Catherine kan Aragon

{{Infobox royalty|image=File:Catherine of Aragon (1485-1536).jpg|caption=Portrait by [[Lucas Horenbout]], {{circa|1525}}|alt=Queen Catherine posing for a portrait|succession=[[Queen consort of England]]|reign=11 June 1509&nbsp;– 23 May 1533|coronation=24 June 1509|cor-type=[[Coronation of Henry VIII and Catherine|Coronation]]|birth_date={{birth-date|16 December 1485}}|birth_place=[[Archiepiscopal Palace of Alcalá de Henares|Archiepiscopal Palace, Alcalá de Henares]], [[Crown of Castile|Castile]], Spain|death_date={{death date and age|1536|1|7|1485|12|16|df=y}}|death_place=[[Kimbolton Castle]], Huntingdonshire, England|burial_date=29 January 1536|burial_place=[[Peterborough Cathedral]], England|consort=yes|spouses={{plainlist|
* {{marriage|[[Arthur, Prince of Wales]]|14 November 1501|2 April 1502|end=d.}}
* {{marriage|[[Henry VIII of England]]|11 June 1509|23 May 1533|end={{abbr|ann.|annulled}}}}
}}|issue={{plainlist|
* [[Mary I of England]]
}}|issue-link=#Pregnancies and children|issue-pipe=more...|house=[[House of Trastámara|Trastámara]]|father=[[Ferdinand II of Aragon]]|mother=[[Isabella I of Castile]]|religion=[[Roman Catholicism]]|signature=Catherine of Aragon Signature.svg}}

Si '''Catherine kan Aragon''' (nginaranan man bilang '''Katherine''', historikal na Espanyol: {{Lang|es|Catharina}},<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1d2_4W89IS4C&pg=PA473|title=Flos sanctorum y historia general en que se escrive la vida de la Virgen Sacratissima ... y las [d]e los santos antiguos...|last=de Villegas|first=Alonso|year=1691|page=473}}</ref> ngunyan: {{Lang|es|Catalina}}; 16 Disyembre 1485 - 7 Enero 1536) iyo an Reyna kan Inglatera bilang enot na agom ni [[Hadeng Enrique VIII|Hadeng Henry VIII]] poon saindang kasal kadtong 11 Hunyo 1509 sagkod sa pag-onra kaini kan 23 Mayo 1533. &nbsp;Namundag sa Espanya, siya si [[:en:Princess_of_Wales|Princess of Wales]] mantang naagom kan matuang tugang ni Henry, [[Arthur]], Prinsipe kan [[Waldes]], nin halipot na panahon bago ini nagadan.

== Inot na Buhay ==
[[Ladawan:Juan_de_Flandes_002.jpg|wala|thumb|An Portrat ni Juan de Flandes na hinuhuna 11-anyos na Catherine. Kapareho sia kan saiyang tugang na si Juana na taga - Castile.]]
Si Catherine namundag sa[[:en:Archbishop's_Palace_of_Alcalá_de_Henares|Archbishop's Palace of Alcalá de Henares]] harani sa Madrid, kan amay na mga oras kan 16 Disyembre 1485. Siya [9] pinakanguhod na nakaligtas na aki ni Hadeng [[Ferdinand II kan Aragon]] asin Reyna [[Isabella I kan Castile]].[4] Halipoton [11] tindog ni Catherine[10] na may halabang pulang buhok, halakbang na asul na mata, bilog na lalawgon, asin pantay - sunod na komplikado.[1] Siya naghilig, sa saiyang ladong maternal, gikan sa [[:en:House_of_Lancaster|House of Lancaster]], sarong harong nin hade sa Ingles; an saiyang kagubay na [[Catherine of Lancaster]], na kun saen siya pinangaranan, asin an mga dakula-na-dakula niyang inapong [[:en:Philippa_of_Lancaster|Philippa of Lancaster]] parehong aking babae ni [[:en:John_of_Gaunt|John of Gaun]]  asin mga makuapo ni Edward III kan Inglatera. [12] resulta, siya ikatolong pinsan kan saiyang ama-amaan, si [[:en:Henry_VII_of_England|Henry VII of England]], asin ika-apat na pinsan kan ina niya na si [[:en:Elizabeth_of_York|Elizabeth of York]].

