Pepsi Paloma
{{Infobox person
| name = Pepsi Paloma
| image = pepsi-paloma.jpg
| caption = 
| birth_name = Delia Dueñas Smith
| birth_date = {{birth date|1966|07|17}}<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=LPmsdIgUNcg|title=Gravetour of the Famous E81 Pepsi Paloma (Delia Smith) Olongapo Memorial Park - Zambales|publisher=Graveyard Pinoy TV|website=YouTube.com|date=May 22, 2021}}</ref>
| birth_place = [[Manila]], Philippines
| death_date = {{death date and age|1985|05|31|1966|07|17}}
| death_place = [[Quezon City]], [[Metro Manila]], Philippines
| death_cause = [[Suicide]]
| occupation = {{hlist|[[Actress]]|[[entertainer]]}}
| yearsactive = 1980–1985
}}
Si '''Delia Dueñas Smith''' (Hulyo 17, 1966 - Mayo 31, 1985), mas bisto sa apod na '''Pepsi Paloma''', sarong [[Filipino Americans|Filipino-Amerikanong]] parabayle asin aktres sa Filipinas. Saro siya sa mga popular na Softdrinks Beauties na pig-introdusir kan mga taon 1980 kaiba si [[Sarsi Emmanuelle]] asin Coca Nicolas. Midbid siya sa mga pelikula arog kan ''Brown Emanuelle'' (1981), ''The Victim'' (1982), ''Krus sa Bawat Punglo'' (1982), ''Virgin People'' (1983), ''Snake Sisters'' (1983), ''Naked Island'' (1984), ''Matukso kaya anghel?'' (1984) asin ''Room 69'' (1985).

== Karera ==
Si Paloma namundag bilang Delia Dueñas Smith kan Hulyo 17, 1966. Siya an matuang aking babae ni Lydia Dueñas, sarong tubong Borac, [[Northern Samar]], asin sarong Amerikanong paradara nin surat, si Kenneth Smith, na binayaan an saiyang pamilya kan saradit pa an mga aki. Kan siya 14 anyos, sarong talent scout na an pangaran Tita Ester an nagdara ki Paloma sa talent manager na si Rey dela Cruz kan 1980 para sa sarong posibleng karera sa pelikula. Kan 1981, nagdebut siya sa pelikula ''na Brown Emmanuelle'' . Tinawan siya kan pangaran sa entablado na Pepsi Paloma asin napromote bilang saro sa mga miyembro kan inaapod na “soft drink” na mga kagayunan kaiba si Coca Nicolas asin Sarsi Emmanuelle. <ref name="esquire3">{{cite web|title=Where Are They Now: Pepsi Paloma and the Other "Softdrink Beauties" of the '80s|url=https://www.esquiremag.ph/culture/arts-and-entertainment/pepsi-paloma-sarsi-emanuelle-and-other-softdrink-beauties-of-the-80s-a2161-20180528-lfrm|website=Esquire|accessdate=February 28, 2019}}</ref>

