Lugaw
{{Infobox prepared food|name=Lugaw|image=7619Santa Rita Pampanga Duman Festival 12.jpg|image_size=240px|caption=Ordinaryong ''lugaw''|alternate_name=''pospas'', ''lugao''|type=|country=[[Filipinas]]|region=|course=Pangenot na pagkakan|served=|main_ingredient=malapot na maluto|variations=''arroz caldo'', ''goto''|similar_dish=Congee|calories=|other=}}
[[Ladawan:170Lugaw and egg.jpg|thumb|lugaw na may sugok]]
''An '''lugaw''''', pigbabaybay man na '''''lugao''''', iyo sarong luto gikan malapot na maluto sa [[Filipinas]]. Kabali sa luto nin lugaw iyo pupuwedeng maasgad o mahamis. Sa mga rehiyon kan Visayas, an maasgad na  ''lugaw'' iyo kolektibong pig-aapud na '''''pospas'''''. An ''lugaw'' iyo mahiwasan na hinihiling bilang sarong pamparahay na pagkakan sa Filipinas.<ref name="castro2">{{cite web|last1=Castro|first1=Jasper|title=Here's How To Tell Lugaw, Congee, Goto, and Arroz Caldo From Each Other|url=https://www.yummy.ph/lessons/cooking/goto-congee|website=Yummy.ph|access-date=6 December 2018}}</ref><ref name="Alejandro2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=HUaDoUF0tRwC&dq=Arroz+caldo|title=The Philippine Cookbook|author=Reynaldo G. Alejandro|publisher=Penguin|year=1985|isbn=9780399511448|page=38}}</ref><ref name="miranda2">{{cite web|last1=Miranda|first1=Pauline|title=The difference between lugaw, goto, and arroz caldo|url=http://nolisoli.ph/43801/lugaw-goto-arroz-caldo/|website=Nolisolo|access-date=6 December 2018}}</ref>

== Deskripsyon ==
An ''lugaw'', tradisyonal na ginigibo sa nagkakalakaga na malapot na maluto ([[Tagalog]]: ''malagkit''; [[Visayas|Bisaya]]: ''pilit''). An ordinaryong maputing bagas iyo pwede man pakalakagaan sa sobrang tubig. An pangenot na bersyon iyo may kadikit na harang huli sa paggamit nin asin, bawang, asin laya, o alternatibo gamit an asukar. An iba pang bersyon iyo pigluluto sa manok, sira, o karne nin orig o baka. Hinihiling ini bilang sarong pamparahay asin madaling matunaw na kakanon sa tulak na tipikal hinihimo sa pamahawan sagkod durante nin malipot asin mauran na panahon. Harus pigsisirbe man ini sa mga tawong igwang helang o dae makabuhat, sagkod sa mga aki asin sa mga gurang.<ref name="mi">{{cite web|last1=Ignacio|first1=Michelle|title=Lugaw with Tokwa't Baboy: A Pinoy Favorite|url=http://www.certifiedfoodies.com/2012/04/lugaw-tokwa-baboy-filipino-merienda-breakfast/|website=Certified Foodies|access-date=7 December 2018}}</ref><ref name="cv">{{cite web|last1=Veneracion|first1=Connie|title=Lugaw (congee) with tokwa't baboy (tofu and pork)|url=https://casaveneracion.com/lugaw-congee-with-tokwat-baboy-tofu-and-pork/|website=Casa Veneracion|access-date=7 December 2018}}</ref>

An lugaw iyo harus pigkakakan nin mainit o maimbong. Pwede man ini mainit liwat kun kakaagan nin kadikit na tubig.<ref name="ssr">{{cite web|last1=Agbanlog|first1=Liza|title=Arroz Caldo (Filipino Style Congee)|url=https://salu-salo.com/arroz-caldo-filipino-style-congee/|website=Salu Salo Recipes|access-date=6 December 2018}}</ref><ref name="gk">{{cite web|title=Arroz Caldo|url=https://www.geniuskitchen.com/recipe/arroz-caldo-339262|website=Genius Kitchen|access-date=6 December 2018}}</ref><ref name="wc">{{cite web|title=Chicken Arroz Caldo – A Filipino Christmas Rice Porridge|url=http://wishfulchef.com/filipino-chicken-arroz-caldo/|website=Wishful Chef|access-date=6 December 2018|archive-date=7 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207045723/http://wishfulchef.com/filipino-chicken-arroz-caldo/|dead-url=yes}}</ref><ref name="tm">{{cite web|last1=Phanomrat|first1=Jen|title=Filipino Arroz Caldo|url=https://www.tastemade.com/videos/filipino-arroz-caldo|website=Tastemade|access-date=6 December 2018}}</ref> Alagad an mga bersyong panghimagas iyo malipot o partidang nagyelo.<ref name="binignit">{{cite web|title=Holiday Benignit / Ginataan|url=http://www.marketmanila.com/archives/holiday-benignit-ginataan|website=Market Manila|access-date=7 December 2018}}</ref>

== Mga baryente ==
An ''lugaw'' iyo pwedeng ipares o kaagan pa nin nagkapirang mga lain na lutoon asin salak.

