Dragon
 {{multiple image|align=tuo|direction=vertical|width=200|image1=Friedrich-Johann-Justin-Bertuch Mythical-Creature-Dragon 1806.jpg|caption1=Ilustrasyon kan sarong may pakpak, nag bubuga ni kalayo na dragon ni [[Friedrich Justin Bertuch]] puon kan1806|image2=Ninedragonwallpic1.jpg|caption2=[[Qing]]-era carved imperial Chinese dragons at [[Nine-Dragon Wall]], [[Beihai Park]], [[Beijing]]|image3=Zmei Gorynich - Ystad-2019.jpg|caption3=Mga basog na dragon sa mga barko sa [[Ystad]], Sweden, na kalalawgon kan [[Vikings|Viking]] [[longship]]s}}

An dragon sarong linalang na madaling mapaniwala na naglataw sa estorya nin dakol na kultura sa bilog na kinaban. Mga pagtubod manongod sa dragon nagkakalaenlaen na marhay paagi sa rehion, alagad an mga dragon sa kulturang Solnopan poon kan Halangkaw na Edad Media parateng ilinaladawan bilang may pakpak, sungayon, asin kayang humangos nin kalayo. mga dragon sa kulturang subangan parati inaapod na mayong pakpak, apat-na-aki, halasong linalang na may itaas na impluensya. mga karakteristik[[Reptilya|o]] nin dragon sa parate hrehosar nin feline, reptilian, mamalya, asin tampok na a[[Gamgam|vian]]. mga iskolar naniniwala.  Darakulang extinter o migrasyon na may pinakadayupot na pagkakaagid, lalo na kun nanunumpungan sa kadlagan o masakit na lugar, asin posibleng marhay na iyo an dakulang grupo nin tanawon kan modernong Asyanong dragon.

== Etymolohiya ==
[[Ladawan:Beowulf_-_dracan.jpg|wala|thumb|amay na hitsura kan tataramon na Lumang Ingles na d''racan'' sa Beo''wulf''<ref>[https://books.google.com/books?id=OCc8TF53RhMC&pg=PA196 Beowulf; a heroic poem of the 8th century, with tr., note and appendix by T. Arnold], 1876, p. 196.</ref>]]
An tataramon na dragon na nakalaog sa lenguaheng Ingles kan  ika-13 na siglo puon pa sa gurang French ''dragon'' nag puon sa [[Latin]]: [[draco]] (''genitive draconis'') na  buot sabihon na  "dakulang halas, dragon", hale sa Suanoy na Griyego δράκων, drákon (genitive [[δράκοντος]], drákontos) "serpiyente". An terminong Griyego saka Latin na manungod  sa  dakulang alas, bakung kinakaipuhan mitolohiko. An tataramon sa Griyego na δράκων na malamang na nagpoon sa pandiwang Griyego na δέρκομαι (dérkomai) na nangangahulugang "Nakikita ko", ang aorist na anyo nito ay [[ἔδρακον]] (''édrakon''). Ini man pinagtutubudan na tumutukoy sa sarong bagay na may "nakakagadan na sulyap", o bakong pangkaraniwang maliwanag o "matarom" na mga mata, o dahil an mga mata kan alas na garo pirming nakabukas; an kada mata na aktwal na nakakahiling sa paagi nin sarong dakulang transparent na sukol sa mga talukap kani, na permanenteng nakasarado. An tataramon sa Griyego na malamang na nagpoon sa sarong Indo-European base *''derḱ''- na boot sabihon "mahiling"; an tataramon [[Sanskrit]] root दृश् (dr̥ś-) na boot sabihon "mahiling"

