Eskandyo
[[Ladawan:Scandium sublimed dendritic and 1cm3 cube.jpg|thumb|311x311px|Mga halimbawa nin purong eskandyo]]
An '''eskandyo''' o '''eskandyum''' ([[Ingles]]: ''scandium'') iyo sarong elementong kimikal na may simbolong '''Sc''' asin atomikong bilang na 21. Sarong malapirak-puting metaliko na d-blokeng elemento, historikal ining pigkaklasipika bilang sarong bihirang pankinaban na elementoA,<ref>[https://web.archive.org/web/20080527204340/http://www.iupac.org/publications/books/rbook/Red_Book_2005.pdf IUPAC Recommendations, NOMENCLATURE OF INORGANIC CHEMISTRY]</ref> kaiba an [[itriyo]] asin mga lantanido. Nadiskobre ini kaidtong 1879 sa paagi nin spektral na analisis kan mga mineral na euxenite asin gadolinite hale sa [[Scandinavia]].

An eskandyo iyo yayaon sa harus nin mga deposito klan bihirang pankinaban asin mga [[Uranyo|uranyong]] kompuwesto, pero iyo naisusuway sa mga ore na ini sa pipirang minahan sana sa bilog na kinaban. Huli sa hababang suplay asin kasakitan sa pagprepara nin metalikong eskandyo, na iyo enot nagibo kan 1937, an mga aplikasyon para sa eskandyo iyo dae pa nahahaman hasta 1970s, kan an positibong epekto nin eskandyo sa mga aluminong alloy iyo nadiskobre, an saiyang mayor na aplikasyon iyo sana ini sagkod an saiyang kagamitan sa mga alloy na ini. An global na pagribay sa mga eskandyong oksido iyo 15–20 na tonelada kada taon.<ref name="USGS">{{cite web|title=Mineral Commodity Summaries 2020|url=https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2020/mcs2020-scandium.pdf|website=US Geological Survey Mineral Commodities Summary 2020|publisher=US Geological Survey|access-date=10 February 2020|ref=USGS}}</ref>

An karakter kan mga kompuwestong eskandyo iyo nasa tahaw kaitong sa [[alumino]] asin [[itriyo]]. Sarong diyagonal na relasyon an yayaon sa kaugalian kan magnesyo asin eskandyo, na garu itong sa [[berilyo]] asin alumino. Sa mga [[kompuwestong kimikal]] nin mga elemento sa grupo 3, an predominanteng istadong oksidasyon iyo +3.

== Hilingon man ==

* [[Titanyo]] (''Titanium'')
* [[Kalsyo]] (''Calcium'')
* [[Molibdeno]] (''Molybdenum'')

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{Talaang peryodiko}}
{{commons category|Scandium}}
{{agham-stub}}
[[Kategorya:Mga elementong kimikal]]
An eskandyo o eskandyum (Ingles: scandium) iyo sarong elementong kimikal na may simbolong Sc asin atomikong bilang na 21. Sarong malapirak-puting metaliko na d-blokeng elemento, historikal ining pigkaklasipika bilang sarong bihirang pankinaban na elementoA,IUPAC Recommendations, NOMENCLATURE OF INORGANIC CHEMISTRY kaiba an itriyo asin mga lantanido. Nadiskobre ini kaidtong 1879 sa paagi nin spektral na analisis kan mga mineral na euxenite asin gadolinite hale sa Scandinavia.

An eskandyo iyo yayaon sa harus nin mga deposito klan bihirang pankinaban asin mga uranyong kompuwesto, pero iyo naisusuway sa mga ore na ini sa pipirang minahan sana sa bilog na kinaban. Huli sa hababang suplay asin kasakitan sa pagprepara nin metalikong eskandyo, na iyo enot nagibo kan 1937, an mga aplikasyon para sa eskandyo iyo dae pa nahahaman hasta 1970s, kan an positibong epekto nin eskandyo sa mga aluminong alloy iyo nadiskobre, an saiyang mayor na aplikasyon iyo sana ini sagkod an saiyang kagamitan sa mga alloy na ini. An global na pagribay sa mga eskandyong oksido iyo 15–20 na tonelada kada taon.

An karakter kan mga kompuwestong eskandyo iyo nasa tahaw kaitong sa alumino asin itriyo. Sarong diyagonal na relasyon an yayaon sa kaugalian kan magnesyo asin eskandyo, na garu itong sa berilyo asin alumino. Sa mga kompuwestong kimikal nin mga elemento sa grupo 3, an predominanteng istadong oksidasyon iyo +3.

 Hilingon man 

 Titanyo (Titanium)
 Kalsyo (Calcium)
 Molibdeno (Molybdenum)

 Toltolan 

Kategorya:Mga elementong kimikal