Panahon kan Pagdiskobre
[[Ladawan:Kolumbus-Santa-Maria.jpg|thumb|Sarong replica kan Kastilang [[carrack]] ''[[Santa María (ship)|Santa Maria]]'' na ginamit ni [[Christopher Columbus]] sa saiyang [[Voyages of Christopher Columbus|first expedition]] across the [[Atlantic Ocean]] kaidtong 1492, uminabot sa [[Bagong Kinaban]]]]
[[Ladawan:Melaka_Malaysia_Flor-de-la-mar-01.jpg|thumb|Sarong replica kan Portuguese [[carrack]] ''[[Flor de la Mar]]''. nagpartisipar sa decisive events para sa [[Kahadean kan Portugal|Portugal]] sa [[Indian Ocean]] sagkod sa saiyang paglubog kaidtong Nobyembre 1511]]
[[Ladawan:Plymouth_Mayflower_II.jpg|thumb|An [[Mayflower II|Mayflower ''II'']], sarong replica kan ika-17 na siglo na English [[sailing ship]] ''[[Mayflower]]'' na nagtransportar sa sarong grupo nin [[Perigrino (Plymouth Colony)|pamilyang Perigrino]] gikan sa [[Kahadean kan Inglaterra|Inglaterra]] pasiring sa [[Bagong Kinaban]] kaidtong 1620]]
An '''Panahon kan Diskobre''', midbid man bilang '''Panahon kan Explorasyon''', iyo an kabtang kan  [[amay na modernong peryodo]] asin  largely overlapping sa [[Panahon kan Paglayag]]. Iyo iyan an peryodo gikan sa haros huring [[ika-15 na siglo]] sagkod sa [[ika-17 na siglo]], durante kan an [[Seamanship|seafarers]] na gikan nagkapirang nasyon na Europeo na nag-eksplorar, nasakop, asin nasakyadang mga rehiyon sa bilog na globo. An Panahon kan Diskobre iyo an sarong transpormatibong peryodo sa kasaysayan kan kinaban kaidtong an mga dating ''isolated parts'' kan kinaban nagin konektado sa [[world-system]] asin biniklad an groundwork para sa [[globalisasyon]]. An ekstensibong eksplorasyon sa ibong na dagat, urog na an pagbukas kan rutang pandagat pasiring sa Kaindyahan  asin an [[kolonisasyon kan Europa sa Amerika]] kan [[Emperyong Espanyol|Espanyol]] asin [[Emperyong Portuges|Portuguese]], huring uminapil an [[British Empire|English]], [[French colonial empire|French]] asin [[Dutch empire|Dutch]], spurred in the [[International trade|International global trade]]. An interconnected global economy kan ika-21 na siglo igwa nin ginikanan sa expansion kan trade networks durante kan panahon na ini.

Nagtugdas man an exploration nin [[Colonial empire|colonial empires]] asin minarkahan an nagdugang na adoption nin [[kolonyalismo]] bilang sarong polisiya nin gobyerno sa nagkapirang estado sa Europa. Huli ta siring kaiyan, kun minsan iyan sinonimo sa [[first wave of European colonization]]. Kinorte sa giraray kan kolonisasyon an power dynamics na nagkawsa sa geopolitical shifts sa Europa asin nagtugdas nin bagong mga sentro nin kapangyarihan sa labi sa Europa. Huli ta binugtak an kasaysayan kan tawo sa global common course, an legasiya kan Panahon kinorte an kinaban sagkod sa ngunyan.

An European oceanic exploration nagpoon sa maritime expeditions kan Portugal sa [[Canary Islands]] kaidtong 1336,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GL83BE8oVcwC&pg=PP1|title=The Atlantic|last=Butel|first=Paul|date=2002-03-11|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-203-01044-0|language=en|access-date=2021-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421182707/https://books.google.com/books?id=GL83BE8oVcwC|archive-date=2021-04-21|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|title=Medieval Italy: An Encyclopedia|last=Kleinhenz|first=Christopher|publisher=Routledge|year=2004|volume=1|pages=407}}</ref>asin sa huri iyo an [[Portuguese discoveries]] kan Atlantic archipelagos kan [[Madeira]] asin [[Azores]], an baybayon kan [[Solnopan na Aprika]] kaidtong 1434, asin an [[Portuguese discovery of the sea route to India|pag-estabilisar kan rutang pandagat pasiring sa Indya]] kaidtong 1498 ni [[Vasco da Gama]], na nag-inisyar kan Portuguese maritime asin presensya kan kalakalan sa [[Kerala]] asin [[Kadagatan na Indio]].<ref>{{cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Portuguese,_The|title=Portuguese, The – Banglapedia|website=en.banglapedia.org|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401131309/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Portuguese,_The|archive-date=1 April 2017|df=dmy-all}}</ref><ref name="Tapan">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=L-s8AAAAIAAJ&pg=PA130|title=The Cambridge Economic History of India: Volume 1, C.1200-c.1750|last=Raychaudhuri|first=Tapan|publisher=CUP Archive|year=1982|isbn=978-0-521-22692-9|author-link=Tapan Raychaudhuri|access-date=2022-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140704165756/http://books.google.com/books?id=L-s8AAAAIAAJ|archive-date=2014-07-04|url-status=live}}</ref>

