Binondo
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->|name=Binondo|subdivision_name1=[[Rehiyon Nasyunal na Kapitolyo]]|official_name=|population_density_km2=auto|population_total=12985|population_as_of=2010 <ref>National Capital Region Final Results - 2010 Census of Population and Housing Archived 2012-11-15 at the Wayback Machine </ref>|area_total_sq_mi=0.26|area_total_km2=0.66|subdivision_name4=10|subdivision_type4=Mga Barangay|subdivision_name3=Ikatolong Distrito kan Manila|subdivision_type3=Konggresyonal na distrito|subdivision_name2=[[Manila]]|subdivision_type2=Syudad|subdivision_type1=Rehiyon|subdivision_name=[[Filipinas]]|subdivision_type=Nasyun|pushpin_label_position=left|pushpin_map=City of Manila|map_caption=Lokasyon sa [[Manila]]|image_map=Ph fil manila binondo.png|image_caption=Binondo skyline|image_skyline=Pic geo photos - ph=mm=manila=binondo=chinatown - aerial shot from riverview mansion -philippines--2015-0624--ls-.JPG|nickname=Chinatown|translit_lang1_info3=Bîn-lûn-lo̍h-khi|translit_lang1_info2=岷倫洛區|translit_lang1_type2=Tsino|settlement_type=Distritong Chinatown kan Manila
<!-- images and maps -->}}
{{Chinese|t={{linktext|岷|倫|洛|區}}|s={{linktext|岷|伦|洛|区}}|p=Mínlúnluò Qū|poj=Bîn-lûn-lo̍h-khi|j=man4 leon4 lok3 keoi1 au1|c=|mi=|ci=|altname=}}
[[Ladawan:A dancing lion together with the sparkling firecrackers as a symbol of bringing good fortune and chase away evil spirits. It was performed at Binondo, Manila Philippines during Chinese New Year 2020 celebration.jpg|thumb|Selebrasyon nin bagong taon kan Tsina sa Binondo]]
An '''Binondo''' ({{zh|c=岷倫洛區|p=Mínlúnluò Qū||poj=Bîn-lûn-lo̍h-khi|s=|t=}}) iyo sarong distrito sa [[Manila]] sagkod an pigbibistong '''Chinatown''' kan syudad.<ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/388446/lifestyle/food/binondo-new-discoveries-in-the-world-s-oldest-chinatown New discoveries in the world's oldest Chinatown GMA news]</ref> An impluwensya kaini iyo lakop pasiring sa mga lugar nin Quiapo, Santa Cruz, San Nicolas, asin Tondo. Ini an pinakagurang na Chinatown sa kinaban, na namokna kaidtong 1594<ref>{{cite web|url=http://radio86.com/travel/destinations/chinatown-manila-oldest-world|title=Chinatown Manila: Oldest in the world|author=Geni Raitisoja|date=July 8, 2006|access-date=January 12, 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120327040651/http://radio86.com/travel/destinations/chinatown-manila-oldest-world|archive-date=March 27, 2012}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ByWDCwAAQBAJ&q=binondo+oldest+chinatown|title=The SAGE Encyclopedia of Economics and Society|last=Wherry|first=Frederick F.|date=2015-09-01|publisher=SAGE Publications, Inc.|isbn=9781452226439|page=355|access-date=2020-08-04}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/binondo-history-oldest-chinatown-a2212-20190204-lfrm|title=How Binondo Became the World's Oldest Chinatown|last=Umali|first=Justin|date=2019-02-04|work=[[Esquire (magazine)|Esquire]]|publisher=[[Summit Media]]|access-date=2020-08-04}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=WUOzAQAAQBAJ&q=binondo+oldest+chinatown|title=Chinatowns around the World: Gilded Ghetto, Ethnopolis, and Cultural Diaspora|author1=Bernard P. Wong|author2=Chee-Beng Tan|date=2013-03-21|publisher=[[Brill Publishers]]|isbn=9789004255906|page=272|access-date=2020-08-04}}</ref> kan mga Kastila bilang istaran nin mga Katolikong Tsino harani sa Intramuros na nasusuway kan Salug nin Pasig. Pigtao an posisyong ini para an mga kolonyal na awtoridad iyo masurog na mabantayan an mga migrante.<ref>{{cite web|url=http://travel.cnn.com/explorations/escape/worlds-best-chinatowns-324704|title=World's best Chinatowns|author=Simon Ostheimer|date=September 12, 2012|access-date=January 12, 2015}}</ref> Sentro na ini kan komersyo sa mga Tsino maski pa kaidtong bago an pananakop nin mga Kastila. An Binondo an sentro kan komersiya sa [[Manila]], kun sain an gabos na klase nin negosyo kan mga Filipino-Tsino iyo minadalagan.

