Kannada
{{Infobox language
| name             = Kannada
| nativename       = {{lang|kn|ಕನ್ನಡ}}
| pronunciation    = {{IPA-kn|ˈkɐnːɐɖa|}}
| states           = [[India]]
| region           = [[Karnataka]]
| ethnicity        = [[Banwang Kannada|Mga Kannadiga]]
| speakers         = 43.6 milyon
| date             = 2011
| ref              = <ref name="Ethnologue_kan">{{e25|kan}}</ref>
| speakers2        = [[Second language|L2 speakers]]: 15 million<ref name="Ethnologue_kan"/>
| revived-category = Karavali Kannada, Havyaka Kannada, Kolara Kannada, Malenada Kannada, Mysuru Kannada
| familycolor      = Dravidian
| fam2             = [[Southern Dravidian languages|Southern]]
| fam3             = [[Tamil–Kannada languages|Tamil–Kannada]]<ref name="ta-ka">Zvelebil (fig. 36) and Krishnamurthy (fig. 37) in Shapiro and Schiffman (1981), pp. 95–96</ref>
| fam4             = [[Kannada–Badaga]]
| ancestor         = [[Old Kannada]]
| script           = [[Eskriturang Kannada]]<br/>[[Kannada Braille]]
| nation           = {{flag|Indya}}
* [[Karnataka]]
| agency           = Mga akademya asin gobyerno nin [[Karnataka]]<ref>{{cite book|title=The Karnataka official language act, 1963&nbsp;– Karnataka Gazette (Extraordinary) Part IV-2A|year=1963|publisher=[[Government of Karnataka]]|pages=33}}</ref>
| iso1             = kn
| iso2             = kan
| iso3             = kan
| lingua           = 49-EBA-a
| image            = Shukla Kannada.svg
| imagescale       = 
| imagecaption     = An katagang "Kannada" sa [[eskriturang Kannada]]
| map              = Kannada language distribution.svg
| mapcaption       = Pagkawarak kan mga tinubong parataram nin Kannada, mayoriya sa mairom na asul asin minoriya sa mapusaw na asul.<ref>{{cite book|chapter-url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00maplinks/overview/languages/himal1992max.jpg|chapter=Currency of Selected Languages and Scripts|title=A Historical Atlas of South Asia|last=Schwartzberg|first=Joseph E.|author-link=Joseph E. Schwartzberg|date=1978|publisher=University of Chicago Press|page=102|isbn=978-0195068696}}</ref>
| glotto           = nucl1305
| glottorefname    = Kannada
| notice           = IPA
}}

An '''Kannada''' ({{IPAc-en|ˈ|k|ɑː|n|ə|d|ə|,_|ˈ|k|æ|n|-}};<ref>{{MerriamWebsterDictionary|Kannada}}</ref><ref>{{Cite OED|Kannada}}</ref> ಕನ್ನಡ, {{IPA-kn|ˈkɐnːɐɖa|}}), dati midbid sa apod na '''Canarese''',<ref name="WesleyanMissionPress1858">{{cite book |last1=Reeve |first1=William |url=https://archive.org/details/adictionarycana00sandgoog |title=A Dictionary, Canarese and english |year=1858 |publisher=Wesleyan Mission Press |editor1-last=Sanderson |editor1-first=Daniel |location=Bangalore |access-date=18 January 2017}}</ref> sarong [[Mga lenggwaheng Dravidian|lenggwaheng Dravidian language]] na pigtataram mass lakopan kan mga taga-[[Karnataka]] sa sud-solnapan nin Indya, na may mga minoriyang parataram sa paralibot na mga estado. Ini igwang mga 47&nbsp;milyon ns katutubong parataram, asin man ikaduwa asin ikatolong tataramon kan mga 13&nbsp;milyon na mga bakong-tinubo na parataram sa Karnataka.

