Dolly Parten

{{Infobox tawo|name=Dolly Parton|image=File: Dolly Parton accepting Liseberg Applause Award 2010 portrait.jpg|caption=Parton in 2010|birth_name=Dolly Rebecca Parton|birth_date={{Birth date and age|1946|1|19}}|birth_place=[[Pittman Center, Tennessee]], U.S.|spouse={{marriage|Carl Dean|May 30, 1966}}|relatives={{ubl|[[Bill Owens (songwriter)|Bill Owens]] (uncle)|[[Randy Parton]] (brother)|[[Stella Parton]] (sister)||[[Rachel Dennison]] (sister)}}|occupation={{hlist|Singer|songwriter|musician|actress|philanthropist|businesswoman}}|years_active=1956–present|awards=[[List of awards and nominations received by Dolly Parton|Full list]]|module={{Infobox musical artist | embed=yes
| genre = {{hlist|[[Country music|Country]]|[[country pop]]|[[Bluegrass music|bluegrass]]|[[Gospel music|gospel]]|[[Rock music|rock]]}} 
| instruments =
| discography = {{hlist|[[Dolly Parton albums discography|Albums]]|[[Dolly Parton singles discography|singles]]}}
| label = {{hlist|[[Goldband Records|Goldband]]|[[Mercury Records|Mercury]]|[[Monument Records|Monument]]|[[RCA Victor]]|[[Columbia Records|Columbia]]|[[Warner Bros. Records|Warner Bros.]]|[[Rising Tide Records|Rising Tide]]|[[Decca Records|Decca]]|[[Sugar Hill Records (bluegrass)|Sugar Hill]]|Dolly<ref>[http://www.websterpr.com/dollyparton/1423-dolly-parton-to-release-new-album-blue-smoke-in-the-u-s-on-may-13-2014 "Dolly Parton to release new album, ''Blue Smoke'', in the US on May 13, 2014"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421064118/http://www.websterpr.com/dollyparton/1423-dolly-parton-to-release-new-album-blue-smoke-in-the-u-s-on-may-13-2014 |date=April 21, 2014 }}, websterpr.com; accessed May 10, 2014.</ref>|Butterfly}}
}}|website={{URL|dollyparton.com}}|signature=Dolly Parton Signature.png}}

Si '''Dolly Rebecca Parton''' (namundag Enero 19, 1946) sarong Amerikanong parakanta-parasurat, aktres, asin pilantropo, na pangenot na midbid sa saiyang karera bilang dekadang haloy sa [[:en:Country_music|country music]]. Pakatapos kan siya mag-asenso bilang pararawitdawit nin iba, ginibo ni Parton an saiyang album na debut kan 1967 kaiba si ''[[:en:Hello,_I'm_Dolly|Hello, I'm Dolly]]'', na nagbunga nin kapangganahan durante kan natatada pa sa mga taon 1960 (kapwa komo solong artista asin may serye nin dulang album kaiba si [[:en:Porter_Wagoner|Porter Wagoner]]), bago nagabot an benta asin alitoktok niya sa tsart durante kan dekada 1970 asin nagpadagos sagkod 1980. An ibang album kan Parten kan 1990 dai man nabenta, alagad nakamit niya an komersyal na kapangganahan naman sa bagong milenyo asin nagpaluwas nin mga album sa manlainlain na independienteng lalake poon pa kan 2000, kaiba na diyan an sadiri niyang kaapudan, Doolly Records.

Huli sa karerang naglawig nin sobra sa limang polong taon, si Parton sinasabing "dibentang osipon" asin nagtinda na nin labing 100 milyon na rekord sa bilog na kinaban, mala ta saro siya sa pinakamabentang artistang musika sa gabos na panahon.<ref>{{Cite magazine|last=Blistein|first=Jon|date=November 20, 2023|title=Dolly Parton Updates Her Classic 'Jolene' for Her Rock & Roll Era|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/dolly-parton-bonus-songs-new-album-rockstar-1234886964/|access-date=January 20, 2024|magazine=Rolling Stone}}</ref><ref>{{Cite news|last=Yahr|first=Emily|date=October 17, 2023|title=Dolly Parton was told 'gaudy' clothes would hurt her career. She doubled down.|url=https://www.washingtonpost.com/style/fashion/2023/10/17/dolly-parton-rockstar-fashion/|newspaper=Washington Post|language=en|id=as much a part of her empire's origin story as her legendary singing (more than 100 million records sold; the first female country singer to sell 1 million copies of an album)}}</ref> Kabali sa musika ni Parton an Rekord nin Industry Association of America (RIA) - actiod na bulawan, platinum asin multi-phatinum awards. Nagkaigwa na siya nin 25 solo hanggang no. 1 sa ''Billboard'' country music charts, sarong rekord para sa sarong babaeng artista (na nakisali ki Reba McEntire).  Igwa siyang 44 karera na Top 10 town album, rekord para sa siisay man na artista, asin igwa siya nin 110 na karera-gakeng solo sa nakaaging 40 taon.  Nagkomisyon siya nin sobra sa 3,000 na kanta, kabali na diyan an "I Will Alklove You" (sarong duwang beses na chart-topper kan nasyon nin E.U., asin sarong internasyonal na syudad para ki [[Whitney Houston]]), "Joene", "Coat of Manouss", asin "9 abot 5". Bilang sarong aktres, siya nagganap sa mga pelikula kabali an ''9 sagkod 5&amp;nbsp;&amp;nbsp;'' (1980) asin The Best Little Whorehouse in Texas (1982), mala ta nakakua siya nin Golden Globe nominasyon para sa Best Actress, asin Rhinestone (1984), ''Steel Magnolias'' (1989), Straight Talk (1992) asin Joyful Noise (2012).

