Inhinyeriyang pangkimika
[[Ladawan:Industrial plant - panoramio (3).jpg|thumb|Ginagamit an kaaraman sa inhinyeriya pangkimika sa pagdisenyo asin operar kan mga plantang pang-industriyal|280x280px]]

An '''inhinyeriyang pangkimika''' ([[Ingles]]: ''chemical engineering'') iyo sarong klase nin [[inhenyeriya]] na dapit sa pag-aadal nin operasyon asin disenyo kan mga kimikal na planta pati naman an mga paagi sa pagpapauswag nin produksyon. 

An mga [[inhinyero kimikal]] iyo minahaman nin ekonomikal na prosesong pangkomersyo sa pagliwat kan mga hilaw na materyales pasiring sa nagagamit na mga produkto. An inhinyeriyang pangkimika iyo minagamit nin mga prisipyo kan [[kimika]], [[pisika]], [[matematika]], [[biyolohiya]], asin [[ekonomika]] sa marhay na paggamit, paggibo, pagdisenyo, pagbalyo, asin pagliwat kan [[enerhiya]] asin mga materyales.

== Uusipon ==
[[Ladawan:Davis GE.jpg|thumb|235x235px|George E. Davis|wala]]
Nagpuon ini kan 1888, kun sain an "Inhinyero Kimikal" iyo an mga inhinyero mekanikal na may naaraman sa kimika, tauhan sa planta na may eksperyensiya pero may kadikit na inadalan, asin kimiko na may aram sa pagdalagan kan plantang pang-industriyal.<ref>http://pafko.com/history/h_chem20.pdf</ref> 

Uli sa Industriyal na rebolusyon kan ika-18 na siglo, nangangaipo an mga siyentista sa [[Inglatera]] na mas mapamarhay an proseso nin pag-gibo kan sulfuric acid. Sa pangangaipo na kan inhinyeriya na magamit nin kaaraman sa kimika asin tradisyonal na inhinyeriya, nagbalak mag-gibo an Briton na si '''George E. Davis''' nin "''Society of Chemical Engineers''". Maski ngani dae naghaloy an organisasyon, padagos niya man pigpa-lakop an prinsipyo kan inhinyeriyang pangkimika. 

Kan taong 1887, nagtukdo si Davis sa Manchester Technical School manungod sa pag-operar kan mga prosesong-kimikal (ngunyan an inaapod na "''unit operations''" asin "''unit process''"). Kan taong 1901, pigpublikar niya an "''Handbook of Chemical Engineering''" na nagkaigwa pa nin ika-duwang edisyon kan 1904. Digdi pigtawan niyang duon an importansiya kan dakulang sukol nin eksperimentasyon (an hinalean kan modernong ''pilot plant''), kagibuhang ligtas, asin an konsepto kan "''unit operations''". Siya ngunyan an binibistong nagtaong pangaran asin depinisyon sa propesiyong ini.

== Aplikasyon asin praktis ==
[[Ladawan:Chemengg.jpg|thumb|240x240px|Naggagamit nin kompyuter an mga inhinyero kimikal para sa pagkontrol kan mga awtomatikong sistema sa mga planta.<ref>Garner, Geraldine O. (2003), ''[https://books.google.com/books?id=6-c4P223B1YC Careers in engineering]'', VGM Professional Career Series (2nd ed.), United States: McGraw-Hill, ISBN <bdi>0-07-139041-3</bdi>, LCCN 2002027208, LCC TA157.G3267 2002</ref>]]
An gibo kan mga inhinyero kimikal iyo minarango poon sa utilisasyon kan nanoteknolohiya asin nanomateryales sa laboratoryo hasta sa dakulang-sukol na mga prosesong industriyal na minaliwat sa mga kimikal, hilaw na materyales, nabubuhay na [[selula]], [[mikroorganismo]], asin [[enerhiya]] sa mga nagagamit na porma asin produkto.

An mga inhinyero kimikal iyo kabali sa nagkapirang mga aspeto kan pagdisenyo kan planta asin operasyon, kabali na an kaligtasan asin paghiling kan mga posibleng peligro, disenyo asin analisis kan planta, pag-modelo, inhinyeriyang pangkontrol, inhinyeriyang reaksyong kimikal, [[inhinyeriyang nukleyar]], inhinyeriyang biyolohikal, ispesipikasyon kan paghaman, asin instruksyon kan pag-operar.

== Bilang propesyon ==
An mga inhinyero kimikal iyo tipikal na igwa nin degri sa Inhinyeriyang Pangkimika o Inhinyeriyang Proseso. An mga nagpapraktis na inhinyero iyo pwedeng igwa nin propesyonal na sertipikasyon asin may akreditasyon na kaapil kan sarong propesyonal na pag-iriba. An mga halimbawang pag-iriba iyo an [[Institution of Chemical Engineers]] (IChemE), [[American Institute of Chemical Engineers]] (AIChE), asin an [[Philippine Institute of Chemical Engineers]] sa Filipinas .An degri sa inhinyeriyang pangkimika iyo direktang nakasugpon sa gabos na iba pang mga disiplina kan inhinyeriya, sa nagkapirang mga ulayon.

