Sang Thong
[[Ladawan:รูปหล่อเงาะป่าและตัวละครจากวรรณคดีเรื่อง_"สังข์ทอง".jpg|thumb|Eskultura na naglaladawan kan Prinsipe na nakadisgusto bilang Chao Ngo, sa [[King Rama II Memorial Park]]]]
An '''Sang Thong''' (  'bulawan na konko'), ''An Prinsipe kan Bulawan na Konko'' <ref>Brandon, James R. Review of Asian Theatre: A Review of Current Scholarship, by Leonard C. Pronko, Lois Wheeler Snow, Colin Mackerras, Chung-wen Shih, Roger B. Bailey, Wu Han, C. C. Huang, et al. In: ''Educational Theatre Journal'' 28, no. 3 (1976): 428. https://doi.org/10.2307/3206443.</ref> o ''Phra Sang Thong'' <ref>{{Cite book|title=Tales from Old Siam|last=Urquhart|first=W. A. M.|date=1963|publisher=Progress Publishing Company|pages=73–85}}</ref> sarong osipon kan Sur-subangan na Asya na inspirasyon gikan sa [[Paññāsa Jātaka]], an librong ini nin kadunungan sarong kanonikal na koleksyon nin mga suanoy na osipon na isinaysay sa Thailand. Sa [[Tailandya|Thai]] na bersyon kaini, ini nag-eestorya kan sarong prinsipe na nagkaigwa nin bulawan na lalawgon, nagsulot nin disguise, naagom nin sarong prinsesa asin ilinigtas an kahadean kan saiyang panugangan na lalaki. <ref>Thanapol (Lamduan) Chadchaidee. ''[https://books.google.com/books?id=41h-1fNjTx8C&dq=%22phra+sang+thong%22&pg=PA175 Fascinating Folktales of Thailand]''. BangkokBooks, 2011. pp. 165-177.</ref>

== Sumaryo ==
Si Hadeng Yotsawimon igwa nin duwang agom, an enot an pangaran Chantathevi, an ikaduwa Suwanchampa. Nag-aki siya nin sarong kuhol. An saiyang ikaduwang agom nagkunsabo na palayason an saiyang karibal asin an saiyang aking lalaki sa palasyo.

An ina asin aking lalaki pinalayas sa kahadean asin nagpaili sa sarong gurang nang mag-agom. An saiyang ina binabari an saiyang kuhol. Naghale siya asin inako nin sarong higante. Sarong aldaw, naglukso siya sa sarong bulawan na bubon asin an saiyang hawak nagkaigwa nin bulawan na itsura. Kinua niya an mga kayamanan kan higante: sarong maskara, sarong padis nin sapatos na naglalayog asin sarong kutsilyo na may duwang tarom. Nagsagin-sagin siya nin "sarong pangit na maskara" asin inaapod an saiyang sadiri na Chao Ngo. (sa ibang istorya, an maskara sinasabing kan mga tawong Ngor o sarong [[Negrito]], asin siya ilinaladawan na may itom na kublit). <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/dievoelkerdesoe04bastgoog/page/n366/mode/1up|title=Die Völker des östlichen Asien|last=Bastian|first=Adolf|date=1868|publisher=Hermann Costenoble|volume=4|location=Jena|pages=350–352|author-link=Adolf Bastian}}</ref> <ref>Brandon, James R. ''Theatre in Southeast Asia''. Cambridge, Mass., Harvard University Press, 1974 [1967]. p. 100. {{ISBN|0-674-87587-7}}.</ref> <ref>Porath, Nathan. "Developing Indigenous Communities into Sakais: South Thailand and Riau". In: ''Tribal Communities in the Malay World: Historical, Cultural and Social Perspectives''. Edited by Geoffrey Benjamin and Cynthia Chou. Singapore: ISEAS Publishing, 2002. p. 102. https://doi.org/10.1355/9789812306104-006</ref>

(Sa saro pang bersyon na Thai, an prinsipe nakadulag dara an mga kayamanan hale sa saiyang inampon na ina, na an pangaran Panturat, na nagadan huli sa sarong pusong nabari). <ref>Brandon, James R. ''Theatre in Southeast Asia''. Cambridge, Mass., Harvard University Press, 1974 [1967]. p. 100. {{ISBN|0-674-87587-7}}.</ref>

An saiyang sunod na pag-ontok iyo an Kahadean nin Samon, na pinamamahalaan ni Thao Samon, kun saen siya nag-abot sa panahon nin sarong pagpili nin mga paraagom kan ikapitong aking babae ni Hadeng Samon, na an pangaran Rodjana (Nang Rochana). Sa panahon kan pagpili, siya dapat na mag-apon nin sarong garland nin mga burak sa saiyang paraagom. Si Chao Ngo yaon duman sa tahaw kan kadaklan. Nahihiling siya ni Nang Rochana sa paagi kan pagsagin-sagin, alagad an gabos na iba pa nahihiling siya bilang sarong pangit na tawo. Itinapok niya saiya an garland nin mga burak, na minamarka kan saiyang pagpili nin agom. Pinalayas kan hade an saiyang aking babae pagkatapos kan saindang kasal sa sarong harong sa oma nin paroy. <ref>{{Cite journal|last=Giles|first=Francis Henry|author-link=:th:พระยาอินทรมนตรีศรีจันทรกุมาร (ฟรานซิส เฮนรี ไจลส์)|title=Some gleanings of manners and customs of the Chinese people as revealed in historical narratives and novels|journal=[[Journal of the Siam Society]]|volume=20|issue=3|date=1926–1927|page=234-235|url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2020/02/JSS_020_3b_PhyaIndraMontri_MannersAndCustomsOfChinesePeople.pdf}}</ref>

Tanganing baloon an kakayahan kan saiyang pitong manugang na lalaki, hinagad nia sa sainda na mag-ayam nin sarong usa sa kagurangan. An mga bayaw nagsakay pasiring sa kagubatan, mantang si Sang Thong hinahale an saiyang disgusto, ipinapahiling an saiyang bulawan na kublit asin inaakit an lambang usa sa saiyang sadiri. Nahiling kan mga bayaw ni Sang Thong na an misteryosong lalaking may bulawan na kublit igwa nin mga layas na hayop sa palibot niya, asin hinagad saiya na maghiras nin nagkapira sa sainda. Nag-oyon si Sang Thong na tugutan an saiyang mga bayaw na magkaigwa nin nagkapira sa mga hayop, karibay kan saindang pagputol nin sarong pidaso kan saindang mga talinga. Sunod, pinagbotan sinda kan hade na magdara sa saiya nin sanggatos na sira. An mga bayaw nagduman tanganing magdakop nin mga sira para sa saindang hade. Si Sang Thong, sa saiyang bulawan na itsura, inapod an gabos na sira hale sa salog, asin an saiyang mga bayaw na lalaki nagsabat saiya asin naghagad nin nagkapira sa saiyang nadakop. Arog kan dati, nag-oyon si Sang Thong na pabayaan sindang magkaigwa kan mga sira, basta putolon ninda an sarong parte kan saindang dungo.

