Bagyong Billie (1959)
{{Infobox bagyo|name=Typhoon Billie|1-min winds=90|Areas=[[Philippines]], [[Taiwan]], [[China]], [[Japan]], [[South Korea]]|damagespost=|damages=.5|damagespre=|fatalities=51&nbsp;direct, 68&nbsp;indirect|pressure=970|extratropical=July 17, 1959|type=typhoon|dissipated={{end date|July 18, 1959}}<!--JMA July 19, 1959-->|formed={{start date|July 12, 1959}}<!--JMA July 10, 1959-->|alt=|Image name=[[Surface weather analysis]] of Billie at peak intensity on July&nbsp;14|Image location=Typhoon Billie surface analysis 14 Jul 1959.png|basin=WPac|year=1959|Hurricane season=[[1959 Pacific typhoon season]]}}An '''Bagyong Billie''' an inot na opisyal na bagyo na sinubaybayan kan Joint Typhoon Warning Center (JTWC). An bagyo nagdara nin mga baha sa nagkapirang nasyon sa Sirangang Asia kan Hulyo 1959. Nabilog si Billie hali sa sarong raot kan panahon sa solnopan nin Kiribati kan Hulyo 12. Sa paborableng kamugtakan, an sistema marikas na uminabot sa tropikal na kosog nin bagyo bago dugang pang pakosogon an estado sarong aldaw pakahaman kan bagyo. Nagpadagos an dagdag na kosog sagkod na makaabot si Billie sa pinakahalangkaw na kosog kaini kan Hulyo 14 sa sirangan nin Taiwan na may pinakamakosog na doros na 165 kilometros an lakbang (105 mph) asin sarong pinakahababang kaolangan na pan - iimpluwensia na 970 mbar (hPa; 28.64 inHg). Dikit na pagluya an naipamati bago naghugpa sa kadagaan kan Zhejiang sa Tsina kan Hulyo 16. Pakatapos na magdistruso sa kadagaan, si Billie nagkurbada panorte asin uminagi sa Yellow Sea bago an pangultimong paghugpa sa kadagaan sa Norteng parte nin Korea kan Hulyo 17; an bagyo naliwat sa sarong ekstratropikong buhawi dai nahaloy pagkatapos bago dagos na maghale sa Dagat nin Hapon sarong aldaw.

An mga pag-ooran ni Billie nagdara nin grabeng pagbaha sa Pilipinas asin Hapon dawa pa ngani an sentro kan bagyo huminale na sa mga lugar na idto. Sa Pilipinas, sarong tawo an nagadan, asin an pagbaha uminabot sa US $500 an danyos. An mga Baha partikularmenteng nagin mapanlaglag sa Hapon, kun saen nadistroso an 603 na harong sa solnopan na parte kan nasyon. An mga pananom nasaliot kan tubig nin baha, asin 44 katawo an nagadan. Grabeng pagbaha an nangyari sa Taiwan asin Tsina, asin pitong nagadan an nangyari sa Busan, Sur kan Korea, huli sa mga epekto ni Billie napiritan an pag - ebakwit sa rinibong tawo paagi sa mga pasilyo hale sa sarong istadyum, na nagin causa kan indirektang pagkagadan nin 61 katawo.

== Kasaysayan pan-meteorolohiya ==


Poon kan Hulyo 9, pinonan kan Joint Typhoon Warnig Center (JTWC) an pagpadara nin mga eroplano tanganing siyasaton an sarong lugar nin mga bagyo sa pag - oltanan nin Yap Stater asin Koror na may potensial na tumubo sa tropikong cyclone.  Pasiring pa-sulnopan, pipira sana an tanda nin organisasyon o pag - orog sagkod kan Hulyo 12, kan an recon makakua nin sirkulasyon sa atmospera sa laog kan raot kan panahon, na nangangahulogan na nagkaigwa nin tropikal na depresyon; pinunan tulos kan JTWC an pag-anunsiyo asin mga patanid. Sa pagtalubo, ipinaheling kan mga komento na an sistema marikas na nag - ooswag sa marahay na kamugtakan, na an enot na mga paglayog nakanonompong nin nanluluyang mata kan bagyo na may sokol na 160 kilometros (100 milya) sa diametro dai nahaloy pakatapos na iklasipikar bilang tropikal na depresyon. Pakalihis nin doseng oras, itinaas kan JTWC an buwawi pasiring sa sarong bagyo sa tropiko, na idinestino an ngaran na Billie.