== Hilingon man ==

* [[Inhinyero kimikal]]
* [[Inhenyeriya]]
* [[Kimika]]

==Panluwas na takod==
*[https://pichenet.org/ Philippine Institute of Chemical Engineers (PIChE)]
*[http://www.aiche.org/ American Institute of Chemical Engineers (USA)]
*[http://www.icheme.org Institution of Chemical Engineers (UK)]
*[https://web.archive.org/web/20061008130341/http://www.cheminst.ca/csche_home__e.htm Canadian Society for Chemical Engineers]
*[https://web.archive.org/web/20060821035906/http://www.ieaust.org/ Engineers Australia (AUS)]

== Toltolan ==
<references />
{{agham-poon}}
[[Kategorya:Inhenyeriya]]
An inhinyeriyang pangkimika (Ingles: chemical engineering) iyo sarong klase nin inhenyeriya na dapit sa pag-aadal nin operasyon asin disenyo kan mga kimikal na planta pati naman an mga paagi sa pagpapauswag nin produksyon. 

An mga inhinyero kimikal iyo minahaman nin ekonomikal na prosesong pangkomersyo sa pagliwat kan mga hilaw na materyales pasiring sa nagagamit na mga produkto. An inhinyeriyang pangkimika iyo minagamit nin mga prisipyo kan kimika, pisika, matematika, biyolohiya, asin ekonomika sa marhay na paggamit, paggibo, pagdisenyo, pagbalyo, asin pagliwat kan enerhiya asin mga materyales.

 Uusipon 
thumb|235x235px|George E. Davis|wala
Nagpuon ini kan 1888, kun sain an "Inhinyero Kimikal" iyo an mga inhinyero mekanikal na may naaraman sa kimika, tauhan sa planta na may eksperyensiya pero may kadikit na inadalan, asin kimiko na may aram sa pagdalagan kan plantang pang-industriyal.http://pafko.com/history/h_chem20.pdf 

Uli sa Industriyal na rebolusyon kan ika-18 na siglo, nangangaipo an mga siyentista sa Inglatera na mas mapamarhay an proseso nin pag-gibo kan sulfuric acid. Sa pangangaipo na kan inhinyeriya na magamit nin kaaraman sa kimika asin tradisyonal na inhinyeriya, nagbalak mag-gibo an Briton na si George E. Davis nin "Society of Chemical Engineers". Maski ngani dae naghaloy an organisasyon, padagos niya man pigpa-lakop an prinsipyo kan inhinyeriyang pangkimika. 

Kan taong 1887, nagtukdo si Davis sa Manchester Technical School manungod sa pag-operar kan mga prosesong-kimikal (ngunyan an inaapod na "unit operations" asin "unit process"). Kan taong 1901, pigpublikar niya an "Handbook of Chemical Engineering" na nagkaigwa pa nin ika-duwang edisyon kan 1904. Digdi pigtawan niyang duon an importansiya kan dakulang sukol nin eksperimentasyon (an hinalean kan modernong pilot plant), kagibuhang ligtas, asin an konsepto kan "unit operations". Siya ngunyan an binibistong nagtaong pangaran asin depinisyon sa propesiyong ini.

 Aplikasyon asin praktis 
thumb|240x240px|Naggagamit nin kompyuter an mga inhinyero kimikal para sa pagkontrol kan mga awtomatikong sistema sa mga planta.Garner, Geraldine O. (2003), Careers in engineering, VGM Professional Career Series (2nd ed.), United States: McGraw-Hill, ISBN 0-07-139041-3, LCCN 2002027208, LCC TA157.G3267 2002
An gibo kan mga inhinyero kimikal iyo minarango poon sa utilisasyon kan nanoteknolohiya asin nanomateryales sa laboratoryo hasta sa dakulang-sukol na mga prosesong industriyal na minaliwat sa mga kimikal, hilaw na materyales, nabubuhay na selula, mikroorganismo, asin enerhiya sa mga nagagamit na porma asin produkto.

An mga inhinyero kimikal iyo kabali sa nagkapirang mga aspeto kan pagdisenyo kan planta asin operasyon, kabali na an kaligtasan asin paghiling kan mga posibleng peligro, disenyo asin analisis kan planta, pag-modelo, inhinyeriyang pangkontrol, inhinyeriyang reaksyong kimikal, inhinyeriyang nukleyar, inhinyeriyang biyolohikal, ispesipikasyon kan paghaman, asin instruksyon kan pag-operar.

 Bilang propesyon 
An mga inhinyero kimikal iyo tipikal na igwa nin degri sa Inhinyeriyang Pangkimika o Inhinyeriyang Proseso. An mga nagpapraktis na inhinyero iyo pwedeng igwa nin propesyonal na sertipikasyon asin may akreditasyon na kaapil kan sarong propesyonal na pag-iriba. An mga halimbawang pag-iriba iyo an Institution of Chemical Engineers (IChemE), American Institute of Chemical Engineers (AIChE), asin an Philippine Institute of Chemical Engineers sa Filipinas .An degri sa inhinyeriyang pangkimika iyo direktang nakasugpon sa gabos na iba pang mga disiplina kan inhinyeriya, sa nagkapirang mga ulayon.

 Hilingon man 

 Inhinyero kimikal
 Inhenyeriya
 Kimika

Panluwas na takod
Philippine Institute of Chemical Engineers (PIChE)
American Institute of Chemical Engineers (USA)
Institution of Chemical Engineers (UK)
Canadian Society for Chemical Engineers
Engineers Australia (AUS)

 Toltolan 

Kategorya:Inhenyeriya