Bai Suzhen

{{Infobox Intsik|headercolor=#DEDEE2|t=白素貞|s=白素贞|p=Bái Sùzhēn|w={{Tone superscript|Pai2 Su4-chên1}}|y=Baahk Sou-jīng|j={{Tone superscript|Baak6 Sou3-zing1}}|altname=Lady Bai|c2=白娘子|p2=Bái Niángzǐ|w2={{Tone superscript|Pai2 Niang2-tzŭ3}}|y2=Baahk Nèuhngjí|j2={{Tone superscript|Baak6 Noeng4zi2}}|altname3=Madam White Snake|c3=白蛇娘娘|p3=Bái Shé Niángniáng|w3={{Tone superscript|Pai2 Shê2 Niang2-niang2}}|y3=Baahk Sèh Nèuhngnèuhng|j3={{Tone superscript|Baak6 Se4 Noeng4noeng4}}}}

An '''Bai Suzhen''' ({{lang-zh|t=白素貞}}), bisto man sa apod na '''Lady Bai''' ({{lang-zh|c=白娘子|links=no|l=Lady White}}), sarong-ginatos na taon na edad asin puting [[Yaoguai|espiritu]] nin halas saka an karakter sa titulo kan [[Legend of the White Snake]], saro sa "apatang darakulang soanoy" kan Tsina.<ref name="myth2">{{cite web|title=9 Powerful Snakes from History and Mythology|url=https://www.history.com/news/snake-symbol-history-mythology|website=www.history.com|publisher=[[History (American TV network)|The History Channel]]}}</ref> An osipon ipig-adaptar sa nagkapirang obra kan mga Intsik, pelikula, serye nin telebisyon asin iba pang media.<ref>{{cite news|title=This Old tale still resonates today to a modern audience|url=https://global.chinadaily.com.cn/a/201904/10/WS5cad3138a3104842260b549c.html|work=[[China Daily]]|date=10 April 2019}}</ref><ref>{{cite news|title='The Legend of White Snake' is distributed in North America, Western Europe and widely across Oceania.|url=https://www.shine.cn/feature/entertainment/1904042485/|work=SHINE|date=4 April 2019|language=en}}</ref> Sa nagkapirang bersion kan leyenda, si Bai Suzhen nagin diosa; inapod sia kan saiyang mga parasamba na '''Madam White Snake''' ({{lang-zh|c=白蛇娘娘|links=no}})<ref>{{cite news|title=杨梅白蛇庙 全台唯一供奉白娘子 - 生活|url=https://www.chinatimes.com/cn/realtimenews/20140601002397-260405?chdtv|work=中时新闻网|date=1 June 2014|language=zh}}</ref>

Si Bai Suzhen hinihiling na simbolo nin tunay na pagkamoot asin marahay an puso kan mga Intsik.<ref>{{Cite web|title=New deadly snake from Asia named after character from Chinese myth 'Legend of White Snake'|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2021/04/210406084037.htm|access-date=2021-08-21|website=ScienceDaily|language=en}}</ref>

== Leyenda ==
Pakalihis nin sangribong taon na disiplinadong pagsasanay sa [[Taoismo]] sa Bukid [[Emei]], an puting halas, si Bai Suzhen, ginibong babae paagi kan Hadeng Dragon kan Dagat Sirangan Tsina. Sa ibong kan saiyang pagigin tawo, si Bai maboot asin habong abusohon an saiyang mga kapangyarihan para sa karatan, saka nagdesisyon na lumuwas sa rona nin tawo patin gumibo nin marahay na mga gibo tanganing kamtan nia an [[Imortalidad|inmortalidad]]. Sa huri, inako siya kan diyos na si Lishan Laomu bilang disipulo.<ref>{{cite web|title='The Legend of the White Snake, Chinese Mélusine Story'|url=https://www.medievalists.net/2017/11/legend-white-snake-chinese-melusine-story/|website=Medievalists.net|date=5 November 2017}}</ref> Mantang nagbibiahe sa rona nin tawo, an Bai Suzhen nakabalyo sa berdeng halas na namemeligro huli sa sarong parapakilimos. Sa pag - ati sa berdeng halas, sia nagmamale asin nagligtas sa berdeng halas. Bilang pagpasalamat, an berdeng halas nanuga na magdadanay sa kataed kan puting halas sagkod lamang asin sia nagigin saiyang sinumpaan na tugang. Si Bai Suzen parating inaapod siyang Qingmei (青妹, lit. '[Little] Sister Qing').<ref>{{cite web|title=Legend of the White Snake|url=https://wgly.hangzhou.gov.cn/art/2013/10/18/art_1229490780_58931800.html|publisher=Hangzhou Municipal Bureau of Culture}}</ref>

