Kwarta
[[Ladawan:ClientCardSample.png|too|thumb|Sarong halimbawa kan gibong-isip na tarhetang pangkaherong awtomatiko o  ATM c''ard sa Ingles''. ]]
An '''kwarta''' iyo an dawa anong bagay na karaniwan na pig-aako bilang [[Gantimbayad|pambayad]] sa mga [[Goods and services|kalakal asin serbisyo]] asin pambayad nin mga [[utang]], siring kan [[buwis]], sa sarong partikular na nasyon o kontekstong sosyo-ekonomiko.<ref>{{cite book|title=The Economics of Money, Banking, and Financial Markets (Alternate Edition)|last=Mishkin|first=Frederic S.|authorlink=Frederic Mishkin|year=2007|publisher=Addison Wesley|location=Boston|isbn=978-0-321-42177-7|page=8}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=MDU-NTEJziMC&pg=PA47 ''What Is Money?''] By John N. Smithin. Retrieved July-17-09.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_M000217&edition=current&q=money&topicid=&result_number=5|title=money : The New Palgrave Dictionary of Economics|website=The New Palgrave Dictionary of Economics|accessdate=18 December 2010}}</ref> An mga pangenot na katuyohan kan kwarta iyo an pigmimidbid bilang: [[Medium of exchange|pambayad]], [[Unit of account|sukol kan kwenta]], [[Store of value|imbak ng halaga]] asin paminsan-minsan, [[Standard of deferred payment|pamantayan ng ipinagpalibang bayad]].<ref name="mankiw">{{cite book|title=Macroeconomics|last=Mankiw|first=N. Gregory|authorlink=N. Gregory Mankiw|year=2007|edition=6th|pages=[https://archive.org/details/macroeconomics0000mank/page/22 22–32]|chapter=2|publisher=Worth Publishers|location=New York|isbn=978-0-7167-6213-3|url=https://archive.org/details/macroeconomics0000mank/page/22}}</ref><ref name="greco">[[Thomas H. Greco, Jr.|T.H. Greco]]. ''Money: Understanding and Creating Alternatives to Legal Tender'', White River Junction, Vt: Chelsea Green Publishing (2001). {{ISBN|1-890132-37-3}}</ref> Anuman na bagay o matitiyak na talaan na nag-uutob sa mga papel na ini iyo mapupwedeng ituring bilang kwarta. 

Sa kasaysayan, an kwarta iyo dating [[Emergence#Money|lumitaw na kabalaghan ng merkado]] na nagmukna nin [[Commodity money|kwartang pangalakal]], alagad harus gabos na mga kontemporaryong sistema nin kwarta iyo nakabase sa [[Fiat money|kwartang sinugo]].<ref name="mankiw">{{cite book|title=Macroeconomics|last=Mankiw|first=N. Gregory|authorlink=N. Gregory Mankiw|year=2007|edition=6th|pages=[https://archive.org/details/macroeconomics0000mank/page/22 22–32]|chapter=2|publisher=Worth Publishers|location=New York|isbn=978-0-7167-6213-3|url=https://archive.org/details/macroeconomics0000mank/page/22}}</ref> An kwartang sinugo, siring kan anuman na tseke o tala nin utang, iyo mayong [[Use value|silbi]] bilang pisikal na kalakal.{{citation needed|date=December 2019}} Naggigikan an saiyang halaga gikan sa pagdeklara kaini nin gobyerno bilang [[Legal tender|salaping umiiral]]; idto iyo, kaipohan ining akuon bilang pambayad sa laog kan nasyon, para sa "gabos na utang, publiko asin pribado".<ref>{{cite web|title=The Etymology of Money|url=http://www.thewallstreetpsychologist.com/recent_posts/the-etymology-of-money/|website=Thewallstreetpsychologist.com|accessdate=24 February 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150403151319/http://www.thewallstreetpsychologist.com/recent_posts/the-etymology-of-money/|archivedate=3 April 2015|df=}}</ref> An [[Counterfeit money|kwartang peke]] iyo mapupwedeng magin kawsa nin pagkawara nin halaga kan [[Good money|kwartang marhay]].

