Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral
{{infobox book 
| name                 = Antabay sa Ortograpiya<br> nin Bikol Sentral
| title_orig           = Ortograpiya Bla Bla Bla!
| translator           =  
| image                = Ortograpiya.jpg
| image_size = 250px
| caption              = 
| author               =  
| illustrator          = 
| cover_artist         = [[Noel Regachuelo]]<br> asin Red Patricio
| country              = [[Filipinas]]
| language             = [[tataramon na Bikol|Bikol Sentral]]
| series               =  
| genre                = Ortograpiya
| publisher            = [[Parasurat Bikolnon]]
| release_date         = Abril 25, 2012
| english_release_date = 
| media_type           = Potokopya
| pages                = 
| isbn                 = mayò
| preceded_by          =  
| followed_by          = 
}}

An '''''Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral''''' ('''''Ortograpiya Bla Bla Bla!''''') sarong independyenteng publikasyon nin pag-adal dapit sa ortograpiya kan [[Bikol Sentral|tataramon na Bikol Sentral]]. Ini sarong giya sa ortograpiya, pagbaybáy asin paggamit nin mga diyakritiko kan kasararoan na [[Parasurat Bikolnon]].<ref>Irvin P. Sto. Tomas, Parasurat Bikolnon Inc. ''Ortograpiya Bla Bla Bla! Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral'' (Don Quixote Press, 2012)</ref> 

Sakop kan hinaman na giya an mga diyalekto kan Bikol Sentral: ''[[Bikol Sentral#Bikol Naga|Naga]]'', ''[[Bikol Sentral#Bikol Legazpi|Legazpi]]'', ''[[Bikol Sentral#Bikol Partido|Partido]]'', ''[[Bikol Sentral#Bikol Daet|Daet]]'' sagkod ''[[Bikol Sentral#Bikol Virac|Virac]]'' na lain kan iba pang [[mga tataramon na Bikol]] na [[Rinconada Bikol]], [[Buhi Bikol]], [[Libon Bikol]], [[Bikol Sulnopan na Albay]], [[Miraya Bikol]] asin [[Bikol Norteng Catanduanes]]. Kan 2010, hinimò ni Sto. tomas an sarong publikasyon nin mga rawitdawit sa manlainlain na [[mga tataramon sa Bikol|tataramon sa Bikol]], an ''[[An Tambobong nin Literaturang Bikolnon]]'' na nagluwas nin tulong beses sagkod kan 2011.<ref>Jonas Cabiles Soltes. ''[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view/20100526-272215/A-granary-of-poems-about-Bicol-farmers A granary of poems about Bicol farmers]'' Philippine Daily Inquirer (pighugot kan [[2011]]-[[Oktobre|10]]-[[Oktobre 14|14]])</ref> 

==Publikasyon asin bilang reperensya==
[[File:Damanintataramon padurunongan2015.jpg|right|thumb|220px|Kawat na Dama nin Tataramon kan [[Padurunongan 2015]]]]
Independyenteng ipinublikar an mga kopya kaini asin ipinagpaluwas kaiba an iba pang mga surusadiring publikasyon kan organisasyon sa Ikaapat na komperensyang ''Pagsurat Bikolnon'' na ginibo kan Abril 29-30, 2012 sa [[Ateneo de Naga na Unibersidad]] kun sain sarô sa mga ulayon iyo an ortograpiyang Bikolnon.<ref>[http://newsinfo.inquirer.net/208167/bicol-literature-at-the-crossroads Bicol literature at the crossroads] Philippine Daily Inquirer (pighugot 2016-6-25)</ref> Makukua man kopya kaini sa blog na [http://ortograpiya.blogspot.com Ortograpiya].

Ipinalagdâ kan independyenteng Don Quixote Press sa paagi nin potokopya an publikasyon asin idinesenyo ini ninda [[Noel Regachuelo]] asin Red Patricio.

