Brenda Fajardo

{{Infobox artist|website=}}

'''Si Brenda Fajardo''' (Pebrero 18, 1940 – Setyembre 14, 2024) sarong Filipinong paratukdo nin arte, biswal na artista, asin paragibo nin imprenta. An saiyang trabaho nakasentro sa mga isyung sosyal, [[Feminismo|mga isyung panbabayi]], asin an kolonyal na historya kan Filipinas, na may pokus sa "estetika kan kadukhaan asin an arte kan mga tawo". Siya sarong propesor Emerita sa departamento nin Art Studies sa [[Unibersidad kan Filipinas]] .

== Amay na buhay asin edukasyon ==
Si Fajardo namundag sa [[Manila]] kan Pebrero 18, 1940.  <ref name="sharjah2">{{Cite web|title=Brenda Fajardo|url=https://sharjahart.org/sharjah-art-foundation/people/fajardo-brenda|website=[[Sharjah Biennial]]|access-date=9 November 2023|archive-date=10 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231110031108/https://sharjahart.org/sharjah-art-foundation/people/fajardo-brenda|dead-url=yes}}</ref> Sa kapinunan interesadong magin sarong propesyonal na parabayle, siya nadiagnose na may rheumatic fever sa edad na 14. Dangan an saiyang ina nagsuherir na magkua siya nin mga leksyon sa arte sa irarom kan Filipinang artista na si Araceli Dans. <ref name="Lolarga2011">{{Cite news|title=Art can be one's salvation|url=https://verafiles.org/articles/art-can-be-ones-salvation|last1=Lolarga|first1=Elizabeth|date=8 October 2011}}</ref>

Si Fajardo nakakua nin degree sa [[agrikultura]] sa [[Unibersidad kan Filipinas, Los Baños|Unibersidad kan Pilipinas Los Baños]] kan 1959, na sinundan kan saiyang MS sa edukasyon sa arte sa Unibersidad kan Wisconsin-Madison .  Pagbalik sa Pilipinas, si Fajardo nagtukdo nin edukasyon sa arte sa bilog na amay na mga taon nin 1960. <ref name="Lolarga2011"/> Kan huri, nakua niya an saiyang PhD sa [[Filipinolohiya|Pag-aadal sa Pilipinas]] sa [[Unibersidad kan Filipinas, Diliman|Unibersidad kan Pilipinas na Diliman]] . 

== Karera ==
Si Fajardo ilinadawan bilang sarong "biswal na artista asin edukador na nagdadara kan lokal na kulturang folk sa internasyonal na enotan" asin sarong "pioneer kan gibo nin pag-imprenta sa Pilipinas ". <ref name="Pagdilao20182">{{Cite web|title=Portrait of the Filipina as an Artist: The Women of ManilArt 2018|url=https://lifestyleasia-onemega.com/portrait-of-the-filipina-as-an-artist-the-women-of-manilart/|last=Pagdilao|first=Marc|website=lifestyleasia-onemega.com|date=14 September 2018|access-date=8 November 2023}}</ref> Nagprodusir siya nin mga obra na nakasentro sa parehong [[Pilipino sa Ibong na Dagat|diaspora kan Pilipinas]] asin sa epikong rawitdawit kan Pilipinas . <ref name="BoyerDalisay20102">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=LkTwlWpX8MEC&dq=%22Brenda+Fajardo%22&pg=PA99|title=Sundays in Manila|last1=Boyer|first1=Robert H.|last2=Dalisay|first2=June Poticar|date=2010|publisher=[[University of the Philippines Press]]|isbn=9789715426305|page=99|access-date=10 November 2023}}</ref> Si Fajardo midbid na marhay sa saiyang serye nin baraha nin tarot, na nagsisiyasat kan kasaysayan, [[Kultura kan Filipinas|kultura]], asin [[Feminismo|mga isyu kan mga kababaihan]] kan Pilipinas.<ref name="Datuin2">{{Cite web|title=Brenda Fajardo|url=https://awarewomenartists.com/en/artiste/brenda-fajardo/|last=Datuin|first=May Flaudette|website=AwareWomenArtists.com|access-date=8 November 2023}}</ref>  An mga kritiko nagsambit kan saiyang paggamit nin mga barahang tarot tanganing magtao nin komentaryo sa mga pakikipaglaban kan Filipinas "sa mga isyung sosyo-politikal, kasaysayan kolonyal, asin padagos na kadukhaan"; <ref name="Powell20212">{{cite thesis|last=Powell|first=Danielle Culibao|date=2021|title=Liminality of Culture in Studio Art: A Biographical Investigation of a Second Generation Filipino American Experience|url=https://stars.library.ucf.edu/etd2020/490|degree=[[Master of Fine Arts]]|access-date=11 November 2023}}</ref> mantang an mga baraha nin tarot may katuyuhan na ihayag an ngapit, an obra ni Fajardo ginagamit ini tanganing siyasaton an nakaagi. An kritiko sa arte na si Alice Guillermo inapod si Fajardo na "halangkaw na padi kan tarot". <ref name="Pauline20172">{{Cite web|title=Divining the Future, Revisiting the Past|author=Pauline|url=https://pluralartmag.com/2017/10/10/divining-the-future-revisiting-the-past/|website=PluralArtMag.com|date=10 October 2017|access-date=8 November 2023|archive-date=22 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240522054006/https://pluralartmag.com/2017/10/10/divining-the-future-revisiting-the-past/|dead-url=yes}}</ref>