== Bilang agom na babae asin balo ni Arthur ==
[[Ladawan:Michel_Sittow_002.jpg|thumb|Ladawan kan sarong maharlikang babae, posibleng si [[Mary Tudo]]<nowiki/>r c. 1514 o Catherine kan Aragon c. 1502, ni [[Michael Sittow]]]]
Tapos 15 na taon na edad kan Agosto 1501 nang-taon na si Catherine huminale sa [[:en:A_Coruña|A Coruña]] kan 17 Agosto 1501 asin namidbid ninda Arthur kan 4 Nobyembre duman sa [[:en:Dogmersfield|Dogmersfield]] sa Hampshire.[4] Dikit an aram manongod sa saindang enot na impresyon kan lambang saro, alagad si Arthur nagsurat nanggad sa saiyang mga magurang-sa-ley na siya magigin "totoo asin mamomoton na agom" asin sinabihan an saiyang mga magurang na grabe an kaogmahan niya na "mahiling... an lalawgon kan saiyang magayon na nobya". [25] mag - agom nagsurat sa Latin, alagad nadiskobre ninda na dai sinda nakasasabot kan pinag - oolayan nindang duwa, huli ta may nanodan sindang laen - laen na pagpronunsiar sa Latin. [12] nin sampulong aldaw, kan 14 Nobyembre 1501, sinda kinasal sa Katedral ni [[:en:Old_St._Paul's_Cathedral|Old St. Paul's Cathedral]], na parehong 15 anyos.[1] Nagkauruyon an sarong dowry na 200,000 [[ducats]], asin kabanga an ibinayad dai nahaloy pagkatapos kan kasal. Narisa na si Catherine asin an saiyang mga lalakeng Espanyol sa paghalat pinagbadoan nin istilong Kastila kan siya nag-abot saka yaon sa kasal.<ref>[[Jemma Field]], 'Female dress', Erin Griffey, ''Early Modern Court Culture'' (Routledge, 2022), p. 395.</ref>

Kan mag - agom na, si Arthur ipinadara sa [[:en:Ludlow_Castle|Ludlow Castle]]<nowiki/>sa mga linderos kan Wales tanganing pangenotan an Konsilyo nin Waldes asin an Marches, siring man an saiyang katongdan bilang Prinsipe kan Wales, asin inibanan sia kan saiyang nobya. Pakalihis nin pirang bulan, pareho sinda nagkahelang, posibleng huli sa nakakagadan na helang, na iyo an nag - aaragi kan lugar. Nagadan [28] Arthur kan 2 Abril 1502; 16-anyos na si Catherine tanganing maghanap nin balo.

== Reyna nin Inglaterra ==
[[Ladawan:Henry_VIII_Catherine_of_Aragon_coronation_woodcut.jpg|wala|thumb|Kan Ika-16 na pinakamakahoy kan koronasyon ni [[Hadeng Enrique VIII|Henry VIII nin Inglaterra]] asin Catherine kan Aragon na ipinapahiling an saindang mga heralic badge, ang Tudor Rose asin an Pomegarteng Granada]]

=== Kasal ===
An ikaduwang kasal ni Catherine nangyari kan 11 Hunyo 1509,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FKhB1kiXq7YC|title=The Kings and Queens of Britain|last=Cannon|first=John|last2=Hargreaves|first2=Anne|date=26 March 2009|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-158028-4|page=252|language=en}}</ref> pitong taon pagkagadan ni Prinsipe Arthur. An napangagom niya iyo si [[Hadeng Enrique VIII|Henry VIII]], na nag'aampoyon pa sana sa trono, sa sarong pribadong seremonya sa simbahan kan Observant Friars sa luwas kan [[:en:Greenwich_Palace|Greenwich Palace]]. Sa edad na 23 anyos.