Sa pagbisita sa [[West Lake]], namoot sia sa sarong hoben na lalaki na an ngaran Xu Xian asin dai nahaloy nagin agom nia. Sa ibang bersyon kan istorya, si Bai Suzen nagkua nin magayon na babae porma sa paghanap ki Xu Xian, na iyo an nagdamot kan saiyang buhay sa sarong nakaaging buhay. Nagkakautang sia sa saiya asin gusto niang balosan an pabor paagi sa pagtabang sa saiya sa saiyang buhay. Minsan siring, sa kahurihurihi nadiskobre nin sarong mongheng [[Budismo|Budista]], si Abbot Fahai, an tunay niang ginikanan asin sinasabi ki Xu Xian na si Bai Suzhen sarong espiritu kan halas, alagad dai kombensido si Maru XII. Pakatapos na makaresibi nin sadol hale sa Fahai, nakombensir ni Xu Xiaan si Bai Suzhen na uminom nin Tunay na arak durante kan [[Drongon Boat Festival]]. Ini an nagkawsa ki Bai Suzen na ihayag an tunay niyang porma komo halas, alagad an paghiling nakatakot na gayo ki Xu Xiaan kaya nagadan siya huli sa pagkabigla-ng maray. Huling napurisaw asin desesperadong buhayon liwat an saiyang agom, si Bai Suzen nagduman sa Langit tanganing habonon an inmortal na seblo nin[[:en:Lingzhi_(mushroom)|Lingzhi]]. Nagsalihid siya sa saiyang misyon asin ginamit an herb tanganing buhayon liwat si Xu Xian. Padagos niang pinipirit siang makipaglaban para sa saiyang pag - agoman sagkod sa katalingkasan nia. Si Bai Suzhen asin Xiaoqing naglaban tumang sa Fahai asin binasog an templo nin tubig, na dinadanyaran an ibang nabubuhay na linalang. Sa katapustapusi, saiyang naagihan an mag - agom, dinaog si Bai Suzhen asin inobligar sia sa impesing [[:en:Leifeng_Pagoda|Leifeng Pagoda]]. Durante kan saiyang pagkabilanggo, nangaki si Bai Suzhen nin sarong aking lalaki na an ngaran Xu Shilin. Kan huri, an aki ni Bai Suzen nagdakula na mapangganang iskolar asin nagduman sa pagoda tanganing bayadan an saiyang ina, na ilinigtas ini saka nagsakat pasiring sa Langit.<ref>{{cite news|title=桃園白蛇廟 白蛇佑眾生 - 焦點|url=https://news.ltn.com.tw/news/focus/paper/654135|work=自由時報電子報|date=13 February 2013|language=zh}}</ref>

Sa sarong bersyon kan istorya, si Bai Suzhen ginibong katampad kan diyosg Yaotai Laomu pakatapos na siya mapreso. Padagos siyang nag-iba sa Yaotai Laomu nin dakul na taon mantang sinda nagtatrabaho tanganing tabangan an gabos na nabubuhay na persona asin iligtas an kinaban.<ref>{{Cite news|title=桃園白蛇廟 白蛇佑眾生 - 焦點|url=https://news.ltn.com.tw/news/focus/paper/654135|language=zh}}</ref>

