Pandita Ramabai

{{Infobox tawo|honorific_prefix=|name=Pandita Ramabai|image=Pandita Ramabai Sarasvati 1858-1922 front-page-portrait.jpg|caption=|birth_name=Rama Dongre|birth_date={{birth date|1858|4|23|df=y}}|birth_place=[[Mangalore]], [[Madras Presidency]], British&nbsp;India|death_date={{death date and age|1922|4|5|1858|4|23|df=y}}|death_place=[[Kedgaon, Pune district|Kedgaon]], [[Bombay Presidency]], British&nbsp;India|nationality=<!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] -->|spouse={{marriage|Bipin Behari Medhvi|1880|1882|reason=his death}}|occupation=Social reformer|years_active=1885–1922|organization=Pandita Ramabai Mukti Mission, Kedgaon|known_for=Ministry among destitute and orphan girls|notable_works=''The High Caste Hindu Woman'' (1887)<ref>{{Cite web |last=Khan |first=Aisha |date=14 November 2018 |title=Overlooked No More: Pandita Ramabai, Indian Scholar, Feminist and Educator |url=https://www.nytimes.com/2018/11/14/obituaries/pandita-ramabai-overlooked.html |access-date=14 October 2024 |website=[[The New York Times]]}}</ref>|children=1}}

Si '''Pandita Ramabai Sarasvati''' (23 Abril 1858 – 5 Abril 1922) sarong repormador sosyal na Indian asin misyonerong Kristiyano. Siya an pinakaenot na babae na tinawan kan mga titulong ''Pandita'' bilang sarong iskolar [[Sanskrito|sa Sanskrit]] asin ''[[Saraswati|Sarasvati]]'' pagkatapos na siyasaton kan mga paratukdo kan Unibersidad kan Calcutta . <ref name="WHN2">{{cite web|title=Women's History Month: Pandita Ramabai|url=https://womenshistorynetwork.org/womens-history-month-pandita-ramabai/|website=Women's History Network|date=11 March 2011}}</ref> Saro siya sa sampulong babaeng delegado kan sesyon kan Kongreso kan 1889. <ref>{{Cite journal|url=https://www.academia.edu/4481937|title=Indian Christianity and National Movements|last1=Kollanoor|first1=Greger}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.importantindia.com/15397/short-biography-of-pandita-ramabai/|title=Short Biography of Ramabai|date=25 May 2015|access-date=23 October 2016|archive-date=7 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207235117/https://www.importantindia.com/15397/short-biography-of-pandita-ramabai/|url-status=}}</ref> Durante kan saiyang pag-istar sa Inglaterra kan amay na mga taon nin 1880, siya nagkombertir sa Kristiyanismo. Pagkatapos kaiyan, naglibot siya nin mahiwas sa Estados Unidos tanganing magkolekta nin mga pondo para sa mga dukha na babaeng Indian. Sa mga natipon na pondo, pinunan niya an Sharada Sadan para sa mga aki na balo. Kan huring parte kan dekada 1890, pigmukna niya an Mukti Mission, sarong Kristiyanong charity sa baryo nin Kedgaon, kwarentang milya sa sirangan kan siyudad nin Pune . <ref name="(Pandita)Ramabai2003">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oJGKf0efsRMC&pg=PP1|title=Pandita Ramabai's American Encounter: The Peoples of the United States (1889)|last=Ramabai Sarasvati (Pandita)|last2=Pandita Ramabai|publisher=Indiana University Press|year=2003|isbn=|pages=29–30}}</ref> <ref name="Feldhaus1998">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0FobxiflfVQC&pg=PA192|title=Images of Women in Maharashtrian Society|last=Anne Feldhaus|date=1998|publisher=SUNY Press|isbn=|page=205}}</ref> An misyon kan huri nginaranan na Pandita Ramabai Mukti Mission.