=== Koronasyon ===
Kan Sabado 23 Hunyo 1509, an tradisyonal na prosesyon sa eve-of-coronation process duman sa [[:en:Westminster_Abbey|Westminster Abbey]] sinabat nin sarong dakula asin entusiastikong kadaklan. Siring kan kostumbre, an mag - agom magdamlag na nagtorog bago sinda makoronahan sa [[:en:Tower_of_London|Tower of London]]. Kan Aldaw ni Midsummer, Domingo, 24 Hunyo 1509, si Henry VIII asin Catherine linahidan asin kinoronahan kan Arsobispo nin Canterbury sa sarong seremonyang lamina Si Westminster Abbey. An koronasyon sinundan nin sarong bangkete sa Westminster Hall. Dakol [35] bagong [[:en:Knights_of_the_Bath|Knights of the Bath]] an namukna sa pagtaong onra sa koronasyon.[1]Kan suminunod na bulan, dakol na sosyal na okasyon an nag - atubang sa bagong Reyna sa publikong Ingles. Marahay [28] nagin impresyon nia asin marahay an pag - ako sa saiya kan mga taga Inglaterra.

=== Impluwensia ===
[[Ladawan:Henry_VIII_(reigned_1509-1547)_by_English_School.jpg|thumb|Henry VIII at the time of their marriage, ni [[:en:Meynnart_Wewyck|Meynnart Wewyck]],{{Circa|1509|lk=no}}]]
[[Ladawan:Mary_Tudor_by_Horenbout.jpg|thumb|Miniature kan Prinsesa Mary sa panahon kan saiyang pakikipag-ugnayan kay [[Emperor Charles V]], ni Lucas Horenbout, c. 1521–1525. Nakasuot siya ng isang parihabang brooch na may nakasulat na "The Emperour".]]
 

=== Pagkurahaw kan saiyang ngaran ===
[[Ladawan:Coat_of_Arms_of_Catherine_of_Aragon.svg|thumb|Si Catherine na kaiba sa armas ni Aragon mantang an reyna [105]]]
An saiyang pangaran sa babtismo iyo an "Catalina", alagad dai nahaloy si "Katherine" naako na porma sa Inglatera pagkatapos kan kasal niya ki Arthur. Si Katherine mismo nagpirma sa pangaran niyang "Katherine", "Katherina", "Katharine" asin minsan "Katharina". Sa sarong surat saiya, si Arthur, an saiyang agom, inapod siyang "Princess Katerine". An saiyang aking babae na si Reyna Mary I inapod siyang "Quene Kateryn", sa boot niya. &nbsp;Kabisado an mga pangaran, partikularmente ang enot na ngaran, na nakasurat sa eksaktong paagi kan ika-kaganom na siglo asin mahihiling ini sa mismong mga surat ni Catherine na saiyang pinagoyonan an iba't ibang pagkakaiba. An mga Loveknots natogdok sa manlaenlaen niyang palasyo kan saiyang agom, si Henry VIII, nagpapahiling kan mga primerong "H & K", siring kan iba pang bagay rogaring ni Henry asin Catherine, kaiba an bulawan na goblets, sarong gold asin cellar, batas nin bulawan, asin kandila. &nbsp;&nbsp;&nbsp;Pigmamarkahan an saiyang linobngan sa Katedral nin Peterborough "Katharine Queen of England".