== Impluwensia ==

* An [[:en:Suzhen's_krait|Suzhen's krait]], sarong klase nin [[:en:Krait|krait]] na enot na nabisto kan 2021, inginaran ki Bai Suzhen bilang pagtao nin onra sa saiyang kosog nin boot sa pagmamaigot na isagibo an tunay na pagkamoot asin kabootan nia sa mga tawo.<ref>{{Cite journal|date=2021-03-18|title=Multiple lines of evidence reveal a new species of Krait (Squamata, Elapidae, Bungarus) from Southwestern China and Northern Myanmar|url=https://zookeys.pensoft.net/article/62305/|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Chen|first1=Ze-Ning|last2=Shi|first2=Sheng-Chao|last3=Vogel|first3=Gernot|last4=Ding|first4=Li|last5=Shi|first5=Jing-Song|date=2021-03-18|title=Multiple lines of evidence reveal a new species of Krait (Squamata, Elapidae, Bungarus) from Southwestern China and Northern Myanmar|url=https://zookeys.pensoft.net/article/62305/|journal=ZooKeys|language=en|issue=1025|pages=35–71|doi=10.3897/zookeys.1025.62305|pmid=33814945|pmc=7994289|issn=1313-2970|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-04-21|title=Deadly new snake named after mythical Chinese goddess of healing|url=https://news.mongabay.com/2021/04/deadly-new-snake-named-after-mythical-chinese-goddess-of-healing/|access-date=2021-08-21|website=Mongabay Environmental News|language=en-US}}</ref>

== Mga ladawan ==
<gallery>
Ladawan:白蛇廟神像.jpg|alt=Figurines, including one of Bai Suzhen, in the White Snake Temple in Taiwan|Ang mga ladawan, kaiba ang saro asin Bai Suzhen, sa Temlo ning White Snake sa Taiwan
Ladawan:20090524_Hangzhou_7423.jpg|alt=A wood relief decoration in the Leifeng Tower, Hangzhou|sarong wood relief decoration sa Leifeng Tower, [[Hangzhou]]
Ladawan:Wood_Carving_of_Lady_Snake_Bai_(335235232).jpg|alt=Hand-carved 3D wood reliefs depicting the story of Bai Suzhen|Ang mga inngkol sa kahoy na pwedeng makasangaw arog kanin gibo ning kahay ngalagawan kan estaya ni Bai Suzhen
Ladawan:Legend_white_snake1.jpg|alt=Image from the Summer Palace, Beijing, China, depicting the legend|Ladawan hale sa [[:en:Summer_Palace|Summer Palace]], Beijing, Tsina, nangaladam kan opon
Ladawan:白蛇廟2.jpg|alt=White Snake Temple in Taiwan|White Snake Temple sa Taiwan
Ladawan:白蛇廟白蛇娘娘神像.jpg|alt=Statutes in the White Snake Temple|Si Mga estatuwa sa Tempo ning mga itinogdas an Halas
Ladawan:Opéra_de_Pékin_-_voler_l'herbe_de_longue_vie_Serpent_Blanc_combattant_deux_fils_de_la_Grue_et_deux_fils_du_Cerf_(9476576481).jpg|alt=Bai Suzhen in an opera portraying the legend|Si Bai Suzhen sartong opera nangladawan sarong leyenda
Ladawan:Legend_of_the_White_Snake_in_Beijing_Opera.JPG|alt=Statutes of the three protagonists in the Peking Opera.|Mga batas kan tolong panginot na tauhan sa [[Peking Opera.]] 
</gallery>

== Mga toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
An Bai Suzhen (), bisto man sa apod na Lady Bai (), sarong-ginatos na taon na edad asin puting espiritu nin halas saka an karakter sa titulo kan Legend of the White Snake, saro sa "apatang darakulang soanoy" kan Tsina. An osipon ipig-adaptar sa nagkapirang obra kan mga Intsik, pelikula, serye nin telebisyon asin iba pang media. Sa nagkapirang bersion kan leyenda, si Bai Suzhen nagin diosa; inapod sia kan saiyang mga parasamba na Madam White Snake ()

Si Bai Suzhen hinihiling na simbolo nin tunay na pagkamoot asin marahay an puso kan mga Intsik.

