Teodoro Kalaw
{{Infobox officeholder
| name                      = Teodoro Kalaw
| image                     = Teodoro M. Kalaw, secretary of the Philippine Assembly, published 1913.jpg
| image_size                = 
| caption                   = Kalaw komo sekretaryo sa Asamblea Filipino, {{circa|1913}}
| office                    = [[Sekretartyo nin Interior asin Gobyerno Lokal|Sekretaryo nin Interior]]
| term_start                = Hulyo 7, 1920
| term_end                  = Desyembre 31, 1922
| predecessor               = [[Rafael Palma]]
| successor                 = [[Jose P. Laurel]]
| office1                    = Myembro kan [[Asamblea Filipino]] haleng Ika-3 Distrito Kongresyonal nin [[Batangas]]|Ika-3ng distrito]]
| term_start1                = 1909
| term_end1                  = 1912
| predecessor1               = Gregorio Catigbac	
| successor1                 = Fidel A. Reyes
| office2                    = Direktor kan [[Biblioteka Nasyonal nin Filipinas]]
| term_start2                = Pebrero 16, 1929
| term_end2                  = Desyembre 14, 1939<ref>{{cite web|url=https://www.expo.ph.net/government/phil/tnl/history.htm|title=HISTORY OF THE NATIONAL LIBRARY|website=Philipine Pavilion|accessdate=March 21, 2025}}</ref>
| predecessor2               = [[Epifanio de los Santos]] <small>(bilang Direktor kan Biblioteka asin Museo nin Filipinas)</small>
| successor2                 = Eulogio B. Rodriguez <!-- not the senator -->
| term_start3                = 1916
| term_end3                  = 1920
| birth_name                = 
| birth_date                = {{Birth date|1884|3|31}}
| birth_place               = [[Lipa, Batangas]], [[Captaincy General of the Philippines]]
| death_date                = {{Death date and age|1940|12|4|1884|3|31}}
| death_place               = [[Manila]], [[Kumonwelt nin Filipinas]]
| party                     = [[Nacionalista Party|Nacionalista]]
| parents                   = 
| spouse                    = {{marriage|[[Pura Villanueva Kalaw|Pura Villanueva]]|1910}}
| children                  = 4 (kabali si [[Maria Kalaw Katigbak|Maria]] asin [[Purita Kalaw Ledesma|Purita]])
| occupation                = 
| relatives                 = 
| years_active              = 
}}

Si '''Teodoro Manguiat Kalaw''' (Marso 31, 1884 – Desyembre 4, 1940) sarong Filipinong iskolar, lehislador, asin historyador, sa lenggwaheng Espanyol.<ref name="Spanish Three p. 127">{{cite book
| title       = Spanish Three
| publisher   = Rex Bookstore, Inc.
| isbn        = 978-971-23-2318-8
| url         = https://books.google.com/books?id=wyu7siiGZ2kC&pg=PA127
| access-date = 2019-03-29
| page        = 127
| language    = es
}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Kalaw, Teodoro M.|url=https://philippineculturaleducation.com.ph/kalaw-teodoro-m/|access-date=2020-06-25|website=CulturEd: Philippine Cultural Education Online|language=en}}</ref>

== Kaamayi nin buhay  ==
[[File:T.M. Kalaw Birthplace House, Lipa, Batangas, Apr 2024.jpg|thumb|left|T.M. Kalaw Birthplace House in [[Lipa, Batangas]]]]
Si Kalaw namundag sa [[Lipa, Batangas|Lipa]], [[Batangas]], kan Marso 31, 1884. Siya an ikatolo sa apat na aki ni police chief Valerio Kalaw asin Maria Manguiat. An mga tugang niya mga iskolar asin mga political scientist [[Maximo Kalaw|Maximo]], asin duwang tugang na babae, Rosario asin Manuela.<ref name=":1">{{Cite web|date=2016-02-01|title=About Teodoro M. Kalaw|url=https://philippinediaryproject.com/about-the-philippine-diary-project/about-the-diaries/about-teodoro-m-kalaw-2/|access-date=2020-06-25|website=The Philippine Diary Project|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Agpalo|first=Remigio E.|title=The Political Science of Dr. Maximo M. Kalaw|date=2012-04-18|url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/01154451.1990.9754162|journal=Philippine Political Science Journal|volume=16|issue=31–32|pages=21–38|language=en|doi=10.1080/01154451.1990.9754162|url-access=subscription}}</ref>