Nakaresibi siya nin 11 Grammy Awards sa 50 nominasyon, kabali na diyan an Lifetime Achievement Award; ten Country Music Association Awards, kaiba igdi si Entertainment kan Taon asin saro sana sa pitong babaeng artista nagkamit kan Universal Music Acper of the Year Award; limang Academy of Country Music Awards, pati na an Entertainer kan Taon; apat na People's Chod Awardee; asin tolong American Music Awards. Siya man sa sarong piling grupo na nakaresibe nin kisiera sarong nominasyon gikan sa Academy Awards, Grammy Awards, Tony Awards, asin Emmy Awards. Kan 1999, si Parte kino'lit sa Country Music Hall of Fame. Kan 2005, nakaresibi siya kan National Medal of Arts asin kan 2022, nominado siya para sa Rock and Roll Hall of Fame, sarong nominasyon na enot niya naghubo alagad katapos-taposi inako, asin sunod indusyuhan.

Sa luwas kan saiyang trabaho sa industriya nin musika, siya man an nagpadalagan kan The Dollywood Company, na nagpapadalagan nin magkapirang hunta nin aling-alingan kabali na diyan an Dollwood park, an Sbulas Country park, asin nagkapirang mga daratangan sa pamanggihan arog kan Anday Parton Stampede asin Picrates Voyage. Nagtugdas siya nin magkapirang mga institusyon na karapatan asin pilantropo, namomoon sa sainda iyo an Dollywood Foundation, na nagpapadalagan kan nagkapirang proyekto sa pagdarang edukasyon asin pagtios ginhawa sa East Tennessee kun saen siya nagdakula.

== Kaamayi kan buhay asin karera ==
Si Dolly Rebecca Parten namundag kan Enero 19, 1946, sa sarong kuwartong kabinan sa pangpang kan Salog nin Little Pigeon sa Pitman Center, Tenessee.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hRB0DQAAQBAJ|title=Dolly on Dolly: interviews and encounters with Dolly Parton|publisher=Chicago Review Press|year=2017|isbn=978-1-61373-519-0|editor-last=Schmidt|editor-first=Randy L.|quote=But if you want to know the names of some hollers and some ridges and some knobs where I lived, I was born at Pittman Center on Pittman Center Road.}}</ref> Siya an ikaapat sa doseng aki na namundag ki Avie Lee Caroline (née Owens; 1923-2003) asin Robert Lee Parton Sr. (1923–2003). An katampad na pangaran ni Parton gikan sa saiyang maternal na tuhod-nahon na si Rebecca (Dunn) Whited.<ref>{{cite web|title=Dolly Parton Biography|url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/dolly-parton.html;jsessionid=9CECAFF05AFFF508B71898273634EA3A|publisher=The Biography Channel|access-date=January 30, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120815072234/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/dolly-parton.html%3Bjsessionid%3D9CECAFF05AFFF508B71898273634EA3A|archive-date=August 15, 2012}}</ref> An ama ni Parton, na inaapod na "Lee", nagtrabaho sa kabukidan nin East Tennessee, enot bilang tagahiras asin ngapit nag'ataman kan sadiri niyang sadit na omang tabako asin asayti. Nagtrabaho man siya sa mga trabahong konstruksyon ngane madagdagan an dikit na ginaganar kan umang. Sa ibong kan pagigin dai tataong magbasa asin magsurat, parateng kinokomentohan ni Parton na saro sia sa pinakamaagom na tawo na namidbid nia kasuarin man mapadapit sa negosyo asin pagganansia..<ref>{{cite web|title=Daddy's Dinner Bucket: Mr. Lee Parton|date=June 15, 2015|url=https://dollyparton.com/front-porch-stories/daddys-dinner-bucket-lee-parton/|work=Dolly Parton|access-date=July 9, 2018}}</ref><ref name="belfasttelegraphifightilliteracy2">{{cite news|title=Dolly Parton: 'I fight illiteracy for my father'|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/news/dolly-parton-i-fight-illiteracy-for-my-father-35185084.html|access-date=July 3, 2018|work=Belfast Telegraph|date=November 3, 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703190906/https://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/news/dolly-parton-i-fight-illiteracy-for-my-father-35185084.html|archive-date=July 3, 2018}}</ref>

