Holokausto

{{Infobox civilian attack
| title       = An Holokausto
| partof      = [[Ikaduwang Gerang Pankinaban]]
| image       = Selection on the ramp at Auschwitz-Birkenau, 1944 (Auschwitz Album) 1a.jpg
| image_size  = 290px
| alt         =
| caption     = From the [[Auschwitz Album]]: [[History of the Jews in Hungary|Hungarian Jews]] arriving at [[Auschwitz concentration camp#Auschwitz II-Birkenau|Auschwitz II]] in [[Occupation of Poland (1939–1945)|German-occupied Poland]], May 1944. Most were "selected" to go to the [[Nazi gas chambers|gas chambers]]. Camp prisoners are visible in their striped uniforms.<ref>{{cite web |url=https://www.ushmm.org/learn/timeline-of-events/1942-1945/deportation-of-hungarian-jews |title=Deportation of Hungarian Jews |publisher=United States Holocaust Memorial Museum |access-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171125004028/https://www.ushmm.org/learn/timeline-of-events/1942-1945/deportation-of-hungarian-jews |archive-date=25 November 2017 |url-status=live}}</ref>
| location    = [[Nazi Germany|German Reich]] and [[German-occupied Europe]]
{{Infobox|child=yes
| label1 = Description
| data1  = Genocide of the European Jews}}
| coordinates =
| date        = 1941–1945{{sfn|Landau|2016|p=3}}
| type        = {{hlist|[[Genocide]]|[[ethnic cleansing]]|[[mass murder]]}}
| fatalities  = Around [[Holocaust victims|6 million]] [[Jews]]{{efn|name=definition}}
| perps       = [[Adolf Hitler]]<br>[[Nazi Germany]] and [[#Collaboration|its collaborators]]<br>[[List of major perpetrators of the Holocaust]]
| motive      = {{hlist|[[Antisemitism]]|[[racism]]|[[pan-Germanism]]}}
{{Infobox|child=yes
| label1 = Trials
| data1  = [[Nuremberg trials]], [[Subsequent Nuremberg trials]], [[Trial of Adolf Eichmann]], and [[#Trials|others]]}}
}}

An '''Holokausto''', ([[Ingles]]: ''Holocaust'', o apod man na '''an Shoah''',{{efn|[[Hebrew language|Hebrew]]: <big>{{lang|he|{{Script/Hebrew|הַשׁוֹאָה}}}}</big>, ''HaShoah'' (''haŠōʾā'') 'the catastrophe'}} iyo an lagdoan asin mahiwas na pagpuho' kan mga [[Historya kan mga Hudyo sa Europa|Hudyo sa Europa]] durante kan [[Ikaduwang Gerang Pankinaban]].{{sfn|Bloxham|2009|p=1}} Sa pag'ultan kan mga taon 1941 asin 1945, an [[Aleman Nazi]] asin mga kakarampi kaini sistematikong pinagpagaradan mga [[Biktima nin Holokausto|anom na milyon]] na [[Hudyo]] sa kahiwasan kan [[Europang okupado kan Alemanya]];{{efn|name=definition}} na nag'abot mga duwa katolohan kan populasyon nin mga Hudyo sa Europa.{{efn|[[United States Holocaust Memorial Museum]]: "According to the ''American Jewish Yearbook'', the Jewish population of Europe was about 9.5 million in 1933.&nbsp;... Kan 1945, kadakulan kan mga Europeong Hudyo—duwa sa lambang tolo—napagadan na gayo."<ref name=USHMMPop45>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Holocaust Encyclopedia |title=Remaining Jewish Population of Europe in 1945 |publisher=United States Holocaust Memorial Museum |url=https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/remaining-jewish-population-of-europe-in-1945 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613204721/https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/remaining-jewish-population-of-europe-in-1945 |archive-date=13 June 2018|url-status=live}}</ref>}} An paggagadan ginibo sa paagi nin mga [[pogrom]] asin [[#Mass shootings|lagdoan na pambabadil]]; sa paagi nin polisya na [[eksterminasyon paagi nin magabat na pagtrabaho]] sa [[Nazi'ng kampo konsentrasyon|kampo konsentrasyon]]; asin sa paagi nin [[Nazi gas chambers|gas chamber]] saka [[gas van]] na ginigibo sa laog kan mga [[kampo eksterminasyon]] kan mga Nazi' ng Aleman, asin haros kaini nangyaring giniribo sa [[Kampo konsentrasyon nin #Auschwitz II-Birkenau|Auschwitz-Birkenau]], sa [[Belzec kampo eksterminasyon|Bełżec]], sa [[Chełmno kampo eksterminasyon|Chełmno]], sa [[Majdanek kampo eksterminasayon|Majdanek]], sa [[Sobibor kampo eksterminasyon|Sobibór]], asin sa [[Treblinka kampo eksterminasyon |Treblinka]] sa laog kan [[Pagsakop kan Polonya (1939–1945)|okupadong Polonya]].<ref>https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/nazi-camps. Kinua 08-23-22.</ref>

