Mai Bhago
[[Ladawan:Sikh Warrior princess- Mai Bhago Kaur.jpg|thumb|Sikh Warrior prinsesa- Mai Bhago Kaur sa labanan nin Muktsar Disyembre 1705.]]
{{Infobox royalty|name=Mai Bhago|image=Modern painting of Mai Bhago imitating traditional Indic art style.webp|caption=Equestrian painting of Mai Bhago|father=Bhai Malo Shah|issue=|birth_date=1670|birth_place=[[Jhabal Kalan|Jhabal]], [[Punjab]]|death_date=1720|death_place=[[Nanded]], [[Maharastra]]|religion=[[Sikhism]]|spouse=Bhai Nidhan Singh of Patti}}

Si '''Mai Bhago''' bisto man sa '''Mata Bhag Kaur Ji''', sarong babaeng [[Sikh]] na iyo an nangenot kan mga soldados na Hapon laban sa Mga [[Mughal]] kan 1705. Siya sarong pambihirang mahusay na parapakilaban sa batalya asin nagsirbe bilang guerrerong santo sa Sikhismo. Midbid siya sa pag-isog kan 40 Sikhs (''Calli Mukte'') na binayaan si Guru Gobind Singh sa pagsalikop ki Anandpur Sahib asin ibinalik sinda sa laban. Sa ibang iskolar, siya an konsideradong avatar kan Diyosa Chandi.

== Biograpiya ==

=== Inot na Buhay ===
[[Ladawan:Gurdwara_Mata_Bhag_Kaur.jpg|thumb|Gurdwara Mai Bhago]]
Si Mai Bhago ipinangaki sa Dhillon Jat Family,<ref name="Thornton">{{Cite book|title=The Oxford Encyclopedia of Women in World History|last=Thornton|first=S. A.|publisher=Oxford University Press|year=2008|isbn=978-0-19-514890-9|editor-last=Smith|editor-first=Bonnie G.|editor-link=Bonnie G. Smith|volume=1|page=226|chapter=BHAGO, MAI|quote=BHAGO, MAI (fl. 1699–1708), ... Hers was a family of the Dhillon clan of the ''jat'' ...}}</ref>.[1] An baryo nin lahi kan saiyang pamilya na Chabal Kalan, nasa pamilyang sikh asin Jhabal Kalan, sa presenteng distritong Tarn Taran kan Punjab . Si Mai Bhago sarong stalunch na Sikh paagi sa pagkamundag asin nagpapadakula saiya sa pamilya nin debotong mga Sikh. <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/oxfordencycloped0000unse_k2h2/page/226|title=The Oxford encyclopedia of Women in World History, Volume 4|last=Smith|first=Bonnie|date=2008|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195148909|page=[https://archive.org/details/oxfordencycloped0000unse_k2h2/page/226 226]}}</ref> ama ni Mai Bhago, si Malo Shah, inenrol sa hukbo ni [[:en:Guru_Hargobind|Guru Hargobind]] na army.[1] asin arog kan saiyang ama na si Mai Bhago an nag'adal ki ''Shaster vidya'' (na namamayo sa mga takyag). <ref name="SAO">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=osnkLKPMWykC&pg=PA144|title=Sikhism Origin and Development|last=Dalbir Singh Dhillon|publisher=Atlantic Publishers & Distributors|year=1988|page=152|access-date=30 July 2011}}</ref> Mai Bhago iyo an kadurungan ni Bhai Pero Shah na ngohod na tugang kan bantog na Bhai Langah na hepe kan 84 baryo na nagkombertir An Sikhismo durante kan panahon ni Guru Arjan Dev (1563 - 1906), ikalimang Sikh Guru.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MIL4xwcCmxkC|title=Banda Singh Bahadur and Sikh Sovereignty|last=Sagoo|first=Harbans|publisher=Deep & Deep Publications|year=2001|isbn=9788176293006}}</ref> Igwa siyang duwang tugang na lalaki si Dilbagh Singh asin Bhag Singh.<ref>{{Cite book|title=In the Master's Presence: the Sikh's of Hazoor Sahib|last=Nihang|first=Nidar|last2=Singh|first2=Parmjit|date=2008|publisher=Kashi House|isbn=9780956016829|location=London|page=54}}</ref> Kan siya hoben pa an saiyang mga magurang dinara siya sa Anandpur Sahib ngane makagibo nin ''[[:en:Darshana|darshan]]'' (glimpse) ni Guru Gobind Singh. <ref>{{Cite book|title=Ik Onkar One God|last=Arneja|first=Simran|date=2009|publisher=Simran Kaur Arneja|isbn=9788184650938|page=102}}</ref> napangagom niya iyo si Bhai Nidhan Singh kan Patti.[4]