Ginagamit bilang toltolan an ''Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral'' sa pagkawat kan ''Dama nin Tataramon'', sarong kawat na inspirasyon kan Scrabble, sa taonan na patiribayan na [[Padurunongan (Canaman, Camarines Sur)|Padurunongan]] sa banwaan nin [[Canaman, Camarines Sur|Canaman]], [[Camarines Sur]].<ref>[http://www.canaman.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=254:elementary-pupils-compete-in-padurunongan-&catid=75:august-2012&Itemid=296 Elementary pupils compete in Padurunongan contest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210803174005/http://www.canaman.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=254:elementary-pupils-compete-in-padurunongan-&catid=75:august-2012&Itemid=296 |date=2021-08-03 }} [http://canaman.gov.ph Canaman.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314170618/http://www.canaman.gov.ph/ |date=2012-03-14 }} (pighugot 2015-01-27) Hilingon man sa [http://archive.is/rdHx Archive.is]</ref>

==Mga reaksyon==
[[File:Bikol languages subdivision map.png|right|thumb|300px|Mga tataramon sa Bikol kun sain mahihiling an lugar kun sain tinataram an [[Bikol Sentral]]]]Pinanginotan ni [[Irvin Sto. Tomas]] an komite sa pagsaligsig sa antabay sa ortograpiya kan [[Parasurat Bikolnon]] na pinamayohan bilang presidente ni [[Bernardo Miguel Aguay, Jr.]] Igwang titulo nin Maestro kan Arte (MA) sa Filipino sa [[Unibersidad kan Nueva Caceres]] si Sto. Tomas<ref>Wilfredo B. Prilles, Jr. ''[http://planet.naga.ph/2316/a-way-out-of-the-margins A way out of the margins]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' [[Vox Bikol]] kopya kan artikulo sa Planet.naga.ph (pighugot 2016-7-3)</ref> asin sarong posgradong estudyante nin Doktor sa Edukasyon (EdD) sa Pagtukdô nin Lengwahe asin Literatura sa parehong institusyon. Kan kasagsagi kan blogging, tinukar asin ipinahiling niya sa saiyang blog na [https://filipinayzd.i.ph Filipinayzd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218153441/http://filipinayzd.i.ph/ |date=2014-12-18 }} (mayò na) an pagbabàgo sa ortograpiyang Filipino<ref>''2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino (Revisyon ng DECS: Kautusang Pangkagawaran Blg. 81, s. 1987)''</ref><ref>[http://filipinolibrarian.blogspot.com/2006/08/fo-ang-bagong-alfabeto-atpatnubay-sa.html FO: Ang Bagong Alfabeto at Patnubay sa Ispeling] [http://filipinolibrarian.blogspot.com The Filipino Librarian] (pighugot 2016-7-3)</ref> na ipinaluwas kan Komisyon sa Wikang Filipino kan 2001 sagkod na ipawarang bisa ini kan 2006.<ref> Wilfredo B. Prilles, Jr. ''[https://nagueno.wordpress.com/2006/09/12/getting-disoriented-with-filipino Getting disoriented with Filipino]'' [https://nagueno.wordpress.com Nagueño in the Blogosphere] (pighugot 2016-7-3)</ref><ref> Wilfredo B. Prilles, Jr. ''[https://nagueno.wordpress.com/2006/09/20/creative-destruction-and-our-languages Creative destruction and our languages]'' [https://nagueno.wordpress.com Nagueño in the Blogosphere] (pighugot 2016-7-3)</ref><ref>Wilfredo B. Prilles, Jr. ''[http://nagueno.blogspot.com/2006/11/deped-suspends-2001-filipino-alphabet.html DepEd reviews 2001 Filipino alphabet revision]'' [https://nagueno.wordpress.com Nagueño in the Blogosphere] (pighugot 2016-7-3)</ref> Nakasurat an siring na pagbabago kan tataramon na Filipino an tesis ni Sto. Tomas na ''TV Ads: Hanguan ng mga Kagamitang Pagtuturo sa Elementarya''.<ref>[https://www.scribd.com/document/19003543/TV-Ads-Irvin-P-Sto-Tomas-1 TV Ads: Hanguan ng mga Kagamitang Pagtuturo sa Elementarya] [https://www.scribd.com Scribd.com]</ref>

Tinuyaw ninda [[Vic Nierva]] asin [[Kristian Cordero]] an pagkakahaman kan publikasyon asin an bàgong muknang organisasyon na nagpalagdâ kaini.