An Kannada iyo an nagin lenggwaheng sa korte kan magkapirang mga dinastiya sa [[habagatan Indya|habagatan]] asin [[sentral India]], siring sa  minasunod: [[Kadambas]], [[Chalukyas]], [[Rashtrakuta]]s, [[Yadava Dynasty]] o [[Seuna]]s, [dinastiyang [Western Ganga]], [[Wodeyars of Mysore]], [[Nayakas nin Keladi]]<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=Itp2twGR6tsC&dq=yadavas+kannada&pg=RA1-PA45 | title=The Indo-Aryan Languages | isbn=9780521299442 | last1=Masica | first1=Colin P. | date=9 September 1993 }}</ref> imperyong [[Hoysala]] asin [[Vijayanagara]]. Opisysl asin administratibong lenggwahe kan estado nin Karnataka,<ref name="official">{{cite web|url=http://dpal.kar.nic.in/26%20of%201963%20(E).pdf|title=The Karnataka Official Language Act|work=Official website of Department of Parliamentary Affairs and Legislation|publisher=Government of Karnataka|access-date=29 June 2007}}</ref> ini man an may [[Mga Lenggwaheng nmay opisyal na status sa Indya|nakaabang na status]] sa Indya asin ini nakabali sa [[klasikal na lenggwahe nin Indya|mga designadong klasikal na lenggwahe]].<ref name="tag">Kuiper (2011), p. 74</ref><ref name="oldest">R Zydenbos in Cushman S, Cavanagh C, Ramazani J, Rouzer P, ''The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics: Fourth Edition'', p. 767, Princeton University Press, 2012, {{ISBN|978-0-691-15491-6}}</ref>

An tataramon na Kannada nasusurat gamit an [[eskritong Kannada]], na ini tuminalubo hale sa ika-5ng-siglong  [[Eskritong Kadamba]]. An Kannada napagtibay epigrapikalmente nin mga saro may kabanga nang millennia asin sa literaturang [[Literaturang Lumang Kannada|Lumang Kannada]] nagrambong kan ika-6 na siglo [[Dinastiyang Western Ganga |Ganga'ng dinastiya]]<ref>{{cite web|url=http://www.classicalkannada.org/DataBase/KannwordHTMLS/CLASSICAL%20KANNADA%20LAND%20HISTORY%20AND%20PEOPLE%20HTML/GANGAS%20OF%20TALAKADU%20HTML.htm
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725175732/http://www.classicalkannada.org/DataBase/KannwordHTMLS/CLASSICAL%20KANNADA%20LAND%20HISTORY%20AND%20PEOPLE%20HTML/GANGAS%20OF%20TALAKADU%20HTML.htm
|url-status=dead
|archive-date=25 July 2011
|title=Gangas of Talakad
|work=Official website of the [[Central Institute of Indian Languages]], India
|publisher=classicalkannada.org
|access-date=12 May 2008}}</ref> asin durante kan ika-9 na siglo kan [[Dinastiya Rashtrakuta]].<ref>{{cite web
 |url=http://www.classicalkannada.org/DataBase/KannwordHTMLS/CLASSICAL%20KANNADA%20LAND%20HISTORY%20AND%20PEOPLE%20HTML/RASHTRAKUTA%20DYNASTY.htm
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110110232151/http://www.classicalkannada.org/DataBase/KannwordHTMLS/CLASSICAL%20KANNADA%20LAND%20HISTORY%20AND%20PEOPLE%20HTML/RASHTRAKUTA%20DYNASTY.htm
 |url-status=dead
 |archive-date=10 January 2011 |title=Rastrakutas
 |publisher=Official website of the [[Central Institute of Indian Languages]]
 |access-date=12 May 2008 }}</ref><ref name="tradition">Zvelebil (1973), p. 7 (Introductory, chart)</ref> An Kannada igwang [[Literaturang Kannada|daing-putol na historya sa literatura]] nin sobra sa sangribong taon.<ref name="thousand">Garg (1992), p. 67</ref> An literatura nin Kannada naduholan na nin 8 [[Jnanpith Award|Jnanapith gawad]], na ini hustong-husto para sa arinman na lenggwaheng Dravidian asin ikaduwang pinakataas sa arinman na lenggwaheng Indyano.<ref>{{Cite web|url=http://www.karnatakavision.com/jnanpeeth-awardees.php|title=Jnanpeeth Awardees from Karnataka &#124; Jnanapeeta Awardees &#124; Jnanpith Award|website=www.karnatakavision.com|access-date=5 July 2018|archive-date=11 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211020638/http://www.karnatakavision.com/jnanpeeth-awardees.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsgram.com/eight-kannada-authors-who-have-won-prestigious-jnanpith-award/|title=Jnanpith Award: Eight Kannada authors who have won 'Jnanpith Award'|date=5 September 2017|access-date=7 March 2023|archive-date=22 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201222120049/https://www.newsgram.com/eight-kannada-authors-who-have-won-prestigious-jnanpith-award/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bestcurrentaffairs.com/jnanpith-awards-winners-full-list/ |title=Jnanpith Awards Winners Full List|date=27 July 2016}}</ref> Kan Hulyo 2011, sarong sentro sa pag'adal kan klasikal na Kannada an itinugdas komo kabtang kan [[Central Institute of Indian Languages]] sa [[Mysore]] ngani mapaorog an pagsaligsig kan dapit sa lenggwaheng ini.<ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/ciil-to-head-centre-for-classical-kannada-study/169646-60-119.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111170247/http://ibnlive.in.com/news/ciil-to-head-centre-for-classical-kannada-study/169646-60-119.html |url-status=dead |archive-date=11 January 2012 |title=IBNLive – CIIL to head Centre for classical Kannada study |publisher=ibnlive.in.com |date=23 July 2011 |access-date=12 February 2013}}</ref>