Sa oras na 1200 UTC nin Hulyo 13, itinaas pa kan JTWC an estado ni Billie bilang saro sa pinakaenot na tropikal na buhawi puon kan masusubaybayan ini sa enot na magpuon ini kan 1959. Ngunyan na daing untok na nagdadangadang pasiring norteng-sulnopan, an bagyo uminabot sa pinakahalangkawa kaining intensidad sa oras na 1200 UTC kan suminunod na aldaw na may nakasustenir na mga doros na 165 kilometros an distansia (105 milyaph) segun sa JTWC asin sarong pinakahababang kaolangan na pinagtuturotimbang kan Japan Meteorological Agency (JMA) sa 970&nbsp;[[:en:Bar_(unit)|mbar]] ([[:en:Pascal_(unit)|hPa]]; 28.64&nbsp;[[:en:Inches_of_mercury|inHg]]).  Sa panahon na ini an mata ni Billie nagsadit na marhay na uminabot sa 30 kilometros an diametro.  Sa 0900 UTC kan Hulyo 15, si Billie nag - agi sana nin 30 kilometros sa norte nin Taiwan; Pakalihis nin kinseng oras, an bagyo huminugpa sa daga sa norte kan Fuzhou, Tsina sa Zhejiang na may mga doros na kinakarkulong igwa nin 120 kilometros per ora (75 mph).

Kan makalaog sa daga kan Hulyo 16, rinaot kan interaksion sa mabukid na lugar nin Tsina an organisasyon ni Billie, na pinaluya iyan sagkod sa tropikal na kosog nin bagyo. Minsan siring, an sentro kan tropikal na buhawi sa bilog na daga halipot sana mantang an sistema marikas na nagkurbada sa Yellow Sea kan Hulyo 17. Sa ibong kan pagbalyo pabalik sa tubig, si Billie nagpadagos na luminuya, asin naghugpa sa daga sa sulnopang baybayon nin Korea na may darang doros na 75 kilometros an distansia. Sa laog kan peninsula kan Korea, si Billie nagpoon na maghigop nin malipot na doros hale sa sarong polar front, na nagpangyari sa sistema na maliwat pasiring sa sarong ekstratropikong buhawi impunto 1800 UTC kan aldaw na idto. An mga natatadang ini nagbaklay pasirangan sa ibong kan Sea of Japan bago sinda ultimong narisa na harani sana sa Hokkaido kan Hulyo 18.

== Epekto ==
Mantang si Billie nanunutaran sa sirangan kan Pilipinas, an mga grupo nin oran sa luwas kan tropikal na buhawi nagkawsa nin makusog na uran sa mga isla nin Ryuku, asin an mayor na mga isla sa Japan. Sa Pilipinas, an uran nagpoon nin mga pagbaha na nagwalat nin pagkagadan kan sarong tawo asin US $500,000 danyos. Mga 100 katawo an napiritan na humale sa mga isla huli sa oran. An Hapones na kaglalang na si Bangsei Maru namugtak sa sarong pahiplian sa Isla nin Ishigaki huli sa matagas na alitoktok asin doros na causa kan nag - aaging bagyo, na kinaipuhan an pagsalbar kan tolong barko nin Navy kan Estados Unidos. Sa isla, 16 na harong an rinaot asin 49 an naraot na marhay. Lakop an mga pananom. An pagbaha ni Billie mapandistruso na marhay sa mga lugar sa Japan na nasa solnopang rehiyon nin [[:en:Chūbu_region|Chūbu]], na nirapado an 603 na harong asin dinis an 77,28 iba pa. Haros 325 kilometros (125 mi2) na oma an naapektaran kan mga oran.ה. Sa Hapon, 44 katawo an nagadan asin 77 an naerido.