== Kaso nin panglulugos asin mga resulta ==
Pagkatapos na magluwas sa nagkapirang pelikula, si Paloma imbuelto sa sarong iskandalo na may halangkaw na publisidad kan inakusaran niya nin [[Panlulugos|panglulugos]] an mga komedyante na [[Vic Sotto|si Vic Sotto]], [[Joey de Leon]], asin Ricardo " [[Richie D'Horsie]] " Reyes. Susog sa istorya ni Paloma, siya asin an kapwa aktres na si Guada Guarin pigdroga, dinara sa sarong kwarto sa Sulô Hotel sa [[Syudad nin Quezon|Quezon City]], dangan linugos. An aktor asin magigin senador na [[Vicente Sotto III|si Tito Sotto]], na iyo man an matuang tugang ni Vic, dai nahaloy nagin imbuelto, na napiritan si Paloma na ihulog an mga akusasyon sa paagi nin soboot pagtakot saiya gamit an badil. Si Sotto naggibo nin sarong Affidavit of Desistance asin nakua an saiyang pirma, dawa ngani an nagkapirang bareta sa peryodiko nagsabi na an ina ni Pepsi an nagpirma kan dokumento para saiya. <ref name="manila times2">{{cite web|title=Pepsi Paloma and Tito Sotto's disco days|url=https://www.manilatimes.net/pepsi-paloma-and-tito-sottos-disco-days/412586/|website=The Manila Times|date=June 26, 2018|accessdate=February 1, 2019}}</ref> Kun an mga suspechado nasentensiahan sa mga akusasyon, sinda napapaatubang kutana sa penalidad na kagadanan—pagbitay gamit an de-koryenteng tukawan, an parehong kapaladan na nangyari sa tolo sa apat na nasentensiahan na mga paralugos sa kaso kan aktres na [[Maggie de la Riva|si Maggie de la Riva]] duwang dekada bago kaini. <ref name="33years3">{{cite web|title=33 Years After She Died, We Still Remember the Myth of Pepsi Paloma|url=https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/33-years-after-she-died-we-still-remember-the-myth-of-pepsi-paloma-a1729-20180531-lfrm2|website=Esquire|accessdate=February 28, 2019}}</ref> Susog sa sarong binawi na artikulo kan ''[[Philippine Daily Inquirer]]'', kan mga panahon man na ini na si Paloma ibinareta na nawawara asin nakua na bihag kan nasentensiahan na kriminal na si Bienvenido "Ben Ulo" Mendoza, sarong paryente kan mga Sotto. Sa ibong kan saiyang pagkadakop asin pagkumpisal, mayo nin rekord na si Ben Ulo kinasuhan nin ano man na krimen na konektado sa pagdukot ki Paloma.

Dawa ngani an tolong suspechado enot na nagnegar sa mga akusasyon ni Paloma, sinda kan huri nagpaluwas nin pampublikong paghagad nin dispensa, na nakaluhod sa live TV,  asin sa sarong artikulo na ipinublikar kan ''[[People's Journal]]'' kan Oktubre 13, 1982, na nagsasabi:

{{quote|We hope that you will not allow the error we have committed against you to stand as a stumbling block to that future which we all look forward to. We, therefore, ask you to find it in your heart to pardon us for the wrong which we have done against you.}}

Nin huli sa pinirmahan na Affidavit of Desistance, dae na pigpursige ni Paloma an saiyang reklamo asin dae na nakaabot sa korte an kaso.

== Kagadanan ==
Kan Mayo 31, 1985, si Paloma nakuang gadan sa saiyang apartment, sa garo baga paggadan sa paagi nin pagbitay. Susog sa imbestigasyon kan pulis, an kaso nin panglulugos saro sa mga rason kan saiyang paghugot. Sarong talaarawan, na nagsasabi nin mga problema sa kuwarta asin mga kahaditan sa saiyang relasyon sa saiyang ina asin sa saiyang nobyo, an nakua sa saiyang kwarto, dawa ngani an pagkatotoo kan mga entry sa journal pigkwestyon, orog na kan saiyang manedyer na si Babette "Babe" Corquerra, na nagsasabi na siya talagang maray an kita.  Siya ilinubong sa Olongapo Memorial Park sa [[Olongapo]], Zambales. <ref>{{cite web|title=The Mysterious Life And Death of Pepsi Paloma|url=http://www.filipiknow.net/pepsi-paloma/|website=FilipiKnow|accessdate=November 1, 2015}}</ref> <ref>{{cite web|title=BOLD STARS OF THE 80s #3: THE CRUEL WORLD OF PEPSI PALOMA|url=http://video48.blogspot.com/2009/03/bold-stars-of-80s-3-cruel-world-of.html|date=March 14, 2009|accessdate=March 4, 2016}}</ref>