=== Paghampangan sa Mugha ===
Sa pagprobar na dakopon an Guru na dakulang hukbo nin Mughal na pinangenotan ni Wazir Khan (ni Sirhind) sa irarom kan mga pagboot ni Emperador Augangzeb si Anandpur Sahib kaiba an Mughal na Pwersas of Lahore asin Kashmir.<ref>{{Cite book|title=War and Religion: an Encyclopedia of Faith and Conflict|last=Shaw|first=Jeffrey|last2=Demy|first2=Timothy|date=2017|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695176|page=576}}</ref>

==== Pagbuwag sa Chali Mukte (40 "pinalayang" Sikh) ====
Kan mga 1704<ref>{{Cite book|title=The Sikh Zafar-namah of Guru Gobind Singh: A Discursive Blade in the Heart of The Mughal Empire|last=Fenech|first=Louis|date=2013|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199931453|location=New York|page=18}}</ref> pinalibotan kan mga namomoon sa bulod nin Mughal si Anandpur Sahib asin hinahagad na iyan pahaleon nin kakanon asin an pagsalikop naglawig nin pirang bulan.<ref>{{Cite book|title=Essays in Sikhism|last=Singh|first=Teja|last2=Jaggi|first2=Rattan|date=1988|publisher=Languages Department Punjab|page=57}}</ref> Saindang pig'anunsyo na an siisay man na Sikh na masabi "siya bako nang sarong Sikh kan Guru Gobind" bayaran na dai matoot mantang an iba magigin "mapaggadan". Sarong grupo nin 40 Sikh (Chali Mokte),<ref>{{Cite book|title=The Encyclopedia of Sikhism|last=Singh|first=Harbans|date=2005|publisher=Hemkunt Press|isbn=9788170103011|edition=Second|location=New Delhi|page=42}}</ref> pinangenotan ni Mahan Singh Rataul, an nagsabi ki Guru Gobind Sih na bako man sindang mga Sikh niya. Sinabihan sinda kan Guru na dae ninda kaipuhan magsurat nin dokumentong nagsasabing "Bako na kami an mga Sikh mo" asin pirmado ini. Gabos na sampolong Sikh (apuera kaini: 'Bedava') nagsurat kan saindang mga pangaran sa dokumentong ini, asin naghale ki Guru Gobind Singh.

==== An pagbalos ni Mai Bhago ====
Napurisaw si Mai Bhago kan madangog na an ibang mga Sikh sa saiyang amnayan, na nagpasiring ki Anandpur tanganing lumaban para ki Guru Gobind Singh, nagpabaya saiya sa irarom nin bakong paborableng kamugtakan. Pigtuyaw niya sinda nin lantaran; nadangog an saiyang mga pagduhagi, pigsupog kan mga Sikh na ini an saindang pagtraydor.<ref>{{Cite book|title=Miracles of Ardaas: Incredible Adventures and Survivals|last=Kohli|first=M. S.|date=2003|publisher=Indus Publishing|isbn=9788173871528|page=168}}</ref> Pinalibotan ni Mai Bhago an mga disyerto, asin kinombensir sinda na makipaghelingan sa sainda sa Guru asin maghagad nin dispensasyon saiya. Nagpuon siya kaiba ninda (asin iba pang Sikh) para hanapon an Guru, na nagbabaklay paibong sa Malwa.

==== Pagdulag nin Muktsar sa Khidrana ====
[[Ladawan:Detail_from_a_painting_showing_Mai_Bhago_in_the_Battle_of_Muktsar,_Sikh_school,_Punjab_Plains,_late_19th_century.jpg|thumb|Detalye hale sa sarong pinturang nagpapahiling nin Mai Bhago sa Batalya nin Muktsar, eskwelahang Sikh, Plain na Punjab, kahurihan kan ika-19 siglo]]
Nakaabot na sa baryo nin Khidrana an Guru, kan makaabot si Mai Bhago asin an mga tao sa khidana. Nagpondo sia harani sa ''dhab'', o tiponan nin Khidrana, an solamenteng burabod nin tubig sa lugar na iyan<ref>{{Cite book|title=Discover Punjab: Attractions of Punjab|last=Grover|first=Parminder Singh|last2=Singh|first2=Davinderjit|publisher=Golden Point|location=Ludhiana}}</ref> na inabotan kan hukbo nin mga Mughal na linalapag an Guru.

