Glaistig

An '''glaistig''' /ˈ ɡ l æ ʃ t ɪ ɡ / sarong multo gikan sa mitolohiyang Scotland, sarong klase nin fuath . Ini midbid man bilang ''maighdean uaine'' (Green Maiden), asin pwedeng maglataw bilang sarong babae na magayon o makangingirhat [[wiktionary:mien#English|na mien]], bilang sarong kabangang babae asin kabangang kanding na kapareho nin sarong faun o satyr, o sa porma nin sarong kanding. <ref>{{Cite book|title=Giants, monsters, and dragons: an encyclopedia of folklore, legend, and myth|last=Rose|first=Carol|publisher=WW Norton & Co.|year=2001|isbn=978-0-393-32211-8|edition=reprint}}</ref> An mas hababang kabanga kan kanding kan saiyang mestisong porma parati na nakatago nin halawig, nagbobolos na berdeng gubing o bado, asin an babae parati na garo abohon na may halabang dilaw na buhok. <ref name="mystbrit2">{{Cite web|url=http://www.mysteriousbritain.co.uk/folklore/the-glaistig/|archive-url=https://web.archive.org/web/20060106110024/http://www.mysteriousbritain.co.uk/folklore/scots_folk/glaistig.html|url-status=|title=The Glaistig – Mysterious Britain & Ireland|archive-date=January 6, 2006}}</ref>

== Mga Variant ==
An glaistig sarong ambivalent na multo na minalataw sa alamat bilang sarong malisyoso asin benign na linalang. May mga istorya na nag-aakit siya nin mga lalaki sa saiyang lungib sa paagi nin kanta o bayle, kun saen iniinom niya an saindang dugo. An ibang mga osipon igwa siyang pag-apon nin mga gapo sa agihan kan mga biyahero o pag-apon sainda sa luwas kan dalan.

Sa nagkapirang benign na inkarnasyon, an glaistig sarong klase nin espiritung paraataman asin paraprotehir nin mga baka asin mga paraataman. Saro sa mga alamat sa Scotland,  sa banwaan nin [[Ach-na-Creige]], igwa nin siring na espiritu na nagpoprotehir sa mga aripompon nin mga baka. An mga taga-banwaan, bilang pagpasalamat, nagbubo nin gatas hale sa mga baka sa sarong gapo na may labot tanganing inomon nia. Susog sa parehong osipon, an saiyang proteksyon binawi pagkatapos na an sarong lokal na hoben nagbubo nin nagbubukal na gatas sa gapo, na nagsulo saiya. Siya man ilinadawan sa nagkapirang osipon bilang nagbabantay sa mga kaakian mantang an saindang mga ina naggagatas sa mga baka asin an mga ama nagbabantay sa mga aripompon. <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.59508|title=Highways and byways in the central Highlands|last=Gordon|first=Seton Paul|publisher=Macmillan|year=1949}}</ref>

Sa nagkapirang osipon na taga-Scotland, an mga baka sinalidahan nin mga usa, na an glaistig maringis na nagpoprotehir. <ref>{{Cite book|title=Roles of the Northern Goddess|last=Ellis Davidson|first=Hilda|publisher=Taylor & Francis Group|year=1998|isbn=9780415136105|pages=27}}</ref> Midbid man bilang an diosa kan pangangayam kan mga taga-Scotland, an glaistig parehong tabang asin ulang sa mga paraayam, na minaabot sa punto na itinatago an saiyang mga aripompon kun an mga paraayam nagkasala sa paggadan nin sarong doe imbes na sarong usa. <ref>{{Cite book|title=Encyclopedia of Goddesses and Heroines|last=Monaghan|first=Patricia|publisher=New World Library|year=2014|isbn=9781608682171|pages=249}}</ref> Paminsan-minsan, an mga paraayam tinatawan nin permiso na magbadil kun sinda nagtatao nin sarong dolot, arog kan likod kan usa sa paraataman. <ref name=":02">{{Cite web|title=The Project Gutenberg eBook of Superstitions of the Highlands and Islands of Scotland, by John Gregorson Campbell|url=https://www.gutenberg.org/files/61730/61730-h/61730-h.htm#CHAP_III_SEC_1|access-date=2021-11-22|website=www.gutenberg.org}}</ref> An saro pang pangaran kan pangyayaring ini iyo an Daraga kan Callart. <ref>{{Cite book|title=The Lost Beliefs of Northern Europe|last=Ellis Davidson|first=Hilda|publisher=Taylor & Francis Group|year=1993|isbn=9780415049368|pages=114}}</ref>

