Libmanan
{{Infobox lokasyon}}

An '''Libmanan''' sarong primerang klaseng banwaan sa [[Probinsya kan Filipinas|probinsya]] kan [[Camarines Sur]], [[Filipinas]]. An designadong zip kodigo kaini iyo {{PH wikidata|postal_code}}. 

Susog sa sensus kan {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, igwa ining {{PH wikidata|population_total}} katawong nag-iirok digdi sa {{PH wikidata|household}} kaharungan. Igwa ini nin sukol na {{PH wikidata|area}} kilometro kwadrado.
[[Ladawan:Bulalacao Hills at Libmanan, Camarines Sur.jpg|thumb|An Bulalacao Hills sa Libmanan, Camarines Sur]]
Napapalibutan an banwaan kan [[Sipocot, Camarines Sur|Sipocot]] sa norte, [[Cabusao, Camarines Sur|Cabusao]] sa norte-subangan, Bicol River sa subangan, [[Pamplona, Camarines Sur|Pamplona]] sa habagatan, [[Pasacao, Camarines Sur|Pasacao]] sa sur, asin [[Ragay (golpo)|Golpo kan Ragay]] sa sulnopan. 

==Mga barangay==
Nababanga an Libmanan sa 75 [[barangay]]:

{{columns-list|colwidth=10em|
* Aslong
* Awayan
* Bagacay
* Bagadion
* Bagamelon
* Bagumbayan
* Bahao
* Bahay
* Beguito Nuevo
* Beguito Viejo
* Bigajo Norte
* Bigajo Sur
* Bikal
* Busak
* Caima
* Calabnigan
* Camambugan
* Cambalidio
* Candami
* Candato
* Cawayan
* Concepcion
* Cuyapi
* Danawan
* Duang Niog
* Handong
* Ibid
* Inalahan
* Labao
* Libod I
* Libod II
* Loba-loba
* Mabini
* Malansad Nuevo
* Malansad Viejo
* Malbogon
* Malinao
* Mambalite
* Mambayawas
* Mambulo Nuevo
* Mambulo Viejo
* Mancawayan
* Mandacanan
* Mantalisay
* Padlos
* Pag-Oring Nuevo
* Pag-Oring Viejo
* Palangon
* Palong
* Patag
* Planza
* Poblacion
* Potot
* Puro-Batia
* Rongos
* Salvacion
* San Isidro
* San Juan
* San Pablo
* San Vicente
* Sibujo
* Sigamot
* Station-Church Site
* Taban-Fundado
* Tampuhan
* Tanag
* Tarum
* Tinalmud Nuevo
* Tinalmud Viejo
* Tinangkihan
* Udoc
* Umalo
* Uson
* Villasocorro
* Villadima (Santa Cruz)
}}

==Uusipon== 
An banwaan nin Libmanan lataw sa historya asin kultura kan Bikol nin huli ta saro ini sa mga haloy nang namuknang banwaan sa Camarines Sur asin tagob sa kultural na yaman. Halimbawa, digdi nangasiwa nin haros duwang pulong taon (1845-1846) asin (1847 - 1865) si [[Fray Bernardino Melendreras]]. Siya an tunay na pigtutubudan na nagsurat kan epikong [[Ibalong]] sa lenggwaheng Kastila huli ta siya talaga parasurat rawitdawit asin bakong harayo an sinasabing "parasing-pasing" na epiko digdi man sana niya napunpon sa Libmanan sa halawig na pag-irok niya digdi mantang duman sa Albay, naglabi sana siyang sarong tawon (1865-1867).

Digdi man sa Libmanan, sa baryo kan Bigaho, nakutkot idtong pwedeng apudon na sanang [[Lokdo nin Libmanan]]. Ini nagmumustra nin mga pigurin na pinag-adalan nin hararom ni Dr. [[Zeus Salazar]], sarong antropologo, asin nagtao siyang opinyon base sa adal niyang ini na an epikong [[Ibalong]] iyong gayo an pigiistorya kan mga pigurin sa lukdo asin an kahadean ni Handyong posible nakabase igdi sa Libmanan. An lukdò na ini takop kan sarong tapayan-na-lulubngan. An nakadukay kani iyo si Ermelo Almeda, sarong taga-Naga asin paradamot nin mga artifaks asin relikyas kan suanoy na panahon. Ngonyan an lokdô naka-displey sa ''Museo del Seminario Conciliar de Nueva Caceres'' kan [[Holy Rosary Minor Seminary]]. 

