Leonard Co
{{Infobox tawo|nationality=[[Filipinos|Filipino]]|birth_date={{birth date|1953|12|29}}|birth_place=[[Manila]], [[Philippines]]|death_date={{death date and age|2010|11|15|1953|12|29}}|death_place=Kadlagan nin [[Kananga, Leyte]], Philippines|death_cause=Tulong beses na binadil kan mga myembro kan [[8th Infantry Division (Philippines)|19th Infantry Battalion]], [[Armed Forces of the Philippines]]|name=Leonard Co|alma_mater=[[Unibersidad kan Pilipinas]] (BS)|spouse={{marriage|Glenda Flores|June 12, 1990}}|children=1|awards=Hugh Greenwood Environmental Award (posthumous)|birth_name=Leonardo Legaspi Co|website={{URL|https://www.philippineplants.org/}}|module={{Infobox scientist
 | embed               = yes
 | workplaces        = University of the Philippines Institute of Biology<br>[[Conservation International]]-Philippines<br>[[Philippine Native Plants Conservation Society]]
 | fields            = [[Plant taxonomy]], [[ethnobotany]]
 }}}}
[[Kategorya:Articles with hCards]]
Si '''Leonardo Legaspi Co''' (Disyembre 29, 1953 sa Manila – Nobyembre 15, 2010 sa [[Kananga, Leyte]]<ref name=":0">Barcelona, Julie. "About Leonard Co". ''Co's Digital Flora of the Philippines''. Retrieved 2020-07-17.</ref>) sarong Pilipinong botanista asin taksonomista nin tinanom<ref name=":1">"About Leonard Co". Philippineplants.org. Retrieved 2014-06-15.</ref> na kinonsiderar na "panginot na awtoridad sa etnobotaniya sa Pilipinas" kan sya nabubuhay pa.<ref>"'Once upon a time' book | Inquirer News". Newsinfo.inquirer.net. 2013-07-09. Retrieved 2014-06-15.</ref>

== Edukasyon asin amay na karera ==
An edukasyon ni Co sa Botaniya dai nagsunod sa parating dalan. Dai nya natapos an saiyang batsilyer na digri sagkod 2008 huli ta pirmi syang sibot sa mga pag-aadal sa luwas kan iskwelahan.<ref name=":2">"Global News - Breaking International News and Headlines | Inquirer.net". Archived from the original on November 23, 2010. Retrieved June 15, 2014.</ref> Isinuma ini ni Dr. Perry Ong, direktor kan Institute of Biology sa [[Unibersidad kan Pilipinas Diliman]], sa burol ni Co sa pagsabing "Naglaog si Leonard Co sa UP bilang freshman sa [[botanika]] kan kaamayi kan 70s asin nungkang naghali."<ref name=":3">Manuel Wempa (2011-11-17). "The passion of famed botanist Leonard Co – Bulatlat". ''Bulatlat.com''. Retrieved 2016-03-07.</ref> Mantang nagpapraktikar nin accupuncture, nabisto nya an saiyang agom na si Glenda Flores, na pinakasalan nya kan Hunyo 12, 1990.<ref name=":0" />

Kan 2008, kun sain si Co impormal na pigkokonsiderar na saro sa panginot na mga eksperto sa saiyang, minidbid sya kan Unibersidad kan Pilipinas Diliman bilang ultimong gradwado sa BS digri sa Botany;<ref name=":3" /> sa sarong pagkakataon sa mga dekada magpuon na mag-enrol, an kurso ipigsaro na sa degree kan bachelor sa Zoology tanganing mabilog Biology program. An bakong ordinaryong dalan na nagtao man ki Co nin saro pang pagbiso sa kasaysayan kan UP: pigsumitir ni Co an saiyang libro dapit sa mga nakakabulong na tanom kan Cordillera bilang panangli sa sarong tesis, mala ta sya sana an estudyanteng gradwado sa BS Botany na dai nagsumitir nin tesis.<ref name=":2" />

Si Co nagtrabaho bilang risertser sa museo sa Unibersidad kan Pilipinas Institute of Biology, asin bilang senior botanist sa Conservation International-Philippines.

