Maria Sinukuan
[[File:JfMountArayat716PHeritagePampangafvf.JPG|thumb|200px|Ladawan ni Maria Sinukuan, sarong lambana o diwata o engkantada kan Burog Arayat]]

'''Maria Sinukuan''' sarô na lambana (engkantada) o diyosa (tinatawag na ''diwata'') sa mga oral na istorya kan [[Pampanga]]. Siya konektado sa [[Mount Arayat]], sarong bokod sa Filipinas. Sarong bersyon ni '''Apúng Sinukuan,''' an Kapampangan na adlaw na diyos nin girra asin kamatayan na nag-eerok sa bokod. Pero kan panahon nin pananakop nin Kastila, binagô nin mga Kastila an istorya asin ginibo siyang si Maria Sinukuan, sarong babaeng diyosa nin bokod. Sa laog kan panahon, siya nagin sarô sa pinakasikat na mga diyosa nin bokod sa folklor kan Filipinas, arog ni [[Maria Makiling]] kan Los Baños asin [[Maria Cacao]] kan Cebu.<ref>{{Citation |title=ACKNOWLEDGMENTS |date=2014-06-30 |work=Maria Victoria Atencia: Legend of Myself |pages=vi–vi |url=https://doi.org/10.2307/j.ctv16zjznz.3 |access-date=2025-05-06 |publisher=Liverpool University Press}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Manansala |first=Paul |title=Myths and Legends of Pinatubo and Arayat |url=https://www.academia.edu/11314629/Myths_and_Legends_of_Pinatubo_and_Arayat}}</ref>


== Ginikanan kan Sinukuan ==
Inot sa Colonisasyon kan Spanish Si Sinukuan bistado bilang makapangyarihan na Kapampangang diyos na lalaki pinangaranan Aring Sinukuan na mahalaga sa Kapampangang diyos kan Pinatubo, Apûng Malyari. An duwang ini an ika duwang pinaka makapangyarihan na diyos sa metolohiya kan Kapampangan, na suminunod kay Mangechay (minsan inaapod na Mangacha), an pinaka matua asin paragibo kan diyosa. Si Aring Sinukūan ay sarong diyos kan aldaw nin digmaan asin kagadanan, itinukdo kan mga nagkairinot na paraistar sa industriya kan metalurhiya, paraputol nin kaho, kultura kan bagas, asin digmaan. Nagkaugwa siya nin tulong aki, nag ngangarang, Munag Sumalâ, an gintong demonyo na diyos na nagrepresentar nin maagahon; Lakandanup, an diyos kan hawak na nagrepresentar kan aldaw sa kaudtuhan. Igwa ma siya nin may pakpak na katabang na nag ngangarang Galurå, sarong higanting agilanh diyos na tinutubodang na nagdadara nin bagyo, asin agom na nag ngangarang Mingan. Idto paman, kan mag abot ang Spanis, niribayan ninda si Sinukuan bilang sarong babaye, sa pag-iisip na ang mga tawo dae matao nin galang kun ang diyos ay babaye, lingid sa kaaraman na an pinakadakulang nakakagurang na diyos kan Kapampangan ay sarong diyosa a nag ngangarang Mangechay. Dagdag, ang agom ni Sinukuan, si Mingan, ay pinalitan bilang sarong lalaki. Sa balyo kaini, an mga matutubo nag dagos na igalang si Sinukuan. Nangingisog, an Spanish idinagdag an "Maria" sa ngaran na Sinukuan nganing ini maging Katolika sa  kapatawaran nganing mas lalong mapasunod an mga katutubo asin ilipat sinda sa Romanong Katoliko.

== Naging alamat bilang Maria Sinukuan ==
An pinakainot na alamat ay nagkakapareho sa gabos na dakulon na bundok taga-alaga na mga diyosa, pinaka bisto na si Maria Makiling.

