Agatha Christie
[[File:Agatha Christie.png|right|thumb|200px|Si Agatha Christie]]
[[File:Agatha Christie's signature.png|right|thumb|200px|Pirma ni Agatha Christie]]

Si '''Dame Agatha Mary Clarissa Christie, Lady Mallowan''', DBE (née Miller; 15 Septyembre 1890 – 12 Enero 1976) sarong Ingles na nobelista sa krimen, parasurat halipot na osipon, asin dramatista.  Nagsurat man siyang anom na romansa sa tagong-ngaran na Mary Westmacott, alagad bisto siyang gayo sa tinokda niyang 66 na nobelang pang-detektib asin 14 halipot na mga osipon na saiyang sinurat sa tunay niyang pangaran, na kadaklan nag'iitok sa gibong pagimbestigar kan mga bidang karakter siring ki Hercule Poirot, Jane Marple, Parker Pyne, Harleym Quin/Mr. Satterhwaiter asin sina Tommy saka Tuppence Beresford. Siya an dramatista sanang may sinurat na dramang halawig nang pinapasale, sarong misteryo kun isay an kaggibo kan panggagadan, an The Mousetrap. Kan 1971, siya naputongan kan titulong Dama huli sa mga ambag niya sa literatura.


An [[Guiness Book of World Records]] ilinista si Christie bilang, "pinakamabentang nobelista" sa bilog na panahon. An mga nobela niya, nagbenta na ning 2 bilyon na kopya asin an saiyang pagrorogaring pigsasabi na ikatolo sa ranggo kan saiyang mga tokda' sa mga pinakadakul na nalagdang mga titulo nin mga libro, nalampasan niya na an mga trabaho ni [[William Shakespeare|Shakespeare]] asin  kan [[Bibliya]]. Susog sa [[Index Translationum]], siya an autor na may pinakadakul na pagpalis sa iba-ibang tataramon na nag'abot na sa 103 na lenggwahe. An nobela niyang may titulong ''And Then There Were None,'' iyo an pinakamasulong na nobela, na sa ngonyan nakabenta na ning sobra sa 100 na milyon na kopya, bagay na mayo pang nakakaarog. 
 

== Toltolan ==
{{reflist}}

{{stub}}


[[Kategorya: Mga parasurat na Ingles|Agatha Christie]]

== Life and career ==


[[Ladawan:Agatha_Christie_by_Douglas_John_Connah.jpg|wala|thumb| Ritrato ni Christie na may titulong ''Lost in Reverie'', kinurit ni Douglas John Connah, 1894]]
Si Agatha Mary Clarissa Miller namundag kan ika-15 nin&nbsp;Setyembre 1890, sa mayaman na pamilya sa Torquay, Devon. Siya an pinakanguhod sa tulong aki ni Frederick Alvah Miller, "sarong ginoo nin substansya",  asin kan saiyang agom na si Clarissa "Clara" Margaret ([[Kangaranan|née]] Boehmer)

An ina ni Christie na si Clara namundag sa [[Dublin]] kan 1854, sa opisyal kan Hukbong Briton na si Frederick Boehmer asin kan saiyang agom na si Mary Ann (née West). Si Boehmer nagadan sa Jersey kan 1863, binayaan an saiyang agom na padakulaon si Clara asin an saiyang mga tugang na lalaki sa kadikit sanang ganada.  Duwang semana pakagadan ni Boehmer, an tugang na babayi ni Mary na si Margaret West, nagpakasal sa balo na si Nathaniel Frary Miller - sarung negosyante nin mga dry-goods asin siudadano kan Estados Unidos. Tanganing matabangan si Mary sa pinansyal, si Margaret asin Nathaniel uminuyon na atamanon an nwebe anyos na si Clara; an pamilya nag-erok sa Timperley, Cheshire. An mag-agom mayo nin mga aki, alagad si Nathaniel igwa nin 17-anyos na aking lalaki, si Frederick "Fred", gikan sa saiyang nakaaging kasal. Si Fred namundag sa syudad nin New York asin nagbiyahe nin halawig pagkatapos na maghali sa saiyang Swiss boarding school.  Siya asin si Clara nagpakasal sa London kan 1878. An saindang inot na aki, si Margaret "Madge" Frary, namundag sa Torquay kan 1879. An ikaduwa, si Louis Montant "Monty", namundag sa Morristown, [[New Jersey]], kan 1880, habang an pamilya yaon sa sarong halawig na pagbisita sa Estados Unidos. 

Kan nagadan an ama ni Fred kan 1869, nagwalat sya ki Clara nin £2,000 (nagkakantidad £230,000 kan 2023 ); kan 188, ginamit ninda ini tanganing bakalon an leasehold kan sarong villa sa Torquay na an pangaran Ashfield . Digdi namundag an saindang ikatolo asin huring aki na si Agatha, kan 1890. Ilinadawan nya an saiyang pagkaaki bilang "maogmang maray".  An pamilya Miller nag-eerok sa Devon alagad parating nagbibisita sa saiyang madrastang lola/tiyaon sa tuhod na si Margaret Miller sa Ealing asin sa saiyang lola sa ina na si Mary Boehmer sa Bayswater . Sarung taon syang nagkabasyon sa ibang nasyon kaiba an saiyang pamilya, sa French Pyrenees, Paris, Dinard, asin Guernsey . Nin huli ta an saiyang mga tugang mas gururang, asin didikit sana an mga aki sa saindang pagtaraid, si Christie parating solong nakikikawat sa saiyang mga ataman asin gibong isip na mga kairiba. Sa kahurihurihi, nakipag-amiga sya sa ibang mga daragita sa Torquay, sinabi nya "saro sa mga tampok kan sakuyang pag-eksister" iyo an saiyang pagluwas kaiba ninda sa sarong produksyon kan mga hobenes kan ''The Yeomen of the Guard'' ni Gilbert asin Sullivan, na kun saen siya an nagganap bilang bida, si Colonel Fairfax. 
[[Ladawan:Agatha_Christie_as_a_child_No_1.jpg|alt=Black-and-white portrait photograph of Christie as a girl|thumb| Si Christie bilang sarung daragita, amay kan taon 1900.]]
Susog ki Christie, nagtutubod si Clara na dai siya dapat makanood magbasa sagkod na siya otso anyos; huli sa saiyang pag-usyoso, siya nakabasa na sa edad na apat. An saiyang tugang na babayi ipinadara sa sarong boarding school, alagad an saindang ina nag-insistir na si Christie mag-adal sa harong. Bilang resulta, an saiyang mga magurang asin tugang na babayi an nagtukdo saiya kan pagbasa, pagsurat, asin pundamental na aritmetika, sarong asignatura na saiyang partikularmenteng nagustuhan. Tinukduan man ninda sya nin musika, asin nakanood syang magtugtog nin piano asin mandolin. 

Si Christie nahilig magbasa poon pa sana sa amay na edad. An nagkapira sa saiyang pinakainot na mga memorya iyo an pagbasa nin mga librong pan-aki ni Mrs Molesworth asin Edith Nesbit . Kan medyo gurang na siya, nagbalyo siya sa surreal na berso ni Edward Lear asin Lewis Carroll . Bilang sarung tin-edyer, nagustuhan niya an mga obra ni Anthony Hope, Walter Scott, Charles Dickens, asin Alexandre Dumas . Kan Abril 1901, sa edad na 10, isinurat niya an saiyang inot na rawitdawit, "The Cow Slip". 

Kan 1901, an salud kan saiyang ama nagluya, na saiyang pigtutubodan na problema sa puso. Si Fred nagadan kan Nobyembre 1901 huli sa pulmonya asin malalang helang sa bato . Sinabi ni Christie na an pagkagadan kan saiyang ama kan siya 11 anyos iyo an katapusan kan saiyang pagkaaki. 