Durante kan Panahon kan Pagdiskobre, inisponsoran kan [[Espanya]] asin pinadrino an [[Voyages of Christopher Columbus|transatlantic voyages of the Italian navigator Christopher Columbus]], na poon kaidtong 1492 sagkod 1504 minarkahan an kapinonan kan kolonisasyon sa Amerika, asin an [[Magellan expedition|expedition of the Portuguese explorer Ferdinand Magellan]] tanganing magbukas nin ruta gikan sa Kadagatan Atlantiko pasiring sa Pacifiko, na sa huri nakamtan an enot na [[sirkumnabigasyon]] kan globo sa pag-ultanan kan 1519 asin 1522. An mga Spanish expeditions na ini signipikanteng nagkaigwa nin impact sa European perceptions kan kinaban. An mga pagdiskobre na ini naggiya sa nagkapirang naval expeditions sa [[Atlantic Ocean|Atlantic]], Indian, asin [[Kadagatan Pacifiko|Pacific Oceans]], asin ekspedisyon sa daga sa Amerika, [[Asya]], [[Aprika]], asin [[Australia]] na nagpadagos sagkod sa huring ika-19 na siglo, sinundan kan [[Polar exploration|exploration sa polar regions]] kaidtong ika-20 na siglo.

An European exploration iyo an nag-inisyar kan [[Columbian exchange]] sa pag-ultanan kan [[Daan na Kinaban]] (Europa, Asya, asin Aprika) asin kan [[Bagong Kinaban]] (an Amerika asin Australia). Imbwelto sa exchange na ini an pagbalyo kan mga tinanom, mga hayop, populasyon kan mga tawo (kabali an mga [[Pag-uripon|uripon]]), [[Impesyon|nakakaulakit na helang]], asin kultura sa bilog na  [[Subangan na Emisperyo|Subangan]] asin [[Solnopan na Emisperyo ]]. An Panahon kan Pagdiskobre asin an  [[Major explorations after the Age of Discovery|European exploration]] imbwelto an [[History of cartography|pagsamapa kan kinaban]], hinubog an bagong pananaw sa kinaban asin nagpasilitar nin contact sa hararayong sibilisasyon. An mga kontinenteng ginurit kan mga Europeong paragibo nin mapa kan Panahon uminuswag gikan sa abstract na "blobs" pasiring sa outlines na urog na namimidbidan ta sa ngunyan.<ref>Arnold, David (2006). ''The Age of Discovery, 1400-1600'', (London: Routledge), p XI, https://books.google.com/books?id=SbIEAQAAQBAJ&q=The+Age+of+Discovery,+1400-1600</ref> Simultaneously, an paglakop kan mga bagong helang, urog na an [[Native American disease and epidemics|nakakaapekto sa mga American Indians]], naggiya pasiring sa [[Population history of the Indigenous peoples of the Americas|marikas na pagbawas sa populasyon]]. Nahiling sa kapanahonan na ini an lakop na [[pag-uripon]], exploitation asin military conquest kan [[native populations]], concurrent sa nagtatalubong economic influence asin paglakop kan [[Solnopan na kultura|solnopan asin kulturang Europeo]], siyensya asin teknolohiya na naggigiya pasiring sa [[Estimates of historical world population|faster-than-exponential population growth]] sa bilog na kinaban.

==Toltolan==
{{reflist}}
{{stub}}
thumb|Sarong replica kan Portuguese carrack Flor de la Mar. nagpartisipar sa decisive events para sa Portugal sa Indian Ocean sagkod sa saiyang paglubog kaidtong Nobyembre 1511
thumb|An Mayflower II, sarong replica kan ika-17 na siglo na English sailing ship Mayflower na nagtransportar sa sarong grupo nin pamilyang Perigrino gikan sa Inglaterra pasiring sa Bagong Kinaban kaidtong 1620
An Panahon kan Diskobre, midbid man bilang Panahon kan Explorasyon, iyo an kabtang kan  amay na modernong peryodo asin  largely overlapping sa Panahon kan Paglayag. Iyo iyan an peryodo gikan sa haros huring ika-15 na siglo sagkod sa ika-17 na siglo, durante kan an seafarers na gikan nagkapirang nasyon na Europeo na nag-eksplorar, nasakop, asin nasakyadang mga rehiyon sa bilog na globo. An Panahon kan Diskobre iyo an sarong transpormatibong peryodo sa kasaysayan kan kinaban kaidtong an mga dating isolated parts kan kinaban nagin konektado sa world-system asin biniklad an groundwork para sa globalisasyon. An ekstensibong eksplorasyon sa ibong na dagat, urog na an pagbukas kan rutang pandagat pasiring sa Kaindyahan  asin an kolonisasyon kan Europa sa Amerika kan Espanyol asin Portuguese, huring uminapil an English, French asin Dutch, spurred in the International global trade. An interconnected global economy kan ika-21 na siglo igwa nin ginikanan sa expansion kan trade networks durante kan panahon na ini.

