Alerhiya sa kakanon
[[Ladawan:Crab dish (32305188783).jpg|thumb|An pagkakan nin lutong kasag pwede magkawsa nin alerhiya sa pirang tawo.|268x268px]]
An '''alerhiya sa kakanon''' ([[Ingles]]: ''food allergy'') iyo an abnormal na reaksyon kan sistemang immuno sa hawak nin tawo sa mga ispisipikong klase nin kakanon. Digdi nasasala sa pagtrato sa mga [[protina]] an sistemang immuno kan tawo - na iyo an saiyang depensa sa mga impeksyon. 

An paghona kan sistemang immuno sa protina iyo sarong banta sa hawak nin tawo. Huli kaini manlaen-laen na kemikal an binubutasan kan nasambit na sistema. An mga kimikal na ini an nagkakawsa kan mga sintomas nin reaksyong [[alerhiya]].<ref>https://www.nhs.uk/conditions/food-allergy/ Retrieved 2020-04-10</ref>

== Mga kakanong alerhino ==
An mga '''kakanong alerhino''' ([[Ingles]]: ''food allergens'') normal na ligtas kakanon pero may kakayahan na magpuon nin reaksyong alerhiya. Haros na kakanon may kakayahan na magkawsa nin reaksyong alerhiya pero igwa talaga nin espisipikong mga kakanon na responsable sa kadaklan kan alerhiya sa kakanon.
[[Ladawan:Shrimp on cutting board.jpg|thumb|Saro an pasayan sa mga ''Crustaceans'' na pwede magkawsa nin alerhiya.|266x266px]]
An mga kakanon na haros nagkakawsa nin reaksyong alerhiya iyo an:<ref name=":0">https://www.fda.gov/food/buy-store-serve-safe-food/what-you-need-know-about-food-allergies Retrieved 2020-04-10</ref>

# Celery - ''celery stalks'', dahon, pisog, asin an ugat na inaapod na ''celeriac''. Mahahanap mo an celery sa celery salt, salad, ibang produktong karne, sabaw, asin stock cubes
# Cereals na igwang gluten - ''Wheat'', ''rye'', ''barley'', asin ''oat'' na mahihiling sa mga kakanon na igwang harina.
# Crustaceans - kasag, ''lobster'', pasayan, asin iba pa
# Sugok
# Sira
# Lupin - saro ining burak na mahihiling man sa harina
# Gatas
# Molluscs - ''mussels'', ''land snails'', pusit, asin iba pa
# Mustard
# Nuts - ''cashew nuts'', ''almonds'', asin ''hazelnuts''
# Mani
# Pisog kan sesame
# Soya
# Sulphur dioxide (sulphites) - ginagamit sa pina-alang na prutas arug kan ''raisins'' asin iba pa.

== Sintomas ==
Kun an sarong tawo igwang alerhiya, makakamati siya nin mangiba-ibang reaksyong pisikal kapag nakakakan siya nin kakanong alerhino. An klase kan reaksyon asin rarom kani nakadepende sa indibidwal asin sa klase kan alerhiya. Maski an kadikiton na bilang kan ibang alerhino, arug kan nuts, pwede magkawsa nin malalang reaksyon sa hawak nin tawo.

Haros na mga sintomas kan reaksyong alerhiya iyo an:<ref name=":0" />

* Mata - ''sore'', namumula, magatol
* Dungo - ''runny'', barado
* Ngabil - naggagatok
*Lalamunan - naghahatsing, alang, magatol, asin naggagatok
* Daghan - naghahatsing, ''wheezing'', asin pag-lipot kan hinangos
*Gut - ''nausea'', ''diarrhea'', asin/o pag-suka
* Palnit - magatol asin/o namumula

Kun an sarong tawo may malalang reaksyon sa sarong alerhino, pwede ini magdara saiya sa pagka-dismayo.

== Mga klase ==
An alerhiya sa kakanon may tulong klase na depende sa sintomas asin kun nuarin ini nangyari

#'''IgE-mediated food allergy''' - Kadaklan na nangyayari iyo an klaseng ini kun sain an sistemang immuno naggigibo nin ''antibody'' na inaapod na ''immunoglobulin E (IgE)''. An sintomas mangyayari pagkatapos kan pirang segundo asin minuto nin pagkakan. Halangkaw an posibilidad kan ''anaphylaxis'' sa klaseng ini.
#'''Non-IgE-mediated food allergy''' - an klaseng ini dae pigkakawsa kan immunoglobulin E (IgE). Ini uli sa ibang selula kan sistemang immuno. An klaseng ini masakit bulungon uli ta an mga sintomas haloy pa kun magluwas (mga pirang oras pa)
# '''Mixed IgE and non-IgE-mediated food allergies''' - an ibang tawo pwedeng makamati nin sintomas kan duwang nasambit na klase.<ref name=":0" />

== Paglikay asin bulong ==
An pinakamarhay na paagi tangarig malikayan an reaksyong alerhiya iyo an pagka-aram sa mga kakanon na ikokonsumo. Dapat na maaraman kan siisay man an mga alerhino na yaon sa saiyang balak kakanon. Igwang mga ginibong leyes an mangiba-ibang mga nasyon para sa mga impormasyon manungod sa mga alerhino sa kakanon. Saro digdi iyo an pagsambit sa mga posibleng alerhino sa mga kakanon sa komersiyo na pigsusurat sa mga kaagan kaini.

An '''antihistamines''' may kakayahang magpapundo nin mga sintomas kan maluya-luya hasta moderatong reaksyong alerhiya. An mas halangkaw na ''dosage'' kan antihistamine kaipuhan para makontrol an ''acute'' na sintomas nin alerhiya.

