Tataramon na Kodava
{{Short description|Tataramon na Drabidyano na pigtataram sa Indya}}
{{Infobox tataramon
| name             = Kodava
| nativename       = ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್
| states           = [[Karnataka]]
| region           = [[Kodagu]]
| ethnicity        = [[Mga Kodava|Kodava]]
| speakers         = 113,857
| date             = 2011 sensus
| ref              = <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=censusindia.gov.in|access-date=2018-07-05}}</ref>
| familycolor      = Drabidyano
| fam2             = Kahabagatan
| fam3             = 
| fam4             = 
| iso3             = kfa
| glotto           = koda1255
| glottorefname    = Kodava
| script           = [[Iskriturang Kannada]], [[Alpabetong Coorgi–Cox]]
}}
An '''Kodava''' ([[Iskriturang Kannada]]: ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್, ''Kodava takk'', na an boot sabihon 'talumpati kan mga Kodavas', sa tataramon na Kodava, alternatibong mga pangaran:'''[[Coorgi]]''' sarong delikadong mawara<ref> {{Cite web|title=Five Languages in Karnataka, Including Tulu Vanishing: Unesco|url=http://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=62360|access-date=2020-09-18|website=www.daijiworld.com}}</ref> na [[Mga tataramon na Drabidyano|tataramon na Drabidyano]] asin an orihinal na tataramon kan [[distritong Kodagu]] sa Kahabagatan na [[Karnataka]], [[Indya]]. An terminong '''Kodava''' igwa nin duwang magkaanoanong paggamit. Inot, ini an pangaran kan tataramon asin kultura kan Kodava na pigsusunudan kan pirang komunidad gikan sa [[Kodagu]]. Ikaduwa, sa laog kan mga komunidad asin rehiyon na nagtataram nin Kodava ([[Kodagu]]), saro ining demonimo para sa nangingibabaw na [[Kodavanon]]. Samakatuwid, an tataramon na Kodava, bako sana [[panginot na tataramon]] kan mga Kodava alagad iyo man kan kadaklan na ibang mga kaste asin mga tribo sa Kodagu. An tataramon igwang duwang diyalekto: ini an Mendele (pigtataram sa Kaamihanan asin Katahawan na Kodagu, na an boot sabihon, sa luwas kan Kiggat naadu kan Kodagu) asin Kiggat (pigtataram sa Kiggat naadu, sa Habagatan na Kodagu).

Sa uusipon, minatukdo ini bilang sarong diyalekto kan Kannada.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=O4VLY1KcltcC&q=Dialects+of+Kodagu&pg=PA122|title=The Madras Presidency with Mysore, Coorg and the Associated States|last=Thurston|first=Edgar|date=2011-06-16|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-60068-3|language=en}}</ref> Arog pa man kaito, pigsuri giraray ini bilang sarong tataramon kan amay na ika-20 siglong akademya.

Tradisyonal ining ipigsusurat gamit an [[Iskriturang Kannada]] na sarong [[abugida]]. Arog pa man kaito, igwa na sarong abugida na inaapod na [[alpabetong Coorgi–Cox]] na binilog sa kamawutan kan mga miyembro nin komunidad. Nagbareta an 2011 Census kan India nin 96,918 katawo na nagbalik sa Kodava bilang saindang sadiring tataramon asin 16,939 para sa Coorgi/Kodagu, para sa kabilugan na 113,857 katawo na namidbidan an saro sa mga tataramon na ini bilang saindang sadiring tataramon.<ref>{{Cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf|title=Census of India 2011|website=Census of India : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|access-date=2020-01-24}}</ref>

== Gramatika ==
Sistematikong pinag-adalan asin naidokumento an gramatika kan Kodagu poon pa kadtong mga 1867  ni Kapitan R.A. Ipigpublikar ni Cole an matagumpay na gibuhon na ''Sarong Elementarya Gramatika kan tataramon na Coorg''.<ref>{{Cite web|url=http://archive.org/details/CoorgGrammar|title=Coorg Grammar|date=11 August 1867|via=Internet Archive}}</ref>