== Distribusyon geograpiko ==
An Kannada igwang 43.5&nbsp;milyon na katutubong parataram sa Indya kan ginibo an  2011 na senso. Ini an mayor na lenggwahe sa estado nin [[Karnataka]], kun saen ini tinataram nin mga tinubng nagbibilang {{sigfig|40.622836|3}} milyon katawo, o mga duwa-katolohan kan populasyon kan estado. Igwa man mga katutubong parataram sa kataraid na estado nin [[Tamil Nadu]] ({{sigfig|1141976|3}} speakers), [[Maharashtra]] ({{sigfig|993133|3}}), [[Andhra Pradesh]]/[[Telangana]] ({{sigfig|532937|3}}), [[Kerala]] ({{sigfig|78067|3}}) and [[Goa]] ({{sigfig|67837|3}}).<ref>{{cite web|title = C-16: Population by mother tongue, India – 2011| author = Office of the Registrar General & Census Commissioner, India| url = https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10191| access-date = 16 November 2022}}</ref> Ini tinataram man na ikaduwa o ikatolong lenggwahe nin sobra sa 12.9&nbsp;milyon na bakong-tinubong mga parataram sa Karnataka.<ref name="2001census">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Indiaspeak-English-is-our-2nd-language/articleshow/5680962.cms|title=Indiaspeak: English is our 2nd language|work=[[The Times of India]]|date=14 March 2010 }}</ref>

An Kannadigas binibilog na ikatolong pinakadakulang grupong etniko sa Tamil Nadu asin ini naabot 1.23&nbsp;milyon na ini 2.2% kan populasyon nin Tamil Nadu.<ref name="TimesofIndia">{{cite news
| first = Rema
| last = Nagarajan
| url = http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Kannadigas-TNs-3rd-biggest-group/articleshow/2954903.cms
| title = Kannadigas TN's 3rd biggest group
| newspaper = [[The Times of India]]
| date = 16 April 2008
}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=M2uPAgAAQBAJ&q=Kannada&pg=PA84|title=The Territories and States of India|last1=Boland-Crewe|first1=Tara|last2=Lea|first2=David|publisher=Routledge|year=2003|isbn=9781135356255|pages=224–226}}</ref>

==Toltolan==
{{reflist}}
{{Tataramon-tamboan}}

[[Kategorya:Mga Tataramon nin Indya]]
[[Kategorya:Mga :Lenggwaheng pinagtibay poon ika-5ng siglo]]
[[Kategorya:Lenggwaheng klasikal sa Indya]]
[[Kategorya:Mga lenggwaheng Dravidian]]
[[Kategorya:Lenggwaheng Kannda]]
[[Kategorya:Mga Lenggwahe sa Andhra Pradesh]]
[[Kategorya:Mga Lenggwahe nin Karnataka]]
[[Kategorya:Mga Lenggwahe nin Kerala]]
[[Kategorya:Mga Lenggwahe nin Tamil Nadu]]
[[Kategorya:Mga Lenggwahe nin Telangana]]
[[Kategorya:Mga Lenggwaheng may napapalaen na sistema nin pagsurat]]
[[Kategorya:Mga Lenggwaheng opisyalement sinusurat sa eskritong Indiko]]
[[Kategorya:Mga Opisyal na lenggwahe nin Indya]]
[[Kategorya:Mga Minimidbid na mga lenggwahe kan Sahitya Akademi]]
An Kannada (; ಕನ್ನಡ, ), dati midbid sa apod na Canarese, sarong lenggwaheng Dravidian language na pigtataram mass lakopan kan mga taga-Karnataka sa sud-solnapan nin Indya, na may mga minoriyang parataram sa paralibot na mga estado. Ini igwang mga 47 milyon ns katutubong parataram, asin man ikaduwa asin ikatolong tataramon kan mga 13 milyon na mga bakong-tinubo na parataram sa Karnataka.

