Lapnisan
[[File:Lapnisan_na_tinanom.jpg|right|thumb|260px|Hubin pang lapnisan, 1-taon]]

An '''lapnisan''', (sa Ingles  inaapod na '''agarwood''', '''aloeswood''', '''eaglewood''' o '''gharuwood''' (sc., Aquilaria malaccensis Lam. (Thymelaeaceae)) sarong tinanom na nagpoprodyusir nin mahamyong nagsasalong na baro-baraak na kahoy, ini inuusar sa pahamot o olor, sa  insenso asin man sa paggibong pigurin. Ini naporma asin nabutwa sa kahawakan basta linalaog asin iniestaran ("naimpeksyon") kan sarong klaseng "alamag" (''[[Phialophora parasitica]]''). Kun dai pa nauulakitan, an kahoy daing parong, malamuti an kolor; Alagad, pag an impeksyon nagpoprogreso na, an kahoy nahihilngan nin mala'tom asin aromatikong salong, inaapod na '''aloes''' resulta kan pag'impeksyon. An pagsige pag'impeksyon nabunga nin mahibog, maitom, dusok sa salong na mga karabaak na kahoy-kahoy. An dusok sa salong na ini pigpapahalagahan na gayo sa kultura nin Subangan asin Habagatan Asya gibo kan pambihirang hamyo kaini gamit sa mga insenso asin olor.

Saro sa rason na ini maipo nang marhay asin kamahalan kaini gibo kan pagpawara na kan rekursong layas na ini.<ref name="Broad">Broad, S. (1995) "Agarwood harvesting in Vietnam" ''TRAFFIC Bulletin'' 15:96</ref> Poon 1995, an ''[[Aquilaria malaccensis]]'', an nangengenot na kuanan, nakalista sa [[Appendix II|Appendix II (madali nang mamiligrong species)]] kan [[CITES|Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora]].<ref name="CITES1">[http://www.cites.org/eng/notif/2005/025.pdf CITES (25 April 2005) "Notification to the Parties" No. 2005/0025] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930014501/http://www.cites.org/eng/notif/2005/025.pdf |date=30 September 2007 }}. (PDF) . Retrieved on 22 July 2013.</ref> Kan 2004, gabos na ''Aquilaria'' na species piglista na sa Appendix II. Alagad, an ibang mga nasyon may pagduda pa sa pagkatama' kan paglista kaini nin siring.<ref name="CITES1"/>

An aromatikong kalidad kan lapnisan impluwensyado kan klase nin species, geograpikong lugar namumugtakan, an sanga kaini, an troso, asin gamot na hinalean, lawig  nin panahon poon naimpkesyon, asin mga metodo nin pagsaray saka pagproseso. .<ref name=":0">{{Cite journal|last1=López-Sampson|first1=Arlene|last2=Page|first2=Tony|date=20 March 2018|title=History of Use and Trade of Agarwood|journal=Economic Botany|volume=72|language=en|pages=107–129|doi=10.1007/s12231-018-9408-4|s2cid=49875414|issn=0013-0001|url=https://researchonline.jcu.edu.au/58720/1/58720_L%C3%B3pez-Sampson%20and%20Page_2018.pdf}}</ref>
==Mga quilaria species na nagpoprodyusir nin agarwood==
An mga ninasunod na species ''Aquilaria'' naprodyusir agarwood:<ref name="Ng1"/>
{|
|
* ''Aquilaria acuminata'', makukua sa Papua New Guinea, Indonesia & Filipinas
* ''Aquilaria apiculata'', makukua sa [[Filipinas]]
* ''Aquilaria baillonil'', makukua sa Thailand asin Kambodya
* ''[[Aquilaria banaensae]]'', makukua sa Byetnam 
* ''Aquilaria beccariana'', makukua sa [[Indonesya]]
* ''Aquilaria brachyantha'', makukua sa Malaysia
* ''[[Aquilaria crassna]]'' makukua sa [[Kambodya]], [[Malaysia]], Thailand, Laos asin [[Byetnam]]
* ''[[Aquilaria cumingiana]]'', makukua sa Indonesya asin Malaysia
|
* ''Aquilaria filaria'', makukua sa [[New Guinea]], sa [[Moluccas]], asin sa [[Mindanao]] (Philippines)<ref>{{GRIN | ''Aquilaria filaria'' | 448936 | access-date = 22 July 2013}}</ref>
* ''Aquilaria grandiflora'', makukua sa [[Tsina]]
* ''[[Aquilaria hirta]]'', makukua sa Thailand, Indonesia asin Malaysia<ref>{{GRIN | ''Aquilaria hirta'' | 448917 | access-date = 22 July 2013}}</ref>
* ''[[Aquilaria khasiana]]'', makukua sa Bangladesh asin India.
* ''[[Aquilaria malaccensis]]'', makukua sa Indonesia, Malaysia, Laos, Thailand, asin India
* ''[[Aquilaria microcarpa]]'', makukua sa Indonesya asin Malaysia
* ''[[Aquilaria rostrata]]'', makukua sa Malaysia
* ''[[Aquilaria sinensis]]'', makukua sa China asin Laos
* ''Aquilaria subintegra'', makukua sa [[Thailand]]
|}

