Samgyeopsal
{{Italic title}}
{{Infobox food|name=''Samgyeopsal''|served=|similar_dish=|glycemic_index=|carbohydrate=|fat=|protein=|calories_ref=|calories=|serving_size=|variations=|minor_ingredient=|main_ingredient=Tulak nin orig|maxtime=|image=Samgyeopsal-gui.jpg|mintime=|year=|creator=|national_cuisine=Lutong Koreano|region=|country=Korea|course=|type=''Gui''|alternate_name=''Samgyeopsal-gui''<br />Inihaw na tulak nin orig|caption=|image_alt=|image_size=|other=}}
{{Infobox Korean name|hangul={{lang|ko|삼겹살}}|hanja={{lang|ko-Hant|三겹살}}|rr=samgyeop-sal|mr=samgyŏp-sal|koreanipa={{IPA-ko|sam.ɡjʌp.s͈al|}}|othername1=|hangul1={{lang|ko|삼겹살구이}}|hanja1={{lang|ko-Hant|三----}}|rr1=samgyeop-sal-gui|mr1=samgyŏp-sal-gui|koreanipa1={{IPA-ko|sam.ɡjʌp.s͈al.ɡu.i|}}}}
An '''''samgyeopsal''''' ({{lang|ko|삼겹살}}; {{literal translation|tolong-lebel na karne}}), '''''samgyeopsal-gui''''' ({{lang|ko|삼겹살구이}}), o '''inihaw na tulak nin orig''' iyo sarong klase nin ''gui'' (inihaw na luto) sa lutong Koreano.

== Uusipon ==

=== Etimolohiya ===
Direktang pigpalis gikan sa Koreano, an ''samgyeop-sal'' ({{lang|ko|삼겹살}}) may boot-sabihon na "tolong lebel na karne," na dapit sa mga manipis na linya kan daeng-taba na karne asin taba kan tulak nin orig na may tolong lebel na hitsura kapag ginupit.<ref name="Sula">{{Cite news|url=https://www.chicagoreader.com/chicago/korean-barbecue-pro-samgyubsal-pork-belly-northbrook-samgyeopsal/Content?oid=24085840|title=Delight in the belly of the beast at Pro Samgyubsal|last=Sula|first=Mike|date=26 October 2016|work=[[Chicago Reader]]|access-date=15 February 2018|accessdate=2 November 2021|archivedate=2 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201202170124/https://www.chicagoreader.com/chicago/korean-barbecue-pro-samgyubsal-pork-belly-northbrook-samgyeopsal/Content?oid=24085840}}</ref><ref name="Gold">{{Cite news|url=http://www.laweekly.com/restaurants/jonathan-gold-reviews-palsaik-samgyeopsal-2171496|title=Jonathan Gold Reviews Palsaik Samgyeopsal|last=Gold|first=Jonathan|date=28 July 2011|work=[[LA Weekly]]|access-date=16 February 2018}}</ref> 

Ini an parte kan tulak sa irarom kan loin hali sa ikalimang ribs o ikaanom na ribs hasta sa hind limb.<ref>{{Cite web|title=삼겹살|url=https://terms.naver.com/entry.naver?cid=48180&docId=1711642&categoryId=48246|access-date=2021-04-03|website=terms.naver.com|language=ko}}</ref> Sa Korea, an taramong ''samgyeop-sal,'' boot-sabihon "tulak nin orig", iyo harus dapit sa ''samgyeop-sal-gui'' (inihaw na tulak nin orig), sa kaparehas na paagi an taramong ''galbi,'' boot-sabihon "ribs", iyo harus dapit sa ''galbi-gui'' (inihaw na ribs nin baka). An ''gui'' iyo dapit sa inihaw, pighurno, o inihaw na mga luto.

Mahahanap man an ''ogyeopsal'' ({{lang|ko|오겹살}}), na igwang ''o'' boot-sabihon "lima" asin "gyeop" boot-sabihon "lebel". An ''Ogyeop-sal'' kabali an parte nin palnit kan tulak nin orig, dae aruga sa ''samgyeop-sal'' kun sain an palnit iyo hinali.

