Arkanghel Rafael
[[File:Saint_Raphael.JPG|right|thumb|''Saint Raphael the Archangel '' ni [[Bartolomé Esteban Murillo]]]]
Si '''Arkanghel Rafael''' ("binulong kan Dios") {{lang-he|רְפָאֵל}},<ref>{{Cite web|title=Strong's Hebrew Concordance – 7501|url=https://biblehub.com/hebrew/7501.htm|website=}}</ref> {{transl|he|Rəfāʾēl}}, [[Tiberian Hebrew|Tiberian]]: {{transl|he|Răp̄āʾēl}};<ref>{{Cite book|last=Khan|first=Geoffrey|title=The Tiberian Pronunciation Tradition of Biblical Hebrew, Volume 1|publisher=Open Book Publishers|year=2020|isbn=978-1783746767}}</ref> <small>[[Literal translation|lit.]]</small> 'God has healed'; {{lang-grc|Ραφαήλ}}, {{transl|grc|Raphaḗl}}; {{lang-cop|ⲣⲁⲫⲁⲏⲗ}}, {{transl|cop|Rafaêl}}; {{lang-ar|رفائيل}}, {{transl|ar|Rafāʾīl}}, or {{lang|ar|إسرافيل}}, {{transl|ar|Isrāfīl}}; {{lang-am|ሩፋኤል}}, {{transl|am|Rufaʾel}}. iyo an sarong [[arkanghel]] na enot na naunambitan sa [[Book of Tobit]] asin sa [[1 Enoch]], kapwa pigtantya na igwa nin petsa sa pag-ultanan kan ika-3 asin ika-2 na siglo BCE.{{sfn|Coogan|1993|p=642}}{{sfn|Barnes|1993|p=54}} Sa huring tradisyon na Hudyo, siya inedentipikar bilang saro sa tulong bisitang langitnon na inaling ni [[Abraham]] sa [[Oak of Mamre]]. Dai siya nginaranan sa [[New Testament]] o sa [[Quran]], alagad sa huring tradisyon na Kristyano pig-identipikar siya na igwa nin kakayahan na pagbulong nin helang asin bilang sarong anghel na binukag an katubigan sa [[Pool of Bethesda]] sa John 5:2–4,{{sfn|Coogan|1993|p=642}} asin sa Islam, kun saen an ngaran niya iyo an [[Israfil]], nasasabotan siya na iyo an dai nginaranan na anghel kan [[Sura 6|Quran 6:73]], nakatindog sagkod pa man na may darang sarong trumpeta sa saiyang ngabil, andam na mag-anunsyo kan [[Day of Judgment]]. Sa tradisyon na [[Gnostic]], si Rafael pigrepresentar sa [[Ophite Diagrams|Ophite Diagram]].<ref>{{Cite wikisource|author=[[Origen]]|translator=Frederick Crombie|title=Ante-Nicene Fathers|wslink=Ante-Nicene Fathers/Volume IV/Origen/Origen Against Celsus/Book VI/Chapter XXX|year=248|volume=IV|entry=Origen Against Celsus, chapter XXX}}</ref>

==Toltolan==
{{reflist}}
{{stub}}
Si Arkanghel Rafael ("binulong kan Dios") , , Tiberian: ; lit. 'God has healed'; , ; , ; , , or , ; , . iyo an sarong arkanghel na enot na naunambitan sa Book of Tobit asin sa 1 Enoch, kapwa pigtantya na igwa nin petsa sa pag-ultanan kan ika-3 asin ika-2 na siglo BCE. Sa huring tradisyon na Hudyo, siya inedentipikar bilang saro sa tulong bisitang langitnon na inaling ni Abraham sa Oak of Mamre. Dai siya nginaranan sa New Testament o sa Quran, alagad sa huring tradisyon na Kristyano pig-identipikar siya na igwa nin kakayahan na pagbulong nin helang asin bilang sarong anghel na binukag an katubigan sa Pool of Bethesda sa John 5:2–4, asin sa Islam, kun saen an ngaran niya iyo an Israfil, nasasabotan siya na iyo an dai nginaranan na anghel kan Quran 6:73, nakatindog sagkod pa man na may darang sarong trumpeta sa saiyang ngabil, andam na mag-anunsyo kan Day of Judgment. Sa tradisyon na Gnostic, si Rafael pigrepresentar sa Ophite Diagram.

Toltolan