Sa katapusan, inaagyat [[Indra|ni Indra]] an Kahadean nin Samon. Si Prinsipe Sangthong naghale kan saiyang pagsaginsagin, nagkua kan saiyang tunay na porma asin dinaog si Indra sa sarong kawat. Minidbid siya kan hade nin Samon bilang saiyang manugang na lalaki asin itinao saiya an kahadean. <ref>Thitathan, Siraporn. “Different Family Roles, Different Interpretations of Thai Folktales”. In: ''Asian Folklore Studies'' 48, no. 1 (1989): 11-12. https://doi.org/10.2307/1178531.</ref> <ref>Bhirasri, Silpa; Thailand. Krom Sinlapākō̜n. ''[https://books.google.com/books?id=H4AeAAAAMAAJ&q=%22phra+sang+thong%22 The Origin and Evolution of Thai Murals: Edifices containing murals. Catalogue of murals in the Silpakorn Gallery]''. Fine Arts Department, 1959. pp. 22, 36.</ref> <ref>Leksukhum, Santi. ''[https://books.google.com/books?id=CMHqAAAAMAAJ&q=%22prince+of+the+golden+conch%22 Temples of Gold: Seven Centuries of Thai Buddhist Paintings]''. George Braziller, 2000. p. 249. {{ISBN|9780807614761}}.</ref>

Sa sarong epilogo kan istorya, an saiyang tunay na ina nagduman sa Kahadean nin Samon, na ngonyan pinamamahalaan ni Sang Thong, asin nagtatrabaho bilang paraluto. Isinurat niya an saindang pinagsararong kasaysayan sa sarong kalabasa asin namidbid kan hade an saiyang ina. <ref>Boisselier, Jean. ''[https://books.google.com/books?id=lgMlAQAAMAAJ&q=%22prince+of+the+golden+conch%22 Thai Painting]''. Translated by Janet Seligman. Kodansha International, 1976. p. 170. {{ISBN|9780870112805}}.</ref> <ref>"Sang Tong or The Golden Conch". In: Coombs, Andrew. ''Folktales from the land of smiles''. Bangkok, Thailand: Editions Duang Kamol; Distributors, Book Wholesales House (Thailand), 1994. pp. 63-78.</ref> <ref>"Sang Tong as the Ngok Baa". In: Coombs, Andrew. ''Folktales from the land of smiles''. Bangkok, Thailand: Editions Duang Kamol; Distributors, Book Wholesales House (Thailand), 1994. pp. 79-98.</ref>

== Pag-uswag ==
An pinakaenot na nasusurat na bersyon kan osipon minalataw bilang an ''Suvarna-Sangkha Jataka'' story sa [[Paññāsa Jātaka]], sarong bakong kanonikal na koleksyon nin mga istorya kan mga nakaaging buhay ni [[Siddhartha Gautama|Buddha]] ( [[jataka tales]] ) na isinurat sa [[Pali language|Pali]] asin tinipon kan mga ika-15-16 na siglo sa [[Chiang Mai|Chiang Main]], ngonian sa [[Northern Thailand|Thailand]] . Bago kaidto, an istorya posibleng parte kan [[Oral tradition|berbal na tradisyon]] sa mga lugar kan presenteng Thailand asin sa mga kataraid na nasyon kaini. <ref name="Yousof">Yousof, Ghulam Sarwar. ''[https://books.google.com/books?id=8GdWCwAAQBAJ&dq=%22prince+of+the+golden+conch%22&pg=PA16 Traditional Malay Theatre]''. PTS Publications & Distributors Sdn Bhd, 2016. p. 16. {{ISBN|9789670685717}}.</ref> <ref>{{Cite journal|last=Foley|first=Kathy|title=Staging 'Raja Tangkai Hati' at Istana Budaya: Modernizing Malaysian 'Mak Yong'|volume=29|date=2012}}</ref> <ref>{{cite conference|first=Suvanna|last=Kriengkraipetch|chapter=Woman-Warriors: Dual images in modern Thai literature|title=Significant Others: Gender and Culture in Film and Literature, East and West: Selected Conference Papers|editor1=William E. Burgwinkle|editor2=Glenn Man|editor3=Valerie Wayne|publisher=[[University of Hawaii Press]]|date=1993|page=44 (footnote nr. 12)|quote=''Sang Thong'' was a work of dramatic literature written by King Rama II. The origin of this story is the jataka tale called ''Suwannasang Chadok'', which is believed to be a folktale well-known among the people in Southeast Asia.|isbn=9780824815646}}</ref> An osipon pig-adaptar sa ''[[lakhon nok]]'' play format, asin an mga yaon pang mga pidaso na may petsa kan huring [[Ayutthaya period|panahon kan Ayutthaya]] (huring ika-17 siglo – 1767) aram. <ref>{{Cite book|title=Dance, drama, and theatre in Thailand: the process of development and modernization|last=Rutnin|first=Mattani Mojdara|date=1996|publisher=Silkworm Books|location=Chiang Mai, Thailand|page=45|quote=The most popular ''lakhon nok'' plays of the Ayudhaya period were ''Manohra and Phra Suthon'', ''Khawi'', ''Maniphichai'', ''Sangthong'', ''Sangsinchai'', ''Suwannahong'', and ''Chaiyachet''.}}</ref> An pinakamidbid na nakasurat na bersyon iyo idtong ''lakhon nok'' na inaatribwir ki Hadeng [[Rama II]] . <ref>Reynolds, C. J. (2003). "Review article: Tai-land and its others [Review of Civility and Savagery: Social Identity in Tai States, by A. Turton]". In: ''South East Asia Research'', 11(1): 119. http://www.jstor.org/stable/23750097</ref> <ref>Prapatthong, Songsri. ''[https://books.google.com/books?id=jNiRAiDqTAMC&q=%22phra+sangthong%22 Heritage of Thai Culture]''. Fine Arts Department, 1993. p. 253. {{ISBN|9789744250049}}.</ref>