An pinansiyal na kamugtakan kan pamilya nalala kan panahon na ini. Si Madge nagpakasal taon pagkatapos kan pagkagadan kan saindang ama asin nagbalyo sa Cheadle, Cheshire; Si Monty yaon sa ibang nasyon, naglilingkod sa rehimen kan Britanya. Si Christie ngunyan nag-eerok  sa Ashfield kaiba an saiyang ina. Kan 1902, nagpoon siyang mag-atendir sa Miss Guyer's Girls' School sa Torquay alagad nadipisilan syang maki-angay sa disiplinadong kamugtakan. Kan 1905, ipinadara siya kan saiyang ina sa Paris, kun sain sya pig-edukar sa serye nin {{Lang|fr|pensionnats}} (mga boarding school), na nagtututok sa pagsasanay sa boses asin pagtugtog nin piano. Sa pagdesisyon nakulang sya sa ugali asin talento, tinalikdan niya an saiyang katuyuhan na magsagibo propesyonal bilang sarung pianista sa konsyerto o sarung parakanta sa opera. 

=== 1907–1926: mga inot na pagprobar sa literatura, kasal, kapangganahan sa literatura ===
Pakatapos kan saiyang edukasyon, si Christie nagbalik sa England tanganing mahiling an saiyang ina na naghehelang. Nagdesisyon sindang magtinir sa mainit na klima kan Egypt, sa taglipot kan 1907-1908, na kaidto nagin regular na destinasyon kan mga turista para sa mga mayayaman na Briton. Nag-istar sinda nin tUlong bulan sa Gezirah Palace Hotel sa [[Cairo]] . Si Christie nag-atendir nin kadakul na mga baylihan asin iba pang sosyal na mga okasyon; partikularmenteng nauugma syang magdalan nin mga amateur polo matches. Mantang sinda nagbisita sa nagkapirang suanoy na monumento kan Ehipto arug kan Great Pyramid of Giza, dai niya ipinahiling an dakulang interes sa [[arkeolohiya]] asin Ehiptolohiya na nagtalubo sa saiya sa mga huring taon.  Pagbalik sa Britanya, ipinadagos niya an saiyang mga sosyal na aktibidad, nagsusurat asin nagsasagibosa mga amateur theatrics. Nagtabang man siya sa paggibo nin sarung dula na inapod na ''The Blue Beard of Unhappiness'' kaiba an mga babaying amiga. 

Sa edad na 18, isinurat ni Christie an saiyang inot na halipot na usipon, "The House of Beauty", mantang nagpaparahay sya sa higdaan hali sa sarung helang. Ini igwa nin 6,000 na tataramon manungod sa "kakapayan asin mga pangaturugan", mga nakakaakit na tema saiya. An saiyang biographer na si Janet Morgan nagkomento na, sa ibong kan "mga infelicity of style", an istorya "nakakapukaw". (An istorya nagin amay na bersyon kan saiyang istoryang " The House of Dreams ".) Nagsunod an iba pang mga istorya, kadaklan duman nag-iilustrar kan saiyang interes sa espiritismo asin sa paranormal . Kabali digdi an " The Call of Wings" asin "The Little Lonely God". An mga magasin isinikwal an gabos niyang inot na mga pagsumite, na ginibo sa irarom nin mga alyas (arug kan Mac Miller, Nathaniel Miller, asin Sydney West); an nagkapirang mga pagsumite pigrebisar asin ipinublikar sa irarom kan saiyang tunay na pangaran, na kadakli may mga bagong titulo.
[[Ladawan:Agatha_Christie_as_a_young_woman.jpg|thumb| Si Christie bilang sarung huben na babayi, 1910s]]
Sa parehong panahon, nagpoon si Christie na magtrabaho kan saiyang inot na nobela, ''an Snow Upon the Desert'' . Nagsusurat sya sa irarom kan alyas na Monosyllaba, pigbugtak niya an libro sa Cairo asin ginamit an saiyang mga pinakabagong eksperyensya duman. Nadisganar sya kan an anom na parahayag na nakontak nya nagsayuma sa saiyang gibo. Isinuherir ni Clara na an saiyang aki maghagad nin sadol sa matibay na nobelista na si Eden Phillpotts, sarong katood asin kataraid, na nagsimbag sa saiyang kahaputan, nag-enkaminar kan saiyang pagsurat, asin nagpadara nin introduksyon nya sa saiyang sadiring ahente sa literatura, si Hughes Massie, na nagsikwal man sa ''Snow Upon the Desert'' alagad nagsuherir nin ikaduwang nobela. 

Mientras tanto, an mga sosyal na aktibidad ni Christie naghiwas, may mga parti, pagsakay, pangangayam, mga bayle, asin roller skating.  Nagkaigwa sya nin halipot na relasyon sa apat na lalaki asin sarung pagpresintar sa saru.  Kan Oktubre 1912, ipinamidbid sya ki Archibald "Archie" Christie sa sarung pabayli ni Lord asin Lady Clifford sa Ugbrooke, mga 12 milya (19 km) hali sa Torquay. An aki kan sarung abogado sa Indian Civil Service, si Archie sarung opisyal kan Royal Artillery na nagsusunod sa Royal Flying Corps kan Abril 1913. An duwa tulos na nagkaminootan. Pakalihis nin tulong bulan poon kan sinda nagkabistuhan, si Archie nagproponer nin kasal, asin inako ini ni Agatha.
[[Ladawan:Nurse_at_Ashfield.jpg|wala|thumb| Si Christie bilang sarung nars sa Voluntary Aid Detachment kan British Red Cross. Sya naretratuhan kan 1915 sa luwas kan harong nya kan sya aki pa sa Ashfield. ]]
Sa pagputok kan World War I kan Agosto 1914, si Archie ipinadara sa Pransya tanganing makipaglaban. Nagpakasal sinda kan Bisperas nin Pasko 1914 sa Emmanuel Church, Clifton, Bristol, harani sa harong kan saiyang ina asin padrasto, kan si Archie nasa leave. Kan nagtaas an saiyang ranggo, sya ibinalik sa Britanya kan Setyembre 1918 bilang sarung koronel sa Air Ministry . Si Christie inimbwelto an saiyang sadiri sa gera bilang sarung miyembro kan Voluntary Aid Detachment kan British Red Cross . Poon Oktubre 1914 sagkod Mayo 1915, dangan poon Hunyo 1916 sagkod Setyembre 1918, nagtrabaho siya nin 3,400 na oras sa Town Hall Red Cross Hospital, Torquay, inot bilang sarung Voluntary Aid Detachment nars (dai bayad) dangan bilang sarung dispenser na may £16 (kantidad £1,130 kan 2023 ) sarung taon poon 1917 pagkatapos na magin kwalipikado bilang katabang nin sarung botika.  An saiyang serbisyo sa gera natapos kan Setyembre 1918 kan si Archie itinalaga giraray sa London, dangan nag-arkila sinda nin sarong flat sa St. John's Wood . 

Si Christie haloy nang tagahanga kan mga nobelang detektib, naugma ''sa The Woman in White'' asin ''The Moonstone'' ni Wilkie Collins, asin sa mga inot na usipon ni [[Arthur Conan Doyle]], an [[Sherlock Holmes]] . Isinurat iya an saiyang enot na nobelang detektib, ''an The Mysterious Affair at Styles'', kan 1916. Tinampok kaini si  Hercule Poirot, sarung dating opisyal kan pulis na Belgian na may "magagayon na bigote" asin payo na "eksaktong korteng sugok", na nagpaili sa Britania pakatapos na sakyadahon kan Alemania an Belhika. An inspirasyon ni Christie sa mga karakter gikan sa mga paradulag na Belgian na nag-eerok sa Torquay, asin an mga soldados na Belgian na saiyang tinabangan na bulungon bilang sarung boluntaryong nars kan inot na Gerang Pankinaban. An saiyang orihinal na manuskrito hinabuan ni Hodder &amp;amp; Stoughton asin Methuen . Pakatapos na itago an pagsusumite sa laog nin pirang bulan, si John Lane sa The Bodley Head nag-alok na akoon ini, basta baguhon ni Christie kun pano pinahiling an solusyon. Ginibo nya ini, asin nagpirma nin sarung kontrata na nagkokomiter kan saiyang masunod na limang libro sa The Bodley Head, na kan huri garu namati nya na sarung pagsasamantala. Ini ipinublikar kan 1920.
[[Ladawan:British_Empire_Tour_1922_Belcher.jpg|alt=Black-and-white photograph of three men in suits and one woman seated in a room and looking at an open newspaper|thumb| Si Archie Christie, Major Belcher (tour leader), Mr. Bates (sekretaryo) asin Agatha Christie sa 1922 British Empire Expedition Tour]]
Si Christie nag-erok sa buhay may agom, nangaki kan saiyang solong aki, si Rosalind Margaret Clarissa (na nagin Hicks), kan Agosto 1919 sa Ashfield.  Naghali si Archie sa Air Force kan natapos an gera asin nagpoon na magtrabaho sa sektor pinansyal kan syudad na may hababang sweldo. Nag-empleyo pa sinda nin sarong katabang. An saiyang ikaduwang nobela, ''an The Secret Adversary'' (1922), na nagtatampok nin bagong mag-ilusyon na detektib na si Tommy asin Tuppence, ipinublikar man kan The Bodley Head. Ini nagtao saiya nin £50 (nagkakantidad £3,400 sa 2023 ). An ikatulong nobela, ''an Murder on the Links'', natampok giraray man kan Poirot, siring man an mga halipot na istorya na pigkomisyon ni Bruce Ingram, editor kan ''The Sketch'' magazine, poon 1923. Mayo na sya ngunyan kadepisilan sa pagpabakal kan saiyang gibo.  

