Ayurveda
[[Ladawan:Dhanvantari-at-Ayurveda-expo.jpg|200px|right|thumb|Si [[Dhanvantari]], an avatar ni Vishnu, sarong dios na Hindu na asosyado sa Ayurveda.]]

An '''Ayurveda''' iyo an saróng sistema nin alternatibong medisina na igwang historikal na gamot sa subkontinente kan India.<ref name="HIML-intro">{{Cite book|title=A History of Indian Medical Literature|last=Meulenbeld|first=Gerrit Jan|date=1999|publisher=Egbert Forsten|isbn=978-90-6980-124-7|location=Groningen|chapter=Introduction}}</ref> An teoriya asin pagpraktis nin Ayurveda iyo an pseudosiyentipiko.<ref name="kaufman">{{Cite book|title=Pseudoscience: The Conspiracy Against Science|last=Beall|first=Jeffrey|publisher=MIT Press|year=2018|isbn=978-0-262-03742-6|editor-last=Kaufman|editor-first=Allison B.|page=293|chapter=Scientific soundness and the problem of predatory journals|quote=Ayurveda, a traditional Indian medicine, is the subject of more than a dozen, with some of these 'scholarly' journals devoted to Ayurveda alone..., others to Ayurveda and some other pseudoscience....Most current Ayurveda research can be classified as 'tooth fairy science,' research that accepts as its premise something not scientifically known to exist....Ayurveda is a long-standing system of beliefs and traditions, but its claimed effects have not been scientifically proven. Most Ayurveda researchers might as well be studying the tooth fairy. The German publisher Wolters Kluwer bought the Indian open-access publisher Medknow in 2011....It acquired its entire fleet of journals, including those devoted to pseudoscience topics such as ''An International Quarterly Journal of Research in Ayurveda''.|author-link=Jeffrey Beall|editor-last2=Kaufman|editor-first2=James C.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=dwFKDwAAQBAJ&pg=PA293}}</ref><ref name="Quack-2011">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=55wFpydSZ8oC|title=Disenchanting India: Organized Rationalism and Criticism of Religion in India|last=Quack|first=Johannes|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2011|isbn=978-0-19-981260-8|pages=[https://books.google.com/books?id=TNbxUwhS5RUC&pg=PA213 213], [https://books.google.com/books?id=TNbxUwhS5RUC&pg=PA3 3]|quote=ordinary members told me how they practice some of these pseudosciences, either privately or as certified doctors themselves, most often Ayurveda.|author-link=Johannes Quack}}</ref> Si Ayurveda praktis na gayo sa Indya asin Nepal, kun saen mga 80% kan populasyon gamit ini.<ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=R5PfzF86mtEC&q=Ayurveda&pg=PA10|title=Herbal Medicines|last=Alam|first=Zulfeequar|publisher=A.P.H. Publishing|year=2008|isbn=978-81-313-0358-0|location=New Delhi, India|pages=8–13, 122}}</ref>

An mga pagbulong sa Ayurveda nagkakalaenlaen asin nag - ebolusyon nin labing duwang milennia.<ref name="HIML-intro">{{Cite book|title=A History of Indian Medical Literature|last=Meulenbeld|first=Gerrit Jan|date=1999|publisher=Egbert Forsten|isbn=978-90-6980-124-7|location=Groningen|chapter=Introduction}}</ref> Kaiba sa mga terapi an mga bulong na herbal, espesyal na pagkakan, meditasyon, yoga, laxative, enemas, asin lana medikal. An mga preparasyon sa Ayurveda sa parati basado sa komplikadong mga elemento nin herbal, mineral, asin metal (posibleng sa irarom kan impluwensiya kan inot na alkimiya kan Indya o rasashastra). An suanoy na mga tekstong Ayurveda nagtokdo man nin mga pamamaagi sa operasyon, kaiba an rhinoplasty, kidney stone extraction, sutures, asin pagkua nin ibang mga banyagang bagay.<ref name="mukh-surg">{{Cite book|url=https://archive.org/details/cu31924012165522|title=The Surgical Instruments of the Hindus, with a Comparative Study of the Surgical Instruments of the Greek, Roman, Arab, and the Modern European Surgeons|last=Mukhopadhyaya|first=Girindranath|date=1913|publisher=Calcutta University|location=Calcutta|access-date=16 October 2015}}</ref>