== Pagkatapos ==
Sa ibong kan naenot na paghagad nin dispensa kan mga suspechado, mantinido man giraray ni Tito Sotto an saiyang paninindugan kontra sa anuman na pagkakaimbwelto sa [[Obstruction of justice|whitewashing]] kan kaso nin rape asin pig-aalegar na gimik sana kan partido ni Paloma an nasabing iskandalo para sa publisidad. Sinabi ni Sotto na bako siyang imbuelto bilang perpetrator sa panglulugos ki Paloma asin pinahimutikan kaini na ginamit niya an saiyang pwesto sa gobyerno tanganing maimpluwensiyahan an desisyon kan korte. Si Sotto nagin Bise Alkalde sa [[Syudad nin Quezon]] kan taon 1988 bago napili bilang Senador kan taon 1992. <ref>{{Cite news|url=http://entertainment.inquirer.net/191427/tito-sotto-denies-whitewashing-pepsi-paloma-rape-case|title=Tito Sotto denies whitewashing Pepsi Paloma rape case|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|last=De Jesus|first=Topel V.|date=March 3, 2016|accessdate=March 4, 2016}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/03/03/16/tito-sotto-pepsi-paloma-scandal-was-a-gimmick|title=Tito Sotto: Pepsi Paloma scandal was a 'gimmick'|date=March 4, 2016|accessdate=March 4, 2016}}</ref> Kan 2018, an gurang na si Sotto naghagad ''[[Philippine Daily Inquirer|sa The Philippine Inquirer]]'' na haleon an mga ipinublikar na artikulo na makukua online na nagsasambit kan Pepsi Paloma Case na nakakaraot sa saiyang reputasyon bilang sarong Senador; <ref>{{cite web|title=INQUIRER.net statement on the Pepsi Paloma stories|date=July 5, 2018|url=http://globalnation.inquirer.net/99861/the-rape-of-pepsi-paloma|accessdate=February 28, 2019}}</ref> ini man an nagdara sa sarong pangyayari kan [[Streisand effect]] kun saen an mga netizen nag-mirror asin nag-share nin mga post sa social media manungod sa kaso nin panglulugos, na nagpukaw nin panibagong interes kan publiko sa Pepsi Paloma affair. <ref>{{cite web|title=Beware The Streisand Effect: a Short Explainer for Sen. Tito Sotto|url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/beware-the-streisand-effect-tito-sotto-a00203-20180618-lfrm|date=June 18, 2018|website=Esquire|accessdate=February 28, 2019}}</ref> Sa sarong interbyu kan 2024 ki [[Julius Babao]], an kapwa dating Softdrink Beauty Coca Nicolas nagnegar man kan mga alegasyon, na nagsasabi na an iskandalo sa panglulugos sa TVJ sarong [[Publicity stunt|publisidad]] na pig-orkestrar kan saindang manedyer, si Rey dela Cruz, asin na mayo man talagang nangyari an siring na sekswal na pang-aabuso. <ref name="Gabinete2">{{Cite web|last=Gabinete|first=Jojo|date=January 7, 2024|title=Coca Nicolas nagsalita tungkol sa nalalaman niya sa Pepsi Paloma controversy|url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/178194/coca-nicolas-pepsi-paloma-issue-a734-20240107|archive-url=https://web.archive.org/web/20240107093858/https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/178194/coca-nicolas-pepsi-paloma-issue-a734-20240107|archive-date=January 7, 2024|access-date=January 7, 2024|website=PEP.ph|language=en|dead-url=no}}</ref>

== Sa kulturang popular ==
Kan huring parte kan 2024, an paragibo nin pelikula na [[Darryl Yap|si Darryl Yap]] nag-anunsyo nin sarong maabot na pelikula na may titulong ''The Rapists of Pepsi Paloma'', na may katuyuhan na iladawan an mga pangyayari sa palibot kan iskandalo kan 1982. An proyekto nagcausa nin diskusyon asin debate, na an nagkapira nagpapahayag nin mga kahaditan manungod sa paglaladawan kaini sa mga sensitibong pangyayari sa kasaysayan. An dating aki na aktres [[Rhed Bustamante|na si Rhed Bustamante]] pig-cast sa pelikula, na presenteng pigpoprodusir. An planong pagluwas kan ''The Rapists of Pepsi Paloma'' nagpukaw giraray kan interes kan publiko sa buhay ni Paloma asin sa mga kontrobersiya na saiyang imbuelto, na nagtulod nin mga diskusyon manungod sa representasyon kan media, makasaysayan na paninimbagan, asin an mga etikal na konsiderasyon sa pagdrama kan mga pangyayari sa totoong buhay. <ref>{{Cite news|title=Darryl Yap On His Pepsi Paloma Movie: “Wala akong masamang tinapay sa TVJ”|url=https://philnews.ph/2024/12/29/darryl-yap-on-his-pepsi-paloma-movie-wala-akong-masamang-tinapay-sa-tvj/|accessdate=January 2, 2025}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Darryl Yap nag-ingay agad with The Rapists of Pepsi Paloma teaser|url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/184697/daryll-yap-the-rapists-of-pepsi-paloma-teaser-a734-20250101?s=olvp1or7079pojdolqbcgt1p62|accessdate=January 2, 2025}}</ref>

== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
Si Delia Dueñas Smith (Hulyo 17, 1966 - Mayo 31, 1985), mas bisto sa apod na Pepsi Paloma, sarong Filipino-Amerikanong parabayle asin aktres sa Filipinas. Saro siya sa mga popular na Softdrinks Beauties na pig-introdusir kan mga taon 1980 kaiba si Sarsi Emmanuelle asin Coca Nicolas. Midbid siya sa mga pelikula arog kan Brown Emanuelle (1981), The Victim (1982), Krus sa Bawat Punglo (1982), Virgin People (1983), Snake Sisters (1983), Naked Island (1984), Matukso kaya anghel? (1984) asin Room 69 (1985).

 Karera 
Si Paloma namundag bilang Delia Dueñas Smith kan Hulyo 17, 1966. Siya an matuang aking babae ni Lydia Dueñas, sarong tubong Borac, Northern Samar, asin sarong Amerikanong paradara nin surat, si Kenneth Smith, na binayaan an saiyang pamilya kan saradit pa an mga aki. Kan siya 14 anyos, sarong talent scout na an pangaran Tita Ester an nagdara ki Paloma sa talent manager na si Rey dela Cruz kan 1980 para sa sarong posibleng karera sa pelikula. Kan 1981, nagdebut siya sa pelikula na Brown Emmanuelle . Tinawan siya kan pangaran sa entablado na Pepsi Paloma asin napromote bilang saro sa mga miyembro kan inaapod na “soft drink” na mga kagayunan kaiba si Coca Nicolas asin Sarsi Emmanuelle. 

 Kaso nin panglulugos asin mga resulta 
Pagkatapos na magluwas sa nagkapirang pelikula, si Paloma imbuelto sa sarong iskandalo na may halangkaw na publisidad kan inakusaran niya nin panglulugos an mga komedyante na si Vic Sotto, Joey de Leon, asin Ricardo " Richie D'Horsie " Reyes. Susog sa istorya ni Paloma, siya asin an kapwa aktres na si Guada Guarin pigdroga, dinara sa sarong kwarto sa Sulô Hotel sa Quezon City, dangan linugos. An aktor asin magigin senador na si Tito Sotto, na iyo man an matuang tugang ni Vic, dai nahaloy nagin imbuelto, na napiritan si Paloma na ihulog an mga akusasyon sa paagi nin soboot pagtakot saiya gamit an badil. Si Sotto naggibo nin sarong Affidavit of Desistance asin nakua an saiyang pirma, dawa ngani an nagkapirang bareta sa peryodiko nagsabi na an ina ni Pepsi an nagpirma kan dokumento para saiya.  Kun an mga suspechado nasentensiahan sa mga akusasyon, sinda napapaatubang kutana sa penalidad na kagadanan—pagbitay gamit an de-koryenteng tukawan, an parehong kapaladan na nangyari sa tolo sa apat na nasentensiahan na mga paralugos sa kaso kan aktres na si Maggie de la Riva duwang dekada bago kaini.  Susog sa sarong binawi na artikulo kan Philippine Daily Inquirer, kan mga panahon man na ini na si Paloma ibinareta na nawawara asin nakua na bihag kan nasentensiahan na kriminal na si Bienvenido "Ben Ulo" Mendoza, sarong paryente kan mga Sotto. Sa ibong kan saiyang pagkadakop asin pagkumpisal, mayo nin rekord na si Ben Ulo kinasuhan nin ano man na krimen na konektado sa pagdukot ki Paloma.

