Chang'e
{{Infobox Intsik|title='''Chang'e'''|pic=Yoshitoshi - 100 Aspects of the Moon - 2.jpg|piccap=Chang'e flies to the Moon drawn by [[Tsukioka Yoshitoshi]]|c={{linktext|嫦娥}}|l=Chang the Beautiful|w=Ch‘ang<sup>2</sup>-ê<sup>2</sup>|p=Cháng'é|mi={{IPAc-cmn|ch|ang|2|.|e|2}}|gan=Song4 ngo4|j=Soeng<sup>4</sup>-Ngo<sup>4</sup>|y=Sèuhng-Ngòh|ci={{IPAc-yue|s|oeng|4|-|ng|o|4}}|poj=Siông-ngô͘|mc=/d͡ʑɨɐŋ  ŋɑ/|oc-zz=/*djaŋ ŋaːl/|altname=Heng'e|c2={{linktext|姮娥}}|l2=Heng the Beautiful|w2=Hêng<sup>2</sup>-ê<sup>2</sup>|p2=Héng'é|poj2=Sò͘-ngô͘|j2=Hang4 Ngo4}}
[[Ladawan:The_Moon_Goddess_Chang_E_-_Unidentified_artist,_after_Tang_Yin.jpg|thumb|An pinturang The Moon Diosdado Chang E, napetsahan sa mga 1500 (Ming dinastiya) ]]
An '''Chang'e''' ([[:en:Help:IPA/English|/ˈtʃɒŋ.ə/]] [[:en:Help:Pronunciation_respelling_key|''CHONG-ə'']]; {{Lang-zh|c=嫦娥|p=Cháng'é}}), orihinal na inaapod na '''Heng'e''' ({{Zh|c=姮娥|labels=no}}), iyo an <nowiki><b>diosa kan Bulan</b></nowiki> asin agom ni Hou Yi, an dakulang parapana. Nano'dan man kan gayon niya, si Chang'e midbid sa pagsakat niya sa Bulan kaiba an saiyang ataman na Yu Tu, an Moon Rabbit asin nag-eerok sa Palasyo Mohon ({{Zh|c=|labels=no|s=广寒宫}}). Siya saro sa mayor na diyos sa mitolohiyang Intsik, relihiyon kan mga Tsino, Budhismong Intsik, [[Confucianismo]], asin [[Taoismo]]. Sa modernong panahon, an Chang'e iyo an pangaran kan Programa nin Pagsulat sa Lunar.

== Mga Pinaghalian asin Iladawan ==
Si Chang'e enot na nagluwas sa <nowiki><i id="mwJQ">Guiciang</i></nowiki>, sarong teksto nin pagtoodtood na nasusurat sa Dinastiyang Zhou (1046 BC - 256 BC). Gikan sa pirang napreserbar na mga kaapil kan teksto, nasambit kaini an "Yi putok an sampulong Aldaw,"<ref name=":04">{{Cite journal|last=Jiahao|first=Li|author-mask=Li Jiahao|date=April 2013|title=Identifying the Wangjiatai Qin (221 B.C.E.–206 B.C.E.) Bamboo Slip "''Yi'' Divinations" (Yi ''zhan'') as the ''Guicang''|journal=Contemporary Chinese Thought|volume=44|issue=3|pages=42–59|doi=10.2753/csp1097-1467440304|s2cid=144857053|issn=1097-1467}}</ref> asin "Chang'e pagsakat pasiring sa bulan." <ref>{{Cite web|title=Forgetting: Chang'e Descends to Earth, or Chang'e Escapes to the Moon|url=https://www.thewhitereview.org/fiction/forgetting-change-descends-to-earth-or-change-escapes-to-the-moon-2/|access-date=2023-10-02|website=The White Review|language=en-US}}</ref> Chaang'e - orihinal na nagngangaran Heng'e ({{Zh|c=姮娥|labels=no}}) pinagngaran na likayan an taboan dapit sa pagpapakisumaro nin pangaran sa nagadan na emperador,<ref>{{Cite web|title=Forgetting: Chang'e Descends to Earth, or Chang'e Escapes to the Moon|url=https://www.thewhitereview.org/fiction/forgetting-change-descends-to-earth-or-change-escapes-to-the-moon-2/|access-date=2023-10-02|website=The White Review|language=en-US}}</ref> sa kasong ini, si Liu Heng, sarong emperador gikan sa Dinastiya Han. Dakul na mga tulang Intsik an nakasurat sa palibot kan tema kan Chang'e asin kan bulan.