=== Maasgad ===
[[Ladawan:Home_-_Dinner.jpg|thumb|An manok na ''arroz caldo'' kaiba an safflower (''kasubha'')]]
An kadaklan sa maasgad na bersyon kan ''lugaw'' iyo gikan hale o naimpluwensyahan kan Intsik na istilo kan "congee", na iyo dinara kan mga Tsino-Filipino na migrante. Naliwat na ini sa laog nin pirang mga siglo para maggamit nin mga Filipinong salak asin lokal na pagnamit. An Filipinong maasgad na ''lugaw'' iyo tipikal na mahibog kaysa sa iba pang mga Asyanong congees huli ta minagamit sinda nin malapot na maluto. Tradisyonal sinda na pigsisirbe kaiba an kalamansi, tawyo, o patis bilang mga kondimento.<ref name="sfc">{{cite news|last1=Trivedi-Grenier|first1=Leena|title=Janice Dulce passes along Filipino culture via arroz caldo|url=https://www.sfchronicle.com/restaurants/article/Janice-Dulce-passes-along-Filipino-culture-via-12537199.php|access-date=6 December 2018|work=San Francisco Chronicle|date=2 February 2018}}</ref><ref name="polistico">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=iz8_DwAAQBAJ&dq=Arroz+caldo|title=Philippine Food, Cooking, & Dining Dictionary|author=Edgie Polistico|publisher=Anvil Publishing, Incorporated|year=2017|isbn=9786214200870}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> An maasgad na ''lugaw'' iyo harus pinapares kaiba an karne o mga lutoon hale sa kadagatan. An pinakabisto iyo an ''tokwa't baboy'' (kubikong tofu asin karne nin orig).<ref name="mi" /><ref name="cv" />

* ''Arroz caldo'' – ''lugaw'' na kadakol nin laya asin pigkagan nin tostadong bawang, iskalyon, asin itom na paminta kaiba an pigpakalakagaang sugok. An harus na bersyon iyo nagdadagdag nin safflower (''kasubha'') kaya nagigin malagiyaw ini.<ref name="Alejandro2" />
* ''Goto'' – ''lugaw'' na ginibo kaiba an ''goto'' (tripe) asin laya. Pigkaagan ini nin tostadong bawang, iskalyon, sagkod itom na paminta.<ref name="polistico" /><ref name="goto">{{cite web|title=Goto|url=https://www.kawalingpinoy.com/goto/|website=Kawaling Pinoy|access-date=6 December 2018}}</ref>

=== Panghimagas ===
[[Ladawan:Tsampurado001.jpg|thumb|''Champorado'' kaiba nin ''tuyo'']]
An mahamis na bersyon kan ''lugaw'' iyo may karakter na Filipino. Kaiba digdi an:

* ''Binignit'' – ''lugaw'' kaiba an gata asin nagkapirang binaak na prutas, ''jelly desserts'' (arug kan ''sago'', tapioca pearls, ''kaong'', asbp.), sagkod ''root crops'' (arug kan kamote, [[taro]], asin ''ube''). An mga rehiyohal na ngaran kaini iyo ''giná-tan'', ''tabirák'', ''alpahor'', ''ginettaán'', ''ginat-ang lugaw'', asin ''kamlo.''<ref name="binignit" />
* ''[[Samporado]]'' – sarong ''lugaw'' kun sain kaiba an tsokolate asin gatas. Ini an katutubong adaptasyon kan [[Mehiko|Mehikanong]] inomon na ''champurrado''. Tradisyonal man ining pinapares sa ''tuyo''.<ref name="chiki">{{cite news|last1=Chikiamco|first1=Norma|title=Quick and easy 'champorado'|url=https://lifestyle.inquirer.net/103547/quick-and-easy-champorado/|access-date=7 December 2018|work=Philippine Daily Inquirer|date=16 May 2013}}</ref>
* ''Ginataang mais'' – ''lugaw'' na ginibo kaiba an gata asin mahamis na mais.<ref name="kpgm">{{cite web|title=Ginataang Mais|url=https://www.kawalingpinoy.com/ginataang-mais/|website=Kawaling Pinoy|access-date=7 December 2018}}</ref>
* ''Ginataang munggo'' – ''lugaw'' kaiba an tostadong munggo, asukar, asin gata. Pwede man kaagan nin mais.<ref>{{cite web|last1=Alvarez|first1=Lhas|title=Ginataang Monggo Recipe|url=https://www.yummy.ph/recipe/ginataang-monggo-recipe-a462-20161025|website=Yummy.ph|access-date=19 April 2019}}</ref>