== Amay na buhay asin edukasyon ==
Si Pandita Ramabai Sarasvati namundag bilang Ramabai {{Efn|Some sources state Rama}} Dongre kan 23 Abril 1858 sa sarong pamilyang Chitpavan Brahmin na nagtataram nin Marathi. <ref name="nyt">{{Cite news|title=Overlooked No More: Pandita Ramabai, Indian Scholar, Feminist and Educator|last=Khan|first=Aisha|date=14 November 2018|url=https://nyti.ms/2DnDI6P}}</ref> An saiyang ama, si Anant Shastri Dongre, sarong iskolar sa Sanskrit, an nagtukdo saiya nin Sanskrit sa harong. An pambihirang pagkasadiosan ni Dongre an nagdara saiya na magbiyahe nin mahiwas sa bilog na India kaiba an saiyang pamilya. An saiyang ina, si Lakshmi, inagom an mas gurang na si Anant Shastri sa edad na siyam. Si Anant Shastri pabor sa edukasyon kan mga babae asin nagpoon na magtukdo nin Sanskrit ki Lakshmi. Kabaliktaran nanggad ini sa lakop na mga kostumbre. <ref>{{Cite book|title=Vikal Vidrohini Pandita Ramabai|last=Sujata|publisher=Rajkamal|year=2023|isbn=|edition=1st|location=New Delhi|pages=11–12}}</ref> Si Ramabai nagkaigwa nin pagkabantad sa pagtaram sa publiko sa paagi nin pagpartisipar sa pampublikong pag-awit kan pamilya kan Purana sa mga lugar nin pag-pilgrimage sa palibot kan India, na iyo an paagi kun pano sinda nagkaigwa nin kadikit na pagbuhay. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kosambi|first=Meera|date=24–31 October 1992|title=Indian Response to Christianity, Church and Colonialism: The Case of Pandita Ramabai|url=https://www.jstor.org/stable/4399059}}</ref> Si Lakshmi nagin mahusay sa Sanskrit na siya man nagtutukdo sa mga hoben na aking lalaki, alagad ini kinontra nin grabe kan mga ortodoksong Brahmin. Ini an mga sirkumstansya na nagpirit ki Anant Shastri na magbalyo kaiba an saiyang pamilya sa sarong medyo mapungaw na lugar. <ref name=":42">{{Cite web|title=Pandita Ramabai: Life and landmark writings|url=https://www.routledge.com/Pandita-Ramabai-Life-and-landmark-writings/Kosambi/p/book/9781138488588|access-date=31 March 2023|website=Routledge & CRC Press|language=en}}</ref>

== Impluwensya sa amay na Pentecostalismo ==
An mga iskolar kan Pentecostalismo nagpoon nang mag-eksplorar kan posibilidad na imbes na nagpoon sa sarong pangyayari sa bantog na Azusa Street Church sa Los Angeles kan 1906, an mga ginikanan kan Pentecostalismo pwedeng masubaybayan sa mga relihiyosong pagbangon sa bilog na kinaban, na pig-interpretar kan mga partisipante bilang mga senyales nin sarong bagong panahon sa kasaysayan kan mga Kristiyano. An pambihirang mga estado nin isip-pisikal na kaiba kan mga emosyonal na grabeng pagbuhay liwat nagkaigwa nin manlaen-laen na porma sa manlaen-laen na lugar. Si Minnie Abrams, an Amerikanong katabang ni Ramabai asin sarong beteranong misyonero na may haraning asosasyon sa mobimiento nin Kabanalan, nagbareta na kan Hunyo 1905, sampulong bulan bago an pagbuhay liwat sa Azusa Street, sarong matron an nakaabot sa sarong dormitoryo nin mga daragita na nagtatangis, namimibi, asin nagkukumpisal kan saindang mga kasalan. Dangan, sarong daragita an nagpatotoo na siya nabigla sa pagturog huli sa pagmati na siya kinarigos sa kalayo. <ref name=":32">{{Cite journal|last=McGee|first=Gary B.|date=1999|title="Latter Rain" Falling in the East: Early-Twentieth-Century Pentecostalism in India and the Debate over Speaking in Tongues|journal=Church History|volume=68|issue=3|pages=648–665|doi=|jstor=3170042|s2cid=162798722}}</ref> Siring sa sinabi ni Michael Bergunder, an Mukti Mission parte kan sarong network nin mga institusyon nin misyonero na Protestante na kan amay na ika-beinte siglo naglakop sa bilog na kinaban. <ref>{{Cite book|title=The South Indian Pentecostal Movement in the Twentieth Century|last=Bergunder|first=Michael|publisher=William B. Eerdmans Publishing Company|year=2008}}</ref> An network na ini pinagbilog nin sarong mahiwas na sistema nin mga newsletter, pamphlets, mga libro asin iba pang klase nin print media, kaiba an mga kumperensya na nagdara nin mga misyonero sa orolay sa lambang saro, asin pagbiyahe na nagdara nin mga misyonero asin mga tagasuporta gikan sa sarong istasyon nin misyon pasiring sa sunod. Kaya, an bareta manungod sa "banal na kalayo" sa Mukti Mission, kaiba an mga pagbuhay liwat na nangyayari na may garo baga kasabay sa bilog na kinaban nagdara sa kadaklan na magtubod na an sarong pankinaban na "pagbubo kan Espiritu Santo" nangyayari. Dakul na mga misyonero an personal na nagduman sa Kedgaon tanganing magbisita asin magboluntaryo, bilang simbag sa bareta kan pagputok kan Espiritu Santo sa mga estudyante. <ref name=":33">{{Cite journal|last=McGee|first=Gary B.|date=1999|title="Latter Rain" Falling in the East: Early-Twentieth-Century Pentecostalism in India and the Debate over Speaking in Tongues|journal=Church History|volume=68|issue=3|pages=648–665|doi=|jstor=3170042|s2cid=162798722}}</ref>
[[Ladawan:Pandita_Ramabai,_Manoramabai,_and_European_workers_and_friends.jpg|thumb| Pandita Ramabai, Manorama, mga tagasuporta kan mga Misyonero sa Europa asin Amerika]]

