Olivia Salamanca
{{Infobox person
| name               = Olivia Salamanca
| image              =
| occupation         = [[Physician]]
| birth_date         = {{birth date|1889|7|1}}<ref>{{cite book |last1=Villanueva |first1=Rene O. |last2=Gamos |first2=Albert E. |last3=Miclat |first3=Mario I. |last4=Cultura |first4=Leo |title=Diwang Pilipino: Mga Kuwento ng Kabayanihan |date=1988 |publisher=Children's Communication Center |page=102 |isbn=9789711211448 |url=https://books.google.com/books?id=yisxAAAAIAAJ |accessdate=23 December 2019 |language=tl}}</ref> 
| birth_place        = [[Cavite City|San Roque Cavite]], [[Captaincy General of the Philippines]]
| death_date         = {{death date and age|1913|7|11|1889|7|1}}<ref name=diary/>
| death_place        = [[Manila]], [[Insular Government of the Philippine Islands]]
}}
[[File:Plaza Olivia Salamanca PHC historical marker.jpg|thumb|Historical marker for [[Plaza Olivia Salamanca]] in [[Manila]]]]
Si '''Olivia Salamanca''' (1 Hulyo 1889 – 11 Hulyo 1913) sarong Filipinong [[doktor]] na nag'adal sa Estados Unidos [[Woman's Medical College of Pennsylvania]] in [[Philadelphia]] asin ikaduwang babaeng doktor na haleng Filipinas. Siya nagadan sa [[tuberkolosis]] sa edad na 24.

==Kaamayi nin buhay asin edukasyon==
Si Olivia Salamanca namundag kan 1 Hulyo 1889 sa [[Cavite City|San Roque, Cavite]] asin nag'atender sa [[Cavite National High School]]. An ama niya, Jose Salamanca, sarong parmaseutiko,<ref>{{cite book |last1=Guzman |first1=Jovita Varias-De |title=Women of distinction: biographical essays on outstanding Filipino women of the past and the present |date=1967 |publisher=Bukang Liwayway |page=72 |url=https://books.google.com/books?id=U21mAAAAMAAJ |accessdate=23 December 2019 |language=en}}</ref> asin kagmukna kan eskwelahan pribado sa Kabite. Kan 1905, siya saro sa 37 Filipino estudyante (asin saro sa tolong babae), inwaapod na mga  ''pensionados'', pinipilian kan gobyerno Filipino susog sa [[Pensionado Act]] na maag'adal sa luwas kan Filipinas sa Estados Unidos. Siya naggasto nin sarong taon sa [[Saint Paul, Minnesota]], bago nag'enrol sa [[Woman's Medical College of Pennsylvania]]. Siya naggradwar kan Hunyo 1910, sa edad na 20 anyos, na nangyari siya an ikaduwang babaeng doktor gikan sa Filipinas.<ref name=diary>{{cite journal|publisher=[[National Academy of Science and Technology]]|url=http://www.nast.ph/images/pdf%20files/Publications/NAST%20Transactions/NAST%201981%20Transactions%20Volume%203/Sym%202%20The%20Diary%20of%20Olivia%20Salamanca,%20M.D.,%201889-1913%20Encarnacion%20Alzona.pdf|first=Encarnacion|last=Alzona|title=The Diary of Olivia Salamanca, M.D., 1889-1913|journal=NAST Transactions  |volume=3|year=1981|pages=28–42|accessdate=25 November 2019}}</ref><ref>{{cite book |last1=Bevis |first1=Teresa Brawner |title=A World History of Higher Education Exchange: The Legacy of American Scholarship |date=2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-030-12434-2 |page=107 |url=https://books.google.com/books?id=xQGSDwAAQBAJ |accessdate=23 December 2019 |languagsarong bulanan e=en}}</ref> Mantang yaon sa Estados Unidos, siya an editor kan ''The Filipino'', sarong bulanan na publikasyon tinugdas kan mga estudyanteng expatriates.<ref name=phil>{{cite book|last=Silva|first=Eliseo Art Arambulo|title=Filipinos of Greater Philadelphia|url=https://books.google.com/books?id=WsDpsSeBO3kC&pg=PA24|year=2012|publisher=Arcadia Publishing|isbn=978-0-7385-9269-5|pages=9, 24}}</ref>

==Karera==
Si Salamanca nagbalik sa Filipinas kan Hulyo 1910. Siya an saro sa charter member asin pinakaenot na sekretaryo kan Philippine Anti-[[Tuberculosis]] Society, na natugdas kan 1910; asin dangan kaini pakalihis sarong taon, siya mismo nadiskubre na igwang helang na tuberkolosis. Kan 1911, siyas nanombrahan na magtrabaho sa hospital sa [[Baguio]], sarong siyudad sa bukid-bukidon, ngani magrahay an salud niya. Nagsurat siya sa saiyang diarym kan 1911 na magresibe kan medisinang [[tuberculin]] na nagsasabing: "Kun an tuberculin maprobranan na epektibong bulong sa T.B. huli sa pagekspiremento sakuya na enot nakaresibe kaini, mamamate ko na nakatabang nanggad ako sa humanidad. Alagad kun ako dai mabulong, ugma pa man giraray ako na nakatao ako nin patanid kan peligro dinadara kan helang.."<ref name=diary/>