== Mga Ninuno ==
{{Ahnentafel|1. '''Catherine of Aragon'''|2. [[Ferdinand II of Aragon]]|3. [[Isabella I of Castile]]|4. [[John II of Aragon]]<ref name="Edwards2000">Edwards, John. ''The Spain of the Catholic Monarchs 1474–1520''. Blackwell Publishers Inc, 2000, p. xiii</ref>|5. [[Juana Enríquez]]<ref name="Edwards2000"/>|6. [[John II of Castile]]<ref name="Britannica304694">{{Britannica|304694|John II, King of Castille}}</ref>|7. [[Isabella of Portugal, Queen of Castile|Isabella of Portugal]]<ref>Burkholder, Suzanne Hiles, "Isabella I of Castile" in ''Encyclopedia of Latin American History and Culture'', vol.3, p. 298. New York: Charles Scribner's Sons 1996.</ref>|8. [[Ferdinand I of Aragon]]<ref name="Britannica204397">{{Britannica|204397|Ferdinand I, King of Aragon}}</ref>|9. [[Eleanor of Alburquerque]]<ref>López de Ayala (1780), Tome II, ''Crónica del rey Enrique II'', Año Nono, Cap. II, p. 61.</ref>|10. [[Fadrique Enríquez de Mendoza|Fadrique Enríquez]]<ref name="Ortega1999">{{cite journal |last=Ortega Gato |first=Esteban |url=https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/1098484.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140330184947/http://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/1098484.pdf |archive-date=30 March 2014 |url-status=live |title=Los Enríquez, Almirantes de Castilla |journal=Publicaciones de la Institución "Tello Téllez de Meneses" |issn=0210-7317 |volume=70 |year=1999 |pages=1–2 |access-date=17 May 2018 }}</ref>|11. [[Mariana Fernández de Córdoba]]<ref name="FCDM">{{Cite web |url=http://www.fundacionmedinaceli.org/casaducal/fichaindividuo.aspx?id=616 |title=Mariana de Ayala Córdoba y Toledo |publisher=Ducal House of Medinaceli Foundation |access-date=17 May 2018 }}</ref>|12. [[Henry III of Castile]]<ref name="Britannica204397"/>|13. [[Catherine of Lancaster]]<ref name="Britannica304694"/>|14. [[John, Constable of Portugal]]<ref name="DNB-Philippa">{{cite DNB|wstitle=Philippa of Lancaster|volume=45|page=167}}</ref>|15. [[Isabel of Barcelos]]<ref name="GerliArmistead2003">{{cite book|last1=Gerli|first1=E. Michael|last2=Armistead|first2=Samuel G.|title=Medieval Iberia|url=https://books.google.com/books?id=ra9BtjLRNMsC&pg=PA182|access-date=17 May 2018|year=2003|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-93918-8|page=182}}</ref>}}

== Hilingon pa ==

** [[:en:Cultural_depictions_of_Catherine_of_Aragon|Cultural depictions of Catherine of Aragon]]
** [[:en:Descendants_of_Ferdinand_II_of_Aragon_and_Isabella_I_of_Castile|Descendants of Ferdinand II of Aragon and Isabella I of Castile]]
** [[:en:List_of_English_royal_consorts|List of English royal consorts]]
 

== Panluwas na mga takod ==

** {{cite EB1911|wstitle=Catherine of Aragon|volume=5|last=Yorke|first=Philip Chesney|author-link=|pages=529&ndash;531|short=x}}
** [https://www.britannica.com/biography/Catherine-of-Aragon Catherine of Aragon] from the online ''[[:en:Encyclopædia_Britannica|Encyclopædia Britannica]]''.
** [https://web.archive.org/web/20090411185016/http://www.nationalarchives.gov.uk/henry/ Catherine of Aragon's divorce papers and other Tudor treasures online to mark the 500th anniversary of Henry&nbsp;VIII's accession]
** [http://tudorhistory.org/aragon/ tudorhistory.org] – An overview of her life, accompanied by a portrait gallery
** [https://web.archive.org/web/20120206205817/http://englishhistory.net/tudor/monarchs/aragon.html englishhistory.net] – An in-depth look at her life and times
** [http://bbs.keyhole.com/ubb/showflat.php?Cat=0&Number=365164 A geo-biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081221234337/http://bbs.keyhole.com/ubb/showflat.php?Cat=0&Number=365164|date=21 December 2008}} of the Six Wives of Henry the&nbsp;VIII on Google Earth
** [https://www.theguardian.com/monarchy/story/0,,1930761,00.html How Henry's first wife tried to save marriage], letter from her to [[:en:Pope_Clement_VII|Pope Clement VII]]
** [http://www.projectcontinua.org/catherine-of-aragon/ Project Continua: Biography of Catherine of Aragon]
** {{NPG name|name=Katherine of Aragon}}


== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{Tamboan}}{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga artikulo na igwang permanenteng gadan na panluwas na takod]]
[[Kategorya:Gabos na mga artikulo na igwang gadan na panluwas na takod]]
Si Catherine kan Aragon (nginaranan man bilang Katherine, historikal na Espanyol: , ngunyan: ; 16 Disyembre 1485 - 7 Enero 1536) iyo an Reyna kan Inglatera bilang enot na agom ni Hadeng Henry VIII poon saindang kasal kadtong 11 Hunyo 1509 sagkod sa pag-onra kaini kan 23 Mayo 1533.  Namundag sa Espanya, siya si Princess of Wales mantang naagom kan matuang tugang ni Henry, Arthur, Prinsipe kan Waldes, nin halipot na panahon bago ini nagadan.

