Harong na payag
[[Ladawan:Harong na kubo.jpg|thumb|Sarong harong na payag sa Pili, Camarines Sur]]
An '''harong na payag''' iyo an sarong klaseng istaran na harong na katutubo sa [[Filipinas]].<ref>Lee, Jonathan H. X., ''Encyclopedia of Asian American folklore and folklife'', Vol. 1. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO, 2011. 369. {{ISBN|0313350663}}</ref><ref name="Caruncho2">{{Cite news|last=Caruncho|first=Eric S.|title=Green by Design: Sustainable Living through Filipino Architecture|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|location=[[Makati]], [[Philippines]]|publisher=Philippine Daily Inquirer, Inc.|date=May 15, 2012|url=http://lifestyle.inquirer.net/46495/green-by-design-sustainable-living-through-filipino-architecture}}</ref> Parati ini komo ladawan kan kultura nin Filipinas.<ref name="toronto2">{{Cite news|last=Cruz|first=Rachelle|title=THE BAYANIHAN: Art Installation at Daniel Spectrum|newspaper=The Philippine Reporter|location=Toronto, Ontario, Canada|date=August 23, 2013|url=http://philippinereporter.com/2013/08/23/young-artists-rediscover-ideology-behind-bahay-kubo/|accessdate=October 28, 2022|archivedate=October 21, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021024906/http://philippinereporter.com/2013/08/23/young-artists-rediscover-ideology-behind-bahay-kubo/}}</ref> An harong eksklusibo sa hababang populasyon nin nagkakasararong mga teritoryo na nasakop nin Kastila. An disenyo kaini na-impluwensyang gayo an ''harong na gapo'' na arkitektura sa kolonyal na panahon.

== Etimolohiya ==
<gallery>
Ladawan:LasCasasFilipinasdeAçúzarjf7186 09.JPG|Harong na kubo, arog kan kadaklan na harong na Austronesyo may mga salog na nakaitaas sa mga harigi nin harong.
</gallery>An terminong Filipino báhay kúbo haros boot sabihon "peruntry house," hale sa Tagalog. Filipino báhay kúbo sa Tagalog. An terminong báhay ("harong") hale sa Proto-Malayo-Polynesiano *balay, "public edipisyo" o "komunidad na harong"; Mantang an terminong kúbo ("hut" o "saro-saro-sa-daga") gikan sa Proto-Malayo-Polynesian *kubu, "field hut [sa paroy na kahiwasan]" <ref name="balay">{{Cite book|title=The Austronesian Comparative Dictionary: A Work in Progress|last=Blust|first=Robert|last2=Trussel|first2=Stephen|date=2013|work=Oceanic Linguistics|volume=52|pages=493–523|chapter=*balay|doi=10.1353/ol.2013.0016|chapter-url=http://www.trussel2.com/acd/acd-s_b.htm#25039|issue=2}}</ref>

An terminong "nipa hut," na pigbisto sa panahon kolonyal kan Filipinas, iyo an pangaran kan Hut bersyon kan Bahay kubo anahaw na materyales parating ginagamit para sa atop Alagad, bakong gabos na bahay kubo mga kubo o gamit kan mga materyales sa nipa.

== Kasaysayan ==

=== Klasikal na peryodo (Pre-Hispanikong Kapanahonan) ===
An dai pagkaoroyon sa pag - oltanan kan kada tribo asin kultura tibaad mas naheheling durante kan panahon bago kan kasaysayan. Yaon an iba-ibang desenyo sa arkitektura sa lambang etnolinggwistiko grupo sa ngonyan iyo na an Filipinas asin sa bilog na Sur-subangan na Asya asin Pasipiko bilang parte kan bilog na Arkitektura na Austronesian. Dinisenyo iyan tanganing tagalan an klima asin palibot kan Pilipinas. '<ref name=":0">{{Cite journal|last=Kim|first=Young-Hoon|title=A Study on the Vernacular Architecture in bahay na bato, Spanish Colonial Style in Philippines|url=http://rt4rf9qn2y.search.serialssolutions.com/?ctx_ver=Z39.88-2004&ctx_enc=info%3Aofi%2Fenc%3AUTF-8&rfr_id=info%3Asid%2Fsummon.serialssolutions.com&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=%ED%95%84%EB%A6%AC%ED%95%80+%EC%8A%A4%ED%8E%98%EC%9D%B8+%EC%8B%9D%EB%AF%BC%EC%A7%80+%EC%96%91%EC%8B%9D+%EB%B0%94%ED%95%98%EC%9D%B4+%EB%82%98+%EB%B0%94%ED%86%A0%28Bahay+na+bato%29%EC%9D%98+%EB%B2%84%EB%82%B4%ED%81%98%EB%9F%AC+%EA%B1%B4%EC%B6%95+%ED%8A%B9%EC%84%B1%EC%97%90+%EA%B4%80%ED%95%9C+%EC%97%B0%EA%B5%AC&rft.jtitle=%ED%95%9C%EA%B5%AD%EC%83%9D%ED%83%9C%ED%99%98%EA%B2%BD%EA%B1%B4%EC%B6%95%ED%95%99%ED%9A%8C+%EB%85%BC%EB%AC%B8%EC%A7%91&rft.au=%EA%B9%80%EC%98%81%ED%9B%88&rft.au=%EC%9E%84%EC%88%98%EC%98%81&rft.date=2013-06-01&rft.pub=%ED%95%9C%EA%B5%AD%EC%83%9D%ED%83%9C%ED%99%98%EA%B2%BD%EA%B1%B4%EC%B6%95%ED%95%99%ED%9A%8C&rft.issn=2288-968X&rft.volume=13&rft.issue=3&rft.spage=135&rft.epage=144&rft.externalDocID=2275964&paramdict=en-US}}</ref> An mga estrukturang ini temporaryo sana, gibo sa materyales sa tinanom arog kan kawayan.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> An pagigin madaling makua kan materyales nagpagin mas pasil na ikatogdok liwat kun naraot nin bagyo o linog.<gallery>
Ladawan:JC Balingasag 52.JPG|Vega Ancestral House, Spanish colonial era mansion, sarong "1st Transition -baay na bato estilo" harong na may lanob na silong (posa sa ibaba kan pinadakulang mga salog).
</gallery>

