Jatayu
[[Ladawan:Ravi Varma-Ravana Sita Jathayu.jpg|thumb|Kinilabutan si Seetha kan mahiling na pinuputol ni Ravana an pakpak ni Jatayu.]]
 

Si '''Jatayu''' ([[Sanskrit]]: जटायुः, [[IAST]]: ''Jaṭāyuḥ'') na sarong demigod sa [[Hindu]] epikong ''[[Ramayana]]'', na may mukha nin arinman sa sarong agila o sarong buwitre.<ref>www.wisdomlib.org (15 June 2012). "Jatayu, Jaṭāyu, Jatāyū: 19 definitions". ''www.wisdomlib.org''. Retrieved 31 October 2022.</ref> Siya an nakababatang aki ni [[Aruṇa]] asin kan saiyang agom na si [[Shyeni]], an tugang ni [[Sampati]], eu man an pamangkin ni [[Garuda]]. Siya man na sarong gurang na amigo ni Hadeng [[Dasharatha]], an ama ni [[Rama]].

== Alamat ==
[[Ladawan:Rama_Laxmana_meets_jatayu_on_death_bed.jpg|wala|thumb|Si Rama asin Lakshmana nakaguno nin nagagadan na Jatayu.]]
[[Ladawan:TARA-BHAGWAN_ravana_kill_jatayu.jpg|thumb|Ravana ginadan si Jatayu.]]

=== An Pagdulag Pasiring sa Saldang ===
Durante kan saindang pagkahoben, si Jatayu asin an saiyang matuang tugang na lalaki, si Sampati, sa irarom nin tangdan, nag - eroplano pasiring sa [[Surya]], an diosa. Si Jatayu, na daing ingat huli sa saiyang pagkahoben, daog - pagal an tugang nia asin naglaog sa Sūryamaṇḍala, an orbit kan Saldang, durante nin odto. Huli sa nakakainit na init kan Surya, nagpoon nang malabot an saiyang mga pakpak. Sa desesperadong bida tanganing iligtas an saiyang tugang, si Sampati nag - abante sa enotan nia, na ilinalakop nin mahiwas an mga pakpak kaini tanganing protehiran sia. Bilang resulta, an Sampati iyo na an nagpatong kan saiyang mga pakpak, nagbabangko pasiring sa kabukidan nin Vindhya. Naka-intriga, saiyang piggamit an iba pang parte kan buhay niya sa irarom kan proteksyon nin sarong signihan na nagngangaran Nishakara, na naggibo nin perpormans sa kabukidan. Dai na man lamang namidbid ni Jatayu an saiyang tugang.<ref>www.wisdomlib.org (28 January 2019). "Story of Jaṭāyu". ''www.wisdomlib.org''. Retrieved 1 November 2022.</ref>

=== Labanan laban kay Ravana ===
Nasambit an ''[[:en:Araṇya-Kāṇḍa|Araṇya-Kāṇḍa]]'' kan ''[[:en:Ramayana|Ramayana]]'' na si Jatayu iyo an "Hade nin mga Vultures" (''gṛdhrarāja'').<ref>''daśagrīvasthito dharme purāṇe satyasaṃśrayaḥ jaṭāyur nāma nāmnāhaṃ gṛdhrarājo mahābalaḥ'' — Ramayana 3.048.003</ref> Segun sa epiko, pig-aakò kan rakshasa Ravana an avatar nin [[Lakshmi]], [[Sita]], kun bistado si Jatayu na kaldahon siya. Matapang na nakipaglaban si Jatayu kay Ravana, kaya lang huli ta gurang na ni Jatayu, dai naghaloy na daog siya ni Ravana, pinutol an saiyang mga pakpak, asin si Jatayu na nagbaba sa daga. Si [[Rama]] asin [[Lakshmana]], mantang naghahanap nin si Sita, nagkaoportunidad sa mga nagsasakit asin nagadan nang si Jatayu, na nagsabi sainda kan ralaban ki Ravana, asin sinabihan sinda na nagpa - timog an Ravana. Dangan nagadan. <ref name="census">{{Cite book|title=Temples of Tamil Nadu Kancheepuram District|last=C.|first=Chandramouli|publisher=Directorate of Census Operations, Tamil Nadu|year=2003}}</ref> Si Jatayu sa mga lugad niya asin ginibo ni Rama an pinal niyang seremonya sa paglubong.