Inataman kan ina ni Parton an saindang dakulang pamilya. An 11 pagbados nia (an ikasampulo pagigin kambal) sa laog nin 20 taon ginibo siang ina na 12 anyos 35. Si Parten itinatao niya an saiyang mga abilidad sa musika sa ina niya; parati may maluyang salud, nakadagos pa man giraray siya sa harong asin naaaling-aling an saiyang mga aki ki Smoky Mountain folklore asin kan suanoy na bola. Huling igwa nang mga apoon na Welsh, si Avie Lee nakaaram nin dakol na gurangan na balads na nagdara sa timog kan Islas Bikol an mga imigrante hale sa British Theatre kan ika - 18 asin ika-19 siglo.<ref>{{Cite news|title=Nine startling facts about the Queen of Country music Dolly Parton|url=https://evoke.ie/2021/02/19/showbiz/dolly-parton-surprising-facts|date=February 19, 2021}}</ref><ref>{{Cite news|title=Good golly Miss Dolly... 10 amazing facts about Ms Parton|url=https://www.walesonline.co.uk/whats-on/arts-culture-news/dolly-parton-facts-heads-cardiff-7310302|date=June 23, 2014}}</ref> An ama ni Avie Lee, si Jake Owens, sarong parahulit nin Pentecostal, asin sinda Parton saka an saiyang mga tugang gabos regular na nag-aatender sa simbahan. Si Parton haloy nang tinatawan nin kredito an saiyang ama huli sa labi - labing negosyo nia, asin an pamilya kan ina kaini huli sa abilidad niang musika. Kan si Parton aki pa, an saiyang pamilya nagbalyo hale sa Pittman Center pasiring sa sarong oma na nasa kaharaning Locust Ridge. An kadaklan sa saiyang mahal na marhay na mga memorya nin pagkahoben nangyari duman. Sa ngunyan, sarong replikasyon kan Locust Ridge cabin an nag-eerok sa pangngaran ni Parton na theme park Dollywood.<ref>{{Cite web|url=https://www.thesmokies.com/dolly-parton-childhood-home/|title=Where is Dolly Parton's childhood home? Is it still there?|date=August 15, 2021}}</ref> An umang taglipot asin palibot na kadlaganon an nag'andam saiya sa pagsurat kantang "My Tennessee Mountain Home" kan mga taon 1970. Mga taon pakapabakal kan oma, si Parton binakal ini kaidtong huring parte kan dekada 1980. An saiyang tugang na si Bobby nagtabang sa pagpapatugdok nin pagbabalik asin bagong pagtugdok.[6]

== Karera sa musika ==

=== 1967-1975: Kapangganahan sa musikang Kordilyera ===
[[Ladawan:Porter_Wagoner_and_Dolly_Parton_1969.jpg|thumb|An Paraukit na si Wgoser asin Dolly Parte kan 1969]]
Kan 1967, an musikero asin si music engager Porter Weaugoner inimbitaran an Parton na magbali sa saiyang organisasyon, pig'alok siyang regular na lugar sa semanal niyang programang The Porters Wogher Show, asin sa ipinaheling niya sa tinampo. Siring kan dokumentado sa saiyang 1994 autobiography,<ref name="allMusicGuide">[{{AllMusic|class=artist|id=p1759|pure_url=yes}} Dolly Parton profile], Allmusic.com; accessed March 31, 2014.</ref> kan primero, an kadaklan na nagdadangog ki Woneger mamondo huling si Norma Jean, an naggibo na sinalidahan ni Parton, naghale sa pasaleng iyan, asin nagduduwaduwang akoon an Parten (na kun minsan makosog na nakikisuspektar para ki Normana Jean hale sa mga presente).<ref>{{Cite news|url=https://www.billboard.com/artist/301080/dolly-parton/biography|title=Dolly Parton-Biography|magazine=Billboard}}</ref> Minsan siring, sa tabang ni Wagoner inako an sarong kabtang kan huri. Kinombensir ni Wtager an saiyang ngaran, si RCA Victor, na pirmahan sia. Nagdesisyon si RCA na protehiran an saindang pangangapital paagi sa pagbutas kan enot niang agom bilang sarong dula ki Wagoner. An kantang iyan, sarong paggibo utro kan "An Huring Bagay sa Sakong Isip", na pinaluwas kadtong 1967, nakaabot sa nasyon na Top 10 kan Enero 1968, naglansar nin anom-na-taon na stake na haros dai pa naputolon an Top 10 solong para sa padis.  

