Litsugas
{{speciesbox
| name = Litsugas
| image = Romaine lettuce.jpg
| image_caption =Dahon kan litsugas na Romaine
| image2 = Planche Lactuca sativa.jpg
| image2_caption = Pagtatanom  kan litsugas
| genus = Lactuca
| species = sativa
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
| synonyms =
  {{plainlist |
* ''[[Lactuca scariola]]'' var. ''sativa'' <small>(Moris)</small>
* ''L.&nbsp;scariola'' var. ''integrata'' <small>([[Jean Charles Marie Grenier|Gren.]] and [[Dominique Alexandre Godron|Godr.]])</small>
* ''L.&nbsp;scariola'' var. ''integrifolia'' <small>([[Günther Beck von Mannagetta und Lerchenau|G.Beck]])</small>
  }}
| synonyms_ref =
}}
[[Ladawan:Letsugas (lettuce) lumpiang sariwa (Bohol).jpg|thumb|Litsugas sa lumpiang sariwa]]
An '''Litsugas''' ''spp. Lactuca sativa'' (Ingles: ''lettuce'', Kastila: ''lechuga'') sarong taonan na [[gulay]]<ref name="TE"> ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X</ref> na tinanom sa pamilya kan aster o sunflower na Asteraceae. Ini pinapatambo huli sa saiyang dahon bilang berdura sa pagkakan, o huli sa pakinabang kan pisog o paklang kaini. Enot na nagkultibar kaini iyo an mga taga-Ehipto na dati sarong doot sana na pigkukuan nin asayti, pigpatambo ngapit bilang tinanom na pigkukuan na kan dahon asin pisog kaini. An litsugas naglakop asin nagin popular sa mga Romano asin Griyego. An mga Romano an nagtaong pangaran kaini na "lactuca" kun saen naghale an pangaran na "lettuce" sa Ingles asin "lechuga" sa Espanyol kun saen iyo an hinalean man kan apod na "litsugas" sa Bikol. An litsugas kan 50 AD dakul na klase na, parati nasasambit sa mga soanoy na kasuratan. Sa ika-16 abot ika-18ng siglo manlaenlaen nang patamboon an nagtuhaw sa Europa. Dati Europa asin Norte Amerika an pabakalan kan litsugas alagad ngonyan lakop-lakop na an nagkokonsumo kaini sa bilog na kinaban.<ref>[http://books.google.com.ph/books?id=WAagnZNb0cAC&pg=PA226&dq=Medicinal+uses+of+lettuce&hl=en&sa=X&ei=4xVtT8XVOKiniQKbh6zDBQ&redir_esc=y#v=onepage&q=Medicinal%20uses%20of%20lettuce&f=false] Kinua 26.12.14.</ref><ref>[http://books.google.com.ph/books?id=UcLYLpwdcm8C&pg=PA230&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false] Kinua 26.12.14</ref>

[[File:Kropsla vruchten (Lactuca sativa fruits).jpg|left|thumb|150px|Pamumurak kan litsugas]]

An litsugas sinasabing matagal na gulay alagad mas tood sa lipot asin mas natalubo sa temperaturang pag'oltan kan 60 asin 70°F. Itanom dapat lahos na sa tig-init ta sa sobrang langkaw na temperatura an pagtalubo niya nasosokro, an mga dahon medyo may kapaitan asin an saiyang mga paklang tolos na nagraralaba dawa totoo igwang klaseng mga litsugas mas angay sa mainit kisa kan ibang klase.<ref>[http://urbanext.illinois.edu/veggies/lettuce.cfm] Kinua 26.12.14</ref> 

==Klase nin Litsugas==

* ''Head Lettuce'' (Iceberg type) mga varieties: General, President, Ontario, Montemar asin Cal K-60  
* ''Butterhead'' (Rosette o cluster an dahon) mga varieties: Red Rapid, Samantha, Red sail o Lollo Rosa  
* ''Leaf Lettuce'' (Patindog an dahon) an variety kaini iyo an Grand Rapid  

==Giya sa pag tanom nin Litsugas==
'''Pagprepara kan daga''' - Duwa hasta tolong beses na pag-arado asin pagsurod. Maggibo nin kama-kama 1 metro an lapad na may langkaw na 10 hasta 15 sentimetro kun tag-init asin 15 hasta 30 sentimetro kun tag-uran.

'''Paglaag nin tahob o mulch -''' Marhay na mailaag tulos an mulch pakatapos magpreparar kan kama-kama asin pakalaag nin basal na abono. Gamiton an mulching film, uhot o kaya sako. Kun magamit nin plastik film, labutan na kasing dakula kan lata kan kondensadang gatas.