Kan 1922, an mga Christies nag-ayon sa sarung promosyonal na paglibot sa bilog na kinaban para sa British Empire Exhibition, na pinanginotan ni Major Ernest Belcher . Binayaan an saindang aki sa pangataman kan ina asin tugang na babayi ni Agatha, sa laog nin 10 bulan nagduman sinda sa South Africa, Australia, New Zealand, Hawaii, asin Canada. Nakanood sindang mag-surf na prone sa South Africa; dangan, sa Waikiki, sinda kabali sa mga inot na Briton na nag-surf na nakatindog, asin pinalawig pa an saindang panahon duman nin tulong bulan tanganing magpraktis. Nagigirumdoman sya sa Museum of British Surfing na nagsabi manungod sa pag-surf, "Oh it was heaven! Nothing like rushing through the water at what seems to you a speed of about two hundred miles an hour. It is one of the most perfect physical pleasures I have known."

Kan sinda nagbalik sa England nagbalik sa pagtrabaho sa siyudad Archie, asin pinadagos ni Christie an saiyang maigot na pagtrabaho sa pagsurat. Pakatapos mag-istar sa manlaen-laen na apartment sa London, nagbakal sinda nin harong sa Sunningdale, Berkshire, na pinangaranan nindang Styles na nagsunod sa mansyon sa inot na nobelang detektib ni Christie.

An ina ni Christie, si Clarissa Miller, nagadan kan Abril 1926. Sinda dayupot, asin an pagkawara kaini nagdara ki Christie sa sarung intirong depresyon. Kan Agusto 1926, an mga bareta nagluwas sa press na si Christie nagduman sa sarung baryo harani sa Biarritz tanganing magparahay sa sarung "breakdown" na dara kan "sobrang pagtatrabaho".

=== 1926: pagkawara ===
[[Ladawan:Christie_at_Hydro.jpg|alt=Newspaper article with portraits of Agatha and Archie Christie|thumb| ''Daily Herald'', Disyembre 15, 1926, na nag-anunsyo na si Christie nakua na. Nawara sa laog nin 11 aldaw, nakua siya sa Swan Hydropathic Hotel sa Harrogate, Yorkshire.]]
Kan Agusto 1926, naghagad si Archie ki Christie nin diborsyo. Namoot siya ki Nancy Neele, sarong amigo ni Major Belcher. Sa ika-3 Kan Disyembre 1926, an mag-agom nag-iwal pagkatapos na ianunsyo ni Archie an saiyang plano na mag-iba sa mga amigo sa katapusan kan semana, na dai kaiba an saiyang agom. Kan bangging idto, nawara si Christie sa saindang harong sa Sunningdale. Kan suminunod na aga, an saiyang kotse, sarong Morris Cowley, nadiskobre sa Newlands Corner sa Surrey, nakaparada sa itaas kan sarung chalk quarry na may expired na lisensya sa pagmaneho asin mga gubing sa laog. Kinatakutan na tibaad nagpalamos sya sa Silent Pool, sarung haraning magayon na lugar.

An pagkawara tulos na nagin bareta. An press naghingoa na paniguan an "gutom sa sensasyon, kalamidad, asin iskandalo" kan saindang mga parabasa. Si Home Secretary William Joynson-Hicks nagpirit sa mga pulis, asin nangalok nin £100 na premyo ( kantidad £7,500 kan 2023 ) sa sarung peryodiko. Labing 1,000 na pulis, 15,000 na boluntaryo, asin nagkapirang eroplano an naghanap sa rural na tanawon. Tinawan ni [[Arthur Conan Doyle|Sir Arthur Conan Doyle]] an sarung espiritista kan saru sa mga guwantes ni Christie tanganing hanapon sya. An pagkawara ni Christie nagin internasyonal na mga headline, natampok sa inot na pahina kan ''The New York Times'' . Dawa na sa mahiwas na paghanap nin tawo, dai siya nakua sa laog nin 10 aldaw pa. Kan ika-4 nin Disyembre, an aldaw pakatapos na sya mawara, aram na ngunyan na sya nag-tsa-a sa London asin nagbisita sa Harrods department store kun sain siya nagngalas sa Christmas display kan tindahan. Kan ika-14&nbsp;Disyembre 1926, sya yaon sa Swan Hydropathic Hotel sa Harrogate, Yorkshire, 184 milya (296 km) north kan saiyang harong sa Sunningdale, narehistro bilang "Mrs Tressa Neele" (an apelyido kan kabit kan saiyang agom) gikan sa " Capetown [   SA" (South Africa). Kan sunod na aldaw, naghali si Christie pasiring sa istaran kan saiyang tugang na babayi sa Abney Hall, Cheadle, kun sain siya pig-sekwester "sa guarded hall, an mga trangkahan naka-lock, cut off an mga telepono, asin dai tigsisimbag an mga apod".

An autobiograpiya ni Christie dai nagsasabi kan pagkawara. Duwang doktor an nagdiagnose saiya na may "dai mapagdududahan na tunay na pagkawara nin memorya", alagad an opinyon nagdadanay na nabanga sa rason kan saiyang pagkawara. An iba, kaiba an saiyang biograpo na si Morgan, nagtutubod na sya nawara sa panahon nin fugue state.An kagsurat na si Jared Cade nagkonklusyon na si Christie nagplano kan pangyayari tanganing mapasupog an saiyang agom alagad dai niya inaasahan an resultang pampublikong melodrama.  An biograpo ni Christie na si Laura Thompson nagtao nin alternatibong paghiling na si Christie nawara sa panahon nin nervous breakdown, aram an saiyang mga aksyon alagad mayo sa emosyonal na kontrol kan saiyang sadiri. An reaksyon kan publiko kan panahon na idto kadaklan negatibo, na pighuhuna na sarung publisidad o sarong pagprobar na i-frame an saiyang agom para sa paggadan. 

=== 1927–1976: ikaduwang kasal asin huring buhay ===
[[Ladawan:Hotel_Pera_Palace_-_Istanbul.jpg|alt=Colour photograph of a hotel room with Christie memorabilia on the walls|thumb| An kwarto ni Christie sa Pera Palace Hotel sa Istanbul, kun sain an hotel nagsasabi na igdi nya sinurat an saiyang 1934 na nobelang ''Murder on the Orient Express'']]
Kan Enero 1927, si Christie,  "mapusyaw na marhay", naglayag kaiba an saiyang aki asin sekretarya pasiring sa Las Palmas, Canary Islands, tanganing "tapuson an saiyang pagrahay", na nagbalik pakalihis nin tolong bulan. Si Christie nagpetisyon para sa diborsyo asin tinawan nin decree nisi laban sa saiyang agom kan Abril 1928, na ginibong absoluto kan Oktubre 1928. Si Archie nagpakasal ki Nancy Neele pakalihis nin sarung semana. Pinagdanay ni Christie an kustodiya kan saindang aki, si Rosalind, asin pinagdanay an apelyidong Christie para sa saiyang pagsurat. Sa paghorop-horop sa panahon sa saiyang autobiograpiya, si Christie nagsurat, "So, after illness, came sorrow, despair and heartbreak. There is no need to dwell on it."