An mga notableng residente kan Binondo iyo kabale sinda [[San Lorenzo Ruiz]], an Filipinong protomartir, sagkod an Benerableng Madre Ignacia del Espiritu Santo, na nagmokna kan "Congregation of the Religious of the Virgin Mary".

== Etimolohiya ==
Nagkapirang mga teorya an igwa sa ginikanan kan ngarang "Binondo", sagkod man kan "Tondo", na saiyang kataid-distrito. An Filipinong Nasyunal na Artista na si [[Nick Joaquin]] iyo nagtutubod na an ngaran iyo gikan sa arkeyikong baybay kan Tagalog na terminong  "''binondoc''" (modernong ortograpiya: ''binundók''), o mabukid, huli sa orihinal na bukidon na kadagaan kan Binondo.<ref>{{cite book  | last = Joaqiun  | first = Nick  | author-link = Nick Joaqiun  | title =Manila, My Manila: A History for the Young  | publisher = Anvil Publishing, Inc.  | date = 1990  | location = City of Manila  | isbn = 978-9715693134 }}</ref>  An Pranses na linguista na si Jean-Paul Potet, sa saiyang bersyon, nagtutubod na ini hale sa mga bakawan sa salug (''Aegiceras corniculatum''), na kaidto iyo inaapod na "''tundok''" ("''tinduk-tindukan''" sa ngunyan), na iyo an pinakaposibleng ginikanan kan termino, kabale an prefix na '''Bi-''" sa "Binondo" huli sa lokasyon kan Binondo relatibo sa Tondo.<ref> {{cite book
 | last = Potet
 | first = Jean-Paul G.
 | title = Arabic and Persian Loanwords in Tagalog
 | date = 2013
 | pages = 444
 | url = https://books.google.com/books?id=1i-bBQAAQBAJ
 | isbn = 9781291457261}} </ref>

==Mga Barangay==
An pinakadakulang [[barangay]] sa Binondo iyo an Barangay 292.<br>
'''Zone 27''': 287, 288, 289, 290, 291<br>
'''Zone 28''': 292, 293, 294, 295, 296

{| class="sortable wikitable"
|+ Mga Barangay kan Binondo
! Pangaran !! Populasyon (2010 sensus)<ref name=census10>[https://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/National%20Capital%20Region.pdf National Capital Region Final Results - 2010 Census of Population and Housing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121115103152/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/National%20Capital%20Region.pdf |date=2012-11-15 }}</ref>
|-
| Barangay 287 || 2,078
|-
| Barangay 288 || 1,265
|-
| Barangay 289 || 485
|-
| Barangay 290 || 546
|-
| Barangay 291 || 809
|-
| Barangay 292 || 3,140
|-
| Barangay 293 || 486
|-
| Barangay 294 || 1,877
|-
| Barangay 295 || 1,062
|-
| Barangay 296 || 1,237
|}

== Lugar nin interes sagkod kasibotan ==
[[Ladawan:Chinese New Year celebration in Manila.jpg|thumb|Selebrasyon nin Tsinong Bagong Taon sa Binondo, Manila (2020)]]
*Plaza San Lorenzo Ruiz
*[[Simbahan nin Binondo]]
*Kalye Escolta
*Kalye Ongpin - nagkapirang mga Tsinong tindahan, establisyimento, sagkod ispasyo para sa komersyo an mahihiling sa lugar na ini.
*Tsinong Bagong Taon
*Lucky Chinatown Mall
*Arko nin Chinatown
*Jones Bridge

==Sa literatura==
An Binondo iyo namensyon nin pirang beses sa mga nobela ni Dr. [[José Rizal]], arug kan sa ''[[Noli Me Tangere]]'' sagkod an ''[[El Filibusterismo]]''.