Sa [[Dinastiyang Ch'in|pre-Qin Dinastiya]] (pre21 BC), an teksto, ''[[:en:Classic_of_Mountains_and_Seas|Classic of Mountains and Seas]]'' ({{Zh|c=|labels=no|s=山海经}}) -  nagsambit nin "sarong babae na nagkakarigos sa bulan; sia si Chang Xi, agom ni Emperador Jun. Pinangaki siya sa doseng bulan, asin dangan sana niya pinunan na baon an bulan.<ref>{{Cite book|title=Classic of Mountains and Seas|title-link=Shanhaijing|publisher=Penguin Classics|year=1999|isbn=978-0140447194|language=en|translator-last=Birrell|translator-first=Anne|script-title=zh:山海經}}</ref> ({{Zh|c=有女子方浴月，帝俊妻常羲生月十二，此始浴之。|labels=no|s=}})" "An ngaran kan terminong "Chang Xia" sa manuskritong ini nanunungod sa " "Chang'e"poon pa kan pagpronunsiar nin "kaano (pilasyon)."e ({{Zh|c=娥|labels=no}})" ({{Zh|c=羲|labels=no}})" in ancient Chinese.<ref>{{Cite journal|last=Shen|first=Zhongwei|author-mask=Shen Zhongwei|date=2018|title=Zheng-Zhang Shangfang 郑张尚芳 In Memoriam|journal=Journal of Chinese Linguistics|doi=10.1353/jcl.2017.0046|issn=2411-3484|publisher=Chinese University of Hong Kong Press|s2cid=258609133|type=preprint}}</ref>

Sa [[Tang Dinastiyang]] (184-907), bantog na poeta, si Li Shangyin, an nagsurat kan tulang "Chang'e" base sa istorya ni Chang'e naghahabon kan imortal na efixir. Arog kan diosang ini, nadiskobre kan poeta an koneksion sa liwanag nin bulan sana, na namamatean an saindang kapungawan mantang nagheheling sa langit kun banggi. Sa ginatos na tula sa palibot kan Chang'e asin Bulan, luwayluway nag-evolve siya bilang simbolo nin nostalgia asin son<ref>{{Cite book|title=Proceedings of the 2022 4th International Conference on Literature, Art and Human Development (ICLAHD 2022)|last=Li|first=Xiaotong|date=2023|publisher=Springer Atlantis|isbn=978-2-494069-96-1|editor1=Bootheina Majoul|series=Advances in Social Science, Education and Humanities Research, vol. 726|place=Paris|pages=357–361|chapter=Comparison of Moon Imagery in Chinese and Western|doi=10.2991/978-2-494069-97-8_45|author-mask=Li Xiaotong|editor2=Digvijay Pandya|editor3=Lin Wang|doi-access=free}}</ref> para sa kadakol na poeta na lampas pa ki Li.

An orihinal na berso sa Tradisyonal na Intsik:

'''嫦娥'''

雲母屏風燭影深，長河漸落曉星沉。

嫦娥應悔偷靈藥，碧海青天夜夜心。

An traduksion ni Witter Bynner, sa saiyang librong The Jade Mountain:

== Gallery ==
<gallery>
Ladawan:Tang_dynasty_bronze_mirror_with_moon_goddess_and_rabbit_design,_HAA.JPG|alt=Tang Dynasty Bronze Mirror with Chang'e and Moon rabbit, Honolulu Museum of Art|Dinastiyang Tanga Bronze Mirror kaiba si Chang'e asinAn Moon rabies,Honolulu Museum of Art
Ladawan:Datong_282.jpg|alt=Porcelain Pillow of Guanghan Palace in Yuan Dynasty, collected in Datong Museum|Porclain Pillow of Guanhan Palace saDinastiyang Yuan, na tinipon sa Datong Museum
Ladawan:Chang_E,_The_Moon_Goddess.jpg|alt=Fan Map of Chang'e in Yuan or Early Ming Dynasty|Faan Mapaa kan Chang'e sa Yuan o Enot na Dinastiyang Ming
Ladawan:Carved_lacquer_wooden_box,_Ming_Dynasty.jpg|alt=Moon Palace on Ming Dynasty lacquer wooden box|Moon Palace on Ming Dinastayang lacquer wooden na anas boklit
Ladawan:费以耕、张熊梅月嫦娥图扇页.jpg|alt=Fan map of Chang'e by Fei Yigeng and Zhang Xiong, from Qing dynasty|Faan ma mapaa kan Chang'e ni Fei Yigge asbp[[Zhang Xiong (Qing dynasty)|Zhang Xiong]], gikan saróng tataramon[[Dinastiyang Qing|dintinian nin Qing]]
Ladawan:Long_Corridor-嫦娥.JPG|alt=Colored Paintings of the Summer Palace Corridor: Guanghan Autumn Scenery, a copy of Qian Hui'an 's imitation of Qing Dynasty painter Hua Yan in the late Qing Dynasty|Miga Kontemporanyong Page kan Palasyo Olimpiko sa Tig-init Corridor: Guanhan Autumn Scenery, saron kopya ⁇ kan pagoda ni Qian Hui'an tagta[[Dinastiyang Qing]]<nowiki/>nasiHua Yansaróng nakakahoring dinassiya nin Qin
Ladawan:Chang'e_flees_to_the_moon_by_Tsukioka_Yoshitoshi.jpg|alt=Tsukioka Yoshitoshi Ukiyo-e A Hundred Poses of the Moon Chang'e flees to the Moon|Tsukioka Yoshitoshi Ukiyo-e-e A Grontalo Poses kan Bulan na Carang'e nangdulag pasing Bulan
Ladawan:The_dragon,_image,_and_demon;_or,_The_three_religions_of_China-_Confucianism,_Buddhism,_and_Taoism,_giving_an_account_of_the_mythology,_idolatry,_and_demonolatry_of_the_Chinese_(1887)_(14760951946).jpg|alt=Illustration of Chang'e in "Three Religions in China: Confucianism, Buddhism and Taoism" (1887) of DuBose|Illustrasyon Dapit sa Chang'e sa "Hreong Relihion at Tsina: Confucianismo, Budhismo ain Taoismo" (1887) kanDuBlos
Ladawan:Chang'e_flies_to_the_moon_-_Project_Gutenberg_eText_15250.jpg|alt=Chang'e flies off into the Moon as her husband Houyi watches|Si Chang'e nahuros sa Bulan bilang saiyang nakaagim na mga bantay nidnaHouyi
</gallery>

