Samaritano
{{Infobox ethnic group
| group            = Samaritans
| native_name      = {{nobold|{{lang|smp|{{Script|Samr|ࠔࠌࠓࠉࠌ}}|rtl=yes}}<br />{{lang|he|שומרונים|rtl=yes}}<br />{{lang|ar|السامريون|rtl=yes}}}}
| native_name_lang = smp
| image            = [[File:Samaritans marking Passover on Mount Gerizim, West Bank - 20060418.jpg|300px]]
| image_caption    = Samaritans marking [[Passover (Samaritan holiday)|Passover]] on [[Mount Gerizim]], near modern [[Nablus]] and ancient [[Shechem]], 2006
| population       = ~900 (2024)
| total_ref        = {{sfn|SamUp|2022}}
| region1          = {{flag|Israel}} ([[Holon]])
| pop1             = 460 (2021)
| region2          = {{flagdeco|Palestine}} [[State of Palestine]]{{efn|Samaritan residents in the [[West Bank]] have dual citizenship under the [[Palestinian National Authority]] {{harv|Sabella|2011|p=75,n.4}}.}} ([[Kiryat Luza]])
| pop2             = 380 (2021)
| ref2             = {{sfn|SamUp|2022}}
| languages        = '''Tinataram:'''<br />[[Modern Hebrew|Israeli Hebrew]] and [[Levantine Arabic]]<br />'''Liturhiya:'''<br />[[Samaritan Hebrew]] and [[Samaritan Aramaic language|Samaritan Aramaic]]
| religions        = [[Samaritanism]]
| related_groups   = [[Jews]] and other [[Semitic languages#Semitic-speaking peoples|Semitic-speaking peoples]]
}}
{{Samaritanism}}
{{Contains special characters}}

An mga '''Samaritano''' ({{IPAc-en|s|ə|ˈ|m|ær|ɪ|t|ən|z}}; {{nowrap|[[Samaritan Hebrew]]: {{Lang|smp|{{Script|Samr|ࠔࠠࠌࠝࠓࠩࠉࠌ}}|rtl=yes}}}} {{Transliteration|smp|Šā̊merīm}}; {{lang-he|שומרונים}} {{Transliteration|he|Šōmrōnīm}}; {{lang-ar|السامريون}} {{Transliteration|ar|as-Sāmiriyyūn}}), na minsan gusto aporon sinda na '''Israeli'ng Samaritano''', sarong [[grupong etiniko-relihiyoso]] na guminikan sa mga [[Hebreyo]] asin [[Israelitas]] kan [[antigong Haraning Subangan]].{{sfn|Shen|Lavi|Kivisild|Chou|2004|pp=825–826, 828–829, 826–857}} Sinda tubong tal sa [[Samaria]], sarong ronang historiko nin[[History of ancient Israel and Judah|antigong Israel asin Judah]] na binibilog kan amnayan na banda na iyo na ngonyan an [[West Bank]]. Sinda mga parasunod kan  [[Samaritanismo]], sarong [[Abrahamic na relihiyon|Abrahamiko]], [[monoteistiko]], asin [[etnikong relihiyon]] na nagtalubo kadungan kan [[Judaismo]].

Susog sa saindang tradisyon, an mga Samaritano naggikan sa mga Israelitas, na bakong arog kan [[Sampolong Nawawarang Tribu]] kan [[Doseng Tribu nin Israel]], dai napairarom sa [[Pagkauripon nin Assyriano]] pakatapos kan an bandang amnayan na [[Kahadean nin Israel (Samaria)|Kahadean nin Israel]] narugbsa asin idinukot kn mga [[Neo-Assyrian Empire]] mga 720 BCE. Manongod sa [[Samaritan Pentateuch]] bilang dai-nahirang  [[Torah]], an mmga Samaritano hinihiling an mga [[Hudyo]] bilang haraning mga kapinsanan, alagad sinda nagtutubod na an Judaismo pundamental na nahira na an orihinal na Israelitang relihiyon. An pinakalataw na gayong pagkakaiba teolohikal sa ultan kan Hudyo asin Samaritanong doktrina iyo an mapadapit sa pinakabanal na lugar sa kinaban kun saen an Hudyo tinutubod iyo an [[Temple Mount]] sa [[Jerusalem]] alagad an mga Samaritano iyo an [[Bukid Gerizim]] harani sa modernong [[Nablus]] asin suanoy na [[Shechem]].<ref>Deuteronomy 16:6 (Samaritan Version) "Has Chosen"</ref>{{sfn|UNESCO|2017}} Kapwa an mga Hudyo asin mga Samaritano naninindogan na an inaapod na [[Paggapos ki Isaac]] nangyari sa saindang respektibong banal na sityo, na inapod ninda na [[Moriah]]. An mga Samaritano itinutukdo na an pagkasiriblagan sa Hudyo huli ki [[Eli (pigura biblikal)|Eli]], na sarong [[Pading Supremo nin Israel]] mga bandang ika-11ng siglo BCE asin susog sa pagtubod kan mga Samaritano, siya an nagbugtak nin santuaryo relihiyoso sa   [[Shiloh (siyudad  bibilikal)|Shiloh]] kontra sa nakaag nang orihinal na santuaryo sa Bukid Gerizim.