=== Makasaysayan na Kapanahonan ===
An pagdatong kan panahon na Kastila Colonial iinintrodusir an ideya nin pagtogdok nin mas permanenteng mga komunidad na an sentro kan iglesia asin gobyerno mga pinakasentro. An mga Kristyanong tawo arog kan mga Tagalog, Bisaya, Ilocanos, Kapampangan, Bikol, Cagayan Mistizos, Criollos, Chinese asin Hapon etc. ay ginibo para mabuhay habagatan, an bagong hinaman na kulturang ini, kadaklan yaon sa ginikanan na Austronesyo, an lambang saro igwang sadiring naiibang tradisyon kan arkitekturang Austronesian, na nag'eestar dawa bago pa an panahon Hispaniko, kolektibong nag'imbento nin sarong istilo nin konstruksyon na nagin diyalektos sa hababang kultura base sa arkitekturang Austronesyo. An mga harong na ini, inaapod na ngunyan na Bahay kubo. An pag - atubang nagkakalaenlaen hale sa simpleng mga payag, na kan huri midbid kan mga Amerikano bilang mga kubo kan Nipa, sa mga mansion na arog kan Bahay na bato. ⁇ Mga Architectural Design asin dekorasyon igdi naghahale sa estandarte, Intsik, Amerika, Europa pasiring ektiko . An bagong komunidad guminibo man nin pagtogdok na ginagamit an mas magabat, mas permanenteng materyales na kawiliwili. Kaiba sa nagkapira sa materyales na ini an mga ladrilyo, pansemento, tiles asin gapo.<ref name=":12">{{Cite web}}</ref> Sa pakanompong sa mga estilo nin pagtogdok sa Europa na bakong praktikal sa lokal na mga kamugtakan, an mga nagtotogdok na Kastila asin Pilipino tolos - tolos na ibinagay an mga karakteristiko kan bahay na kubo asin iiniba iyan sa Hispaniko-Amerikanong Antelyo (Caribbean) na estilo sa arkitektura, na nagresulta sa katutubong bahay na bato ("gapong harong") o bahay luma ("gurang na harong" o "tradisyonal na harong").

=== Bahay na bato ===
<gallery>
Ladawan:Rizal Shrine, Laguna.jpg|An Rizal Shrine sa Calamba sarong halimbawa nin bahay na bato.
</gallery>An Bahay na bato o Casa Filipino sarong nobleng bersyon nin bahay na kunbo pangenot may inpluwensyang Espanyol asin Tsino. An desenyo kaini nag-evolve sa bilog na mga panahon alagad nagmantener kan mga nipa hut arkitektural na gamot kaini. An pinakakomun na hitsura kaini nakakaagid sa estaran nin nipa na nakatindog sa mga Kastilang estilong gapo o mga ladrilyo bilang pundasyon imbes na kahoy o kawayan na estaran.

An bahay na bato, kasunod kan mga areglo nipa arog kan hayag na pag - vent asin haralangkaw na apartment bahay na bato Popular ini sa mga pili o tahaw na klase asin tina'wan mga karakteristiko kan nipa nin istilo, kultura, asin teknolohiya kan arkitekturang Espanyol.<ref name=":02">{{Cite journal|last=Kim|first=Young-Hoon|title=A Study on the Vernacular Architecture in bahay na bato, Spanish Colonial Style in Philippines|url=http://rt4rf9qn2y.search.serialssolutions.com/?ctx_ver=Z39.88-2004&ctx_enc=info%3Aofi%2Fenc%3AUTF-8&rfr_id=info%3Asid%2Fsummon.serialssolutions.com&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=%ED%95%84%EB%A6%AC%ED%95%80+%EC%8A%A4%ED%8E%98%EC%9D%B8+%EC%8B%9D%EB%AF%BC%EC%A7%80+%EC%96%91%EC%8B%9D+%EB%B0%94%ED%95%98%EC%9D%B4+%EB%82%98+%EB%B0%94%ED%86%A0%28Bahay+na+bato%29%EC%9D%98+%EB%B2%84%EB%82%B4%ED%81%98%EB%9F%AC+%EA%B1%B4%EC%B6%95+%ED%8A%B9%EC%84%B1%EC%97%90+%EA%B4%80%ED%95%9C+%EC%97%B0%EA%B5%AC&rft.jtitle=%ED%95%9C%EA%B5%AD%EC%83%9D%ED%83%9C%ED%99%98%EA%B2%BD%EA%B1%B4%EC%B6%95%ED%95%99%ED%9A%8C+%EB%85%BC%EB%AC%B8%EC%A7%91&rft.au=%EA%B9%80%EC%98%81%ED%9B%88&rft.au=%EC%9E%84%EC%88%98%EC%98%81&rft.date=2013-06-01&rft.pub=%ED%95%9C%EA%B5%AD%EC%83%9D%ED%83%9C%ED%99%98%EA%B2%BD%EA%B1%B4%EC%B6%95%ED%95%99%ED%9A%8C&rft.issn=2288-968X&rft.volume=13&rft.issue=3&rft.spage=135&rft.epage=144&rft.externalDocID=2275964&paramdict=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last=Kim|first=Young Hoon|title=A Study on the Spatial Composition influenced by climatic conditions in 19C Bahay na Bato around Cebu city in Philippines}}</ref> An pinakarisang pagkakalaen kan duwang harong iyo an materyales na ginamit sa pagtogdok kaiyan. An bahay na bato ginibo hale sa ladrilyo asin gapo imbes na sa tradisyonal na materyales sa kawayan. Ini pansalak sa mga katutubong Pilipino, Espanyol asin Tsinong impluwensiya. Durante kan ika - 19 siglo, an mayaman na mga Pilipino nagtogdok nin nagkapirang magayon na harong, na sa parate may masarig na mga pundasyon na gapo o lanob na nasa irarom nin ladrilyo, asin sobrang kahoy na estorya/mga kahoy na may mga balustrado Venanilla asin nin malimpos na mga bintana, asin sarong atop na may tamong Intsik an atop o kun beses si Nipa na ngonyan sinasalidahan nin malapok na atop. Bahay na bato igwang rektanggul plan na nagpapahiling kan Hispaniko-Amerikano na estilo nin arkitektural na pigtanggap sa tradisyonal na istilo kan Filipinas.<ref name=":2" /> Ngonyan an mga harong na ini mas parateng inaapod na mga harong na ancestral houses.