=== 1976-1986: Popbuit ===
[[Ladawan:Young-Dolly-Parton.jpg|thumb|Parte kan 1977]]
Sa pag'oltan kan 1974 asin 1980, an Parton igwang serye nin nasyon na syudad, na may walong solo naabot numero uno. An saiyang impluwensiya sa kultura nin pop mahihiling kan dakul na mga paraarte na nakatatahuban an saiyang mga kanta, kaiba an mayor asin sur-subangan na mga artista arog ni Olivia Newton-John, Emmylou Harris, asin Linda Ronstadt.<ref name="allMusicGuide">[{{AllMusic|class=artist|id=p1759|pure_url=yes}} Dolly Parton profile], Allmusic.com; accessed March 31, 2014.</ref>

Si Parten nagpoon magpuon sa sarong halangkaw na kampanya nin pag-arte, na nagpupurbar na maging matrayumpo an saiyang musika asin mas mapadakul an saiyang pagkabilya luwas kan kontrikulasyon nin musika sa nasyon. Kan 1976, nagpoon siang magtrabaho nin dayupot ki Sandy Gallin, na naglingkod bilang saiyang personal na manedyer sa laog kan suminunod na 25 taon. Huli sa 1976 album niya All I Can Do, na naki-proproga siya ki Porter Wgoner, si Parton nagpoon na magkaigwa nin orog pang aktibong papel sa produksyon, asin napoon espisipikong pagtolod kan saiyang musika sa mas mayor, pop direksyon. An enot niya enterong sadiri an paghingoa, Bagong Pag-ani...''Bagong Pag - ani...''Enot na Geather (1977), itinampok an saiyang pop sensibilidad sa pagkapili nin mga kanta - album na igwa nin sakop kan popular asin R&B classics "My Girl" sagkod "Higer and Highger" - and production.<ref>{{cite web|title=New Harvest ... First Gathering – 18th Solo Album|date=February 2, 1977|url=http://dollyparton.com/life-and-career/music/new-harvest-first-gathering-album/|publisher=Dolly Parton|access-date=June 14, 2015}}</ref> Minsan ngani an album naako asin itinaas sa tsart kan nasyon nin E.U., ni an solong "Lingawan nin Sarong Blue Morning" kaiyan dai man lamang nakatudok sa mga pop chart.
[[Ladawan:Dolly_Parton_and_Burnett.jpg|wala|thumb|Kaiba si Carol Burnett, 1979]]
Kan 1978, si Parten nanggana nin Grammy Award para sa Best Female Country Vocal Performance for siya Digdi Panaglaog Kang album. Padagos siyang nagtulas sa "Harthninger" (1978), "Baby I'm Buring" (1979) asin "Ika an Onseng Saro" (1979) na gabos nakakurit sa pop Top 40 asin nakasikwit kan chartor nin nasyon.  "Sweet Summer Lovin'" (1979) nagin enot na Parteng solo sa duwang taon ngane dai magtaas sa tsart kan nasyon (minsan nakaabot nanggad ini sa Top 10).  Durante kan panahon na ini, padagos na nagdakol an saiyang pagigin mata asin dakol an mga pasale sa telebisyon. Sarong pampublikong marhay na pa'-interbio sa sarong espesyal na pasali ni Barbara Walters kan 1977 (panahon na isabay digdi an Pagluwas Mo Sa giraray) iyo an sinundan nin mga hitsura kan 1978 sa ABC telebisyong Special, asin sadiri niyang magkaibang espesyal kaiba si Carol Burnett sa CBS, ''[[:en:Dolly_&_Carol_in_Nashville|Dolly & Carol sa Nashville]]''.
[[Ladawan:Dolly_Parton_2.jpg|too|thumb|Dolly Parten na may kapot na omboy sa [[Honolulu|Hoolulu, Hawaii]], 1983]]
An theme song kantang ini sa 1980 tampok na pelikula , kun sain ginampanan niya an [[Jane Fonda]] asin Lily Tomlin, bako sanang naabot numero saro sa tsart kan nasyon - kan Pebrero 1981 uminabot ini sa bilang unos sa pop asin sa mga naka-ecporary charts, na nagtao saiya nin triple numero na nag'ahit.   Si Parten nagin saro sa pirang babaeng parakantang nasyon na nagkaigwa nin magkakapirang solo sa nasyon asin pop charts durungan. Nakaresibi man ini nin nominasyon para sa Academy Award for Best Orihinal na Awit. An saiyang mga agom padagos na nagluwas nin danay sa nasyon na Top 10.  Sa pag'oltan kan 1981 asin 1985, igwa siyang doseng Trip 10 na syudad; kabanga kaini nagtama sa bilang.  Padagos man siyang naglaog sa pop chart. An sarong pigre-ereng bersyon kan "I Will Alkloh Love You", gikan sa tampok na pelikulang The Best Little Warrehouse in Texas (1982) isinali an Top 50 Kan taon na idto asin an saiyang dula kaiba si [[Kenny Rogers]], "Mga Isylands in the Strem" (na isinurat kan Bee Gees asin ginibo ni Barry Gibb), nagduwang semana nin numero saro kan 1983.<ref name="allMusicGuide">[{{AllMusic|class=artist|id=p1759|pure_url=yes}} Dolly Parton profile], Allmusic.com; accessed March 31, 2014.</ref> 
{{Portal|Biography|Pop music|Film|Music|Theatre|Television|United States}}

