Triangulo nin Gasang
[[Ladawan:Coral_Triangle_and_countries_participating_in_the_Coral_Triangle_Initiative.png|thumb|400x400px|An Coral Triangle asin an mga nasyon na nagpartisipar sa [[Coral Triangle Initiative]]<ref name="Weeks">{{cite journal|last1=Weeks|first14=Jimmy|first2=Porfirio M.|last3=Atkinson|first3=Scott|last4=Beldia|first4=Pacifico|last5=Binson|first5=Augustine|last6=Campos|first6=Wilfredo L.|last7=Djohani|last8=Green|first8=Alison L.|first7=Rili|last9=Hamilton|first9=Richard|last10=Horigue|first10=Vera|last11=Jumin|first11=Robecca|last12=Kalim|first12=Kay|last13=Kasasiah|first13=Ahsanal|last14=Kereseka|last2=Aliño|first1=Rebecca|last22=Villanoy|first22=Cesar|first16=Lynette|last17=Magupin|first17=Sikula|last18=Masike|first18=Barbara|last19=Mohan|first19=Candice|last20=Da Silva Pinto|first20=Rui Miguel|last21=Vave-Karamui|first21=Agnetha|first15=Carissa|last15=Klein|last23=Welly|first23=Marthen|last24=White|first24=Alan T.|title=Developing Marine Protected Area Networks in the Coral Triangle: Good Practices for Expanding the Coral Triangle Marine Protected Area System|journal=Coastal Management|date=4 March 2014|volume=42|issue=2|pages=183–205|doi=10.1080/08920753.2014.877768|last16=Laroya|doi-access=free}}</ref><ref name="Gray">{{cite news|last1=Gray|first1=Alex|title=The 'Coral Triangle' is the largest of its kind, and it's dying|url=https://www.weforum.org/agenda/2018/09/what-is-the-coral-triangle/|access-date=20 November 2020|work=Global Agenda|publisher=World Economic Forum|date=13 September 2018}}</ref>]]

An '''Triangulo nin Gasang''' o '''Coral Triangle (CT)''' iyo sarong harus triangulong lugar sa tropikong katubigan sa palibot kan [[Indonesia]], [[Malaysia]], [[Papua New Guinea]], an [[Filipinas]], an [[Solomon Islands]] asin [[Timor-Leste]]. An kahiwasan na ini igwa nin dae mababa sa 500 na espesye nin mga bahura nin gasang sa lambang ekorehiyon.<ref name="veron">Veron et al. Unpublished data</ref> An Coral Triangle iyo mahihiling sa tahaw kan mga Kadagatan nin Pasipiko asin Indio<ref name="frontiersin.org">{{cite journal|last1=Asaad|last5=Costello|last2=Lundquist|first2=Carolyn J.|last3=Erdmann|first3=Mark V.|last4=Hooidonk|first4=Ruben Van|first1=Irawan|title=Designating Spatial Priorities for Marine Biodiversity Conservation in the Coral Triangle|first5=Mark J.|journal=Front. Mar. Sci.|date=5 November 2018|volume=5|pages=400|doi=10.3389/fmars.2018.00400|s2cid=53294894|doi-access=free}}</ref> asin minasakop sa mga porsyon kan duwang biyoheograpikong rehiyon: an Rehiyong Indonesya-Filipinas, asin an Harayong Habagatan-solnopang Pasipikong Rehiyon.<ref name="veron2">Veron, J.E.N. 1995. Corals in space and time: biogeography and evolution of the Scleractinia. UNSW Press, Sydney, Australia: xiii + 321 pp.</ref> 