== Kataytayan nin mga ladawan ==
<gallery>
File:Agarwood.JPG|Nakultibar na mga lapnisan
File:Agarwood.jpg|Dai naimpeksyon na 'aquilaria wood' kaya kulang sa maitom na salong
File:Aquilaria crassna.jpg|Binakbak an ubak ngani maimpeksyon an laog kan kahoy kan "alamag" na (Phialophora parasitica)
</gallery>

==Toltolan==

{{reflist}}
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Insenso]]
[[Kategorya:Mga tinanom na medisinal sa Asya]]
[[Kategorya:Mga tinanom]]
An lapnisan, (sa Ingles  inaapod na agarwood, aloeswood, eaglewood o gharuwood (sc., Aquilaria malaccensis Lam. (Thymelaeaceae)) sarong tinanom na nagpoprodyusir nin mahamyong nagsasalong na baro-baraak na kahoy, ini inuusar sa pahamot o olor, sa  insenso asin man sa paggibong pigurin. Ini naporma asin nabutwa sa kahawakan basta linalaog asin iniestaran ("naimpeksyon") kan sarong klaseng "alamag" (Phialophora parasitica). Kun dai pa nauulakitan, an kahoy daing parong, malamuti an kolor; Alagad, pag an impeksyon nagpoprogreso na, an kahoy nahihilngan nin mala'tom asin aromatikong salong, inaapod na aloes resulta kan pag'impeksyon. An pagsige pag'impeksyon nabunga nin mahibog, maitom, dusok sa salong na mga karabaak na kahoy-kahoy. An dusok sa salong na ini pigpapahalagahan na gayo sa kultura nin Subangan asin Habagatan Asya gibo kan pambihirang hamyo kaini gamit sa mga insenso asin olor.

Saro sa rason na ini maipo nang marhay asin kamahalan kaini gibo kan pagpawara na kan rekursong layas na ini.Broad, S. (1995) "Agarwood harvesting in Vietnam" TRAFFIC Bulletin 15:96 Poon 1995, an Aquilaria malaccensis, an nangengenot na kuanan, nakalista sa Appendix II (madali nang mamiligrong species) kan Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora.CITES (25 April 2005) "Notification to the Parties" No. 2005/0025 . (PDF) . Retrieved on 22 July 2013. Kan 2004, gabos na Aquilaria na species piglista na sa Appendix II. Alagad, an ibang mga nasyon may pagduda pa sa pagkatama' kan paglista kaini nin siring.

An aromatikong kalidad kan lapnisan impluwensyado kan klase nin species, geograpikong lugar namumugtakan, an sanga kaini, an troso, asin gamot na hinalean, lawig  nin panahon poon naimpkesyon, asin mga metodo nin pagsaray saka pagproseso. .
Mga quilaria species na nagpoprodyusir nin agarwood
An mga ninasunod na species Aquilaria naprodyusir agarwood:
 Aquilaria acuminata, makukua sa Papua New Guinea, Indonesia & Filipinas
 Aquilaria apiculata, makukua sa Filipinas
 Aquilaria baillonil, makukua sa Thailand asin Kambodya
 Aquilaria banaensae, makukua sa Byetnam 
 Aquilaria beccariana, makukua sa Indonesya
 Aquilaria brachyantha, makukua sa Malaysia
 Aquilaria crassna makukua sa Kambodya, Malaysia, Thailand, Laos asin Byetnam
 Aquilaria cumingiana, makukua sa Indonesya asin Malaysia Aquilaria filaria, makukua sa New Guinea, sa Moluccas, asin sa Mindanao (Philippines)
 Aquilaria grandiflora, makukua sa Tsina
 Aquilaria hirta, makukua sa Thailand, Indonesia asin Malaysia
 Aquilaria khasiana, makukua sa Bangladesh asin India.
 Aquilaria malaccensis, makukua sa Indonesia, Malaysia, Laos, Thailand, asin India
 Aquilaria microcarpa, makukua sa Indonesya asin Malaysia
 Aquilaria rostrata, makukua sa Malaysia
 Aquilaria sinensis, makukua sa China asin Laos
 Aquilaria subintegra, makukua sa Thailand

 Kataytayan nin mga ladawan 

Toltolan

Kategorya:Insenso
Kategorya:Mga tinanom na medisinal sa Asya
Kategorya:Mga tinanom