== Phonology ==

=== Mga patanog ===
An mga sistema kan patanog kan Drabidyano, naglalaog nin limang katangian nin patanog i.e. an mga komon na katumbas nin ''a, e, i, o'' asin ''u.,'' na igwang halipot asin halabang baryante para sa lambang saro. Arog pa man kaito, igwa pang duwa an Kodava: an mid asin high (close) back unrounded vowels, na igwang kaeksakto na halalabang klase.<ref>{{Cite journal|last=Emeneau|first=M. B.|year=1970|title=Koḍagu Vowels|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=90|issue=1|pages=145–158|doi=10.2307/598436|jstor=598436|issn=0003-0279}}</ref>

Igwa an Kodagu nin 14 na patanog. 7 sa mga ini, i, e, ɛ, a, ɑ, o, u, igwa nin halabang katumbas.<ref>{{Cite web|url=https://phoible.org/inventories/view/1743#tipa|title=PHOIBLE Online -|website=phoible.org|access-date=2019-01-26}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" |
! rowspan="2" |[[Front vowel|Front]]
! rowspan="2" |[[Central vowel|Central]]
! colspan="2" |[[Back vowel|Back]]
|-
!<small>unrounded</small>
![[Roundedness|<small>rounded</small>]]
|-
![[Close vowel|Close]]
|i
|ɨ
|ɯ
|u
|-
![[Near-close vowel|Near-close]]
|ɪ
|
|
|ʊ
|-
![[Close-mid vowel|Close-mid]]
|e
|
|
|o
|-
![[Mid vowel|Mid]]
|
|ə
|
|
|-
![[Open-mid vowel|Open-mid]]
|ɛ
|
|ʌ
|ɔ
|-
![[Open vowel|Open]]
|a
|
|ɑ
|
|}

=== Mga patanog===
Igwa an Kodava nin 25 mga patanog.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="2" |
![[Bilabial consonant|Bilabial]]
![[Dental consonant|Dental]]
![[Alveolar consonant|Alveolar]]
![[Retroflex consonant|Retroflex]]
![[Palatal consonant|Palatal]]
![[Velar consonant|Velar]]
![[Glottal consonant|Glottal]]
|-
! rowspan="2" |[[Stop consonant|Stop]]
!<small>voiceless</small>
|p
|t̪
|
|ʈ
|
|k
|
|-
![[Voice (phonetics)|<small>voiced</small>]]
|b
|d̪
|
|ɖ
|
|g
|
|-
! colspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]]
|
|ð
|s
|ʂ
|ç
|
|h
|-
! colspan="2" |[[Nasal consonant|Nasal]]
|m
|n̪
|n
|ɳ
|ɲ
|ŋ
|
|-
! colspan="2" |[[Approximant consonant|Approximant]]
|
|
|l
|ɭ
|j
|
|
|-
! colspan="2" |[[Trill consonant|Trill]]
|
|
|r
|
|
|
|
|-
! colspan="2" |[[Flap consonant|Flap]]
|
|
|
|ɽ
|
|
|
|}
An Kodava asin Kannada igwang kakulangan nin palatalisasyon nin inisyal na kataga na ''*k-'', na sarong feature na mahihiling sa sanga nin Tamil-Malayalam.<ref>{{Cite journal|last=Emeneau|first=M. B.|year=1967|title=The South Dravidian Languages|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=87|issue=4|pages=365–413|doi=10.2307/597585|jstor=597585|issn=0003-0279}}</ref>