Si Kalaw natapos an saiyang sekundariya sa Instituto Rizal sa Lipa, Batangas, asin saiyang bachelor's degree sa arte na may onra sa [[Liceo de Manila]].<ref name=":0" /> Saiyang kinua an adal sa abogasya sa Escuela de Derecho, kun saen siya pigmentor ni [[Rafael Palma]] asin [[Juan Sumulong]]. Kan 1905, saiyang nasikwit pinakataas na grado sa eksamen, na nakakua nin  "grade of 100 percent in civil law and three other subjects".<ref name=":1" />

Si Kalaw nagsirbeng sekretaryo kan dati [[Majority Floor Leader sa Kamara de Representante nin Filipinas|Philippine Assembly Majority Floor Leader]] [[Manuel L. Quezon]] hanggan 1908.

== Peryodismo ==
[[File:1959-PHC-Teodoro M. Kalaw.png|thumb|left|Pagtandaan historikal ikinaag kan 1959 sa lugar na kinamundagan ni Kalaw sa Lipa, Batangas]]
Mantang nag'aadal nin abogasya, si Kalaw nagin parasurat sa  ''[[El Renacimiento]]'', na kasarabay sinda Rafael Palma asin [[Fernando María Guerrero|Fernando Ma. Guerrero]]. Kan Oktobre 1908, si Interior Secretary [[Dean Conant Worcester|Dean C. Worcester]] nagsa'ngat nin kasong libelo kontra sa peryodiko huli sa editoryal na ikinaag kaini tituladong ''"Aves de Rapiña"'' (''"Mga Gamgam na Parasaklot"'').

An kaso naqgresulta sa pagsara kan peryodiko. Kan Enero 1910, an korte pigsentensyahan nin pagkulong ki Kalaw asin parapublikar na si  Martin Ocampo. Alagad an duwa pig'indulto ni Gpobernador Heneral [[Francis Burton Harrison|Francis B. Harrison]] kan 1914.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|date=2020-03-24|title=Teodoro M. Kalaw: Portrait of a nation-builder|url=https://www.manilatimes.net/2020/03/24/opinion/columnists/teodoro-m-kalaw-portrait-of-a-nation-builder/705399/|access-date=2020-06-25|website=The Manila Times|language=en-US}}</ref>

== Karera sa politika ==
[[File:Teodoro Kalaw's bust plaque at the Historical Park, Batangas City.jpg|thumb|Teodoro Kalaw (Batangas Provincial Capitol)]]

Kan 1909, si Kalaw naelehir na iyo an pinakahubin na myembro kan [Asamblea Filipinas]] sa edad na 25, pigrerepresentar an [[Ikatolong distrito Kongresyonal nin Batangas|ikatolong Distrito nin Batangas]]. Durante kan saiyang termino, si Kalaw nagtolod kan mga bill na nagsusuporta sa internal na migrasyon asin pagpagantad sa agrikultura, saka an mantensyon kan mga eskwela publika paagi sa pagbuhis sa mga munisipyo.<ref name=":1" />

Sa paghinapos kan saiyang termino kan 1913, siya nanombrahan na sekretaryo kan Asamblea Filipino. Kan 1916, siya pignombrahan komo pinakaenot na direktor kan Biblioteka Nasyonal, na huli kaini siya nabansagan na "Father of the Philippine Library System". Siya nagsirbe pa igdi bilang direktor poon naman 1929 sundo 1939, sa kabilogan 23 na taon niya kinapotan an pagpalakaw kan biblioteka.<ref name=":0" /><ref name=":2" />

Kan 1920, siya nanombrahan Sekretaryo Interior. An saiyang termino biglang naputol kan Desyembre 21, 1922, ta an Presidente sa Senado na si Manuel L. Quezon pignombrahan siyang sekretaryo ehekutibo asin poon na adviser sa Commission on Independence.<ref name=":1" />

