Dagat Gadan
{{Infobox body of water
 | name                 = Dagat Patay
 | native_name          = {{native name list |tag1=ar|name1=البحر الميت|tag2=he|name2=ים המלח}}
 | image                = Talaksan:Dead Sea beach 00.JPG
 | caption              = Tanawon kan dagat gikan sa baybayon nin Jordan na may mga bulod nin [[Solnopan na Pampang]] sa likudan 
 | image_bathymetry     = 
 | caption_bathymetry   = 
 | coords               = {{Coord|31|30|N|35|30|E|type:waterbody|display=inline}}
 | lake_type            = Endoreyko<br/>Hipersalina
 | inflow               = [[Salog Jordan]]
 | outflow              = ''Mayo''
 | catchment            = {{convert|41650|km2|abbr=on}}
 | basin_countries      = [[Hordan]], [[Estado nin Palestina|Palestina]] (Solnopan na Pampang na inookupahan kan Israel), [[Israel]]
 | length               = {{convert|50|km|abbr=on}}<ref name="JVL">{{cite encyclopedia|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Deadsea.html|title=Virtual Israel Experience: The Dead Sea|trans-title=Karanasang Birtuwal ng Israel: Ang Dagat Patay|lang=en|encyclopedia=Jewish Virtual Library|access-date=21 Enero 2013|archive-date=15 Enero 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115133409/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Deadsea.html|url-status=live}}</ref> (hilagang pampang lamang)
 | width                = {{convert|15|km|mi|abbr=on}}
 | area                 = {{convert|605|km2|abbr=on}} (2016)<ref name="HRTZ">{{cite news|url=http://www.haaretz.com/israel-news/business/1.746258 |title=The Dead Sea Is Dying Fast: Is It Too Late to Save It, or Was It Always a Lost Cause? |trans-title=Namamatay Nang Mabilis Ang Dagat Patay: Huli na ba Para Iligtas Ito, o Dati pa bang Walang Pag-asa? |newspaper=Haaretz |date=7 Oktubre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222185808/http://www.haaretz.com/israel-news/business/1.746258 |archive-date=22 Disyembre 2016 |url-status=dead }}</ref>
 | depth                = {{convert|188.4|m|ft|0|abbr=on}}<ref name=ilec/>
 | max-depth            = {{convert|298|m|ft|0|abbr=on}} (pinakamalalim na punto, {{cvt|728|m}} BSL [sa irarom kan lebel nin dagat], di-kaiba an presenteng elebasyon kan rabaw)
 | volume               = {{convert|114|km3|cumi|0|abbr=on}}<ref name=ilec/>
 | shore                = {{convert|135|km|abbr=on}}
 | elevation            = {{convert|-430.5|m|ft|0|abbr=on}} (2016)<ref name="ISRAMAR">{{cite web|url= http://isramar.ocean.org.il/isramar2009/DeadSea/LongTerm.aspx|title= Long-Term changes in the Dead Sea|publisher= Israel Oceanographic and Limnological Research - Israel Marine Data Center (ISRAMAR)|access-date= 2014-05-31|archive-date= 2018-11-06|archive-url= https://web.archive.org/web/20181106233009/https://isramar.ocean.org.il/isramar2009/DeadSea/LongTerm.aspx|url-status= live}}</ref>
| reference          = <ref name=ilec>[http://www.eingedi.co.il/viewpage.asp?pagesCatID=13214&siteName=eingedi Dead Sea Data Summary 2015] {{Webarchive|url=https://archive.today/20150221101030/http://www.eingedi.co.il/viewpage.asp?pagesCatID=13214&siteName=eingedi |date=2015-02-21 }}.''Water Authority of Israel''.<br />{{cite web |title=Red Sea - Dead Sea Water Conveyance Study Program |date=2013 |url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/EXTREDSEADEADSEA/0,,contentMDK:21827416~pagePK:64168427~piPK:64168435~theSitePK:5174617,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130915013427/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/EXTREDSEADEADSEA/0,,contentMDK:21827416~pagePK:64168427~piPK:64168435~theSitePK:5174617,00.html |archive-date=2013-09-15 |url-status=dead |publisher=The World Bank Group }}</ref><ref name="ISRAMAR"/>
 | location             = [[Solnopan na Asya]]
<!--      Map      -->
 | pushpin_map          = Israel
 | pushpin_label_position = 
 | pushpin_map_alt      = Lokasyon kan Dagat Gadan 
 | pushpin_map_caption  = <!--   Below       -->
 | website              = 
}}

