Dahomey Amazons

[[Ladawan:Dahomey_amazon2.jpg|too|thumb|350x350px|An Dahomey Mino noong 1890]]
An '''Dahomey Amazons''' ([[:en:Fon_language|Fon]]: '''Agojie''', '''Agoji''', '''Mino''', o '''Minon''') sarong [[Fon]] gabos na regimen militar kan Kahadean nin [[Dahomey]] (sa ngunyan iyo an [[Benin]], West Africa) na nag'eestar poon ika-17 na siglo sagkod sa huring parte kan ika-19 na siglo. Sinda an hukbo nin mga babae sa presenteng kasaysayan.<ref>{{Cite news|first=Danielle|last=Paquette|title=They were the world's only all-female army. Their descendants are fighting to recapture their humanity.|language=en-US|newspaper=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/world/2021/08/26/amazons-dahomey-benin/|issn=0190-8286}}</ref> ngaran na Amazons kan mga Europeo sa Solnopan na nakaatubang sainda, huli sa estorya manongod sa babaeng parapakilaban nin Amazon sa mitolohiyang Griego. 

An pagbutwa nin sarong biyong regiment militar resulta kan populasyon na kalalakihan ni Dahomey na napapaatubang sa halangkaw na mga kaapil sa orog na parati an kadahasan asin pakigera sa mga estadong Solnopan Aprika. nagbunga kan pagigin saro sa nangengenot na estado sa negosyo nin oripon kaiba an [[Imperyo Oyo]], na naggamit nin mga uripon para sa kompodidadal karibay sa Solnopan na Aprika sagkod na matapos an pagtratrabaho nin oripon sa rehiyon. kadaihan nin mga lalaki posibleng naggiya sa mga [[hade kan Dahomey]] na magreklutar nin babae sa hukbo. apat mangnohon pa na an pagbilog nin yunit sa hukbo nin babae sarong retalasyon asin manoevre sa palibot kan pirit na tribu nin mga oripon na lalaki abot Oyo taon-taon. <ref name=":0">{{Cite book|url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CI/CI/pdf/publications/dahome_en.pdf|title=The women soldiers of Dahomey|last=Serbin|first=Sylvia|last2=Masioni|first2=Pat|last3=Joubeaud|first3=Edouard|last4=Adande|first4=Joseph C. E.|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100115-4|series=UNESCO Women in African History|location=Paris|language=en|doi=|access-date=October 31, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029144039/http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CI/CI/pdf/publications/dahome_en.pdf|archive-date=2021-10-29}}</ref>

== Pinagpunan ==
Hading [[:en:Houegbadja|Houegbadja]] (na namahala puon 1645 sagkod 1685), an ikatulong Hade kan Dahomey, sinasabi na nagpuon pa sana sa grupo na pag - abot nin panahon iyo an nagin ''Mino'' bilang corps kan elepante queener na inaapod na ''gbeto''.[3] bago pa ngani an ''gbeto'' na Houegbadja, huling igwa nin tradisyon kun saen sia nag - organisar sana nin mga grupo para sa pagdiperimento asin iba pa an ''gbeto'' mismong idinolot tanganing maglingkod sa hade.<ref>{{Cite journal|last=Alpern|first=Stanley B.|date=1998a|title=On the Origins of the Amazons of Dahomey|url=https://www.jstor.org/stable/3172178|journal=History in Africa|volume=25|pages=9–25|doi=10.2307/3172178|issn=0361-5413}}</ref>

An aking babae ni Houegbadja na si Queen[[:en:Hangbe|Hangbe]] (na gikan 1716 abot 1718) itinindog bilang sarong babaeng bodyguard. kan mga negosyanteng taga Europa an saindang presensia. Ayon sa tradisyon, mapangganang ginamit sinda kan saiyang tugang asin kasalihid na si Hading [[:en:Agaja|Agaja]] sa pagkadaog ni Dahomey sa kasulnupang kahadian nin [[:en:Savi|Savi]] kadtong 1727.[5] An grup''o'' nin mga parapakilaban na babae inapod na ''Mino'', na nangangahulogan "An Samong Mga Ina" sa lenguaheng [[Fon]], kan hukbong lalaki ni Dahomey.[6] iba pang reperensia nakokomtir sa paghihingako na an matuang tugang ni Hadeng Agaja na si Reyna Hangbe iyo an namamahala tanganing establisaron an mga yunit, may nagkapira pa ngani na nagdukuestion kun baga talagang nabuhay o bakong si Queen Hangbe.