== Karera ==
Si Co an kagmuknang presidente kan [[:en:Philippine_Native_Plants_Conservation_Society|Philippine Native Plants Conservation Society]].<ref name=":1" /> asin nakaresibi nin pagbisto sa pagtuklas nin walong bagong ispisyi nin mga tinanom.<ref name=":4">"A Glimpse of Paradise Lost". Archived from the original on September 28, 2012. Retrieved June 11, 2014.</ref> Apwera kaini, duwang ispisyi nin tinanom sa Pilipinas an inginaran sa saiyang onra: An orkidyang ''Mycaranthes leonardi''<ref name=":4" /> asin an ''Raflesia leonardi'', sarong parasitikong ispisyi nin tinanom kan genus Raffesia na endemiko sa Pilipinas asin midbid na pinakadakulang burak sa kinaban.<ref name=":4" />

Sarong taon bago sya magadan, idinokumento man ni Co an flora kan Bataan National Park, asin nakahimo nin katalogo na igwang 160 napapalain na mga ispisyi nin tinanom, na mahalaga sa paggiya sa mga lakdang sa reporestasyon kan 23,668 hektaryang parke na kinatatahawan kan Mount Natib.<ref>"List of Bataan flora another legacy left by Co | Inquirer News". ''Newsinfo.inquirer.net''. 2012-02-18. Retrieved 2016-03-07.</ref>

== Pagkagadan asin legasiya ==
Si Co, parakadlagan na si Sofronio Cortez, asin paraumang si Julius Borromeo nagtatrabaho sa sarong proyektong biyodibersidad sa iraraom kan Energy Development Corporation kan sinda gadanon sa sarong insidenteng kinababalihan nin syam na myembro kan 19th Infantry Battalion kan Armed Forces of the Philippines sa mga kadlagan nin Kananga, Leyte, kan Nobyembre 15, 2010.<ref>"Philippines' top botanist killed in crossfire". ABS-CBN News. 2016-03-03. Retrieved 2016-03-07.</ref> Sya asin an grupo sinisiyasat an sarong kahoy kan magpuon an pagbadil, asin tulong bala an tuminama ki Co; na nagbunga nin pagkagadan sa laog nin 20 minutos. Sya 56 anyos kaidto.<ref>Ranada, Pia (November 14, 2014). "4 years on, no justice for slain botanist Leonard Co". ''Rappler''. Retrieved 2020-07-17.</ref>

An mga myembro kan army unit naghingako na an grupo ni Co naipit purutukan sa tahaw kan saindang yunit asin kan New People's Army,<ref>"Scientists: Army's bullets killed top Filipino botanist Leonard Co | News | GMA News Online". ''Gmanetwork.com''. 2010-12-08. Retrieved 2016-03-07.</ref><ref>"No crossfire when botanist Leonard Co was shot, witness says | News | GMA News Online". ''Gmanetwork.com''. 2010-11-18. Retrieved 2016-03-07.</ref> alagad an paghihingakong ini inangat nin dakol na nag-iimbestigang grupo, kaiba an Philippines National Police<ref>"Police say military liable for botanist's death - INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos". Newsinfo.inquirer.net. 2011-02-22. Archived from the original on 2014-07-14. Retrieved 2014-06-15.</ref> asin kan Commission on Human Rights kan Pilipinas.<ref>"Soldiers liable for death of botanist Leonard Co". ABS-CBN News. 2016-03-03. Retrieved 2016-03-07.</ref> Nagsangat dangan nin mga kaso laban sa mga imbweltong suldados, asin an kaso yaon na sa presente sa mga korte.<ref>"Charges Filed in Connection with the Death of Botanist Leonardo Co :: Department of Justice - Republic of the Philippines :: Tel: (+632) 523 8481, (+632) 523 6826". Doj.gov.ph. Retrieved 2014-06-15</ref>

Durante kan saiyang bilar, si Co natawan kan bihirang onra na ilaag an saiyang kabaong sa atubangan kan sarong replika kan UP Oblation -  an ikonikong simbolo kan Unibersidad kan Pilipinas.<ref name=":2" />

Susog sa saiyang mga kamawutan, an ikatulo kan saiyang abo isinabwag sa 16-hektaryang forest dynamics plot na saiyang itinugdok asin pigpagalan sa Palanan, Isabela, abot sa Kabukidan nin Sierra Madre.<ref>"Sierra Madre trekkers chronicle tribute to Leonard Co on Facebook | SciTech | GMA News Online". ''Gmanetwork.com''. Retrieved 2016-03-07.</ref> Saro pang ikatulo an itinao sa UP Institute of Biology asin isinabwag sa irarom kan saro sa mga kahoy kan UP, tanganing isimbolo na si Co pirming kabtang kan unibersidad.<ref name=":2" /> An huring ikatulo kan saiyang abo itinao sa saiyang pamilya.<ref name=":2" />

