Robert Mugabe


{{Infobox officeholder
| name = Robert Mugabe
| image = <!-- Do not change this image without first presenting your preferred replacement on the talk page. -->Mugabe 1979 a.jpg
| alt = Photograph of Robert Mugabe
| caption = Mugabe kan 1979
| office = Ika-2ng [[Presidente kan Zimbabwe]]
| primeminister = [[Morgan Tsvangirai]] (2009–2013)
| 1blankname = [[Vice-President of Zimbabwe|First vice-president]]
| 1namedata = {{Unbulleted list|[[Simon Muzenda]]|[[Joice Mujuru]]|[[Emmerson Mnangagwa]]}}
| 2blankname = [[Vice-President of Zimbabwe|Second vice-president]]
| 2namedata = {{Unbulleted list|[[Joshua Nkomo]]|[[Joseph Msika]]|[[John Nkomo]]|[[Phelekezela Mphoko]]}}
| term_start = {{start date|1987|12|31|df=y}}
| term_end = 21 Nobyembre 2017
| predecessor = [[Canaan Banana]]
| successor = [[Emmerson Mnangagwa]]
| order1 = 1st
| office1 = Prime Minister of Zimbabwe
| president1 = [[Canaan Banana]]
| deputy1 = [[Simon Muzenda]]
| term_start1 = {{start date|1980|4|18|df=y}}
| term_end1 = 31 Desyembre 1987
| predecessor1 = [[Abel Muzorewa]] ([[Prime Minister of Zimbabwe Rhodesia|Zimbabwe Rhodesia]])
| successor1 = [[Morgan Tsvangirai]] (2009)
| office2 = Leader and [[Secretary (title)|First Secretary]] of [[ZANU–PF]]<br />[[Zimbabwe African National Union]] (1975–1987)
| 1blankname2 = [[Party chair|Chairman]]
| 1namedata2 = {{Unbulleted list|[[Joseph Msika]]|[[John Nkomo]]|[[Oppah Muchinguri]]|[[Simon Khaya-Moyo]]}}
| 2blankname2 = [[Second Secretary]]
| 2namedata2 = {{Unbulleted list|[[Joseph Msika]]|[[John Nkomo]]|[[Joice Mujuru]]|[[Emmerson Mnangagwa]]}}
| term_start2 = {{start date|1975|3|18|df=y}}
| term_end2 = 19 Nobyembre 2017
| predecessor2 = [[Herbert Chitepo]]
| successor2 = [[Emmerson Mnangagwa]]
| office3 = 13th [[Chairperson of the African Union]]
| leader3 = [[Nkosazana Dlamini-Zuma]]
| term_start3 = {{start date|2015|1|30|df=y}}
| term_end3 = 30 Enero 2016
| predecessor3 = [[Mohamed Ould Abdel Aziz]]
| successor3 = [[Idriss Déby]]
| office4 = 10th [[Secretary General]] of the<br />[[Non-Aligned Movement]]
| deputy4 = [[Janez Drnovšek]]
| term_start4 = {{start date|1986|9|6|df=y}}
| term_end4 = 7 Septyembre 1989
| predecessor4 = [[Zail Singh]]
| successor4 = [[Janez Drnovšek]]
| birth_name = Robert Gabriel Mugabe
| birth_date = {{birth date|1924|2|21|df=y}}
| birth_place = [[Kutama, Zimbabwe|Kutama]], [[Southern Rhodesia]]
| death_date = {{Death date and age|2019|09|06|1924|2|21|df=y}}
| death_place = [[Gleneagles Hospital]], [[Singapore]]
| party = {{plainlist|
* [[African National Congress Youth League]] (1949–1952)
* National Democratic Party (1960–1961)
* [[Zimbabwe African People's Union]] (1961–1963)
* [[Zimbabwe African National Union]] (1963–1987)
* [[ZANU–PF|Zimbabwe African National Union-Patriotic Front]] (1987–2017)
}}
| spouse = {{plainlist|
* {{marriage|[[Sally Mugabe|Sally Hayfron]]|1961|1992|end=her death}}
* {{marriage|[[Grace Mugabe|Grace Marufu]]|1996|2019|end=his death}}
}}
| children = 4, kabilang si [[Bona Mugabe|Bona]]
| alma_mater = {{ubl|[[University of Fort Hare]]|[[University of South Africa]]|[[University of London International Programmes]]}}
| signature = Signature of Robert Mugabe clear.svg
}}



