Balatong
{{Speciesbox
| name = Balatong (Phaselous vulgaris)
| image = Balatong3.jpg
| image_caption = An balatong
| image2 = Balatong (2).jpg
| image2_caption = Balatong na bunga
| taxon = Phaseolus vulgaris
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
| synonyms =
* ''Phaseolus aborigineus'' <small>Burkart</small>
* ''Phaseolus communis''    <small>Pritz.</small>
* ''Phaseolus compressus''   <small>DC.</small>
* ''Phaseolus esculentus''  <small>Salisb.</small>
* ''Phaseolus nanus''       <small>L.</small>
| synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=phaseolus+vulgaris |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=2019-09-07 |archive-date=2017-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171002064226/http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=phaseolus+vulgaris |dead-url=yes }}</ref>
}}
An '''balatong''' o '''hantak'''<ref>[http://quod.lib.umich.edu/p/philamer/aqa2025.0001.001/51?rgn=full+text;view=image;q1=balatong] balatong, Vocabulario de la lengua bicol, 1865. p. 50. Kinua 25-05-14</ref><ref> balatong. [[Jerry Adrados|Adrados, Jerry Escoto]]. Daratangan Na Olay. Common Language of the Bikolnon. Other Option Promotions. Tabaco City. 2012. p. 43. Kinua 25-05-14. [[ISBN 978-971-95468-0-1]]</ref> (Phaseolus vulgaris) (Ingles, string beans, green beans) sarong tinanom na nagbabalagon, nagkakamang asin nagsasapot alagad igwa man sarong klase na tindog sana naabot duwang pye an langkaw. An bunga kaini iyo an nasirbing pagkakan na an hitsura haralaba, naabot lampas 12 pulagada. An mga pisog taralay sa kalabaan kan bunga. An gabos na parte kan bunga pwedeng gulayon, iberdura sa sinabawan o putol-putolon panggisa sa anoman na luto.

==Ginikanan asin iba-ibang pag'andam==
Dati mahiwas na nagtutubo ini sa Amerika Sentral asin sa Sud-Amerika alagad ngonyan lakop nang entero sa kinaban. An balatong pigtitinda nang de-lata, yelado, o labas na labas. Sa pagluto, ini pinapalomoy paggaga, pinapakala-kaga, prinipritos o kasalak bilang sangkap sa lutong karne o sira o pwede man ginigisa sa sibulyas asin sa lipotok na mushroom soup asin sa ibang restoran na Hapon sinisirbe an balatong ala tempura. Pwede man an balatong lutoon kasaralak an mais, karots o iba pang mga pisog.

An balatong tagob sa konsentrasyon kan inaapod na lectins asin  pwedeng makaraot kun konsumohon na pangana sa salang paagi nin pagluto.

==Mga manlaenlaen na balatong==
An balatong may duwang klase. Idtong natalubo na gobgob abot duwang pye an langkaw (Ingles, bush beans) asin ini tiso, dai naduko. An saro pang klase idtong nagbabalagon (Ingles, pole beans) asin kaipuhan an pasapotan ta sige sana an isog nagkukurapot sa anoman na pwedeng maporopotan.

==Mga ladawan==
<gallery>
Common Bean, blossoms.jpg| Mga tubo kan balatong
Haricots - Plantes potagères Vilmorin-Andrieux et Cie.jpg|Mga balatong na nailarawan sa ''Les plantes potagères'' (1891 [[Vilmorin|{{allow wrap|{{nowrap|Vilmorin-Andrieux}} et Cie}}]] catalog)
Phaseolus vulgaris seed.jpg|An buto kan balatong
Balatong burak.jpg|An burak kan balatong
Balatong.jpg|Tinitindang balatong sa saod kan Syudad nin Naga
</gallery>
[[File:Sitaw Flower.jpg|thumb|Burak kan balatong.]]

==An bunga, apod sa iba-ibang tataramon==
* '''ejotes''' ([[México]] asin [[Centroamérica]], [[nahuatlismo]] de ''éxotl'')
* '''frijolitos , frijoles verdes''' ([[Nicaragua]])
* '''vainicas''' ([[Costa Rica]])
* '''habichuelas''' ([[Colombia]], [[Cuba]], [[Panamá]], [[Canarias]] asin [[Andalucía]])
* '''vainitas''' ( [[Ecuador]], [[Perú]], [[Bolivia]], [[Venezuela]] asin [[República Dominicana]]).
* '''porotos verdes''' ([[Colombia]] asin [[Chile]])
* '''chauchas''' ([[Argentina]], [[Paraguay]], [[Uruguay]]),
* '''judías verdes''' ([[España]]),
** '''alubias verdes''' ([[Navarra]]),
** '''bajoques''' ([[Valencia]]), '''bajocas''' ([[Región de Murcia|Murcia]])
** '''fréjoles''' ([[Principado de Asturias|Asturias]], [[Provincia de León|León]] asin [[provincia de Zamora|Zamora]])
** '''feixóns''' ([[Galicia]])
** '''frejones''' o '''fréjules''' ([[provincia kan Salamanca|Salamanca]] asin [[Comunidad Autónoma de Extremadura|Extremadura]])
** '''habichuelas''' ([[Andalucía]] asin [[Canarias]])
** '''habichuelitas''' o '''habichuelillas''' o '''habicholillas''' ([[Córdoba (España)|Córdoba]]),
** '''mongetes tendres''' ([[Cataluña]]),
** '''vainas''' o '''vaines''' (norte kan Espanya),
** '''fasoles''' (latín ''phaseolus''),
** '''vainas''' ([[País Vasco]])
** '''Caparrón verde''' ([[La Rioja (Espanya)|La Rioja]])

