Bitamina B12

[[File:Methylcobalamin tablets.jpg|right|thumb|260px|Mga tableta nin Methylcobalamin]]

{{DISPLAYTITLE:Bitamina B{{ssub|12}}}}
An '''Bitamina B<sub>12</sub>''', midbid man bilang '''kobalamina''', iyo an natutunaw sa tubig na [[bitamina]] na imbwelto sa [[metabolismo]].<ref name="Ods">{{cite web|date=6 April 2021|title=Vitamin B12: Fact Sheet for Health Professionals|url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB12-HealthProfessional/|url-status=live|access-date=24 December 2021|author=Office of Dietary Supplements|publisher=[[US National Institutes of Health]]|publication-place=Bethesda, Maryland|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008103749/https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB12-HealthProfessional/|archive-date=2021-10-08|language=en}}</ref> Saro iyan sa walong [[B bitamina]]. Kinakaipuhan iyan kan mga hayop, na piggagamit iyan bilang [[Cofactor (biochemistry)|cofactor]] sa [[DNA synthesis]], asin sa [[Fatty acid metabolism|fatty acid]] asin [[amino acid metabolism]].<ref>{{cite book|title=Interrelations between Essential Metal Ions and Human Diseases|vauthors=Yamada K|publisher=Springer|year=2013|isbn=978-94-007-7499-5|veditors=Sigel A, Sigel H, Sigel RK|series=Metal Ions in Life Sciences|volume=13|pages=295–320|chapter=Cobalt: Its Role in Health and Disease|doi=10.1007/978-94-007-7500-8_9|pmid=24470095}}</ref> Importante iyan sa normal na pagtrabaho kan [[sistemang nerbyos]] sa paagi kan saiyang papel sa [[Myelinogenesis|synthesis of myelin]], asin sa [[circulatory system]] sa maturation kan [[Red blood cell|red blood cells]] sa [[bone marrow]].<ref name="Ods" /><ref name="Calderon2020" /> Dai kaipuhan kan mga tinanom an cobalamin asin carry out an reaksyon sa enzymes na bakong dependent sa saiya.<ref name="Smith2019" />

An Bitamina B<sub>12</sub> iyo an pinakakomplikadong kemikal sa gabos na mga bitamina,<ref name="lpi">{{cite web|url=http://lpi.oregonstate.edu/mic/vitamins/vitamin-B12|title=Vitamin B<sub>12</sub>|publisher=Micronutrient Information Center, Linus Pauling Institute, Oregon State University, Corvallis, OR|date=4 June 2015|access-date=5 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029030049/https://lpi.oregonstate.edu/mic/vitamins/vitamin-B12|archive-date=29 October 2019|url-status=live}}</ref> asin para sa mga tawo, an solamenteng bitamina na dapat na pagkuhaan nin kakanon na gikan sa hayop o gikan sa supplements.<ref name="Ods" /><ref name="Vincenti">{{cite journal|vauthors=Vincenti A, Bertuzzo L, Limitone A, D'Antona G, Cena H|title=Perspective: Practical Approach to Preventing Subclinical B12 Deficiency in Elderly Population|journal=Nutrients|volume=13|issue=6|date=June 2021|page=1913|pmid=34199569|pmc=8226782|doi=10.3390/nu13061913|url=|doi-access=free}}</ref> Solamenteng an ibang [[archaea]] asin [[bacteria]] pwedeng mag-synthesize nin bitamina B<sub>12</sub>.<ref name="Watanabe">{{cite journal|vauthors=Watanabe F, Bito T|title=Vitamin B12 sources and microbial interaction|journal=Exp Biol Med (Maywood)|volume=243|issue=2|pages=148–158|date=January 2018|pmid=29216732|pmc=5788147|doi=10.1177/1535370217746612|url=}}</ref> An kadaklan sa mga tawo 
sa [[mauswag na nasyon]]{{Failed verification|date=May 2023}} nagkukua nin sapat na B<sub>12</sub> gikan sa pagkonsumo nin [[karne]] o mga kakanon na gikan sa hayop.<ref name="Ods" /> An mga kakanon na igwa nin  bitamina B<sub>12</sub> kabali an karne, [[Clam|clams]], [[Katoy (kakanon)|katoy]], sira, [[poultry]], [[Sugok bilang kakanon|sugok]], asin [[Dairy product|dairy products]].<ref name="Ods" /> Many [[Breakfast cereal|breakfast cereals]] are [[Food fortification|fortified]] with the vitamin.<ref name="Ods" /> [[Dietary supplement|Supplements]] and medications are available tanganing bulongon asin ebitaran an [[kakulangan sa Bitamina B12|bitamina B<sub>12</sub> deficiency]].<ref name="Ods" /> Sinda pigkukua sa paagi kan nguso, alagad para sa pagbulong kan kakulangan posibleng itao bilang [[intramuscular injection]].<ref name="Ods" /><ref name="lpi" />

