Leonor Villegas de Magnón
{{Short description|Mexican-American political activist}}{{Infobox artist|name=Leonor Villegas de Magnón|image=|imagesize=|caption=|birth_name=Leonor Villegas|birth_date={{birth date|1876|6|12|mf=y}}|birth_place=[[Nuevo Laredo]], [[Mexico]]|death_date={{death date and age|1955|4|17|1876|6|12|mf=y}}|death_place=[[Mexico City]], [[Mexico]]|nationality=Mexican|field=|training=|movement=|works=|patrons=|influenced by=|influenced=|awards=}}Si '''Leonor Villegas de Magnón''' (Hunyo 12, 1876 &#x2013; Abril 17, 1955) sarong Mehikano-Amerikanong aktibistang politikal, paratukdo, asin peryodista na nagmukna nin sarong brigada kan internasyonal na serbisyo sa pag-ayuda kan Mehikano-Amerikano, an La Cruz Blanca (an Puting Krus), durante kan Rebolusyon Mehikano .

Bilang sarong lider kan Rebolusyon Mehikano, pigdokumento ni Magnón an saiyang mga eksperyensya siring man an mga kontribusyon kan kadakol na mga babae asin mga lider rebolusyonaryo sa saiyang autobiograpiya, ''La Rebelde'' ( ''An Rebelde'' ).

== Personal na buhay ==
Si Leonor Villegas de Magnón namundag sa Nuevo Laredo, sarong banwaan na harani sa linderos kan Estados Unidos asin Mehiko. Si Magnon asin an saiyang pamilya sa kahurihurihi nagbalyo sa Estados Unidos tanganing makadulag sa ralaban sa Mehiko.

An pamilya ni Magnón medyo mayaman huli ta an saiyang ama, si Joaquin Villegas, sarong negosyante na imbuelto sa pag-ataman nin hayop, pagmimina, asin sa negosyo nin pag-importar-eksportar.  An saiyang ama an nagtao ki Magnón kan bansag, ''La Rebelde'', sa kapinunan pa sana kan saiyang autobiograpiya.  <ref name=":1">{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/54103741|title=La rebelde|last=Villegas de Magnón, Leonor.|date=2004|publisher=CONACULTA, INAH|others=Lomas, Clara.|isbn=1558854150|location=[Mexico]|oclc=54103741}}</ref> Pagkagadan kan saiyang ina, si Valerianna Rubio, an ama ni Magnón nag-agom giraray asin si Magnón sunod na ipinadara sa manlaen-laen na eskwelahan sa Estados Unidos.  Kan 1895, si Magnón nag-ako kan saiyang bachelor's asin sertipiko sa pagtukdo sa New York's Academy of Mount St. Ursula .  Inagom niya si Aldopho Magnón, sarong Amerikanong Siyudadano kan 1901.   Nag-erok sinda sa [[Syudad nin Mehiko|Siyudad nin Mehiko]] tanganing magtukdo nin kindergarten sa luwas kan saindang harong. <ref name="Kanellos2001">{{Cite book|url=https://archive.org/details/herenciaantholog0000unse|title=Herencia: The Anthology of Hispanic Literature of the United States|last=Nicolas Kanellos|date=November 1, 2001|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-513824-5|url-access=registration}}</ref> An mag-agom nagkaigwa nin tolong aki.  Si Magnón nagpoon man na magsurat nin mga artikulo na nagtutuyaw sa diktadong Mehikano kaidto na si Porfirio Díaz sa ''[[La Crónica]]'', sarong peryodiko sa tataramon na Espanyol na itinogdas kan pamilyang Idar (ni Jovita Idar ) na nagbuyagyag nin mga inhustisya laban sa komunidad. <ref name=":2">{{Cite book|title=Hispanic Immigrant Literature: El Sueño del Retorno|last=Kanellos|first=Nicolás|publisher=University of Texas Press|year=2011|chapter=Immigration and Gender: Female Perspectives}}</ref> 