An pangenot na klasikong mga tekstong Ayurveda nagpopoon sa mga kasaysayan kan pagpaabot nin medikal na kaaraman hale sa mga dios pasiring sa mga sage, dangan sa mga doktor na tawo.<ref name="zysk-myth">{{Cite book|title=Categorisation and Interpretation|last=Zysk|first=Kenneth G.|date=1999|publisher=Meijerbergs institut för svensk etymologisk forskning, Göteborgs universitet|isbn=978-91-630-7978-8|editor-last=Josephson|editor-first=Folke|pages=125–145|chapter=Mythology and the Brāhmaṇization of Indian medicine: Transforming Heterodoxy into Orthodoxy}}</ref> An inimprentang mga edisyon kan Sushruta Samhita (Sushruta's Compendium), ginamit an libro bilang mga katokdoan kan Dhanvantari, Hindung dios nin Ayurveda, na inapod na Hadeng Divodāsa kan Varanasi, sa sarong grupo nin mga doktor, kaiba si Sushruta.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/b24758619_0001#page/n103/mode/2up|title=An English Translation of the Sushruta Samhita Based on Original Sanskrit text|last=Bhishagratna|first=Kaviraj Kunjalal|date=1907|publisher=K. K. Bhishagratna|location=Calcutta|page=1|access-date=16 October 2015}}</ref><ref name="britannica">[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/160641/Dhanvantari Dhanvantari. (2010). In Encyclopædia Britannica. Retrieved 4 August 2010, from Encyclopædia Britannica Online]</ref> Minsan siring, an pinakadaan na mga manuskrito kan libro dai iiniba an estrukturang ini, na direktang iinatribwir an gibohon ki Hadeng Divodāsa.<ref>{{Cite journal|last1=Birch|first1=Jason|date=2021|title=Further Insight into the Role of Dhanvantari, the physician to the gods, in the Suśrutasaṃhitā}}</ref> Sa paagi kan marahay na mga proseso nin modernisasyon asin globalisasyon, an Ayurveda ibinagay para sa pagkonsumo sa Solnopan, nangorogna ni Baba Hari Das kan mga 1970 asin ni Maharishi Ayurveda kan mga 1980.<ref name=":9">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=M3XBu-vpXgoC&pg=PP1|title=Modern and Global Ayurveda: Pluralism and Paradigms|last=Wujastyk|first=Dagmar|last2=Smith|first2=Frederick M.|date=2013-09-09|publisher=SUNY Press|isbn=978-0-7914-7816-5|language=en}}</ref> Mga ebidensiyang historikal para sa mga tekstong Ayurveda, nagluwas an mga termino asin konsepto gikan sa katahawan kan enot na milenyo BCE hasta 2011.<ref>{{Cite book|title=A history of Indian medical literature|last=Meulenbeld|first=G. Jan|publisher=Egbert Forsten; Brill|year=1999–2000|isbn=90-6980-124-8|location=Groningen|pages=passim|oclc=42207455}}</ref>

Sa mga tekstong Ayurveda, idinoon an pagkatimbang ni Dosha, asin an pagpugol sa natural na sadol ibinibilang na bakong marahay an salud asin naghihingakong nagbubunga nin helang.<ref name="WujastykXVIII">{{Harvard citation no brackets|Wujastyk|2003a}}</ref> An mga tratado sa Ayurveda naglaladawan nin tolong elementong doshas viz. vāta, pitta asin kapha, asin estado na an pagkatimbang (Skt. sāmyatva) kan doshas resulta nin salud, mantang an imbalance (viṣamatva) nagbubunga nin helang. Tinatratar sa Ayurveda an pagbanga nin medisina sa walong elementong kanonikal. An mga doktor sa Ayurveda naggibo nin manlainlain na pag - andam asin prosedimiento sa operasyon poon sa kapinonan kan ordinaryong kapanahonan. '<ref name="shar-hist">{{Cite book|title=History of Medicine in India|last=Sharma|first=Priya Vrat|date=1992|publisher=Indian National Science Academy|location=New Delhi}}</ref>