Sa norteng parte kan Taiwan, si Billie nagcausa nin lakop na pagbaha, na ikinawaras an rinibong tawo asin nagbunga nin mahiwas na danyos. Mga sarong polo nin Taipei an pinasabongan nin tubig baha, asin an mga pasyente sa ospital pinirit na mag - ebakwar pasiring sa Okinawa pakatapos kan sarong kompaniya kan Military Assistance Advisory Group na naapektaran kan makosog na oran. Labing 10,000 katawo an nawaran nin harong sa Taipei sana pagkatapos na laglagon an mga erokan na iniistaran kan siudad kaiba an mga erokan na magayon an pagkatogdok. Sa kagabsan, an mga epekto ni Billie sa Taiwan guminadan nin pitong tawo. Mahiwason man na pagbaha an nangyari sa kaharaning sirangan na Tsina, na kahiwasan kan mga oma nin bagas. Tanganing malikayan an bagyo, rinibong parasira an naghanap nin madadagusan sa lokal na mga duongan. An paglinig asin pag - ayuda marikas na suminunod sa halipot na kotasyon kan bagyo. 

An mga bagyo na kaiba si Billie asin an mga natatada kaiyan nagdara nin makosog na oran asin makosog na doros sa parteng Sur kan Korea, na nagtoktok sa mga linya nin kapulisan sa Busan. An biglang pagdaguso kan mga bagyong ini nagin causa na an labing 70,000 katawo lumuwas sa sarong istadyum, na nagresulta sa indirektang pagkagadan nin 68 katawo, kabale an 51 aki. Labing 125 katawo an naerido asin 40 an naospital pakatapos kan lagdoan na pag - ebakwar

== Hilingon pa ==
* [[Bagyong Norris]] (1980)
* [[Bagyong Nelson]] (1985)
* [[Bagyong Matmo]] (2014)

{{Reflist}}

== Mga reperensya ==
{{Reflist|30em}}{{Poon}}
[[Kategorya:Category:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Category:Bagyo sa Pasipiko]]
[[Kategorya:Category:1959 Pacific Typhoon Season]]
[[Kategorya:Category:Bagyo sa Tsina]]
[[Kategorya:Category:Bagyo sa Taiwan]]
[[Kategorya:Category:Bagyos sa South Korea]]
An Bagyong Billie an inot na opisyal na bagyo na sinubaybayan kan Joint Typhoon Warning Center (JTWC). An bagyo nagdara nin mga baha sa nagkapirang nasyon sa Sirangang Asia kan Hulyo 1959. Nabilog si Billie hali sa sarong raot kan panahon sa solnopan nin Kiribati kan Hulyo 12. Sa paborableng kamugtakan, an sistema marikas na uminabot sa tropikal na kosog nin bagyo bago dugang pang pakosogon an estado sarong aldaw pakahaman kan bagyo. Nagpadagos an dagdag na kosog sagkod na makaabot si Billie sa pinakahalangkaw na kosog kaini kan Hulyo 14 sa sirangan nin Taiwan na may pinakamakosog na doros na 165 kilometros an lakbang (105 mph) asin sarong pinakahababang kaolangan na pan - iimpluwensia na 970 mbar (hPa; 28.64 inHg). Dikit na pagluya an naipamati bago naghugpa sa kadagaan kan Zhejiang sa Tsina kan Hulyo 16. Pakatapos na magdistruso sa kadagaan, si Billie nagkurbada panorte asin uminagi sa Yellow Sea bago an pangultimong paghugpa sa kadagaan sa Norteng parte nin Korea kan Hulyo 17; an bagyo naliwat sa sarong ekstratropikong buhawi dai nahaloy pagkatapos bago dagos na maghale sa Dagat nin Hapon sarong aldaw.