Si '''Robert Gabriel Karigamombe Mugabe''' (namundag, [[Pebrero 21]],[[1924]]) iyo an presenteng presidente kan [[Simbabwe]] (dati, [[Rhodesia]]). Poon pa kan 1980, siya an nagkakapot poder bilang pamayo kan gobyerno; enot bilang Primer Ministro (1980-1987), president (1987-2017), sunod bilang Pamayong Ehekutibo kan Estado hanggan ngonyan na presente. Kan 2008, an saiyang partido nagsapo nin kadaogan sa eleksyon nasyunal alagad si Mugabe nahimong mapugolan an poder kan an saiyang partido ginibo an kun ano-anong violencia laban sa mga suportador kan  oposisyon mala ta napiritan na sanang mag'atras an kandidato kan oposisyon sa pigtalaan kutang ''run-off'' na eleksyon. <ref>[http://www.history.com/topics/robert-mugabe]www.history.com. Kinua 11-23-17</ref> 

Si Mugabe naglataw na marhay kan mga taon 1960 komo Sekretaryo Heneral kan [[Zimbabwe African National Union]] (ZANU). Pirang taon siya napiot sa karsel kan mga taon 1960 asin 1970 komo preso pulitikal sa [[Rhodesia]]. An saiyang maigot na mawot iyo na masanglean an pagpugol poder kan mga puti nin sarong-partidong Marxistang rehimen. Kan siya nakaluwas pakatapos kan sampolong taon na pagkapreso, siya naghale sa Rhodesia kan 1975 ngane magbali sa [[Zimbabwe Liberation Struggle]], o an inapod na ''Rhodesian Bush War'' asin sa mga kota' nakabase sa [[Mozambique]], an grupo niya nagbungsod  nin armadong gera.<ref>[http://www.history.com/topics/robert-mugabe]www.history.com. Kinua 11-23-17</ref> 
 

Kan matapos an gera kan 1979, si Mugabe natanom sa isip kan dakul na mga [[Aprikano]] komo sarong matanog na heroe. Sa eleksyon heneral kan 1980, nakua niyang manggana. Ini an sinabing ika-2 eleksyon kun saen dakul nanggad an nagbaling botanteng mga Aprikanong itom. Totoo an kapangganahan niya nadigtaan kan mga akusasyon na an mga agit'agitan asin militanteng parasunod niya nagparapanakot sa mga botante. Siya kunsiring an nagin pinakaenot na Primer Ministro na nahimong magkasararo an mga nagdudurulak na mga grupo, pati na an mga puti asin mga karibal niya.<ref>[http://www.history.com/topics/robert-mugabe]www.history.com. Kinua 11-23-17</ref> 

==Pagdimitir ni Mugabe==

Kan Nobyembre 21, 2017, si Robert Mugabe, nag'eedad nang 93,  napiritan magdimitir sa pwesto, na nagtapos nin 37 taon na  pamomoon  niya sa Zimbabwe. Ginibo niya an pagdimitir resulta kan an Parlamento naghiro na kuta kan proseso nin impeachment laban sa saiya. <ref>[http://www.bbc.com/news/world-africa-42071488]www.bbc.com. Kinua 11-23-17</ref> Napoonan an siring na mga pangyayari kan si Mugabe hinale sa pwesto an Bise-presidenteng si Emmerson Mnangagwa huli sa pagtubod kan kadaklan na gusto ni Mugabe isalida niya sa saiyang pwesto an saiyang agom na si Grace Mugabe, na ikinasuya kan liderato kan militar  na nangyari siya logod inaresto kaini. An namomoon na partido pulitikal na Zanu-PF nag'anunsyo na an kasalidang matukaw na presidente iyo si [[Emmerson Mnangagwa]].<ref>[https://www.nytimes.com/2017/11/22/world/africa/zimbabwe-mugabe-mnangagwa.html?rref=collection%2Ftimestopic%2FMugabe%2C%20Robert&action=click&contentCollection=timestopics&region=stream&module=stream_unit&version=latest&contentPlacement=4&pgtype=collection&_r=0]www.nytimes.com. Kinua 11-23-17</ref>

