Qi
{{Italic title|reason=[[:Category:Chinese words and phrases]]}}
{{Infobox Chinese
|title=''Qi'' (''Ch'i'')
|pic=Qi 3 forms.jpg
|picsize=180px
|t={{linktext|氣}}
|s={{linktext|气}}
|mc=khjì 
|oc-bs=&ast;{{IPA|C.qʰəp-s}}
|p=qì
|w=ch'i<sup>4</sup>
|gr=chih
|mi={{IPAc-cmn|q|i|4}}
|j=hei<sup>3</sup>
|ci={{IPAc-yue|h|ei|3}}
|h=hi
|wuu=qi
|poj=khì
|hn=氣
|buc=ké
|shinjitai=気
|kyujitai=氣
|romaji=ki
|rr=gi
|mr=ki
|hangul=기
|hanja=氣
|qn=khí
|mon=хийг
|mong={{MongolUnicode|ᠬᠡᠢ ᠶᠢ}}
|monr=khiig
|rtgs=lompran
|my=အသက်
|bi=/ă.t̪ɛʔ/
|tha=ลมปราณ
|lao=ຊີວິດ
|khm=ឈី
|tgl=gi
|msa=chi ('''چي''')
|ind=chi
|tet=qi
}}

Sa tradisyonal na kulturang Intsik asin sa lantad nin kultura sa Sirangan na Asya, an '''qi''', na siring man an '''ki''' o '''chi''' sa Wade-Giles romanization (/t ⁇ i ⁇ / CHEE qì), tinutubod na sarong mahalagang marhay na pwersa na minabilog nin ano man na asosasyon sa buhay na entidad.{{Audio|zh-qì.ogg|qì|help=no}} Sa literal, an terminong qi parateng tinatradusir na "vapor," "doros," o "hinangos," an katagang ''qi'' parateng tinatradusir na "buhay na enerhiya," "vital na pwersa," "material na enerhiya," o bilang "energy".<ref>"Vapor": {{Harvard citation no brackets|Cheng|2003}}; "air": {{Harvard citation no brackets|Cheng|2003}}; "breath": {{Harvard citation no brackets|Barrett|1991}}, {{Harvard citation no brackets|Lloyd|Zhao|Dong|2018}}.</ref><ref>"Vital energy": {{Harvard citation no brackets|Lloyd|Sivin|2002}}, {{Harvard citation no brackets|Cheng|2003}}, {{Harvard citation no brackets|Liu|2015}}, {{Harvard citation no brackets|Wang|Bao|Guan|2020}}; "vital force": {{Harvard citation no brackets|Cheng|2003}}, {{Harvard citation no brackets|Liu|2015}}; "material energy": {{Harvard citation no brackets|Perkins|2013}}; "energy": {{Harvard citation no brackets|Lloyd|Zhao|Dong|2018}}.</ref> An Qi iyo an prinsipal na pundamental na prinsipyo sa tradisyonal na medisinang Intsik asin sa martial arts nin Tsino. An praktis sa pagkultibar asin paghaplas kan qi inaapod na qigong.

An mga nagtutubod sa ''qi'' ilinaladawan iyan na sarong mahalagang marhay na pwersa, na an bolos kaiyan dapat na dai akoon para sa salud. An ''Qi'' sarong pseudosiyentipiko, unverified na konsepto, asin bakong malinaw an ideya nin enerhiya na ginagamit sa siyensya (vital na enerhiya mismo an inabandonar na sientipikong ideya).<ref name="Williams2003">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=AvqYl4sdwaYC&pg=PA4|title=A Cultural History of Medical Vitalism in Enlightenment Montpellier|last=Williams|first=Elizabeth Ann|publisher=Ashgate|year=2003|isbn=978-0-7546-0881-3|page=4}}</ref> An historyador nin medisina sa Tsina na si Paul U. Unschuld nagsabi pa na "mayo nin ebidensia nin konsepto nin 'enerhiya' - magsalang sa estriktong pisikal na sentido o maski sa mas kolokyal na sentido - saen man sa teolohiya kan Tsina".<ref name="Unschuld">{{Cite book|title=Traditional Chinese medicine: heritage and adaptation|last=Unschuld|first=Paul U.|date=2018|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231175005|location=New York|page=125}}</ref>

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{stub}}
Sa tradisyonal na kulturang Intsik asin sa lantad nin kultura sa Sirangan na Asya, an qi, na siring man an ki o chi sa Wade-Giles romanization (/t ⁇ i ⁇ / CHEE qì), tinutubod na sarong mahalagang marhay na pwersa na minabilog nin ano man na asosasyon sa buhay na entidad. Sa literal, an terminong qi parateng tinatradusir na "vapor," "doros," o "hinangos," an katagang qi parateng tinatradusir na "buhay na enerhiya," "vital na pwersa," "material na enerhiya," o bilang "energy"."Vapor": ; "air": ; "breath": , ."Vital energy": , , , ; "vital force": , ; "material energy": ; "energy": . An Qi iyo an prinsipal na pundamental na prinsipyo sa tradisyonal na medisinang Intsik asin sa martial arts nin Tsino. An praktis sa pagkultibar asin paghaplas kan qi inaapod na qigong.

An mga nagtutubod sa qi ilinaladawan iyan na sarong mahalagang marhay na pwersa, na an bolos kaiyan dapat na dai akoon para sa salud. An Qi sarong pseudosiyentipiko, unverified na konsepto, asin bakong malinaw an ideya nin enerhiya na ginagamit sa siyensya (vital na enerhiya mismo an inabandonar na sientipikong ideya). An historyador nin medisina sa Tsina na si Paul U. Unschuld nagsabi pa na "mayo nin ebidensia nin konsepto nin 'enerhiya' - magsalang sa estriktong pisikal na sentido o maski sa mas kolokyal na sentido - saen man sa teolohiya kan Tsina".

 Toltolan