Si Fajardo an nagmukna kan Philippine Art Educators Association (PAEA) kan 1967<ref name="sharjah3">{{Cite web|title=Brenda Fajardo|url=https://sharjahart.org/sharjah-art-foundation/people/fajardo-brenda|website=[[Sharjah Biennial]]|access-date=9 November 2023}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>  na an katuyuhan iyo an magsanay sa mga paratukdo kun pano mas maray an pagtukdo nin arte sa laog kan sistema kan eskwelahan. <ref name="Joubert2008">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VfiPg7bRpD4C&dq=%22Brenda+Fajardo%22&pg=PA24|title=Educating in the Arts: The Asian Experience: Twenty-Four Essays|date=19 June 2008|publisher=[[Springer Netherlands]]|isbn=9781402063879|editor-last=Joubert|editor-first=Lindy|page=24|access-date=10 November 2023}}</ref> Sa pag-obserbar kun pano an edukasyon sa arte sa Pilipinas pangenot na nakasentro sa pagsasanay sa mga estudyante para sa [[Arte|produksyon nin arte]], si Fajardo nag-adbokasiya para sa pagtukdo kan tradisyonal na "folk art" kan mga Pilipino asin mas marahay na pag-eksplorar kan "pagkakakilanlan kan mga Pilipino" sa paagi nin arte. <ref name="CostesOnishi2019">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2AGiDwAAQBAJ&dq=%22Brenda+Fajardo%22&pg=PA261|title=Artistic Thinking in the Schools: Towards Innovative Arts /in/ Education Research for Future-Ready Learners|date=11 July 2019|publisher=[[Springer Nature|Springer Nature Singapore]]|isbn=9789811389931|editor-last=Costes-Onishi|editor-first=Pamela|page=261|access-date=11 November 2023}}</ref> <ref name="Alagao20222">{{cite thesis|last=Alagao|first=Alvin Emmanuel G.|date=15 August 2022|title=Country, God, and the Sublime: Imaginative Reflections on the Life and Works of the Philippine Painter Ricarte Puruganan|url=https://hcommons.org/deposits/objects/hc:48046/datastreams/CONTENT/content|degree=[[Master of Arts]]|publisher=|docket=|oclc=|access-date=}}</ref>

An mga obra ni Fajardo ipinahiling sa bilog na kinaban, kabali [[Singapur|an Singapore]], [[Kuba|Cuba]], Brisbane, [[Paris]], asin sa saiyang ginikanan na [[Santa Cruz, Laguna]] .  <ref name="Datuin3">{{Cite web|title=Brenda Fajardo|url=https://awarewomenartists.com/en/artiste/brenda-fajardo/|last=Datuin|first=May Flaudette|website=AwareWomenArtists.com|access-date=8 November 2023}}</ref><ref name="Bautista20132">{{Cite web|title=Brenda Fajardo as Mother Courage|last=Bautista|first=Kay|url=https://www.galeriey.com/2013/06/12/brenda-fajardo-as-mother-courage/|website=galeriey.com|date=12 June 2013|access-date=11 November 2023}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

Kan huring parte kan dekada 1990, si Fajardo iyo an curator kan Vargas Museum . <ref name="Boyer20102">{{cite web|last=Boyer|first=Robert|title=Two Women Artists: Strong Filipino Women (5)|url=http://www.viatimes.com/_archive/vt_1204/philippines.html|publisher=VIA Times|date=2010|access-date=10 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202230436/http://www.viatimes.com/_archive/vt_1204/philippines.html|archive-date=2 December 2013}}</ref>

== Kagadanan ==
Si Fajardo nagadan kan Setyembre 14, 2024, sa edad na 84. <ref>{{Cite news|title=Artist, educator Brenda Fajardo dies|url=https://www.rappler.com/life-and-style/arts-culture/artist-educator-brenda-fajardo-dies/|work=[[Rappler]]|date=September 15, 2024}}</ref>