=== Paggamit kan ngaran ===
An pinakaenot na pagsambit sa lutong kane iyo sa artikulo kan ''Donga-ilbo'' na napublikar kaidtong Nobyembre 3, 1984, na may titulong "''How to Distinguish Between Good and Bad Meat''", kun sain an luto iyo inapod bilang "segyepsal (세겹살)" imbes na samgyeopsal.<ref name="dongy">{{cite web|url=https://www.donga.com/news/Society/article/all/20171102/87087980/1|title=[백 투 더 동아/11월3일]삼겹살과 한국 사람은 언제부터 사랑에 빠졌을까|publisher=[[The Dong-a Ilbo|date=2017-11-02]]}}</ref> An taramong samgyeopsal nagin laog sana para sa Standard Korean Language Dictionary pakatapos kan 1994.<ref name="tong">{{cite web|url=http://www.tynewspaper.co.kr/news/articleView.html?idxno=10767|publisher=tongyeong sinmun|title=삼겹살}}</ref> An huring pagsambit kan "segyeopsal" iyo sa sa rong artikulo kaidtong 1974.<ref name="dongy" />

== Pagluto ==
[[Ladawan:Samgyeopsal_(pork_belly).jpg|thumb|''Samgyeopsal'' sa ihawan gamit an uring]]
[[Ladawan:Korean_barbeque-Samgyeopsal-05.jpg|thumb|An lutong ''samgyeopsal'' na piggigiris gamit an gunting]]

=== Preparasyon ===
Mga mahibog, matabang giris kan tulak nin orig,<ref name="Whitten">{{Cite news|url=https://www.pastemagazine.com/articles/2017/02/things-to-do-seoul-south-korea-music-sports-food.html|title=Tour Guide: Seoul, South Korea|last=Whitten|first=Richard|date=8 February 2017|work=[[Paste (magazine)|Paste]]|access-date=16 February 2018|accessdate=2 November 2021|archivedate=16 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180216204459/https://www.pastemagazine.com/articles/2017/02/things-to-do-seoul-south-korea-music-sports-food.html}}</ref> minsan igwa pa nin tadang palnit asin minsan pig-iskoran pa sa diyagonal,<ref name="Sula" /> an pig-iihaw sa sarong ihawan sa lamesa nin kakanan, sagkod uring o convex gas burners.<ref name="Gold" /><ref name="Chandler">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/travel/smart-mouth-a-marathon-of-seoul-food-just-the-way-koreans-do-it/2011/03/22/AFDoEcFF_story.html|title=Smart Mouth: A marathon of Seoul food, just the way Koreans do it|last=Chandler|first=Michael Alison|date=29 April 2011|work=[[The Washington Post]]|access-date=16 February 2018}}</ref> Harus, an mga nagkakakan pig-iihaw an karne nin sadiri ninda, pigpapabalentong asin piggigiris an mga ini gamit an mga tong asin gunting, asin pigkakakan diretso gali sa ihawan.<ref name="Sula" /><ref name="Gold" /><ref name="Whitten" />

An karne iyo harus dae pigmamarinate o pigrerekadohan, alagad an marinated na samgyeopsal sa mga namit arug kan ginseng, wine, bawang, herbs, curry, doenjang, asin gochujang iyo nakaguno nin kasikatan poon sa kataposan kan 2000s.<ref name="Gold" /><ref name="Tan">{{Cite news|url=https://www.thestar.com.my/lifestyle/food/eating-out/2014/04/05/the-new-colour-thing-korean-rainbow-pork/|title=The new colour thing: Korean rainbow pork|last=Tan|first=Karen-Michaela|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=2 September 2016}}</ref> An mga giris kan bawang, sibulyas, green chili peppers, kabute, asin kimchi iyo harus pig-iihaw kasabay gamit an taba hali sa tulak kan orig.<ref name="Sula" /><ref name="Gold" /><ref name="Chandler" />

=== Pagkonsumo ===
An inihaw na karne iyo pigkakaag sa presko asin/o binurong dahon nin gulay, na may pirang ''ssamjang'', asin pinakaikot para makagibo nin ''ssam'' (taklob) na pigkakakan sa sarong ungitan.<ref name="Chandler" /> Pwede man magdagdag nin iba pang mga rekado segun sa kamawotan, kun sain an pinakapopular iyo an piggiris na bawang.<ref name="Gold" />

An maluto, stews arug kan ''kimchi-jjigae'' asin ''doenjang-jjigae'', pati naman an ''naengmyeon'' (malipot na noodles), pwedeng maisirbe bilang kasabay kan panira.<ref name="Sula" /> Minsan, an natatadang karne iyo pigsasalak sa maluto, ''gim-garu'' (seaweed flakes), asin mga rekado para makagibo nin ''bokkeum-bap'' (prinitong maluto) sa kataposan.