== Mga istorya asin mga rekord kan kasaysayan ==
[[Ladawan:Bone_of_Wawel_Dragon.JPG|thumb|Ibang tulang na sinasabing kabilang sa [[Wawel Dragon]] an nakabitin sa luwas kan [[Wawel Cathedral]], alagad kabilang talaga sa sarong [[Pleistocene]] mammal.]]
Nagluluwas na an mga draconic na nilalang sa haros gabos nin kultura sa  bilog na kinaban asin an pinakainot na napatunayang ulat kan mga draconic na nilalang na kahawig nin mga higanteng alas. An mga draconic na nilalang na inot na iniladawan sa mga mitolohiya nin suanoy na Near East asin naglilitaw sa suanoy na sining asin panitikan nin Mesopotamia. An mga istorya tungkol sa mga diyos-bagyo na baggadan sa mga higanteng alas na nangyayari sa haros gabos kan mga mitolohiya nin Near Eastern asin Indo-European. Kabale sa mga sikat na prototypical draconic na nilalang an mušḫuššu nin suanoyna Mesopotamia; [[Apep]] sa [[Egyptian mythology; Vṛtra sa Rigveda]]; ang [[Leviathan]] sa [[Bibliyang Hebreo]]; [[Grand'Goule]] sa rehiyon ng [[Poitou]] sa [[France]]; [[Python, Ladon, Wyvern]] asin an [[Lernaean Hydra]] sa [[mitolohiyang Griyego]]; [[Kulshedra]] sa [[Albanian Mythology]]; [[Unhcegila]] sa mitolohiya ng [[Lakota]]; [[Jörmungandr, Níðhöggr,]] asin [[Fafnir]] sa mitolohiyang [[Norse]]; an dragon poon sa ''[[Beowulf]]''; asin aži asin az sa suanoy na mitolohiya kan Persia, harani na nauugnay sa saro pang mitolohiyang pigura, na inaapod na Aži Dahaka o [[Zahhak.]]

siring, nagkakadidiskutir an mga iskolar kun saen naggikan sa [13] an ideya nin dragon asin dakol na manlaenlaen na teoriya an iprinoponer.

Sa saiyang libro na ''[[An Instinct for Dragons]]'' (2000), si David E. Jones (anthropologist)na nagmumungkahi kan hypothesis na an mga tao, arog kan mga unggoy, na nagmana nin likas na reaksyon sa mga halas, darakulang ikos, asin mga ibong mandaragit. Nasabi niya an sarong pag-aadal na nahiling na humigit-kumulang na 39 na katao sa sarong agihan an natatakot sa mga halas asin nasabi na an takot sa halas na lalo na nahiling sa mga aki, dawa na sa mga lugar na kun saen an mga halas bihira. An pinakainot na pinatunayang dragon na gabos na kahawig kan mga halas o may mga katangiang arog kan halas. Kaya napagdedidyonan ni Jones na an mga dragon naglilitaw sa haros na gabos kan kultura dahil an mga tao may likas na takot sa mga halas asin iba pang mga hayop na panginot mandaragit kan mga primate na ninuno kan mga tao. An mga dragon na karaniwang sinasabing nageerok sa "madidiklom na mga kuweba, hararom na pool, ligaw na abot nin bukid, sa irarom kan dagat, pinagmumultuhan na kakahoyan", gabos nin mga lugar na pano nin panganib para sa mga inot na ninuno kan tao.

=== Post-classical Eastern ===
{{Main|Slavic dragon|Kulshedra}}
[[Ladawan:Ivan_Bilibin_065.jpg|thumb|Zmey Gorynych, sarong tulong babaing dragon na taga Russian [[:en:Folklore_of_Russia|folklore]].]]
[[Ladawan:Münster_wawelski.jpg|thumb|ilustrasyon mapadapit sa Wawel Dragon na gikan sa Sebasiano Münster's Cos''mographie Universalis'' (1544).]]