Dati dakulang komunidad, an populasyon kan Samaritano nagparakupos huli kan [[Samaritanong mga pag'alsa]], kun saen ini maringis na sinupil kan [[Imperyong Bisantino]] kan ika-6 na siglo. An saindang bilang orog pang nagparadikit huli kan [[Kristyanisasyon]] sa irarom kan mga Bisantino asin dangan kan [[Islamisasyon]] pakapangyaring [[Muslim na pagsakop kan Levant|pagsakop kan Arabo kan Levant]].{{sfn|Levy-Rubin|2000|pp=257–276}}. Kan ika-12ng siglo, si eksplorador na Hudyo  asin parasurat na si [[Benjamin nin Tudela]] pigtantya na igwa na sanang 1,900 Samaritano an natatada sa  [[Palestine (rehiyon)|Palestine]] asin [[Syria (rehiyon)|Syria]].{{sfn|Crown|Pummer|Tal|1993|pp=70–71}}

{{As of|2024|post=,}} an Samaritanong komunidad nagbibilang na lang mga 900 katawo, natibag sa  [[Israel]] (mga 460 sa [[Holon]]) asin sa [[West Bank]] mga 380 sa [[Kiryat Luza]]).<ref name="update">{{Cite web |title=The Samaritan Update: An Internet Newsletter & Archive Regarding the Samaritan-Israelites|url=http://www.thesamaritanupdate.com/ |access-date=8 April 2024 |date=4 March 2024 |quote=The Samaritans call themselves  Bene-Yisrael “Children of Israel”, or Shamerim “Observant Ones”}}</ref> An mga Samaritano sa Kiryat Luza tinataram [[South Levantine Arabiko|Levantine Arabiko]], mantang an sa Holon primeramente tinataram [[Modernong Hebrew|Israeli Hebrew]]. Sa liturhiya, inuusar man ninda an [[Samaritanong Hebrew]] asin [[Samaritanong Aramaikong lenggwahe|Samaritan Aramaiko]], na pareho ini sinusurat sa  [[iskriturang Samaritano]]. Susog sa tradisyon Samaritano, an posiyon kan nangengenot na [[Pading Supremong Samaritano]] daing patod na padagos sa lawig nin 36S na taon, poon ki propetang Hebrew na si [[Aaron]]. Poon 2013, an ika- 133 na Samaritanong Pading Supremo iyo si [[Aabed-El ben Asher ben Matzliach]].

==Toltolan==

{{reflist}}

{{Tamboan}}

[[Kategorya:Mgas Samaritano]]
[[Kategorya:Mgam Antigong Banwa sa Haraning Subangan]]
[[Katepgorya:Mga Etnikong Grupo sa Israel]]
[[Kategorya:Mga Etnikong grupo sa Tangang Subangan]]
[[Kategorya:Mga Etnikong grupo sa Estado nin Palestine]]
[[Kategorya:Mga Etno-relhhiyosong grupo sa Asya]]
[[Kaqtegorya:Mga Nasyon Hebrew sa Bibliya]]
[[Kategorya:Mga Tubong tal na banwa sa West Asia]]
[[Kategorya:Mga Israelita]]
[[Kategorya:Mga Diringkilan sibil sa Israel]]
[[Kategorya:Kahadean nin Israel(Samaria)]]
[[Kategorya:Mga Nagtataram-semitikong banwa]]
[[Kategorya:Sampolong Nawawarang Tribu]]
An mga Samaritano (;  ;  ;  ), na minsan gusto aporon sinda na Israeli'ng Samaritano, sarong grupong etiniko-relihiyoso na guminikan sa mga Hebreyo asin Israelitas kan antigong Haraning Subangan. Sinda tubong tal sa Samaria, sarong ronang historiko ninantigong Israel asin Judah na binibilog kan amnayan na banda na iyo na ngonyan an West Bank. Sinda mga parasunod kan  Samaritanismo, sarong Abrahamiko, monoteistiko, asin etnikong relihiyon na nagtalubo kadungan kan Judaismo.