An [[Money supply|panustos kan kwarta]] kan sarong nasyon iyo binibilog kan [[Pananalapi (yunit ng palitan)|kwarta]] ([[Salaping papel|kwartang papel]] asin [[barya]]) asin, depende sa partikular na kahulugan na ginagamit, saro o urog pang klase nin [[Bank money|kwarta sa bangko]] (an mga balanse na nakatagama sa mga [[Transactional account|kwentang tseke]], [[Savings account|kwentang tinagama]], asin mga iba pang klase nin [[Bank accounts|kwentang bangko]]). An kwarta sa bangko na binibilog kan mga talaan (harus gabos komputerisado sa modernong pagbabangko), iyo an nagbibilog sa pinakadakulang kabtang kan [[Broad money|mahiwasan na kwarta]] sa mga mauuswag na nasyon.<ref>{{cite book|last1=Boyle|first1=David|authorlink1=David Boyle (author)|title=The Little Money Book|publisher=The Disinformation Company|year=2006|page=37|isbn=978-1-932857-26-9}}</ref><ref>{{cite web|title=History of Money|url=http://zzaponline.com/history-of-money/|website=Zzaponline.com|accessdate=24 February 2015}}</ref><ref>Bernstein, Peter, ''A Primer on Money and Banking, and Gold'', Wiley, 2008 edition, pp. 29–39</ref> Dakul na tawo an minagamit nin kaherong awtomatiko o ATM machine nganing kuhanon an kwarta ninda sa bangko ninda. An kaherong awtomatiko o automated teller machine (ATM) sa Ingles iyo sarong elektronikong aparato nin telekomunikasyon na nagtataong-dalan sa mga kostumer nin mga institusyon na pampinansyal na magsagibo nin mga transaksyon na pampinansyal, siring kan pagkuha nin  kwarta o cash withdrawal, deposito, pagbalyo nin pondo, o mga kahapotan sa impormasyon nin account, sa anuman na oras asin na dai nangangaipohan nin direktang pakikipag-ayon sa empleyado kan bangko.

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{tamboan}}
An kwarta iyo an dawa anong bagay na karaniwan na pig-aako bilang pambayad sa mga kalakal asin serbisyo asin pambayad nin mga utang, siring kan buwis, sa sarong partikular na nasyon o kontekstong sosyo-ekonomiko.What Is Money? By John N. Smithin. Retrieved July-17-09. An mga pangenot na katuyohan kan kwarta iyo an pigmimidbid bilang: pambayad, sukol kan kwenta, imbak ng halaga asin paminsan-minsan, pamantayan ng ipinagpalibang bayad.T.H. Greco. Money: Understanding and Creating Alternatives to Legal Tender, White River Junction, Vt: Chelsea Green Publishing (2001).  Anuman na bagay o matitiyak na talaan na nag-uutob sa mga papel na ini iyo mapupwedeng ituring bilang kwarta. 

Sa kasaysayan, an kwarta iyo dating lumitaw na kabalaghan ng merkado na nagmukna nin kwartang pangalakal, alagad harus gabos na mga kontemporaryong sistema nin kwarta iyo nakabase sa kwartang sinugo. An kwartang sinugo, siring kan anuman na tseke o tala nin utang, iyo mayong silbi bilang pisikal na kalakal. Naggigikan an saiyang halaga gikan sa pagdeklara kaini nin gobyerno bilang salaping umiiral; idto iyo, kaipohan ining akuon bilang pambayad sa laog kan nasyon, para sa "gabos na utang, publiko asin pribado". An kwartang peke iyo mapupwedeng magin kawsa nin pagkawara nin halaga kan kwartang marhay.

An panustos kan kwarta kan sarong nasyon iyo binibilog kan kwarta (kwartang papel asin barya) asin, depende sa partikular na kahulugan na ginagamit, saro o urog pang klase nin kwarta sa bangko (an mga balanse na nakatagama sa mga kwentang tseke, kwentang tinagama, asin mga iba pang klase nin kwentang bangko). An kwarta sa bangko na binibilog kan mga talaan (harus gabos komputerisado sa modernong pagbabangko), iyo an nagbibilog sa pinakadakulang kabtang kan mahiwasan na kwarta sa mga mauuswag na nasyon.Bernstein, Peter, A Primer on Money and Banking, and Gold, Wiley, 2008 edition, pp. 29–39 Dakul na tawo an minagamit nin kaherong awtomatiko o ATM machine nganing kuhanon an kwarta ninda sa bangko ninda. An kaherong awtomatiko o automated teller machine (ATM) sa Ingles iyo sarong elektronikong aparato nin telekomunikasyon na nagtataong-dalan sa mga kostumer nin mga institusyon na pampinansyal na magsagibo nin mga transaksyon na pampinansyal, siring kan pagkuha nin  kwarta o cash withdrawal, deposito, pagbalyo nin pondo, o mga kahapotan sa impormasyon nin account, sa anuman na oras asin na dai nangangaipohan nin direktang pakikipag-ayon sa empleyado kan bangko.

 Toltolan