Pagkagadan kan saiyang ama kan 1910, si Magnón dai tinugutan na magbisita sa saiyang ama sa Mehiko para sa maninigong paglubong huli sa gera. <ref name="TSHA2">{{cite web|author=Nancy Baker Jones|title=Villegas De Magnón, Leonor|url=http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/fvi19|publisher=Texas State Historical Association|accessdate=October 8, 2012}}</ref>

== Karera ==
Huli sa politikal na afiliasyon ni Magnón an mga negosyo kan saiyang ama sa Mehiko nagpoon na isara, asin si Magnón nagdulag pasiring sa Laredo, Texas, mantang an saiyang agom nagdanay sa Mehiko. <ref name="Guerra2001">{{Cite book|title=Historic Laredo: An Illustrated History of Laredo & Webb County|last=María Eugenia Guerra|date=June 1, 2001|publisher=HPN Books|isbn=978-1-893619-16-6}}</ref> Si Magnón nagtukdo sa kindergarten sa Siyudad nin Mehiko asin Laredo, Texas. Pagkatapos kan Rebolusyon Mehikano, siya nagtogdas kan pinakaenot na duwang tataramon na eskwelahan para sa mga kindergarten sa Laredo.  Bilang aktibo sa politika, si Magnón nagsurat para sa mga peryodiko, ''El Progreso'', ''La Cronica'', y ''El Radical'', na pigtutuya si Porfirio Diaz asin nagpapahiling nin suporta ki Francisco Madero .   <ref name="Frontiers2003">{{Cite journal|author=Lomas|title=Transborder Discourse: The Articulation of Gender in the Borderlands in the Early Twentieth Century|publisher=University of Nebraska Press}}</ref> Si Magnón nagsurat sa mga peryodikong ini sa irarom kan saiyang pangaran na Villegas. <ref name=":3">{{Cite journal|author=Pérez|title=Construcción de memoria histórica en ausencia de recuerdos colectivos: cómo acercarse al pasado a través de la literatura|url=https://uottawa.scholarsportal.info/ottawa/index.php/rceh/article/view/1605}}</ref>

== La Cruz Blanca (An Puting Krus) ==
Si Magnón an nagmukna, nag-organisar, asin nangenot sa grupo nin mga nars na midbid bilang La Cruz Blanca, o The White Cross, kan 1914.    An grupong ini nin mga lalaki asin babae nagtao nin tabang medikal sa mga soldados gikan sa Constitutionalist Army ni Carranza.  An White Cross nabuo sa mga linderos kan Estados Unidos asin Mehiko, sa Laredo, bilang simbag sa dati nang establisadong National Red Cross na parsyalidad sa mga Pederal. <ref name=":0">{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/656724075|title=The rebel|last=Villegas de Magnón, Leonor.|date=1994|publisher=Arte Público Press|others=Lomas, Clara.|isbn=9781611920499|location=Houston, Tex.|oclc=656724075}}</ref> Bilang lider kan organisasyon na ini, si Magnón sarong prominenteng personahe durante kan Rebolusyon Mehikano, na an nagkapira ikinokomparar an saiyang papel sa sarong heneral.  Pagkatapos kan rebolusyon, an mga paghihingoa ni Magnón namidbid, asin an gobyerno pakatapos kan rebolusyon tinawan siya nin limang manlaen-laen na medalya.  Sa ibong kaini, an papel ni Magnón asin kan mga kababaihan sa panahon kan rebolusyon kadaklan dai pig-intindi kun dai man aktibong napara sa opisyal na kasaysayan. 