An osipon padagos na nagkakaigwa nin popularidad sa Thailand, na saro sa mga pinakamidbid na osipon asin sarong pangenot na halimbawa kan genre nin mga istoryang ''[[chak chak wong wong]]'' . <ref>Thitathan, Siraporn. “Different Family Roles, Different Interpretations of Thai Folktales”. In: ''Asian Folklore Studies'' 48, no. 1 (1989): 11. https://doi.org/10.2307/1178531.</ref> Ini minalataw sa manlaen-laen na porma nin media, piglaladawan sa mga mural ni [[Wat Phra Singh]] sa Chiang Mai, <ref>Bhirasri, Silpa; Thailand. Krom Sinlapākō̜n. ''[https://books.google.com/books?id=H4AeAAAAMAAJ&q=%22phra+sang+thong%22 The Origin and Evolution of Thai Murals: Edifices containing murals. Catalogue of murals in the Silpakorn Gallery]''. Fine Arts Department, 1959. pp. 19, 22, 36.</ref> <ref>Ringis, Rita. ''[https://books.google.com/books?id=BG_qAAAAMAAJ&q=%22prince+of+the+golden+conch%22 Thai Temples and Temple Murals]''. Oxford University Press, 1990. pp. 117-118. {{ISBN|9780195889338}}.</ref> asin pig-adaptar para sa manlaen-laen na modernong literatura asin popular na media. <ref>{{cite web|title=The tale of Sang Thong|url=http://ich.culture.go.th/index.php/en/ich/folk-literature/252-folk/218-the-tale-of-sang-thong|website=Intangible Cultural Heritage|publisher=Ministry of Culture|access-date=1 October 2021|language=en|date=2010}}</ref>

== Ikalat ==
An mga pagkakaiba kan osipon makukua sa mga kataraid na nasyon kan Thailand sa [[Habagatan-subangan na Asya|Sur-subangan na Asya]] . <ref>{{cite journal|last1=Foley|first1=Kathy|first2=Sabzali Musa|last2=Kahn|title=Staging 'Raja Tangkai Hati' at Istana Budaya: Modernizing Malaysian 'Mak Yong'|journal=Asian Theatre Journal|volume=29|issue=2|date=2012|page=432|doi=10.1353/atj.2012.0043|jstor=23359522}}</ref><ref>{{cite book|title=Theatre in Southeast Asia|last=Brandon|first=James R.|date=1974|publisher=[[Harvard University Press]]|isbn=0-674-87587-7|location=Cambridge, Mass.|page=23|orig-year=1967}}</ref><ref>{{cite journal|last=Yousof|first=Ghulam Sarwar|title=The Ancient Malay Dance Theatre|journal=Asian Studies|volume=20|date=1982|page=112|url=https://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-20-1982/yousof.pdf}}</ref>Susog ki James R. Brandon, si Fern Ingersoll nakanompong nin kadakol na mga pagtratar sa literatura kan osipon ni ''Sang Thong'' sa bilog na rehiyon na ini. <ref>Brandon, James R. Review of Asian Theatre: A Review of Current Scholarship, by Leonard C. Pronko, Lois Wheeler Snow, Colin Mackerras, Chung-wen Shih, Roger B. Bailey, Wu Han, C. C. Huang, et al. Educational Theatre Journal 28, no. 3 (1976): 428. https://doi.org/10.2307/3206443.</ref>

Si J. Leyden asin si Kapitan [[James Low (East India Company officer)|James Low]] nasambitan an pag-eksister nin sarong Indo-Chinese (Siamese) na osipon na may titulong "Hǒi-sang" ("An Prinsipe sa Sarong Conch Shell"), <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=g6yRsrUpWpcC&dq=%22hoi+sang%22+shell&pg=PA124|title=Thai Art and Culture: Historic Manuscripts from Western Collections|last=Ginsburg|first=Henry|date=2000|publisher=[[University of Hawaii Press]]|isbn=978-0-8248-2367-2|page=124}}</ref> kun saen an bida sarong prinsipe na namundag sa sarong [[Turbinella pyrum|chank-shell]], na pinabayaan sa kagubatan asin ilinigtas kan mga [[Nāga]], na tinawan kan The ādas asin Devaswal, sarong goldenship asin Devas nagduduman sa mga pakikipagsapalaran. <ref>{{Cite book|title=Miscellaneous Papers Relating to Indo-China|last=Leyden|first=J.|date=1886|volume=I|page=145|chapter=On the Languages and Literature of the Indo-Chinese Nations|chapter-url=https://books.google.com/books?id=rwsYAAAAYAAJ&dq=%22hoi+sang%22+chinda&pg=PA145}}</ref> <ref>{{cite journal|last=Low|first=J.|date=1839|title=On Siamese literature|journal=Asiatic Researches|volume=23|page=349|url=https://books.google.com/books?id=mYRFAQAAMAAJ&dq=%22hae+sang%22+shell&pg=PA349}}</ref> Susog ki Leyden, an istorya kabali sa "pinakapopular [Cheritras] sa mga T'hay", na igwa nin "parehong mga istorya asin pangyayari" na presente sa mga tawong Rukhéng, Barma asin Malayu. <ref>{{Cite book|title=Miscellaneous Papers Relating to Indo-China|last=Leyden|first=J.|date=1886|volume=I|page=144 (nr. 35)|chapter=On the Languages and Literature of the Indo-Chinese Nations}}</ref>