== Personal na buhay ==
Sa kadakol na paagi, an buhay pampamilya ni Pandita Ramabai naghale sa mga pamantayan na piglalaoman sa mga babae kan saiyang panahon. An saiyang pagkaaki pano nin mga kasakitan asin amay siyang nawara an saiyang mga magurang. An saiyang kasal ki Bipin Bihari Medhvi naglampas sa mga linya nin kasta. Dugang pa, kan magadan an saiyang agom pakalihis sana nin duwang taon na pag-agoman, sia nawalat na balo. Sa irarom nin ordinaryong mga sirkumstansya, an siring na trahedya nagbugtak sa mga babaeng Indian kan ika-19 siglo sa sarong madaling mabiktima na kamugtakan, na nagsasarig sa pamilya kan saindang nagadan na agom para sa suporta. Si Pandita Ramabai, alagad, nagtagal bilang sarong independienteng babae, asin sarong nagsosolong ina ki Manorama Bai. Sinigurado niya na si Manorama Bai na-edukar, pareho sa Wantage kan mga tugang na babae kan CSMV, asin kan huri sa Bombay University, kun saen nakua ni Manorama an saiyang BA. Pagkatapos magduman sa Estados Unidos para sa mas halangkaw na pag-adal, nagbalik siya sa India kun saen siya nagtrabaho na magkaibanan ki Ramabai. Nagserbing enot bilang Prinsipal kan Sharada Sadan, tinabangan man niya an saiyang ina sa pagmukna kan Christian High School sa Gulbarga (ngonyan nasa Karnataka), sarong atrasado na distrito kan timog na Indya, kan 1912. Kan 1920 an salud ni Ramabai nagpoon na magluya asin itinalaga niya an saiyang aking babae bilang an saro na masakop kan ministeryo kan Mukti Mission. Alagad, nagadan si Manorama kan 1921. An saiyang kagadanan sarong pagkabigla ki Ramabai. Pakalihis nin siyam na bulan, kan 5 Abril 1922, si Ramabai mismo nagadan huli sa septic bronchitis, sa edad na 63. 

== Mga premyo asin onra ==
[[Ladawan:Pandita_Ramabai_1989_stamp_of_India.jpg|thumb| Ramabai sa sarong selyo kan 1989 kan India]]

* "Pandita" asin "Sarasvati" sa Bengal (bago magduman sa Britanya), na minimidbid an saiyang mga kakayahan sa Sanskrit. 
* <nowiki><i id="mw9A">Kaisari-i-Hind</i></nowiki> Medal para sa serbisyo sa komunidad kan 1919, na itinao kan Gobyerno Kolonyal kan Britanya kan India. <ref>Butler (1922), [[iarchive:panditaramabais00butlgoog/page/n98|p. 83]]</ref>
* Siya ginigirumdom sa [[Simbahan kan Inglatera|Simbahan kan Inglaterra]] sa paagi nin sarong paggirumdom kan ika-30 nin Abril. <ref>{{Cite web|title=The Calendar|url=https://www.churchofengland.org/prayer-and-worship/worship-texts-and-resources/common-worship/churchs-year/calendar|access-date=27 March 2021|website=The Church of England|language=en}}</ref>
* Kan 26 Oktubre 1989, bilang pagmidbid sa saiyang kontribusyon sa pag-uswag kan mga babaeng Indian, an Gobyerno kan India nagluwas nin sarong selyo nin paggirumdom. <ref>{{cite web|url=http://postagestamps.gov.in/Stamps_List.aspx|title=Indian Postage Stamps 1947–2000|publisher=Department of Posts, Ministry of Communications, Government of India|access-date=9 April 2019|archive-date=21 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121210123/http://postagestamps.gov.in/Stamps_List.aspx|dead-url=yes}}</ref>