== Mga toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
An Chang'e (/ˈtʃɒŋ.ə/ CHONG-ə; ), orihinal na inaapod na Heng'e (), iyo an <b>diosa kan Bulan</b> asin agom ni Hou Yi, an dakulang parapana. Nano'dan man kan gayon niya, si Chang'e midbid sa pagsakat niya sa Bulan kaiba an saiyang ataman na Yu Tu, an Moon Rabbit asin nag-eerok sa Palasyo Mohon (). Siya saro sa mayor na diyos sa mitolohiyang Intsik, relihiyon kan mga Tsino, Budhismong Intsik, Confucianismo, asin Taoismo. Sa modernong panahon, an Chang'e iyo an pangaran kan Programa nin Pagsulat sa Lunar.

 Mga Pinaghalian asin Iladawan 
Si Chang'e enot na nagluwas sa <i id="mwJQ">Guiciang</i>, sarong teksto nin pagtoodtood na nasusurat sa Dinastiyang Zhou (1046 BC - 256 BC). Gikan sa pirang napreserbar na mga kaapil kan teksto, nasambit kaini an "Yi putok an sampulong Aldaw," asin "Chang'e pagsakat pasiring sa bulan."  Chaang'e - orihinal na nagngangaran Heng'e () pinagngaran na likayan an taboan dapit sa pagpapakisumaro nin pangaran sa nagadan na emperador, sa kasong ini, si Liu Heng, sarong emperador gikan sa Dinastiya Han. Dakul na mga tulang Intsik an nakasurat sa palibot kan tema kan Chang'e asin kan bulan.

Sa pre-Qin Dinastiya (pre21 BC), an teksto, Classic of Mountains and Seas () -  nagsambit nin "sarong babae na nagkakarigos sa bulan; sia si Chang Xi, agom ni Emperador Jun. Pinangaki siya sa doseng bulan, asin dangan sana niya pinunan na baon an bulan. ()" "An ngaran kan terminong "Chang Xia" sa manuskritong ini nanunungod sa " "Chang'e"poon pa kan pagpronunsiar nin "kaano (pilasyon)."e ()" ()" in ancient Chinese.

Sa Tang Dinastiyang (184-907), bantog na poeta, si Li Shangyin, an nagsurat kan tulang "Chang'e" base sa istorya ni Chang'e naghahabon kan imortal na efixir. Arog kan diosang ini, nadiskobre kan poeta an koneksion sa liwanag nin bulan sana, na namamatean an saindang kapungawan mantang nagheheling sa langit kun banggi. Sa ginatos na tula sa palibot kan Chang'e asin Bulan, luwayluway nag-evolve siya bilang simbolo nin nostalgia asin son para sa kadakol na poeta na lampas pa ki Li.

An orihinal na berso sa Tradisyonal na Intsik:

嫦娥

雲母屏風燭影深，長河漸落曉星沉。

嫦娥應悔偷靈藥，碧海青天夜夜心。

An traduksion ni Witter Bynner, sa saiyang librong The Jade Mountain:

 Gallery 

 Mga toltolan