Bilang saro sa walong mayor na sonang bahura nin gasang sa kinaban,<ref name="Speers">Speers, A. E., Besedin, E. Y., Palardy, J. E., & Moore, C. (2016). [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0921800916304311 Impacts of climate change and ocean acidification on coral reef fisheries: an integrated ecological–economic model]. Ecological economics, 128, 33-43. Retrieved 26 September 2020</ref> an Coral Triangle iyo pigbibistado bilang sarong pankinabang sentro nin marinong biyodibersidad<ref name="allen">Allen, G. R. 2007 Conservation hotspots of biodiversity and endemism for Indo-Pacific coral reef fishes. Aquatic Conserv: Mar. Freshw. Ecosyst. {{doi|10.1002/aqc.880}}</ref> asin pankinabang prayoridad para sa konserbasyon.<ref name="briggs">Briggs, J. C. 2005a. The marine East Indies: diversity and speciation. ''Journal of Biogeography'' 32: 1517-1522</ref> An biyolohikal na gunuan kaini an naghihimo sa kaini bilang pankinabang hotspot nin marinong biyodibersidad. Bistado bilang an "Amasona nin mga daga" (bilang analohiya sa Amasonang kadlagan sa Habagatang Amerika), pigsasakop kaini an {{convert|5.7|e6km2|mi2}} nin katubigan sa dagat.<ref>{{cite web|url=http://waspada.co.id/index.php?option=com_content&view=article&id=194955:adb-to-help-improve-resources-management-in-coral-triangle&catid=30:english-news&Itemid=101|title=ADB to help improve resources management in coral triangle|access-date=2011-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180317234714/http://waspada.co.id/index.php?option=com_content&view=article&id=194955:adb-to-help-improve-resources-management-in-coral-triangle&catid=30:english-news&Itemid=101|archive-date=2018-03-17|url-status=dead}}</ref> Yaon digdi an lagpas sa 76% kan pankinabang hababaw na bahura nin gasang na mga espesye, 37% kan mga espesye nin sira sa bahura, 50% kan mga espesye nin razor clam, anom sa laog nin pitong pankinabang espesye nin mga pawikan, asin an pinakadakulang kadlagan nin bakawan sa kinaban.<ref name="frontiersin.org" /> Kan 2014, an [[Asian Development Bank]] (ADB) nagreport na an gross domestic product kan marinong ekosistema sa Coral Triangle iyo harus $1.2 trilyon kada taon asin minatao nin pagkakan sa lagpas 120 milyong katawo.<ref>{{cite web|url=http://www.antaranews.com/en/news/71545/coral-reef-destruction-spells-humanitarian-disaster|title=Coral reef destruction spells humanitarian disaster}}</ref><ref name="frontiersin.org" /> Segun sa Coral Triangle Knowledge Network,<ref>[http://www.ctknetwork.org Coral Triangle Knowledge Network]</ref>an rehiyon sa kada taon minatao nin harus $3 bilyon sa foreign exchange income gikan sa mga sirang eksport, asin lain pang $3 bilyon gikan sa coastal tourism revenues.

An [[World Wide Fund for Nature]] pigkokonsidera an rehiyon na itoktok na prayoridad para sa marinong konserbasyon, asin iyo pigsisimbagan an ekolohikal na banta sa rehiyon sa paagi kan Coral Triangle Program kaini,<ref name="WWF">[http://www.panda.org/what_we_do/where_we_work/coraltriangle/ WWF Coral Triangle Program]</ref> na piglunsar kan 2007. An sentro kan biyodibersidad sa Triangulo iyo an [[Verde Island Passage]] sa Filipinas.<ref>{{Cite web|url=https://www.conservation.org/global/philippines/Pages/Verde-Island-Passage.aspx|title=Verde Island Passage}}</ref> An solamenteng bahura nin gasang na kahiwasan sa rehiyon na pigdeklara bilang sarong [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] iyo an [[Tubbataha Reef|Tubbataha Reef Natural Park]] sa Filipinas.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/1713|title="World Heritage Coral Reefs" Exhibit opens in Paris}}</ref>

==Midya==
An dokumentaryong pelikula kan 2013 na ''[[Journey to the South Pacific]]'' pig-iistorya an konserbasyon kan Coral Triangle sa likod kan pagbuhay sa mga isla.<ref>{{cite web | url=https://variety.com/2013/film/reviews/journey-to-the-south-pacific-review-1200951768/ | title=Film Review: 'Journey to the South Pacific' | publisher=Variety | date=December 13, 2013 | access-date=10 February 2014 | author=Chang, Justin}}</ref>

== Panluwas na takod ==
* [http://www.ctknetwork.org Coral Triangle Knowledge Network]
* [http://www.coraltriangleinitiative.org/ Coral Triangle Initiative, main site]
* [http://blogs.panda.org/coral_triangle Coral Triangle Photo Expedition Blog]
* [http://www.coraltrianglecenter.org/ The Nature Conservancy - Coral Triangle Center]
* [http://www.panda.org/coraltriangle WWF Coral Triangle Programme - international website]
* [http://www.worldwildlife.org/what/wherewework/coraltriangle/index.html WWF Coral Triangle Programme - US website]
* [http://www.dive-videos.com/en/archive/biodiversity-coral-triangle-indonesia/ The biodiversity in the coral triangle of Indonesia | Why could develop so many species in Indonesia?]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (engl.)