==Mga pagkokomparar==

Sa lingguwistika, kabali an tataramon na Kodava/Kodagu sa subpamilya kan Habagatan na Drabidyano kan pamilya nin Drabidyano. Kadugangan sa laog kan subpamilya kan Habagatan na Drabidyano , kabali ini sa subgrupo na Tamil-Malayalam-Kodag.<ref>Krishnamurti, Bhadriraju. ''Dravidian Languages'', p21, Cambridge Language Surveys, Cambridge University Press, 2003</ref> Ini, harani na natatakod asin naiimpluwensyahan kan [[Tataramon na Kannada|Kannada]], [[Tataramon na Malayalam|Malayalam]], [[Tataramon na Tamil|Tamil]] asin [[Tataramon na Tulu|Tulu]]. Kadaklan sa mga kataga komon sa tanga kan Kodava asin [[Beary bashe]], sarong diyalekto na pinaghalong [[tataramon na Tulu|Tulu]] asin [[Malayalam]] na ipigtataram sa komunidad nin mga muslim na [[Beary]] asin Kodava Thiyyar.

==Mga kataga kan kaapil nin pamilya==
{| class="wikitable"
|-
| Mother
| Avvo 
|-
| Father
| Appo
|-
| Grandfather
| Ajjo
|-
| Grandmother
| Ajjavo Thaayi 
|-
| Maternal Uncle / Paternal Aunt's husband
| Thammaavo / Maavo
|-
| Maternal Uncle's wife / Paternal Aunt
| Maavi / Thammaavi
|-
| Eldest Paternal Uncle / Eldest Maternal Aunt's husband
| Baliappo 
|-
| Eldest Paternal Uncle's wife / Eldest Maternal Aunt
| Baliavvo 
|-
| Elder Paternal Uncle / Elder Maternal Aunt's husband
| Bojappo
|-
| Elder Paternal Uncle's wife / Elder Maternal Aunt
| Bojavvo 
|-
| Younger Paternal Uncle / Younger Maternal Aunt's husband
| Kunjappo
|-
| Younger Paternal Uncle's wife/ Younger Maternal Aunt
| Kunjavvo 
|-
| Youngest Paternal Uncle / Youngest Maternal Aunt's husband
| Cheriappo
|-
| Youngest Paternal Uncle's wife/ Youngest Maternal Aunt
| Cheriavvo 
|-
| Father-in-law
| Maavo 
|-
| Mother-in-law
| Maavi
|-
| brother-in-law (elder) / cross-cousin (elder, brother) / lineal cousin (elder, sister)'s husband
| Baavo
|-
| sister-in-law (elder)/ cross-cousin (elder, sister) /  lineal-cousin (elder, brother)'s wife
| Mammo
|-
| brother (elder) / lineal cousin (elder brother) /  cross-cousin (elder, sister)'s husband
| Anno / Annaiah
|-
| sister (elder) / lineal-cousin (elder, sister) /  cross-cousin (elder, brother)'s wife
| Akko / Akkaiah
|-
| brother (younger)
| Thammanno
|-
| sister (younger)
| Thange
|-
| Wife
| Ponne
|-
| Husband
| Wadiyye 
|-
| Son
| Movo
|-
| Daughter
| Mova
|}

== Mga katagang Kodava ==
{| class="wikitable"
|-
! '''Kodava'''
! '''Kannada'''
! '''Malayalam'''
! '''Tulu'''
! '''Bikol Sentral'''