An Kannada iyo an nagin lenggwaheng sa korte kan magkapirang mga dinastiya sa habagatan asin sentral India, siring sa  minasunod: Kadambas, Chalukyas, Rashtrakutas, Yadava Dynasty o Seunas, [dinastiyang [Western Ganga]], Wodeyars of Mysore, Nayakas nin Keladi imperyong Hoysala asin Vijayanagara. Opisysl asin administratibong lenggwahe kan estado nin Karnataka, ini man an may nakaabang na status sa Indya asin ini nakabali sa mga designadong klasikal na lenggwahe.Kuiper (2011), p. 74R Zydenbos in Cushman S, Cavanagh C, Ramazani J, Rouzer P, The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics: Fourth Edition, p. 767, Princeton University Press, 2012, 

An tataramon na Kannada nasusurat gamit an eskritong Kannada, na ini tuminalubo hale sa ika-5ng-siglong  Eskritong Kadamba. An Kannada napagtibay epigrapikalmente nin mga saro may kabanga nang millennia asin sa literaturang Lumang Kannada nagrambong kan ika-6 na siglo Ganga'ng dinastiya asin durante kan ika-9 na siglo kan Dinastiya Rashtrakuta.Zvelebil (1973), p. 7 (Introductory, chart) An Kannada igwang daing-putol na historya sa literatura nin sobra sa sangribong taon.Garg (1992), p. 67 An literatura nin Kannada naduholan na nin 8 Jnanapith gawad, na ini hustong-husto para sa arinman na lenggwaheng Dravidian asin ikaduwang pinakataas sa arinman na lenggwaheng Indyano. Kan Hulyo 2011, sarong sentro sa pag'adal kan klasikal na Kannada an itinugdas komo kabtang kan Central Institute of Indian Languages sa Mysore ngani mapaorog an pagsaligsig kan dapit sa lenggwaheng ini.

 Distribusyon geograpiko 
An Kannada igwang 43.5 milyon na katutubong parataram sa Indya kan ginibo an  2011 na senso. Ini an mayor na lenggwahe sa estado nin Karnataka, kun saen ini tinataram nin mga tinubng nagbibilang  milyon katawo, o mga duwa-katolohan kan populasyon kan estado. Igwa man mga katutubong parataram sa kataraid na estado nin Tamil Nadu ( speakers), Maharashtra (), Andhra Pradesh/Telangana (), Kerala () and Goa (). Ini tinataram man na ikaduwa o ikatolong lenggwahe nin sobra sa 12.9 milyon na bakong-tinubong mga parataram sa Karnataka.

An Kannadigas binibilog na ikatolong pinakadakulang grupong etniko sa Tamil Nadu asin ini naabot 1.23 milyon na ini 2.2% kan populasyon nin Tamil Nadu.

Toltolan

Kategorya:Mga Tataramon nin Indya
Kategorya:Mga :Lenggwaheng pinagtibay poon ika-5ng siglo
Kategorya:Lenggwaheng klasikal sa Indya
Kategorya:Mga lenggwaheng Dravidian
Kategorya:Lenggwaheng Kannda
Kategorya:Mga Lenggwahe sa Andhra Pradesh
Kategorya:Mga Lenggwahe nin Karnataka
Kategorya:Mga Lenggwahe nin Kerala
Kategorya:Mga Lenggwahe nin Tamil Nadu
Kategorya:Mga Lenggwahe nin Telangana
Kategorya:Mga Lenggwaheng may napapalaen na sistema nin pagsurat
Kategorya:Mga Lenggwaheng opisyalement sinusurat sa eskritong Indiko
Kategorya:Mga Opisyal na lenggwahe nin Indya
Kategorya:Mga Minimidbid na mga lenggwahe kan Sahitya Akademi