== Mga Pig'apilan ==
Si Kalaw nagin Mason kan 1907, dangan ngapit nagin grand master sa edad na 31 kan 1928. Kan Hunyo 15, 1932, siya ginibong 33° Mason sa Scottish Rite kan Masonariya.<ref>{{Cite web|title=Teodoro M. Kalaw Memorial {{!}} The Most Worshipful Grand Lodge of Free and Accepted Masons of the Philippines|url=https://grandlodge.ph/lodges/teodoro-m-kalaw-memorial|access-date=2020-06-25|website=grandlodge.ph}}</ref> Siya nagin Grand Master of the Grand Lodge nin Filipinas poon 1928 abot 1929.<ref>{{Cite web|title=MW Teodoro M. Kalaw Sr. {{!}} The Most Worshipful Grand Lodge of Free and Accepted Masons of the Philippines|url=https://grandlodge.ph/about/past-grand-masters/mw-teodoro-m-kalaw-sr|access-date=2020-07-07|website=The Most Worshipful Grand Lodge of Free and Accepted Masons of the Philippines}}</ref>

Si Kalaw myembro man kan Academy of Political Science, American Social and Political Science; Sociedad Americana de Derecho Internacional; Real Academia Hispano Americano de Ciencias y Artes, na igdi siya an president kan 1925 kan Seksyon Filipino; Associacion Hispano-Filipina, asin kan Philippine Library Association.<ref name=":1" />

Siya nawarasan man nin honorary fellowship sa  [[Upsilon Sigma Phi]] fraternity.<ref>{{Cite web|last=Tujan|first=Antonio|date=2018-11-19|title='We gather light to scatter'|url=https://tribune.net.ph/index.php/2018/11/19/we-gather-light-to-scatter-2/|access-date=2020-06-25|website=Daily Tribune|language=en-US|archive-date=2021-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017125636/https://tribune.net.ph/index.php/2018/11/19/we-gather-light-to-scatter-2/|dead-url=yes}}</ref>

== Kagadanan ==
[[File:09272jfTeodoro Kalaw Monument National Library Philippines Ermitafvf 09.jpg|thumb|right|Estatuwa ki Kalaw sa Bibliteka Nasyonal nin Filipinas]]
Si Kalaw nagadan kan Desyembre 4, 1940, edad 56, sa [[Philippine General Hospital]].{{citation needed|date=August 2022}}

== Buhay personal ==
{{Unreferenced section|date=August 2022}}
Si Kalaw asin agom niya, [[Pura Villanueva Kalaw|Pura]], nagkaigwa nin tolong aki. An aking lalaki ninda, si Teodoro Kalaw Jr., nagin prominenteng negosyante asin naagom si senador nin Filipinas na si [[Eva Estrada Kalaw|Eva Estrada]]. An aking babae kaini, si [[Maria Kalaw Katigbak|Maria]], senador man sa Filipinas poon 1961 abot 1967. An saro pang aking babae ninda, si [[Purita Kalaw Ledesma|Purita]], sarong kritiko sa arte.

== Mga Trabaho asin mga Sinurat ==

* ''La Campaña de Kuomintang'' 
* ''Reformas en La Enseñanza del Derecho'' 
* ''La Constitucion de Malolos (1910),'' a critical analysis of the ''[[Malolos Constitution]]''
* ''Teorias Constitucionales (1912),'' theories and analysis of nationhood, government, and constitution
* ''The Constitutional Plan of the Philippine Revolution (1914)''
* ''La Revolucion Filipina (1914)''
* ''Manual de Ciencia Politica (1918)''
* ''Ang Pinagtatalunang Akta ng Katipunan'' (1930)
* ''Las Cartas Politicas de Apolinario Mabini'' (1930)
* ''Epistolario Rizalino'' (1930-1937)
* ''Gregorio H. Del Pilar: Heroe de Tirad'' (1930), biography of [[Gregorio del Pilar|Gregorio H. Del Pilar]]
* ''Aide-de-Camp to Freedom (1940)''