==Kataytayan nin mga ladawan==
<gallery mode="packed">
|Binondo Chinatown na Arko palaog gikan sa Jones Bridge
Ladawan:Manila Philippines Shop-sign-in-Chinatown-01.jpg|Sarong senyas nin kalye sa Chinatown
Ladawan:Binondo Church Facade.jpg|[[Simbahan nin Binondo]]
Ladawan:Taft Avenue - City Hall, UN with Binondo (aerial shot) (Ermita, Manila)(2018-02-20).jpg|Binondo skyline, kaiba an Manila City Hall sagkod an istasyon nin United Nations
Ladawan:Manila downtown - Binondo, Quiapo, Quezon Bridge, Pasig River, Arroceros (close-up) (Manila)(2018-02-07).jpg|Binondo, kaiba an Quiapo, Manila, asin an Salug Pasig sagkod an Arroceros Forest Park
Ladawan:Arch of Goodwill at Plaza Santa Cruz, Chinatown, Manila, Philippines - 20120111.jpg|An Chinatown (Plaza Santa Cruz), Third Welcome Gate (''Arch of Goodwill'') pasiring sa Kalye Ongpin diretso sa Binondo
Ladawan:Ph-mm-manila-binondo-escolta - street view (2014).jpeg|Kalye Escolta
Ladawan:Plaza Moraga.jpg|Plaza Moraga
</gallery>

== Hilingon man ==

* [[Simbahan nin Binondo]]
* [[Manila]]
* [[San Lorenzo Ruiz]]

== Toltolan ==
{{reflist|2}}
{{poon}}
An Binondo () iyo sarong distrito sa Manila sagkod an pigbibistong Chinatown kan syudad.New discoveries in the world's oldest Chinatown GMA news An impluwensya kaini iyo lakop pasiring sa mga lugar nin Quiapo, Santa Cruz, San Nicolas, asin Tondo. Ini an pinakagurang na Chinatown sa kinaban, na namokna kaidtong 1594 kan mga Kastila bilang istaran nin mga Katolikong Tsino harani sa Intramuros na nasusuway kan Salug nin Pasig. Pigtao an posisyong ini para an mga kolonyal na awtoridad iyo masurog na mabantayan an mga migrante. Sentro na ini kan komersyo sa mga Tsino maski pa kaidtong bago an pananakop nin mga Kastila. An Binondo an sentro kan komersiya sa Manila, kun sain an gabos na klase nin negosyo kan mga Filipino-Tsino iyo minadalagan.

An mga notableng residente kan Binondo iyo kabale sinda San Lorenzo Ruiz, an Filipinong protomartir, sagkod an Benerableng Madre Ignacia del Espiritu Santo, na nagmokna kan "Congregation of the Religious of the Virgin Mary".

 Etimolohiya 
Nagkapirang mga teorya an igwa sa ginikanan kan ngarang "Binondo", sagkod man kan "Tondo", na saiyang kataid-distrito. An Filipinong Nasyunal na Artista na si Nick Joaquin iyo nagtutubod na an ngaran iyo gikan sa arkeyikong baybay kan Tagalog na terminong  "binondoc" (modernong ortograpiya: binundók), o mabukid, huli sa orihinal na bukidon na kadagaan kan Binondo.  An Pranses na linguista na si Jean-Paul Potet, sa saiyang bersyon, nagtutubod na ini hale sa mga bakawan sa salug (Aegiceras corniculatum), na kaidto iyo inaapod na "tundok" ("tinduk-tindukan" sa ngunyan), na iyo an pinakaposibleng ginikanan kan termino, kabale an prefix na 'Bi-" sa "Binondo" huli sa lokasyon kan Binondo relatibo sa Tondo.  

Mga Barangay
An pinakadakulang barangay sa Binondo iyo an Barangay 292.
Zone 27: 287, 288, 289, 290, 291
Zone 28: 292, 293, 294, 295, 296

+ Mga Barangay kan Binondo Pangaran  Populasyon (2010 sensus)National Capital Region Final Results - 2010 Census of Population and Housing  Barangay 287  2,078 Barangay 288  1,265 Barangay 289  485 Barangay 290  546 Barangay 291  809 Barangay 292  3,140 Barangay 293  486 Barangay 294  1,877 Barangay 295  1,062 Barangay 296  1,237

 Lugar nin interes sagkod kasibotan 
thumb|Selebrasyon nin Tsinong Bagong Taon sa Binondo, Manila (2020)
Plaza San Lorenzo Ruiz
Simbahan nin Binondo
Kalye Escolta
Kalye Ongpin - nagkapirang mga Tsinong tindahan, establisyimento, sagkod ispasyo para sa komersyo an mahihiling sa lugar na ini.
Tsinong Bagong Taon
Lucky Chinatown Mall
Arko nin Chinatown
Jones Bridge

Sa literatura
An Binondo iyo namensyon nin pirang beses sa mga nobela ni Dr. José Rizal, arug kan sa Noli Me Tangere sagkod an El Filibusterismo.

Kataytayan nin mga ladawan

 Hilingon man 

 Simbahan nin Binondo
 Manila
 San Lorenzo Ruiz

 Toltolan