==Mga panluwas na takod==

*[http://www.swans.com/library/art8/gowans21.html Pagsurog ki Mugabe]
*[http://www.newzimbabwe.com/pages/palace.html Panunuyaw ki Mugabe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328195503/http://www.newzimbabwe.com/pages/palace.html |date=2012-03-28 }}
*[http://www.un.org/ga/63/generaldebate/zimbabwe.shtml Diskurso ni Mugabe sa ika-63 na UN General Assembly]

{{stub}}

== Toltolan ==
Si Robert Gabriel Karigamombe Mugabe (namundag, Pebrero 21,1924) iyo an presenteng presidente kan Simbabwe (dati, Rhodesia). Poon pa kan 1980, siya an nagkakapot poder bilang pamayo kan gobyerno; enot bilang Primer Ministro (1980-1987), president (1987-2017), sunod bilang Pamayong Ehekutibo kan Estado hanggan ngonyan na presente. Kan 2008, an saiyang partido nagsapo nin kadaogan sa eleksyon nasyunal alagad si Mugabe nahimong mapugolan an poder kan an saiyang partido ginibo an kun ano-anong violencia laban sa mga suportador kan  oposisyon mala ta napiritan na sanang mag'atras an kandidato kan oposisyon sa pigtalaan kutang run-off na eleksyon. www.history.com. Kinua 11-23-17 

Si Mugabe naglataw na marhay kan mga taon 1960 komo Sekretaryo Heneral kan Zimbabwe African National Union (ZANU). Pirang taon siya napiot sa karsel kan mga taon 1960 asin 1970 komo preso pulitikal sa Rhodesia. An saiyang maigot na mawot iyo na masanglean an pagpugol poder kan mga puti nin sarong-partidong Marxistang rehimen. Kan siya nakaluwas pakatapos kan sampolong taon na pagkapreso, siya naghale sa Rhodesia kan 1975 ngane magbali sa Zimbabwe Liberation Struggle, o an inapod na Rhodesian Bush War asin sa mga kota' nakabase sa Mozambique, an grupo niya nagbungsod  nin armadong gera.www.history.com. Kinua 11-23-17 
 

Kan matapos an gera kan 1979, si Mugabe natanom sa isip kan dakul na mga Aprikano komo sarong matanog na heroe. Sa eleksyon heneral kan 1980, nakua niyang manggana. Ini an sinabing ika-2 eleksyon kun saen dakul nanggad an nagbaling botanteng mga Aprikanong itom. Totoo an kapangganahan niya nadigtaan kan mga akusasyon na an mga agit'agitan asin militanteng parasunod niya nagparapanakot sa mga botante. Siya kunsiring an nagin pinakaenot na Primer Ministro na nahimong magkasararo an mga nagdudurulak na mga grupo, pati na an mga puti asin mga karibal niya.www.history.com. Kinua 11-23-17 

Pagdimitir ni Mugabe

Kan Nobyembre 21, 2017, si Robert Mugabe, nag'eedad nang 93,  napiritan magdimitir sa pwesto, na nagtapos nin 37 taon na  pamomoon  niya sa Zimbabwe. Ginibo niya an pagdimitir resulta kan an Parlamento naghiro na kuta kan proseso nin impeachment laban sa saiya. www.bbc.com. Kinua 11-23-17 Napoonan an siring na mga pangyayari kan si Mugabe hinale sa pwesto an Bise-presidenteng si Emmerson Mnangagwa huli sa pagtubod kan kadaklan na gusto ni Mugabe isalida niya sa saiyang pwesto an saiyang agom na si Grace Mugabe, na ikinasuya kan liderato kan militar  na nangyari siya logod inaresto kaini. An namomoon na partido pulitikal na Zanu-PF nag'anunsyo na an kasalidang matukaw na presidente iyo si Emmerson Mnangagwa.www.nytimes.com. Kinua 11-23-17

Mga panluwas na takod

Pagsurog ki Mugabe
Panunuyaw ki Mugabe 
Diskurso ni Mugabe sa ika-63 na UN General Assembly

 Toltolan