Urani Rumbo
{{Short description|Albanian writer (1895–1936)}}{{Infobox person|name=Urani Rumbo|image=Urani Rumbo (portret).jpg|caption=Urani Rumbo|birth_name=|birth_date={{birth date|df=yes|1885|01|20}}|birth_place=[[Stegopul]], [[Libohovë]], [[Ottoman Empire]]|death_date={{death date and age|df=yes|1936|03|26|1885|01|20}}|death_place=[[Vlorë]], Albania|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=|nationality=[[Albanians|Albanian]]|other_names=|known_for=Women's leader|education=|employer=|occupation=Teacher|title=|height=|term=|predecessor=|successor=|party=|boards=|spouse=|partner=|children=|parents=Spiro and Athina Rumbo|relatives=|signature=|website=|footnotes=}}Si '''Urani Rumbo''' (20 Enero 1895 – 26 Marso 1936) sarong Albanianong [[Feminismo|peminista]], paratukdo, asin parasurat nin drama . Nagmukna siya nin manlaen-laen na asosasyon na nagpapalakop kan mga deretso kan mga babaeng Albaniano, an pinaka-importante iyo an ''Lidhja e Gruas'' ( ''Unyon kan mga Babae'' ), saro sa mga enot na prominenteng organisasyon na peministang kan Albania. <ref name="euun">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hsgQjbgBOAkC&q=Urani+Rumbo|title=Biographical dictionary of women's movements and feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th centuries|last=de Haan|first=Franciska|last2=Krasimira Daskalova|last3=Anna Loutfi|publisher=[[Central European University Press]]|year=2006|isbn=963-7326-39-1|series=G - Reference, Information and Interdisciplinary Subjects Series|pages=475–77}}</ref>

== Biograpiya ==
Si Urani Rumbo namundag kan Disyembre 1895 sa Stegopul, sarong baryo harani sa Gjirokastër sa kun ano an ngonyan timog na Albania. An saiyang ama, si Spiro Rumbo, sarong paratukdo sa mga haraning baryo asin an saiyang ina, si Athana, sarong kagharong. Igwa siyang tolong tugang na lalaki, si Kornil, Thanas, asin Dhimitër Rumbo, asin sarong tugang na babae na si Emily siring man sarong paratukdo sa eskwelahan sa elementarya. 

Nag-ako siya nin edukasyon sa elementarya asin nakatapos nin anom na grado sa eskwelahan nin Filiates, kun saen an saiyang ama nagtatrabaho bilang sarong paratukdo. Kasabay kaini, nagin pamilyar siya sa mga gibo kan mga bantog na folklorist asin parasurat na Albaniano.  Aram niya kun pano magsurat sa Albaniano asin [[Tataramon na Griego|Griyego]] nin talingkas asin poon sa edad na kinse nagpoon siyang magtukdo nin literaturang Albaniano . Poon 1910 si Rumbo nag-adal sa sarong hayskul sa Ioannina, alagad an saiyang edukasyon naputol kan mga giyera sa Balkan .  Durante kan gera, tinukduan niya an saiyang sadiri [[Tataramon na Italyano|nin Italyano]] asin [[Tataramon na Pranses|Pranses]] .

Poon 1916 sagkod 1917 nagtrabaho sia sa Dhoksat, sarong banwaan sa timog na Albania, bilang paratokdo nin literaturang Albaniano, na duman pinalakop nia an paggamit kan tataramon na Albaniano. Poon 1917 sagkod 1918 siya nagtukdo sa Mingul asin Nokovë, mantang kan 1919 siya nagtukdo sa De Rada na eskwelahan kan Gjirokastër.  Kan 1919 nagpoon siya nin sarong inisyatiba laban sa dai pakabasa asin pagsurat kan mga babae asin sarong tradisyon nin paglimitar sa mga babae sa mga partikular na parte kan harong. Kan 1920 binuksan niya an eskwelahan nin Koto Hoxhi, na nginaranan ki Koto Hoxhi, saro sa mga Rilindas kan Albania.  An eskwelahan nin Koto Hoxhi sarong limang taon na eskwelahan para sa mga daragita, gikan sa gabos na parte kan Gjirokastër asin sa gabos na relihiyon. Pakalihis nin pirang taon siya an nagin direktor kan eskwelahan. 