An '''Dagat Gadan'''<ref>{{cite-UPDF2|Dagat Patay, Dead Sea}}</ref><ref name="Biblia">{{cite-Biblia|Dagat Patay, Dagat Alat}}, pahina 26.</ref> o '''Dagat Askad'''<ref name="Biblia" /> ({{lang-ar|[[wikt:البحر الميت|اَلْبَحْر الْمَيِّت]]|al-Baḥr al-Mayyit}}, o {{lang-ar|اَلْبَحْر الْمَيْت|al-Baḥr al-Mayt|label=}}; {{lang-he|[[wikt:ים המלח|יַם הַמֶּלַח]]|Yam hamMelaḥ}}), midbid man sa mga ibang pangaran, iyo an sarong [[danaw]] na nakukulong kan kadagaan na kasagkoran kan [[Jordan|Hordan]] sa subangan, [[Kanlurang Pampang|Solnopan na Pampang na inookupahan kan Israel]] sa solnopan asin [[Israel]] sa habagatan-solnopan.<ref name="DSC1">{{cite web|date=9 Disyembre 2013|title=A Rare Middle East Agreement, on Water|trans-title=Isang Pambihirang Pagkakasundo ng Gitnang Silangan, Tungkol sa Tubig|url=https://www.nytimes.com/2013/12/10/world/middleeast/israel-jordan-and-palestinians-sign-water-project-deal.html|work=The New York Times|language=en|quote=Halos 25 milya ng baybayin ng Dagat Patay ay nasa Kanlurang Pampang na inookupahan ng Israel at inaangkin ng mga Palestino bilang bahagi ng isang kinabukasang estado. (Isinalin mula sa Ingles)|accessdate=4 Disyembre 2023}}</ref><ref name="DSC2">{{cite web|date=11 Disyembre 2022|title=The Dead Sea is dying. These beautiful, ominous photos show the impact|trans-title=Namamatay ang Dagat Patay. Ipinapakita nitong mga magaganda, nagbabalang larawan ang epekto|url=https://www.npr.org/sections/pictureshow/2022/12/11/1139524126/photos-dead-sea-water-level-dropping-sinkholes-erosion|work=NPR|language=en|quote=Ang Dagat Patay ay lawang kinukulong ng lupa na bahagyang nasa Hordan, Israel, at ang inookupahan ng Israel na Kanlurang Pampang. (Isinalin mula sa Ingles)|accessdate=4 Disyembre 2023}}</ref> Manunuparan ini sa Libis ng Hordan, asin [[Salog Hordan]] an pangenot na sangang-salog kaini.

Pag-abot kan 2019, {{convert|430.5|m|ft|0}} sa irarom kan lebel kan dagat an rabaw kan danaw,<ref name="ISRAMAR" /><ref name="Hshah">{{cite web|url=http://www.newsweek.com/israel-and-jordan-sign-historic-900-million-deal-save-dead-sea-310084|title=Israel and Jordan Sign 'Historic' $900 Million Deal to Save the Dead Sea|work=Newsweek|date=2015-02-27|access-date=2015-03-18|archive-date=2020-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124001401/https://www.newsweek.com/israel-and-jordan-sign-historic-900-million-deal-save-dead-sea-310084|url-status=live}}</ref> kaya an baybayon kaini an pinakahababang elebasyon segun sa daga sa bilog na kinaban. {{convert|304|m|ft|0|abbr=on}} an rarom kaini, an pinakahararom na hipersalinong danaw sa kinaban. 342 g/kg, o 34.2% an kaasinan kaini (kaidtong 2011), kaya saro ini sa mga pinakamaaskad na katubigan sa kinaban<ref>{{cite encyclopedia|year=1986|title=Dead Sea|encyclopedia=The New Encyclopædia Britannica|place=Chicago|editor=Goetz, P. W.|edition=15th|volume=3|page=937|language=en|trans-title=Dagat Patay}}</ref> – 9.6 beses na mas maaskad kaysa kadagatan – asin may densidad nin 1.24&nbsp;kg/litro, kaya haros pareho sa paglulutang an paglangoy duman.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&q=Dead+sea+has+a+density++++swimming&pg=PA237|title=Encyclopedia of world geography|publisher=Facts on File|year=2005|isbn=978-0-8160-7229-3|editor=R W McColl|page=237|language=en|trans-title=Ensiklopedya ng heograpiya ng daigdig|access-date=2020-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231030075941/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&q=Dead+sea+has+a+density++++swimming&pg=PA237#v=snippet&q=Dead%20sea%20has%20a%20density%20%20%20%20swimming&f=false|archive-date=2023-10-30|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Dead Sea - Composition of Dead Sea Water|trans-title=Dagat Patay - Komposisyon ng Tubig ng Dagat Patay|url=http://www.dspimport.com/about_the_dead_sea.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104055037/http://www.dspimport.com/about_the_dead_sea.html|archive-date=2013-11-04|language=en}}</ref> Maaskad na marhay ining dagat kaya imposible sa kadaklan sa mga may [[buhay]] na mag-eksistir digdi. Ini an dahilan kun tano siring kaini an pangaran o apod digdi. {{convert|50|km|mi|0}} an laba asin {{convert|15|km|mi|0}} an lakbang kan pangenot, amihanan na luwasan kan Dagat Gadan, sa pinakamahiwas na punto kaini.<ref name="JVL" />