Kan Mayo 2, 2011, si Co postumang ginawadan nin National Academy of Science and Technology's Hugh Greenwood Environmental Award huli sa saiyang ambag sa pag-profile sa biodibersidad nin kadlagan.<ref>Valmero, Anna (2011-05-02). "Filipino botanist Leonard Co receives posthumous award". Yahoo!News Philippines. Archived from the original on 2011-05-07. Retrieved 2014-06-15.</ref>

==Publikasyon==
* Philippine Botanical fossil asin an Legasiya ni Leonardo L. Co: Nobyembre 19 asin 20, 2011, Tambounting Hall, National Museum of the Philippines

== Susugan ==
{{reflist}}{{Saringsing}}
[[Kategorya:WikiForHumanRights]]
[[Kategorya:WikiParaSaKarapatanPantawo]]
[[Kategorya:WPSKP2022]]
Kategorya:Articles with hCards
Si Leonardo Legaspi Co (Disyembre 29, 1953 sa Manila – Nobyembre 15, 2010 sa Kananga, LeyteBarcelona, Julie. "About Leonard Co". Co's Digital Flora of the Philippines. Retrieved 2020-07-17.) sarong Pilipinong botanista asin taksonomista nin tinanom"About Leonard Co". Philippineplants.org. Retrieved 2014-06-15. na kinonsiderar na "panginot na awtoridad sa etnobotaniya sa Pilipinas" kan sya nabubuhay pa."'Once upon a time' book | Inquirer News". Newsinfo.inquirer.net. 2013-07-09. Retrieved 2014-06-15.

 Edukasyon asin amay na karera 
An edukasyon ni Co sa Botaniya dai nagsunod sa parating dalan. Dai nya natapos an saiyang batsilyer na digri sagkod 2008 huli ta pirmi syang sibot sa mga pag-aadal sa luwas kan iskwelahan."Global News - Breaking International News and Headlines | Inquirer.net". Archived from the original on November 23, 2010. Retrieved June 15, 2014. Isinuma ini ni Dr. Perry Ong, direktor kan Institute of Biology sa Unibersidad kan Pilipinas Diliman, sa burol ni Co sa pagsabing "Naglaog si Leonard Co sa UP bilang freshman sa botanika kan kaamayi kan 70s asin nungkang naghali."Manuel Wempa (2011-11-17). "The passion of famed botanist Leonard Co – Bulatlat". Bulatlat.com. Retrieved 2016-03-07. Mantang nagpapraktikar nin accupuncture, nabisto nya an saiyang agom na si Glenda Flores, na pinakasalan nya kan Hunyo 12, 1990.

Kan 2008, kun sain si Co impormal na pigkokonsiderar na saro sa panginot na mga eksperto sa saiyang, minidbid sya kan Unibersidad kan Pilipinas Diliman bilang ultimong gradwado sa BS digri sa Botany; sa sarong pagkakataon sa mga dekada magpuon na mag-enrol, an kurso ipigsaro na sa degree kan bachelor sa Zoology tanganing mabilog Biology program. An bakong ordinaryong dalan na nagtao man ki Co nin saro pang pagbiso sa kasaysayan kan UP: pigsumitir ni Co an saiyang libro dapit sa mga nakakabulong na tanom kan Cordillera bilang panangli sa sarong tesis, mala ta sya sana an estudyanteng gradwado sa BS Botany na dai nagsumitir nin tesis.

Si Co nagtrabaho bilang risertser sa museo sa Unibersidad kan Pilipinas Institute of Biology, asin bilang senior botanist sa Conservation International-Philippines.

 Karera 
Si Co an kagmuknang presidente kan Philippine Native Plants Conservation Society. asin nakaresibi nin pagbisto sa pagtuklas nin walong bagong ispisyi nin mga tinanom."A Glimpse of Paradise Lost". Archived from the original on September 28, 2012. Retrieved June 11, 2014. Apwera kaini, duwang ispisyi nin tinanom sa Pilipinas an inginaran sa saiyang onra: An orkidyang Mycaranthes leonardi asin an Raflesia leonardi, sarong parasitikong ispisyi nin tinanom kan genus Raffesia na endemiko sa Pilipinas asin midbid na pinakadakulang burak sa kinaban.