=== Hale sa mga onrang Kabantogan ===
Durante kan saiyang karera, si Parton nagkaigwa nin pag - ina sa kadakol na Hall of Fame. Kabale sa mga onrang iyan an:

* Nashville Songwriters Hall of Fame (1986)  Sarong tamboan an artikulong ini.
* Saradit na Banwaan kan America Hall of Fame (1988)  Sarong tamboan an artikulong ini.
* East Tennessee Hall of Fame (1988)  Sarong tamboan an artikulong ini.
* Nasyon Music Hall of Fame (1999)  Sarong tamboan an artikulong ini.
* Songwriters Hall of Fame (2001) .com.
* Junior Achievement of East Tenessee Business Hall of Fame (2003) 
* The Americana Highway Hall of Fame (2006)  Sarong tamboan an artikulong ini.
* Grammy Hall of Fame - "I Will Always Love You- 1974 Rekord" (2007)  Sarong tamboan an artikulong ini.
* Blue Ridge Music Hall of Fame - Songwriter Kategorya (2008) 
* Mga Palasyo Music Hall of Fame (2009) 
* Musika City Walk of Fame (2009) 
* Nasyon law Hall of Fame (2010) 
* Grammy Hall of Fame - "Jolene - 1974 Rekord" (2014) 
* An Nasyunal na Hall of Fame for Mountain Artisans (2014) 
* An Kaugmahan na Hall of Fame (2016) 
* East Tennessee Writers Hall of Fame (2019) 
* Grammy Hall of Fame - "Cott of God Colors - 1971 Recording" (2019) 
* Rock asin Rol Hall of Fame (22) 

== Hilingon pa ==

* Pag - oma
* Lista kan mga aktres sa pelikula Amerikano
* Lista kan mga aktres sa telebisyon Amerikano
* Listahan nin mga paratogtog nin musika sa nasyon
* Lista nin mga kompositor kan mga musikal
* Listahan nin mga tawo sa Tennessee
* Lista nin mga pilantropo
* Lista kan mga parakanta-kanta

== Mga toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Articles with hCards]]
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
Si Dolly Rebecca Parton (namundag Enero 19, 1946) sarong Amerikanong parakanta-parasurat, aktres, asin pilantropo, na pangenot na midbid sa saiyang karera bilang dekadang haloy sa country music. Pakatapos kan siya mag-asenso bilang pararawitdawit nin iba, ginibo ni Parton an saiyang album na debut kan 1967 kaiba si Hello, I'm Dolly, na nagbunga nin kapangganahan durante kan natatada pa sa mga taon 1960 (kapwa komo solong artista asin may serye nin dulang album kaiba si Porter Wagoner), bago nagabot an benta asin alitoktok niya sa tsart durante kan dekada 1970 asin nagpadagos sagkod 1980. An ibang album kan Parten kan 1990 dai man nabenta, alagad nakamit niya an komersyal na kapangganahan naman sa bagong milenyo asin nagpaluwas nin mga album sa manlainlain na independienteng lalake poon pa kan 2000, kaiba na diyan an sadiri niyang kaapudan, Doolly Records.