Sa panahon kan demokratikong hiro sa Albania poon 1921 sagkod 1924, si Rumbo nagpublikar sa mga lokal na peryodiko ''na Demokratia'' asin ''Drita'' nin mga artikulo manungod sa mga problemang inaatubang kan mga babaeng Albaniano, orog na an isyu nin edukasyon.  Sa parehong panahon, nagmukna siya nin mga kurso sa pagsasanay para sa mga babae sa pagtahi, pagborda, [[agrikultura]], musika asin paghardin .  Nagsurat man siya asin nagdirehir nin mga dula sa teatro asin nag-organisar nin mga pasundayag sa teatro sa eskwelahan tanganing dagkahon an mga daragita na magpartisipar sa pampublikong buhay. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2010)">kaipuhan an sitasyon</span></nowiki>'' &#x5D;</sup>

Kan Nobyembre 23, 1920, kaiba si Hashibe Harshova, Naxhije Hoxha, asin Xhemile Balili siya nagtogdas sa Gjirokastër ''Lidhja e Gruas'', saro sa pinaka-importanteng mga organisasyon na peministang kan Albania na nagpapauswag kan katalingkasan kan mga kababaihan.  Nagpublikar sinda nin sarong deklarasyon sa peryodikong ''Drita'', na nagpoprotesta sa mga kamugtakan sosyal asin diskriminasyon tumang sa mga babae.  Kan 1923 si Urani Rumbo nagpoon nin sarong kampanya kaiba an ibang mga babae para sa deretso kan mga aking babae na mag-adal sa liseo kan Gjirokastër arog kan mga aking lalaki. 

Kan Hulyo 25, 1924, pigmukna ni Rumbo an peministang organisasyon ''na Përmirësimi'' "Pagpauswag". Si Përmirësimi nag-organisar nin mga kurso sa edukasyon para sa mga babae na may manlaen-laen na kamugtakan sa sosyedad. Kan Hulyo 4, 1930, siya inakusaran kan mga awtoridad na nag-eengganyar sa mga estudyanteng babae kan eskwelahan nin Koto Hoxhi na mag-awit sa mga dula sa teatro.  Nagsimbag siya sa paagi nin sarong artikulo sa peryodikong Demokratia na nagdedenunsiar kan mga akusasyon bilang daing kamanungdanan. Dawa ngani siya suportado kan opinyon kan publiko sa bilog na Albania, an ministeryo nin edukasyon ibinalyo siya sa Vlorë, kun saen siya nagtrabaho sagkod sa saiyang kagadanan kan Marso 26, 1936. 

== Pamana ==
Igwa nang nasusurat na duwang biograpiya ni Urani Rumbo. An enot, ''Urani Rumbo: Mësuese e Popullit'' ( ''Urani Rumbo: Paratukdo kan Banwaan'' ) ipinublikar kan 1977, mantang an ikaduwang ''Urani Rumbo punëtore e shquar e shkollës shqiptare'' ( ''Urani Rumbo, bantog na trabahador kan eskwelahan kan Albania'' ) ipinublikar kan 2008 <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fuWDOAAACAAJ|title=Urani Rumbo: mësuese e popullit|last=Mosko|first=Valentina|publisher=8 Nëntori|year=1977}}</ref>

Kan Marso 1, 1961, si Urani Rumbo tinawan nin medalyang Mësuese e Popullit (Paratukdo kan Banwaan) pagkagadan niya.  Sarong eskwelahan sa siyudad nin Gjirokastër an nginaranan saiya. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2024)">kaipuhan an sitasyon</span></nowiki>'' &#x5D;</sup>

== Hilingon man ==

* {{Annotated link|Sevasti Qiriazi}}
* {{Annotated link|Parashqevi Qiriazi}}
* {{Annotated link|Fatbardha Gega}}
* {{Annotated link|Musine Kokalari}}
* {{Annotated link|Ollga Plumbi}}

== Mga Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
[[Kategorya:1895 nagkamurundag]]
Si Urani Rumbo (20 Enero 1895 – 26 Marso 1936) sarong Albanianong peminista, paratukdo, asin parasurat nin drama . Nagmukna siya nin manlaen-laen na asosasyon na nagpapalakop kan mga deretso kan mga babaeng Albaniano, an pinaka-importante iyo an Lidhja e Gruas ( Unyon kan mga Babae ), saro sa mga enot na prominenteng organisasyon na peministang kan Albania. 

 Biograpiya 
Si Urani Rumbo namundag kan Disyembre 1895 sa Stegopul, sarong baryo harani sa Gjirokastër sa kun ano an ngonyan timog na Albania. An saiyang ama, si Spiro Rumbo, sarong paratukdo sa mga haraning baryo asin an saiyang ina, si Athana, sarong kagharong. Igwa siyang tolong tugang na lalaki, si Kornil, Thanas, asin Dhimitër Rumbo, asin sarong tugang na babae na si Emily siring man sarong paratukdo sa eskwelahan sa elementarya. 

Nag-ako siya nin edukasyon sa elementarya asin nakatapos nin anom na grado sa eskwelahan nin Filiates, kun saen an saiyang ama nagtatrabaho bilang sarong paratukdo. Kasabay kaini, nagin pamilyar siya sa mga gibo kan mga bantog na folklorist asin parasurat na Albaniano.  Aram niya kun pano magsurat sa Albaniano asin Griyego nin talingkas asin poon sa edad na kinse nagpoon siyang magtukdo nin literaturang Albaniano . Poon 1910 si Rumbo nag-adal sa sarong hayskul sa Ioannina, alagad an saiyang edukasyon naputol kan mga giyera sa Balkan .  Durante kan gera, tinukduan niya an saiyang sadiri nin Italyano asin Pranses .