Kan 1928, si Christie naghali sa England asin naglunad sa (Simplon) Orient Express pasiring sa Istanbul dangan pasiring sa [[Baghdad]]. Sa Iraq, nagin amigo nya an arkeologong si Leonard Woolley asin an saiyang agom, na nag-agda saiya na magbalik sa saindang pagkotkot kan Pebrero 1930. Sa ikaduwang pagbiyaheng idto, namidbid nya an arkeologo na si Max Mallowan, 13 taon na mas huben saiya. Sa sarung interbyu kan 1977, isinaysay ni Mallowan an saiyang inot na pakabisto ki Christie, kan dinara nya ini asin an sarung grupo nin mga turista sa sarung tour sa saiyang lugar nin ekspedisyon sa Iraq. Si Christie asin Mallowan nagpakasal sa Edinburgh kan Setyembre 1930. An saindang pag-ibahan naglawig sagkod sa pagkagadan ni Christie kan 1976. Nag-iba sya ki Mallowan sa saiyang mga ekspedisyon sa arkeolohiya, asin an saiyang mga pag-iba nya nagkontribwir sa nagkapira sa saiyang mga nobela na nagibo sa Middle East. An ibang mga nobela (arog kan ''Peril at End House'' ) ginibo sa laog asin palibot kan Torquay, kun sain siya pinadakula. Si Christie nagkua sa saiyang eksperyensya sa pagbiyahe sa internasyonal na tren kan isinurat nya an saiyang 1934 na nobelang ''Murder on the Orient Express'' . An Pera Palace Hotel sa Istanbul, an eastern terminus kan riles, nagsasabi na an libro isinurat duman asin nagmamantenir kan kwarto ni Christie bilang sarung girumdoman sa kagsurat.
[[Ladawan:Cresswell_Place.jpg|alt=Colour photograph of the front of a three-storey house|wala|thumb| Cresswell Place, Chelsea]]
Si Christie asin Mallowan inot na nag-erok sa Cresswell Place sa Chelsea, asin kan huri sa Sheffield Terrace, Holland Park, Kensington . An duwang propyedad ngunyan minarkahan nin mga asul na plake . Kan 1934, binakal ninda an Winterbrook House sa Winterbrook, sarung baryo harani sa Wallingford . Ini an saindang mayor na istaran sa bilog nindang buhay asin an lugar kun sain ginibo ni Christie an kadaklan kan saiyang mga pagsurat. An harong na ini igwa man nin asul na plake. Si Christie namuhay nin tuninong sa ibong kan pagkamidbid sa Wallingford; poon 1951 sagkod 1976 sya nagsirbe bilang presidente kan lokal na amateur dramatic society . 

An mag-agom nagkua kan Greenway Estate sa Devon bilang sarung summer residence kan 1938; itinao ini sa National Trust kan 2000. Si Christie parating nagtitinir sa Abney Hall, Cheshire, na pagsadiri kan saiyang bayaw, si James Watts, asin nagbase nin dai mababa sa duwang istorya duman: sarung halipot na istorya, " An Adventure of the Christmas Pudding ", sa koleksyon nin istorya na parehong pangaran asin an nobelang ''After the Funeral'' .  An sarung compendium ni Christie nagsabi na "Abney became Agatha's greatest inspiration for country-house life, with all its servants and grandeur being woven into her plots. The descriptions of the fictional Chimneys, Stonygates, and other houses in her stories are mostly Abney Hall in various forms."
[[Ladawan:DAME_AGATHA_CHRISTIE_1890-1976_Detective_novelist_and_playwright_lived_here_1934-1941.jpg|alt=Colour photograph of a wall plaque stating Christie "lived here 1934–1941"|thumb| Asul na plake sa 58 Sheffield Terrace, Holland Park, London]]
[[Ladawan:Winterbrook_House-geograph-1848557-by-Bill-Nicholls.jpg|thumb| Winterbrook House, Winterbrook, Oxfordshire. An saiyang huring harong, si Christie nag-erok digdi kaiba an saiyang agom poon 1934 sagkod sa saiyang kagadanan kan 1976.]]
Kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, si Christie nagbalyo sa London asin nag-erok sa sarung flat sa Isokon sa Hampstead, mantang nagtatrabaho sa parmasya sa University College Hospital (UCH), London, kun sain pig-update nya an saiyang kaaraman sa mga hilo. An saiyang huring nobela ''na The Pale Horse'' nakabase sa sarung suhestiyon ni Harold Davis, an hepe na parmasyutiko sa UCH. Kan 1977, an sarung kaso nin pagkahilo sa thallium naresolberan kan mga medikal na tawuhan kan Britanya na nakabasa kan libro ni Christie asin namidbid an mga sintomas na saiyang ilinadawan. 

An ahensiyang intelihensya kan Britanya na MI5 nag-imbestigar ki Christie pakatapos na an sarung karakter na inaapod Major Bletchley nagluwas sa saiyang 1941 na thriller ''na N or M?'' , na manungod sa paghanap nin sarung padis nin nakakagadan na ikalimang kolumnista sa panahon nin gera sa England. An MI5 nahahadit na si Christie igwa nin espiya sa pinakasekretong sentro nin pagraot nin kodigo kan Britanya, an Bletchley Park . An mga takot kan ahensya nawara kan sabihan ni Christie an saiyang amigo, an codebreaker na si Dilly Knox, "I was stuck there on my way by train from Oxford to London and took revenge by giving the name to one of my least lovable characters."

Si Christie naelihir bilang sarung myembro kan Royal Society of Literature kan 1950. Bilang pag-onra sa saiyang kadakul na mga obra literaryo, si Christie ninombrahan na Kumander kan Order  of the British Empire(CBE) sa 1956 New Year Honors . Sya an co-president kan Detection Club poon 1958 sagkod sa saiyang kagadanan kan 1976. Kan 1961, tinawan sya nin honorary Doctor of Literature degree kan Unibersidad kan Exeter . Sa 1971 New Year Honors, sya na-promote bilang Dame Commander of the Order of the British Empire (DBE),tulong taon pakatapos na an saiyang agom na [[Knight Bachelor|-knight]] para sa saiyang arkeolohikong trabaho.  Pakatapos kan pagigin kabalyero kan saiyang agom, si Christie pwede man na apodon na Lady Mallowan.

Poon 1971 sagkod 1974, nagpoon na magluya an salud ni Christie, alagad padagos syang nagsurat. An saiyang huring nobela iyo ''an Postern of Fate'' kan 1973. An pag-analisar kan teksto nagpahiling na si Christie tibaad nagpoon nang magkaigwa nin helang na Alzheimer o iba pang demensya sa panahon na ini. 

=== Personal na mga kwalidad ===
[[Ladawan:Agatha_Christie_in_Nederland_(detectiveschrijfster),_bij_aankomst_op_Schiphol_me,_Bestanddeelnr_916-8898_(cropped).jpg|alt=Black-and-white portrait photograph of Christie in later life|thumb| Christie kan 1964]]
Kan 1946, si Christie nagsabi manungod sa saiyang sadiri: "My chief dislikes are crowds, loud noises, [[:en:Gramophone|gramophones]] and cinemas. I dislike the taste of alcohol and do not like smoking. I ''do'' like sun, sea, flowers, travelling, strange foods, sports, concerts, theatres, pianos, and doing embroidery."

Si Christie sarung buhay, "tuninong na deboto" miyembro kan [[Simbahan kan Inglatera|Church of England]], regular na nagsisimba, asin itinatago an kopya kan saiyang ina kan ''The Imitation of Christ'' sa kataid kan saiyang higdaan. Pakatapos kan saiyang diborsyo, nagpondo siya sa pagkua kan sakramento nin [[Eukaristiya|komunyon]] . 