kan panahon ni Hadeng [[:en:Ghezo|Ghezo]] (na poon 1818 sagkod 1858), si Dahomey paorog nang padakol an nagin militaristiko. Ghezo nagtao nin dakulang importansia sa hukbo, na pinakokosog an badyet kaiyan asin pormal na sinusunod an estruktura kaini poon sa seremonyal sagkod sa sarong magabat na militar. an mga pagkasaysay sa Eur''o'' inaapod an mga babaeng soldados na "Amazons", inapod ninda an saindang sadiri na a''hosi'' (mga agom nin hade) o ''Mino'' (samong ina).[5]

== Pagreklutar ==
[[Ladawan:Dahomey_amazon1.jpg|thumb|[[:en:Seh-Dong-Hong-Beh|Seh-Dong-Hong-Beh]], sarong lider kan Amazons, na ginuhit ni Frederick Edwyn Forbes, 1851]]
Ghezo nagreklutar kapwa nin mga lalaki asin babae bilang soldados hale sa ibang bihag. mga soldados [5] nakaresibe man nin libreng mga babaying Dahomean, asin an iba nag - enrol puon sa edad pang otso anyos. iba pang pagkasaysay [8] na an ''Mino'' rinarale hale sa a''hosi'' ("mga agom nin hade"), na dian parateng ginatos. ibang babayi  [[:en:Fon_people|Fon society]] nagin suldados na gikan sa buot, mantang an iba bakong regular na pinag-enrol kun magreklamo manungod sa saindang paggawi an agom o ama.

== Labanan asin estruktura ==
[[Ladawan:Armed_women_with_the_King_at_their_head,_going_to_war-1793.jpg|thumb|Dahomey Amazons kaiba an hade sa saindang payo, nagpasiring sa guerra - 1793]]
An mga babaeng soldados estriktong sinanay sa kolog, pakatagal asin rikas. matapos an pagsasanay, sinda tinawan nin uniporme. Kan kabangaan kan ika-19 na siglo, sinda nagbibilang sa pag - oltanan nin 1,000 asin 6,000 na babae, humigit-kumulang sarong ika tolo ng kabuuan hukbong Dahomey, segun sa bareta na isinurat kan mga bisita. man kan mga report [5] an mga soldados na babae pirmeng hinohokoman na mas halangkaw sa lalaking suldados tanganing magin epektibo asin pusoan sa ralaban.[2]

An mga babaeng soldados sinasabing may pagkakaagid sa hukbo sa kabilogan, na may sentrong pakpak (mga guardia kan hade) nag - aatakeksaan sa man - ibong - gilid, an lambang saro sakop nin separadong komandante. mga pagkasaysay na nagsasabi na an kada lalaking soldados igwa nin katumbas na ''mino''.[5] sarong katahawan kan ika-19 na siglo na istorya nin sarong nagmamasid sa Ingles, dokumentadong pinagdokumento na an mga babayi igwa nin tolong buru-buklod nin puti sa palibot kan lambang tabay tinawan nin onra na may pagkakaiba.<ref>{{Cite book|title=Dahomey And The Dahomans: Being The Journals Of Two Missions To The King Of Dahomey And Residence At His Capital 1849 To 1850|last=Forbes|first=Frederick|publisher=Kessinger Publishing LLC|year=2010|isbn=978-1163235027}}</ref>

=== Ika duwang Gerang Franco-Dahomean ===
Sa pagtrapos kan Ikaduwa, espesyal na yunit kan ''Mino'' an espesipikong iinasignar sa target na mga opisyal nin Pranses.[1] nin magkapirang laban, an Pranses nanggana sa Ikaduwang Gerang Franco-Dahomeo asin nagtapos sa independienteng kahadean na Dahomean. mga soldados [12] Pranses, partikular sa Lengle Legion nin Pransia, naghanga sa pagkapusoan kan Amazons asin kan huri nagsurat manongod sa saindang "bakong odok an boot asin pagkaudto" sa pakikilaban.

