syudadanong Rusong may dugong Turko.


==Kagadanan==
Si Shchekochikhin biglang nagadan kan 3 Hulyo 2003 pakalihis nin misteryosong 16-aldaw na paghelang.<ref name="Poslednee_delo">{{cite news |date=19 June 2006 |title=Последнее дело Юрия Щекочихина |url=https://www.novayagazeta.ru/articles/2006/06/19/28893-poslednee-delo-yuriya-schekochihina |work=[[Novaya Gazeta|Новая газета]] № 45 |language=ru |access-date=2 October 2017}}</ref> Opisyal na pigdeklara na siya nagadan huli sa allergy [[Lyell's syndrome]].<ref name=lenta/> An pagbulong medikal asin post-mortem ginibo saiya sa [[Central Clinical Hospital]], na "higot na kontrolado kan [[FSB (Russia)|Russian Federal Security Service]] na igdi poigbubulong an mga haralangkaw na opisyales na Ruso"because it treats top-ranking Russian officials". An saiyang mga partidaryo pigbawalan na makaku kan opisyal na medikal na report manongod kan saiyang kahelangan, asin binawalan na magkua nin specimen na tisyu para sa independendyenteng imbestigasyon medikal.<ref name="Halloran"/> An mga peryodista sa ''[[Novaya Gazeta]]'' nahimong makakua nin specimen na tisyu na ipahiling sa "major foreign specialists". An mga eksperto dai nakaaabot sa syertong konklusyon.<ref>{{Cite news |url=https://www.novayagazeta.ru/articles/2006/10/30/27424-agent-neizvesten |title=Агент неизвестен |date=30 October 2006 |work=[[Novaya Gazeta|Новая газета]] № 82 |language=ru| access-date=30 October 2007}}</ref> An resultang ini nagkawsa nin bana-bana dapit kan kawsa kan saiyang pagkagadan, orog pati ta saro naman myembro kan Kovalev commission, [[Sergei Yushenkov]],an naasisanar kan taon na idto<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2957823.stm |work=[[BBC News]] |title=Yushenkov: A Russian idealist |date=17 April 2003 |access-date=17 November 2019}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2958997.stm |work=[[BBC News]] |title=Russian MP's death sparks storm |date=18 April 2003 |access-date=17 November 2019}}</ref> asin a n legal counsel asin imbestigador kan komisyon, si [[Mikhail Trepashkin]] inaresto kan mga Rusong autoridad.<ref>{{cite web|url=https://www.amnesty.org/download/Documents/76000/eur460132006en.pdf |title=Amnesty International calls for Mikhail Trepashkin to be released pending a full review of his case |website=[[Amnesty International]] |access-date=17 November 2019}}</ref>

==Toltolan==

{{reflist}}{{Poon}}
[[Kategorya:Mga Peryodistang Ruso]]
[[Kategorya:Mga Myembro kan Parlamentong Ruso]]
Si Yuri Petrovich Shchekochikhin (; 9 Hunyo 1950 – 3 Hulyo 2003) sarong Sobyet dangan Rusong peryodistang imbestigador, parasurat, asin lehislador na liberal sa parlamentong Ruso. Si Shchekochikhin nagparasurat asin nagkakampayna kontra sa impluewensya nin organisadong krimen asin korupsyon. An ultimo niyang non-piksyon na libro, Slaves of the KGB, manongod sa mga tawong nagtatrabaho bilang tagasumbong sa KGB.

Bilang peryodista para sa peryodikong  Novaya Gazeta (NG), si Shchekochikhin nag'imbestigar kan suboot borombahan sa mga apartment na an kaggibo mansana daa an  Rusong serbisyong sekreto asin an Iskandal na inapod Three Whales Corruption na imbwelto an mga haralangkaw na opisyales kan FSB asin konektado sa money laundering inaagi sa Bank of New York.

Si Shchekochikhin bigla nagadan kan 3HJulyo 2003 huli sa misteryosong helang pirang aldaw bago siya nakatalaan kutang magpaEstados Unidos ta makitagboan sa mga imbestigador sa FBI. An saiyang rekord medikal, susog sa NG, nawawara o pigraot kan mga autoridad. An sintomas kan saiyang kahelangan nagtataong indikasyon na resulta nin paghilong radyasyon asin nsakaagid sa mga sintomas sa pagkagadan ninda Nikolai Khokhlov, Roman Tsepov, asin Alexander Litvinenko. Susog ki Litvinenko asin ibang mga bareta, an asasinasyon ki Yuri Shchekochikhin may politikal na sarahotan.

 Kaamayi nin buhay 
Si Shchekochikhin namundag sa Kirovabad, Azerbaijan SSRkan Hunyo 1950 asin Azerbaijani an ginikanan. 