== Toltolan ==
{{Reflist}}

== Mga Panluwas na takod ==
* [https://web.archive.org/web/20111227144711/http://www.nhi.gov.ph/downloads/lt0022.pdf National Historical Institute]
{{Commons category}}

{{Batangas House Representatives}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Kalaw, Teodoro}}
[[Kategorya:Mga 1884 na kamundagan]]
[[Kategorya:Mga 1940 na kagadanan]]
[[Kategorya:Mga Nagtapos sa Colegio de San Juan de Letran]]
[[Kategorya:Mga taga Lipa, Batangas]]
[[Kategorya:Mga Parasurat haleng Batangas]]
[[Kategorya:Mga Ika-20ng siglong mga Filipinong historyador]]
[[Kategorya:Mga Ika-20ng siglong mga Abogadong Filipino]]
[[Kategorya:Mga Myembro sa Kamara de Representante nin Filipinas haleng Batangas]]
[[Kategorya:Mga Politiko kan Partido Nacionalista]]
[[Kategorya:Mga Sekretaryo nin interior asin gobyerno lokal nin Filipinas]]
[[Kategorya:Mga Espanyol-tataramon na mga parasurat nin Filipinas]]
[[Kategorya:Mga Myembro kan Lehislatura nin Filipinas]]
[[Kategorya:Mga Filipinong Mason]]
Si Teodoro Manguiat Kalaw (Marso 31, 1884 – Desyembre 4, 1940) sarong Filipinong iskolar, lehislador, asin historyador, sa lenggwaheng Espanyol.

 Kaamayi nin buhay  
thumb|left|T.M. Kalaw Birthplace House in Lipa, Batangas
Si Kalaw namundag sa Lipa, Batangas, kan Marso 31, 1884. Siya an ikatolo sa apat na aki ni police chief Valerio Kalaw asin Maria Manguiat. An mga tugang niya mga iskolar asin mga political scientist Maximo, asin duwang tugang na babae, Rosario asin Manuela.

Si Kalaw natapos an saiyang sekundariya sa Instituto Rizal sa Lipa, Batangas, asin saiyang bachelor's degree sa arte na may onra sa Liceo de Manila. Saiyang kinua an adal sa abogasya sa Escuela de Derecho, kun saen siya pigmentor ni Rafael Palma asin Juan Sumulong. Kan 1905, saiyang nasikwit pinakataas na grado sa eksamen, na nakakua nin  "grade of 100 percent in civil law and three other subjects".

Si Kalaw nagsirbeng sekretaryo kan dati Philippine Assembly Majority Floor Leader Manuel L. Quezon hanggan 1908.

 Peryodismo 
thumb|left|Pagtandaan historikal ikinaag kan 1959 sa lugar na kinamundagan ni Kalaw sa Lipa, Batangas
Mantang nag'aadal nin abogasya, si Kalaw nagin parasurat sa  El Renacimiento, na kasarabay sinda Rafael Palma asin Fernando Ma. Guerrero. Kan Oktobre 1908, si Interior Secretary Dean C. Worcester nagsa'ngat nin kasong libelo kontra sa peryodiko huli sa editoryal na ikinaag kaini tituladong "Aves de Rapiña" ("Mga Gamgam na Parasaklot").

An kaso naqgresulta sa pagsara kan peryodiko. Kan Enero 1910, an korte pigsentensyahan nin pagkulong ki Kalaw asin parapublikar na si  Martin Ocampo. Alagad an duwa pig'indulto ni Gpobernador Heneral Francis B. Harrison kan 1914.

 Karera sa politika 
thumb|Teodoro Kalaw (Batangas Provincial Capitol)

Kan 1909, si Kalaw naelehir na iyo an pinakahubin na myembro kan [Asamblea Filipinas]] sa edad na 25, pigrerepresentar an ikatolong Distrito nin Batangas. Durante kan saiyang termino, si Kalaw nagtolod kan mga bill na nagsusuporta sa internal na migrasyon asin pagpagantad sa agrikultura, saka an mantensyon kan mga eskwela publika paagi sa pagbuhis sa mga munisipyo.