An mga pag-ooran ni Billie nagdara nin grabeng pagbaha sa Pilipinas asin Hapon dawa pa ngani an sentro kan bagyo huminale na sa mga lugar na idto. Sa Pilipinas, sarong tawo an nagadan, asin an pagbaha uminabot sa US $500 an danyos. An mga Baha partikularmenteng nagin mapanlaglag sa Hapon, kun saen nadistroso an 603 na harong sa solnopan na parte kan nasyon. An mga pananom nasaliot kan tubig nin baha, asin 44 katawo an nagadan. Grabeng pagbaha an nangyari sa Taiwan asin Tsina, asin pitong nagadan an nangyari sa Busan, Sur kan Korea, huli sa mga epekto ni Billie napiritan an pag - ebakwit sa rinibong tawo paagi sa mga pasilyo hale sa sarong istadyum, na nagin causa kan indirektang pagkagadan nin 61 katawo.

 Kasaysayan pan-meteorolohiya 

Poon kan Hulyo 9, pinonan kan Joint Typhoon Warnig Center (JTWC) an pagpadara nin mga eroplano tanganing siyasaton an sarong lugar nin mga bagyo sa pag - oltanan nin Yap Stater asin Koror na may potensial na tumubo sa tropikong cyclone.  Pasiring pa-sulnopan, pipira sana an tanda nin organisasyon o pag - orog sagkod kan Hulyo 12, kan an recon makakua nin sirkulasyon sa atmospera sa laog kan raot kan panahon, na nangangahulogan na nagkaigwa nin tropikal na depresyon; pinunan tulos kan JTWC an pag-anunsiyo asin mga patanid. Sa pagtalubo, ipinaheling kan mga komento na an sistema marikas na nag - ooswag sa marahay na kamugtakan, na an enot na mga paglayog nakanonompong nin nanluluyang mata kan bagyo na may sokol na 160 kilometros (100 milya) sa diametro dai nahaloy pakatapos na iklasipikar bilang tropikal na depresyon. Pakalihis nin doseng oras, itinaas kan JTWC an buwawi pasiring sa sarong bagyo sa tropiko, na idinestino an ngaran na Billie.

Sa oras na 1200 UTC nin Hulyo 13, itinaas pa kan JTWC an estado ni Billie bilang saro sa pinakaenot na tropikal na buhawi puon kan masusubaybayan ini sa enot na magpuon ini kan 1959. Ngunyan na daing untok na nagdadangadang pasiring norteng-sulnopan, an bagyo uminabot sa pinakahalangkawa kaining intensidad sa oras na 1200 UTC kan suminunod na aldaw na may nakasustenir na mga doros na 165 kilometros an distansia (105 milyaph) segun sa JTWC asin sarong pinakahababang kaolangan na pinagtuturotimbang kan Japan Meteorological Agency (JMA) sa 970 mbar (hPa; 28.64 inHg).  Sa panahon na ini an mata ni Billie nagsadit na marhay na uminabot sa 30 kilometros an diametro.  Sa 0900 UTC kan Hulyo 15, si Billie nag - agi sana nin 30 kilometros sa norte nin Taiwan; Pakalihis nin kinseng oras, an bagyo huminugpa sa daga sa norte kan Fuzhou, Tsina sa Zhejiang na may mga doros na kinakarkulong igwa nin 120 kilometros per ora (75 mph).

Kan makalaog sa daga kan Hulyo 16, rinaot kan interaksion sa mabukid na lugar nin Tsina an organisasyon ni Billie, na pinaluya iyan sagkod sa tropikal na kosog nin bagyo. Minsan siring, an sentro kan tropikal na buhawi sa bilog na daga halipot sana mantang an sistema marikas na nagkurbada sa Yellow Sea kan Hulyo 17. Sa ibong kan pagbalyo pabalik sa tubig, si Billie nagpadagos na luminuya, asin naghugpa sa daga sa sulnopang baybayon nin Korea na may darang doros na 75 kilometros an distansia. Sa laog kan peninsula kan Korea, si Billie nagpoon na maghigop nin malipot na doros hale sa sarong polar front, na nagpangyari sa sistema na maliwat pasiring sa sarong ekstratropikong buhawi impunto 1800 UTC kan aldaw na idto. An mga natatadang ini nagbaklay pasirangan sa ibong kan Sea of Japan bago sinda ultimong narisa na harani sana sa Hokkaido kan Hulyo 18.