 Inot na Buhay 
wala|thumb|An Portrat ni Juan de Flandes na hinuhuna 11-anyos na Catherine. Kapareho sia kan saiyang tugang na si Juana na taga - Castile.
Si Catherine namundag saArchbishop's Palace of Alcalá de Henares harani sa Madrid, kan amay na mga oras kan 16 Disyembre 1485. Siya [9] pinakanguhod na nakaligtas na aki ni Hadeng Ferdinand II kan Aragon asin Reyna Isabella I kan Castile.[4] Halipoton [11] tindog ni Catherine[10] na may halabang pulang buhok, halakbang na asul na mata, bilog na lalawgon, asin pantay - sunod na komplikado.[1] Siya naghilig, sa saiyang ladong maternal, gikan sa House of Lancaster, sarong harong nin hade sa Ingles; an saiyang kagubay na Catherine of Lancaster, na kun saen siya pinangaranan, asin an mga dakula-na-dakula niyang inapong Philippa of Lancaster parehong aking babae ni John of Gaun  asin mga makuapo ni Edward III kan Inglatera. [12] resulta, siya ikatolong pinsan kan saiyang ama-amaan, si Henry VII of England, asin ika-apat na pinsan kan ina niya na si Elizabeth of York.

 Bilang agom na babae asin balo ni Arthur 
thumb|Ladawan kan sarong maharlikang babae, posibleng si Mary Tudor c. 1514 o Catherine kan Aragon c. 1502, ni Michael Sittow
Tapos 15 na taon na edad kan Agosto 1501 nang-taon na si Catherine huminale sa A Coruña kan 17 Agosto 1501 asin namidbid ninda Arthur kan 4 Nobyembre duman sa Dogmersfield sa Hampshire.[4] Dikit an aram manongod sa saindang enot na impresyon kan lambang saro, alagad si Arthur nagsurat nanggad sa saiyang mga magurang-sa-ley na siya magigin "totoo asin mamomoton na agom" asin sinabihan an saiyang mga magurang na grabe an kaogmahan niya na "mahiling... an lalawgon kan saiyang magayon na nobya". [25] mag - agom nagsurat sa Latin, alagad nadiskobre ninda na dai sinda nakasasabot kan pinag - oolayan nindang duwa, huli ta may nanodan sindang laen - laen na pagpronunsiar sa Latin. [12] nin sampulong aldaw, kan 14 Nobyembre 1501, sinda kinasal sa Katedral ni Old St. Paul's Cathedral, na parehong 15 anyos.[1] Nagkauruyon an sarong dowry na 200,000 ducats, asin kabanga an ibinayad dai nahaloy pagkatapos kan kasal. Narisa na si Catherine asin an saiyang mga lalakeng Espanyol sa paghalat pinagbadoan nin istilong Kastila kan siya nag-abot saka yaon sa kasal.Jemma Field, 'Female dress', Erin Griffey, Early Modern Court Culture (Routledge, 2022), p. 395.

Kan mag - agom na, si Arthur ipinadara sa Ludlow Castlesa mga linderos kan Wales tanganing pangenotan an Konsilyo nin Waldes asin an Marches, siring man an saiyang katongdan bilang Prinsipe kan Wales, asin inibanan sia kan saiyang nobya. Pakalihis nin pirang bulan, pareho sinda nagkahelang, posibleng huli sa nakakagadan na helang, na iyo an nag - aaragi kan lugar. Nagadan [28] Arthur kan 2 Abril 1502; 16-anyos na si Catherine tanganing maghanap nin balo.