Sosog sa kolum ni Nierva sa [[Vox Bikol]], dai nin bàgo sa ipinapamidbid sa hinaman na giya asin nangangaipo nin pagkaaram asin pagkasabot sa ortograpiyang [[mga tataramon na Bikol|Bikol]] an mga nagtutulod kaini:<ref>Victor Dennis T. Nierva. ''[http://www.voxbikol.com/article/hurup-hurop-sa-pagbilog-nin-ortograpiyang-bikol Mayon Limited: Hurup-hurop sa pagbilog nin ortograpiyang Bikol]'' Voxbikol.com (pighugot 2016-6-25)</ref> 

<blockquote>"...[A]n pagdukay nin ortograpiya nangangaipuhan nin hararom na pag-aadal, paghurup-hurop asin—kun itutugot an termino—pamimilosopiya." <small>—''Mayon Limited: Hurup-hurop sa pagbilog nin ortograpiyang Bikol'' (9 Mayo 2012)</small></blockquote> 

Si Cordero na taga-[[Syudad nin Iriga]] asin lenggwaheng [[Rinconada Bikol]] an kinagimàtan na tataramon, natuyawan an pakagibo kan publikasyon sa saiyang kolum sa [[Bicol Mail]] na nakasurat sa lenggwaheng Bikol Sentral:<ref>Kristian Sendon Cordero. ''[http://www.bicolmail.com/2012/?p=921 SANTIGWAR: Kabulig Ako] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120530022220/http://www.bicolmail.com/2012/?p=921 |date=2012-05-30 }}'' Bicolmail.com (pighugot 2016-6-25)</ref>
<blockquote>"...an saindang panurat na pigtatakupan ninda nin hababang klase nin patos asin daing kamunangdanan na laog, ta apwera sa mga pigsasabi nindang dapat siring kaini an pagsurat, an sunod na mahihiling mo iyo an dakulang pagbutog, pagbutong asin pangum-um, na iyong saindang magayon na pangiturogan na inaapod nindang pagsurat Bikolnon na sigun sa mga tawong ini..." <small>—''Santigwar: Kabulig Ako'' (17 Mayo 2012)</small></blockquote> 

Tinàwan kan mga ini nin diskusyon an problema sa pagkairiba-iba kan [[mga tataramon sa Bikol]] asin mahihiling an karibongan kan mga ini sa ulayon dapit sa ortograpiya sagkod bokabularyo asin an pagkalain kan duwang bagay na ini. Sa saindang diskusyon, luminawas sa partikular na tataramon na sakop (scope) kan ginibong pag-adal na iyo an [[Bikol Sentral]] asin ipinamugtak na an hinaman na giya para sa [[mga tataramon na Bikol]].

<blockquote>"An kamugtakan na ini kan mga dilang Bikol an urog na minapasakit kan sirkumstansiya para sa mga nagmamawot o nagtutulod nin pormal asin sasarong ortograpiya. Kun manlainlain an tataramon, papano mapipirit an sarong ortograpiya.<small>—''Mayon Limited: Hurup-hurop sa pagbilog nin ortograpiyang Bikol'' (9 Mayo 2012)</small></blockquote>  

An diskusyon sa bokabularyo matutumoyan pa kan tubong [[Baao, Camarines Sur|Baao]], [[Camarines Sur]] na si Dr. Jazmin Llana kan De La Salle University-Manila, na [[Rinconada Bikol]] man an inot na tataramon, sa saiyang lektura sa ginibong urulay kan ''Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas'' (UMPIL) kun sain ihiniras niya an kamugtakan kan pagsurat sa mga rehiyon.<ref>[https://kalatasliteraryezine.wordpress.com/2013/02/02/umpil-holds-2013s-first-regional-lit-forum/ UMPIL holds forum on Bikol lit] KALATAS: Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (pighugot 2016-6-25)</ref> 