|-
| Muddi
| Hudugi
| Penkutti
| Ponnu
| Babaye
|-
| Kinha
| Huduga
| Aankutti
| Aan/Kinni
| Lalaki
|-
| Poyi
| Hogu
| Poyko
| Poyi
| Nago na (go)
|-
| Kanni
| Saaru
| Chaar
| Kajipu
| nilagang (lentil, gulay, iba pa)
|-
| Koole
| Anna
| Chor
| Nuppu
| Maluto
|-
| Ide
| Idu
| Ide
| Dee
| Bugtak
|-
| Thimbake
| Tinnakke
| Tinnuka/Kazhikkuka
| Thinere
| Magkakan
|-
| kulli
| snana
| kuLi
| Meela
| Magkarigos
|-
| Unda?
| Unta/ideya?
| Undo?
| Unda?
| Igwa daw?
|-
| Bappi
| Bartini
| Varam
| Barpe
| Maabot ako (Pagbati nin pamamaaram)
|-
| Ullo
| iddene
| Ulle
| Ulle
| Yaon ako dyan
|-
| Bandan Ullo
| Baruta iddene
| Varunnund
| Barond ulle
| Maabot ako
|-
| Yenene Ulliya?
| Hege iddiya?
| Engane und?
| Encha ulla/ya?
| Kumusta ka?/Tara?
|-
|Māṅge
|Maavu
|Māṅga
|Mudi/Kukku
|Mangga
|-
|Kaḷḷa
|Kaḷla
|Kaḷḷan
|Kalva
|Paraikit/-habon
|-
|Suroole /Minyathele
|Modalu
|Adyam
|Suru
|Inot
|-
|Kere Pamb
|Kere Haavu 
|Chēra Pamb
|Keri
|Kinong halas
|-
|Mūle
|Mūle
|Mūla
|Mudye/mūle
|Rukrok
|-
|Āme
|Āme
|Āma
|Eme
|Pagong
|-
|Bēli
|Bēli
|Vēli
|Bēli
|Bakod
|-
|Bithe/Kuru
|Beeja
|Vitth/Kuru
|Bitth
|Binhi/Tu'lang/Buto
|-
|Bādege
|Bādige
|Vādaka
|Badige
|Renta
|-
|Chaththe
|Sante
|Chantha
|Santhe
|Saudan/Merkado
|-
|Ēni
|Ēni
|Ēni
|Ēni
|Hagdan
|-
|Pulunja Puḷi
|Hunase Huli
|PuLi
|Punke puli
|Sampalok
|-
|Gaali/Kaath
|Gaali
|Kaatt
|Gaali
|Duros
|-
|Thaari
|Kodu
|Tharu
|Koru
|Tao
|-
|Kaapi
|Kaapi
|Kaapi
|Kaapi
|Kape
|-
|Paaduvo
|Haadu
|Paaduka
|Pada paad
|Magkanta
|}

==Mga pinagkuanan==
{{reflist}}

==Bibliograpiya==
* R A Cole, "An Elementary Grammar of the Coorg Languages
== Mababasa pa lalo ==
* {{Citation
 | author = Government of Coorg | year=1953
 | title= Handbook of Coorg Census-1951 | publisher=Assistant Commissioner and District Census Officer, Coorg
 | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6036/1/42086_1951_COO.pdf
}}

==Mga panluwas na takod==
* [http://www.languageinindia.com/oct2001/kodavarajyashree.html K. S. Rajyashree, Kodava speech community: An ethnolinguistic study]
* [http://www.kodava.chilume.com Kodava Literature]
* [https://web.archive.org/web/20151122215606/http://www.kodavasamaj.com/ Kodava Samaj]

{{Mga tataramon kan Indya}}
{{Mga tataramon na Drabidyano}}

{{DEFAULTSORT: tataramon na Kodava}}
[[Kategorya:Aglutinatibong mga tataramon]]
[[Kategorya:Kodava Takk| ]]
[[Kategorya:Mga tataramon na Drabidyano]]
[[Kategorya:Mga tataramon kan Karnataka]]
[[Kategorya:Endangered languages of India]]
An Kodava (Iskriturang Kannada: ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್, Kodava takk, na an boot sabihon 'talumpati kan mga Kodavas', sa tataramon na Kodava, alternatibong mga pangaran:Coorgi sarong delikadong mawara  na tataramon na Drabidyano asin an orihinal na tataramon kan distritong Kodagu sa Kahabagatan na Karnataka, Indya. An terminong Kodava igwa nin duwang magkaanoanong paggamit. Inot, ini an pangaran kan tataramon asin kultura kan Kodava na pigsusunudan kan pirang komunidad gikan sa Kodagu. Ikaduwa, sa laog kan mga komunidad asin rehiyon na nagtataram nin Kodava (Kodagu), saro ining demonimo para sa nangingibabaw na Kodavanon. Samakatuwid, an tataramon na Kodava, bako sana panginot na tataramon kan mga Kodava alagad iyo man kan kadaklan na ibang mga kaste asin mga tribo sa Kodagu. An tataramon igwang duwang diyalekto: ini an Mendele (pigtataram sa Kaamihanan asin Katahawan na Kodagu, na an boot sabihon, sa luwas kan Kiggat naadu kan Kodagu) asin Kiggat (pigtataram sa Kiggat naadu, sa Habagatan na Kodagu).