An Agatha Christie Trust For Children pigmukna kan 1969, asin dai nahaloy pagkagadan ni Christie sarung charitable memorial fund an pigmukna tanganing "help two causes that she favoured: old people and young children".

An obituary ni Christie sa ''The Times'' nagsasabi na "dai nanggad sya nagmalasakit sa sinehan, o sa wireless asin telebisyon." Kadagdagan,
 
An pribadong kapanuan ni Dame Agatha iyo an pagtatanom - nanggana sya nin lokal na premyo para sa horticulture - asin pagbakal nin mga furniture para sa saiyang mga harong. Masusupgon sya: habu nya an pagluwas sa publiko, alagad sya mabinarkada asin madaling makasundo. Sya nabiilang sa halangkaw na class kan mga Ingles. Nagsusurat sya manungod sa, asin para sa, mga tawong arug nya. Ito importanteng parte kan pagpapagayon.
right|thumb|200px|Pirma ni Agatha Christie

Si Dame Agatha Mary Clarissa Christie, Lady Mallowan, DBE (née Miller; 15 Septyembre 1890 – 12 Enero 1976) sarong Ingles na nobelista sa krimen, parasurat halipot na osipon, asin dramatista.  Nagsurat man siyang anom na romansa sa tagong-ngaran na Mary Westmacott, alagad bisto siyang gayo sa tinokda niyang 66 na nobelang pang-detektib asin 14 halipot na mga osipon na saiyang sinurat sa tunay niyang pangaran, na kadaklan nag'iitok sa gibong pagimbestigar kan mga bidang karakter siring ki Hercule Poirot, Jane Marple, Parker Pyne, Harleym Quin/Mr. Satterhwaiter asin sina Tommy saka Tuppence Beresford. Siya an dramatista sanang may sinurat na dramang halawig nang pinapasale, sarong misteryo kun isay an kaggibo kan panggagadan, an The Mousetrap. Kan 1971, siya naputongan kan titulong Dama huli sa mga ambag niya sa literatura.

An Guiness Book of World Records ilinista si Christie bilang, "pinakamabentang nobelista" sa bilog na panahon. An mga nobela niya, nagbenta na ning 2 bilyon na kopya asin an saiyang pagrorogaring pigsasabi na ikatolo sa ranggo kan saiyang mga tokda' sa mga pinakadakul na nalagdang mga titulo nin mga libro, nalampasan niya na an mga trabaho ni Shakespeare asin  kan Bibliya. Susog sa Index Translationum, siya an autor na may pinakadakul na pagpalis sa iba-ibang tataramon na nag'abot na sa 103 na lenggwahe. An nobela niyang may titulong And Then There Were None, iyo an pinakamasulong na nobela, na sa ngonyan nakabenta na ning sobra sa 100 na milyon na kopya, bagay na mayo pang nakakaarog. 
 

 Toltolan 

Agatha Christie

 Life and career 

wala|thumb| Ritrato ni Christie na may titulong Lost in Reverie, kinurit ni Douglas John Connah, 1894
Si Agatha Mary Clarissa Miller namundag kan ika-15 nin Setyembre 1890, sa mayaman na pamilya sa Torquay, Devon. Siya an pinakanguhod sa tulong aki ni Frederick Alvah Miller, "sarong ginoo nin substansya",  asin kan saiyang agom na si Clarissa "Clara" Margaret (née Boehmer)

An ina ni Christie na si Clara namundag sa Dublin kan 1854, sa opisyal kan Hukbong Briton na si Frederick Boehmer asin kan saiyang agom na si Mary Ann (née West). Si Boehmer nagadan sa Jersey kan 1863, binayaan an saiyang agom na padakulaon si Clara asin an saiyang mga tugang na lalaki sa kadikit sanang ganada.  Duwang semana pakagadan ni Boehmer, an tugang na babayi ni Mary na si Margaret West, nagpakasal sa balo na si Nathaniel Frary Miller - sarung negosyante nin mga dry-goods asin siudadano kan Estados Unidos. Tanganing matabangan si Mary sa pinansyal, si Margaret asin Nathaniel uminuyon na atamanon an nwebe anyos na si Clara; an pamilya nag-erok sa Timperley, Cheshire. An mag-agom mayo nin mga aki, alagad si Nathaniel igwa nin 17-anyos na aking lalaki, si Frederick "Fred", gikan sa saiyang nakaaging kasal. Si Fred namundag sa syudad nin New York asin nagbiyahe nin halawig pagkatapos na maghali sa saiyang Swiss boarding school.  Siya asin si Clara nagpakasal sa London kan 1878. An saindang inot na aki, si Margaret "Madge" Frary, namundag sa Torquay kan 1879. An ikaduwa, si Louis Montant "Monty", namundag sa Morristown, New Jersey, kan 1880, habang an pamilya yaon sa sarong halawig na pagbisita sa Estados Unidos. 

Kan nagadan an ama ni Fred kan 1869, nagwalat sya ki Clara nin £2,000 (nagkakantidad £230,000 kan 2023 ); kan 188, ginamit ninda ini tanganing bakalon an leasehold kan sarong villa sa Torquay na an pangaran Ashfield . Digdi namundag an saindang ikatolo asin huring aki na si Agatha, kan 1890. Ilinadawan nya an saiyang pagkaaki bilang "maogmang maray".  An pamilya Miller nag-eerok sa Devon alagad parating nagbibisita sa saiyang madrastang lola/tiyaon sa tuhod na si Margaret Miller sa Ealing asin sa saiyang lola sa ina na si Mary Boehmer sa Bayswater . Sarung taon syang nagkabasyon sa ibang nasyon kaiba an saiyang pamilya, sa French Pyrenees, Paris, Dinard, asin Guernsey . Nin huli ta an saiyang mga tugang mas gururang, asin didikit sana an mga aki sa saindang pagtaraid, si Christie parating solong nakikikawat sa saiyang mga ataman asin gibong isip na mga kairiba. Sa kahurihurihi, nakipag-amiga sya sa ibang mga daragita sa Torquay, sinabi nya "saro sa mga tampok kan sakuyang pag-eksister" iyo an saiyang pagluwas kaiba ninda sa sarong produksyon kan mga hobenes kan The Yeomen of the Guard ni Gilbert asin Sullivan, na kun saen siya an nagganap bilang bida, si Colonel Fairfax. 
alt=Black-and-white portrait photograph of Christie as a girl|thumb| Si Christie bilang sarung daragita, amay kan taon 1900.
Susog ki Christie, nagtutubod si Clara na dai siya dapat makanood magbasa sagkod na siya otso anyos; huli sa saiyang pag-usyoso, siya nakabasa na sa edad na apat. An saiyang tugang na babayi ipinadara sa sarong boarding school, alagad an saindang ina nag-insistir na si Christie mag-adal sa harong. Bilang resulta, an saiyang mga magurang asin tugang na babayi an nagtukdo saiya kan pagbasa, pagsurat, asin pundamental na aritmetika, sarong asignatura na saiyang partikularmenteng nagustuhan. Tinukduan man ninda sya nin musika, asin nakanood syang magtugtog nin piano asin mandolin. 

Si Christie nahilig magbasa poon pa sana sa amay na edad. An nagkapira sa saiyang pinakainot na mga memorya iyo an pagbasa nin mga librong pan-aki ni Mrs Molesworth asin Edith Nesbit . Kan medyo gurang na siya, nagbalyo siya sa surreal na berso ni Edward Lear asin Lewis Carroll . Bilang sarung tin-edyer, nagustuhan niya an mga obra ni Anthony Hope, Walter Scott, Charles Dickens, asin Alexandre Dumas . Kan Abril 1901, sa edad na 10, isinurat niya an saiyang inot na rawitdawit, "The Cow Slip". 

Kan 1901, an salud kan saiyang ama nagluya, na saiyang pigtutubodan na problema sa puso. Si Fred nagadan kan Nobyembre 1901 huli sa pulmonya asin malalang helang sa bato . Sinabi ni Christie na an pagkagadan kan saiyang ama kan siya 11 anyos iyo an katapusan kan saiyang pagkaaki. 