=== Burma ===
Sa saro pang bersyon kan osipon, na may titulong ''The Snail Prince'' asin hale sa [[Myanmar|Burma]], an reyna nangaki nin sarong kuhol, na nakatakot sa saiyang agom. Pinagbotan niya an reyna na ibaba sa sarong hababang istasyon asin iapon an kuhol sa salog. An kuhol ilinigtas nin sarong ogress (o ogress queen) asin nagin sarong tawong aking lalaki. Kan siya magin sarong hoben, an ogress tinatawan siya nin sarong kapa na nagpapagin sarong hunchback saiya, tanganing itago an saiyang itsura; sarong mahika na sungkod asin ipinadara siya sa sarong kahadean nin tawo. Nagtatrabaho siya bilang paraataman nin baka sa siyudad. Kun an pinakanguhod na aking babae kan hade kan siudad na ini gustong mag-agom, sia nag-aapon nin sarong garlanda nin mga burak na nahuhulog sa ngonyan tawo nang prinsipe nin kuhol. Nag-agom sinda. An saiyang panugangan na lalaki nagtao nin trabaho para sa saiyang mga manugang na lalaki, asin an hoben na nakakulong nakagibo kaiyan. Ipinahayag niya an saiyang tunay na itsura bilang sarong bulawan na prinsipe asin nagsalihid sa saiyang panugangan na lalaki. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6fQSAQAAIAAJ&q=%22phra+sang+thong%22|title=Folk Tales from Kammu|last=Swahn|first=Jan-Öjvind|last2=Lindell|first2=Kristina|date=1989|publisher=[[Curzon Press]]|isbn=9780700702145|volume=4|page=25|author-link=:sv:Jan-Öjvind Swahn}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fQ_3tjgM8LcC&dq=%22the+snail+prince%22&pg=PA158|title=Narrative Structures in Burmese Folk Tales|last=Lwin|first=Soe Marlar|date=2010|publisher=[[Cambria Press]]|isbn=9781621968658|location=Amherst, New York|pages=157–158}}</ref>

=== Mga taga Palaung ===
Sa sarong osipon kan Burma gikan sa [[Palaung people|mga taga-Palaung]], "Принц-улитка" ("Principe-Kuhol"), an sarong hade igwa nin pitong reyna. Sarong banggi, an enot na reyna nagkaigwa nin pambihirang pangaturugan na saiyang pig-interpretar bilang sarong senyales na madali na siyang mabados. Pakalihis nin siyam na bulan, nangaki siya nin sarong kuhol. Itinapok kan hade an shell sa tubig, asin an salog inanod ini pasiring sa harayong mga gilid. Sarong gurang na mag-agom na daing aki an nakakua kan shell asin dinara ini sa harong. An sarong hobenes minaluwas sa shell, ginigibo an mga trabaho asin minabalik diyan, pagkatapos na magtrabaho an mag-agom. Nadiskobre kan gurang na lalaki an hoben asin inampon siya. Sarong aldaw, an hoben na kuhol nakanompong nin mga tada nin tawo sa irarom kan harong kan mag-agom, asin nakadulag sa paagi nin paggamit nin sarong padis nin mahiwason na sapatos na pagsasadiri kan mag-agom. Naglayog siya pasiring sa sarong harayong kahadean. Nagsulot siya nin pagsaginsagin bilang sarong dukha asin nagduman sa sarong selebrasyon, kun saen an prinsesa nagtitindog sa sarong itinogdok na plataporma kun saen siya mag-aapon nin mga garland nin burak sa saiyang magigin agom. Sarong garland an nahulog sa liog ni Prinsipe-Kuhol asin inagom niya an prinsesa, alagad, kan mahiling an mamondong kamugtakan kan hoben, an mga tawo naherak saiya. An prinsesa asin an saiyang agom nagbalyo sa sarong payag sa luwas kan banwaan, kun saen sinda nagtatrabaho nin maigot. Sarong aldaw, hinale kan prinsipeng kuhol an pagsagin-sagin kan pobreng lalaki asin ipinahiling an saiyang tunay na pagkatawo sa harong kan prinsesa, na dai siya namidbid. Pigprobaran niya ini sa paagi nin pagsabi na, kun siya sarong prinsesa, dapat siyang ipares sa sarong hoben na arog niya. Alagad, an prinsesa nagsayuma saiya sa pagsabi na siya may agom na. Kontento sa bagay na an prinsesa maimbod asin maimbod, an prinsipe nin kuhol naghayag kan saiyang sadiri saiya, asin sinda nag-istar na magkaibanan. Sa katapusan kan osipon, naaraman kan hade an tunay na porma kan saiyang manugang na lalaki asin nominado siya bilang saiyang tagapagmana. <ref>Сказки народов Бирмы [Fairy tales of the Peoples of Burma]. Перевод с бирманского. Составление В. Б. Касевича и Ю. М. Осипова. Примечания В. Б. Касевича. Предисловие Д. В. Деопика. М., Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1976. pp. 312-316, 577 (tale nr. 137). (In Russian)</ref>

