Toña la Negra
{{Infobox person
| name            = Toña la Negra
| background      = solo_singer
| image           = 
| image_size      = 250px
| landscape       = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->
| alt             = 
| caption         = Toña la Negra sa ''[[María Eugenia]]'' (1943).
| birth_name      = Antonia del Carmen Peregrino Álvarez
| birth_date      = {{birth date|1912|11|2|df=yes}}
| birth_place     = [[Veracruz, Veracruz|Veracruz]], [[Veracruz]], [[Mexico]]
| death_date      = {{death date and age|1982|11|19|1912|11|2|df=yes}}
| death_place     = [[Siyudad nin Mehiko]], Mehiko                                                                                                  | death_cause     = [[atake sa puso]] and [[Lynphoma]] 
| genre           = {{flatlist|
* [[Bolero]]
* [[canción]]}}
| occupation      = {{flatlist|
* Singer
* actress}}
| years_active    = 1932–1982
| label           = {{flatlist|
* [[RCA Victor]]
* [[Peerless Records|Peerless]]
* [[Orfeón]]}}
| associated_acts = {{flatlist|
* [[Agustín Lara]]
* [[Ana María Fernández]] 
* [[Pedro Vargas]]
* [[Sonora Matancera]]}}
| website         = <!-- {{URL|example.com}} -->
}}

Si '''Antonia del Carmen Peregrino Álvarez'''<ref name="Birth record of Antonia del Carmen Peregrino Álvarez">{{cite web|title=Birth record of Antonia del Carmen Peregrino Álvarez|url=https://familysearch.org/ark:/61903/3:1:33SQ-GTF4-9SQC?i=77&wc=MDNB-NZS%3A217351001%2C217563701&cc=1922413|website=[[FamilySearch]]|accessdate=23 June 2017}}</ref><ref name="Mexico, Distrito Federal, Civil Registration">{{cite web|title=Antonia del Carmen Peregrino Álvarez - Mexico, Distrito Federal, Civil Registration|url=https://familysearch.org/ark:/61903/3:1:33SQ-GRL5-P4Y?cc=1923424|website=[[FamilySearch]]|accessdate=23 June 2017}}</ref> (2 November 1912<ref name="Birth record of Antonia del Carmen Peregrino Álvarez" /> – 19 November 1982), bisto sa bansag niya sa entablado na '''Toña la Negra''' (Toña, an Maitom na Babae), sarong [[Mexican people|Mehikano]]ng parakanta asin aktres na may dikit na dugong [[Afro-Mexicans|Aprikano]], bantog sa saiyang interpretasyon kan [[bolero]] asin ''[[canción|mga kansyon]]'' tinokda' ni [[Agustín Lara]].

==Buhay asin karera==
Si Toña la Negra namundag Antonia del Carmen Peregrino Álvarez kan 2 Nobyembre 1912 sa La Huaca, kadulon kan [[Veracruz (city)|Veracruz]], [[Veracruz]]. An saiyang ama, Timoteo Peregrino Reyes (namundag, c. 1857), naggigitara{{sfn|Figueroa Hernández|2012|p=16}} asin kagmuknang kaapil nin sarong kaayonan nin mga trabahador sa pantalan.{{sfn|Figueroa Hernández|2012|p=11}} An ina niya, si Daría Álvarez Campos (namundag, c. 1867), nagkakanta sa mga tiripon nin pamilya.{{sfn|Figueroa Hernández|2012|p=16}} Si Toña igwang apat na tugang asin tolo man na tugang sa ama.{{sfn|Figueroa Hernández|2012|p=15}}

An lolo niya sa ama, si Severo Peregrino, gikan sa [[Port-au-Prince]], [[Haiti]] asin nag'imigrar sa [[Mehiko]] kan Ika-19ng siglo.{{sfn|Figueroa Hernández|2012|p=11}}

Si Toña nagpoon kan saiyang karera kan mga 1920 na nagkakantang [[tango]] komo pangenot na parakanta kan Trío Peregrino-Uzcanga. Kan 1932, siya nagbyahe paairing Siyudad nin Mehiko asin duman nanumpongan niya si [[Agustín Lara]], sarong parasurat-kanta asin kompositor.  Enot siyang nabantog kan saiyang interpretasyon kan tokda'  ni Larang "Enamorada", asin kan "Lamento jarocho", na sinurat para sa saiya sanang kantahon. Dangan saiyang napabantog an "Noche criolla", "Veracruz", asin iba pang mga komposisyon ni Lara na kasarambit an saiyang estado. Enot niyang pigrekord ining mga kanta asin dakul pang iba sa [[Peerless Records]] kan mga taon 1940.