== Pagpupuri ==
[[Ladawan:Jatayu_Earth_Centre.jpg|thumb|Jaṭayu sculpture sa [[:en:Jatayu_Nature_Park|Jaṭāyū Nature Park]]]]

* Segun lokal na [[lore]] kan Kerala, pigtutubudan na nahulog an Jatayu sa mga gapo sa [[:en:Chadayamangalam|Chadayamangalam]] sa distrito nin Kollam sa [[Kerala]] pagkatapos mapatalsik an saiyang mga pakpak ni Ravana. Sinasabing an pangaran na "Chadayamangalam" hale sa "Jatayu-mangalam".   <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2021)">citation needed</span></nowiki>''&#x5D;</sup> [[Jatayu Earth's Center Naga Park]] sa Chadayamangalam tampok an 61 metro (200  kalakbang na estatuwa ni Jalyatu, na minimidbid bilang pinakadakulang iskultura nin gamgam sa kinaban.<ref name="quint">"Kerala tourism to unveil world's largest bird sculpture". The Quint. 23 May 2018. Retrieved 25 May 2018.</ref>
* Si Lepakshi sa Andhra Pradesh man an pigaapud na lugar kun saen si Jatayu nahulog pagkatapos malugad kan Ravana. <ref>"Lepakshi: Where Jatayu fell". ''Bangalore Mirror''. Retrieved 1 April 2021.</ref> si Rama an nagpaboot sa gamgam na magbangon, na nagsasabi ''Le Pakshi'' (sa literal: "Magbuhat ka gamgam" sa [[Telugu]]), huli kaini ngaran kan baryo.<ref>"Lepakshi Temple - Lepakshi:: The Treasure House of Art and Sculpture". Archived from the original on 28 March 2012. Retrieved 3 July 2012.</ref>
* Vijayaraghava Perumal templo sa Turupupkuli, [[Tamil Nadu]] kaayon an Jatayu ta an nangengenot na dios igdi, an Viayarevaletal (sarong porma nin Rama), tinutubod na iyo an naggibo kan ultimong mga rito kan Jaya sa lugar na ini.  tubig na pinagbaba kan Jatayu inaapod na Jitatu Turham.
* [[:en:Thirupullabhoothangudi_Temple|Thirupullabhoothangudi Temple]] sa <ref name="R">{{Cite book|url=https://archive.org/details/dli.jZY9lup2kZl6TuXGlZQdjZY2lZpy.TVA_BOK_0006115|title=An introduction to religion and Philosophy - Tévarám and Tivviyappirapantam|last=R.|first=Dr. Vijayalakshmy|publisher=International Institute of Tamil Studies|year=2001|edition=1st|location=Chennai|pages=530–1|ref=R.}}</ref>  Pullabhoothangudi, Tamil Nadu pigsasabi man na kinamumugtakan kan huring mga rito ni Jatayu.
*

== Mga Depisyon ==
<gallery>
Ladawan:Ravana_fighting_with_Jatayu.jpg|alt=A painting of Ravana fighting Jatayu|Sarong ipinta ni Ravana na kikipaglaban sa Jatayu
Ladawan:Jatayu_fights_Ravana.jpg|alt=A painting of Jatayu fighting Ravana (c.1605)|Sarong pintura ni Jatayu laban ki Ravana (c.1605) 
Ladawan:Ramayana_Ballet_-_Jatayu_fighting_Ravana,_Pentas_Ramajana,_p20.jpg|alt=Ramayana Ballet - Jatayu fighting Ravana (Yogyakarta, Indonesia)|Ramayana Ballet- Jatayu laban ki Ravana Yogyakarta,[[Indonesya|Indonesia]]) 
Ladawan:Jatayu_Attacks_Ravana_to_Save_Sita_and_Shatters_his_Chariot_-_early_18th-century.jpg|alt=A painting of Jatayu attacking Ravana to save Sita and shattering his Chariot (Early 18th century)|Sarong pintura ni Jatayu na inagat si Ravana saróng paligosan ki Sita sa paggaba nin sarong Charitot (Amay sa ika 18 na siglo) 
Ladawan:Jatayu_Confronting_Ravana_to_Save_Sita.jpg|alt=A painting of Jatayu confronting Ravana to save Sita (c.1740-50)|An pintura ni Jatayu nakahampang si Ravana saróng paligtas kan Sita (c.1740-50) 
</gallery>

== Hilingon pa ==

** [[:en:Garuda|Garuda]]
** [[:en:Sampati|Sampati]]
** [[:en:Jatayu_Nature_Park|Jatayu Nature Park]]
== Bibliograpiya ==

* ''Dictionary of Hindu Lore and Legend'' ({{ISBN|0-500-51088-1}}) by Anna Dhallapiccola
* ''Ramayana'' ({{ISBN|0-89744-930-4}}) by C. Rajagopalachari

== Panluwas na takod ==

* An Hindu. ''[http://www.thehindu.com/society/faith/ramas-paratva/article19872446.ece An paratva ni Rama]''.


== Mga Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
Si Jatayu (Sanskrit: जटायुः, IAST: Jaṭāyuḥ) na sarong demigod sa Hindu epikong Ramayana, na may mukha nin arinman sa sarong agila o sarong buwitre.www.wisdomlib.org (15 June 2012). "Jatayu, Jaṭāyu, Jatāyū: 19 definitions". www.wisdomlib.org. Retrieved 31 October 2022. Siya an nakababatang aki ni Aruṇa asin kan saiyang agom na si Shyeni, an tugang ni Sampati, eu man an pamangkin ni Garuda. Siya man na sarong gurang na amigo ni Hadeng Dasharatha, an ama ni Rama.

