Kare-kare
{{Infobox pagkakan|name=Kare-kare|image=Mac MG 5939.jpg|image_size=250px|caption=Isang mangkok ng kare-kare|alternate_name=|country=[[Filipinas]]|creator=|course=[[Putahe]]|served=Mainit|main_ingredient=Buntot kan [[baka]], [[sarsang mani]], mga [[gulay]]|variations=Kare-kareng [[kambing]]|calories=|other=}}

An '''kare-kare''' hale sa tataramon na "kari" sarong lutong Pilipino na nagtatampok kan mamulot-pulot na sarsang [[mani]].[https://thehowleronline.org/2957/accent/history-of-kare-kare-and-how-to-make-it/] Sinasangkapan ini kan mga ikog, tuwalya, paa, asin laman kan baka, mga pata, paa asin laman kan [[Urig|orig]], asin paminsan-minsan kan menudensya kan mga hayop. Dinadagdagan man ini kan mga gulay arog kan [[talong]], [[petsay]] o iba pang dahon, labanos, [[Balatong|sitaw]], asin [[okra]]. Nagpapalasa sa sarsa an mga binusang giniling na [[mani]] o mantikilyang mani, [[Sibulyas|sibuyas]], asin [[bawang]]. Tinatawan nin kulay ini kan [[Atswete|atsuwete]], asin pwedeng magkapulot sa pagkakaag kan giniling na bagas.[https://panlasangpinoy.com/kare-kare-recipe/] Pwede man maggibo kan kare-kare na gibo sa lamang dagat, arog kan sugpo, [[pusit]] asin [[tahong]], o sa gulay lamang.  

Perming igwang [[bagoong]] na kaiba na dotdotan. Paminsan-minsan, pinapaharang ini kan [[sili]] o ginisang bagoong, asin tinatagduan kan [[Lemonsito|kalamansi]]. Igwa man mga baryante na gibo sa [[Kanding|kanding]] o [[manok]].[https://www.yummy.ph/recipe/kare-kare-sauce-recipe]

== Hinalean ==
Ginatos nang taon an kasaysayan kan kare-kare bilang pagkakan kan Pilipino. May apat na kwento manongod sa hinalean kaini. inot, hale daa ini sa [[Pampanga]] (an probinsyang bisto bilang "kabisera kan lutuon sa Pilipinas"). May reputasyon an mga Kampampangan na magluto sa kasiyahan kan saindang mga puso asin makahaman kan masiram na pagkakan. Panduwa, hale an sarsa poon sa mga galyeon kan Acapulco. Kawasa ibinabiyahe an panginot na sangkap kaini, an mani, sa mga barko arog kan mais, na hale man sa Imperyong Asteka asin hale sa harayo na kadagaan. Iniipos pa man ngunyan sa [[Mehiko|Jalisco]] asin [[Mehiko|Guerrero]], an mga probinsya sa [[Mehiko]], an ''lomo encacahuatado'', na kaagid na gayo sa kare-kare. Iba lang an ginagamit na parte kan orig— lomo sa Mehiko asin ikog naman sa Pilipinas. Ipinapamugtak na sarong diminutibo an "kare-kare" kan tataramon ''cari'' na nangangahulugan "kulay tanso"— ini man an naging pantukoy kan mga Kastila asin [[Portuges]] sa mga katutubo na nahiling ninda sa mga daungan. Ikatolo, nagpoon daa ini sa mga pagkakan kan mga kamaharlikaan kan mga [[Mga Moro|Moro]] na nag-star sa [[Manila|Maynila]] bago magabot an mga Kastila (bantog pa man an kare-kare sa [[Sulu]] asin [[Tawi-Tawi]]). Ikaapat, hale daa ini sa mga Indiyanong ''sepoy'' poon sa Habagatan Indiya na nagrayaman sa Pilipinas kadtong pananakop kan mga Ingles sa Maynila. excited-makauli, nagkanta sinda kan saindang lutuon gamit an mga makukuang sangkap. ''Kari-kaari'' (kari) an apod ninda igdi, na naging kare-kare sa paglipas kan panahon. Reduplikasyon an pangaran kan tataramong {{Lang|ta|kaṟi}} (Tamil: கறி, lit. 'kari; sarsang mapulot').