== Mga karakter ==
<gallery>
Ladawan:Casa Redonda.jpg|Casa Redonda, saro sa limang harong nipa na itinogdok kan Pilipinong heroe nasyonal na si Jose Rizal durante kan saiyang pagkadistiero sa Dapatpatan.
</gallery>Sa orihinal iyan asin uso pa man giraray na an Bahay kubo magin kadaklan na organiko sa materyal asin ilangkaw, sa pangenot huli sa lokal asin superstisyosong mga dahelan asin huli sa mga baha durante nin panahon na basa - basa asin an mainit na marang daga durante nin tig - init puedeng magin dahelan nin dakol na problema para sa mga nag - iistar. An kaagid na mga kamugtakan sa mga lugar sa parteng habagatan kan Filipinas nagbunga nin mga karakteristikong "tropikal" nin mga halimbawa nin Bahay Kubo.<ref name="alojado">{{Cite web}}</ref><gallery>
Ladawan:Cang-isok Historic House in Siquijor.jpg|Cang-isok Historical House sa Siquijor
</gallery>Sa pipira sana na nag'aaragi sana sa modernong mga panahon, kadaklan sa Bahay Kubo yaon sa mga estaran: an lugar na iniistaran kinukua nin lander. Ini natural na minabanga sa harong sa tolong lugar: An lugar na iniistaran sa tahaw, an lugar na nasa irarom kaiyan (na konektado sa Tagalog bilang anlong), asin an espasyo sa atop (bububungan), na tibaad o dai mapasuway sa nabubuhay na lugar paagi sa kisame (atip). 

=== Atop ===
An tradisyonal na korte sa atop kan Bahay Kubo halangkaw asin sagom na pulot, na minasagkod sa halawig na mga lugar.<ref name="Caruncho">{{Cite news|last=Caruncho|first=Eric S.|title=Green by Design: Sustainable Living through Filipino Architecture|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|location=[[Makati]], [[Philippines]]|publisher=Philippine Daily Inquirer, Inc.|date=May 15, 2012|url=http://lifestyle.inquirer.net/46495/green-by-design-sustainable-living-through-filipino-architecture}}</ref> An sarong halangkaw na atop naggigibo nin espasyo sa itaas kan nabubuhay na lugar na puedeng lumataw paagi sa mainit na aire, na nagtatao sa Bahay Kubo nin natural na malipot na epekto dawa durante kan mainit na tig - init. Bahay Kubo An matagom na pulot madaling minabulos an tubig sa kasagsagan kan panahon nin monsoon mantang an halabang mga pageant nagtatao sa mga tawo nin limitadong espasyo sa paglibot sa luwas kan harong kun tig-uran.<ref name="Caruncho" /> An matagom na pulot kan atop parateng ginagamit tanganing ipaliwanag kun taano ta dakol na Bahay Kubo an nakaligtas sa abo hale sa Mt. An pagtuga kan Pinatubo, kun mas dakul na "modern" harong narumpag hale sa gabat kan abo.

=== Sirong ===
Nagdakula sa matagas na kahoy na mga estaran na nagseserbing mayor na mga poste kan harong, an Bahay Kubo igwa nin salong (an tataramon na Tagalog nangangahulugan man na "haw") na lugar sa irarom kan pagbuhay na espasyo para sa nagkapirang dahilan, na an pinakaimportante iyo an magmukna nin mas dakol na lugar para sa paglangkaw nin tubig sa panahon nin baha asin an pag - likay sa mga peste na arog baga kan ratan sa paglaog sa lugar na iniistaran.  Sarong tamboan an artikulong ini.<ref name="Caruncho3">{{Cite news|last=Caruncho|first=Eric S.|title=Green by Design: Sustainable Living through Filipino Architecture|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|location=[[Makati]], [[Philippines]]|publisher=Philippine Daily Inquirer, Inc.|date=May 15, 2012|url=http://lifestyle.inquirer.net/46495/green-by-design-sustainable-living-through-filipino-architecture}}</ref> An kabtang na ini kan harong parateng ginagamit para sa sarayan, asin kun beses para sa pag - ataman nin mga hayop na ataman sa oma, asin sa siring tibaad mayo o dai nin kudal.