Nagpoon siyang magrekord sa irarom kan marka kan [[RCA Victor]] kan mga 1940. Kan Pebrero 1953 an saiyang single na "Como golondrinas" nagtaroron sa numero 2 sa  ''[[Cashbox (magazine)|Cashbox magasin]]''' na iyo an Top Ten Tunes chart kan Mehiko.<ref>{{cite journal|title=Mexico's Top Ten Tunes|journal=[[Cashbox (magazine)|Cashbox]]|date=7 February 1953|page=18|url=http://www.americanradiohistory.com/hd2/IDX-Business/Music/Archive-Cash-Box-IDX/50s/1953/CB-1953-02-07-OCR-Page-0020.pdf#search=|accessdate=21 December 2017}}</ref> Sige siyang magrekord nin dakul na mga single na putok na putok asin magkapirang studio album, siring kan ''Caleidoscopio musical con Toña la Negra'' (1958), ''Noche criolla, vol. II'' (1961), asin ''La sensación jarocha, vol. III'' (1964).

Sa katangaan kan 1960, nagpirma siya sa label kan [[Orfeón]] asin nagrekord pa nin magkapirang album. Duwang kanta saiyang pigparekord sa [[Sonora Matancera]] kan 1974.

==Personal na buhay==
Si Toña la Negra duwang beses nag'agom. Enot niyang agom, si Guillermo Cházaro Ahumada, sarong musikero. Igwa sindang tolong aki, Ramón (nmdg.. 1932), Guillermo (nmdg. 1933), asin si Ernesto (1935–1979), dangan nagsuway sinda kan 1945. An ikaduwa niyang agom sarong Mehikano, Victor "Vitillo" Ruiz Pazos, sarong [[jazz]] pioneer asin bass player. Magkaagoman sinda poon 1955 sundo 1963.

==Kagadanan asin pamana==
Kan Myerkoles,  17 Nobyembre 1982, siya ilinaog sa ospital sa Mexico City huli sa problemang cardiovascular. Sunod na aldaw Biyernes, 19 Nobyembre,<ref name="Mexico, Distrito Federal, Civil Registration" /> sa edad na 70, si Toña la Negra inatake sa puso asin nagadan.<ref>{{cite news |title=Top Mexican Singer Dies |newspaper=The Victoria Advocate |date=November 20, 1982 |page=12A |url=https://news.google.com/newspapers?nid=861&dat=19821120&id=gMAcAAAAIBAJ&sjid=5VcEAAAAIBAJ&pg=1219,5253680}}</ref> Siya idinapit asin ilinubong sa parte kan para sa mga aktor na lugar kan Panteón Jardín sa Siyudad nin Mehiko.<ref name="Murió Toña la Negra intérprete de A. Lara">{{cite news|title=Murió Toña la Negra intérprete de A. Lara|work=[[El Informador (Mexico)|El Informador]]|date=20 November 1982|page=12-C}}</ref>

An munisipyo kan Veracruz nagpatindog nin estatuwa para ki Toña la Negra pakagadan kaini. An tinampo kun saen siya namundag sa lumang barrio nin La Huaca dara an saiyang pangaran.

Kan 1993, si direktor sa pelikula na Aleman na si Christian Baudissin naggibo nin dokumentaryong pangtelebisyon manongod ki Toña la Negra na yaon diyan an mga interbyu niya sa dating agom na si musikerong Víctor Ruiz Pazos, asin ibang mga artista na nakakabisto saiya.