== Mga ladawan ==
<gallery>
Ladawan:Kare- kare.jpg|Kare-kare na luto sa La Herencia restawran
Ladawan:Kare-kare with bagoong.jpg|Kare-kare na may bagoong, hale sa La Herencia restawran
Ladawan:Kare-kare sa Kaldero.jpg|Kare-kareng niluto sa kaldero
</gallery>

== Hilingon pa ==

* [[Afritada]]
* [[Dinuguan]]
* [[Eskabetse|Escabeche]]
* [[Kaldereta]]
* [[Mechado]]
* Menudo
* Sarsiyadong isda
* [[Tinola]]
* [[Sinigang]]

== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{pagkakan-tamboan}}{{Portal|Food}}
An kare-kare hale sa tataramon na "kari" sarong lutong Pilipino na nagtatampok kan mamulot-pulot na sarsang mani. Sinasangkapan ini kan mga ikog, tuwalya, paa, asin laman kan baka, mga pata, paa asin laman kan orig, asin paminsan-minsan kan menudensya kan mga hayop. Dinadagdagan man ini kan mga gulay arog kan talong, petsay o iba pang dahon, labanos, sitaw, asin okra. Nagpapalasa sa sarsa an mga binusang giniling na mani o mantikilyang mani, sibuyas, asin bawang. Tinatawan nin kulay ini kan atsuwete, asin pwedeng magkapulot sa pagkakaag kan giniling na bagas. Pwede man maggibo kan kare-kare na gibo sa lamang dagat, arog kan sugpo, pusit asin tahong, o sa gulay lamang.  

Perming igwang bagoong na kaiba na dotdotan. Paminsan-minsan, pinapaharang ini kan sili o ginisang bagoong, asin tinatagduan kan kalamansi. Igwa man mga baryante na gibo sa kanding o manok.

 Hinalean 
Ginatos nang taon an kasaysayan kan kare-kare bilang pagkakan kan Pilipino. May apat na kwento manongod sa hinalean kaini. inot, hale daa ini sa Pampanga (an probinsyang bisto bilang "kabisera kan lutuon sa Pilipinas"). May reputasyon an mga Kampampangan na magluto sa kasiyahan kan saindang mga puso asin makahaman kan masiram na pagkakan. Panduwa, hale an sarsa poon sa mga galyeon kan Acapulco. Kawasa ibinabiyahe an panginot na sangkap kaini, an mani, sa mga barko arog kan mais, na hale man sa Imperyong Asteka asin hale sa harayo na kadagaan. Iniipos pa man ngunyan sa Jalisco asin Guerrero, an mga probinsya sa Mehiko, an lomo encacahuatado, na kaagid na gayo sa kare-kare. Iba lang an ginagamit na parte kan orig— lomo sa Mehiko asin ikog naman sa Pilipinas. Ipinapamugtak na sarong diminutibo an "kare-kare" kan tataramon cari na nangangahulugan "kulay tanso"— ini man an naging pantukoy kan mga Kastila asin Portuges sa mga katutubo na nahiling ninda sa mga daungan. Ikatolo, nagpoon daa ini sa mga pagkakan kan mga kamaharlikaan kan mga Moro na nag-star sa Maynila bago magabot an mga Kastila (bantog pa man an kare-kare sa Sulu asin Tawi-Tawi). Ikaapat, hale daa ini sa mga Indiyanong sepoy poon sa Habagatan Indiya na nagrayaman sa Pilipinas kadtong pananakop kan mga Ingles sa Maynila. excited-makauli, nagkanta sinda kan saindang lutuon gamit an mga makukuang sangkap. Kari-kaari (kari) an apod ninda igdi, na naging kare-kare sa paglipas kan panahon. Reduplikasyon an pangaran kan tataramong  (Tamil: கறி, lit. 'kari; sarsang mapulot').

 Mga ladawan 

 Hilingon pa 

 Afritada
 Dinuguan
 Escabeche
 Kaldereta
 Mechado
 Menudo
 Sarsiyadong isda
 Tinola
 Sinigang

 Toltolan