== Hilingon man ==
[[:en:Kartini|Kartini]]

== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
Si Pandita Ramabai Sarasvati (23 Abril 1858 – 5 Abril 1922) sarong repormador sosyal na Indian asin misyonerong Kristiyano. Siya an pinakaenot na babae na tinawan kan mga titulong Pandita bilang sarong iskolar sa Sanskrit asin Sarasvati pagkatapos na siyasaton kan mga paratukdo kan Unibersidad kan Calcutta .  Saro siya sa sampulong babaeng delegado kan sesyon kan Kongreso kan 1889.   Durante kan saiyang pag-istar sa Inglaterra kan amay na mga taon nin 1880, siya nagkombertir sa Kristiyanismo. Pagkatapos kaiyan, naglibot siya nin mahiwas sa Estados Unidos tanganing magkolekta nin mga pondo para sa mga dukha na babaeng Indian. Sa mga natipon na pondo, pinunan niya an Sharada Sadan para sa mga aki na balo. Kan huring parte kan dekada 1890, pigmukna niya an Mukti Mission, sarong Kristiyanong charity sa baryo nin Kedgaon, kwarentang milya sa sirangan kan siyudad nin Pune .   An misyon kan huri nginaranan na Pandita Ramabai Mukti Mission.

 Amay na buhay asin edukasyon 
Si Pandita Ramabai Sarasvati namundag bilang Ramabai  Dongre kan 23 Abril 1858 sa sarong pamilyang Chitpavan Brahmin na nagtataram nin Marathi.  An saiyang ama, si Anant Shastri Dongre, sarong iskolar sa Sanskrit, an nagtukdo saiya nin Sanskrit sa harong. An pambihirang pagkasadiosan ni Dongre an nagdara saiya na magbiyahe nin mahiwas sa bilog na India kaiba an saiyang pamilya. An saiyang ina, si Lakshmi, inagom an mas gurang na si Anant Shastri sa edad na siyam. Si Anant Shastri pabor sa edukasyon kan mga babae asin nagpoon na magtukdo nin Sanskrit ki Lakshmi. Kabaliktaran nanggad ini sa lakop na mga kostumbre.  Si Ramabai nagkaigwa nin pagkabantad sa pagtaram sa publiko sa paagi nin pagpartisipar sa pampublikong pag-awit kan pamilya kan Purana sa mga lugar nin pag-pilgrimage sa palibot kan India, na iyo an paagi kun pano sinda nagkaigwa nin kadikit na pagbuhay.  Si Lakshmi nagin mahusay sa Sanskrit na siya man nagtutukdo sa mga hoben na aking lalaki, alagad ini kinontra nin grabe kan mga ortodoksong Brahmin. Ini an mga sirkumstansya na nagpirit ki Anant Shastri na magbalyo kaiba an saiyang pamilya sa sarong medyo mapungaw na lugar. 