 Alamat 
wala|thumb|Si Rama asin Lakshmana nakaguno nin nagagadan na Jatayu.
thumb|Ravana ginadan si Jatayu.

 An Pagdulag Pasiring sa Saldang 
Durante kan saindang pagkahoben, si Jatayu asin an saiyang matuang tugang na lalaki, si Sampati, sa irarom nin tangdan, nag - eroplano pasiring sa Surya, an diosa. Si Jatayu, na daing ingat huli sa saiyang pagkahoben, daog - pagal an tugang nia asin naglaog sa Sūryamaṇḍala, an orbit kan Saldang, durante nin odto. Huli sa nakakainit na init kan Surya, nagpoon nang malabot an saiyang mga pakpak. Sa desesperadong bida tanganing iligtas an saiyang tugang, si Sampati nag - abante sa enotan nia, na ilinalakop nin mahiwas an mga pakpak kaini tanganing protehiran sia. Bilang resulta, an Sampati iyo na an nagpatong kan saiyang mga pakpak, nagbabangko pasiring sa kabukidan nin Vindhya. Naka-intriga, saiyang piggamit an iba pang parte kan buhay niya sa irarom kan proteksyon nin sarong signihan na nagngangaran Nishakara, na naggibo nin perpormans sa kabukidan. Dai na man lamang namidbid ni Jatayu an saiyang tugang.www.wisdomlib.org (28 January 2019). "Story of Jaṭāyu". www.wisdomlib.org. Retrieved 1 November 2022.

 Labanan laban kay Ravana 
Nasambit an Araṇya-Kāṇḍa kan Ramayana na si Jatayu iyo an "Hade nin mga Vultures" (gṛdhrarāja).daśagrīvasthito dharme purāṇe satyasaṃśrayaḥ jaṭāyur nāma nāmnāhaṃ gṛdhrarājo mahābalaḥ — Ramayana 3.048.003 Segun sa epiko, pig-aakò kan rakshasa Ravana an avatar nin Lakshmi, Sita, kun bistado si Jatayu na kaldahon siya. Matapang na nakipaglaban si Jatayu kay Ravana, kaya lang huli ta gurang na ni Jatayu, dai naghaloy na daog siya ni Ravana, pinutol an saiyang mga pakpak, asin si Jatayu na nagbaba sa daga. Si Rama asin Lakshmana, mantang naghahanap nin si Sita, nagkaoportunidad sa mga nagsasakit asin nagadan nang si Jatayu, na nagsabi sainda kan ralaban ki Ravana, asin sinabihan sinda na nagpa - timog an Ravana. Dangan nagadan.  Si Jatayu sa mga lugad niya asin ginibo ni Rama an pinal niyang seremonya sa paglubong.

 Pagpupuri 
thumb|Jaṭayu sculpture sa Jaṭāyū Nature Park

 Segun lokal na lore kan Kerala, pigtutubudan na nahulog an Jatayu sa mga gapo sa Chadayamangalam sa distrito nin Kollam sa Kerala pagkatapos mapatalsik an saiyang mga pakpak ni Ravana. Sinasabing an pangaran na "Chadayamangalam" hale sa "Jatayu-mangalam".   [<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2021)">citation needed</span>] Jatayu Earth's Center Naga Park sa Chadayamangalam tampok an 61 metro (200  kalakbang na estatuwa ni Jalyatu, na minimidbid bilang pinakadakulang iskultura nin gamgam sa kinaban."Kerala tourism to unveil world's largest bird sculpture". The Quint. 23 May 2018. Retrieved 25 May 2018.
 Si Lepakshi sa Andhra Pradesh man an pigaapud na lugar kun saen si Jatayu nahulog pagkatapos malugad kan Ravana. "Lepakshi: Where Jatayu fell". Bangalore Mirror. Retrieved 1 April 2021. si Rama an nagpaboot sa gamgam na magbangon, na nagsasabi Le Pakshi (sa literal: "Magbuhat ka gamgam" sa Telugu), huli kaini ngaran kan baryo."Lepakshi Temple - Lepakshi:: The Treasure House of Art and Sculpture". Archived from the original on 28 March 2012. Retrieved 3 July 2012.
 Vijayaraghava Perumal templo sa Turupupkuli, Tamil Nadu kaayon an Jatayu ta an nangengenot na dios igdi, an Viayarevaletal (sarong porma nin Rama), tinutubod na iyo an naggibo kan ultimong mga rito kan Jaya sa lugar na ini.  tubig na pinagbaba kan Jatayu inaapod na Jitatu Turham.
 Thirupullabhoothangudi Temple sa   Pullabhoothangudi, Tamil Nadu pigsasabi man na kinamumugtakan kan huring mga rito ni Jatayu.

 Mga Depisyon 

 Hilingon pa 

 Garuda
 Sampati
 Jatayu Nature Park
 Bibliograpiya 

 Dictionary of Hindu Lore and Legend () by Anna Dhallapiccola
 Ramayana () by C. Rajagopalachari

 Panluwas na takod 

 An Hindu. An paratva ni Rama.

 Mga Toltolan