Uniberso
[[Ladawan:NASA-HS201427a-HubbleUltraDeepField2014-20140603.jpg|too|thumb|221x221px|Parte nin nahihiling na uniberso]]
[[Ladawan:Galactic Cntr full cropped.jpg|thumb|An mga astronomo nadiskobre an mga [[bitoon]] sa galaksiyang Milky Way na harus 13.6 bilyong taon an gurang.]]
Sa [[astronomiya]], an '''uniberso''' ([[Ingles]]: ''universe'') iyo gabos pigbibilog nin espasyo sagkod oras<ref>{{cite book|url=http://www.yourdictionary.com/Universe|title=Universe|work=Webster's New World College Dictionary, Wiley Publishing, Inc.|year=2010}}
</ref><ref>
{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/Universe?s=t|title=Universe|work=Dictionary.com|accessdate=2012-09-21}}<!-- this source even includes supposed things, not JUST known things-->
</ref><ref>
{{cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/Universe|title=Universe|work=Merriam-Webster Dictionary|accessdate=2012-09-21}}<!-- this source even includes postulated things, not JUST known things-->
</ref> kabale an mga [[planeta]], mga [[bitoon]], mga [[galaksiya]], mga laog nin intergalaktikong kahiwasan, asin gabos na [[materya]] sagkod [[enerhiya]].<ref>{{cite book|url=http://www.yourdictionary.com/Universe|title=The American Heritage Dictionary of the English Language|publisher=Houghton Mifflin Harcourt Publishing Company|year=2010|edition=4th}}
</ref><ref>
{{cite book|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/universe?q=universe|title=Cambridge Advanced Learner's Dictionary}}
</ref> An parehas na termino kaini iyo binabalehan nin ''cosmos'' asin kalikasan.

Dakulaon ini kaya pigsusukol kan mga siyentista sa paagi nin bilyon-bilyong mga taong-liwanag na rayo an pagbiyahe kan liwanag sa laog nin sarong [[taon]]. An pinakaharayong distansiya na teoretikong posible na mahiling kan mga tao iyo isinasaladawan bilang nahihiling na uniberso. An mga obserbasyon iyo nagpapahiling na an uniberso iyo marikas na naghihiwas. An nahihiling parte kan uniberso iyo mga 93 bilyong taong-liwanag sa diyametro.<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=fFSMatekilIC&pg=PA27|title=Extra Dimensions in Space and Time|author1=Itzhak Bars|author2=John Terning|date=November 2009|publisher=Springer|isbn=978-0-387-77637-8|pages=27–|accessdate=2011-05-01}}</ref> An mga obserbasyong ini iyo nagheheras na an uniberso iyo isinasairarom sa parehong mga batas pisikal sagkod konstante sa bilog na lado asin uusipon kaini.

An [[kosmolohiya]] iyo an apud sa [[siyensya]] sa pag-aadal sa ginikanan, pag-uswag, sagkod kaluluwasa kan uniberso. An pinakapig-aakong modelong kosmolohikal nin paglataw asin amay na pag-uswag kan uniberso iyo an teoryang ''[[Big Bang]]'' na segun sa kosmolohiyang pisikal iyo nangyari kaidtong 13.798 ± 0.037 bilyong taong nakaagi.<ref>{{cite web|title=Planck reveals an almost perfect universe|url=http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Planck/Planck_reveals_an_almost_perfect_Universe|work=Planck|publisher=[[ESA]]|date=2013-03-21|accessdate=2013-03-21}}</ref><ref name="planck_cosmological_parameters">{{cite journal|arxiv=1303.5076|title=Planck 2013 results. XVI. Cosmological parameters|author=Planck collaboration|journal=Submitted to Astronomy & Astrophysics|year=2013}}</ref> May pirang mga hipotesis na [[multiberso]] na nasasambit kan mga [[pisiko]] na an uniberso daa niyato iyo pupuwede saro mga yaong dakulong uniberso.<ref>[http://www.astronomy.pomona.edu/Projects/moderncosmo/Sean%27s%20mutliverse.html multiverse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110924235736/http://www.astronomy.pomona.edu/Projects/moderncosmo/Sean%27s%20mutliverse.html |date=2011-09-24 }}. Astronomy.pomona.edu. Retrieved 2011-11-28.</ref><ref>
Palmer, Jason. (2011-08-03) [http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-14372387 BBC News&nbsp;– 'Multiverse' theory suggested by microwave background]. Retrieved 2011-11-28.
</ref>

== Panluwas na takod ==
{{commons category|Universe}}
* [http://ned.ipac.caltech.edu/ NASA/IPAC Extragalactic Database (NED)]
* [http://ned.ipac.caltech.edu/Library/Distances/ NED-Distances]
* [https://www.forbes.com/sites/startswithabang/2019/05/21/this-is-why-we-will-never-know-everything-about-our-universe/ ''This is why we will never know everything about our universe''] - ''Forbes'', Mayo 2019.

== Toltolan ==
{{reflist|2}}
{{agham-stub}}
[[Kategorya:Astronomiya]]
thumb|An mga astronomo nadiskobre an mga bitoon sa galaksiyang Milky Way na harus 13.6 bilyong taon an gurang.
Sa astronomiya, an uniberso (Ingles: universe) iyo gabos pigbibilog nin espasyo sagkod oras kabale an mga planeta, mga bitoon, mga galaksiya, mga laog nin intergalaktikong kahiwasan, asin gabos na materya sagkod enerhiya. An parehas na termino kaini iyo binabalehan nin cosmos asin kalikasan.

Dakulaon ini kaya pigsusukol kan mga siyentista sa paagi nin bilyon-bilyong mga taong-liwanag na rayo an pagbiyahe kan liwanag sa laog nin sarong taon. An pinakaharayong distansiya na teoretikong posible na mahiling kan mga tao iyo isinasaladawan bilang nahihiling na uniberso. An mga obserbasyon iyo nagpapahiling na an uniberso iyo marikas na naghihiwas. An nahihiling parte kan uniberso iyo mga 93 bilyong taong-liwanag sa diyametro. An mga obserbasyong ini iyo nagheheras na an uniberso iyo isinasairarom sa parehong mga batas pisikal sagkod konstante sa bilog na lado asin uusipon kaini.

An kosmolohiya iyo an apud sa siyensya sa pag-aadal sa ginikanan, pag-uswag, sagkod kaluluwasa kan uniberso. An pinakapig-aakong modelong kosmolohikal nin paglataw asin amay na pag-uswag kan uniberso iyo an teoryang Big Bang na segun sa kosmolohiyang pisikal iyo nangyari kaidtong 13.798 ± 0.037 bilyong taong nakaagi. May pirang mga hipotesis na multiberso na nasasambit kan mga pisiko na an uniberso daa niyato iyo pupuwede saro mga yaong dakulong uniberso.multiverse . Astronomy.pomona.edu. Retrieved 2011-11-28.Palmer, Jason. (2011-08-03) BBC News – 'Multiverse' theory suggested by microwave background. Retrieved 2011-11-28.

 Panluwas na takod 

 NASA/IPAC Extragalactic Database (NED)
 NED-Distances
 This is why we will never know everything about our universe - Forbes, Mayo 2019.

 Toltolan 

Kategorya:Astronomiya