== Mga paglaladawan sa Presenteng Panahon ==
[[Ladawan:Smaug_par_David_Demaret.jpg|wala|thumb|modernong imaheng ilustrasyon ni David Demaret kan dragon [[:en:Smaug|Smaug]] na gikan sa nobela ni J. R. T. Tolkien kadtong 1937 na halangkaw na pantasya The ''Hobbit'']]
Itinatampok an mga dragon asin dragon motif sa maraming gibo kan modernong panitikan, partikular sa genre nin pantasya. Kadto pa lamang kan ikalabing walong siglo, an mga kritikal na nag-iisip arog ni [[Denis Diderot]] na nagpahayag na kadakol na panitikan an napublikar tungkol sa mga dragon: "Nasa mga libro an gabos nin napakadakol na kamangha-manghang na mga istorya kan mga dragon". Sa klasikong nobelang pang-aki ni [[Lewis Carroll]] na [[Through the Looking-Glas]]<nowiki/>s (1872), an saro sa mga inset na tula na naglaladawan sa Jabberwock, sarong uri kan dragon. An ilustrador ni Carroll na si J[[ohn Tenniel]], sarong sikat na [[political cartoonist]], na nakakatawang ipahiling an Jabberwock na may [[waistcoat, buck teeth,]] asin [[myopic]] na mga mata kan sarong [[Victorian]] university lecturer, arog ni Carroll mismo. Sa mga gibo kan komedyang pantasiya kan mga aki, madalas na ginagampanan nin mga dragon an papel kan sarong magic fairy tale helper. Sa ganitong mga gibo, sa halip na nakakatakot arog kan tradisyonal na paglaladawan sa sainda, an mga dragon na sa halip na kinakatawan bilang sa dae nakakapinsala, maboot, asin mas mababa sa mga tao. Minsan sinda na ipinapahiling na nageerok sa pakikipag-ugnayan sa mga tao, o sa mga nakasuway na komunidad kan mga dragon lamang. Bagama't tanyag sa huring bahagi nin ikalabinsiyam asin inot na  bahagi kan ikadalawampu siglo, an "arog kan mga komiks asin idyllic na mga istorya" na nagpoon sa maging bihira pagkatapos kan 1960s, dahil sa panganngaipo para sa mas seryosong panitikan kan mga aki.<gallery mode="packed" heights="200px">
Ladawan:Jabberwocky.jpg|alt=John Tenniel's illustration of the Jabberwock for Lewis Carroll's Through the Looking-Glass, showing the dragon as a myopic professor|An paglaladawan ni [[John Tenniel]] kan Jabberwock para sa Through the Looking-Glass ni Lewis Carroll, na nagpapakita sa dragon bilang sarong myopic na propesor
Ladawan:Gringotts_Dragon_(42428011465).jpg|alt=Fire-breathing statue of the Ukrainian Ironbelly from Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2 at Universal Studios Florida|An paghangos nin kalayo na estatwa kan Ukrainian Ironbelly poon sa Harry Potter asin the Deathly Hallows - Part 2 sa Universal Studios Florida
Ladawan:DnD_Dragon.png|alt=Representation of a dragon as it appears in the role-playing game Dungeons & Dragons|Representasyon kan sarong dragon na nagluluwas sa role-playing game na Dungeons & Dragons
</gallery>

== Hilingon pa ==
 {{Div col}}
*[[Balaur]]
*[[Basilisk]]
*[[Bat (heraldry)]]
*[[Behemoth]]
*[[Cockatrice]] 
*[[Dragonology]]
*[[Feilong (mythology)]]
*[[Guivre]]
*[[Horned Serpent]]
*[[Ichneumon (medieval zoology)]]
*[[Lambton Worm]]
*[[Lernaean Hydra]]
*[[Mokele-mbembe]]
*[[Peluda]]
*[[Partridge Creek monster]]
*[[Scylla]]
*[[Sea serpent]]
*[[Snallygaster]]
*[[Wyvern]] 
*''[[The Last Dragon (2004 film)|The Last Dragon]]'', fictional 2004 documentary
*[[List of dragons in literature]]
*[[List of dragons in mythology and folklore]]
*[[List of dragons in popular culture]]
{{div col end}}

== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Mga artikulo na igwang permanenteng gadan na panluwas na takod]]
[[Kategorya:Gabos na mga artikulo na igwang gadan na panluwas na takod]]
An dragon sarong linalang na madaling mapaniwala na naglataw sa estorya nin dakol na kultura sa bilog na kinaban. Mga pagtubod manongod sa dragon nagkakalaenlaen na marhay paagi sa rehion, alagad an mga dragon sa kulturang Solnopan poon kan Halangkaw na Edad Media parateng ilinaladawan bilang may pakpak, sungayon, asin kayang humangos nin kalayo. mga dragon sa kulturang subangan parati inaapod na mayong pakpak, apat-na-aki, halasong linalang na may itaas na impluensya. mga karakteristiko nin dragon sa parate hrehosar nin feline, reptilian, mamalya, asin tampok na avian. mga iskolar naniniwala.  Darakulang extinter o migrasyon na may pinakadayupot na pagkakaagid, lalo na kun nanunumpungan sa kadlagan o masakit na lugar, asin posibleng marhay na iyo an dakulang grupo nin tanawon kan modernong Asyanong dragon.

