Betel
{{Short description|Suanoy na s Israelitang syudad na naunambitan sa Bibliya, namumugtak sa modernong aldaw na West Bank}}
[[Ladawan:Bethel_MET_DP116361.jpg|thumb|The ruins of [[Beitin]], an lugar kan suanoy na Betel, durante kaidtong ika-19 na siglo]]
An '''Betel''' (Hebreo: בֵּית אֵל transliterasyon Bēṯ ʾĒl, "Harong ni [[El (deidad)|El]]" o "Harong kan God",<ref name="Bleekerp257">Bleeker and Widegren, 1988, p. 257.</ref> siring man [[Transliteration|transliterated]] ''Beth El'', ''Beth-El'', ''Beit El''; Griyego: Βαιθήλ; Latin: Bethel) iyo an suanoy na [[Israelites|Israelita]]ng syudad asin [[sacred space]] na parating nauunambitan sa [[Hebreong Bibliya]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nj09AWrgpnkC&pg=PA2|title=The Sanctuary of Bethel and the Configuration of Israelite Identity|last=Gomes|first=Jules|date=13 May 2006|publisher=Walter de Gruyter|isbn=9783110189933|page=1}}</ref>

Enot na pinanungdan an Betel sa Bibliya bilang iyo an harani sa lugar kun saen si [[Abraham|Abram]] tinugdok an saiyang tent. Sa huri, an Betel naunambitan bilang lokasyon kan [[Jacob's Ladder]] na nginaranan ni Jacob na Bethel "Harong kan Dios". An ngaran urog pang ginamit para sa nakapalibot na syudad na namumugtak sa pag-ultanan kan teritoryo kan [[tribo ni Benjamin]] asin kan [[tribo ni Efraim]], na enot na pagsadiri kan mga Benjaminites asin sa huri sinakyada kan Ephraimites. Kaidtong [[ika-4 na siglo]], si [[Eusebius]] asin [[Geronimo]] linadawan an Betel bilang sarong sadit na village na namumugtak sa 12 [[Roman miles]] amihanan kan [[Daan na Syudad nin Jerusalem|Jerusalem]] sa too o sa subangan kan tinampo na pasiring sa [[Nablus|Neapolis]].<ref name="Robinsonp449">Robinson and Smith, 1856, pp. 449–450.</ref>

Kadaklan kan mga iskolar pig-iidentipikar an Betel sa modernong aldaw na village nin [[Beitin]], namumugtak sa [[West Bank]], {{convert|5|km|mi|sp=us}} amihanan subangan kan [[Ramallah]].<ref name="Brodsky">Harold Brodsky (1990). "Bethel". In the ''Anchor Yale Bible Dictionary''. 1:710-712.</ref> Pagkatapos kan pagbagsak kan [[Kahadean kan Jerusalem|Crusader kingdom]], an Betel was left in ruins sa irarom kan pamamahala ni [[Saladin]], nagdanay na mayong nakaistar sa laog nin halawig na siglo sagkod sa katahawan kan ika-19 na siglo kaidtong an modernong aldaw na Beitin inistabilisar.<ref name=":1">{{Cite book|title=Ancient Place Names in the Holy Land: Preservation and History|last=Elitzur|first=Yoel|publisher=The Hebrew University Magness Press ; Eisenbrauns|year=2004|location=Jerusalem ; Winona Lake, Virginia|pages=59–60}}</ref> Kaidtong 1977, an biblikong ngaran inaplikar sa [[Israeli settlement]] kan [[Beit El]], tinugdas sa kataraid na lugar. Sa nagkapirang nasyon, urog na sa [[Estados Unidos]], an ngaran itinao sa manlaenlaen na lokasyon (hilingon [[Betel (klaripikasyon)]])

==Toltolan==
{{reflist}}
{{stub}}
An Betel (Hebreo: בֵּית אֵל transliterasyon Bēṯ ʾĒl, "Harong ni El" o "Harong kan God",Bleeker and Widegren, 1988, p. 257. siring man transliterated Beth El, Beth-El, Beit El; Griyego: Βαιθήλ; Latin: Bethel) iyo an suanoy na Israelitang syudad asin sacred space na parating nauunambitan sa Hebreong Bibliya.

Enot na pinanungdan an Betel sa Bibliya bilang iyo an harani sa lugar kun saen si Abram tinugdok an saiyang tent. Sa huri, an Betel naunambitan bilang lokasyon kan Jacob's Ladder na nginaranan ni Jacob na Bethel "Harong kan Dios". An ngaran urog pang ginamit para sa nakapalibot na syudad na namumugtak sa pag-ultanan kan teritoryo kan tribo ni Benjamin asin kan tribo ni Efraim, na enot na pagsadiri kan mga Benjaminites asin sa huri sinakyada kan Ephraimites. Kaidtong ika-4 na siglo, si Eusebius asin Geronimo linadawan an Betel bilang sarong sadit na village na namumugtak sa 12 Roman miles amihanan kan Jerusalem sa too o sa subangan kan tinampo na pasiring sa Neapolis.Robinson and Smith, 1856, pp. 449–450.

Kadaklan kan mga iskolar pig-iidentipikar an Betel sa modernong aldaw na village nin Beitin, namumugtak sa West Bank,  amihanan subangan kan Ramallah.Harold Brodsky (1990). "Bethel". In the Anchor Yale Bible Dictionary. 1:710-712. Pagkatapos kan pagbagsak kan Crusader kingdom, an Betel was left in ruins sa irarom kan pamamahala ni Saladin, nagdanay na mayong nakaistar sa laog nin halawig na siglo sagkod sa katahawan kan ika-19 na siglo kaidtong an modernong aldaw na Beitin inistabilisar. Kaidtong 1977, an biblikong ngaran inaplikar sa Israeli settlement kan Beit El, tinugdas sa kataraid na lugar. Sa nagkapirang nasyon, urog na sa Estados Unidos, an ngaran itinao sa manlaenlaen na lokasyon (hilingon Betel (klaripikasyon))

Toltolan