Laban sa sa sar''o'' yunit  nin militar na an demanda superyor asin mas halawig na bangonot dai kayang pangganahan kan Dahomey Mino.  kan pakikipaglaban sa mga soldados na Pranses sa [[:en:Second_Franco-Dahomean_War#Battle_of_Ad%C3%A9gon|Adegon]] kan Oktubre 6, 1892, durante kan ikaduwang guerra, an kadaklan kan corps na Mino pinara nin dakol na oras huli ta magkapadis sinda pakatapos na gibohon iyan kan Pranses tanganing singilon. <ref>Alpern, p. 203.</ref> Dahomey nin 86 na regular asin 417 si Dahomey Mino, na haros gabos ginadan kan mga babaye; nawara sa sainda an anom na soldados.
[[Ladawan:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Groepsportret_van_de_zogenaamde_'Amazones_uit_Dahomey'_tijdens_hun_verblijf_in_Parijs_TMnr_60038362.jpg|thumb|An grupo na naglaladawan kan inaapod na "Amazons hale sa Dahomey" durante kan saindang pag-erok sa Paris, 1891]]

== Pagsuway asin pamana ==
[[Ladawan:The_célébration_at_Abomey(1908)._-_The_veteran_amazones(_AHOSI_)_of_the_Fon_king_Béhanzin,_Son_of_Roi_Gélé.jpg|thumb|Mga Veterano sa taonan na miting sa Aborey kan 1908]]
An pagsuway kan mga tropa na pigprotektaran an kahadean kadtong 1894.[1] tradisyon nin mga kualidad nagsasabi na an nagkapirang nakaligtas sa hilom nagdanay sa Abomey pagkatapos kaiyan, kun saen toninong nindang inasesinar an dakol na opisyal na Pranses. iba pang estorya [20] na an mga babae nanumpa sa saindang serbisyo bilang proteksion ki [[:en:Agoli-agbo|Agoli-Agbo]], tugang ni Béhanzin, na nagsasagin agom nia tanganing bantayan sia.

=== Nawi, an huring Dahomey Mino ===
An huhuna na an huring nakaligtas kan Dahomey Mino sarong babae nagngangaran Nawi. [11] interbio kan 1978 sa baryo nin Kinta, nanompongan si Nawi nin sarong historyador na [[:en:Benin|Beninese]], na naghingakong nakipaglaban sa Pranses kan 1892. [11] nagadan kan Nobyembre 1979, na labing 100.[1]


== Hilingon pa ==

* [[:en:Nzinga_of_Ndongo_and_Matamba|Nzinga of Ndongo and Matamba]] (Ndongo female military leader who fought the Portuguese)

== Mga pinaghalian ==

*  25-02-18 Sarong tamboan an artikulong ini.ng laog.  uminikan sa irarom kan C-BY-SA 3.0 IGAO. an terminongxtmga babaeng soldados nin Dahomey, UNESCO.  


== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
An Dahomey Amazons (Fon: Agojie, Agoji, Mino, o Minon) sarong Fon gabos na regimen militar kan Kahadean nin Dahomey (sa ngunyan iyo an Benin, West Africa) na nag'eestar poon ika-17 na siglo sagkod sa huring parte kan ika-19 na siglo. Sinda an hukbo nin mga babae sa presenteng kasaysayan. ngaran na Amazons kan mga Europeo sa Solnopan na nakaatubang sainda, huli sa estorya manongod sa babaeng parapakilaban nin Amazon sa mitolohiyang Griego. 