Kan an Nuevo Laredo inatake kan Marso 1913, si Magnón, kaiba an ibang mga babaeng Laredo nagmartsa sa ibong kan Rio Grande tanganing tabangan an mga nalugadan. Tanganing maseguro an mas organisadong tabang, pigbilog asin pigpinansya ni Leonor an La Cruz Blanca, ''an The White Cross.'' Kan an Nuevo Laredo inatake giraray kan Enero 1, 1914, sa kahurihurihi pigbago ni Magnón an saiyang harong, garahe, asin eskwelahan na magin sarong temporaryong ospital para sa saiyang gabos na boluntaryong grupong medikal, an La Cruz Blanca .  <ref name=":4">{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.7560/722828|title=Texas Through Women's Eyes|last=McArthur|first=Judith N.|last2=Smith|first2=Harold L.|date=2010|publisher=University of Texas Press|year=2010|isbn=978-0-292-78488-8|doi=10.7560/722828}}</ref> Labing 100 na mga suldados na Konstitusyonalista an pigbulong sa saiyang harong kan bulan na idto.   Kan an mga opisyales kan hukbo kan Amerika nakadestino sa luwas kan temporaryong ospital tanganing arestaron an mga pasyenteng suldados na Mehikano, si Magnón nag-organisar nin nagkapirang paagi tanganing tabangan an mga suldados na makadulag sa oras na sinda marahay na.  Kan an singkwentang soldados arestaron asin dinara hale sa pansamantalang ospital, si Magnón nagkua nin sarong abogado tanganing patalingkason an mga lalaki.  Dai siya nagin mapanggana alagad sa kahurihurihi pinaluwas kan Sekretaryo kan Estado an mga suldados.

Para ki Magnón, an Puting Krus sarong simbolo nin integridad asin patriotismo para sa mga tawong Mehikano asin pig-imahinar ining maghiwas asin magpapadagos dawa pakatapos kan rebolusyon. <ref>{{Cite web|last=Idar|first=Federico|date=1879|title=Federico Idar and Idar Family Papers, 1879-1938.|url=https://search.lib.utexas.edu/permalink/01UTAU_INST/be14ds/alma991018819239706011}}</ref> Durante asin pagkatapos kan rebolusyon, aktibong pigdokumento ni Magnón an saiyang mga aktibidad manungod sa The White Cross kaiba an iba pang mga bagay.  An pinakabantog na halimbawa iyo an saiyang libro, ''La Rebelde'' ( ''An Rebelde'' ), alagad siya man nagtipig nin kadakol na mga retrato asin dokumento gikan sa rebolusyon na sa kahurihurihi ipinasa sa saiyang makoapo.  An US Hispanic Literary Heritage Project gikan sa Unibersidad kan Houston nakabawi kan mga artifact na ini kan 1994 asin 2007.  An saiyang libro siring man an mga retrato nagpapahiling na siya nakikipag-olay sa mga lider kan Hokbong Konstitusyonalista, kabali si Venustiano Carranza mismo, na orog pang nagpapatunay kan saiyang mahalagang papel bilang sarong lider kan rebolusyon. 

== ''La Rebelde'' ( ''An Rebelde'' ) ==
Si Magnón nagsurat manungod sa saiyang partisipasyon sa Rebolusyon Mehikano sa saiyang autobiograpiya, ''La Rebelde'' ( ''An Rebelde'' ). An dramatikong pagkasaysay na ini kan buhay ni Magnón nagbubuyagyag nin kadakol manongod sa saiyang operasyon kan La Cruz Blanca siring man sa mga network nin mga babaeng espiya. Si Clara Lomas, sa saiyang preface sa ''The Rebel'', nagsurat manungod sa importansya kan pagpreserbar kan sarong nobela na nagdodokumento sa sadiri kan mga kontribusyon kan mga kababaihan sa panahon kan Rebolusyon, na pigbabanggit an ikaduwang bersyon kan saiyang autobiograpiya na gabos sa Ingles na isinikwal man kan mga Amerikanong parapublikar.  Sagkod kan taon kan saiyang kagadanan, si Magnon nagprobar nin 26 na ipublikar an saiyang libro.  Kan 1994 sana, treynta y nuwebeng taon pagkatapos kan kagadanan ni Magnón, na an saiyang makoapo, si Leonor Smith, nakapagpublikar kan nobela kan saiyang lola sa paagi kan Arte Público Press . 