An pinansiyal na kamugtakan kan pamilya nalala kan panahon na ini. Si Madge nagpakasal taon pagkatapos kan pagkagadan kan saindang ama asin nagbalyo sa Cheadle, Cheshire; Si Monty yaon sa ibang nasyon, naglilingkod sa rehimen kan Britanya. Si Christie ngunyan nag-eerok  sa Ashfield kaiba an saiyang ina. Kan 1902, nagpoon siyang mag-atendir sa Miss Guyer's Girls' School sa Torquay alagad nadipisilan syang maki-angay sa disiplinadong kamugtakan. Kan 1905, ipinadara siya kan saiyang ina sa Paris, kun sain sya pig-edukar sa serye nin  (mga boarding school), na nagtututok sa pagsasanay sa boses asin pagtugtog nin piano. Sa pagdesisyon nakulang sya sa ugali asin talento, tinalikdan niya an saiyang katuyuhan na magsagibo propesyonal bilang sarung pianista sa konsyerto o sarung parakanta sa opera. 

 1907–1926: mga inot na pagprobar sa literatura, kasal, kapangganahan sa literatura 
Pakatapos kan saiyang edukasyon, si Christie nagbalik sa England tanganing mahiling an saiyang ina na naghehelang. Nagdesisyon sindang magtinir sa mainit na klima kan Egypt, sa taglipot kan 1907-1908, na kaidto nagin regular na destinasyon kan mga turista para sa mga mayayaman na Briton. Nag-istar sinda nin tUlong bulan sa Gezirah Palace Hotel sa Cairo . Si Christie nag-atendir nin kadakul na mga baylihan asin iba pang sosyal na mga okasyon; partikularmenteng nauugma syang magdalan nin mga amateur polo matches. Mantang sinda nagbisita sa nagkapirang suanoy na monumento kan Ehipto arug kan Great Pyramid of Giza, dai niya ipinahiling an dakulang interes sa arkeolohiya asin Ehiptolohiya na nagtalubo sa saiya sa mga huring taon.  Pagbalik sa Britanya, ipinadagos niya an saiyang mga sosyal na aktibidad, nagsusurat asin nagsasagibosa mga amateur theatrics. Nagtabang man siya sa paggibo nin sarung dula na inapod na The Blue Beard of Unhappiness kaiba an mga babaying amiga. 

Sa edad na 18, isinurat ni Christie an saiyang inot na halipot na usipon, "The House of Beauty", mantang nagpaparahay sya sa higdaan hali sa sarung helang. Ini igwa nin 6,000 na tataramon manungod sa "kakapayan asin mga pangaturugan", mga nakakaakit na tema saiya. An saiyang biographer na si Janet Morgan nagkomento na, sa ibong kan "mga infelicity of style", an istorya "nakakapukaw". (An istorya nagin amay na bersyon kan saiyang istoryang " The House of Dreams ".) Nagsunod an iba pang mga istorya, kadaklan duman nag-iilustrar kan saiyang interes sa espiritismo asin sa paranormal . Kabali digdi an " The Call of Wings" asin "The Little Lonely God". An mga magasin isinikwal an gabos niyang inot na mga pagsumite, na ginibo sa irarom nin mga alyas (arug kan Mac Miller, Nathaniel Miller, asin Sydney West); an nagkapirang mga pagsumite pigrebisar asin ipinublikar sa irarom kan saiyang tunay na pangaran, na kadakli may mga bagong titulo.
thumb| Si Christie bilang sarung huben na babayi, 1910s
Sa parehong panahon, nagpoon si Christie na magtrabaho kan saiyang inot na nobela, an Snow Upon the Desert . Nagsusurat sya sa irarom kan alyas na Monosyllaba, pigbugtak niya an libro sa Cairo asin ginamit an saiyang mga pinakabagong eksperyensya duman. Nadisganar sya kan an anom na parahayag na nakontak nya nagsayuma sa saiyang gibo. Isinuherir ni Clara na an saiyang aki maghagad nin sadol sa matibay na nobelista na si Eden Phillpotts, sarong katood asin kataraid, na nagsimbag sa saiyang kahaputan, nag-enkaminar kan saiyang pagsurat, asin nagpadara nin introduksyon nya sa saiyang sadiring ahente sa literatura, si Hughes Massie, na nagsikwal man sa Snow Upon the Desert alagad nagsuherir nin ikaduwang nobela. 

Mientras tanto, an mga sosyal na aktibidad ni Christie naghiwas, may mga parti, pagsakay, pangangayam, mga bayle, asin roller skating.  Nagkaigwa sya nin halipot na relasyon sa apat na lalaki asin sarung pagpresintar sa saru.  Kan Oktubre 1912, ipinamidbid sya ki Archibald "Archie" Christie sa sarung pabayli ni Lord asin Lady Clifford sa Ugbrooke, mga 12 milya (19 km) hali sa Torquay. An aki kan sarung abogado sa Indian Civil Service, si Archie sarung opisyal kan Royal Artillery na nagsusunod sa Royal Flying Corps kan Abril 1913. An duwa tulos na nagkaminootan. Pakalihis nin tulong bulan poon kan sinda nagkabistuhan, si Archie nagproponer nin kasal, asin inako ini ni Agatha.
wala|thumb| Si Christie bilang sarung nars sa Voluntary Aid Detachment kan British Red Cross. Sya naretratuhan kan 1915 sa luwas kan harong nya kan sya aki pa sa Ashfield. 
Sa pagputok kan World War I kan Agosto 1914, si Archie ipinadara sa Pransya tanganing makipaglaban. Nagpakasal sinda kan Bisperas nin Pasko 1914 sa Emmanuel Church, Clifton, Bristol, harani sa harong kan saiyang ina asin padrasto, kan si Archie nasa leave. Kan nagtaas an saiyang ranggo, sya ibinalik sa Britanya kan Setyembre 1918 bilang sarung koronel sa Air Ministry . Si Christie inimbwelto an saiyang sadiri sa gera bilang sarung miyembro kan Voluntary Aid Detachment kan British Red Cross . Poon Oktubre 1914 sagkod Mayo 1915, dangan poon Hunyo 1916 sagkod Setyembre 1918, nagtrabaho siya nin 3,400 na oras sa Town Hall Red Cross Hospital, Torquay, inot bilang sarung Voluntary Aid Detachment nars (dai bayad) dangan bilang sarung dispenser na may £16 (kantidad £1,130 kan 2023 ) sarung taon poon 1917 pagkatapos na magin kwalipikado bilang katabang nin sarung botika.  An saiyang serbisyo sa gera natapos kan Setyembre 1918 kan si Archie itinalaga giraray sa London, dangan nag-arkila sinda nin sarong flat sa St. John's Wood . 