=== Mai Bhago Kaur na nag-eerok sa Guru ===
Nag-istar si Mai Bhago kaiba sina Guru Gobind Singh sa Talwandi Sabo. Tibaad inarog niya an basura nin sarong Nihang.[1]<ref>{{Cite book|title=In the Master's Presence: the Sikh's of Hazoor Sahib|last=Nihang|first=Nidar|last2=Singh|first2=Parmjit|date=2008|publisher=Kashi House|isbn=9780956016829|location=London|page=54}}</ref> Kan an Guru magduman sa Hazur Sahib sia nagin saro sa sampulong iba pang guardia kan mga Griego na may kapot na dakulang garod (na nag - aarag nin haros 102 kilos)  asin musket asin ginibo iyan sa bado na panlalaki.[1][2]

=== Mai Bhag Kaur sa Janwada ===
Pagkagadan ni Guru Gobind Singh Ji duman sa Nanding kan 1708, nagretiro pa sa sur si Mai Bhag Kaur. Nag-istar sya sa Janwada, 11 kilometros haling Bidar sa Karnataka, na itinukod an saiyang denario kun sain nagtuturo siya bilang paghurop - hurop asin nagtukdo ki ''Gurmat'' (An dalan nin Guru) mantang halawig an buhay.<ref>{{Cite book|title=Masters & the Word Divine (Questions and Answers)|last=Pall|first=S.J.S.|date=August 1999|publisher=B. Chattar Singh Jiwan Singh|isbn=9788176013123|edition=First|location=Amritsar|page=219}}</ref> &nbsp;An saiyang kubo sa Janwada ngonyan ginibong lugar nin pagsamba asin pag'adal, si Gurdwara TapAsthan Mai Bhago. Sa Nanded man, sarong tiripon sa laog kan solar ni Takht Sechkhand Sri Hazur Sahib na pigtandaan an lugar kan dati niyang residensya inaapod na Bunga Mai Bhago.

== Legasiya ==
[[Ladawan:Mai_Bhago_-SikhHeritageMuseum.jpg|thumb|Ika-20 na siglo pagpintura ni Mai Bhago]]
Si Mohan Singh, ''Jathedar'' kan Hazur Sahib, kan 1788 nagpagibo nin sarong Bugtong (pamakusog na torre) sa pagromdom ki Mai Bhag Kaur..<ref>{{Cite book|title=In the Master's Presence: the Sikh's of Hazoor Sahib|last=Nihang|first=Nidar|last2=Singh|first2=Parmjit|date=2008|publisher=Kashi House|isbn=9780956016829|location=London|page=54}}</ref> Pig-aatendiran an mga armas ni Mai Bhago sa Hazur Sahib Gurudwara complex sa Abchalnaar Nanded, India.

== Hilingon pa ==

* [[:en:Women_in_Sikhism|Women in Sikhism]]

== Panluwas na mga takod ==

** [http://www.sikh-heritage.co.uk/warriors/mai%20bhago/maibhago.htm "Mai Bhago", URL accessed 08/30/06]
** {{cite web|url=http://www.sikh-history.com/sikhhist/warriors/bhago.html|title=Great Sikh Warriors|publisher=sikh-history.com|access-date=23 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320221721/http://www.sikh-history.com/sikhhist/warriors/bhago.html|archive-date=20 March 2016|url-status=dead}}


== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{Tamboan}}
Si Mai Bhago bisto man sa Mata Bhag Kaur Ji, sarong babaeng Sikh na iyo an nangenot kan mga soldados na Hapon laban sa Mga Mughal kan 1705. Siya sarong pambihirang mahusay na parapakilaban sa batalya asin nagsirbe bilang guerrerong santo sa Sikhismo. Midbid siya sa pag-isog kan 40 Sikhs (Calli Mukte) na binayaan si Guru Gobind Singh sa pagsalikop ki Anandpur Sahib asin ibinalik sinda sa laban. Sa ibang iskolar, siya an konsideradong avatar kan Diyosa Chandi.

 Biograpiya 

 Inot na Buhay 
thumb|Gurdwara Mai Bhago
Si Mai Bhago ipinangaki sa Dhillon Jat Family,.[1] An baryo nin lahi kan saiyang pamilya na Chabal Kalan, nasa pamilyang sikh asin Jhabal Kalan, sa presenteng distritong Tarn Taran kan Punjab . Si Mai Bhago sarong stalunch na Sikh paagi sa pagkamundag asin nagpapadakula saiya sa pamilya nin debotong mga Sikh.  ama ni Mai Bhago, si Malo Shah, inenrol sa hukbo ni Guru Hargobind na army.[1] asin arog kan saiyang ama na si Mai Bhago an nag'adal ki Shaster vidya (na namamayo sa mga takyag).  Mai Bhago iyo an kadurungan ni Bhai Pero Shah na ngohod na tugang kan bantog na Bhai Langah na hepe kan 84 baryo na nagkombertir An Sikhismo durante kan panahon ni Guru Arjan Dev (1563 - 1906), ikalimang Sikh Guru. Igwa siyang duwang tugang na lalaki si Dilbagh Singh asin Bhag Singh. Kan siya hoben pa an saiyang mga magurang dinara siya sa Anandpur Sahib ngane makagibo nin darshan (glimpse) ni Guru Gobind Singh.  napangagom niya iyo si Bhai Nidhan Singh kan Patti.[4]

 Paghampangan sa Mugha 
Sa pagprobar na dakopon an Guru na dakulang hukbo nin Mughal na pinangenotan ni Wazir Khan (ni Sirhind) sa irarom kan mga pagboot ni Emperador Augangzeb si Anandpur Sahib kaiba an Mughal na Pwersas of Lahore asin Kashmir.