Sa paghinapos kan saiyang termino kan 1913, siya nanombrahan na sekretaryo kan Asamblea Filipino. Kan 1916, siya pignombrahan komo pinakaenot na direktor kan Biblioteka Nasyonal, na huli kaini siya nabansagan na "Father of the Philippine Library System". Siya nagsirbe pa igdi bilang direktor poon naman 1929 sundo 1939, sa kabilogan 23 na taon niya kinapotan an pagpalakaw kan biblioteka.

Kan 1920, siya nanombrahan Sekretaryo Interior. An saiyang termino biglang naputol kan Desyembre 21, 1922, ta an Presidente sa Senado na si Manuel L. Quezon pignombrahan siyang sekretaryo ehekutibo asin poon na adviser sa Commission on Independence.

 Mga Pig'apilan 
Si Kalaw nagin Mason kan 1907, dangan ngapit nagin grand master sa edad na 31 kan 1928. Kan Hunyo 15, 1932, siya ginibong 33° Mason sa Scottish Rite kan Masonariya. Siya nagin Grand Master of the Grand Lodge nin Filipinas poon 1928 abot 1929.

Si Kalaw myembro man kan Academy of Political Science, American Social and Political Science; Sociedad Americana de Derecho Internacional; Real Academia Hispano Americano de Ciencias y Artes, na igdi siya an president kan 1925 kan Seksyon Filipino; Associacion Hispano-Filipina, asin kan Philippine Library Association.

Siya nawarasan man nin honorary fellowship sa  Upsilon Sigma Phi fraternity.

 Kagadanan 
thumb|right|Estatuwa ki Kalaw sa Bibliteka Nasyonal nin Filipinas
Si Kalaw nagadan kan Desyembre 4, 1940, edad 56, sa Philippine General Hospital.

 Buhay personal 

Si Kalaw asin agom niya, Pura, nagkaigwa nin tolong aki. An aking lalaki ninda, si Teodoro Kalaw Jr., nagin prominenteng negosyante asin naagom si senador nin Filipinas na si Eva Estrada. An aking babae kaini, si Maria, senador man sa Filipinas poon 1961 abot 1967. An saro pang aking babae ninda, si Purita, sarong kritiko sa arte.

 Mga Trabaho asin mga Sinurat 

 La Campaña de Kuomintang 
 Reformas en La Enseñanza del Derecho 
 La Constitucion de Malolos (1910), a critical analysis of the Malolos Constitution
 Teorias Constitucionales (1912), theories and analysis of nationhood, government, and constitution
 The Constitutional Plan of the Philippine Revolution (1914)
 La Revolucion Filipina (1914)
 Manual de Ciencia Politica (1918)
 Ang Pinagtatalunang Akta ng Katipunan (1930)
 Las Cartas Politicas de Apolinario Mabini (1930)
 Epistolario Rizalino (1930-1937)
 Gregorio H. Del Pilar: Heroe de Tirad (1930), biography of Gregorio H. Del Pilar
 Aide-de-Camp to Freedom (1940)

 Toltolan 

 Mga Panluwas na takod 
 National Historical Institute

Kategorya:Mga 1884 na kamundagan
Kategorya:Mga 1940 na kagadanan
Kategorya:Mga Nagtapos sa Colegio de San Juan de Letran
Kategorya:Mga taga Lipa, Batangas
Kategorya:Mga Parasurat haleng Batangas
Kategorya:Mga Ika-20ng siglong mga Filipinong historyador
Kategorya:Mga Ika-20ng siglong mga Abogadong Filipino
Kategorya:Mga Myembro sa Kamara de Representante nin Filipinas haleng Batangas
Kategorya:Mga Politiko kan Partido Nacionalista
Kategorya:Mga Sekretaryo nin interior asin gobyerno lokal nin Filipinas
Kategorya:Mga Espanyol-tataramon na mga parasurat nin Filipinas
Kategorya:Mga Myembro kan Lehislatura nin Filipinas
Kategorya:Mga Filipinong Mason