Si Christie haloy nang tagahanga kan mga nobelang detektib, naugma sa The Woman in White asin The Moonstone ni Wilkie Collins, asin sa mga inot na usipon ni Arthur Conan Doyle, an Sherlock Holmes . Isinurat iya an saiyang enot na nobelang detektib, an The Mysterious Affair at Styles, kan 1916. Tinampok kaini si  Hercule Poirot, sarung dating opisyal kan pulis na Belgian na may "magagayon na bigote" asin payo na "eksaktong korteng sugok", na nagpaili sa Britania pakatapos na sakyadahon kan Alemania an Belhika. An inspirasyon ni Christie sa mga karakter gikan sa mga paradulag na Belgian na nag-eerok sa Torquay, asin an mga soldados na Belgian na saiyang tinabangan na bulungon bilang sarung boluntaryong nars kan inot na Gerang Pankinaban. An saiyang orihinal na manuskrito hinabuan ni Hodder &amp; Stoughton asin Methuen . Pakatapos na itago an pagsusumite sa laog nin pirang bulan, si John Lane sa The Bodley Head nag-alok na akoon ini, basta baguhon ni Christie kun pano pinahiling an solusyon. Ginibo nya ini, asin nagpirma nin sarung kontrata na nagkokomiter kan saiyang masunod na limang libro sa The Bodley Head, na kan huri garu namati nya na sarung pagsasamantala. Ini ipinublikar kan 1920.
alt=Black-and-white photograph of three men in suits and one woman seated in a room and looking at an open newspaper|thumb| Si Archie Christie, Major Belcher (tour leader), Mr. Bates (sekretaryo) asin Agatha Christie sa 1922 British Empire Expedition Tour
Si Christie nag-erok sa buhay may agom, nangaki kan saiyang solong aki, si Rosalind Margaret Clarissa (na nagin Hicks), kan Agosto 1919 sa Ashfield.  Naghali si Archie sa Air Force kan natapos an gera asin nagpoon na magtrabaho sa sektor pinansyal kan syudad na may hababang sweldo. Nag-empleyo pa sinda nin sarong katabang. An saiyang ikaduwang nobela, an The Secret Adversary (1922), na nagtatampok nin bagong mag-ilusyon na detektib na si Tommy asin Tuppence, ipinublikar man kan The Bodley Head. Ini nagtao saiya nin £50 (nagkakantidad £3,400 sa 2023 ). An ikatulong nobela, an Murder on the Links, natampok giraray man kan Poirot, siring man an mga halipot na istorya na pigkomisyon ni Bruce Ingram, editor kan The Sketch magazine, poon 1923. Mayo na sya ngunyan kadepisilan sa pagpabakal kan saiyang gibo.  

Kan 1922, an mga Christies nag-ayon sa sarung promosyonal na paglibot sa bilog na kinaban para sa British Empire Exhibition, na pinanginotan ni Major Ernest Belcher . Binayaan an saindang aki sa pangataman kan ina asin tugang na babayi ni Agatha, sa laog nin 10 bulan nagduman sinda sa South Africa, Australia, New Zealand, Hawaii, asin Canada. Nakanood sindang mag-surf na prone sa South Africa; dangan, sa Waikiki, sinda kabali sa mga inot na Briton na nag-surf na nakatindog, asin pinalawig pa an saindang panahon duman nin tulong bulan tanganing magpraktis. Nagigirumdoman sya sa Museum of British Surfing na nagsabi manungod sa pag-surf, "Oh it was heaven! Nothing like rushing through the water at what seems to you a speed of about two hundred miles an hour. It is one of the most perfect physical pleasures I have known."

Kan sinda nagbalik sa England nagbalik sa pagtrabaho sa siyudad Archie, asin pinadagos ni Christie an saiyang maigot na pagtrabaho sa pagsurat. Pakatapos mag-istar sa manlaen-laen na apartment sa London, nagbakal sinda nin harong sa Sunningdale, Berkshire, na pinangaranan nindang Styles na nagsunod sa mansyon sa inot na nobelang detektib ni Christie.

An ina ni Christie, si Clarissa Miller, nagadan kan Abril 1926. Sinda dayupot, asin an pagkawara kaini nagdara ki Christie sa sarung intirong depresyon. Kan Agusto 1926, an mga bareta nagluwas sa press na si Christie nagduman sa sarung baryo harani sa Biarritz tanganing magparahay sa sarung "breakdown" na dara kan "sobrang pagtatrabaho".

 1926: pagkawara 
alt=Newspaper article with portraits of Agatha and Archie Christie|thumb| Daily Herald, Disyembre 15, 1926, na nag-anunsyo na si Christie nakua na. Nawara sa laog nin 11 aldaw, nakua siya sa Swan Hydropathic Hotel sa Harrogate, Yorkshire.
Kan Agusto 1926, naghagad si Archie ki Christie nin diborsyo. Namoot siya ki Nancy Neele, sarong amigo ni Major Belcher. Sa ika-3 Kan Disyembre 1926, an mag-agom nag-iwal pagkatapos na ianunsyo ni Archie an saiyang plano na mag-iba sa mga amigo sa katapusan kan semana, na dai kaiba an saiyang agom. Kan bangging idto, nawara si Christie sa saindang harong sa Sunningdale. Kan suminunod na aga, an saiyang kotse, sarong Morris Cowley, nadiskobre sa Newlands Corner sa Surrey, nakaparada sa itaas kan sarung chalk quarry na may expired na lisensya sa pagmaneho asin mga gubing sa laog. Kinatakutan na tibaad nagpalamos sya sa Silent Pool, sarung haraning magayon na lugar.

An pagkawara tulos na nagin bareta. An press naghingoa na paniguan an "gutom sa sensasyon, kalamidad, asin iskandalo" kan saindang mga parabasa. Si Home Secretary William Joynson-Hicks nagpirit sa mga pulis, asin nangalok nin £100 na premyo ( kantidad £7,500 kan 2023 ) sa sarung peryodiko. Labing 1,000 na pulis, 15,000 na boluntaryo, asin nagkapirang eroplano an naghanap sa rural na tanawon. Tinawan ni Sir Arthur Conan Doyle an sarung espiritista kan saru sa mga guwantes ni Christie tanganing hanapon sya. An pagkawara ni Christie nagin internasyonal na mga headline, natampok sa inot na pahina kan The New York Times . Dawa na sa mahiwas na paghanap nin tawo, dai siya nakua sa laog nin 10 aldaw pa. Kan ika-4 nin Disyembre, an aldaw pakatapos na sya mawara, aram na ngunyan na sya nag-tsa-a sa London asin nagbisita sa Harrods department store kun sain siya nagngalas sa Christmas display kan tindahan. Kan ika-14 Disyembre 1926, sya yaon sa Swan Hydropathic Hotel sa Harrogate, Yorkshire, 184 milya (296 km) north kan saiyang harong sa Sunningdale, narehistro bilang "Mrs Tressa Neele" (an apelyido kan kabit kan saiyang agom) gikan sa " Capetown [   SA" (South Africa). Kan sunod na aldaw, naghali si Christie pasiring sa istaran kan saiyang tugang na babayi sa Abney Hall, Cheadle, kun sain siya pig-sekwester "sa guarded hall, an mga trangkahan naka-lock, cut off an mga telepono, asin dai tigsisimbag an mga apod".

An autobiograpiya ni Christie dai nagsasabi kan pagkawara. Duwang doktor an nagdiagnose saiya na may "dai mapagdududahan na tunay na pagkawara nin memorya", alagad an opinyon nagdadanay na nabanga sa rason kan saiyang pagkawara. An iba, kaiba an saiyang biograpo na si Morgan, nagtutubod na sya nawara sa panahon nin fugue state.An kagsurat na si Jared Cade nagkonklusyon na si Christie nagplano kan pangyayari tanganing mapasupog an saiyang agom alagad dai niya inaasahan an resultang pampublikong melodrama.  An biograpo ni Christie na si Laura Thompson nagtao nin alternatibong paghiling na si Christie nawara sa panahon nin nervous breakdown, aram an saiyang mga aksyon alagad mayo sa emosyonal na kontrol kan saiyang sadiri. An reaksyon kan publiko kan panahon na idto kadaklan negatibo, na pighuhuna na sarung publisidad o sarong pagprobar na i-frame an saiyang agom para sa paggadan. 

 1927–1976: ikaduwang kasal asin huring buhay 
alt=Colour photograph of a hotel room with Christie memorabilia on the walls|thumb| An kwarto ni Christie sa Pera Palace Hotel sa Istanbul, kun sain an hotel nagsasabi na igdi nya sinurat an saiyang 1934 na nobelang Murder on the Orient Express
Kan Enero 1927, si Christie,  "mapusyaw na marhay", naglayag kaiba an saiyang aki asin sekretarya pasiring sa Las Palmas, Canary Islands, tanganing "tapuson an saiyang pagrahay", na nagbalik pakalihis nin tolong bulan. Si Christie nagpetisyon para sa diborsyo asin tinawan nin decree nisi laban sa saiyang agom kan Abril 1928, na ginibong absoluto kan Oktubre 1928. Si Archie nagpakasal ki Nancy Neele pakalihis nin sarung semana. Pinagdanay ni Christie an kustodiya kan saindang aki, si Rosalind, asin pinagdanay an apelyidong Christie para sa saiyang pagsurat. Sa paghorop-horop sa panahon sa saiyang autobiograpiya, si Christie nagsurat, "So, after illness, came sorrow, despair and heartbreak. There is no need to dwell on it."