=== Silid (Living Space) ===
An pangenot na nabubuhay na lugar dinisenyo na pabayaan an pinakadakol na preskong aire asin natural na liwanag sagkod sa mapupuede. An mas sadit na si Bahay Kubo parateng igwa nin mga salog na gibo sa kawayan na nagpapabulos nin malipot na aire hale sa silong sa ibaba (na kaso an silongan dai parateng ginagamit para sa mga bagay na nagbubunga nin makosog na mga parong) A Bahay Kubo puedeng itogdok na mayo nin apa (magiling) tanganing an mainit na aire tumindog nin tanos pasiring sa dakulang lugar sa irarom sana kan atop asin makaluwas paagi sa mga vents.

==== Dinging (Walls) ====
<gallery>
Ladawan:Amakan walls (Philippines) 1.jpg|Sarong tipikong amakan (hinabol na nabanga-bamboo) na lanob.
</gallery>An mga lanob pirming may magian na materyal arog kan kahoy, kawayan na mga sabod, o mga banig na kawayan na inaapod "makan" (o "salawali"). Sarong tamboan an artikulong ini. Bilang siring, may tendensia sindang togotan na an lipot natural sanang bumolos sa sainda durante nin mainit na mga panahon asin papagdanayon an init sa panahon nin tig - init.

An korte kan cube na nagpapamidbid sa Bahay Kubo minalataw hale sa bagay na iyan pinakamadaling gamiton bago kan mga lanob dangan ihatod iyan sa kahoy na mga kalan na gibo sa kahoy na nagseserbing mga kanto kan harong. An pagtogdok nin Bahay Kubo kun siring sa parate modular, na enot na napatindog an kahoy na mga kuta, sarong korteng salog na itinogdok, dangan mga korteng lanob, asin sa katapustapusi, an atop.

==== Dungan (Mga tataramon na Austronesyo) ====
<gallery>
Ladawan:Nipa Hut taken at Magdalena Laguna Philippines on 2011 April photo 21.jpg|Modernong Nipa na may mga lanob na kawayan
</gallery>An Harong na kibo tipikal na pinatogdok na may darakulang bintana, tanganing makalayog sa mas dakol na aire asin natural na liwanag. An pinakatradisyunal iyo an darakulang bintanang panghakot, na kapot nin badas na kahoy.<ref name="Caruncho4">{{Cite news|last=Caruncho|first=Eric S.|title=Green by Design: Sustainable Living through Filipino Architecture|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|location=[[Makati]], [[Philippines]]|publisher=Philippine Daily Inquirer, Inc.|date=May 15, 2012|url=http://lifestyle.inquirer.net/46495/green-by-design-sustainable-living-through-filipino-architecture}}</ref> Lakop man an naglilibang na mga bintana, na gibo magsalang sa simpleng kahoy o sa mga kaputol na gibo sa kahoy na Capiz na minatogot sa liwanag na makalaog sa lugar na iniistaran dawa sa mga bintana nagsara. Capiz balagon. Sa mas dai pa sana nahahaloy na mga dekada nagin ordinaryo na sana an baratong mga bintanang jalousie.

Sa mas darakulang halimbawa, an darakulang bintana sa itaas tibaad pano - pano nin mas sadit na mga bintana na inaapod na mga venanilla (Spanish para sa "sadit na bintana") sa irarom, na puedeng bukasan tanganing iluwas an dugang pang aire sa espesyalmenteng mainit na mga aldaw.

==== Batalan ====
An ibang Harong na kubo, orog na idtong itinogdok para sa halawig na erokan, nagtatampok nin batalan ("kita") na laen sa ibang kabtang kan harong - sa parate medyo nagtuktok hale sa saro sa mga lanob. batan Sarong tamboan an artikulong ini. Kun beses sa pantay - pantay na kamugtakan kan nabubuhay na lugar asin kun beses nasa daga, an batalan puedeng magkaigwa nin ano man na kombinasyon nin pagluto asin paghuhuba, pagkarigos asin, sa nagkapirang kamugtakan, pag - iriwal.

An Batalan na ginagamit sa pagluto asin paggunhing dishes midbid bilang bangéra sa mga Kastila sa Filipinas (pigbabaybay man na bangerahan o pinganan). Ipinangaran ini sa bagang na daga-jars na nakabugtak sa sarong juting estruktura nin pinapaandar na kawayan o mga pasak na kahoy.

==== Kamalig ====
Sarong granary naval hale sa harong kun saen sinasaray an inaning paroy.

==== Mga materyales sa pagtogdok ====
An mga lanob kan nabubuhay na lugar gibo sa materyales na magian. An mga peste, lanob, asin salog parateng gibo sa kahoy o kawayan asin iba pang materyales na magian. An atop na iyan sa parate gibo sa nipa, anahaw o iba pang tinanom sa lokal na paagi. Sa siring, ginigibong mas pasil para sa mga kubong nipa na mapahiro kun kinakaipuhan.