== Toltolan ==
{{reflist|2}}
{{poon}}
[[Kategorya:Asya]]
[[Kategorya:Kinaban]]
An Triangulo nin Gasang o Coral Triangle (CT) iyo sarong harus triangulong lugar sa tropikong katubigan sa palibot kan Indonesia, Malaysia, Papua New Guinea, an Filipinas, an Solomon Islands asin Timor-Leste. An kahiwasan na ini igwa nin dae mababa sa 500 na espesye nin mga bahura nin gasang sa lambang ekorehiyon.Veron et al. Unpublished data An Coral Triangle iyo mahihiling sa tahaw kan mga Kadagatan nin Pasipiko asin Indio asin minasakop sa mga porsyon kan duwang biyoheograpikong rehiyon: an Rehiyong Indonesya-Filipinas, asin an Harayong Habagatan-solnopang Pasipikong Rehiyon.Veron, J.E.N. 1995. Corals in space and time: biogeography and evolution of the Scleractinia. UNSW Press, Sydney, Australia: xiii + 321 pp. 

Bilang saro sa walong mayor na sonang bahura nin gasang sa kinaban,Speers, A. E., Besedin, E. Y., Palardy, J. E., & Moore, C. (2016). Impacts of climate change and ocean acidification on coral reef fisheries: an integrated ecological–economic model. Ecological economics, 128, 33-43. Retrieved 26 September 2020 an Coral Triangle iyo pigbibistado bilang sarong pankinabang sentro nin marinong biyodibersidadAllen, G. R. 2007 Conservation hotspots of biodiversity and endemism for Indo-Pacific coral reef fishes. Aquatic Conserv: Mar. Freshw. Ecosyst.  asin pankinabang prayoridad para sa konserbasyon.Briggs, J. C. 2005a. The marine East Indies: diversity and speciation. Journal of Biogeography 32: 1517-1522 An biyolohikal na gunuan kaini an naghihimo sa kaini bilang pankinabang hotspot nin marinong biyodibersidad. Bistado bilang an "Amasona nin mga daga" (bilang analohiya sa Amasonang kadlagan sa Habagatang Amerika), pigsasakop kaini an  nin katubigan sa dagat. Yaon digdi an lagpas sa 76% kan pankinabang hababaw na bahura nin gasang na mga espesye, 37% kan mga espesye nin sira sa bahura, 50% kan mga espesye nin razor clam, anom sa laog nin pitong pankinabang espesye nin mga pawikan, asin an pinakadakulang kadlagan nin bakawan sa kinaban. Kan 2014, an Asian Development Bank (ADB) nagreport na an gross domestic product kan marinong ekosistema sa Coral Triangle iyo harus $1.2 trilyon kada taon asin minatao nin pagkakan sa lagpas 120 milyong katawo. Segun sa Coral Triangle Knowledge Network,Coral Triangle Knowledge Networkan rehiyon sa kada taon minatao nin harus $3 bilyon sa foreign exchange income gikan sa mga sirang eksport, asin lain pang $3 bilyon gikan sa coastal tourism revenues.

An World Wide Fund for Nature pigkokonsidera an rehiyon na itoktok na prayoridad para sa marinong konserbasyon, asin iyo pigsisimbagan an ekolohikal na banta sa rehiyon sa paagi kan Coral Triangle Program kaini,WWF Coral Triangle Program na piglunsar kan 2007. An sentro kan biyodibersidad sa Triangulo iyo an Verde Island Passage sa Filipinas. An solamenteng bahura nin gasang na kahiwasan sa rehiyon na pigdeklara bilang sarong UNESCO World Heritage Site iyo an Tubbataha Reef Natural Park sa Filipinas.

Midya
An dokumentaryong pelikula kan 2013 na Journey to the South Pacific pig-iistorya an konserbasyon kan Coral Triangle sa likod kan pagbuhay sa mga isla.

 Panluwas na takod 
 Coral Triangle Knowledge Network
 Coral Triangle Initiative, main site
 Coral Triangle Photo Expedition Blog
 The Nature Conservancy - Coral Triangle Center
 WWF Coral Triangle Programme - international website
 WWF Coral Triangle Programme - US website
 The biodiversity in the coral triangle of Indonesia | Why could develop so many species in Indonesia? (engl.)

 Toltolan 

Kategorya:Asya
Kategorya:Kinaban