== Hilingon man ==

* [[Ginataan]]
* [[Tuba]]

== Toltolan ==
{{reflist|2}}
{{saringsing}}
An lugaw, pigbabaybay man na lugao, iyo sarong luto gikan malapot na maluto sa Filipinas. Kabali sa luto nin lugaw iyo pupuwedeng maasgad o mahamis. Sa mga rehiyon kan Visayas, an maasgad na  lugaw iyo kolektibong pig-aapud na pospas. An lugaw iyo mahiwasan na hinihiling bilang sarong pamparahay na pagkakan sa Filipinas.

 Deskripsyon 
An lugaw, tradisyonal na ginigibo sa nagkakalakaga na malapot na maluto (Tagalog: malagkit; Bisaya: pilit). An ordinaryong maputing bagas iyo pwede man pakalakagaan sa sobrang tubig. An pangenot na bersyon iyo may kadikit na harang huli sa paggamit nin asin, bawang, asin laya, o alternatibo gamit an asukar. An iba pang bersyon iyo pigluluto sa manok, sira, o karne nin orig o baka. Hinihiling ini bilang sarong pamparahay asin madaling matunaw na kakanon sa tulak na tipikal hinihimo sa pamahawan sagkod durante nin malipot asin mauran na panahon. Harus pigsisirbe man ini sa mga tawong igwang helang o dae makabuhat, sagkod sa mga aki asin sa mga gurang.

An lugaw iyo harus pigkakakan nin mainit o maimbong. Pwede man ini mainit liwat kun kakaagan nin kadikit na tubig. Alagad an mga bersyong panghimagas iyo malipot o partidang nagyelo.

 Mga baryente 
An lugaw iyo pwedeng ipares o kaagan pa nin nagkapirang mga lain na lutoon asin salak.

 Maasgad 
thumb|An manok na arroz caldo kaiba an safflower (kasubha)
An kadaklan sa maasgad na bersyon kan lugaw iyo gikan hale o naimpluwensyahan kan Intsik na istilo kan "congee", na iyo dinara kan mga Tsino-Filipino na migrante. Naliwat na ini sa laog nin pirang mga siglo para maggamit nin mga Filipinong salak asin lokal na pagnamit. An Filipinong maasgad na lugaw iyo tipikal na mahibog kaysa sa iba pang mga Asyanong congees huli ta minagamit sinda nin malapot na maluto. Tradisyonal sinda na pigsisirbe kaiba an kalamansi, tawyo, o patis bilang mga kondimento. An maasgad na lugaw iyo harus pinapares kaiba an karne o mga lutoon hale sa kadagatan. An pinakabisto iyo an tokwa't baboy (kubikong tofu asin karne nin orig).

 Arroz caldo – lugaw na kadakol nin laya asin pigkagan nin tostadong bawang, iskalyon, asin itom na paminta kaiba an pigpakalakagaang sugok. An harus na bersyon iyo nagdadagdag nin safflower (kasubha) kaya nagigin malagiyaw ini.
 Goto – lugaw na ginibo kaiba an goto (tripe) asin laya. Pigkaagan ini nin tostadong bawang, iskalyon, sagkod itom na paminta.

 Panghimagas 
thumb|Champorado kaiba nin tuyo
An mahamis na bersyon kan lugaw iyo may karakter na Filipino. Kaiba digdi an:

 Binignit – lugaw kaiba an gata asin nagkapirang binaak na prutas, jelly desserts (arug kan sago, tapioca pearls, kaong, asbp.), sagkod root crops (arug kan kamote, taro, asin ube). An mga rehiyohal na ngaran kaini iyo giná-tan, tabirák, alpahor, ginettaán, ginat-ang lugaw, asin kamlo.
 Samporado – sarong lugaw kun sain kaiba an tsokolate asin gatas. Ini an katutubong adaptasyon kan Mehikanong inomon na champurrado. Tradisyonal man ining pinapares sa tuyo.
 Ginataang mais – lugaw na ginibo kaiba an gata asin mahamis na mais.
 Ginataang munggo – lugaw kaiba an tostadong munggo, asukar, asin gata. Pwede man kaagan nin mais.

 Hilingon man 

 Ginataan
 Tuba

 Toltolan