==Kagadanan asin legasiya==
Kan 1912, siya naghale sa Baguio, nagpaManila, kun saen siya naospital sa  [[Philippine General Hospital]]. Siya nagadan kan 11 Hulyo 1913, sa edad na 24, kan tuberkolosis.<ref name=diary/>

An [[Plaza Olivia Salamanca]] sa Manila<ref name=phil/> asin an Dr. Olivia Salamanca Memorial District Hospital sa [[Cavite City]] ipig-ngaran ki Salamanca.<ref>{{cite book|last=Bevis|first=Teresa|title=International Students in American Colleges and Universities: A History|url=https://books.google.com/books?id=uCyBDAAAQBAJ&pg=PA76|year=2007|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-0-230-60975-4|page=76}}</ref>

==Toltolan==

{{reflist}}

[[Kategorya:Mga 1889 na kamundwagan]]
[[Kategorya:Mga 1913 na kagadanan]]
[[Kategorya:Mga Ika-20ng siglong mga Filipinong doktor medikal]]
[[Kategorya:Mga Filipinong mga babaeng doktor medikal]]
[[Kategorya:Mga Filipinong expatriate sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Ika-20ng siglong mga kagadanan]]
[[Kategorya:Mga Ika-20ng siglong kagadanan sa tuberkolosis]]
[[Kategorya:Mga Tawong taga Cavite]]
[[Kategorya:Mga Nagtapos sa Woman's Medical College of Pennsylvania]]
[[Kategorya:Mga Kagadanan sa tuberkolosis sa Filipinas]]
Si Olivia Salamanca (1 Hulyo 1889 – 11 Hulyo 1913) sarong Filipinong doktor na nag'adal sa Estados Unidos Woman's Medical College of Pennsylvania in Philadelphia asin ikaduwang babaeng doktor na haleng Filipinas. Siya nagadan sa tuberkolosis sa edad na 24.

Kaamayi nin buhay asin edukasyon
Si Olivia Salamanca namundag kan 1 Hulyo 1889 sa San Roque, Cavite asin nag'atender sa Cavite National High School. An ama niya, Jose Salamanca, sarong parmaseutiko, asin kagmukna kan eskwelahan pribado sa Kabite. Kan 1905, siya saro sa 37 Filipino estudyante (asin saro sa tolong babae), inwaapod na mga  pensionados, pinipilian kan gobyerno Filipino susog sa Pensionado Act na maag'adal sa luwas kan Filipinas sa Estados Unidos. Siya naggasto nin sarong taon sa Saint Paul, Minnesota, bago nag'enrol sa Woman's Medical College of Pennsylvania. Siya naggradwar kan Hunyo 1910, sa edad na 20 anyos, na nangyari siya an ikaduwang babaeng doktor gikan sa Filipinas. Mantang yaon sa Estados Unidos, siya an editor kan The Filipino, sarong bulanan na publikasyon tinugdas kan mga estudyanteng expatriates.

Karera
Si Salamanca nagbalik sa Filipinas kan Hulyo 1910. Siya an saro sa charter member asin pinakaenot na sekretaryo kan Philippine Anti-Tuberculosis Society, na natugdas kan 1910; asin dangan kaini pakalihis sarong taon, siya mismo nadiskubre na igwang helang na tuberkolosis. Kan 1911, siyas nanombrahan na magtrabaho sa hospital sa Baguio, sarong siyudad sa bukid-bukidon, ngani magrahay an salud niya. Nagsurat siya sa saiyang diarym kan 1911 na magresibe kan medisinang tuberculin na nagsasabing: "Kun an tuberculin maprobranan na epektibong bulong sa T.B. huli sa pagekspiremento sakuya na enot nakaresibe kaini, mamamate ko na nakatabang nanggad ako sa humanidad. Alagad kun ako dai mabulong, ugma pa man giraray ako na nakatao ako nin patanid kan peligro dinadara kan helang.."

Kagadanan asin legasiya
Kan 1912, siya naghale sa Baguio, nagpaManila, kun saen siya naospital sa  Philippine General Hospital. Siya nagadan kan 11 Hulyo 1913, sa edad na 24, kan tuberkolosis.

An Plaza Olivia Salamanca sa Manila asin an Dr. Olivia Salamanca Memorial District Hospital sa Cavite City ipig-ngaran ki Salamanca.

Toltolan

Kategorya:Mga 1889 na kamundwagan
Kategorya:Mga 1913 na kagadanan
Kategorya:Mga Ika-20ng siglong mga Filipinong doktor medikal
Kategorya:Mga Filipinong mga babaeng doktor medikal
Kategorya:Mga Filipinong expatriate sa Estados Unidos
Kategorya:Ika-20ng siglong mga kagadanan
Kategorya:Mga Ika-20ng siglong kagadanan sa tuberkolosis
Kategorya:Mga Tawong taga Cavite
Kategorya:Mga Nagtapos sa Woman's Medical College of Pennsylvania
Kategorya:Mga Kagadanan sa tuberkolosis sa Filipinas