Sa uusipon, minatukdo ini bilang sarong diyalekto kan Kannada. Arog pa man kaito, pigsuri giraray ini bilang sarong tataramon kan amay na ika-20 siglong akademya.

Tradisyonal ining ipigsusurat gamit an Iskriturang Kannada na sarong abugida. Arog pa man kaito, igwa na sarong abugida na inaapod na alpabetong Coorgi–Cox na binilog sa kamawutan kan mga miyembro nin komunidad. Nagbareta an 2011 Census kan India nin 96,918 katawo na nagbalik sa Kodava bilang saindang sadiring tataramon asin 16,939 para sa Coorgi/Kodagu, para sa kabilugan na 113,857 katawo na namidbidan an saro sa mga tataramon na ini bilang saindang sadiring tataramon.

 Gramatika 
Sistematikong pinag-adalan asin naidokumento an gramatika kan Kodagu poon pa kadtong mga 1867  ni Kapitan R.A. Ipigpublikar ni Cole an matagumpay na gibuhon na Sarong Elementarya Gramatika kan tataramon na Coorg.

 Phonology 

 Mga patanog 
An mga sistema kan patanog kan Drabidyano, naglalaog nin limang katangian nin patanog i.e. an mga komon na katumbas nin a, e, i, o asin u., na igwang halipot asin halabang baryante para sa lambang saro. Arog pa man kaito, igwa pang duwa an Kodava: an mid asin high (close) back unrounded vowels, na igwang kaeksakto na halalabang klase.

Igwa an Kodagu nin 14 na patanog. 7 sa mga ini, i, e, ɛ, a, ɑ, o, u, igwa nin halabang katumbas.
FrontCentralBackunroundedroundedCloseiɨɯuNear-closeɪʊClose-mideoMidəOpen-midɛʌɔOpenaɑ

 Mga patanog
Igwa an Kodava nin 25 mga patanog.
BilabialDentalAlveolarRetroflexPalatalVelarGlottalStopvoicelesspt̪ʈkvoicedbd̪ɖgFricativeðsʂçhNasalmn̪nɳɲŋApproximantlɭjTrillrFlapɽ
An Kodava asin Kannada igwang kakulangan nin palatalisasyon nin inisyal na kataga na *k-, na sarong feature na mahihiling sa sanga nin Tamil-Malayalam.

Mga pagkokomparar

Sa lingguwistika, kabali an tataramon na Kodava/Kodagu sa subpamilya kan Habagatan na Drabidyano kan pamilya nin Drabidyano. Kadugangan sa laog kan subpamilya kan Habagatan na Drabidyano , kabali ini sa subgrupo na Tamil-Malayalam-Kodag.Krishnamurti, Bhadriraju. Dravidian Languages, p21, Cambridge Language Surveys, Cambridge University Press, 2003 Ini, harani na natatakod asin naiimpluwensyahan kan Kannada, Malayalam, Tamil asin Tulu. Kadaklan sa mga kataga komon sa tanga kan Kodava asin Beary bashe, sarong diyalekto na pinaghalong Tulu asin Malayalam na ipigtataram sa komunidad nin mga muslim na Beary asin Kodava Thiyyar.