'''Adrenaline''' man an epektibong bulong para sa mas malalang sintomas nin alerhiya arug kan ''anaphylaxis''.<ref name=":0" />

== Hilingon man ==

* [[Alerhiya]]
* [[Protina]]

== Toltolan ==

[[Kategorya:Biyolohiya]]
<references />{{Poon}}
An alerhiya sa kakanon (Ingles: food allergy) iyo an abnormal na reaksyon kan sistemang immuno sa hawak nin tawo sa mga ispisipikong klase nin kakanon. Digdi nasasala sa pagtrato sa mga protina an sistemang immuno kan tawo - na iyo an saiyang depensa sa mga impeksyon. 

An paghona kan sistemang immuno sa protina iyo sarong banta sa hawak nin tawo. Huli kaini manlaen-laen na kemikal an binubutasan kan nasambit na sistema. An mga kimikal na ini an nagkakawsa kan mga sintomas nin reaksyong alerhiya.https://www.nhs.uk/conditions/food-allergy/ Retrieved 2020-04-10

 Mga kakanong alerhino 
An mga kakanong alerhino (Ingles: food allergens) normal na ligtas kakanon pero may kakayahan na magpuon nin reaksyong alerhiya. Haros na kakanon may kakayahan na magkawsa nin reaksyong alerhiya pero igwa talaga nin espisipikong mga kakanon na responsable sa kadaklan kan alerhiya sa kakanon.
thumb|Saro an pasayan sa mga Crustaceans na pwede magkawsa nin alerhiya.|266x266px
An mga kakanon na haros nagkakawsa nin reaksyong alerhiya iyo an:https://www.fda.gov/food/buy-store-serve-safe-food/what-you-need-know-about-food-allergies Retrieved 2020-04-10

 Celery - celery stalks, dahon, pisog, asin an ugat na inaapod na celeriac. Mahahanap mo an celery sa celery salt, salad, ibang produktong karne, sabaw, asin stock cubes
 Cereals na igwang gluten - Wheat, rye, barley, asin oat na mahihiling sa mga kakanon na igwang harina.
 Crustaceans - kasag, lobster, pasayan, asin iba pa
 Sugok
 Sira
 Lupin - saro ining burak na mahihiling man sa harina
 Gatas
 Molluscs - mussels, land snails, pusit, asin iba pa
 Mustard
 Nuts - cashew nuts, almonds, asin hazelnuts
 Mani
 Pisog kan sesame
 Soya
 Sulphur dioxide (sulphites) - ginagamit sa pina-alang na prutas arug kan raisins asin iba pa.

 Sintomas 
Kun an sarong tawo igwang alerhiya, makakamati siya nin mangiba-ibang reaksyong pisikal kapag nakakakan siya nin kakanong alerhino. An klase kan reaksyon asin rarom kani nakadepende sa indibidwal asin sa klase kan alerhiya. Maski an kadikiton na bilang kan ibang alerhino, arug kan nuts, pwede magkawsa nin malalang reaksyon sa hawak nin tawo.

Haros na mga sintomas kan reaksyong alerhiya iyo an:

 Mata - sore, namumula, magatol
 Dungo - runny, barado
 Ngabil - naggagatok
Lalamunan - naghahatsing, alang, magatol, asin naggagatok
 Daghan - naghahatsing, wheezing, asin pag-lipot kan hinangos
Gut - nausea, diarrhea, asin/o pag-suka
 Palnit - magatol asin/o namumula

Kun an sarong tawo may malalang reaksyon sa sarong alerhino, pwede ini magdara saiya sa pagka-dismayo.

 Mga klase 
An alerhiya sa kakanon may tulong klase na depende sa sintomas asin kun nuarin ini nangyari

IgE-mediated food allergy - Kadaklan na nangyayari iyo an klaseng ini kun sain an sistemang immuno naggigibo nin antibody na inaapod na immunoglobulin E (IgE). An sintomas mangyayari pagkatapos kan pirang segundo asin minuto nin pagkakan. Halangkaw an posibilidad kan anaphylaxis sa klaseng ini.
Non-IgE-mediated food allergy - an klaseng ini dae pigkakawsa kan immunoglobulin E (IgE). Ini uli sa ibang selula kan sistemang immuno. An klaseng ini masakit bulungon uli ta an mga sintomas haloy pa kun magluwas (mga pirang oras pa)
 Mixed IgE and non-IgE-mediated food allergies - an ibang tawo pwedeng makamati nin sintomas kan duwang nasambit na klase.

 Paglikay asin bulong 
An pinakamarhay na paagi tangarig malikayan an reaksyong alerhiya iyo an pagka-aram sa mga kakanon na ikokonsumo. Dapat na maaraman kan siisay man an mga alerhino na yaon sa saiyang balak kakanon. Igwang mga ginibong leyes an mangiba-ibang mga nasyon para sa mga impormasyon manungod sa mga alerhino sa kakanon. Saro digdi iyo an pagsambit sa mga posibleng alerhino sa mga kakanon sa komersiyo na pigsusurat sa mga kaagan kaini.

An antihistamines may kakayahang magpapundo nin mga sintomas kan maluya-luya hasta moderatong reaksyong alerhiya. An mas halangkaw na dosage kan antihistamine kaipuhan para makontrol an acute na sintomas nin alerhiya.

Adrenaline man an epektibong bulong para sa mas malalang sintomas nin alerhiya arug kan anaphylaxis.

 Hilingon man 

 Alerhiya
 Protina

 Toltolan 

Kategorya:Biyolohiya