 Pagbuwag sa Chali Mukte (40 "pinalayang" Sikh) 
Kan mga 1704 pinalibotan kan mga namomoon sa bulod nin Mughal si Anandpur Sahib asin hinahagad na iyan pahaleon nin kakanon asin an pagsalikop naglawig nin pirang bulan. Saindang pig'anunsyo na an siisay man na Sikh na masabi "siya bako nang sarong Sikh kan Guru Gobind" bayaran na dai matoot mantang an iba magigin "mapaggadan". Sarong grupo nin 40 Sikh (Chali Mokte), pinangenotan ni Mahan Singh Rataul, an nagsabi ki Guru Gobind Sih na bako man sindang mga Sikh niya. Sinabihan sinda kan Guru na dae ninda kaipuhan magsurat nin dokumentong nagsasabing "Bako na kami an mga Sikh mo" asin pirmado ini. Gabos na sampolong Sikh (apuera kaini: 'Bedava') nagsurat kan saindang mga pangaran sa dokumentong ini, asin naghale ki Guru Gobind Singh.

 An pagbalos ni Mai Bhago 
Napurisaw si Mai Bhago kan madangog na an ibang mga Sikh sa saiyang amnayan, na nagpasiring ki Anandpur tanganing lumaban para ki Guru Gobind Singh, nagpabaya saiya sa irarom nin bakong paborableng kamugtakan. Pigtuyaw niya sinda nin lantaran; nadangog an saiyang mga pagduhagi, pigsupog kan mga Sikh na ini an saindang pagtraydor. Pinalibotan ni Mai Bhago an mga disyerto, asin kinombensir sinda na makipaghelingan sa sainda sa Guru asin maghagad nin dispensasyon saiya. Nagpuon siya kaiba ninda (asin iba pang Sikh) para hanapon an Guru, na nagbabaklay paibong sa Malwa.

 Pagdulag nin Muktsar sa Khidrana 
thumb|Detalye hale sa sarong pinturang nagpapahiling nin Mai Bhago sa Batalya nin Muktsar, eskwelahang Sikh, Plain na Punjab, kahurihan kan ika-19 siglo
Nakaabot na sa baryo nin Khidrana an Guru, kan makaabot si Mai Bhago asin an mga tao sa khidana. Nagpondo sia harani sa dhab, o tiponan nin Khidrana, an solamenteng burabod nin tubig sa lugar na iyan na inabotan kan hukbo nin mga Mughal na linalapag an Guru.

 Mai Bhago Kaur na nag-eerok sa Guru 
Nag-istar si Mai Bhago kaiba sina Guru Gobind Singh sa Talwandi Sabo. Tibaad inarog niya an basura nin sarong Nihang.[1] Kan an Guru magduman sa Hazur Sahib sia nagin saro sa sampulong iba pang guardia kan mga Griego na may kapot na dakulang garod (na nag - aarag nin haros 102 kilos)  asin musket asin ginibo iyan sa bado na panlalaki.[1][2]

 Mai Bhag Kaur sa Janwada 
Pagkagadan ni Guru Gobind Singh Ji duman sa Nanding kan 1708, nagretiro pa sa sur si Mai Bhag Kaur. Nag-istar sya sa Janwada, 11 kilometros haling Bidar sa Karnataka, na itinukod an saiyang denario kun sain nagtuturo siya bilang paghurop - hurop asin nagtukdo ki Gurmat (An dalan nin Guru) mantang halawig an buhay.  An saiyang kubo sa Janwada ngonyan ginibong lugar nin pagsamba asin pag'adal, si Gurdwara TapAsthan Mai Bhago. Sa Nanded man, sarong tiripon sa laog kan solar ni Takht Sechkhand Sri Hazur Sahib na pigtandaan an lugar kan dati niyang residensya inaapod na Bunga Mai Bhago.

 Legasiya 
thumb|Ika-20 na siglo pagpintura ni Mai Bhago
Si Mohan Singh, Jathedar kan Hazur Sahib, kan 1788 nagpagibo nin sarong Bugtong (pamakusog na torre) sa pagromdom ki Mai Bhag Kaur.. Pig-aatendiran an mga armas ni Mai Bhago sa Hazur Sahib Gurudwara complex sa Abchalnaar Nanded, India.

 Hilingon pa 

 Women in Sikhism

 Panluwas na mga takod 

 "Mai Bhago", URL accessed 08/30/06
 

 Toltolan