An Alemanya pig'implementar an pagpersegir sa magkapirang lakdang. Kan si [[Adolf Hitler]] manombrahan na [[Chancellor nin Alemanya|chancellor]] kan 30 Enero 1933, an rehimen nagtugdok nin network nin mga kampo konsentrasyon sa Alemanya para sa mga kaiwal sa politika asin para duman man sa mga "daing kamanongdanan" o sinasabing "mga inutil", na enot na kampo kaini iyo an [[Kampo konsentrasyon nin Dachau|Dachau]] kan 22 Marso 1933.<ref>For the date, see {{harvnb|Marcuse|2001|p=21}}.</ref> Pakapasar kan inapod na [[Enabling Act of 1933|Enabling Act]] kan 24 Marso,{{sfn|Stackelberg|Winkle|2002|pp=141–143}} na nagbado ki Hitler nin sa diktaduryang poderes, an [[Gobyerno nin Alemanyang Nazi|gobyerno]] nagpoon nang ipagsuway an mga Hudyo sa sosyedad sibil; na ini kabali an [[Pagboykot kan Nazi kan mga Hudyong negosyo|pagboboykot kan mga negosyong Hudyo]] kan Abril 1933 asin pagpari'gon kan inapod na [[Nuremberg Laws]] kan Septyembre 1935. Kan 9–10 Nobyembre 1938, walong bulan pakasakop kan Alemanya kan [[Anschluss|Austria]], an mga negosyong Hudyo asin ibang mga edipisyo pinagsaralakat o sinurulo' sa kahiwasan nin Alemanya asin Austria sa inapod nindang ''[[Kristallnacht]]'' (an "Banggi nin Rarapak na Salming"). Pakasakyada kan Alemanya kan [[Paglusob kan Polonya|Polonya]] kan Septyembre 1939, na iyo an nagsabrit sa pagputok kan [[Ikaduwang Gerang Pankinaban]], an rehimen nagkaraag nin mga [[Nazi ghetto|ghetto]] ngani isuway mga Hudyo. Mangyari, rinibong mga kampo asin mga lugar nin detensyon an nakaraag sa bilog na Europang okupado kan Nazi.

==Toltolan==
{{reflist}}
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Ikaduwang Gerang Pankinaban]]
An Holokausto, (Ingles: Holocaust, o apod man na an Shoah, iyo an lagdoan asin mahiwas na pagpuho' kan mga Hudyo sa Europa durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban. Sa pag'ultan kan mga taon 1941 asin 1945, an Aleman Nazi asin mga kakarampi kaini sistematikong pinagpagaradan mga anom na milyon na Hudyo sa kahiwasan kan Europang okupado kan Alemanya; na nag'abot mga duwa katolohan kan populasyon nin mga Hudyo sa Europa. An paggagadan ginibo sa paagi nin mga pogrom asin lagdoan na pambabadil; sa paagi nin polisya na eksterminasyon paagi nin magabat na pagtrabaho sa kampo konsentrasyon; asin sa paagi nin gas chamber saka gas van na ginigibo sa laog kan mga kampo eksterminasyon kan mga Nazi' ng Aleman, asin haros kaini nangyaring giniribo sa Auschwitz-Birkenau, sa Bełżec, sa Chełmno, sa Majdanek, sa Sobibór, asin sa Treblinka sa laog kan okupadong Polonya.https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/nazi-camps. Kinua 08-23-22.

An Alemanya pig'implementar an pagpersegir sa magkapirang lakdang. Kan si Adolf Hitler manombrahan na chancellor kan 30 Enero 1933, an rehimen nagtugdok nin network nin mga kampo konsentrasyon sa Alemanya para sa mga kaiwal sa politika asin para duman man sa mga "daing kamanongdanan" o sinasabing "mga inutil", na enot na kampo kaini iyo an Dachau kan 22 Marso 1933.For the date, see . Pakapasar kan inapod na Enabling Act kan 24 Marso, na nagbado ki Hitler nin sa diktaduryang poderes, an gobyerno nagpoon nang ipagsuway an mga Hudyo sa sosyedad sibil; na ini kabali an pagboboykot kan mga negosyong Hudyo kan Abril 1933 asin pagpari'gon kan inapod na Nuremberg Laws kan Septyembre 1935. Kan 9–10 Nobyembre 1938, walong bulan pakasakop kan Alemanya kan Austria, an mga negosyong Hudyo asin ibang mga edipisyo pinagsaralakat o sinurulo' sa kahiwasan nin Alemanya asin Austria sa inapod nindang Kristallnacht (an "Banggi nin Rarapak na Salming"). Pakasakyada kan Alemanya kan Polonya kan Septyembre 1939, na iyo an nagsabrit sa pagputok kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, an rehimen nagkaraag nin mga ghetto ngani isuway mga Hudyo. Mangyari, rinibong mga kampo asin mga lugar nin detensyon an nakaraag sa bilog na Europang okupado kan Nazi.

Toltolan

Kategorya:Ikaduwang Gerang Pankinaban