== Kultural na kahalagahan ==

An nipa kubo sarong ladawan kan kultura nin Filipinas mantang ini nagrerepresentar sa halaga kan babayeng Pilipino, na minapanungod sa espiritu nin komunal na pagkasararo o paghingoa na makamit an sarong obheto. <ref name="toronto">{{Cite news|last=Cruz|first=Rachelle|title=THE BAYANIHAN: Art Installation at Daniel Spectrum|newspaper=The Philippine Reporter|location=Toronto, Ontario, Canada|date=August 23, 2013|url=http://philippinereporter.com/2013/08/23/young-artists-rediscover-ideology-behind-bahay-kubo/|accessdate=October 28, 2022|archivedate=October 21, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021024906/http://philippinereporter.com/2013/08/23/young-artists-rediscover-ideology-behind-bahay-kubo/}}</ref><gallery>
Ladawan:Bayanihan 2.JPG|An mga miyembro kan Komunidad naggigibo nin "bayanihan," nagtatarabangan tanganing maglipat nin harong pasiring sa bagong lokasyon.
</gallery>

=== Arte ===
Ang bantog na kantang Bahay Kubo parating kinakanta sa mga eskwelahan na nasasambit an sarong sadit na harong na napapalibutan nin mga gulay-gulay paduman sa arog kaining:<poem>
''Bahay kubo, kahit munti,''
''ang halaman doon ay sari-sari:''
''[[Pachyrhizus erosus|singkamas]] at [[Eggplant|talong]], [[Winged bean|sigarilyas]] at [[Peanut|mani]],''
''[[String bean|sitaw]], [[Lablab|bataw]], [[Lima bean|patani]],''

''[[Wax gourd|Kundol]], [[Luffa|patola]], [[Calabash|upo]]'t [[Calabaza|kalabasa]],''
''At saka mayroon pang [[Radish|labanos]], [[Brassica juncea|mustasa]],''
''[[Onion|sibuyas]], [[Tomato|kamatis]], [[Garlic|bawang]] at [[Ginger|luya]].''
''Sa paligid-ligid ay puno ng [[Sesame seed|linga]].''<ref>{{cite web|title=Bahay Kubo (Philippine Kids Song)|url=http://www.mamalisa.com/?t=es&p=1017&c=150|publisher=Mama Lisa's World|access-date=23 July 2015}}</ref>
</poem>Saro ining marhay na kultural alagad nakakadayang awit arog kan bako man gabos na Bahay kubo saradit asin napapalibotan nin mga gulayon. An ibang amay asin orihinal na mga tradisyunal iyo ngani an palasyo o mansyon na agid asin ginagamit kan mga katutubong hade o kan panahon nin kolonyal na ginagamit kan mga Kapitan asin gobernador. An ibang orihinal na moske asin mga simbahan sa Pilipinas yaon ngani sa istilong Nipa na estaran.

== Legasiya ==
<gallery>
Ladawan:Jenney.jpg|[[William Le Baron Jenney]]
</gallery>An Amerikanong arkitekto asin inhenyero na si William Le Baron Jenney nagbisita sa Pilipinas sa laog nin tolong bulan kan 1850.<ref>{{Cite web}}</ref><ref>{{Cite web}}</ref> Narisa niya na sa panahon nin bagyo, an mga estruktura kan Nipa Hut "maliwanag na gayo asin madaling maghira." Ini mga bayle sana asin mga nag'aagi sa bagyo. Ini iyo an nagtaong inspirasyon saiya na arogon an pagigin madaling makibagay kan sentro nin Nipa. Kan 1879, itinogdok nia an enot na mas magian na edipisyo. Asin kan 1884, tinogdok niya an Home Insurance Building sa Chicago, an pinakaenot na metal-farme scraper sa Estados Unidos. Home Insurance Building. Huli kaini, siya naapod na "Ama kan Modernong Amerikanong Sikserscrapers," na iyo an nagin modelo kan gabos na modernong mga langit igdi sa kinaban.

An mga bahayang kubo pinasabngan na mga arkitekto arog ki Francisco Mañosa asin Leandro Locsin paagi nin pagkopkop kan mga elemento kan bahay na bato sa saindang sadiring mga desenyo e.g. Cultural Center of the Philippines, National Arts Center, Coconut Palace, and Light Rail Transit station. Cultural Center of the Philippines. National Arts Center. Coconut Palace. Light Rail Transit stations

== Kaagid na arkitektura ==
Harong na kubo sarong halimbawa kan arkitekturang Austronesian. Austronesian architecture Iba pang halimbawa kan arkitekturang tubong Austronesian sa Filipinas kairiba man an mga estruktura arog kan fayu asin katyufong kan Bontoc; bale asin abong nin Ifugao; kadungan nin Kalinga; binggayan nin Kankanai; jin-jin kan Ivatan; baley kan Matigsalug; bingwa nin Ata; buloy sa Klata; baoy nin Ovu-Manuvo; bale kan Bagobo Tagabawa; bong-gumne kan Blaan; uyaan nin Mansaka; Mga putok nin T'boli; lawi, mala-a-watai,langgal, lamin asin torag kan Maranao; bay-sinug kan Tausug; hali sa Yakan; asin iba pa.

== Toltolan ==
<references />{{Poon}}
An harong na payag iyo an sarong klaseng istaran na harong na katutubo sa Filipinas.Lee, Jonathan H. X., Encyclopedia of Asian American folklore and folklife, Vol. 1. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO, 2011. 369.  Parati ini komo ladawan kan kultura nin Filipinas. An harong eksklusibo sa hababang populasyon nin nagkakasararong mga teritoryo na nasakop nin Kastila. An disenyo kaini na-impluwensyang gayo an harong na gapo na arkitektura sa kolonyal na panahon.