Sa ibong kan pagigin autobiograpiko kan nobela, si Magnón nagsurat sa ikatolong persona asin pigtutukoy an saiyang sadiri sa titular na epithet, "An Rebelde."   Sa presente, an The Rebel igwa nin sarong preface asin introduksyon ni Clara Lomas, labing siyam na kapitulo, asin limang apendise.  An saro sa mga apendise igwa nin listahan nin mga pangaran asin halipot, detalyadong mga deskripsyon kan mga karakter sa kasaysayan na minalataw sa ''The Rebel'' .  Pinunan ni Magnon an nobela sa saiyang pagkamundag asin natapos sa pagkagadan ni Venustiano Carranza.  

== Kagadanan asin pamana ==
Si Leonor Villegas de Magnón nagadan sa Siyudad nin Mehiko kan Abril 17, 1955, sa edad na 78.  Bilang pagmidbid sa gibo ni Magnón, sarong monumento an itinugdok sa Nuevo Laredo kan taon 2010, nobentang taon pakatapos kan Rebolusyon Mehikano. 

== Mga panluwas na sumpay ==
[https://digitalcollections.lib.uh.edu/collections/h128nf588 Mga retrato gikan sa Leonor Villegas de Magnón Papers] gikan sa mga Espesyal na Koleksyon kan mga Librarya kan Unibersidad kan Houston. [https://usldhrecovery.uh.edu/exhibits/show/la-rebelde-exhibit-2/entre-balas-y-rugidos] gikan sa Recovering the US Hispanic Literary Heritage Digital Collections.

== Mga Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
Si Leonor Villegas de Magnón (Hunyo 12, 1876 – Abril 17, 1955) sarong Mehikano-Amerikanong aktibistang politikal, paratukdo, asin peryodista na nagmukna nin sarong brigada kan internasyonal na serbisyo sa pag-ayuda kan Mehikano-Amerikano, an La Cruz Blanca (an Puting Krus), durante kan Rebolusyon Mehikano .

Bilang sarong lider kan Rebolusyon Mehikano, pigdokumento ni Magnón an saiyang mga eksperyensya siring man an mga kontribusyon kan kadakol na mga babae asin mga lider rebolusyonaryo sa saiyang autobiograpiya, La Rebelde ( An Rebelde ).

 Personal na buhay 
Si Leonor Villegas de Magnón namundag sa Nuevo Laredo, sarong banwaan na harani sa linderos kan Estados Unidos asin Mehiko. Si Magnon asin an saiyang pamilya sa kahurihurihi nagbalyo sa Estados Unidos tanganing makadulag sa ralaban sa Mehiko.

An pamilya ni Magnón medyo mayaman huli ta an saiyang ama, si Joaquin Villegas, sarong negosyante na imbuelto sa pag-ataman nin hayop, pagmimina, asin sa negosyo nin pag-importar-eksportar.  An saiyang ama an nagtao ki Magnón kan bansag, La Rebelde, sa kapinunan pa sana kan saiyang autobiograpiya.   Pagkagadan kan saiyang ina, si Valerianna Rubio, an ama ni Magnón nag-agom giraray asin si Magnón sunod na ipinadara sa manlaen-laen na eskwelahan sa Estados Unidos.  Kan 1895, si Magnón nag-ako kan saiyang bachelor's asin sertipiko sa pagtukdo sa New York's Academy of Mount St. Ursula .  Inagom niya si Aldopho Magnón, sarong Amerikanong Siyudadano kan 1901.   Nag-erok sinda sa Siyudad nin Mehiko tanganing magtukdo nin kindergarten sa luwas kan saindang harong.  An mag-agom nagkaigwa nin tolong aki.  Si Magnón nagpoon man na magsurat nin mga artikulo na nagtutuyaw sa diktadong Mehikano kaidto na si Porfirio Díaz sa La Crónica, sarong peryodiko sa tataramon na Espanyol na itinogdas kan pamilyang Idar (ni Jovita Idar ) na nagbuyagyag nin mga inhustisya laban sa komunidad.  