== Itsura ==
An lokal na tradisiyon tig  diskriba si Sinukua, an Spanish ipinataw na babayeng katapat, bilang:



An saiyang itom na buhok... natural na kulot, abot hanggang saiyang bukong-bukonh. An saiyang mga mata nababalangkasan nin habang pirok na itom. An saiyang mga kiray naka hulmang pa arko. An saiyang dungo na masyadong matangos o masyadong patag ay makinis. An saiyang mga labi ay nakahulma nin mara. An saiyang balat ay mayong kasala - salang kayumanggi. An saiyang bado gibo sa puting nag lalayog na bado.
Maria Sinukuan sarô na lambana (engkantada) o diyosa (tinatawag na diwata) sa mga oral na istorya kan Pampanga. Siya konektado sa Mount Arayat, sarong bokod sa Filipinas. Sarong bersyon ni Apúng Sinukuan, an Kapampangan na adlaw na diyos nin girra asin kamatayan na nag-eerok sa bokod. Pero kan panahon nin pananakop nin Kastila, binagô nin mga Kastila an istorya asin ginibo siyang si Maria Sinukuan, sarong babaeng diyosa nin bokod. Sa laog kan panahon, siya nagin sarô sa pinakasikat na mga diyosa nin bokod sa folklor kan Filipinas, arog ni Maria Makiling kan Los Baños asin Maria Cacao kan Cebu.

 Ginikanan kan Sinukuan 
Inot sa Colonisasyon kan Spanish Si Sinukuan bistado bilang makapangyarihan na Kapampangang diyos na lalaki pinangaranan Aring Sinukuan na mahalaga sa Kapampangang diyos kan Pinatubo, Apûng Malyari. An duwang ini an ika duwang pinaka makapangyarihan na diyos sa metolohiya kan Kapampangan, na suminunod kay Mangechay (minsan inaapod na Mangacha), an pinaka matua asin paragibo kan diyosa. Si Aring Sinukūan ay sarong diyos kan aldaw nin digmaan asin kagadanan, itinukdo kan mga nagkairinot na paraistar sa industriya kan metalurhiya, paraputol nin kaho, kultura kan bagas, asin digmaan. Nagkaugwa siya nin tulong aki, nag ngangarang, Munag Sumalâ, an gintong demonyo na diyos na nagrepresentar nin maagahon; Lakandanup, an diyos kan hawak na nagrepresentar kan aldaw sa kaudtuhan. Igwa ma siya nin may pakpak na katabang na nag ngangarang Galurå, sarong higanting agilanh diyos na tinutubodang na nagdadara nin bagyo, asin agom na nag ngangarang Mingan. Idto paman, kan mag abot ang Spanis, niribayan ninda si Sinukuan bilang sarong babaye, sa pag-iisip na ang mga tawo dae matao nin galang kun ang diyos ay babaye, lingid sa kaaraman na an pinakadakulang nakakagurang na diyos kan Kapampangan ay sarong diyosa a nag ngangarang Mangechay. Dagdag, ang agom ni Sinukuan, si Mingan, ay pinalitan bilang sarong lalaki. Sa balyo kaini, an mga matutubo nag dagos na igalang si Sinukuan. Nangingisog, an Spanish idinagdag an "Maria" sa ngaran na Sinukuan nganing ini maging Katolika sa  kapatawaran nganing mas lalong mapasunod an mga katutubo asin ilipat sinda sa Romanong Katoliko.

 Naging alamat bilang Maria Sinukuan 
An pinakainot na alamat ay nagkakapareho sa gabos na dakulon na bundok taga-alaga na mga diyosa, pinaka bisto na si Maria Makiling.

 Itsura 
An lokal na tradisiyon tig  diskriba si Sinukua, an Spanish ipinataw na babayeng katapat, bilang:

An saiyang itom na buhok... natural na kulot, abot hanggang saiyang bukong-bukonh. An saiyang mga mata nababalangkasan nin habang pirok na itom. An saiyang mga kiray naka hulmang pa arko. An saiyang dungo na masyadong matangos o masyadong patag ay makinis. An saiyang mga labi ay nakahulma nin mara. An saiyang balat ay mayong kasala - salang kayumanggi. An saiyang bado gibo sa puting nag lalayog na bado.