 Impluwensya sa amay na Pentecostalismo 
An mga iskolar kan Pentecostalismo nagpoon nang mag-eksplorar kan posibilidad na imbes na nagpoon sa sarong pangyayari sa bantog na Azusa Street Church sa Los Angeles kan 1906, an mga ginikanan kan Pentecostalismo pwedeng masubaybayan sa mga relihiyosong pagbangon sa bilog na kinaban, na pig-interpretar kan mga partisipante bilang mga senyales nin sarong bagong panahon sa kasaysayan kan mga Kristiyano. An pambihirang mga estado nin isip-pisikal na kaiba kan mga emosyonal na grabeng pagbuhay liwat nagkaigwa nin manlaen-laen na porma sa manlaen-laen na lugar. Si Minnie Abrams, an Amerikanong katabang ni Ramabai asin sarong beteranong misyonero na may haraning asosasyon sa mobimiento nin Kabanalan, nagbareta na kan Hunyo 1905, sampulong bulan bago an pagbuhay liwat sa Azusa Street, sarong matron an nakaabot sa sarong dormitoryo nin mga daragita na nagtatangis, namimibi, asin nagkukumpisal kan saindang mga kasalan. Dangan, sarong daragita an nagpatotoo na siya nabigla sa pagturog huli sa pagmati na siya kinarigos sa kalayo.  Siring sa sinabi ni Michael Bergunder, an Mukti Mission parte kan sarong network nin mga institusyon nin misyonero na Protestante na kan amay na ika-beinte siglo naglakop sa bilog na kinaban.  An network na ini pinagbilog nin sarong mahiwas na sistema nin mga newsletter, pamphlets, mga libro asin iba pang klase nin print media, kaiba an mga kumperensya na nagdara nin mga misyonero sa orolay sa lambang saro, asin pagbiyahe na nagdara nin mga misyonero asin mga tagasuporta gikan sa sarong istasyon nin misyon pasiring sa sunod. Kaya, an bareta manungod sa "banal na kalayo" sa Mukti Mission, kaiba an mga pagbuhay liwat na nangyayari na may garo baga kasabay sa bilog na kinaban nagdara sa kadaklan na magtubod na an sarong pankinaban na "pagbubo kan Espiritu Santo" nangyayari. Dakul na mga misyonero an personal na nagduman sa Kedgaon tanganing magbisita asin magboluntaryo, bilang simbag sa bareta kan pagputok kan Espiritu Santo sa mga estudyante. 
thumb| Pandita Ramabai, Manorama, mga tagasuporta kan mga Misyonero sa Europa asin Amerika

 Personal na buhay 
Sa kadakol na paagi, an buhay pampamilya ni Pandita Ramabai naghale sa mga pamantayan na piglalaoman sa mga babae kan saiyang panahon. An saiyang pagkaaki pano nin mga kasakitan asin amay siyang nawara an saiyang mga magurang. An saiyang kasal ki Bipin Bihari Medhvi naglampas sa mga linya nin kasta. Dugang pa, kan magadan an saiyang agom pakalihis sana nin duwang taon na pag-agoman, sia nawalat na balo. Sa irarom nin ordinaryong mga sirkumstansya, an siring na trahedya nagbugtak sa mga babaeng Indian kan ika-19 siglo sa sarong madaling mabiktima na kamugtakan, na nagsasarig sa pamilya kan saindang nagadan na agom para sa suporta. Si Pandita Ramabai, alagad, nagtagal bilang sarong independienteng babae, asin sarong nagsosolong ina ki Manorama Bai. Sinigurado niya na si Manorama Bai na-edukar, pareho sa Wantage kan mga tugang na babae kan CSMV, asin kan huri sa Bombay University, kun saen nakua ni Manorama an saiyang BA. Pagkatapos magduman sa Estados Unidos para sa mas halangkaw na pag-adal, nagbalik siya sa India kun saen siya nagtrabaho na magkaibanan ki Ramabai. Nagserbing enot bilang Prinsipal kan Sharada Sadan, tinabangan man niya an saiyang ina sa pagmukna kan Christian High School sa Gulbarga (ngonyan nasa Karnataka), sarong atrasado na distrito kan timog na Indya, kan 1912. Kan 1920 an salud ni Ramabai nagpoon na magluya asin itinalaga niya an saiyang aking babae bilang an saro na masakop kan ministeryo kan Mukti Mission. Alagad, nagadan si Manorama kan 1921. An saiyang kagadanan sarong pagkabigla ki Ramabai. Pakalihis nin siyam na bulan, kan 5 Abril 1922, si Ramabai mismo nagadan huli sa septic bronchitis, sa edad na 63. 

 Mga premyo asin onra 
thumb| Ramabai sa sarong selyo kan 1989 kan India

 "Pandita" asin "Sarasvati" sa Bengal (bago magduman sa Britanya), na minimidbid an saiyang mga kakayahan sa Sanskrit. 
 <i id="mw9A">Kaisari-i-Hind</i> Medal para sa serbisyo sa komunidad kan 1919, na itinao kan Gobyerno Kolonyal kan Britanya kan India. Butler (1922), p. 83
 Siya ginigirumdom sa Simbahan kan Inglaterra sa paagi nin sarong paggirumdom kan ika-30 nin Abril. 
 Kan 26 Oktubre 1989, bilang pagmidbid sa saiyang kontribusyon sa pag-uswag kan mga babaeng Indian, an Gobyerno kan India nagluwas nin sarong selyo nin paggirumdom. 

 Hilingon man 
Kartini

 Toltolan