Mayo nin toltol na ebidensya na an Ayurveda epektibo sa pagbulong sa kanser. May mga preparasyon sa Ayurveda na nakuang igwa nin lead, merkuryo, asin arseniko, an mga bagay na aram na nakadadanyar sa mga tawo. An 2008 na pag-adal nakakua kan tulong importansya sa haros 21% kan E.U. asin Indian-manufactured patent Ayurvedic na bulong naipabakal sa paagi kan Internet.<ref name="Saper2008">{{Cite journal|last1=Saper RB|title=Lead, mercury, and arsenic in US- and Indian-manufactured medicines sold via the internet}}</ref> Dai aram an mga implikasyon sa salud kan publiko kan siring na mga contaminants na metal sa India.<ref name="Saper2008" />

== Toltolan ==
{{reflist|2}}
{{stub}}
An Ayurveda iyo an saróng sistema nin alternatibong medisina na igwang historikal na gamot sa subkontinente kan India. An teoriya asin pagpraktis nin Ayurveda iyo an pseudosiyentipiko. Si Ayurveda praktis na gayo sa Indya asin Nepal, kun saen mga 80% kan populasyon gamit ini.

An mga pagbulong sa Ayurveda nagkakalaenlaen asin nag - ebolusyon nin labing duwang milennia. Kaiba sa mga terapi an mga bulong na herbal, espesyal na pagkakan, meditasyon, yoga, laxative, enemas, asin lana medikal. An mga preparasyon sa Ayurveda sa parati basado sa komplikadong mga elemento nin herbal, mineral, asin metal (posibleng sa irarom kan impluwensiya kan inot na alkimiya kan Indya o rasashastra). An suanoy na mga tekstong Ayurveda nagtokdo man nin mga pamamaagi sa operasyon, kaiba an rhinoplasty, kidney stone extraction, sutures, asin pagkua nin ibang mga banyagang bagay.

An pangenot na klasikong mga tekstong Ayurveda nagpopoon sa mga kasaysayan kan pagpaabot nin medikal na kaaraman hale sa mga dios pasiring sa mga sage, dangan sa mga doktor na tawo. An inimprentang mga edisyon kan Sushruta Samhita (Sushruta's Compendium), ginamit an libro bilang mga katokdoan kan Dhanvantari, Hindung dios nin Ayurveda, na inapod na Hadeng Divodāsa kan Varanasi, sa sarong grupo nin mga doktor, kaiba si Sushruta.Dhanvantari. (2010). In Encyclopædia Britannica. Retrieved 4 August 2010, from Encyclopædia Britannica Online Minsan siring, an pinakadaan na mga manuskrito kan libro dai iiniba an estrukturang ini, na direktang iinatribwir an gibohon ki Hadeng Divodāsa. Sa paagi kan marahay na mga proseso nin modernisasyon asin globalisasyon, an Ayurveda ibinagay para sa pagkonsumo sa Solnopan, nangorogna ni Baba Hari Das kan mga 1970 asin ni Maharishi Ayurveda kan mga 1980. Mga ebidensiyang historikal para sa mga tekstong Ayurveda, nagluwas an mga termino asin konsepto gikan sa katahawan kan enot na milenyo BCE hasta 2011.

Sa mga tekstong Ayurveda, idinoon an pagkatimbang ni Dosha, asin an pagpugol sa natural na sadol ibinibilang na bakong marahay an salud asin naghihingakong nagbubunga nin helang. An mga tratado sa Ayurveda naglaladawan nin tolong elementong doshas viz. vāta, pitta asin kapha, asin estado na an pagkatimbang (Skt. sāmyatva) kan doshas resulta nin salud, mantang an imbalance (viṣamatva) nagbubunga nin helang. Tinatratar sa Ayurveda an pagbanga nin medisina sa walong elementong kanonikal. An mga doktor sa Ayurveda naggibo nin manlainlain na pag - andam asin prosedimiento sa operasyon poon sa kapinonan kan ordinaryong kapanahonan. '

Mayo nin toltol na ebidensya na an Ayurveda epektibo sa pagbulong sa kanser. May mga preparasyon sa Ayurveda na nakuang igwa nin lead, merkuryo, asin arseniko, an mga bagay na aram na nakadadanyar sa mga tawo. An 2008 na pag-adal nakakua kan tulong importansya sa haros 21% kan E.U. asin Indian-manufactured patent Ayurvedic na bulong naipabakal sa paagi kan Internet. Dai aram an mga implikasyon sa salud kan publiko kan siring na mga contaminants na metal sa India.

 Toltolan