Nagtugdas man an exploration nin colonial empires asin minarkahan an nagdugang na adoption nin kolonyalismo bilang sarong polisiya nin gobyerno sa nagkapirang estado sa Europa. Huli ta siring kaiyan, kun minsan iyan sinonimo sa first wave of European colonization. Kinorte sa giraray kan kolonisasyon an power dynamics na nagkawsa sa geopolitical shifts sa Europa asin nagtugdas nin bagong mga sentro nin kapangyarihan sa labi sa Europa. Huli ta binugtak an kasaysayan kan tawo sa global common course, an legasiya kan Panahon kinorte an kinaban sagkod sa ngunyan.

An European oceanic exploration nagpoon sa maritime expeditions kan Portugal sa Canary Islands kaidtong 1336,asin sa huri iyo an Portuguese discoveries kan Atlantic archipelagos kan Madeira asin Azores, an baybayon kan Solnopan na Aprika kaidtong 1434, asin an pag-estabilisar kan rutang pandagat pasiring sa Indya kaidtong 1498 ni Vasco da Gama, na nag-inisyar kan Portuguese maritime asin presensya kan kalakalan sa Kerala asin Kadagatan na Indio.

Durante kan Panahon kan Pagdiskobre, inisponsoran kan Espanya asin pinadrino an transatlantic voyages of the Italian navigator Christopher Columbus, na poon kaidtong 1492 sagkod 1504 minarkahan an kapinonan kan kolonisasyon sa Amerika, asin an expedition of the Portuguese explorer Ferdinand Magellan tanganing magbukas nin ruta gikan sa Kadagatan Atlantiko pasiring sa Pacifiko, na sa huri nakamtan an enot na sirkumnabigasyon kan globo sa pag-ultanan kan 1519 asin 1522. An mga Spanish expeditions na ini signipikanteng nagkaigwa nin impact sa European perceptions kan kinaban. An mga pagdiskobre na ini naggiya sa nagkapirang naval expeditions sa Atlantic, Indian, asin Pacific Oceans, asin ekspedisyon sa daga sa Amerika, Asya, Aprika, asin Australia na nagpadagos sagkod sa huring ika-19 na siglo, sinundan kan exploration sa polar regions kaidtong ika-20 na siglo.

An European exploration iyo an nag-inisyar kan Columbian exchange sa pag-ultanan kan Daan na Kinaban (Europa, Asya, asin Aprika) asin kan Bagong Kinaban (an Amerika asin Australia). Imbwelto sa exchange na ini an pagbalyo kan mga tinanom, mga hayop, populasyon kan mga tawo (kabali an mga uripon), nakakaulakit na helang, asin kultura sa bilog na  Subangan asin Solnopan na Emisperyo . An Panahon kan Pagdiskobre asin an  European exploration imbwelto an pagsamapa kan kinaban, hinubog an bagong pananaw sa kinaban asin nagpasilitar nin contact sa hararayong sibilisasyon. An mga kontinenteng ginurit kan mga Europeong paragibo nin mapa kan Panahon uminuswag gikan sa abstract na "blobs" pasiring sa outlines na urog na namimidbidan ta sa ngunyan.Arnold, David (2006). The Age of Discovery, 1400-1600, (London: Routledge), p XI, https://books.google.com/books?id=SbIEAQAAQBAJ&q=The+Age+of+Discovery,+1400-1600 Simultaneously, an paglakop kan mga bagong helang, urog na an nakakaapekto sa mga American Indians, naggiya pasiring sa marikas na pagbawas sa populasyon. Nahiling sa kapanahonan na ini an lakop na pag-uripon, exploitation asin military conquest kan native populations, concurrent sa nagtatalubong economic influence asin paglakop kan solnopan asin kulturang Europeo, siyensya asin teknolohiya na naggigiya pasiring sa faster-than-exponential population growth sa bilog na kinaban.

Toltolan