An Morrígan

[[Ladawan:Morrigan.jpg|thumb|An Morrígan bilang sarong uwak]]
An '''Morrígan''' o '''Mórrígan''', na bisto man sa apod na '''Morrígu''', sarong pigura gikan sa mitolohiyang Irish. An pangaran na '''Mór-ríoghan''' sa modernong Irish bago an nasyunal na reporma,<ref>Dinneen, Patrick S., ed. (1927). "mór, móir-". ''Foclóir Gaeḋilge agus Béarla: an Irish–English dictionary, being a thesaurus of the words, phrases and idioms of the modern Irish language'' (New edition, revised and greatly enlarged&nbsp;ed.). Dublin: Irish Texts Society. p.&nbsp;761.</ref> asin ini pinagsalin na bilang "dakila na reyna" o "phantom na reyna".

An Morrígan pangenot na iinaasosyar sa Guerra asin [[kapaladan]], nangorogna sa paghula nin kalaglagan, kagadanan, o kapangganahan sa ralaban. Sa papel na ini parate siang garo may dignos, an ''[[:en:Badb|badb]]''.<ref name=":0">Aldhouse-Green, Miranda (2015). ''The Celtic Myths: A Guide to the Ancient Gods and Legends''. New York: Thames & Hudson. p.&nbsp;125. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-500-25209-3</bdi>.</ref> Sinutsutan nia an mga parapakilaban na makilaban asin makatatabang sia sa kapangganahan laban sa saindang mga kaiwal. An Morrígan nagdadagka sa mga parapakilaban na gibuhon an kusog nin buot, natatakot sa saindang mga kaiwal, asin pinagladawan ini na hinanawan kan maating bado kan mga pinataba tanganing magadan.<ref name="sessle">{{Cite journal}}Sessle, Erica J. (1994). "Exploring the Limitations of the Sovereignty Goddess through the Role of Rhiannon". ''Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium''. '''14''': 9–13. ISSN&nbsp;1545-0155. JSTOR&nbsp;20557270.</ref> Siya parating hinihiling na diyosa nin laban asin gera saka nahihiling man bilang sarong kapahayagan kan daga- asin mga diyosg soberaniya, pangenot na minarepresentar sa papel kan diosa bilang tagagiya kan teritoryo asin kan banwaan kaini.<ref name="lysaght">{{Cite book|title=The Concept of the Goddess|last=Lysaght|first=Patricia|publisher=Psychology Press|year=1996|editor-last=Green|editor-first=Miranda|pages=157–163|chapter=Traditions of the Banshee|editor-last2=Billington|editor-first2=Sandra}}</ref><ref>Tymoczko, Maria (1994). ''The Irish Ulysses''. University of California Press. pp.&nbsp;98–101.</ref>

An Morrígan parating sinasabing trio nin mga indibidwal, gabos na tugang na babae, inaapod na "an tolong Morrígna".<ref>Sjoestedt, Marie-Louise (18 September 2000). ''Celtic Gods and Heroes''. Dover Publications. pp.&nbsp;31–32. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-486-41441-6</bdi>.</ref><ref>{{Cite book|title=Myths and symbols in pagan Europe: early Scandinavian and Celtic religions|last=Davidson|first=Hilda Ellis|publisher=Syracuse University Press|year=1988|isbn=978-0-8156-2441-7|location=Syracuse|pages=97}}</ref> Sa mitolohiya an mga miyembro kan trinidad pinagtatao bilang Badb, Macha, asin sa Morrigan, na puwedeng pagngaran ki Anand.<ref name="LGE-62,64">''[http://www.maryjones.us/ctexts/lebor4.html Lebor Gabála Érenn §62, 64]'': "Badb and Macha and Anand... were the three daughters of Ernmas the she-farmer." "[[Badb]] and Morrigu, whose name was Anand."</ref> Tinutubod na ini gabos mga pangaran para sa parehong diyosa.<ref name="MacCana">{{Cite book|url=http://www.ricorso.net/rx/library/criticism/classic/Celtiana/M-Cana_P/Celtic_Myth/3_Goddess.htm|title=Celtic Mythology|last=Mac Cana|first=Prionsias|publisher=Hamlyn|year=1970|chapter=The Goddesses of the Insular Celts|access-date=2024-03-23|archive-date=2019-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190506035827/http://www.ricorso.net/rx/library/criticism/classic/Celtiana/M-Cana_P/Celtic_Myth/3_Goddess.htm|dead-url=yes}}</ref> Sa modernong mga reperensia si Nemain puede man na apodon bilang saro sa tolong Morrigan kaiba an Badb, Macha, minsan ngani bakong malinaw an saiyang pag - oolay. An tolong Morrígna man pinangaranan na mga tugang kan tulong diyosang daga Ériu, Banba, asin Fódla. An Morrígan sinasabing maara na agom kan [[The Dagda]] asin sarong diyosang nag'aabang, mantang si Badb asin Namain sinasabi na iyo an mga agom Si Neit..Kairiba siya sa mga pagbabawal kan huring panahon na istorya.