An pagbutwa nin sarong biyong regiment militar resulta kan populasyon na kalalakihan ni Dahomey na napapaatubang sa halangkaw na mga kaapil sa orog na parati an kadahasan asin pakigera sa mga estadong Solnopan Aprika. nagbunga kan pagigin saro sa nangengenot na estado sa negosyo nin oripon kaiba an Imperyo Oyo, na naggamit nin mga uripon para sa kompodidadal karibay sa Solnopan na Aprika sagkod na matapos an pagtratrabaho nin oripon sa rehiyon. kadaihan nin mga lalaki posibleng naggiya sa mga hade kan Dahomey na magreklutar nin babae sa hukbo. apat mangnohon pa na an pagbilog nin yunit sa hukbo nin babae sarong retalasyon asin manoevre sa palibot kan pirit na tribu nin mga oripon na lalaki abot Oyo taon-taon. 

 Pinagpunan 
Hading Houegbadja (na namahala puon 1645 sagkod 1685), an ikatulong Hade kan Dahomey, sinasabi na nagpuon pa sana sa grupo na pag - abot nin panahon iyo an nagin Mino bilang corps kan elepante queener na inaapod na gbeto.[3] bago pa ngani an gbeto na Houegbadja, huling igwa nin tradisyon kun saen sia nag - organisar sana nin mga grupo para sa pagdiperimento asin iba pa an gbeto mismong idinolot tanganing maglingkod sa hade.

An aking babae ni Houegbadja na si QueenHangbe (na gikan 1716 abot 1718) itinindog bilang sarong babaeng bodyguard. kan mga negosyanteng taga Europa an saindang presensia. Ayon sa tradisyon, mapangganang ginamit sinda kan saiyang tugang asin kasalihid na si Hading Agaja sa pagkadaog ni Dahomey sa kasulnupang kahadian nin Savi kadtong 1727.[5] An grupo nin mga parapakilaban na babae inapod na Mino, na nangangahulogan "An Samong Mga Ina" sa lenguaheng Fon, kan hukbong lalaki ni Dahomey.[6] iba pang reperensia nakokomtir sa paghihingako na an matuang tugang ni Hadeng Agaja na si Reyna Hangbe iyo an namamahala tanganing establisaron an mga yunit, may nagkapira pa ngani na nagdukuestion kun baga talagang nabuhay o bakong si Queen Hangbe.

kan panahon ni Hadeng Ghezo (na poon 1818 sagkod 1858), si Dahomey paorog nang padakol an nagin militaristiko. Ghezo nagtao nin dakulang importansia sa hukbo, na pinakokosog an badyet kaiyan asin pormal na sinusunod an estruktura kaini poon sa seremonyal sagkod sa sarong magabat na militar. an mga pagkasaysay sa Euro inaapod an mga babaeng soldados na "Amazons", inapod ninda an saindang sadiri na ahosi (mga agom nin hade) o Mino (samong ina).[5]

 Pagreklutar 
thumb|Seh-Dong-Hong-Beh, sarong lider kan Amazons, na ginuhit ni Frederick Edwyn Forbes, 1851
Ghezo nagreklutar kapwa nin mga lalaki asin babae bilang soldados hale sa ibang bihag. mga soldados [5] nakaresibe man nin libreng mga babaying Dahomean, asin an iba nag - enrol puon sa edad pang otso anyos. iba pang pagkasaysay [8] na an Mino rinarale hale sa ahosi ("mga agom nin hade"), na dian parateng ginatos. ibang babayi  Fon society nagin suldados na gikan sa buot, mantang an iba bakong regular na pinag-enrol kun magreklamo manungod sa saindang paggawi an agom o ama.