Mga kataga kan kaapil nin pamilya
 Mother Avvo  Father Appo Grandfather Ajjo Grandmother Ajjavo Thaayi  Maternal Uncle / Paternal Aunt's husband Thammaavo / Maavo Maternal Uncle's wife / Paternal Aunt Maavi / Thammaavi Eldest Paternal Uncle / Eldest Maternal Aunt's husband Baliappo  Eldest Paternal Uncle's wife / Eldest Maternal Aunt Baliavvo  Elder Paternal Uncle / Elder Maternal Aunt's husband Bojappo Elder Paternal Uncle's wife / Elder Maternal Aunt Bojavvo  Younger Paternal Uncle / Younger Maternal Aunt's husband Kunjappo Younger Paternal Uncle's wife/ Younger Maternal Aunt Kunjavvo  Youngest Paternal Uncle / Youngest Maternal Aunt's husband Cheriappo Youngest Paternal Uncle's wife/ Youngest Maternal Aunt Cheriavvo  Father-in-law Maavo  Mother-in-law Maavi brother-in-law (elder) / cross-cousin (elder, brother) / lineal cousin (elder, sister)'s husband Baavo sister-in-law (elder)/ cross-cousin (elder, sister) /  lineal-cousin (elder, brother)'s wife Mammo brother (elder) / lineal cousin (elder brother) /  cross-cousin (elder, sister)'s husband Anno / Annaiah sister (elder) / lineal-cousin (elder, sister) /  cross-cousin (elder, brother)'s wife Akko / Akkaiah brother (younger) Thammanno sister (younger) Thange Wife Ponne Husband Wadiyye  Son Movo Daughter Mova

 Mga katagang Kodava 
 Kodava Kannada Malayalam Tulu Bikol Sentral Muddi Hudugi Penkutti Ponnu Babaye Kinha Huduga Aankutti Aan/Kinni Lalaki Poyi Hogu Poyko Poyi Nago na (go) Kanni Saaru Chaar Kajipu nilagang (lentil, gulay, iba pa) Koole Anna Chor Nuppu Maluto Ide Idu Ide Dee Bugtak Thimbake Tinnakke Tinnuka/Kazhikkuka Thinere Magkakan kulli snana kuLi Meela Magkarigos Unda? Unta/ideya? Undo? Unda? Igwa daw? Bappi Bartini Varam Barpe Maabot ako (Pagbati nin pamamaaram) Ullo iddene Ulle Ulle Yaon ako dyan Bandan Ullo Baruta iddene Varunnund Barond ulle Maabot ako Yenene Ulliya? Hege iddiya? Engane und? Encha ulla/ya? Kumusta ka?/Tara?MāṅgeMaavuMāṅgaMudi/KukkuManggaKaḷḷaKaḷlaKaḷḷanKalvaParaikit/-habonSuroole /MinyatheleModaluAdyamSuruInotKere PambKere Haavu Chēra PambKeriKinong halasMūleMūleMūlaMudye/mūleRukrokĀmeĀmeĀmaEmePagongBēliBēliVēliBēliBakodBithe/KuruBeejaVitth/KuruBitthBinhi/Tu'lang/ButoBādegeBādigeVādakaBadigeRentaChaththeSanteChanthaSantheSaudan/MerkadoĒniĒniĒniĒniHagdanPulunja PuḷiHunase HuliPuLiPunke puliSampalokGaali/KaathGaaliKaattGaaliDurosThaariKoduTharuKoruTaoKaapiKaapiKaapiKaapiKapePaaduvoHaaduPaadukaPada paadMagkanta

Mga pinagkuanan

Bibliograpiya
 R A Cole, "An Elementary Grammar of the Coorg Languages
 Mababasa pa lalo 
 

Mga panluwas na takod
 K. S. Rajyashree, Kodava speech community: An ethnolinguistic study
 Kodava Literature
 Kodava Samaj

Kategorya:Aglutinatibong mga tataramon
 
Kategorya:Mga tataramon na Drabidyano
Kategorya:Mga tataramon kan Karnataka
Kategorya:Endangered languages of India