An Bitamina B<sub>12</sub> nadiskubre bilang sarong resulta kan pernicious anemia, an [[autoimmune disorder]] kun saen an dugo igwa nin hababa sa normal na bilang nin pulang selula kan dugo, huli sa kakulangan nin bitamina B<sub>12</sub>.<ref name="Smith2019" /><ref>{{Cite web|title=Pernicious anemia: MedlinePlus Medical Encyclopedia|url=https://medlineplus.gov/ency/article/000569.htm|access-date=2022-01-06|website=medlineplus.gov|language=en}}</ref> The ability to absorb the vitamin declines with age, especially in people over 60 years old.<ref>{{cite journal|vauthors=Baik HW, Russell RM|title=Vitamin B12 deficiency in the elderly|journal=Annual Review of Nutrition|volume=19|pages=357–377|date=2021-11-18|pmid=10448529|doi=10.1146/annurev.nutr.19.1.357}}</ref> {{TOC limit}}

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{stub}}
An Bitamina B12, midbid man bilang kobalamina, iyo an natutunaw sa tubig na bitamina na imbwelto sa metabolismo. Saro iyan sa walong B bitamina. Kinakaipuhan iyan kan mga hayop, na piggagamit iyan bilang cofactor sa DNA synthesis, asin sa fatty acid asin amino acid metabolism. Importante iyan sa normal na pagtrabaho kan sistemang nerbyos sa paagi kan saiyang papel sa synthesis of myelin, asin sa circulatory system sa maturation kan red blood cells sa bone marrow. Dai kaipuhan kan mga tinanom an cobalamin asin carry out an reaksyon sa enzymes na bakong dependent sa saiya.

An Bitamina B12 iyo an pinakakomplikadong kemikal sa gabos na mga bitamina, asin para sa mga tawo, an solamenteng bitamina na dapat na pagkuhaan nin kakanon na gikan sa hayop o gikan sa supplements. Solamenteng an ibang archaea asin bacteria pwedeng mag-synthesize nin bitamina B12. An kadaklan sa mga tawo 
sa mauswag na nasyon nagkukua nin sapat na B12 gikan sa pagkonsumo nin karne o mga kakanon na gikan sa hayop. An mga kakanon na igwa nin  bitamina B12 kabali an karne, clams, katoy, sira, poultry, sugok, asin dairy products. Many breakfast cereals are fortified with the vitamin. Supplements and medications are available tanganing bulongon asin ebitaran an bitamina B12 deficiency. Sinda pigkukua sa paagi kan nguso, alagad para sa pagbulong kan kakulangan posibleng itao bilang intramuscular injection.

An Bitamina B12 nadiskubre bilang sarong resulta kan pernicious anemia, an autoimmune disorder kun saen an dugo igwa nin hababa sa normal na bilang nin pulang selula kan dugo, huli sa kakulangan nin bitamina B12. The ability to absorb the vitamin declines with age, especially in people over 60 years old. 

 Toltolan