==Mga Espesye==
Mga espesye:<ref>[https://ildis.org/LegumeWeb10.01.shtml ILDIS Version 10.01]</ref>
{{div col|colwidth=250px}}
*''[[Tepary bean|Phaseolus acutifolius]]''—tepary bean
<!-- Phaseolus adenanthus bilang Leptospron adenanthum. -->
*''[[Phaseolus amblyosepalus]]''
<!-- Phaseolus amplus bilang Sigmoidotropis ampla. -->
*''[[Phaseolus angustissimus]]'' <small>A. Gray</small>
*''[[Phaseolus anisotrichos]]''
<!-- Phaseolus antillanus bilang Sigmoidotropis antillana. -->
<!-- Phaseolus arrabidae bilang Ancistrotropis arrabidae. -->
*''[[Phaseolus augustii]]''
*''[[Phaseolus brevicalyx]]''
<!-- Phaseolus candidus bilang Condylostylis candida. -->
<!-- Phaseolus caracalla bilang Cochliasanthus caracalla. -->
*''[[Phaseolus chacoensis]]''
*''[[Phaseolus cibellii]]''
<!-- Phaseolus clitorioides bilang Ancistrotropis clitorioides. -->
*''[[Runner bean|Phaseolus coccineus]]''—runner bean
<!-- Phaseolus diffusus bilang Vigna diffusa. -->
<!-- Phaseolus elegans bilang Sigmoidotropis elegans. -->
*''[[Phaseolus filiformis]]''—slimjim bean
<!-- Phaseolus firmulus bilang Ancistrotropis firmula. -->
*''[[Phaseolus galactoides]]''
<!-- Phaseolus gentryi bilang Leptospron gentryi. -->
*''[[Phaseolus glabellus]]''
<!-- Phaseolus grandiflorus bilang Sigmoidotropis grandiflora. -->
*''[[Phaseolus grayanus]]''
<!-- Phaseolus latidenticulatus bilang Condylostylis latidenticulata. -->
*''[[Phaseolus leucanthus]]''
<!-- Phaseolus linearis bilang Helicotropis linearis. -->
*''[[Phaseolus lunatus]]''—lima bean, butter bean
*''[[Phaseolus maculatus]]''—spotted bean
*''[[Phaseolus massaiensis]]''
<!-- Phaseolus megatylus bilang Sigmoidotropis megatyla. -->
*''[[Phaseolus micranthus]]''
*''[[Phaseolus microcarpus]]''
*''[[Phaseolus nelsonii]]''
*''[[Phaseolus oaxacanus]]''
*''[[Phaseolus pachyrrhizoides]]''
*''[[Phaseolus parvulus]]''
*''[[Phaseolus pedicellatus]]''
<!-- Phaseolus peduncularis bilang Ancistrotropis peduncularis. -->
*''[[Phaseolus plagiocylix]]''
*''[[Phaseolus pluriflorus]]''
*''[[Phaseolus polymorphus]]''
*''[[Phaseolus polystachios]]''
<!-- Phaseolus polytylus bilang Sigmoidotropis polytyla. -->
*''[[Phaseolus ritensis]]''
<!-- Phaseolus robustus bilang Ancistrotropis robusta. -->
<!-- Phaseolus rostratus bilang Leptospron adenanthum. -->
<!-- Phaseolus schottii bilang Vigna schottii. -->
*''[[Phaseolus sonorensis]]''
<!-- Phaseolus speciosus bilang Sigmoidotropis speciosa. -->
<!-- Phaseolus spixianus bilang Sigmoidotropis spixiana. -->
<!-- Phaseolus stenolobus bilang Helicotropis spectabilis and Helicotropis stenoloba. -->
*''[[Phaseolus tuerckheimii]]''
<!-- Phaseolus vignoides bilang Condylostylis vignoides. -->
*''[[Phaseolus vulcanicus]]''
*''[[Common bean|Phaseolus vulgaris]]''—common bean, French bean, black bean, kidney bean, pinto bean, green bean 
*''[[Phaseolus xanthotrichus]]''
{{div col end}}