Susog sa saindang tradisyon, an mga Samaritano naggikan sa mga Israelitas, na bakong arog kan Sampolong Nawawarang Tribu kan Doseng Tribu nin Israel, dai napairarom sa Pagkauripon nin Assyriano pakatapos kan an bandang amnayan na Kahadean nin Israel narugbsa asin idinukot kn mga Neo-Assyrian Empire mga 720 BCE. Manongod sa Samaritan Pentateuch bilang dai-nahirang  Torah, an mmga Samaritano hinihiling an mga Hudyo bilang haraning mga kapinsanan, alagad sinda nagtutubod na an Judaismo pundamental na nahira na an orihinal na Israelitang relihiyon. An pinakalataw na gayong pagkakaiba teolohikal sa ultan kan Hudyo asin Samaritanong doktrina iyo an mapadapit sa pinakabanal na lugar sa kinaban kun saen an Hudyo tinutubod iyo an Temple Mount sa Jerusalem alagad an mga Samaritano iyo an Bukid Gerizim harani sa modernong Nablus asin suanoy na Shechem.Deuteronomy 16:6 (Samaritan Version) "Has Chosen" Kapwa an mga Hudyo asin mga Samaritano naninindogan na an inaapod na Paggapos ki Isaac nangyari sa saindang respektibong banal na sityo, na inapod ninda na Moriah. An mga Samaritano itinutukdo na an pagkasiriblagan sa Hudyo huli ki Eli, na sarong Pading Supremo nin Israel mga bandang ika-11ng siglo BCE asin susog sa pagtubod kan mga Samaritano, siya an nagbugtak nin santuaryo relihiyoso sa   Shiloh kontra sa nakaag nang orihinal na santuaryo sa Bukid Gerizim.

Dati dakulang komunidad, an populasyon kan Samaritano nagparakupos huli kan Samaritanong mga pag'alsa, kun saen ini maringis na sinupil kan Imperyong Bisantino kan ika-6 na siglo. An saindang bilang orog pang nagparadikit huli kan Kristyanisasyon sa irarom kan mga Bisantino asin dangan kan Islamisasyon pakapangyaring pagsakop kan Arabo kan Levant.. Kan ika-12ng siglo, si eksplorador na Hudyo  asin parasurat na si Benjamin nin Tudela pigtantya na igwa na sanang 1,900 Samaritano an natatada sa  Palestine asin Syria.

 an Samaritanong komunidad nagbibilang na lang mga 900 katawo, natibag sa  Israel (mga 460 sa Holon) asin sa West Bank mga 380 sa Kiryat Luza). An mga Samaritano sa Kiryat Luza tinataram Levantine Arabiko, mantang an sa Holon primeramente tinataram Israeli Hebrew. Sa liturhiya, inuusar man ninda an Samaritanong Hebrew asin Samaritan Aramaiko, na pareho ini sinusurat sa  iskriturang Samaritano. Susog sa tradisyon Samaritano, an posiyon kan nangengenot na Pading Supremong Samaritano daing patod na padagos sa lawig nin 36S na taon, poon ki propetang Hebrew na si Aaron. Poon 2013, an ika- 133 na Samaritanong Pading Supremo iyo si Aabed-El ben Asher ben Matzliach.

Toltolan

Kategorya:Mgas Samaritano
Kategorya:Mgam Antigong Banwa sa Haraning Subangan
Katepgorya:Mga Etnikong Grupo sa Israel
Kategorya:Mga Etnikong grupo sa Tangang Subangan
Kategorya:Mga Etnikong grupo sa Estado nin Palestine
Kategorya:Mga Etno-relhhiyosong grupo sa Asya
Kaqtegorya:Mga Nasyon Hebrew sa Bibliya
Kategorya:Mga Tubong tal na banwa sa West Asia
Kategorya:Mga Israelita
Kategorya:Mga Diringkilan sibil sa Israel
Kategorya:Kahadean nin Israel(Samaria)
Kategorya:Mga Nagtataram-semitikong banwa
Kategorya:Sampolong Nawawarang Tribu