Sa saro pang osipon sa Palaung, na tinipon kan antropologong [[Mrs. Leslie Milne|si Mrs. Leslie Milne]] na may titulong ''The White Water-Snail'' ( [[Palaung language|Palaung]] : ''Hō-i k'āū'' ), <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=luNNAAAAMAAJ&q=%22the+white+water-snail%22|title=An elementary Palaung grammar|last=Milne|first=Leslie|date=1921|publisher=Clarendon Press|location=Oxford|pages=146–187}}</ref> an reyna nangaki nin sarong kuhol sa tubig asin itinapok sa sarong salog sakay sa sarong baroto. Enot siyang nagduong sa kahadean kan Naga, kun saen sinda ilinigtas kan reyna kan dragon, alagad pinalayas giraray sinda kan saiyang agom, an hade kan dragon. An reyna nin tawo nagduman sa daga nin mga demonyo, kun saen an sarong babaeng demonyo kinua asin pinadakula an ogbon na kuhol sa tubig, na nagin hoben na tawo pakalihis nin pitong bulan. An (ngonyan tawo) na aking kuhol nadiskubre an mga tulang kan mga biktima kan saiyang inampon na ina, nagkua nin mga gubing hale sa saiyang bodega, naghabon nin nagkapirang elemento nin naturalesa sa saiyang hardin (tubig, kalayo asin doros) asin naglayog pasiring sa kahadean nin Chambanagō. Sa kahadean na ini, an namamayo igwa nin solong aking babae, sarong magayon na prinsesa, na kadakol na mga prinsipe an nagduman sa korte. An hade nagdesisyon na magtogdok nin sarong halangkaw na torre asin ibugtak duman an saiyang aking babae, dangan magtipon nin sarong kadaklan nin mga parahagad tanganing siya mag-apon nin sarong hood (sarong turbante, sa ibang traduksiyon) sa saiyang piniling parahagad, imbes na sarong garland. An tawong kuhol na lalaki nag-ayon sa pagtiripon, alagad, huli sa saiyang hamot, pinalayas niya an mga tawo. An prinsesa nagsabi nin pamibi asin itinapok an hood, na nahulog sa snail boy. An hade naanggot sa saiyang pagpili, alagad an prinsesa pigkokonsiderar ining saiyang karma, asin pinalayas sa luwas kan banwaan kaiba an saiyang hamak na agom. Sa kadukhaan, an aking kuhol nagtogdok nin sarong payag na gibo sa [[Palm leaves|mga dahon nin palma]] bilang saindang harong, asin giniyahan an prinsesa pasiring sa sarong natatagong kababan nin mga hiyas asin bulawan. Nag-apod sinda nin sarong "kagurangnan kan mga kariton" tanganing darahon an bulawan asin mahalagang mga hiyas pasiring sa siyudad, kun saen nagkua sinda nin mga surugoon tanganing magtogdok sainda nin sarong palasyo. Pagkatapos na maitugdok an saindang bagong harong, an aking lalaki na kuhol naghagad sa saiyang agom na mag-abante asin imbitaran an saiyang mga magurang sa saindang harong, mantang siya nagdadanay duman huli sa kasusupgan. Pagkatapos na maghale an prinsesa, an aking lalaki na kuhol nagbago kan saiyang sadiri sa sarong guwapo na tawo na may magagayon na gubing, arog kan sarong "kagurangnan nin mga espiritu", na dai namidbid kan prinsesa kan siya magbalik kaiba an hade asin reyna. Ipinapahiling kan kagurangnan kan mga espiritu sa prinsesa an dyaket na ogress na hinabon niya sa saiyang inampon na ina asin pinatunayan na siya an hamak na aking kuhol. An mga takot kan prinsesa nawara asin binendisyonan kan saiyang mga magurang an saindang pag-agom. <ref>{{Cite book|title=Studies in Japanese Folklore|last=Matsumoto|first=Nobuhiro|date=1963|publisher=Indiana University Press|editor-last=Dorson|editor-first=Richard|location=Bloomington|pages=157–158|chapter=Japanese Metalworkers: A Possible Source for their Legends|author-link=:ja:松本信廣}}</ref> <ref>{{Cite book|title=The legend and cult of Upagupta: Sanskrit Buddhism in north India and Southeast Asia|last=Strong|first=John S.|date=1992|publisher=[[Princeton University Press]]|location=Princeton, N.J.|pages=224–225|author-link=John S. Strong}}</ref>

== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}

== Dugang na pagbasa ==

* Kuo, William. ''[https://eprints.soas.ac.uk/28909/1/10673093.pdf Sang Thǫng: Sarong Pag-aadal sa mga Paagi nin Komposisyon na may Sarong Ingles na Traduksiyon kan Rama II na Teksto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250422051722/https://eprints.soas.ac.uk/28909/1/10673093.pdf |date=2025-04-22 }}'' . School of Oriental and African Studies, Unibersidad kan London, 1976. Tesis sa Doktor.
* Rama II; Ingersoll, Fern S.; Sukhphun, Bunson. ''[https://books.google.com/books?id=QRfQAgAAQBAJ Sang thong sarong bayle-drama gikan sa Thailand]'' . Rutland, Vt., CE Tuttle Co. [1973]
* Saeng-Arunchalaemsuk, Suprawee (2018). “พระสังข์ : การผจญภัยของีรบุรุษ (Phra Sang: An Paglakbay kan Bayani)”. Sa: วารสารมนุษยศาสตร์ละสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี (Journal of Humanities and Social Sciences, 2019): 185-206. https://e-journal.sru.ac.th/index.php/jhsc/article/view/889 . (Sa Thai)
* Watcharaporn Distapan (2002). ''An klase nin osipon na Sang Thong: An popularidad asin reproduksyon kaini'' . Tesis kan Master's of Arts. Bangkok: Chulalongkorn University. (Sa Thai)

== Mga panluwas na sumpay ==
[https://vajirayana.org/%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%99%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%82%E0%B9%8C%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%87 บทละครนอกเรื่องสังข์ทอง], bilog na teksto kan edisyon ni King Rama II sa Vajariyana Digital Library
An Sang Thong (  'bulawan na konko'), An Prinsipe kan Bulawan na Konko Brandon, James R. Review of Asian Theatre: A Review of Current Scholarship, by Leonard C. Pronko, Lois Wheeler Snow, Colin Mackerras, Chung-wen Shih, Roger B. Bailey, Wu Han, C. C. Huang, et al. In: Educational Theatre Journal 28, no. 3 (1976): 428. https://doi.org/10.2307/3206443. o Phra Sang Thong  sarong osipon kan Sur-subangan na Asya na inspirasyon gikan sa Paññāsa Jātaka, an librong ini nin kadunungan sarong kanonikal na koleksyon nin mga suanoy na osipon na isinaysay sa Thailand. Sa Thai na bersyon kaini, ini nag-eestorya kan sarong prinsipe na nagkaigwa nin bulawan na lalawgon, nagsulot nin disguise, naagom nin sarong prinsesa asin ilinigtas an kahadean kan saiyang panugangan na lalaki. Thanapol (Lamduan) Chadchaidee. Fascinating Folktales of Thailand. BangkokBooks, 2011. pp. 165-177.

 Sumaryo 
Si Hadeng Yotsawimon igwa nin duwang agom, an enot an pangaran Chantathevi, an ikaduwa Suwanchampa. Nag-aki siya nin sarong kuhol. An saiyang ikaduwang agom nagkunsabo na palayason an saiyang karibal asin an saiyang aking lalaki sa palasyo.