Kan 1928, si Christie naghali sa England asin naglunad sa (Simplon) Orient Express pasiring sa Istanbul dangan pasiring sa Baghdad. Sa Iraq, nagin amigo nya an arkeologong si Leonard Woolley asin an saiyang agom, na nag-agda saiya na magbalik sa saindang pagkotkot kan Pebrero 1930. Sa ikaduwang pagbiyaheng idto, namidbid nya an arkeologo na si Max Mallowan, 13 taon na mas huben saiya. Sa sarung interbyu kan 1977, isinaysay ni Mallowan an saiyang inot na pakabisto ki Christie, kan dinara nya ini asin an sarung grupo nin mga turista sa sarung tour sa saiyang lugar nin ekspedisyon sa Iraq. Si Christie asin Mallowan nagpakasal sa Edinburgh kan Setyembre 1930. An saindang pag-ibahan naglawig sagkod sa pagkagadan ni Christie kan 1976. Nag-iba sya ki Mallowan sa saiyang mga ekspedisyon sa arkeolohiya, asin an saiyang mga pag-iba nya nagkontribwir sa nagkapira sa saiyang mga nobela na nagibo sa Middle East. An ibang mga nobela (arog kan Peril at End House ) ginibo sa laog asin palibot kan Torquay, kun sain siya pinadakula. Si Christie nagkua sa saiyang eksperyensya sa pagbiyahe sa internasyonal na tren kan isinurat nya an saiyang 1934 na nobelang Murder on the Orient Express . An Pera Palace Hotel sa Istanbul, an eastern terminus kan riles, nagsasabi na an libro isinurat duman asin nagmamantenir kan kwarto ni Christie bilang sarung girumdoman sa kagsurat.
alt=Colour photograph of the front of a three-storey house|wala|thumb| Cresswell Place, Chelsea
Si Christie asin Mallowan inot na nag-erok sa Cresswell Place sa Chelsea, asin kan huri sa Sheffield Terrace, Holland Park, Kensington . An duwang propyedad ngunyan minarkahan nin mga asul na plake . Kan 1934, binakal ninda an Winterbrook House sa Winterbrook, sarung baryo harani sa Wallingford . Ini an saindang mayor na istaran sa bilog nindang buhay asin an lugar kun sain ginibo ni Christie an kadaklan kan saiyang mga pagsurat. An harong na ini igwa man nin asul na plake. Si Christie namuhay nin tuninong sa ibong kan pagkamidbid sa Wallingford; poon 1951 sagkod 1976 sya nagsirbe bilang presidente kan lokal na amateur dramatic society . 

An mag-agom nagkua kan Greenway Estate sa Devon bilang sarung summer residence kan 1938; itinao ini sa National Trust kan 2000. Si Christie parating nagtitinir sa Abney Hall, Cheshire, na pagsadiri kan saiyang bayaw, si James Watts, asin nagbase nin dai mababa sa duwang istorya duman: sarung halipot na istorya, " An Adventure of the Christmas Pudding ", sa koleksyon nin istorya na parehong pangaran asin an nobelang After the Funeral .  An sarung compendium ni Christie nagsabi na "Abney became Agatha's greatest inspiration for country-house life, with all its servants and grandeur being woven into her plots. The descriptions of the fictional Chimneys, Stonygates, and other houses in her stories are mostly Abney Hall in various forms."
alt=Colour photograph of a wall plaque stating Christie "lived here 1934–1941"|thumb| Asul na plake sa 58 Sheffield Terrace, Holland Park, London
thumb| Winterbrook House, Winterbrook, Oxfordshire. An saiyang huring harong, si Christie nag-erok digdi kaiba an saiyang agom poon 1934 sagkod sa saiyang kagadanan kan 1976.
Kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, si Christie nagbalyo sa London asin nag-erok sa sarung flat sa Isokon sa Hampstead, mantang nagtatrabaho sa parmasya sa University College Hospital (UCH), London, kun sain pig-update nya an saiyang kaaraman sa mga hilo. An saiyang huring nobela na The Pale Horse nakabase sa sarung suhestiyon ni Harold Davis, an hepe na parmasyutiko sa UCH. Kan 1977, an sarung kaso nin pagkahilo sa thallium naresolberan kan mga medikal na tawuhan kan Britanya na nakabasa kan libro ni Christie asin namidbid an mga sintomas na saiyang ilinadawan. 

An ahensiyang intelihensya kan Britanya na MI5 nag-imbestigar ki Christie pakatapos na an sarung karakter na inaapod Major Bletchley nagluwas sa saiyang 1941 na thriller na N or M? , na manungod sa paghanap nin sarung padis nin nakakagadan na ikalimang kolumnista sa panahon nin gera sa England. An MI5 nahahadit na si Christie igwa nin espiya sa pinakasekretong sentro nin pagraot nin kodigo kan Britanya, an Bletchley Park . An mga takot kan ahensya nawara kan sabihan ni Christie an saiyang amigo, an codebreaker na si Dilly Knox, "I was stuck there on my way by train from Oxford to London and took revenge by giving the name to one of my least lovable characters."

Si Christie naelihir bilang sarung myembro kan Royal Society of Literature kan 1950. Bilang pag-onra sa saiyang kadakul na mga obra literaryo, si Christie ninombrahan na Kumander kan Order  of the British Empire(CBE) sa 1956 New Year Honors . Sya an co-president kan Detection Club poon 1958 sagkod sa saiyang kagadanan kan 1976. Kan 1961, tinawan sya nin honorary Doctor of Literature degree kan Unibersidad kan Exeter . Sa 1971 New Year Honors, sya na-promote bilang Dame Commander of the Order of the British Empire (DBE),tulong taon pakatapos na an saiyang agom na -knight para sa saiyang arkeolohikong trabaho.  Pakatapos kan pagigin kabalyero kan saiyang agom, si Christie pwede man na apodon na Lady Mallowan.

Poon 1971 sagkod 1974, nagpoon na magluya an salud ni Christie, alagad padagos syang nagsurat. An saiyang huring nobela iyo an Postern of Fate kan 1973. An pag-analisar kan teksto nagpahiling na si Christie tibaad nagpoon nang magkaigwa nin helang na Alzheimer o iba pang demensya sa panahon na ini. 

 Personal na mga kwalidad 
alt=Black-and-white portrait photograph of Christie in later life|thumb| Christie kan 1964
Kan 1946, si Christie nagsabi manungod sa saiyang sadiri: "My chief dislikes are crowds, loud noises, gramophones and cinemas. I dislike the taste of alcohol and do not like smoking. I do like sun, sea, flowers, travelling, strange foods, sports, concerts, theatres, pianos, and doing embroidery."

Si Christie sarung buhay, "tuninong na deboto" miyembro kan Church of England, regular na nagsisimba, asin itinatago an kopya kan saiyang ina kan The Imitation of Christ sa kataid kan saiyang higdaan. Pakatapos kan saiyang diborsyo, nagpondo siya sa pagkua kan sakramento nin komunyon . 

An Agatha Christie Trust For Children pigmukna kan 1969, asin dai nahaloy pagkagadan ni Christie sarung charitable memorial fund an pigmukna tanganing "help two causes that she favoured: old people and young children".

An obituary ni Christie sa The Times nagsasabi na "dai nanggad sya nagmalasakit sa sinehan, o sa wireless asin telebisyon." Kadagdagan,
 
An pribadong kapanuan ni Dame Agatha iyo an pagtatanom - nanggana sya nin lokal na premyo para sa horticulture - asin pagbakal nin mga furniture para sa saiyang mga harong. Masusupgon sya: habu nya an pagluwas sa publiko, alagad sya mabinarkada asin madaling makasundo. Sya nabiilang sa halangkaw na class kan mga Ingles. Nagsusurat sya manungod sa, asin para sa, mga tawong arug nya. Ito importanteng parte kan pagpapagayon.