Huli sa karerang naglawig nin sobra sa limang polong taon, si Parton sinasabing "dibentang osipon" asin nagtinda na nin labing 100 milyon na rekord sa bilog na kinaban, mala ta saro siya sa pinakamabentang artistang musika sa gabos na panahon. Kabali sa musika ni Parton an Rekord nin Industry Association of America (RIA) - actiod na bulawan, platinum asin multi-phatinum awards. Nagkaigwa na siya nin 25 solo hanggang no. 1 sa Billboard country music charts, sarong rekord para sa sarong babaeng artista (na nakisali ki Reba McEntire).  Igwa siyang 44 karera na Top 10 town album, rekord para sa siisay man na artista, asin igwa siya nin 110 na karera-gakeng solo sa nakaaging 40 taon.  Nagkomisyon siya nin sobra sa 3,000 na kanta, kabali na diyan an "I Will Alklove You" (sarong duwang beses na chart-topper kan nasyon nin E.U., asin sarong internasyonal na syudad para ki Whitney Houston), "Joene", "Coat of Manouss", asin "9 abot 5". Bilang sarong aktres, siya nagganap sa mga pelikula kabali an 9 sagkod 5&nbsp;&nbsp; (1980) asin The Best Little Whorehouse in Texas (1982), mala ta nakakua siya nin Golden Globe nominasyon para sa Best Actress, asin Rhinestone (1984), Steel Magnolias (1989), Straight Talk (1992) asin Joyful Noise (2012).

Nakaresibi siya nin 11 Grammy Awards sa 50 nominasyon, kabali na diyan an Lifetime Achievement Award; ten Country Music Association Awards, kaiba igdi si Entertainment kan Taon asin saro sana sa pitong babaeng artista nagkamit kan Universal Music Acper of the Year Award; limang Academy of Country Music Awards, pati na an Entertainer kan Taon; apat na People's Chod Awardee; asin tolong American Music Awards. Siya man sa sarong piling grupo na nakaresibe nin kisiera sarong nominasyon gikan sa Academy Awards, Grammy Awards, Tony Awards, asin Emmy Awards. Kan 1999, si Parte kino'lit sa Country Music Hall of Fame. Kan 2005, nakaresibi siya kan National Medal of Arts asin kan 2022, nominado siya para sa Rock and Roll Hall of Fame, sarong nominasyon na enot niya naghubo alagad katapos-taposi inako, asin sunod indusyuhan.

Sa luwas kan saiyang trabaho sa industriya nin musika, siya man an nagpadalagan kan The Dollywood Company, na nagpapadalagan nin magkapirang hunta nin aling-alingan kabali na diyan an Dollwood park, an Sbulas Country park, asin nagkapirang mga daratangan sa pamanggihan arog kan Anday Parton Stampede asin Picrates Voyage. Nagtugdas siya nin magkapirang mga institusyon na karapatan asin pilantropo, namomoon sa sainda iyo an Dollywood Foundation, na nagpapadalagan kan nagkapirang proyekto sa pagdarang edukasyon asin pagtios ginhawa sa East Tennessee kun saen siya nagdakula.

 Kaamayi kan buhay asin karera 
Si Dolly Rebecca Parten namundag kan Enero 19, 1946, sa sarong kuwartong kabinan sa pangpang kan Salog nin Little Pigeon sa Pitman Center, Tenessee. Siya an ikaapat sa doseng aki na namundag ki Avie Lee Caroline (née Owens; 1923-2003) asin Robert Lee Parton Sr. (1923–2003). An katampad na pangaran ni Parton gikan sa saiyang maternal na tuhod-nahon na si Rebecca (Dunn) Whited. An ama ni Parton, na inaapod na "Lee", nagtrabaho sa kabukidan nin East Tennessee, enot bilang tagahiras asin ngapit nag'ataman kan sadiri niyang sadit na omang tabako asin asayti. Nagtrabaho man siya sa mga trabahong konstruksyon ngane madagdagan an dikit na ginaganar kan umang. Sa ibong kan pagigin dai tataong magbasa asin magsurat, parateng kinokomentohan ni Parton na saro sia sa pinakamaagom na tawo na namidbid nia kasuarin man mapadapit sa negosyo asin pagganansia..