Si Rafael Figueroa Hernández, sarong parasaligsig asin propesor sa [[Universidad Veracruzana]],nagsurat kan pinakaenot, sangkap asin hararom na biograpiya ni Toña la Negra.<ref name="Rafael Figueroa presentó biografía de Toña La Negra">{{cite web|last1=Cortés Pérez|first1=Paola|title=Rafael Figueroa presentó biografía de Toña La Negra|url=https://www.uv.mx/noticias/2013/05/03/rafael-figueroa-presento-biografia-de-tona-la-negra/|website=[[Universidad Veracruzana]]|date=3 May 2013|accessdate=1 December 2017}}</ref>

==Diskograpiya==
===Mga studio album===
* ''Caleidoscopio musical con Toña la Negra''
* ''Noche criolla, vol. II''
* ''La sensación jarocha, vol. III''
* ''Toña la Negra interpreta a Agustín Lara, vol. I''
* ''Toña la Negra interpreta a Rafael Hernández y Pedro Flores''
* ''Toña la Negra interpreta a Agustín Lara, vol. II''
* ''Íntimas''

===Mga album na kadamotan===
* ''Lo mejor de Toña la Negra''
* ''Inmortales de Toña la Negra''
* ''Las estrellas de La Hora Azul''
* ''Lo mejor de lo mejor: Toña la Negra, 40 temas originales''
* ''RCA 100 años de música''

==Piling filmograpiya==
* ''[[Heads or Tails (1937 film)|Heads or Tails]]'' (1937)
* ''[[María Eugenia]]'' (1943)
* ''[[Red Konga]]'' (1943)
* ''[[Revenge (1948 film)|Revenge]]'' (1948)
* ''[[Love for Sale (1951 film)|Love for Sale]]'' (1951)
* ''[[A Galician Dances the Mambo]]'' (1951)

==Toltolan==
{{Reflist}}

;Bibliograpiya
* {{cite book |last=Figueroa Hernández |first=Rafael |title=Toña la Negra |publisher=Como Suena |location= |year=2012 |isbn=1480058106 |ref=harv }}

==Panluwas na takod==
*{{IMDb name|0478763}}
* [https://www.allmusic.com/artist/to%C3%B1a-la-negra-mn0000618935 Toña la Negra] at [[AllMusic]]
* [https://archive.org/search.php?query=Tona%20la%20Negra Toña la Negra] in performance on Archive.org


== Toltolan ==
{{reflist}}

{{stub}}



[[Kategorya:1912 nagkamurundag]]
[[Kategorya:1982 nagkagaradan]]
[[Kategorya:Mga Mehikanong babaeng parakanta]]
[[Kategorya:Mga Mehikanong aktres sa pelikula]]
[[Kategorya:Mga parakantang taga-Veracruz]]
[[Kategorya:Mga aktres na taga-Veracruz]]
[[Kategorya:Mga Mehikanong may dugong Haitian]]
[[Kategorya:Mga ika-20ng siglong mga Mehikanong parakanta]]
[[Kategorya:Mga ika-20ng siglong aktres sa pelikula]]
[[Kategorya:Mga artista kan RCA Victor]]
[[Kategorya:Mga ika-20ng siglong mga parakantang babae]]
Si Antonia del Carmen Peregrino Álvarez (2 November 1912 – 19 November 1982), bisto sa bansag niya sa entablado na Toña la Negra (Toña, an Maitom na Babae), sarong Mehikanong parakanta asin aktres na may dikit na dugong Aprikano, bantog sa saiyang interpretasyon kan bolero asin mga kansyon tinokda' ni Agustín Lara.

Buhay asin karera
Si Toña la Negra namundag Antonia del Carmen Peregrino Álvarez kan 2 Nobyembre 1912 sa La Huaca, kadulon kan Veracruz, Veracruz. An saiyang ama, Timoteo Peregrino Reyes (namundag, c. 1857), naggigitara asin kagmuknang kaapil nin sarong kaayonan nin mga trabahador sa pantalan. An ina niya, si Daría Álvarez Campos (namundag, c. 1867), nagkakanta sa mga tiripon nin pamilya. Si Toña igwang apat na tugang asin tolo man na tugang sa ama.

An lolo niya sa ama, si Severo Peregrino, gikan sa Port-au-Prince, Haiti asin nag'imigrar sa Mehiko kan Ika-19ng siglo.

Si Toña nagpoon kan saiyang karera kan mga 1920 na nagkakantang tango komo pangenot na parakanta kan Trío Peregrino-Uzcanga. Kan 1932, siya nagbyahe paairing Siyudad nin Mehiko asin duman nanumpongan niya si Agustín Lara, sarong parasurat-kanta asin kompositor.  Enot siyang nabantog kan saiyang interpretasyon kan tokda'  ni Larang "Enamorada", asin kan "Lamento jarocho", na sinurat para sa saiya sanang kantahon. Dangan saiyang napabantog an "Noche criolla", "Veracruz", asin iba pang mga komposisyon ni Lara na kasarambit an saiyang estado. Enot niyang pigrekord ining mga kanta asin dakul pang iba sa Peerless Records kan mga taon 1940.