== Etymolohiya ==
Igwang pirang  dae pagkakasundo sa kahulugan nin pangaran nin Morrígan. An ''Mor'' na pwedeng hango sa sarong [[Indo-European]] na ugat na nagsasaad nin takot, kapangahasan, kaugnay kan [[Old Ingles]] ''maere'' (na nananatili sa modernong tataramon na Ingles na "bangungot") asin an Scandinavian ''[[mara]]'' asin an [[Old East Slavic]] na "mara" ("bangungot"); habang ang ''rígan'' na isinalin bilang "reyna". <ref>Jones Celtic Encyclopedia Entry: ''Morrigan''</ref>An etymological sequence na ini na pwede ngirary buohon sa tataramon na Proto-Celtic bilang *Moro-rīganī-s. Alinsunod igdi,<ref>"Proto-Celtic&nbsp;– English wordlist" (PDF). Archived from the original (PDF) on 27 September 2007.</ref><ref>""nightmare"". ''EtymologyOnline''.</ref> madalas na isinasalin an Morrígan bilang "Phantom Queen". Ini an derivation na karaniwang pinapaboran sa kasalukuyang scholarship.

Kan panah''on'' nin [[Middle Irish]], parating pigsasayod an pangaran na ''''mór'''' na igwang pinalawig na diyakritiko sa ibabaw kan o, garo baga tuyong boot sabihon "Dakulang Reyna" (Daand French móler, "dakula", ini makukua sa sarong hipotetikong Proto-Celtic *''Māra Rīganī-s'').<ref>Alexander McBain, ''An Etymological Dictionary of the Gaelic Language'', 1911: ''[http://www.ceantar.org/Dicts/MB2/mb27.html#mór mór]'', ''[http://www.ceantar.org/Dicts/MB2/mb30.html#rìbhinn ribhinn]''</ref> Pinagtubod ni Whitley Stokes an huring pagsasayod na ini huli sa sarong bakong tunay na etymolohiyang popular kan panahon na idto.<ref>{{Cite book|title=[[Études Celtiques]] xii|last=Stokes|first=Whitley|year=1891|page=128|chapter=Notes to "The Second Battle of Moytura"|author-link=Whitley Stokes}}</ref> Igwa man sya nin mga pagprobar kan modernong mga parasurat na ikonektar an ''mor'' sa personalidad literaryong Melsh na si Morgan le Fay gikan sa Matter kan Britanya, na kun saen may ngaran na ''mor'' puwedeng makakua hale sa Welsh na termino para sa "sea", alagad an mga pangaran hali sa iba-ibang kultura asin sanga kan Celtic linguistic tree.

== Hilingon pa ==

** [[:en:Bean_nighe|Bean nighe]]
** [[:en:Clíodhna|Clíodhna]]
** [[:en:Mongfind|Mongfind]]
** [[:en:Scáthach|Scáthach]]
** [[:en:Baba_Yaga|Baba Yaga]]

== Panluwas na takod ==

* [https://web.archive.org/web/20050212132339/http://snlemons.iweb.bsu.edu/docs/Celtic/Morrigan%20Thesis.ZIP War Goddess: the Morrígan and her Germano-Celtic Counterparts] thesis by Angelique Gulermovich Epstein ([[:en:ZIP_(file_format)|ZIP]] format)

== Mga Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
An Morrígan o Mórrígan, na bisto man sa apod na Morrígu, sarong pigura gikan sa mitolohiyang Irish. An pangaran na Mór-ríoghan sa modernong Irish bago an nasyunal na reporma,Dinneen, Patrick S., ed. (1927). "mór, móir-". Foclóir Gaeḋilge agus Béarla: an Irish–English dictionary, being a thesaurus of the words, phrases and idioms of the modern Irish language (New edition, revised and greatly enlarged ed.). Dublin: Irish Texts Society. p. 761. asin ini pinagsalin na bilang "dakila na reyna" o "phantom na reyna".