Inataman kan ina ni Parton an saindang dakulang pamilya. An 11 pagbados nia (an ikasampulo pagigin kambal) sa laog nin 20 taon ginibo siang ina na 12 anyos 35. Si Parten itinatao niya an saiyang mga abilidad sa musika sa ina niya; parati may maluyang salud, nakadagos pa man giraray siya sa harong asin naaaling-aling an saiyang mga aki ki Smoky Mountain folklore asin kan suanoy na bola. Huling igwa nang mga apoon na Welsh, si Avie Lee nakaaram nin dakol na gurangan na balads na nagdara sa timog kan Islas Bikol an mga imigrante hale sa British Theatre kan ika - 18 asin ika-19 siglo. An ama ni Avie Lee, si Jake Owens, sarong parahulit nin Pentecostal, asin sinda Parton saka an saiyang mga tugang gabos regular na nag-aatender sa simbahan. Si Parton haloy nang tinatawan nin kredito an saiyang ama huli sa labi - labing negosyo nia, asin an pamilya kan ina kaini huli sa abilidad niang musika. Kan si Parton aki pa, an saiyang pamilya nagbalyo hale sa Pittman Center pasiring sa sarong oma na nasa kaharaning Locust Ridge. An kadaklan sa saiyang mahal na marhay na mga memorya nin pagkahoben nangyari duman. Sa ngunyan, sarong replikasyon kan Locust Ridge cabin an nag-eerok sa pangngaran ni Parton na theme park Dollywood. An umang taglipot asin palibot na kadlaganon an nag'andam saiya sa pagsurat kantang "My Tennessee Mountain Home" kan mga taon 1970. Mga taon pakapabakal kan oma, si Parton binakal ini kaidtong huring parte kan dekada 1980. An saiyang tugang na si Bobby nagtabang sa pagpapatugdok nin pagbabalik asin bagong pagtugdok.[6]

 Karera sa musika 

 1967-1975: Kapangganahan sa musikang Kordilyera 
thumb|An Paraukit na si Wgoser asin Dolly Parte kan 1969
Kan 1967, an musikero asin si music engager Porter Weaugoner inimbitaran an Parton na magbali sa saiyang organisasyon, pig'alok siyang regular na lugar sa semanal niyang programang The Porters Wogher Show, asin sa ipinaheling niya sa tinampo. Siring kan dokumentado sa saiyang 1994 autobiography,[ Dolly Parton profile], Allmusic.com; accessed March 31, 2014. kan primero, an kadaklan na nagdadangog ki Woneger mamondo huling si Norma Jean, an naggibo na sinalidahan ni Parton, naghale sa pasaleng iyan, asin nagduduwaduwang akoon an Parten (na kun minsan makosog na nakikisuspektar para ki Normana Jean hale sa mga presente). Minsan siring, sa tabang ni Wagoner inako an sarong kabtang kan huri. Kinombensir ni Wtager an saiyang ngaran, si RCA Victor, na pirmahan sia. Nagdesisyon si RCA na protehiran an saindang pangangapital paagi sa pagbutas kan enot niang agom bilang sarong dula ki Wagoner. An kantang iyan, sarong paggibo utro kan "An Huring Bagay sa Sakong Isip", na pinaluwas kadtong 1967, nakaabot sa nasyon na Top 10 kan Enero 1968, naglansar nin anom-na-taon na stake na haros dai pa naputolon an Top 10 solong para sa padis.  

 1976-1986: Popbuit 
thumb|Parte kan 1977
Sa pag'oltan kan 1974 asin 1980, an Parton igwang serye nin nasyon na syudad, na may walong solo naabot numero uno. An saiyang impluwensiya sa kultura nin pop mahihiling kan dakul na mga paraarte na nakatatahuban an saiyang mga kanta, kaiba an mayor asin sur-subangan na mga artista arog ni Olivia Newton-John, Emmylou Harris, asin Linda Ronstadt.[ Dolly Parton profile], Allmusic.com; accessed March 31, 2014.