== Mga premyo asin onra ==

* Kan 1992, naresibe ni Fajardo an premyong Thirteen Artists gikan sa [[Sentrong Pangkultura kan Filipinas|Cultural Center of the Philippines]] <ref name="Pagdilao20183">{{Cite web|title=Portrait of the Filipina as an Artist: The Women of ManilArt 2018|url=https://lifestyleasia-onemega.com/portrait-of-the-filipina-as-an-artist-the-women-of-manilart/|last=Pagdilao|first=Marc|website=lifestyleasia-onemega.com|date=14 September 2018|access-date=8 November 2023}}</ref>
* Kan 1998, si Fajardo nag-ako kan Centennial Award for the Arts gikan man sa Cultural Center of the Philippines <ref name="Pagdilao20184">{{Cite web|title=Portrait of the Filipina as an Artist: The Women of ManilArt 2018|url=https://lifestyleasia-onemega.com/portrait-of-the-filipina-as-an-artist-the-women-of-manilart/|last=Pagdilao|first=Marc|website=lifestyleasia-onemega.com|date=14 September 2018|access-date=8 November 2023}}</ref>
* Kan 2012, si Fajardo tinawan nin Gawad CCP Para sa Sining award para sa Visual Arts <ref name="UPOU2">{{Cite web|title=Philippine Art and Culture and Women in the Arts|url=https://networks.upou.edu.ph/6701/philippine-art-and-culture-and-women-in-the-arts/|website=[[University of the Philippines Open University]]|access-date=8 November 2023}}</ref>

== Mga Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
Si Brenda Fajardo (Pebrero 18, 1940 – Setyembre 14, 2024) sarong Filipinong paratukdo nin arte, biswal na artista, asin paragibo nin imprenta. An saiyang trabaho nakasentro sa mga isyung sosyal, mga isyung panbabayi, asin an kolonyal na historya kan Filipinas, na may pokus sa "estetika kan kadukhaan asin an arte kan mga tawo". Siya sarong propesor Emerita sa departamento nin Art Studies sa Unibersidad kan Filipinas .

 Amay na buhay asin edukasyon 
Si Fajardo namundag sa Manila kan Pebrero 18, 1940.   Sa kapinunan interesadong magin sarong propesyonal na parabayle, siya nadiagnose na may rheumatic fever sa edad na 14. Dangan an saiyang ina nagsuherir na magkua siya nin mga leksyon sa arte sa irarom kan Filipinang artista na si Araceli Dans. 

Si Fajardo nakakua nin degree sa agrikultura sa Unibersidad kan Pilipinas Los Baños kan 1959, na sinundan kan saiyang MS sa edukasyon sa arte sa Unibersidad kan Wisconsin-Madison .  Pagbalik sa Pilipinas, si Fajardo nagtukdo nin edukasyon sa arte sa bilog na amay na mga taon nin 1960.  Kan huri, nakua niya an saiyang PhD sa Pag-aadal sa Pilipinas sa Unibersidad kan Pilipinas na Diliman . 

 Karera 
Si Fajardo ilinadawan bilang sarong "biswal na artista asin edukador na nagdadara kan lokal na kulturang folk sa internasyonal na enotan" asin sarong "pioneer kan gibo nin pag-imprenta sa Pilipinas ".  Nagprodusir siya nin mga obra na nakasentro sa parehong diaspora kan Pilipinas asin sa epikong rawitdawit kan Pilipinas .  Si Fajardo midbid na marhay sa saiyang serye nin baraha nin tarot, na nagsisiyasat kan kasaysayan, kultura, asin mga isyu kan mga kababaihan kan Pilipinas.  An mga kritiko nagsambit kan saiyang paggamit nin mga barahang tarot tanganing magtao nin komentaryo sa mga pakikipaglaban kan Filipinas "sa mga isyung sosyo-politikal, kasaysayan kolonyal, asin padagos na kadukhaan";  mantang an mga baraha nin tarot may katuyuhan na ihayag an ngapit, an obra ni Fajardo ginagamit ini tanganing siyasaton an nakaagi. An kritiko sa arte na si Alice Guillermo inapod si Fajardo na "halangkaw na padi kan tarot". 

Si Fajardo an nagmukna kan Philippine Art Educators Association (PAEA) kan 1967  na an katuyuhan iyo an magsanay sa mga paratukdo kun pano mas maray an pagtukdo nin arte sa laog kan sistema kan eskwelahan.  Sa pag-obserbar kun pano an edukasyon sa arte sa Pilipinas pangenot na nakasentro sa pagsasanay sa mga estudyante para sa produksyon nin arte, si Fajardo nag-adbokasiya para sa pagtukdo kan tradisyonal na "folk art" kan mga Pilipino asin mas marahay na pag-eksplorar kan "pagkakakilanlan kan mga Pilipino" sa paagi nin arte.  

An mga obra ni Fajardo ipinahiling sa bilog na kinaban, kabali an Singapore, Cuba, Brisbane, Paris, asin sa saiyang ginikanan na Santa Cruz, Laguna .  

Kan huring parte kan dekada 1990, si Fajardo iyo an curator kan Vargas Museum . 

 Kagadanan 
Si Fajardo nagadan kan Setyembre 14, 2024, sa edad na 84. 

 Mga premyo asin onra 

 Kan 1992, naresibe ni Fajardo an premyong Thirteen Artists gikan sa Cultural Center of the Philippines 
 Kan 1998, si Fajardo nag-ako kan Centennial Award for the Arts gikan man sa Cultural Center of the Philippines 
 Kan 2012, si Fajardo tinawan nin Gawad CCP Para sa Sining award para sa Visual Arts 

 Mga Toltolan