Nagpoon siyang magrekord sa irarom kan marka kan RCA Victor kan mga 1940. Kan Pebrero 1953 an saiyang single na "Como golondrinas" nagtaroron sa numero 2 sa  Cashbox magasin''' na iyo an Top Ten Tunes chart kan Mehiko. Sige siyang magrekord nin dakul na mga single na putok na putok asin magkapirang studio album, siring kan Caleidoscopio musical con Toña la Negra (1958), Noche criolla, vol. II (1961), asin La sensación jarocha, vol. III (1964).

Sa katangaan kan 1960, nagpirma siya sa label kan Orfeón asin nagrekord pa nin magkapirang album. Duwang kanta saiyang pigparekord sa Sonora Matancera kan 1974.

Personal na buhay
Si Toña la Negra duwang beses nag'agom. Enot niyang agom, si Guillermo Cházaro Ahumada, sarong musikero. Igwa sindang tolong aki, Ramón (nmdg.. 1932), Guillermo (nmdg. 1933), asin si Ernesto (1935–1979), dangan nagsuway sinda kan 1945. An ikaduwa niyang agom sarong Mehikano, Victor "Vitillo" Ruiz Pazos, sarong jazz pioneer asin bass player. Magkaagoman sinda poon 1955 sundo 1963.

Kagadanan asin pamana
Kan Myerkoles,  17 Nobyembre 1982, siya ilinaog sa ospital sa Mexico City huli sa problemang cardiovascular. Sunod na aldaw Biyernes, 19 Nobyembre, sa edad na 70, si Toña la Negra inatake sa puso asin nagadan. Siya idinapit asin ilinubong sa parte kan para sa mga aktor na lugar kan Panteón Jardín sa Siyudad nin Mehiko.

An munisipyo kan Veracruz nagpatindog nin estatuwa para ki Toña la Negra pakagadan kaini. An tinampo kun saen siya namundag sa lumang barrio nin La Huaca dara an saiyang pangaran.

Kan 1993, si direktor sa pelikula na Aleman na si Christian Baudissin naggibo nin dokumentaryong pangtelebisyon manongod ki Toña la Negra na yaon diyan an mga interbyu niya sa dating agom na si musikerong Víctor Ruiz Pazos, asin ibang mga artista na nakakabisto saiya.

Si Rafael Figueroa Hernández, sarong parasaligsig asin propesor sa Universidad Veracruzana,nagsurat kan pinakaenot, sangkap asin hararom na biograpiya ni Toña la Negra.

Diskograpiya
Mga studio album
 Caleidoscopio musical con Toña la Negra Noche criolla, vol. II La sensación jarocha, vol. III Toña la Negra interpreta a Agustín Lara, vol. I Toña la Negra interpreta a Rafael Hernández y Pedro Flores Toña la Negra interpreta a Agustín Lara, vol. II ÍntimasMga album na kadamotan
 Lo mejor de Toña la Negra Inmortales de Toña la Negra Las estrellas de La Hora Azul Lo mejor de lo mejor: Toña la Negra, 40 temas originales RCA 100 años de músicaPiling filmograpiya
 Heads or Tails (1937)
 María Eugenia (1943)
 Red Konga (1943)
 Revenge (1948)
 Love for Sale (1951)
 A Galician Dances the Mambo'' (1951)

Toltolan

Bibliograpiya
 

Panluwas na takod

 Toña la Negra at AllMusic
 Toña la Negra in performance on Archive.org

 Toltolan 

Kategorya:1912 nagkamurundag
Kategorya:1982 nagkagaradan
Kategorya:Mga Mehikanong babaeng parakanta
Kategorya:Mga Mehikanong aktres sa pelikula
Kategorya:Mga parakantang taga-Veracruz
Kategorya:Mga aktres na taga-Veracruz
Kategorya:Mga Mehikanong may dugong Haitian
Kategorya:Mga ika-20ng siglong mga Mehikanong parakanta
Kategorya:Mga ika-20ng siglong aktres sa pelikula
Kategorya:Mga artista kan RCA Victor
Kategorya:Mga ika-20ng siglong mga parakantang babae