=== An Berdeng Babae ===
An saro pang pag-awit kan alamat na glaistig iyo na siya kaidto sarong mortal na nobleng babae, na saiya tinawan nin " [[Engkantada|engkanto]] " na naturalesa  o na sinumpa nin mga tabay nin kanding asin inmortalidad, asin poon kaidto midbid bilang "The Green Lady". Pwede siyang magin benign, na nagbabantay sa mga harong asin nag-aataman sa maluyang isip, o maglataw bilang sarong maringis na multo . Sa nagkapirang osipon siya ginadan na nakasulot nin berdeng bado, dangan daing seremonya na pinalamanan sa tsimenea kan sarong surugoon. <ref>{{Cite web|url=http://quinazagga.wordpress.com/2012/04/30/scottish-ghosts-green-ladies/|archive-url=https://archive.today/20130626200832/http://quinazagga.wordpress.com/2012/04/30/scottish-ghosts-green-ladies/|url-status=|title=Scottish Ghosts – Green Ladies|archive-date=June 26, 2013}}</ref> Sinasabi na madadangog pa an saiyang mga lakad mantang naglalakaw siya sa kastilyo na may kamunduan. <ref>{{cite web|url=http://www.aboutaberdeen.com/crathescastle.php|title=Crathes Castle|publisher=Aboutaberdeen.com|date=2011-06-16|access-date=2018-05-24}}</ref> Sa kadaklan na osipon, padagos siyang nag-aataman kan harong, na nag-uutob kan mga trabaho sa harong, arog kan paghugas nin mga pinggan asin paglinig kan salog.  Pwede siyang madangog na naghihiro sa mga kasangkapan sa banggi. Kun siya naaanggot sa mga surugoon o sa mga paraarkila, midbid siyang nag-aaling-aling sa sainda. An siring na mga mito kan Green Lady nakatakod sa nagkapirang lokasyon sa Scotland, kabali an [[Ardnacallich]], Dunollie Castle, Loch Fyne, Muchalls Castle, Tulloch Castle, asin sa [[Gales|Wales]] sa Caerphilly . Sarong kaparehong osipon (" Ocean Born Mary ") an isinaysay sa Henniker, New Hampshire . 

* Green Lady of Fyvie, sarong multo na naglalagawlagaw daa sa mga pasilyo kan Fyvie Castle sa Aberdeenshire, Scotland
* Green Lady kan Kastilyo nin Ashintully sa kondado nin Perthshire, Scotland
* Green Lady kan Ballindalloch Castle sa Aberdeenshire, Scotland
* Green Lady kan Barony of Ladyland sa North Ayrshire, Scotland
* Green Lady of Crathes Castle sa Aberdeenshire, Scotland
* Green Lady kan Tulloch Castle sa Ross-shire, Scotland
* Green Lady of Knock Castle (Isle of Skye)
* Green Lady of Newton Castle  
* Green Lady kan Longleat sa Somerset, Sur-sulnupan na Inglaterra

== Sa literatura ==

* An glaistig sarong menor de edad na karakter sa halipot na istorya ni Martha Wells kan 2006 ''na The Potter's Daughter'' .
* Sarong maitom na reyna nin engkanto na inaapod na The Glaistig an minalataw sa "Waycross", saro sa mga halipot na istorya sa koleksyon nin halipot na istorya ni Caitlin R. Kiernan na ''Alabaster'' .
* Sarong glaistig an nagluwas sa nobelang pantasya sa syudad na ''War For the Oaks'' ni Emma Bull .
* Si Glaistig Uaine sarong superkontrabida sa seryeng webfiction ''na Worm'' ni Wildbow, na igwa nin kapangyarihan na kuanon an mga kalag kan ibang mga superhuman asin kuanon an saindang mga kapangyarihan para sa saiyang sadiri.
* Sarong glaistig na an pangaran Troya an yaon sa ''Fish Out of Water'' ni Hailey Edwards.
* An mga Glaistig minalataw sa serye ni Melissa Marr para sa mga hobenes, ''an Wicked Lovely'' .

== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
An glaistig /ˈ ɡ l æ ʃ t ɪ ɡ / sarong multo gikan sa mitolohiyang Scotland, sarong klase nin fuath . Ini midbid man bilang maighdean uaine (Green Maiden), asin pwedeng maglataw bilang sarong babae na magayon o makangingirhat na mien, bilang sarong kabangang babae asin kabangang kanding na kapareho nin sarong faun o satyr, o sa porma nin sarong kanding.  An mas hababang kabanga kan kanding kan saiyang mestisong porma parati na nakatago nin halawig, nagbobolos na berdeng gubing o bado, asin an babae parati na garo abohon na may halabang dilaw na buhok. 

 Mga Variant 
An glaistig sarong ambivalent na multo na minalataw sa alamat bilang sarong malisyoso asin benign na linalang. May mga istorya na nag-aakit siya nin mga lalaki sa saiyang lungib sa paagi nin kanta o bayle, kun saen iniinom niya an saindang dugo. An ibang mga osipon igwa siyang pag-apon nin mga gapo sa agihan kan mga biyahero o pag-apon sainda sa luwas kan dalan.