 Etimolohiya 
An terminong Filipino báhay kúbo haros boot sabihon "peruntry house," hale sa Tagalog. Filipino báhay kúbo sa Tagalog. An terminong báhay ("harong") hale sa Proto-Malayo-Polynesiano *balay, "public edipisyo" o "komunidad na harong"; Mantang an terminong kúbo ("hut" o "saro-saro-sa-daga") gikan sa Proto-Malayo-Polynesian *kubu, "field hut [sa paroy na kahiwasan]" 

An terminong "nipa hut," na pigbisto sa panahon kolonyal kan Filipinas, iyo an pangaran kan Hut bersyon kan Bahay kubo anahaw na materyales parating ginagamit para sa atop Alagad, bakong gabos na bahay kubo mga kubo o gamit kan mga materyales sa nipa.

 Kasaysayan 

 Klasikal na peryodo (Pre-Hispanikong Kapanahonan) 
An dai pagkaoroyon sa pag - oltanan kan kada tribo asin kultura tibaad mas naheheling durante kan panahon bago kan kasaysayan. Yaon an iba-ibang desenyo sa arkitektura sa lambang etnolinggwistiko grupo sa ngonyan iyo na an Filipinas asin sa bilog na Sur-subangan na Asya asin Pasipiko bilang parte kan bilog na Arkitektura na Austronesian. Dinisenyo iyan tanganing tagalan an klima asin palibot kan Pilipinas. ' An mga estrukturang ini temporaryo sana, gibo sa materyales sa tinanom arog kan kawayan. An pagigin madaling makua kan materyales nagpagin mas pasil na ikatogdok liwat kun naraot nin bagyo o linog.

 Makasaysayan na Kapanahonan 
An pagdatong kan panahon na Kastila Colonial iinintrodusir an ideya nin pagtogdok nin mas permanenteng mga komunidad na an sentro kan iglesia asin gobyerno mga pinakasentro. An mga Kristyanong tawo arog kan mga Tagalog, Bisaya, Ilocanos, Kapampangan, Bikol, Cagayan Mistizos, Criollos, Chinese asin Hapon etc. ay ginibo para mabuhay habagatan, an bagong hinaman na kulturang ini, kadaklan yaon sa ginikanan na Austronesyo, an lambang saro igwang sadiring naiibang tradisyon kan arkitekturang Austronesian, na nag'eestar dawa bago pa an panahon Hispaniko, kolektibong nag'imbento nin sarong istilo nin konstruksyon na nagin diyalektos sa hababang kultura base sa arkitekturang Austronesyo. An mga harong na ini, inaapod na ngunyan na Bahay kubo. An pag - atubang nagkakalaenlaen hale sa simpleng mga payag, na kan huri midbid kan mga Amerikano bilang mga kubo kan Nipa, sa mga mansion na arog kan Bahay na bato. ⁇ Mga Architectural Design asin dekorasyon igdi naghahale sa estandarte, Intsik, Amerika, Europa pasiring ektiko . An bagong komunidad guminibo man nin pagtogdok na ginagamit an mas magabat, mas permanenteng materyales na kawiliwili. Kaiba sa nagkapira sa materyales na ini an mga ladrilyo, pansemento, tiles asin gapo. Sa pakanompong sa mga estilo nin pagtogdok sa Europa na bakong praktikal sa lokal na mga kamugtakan, an mga nagtotogdok na Kastila asin Pilipino tolos - tolos na ibinagay an mga karakteristiko kan bahay na kubo asin iiniba iyan sa Hispaniko-Amerikanong Antelyo (Caribbean) na estilo sa arkitektura, na nagresulta sa katutubong bahay na bato ("gapong harong") o bahay luma ("gurang na harong" o "tradisyonal na harong").

 Bahay na bato 
An Bahay na bato o Casa Filipino sarong nobleng bersyon nin bahay na kunbo pangenot may inpluwensyang Espanyol asin Tsino. An desenyo kaini nag-evolve sa bilog na mga panahon alagad nagmantener kan mga nipa hut arkitektural na gamot kaini. An pinakakomun na hitsura kaini nakakaagid sa estaran nin nipa na nakatindog sa mga Kastilang estilong gapo o mga ladrilyo bilang pundasyon imbes na kahoy o kawayan na estaran.

An bahay na bato, kasunod kan mga areglo nipa arog kan hayag na pag - vent asin haralangkaw na apartment bahay na bato Popular ini sa mga pili o tahaw na klase asin tina'wan mga karakteristiko kan nipa nin istilo, kultura, asin teknolohiya kan arkitekturang Espanyol. An pinakarisang pagkakalaen kan duwang harong iyo an materyales na ginamit sa pagtogdok kaiyan. An bahay na bato ginibo hale sa ladrilyo asin gapo imbes na sa tradisyonal na materyales sa kawayan. Ini pansalak sa mga katutubong Pilipino, Espanyol asin Tsinong impluwensiya. Durante kan ika - 19 siglo, an mayaman na mga Pilipino nagtogdok nin nagkapirang magayon na harong, na sa parate may masarig na mga pundasyon na gapo o lanob na nasa irarom nin ladrilyo, asin sobrang kahoy na estorya/mga kahoy na may mga balustrado Venanilla asin nin malimpos na mga bintana, asin sarong atop na may tamong Intsik an atop o kun beses si Nipa na ngonyan sinasalidahan nin malapok na atop. Bahay na bato igwang rektanggul plan na nagpapahiling kan Hispaniko-Amerikano na estilo nin arkitektural na pigtanggap sa tradisyonal na istilo kan Filipinas. Ngonyan an mga harong na ini mas parateng inaapod na mga harong na ancestral houses.