An ina asin aking lalaki pinalayas sa kahadean asin nagpaili sa sarong gurang nang mag-agom. An saiyang ina binabari an saiyang kuhol. Naghale siya asin inako nin sarong higante. Sarong aldaw, naglukso siya sa sarong bulawan na bubon asin an saiyang hawak nagkaigwa nin bulawan na itsura. Kinua niya an mga kayamanan kan higante: sarong maskara, sarong padis nin sapatos na naglalayog asin sarong kutsilyo na may duwang tarom. Nagsagin-sagin siya nin "sarong pangit na maskara" asin inaapod an saiyang sadiri na Chao Ngo. (sa ibang istorya, an maskara sinasabing kan mga tawong Ngor o sarong Negrito, asin siya ilinaladawan na may itom na kublit).  Brandon, James R. Theatre in Southeast Asia. Cambridge, Mass., Harvard University Press, 1974 [1967]. p. 100. . Porath, Nathan. "Developing Indigenous Communities into Sakais: South Thailand and Riau". In: Tribal Communities in the Malay World: Historical, Cultural and Social Perspectives. Edited by Geoffrey Benjamin and Cynthia Chou. Singapore: ISEAS Publishing, 2002. p. 102. https://doi.org/10.1355/9789812306104-006

(Sa saro pang bersyon na Thai, an prinsipe nakadulag dara an mga kayamanan hale sa saiyang inampon na ina, na an pangaran Panturat, na nagadan huli sa sarong pusong nabari). Brandon, James R. Theatre in Southeast Asia. Cambridge, Mass., Harvard University Press, 1974 [1967]. p. 100. .

An saiyang sunod na pag-ontok iyo an Kahadean nin Samon, na pinamamahalaan ni Thao Samon, kun saen siya nag-abot sa panahon nin sarong pagpili nin mga paraagom kan ikapitong aking babae ni Hadeng Samon, na an pangaran Rodjana (Nang Rochana). Sa panahon kan pagpili, siya dapat na mag-apon nin sarong garland nin mga burak sa saiyang paraagom. Si Chao Ngo yaon duman sa tahaw kan kadaklan. Nahihiling siya ni Nang Rochana sa paagi kan pagsagin-sagin, alagad an gabos na iba pa nahihiling siya bilang sarong pangit na tawo. Itinapok niya saiya an garland nin mga burak, na minamarka kan saiyang pagpili nin agom. Pinalayas kan hade an saiyang aking babae pagkatapos kan saindang kasal sa sarong harong sa oma nin paroy. 

Tanganing baloon an kakayahan kan saiyang pitong manugang na lalaki, hinagad nia sa sainda na mag-ayam nin sarong usa sa kagurangan. An mga bayaw nagsakay pasiring sa kagubatan, mantang si Sang Thong hinahale an saiyang disgusto, ipinapahiling an saiyang bulawan na kublit asin inaakit an lambang usa sa saiyang sadiri. Nahiling kan mga bayaw ni Sang Thong na an misteryosong lalaking may bulawan na kublit igwa nin mga layas na hayop sa palibot niya, asin hinagad saiya na maghiras nin nagkapira sa sainda. Nag-oyon si Sang Thong na tugutan an saiyang mga bayaw na magkaigwa nin nagkapira sa mga hayop, karibay kan saindang pagputol nin sarong pidaso kan saindang mga talinga. Sunod, pinagbotan sinda kan hade na magdara sa saiya nin sanggatos na sira. An mga bayaw nagduman tanganing magdakop nin mga sira para sa saindang hade. Si Sang Thong, sa saiyang bulawan na itsura, inapod an gabos na sira hale sa salog, asin an saiyang mga bayaw na lalaki nagsabat saiya asin naghagad nin nagkapira sa saiyang nadakop. Arog kan dati, nag-oyon si Sang Thong na pabayaan sindang magkaigwa kan mga sira, basta putolon ninda an sarong parte kan saindang dungo.

Sa katapusan, inaagyat ni Indra an Kahadean nin Samon. Si Prinsipe Sangthong naghale kan saiyang pagsaginsagin, nagkua kan saiyang tunay na porma asin dinaog si Indra sa sarong kawat. Minidbid siya kan hade nin Samon bilang saiyang manugang na lalaki asin itinao saiya an kahadean. Thitathan, Siraporn. “Different Family Roles, Different Interpretations of Thai Folktales”. In: Asian Folklore Studies 48, no. 1 (1989): 11-12. https://doi.org/10.2307/1178531. Bhirasri, Silpa; Thailand. Krom Sinlapākō̜n. The Origin and Evolution of Thai Murals: Edifices containing murals. Catalogue of murals in the Silpakorn Gallery. Fine Arts Department, 1959. pp. 22, 36. Leksukhum, Santi. Temples of Gold: Seven Centuries of Thai Buddhist Paintings. George Braziller, 2000. p. 249. .

Sa sarong epilogo kan istorya, an saiyang tunay na ina nagduman sa Kahadean nin Samon, na ngonyan pinamamahalaan ni Sang Thong, asin nagtatrabaho bilang paraluto. Isinurat niya an saindang pinagsararong kasaysayan sa sarong kalabasa asin namidbid kan hade an saiyang ina. Boisselier, Jean. Thai Painting. Translated by Janet Seligman. Kodansha International, 1976. p. 170. . "Sang Tong or The Golden Conch". In: Coombs, Andrew. Folktales from the land of smiles. Bangkok, Thailand: Editions Duang Kamol; Distributors, Book Wholesales House (Thailand), 1994. pp. 63-78. "Sang Tong as the Ngok Baa". In: Coombs, Andrew. Folktales from the land of smiles. Bangkok, Thailand: Editions Duang Kamol; Distributors, Book Wholesales House (Thailand), 1994. pp. 79-98.