<blockquote>''"Ang pagkakaroon ng maraming lenggwahe at diyalekto ay may dalang praktikal na suliraning kailangan ng lunas. Subali’t ang dalang panganib ng iisang standard ng ortograpiya, ayon kay Vic Nierva ay ang pagkakawala ng mga'' tataramon ''o lenggwaheng hindi makakasunod sa standard o masasakop nito—tulad na lang kung ang ‘arong’ na tawag sa bahay ng ilang Bikolano ay pipiliting ibaybay bilang ‘harong’ na siya namang gamit sa ilang mga pook. At hindi pa napag‐uusapan diyan ang mga tataramon o lenggwaheng ibang‐iba sa ginagamit ng mga sentro tulad ng Naga at Legazpi—halimbawa ay ang Rinconada na tataramon mi'' [sic] ''ni Kristian Cordero."'' (An pagkakaigwa nin kadakol na lenggwahe asin diyalekto igwang praktikal na problema na kaipohan nin solusyon. Alagad an darang humâ kan sarong pamantayan na ortograpiya, sosog ki Vic Nierva iyo an pagkawarâ kan mga mga tataramon o lenggwaheng dai makakasunod sa standard o masasakop kaini—siring na sana kan ‘arong’ na apod sa ''bahay'' kan pirang Bikolano na pipiriton na ibaybay bilang ‘harong’ na iyo man an gamit sa pirang mga lugar. Asin dai pa napapag-ulayan diyan an mga tataramon o lenggwaheng nalalain sa ginagamit kan mga taga sentro arog kan Naga asin Legazpi—halimbawa an Rinconada na ''tataramon mi'' ni Kristian Cordero.)</blockquote>

Digdi, naunambitan man ni Llana an nahaman na ''Giya sa Ortograpiyang Bikol'' na gibo kan Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) asin pinadrinohan kan gobyerno probinsyal kan [[Albay]]. Ipigbungsod kan Agosto 2012 sa [[Syudad nin Legazpi]] an nasabing giya na gagamiton kan mga paratukdô sa mga pampublikong paadalan sa rehiyon. Sa urulay na ginibo sa [[Ateneo de Manila na Unibersidad]] kan 2013, inusip niya an ipigladawan na "kalagà-kagà sa irarom" huli sa pagkaigwa nin magkaibang panànaw sa paghimò nin sarong padron nin ortograpiyang Bikol kan Parasurat Bikolnon.<ref>[https://kalatasliteraryezine.wordpress.com/2013/04/13/k-magazine-umpilan-panitikang-bikol-jazmin-llana UMPILAN: Panitikang Bikol, Jazmin Llana] KALATAS: Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (pighugot 2016-6-25)</ref>

Dating mga paratukdô sinda Nierva asin Cordero sa [[Ateneo de Naga na Unibersidad]] sagkod mga myembro kan grupong [[Kabulig-Bikol]] antes na mareorganisar ini. Kan 2014, ipinaluwas kan unibersidad an ''Guide to Bikol Orthography'' ni Wilmer Joseph S. Tria kun sain nagin parte sinda sa paghaman asin pagpabantog kan libro.<ref>[http://www.bicolmail.com/2012/?p=18650 Book on Bikol orthography launched] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003230458/http://www.bicolmail.com/2012/?p=18650 |date=2023-10-03 }} Bicolmail.com (pighugot 2016-6-25)</ref><ref>Kristian Sendon Cordero. ''[http://www.bicolmail.com/2012/?p=22015 SANTIGWAR: Tataramon asin an Sálog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150812160022/http://www.bicolmail.com/2012/?p=22015 |date=2015-08-12 }}'' Bicolmail.com (pighugot 2016-6-25)</ref><ref>[http://www.adnu.edu.ph/2014/11/26/guide-to-bikol-orthography-book-launch/ Guide to Bikol orthography book launch] adnu.edu.ph (pighugot 2017-10-17)</ref> Sa libro, mauunambitan man an nahaman na ''Giya sa Ortograpiyang Bikol'' na gibo kan Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) alagad nungka an ''Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral'' kan Parasurat Bikolnon.