Pagkagadan kan saiyang ama kan 1910, si Magnón dai tinugutan na magbisita sa saiyang ama sa Mehiko para sa maninigong paglubong huli sa gera. 

 Karera 
Huli sa politikal na afiliasyon ni Magnón an mga negosyo kan saiyang ama sa Mehiko nagpoon na isara, asin si Magnón nagdulag pasiring sa Laredo, Texas, mantang an saiyang agom nagdanay sa Mehiko.  Si Magnón nagtukdo sa kindergarten sa Siyudad nin Mehiko asin Laredo, Texas. Pagkatapos kan Rebolusyon Mehikano, siya nagtogdas kan pinakaenot na duwang tataramon na eskwelahan para sa mga kindergarten sa Laredo.  Bilang aktibo sa politika, si Magnón nagsurat para sa mga peryodiko, El Progreso, La Cronica, y El Radical, na pigtutuya si Porfirio Diaz asin nagpapahiling nin suporta ki Francisco Madero .    Si Magnón nagsurat sa mga peryodikong ini sa irarom kan saiyang pangaran na Villegas. 

 La Cruz Blanca (An Puting Krus) 
Si Magnón an nagmukna, nag-organisar, asin nangenot sa grupo nin mga nars na midbid bilang La Cruz Blanca, o The White Cross, kan 1914.    An grupong ini nin mga lalaki asin babae nagtao nin tabang medikal sa mga soldados gikan sa Constitutionalist Army ni Carranza.  An White Cross nabuo sa mga linderos kan Estados Unidos asin Mehiko, sa Laredo, bilang simbag sa dati nang establisadong National Red Cross na parsyalidad sa mga Pederal.  Bilang lider kan organisasyon na ini, si Magnón sarong prominenteng personahe durante kan Rebolusyon Mehikano, na an nagkapira ikinokomparar an saiyang papel sa sarong heneral.  Pagkatapos kan rebolusyon, an mga paghihingoa ni Magnón namidbid, asin an gobyerno pakatapos kan rebolusyon tinawan siya nin limang manlaen-laen na medalya.  Sa ibong kaini, an papel ni Magnón asin kan mga kababaihan sa panahon kan rebolusyon kadaklan dai pig-intindi kun dai man aktibong napara sa opisyal na kasaysayan. 

Kan an Nuevo Laredo inatake kan Marso 1913, si Magnón, kaiba an ibang mga babaeng Laredo nagmartsa sa ibong kan Rio Grande tanganing tabangan an mga nalugadan. Tanganing maseguro an mas organisadong tabang, pigbilog asin pigpinansya ni Leonor an La Cruz Blanca, an The White Cross. Kan an Nuevo Laredo inatake giraray kan Enero 1, 1914, sa kahurihurihi pigbago ni Magnón an saiyang harong, garahe, asin eskwelahan na magin sarong temporaryong ospital para sa saiyang gabos na boluntaryong grupong medikal, an La Cruz Blanca .   Labing 100 na mga suldados na Konstitusyonalista an pigbulong sa saiyang harong kan bulan na idto.   Kan an mga opisyales kan hukbo kan Amerika nakadestino sa luwas kan temporaryong ospital tanganing arestaron an mga pasyenteng suldados na Mehikano, si Magnón nag-organisar nin nagkapirang paagi tanganing tabangan an mga suldados na makadulag sa oras na sinda marahay na.  Kan an singkwentang soldados arestaron asin dinara hale sa pansamantalang ospital, si Magnón nagkua nin sarong abogado tanganing patalingkason an mga lalaki.  Dai siya nagin mapanggana alagad sa kahurihurihi pinaluwas kan Sekretaryo kan Estado an mga suldados.