Sa nagkapirang benign na inkarnasyon, an glaistig sarong klase nin espiritung paraataman asin paraprotehir nin mga baka asin mga paraataman. Saro sa mga alamat sa Scotland,  sa banwaan nin Ach-na-Creige, igwa nin siring na espiritu na nagpoprotehir sa mga aripompon nin mga baka. An mga taga-banwaan, bilang pagpasalamat, nagbubo nin gatas hale sa mga baka sa sarong gapo na may labot tanganing inomon nia. Susog sa parehong osipon, an saiyang proteksyon binawi pagkatapos na an sarong lokal na hoben nagbubo nin nagbubukal na gatas sa gapo, na nagsulo saiya. Siya man ilinadawan sa nagkapirang osipon bilang nagbabantay sa mga kaakian mantang an saindang mga ina naggagatas sa mga baka asin an mga ama nagbabantay sa mga aripompon. 

Sa nagkapirang osipon na taga-Scotland, an mga baka sinalidahan nin mga usa, na an glaistig maringis na nagpoprotehir.  Midbid man bilang an diosa kan pangangayam kan mga taga-Scotland, an glaistig parehong tabang asin ulang sa mga paraayam, na minaabot sa punto na itinatago an saiyang mga aripompon kun an mga paraayam nagkasala sa paggadan nin sarong doe imbes na sarong usa.  Paminsan-minsan, an mga paraayam tinatawan nin permiso na magbadil kun sinda nagtatao nin sarong dolot, arog kan likod kan usa sa paraataman.  An saro pang pangaran kan pangyayaring ini iyo an Daraga kan Callart. 

 An Berdeng Babae 
An saro pang pag-awit kan alamat na glaistig iyo na siya kaidto sarong mortal na nobleng babae, na saiya tinawan nin " engkanto " na naturalesa  o na sinumpa nin mga tabay nin kanding asin inmortalidad, asin poon kaidto midbid bilang "The Green Lady". Pwede siyang magin benign, na nagbabantay sa mga harong asin nag-aataman sa maluyang isip, o maglataw bilang sarong maringis na multo . Sa nagkapirang osipon siya ginadan na nakasulot nin berdeng bado, dangan daing seremonya na pinalamanan sa tsimenea kan sarong surugoon.  Sinasabi na madadangog pa an saiyang mga lakad mantang naglalakaw siya sa kastilyo na may kamunduan.  Sa kadaklan na osipon, padagos siyang nag-aataman kan harong, na nag-uutob kan mga trabaho sa harong, arog kan paghugas nin mga pinggan asin paglinig kan salog.  Pwede siyang madangog na naghihiro sa mga kasangkapan sa banggi. Kun siya naaanggot sa mga surugoon o sa mga paraarkila, midbid siyang nag-aaling-aling sa sainda. An siring na mga mito kan Green Lady nakatakod sa nagkapirang lokasyon sa Scotland, kabali an Ardnacallich, Dunollie Castle, Loch Fyne, Muchalls Castle, Tulloch Castle, asin sa Wales sa Caerphilly . Sarong kaparehong osipon (" Ocean Born Mary ") an isinaysay sa Henniker, New Hampshire . 

 Green Lady of Fyvie, sarong multo na naglalagawlagaw daa sa mga pasilyo kan Fyvie Castle sa Aberdeenshire, Scotland
 Green Lady kan Kastilyo nin Ashintully sa kondado nin Perthshire, Scotland
 Green Lady kan Ballindalloch Castle sa Aberdeenshire, Scotland
 Green Lady kan Barony of Ladyland sa North Ayrshire, Scotland
 Green Lady of Crathes Castle sa Aberdeenshire, Scotland
 Green Lady kan Tulloch Castle sa Ross-shire, Scotland
 Green Lady of Knock Castle (Isle of Skye)
 Green Lady of Newton Castle  
 Green Lady kan Longleat sa Somerset, Sur-sulnupan na Inglaterra

 Sa literatura 

 An glaistig sarong menor de edad na karakter sa halipot na istorya ni Martha Wells kan 2006 na The Potter's Daughter .
 Sarong maitom na reyna nin engkanto na inaapod na The Glaistig an minalataw sa "Waycross", saro sa mga halipot na istorya sa koleksyon nin halipot na istorya ni Caitlin R. Kiernan na Alabaster .
 Sarong glaistig an nagluwas sa nobelang pantasya sa syudad na War For the Oaks ni Emma Bull .
 Si Glaistig Uaine sarong superkontrabida sa seryeng webfiction na Worm ni Wildbow, na igwa nin kapangyarihan na kuanon an mga kalag kan ibang mga superhuman asin kuanon an saindang mga kapangyarihan para sa saiyang sadiri.
 Sarong glaistig na an pangaran Troya an yaon sa Fish Out of Water ni Hailey Edwards.
 An mga Glaistig minalataw sa serye ni Melissa Marr para sa mga hobenes, an Wicked Lovely .

 Toltolan