==Toltolan==
<small>{{reflist|2}}</small>

==Panluwas na takod==
*[http://ortograpiya.blogspot.com Ortograpiya Bla Bla Bla!] Blogger.com
*[http://webopac.adnu.edu.ph/#section=resource&resourceid=453249&currentIndex=0&view=fullDetailsDetailsTab Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190321022213/http://webopac.adnu.edu.ph/#section=resource&resourceid=453249&currentIndex=0&view=fullDetailsDetailsTab |date=2019-03-21 }} sa [http://webopac.adnu.edu.ph/#section=home James J. O'Brien SJ Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190321022213/http://webopac.adnu.edu.ph/#section=home |date=2019-03-21 }} [[Ateneo de Naga na Unibersidad]]
*[http://2001revisyon.blogspot.com Filipino: 2001 Alphabet Revision & Spelling Guide] Blogger.com


{{literatura-saringsing}}
[[Kategorya:Mga babasahon]]
An Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral (Ortograpiya Bla Bla Bla!) sarong independyenteng publikasyon nin pag-adal dapit sa ortograpiya kan tataramon na Bikol Sentral. Ini sarong giya sa ortograpiya, pagbaybáy asin paggamit nin mga diyakritiko kan kasararoan na Parasurat Bikolnon.Irvin P. Sto. Tomas, Parasurat Bikolnon Inc. Ortograpiya Bla Bla Bla! Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral (Don Quixote Press, 2012) 

Sakop kan hinaman na giya an mga diyalekto kan Bikol Sentral: Naga, Legazpi, Partido, Daet sagkod Virac na lain kan iba pang mga tataramon na Bikol na Rinconada Bikol, Buhi Bikol, Libon Bikol, Bikol Sulnopan na Albay, Miraya Bikol asin Bikol Norteng Catanduanes. Kan 2010, hinimò ni Sto. tomas an sarong publikasyon nin mga rawitdawit sa manlainlain na tataramon sa Bikol, an An Tambobong nin Literaturang Bikolnon na nagluwas nin tulong beses sagkod kan 2011.Jonas Cabiles Soltes. A granary of poems about Bicol farmers Philippine Daily Inquirer (pighugot kan 2011-10-14) 

Publikasyon asin bilang reperensya
right|thumb|220px|Kawat na Dama nin Tataramon kan Padurunongan 2015
Independyenteng ipinublikar an mga kopya kaini asin ipinagpaluwas kaiba an iba pang mga surusadiring publikasyon kan organisasyon sa Ikaapat na komperensyang Pagsurat Bikolnon na ginibo kan Abril 29-30, 2012 sa Ateneo de Naga na Unibersidad kun sain sarô sa mga ulayon iyo an ortograpiyang Bikolnon.Bicol literature at the crossroads Philippine Daily Inquirer (pighugot 2016-6-25) Makukua man kopya kaini sa blog na Ortograpiya.

Ipinalagdâ kan independyenteng Don Quixote Press sa paagi nin potokopya an publikasyon asin idinesenyo ini ninda Noel Regachuelo asin Red Patricio.

Ginagamit bilang toltolan an Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral sa pagkawat kan Dama nin Tataramon, sarong kawat na inspirasyon kan Scrabble, sa taonan na patiribayan na Padurunongan sa banwaan nin Canaman, Camarines Sur.Elementary pupils compete in Padurunongan contest  Canaman.gov.ph  (pighugot 2015-01-27) Hilingon man sa Archive.is