'''Paglipat-tanom -''' Ilipat an mga seedlings 10 hasta 14 aldaw makahilis an pricking o tulong semanang  makalihis an pagtanom kan pisog. An distansya kan pagtanom iyo an minasunod:

Ice Berg - 30 x 35 sentimetro / 40 x 40 sentimetro
Leaf type - 20 x 20 sentimetro / 25 x 25 sentimetro

==Mga panluwas na takod==
* [http://www.almanac.com/plant/lettuce] Pag'ataman kan litsugas. Kinua 26.12.14
* [http://www.foodreference.com/html/artlettuce.html] Iba-ibang klase nin litsugas. Kinua 26.12.14
* [http://urbanext.illinois.edu/veggies/lettuce.cfm] Pagtatanom nin litsugas. Kinua 26.12.14


== Toltolan ==
{{reflist}}

{{stub}}

[[Kategorya:Cichorieae]]
[[Kategorya:Mga tinanom sa Filipinas]]
[[Kategorya: Mga ginigibong salad sa pagkakan|litsugas]]
An Litsugas spp. Lactuca sativa (Ingles: lettuce, Kastila: lechuga) sarong taonan na gulay Diksyunaryong Tagalog-Ingles ni Leo James English, Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng National Book Store, may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X na tinanom sa pamilya kan aster o sunflower na Asteraceae. Ini pinapatambo huli sa saiyang dahon bilang berdura sa pagkakan, o huli sa pakinabang kan pisog o paklang kaini. Enot na nagkultibar kaini iyo an mga taga-Ehipto na dati sarong doot sana na pigkukuan nin asayti, pigpatambo ngapit bilang tinanom na pigkukuan na kan dahon asin pisog kaini. An litsugas naglakop asin nagin popular sa mga Romano asin Griyego. An mga Romano an nagtaong pangaran kaini na "lactuca" kun saen naghale an pangaran na "lettuce" sa Ingles asin "lechuga" sa Espanyol kun saen iyo an hinalean man kan apod na "litsugas" sa Bikol. An litsugas kan 50 AD dakul na klase na, parati nasasambit sa mga soanoy na kasuratan. Sa ika-16 abot ika-18ng siglo manlaenlaen nang patamboon an nagtuhaw sa Europa. Dati Europa asin Norte Amerika an pabakalan kan litsugas alagad ngonyan lakop-lakop na an nagkokonsumo kaini sa bilog na kinaban. Kinua 26.12.14. Kinua 26.12.14

left|thumb|150px|Pamumurak kan litsugas

An litsugas sinasabing matagal na gulay alagad mas tood sa lipot asin mas natalubo sa temperaturang pag'oltan kan 60 asin 70°F. Itanom dapat lahos na sa tig-init ta sa sobrang langkaw na temperatura an pagtalubo niya nasosokro, an mga dahon medyo may kapaitan asin an saiyang mga paklang tolos na nagraralaba dawa totoo igwang klaseng mga litsugas mas angay sa mainit kisa kan ibang klase. Kinua 26.12.14 

Klase nin Litsugas

 Head Lettuce (Iceberg type) mga varieties: General, President, Ontario, Montemar asin Cal K-60  
 Butterhead (Rosette o cluster an dahon) mga varieties: Red Rapid, Samantha, Red sail o Lollo Rosa  
 Leaf Lettuce (Patindog an dahon) an variety kaini iyo an Grand Rapid  

Giya sa pag tanom nin Litsugas
Pagprepara kan daga - Duwa hasta tolong beses na pag-arado asin pagsurod. Maggibo nin kama-kama 1 metro an lapad na may langkaw na 10 hasta 15 sentimetro kun tag-init asin 15 hasta 30 sentimetro kun tag-uran.

Paglaag nin tahob o mulch - Marhay na mailaag tulos an mulch pakatapos magpreparar kan kama-kama asin pakalaag nin basal na abono. Gamiton an mulching film, uhot o kaya sako. Kun magamit nin plastik film, labutan na kasing dakula kan lata kan kondensadang gatas.

Paglipat-tanom - Ilipat an mga seedlings 10 hasta 14 aldaw makahilis an pricking o tulong semanang  makalihis an pagtanom kan pisog. An distansya kan pagtanom iyo an minasunod:

Ice Berg - 30 x 35 sentimetro / 40 x 40 sentimetro
Leaf type - 20 x 20 sentimetro / 25 x 25 sentimetro

Mga panluwas na takod
  Pag'ataman kan litsugas. Kinua 26.12.14
  Iba-ibang klase nin litsugas. Kinua 26.12.14
  Pagtatanom nin litsugas. Kinua 26.12.14

 Toltolan 

Kategorya:Cichorieae
Kategorya:Mga tinanom sa Filipinas
litsugas