 Pag-uswag 
An pinakaenot na nasusurat na bersyon kan osipon minalataw bilang an Suvarna-Sangkha Jataka story sa Paññāsa Jātaka, sarong bakong kanonikal na koleksyon nin mga istorya kan mga nakaaging buhay ni Buddha ( jataka tales ) na isinurat sa Pali asin tinipon kan mga ika-15-16 na siglo sa Chiang Main, ngonian sa Thailand . Bago kaidto, an istorya posibleng parte kan berbal na tradisyon sa mga lugar kan presenteng Thailand asin sa mga kataraid na nasyon kaini. Yousof, Ghulam Sarwar. Traditional Malay Theatre. PTS Publications & Distributors Sdn Bhd, 2016. p. 16. .   An osipon pig-adaptar sa lakhon nok play format, asin an mga yaon pang mga pidaso na may petsa kan huring panahon kan Ayutthaya (huring ika-17 siglo – 1767) aram.  An pinakamidbid na nakasurat na bersyon iyo idtong lakhon nok na inaatribwir ki Hadeng Rama II . Reynolds, C. J. (2003). "Review article: Tai-land and its others [Review of Civility and Savagery: Social Identity in Tai States, by A. Turton]". In: South East Asia Research, 11(1): 119. http://www.jstor.org/stable/23750097 Prapatthong, Songsri. Heritage of Thai Culture. Fine Arts Department, 1993. p. 253. .

An osipon padagos na nagkakaigwa nin popularidad sa Thailand, na saro sa mga pinakamidbid na osipon asin sarong pangenot na halimbawa kan genre nin mga istoryang chak chak wong wong . Thitathan, Siraporn. “Different Family Roles, Different Interpretations of Thai Folktales”. In: Asian Folklore Studies 48, no. 1 (1989): 11. https://doi.org/10.2307/1178531. Ini minalataw sa manlaen-laen na porma nin media, piglaladawan sa mga mural ni Wat Phra Singh sa Chiang Mai, Bhirasri, Silpa; Thailand. Krom Sinlapākō̜n. The Origin and Evolution of Thai Murals: Edifices containing murals. Catalogue of murals in the Silpakorn Gallery. Fine Arts Department, 1959. pp. 19, 22, 36. Ringis, Rita. Thai Temples and Temple Murals. Oxford University Press, 1990. pp. 117-118. . asin pig-adaptar para sa manlaen-laen na modernong literatura asin popular na media. 

 Ikalat 
An mga pagkakaiba kan osipon makukua sa mga kataraid na nasyon kan Thailand sa Sur-subangan na Asya . Susog ki James R. Brandon, si Fern Ingersoll nakanompong nin kadakol na mga pagtratar sa literatura kan osipon ni Sang Thong sa bilog na rehiyon na ini. Brandon, James R. Review of Asian Theatre: A Review of Current Scholarship, by Leonard C. Pronko, Lois Wheeler Snow, Colin Mackerras, Chung-wen Shih, Roger B. Bailey, Wu Han, C. C. Huang, et al. Educational Theatre Journal 28, no. 3 (1976): 428. https://doi.org/10.2307/3206443.

Si J. Leyden asin si Kapitan James Low nasambitan an pag-eksister nin sarong Indo-Chinese (Siamese) na osipon na may titulong "Hǒi-sang" ("An Prinsipe sa Sarong Conch Shell"),  kun saen an bida sarong prinsipe na namundag sa sarong chank-shell, na pinabayaan sa kagubatan asin ilinigtas kan mga Nāga, na tinawan kan The ādas asin Devaswal, sarong goldenship asin Devas nagduduman sa mga pakikipagsapalaran.   Susog ki Leyden, an istorya kabali sa "pinakapopular [Cheritras] sa mga T'hay", na igwa nin "parehong mga istorya asin pangyayari" na presente sa mga tawong Rukhéng, Barma asin Malayu. 

 Burma 
Sa saro pang bersyon kan osipon, na may titulong The Snail Prince asin hale sa Burma, an reyna nangaki nin sarong kuhol, na nakatakot sa saiyang agom. Pinagbotan niya an reyna na ibaba sa sarong hababang istasyon asin iapon an kuhol sa salog. An kuhol ilinigtas nin sarong ogress (o ogress queen) asin nagin sarong tawong aking lalaki. Kan siya magin sarong hoben, an ogress tinatawan siya nin sarong kapa na nagpapagin sarong hunchback saiya, tanganing itago an saiyang itsura; sarong mahika na sungkod asin ipinadara siya sa sarong kahadean nin tawo. Nagtatrabaho siya bilang paraataman nin baka sa siyudad. Kun an pinakanguhod na aking babae kan hade kan siudad na ini gustong mag-agom, sia nag-aapon nin sarong garlanda nin mga burak na nahuhulog sa ngonyan tawo nang prinsipe nin kuhol. Nag-agom sinda. An saiyang panugangan na lalaki nagtao nin trabaho para sa saiyang mga manugang na lalaki, asin an hoben na nakakulong nakagibo kaiyan. Ipinahayag niya an saiyang tunay na itsura bilang sarong bulawan na prinsipe asin nagsalihid sa saiyang panugangan na lalaki.  

 Mga taga Palaung 
Sa sarong osipon kan Burma gikan sa mga taga-Palaung, "Принц-улитка" ("Principe-Kuhol"), an sarong hade igwa nin pitong reyna. Sarong banggi, an enot na reyna nagkaigwa nin pambihirang pangaturugan na saiyang pig-interpretar bilang sarong senyales na madali na siyang mabados. Pakalihis nin siyam na bulan, nangaki siya nin sarong kuhol. Itinapok kan hade an shell sa tubig, asin an salog inanod ini pasiring sa harayong mga gilid. Sarong gurang na mag-agom na daing aki an nakakua kan shell asin dinara ini sa harong. An sarong hobenes minaluwas sa shell, ginigibo an mga trabaho asin minabalik diyan, pagkatapos na magtrabaho an mag-agom. Nadiskobre kan gurang na lalaki an hoben asin inampon siya. Sarong aldaw, an hoben na kuhol nakanompong nin mga tada nin tawo sa irarom kan harong kan mag-agom, asin nakadulag sa paagi nin paggamit nin sarong padis nin mahiwason na sapatos na pagsasadiri kan mag-agom. Naglayog siya pasiring sa sarong harayong kahadean. Nagsulot siya nin pagsaginsagin bilang sarong dukha asin nagduman sa sarong selebrasyon, kun saen an prinsesa nagtitindog sa sarong itinogdok na plataporma kun saen siya mag-aapon nin mga garland nin burak sa saiyang magigin agom. Sarong garland an nahulog sa liog ni Prinsipe-Kuhol asin inagom niya an prinsesa, alagad, kan mahiling an mamondong kamugtakan kan hoben, an mga tawo naherak saiya. An prinsesa asin an saiyang agom nagbalyo sa sarong payag sa luwas kan banwaan, kun saen sinda nagtatrabaho nin maigot. Sarong aldaw, hinale kan prinsipeng kuhol an pagsagin-sagin kan pobreng lalaki asin ipinahiling an saiyang tunay na pagkatawo sa harong kan prinsesa, na dai siya namidbid. Pigprobaran niya ini sa paagi nin pagsabi na, kun siya sarong prinsesa, dapat siyang ipares sa sarong hoben na arog niya. Alagad, an prinsesa nagsayuma saiya sa pagsabi na siya may agom na. Kontento sa bagay na an prinsesa maimbod asin maimbod, an prinsipe nin kuhol naghayag kan saiyang sadiri saiya, asin sinda nag-istar na magkaibanan. Sa katapusan kan osipon, naaraman kan hade an tunay na porma kan saiyang manugang na lalaki asin nominado siya bilang saiyang tagapagmana. Сказки народов Бирмы [Fairy tales of the Peoples of Burma]. Перевод с бирманского. Составление В. Б. Касевича и Ю. М. Осипова. Примечания В. Б. Касевича. Предисловие Д. В. Деопика. М., Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1976. pp. 312-316, 577 (tale nr. 137). (In Russian)