Ribu-ribong taon nang nakadagos an Dagat Gadan sa mga bisita sa palibot kan Luwasang Mediteraneo. Saro ini sa nagin enot na bakasyunan pangsalud sa kinaban, asin nagin tagapagtustos ini kan manlaenlaen na klase nin mga produkto, gikan sa aspalto para sa [[Mumipikasyon|mumipikasyon]] sa [[Suanoy na Ehipto|Ehipto]] sagkod an [[potaso]] para sa [[pataba]]. Ngunyan, nagbibisita an mga turista sa dagat sa mga baybayon nin Israel, Hordan, asin Solnopan na Pampang.

Nagsasadit nang marikas an Dagat Gadan; an pang-ibabaw na sukol kaini ngunyan yaon na sa{{convert|605|km2|abbr=on}},<ref name="HRTZ" /> kumpara sa {{convert|1050|km2|abbr=on}} kaidtong 1930. Dakul na mga panukala sa kanal asin mga tubo, siring kan ibinasurang proyekto kan Pagdadalang-tubig sa Dagat Pula–Dagat Gadan,<ref name="JT">{{cite web|url=http://www.jordantimes.com/news/local/5-alliances-shortlisted-execute-red-dead%E2%80%99s-phase-i|title=5 alliances shortlisted to execute Red-Dead's phase I|access-date=3 December 2016|date=27 November 2016|work=The Jordan Times|archive-date=29 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161129214035/http://jordantimes.com/news/local/5-alliances-shortlisted-execute-red-dead%E2%80%99s-phase-i|url-status=live}}</ref> an ginibo para mabawasan an pagsadit kaini. {{anchor|Etymology|Toponymy|Etymology and toponymy|Name}}

==Toltolan==
{{reflist}}
{{stub}}
An Dagat Gadan, pahina 26. o Dagat Askad (, o ; ), midbid man sa mga ibang pangaran, iyo an sarong danaw na nakukulong kan kadagaan na kasagkoran kan Hordan sa subangan, Solnopan na Pampang na inookupahan kan Israel sa solnopan asin Israel sa habagatan-solnopan. Manunuparan ini sa Libis ng Hordan, asin Salog Hordan an pangenot na sangang-salog kaini.

Pag-abot kan 2019,  sa irarom kan lebel kan dagat an rabaw kan danaw, kaya an baybayon kaini an pinakahababang elebasyon segun sa daga sa bilog na kinaban.  an rarom kaini, an pinakahararom na hipersalinong danaw sa kinaban. 342 g/kg, o 34.2% an kaasinan kaini (kaidtong 2011), kaya saro ini sa mga pinakamaaskad na katubigan sa kinaban – 9.6 beses na mas maaskad kaysa kadagatan – asin may densidad nin 1.24 kg/litro, kaya haros pareho sa paglulutang an paglangoy duman. Maaskad na marhay ining dagat kaya imposible sa kadaklan sa mga may buhay na mag-eksistir digdi. Ini an dahilan kun tano siring kaini an pangaran o apod digdi.  an laba asin  an lakbang kan pangenot, amihanan na luwasan kan Dagat Gadan, sa pinakamahiwas na punto kaini.

Ribu-ribong taon nang nakadagos an Dagat Gadan sa mga bisita sa palibot kan Luwasang Mediteraneo. Saro ini sa nagin enot na bakasyunan pangsalud sa kinaban, asin nagin tagapagtustos ini kan manlaenlaen na klase nin mga produkto, gikan sa aspalto para sa mumipikasyon sa Ehipto sagkod an potaso para sa pataba. Ngunyan, nagbibisita an mga turista sa dagat sa mga baybayon nin Israel, Hordan, asin Solnopan na Pampang.

Nagsasadit nang marikas an Dagat Gadan; an pang-ibabaw na sukol kaini ngunyan yaon na sa, kumpara sa  kaidtong 1930. Dakul na mga panukala sa kanal asin mga tubo, siring kan ibinasurang proyekto kan Pagdadalang-tubig sa Dagat Pula–Dagat Gadan, an ginibo para mabawasan an pagsadit kaini. 

Toltolan