Mga reaksyon
right|thumb|300px|Mga tataramon sa Bikol kun sain mahihiling an lugar kun sain tinataram an Bikol SentralPinanginotan ni Irvin Sto. Tomas an komite sa pagsaligsig sa antabay sa ortograpiya kan Parasurat Bikolnon na pinamayohan bilang presidente ni Bernardo Miguel Aguay, Jr. Igwang titulo nin Maestro kan Arte (MA) sa Filipino sa Unibersidad kan Nueva Caceres si Sto. TomasWilfredo B. Prilles, Jr. A way out of the margins Vox Bikol kopya kan artikulo sa Planet.naga.ph (pighugot 2016-7-3) asin sarong posgradong estudyante nin Doktor sa Edukasyon (EdD) sa Pagtukdô nin Lengwahe asin Literatura sa parehong institusyon. Kan kasagsagi kan blogging, tinukar asin ipinahiling niya sa saiyang blog na Filipinayzd  (mayò na) an pagbabàgo sa ortograpiyang Filipino2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino (Revisyon ng DECS: Kautusang Pangkagawaran Blg. 81, s. 1987)FO: Ang Bagong Alfabeto at Patnubay sa Ispeling The Filipino Librarian (pighugot 2016-7-3) na ipinaluwas kan Komisyon sa Wikang Filipino kan 2001 sagkod na ipawarang bisa ini kan 2006. Wilfredo B. Prilles, Jr. Getting disoriented with Filipino Nagueño in the Blogosphere (pighugot 2016-7-3) Wilfredo B. Prilles, Jr. Creative destruction and our languages Nagueño in the Blogosphere (pighugot 2016-7-3)Wilfredo B. Prilles, Jr. DepEd reviews 2001 Filipino alphabet revision Nagueño in the Blogosphere (pighugot 2016-7-3) Nakasurat an siring na pagbabago kan tataramon na Filipino an tesis ni Sto. Tomas na TV Ads: Hanguan ng mga Kagamitang Pagtuturo sa Elementarya.TV Ads: Hanguan ng mga Kagamitang Pagtuturo sa Elementarya Scribd.com

Tinuyaw ninda Vic Nierva asin Kristian Cordero an pagkakahaman kan publikasyon asin an bàgong muknang organisasyon na nagpalagdâ kaini.

Sosog sa kolum ni Nierva sa Vox Bikol, dai nin bàgo sa ipinapamidbid sa hinaman na giya asin nangangaipo nin pagkaaram asin pagkasabot sa ortograpiyang Bikol an mga nagtutulod kaini:Victor Dennis T. Nierva. Mayon Limited: Hurup-hurop sa pagbilog nin ortograpiyang Bikol Voxbikol.com (pighugot 2016-6-25) 

"...[A]n pagdukay nin ortograpiya nangangaipuhan nin hararom na pag-aadal, paghurup-hurop asin—kun itutugot an termino—pamimilosopiya." —Mayon Limited: Hurup-hurop sa pagbilog nin ortograpiyang Bikol (9 Mayo 2012) 

Si Cordero na taga-Syudad nin Iriga asin lenggwaheng Rinconada Bikol an kinagimàtan na tataramon, natuyawan an pakagibo kan publikasyon sa saiyang kolum sa Bicol Mail na nakasurat sa lenggwaheng Bikol Sentral:Kristian Sendon Cordero. SANTIGWAR: Kabulig Ako  Bicolmail.com (pighugot 2016-6-25)
"...an saindang panurat na pigtatakupan ninda nin hababang klase nin patos asin daing kamunangdanan na laog, ta apwera sa mga pigsasabi nindang dapat siring kaini an pagsurat, an sunod na mahihiling mo iyo an dakulang pagbutog, pagbutong asin pangum-um, na iyong saindang magayon na pangiturogan na inaapod nindang pagsurat Bikolnon na sigun sa mga tawong ini..." —Santigwar: Kabulig Ako (17 Mayo 2012) 

Tinàwan kan mga ini nin diskusyon an problema sa pagkairiba-iba kan mga tataramon sa Bikol asin mahihiling an karibongan kan mga ini sa ulayon dapit sa ortograpiya sagkod bokabularyo asin an pagkalain kan duwang bagay na ini. Sa saindang diskusyon, luminawas sa partikular na tataramon na sakop (scope) kan ginibong pag-adal na iyo an Bikol Sentral asin ipinamugtak na an hinaman na giya para sa mga tataramon na Bikol.