Sa saro pang osipon sa Palaung, na tinipon kan antropologong si Mrs. Leslie Milne na may titulong The White Water-Snail ( Palaung : Hō-i k'āū ),  an reyna nangaki nin sarong kuhol sa tubig asin itinapok sa sarong salog sakay sa sarong baroto. Enot siyang nagduong sa kahadean kan Naga, kun saen sinda ilinigtas kan reyna kan dragon, alagad pinalayas giraray sinda kan saiyang agom, an hade kan dragon. An reyna nin tawo nagduman sa daga nin mga demonyo, kun saen an sarong babaeng demonyo kinua asin pinadakula an ogbon na kuhol sa tubig, na nagin hoben na tawo pakalihis nin pitong bulan. An (ngonyan tawo) na aking kuhol nadiskubre an mga tulang kan mga biktima kan saiyang inampon na ina, nagkua nin mga gubing hale sa saiyang bodega, naghabon nin nagkapirang elemento nin naturalesa sa saiyang hardin (tubig, kalayo asin doros) asin naglayog pasiring sa kahadean nin Chambanagō. Sa kahadean na ini, an namamayo igwa nin solong aking babae, sarong magayon na prinsesa, na kadakol na mga prinsipe an nagduman sa korte. An hade nagdesisyon na magtogdok nin sarong halangkaw na torre asin ibugtak duman an saiyang aking babae, dangan magtipon nin sarong kadaklan nin mga parahagad tanganing siya mag-apon nin sarong hood (sarong turbante, sa ibang traduksiyon) sa saiyang piniling parahagad, imbes na sarong garland. An tawong kuhol na lalaki nag-ayon sa pagtiripon, alagad, huli sa saiyang hamot, pinalayas niya an mga tawo. An prinsesa nagsabi nin pamibi asin itinapok an hood, na nahulog sa snail boy. An hade naanggot sa saiyang pagpili, alagad an prinsesa pigkokonsiderar ining saiyang karma, asin pinalayas sa luwas kan banwaan kaiba an saiyang hamak na agom. Sa kadukhaan, an aking kuhol nagtogdok nin sarong payag na gibo sa mga dahon nin palma bilang saindang harong, asin giniyahan an prinsesa pasiring sa sarong natatagong kababan nin mga hiyas asin bulawan. Nag-apod sinda nin sarong "kagurangnan kan mga kariton" tanganing darahon an bulawan asin mahalagang mga hiyas pasiring sa siyudad, kun saen nagkua sinda nin mga surugoon tanganing magtogdok sainda nin sarong palasyo. Pagkatapos na maitugdok an saindang bagong harong, an aking lalaki na kuhol naghagad sa saiyang agom na mag-abante asin imbitaran an saiyang mga magurang sa saindang harong, mantang siya nagdadanay duman huli sa kasusupgan. Pagkatapos na maghale an prinsesa, an aking lalaki na kuhol nagbago kan saiyang sadiri sa sarong guwapo na tawo na may magagayon na gubing, arog kan sarong "kagurangnan nin mga espiritu", na dai namidbid kan prinsesa kan siya magbalik kaiba an hade asin reyna. Ipinapahiling kan kagurangnan kan mga espiritu sa prinsesa an dyaket na ogress na hinabon niya sa saiyang inampon na ina asin pinatunayan na siya an hamak na aking kuhol. An mga takot kan prinsesa nawara asin binendisyonan kan saiyang mga magurang an saindang pag-agom.  

 Toltolan 

 Dugang na pagbasa 

 Kuo, William. Sang Thǫng: Sarong Pag-aadal sa mga Paagi nin Komposisyon na may Sarong Ingles na Traduksiyon kan Rama II na Teksto  . School of Oriental and African Studies, Unibersidad kan London, 1976. Tesis sa Doktor.
 Rama II; Ingersoll, Fern S.; Sukhphun, Bunson. Sang thong sarong bayle-drama gikan sa Thailand . Rutland, Vt., CE Tuttle Co. [1973]
 Saeng-Arunchalaemsuk, Suprawee (2018). “พระสังข์ : การผจญภัยของีรบุรุษ (Phra Sang: An Paglakbay kan Bayani)”. Sa: วารสารมนุษยศาสตร์ละสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี (Journal of Humanities and Social Sciences, 2019): 185-206. https://e-journal.sru.ac.th/index.php/jhsc/article/view/889 . (Sa Thai)
 Watcharaporn Distapan (2002). An klase nin osipon na Sang Thong: An popularidad asin reproduksyon kaini . Tesis kan Master's of Arts. Bangkok: Chulalongkorn University. (Sa Thai)

 Mga panluwas na sumpay 
บทละครนอกเรื่องสังข์ทอง, bilog na teksto kan edisyon ni King Rama II sa Vajariyana Digital Library