 Etymolohiya 
wala|thumb|amay na hitsura kan tataramon na Lumang Ingles na dracan sa BeowulfBeowulf; a heroic poem of the 8th century, with tr., note and appendix by T. Arnold, 1876, p. 196.
An tataramon na dragon na nakalaog sa lenguaheng Ingles kan  ika-13 na siglo puon pa sa gurang French dragon nag puon sa Latin: draco (genitive draconis) na  buot sabihon na  "dakulang halas, dragon", hale sa Suanoy na Griyego δράκων, drákon (genitive δράκοντος, drákontos) "serpiyente". An terminong Griyego saka Latin na manungod  sa  dakulang alas, bakung kinakaipuhan mitolohiko. An tataramon sa Griyego na δράκων na malamang na nagpoon sa pandiwang Griyego na δέρκομαι (dérkomai) na nangangahulugang "Nakikita ko", ang aorist na anyo nito ay ἔδρακον (édrakon). Ini man pinagtutubudan na tumutukoy sa sarong bagay na may "nakakagadan na sulyap", o bakong pangkaraniwang maliwanag o "matarom" na mga mata, o dahil an mga mata kan alas na garo pirming nakabukas; an kada mata na aktwal na nakakahiling sa paagi nin sarong dakulang transparent na sukol sa mga talukap kani, na permanenteng nakasarado. An tataramon sa Griyego na malamang na nagpoon sa sarong Indo-European base *derḱ- na boot sabihon "mahiling"; an tataramon Sanskrit root दृश् (dr̥ś-) na boot sabihon "mahiling"

 Mga istorya asin mga rekord kan kasaysayan 
thumb|Ibang tulang na sinasabing kabilang sa Wawel Dragon an nakabitin sa luwas kan Wawel Cathedral, alagad kabilang talaga sa sarong Pleistocene mammal.
Nagluluwas na an mga draconic na nilalang sa haros gabos nin kultura sa  bilog na kinaban asin an pinakainot na napatunayang ulat kan mga draconic na nilalang na kahawig nin mga higanteng alas. An mga draconic na nilalang na inot na iniladawan sa mga mitolohiya nin suanoy na Near East asin naglilitaw sa suanoy na sining asin panitikan nin Mesopotamia. An mga istorya tungkol sa mga diyos-bagyo na baggadan sa mga higanteng alas na nangyayari sa haros gabos kan mga mitolohiya nin Near Eastern asin Indo-European. Kabale sa mga sikat na prototypical draconic na nilalang an mušḫuššu nin suanoyna Mesopotamia; Apep sa Egyptian mythology; Vṛtra sa Rigveda; ang Leviathan sa Bibliyang Hebreo; Grand'Goule sa rehiyon ng Poitou sa France; Python, Ladon, Wyvern asin an Lernaean Hydra sa mitolohiyang Griyego; Kulshedra sa Albanian Mythology; Unhcegila sa mitolohiya ng Lakota; Jörmungandr, Níðhöggr, asin Fafnir sa mitolohiyang Norse; an dragon poon sa Beowulf; asin aži asin az sa suanoy na mitolohiya kan Persia, harani na nauugnay sa saro pang mitolohiyang pigura, na inaapod na Aži Dahaka o Zahhak.

siring, nagkakadidiskutir an mga iskolar kun saen naggikan sa [13] an ideya nin dragon asin dakol na manlaenlaen na teoriya an iprinoponer.