 Labanan asin estruktura 
thumb|Dahomey Amazons kaiba an hade sa saindang payo, nagpasiring sa guerra - 1793
An mga babaeng soldados estriktong sinanay sa kolog, pakatagal asin rikas. matapos an pagsasanay, sinda tinawan nin uniporme. Kan kabangaan kan ika-19 na siglo, sinda nagbibilang sa pag - oltanan nin 1,000 asin 6,000 na babae, humigit-kumulang sarong ika tolo ng kabuuan hukbong Dahomey, segun sa bareta na isinurat kan mga bisita. man kan mga report [5] an mga soldados na babae pirmeng hinohokoman na mas halangkaw sa lalaking suldados tanganing magin epektibo asin pusoan sa ralaban.[2]

An mga babaeng soldados sinasabing may pagkakaagid sa hukbo sa kabilogan, na may sentrong pakpak (mga guardia kan hade) nag - aatakeksaan sa man - ibong - gilid, an lambang saro sakop nin separadong komandante. mga pagkasaysay na nagsasabi na an kada lalaking soldados igwa nin katumbas na mino.[5] sarong katahawan kan ika-19 na siglo na istorya nin sarong nagmamasid sa Ingles, dokumentadong pinagdokumento na an mga babayi igwa nin tolong buru-buklod nin puti sa palibot kan lambang tabay tinawan nin onra na may pagkakaiba.

 Ika duwang Gerang Franco-Dahomean 
Sa pagtrapos kan Ikaduwa, espesyal na yunit kan Mino an espesipikong iinasignar sa target na mga opisyal nin Pranses.[1] nin magkapirang laban, an Pranses nanggana sa Ikaduwang Gerang Franco-Dahomeo asin nagtapos sa independienteng kahadean na Dahomean. mga soldados [12] Pranses, partikular sa Lengle Legion nin Pransia, naghanga sa pagkapusoan kan Amazons asin kan huri nagsurat manongod sa saindang "bakong odok an boot asin pagkaudto" sa pakikilaban.

Laban sa sa saro yunit  nin militar na an demanda superyor asin mas halawig na bangonot dai kayang pangganahan kan Dahomey Mino.  kan pakikipaglaban sa mga soldados na Pranses sa Adegon kan Oktubre 6, 1892, durante kan ikaduwang guerra, an kadaklan kan corps na Mino pinara nin dakol na oras huli ta magkapadis sinda pakatapos na gibohon iyan kan Pranses tanganing singilon. Alpern, p. 203. Dahomey nin 86 na regular asin 417 si Dahomey Mino, na haros gabos ginadan kan mga babaye; nawara sa sainda an anom na soldados.
thumb|An grupo na naglaladawan kan inaapod na "Amazons hale sa Dahomey" durante kan saindang pag-erok sa Paris, 1891

 Pagsuway asin pamana 
thumb|Mga Veterano sa taonan na miting sa Aborey kan 1908
An pagsuway kan mga tropa na pigprotektaran an kahadean kadtong 1894.[1] tradisyon nin mga kualidad nagsasabi na an nagkapirang nakaligtas sa hilom nagdanay sa Abomey pagkatapos kaiyan, kun saen toninong nindang inasesinar an dakol na opisyal na Pranses. iba pang estorya [20] na an mga babae nanumpa sa saindang serbisyo bilang proteksion ki Agoli-Agbo, tugang ni Béhanzin, na nagsasagin agom nia tanganing bantayan sia.

 Nawi, an huring Dahomey Mino 
An huhuna na an huring nakaligtas kan Dahomey Mino sarong babae nagngangaran Nawi. [11] interbio kan 1978 sa baryo nin Kinta, nanompongan si Nawi nin sarong historyador na Beninese, na naghingakong nakipaglaban sa Pranses kan 1892. [11] nagadan kan Nobyembre 1979, na labing 100.[1]

 Hilingon pa 

 Nzinga of Ndongo and Matamba (Ndongo female military leader who fought the Portuguese)

 Mga pinaghalian 

  25-02-18 Sarong tamboan an artikulong ini.ng laog.  uminikan sa irarom kan C-BY-SA 3.0 IGAO. an terminongxtmga babaeng soldados nin Dahomey, UNESCO.  

 Toltolan 

Kategorya:Pages with unreviewed translations