Dawa ngani an tolong suspechado enot na nagnegar sa mga akusasyon ni Paloma, sinda kan huri nagpaluwas nin pampublikong paghagad nin dispensa, na nakaluhod sa live TV,  asin sa sarong artikulo na ipinublikar kan People's Journal kan Oktubre 13, 1982, na nagsasabi:

Nin huli sa pinirmahan na Affidavit of Desistance, dae na pigpursige ni Paloma an saiyang reklamo asin dae na nakaabot sa korte an kaso.

 Kagadanan 
Kan Mayo 31, 1985, si Paloma nakuang gadan sa saiyang apartment, sa garo baga paggadan sa paagi nin pagbitay. Susog sa imbestigasyon kan pulis, an kaso nin panglulugos saro sa mga rason kan saiyang paghugot. Sarong talaarawan, na nagsasabi nin mga problema sa kuwarta asin mga kahaditan sa saiyang relasyon sa saiyang ina asin sa saiyang nobyo, an nakua sa saiyang kwarto, dawa ngani an pagkatotoo kan mga entry sa journal pigkwestyon, orog na kan saiyang manedyer na si Babette "Babe" Corquerra, na nagsasabi na siya talagang maray an kita.  Siya ilinubong sa Olongapo Memorial Park sa Olongapo, Zambales.  

 Pagkatapos 
Sa ibong kan naenot na paghagad nin dispensa kan mga suspechado, mantinido man giraray ni Tito Sotto an saiyang paninindugan kontra sa anuman na pagkakaimbwelto sa whitewashing kan kaso nin rape asin pig-aalegar na gimik sana kan partido ni Paloma an nasabing iskandalo para sa publisidad. Sinabi ni Sotto na bako siyang imbuelto bilang perpetrator sa panglulugos ki Paloma asin pinahimutikan kaini na ginamit niya an saiyang pwesto sa gobyerno tanganing maimpluwensiyahan an desisyon kan korte. Si Sotto nagin Bise Alkalde sa Syudad nin Quezon kan taon 1988 bago napili bilang Senador kan taon 1992.   Kan 2018, an gurang na si Sotto naghagad sa The Philippine Inquirer na haleon an mga ipinublikar na artikulo na makukua online na nagsasambit kan Pepsi Paloma Case na nakakaraot sa saiyang reputasyon bilang sarong Senador;  ini man an nagdara sa sarong pangyayari kan Streisand effect kun saen an mga netizen nag-mirror asin nag-share nin mga post sa social media manungod sa kaso nin panglulugos, na nagpukaw nin panibagong interes kan publiko sa Pepsi Paloma affair.  Sa sarong interbyu kan 2024 ki Julius Babao, an kapwa dating Softdrink Beauty Coca Nicolas nagnegar man kan mga alegasyon, na nagsasabi na an iskandalo sa panglulugos sa TVJ sarong publisidad na pig-orkestrar kan saindang manedyer, si Rey dela Cruz, asin na mayo man talagang nangyari an siring na sekswal na pang-aabuso. 

 Sa kulturang popular 
Kan huring parte kan 2024, an paragibo nin pelikula na si Darryl Yap nag-anunsyo nin sarong maabot na pelikula na may titulong The Rapists of Pepsi Paloma, na may katuyuhan na iladawan an mga pangyayari sa palibot kan iskandalo kan 1982. An proyekto nagcausa nin diskusyon asin debate, na an nagkapira nagpapahayag nin mga kahaditan manungod sa paglaladawan kaini sa mga sensitibong pangyayari sa kasaysayan. An dating aki na aktres na si Rhed Bustamante pig-cast sa pelikula, na presenteng pigpoprodusir. An planong pagluwas kan The Rapists of Pepsi Paloma nagpukaw giraray kan interes kan publiko sa buhay ni Paloma asin sa mga kontrobersiya na saiyang imbuelto, na nagtulod nin mga diskusyon manungod sa representasyon kan media, makasaysayan na paninimbagan, asin an mga etikal na konsiderasyon sa pagdrama kan mga pangyayari sa totoong buhay.  

 Toltolan