Poon 1916 sagkod 1917 nagtrabaho sia sa Dhoksat, sarong banwaan sa timog na Albania, bilang paratokdo nin literaturang Albaniano, na duman pinalakop nia an paggamit kan tataramon na Albaniano. Poon 1917 sagkod 1918 siya nagtukdo sa Mingul asin Nokovë, mantang kan 1919 siya nagtukdo sa De Rada na eskwelahan kan Gjirokastër.  Kan 1919 nagpoon siya nin sarong inisyatiba laban sa dai pakabasa asin pagsurat kan mga babae asin sarong tradisyon nin paglimitar sa mga babae sa mga partikular na parte kan harong. Kan 1920 binuksan niya an eskwelahan nin Koto Hoxhi, na nginaranan ki Koto Hoxhi, saro sa mga Rilindas kan Albania.  An eskwelahan nin Koto Hoxhi sarong limang taon na eskwelahan para sa mga daragita, gikan sa gabos na parte kan Gjirokastër asin sa gabos na relihiyon. Pakalihis nin pirang taon siya an nagin direktor kan eskwelahan. 

Sa panahon kan demokratikong hiro sa Albania poon 1921 sagkod 1924, si Rumbo nagpublikar sa mga lokal na peryodiko na Demokratia asin Drita nin mga artikulo manungod sa mga problemang inaatubang kan mga babaeng Albaniano, orog na an isyu nin edukasyon.  Sa parehong panahon, nagmukna siya nin mga kurso sa pagsasanay para sa mga babae sa pagtahi, pagborda, agrikultura, musika asin paghardin .  Nagsurat man siya asin nagdirehir nin mga dula sa teatro asin nag-organisar nin mga pasundayag sa teatro sa eskwelahan tanganing dagkahon an mga daragita na magpartisipar sa pampublikong buhay. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2010)">kaipuhan an sitasyon</span> ]

Kan Nobyembre 23, 1920, kaiba si Hashibe Harshova, Naxhije Hoxha, asin Xhemile Balili siya nagtogdas sa Gjirokastër Lidhja e Gruas, saro sa pinaka-importanteng mga organisasyon na peministang kan Albania na nagpapauswag kan katalingkasan kan mga kababaihan.  Nagpublikar sinda nin sarong deklarasyon sa peryodikong Drita, na nagpoprotesta sa mga kamugtakan sosyal asin diskriminasyon tumang sa mga babae.  Kan 1923 si Urani Rumbo nagpoon nin sarong kampanya kaiba an ibang mga babae para sa deretso kan mga aking babae na mag-adal sa liseo kan Gjirokastër arog kan mga aking lalaki. 

Kan Hulyo 25, 1924, pigmukna ni Rumbo an peministang organisasyon na Përmirësimi "Pagpauswag". Si Përmirësimi nag-organisar nin mga kurso sa edukasyon para sa mga babae na may manlaen-laen na kamugtakan sa sosyedad. Kan Hulyo 4, 1930, siya inakusaran kan mga awtoridad na nag-eengganyar sa mga estudyanteng babae kan eskwelahan nin Koto Hoxhi na mag-awit sa mga dula sa teatro.  Nagsimbag siya sa paagi nin sarong artikulo sa peryodikong Demokratia na nagdedenunsiar kan mga akusasyon bilang daing kamanungdanan. Dawa ngani siya suportado kan opinyon kan publiko sa bilog na Albania, an ministeryo nin edukasyon ibinalyo siya sa Vlorë, kun saen siya nagtrabaho sagkod sa saiyang kagadanan kan Marso 26, 1936. 

 Pamana 
Igwa nang nasusurat na duwang biograpiya ni Urani Rumbo. An enot, Urani Rumbo: Mësuese e Popullit ( Urani Rumbo: Paratukdo kan Banwaan ) ipinublikar kan 1977, mantang an ikaduwang Urani Rumbo punëtore e shquar e shkollës shqiptare ( Urani Rumbo, bantog na trabahador kan eskwelahan kan Albania ) ipinublikar kan 2008 

Kan Marso 1, 1961, si Urani Rumbo tinawan nin medalyang Mësuese e Popullit (Paratukdo kan Banwaan) pagkagadan niya.  Sarong eskwelahan sa siyudad nin Gjirokastër an nginaranan saiya. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2024)">kaipuhan an sitasyon</span> ]

 Hilingon man 

 
 
 
 
 

 Mga Toltolan 

Kategorya:1895 nagkamurundag