== Toltolan ==
{{reflist}}

{{poon}}

[[Kategorya:Phaseolus]]
[[Kategorya:Mga tinanom sa Filipinas]]
An balatong o hantak balatong, Vocabulario de la lengua bicol, 1865. p. 50. Kinua 25-05-14 balatong. Adrados, Jerry Escoto. Daratangan Na Olay. Common Language of the Bikolnon. Other Option Promotions. Tabaco City. 2012. p. 43. Kinua 25-05-14. ISBN 978-971-95468-0-1 (Phaseolus vulgaris) (Ingles, string beans, green beans) sarong tinanom na nagbabalagon, nagkakamang asin nagsasapot alagad igwa man sarong klase na tindog sana naabot duwang pye an langkaw. An bunga kaini iyo an nasirbing pagkakan na an hitsura haralaba, naabot lampas 12 pulagada. An mga pisog taralay sa kalabaan kan bunga. An gabos na parte kan bunga pwedeng gulayon, iberdura sa sinabawan o putol-putolon panggisa sa anoman na luto.

Ginikanan asin iba-ibang pag'andam
Dati mahiwas na nagtutubo ini sa Amerika Sentral asin sa Sud-Amerika alagad ngonyan lakop nang entero sa kinaban. An balatong pigtitinda nang de-lata, yelado, o labas na labas. Sa pagluto, ini pinapalomoy paggaga, pinapakala-kaga, prinipritos o kasalak bilang sangkap sa lutong karne o sira o pwede man ginigisa sa sibulyas asin sa lipotok na mushroom soup asin sa ibang restoran na Hapon sinisirbe an balatong ala tempura. Pwede man an balatong lutoon kasaralak an mais, karots o iba pang mga pisog.

An balatong tagob sa konsentrasyon kan inaapod na lectins asin  pwedeng makaraot kun konsumohon na pangana sa salang paagi nin pagluto.

Mga manlaenlaen na balatong
An balatong may duwang klase. Idtong natalubo na gobgob abot duwang pye an langkaw (Ingles, bush beans) asin ini tiso, dai naduko. An saro pang klase idtong nagbabalagon (Ingles, pole beans) asin kaipuhan an pasapotan ta sige sana an isog nagkukurapot sa anoman na pwedeng maporopotan.

Mga ladawan

thumb|Burak kan balatong.

An bunga, apod sa iba-ibang tataramon
 ejotes (México asin Centroamérica, nahuatlismo de éxotl)
 frijolitos , frijoles verdes (Nicaragua)
 vainicas (Costa Rica)
 habichuelas (Colombia, Cuba, Panamá, Canarias asin Andalucía)
 vainitas ( Ecuador, Perú, Bolivia, Venezuela asin República Dominicana).
 porotos verdes (Colombia asin Chile)
 chauchas (Argentina, Paraguay, Uruguay),
 judías verdes (España),
 alubias verdes (Navarra),
 bajoques (Valencia), bajocas (Murcia)
 fréjoles (Asturias, León asin Zamora)
 feixóns (Galicia)
 frejones o fréjules (Salamanca asin Extremadura)
 habichuelas (Andalucía asin Canarias)
 habichuelitas o habichuelillas o habicholillas (Córdoba),
 mongetes tendres (Cataluña),
 vainas o vaines (norte kan Espanya),
 fasoles (latín phaseolus),
 vainas (País Vasco)
 Caparrón verde (La Rioja)

Mga Espesye
Mga espesye:ILDIS Version 10.01

Phaseolus acutifolius—tepary bean

Phaseolus amblyosepalus

Phaseolus angustissimus A. Gray
Phaseolus anisotrichos

Phaseolus augustii
Phaseolus brevicalyx

Phaseolus chacoensis
Phaseolus cibellii

Phaseolus coccineus—runner bean

Phaseolus filiformis—slimjim bean

Phaseolus galactoides

Phaseolus glabellus

Phaseolus grayanus

Phaseolus leucanthus

Phaseolus lunatus—lima bean, butter bean
Phaseolus maculatus—spotted bean
Phaseolus massaiensis

Phaseolus micranthus
Phaseolus microcarpus
Phaseolus nelsonii
Phaseolus oaxacanus
Phaseolus pachyrrhizoides
Phaseolus parvulus
Phaseolus pedicellatus

Phaseolus plagiocylix
Phaseolus pluriflorus
Phaseolus polymorphus
Phaseolus polystachios

Phaseolus ritensis

Phaseolus sonorensis

Phaseolus tuerckheimii

Phaseolus vulcanicus
Phaseolus vulgaris—common bean, French bean, black bean, kidney bean, pinto bean, green bean 
Phaseolus xanthotrichus

 Toltolan 

Kategorya:Phaseolus
Kategorya:Mga tinanom sa Filipinas