 Epekto 
Mantang si Billie nanunutaran sa sirangan kan Pilipinas, an mga grupo nin oran sa luwas kan tropikal na buhawi nagkawsa nin makusog na uran sa mga isla nin Ryuku, asin an mayor na mga isla sa Japan. Sa Pilipinas, an uran nagpoon nin mga pagbaha na nagwalat nin pagkagadan kan sarong tawo asin US $500,000 danyos. Mga 100 katawo an napiritan na humale sa mga isla huli sa oran. An Hapones na kaglalang na si Bangsei Maru namugtak sa sarong pahiplian sa Isla nin Ishigaki huli sa matagas na alitoktok asin doros na causa kan nag - aaging bagyo, na kinaipuhan an pagsalbar kan tolong barko nin Navy kan Estados Unidos. Sa isla, 16 na harong an rinaot asin 49 an naraot na marhay. Lakop an mga pananom. An pagbaha ni Billie mapandistruso na marhay sa mga lugar sa Japan na nasa solnopang rehiyon nin Chūbu, na nirapado an 603 na harong asin dinis an 77,28 iba pa. Haros 325 kilometros (125 mi2) na oma an naapektaran kan mga oran.ה. Sa Hapon, 44 katawo an nagadan asin 77 an naerido.

Sa norteng parte kan Taiwan, si Billie nagcausa nin lakop na pagbaha, na ikinawaras an rinibong tawo asin nagbunga nin mahiwas na danyos. Mga sarong polo nin Taipei an pinasabongan nin tubig baha, asin an mga pasyente sa ospital pinirit na mag - ebakwar pasiring sa Okinawa pakatapos kan sarong kompaniya kan Military Assistance Advisory Group na naapektaran kan makosog na oran. Labing 10,000 katawo an nawaran nin harong sa Taipei sana pagkatapos na laglagon an mga erokan na iniistaran kan siudad kaiba an mga erokan na magayon an pagkatogdok. Sa kagabsan, an mga epekto ni Billie sa Taiwan guminadan nin pitong tawo. Mahiwason man na pagbaha an nangyari sa kaharaning sirangan na Tsina, na kahiwasan kan mga oma nin bagas. Tanganing malikayan an bagyo, rinibong parasira an naghanap nin madadagusan sa lokal na mga duongan. An paglinig asin pag - ayuda marikas na suminunod sa halipot na kotasyon kan bagyo. 

An mga bagyo na kaiba si Billie asin an mga natatada kaiyan nagdara nin makosog na oran asin makosog na doros sa parteng Sur kan Korea, na nagtoktok sa mga linya nin kapulisan sa Busan. An biglang pagdaguso kan mga bagyong ini nagin causa na an labing 70,000 katawo lumuwas sa sarong istadyum, na nagresulta sa indirektang pagkagadan nin 68 katawo, kabale an 51 aki. Labing 125 katawo an naerido asin 40 an naospital pakatapos kan lagdoan na pag - ebakwar

 Hilingon pa 
 Bagyong Norris (1980)
 Bagyong Nelson (1985)
 Bagyong Matmo (2014)

 Mga reperensya 

Kategorya:Category:Bagyo sa Pilipinas
Kategorya:Category:Bagyo sa Pasipiko
Kategorya:Category:1959 Pacific Typhoon Season
Kategorya:Category:Bagyo sa Tsina
Kategorya:Category:Bagyo sa Taiwan
Kategorya:Category:Bagyos sa South Korea