Sarong taon bago sya magadan, idinokumento man ni Co an flora kan Bataan National Park, asin nakahimo nin katalogo na igwang 160 napapalain na mga ispisyi nin tinanom, na mahalaga sa paggiya sa mga lakdang sa reporestasyon kan 23,668 hektaryang parke na kinatatahawan kan Mount Natib."List of Bataan flora another legacy left by Co | Inquirer News". Newsinfo.inquirer.net. 2012-02-18. Retrieved 2016-03-07.

 Pagkagadan asin legasiya 
Si Co, parakadlagan na si Sofronio Cortez, asin paraumang si Julius Borromeo nagtatrabaho sa sarong proyektong biyodibersidad sa iraraom kan Energy Development Corporation kan sinda gadanon sa sarong insidenteng kinababalihan nin syam na myembro kan 19th Infantry Battalion kan Armed Forces of the Philippines sa mga kadlagan nin Kananga, Leyte, kan Nobyembre 15, 2010."Philippines' top botanist killed in crossfire". ABS-CBN News. 2016-03-03. Retrieved 2016-03-07. Sya asin an grupo sinisiyasat an sarong kahoy kan magpuon an pagbadil, asin tulong bala an tuminama ki Co; na nagbunga nin pagkagadan sa laog nin 20 minutos. Sya 56 anyos kaidto.Ranada, Pia (November 14, 2014). "4 years on, no justice for slain botanist Leonard Co". Rappler. Retrieved 2020-07-17.

An mga myembro kan army unit naghingako na an grupo ni Co naipit purutukan sa tahaw kan saindang yunit asin kan New People's Army,"Scientists: Army's bullets killed top Filipino botanist Leonard Co | News | GMA News Online". Gmanetwork.com. 2010-12-08. Retrieved 2016-03-07."No crossfire when botanist Leonard Co was shot, witness says | News | GMA News Online". Gmanetwork.com. 2010-11-18. Retrieved 2016-03-07. alagad an paghihingakong ini inangat nin dakol na nag-iimbestigang grupo, kaiba an Philippines National Police"Police say military liable for botanist's death - INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos". Newsinfo.inquirer.net. 2011-02-22. Archived from the original on 2014-07-14. Retrieved 2014-06-15. asin kan Commission on Human Rights kan Pilipinas."Soldiers liable for death of botanist Leonard Co". ABS-CBN News. 2016-03-03. Retrieved 2016-03-07. Nagsangat dangan nin mga kaso laban sa mga imbweltong suldados, asin an kaso yaon na sa presente sa mga korte."Charges Filed in Connection with the Death of Botanist Leonardo Co :: Department of Justice - Republic of the Philippines :: Tel: (+632) 523 8481, (+632) 523 6826". Doj.gov.ph. Retrieved 2014-06-15

Durante kan saiyang bilar, si Co natawan kan bihirang onra na ilaag an saiyang kabaong sa atubangan kan sarong replika kan UP Oblation -  an ikonikong simbolo kan Unibersidad kan Pilipinas.

Susog sa saiyang mga kamawutan, an ikatulo kan saiyang abo isinabwag sa 16-hektaryang forest dynamics plot na saiyang itinugdok asin pigpagalan sa Palanan, Isabela, abot sa Kabukidan nin Sierra Madre."Sierra Madre trekkers chronicle tribute to Leonard Co on Facebook | SciTech | GMA News Online". Gmanetwork.com. Retrieved 2016-03-07. Saro pang ikatulo an itinao sa UP Institute of Biology asin isinabwag sa irarom kan saro sa mga kahoy kan UP, tanganing isimbolo na si Co pirming kabtang kan unibersidad. An huring ikatulo kan saiyang abo itinao sa saiyang pamilya.

Kan Mayo 2, 2011, si Co postumang ginawadan nin National Academy of Science and Technology's Hugh Greenwood Environmental Award huli sa saiyang ambag sa pag-profile sa biodibersidad nin kadlagan.Valmero, Anna (2011-05-02). "Filipino botanist Leonard Co receives posthumous award". Yahoo!News Philippines. Archived from the original on 2011-05-07. Retrieved 2014-06-15.

Publikasyon
 Philippine Botanical fossil asin an Legasiya ni Leonardo L. Co: Nobyembre 19 asin 20, 2011, Tambounting Hall, National Museum of the Philippines

 Susugan 

Kategorya:WikiForHumanRights
Kategorya:WikiParaSaKarapatanPantawo
Kategorya:WPSKP2022