 Mga karakter 
Sa orihinal iyan asin uso pa man giraray na an Bahay kubo magin kadaklan na organiko sa materyal asin ilangkaw, sa pangenot huli sa lokal asin superstisyosong mga dahelan asin huli sa mga baha durante nin panahon na basa - basa asin an mainit na marang daga durante nin tig - init puedeng magin dahelan nin dakol na problema para sa mga nag - iistar. An kaagid na mga kamugtakan sa mga lugar sa parteng habagatan kan Filipinas nagbunga nin mga karakteristikong "tropikal" nin mga halimbawa nin Bahay Kubo.Sa pipira sana na nag'aaragi sana sa modernong mga panahon, kadaklan sa Bahay Kubo yaon sa mga estaran: an lugar na iniistaran kinukua nin lander. Ini natural na minabanga sa harong sa tolong lugar: An lugar na iniistaran sa tahaw, an lugar na nasa irarom kaiyan (na konektado sa Tagalog bilang anlong), asin an espasyo sa atop (bububungan), na tibaad o dai mapasuway sa nabubuhay na lugar paagi sa kisame (atip). 

 Atop 
An tradisyonal na korte sa atop kan Bahay Kubo halangkaw asin sagom na pulot, na minasagkod sa halawig na mga lugar. An sarong halangkaw na atop naggigibo nin espasyo sa itaas kan nabubuhay na lugar na puedeng lumataw paagi sa mainit na aire, na nagtatao sa Bahay Kubo nin natural na malipot na epekto dawa durante kan mainit na tig - init. Bahay Kubo An matagom na pulot madaling minabulos an tubig sa kasagsagan kan panahon nin monsoon mantang an halabang mga pageant nagtatao sa mga tawo nin limitadong espasyo sa paglibot sa luwas kan harong kun tig-uran. An matagom na pulot kan atop parateng ginagamit tanganing ipaliwanag kun taano ta dakol na Bahay Kubo an nakaligtas sa abo hale sa Mt. An pagtuga kan Pinatubo, kun mas dakul na "modern" harong narumpag hale sa gabat kan abo.

 Sirong 
Nagdakula sa matagas na kahoy na mga estaran na nagseserbing mayor na mga poste kan harong, an Bahay Kubo igwa nin salong (an tataramon na Tagalog nangangahulugan man na "haw") na lugar sa irarom kan pagbuhay na espasyo para sa nagkapirang dahilan, na an pinakaimportante iyo an magmukna nin mas dakol na lugar para sa paglangkaw nin tubig sa panahon nin baha asin an pag - likay sa mga peste na arog baga kan ratan sa paglaog sa lugar na iniistaran.  Sarong tamboan an artikulong ini. An kabtang na ini kan harong parateng ginagamit para sa sarayan, asin kun beses para sa pag - ataman nin mga hayop na ataman sa oma, asin sa siring tibaad mayo o dai nin kudal.

 Silid (Living Space) 
An pangenot na nabubuhay na lugar dinisenyo na pabayaan an pinakadakol na preskong aire asin natural na liwanag sagkod sa mapupuede. An mas sadit na si Bahay Kubo parateng igwa nin mga salog na gibo sa kawayan na nagpapabulos nin malipot na aire hale sa silong sa ibaba (na kaso an silongan dai parateng ginagamit para sa mga bagay na nagbubunga nin makosog na mga parong) A Bahay Kubo puedeng itogdok na mayo nin apa (magiling) tanganing an mainit na aire tumindog nin tanos pasiring sa dakulang lugar sa irarom sana kan atop asin makaluwas paagi sa mga vents.

 Dinging (Walls) 
An mga lanob pirming may magian na materyal arog kan kahoy, kawayan na mga sabod, o mga banig na kawayan na inaapod "makan" (o "salawali"). Sarong tamboan an artikulong ini. Bilang siring, may tendensia sindang togotan na an lipot natural sanang bumolos sa sainda durante nin mainit na mga panahon asin papagdanayon an init sa panahon nin tig - init.

An korte kan cube na nagpapamidbid sa Bahay Kubo minalataw hale sa bagay na iyan pinakamadaling gamiton bago kan mga lanob dangan ihatod iyan sa kahoy na mga kalan na gibo sa kahoy na nagseserbing mga kanto kan harong. An pagtogdok nin Bahay Kubo kun siring sa parate modular, na enot na napatindog an kahoy na mga kuta, sarong korteng salog na itinogdok, dangan mga korteng lanob, asin sa katapustapusi, an atop.

 Dungan (Mga tataramon na Austronesyo) 
An Harong na kibo tipikal na pinatogdok na may darakulang bintana, tanganing makalayog sa mas dakol na aire asin natural na liwanag. An pinakatradisyunal iyo an darakulang bintanang panghakot, na kapot nin badas na kahoy. Lakop man an naglilibang na mga bintana, na gibo magsalang sa simpleng kahoy o sa mga kaputol na gibo sa kahoy na Capiz na minatogot sa liwanag na makalaog sa lugar na iniistaran dawa sa mga bintana nagsara. Capiz balagon. Sa mas dai pa sana nahahaloy na mga dekada nagin ordinaryo na sana an baratong mga bintanang jalousie.

