Jñāna
{{Italic title}}
Sa pilosopiya asin relihiyon nin India, an '''jñāna''' ([[Sanskrito]]: ज्ञान)<ref>{{cite web |url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gyan |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708015215/http://oxforddictionaries.com/definition/english/gyan |url-status=dead |archive-date=July 8, 2012 |title=Gyan – definition of ''gyan'' in English |website=[[Oxford Dictionaries (website)|Oxford Dictionaries]] |access-date=2016-08-23}}</ref> iyo an "kaaraman".

An ideya nin ''jñāna'' nakasentro sa sarong kognitibong okasyon na mamimidbidan kun naeksperyensiyahan. Iyan kaaraman na daing kaagid sa total na eksperyensya nin realidad , nangorogna an lubos o banal na realidad ([[Brahman]]).<ref name="brittanica on gyana">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/304133/jnana |title=jnana (Indian religion) - Britannica Online Encyclopedia |publisher=Britannica.com |access-date=2012-05-15}}</ref> 

An gamot na ज्ञा- ''[[:wikt:ज्ञान|jñā-]]'' iyo an cognate sa Ingles, siring man kan Griegong [[:wikt:γιγνώσκω|γνώ-]] (arog kan sa γνῶσις ''[[gnosis]]'') asin Lithuanian na [[:wikt:žinoti|žinoti]]. An antonym kaini iyo an अज्ञान ''ajñāna'' "ignorance."

==Sa Budismo==
Sa [[Tibetan Buddhism]], an ''jñāna'' (Tibetan: ''ye shes'') nanonongod sa dalisay na pagka-isi na talingkas sa ''conceptual encumbrances'', asin kabaliktaran kan ''[[vijnana|vijñana]]'', kun saen an moment kan 'divided knowing'. An dalan, asin progresyon sa paagi kan sampulong tangga kan ''jñana'' (''Bodhisattva bhumi''s)'', magiya sa sarong tawo pasiring sa kompletong kaliwanagan asin [[nirvana]].<ref>Gampopa's "Jewel Ornament of Liberation", especially the ten bhumis, where the absorption state or non-dual state, which characterizes all ten bhumis, in this well-respected traditional text, is equated to the state of ''jnana''</ref>

Sa [[Theravada]] Budismo igwa nin manlainlain na [[Vipassanā-ñāṇa|''vipassana''-''ñanas'']] o "insight knowledges" sa dalan kan insight pasiring sa tunay na naturalesa kan realidad.<ref name="ReferenceA">The Progress of Insight: (Visuddhiñana-katha), by The Venerable Mahasi Sayadaw, translated from the Pali with Notes by Nyanaponika Thera (1994; 33pp./99KB)</ref> Mantang an sarong persona nagme-''meditate'' ining mga ''ñanas'' o "kaaraman" ma-eeksperyensyahan nin pasurunod sunod. An eksperiensya kan lambang sarong tawo posibleng halipot o mahaloy nin nagkapirang mga taon asin an subjective intensity kan kada saro iyo an variable. An lambang ''ñana'' pwede man na ikonsiderar na ''jhāna'' minsan siring dakol an bakong ''stable'' asin an isip mayo nin paagi na magdanay na yaon sa eksperiensya. An maranasan an gabos na ''ñanas'' magiya pasiring sa enot sa [[Apat na tangga kan kaliwanagan]] dangan an siklo mapoon giraray sa ''subtler level''.<ref name="ReferenceA"/>

==Sa Hinduismo==
===Vedanta===
An [[Mahāvākyas#Prajñānam Brahma|Prajñānam Brahma]] (प्रज्ञानम् ब्रह्म), iyo an saro sa [[Mahāvākyas]], nangangahulugan na "Insight is Brahman" o "Brahman is Insight".{{sfn|Sahu|2004|p=41}}

===Yoga===
An [[Jnana yoga|Jñāna yoga]] (ज्ञानयोग, lit. Yoga kan Kaaraman) iyo an saro sa tulong pangenot na dalan (मार्ग, ''[[Sadhana|margas]]''), kun saen iyan kuta na magiya pasiring sa ''[[moksha]]'' (मोक्ष, liberation) gikan sa materyal na kapasloan. An iba pang duwang pangenot na dalan iyo an [[Karma yoga]] asin [[Bhakti Yoga|Bhakti yoga]]. An [[Rāja yoga]] (राजयोग, classical yoga) kun saen kabali an nagkapirang yoga, sinasabi man na minagiya pasiring sa ''moksha''. Sinasabi na an lambang dalan nangangahulugan nin ibang temperament kan personalidad.