 Leyenda 
Pakalihis nin sangribong taon na disiplinadong pagsasanay sa Taoismo sa Bukid Emei, an puting halas, si Bai Suzhen, ginibong babae paagi kan Hadeng Dragon kan Dagat Sirangan Tsina. Sa ibong kan saiyang pagigin tawo, si Bai maboot asin habong abusohon an saiyang mga kapangyarihan para sa karatan, saka nagdesisyon na lumuwas sa rona nin tawo patin gumibo nin marahay na mga gibo tanganing kamtan nia an inmortalidad. Sa huri, inako siya kan diyos na si Lishan Laomu bilang disipulo. Mantang nagbibiahe sa rona nin tawo, an Bai Suzhen nakabalyo sa berdeng halas na namemeligro huli sa sarong parapakilimos. Sa pag - ati sa berdeng halas, sia nagmamale asin nagligtas sa berdeng halas. Bilang pagpasalamat, an berdeng halas nanuga na magdadanay sa kataed kan puting halas sagkod lamang asin sia nagigin saiyang sinumpaan na tugang. Si Bai Suzen parating inaapod siyang Qingmei (青妹, lit. '[Little] Sister Qing').

Sa pagbisita sa West Lake, namoot sia sa sarong hoben na lalaki na an ngaran Xu Xian asin dai nahaloy nagin agom nia. Sa ibang bersyon kan istorya, si Bai Suzen nagkua nin magayon na babae porma sa paghanap ki Xu Xian, na iyo an nagdamot kan saiyang buhay sa sarong nakaaging buhay. Nagkakautang sia sa saiya asin gusto niang balosan an pabor paagi sa pagtabang sa saiya sa saiyang buhay. Minsan siring, sa kahurihurihi nadiskobre nin sarong mongheng Budista, si Abbot Fahai, an tunay niang ginikanan asin sinasabi ki Xu Xian na si Bai Suzhen sarong espiritu kan halas, alagad dai kombensido si Maru XII. Pakatapos na makaresibi nin sadol hale sa Fahai, nakombensir ni Xu Xiaan si Bai Suzhen na uminom nin Tunay na arak durante kan Drongon Boat Festival. Ini an nagkawsa ki Bai Suzen na ihayag an tunay niyang porma komo halas, alagad an paghiling nakatakot na gayo ki Xu Xiaan kaya nagadan siya huli sa pagkabigla-ng maray. Huling napurisaw asin desesperadong buhayon liwat an saiyang agom, si Bai Suzen nagduman sa Langit tanganing habonon an inmortal na seblo ninLingzhi. Nagsalihid siya sa saiyang misyon asin ginamit an herb tanganing buhayon liwat si Xu Xian. Padagos niang pinipirit siang makipaglaban para sa saiyang pag - agoman sagkod sa katalingkasan nia. Si Bai Suzhen asin Xiaoqing naglaban tumang sa Fahai asin binasog an templo nin tubig, na dinadanyaran an ibang nabubuhay na linalang. Sa katapustapusi, saiyang naagihan an mag - agom, dinaog si Bai Suzhen asin inobligar sia sa impesing Leifeng Pagoda. Durante kan saiyang pagkabilanggo, nangaki si Bai Suzhen nin sarong aking lalaki na an ngaran Xu Shilin. Kan huri, an aki ni Bai Suzen nagdakula na mapangganang iskolar asin nagduman sa pagoda tanganing bayadan an saiyang ina, na ilinigtas ini saka nagsakat pasiring sa Langit.

Sa sarong bersyon kan istorya, si Bai Suzhen ginibong katampad kan diyosg Yaotai Laomu pakatapos na siya mapreso. Padagos siyang nag-iba sa Yaotai Laomu nin dakul na taon mantang sinda nagtatrabaho tanganing tabangan an gabos na nabubuhay na persona asin iligtas an kinaban.

 Impluwensia 

 An Suzhen's krait, sarong klase nin krait na enot na nabisto kan 2021, inginaran ki Bai Suzhen bilang pagtao nin onra sa saiyang kosog nin boot sa pagmamaigot na isagibo an tunay na pagkamoot asin kabootan nia sa mga tawo.

 Mga ladawan 

 Mga toltolan