Si Parten nagpoon magpuon sa sarong halangkaw na kampanya nin pag-arte, na nagpupurbar na maging matrayumpo an saiyang musika asin mas mapadakul an saiyang pagkabilya luwas kan kontrikulasyon nin musika sa nasyon. Kan 1976, nagpoon siang magtrabaho nin dayupot ki Sandy Gallin, na naglingkod bilang saiyang personal na manedyer sa laog kan suminunod na 25 taon. Huli sa 1976 album niya All I Can Do, na naki-proproga siya ki Porter Wgoner, si Parton nagpoon na magkaigwa nin orog pang aktibong papel sa produksyon, asin napoon espisipikong pagtolod kan saiyang musika sa mas mayor, pop direksyon. An enot niya enterong sadiri an paghingoa, Bagong Pag-ani...Bagong Pag - ani...Enot na Geather (1977), itinampok an saiyang pop sensibilidad sa pagkapili nin mga kanta - album na igwa nin sakop kan popular asin R&B classics "My Girl" sagkod "Higer and Highger" - and production. Minsan ngani an album naako asin itinaas sa tsart kan nasyon nin E.U., ni an solong "Lingawan nin Sarong Blue Morning" kaiyan dai man lamang nakatudok sa mga pop chart.
wala|thumb|Kaiba si Carol Burnett, 1979
Kan 1978, si Parten nanggana nin Grammy Award para sa Best Female Country Vocal Performance for siya Digdi Panaglaog Kang album. Padagos siyang nagtulas sa "Harthninger" (1978), "Baby I'm Buring" (1979) asin "Ika an Onseng Saro" (1979) na gabos nakakurit sa pop Top 40 asin nakasikwit kan chartor nin nasyon.  "Sweet Summer Lovin'" (1979) nagin enot na Parteng solo sa duwang taon ngane dai magtaas sa tsart kan nasyon (minsan nakaabot nanggad ini sa Top 10).  Durante kan panahon na ini, padagos na nagdakol an saiyang pagigin mata asin dakol an mga pasale sa telebisyon. Sarong pampublikong marhay na pa'-interbio sa sarong espesyal na pasali ni Barbara Walters kan 1977 (panahon na isabay digdi an Pagluwas Mo Sa giraray) iyo an sinundan nin mga hitsura kan 1978 sa ABC telebisyong Special, asin sadiri niyang magkaibang espesyal kaiba si Carol Burnett sa CBS, Dolly & Carol sa Nashville.
too|thumb|Dolly Parten na may kapot na omboy sa Hoolulu, Hawaii, 1983
An theme song kantang ini sa 1980 tampok na pelikula , kun sain ginampanan niya an Jane Fonda asin Lily Tomlin, bako sanang naabot numero saro sa tsart kan nasyon - kan Pebrero 1981 uminabot ini sa bilang unos sa pop asin sa mga naka-ecporary charts, na nagtao saiya nin triple numero na nag'ahit.   Si Parten nagin saro sa pirang babaeng parakantang nasyon na nagkaigwa nin magkakapirang solo sa nasyon asin pop charts durungan. Nakaresibi man ini nin nominasyon para sa Academy Award for Best Orihinal na Awit. An saiyang mga agom padagos na nagluwas nin danay sa nasyon na Top 10.  Sa pag'oltan kan 1981 asin 1985, igwa siyang doseng Trip 10 na syudad; kabanga kaini nagtama sa bilang.  Padagos man siyang naglaog sa pop chart. An sarong pigre-ereng bersyon kan "I Will Alkloh Love You", gikan sa tampok na pelikulang The Best Little Warrehouse in Texas (1982) isinali an Top 50 Kan taon na idto asin an saiyang dula kaiba si Kenny Rogers, "Mga Isylands in the Strem" (na isinurat kan Bee Gees asin ginibo ni Barry Gibb), nagduwang semana nin numero saro kan 1983.[ Dolly Parton profile], Allmusic.com; accessed March 31, 2014. 

 Hale sa mga onrang Kabantogan 
Durante kan saiyang karera, si Parton nagkaigwa nin pag - ina sa kadakol na Hall of Fame. Kabale sa mga onrang iyan an:

 Nashville Songwriters Hall of Fame (1986)  Sarong tamboan an artikulong ini.
 Saradit na Banwaan kan America Hall of Fame (1988)  Sarong tamboan an artikulong ini.
 East Tennessee Hall of Fame (1988)  Sarong tamboan an artikulong ini.
 Nasyon Music Hall of Fame (1999)  Sarong tamboan an artikulong ini.
 Songwriters Hall of Fame (2001) .com.
 Junior Achievement of East Tenessee Business Hall of Fame (2003) 
 The Americana Highway Hall of Fame (2006)  Sarong tamboan an artikulong ini.
 Grammy Hall of Fame - "I Will Always Love You- 1974 Rekord" (2007)  Sarong tamboan an artikulong ini.
 Blue Ridge Music Hall of Fame - Songwriter Kategorya (2008) 
 Mga Palasyo Music Hall of Fame (2009) 
 Musika City Walk of Fame (2009) 
 Nasyon law Hall of Fame (2010) 
 Grammy Hall of Fame - "Jolene - 1974 Rekord" (2014) 
 An Nasyunal na Hall of Fame for Mountain Artisans (2014) 
 An Kaugmahan na Hall of Fame (2016) 
 East Tennessee Writers Hall of Fame (2019) 
 Grammy Hall of Fame - "Cott of God Colors - 1971 Recording" (2019) 
 Rock asin Rol Hall of Fame (22) 

 Hilingon pa 

 Pag - oma
 Lista kan mga aktres sa pelikula Amerikano
 Lista kan mga aktres sa telebisyon Amerikano
 Listahan nin mga paratogtog nin musika sa nasyon
 Lista nin mga kompositor kan mga musikal
 Listahan nin mga tawo sa Tennessee
 Lista nin mga pilantropo
 Lista kan mga parakanta-kanta

 Mga toltolan 

Kategorya:Articles with hCards
Kategorya:Pages with unreviewed translations