Nabanggit man an Libmanan ni [[Feodor Jagor]], sarong Aleman na antropologo na nagbisita igdi sa Pilipinas (1859-1860). Sa saiyang libro na '''Reisen in der Philippinen''' (na pinalis sa Ingles ni Austin Craig, 1917) sabi niya si Melendreras daa mismo an nagsalaysay saiya na kan taon 1851 nakakutkot sa Poro'. sarong lugar igdi,  nin mga antigong tapayan, mga plato, mga kulambiga, mga bronseng daga, mga bungò asin tu'lang nin tawo saka kun ano-ano pang mga bagay na soanoy nang maray.  Sabi nya nakidagos pa siya ki [[Fray Bernardino Melendreras]] na iyo kadto an kura paroko.

Makangalas ta igwa ngani digdi sa Libmanan na baranggay na an apod '''Handong''' na pigaatid-atid kan mga paraadal kun baga ini ginuno man sana sa pangaran ni Handyong. Igwa man antigong paroy na an ngaran '''hinandyong''', na kun baga kawat sa isip, ipinangaran sa heroeng si Handyong?

An banwaan man na ini iyo an ginibong untukan kan [[Tangkong Vaca Guerilla Unit]] kan nagsakyada an mga Hapon sa Pilipinas. Digdi nagbase sa Libmanan an mga guerilla asin iyo ini an yunit na nagpatalsik sa mga Hapon sa Naga, katuwang an ibang guerilla yunit,  kan patapos na an guerra. 

Urog pa sa gabos, an Libmanan iyo an nagtao kan saro niyang aki na dakula nanggad an ambag sa lantad nin edukasyon igdi sa ronang Bikol: si Dr.[[Jaime Hernandez]] (1892-1986). Si Dr.[[Jaime Hernandez]], aki ni [[Leon Hernandez]] na saro sa Quince Martires kan Camarines,  iyo an kagtugdas kan pinakadakula asin pinakagurang na unibersidad sa Kabikolan, an Universidad de Nueva Caceres ([[University of Nueva Caceres]]) na minukna niya kan tawon 1954.

Sa pagkiling kan banwaan na Libmanan saiya asin pag-onra kan saiyang naginibuhan, an banwaan na ini nagpahaman asin pinatindog an sarong estatuwa para sa pag-orgulyo kan saiyang pangaran. An monumento ikinaag sa sarong plasa na nginaranan na, "Dr. Jaime Hernandez Mini Park".

==Diyosesis kan Libmanan==
[[File:Diocese Lib. seal.jpg|thumb|288px|right|Diyosesis kan Libmanan]]

An Libmanan puon kan taon 1990 nagin tukawan nin lokal na Simbahan Katoliko.  Nagi ining sarong lokal na teritoryo sa kasaysayan nin Simbahan sa Bikol. Pinagmukna an Prelatura kan Libmanan kan Marso 19, 1990. An inot na Obispo iyo si Muy Reverendo Prospero Arellano D.D. Pinagnombrahan siya kan Vaticano bilang Obispo kan prelatura kan Deciembre 9, 1989 kasabay kan pagdeklara na igwa na nin Prelatura sa norteng parte kan Nueva Caceres.

Kan Hunyo desimuwebe, taong dos mil muwebe, (June 19, 2009), naimukna bilang sarong diyosesis an lokal na simbahan kan Libmanan. Asin an nasasakupang mga banwaan iyo an mga banwaan kan inot asin ikaduwang distrito kan [[Camarines Sur]]. Sa kapinunan, an Diyosesis igwa nin 16 na mga parokya. Kan 2006, Hanggang sa kasalukuyang tawon, igwa na ining baynte otsong (28) parokya. An Presenteng Pamayo kan diyosesis iyo si Muy Reverendo Jose R. Rojas, Jr. D.D. Asin inot na Obispo kan Diyosesis kan Libmanan.

