Proton
{{Infobox particle
| bgcolour       =
| classification = Baryon
| name           = Proton
| image          = Quark structure proton.svg
| caption        = An istrakturang quark kan proton
| num_types      =
| composition    = 2 up quarks (u), 1 down quark (d)
| statistics     = Fermionic
| group          = Hadron
| generation     =
| interaction    = Grabidad, electromagnetiko, maluya, makusog
| antiparticle   = Antiproton
| theorized      = William Prout (1815)
| discovered     = Naobserbahan bilang H<sup>+</sup> ni Eugen Goldstein (1886). Naidentipika sa ibang nukleYi (asin pigpangaranan) ni Ernest Rutherford (1917–1920).
| symbol         = p, p<sup>+</sup>, N<sup>+</sup>, <sup>1</sup><sub>1</sub>H<sup>+</sup>
| mass           = 	1.67262192369(51)×10<sup>−27</sup> kg <br>
938.27208816(29) MeV/c<sup>2</sup> <br>
1.007276466621(53) Da
| mean_lifetime   = > 2.1×10<sup>29</sup> na taon (pusog)
| electric_charge = +1 e <br>
1.602176634×10<sup>−19</sup> C
| charge_radius = 0.8414(19) fm
| electric_dipole_moment = < 5.4×10<sup>−24</sup> e⋅cm
| electric_polarizability = 1.20(6)×10<sup>−3</sup> fm3
| magnetic_moment = 1.41060679736(60)×10<sup>−26</sup> J⋅T<sup>−1</sup> <br>
1.52103220230(46)×10<sup>−3</sup> μB <br>
2.79284734463(82) μN
| magnetic_polarizability = 1.9(5)×10<sup>−4</sup> fm<sup>3</sup>
| spin = 1/2
| isospin = 1/2
| parity = +1
| condensed_symmetries = I(J<sup>P</sup>)=(1/2)(1<sup>+</sup>/2)
}}

An '''proton''' iyo sarong sub-atomikong partikulo, may simbolong p o p+, na may positibong elektrikong karga na +1''e'' elementaryang karga asin gabat na mas magian nin kadikit sa [[neutron]]. An mga proton asin neutron, kun sain an duwa iyo may parehas na gabat na sarong atomikong masang yunit, iyo kolektibong inaapod man bilang mga "''nucleons''" (mga partikulong yaon sa atomikong nukleyi).

Saro o mas dakol na mga proton an yaon sa [[Atomikong nukleyus|nukleyus]] kan lambang mga [[atomo]]; sinda iyo sarong kinakaipong parte kan nukleyus. An bilang kan mga proton sa nukleyus an pang-depinisyon karakter kan [[elemento]], asin iyo inaapod bilang an [[atomikong bilang]] (pigrerepresenta kan simbolong ''Z''). Huli ta an kada elemento iyo may solamenteng numero nin proton, an kada elemento iyo may sadiring unikong atomikong bilang.

An taramong ''proton'' iyo an Griyego para sa "enot", sagkod an ngarang ini iyo pigtao sa nukleyus kan [[hidroheno]] ni [[Ernest Rutherford]] kan 1920. Sa mga nagligad na taon, si Rutherford nadiskobre an nukleyus kan hidroheno (bisto bilang an pinakamagian na nukleyus) iyo pwedeng maguno sa nukleyi kan [[nitroheno]] sa paagi nin atomikong kolisyon.<ref>[https://www.britannica.com/science/proton-subatomic-particle "proton | Definition, Mass, Charge, & Facts"]. ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2018-10-20.</ref> An mga proton iyo dagos na kandidato para magin sarong pundamental na partikulo, sagkod panghaman na bloke kan nitroheno asin gabos nin iba pang mas magabat na atomikong nukleyi.

== Hilingon man ==

* [[Atomo]]
* [[Elektron]]
* [[Neutron]]

== Panluwas na takod ==
{{Commons category|Proton}}
* [http://pdg.lbl.gov Particle Data Group] sa LBL
* [http://www.cern.ch/lhc/ Large Hadron Collider]
* {{cite web |author1-link= Laurence Eaves |last1= Eaves |first1= Laurence |title= The shrinking proton |url= http://www.sixtysymbols.com/videos/protonradius.htm |website= Sixty Symbols |publisher= Brady Haran for the University of Nottingham |last2= Copeland |first2= Ed |last3= Padilla |first3= Antonio (Tony) |year= 2010 }}

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{agham-stub}}
[[Kategorya:Atomo]]
An proton iyo sarong sub-atomikong partikulo, may simbolong p o p+, na may positibong elektrikong karga na +1e elementaryang karga asin gabat na mas magian nin kadikit sa neutron. An mga proton asin neutron, kun sain an duwa iyo may parehas na gabat na sarong atomikong masang yunit, iyo kolektibong inaapod man bilang mga "nucleons" (mga partikulong yaon sa atomikong nukleyi).

Saro o mas dakol na mga proton an yaon sa nukleyus kan lambang mga atomo; sinda iyo sarong kinakaipong parte kan nukleyus. An bilang kan mga proton sa nukleyus an pang-depinisyon karakter kan elemento, asin iyo inaapod bilang an atomikong bilang (pigrerepresenta kan simbolong Z). Huli ta an kada elemento iyo may solamenteng numero nin proton, an kada elemento iyo may sadiring unikong atomikong bilang.

An taramong proton iyo an Griyego para sa "enot", sagkod an ngarang ini iyo pigtao sa nukleyus kan hidroheno ni Ernest Rutherford kan 1920. Sa mga nagligad na taon, si Rutherford nadiskobre an nukleyus kan hidroheno (bisto bilang an pinakamagian na nukleyus) iyo pwedeng maguno sa nukleyi kan nitroheno sa paagi nin atomikong kolisyon."proton | Definition, Mass, Charge, & Facts". Encyclopedia Britannica. Retrieved 2018-10-20. An mga proton iyo dagos na kandidato para magin sarong pundamental na partikulo, sagkod panghaman na bloke kan nitroheno asin gabos nin iba pang mas magabat na atomikong nukleyi.

 Hilingon man 

 Atomo
 Elektron
 Neutron

 Panluwas na takod 

 Particle Data Group sa LBL
 Large Hadron Collider
 

 Toltolan 

Kategorya:Atomo