An Morrígan pangenot na iinaasosyar sa Guerra asin kapaladan, nangorogna sa paghula nin kalaglagan, kagadanan, o kapangganahan sa ralaban. Sa papel na ini parate siang garo may dignos, an badb.Aldhouse-Green, Miranda (2015). The Celtic Myths: A Guide to the Ancient Gods and Legends. New York: Thames & Hudson. p. 125. ISBN 978-0-500-25209-3. Sinutsutan nia an mga parapakilaban na makilaban asin makatatabang sia sa kapangganahan laban sa saindang mga kaiwal. An Morrígan nagdadagka sa mga parapakilaban na gibuhon an kusog nin buot, natatakot sa saindang mga kaiwal, asin pinagladawan ini na hinanawan kan maating bado kan mga pinataba tanganing magadan.Sessle, Erica J. (1994). "Exploring the Limitations of the Sovereignty Goddess through the Role of Rhiannon". Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium. 14: 9–13. ISSN 1545-0155. JSTOR 20557270. Siya parating hinihiling na diyosa nin laban asin gera saka nahihiling man bilang sarong kapahayagan kan daga- asin mga diyosg soberaniya, pangenot na minarepresentar sa papel kan diosa bilang tagagiya kan teritoryo asin kan banwaan kaini.Tymoczko, Maria (1994). The Irish Ulysses. University of California Press. pp. 98–101.

An Morrígan parating sinasabing trio nin mga indibidwal, gabos na tugang na babae, inaapod na "an tolong Morrígna".Sjoestedt, Marie-Louise (18 September 2000). Celtic Gods and Heroes. Dover Publications. pp. 31–32. ISBN 978-0-486-41441-6. Sa mitolohiya an mga miyembro kan trinidad pinagtatao bilang Badb, Macha, asin sa Morrigan, na puwedeng pagngaran ki Anand.Lebor Gabála Érenn §62, 64: "Badb and Macha and Anand... were the three daughters of Ernmas the she-farmer." "Badb and Morrigu, whose name was Anand." Tinutubod na ini gabos mga pangaran para sa parehong diyosa. Sa modernong mga reperensia si Nemain puede man na apodon bilang saro sa tolong Morrigan kaiba an Badb, Macha, minsan ngani bakong malinaw an saiyang pag - oolay. An tolong Morrígna man pinangaranan na mga tugang kan tulong diyosang daga Ériu, Banba, asin Fódla. An Morrígan sinasabing maara na agom kan The Dagda asin sarong diyosang nag'aabang, mantang si Badb asin Namain sinasabi na iyo an mga agom Si Neit..Kairiba siya sa mga pagbabawal kan huring panahon na istorya.

 Etymolohiya 
Igwang pirang  dae pagkakasundo sa kahulugan nin pangaran nin Morrígan. An Mor na pwedeng hango sa sarong Indo-European na ugat na nagsasaad nin takot, kapangahasan, kaugnay kan Old Ingles maere (na nananatili sa modernong tataramon na Ingles na "bangungot") asin an Scandinavian mara asin an Old East Slavic na "mara" ("bangungot"); habang ang rígan na isinalin bilang "reyna". Jones Celtic Encyclopedia Entry: MorriganAn etymological sequence na ini na pwede ngirary buohon sa tataramon na Proto-Celtic bilang *Moro-rīganī-s. Alinsunod igdi,"Proto-Celtic – English wordlist" (PDF). Archived from the original (PDF) on 27 September 2007.""nightmare"". EtymologyOnline. madalas na isinasalin an Morrígan bilang "Phantom Queen". Ini an derivation na karaniwang pinapaboran sa kasalukuyang scholarship.

Kan panahon nin Middle Irish, parating pigsasayod an pangaran na 'mór' na igwang pinalawig na diyakritiko sa ibabaw kan o, garo baga tuyong boot sabihon "Dakulang Reyna" (Daand French móler, "dakula", ini makukua sa sarong hipotetikong Proto-Celtic *Māra Rīganī-s).Alexander McBain, An Etymological Dictionary of the Gaelic Language, 1911: mór, ribhinn Pinagtubod ni Whitley Stokes an huring pagsasayod na ini huli sa sarong bakong tunay na etymolohiyang popular kan panahon na idto. Igwa man sya nin mga pagprobar kan modernong mga parasurat na ikonektar an mor sa personalidad literaryong Melsh na si Morgan le Fay gikan sa Matter kan Britanya, na kun saen may ngaran na mor puwedeng makakua hale sa Welsh na termino para sa "sea", alagad an mga pangaran hali sa iba-ibang kultura asin sanga kan Celtic linguistic tree.

 Hilingon pa 

 Bean nighe
 Clíodhna
 Mongfind
 Scáthach
 Baba Yaga

 Panluwas na takod 

 War Goddess: the Morrígan and her Germano-Celtic Counterparts thesis by Angelique Gulermovich Epstein (ZIP format)

 Mga Toltolan