Sa mas darakulang halimbawa, an darakulang bintana sa itaas tibaad pano - pano nin mas sadit na mga bintana na inaapod na mga venanilla (Spanish para sa "sadit na bintana") sa irarom, na puedeng bukasan tanganing iluwas an dugang pang aire sa espesyalmenteng mainit na mga aldaw.

 Batalan 
An ibang Harong na kubo, orog na idtong itinogdok para sa halawig na erokan, nagtatampok nin batalan ("kita") na laen sa ibang kabtang kan harong - sa parate medyo nagtuktok hale sa saro sa mga lanob. batan Sarong tamboan an artikulong ini. Kun beses sa pantay - pantay na kamugtakan kan nabubuhay na lugar asin kun beses nasa daga, an batalan puedeng magkaigwa nin ano man na kombinasyon nin pagluto asin paghuhuba, pagkarigos asin, sa nagkapirang kamugtakan, pag - iriwal.

An Batalan na ginagamit sa pagluto asin paggunhing dishes midbid bilang bangéra sa mga Kastila sa Filipinas (pigbabaybay man na bangerahan o pinganan). Ipinangaran ini sa bagang na daga-jars na nakabugtak sa sarong juting estruktura nin pinapaandar na kawayan o mga pasak na kahoy.

 Kamalig 
Sarong granary naval hale sa harong kun saen sinasaray an inaning paroy.

 Mga materyales sa pagtogdok 
An mga lanob kan nabubuhay na lugar gibo sa materyales na magian. An mga peste, lanob, asin salog parateng gibo sa kahoy o kawayan asin iba pang materyales na magian. An atop na iyan sa parate gibo sa nipa, anahaw o iba pang tinanom sa lokal na paagi. Sa siring, ginigibong mas pasil para sa mga kubong nipa na mapahiro kun kinakaipuhan.

 Kultural na kahalagahan 

An nipa kubo sarong ladawan kan kultura nin Filipinas mantang ini nagrerepresentar sa halaga kan babayeng Pilipino, na minapanungod sa espiritu nin komunal na pagkasararo o paghingoa na makamit an sarong obheto. 

 Arte 
Ang bantog na kantang Bahay Kubo parating kinakanta sa mga eskwelahan na nasasambit an sarong sadit na harong na napapalibutan nin mga gulay-gulay paduman sa arog kaining:Bahay kubo, kahit munti,
ang halaman doon ay sari-sari:
singkamas at talong, sigarilyas at mani,
sitaw, bataw, patani,

Kundol, patola, upo't kalabasa,
At saka mayroon pang labanos, mustasa,
sibuyas, kamatis, bawang at luya.
Sa paligid-ligid ay puno ng linga.Saro ining marhay na kultural alagad nakakadayang awit arog kan bako man gabos na Bahay kubo saradit asin napapalibotan nin mga gulayon. An ibang amay asin orihinal na mga tradisyunal iyo ngani an palasyo o mansyon na agid asin ginagamit kan mga katutubong hade o kan panahon nin kolonyal na ginagamit kan mga Kapitan asin gobernador. An ibang orihinal na moske asin mga simbahan sa Pilipinas yaon ngani sa istilong Nipa na estaran.

 Legasiya 
An Amerikanong arkitekto asin inhenyero na si William Le Baron Jenney nagbisita sa Pilipinas sa laog nin tolong bulan kan 1850. Narisa niya na sa panahon nin bagyo, an mga estruktura kan Nipa Hut "maliwanag na gayo asin madaling maghira." Ini mga bayle sana asin mga nag'aagi sa bagyo. Ini iyo an nagtaong inspirasyon saiya na arogon an pagigin madaling makibagay kan sentro nin Nipa. Kan 1879, itinogdok nia an enot na mas magian na edipisyo. Asin kan 1884, tinogdok niya an Home Insurance Building sa Chicago, an pinakaenot na metal-farme scraper sa Estados Unidos. Home Insurance Building. Huli kaini, siya naapod na "Ama kan Modernong Amerikanong Sikserscrapers," na iyo an nagin modelo kan gabos na modernong mga langit igdi sa kinaban.

An mga bahayang kubo pinasabngan na mga arkitekto arog ki Francisco Mañosa asin Leandro Locsin paagi nin pagkopkop kan mga elemento kan bahay na bato sa saindang sadiring mga desenyo e.g. Cultural Center of the Philippines, National Arts Center, Coconut Palace, and Light Rail Transit station. Cultural Center of the Philippines. National Arts Center. Coconut Palace. Light Rail Transit stations

 Kaagid na arkitektura 
Harong na kubo sarong halimbawa kan arkitekturang Austronesian. Austronesian architecture Iba pang halimbawa kan arkitekturang tubong Austronesian sa Filipinas kairiba man an mga estruktura arog kan fayu asin katyufong kan Bontoc; bale asin abong nin Ifugao; kadungan nin Kalinga; binggayan nin Kankanai; jin-jin kan Ivatan; baley kan Matigsalug; bingwa nin Ata; buloy sa Klata; baoy nin Ovu-Manuvo; bale kan Bagobo Tagabawa; bong-gumne kan Blaan; uyaan nin Mansaka; Mga putok nin T'boli; lawi, mala-a-watai,langgal, lamin asin torag kan Maranao; bay-sinug kan Tausug; hali sa Yakan; asin iba pa.

 Toltolan