 Peryodistang taga'imbestigar asin karera politika 
Si Shchekochikhin naggradwar sa Journalism Department of Moscow State University kan 1975. Siya nagtrabaho komo peryodistang taga'imbesgtigarsa Komsomolskaya Pravda (1972–1980) asin Literaturnaya Gazeta (1980–1996), dangan bilang katuwang na editor sa peryodikong liberal na Novaya Gazeta (poon 1996). Pagpoon kan taon 1990, siya nagpublikar dakul na mga artikulo kritikal kan Enot na Chechen na Gera asin kan Ikaduwang Chechen na Gera, kan mga abuso sa deretso pantawo kan Hokbong Ruso, estadong korupsyon, asin kan ibang mga isyu sosyal.

Kan tig'init nin 1988, si Shchekochikhin nagpublikar nin saarong interbyu na ginibo niya sa tenyente koronel  militia Aleksander Gurov, na kun saen ipighayag an presensya nin organisadong krimen sa Unyon Sobyet sa enot na pagkakataon. Ini nagdara nin kabantogan pareho ki Gurov (na nagin pamayo kan Ika-66 na ahensya kan MVD nin USSR na nagkopot-kopot na mapara' an krimen na organisado) asin ki Shchekochikhin.

Si Yuri Shchekochikhin nagpoon kan saiyang karera sa politika kan 1990, kan siya naelihir komo representante sa Congress of People's Deputies. Siya naelehir man sa Duma kan Estadong Rusya, kandidato kan liberal na partidong Yabloko kan 1995. Siya myembro kan Duma committee on the problems of corruption, asin sarong eksperto nin UN sa mga problema nin organisadong krimen. Siya hayag na kontra sa Enot na Gerang Chechen asin kan Ikaduwang Gerang Chechen.

Poon kan kaamayi nin 1995, siya autor5 asin host kan programang taga-imbestigar inapod na "Special Team" sa ORT, an enot na channel sa telebisyon nin Rusya (na ini dati sadiri ni Boris Berezovsky). Kan Oktobre 1995, an namamayo kan channel isinara an programa. Susog ki Shchekochikhin, an rason kaini iyo an episodyo inapod na "For Motherland! For Mafia!", na ini mapadapit sa Gerang Chenchen na sa pagtubod niya ipigbungsod mansana kan mga "darakulang bangko nin Rusya".

Kan 2000, saiyang inakusar an Deputy PM kan Rusya na si Ilya Klebanov na nagririrong kan katotohanan na an Rusya mayong kakayahan asin rekursos sa pagligtas kan mga tauhan sa Submarinong Kursk.

Poon 2002, si Shchekochikhin myembro kan Komisyon Sergei Kovalev, na nagimbestigar kan 1999 borombohan sa apartment sa Mosku na soboot pakana' mansana kan Rusong Federal Security Service (FSB) ngani makapukaw asin makagatong nin suporta para sa gera sa Chenchen.

Saro sa ulitmong mga artikulo ni  Shchekochikhin bago siya nagadan iyo an "Are we Russia or KGB of Soviet Union?". Ipigladawan igdi an pagsayuma kan FSB na ipaliwanag sa Rusong Parlamento kun anong hilong gas an pinabuga durante kan Krisis sa teatrong hostage sa Mosku, asin an trabaho kan serbisyo sekreto na haleng  Turkmenistan, na naghiriro na daing pakundangan sa Mosku kontra sa mga syudadanong Rusong may dugong Turko.

Kagadanan
Si Shchekochikhin biglang nagadan kan 3 Hulyo 2003 pakalihis nin misteryosong 16-aldaw na paghelang. Opisyal na pigdeklara na siya nagadan huli sa allergy Lyell's syndrome. An pagbulong medikal asin post-mortem ginibo saiya sa Central Clinical Hospital, na "higot na kontrolado kan Russian Federal Security Service na igdi poigbubulong an mga haralangkaw na opisyales na Ruso"because it treats top-ranking Russian officials". An saiyang mga partidaryo pigbawalan na makaku kan opisyal na medikal na report manongod kan saiyang kahelangan, asin binawalan na magkua nin specimen na tisyu para sa independendyenteng imbestigasyon medikal. An mga peryodista sa Novaya Gazeta nahimong makakua nin specimen na tisyu na ipahiling sa "major foreign specialists". An mga eksperto dai nakaaabot sa syertong konklusyon. An resultang ini nagkawsa nin bana-bana dapit kan kawsa kan saiyang pagkagadan, orog pati ta saro naman myembro kan Kovalev commission, Sergei Yushenkov,an naasisanar kan taon na idto asin a n legal counsel asin imbestigador kan komisyon, si Mikhail Trepashkin inaresto kan mga Rusong autoridad.

Toltolan

Kategorya:Mga Peryodistang Ruso
Kategorya:Mga Myembro kan Parlamentong Ruso