Sa saiyang libro na An Instinct for Dragons (2000), si David E. Jones (anthropologist)na nagmumungkahi kan hypothesis na an mga tao, arog kan mga unggoy, na nagmana nin likas na reaksyon sa mga halas, darakulang ikos, asin mga ibong mandaragit. Nasabi niya an sarong pag-aadal na nahiling na humigit-kumulang na 39 na katao sa sarong agihan an natatakot sa mga halas asin nasabi na an takot sa halas na lalo na nahiling sa mga aki, dawa na sa mga lugar na kun saen an mga halas bihira. An pinakainot na pinatunayang dragon na gabos na kahawig kan mga halas o may mga katangiang arog kan halas. Kaya napagdedidyonan ni Jones na an mga dragon naglilitaw sa haros na gabos kan kultura dahil an mga tao may likas na takot sa mga halas asin iba pang mga hayop na panginot mandaragit kan mga primate na ninuno kan mga tao. An mga dragon na karaniwang sinasabing nageerok sa "madidiklom na mga kuweba, hararom na pool, ligaw na abot nin bukid, sa irarom kan dagat, pinagmumultuhan na kakahoyan", gabos nin mga lugar na pano nin panganib para sa mga inot na ninuno kan tao.

 Post-classical Eastern 

thumb|Zmey Gorynych, sarong tulong babaing dragon na taga Russian folklore.
thumb|ilustrasyon mapadapit sa Wawel Dragon na gikan sa Sebasiano Münster's Cosmographie Universalis (1544).

 Mga paglaladawan sa Presenteng Panahon 
wala|thumb|modernong imaheng ilustrasyon ni David Demaret kan dragon Smaug na gikan sa nobela ni J. R. T. Tolkien kadtong 1937 na halangkaw na pantasya The Hobbit
Itinatampok an mga dragon asin dragon motif sa maraming gibo kan modernong panitikan, partikular sa genre nin pantasya. Kadto pa lamang kan ikalabing walong siglo, an mga kritikal na nag-iisip arog ni Denis Diderot na nagpahayag na kadakol na panitikan an napublikar tungkol sa mga dragon: "Nasa mga libro an gabos nin napakadakol na kamangha-manghang na mga istorya kan mga dragon". Sa klasikong nobelang pang-aki ni Lewis Carroll na Through the Looking-Glass (1872), an saro sa mga inset na tula na naglaladawan sa Jabberwock, sarong uri kan dragon. An ilustrador ni Carroll na si John Tenniel, sarong sikat na political cartoonist, na nakakatawang ipahiling an Jabberwock na may waistcoat, buck teeth, asin myopic na mga mata kan sarong Victorian university lecturer, arog ni Carroll mismo. Sa mga gibo kan komedyang pantasiya kan mga aki, madalas na ginagampanan nin mga dragon an papel kan sarong magic fairy tale helper. Sa ganitong mga gibo, sa halip na nakakatakot arog kan tradisyonal na paglaladawan sa sainda, an mga dragon na sa halip na kinakatawan bilang sa dae nakakapinsala, maboot, asin mas mababa sa mga tao. Minsan sinda na ipinapahiling na nageerok sa pakikipag-ugnayan sa mga tao, o sa mga nakasuway na komunidad kan mga dragon lamang. Bagama't tanyag sa huring bahagi nin ikalabinsiyam asin inot na  bahagi kan ikadalawampu siglo, an "arog kan mga komiks asin idyllic na mga istorya" na nagpoon sa maging bihira pagkatapos kan 1960s, dahil sa panganngaipo para sa mas seryosong panitikan kan mga aki.

 Hilingon pa 
 
Balaur
Basilisk
Bat (heraldry)
Behemoth
Cockatrice 
Dragonology
Feilong (mythology)
Guivre
Horned Serpent
Ichneumon (medieval zoology)
Lambton Worm
Lernaean Hydra
Mokele-mbembe
Peluda
Partridge Creek monster
Scylla
Sea serpent
Snallygaster
Wyvern 
The Last Dragon, fictional 2004 documentary
List of dragons in literature
List of dragons in mythology and folklore
List of dragons in popular culture

 Toltolan 

Kategorya:Mga artikulo na igwang permanenteng gadan na panluwas na takod
Kategorya:Gabos na mga artikulo na igwang gadan na panluwas na takod