An samgyeopsal iyo harus sinasabayan nin [[soju]].<ref name="Gold" /><ref name="Whitten" /><ref name="Chandler" /><ref name="Kim">{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/travel/article/best-korean-dishes/index.html|title=Best Korean dishes: 40 foods we can't live without|last=Kim|first=Violet|date=13 July 2017|work=[[CNN Travel]]|access-date=15 February 2018}}</ref><ref name="Cumming">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/ng-interactive/2017/feb/19/the-5th-annual-ofm-50-what-we-love-about-food-in-2017|last8=Madigan|last15=Barton|first14=Alys|last14=Fowler|first13=Jay|last13=Rayner|first12=Sophie|last12=Missing|first11=Lisette|last11=Allen|first10=Bob|last10=Granleese|first9=David|last9=Williams|first8=Andrew|first7=Holly|title=The 5th annual OFM 50: What we love about food in 2017|last3=Grundy|last1=Cumming|first1=Ed|work=[[The Guardian]]|access-date=16 February 2018|last2=Fox|first2=Killian|first3=Gareth|last7=O'Neill|last4=Hayward|first4=Tim|last5=Tait-Hyland|first5=Molly|last6=Jenkins|first6=Allan|first15=Laura}}</ref> An s''omaek'', sarong simpleng cocktail na nagibo sa pagsalak nin soju sa serbesa, iyo sarong popular na inomon na pigkokonsumo kaiba an ''samgyeopasal''.<ref name="Whitten" />

== Popularidad ==
Sa Sur na Korea, an ikatolong aldaw nin Marso an "Aldaw nin Samgyeopsal", huli sa tolong lebel na komposisyon kan samgyeopsal.<ref name="Kim2">{{Cite news|url=http://english.hani.co.kr/arti/english_edition/e_business/680562.html|title=Consumption of tasty pork belly bulge on its special day|last1=Kim|first1=Jeong-pil|date=3 March 2015|work=[[The Hankyoreh]]|access-date=16 February 2018|last2=Kim|first2=Hyo-jin}}</ref>

== Iriistorya kan puripikadong kalidad kan samgyeopsal ==
Igwa nin iriistorya sa Sur na Korea na an pagkakan kan samgyeopsal iyo nagpoprotekta sa mga tawo laban sa polusyon nin ere sa paagi nin mga partikulado (minsan pigpapalis bilang pinong alpog 미세먼지 sa Koreano).<ref name="fin">{{cite web|url=https://m.health.chosun.com/svc/news_view.html?contid=2021031602440|title=황사에는 삼겹살?… "NO"|publisher=[[Chosun ilbo]]}}</ref><ref name="gwn">{{cite web|url=https://gwangjunewsgic.com/arts-culture/korean-myths/behind-the-myth-pork/|title=Behind the Myth: Pork|publisher=Gwangju News|date=2014-04-29}}</ref> Ini iyo pinagtutubudang gikan sa mga praktis kan mga Koreanong minero pakatapos magkakan nin karne nin orig pakatapos kan magabat na operasyon nin pagmina.<ref name="gwn" /> Kabaliktadan kan mga iriistorya, an samgyeopsal iyo nakakatabang sa absorpsyon kan mga kimikal sa mga partikulado na natutunaw sa lana.<ref name="fin" />

== Toltolan ==
{{Reflist|2}}
{{saringsing}}
[[Kategorya:Mga pagkakan]]
[[Kategorya:Sur na Korea]]
An samgyeopsal (; ), samgyeopsal-gui (), o inihaw na tulak nin orig iyo sarong klase nin gui (inihaw na luto) sa lutong Koreano.

 Uusipon 

 Etimolohiya 
Direktang pigpalis gikan sa Koreano, an samgyeop-sal () may boot-sabihon na "tolong lebel na karne," na dapit sa mga manipis na linya kan daeng-taba na karne asin taba kan tulak nin orig na may tolong lebel na hitsura kapag ginupit. 