"An kamugtakan na ini kan mga dilang Bikol an urog na minapasakit kan sirkumstansiya para sa mga nagmamawot o nagtutulod nin pormal asin sasarong ortograpiya. Kun manlainlain an tataramon, papano mapipirit an sarong ortograpiya.—Mayon Limited: Hurup-hurop sa pagbilog nin ortograpiyang Bikol (9 Mayo 2012)  

An diskusyon sa bokabularyo matutumoyan pa kan tubong Baao, Camarines Sur na si Dr. Jazmin Llana kan De La Salle University-Manila, na Rinconada Bikol man an inot na tataramon, sa saiyang lektura sa ginibong urulay kan Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL) kun sain ihiniras niya an kamugtakan kan pagsurat sa mga rehiyon.UMPIL holds forum on Bikol lit KALATAS: Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (pighugot 2016-6-25) 

"Ang pagkakaroon ng maraming lenggwahe at diyalekto ay may dalang praktikal na suliraning kailangan ng lunas. Subali’t ang dalang panganib ng iisang standard ng ortograpiya, ayon kay Vic Nierva ay ang pagkakawala ng mga tataramon o lenggwaheng hindi makakasunod sa standard o masasakop nito—tulad na lang kung ang ‘arong’ na tawag sa bahay ng ilang Bikolano ay pipiliting ibaybay bilang ‘harong’ na siya namang gamit sa ilang mga pook. At hindi pa napag‐uusapan diyan ang mga tataramon o lenggwaheng ibang‐iba sa ginagamit ng mga sentro tulad ng Naga at Legazpi—halimbawa ay ang Rinconada na tataramon mi [sic] ni Kristian Cordero." (An pagkakaigwa nin kadakol na lenggwahe asin diyalekto igwang praktikal na problema na kaipohan nin solusyon. Alagad an darang humâ kan sarong pamantayan na ortograpiya, sosog ki Vic Nierva iyo an pagkawarâ kan mga mga tataramon o lenggwaheng dai makakasunod sa standard o masasakop kaini—siring na sana kan ‘arong’ na apod sa bahay kan pirang Bikolano na pipiriton na ibaybay bilang ‘harong’ na iyo man an gamit sa pirang mga lugar. Asin dai pa napapag-ulayan diyan an mga tataramon o lenggwaheng nalalain sa ginagamit kan mga taga sentro arog kan Naga asin Legazpi—halimbawa an Rinconada na tataramon mi ni Kristian Cordero.)

Digdi, naunambitan man ni Llana an nahaman na Giya sa Ortograpiyang Bikol na gibo kan Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) asin pinadrinohan kan gobyerno probinsyal kan Albay. Ipigbungsod kan Agosto 2012 sa Syudad nin Legazpi an nasabing giya na gagamiton kan mga paratukdô sa mga pampublikong paadalan sa rehiyon. Sa urulay na ginibo sa Ateneo de Manila na Unibersidad kan 2013, inusip niya an ipigladawan na "kalagà-kagà sa irarom" huli sa pagkaigwa nin magkaibang panànaw sa paghimò nin sarong padron nin ortograpiyang Bikol kan Parasurat Bikolnon.UMPILAN: Panitikang Bikol, Jazmin Llana KALATAS: Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (pighugot 2016-6-25)

Dating mga paratukdô sinda Nierva asin Cordero sa Ateneo de Naga na Unibersidad sagkod mga myembro kan grupong Kabulig-Bikol antes na mareorganisar ini. Kan 2014, ipinaluwas kan unibersidad an Guide to Bikol Orthography ni Wilmer Joseph S. Tria kun sain nagin parte sinda sa paghaman asin pagpabantog kan libro.Book on Bikol orthography launched  Bicolmail.com (pighugot 2016-6-25)Kristian Sendon Cordero. SANTIGWAR: Tataramon asin an Sálog  Bicolmail.com (pighugot 2016-6-25)Guide to Bikol orthography book launch adnu.edu.ph (pighugot 2017-10-17) Sa libro, mauunambitan man an nahaman na Giya sa Ortograpiyang Bikol na gibo kan Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) alagad nungka an Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral kan Parasurat Bikolnon.

Toltolan

Panluwas na takod
Ortograpiya Bla Bla Bla! Blogger.com
Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral  sa James J. O'Brien SJ Library  Ateneo de Naga na Unibersidad
Filipino: 2001 Alphabet Revision & Spelling Guide Blogger.com

Kategorya:Mga babasahon