Para ki Magnón, an Puting Krus sarong simbolo nin integridad asin patriotismo para sa mga tawong Mehikano asin pig-imahinar ining maghiwas asin magpapadagos dawa pakatapos kan rebolusyon.  Durante asin pagkatapos kan rebolusyon, aktibong pigdokumento ni Magnón an saiyang mga aktibidad manungod sa The White Cross kaiba an iba pang mga bagay.  An pinakabantog na halimbawa iyo an saiyang libro, La Rebelde ( An Rebelde ), alagad siya man nagtipig nin kadakol na mga retrato asin dokumento gikan sa rebolusyon na sa kahurihurihi ipinasa sa saiyang makoapo.  An US Hispanic Literary Heritage Project gikan sa Unibersidad kan Houston nakabawi kan mga artifact na ini kan 1994 asin 2007.  An saiyang libro siring man an mga retrato nagpapahiling na siya nakikipag-olay sa mga lider kan Hokbong Konstitusyonalista, kabali si Venustiano Carranza mismo, na orog pang nagpapatunay kan saiyang mahalagang papel bilang sarong lider kan rebolusyon. 

 La Rebelde ( An Rebelde ) 
Si Magnón nagsurat manungod sa saiyang partisipasyon sa Rebolusyon Mehikano sa saiyang autobiograpiya, La Rebelde ( An Rebelde ). An dramatikong pagkasaysay na ini kan buhay ni Magnón nagbubuyagyag nin kadakol manongod sa saiyang operasyon kan La Cruz Blanca siring man sa mga network nin mga babaeng espiya. Si Clara Lomas, sa saiyang preface sa The Rebel, nagsurat manungod sa importansya kan pagpreserbar kan sarong nobela na nagdodokumento sa sadiri kan mga kontribusyon kan mga kababaihan sa panahon kan Rebolusyon, na pigbabanggit an ikaduwang bersyon kan saiyang autobiograpiya na gabos sa Ingles na isinikwal man kan mga Amerikanong parapublikar.  Sagkod kan taon kan saiyang kagadanan, si Magnon nagprobar nin 26 na ipublikar an saiyang libro.  Kan 1994 sana, treynta y nuwebeng taon pagkatapos kan kagadanan ni Magnón, na an saiyang makoapo, si Leonor Smith, nakapagpublikar kan nobela kan saiyang lola sa paagi kan Arte Público Press . 

Sa ibong kan pagigin autobiograpiko kan nobela, si Magnón nagsurat sa ikatolong persona asin pigtutukoy an saiyang sadiri sa titular na epithet, "An Rebelde."   Sa presente, an The Rebel igwa nin sarong preface asin introduksyon ni Clara Lomas, labing siyam na kapitulo, asin limang apendise.  An saro sa mga apendise igwa nin listahan nin mga pangaran asin halipot, detalyadong mga deskripsyon kan mga karakter sa kasaysayan na minalataw sa The Rebel .  Pinunan ni Magnon an nobela sa saiyang pagkamundag asin natapos sa pagkagadan ni Venustiano Carranza.  

 Kagadanan asin pamana 
Si Leonor Villegas de Magnón nagadan sa Siyudad nin Mehiko kan Abril 17, 1955, sa edad na 78.  Bilang pagmidbid sa gibo ni Magnón, sarong monumento an itinugdok sa Nuevo Laredo kan taon 2010, nobentang taon pakatapos kan Rebolusyon Mehikano. 

 Mga panluwas na sumpay 
Mga retrato gikan sa Leonor Villegas de Magnón Papers gikan sa mga Espesyal na Koleksyon kan mga Librarya kan Unibersidad kan Houston.  gikan sa Recovering the US Hispanic Literary Heritage Digital Collections.

 Mga Toltolan 

Kategorya:Pages with unreviewed translations