== Demograpiko ==
{{Populasyon}}

==Kataytayan nin mga retrato==
<center><gallery>
[[File:Bicol River in Libmanan, Camarines Sur.jpg|thumb|Bicol River in Libmanan, Camarines Sur]]
File:Libmanan Church.jpg|thumb|Simbahan Katoliko sa Libmanan
File:Libmanan municipal hall.jpg|thumb|Munisipyo kan Libmanan
Image:libmanan mecado publico.jpg|Merkado Publiko
Image:libmanan fire station.jpg|Fire station
Image:JHernandez_Park_Libmanan.jpg|Jaime Hernandez park
Image:libmanan post office.jpg|Post office
Image:libmanan pnr terminal.jpg|PNR Terminal
Image:libmanan lumang harong2.jpg|Lumang harong
Image:libmanan lumang harong.jpg|Lumang harong
Image:colegio del santisimo rosario.jpg|Colegio del Santisimo Rosario
Image:colegio del santisimo rosario2.jpg|Colegio del Santisimo Rosario
Image: Engkanto falls.jpg|Engkanto falls
File:St. Joseph Academy.jpg|St. Joseph Academy
File:Bicol River in Libmanan, Camarines Sur.jpg|Salog Bicol sa Libmanan
</gallery></center>

==Dagdag na ginunuan==
*'''Istorya Kan Kabikolan''', Malanyaon Jaime T., AMS Press. Naga City. 1991. 572 na boklit.
== Toltolan ==
{{reflist}}

== Mga panluwas na takod ==
* [https://www.philatlas.com/ PhilAtlas.com]
* [https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code]
* [https://web.archive.org/web/20161010201809/http://www.blgs.gov.ph/lgpmsv2/cmshome/index.php?pageID=23 Local Governance Performance Management System]
*[http://www.prelatureoflibmanan.net Prelature of Libmanan Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009224603/http://prelatureoflibmanan.net/ |date=2008-10-09 }}
*[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view/20071213-106530/Ancient_burial_urn_ Article on the Philippine Daily Inquirer on Salazar's Book, '''Liktao at epiko''']

{{saringsing}}
{{Navbox Camarines Sur}}
[[Kategorya:Mga banwaan kan Camarines Sur]]
An Libmanan sarong primerang klaseng banwaan sa probinsya kan Camarines Sur, Filipinas. An designadong zip kodigo kaini iyo . 

Susog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-iirok digdi sa  kaharungan. Igwa ini nin sukol na  kilometro kwadrado.
thumb|An Bulalacao Hills sa Libmanan, Camarines Sur
Napapalibutan an banwaan kan Sipocot sa norte, Cabusao sa norte-subangan, Bicol River sa subangan, Pamplona sa habagatan, Pasacao sa sur, asin Golpo kan Ragay sa sulnopan. 

Mga barangay
Nababanga an Libmanan sa 75 barangay:

Uusipon 
An banwaan nin Libmanan lataw sa historya asin kultura kan Bikol nin huli ta saro ini sa mga haloy nang namuknang banwaan sa Camarines Sur asin tagob sa kultural na yaman. Halimbawa, digdi nangasiwa nin haros duwang pulong taon (1845-1846) asin (1847 - 1865) si Fray Bernardino Melendreras. Siya an tunay na pigtutubudan na nagsurat kan epikong Ibalong sa lenggwaheng Kastila huli ta siya talaga parasurat rawitdawit asin bakong harayo an sinasabing "parasing-pasing" na epiko digdi man sana niya napunpon sa Libmanan sa halawig na pag-irok niya digdi mantang duman sa Albay, naglabi sana siyang sarong tawon (1865-1867).

Digdi man sa Libmanan, sa baryo kan Bigaho, nakutkot idtong pwedeng apudon na sanang Lokdo nin Libmanan. Ini nagmumustra nin mga pigurin na pinag-adalan nin hararom ni Dr. Zeus Salazar, sarong antropologo, asin nagtao siyang opinyon base sa adal niyang ini na an epikong Ibalong iyong gayo an pigiistorya kan mga pigurin sa lukdo asin an kahadean ni Handyong posible nakabase igdi sa Libmanan. An lukdò na ini takop kan sarong tapayan-na-lulubngan. An nakadukay kani iyo si Ermelo Almeda, sarong taga-Naga asin paradamot nin mga artifaks asin relikyas kan suanoy na panahon. Ngonyan an lokdô naka-displey sa Museo del Seminario Conciliar de Nueva Caceres kan Holy Rosary Minor Seminary. 