== Sa Jainismo ==
Segun sa mga tekstong Jain siring kan [[Tattvārthsūtra]] asin [[Sarvārthasiddhi]], igwa nin limang klase an kaaraman:<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details|title=Reality_JMT|last=Jain|first=S.A.|year=1992|publisher=Jwalamalini Trustp=16}}</ref>
* Mati Jñāna (Sensory Knowledge)
* Śruta Jñāna (Scriptural Knowledge)
* Avadhi Jñāna (Clairvoyance)
* Manah prayāya Jñāna (Telepathy)
* [[Kevala Jnana]] (Omniscience)

== Sa Sikhismo ==
An ''Gyan'' o ''Gian'' nanonongod sa ispiritwal na kaaraman. An mga tawong nakanood parating nanonongod bilang "Giani". Iyan naunambitan sa bilog na [[Guru Granth Sahib]].

== Toltolan ==
{{reflist}}{{Poon}}
Sa pilosopiya asin relihiyon nin India, an jñāna (Sanskrito: ज्ञान) iyo an "kaaraman".

An ideya nin jñāna nakasentro sa sarong kognitibong okasyon na mamimidbidan kun naeksperyensiyahan. Iyan kaaraman na daing kaagid sa total na eksperyensya nin realidad , nangorogna an lubos o banal na realidad (Brahman). 

An gamot na ज्ञा- jñā- iyo an cognate sa Ingles, siring man kan Griegong γνώ- (arog kan sa γνῶσις gnosis) asin Lithuanian na žinoti. An antonym kaini iyo an अज्ञान ajñāna "ignorance."

Sa Budismo
Sa Tibetan Buddhism, an jñāna (Tibetan: ye shes) nanonongod sa dalisay na pagka-isi na talingkas sa conceptual encumbrances, asin kabaliktaran kan vijñana, kun saen an moment kan 'divided knowing'. An dalan, asin progresyon sa paagi kan sampulong tangga kan jñana (Bodhisattva bhumis), magiya sa sarong tawo pasiring sa kompletong kaliwanagan asin nirvana.Gampopa's "Jewel Ornament of Liberation", especially the ten bhumis, where the absorption state or non-dual state, which characterizes all ten bhumis, in this well-respected traditional text, is equated to the state of jnana

Sa Theravada Budismo igwa nin manlainlain na vipassana-ñanas o "insight knowledges" sa dalan kan insight pasiring sa tunay na naturalesa kan realidad.The Progress of Insight: (Visuddhiñana-katha), by The Venerable Mahasi Sayadaw, translated from the Pali with Notes by Nyanaponika Thera (1994; 33pp./99KB) Mantang an sarong persona nagme-meditate ining mga ñanas o "kaaraman" ma-eeksperyensyahan nin pasurunod sunod. An eksperiensya kan lambang sarong tawo posibleng halipot o mahaloy nin nagkapirang mga taon asin an subjective intensity kan kada saro iyo an variable. An lambang ñana pwede man na ikonsiderar na jhāna minsan siring dakol an bakong stable asin an isip mayo nin paagi na magdanay na yaon sa eksperiensya. An maranasan an gabos na ñanas magiya pasiring sa enot sa Apat na tangga kan kaliwanagan dangan an siklo mapoon giraray sa subtler level.

Sa Hinduismo
Vedanta
An Prajñānam Brahma (प्रज्ञानम् ब्रह्म), iyo an saro sa Mahāvākyas, nangangahulugan na "Insight is Brahman" o "Brahman is Insight".

Yoga
An Jñāna yoga (ज्ञानयोग, lit. Yoga kan Kaaraman) iyo an saro sa tulong pangenot na dalan (मार्ग, margas), kun saen iyan kuta na magiya pasiring sa moksha (मोक्ष, liberation) gikan sa materyal na kapasloan. An iba pang duwang pangenot na dalan iyo an Karma yoga asin Bhakti yoga. An Rāja yoga (राजयोग, classical yoga) kun saen kabali an nagkapirang yoga, sinasabi man na minagiya pasiring sa moksha. Sinasabi na an lambang dalan nangangahulugan nin ibang temperament kan personalidad.

 Sa Jainismo 
Segun sa mga tekstong Jain siring kan Tattvārthsūtra asin Sarvārthasiddhi, igwa nin limang klase an kaaraman:
 Mati Jñāna (Sensory Knowledge)
 Śruta Jñāna (Scriptural Knowledge)
 Avadhi Jñāna (Clairvoyance)
 Manah prayāya Jñāna (Telepathy)
 Kevala Jnana (Omniscience)

 Sa Sikhismo 
An Gyan o Gian'' nanonongod sa ispiritwal na kaaraman. An mga tawong nakanood parating nanonongod bilang "Giani". Iyan naunambitan sa bilog na Guru Granth Sahib.

 Toltolan