Ini an parte kan tulak sa irarom kan loin hali sa ikalimang ribs o ikaanom na ribs hasta sa hind limb. Sa Korea, an taramong samgyeop-sal, boot-sabihon "tulak nin orig", iyo harus dapit sa samgyeop-sal-gui (inihaw na tulak nin orig), sa kaparehas na paagi an taramong galbi, boot-sabihon "ribs", iyo harus dapit sa galbi-gui (inihaw na ribs nin baka). An gui iyo dapit sa inihaw, pighurno, o inihaw na mga luto.

Mahahanap man an ogyeopsal (), na igwang o boot-sabihon "lima" asin "gyeop" boot-sabihon "lebel". An Ogyeop-sal kabali an parte nin palnit kan tulak nin orig, dae aruga sa samgyeop-sal kun sain an palnit iyo hinali.

 Paggamit kan ngaran 
An pinakaenot na pagsambit sa lutong kane iyo sa artikulo kan Donga-ilbo na napublikar kaidtong Nobyembre 3, 1984, na may titulong "How to Distinguish Between Good and Bad Meat", kun sain an luto iyo inapod bilang "segyepsal (세겹살)" imbes na samgyeopsal. An taramong samgyeopsal nagin laog sana para sa Standard Korean Language Dictionary pakatapos kan 1994. An huring pagsambit kan "segyeopsal" iyo sa sa rong artikulo kaidtong 1974.

 Pagluto 
thumb|Samgyeopsal sa ihawan gamit an uring
thumb|An lutong samgyeopsal na piggigiris gamit an gunting

 Preparasyon 
Mga mahibog, matabang giris kan tulak nin orig, minsan igwa pa nin tadang palnit asin minsan pig-iskoran pa sa diyagonal, an pig-iihaw sa sarong ihawan sa lamesa nin kakanan, sagkod uring o convex gas burners. Harus, an mga nagkakakan pig-iihaw an karne nin sadiri ninda, pigpapabalentong asin piggigiris an mga ini gamit an mga tong asin gunting, asin pigkakakan diretso gali sa ihawan.

An karne iyo harus dae pigmamarinate o pigrerekadohan, alagad an marinated na samgyeopsal sa mga namit arug kan ginseng, wine, bawang, herbs, curry, doenjang, asin gochujang iyo nakaguno nin kasikatan poon sa kataposan kan 2000s. An mga giris kan bawang, sibulyas, green chili peppers, kabute, asin kimchi iyo harus pig-iihaw kasabay gamit an taba hali sa tulak kan orig.

 Pagkonsumo 
An inihaw na karne iyo pigkakaag sa presko asin/o binurong dahon nin gulay, na may pirang ssamjang, asin pinakaikot para makagibo nin ssam (taklob) na pigkakakan sa sarong ungitan. Pwede man magdagdag nin iba pang mga rekado segun sa kamawotan, kun sain an pinakapopular iyo an piggiris na bawang.

An maluto, stews arug kan kimchi-jjigae asin doenjang-jjigae, pati naman an naengmyeon (malipot na noodles), pwedeng maisirbe bilang kasabay kan panira. Minsan, an natatadang karne iyo pigsasalak sa maluto, gim-garu (seaweed flakes), asin mga rekado para makagibo nin bokkeum-bap (prinitong maluto) sa kataposan.

An samgyeopsal iyo harus sinasabayan nin soju. An somaek, sarong simpleng cocktail na nagibo sa pagsalak nin soju sa serbesa, iyo sarong popular na inomon na pigkokonsumo kaiba an samgyeopasal.

 Popularidad 
Sa Sur na Korea, an ikatolong aldaw nin Marso an "Aldaw nin Samgyeopsal", huli sa tolong lebel na komposisyon kan samgyeopsal.

 Iriistorya kan puripikadong kalidad kan samgyeopsal 
Igwa nin iriistorya sa Sur na Korea na an pagkakan kan samgyeopsal iyo nagpoprotekta sa mga tawo laban sa polusyon nin ere sa paagi nin mga partikulado (minsan pigpapalis bilang pinong alpog 미세먼지 sa Koreano). Ini iyo pinagtutubudang gikan sa mga praktis kan mga Koreanong minero pakatapos magkakan nin karne nin orig pakatapos kan magabat na operasyon nin pagmina. Kabaliktadan kan mga iriistorya, an samgyeopsal iyo nakakatabang sa absorpsyon kan mga kimikal sa mga partikulado na natutunaw sa lana.

 Toltolan 

Kategorya:Mga pagkakan
Kategorya:Sur na Korea