Nabanggit man an Libmanan ni Feodor Jagor, sarong Aleman na antropologo na nagbisita igdi sa Pilipinas (1859-1860). Sa saiyang libro na Reisen in der Philippinen (na pinalis sa Ingles ni Austin Craig, 1917) sabi niya si Melendreras daa mismo an nagsalaysay saiya na kan taon 1851 nakakutkot sa Poro'. sarong lugar igdi,  nin mga antigong tapayan, mga plato, mga kulambiga, mga bronseng daga, mga bungò asin tu'lang nin tawo saka kun ano-ano pang mga bagay na soanoy nang maray.  Sabi nya nakidagos pa siya ki Fray Bernardino Melendreras na iyo kadto an kura paroko.

Makangalas ta igwa ngani digdi sa Libmanan na baranggay na an apod Handong na pigaatid-atid kan mga paraadal kun baga ini ginuno man sana sa pangaran ni Handyong. Igwa man antigong paroy na an ngaran hinandyong, na kun baga kawat sa isip, ipinangaran sa heroeng si Handyong?

An banwaan man na ini iyo an ginibong untukan kan Tangkong Vaca Guerilla Unit kan nagsakyada an mga Hapon sa Pilipinas. Digdi nagbase sa Libmanan an mga guerilla asin iyo ini an yunit na nagpatalsik sa mga Hapon sa Naga, katuwang an ibang guerilla yunit,  kan patapos na an guerra. 

Urog pa sa gabos, an Libmanan iyo an nagtao kan saro niyang aki na dakula nanggad an ambag sa lantad nin edukasyon igdi sa ronang Bikol: si Dr.Jaime Hernandez (1892-1986). Si Dr.Jaime Hernandez, aki ni Leon Hernandez na saro sa Quince Martires kan Camarines,  iyo an kagtugdas kan pinakadakula asin pinakagurang na unibersidad sa Kabikolan, an Universidad de Nueva Caceres (University of Nueva Caceres) na minukna niya kan tawon 1954.

Sa pagkiling kan banwaan na Libmanan saiya asin pag-onra kan saiyang naginibuhan, an banwaan na ini nagpahaman asin pinatindog an sarong estatuwa para sa pag-orgulyo kan saiyang pangaran. An monumento ikinaag sa sarong plasa na nginaranan na, "Dr. Jaime Hernandez Mini Park".

Diyosesis kan Libmanan
thumb|288px|right|Diyosesis kan Libmanan

An Libmanan puon kan taon 1990 nagin tukawan nin lokal na Simbahan Katoliko.  Nagi ining sarong lokal na teritoryo sa kasaysayan nin Simbahan sa Bikol. Pinagmukna an Prelatura kan Libmanan kan Marso 19, 1990. An inot na Obispo iyo si Muy Reverendo Prospero Arellano D.D. Pinagnombrahan siya kan Vaticano bilang Obispo kan prelatura kan Deciembre 9, 1989 kasabay kan pagdeklara na igwa na nin Prelatura sa norteng parte kan Nueva Caceres.

Kan Hunyo desimuwebe, taong dos mil muwebe, (June 19, 2009), naimukna bilang sarong diyosesis an lokal na simbahan kan Libmanan. Asin an nasasakupang mga banwaan iyo an mga banwaan kan inot asin ikaduwang distrito kan Camarines Sur. Sa kapinunan, an Diyosesis igwa nin 16 na mga parokya. Kan 2006, Hanggang sa kasalukuyang tawon, igwa na ining baynte otsong (28) parokya. An Presenteng Pamayo kan diyosesis iyo si Muy Reverendo Jose R. Rojas, Jr. D.D. Asin inot na Obispo kan Diyosesis kan Libmanan.

 Demograpiko 

Kataytayan nin mga retrato

Dagdag na ginunuan
Istorya Kan Kabikolan, Malanyaon Jaime T., AMS Press. Naga City. 1991. 572 na boklit.
 Toltolan 

 Mga panluwas na takod 
 PhilAtlas.com
 Philippine Standard Geographic Code
 Local Governance Performance Management System
Prelature of Libmanan Website 
Article on the Philippine Daily Inquirer on Salazar's Book, Liktao at epiko

Kategorya:Mga banwaan kan Camarines Sur