 Reyna nin Inglaterra 
wala|thumb|Kan Ika-16 na pinakamakahoy kan koronasyon ni Henry VIII nin Inglaterra asin Catherine kan Aragon na ipinapahiling an saindang mga heralic badge, ang Tudor Rose asin an Pomegarteng Granada

 Kasal 
An ikaduwang kasal ni Catherine nangyari kan 11 Hunyo 1509, pitong taon pagkagadan ni Prinsipe Arthur. An napangagom niya iyo si Henry VIII, na nag'aampoyon pa sana sa trono, sa sarong pribadong seremonya sa simbahan kan Observant Friars sa luwas kan Greenwich Palace. Sa edad na 23 anyos.

 Koronasyon 
Kan Sabado 23 Hunyo 1509, an tradisyonal na prosesyon sa eve-of-coronation process duman sa Westminster Abbey sinabat nin sarong dakula asin entusiastikong kadaklan. Siring kan kostumbre, an mag - agom magdamlag na nagtorog bago sinda makoronahan sa Tower of London. Kan Aldaw ni Midsummer, Domingo, 24 Hunyo 1509, si Henry VIII asin Catherine linahidan asin kinoronahan kan Arsobispo nin Canterbury sa sarong seremonyang lamina Si Westminster Abbey. An koronasyon sinundan nin sarong bangkete sa Westminster Hall. Dakol [35] bagong Knights of the Bath an namukna sa pagtaong onra sa koronasyon.[1]Kan suminunod na bulan, dakol na sosyal na okasyon an nag - atubang sa bagong Reyna sa publikong Ingles. Marahay [28] nagin impresyon nia asin marahay an pag - ako sa saiya kan mga taga Inglaterra.

 Impluwensia 
thumb|Henry VIII at the time of their marriage, ni Meynnart Wewyck,
thumb|Miniature kan Prinsesa Mary sa panahon kan saiyang pakikipag-ugnayan kay Emperor Charles V, ni Lucas Horenbout, c. 1521–1525. Nakasuot siya ng isang parihabang brooch na may nakasulat na "The Emperour".
 

 Pagkurahaw kan saiyang ngaran 
thumb|Si Catherine na kaiba sa armas ni Aragon mantang an reyna [105]
An saiyang pangaran sa babtismo iyo an "Catalina", alagad dai nahaloy si "Katherine" naako na porma sa Inglatera pagkatapos kan kasal niya ki Arthur. Si Katherine mismo nagpirma sa pangaran niyang "Katherine", "Katherina", "Katharine" asin minsan "Katharina". Sa sarong surat saiya, si Arthur, an saiyang agom, inapod siyang "Princess Katerine". An saiyang aking babae na si Reyna Mary I inapod siyang "Quene Kateryn", sa boot niya.  Kabisado an mga pangaran, partikularmente ang enot na ngaran, na nakasurat sa eksaktong paagi kan ika-kaganom na siglo asin mahihiling ini sa mismong mga surat ni Catherine na saiyang pinagoyonan an iba't ibang pagkakaiba. An mga Loveknots natogdok sa manlaenlaen niyang palasyo kan saiyang agom, si Henry VIII, nagpapahiling kan mga primerong "H & K", siring kan iba pang bagay rogaring ni Henry asin Catherine, kaiba an bulawan na goblets, sarong gold asin cellar, batas nin bulawan, asin kandila.    Pigmamarkahan an saiyang linobngan sa Katedral nin Peterborough "Katharine Queen of England".

 Mga Ninuno 

 Hilingon pa 

 Cultural depictions of Catherine of Aragon
 Descendants of Ferdinand II of Aragon and Isabella I of Castile
 List of English royal consorts
 

 Panluwas na mga takod 

 
 Catherine of Aragon from the online Encyclopædia Britannica.
 Catherine of Aragon's divorce papers and other Tudor treasures online to mark the 500th anniversary of Henry VIII's accession
 tudorhistory.org – An overview of her life, accompanied by a portrait gallery
 englishhistory.net – An in-depth look at her life and times
 A geo-biography  of the Six Wives of Henry the VIII on Google Earth
 How Henry's first wife tried to save marriage, letter from her to Pope Clement VII
 Project Continua: Biography of Catherine of Aragon
 

 Toltolan 

Kategorya:Mga artikulo na igwang permanenteng gadan na panluwas na takod
Kategorya:Gabos na mga artikulo na igwang gadan na panluwas na takod