Subi-subi
[[File:Spike-waves.png|right|thumb|280px|Generalized 3 Hz spike-and-wave discharges on an electroencephalogram]]
[[File:Attaque; Periode Epileptoide. Planche XVII. Wellcome L0074938.jpg|280px|thumb|Imahe nin inaatake nin subi-subi]]
An '''Subi-subi''' <ref> subi-subi. Adrados, Jerry Escoto. Daratangan Na Olay. Common Language of the Bikolnon. Other Option Promotions. Tabaco City. 2012. p. 349. [[ISBN 978-971-95468-0-1]]</ref>''' o '''subi-subi'''<ref> subi-subi. Mintz, Malcolm W. Bikol Dictionary. Volume II. Bikol-English Dictionary. Uniprint. Perth, Western Australia. 2004. p. 891 ISBN 0 9580383 5 X</ref> (Ingles, epilepsy) sarong grupo ini nin dai-nakakaulakit na [[neurolohikal na kakundian]] na nakikita sa balik-balik asin abot-abot na [[Pagtatakig|epileptikong pagtatakig]].<ref name=Fisher2014>{{cite journal | vauthors = Fisher RS, Acevedo C, Arzimanoglou A, Bogacz A, Cross JH, Elger CE, Engel J, Forsgren L, French JA, Glynn M, Hesdorffer DC, Lee BI, Mathern GW, Moshé SL, Perucca E, Scheffer IE, Tomson T, Watanabe M, Wiebe S | title = ILAE official report: a practical clinical definition of epilepsy | journal = Epilepsia | volume = 55 | issue = 4 | pages = 475–482 | date = April 2014 | pmid = 24730690 | doi = 10.1111/epi.12550 | doi-access = free }}</ref> An epileptikong pagtatakig o pagkibig-kibig iyo an manipestasyon klinikal nin abnormal, labi-labi, asin sinkronisadong discharge elektrikal sa may [[neuron]].<ref name=WHO2016 /> An duwa o sobra pa na pananakig na daing karason-rason nagpapatunay nin subi-subi.<ref name="WHO2023">{{cite web |title=Epilepsy |url=https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/epilepsy |website=World Health Organization |access-date=1 April 2023 |language=en}}</ref> An pag'atake nin maski sarong pagtatakig pwedeng makonsiderar na sintoma na nin subi-subi ayog sa pakahulogan kan [[International League Against Epilepsy]]).<ref name=Fisher2014/> An epileptikong pagtatakig pwedeng madalian sana na dai ngani marisa o pwedeng halawig asin makusog na pagtatakig huli sa abnormal na aktibidad elektrikal sa hutok.<ref name=WHO2016 /> An mga episodyong ini pwedeng magresulta sa mga pagkaunong sa hawak, na direkta arog kan pagkabari nin tu'lang, o magresulta sa aksidente.<ref name=WHO2016 /> Sa epelipsiya, an pananakig may tendensyang magliwat na daing marisang kawsa.<ref name="WHO2023"/> An pananakig o pagkibig-kibig na bunga halimbawa nin pagkahilo sa nakakan na kun anong maraot dai man masabing subi-subi.<ref name="pmid15816939">{{cite journal | vauthors = Fisher RS, van Emde Boas W, Blume W, Elger C, Genton P, Lee P, Engel J | title = Epileptic seizures and epilepsy: definitions proposed by the International League Against Epilepsy (ILAE) and the International Bureau for Epilepsy (IBE) | journal = Epilepsia | volume = 46 | issue = 4 | pages = 470–472 | date = April 2005 | pmid = 15816939 | doi = 10.1111/j.0013-9580.2005.66104.x | doi-access = free }}</ref> Mga tawong may subi-subi pwedeng matrato sa iba-ibang paghuna sa iba-ibang lugar kan kinaban ta ini naresulta sa [[social stigma]] ta orog na nakakaalarma an mga sintomas kaini.<ref name="WHO2023" />

An sa irarom na mekanismo sa mga epileptikong pananakig iyo an pangana' asin abnormal na   [[neuronal]] na aktibidad sa [[cerebral cortex|cortex kan hutok]],<ref name="pmid15816939" /> na ini namamasdan sa [[electroencephalogram]] (EEG) nin sarong indibidwal. An rason kun ano ta ini nangyayaring epilepsya dai pa maaraman ([[Cryptogenic disease|cryptogenic]]);<ref name="WHO2016" /> dawa totoo an ibang kaso huli sa pagkaigwang [[brain injury]], stroke, [[brain tumor]], impeksyon sa hutok o [[mgs kakundian sa pagkanimundag]] huli sa prosesong inapod na [[epileptogenesis]].<ref name=WHO2016/><ref name=Ham2010/><ref name=Gol2013/> Midbid bilang [[genetic mutations]], an mga siring may koneksyon sa subi-subi.<ref name=Longo2012/><ref name=Pand2011>{{cite journal | vauthors = Pandolfo M | title = Genetics of epilepsy | journal = Seminars in Neurology | volume = 31 | issue = 5 | pages = 506–518 | date = November 2011 | pmid = 22266888 | doi = 10.1055/s-0031-1299789 }}</ref> An diagnosis imbwelto an pagpagilid kan ibang kondisyon na pwedeng magkawsa nin nakakaagid na sintomas, arog kan [[Syncope (medisina)|pagkawarang malay]], asin an pagdedeterminar kun igwang ibang posibleng kawsa arog kan [[pagbutas sa alkohol]] o problema sa [[electrolyte]].<ref name=Longo2012/> Ini pwede magibo sa paagi nin [[neuroimaging|imaging kan hutok]] asin [[pagtesting kan dugo]].<ref name=Longo2012/> An epilepsya pwedeng mapatotoanan paagi nin EEG, alagad normal na basa dai man na gayong syerto mayo an kondisyn na ini sa hawak.<ref name=Longo2012>{{cite book | vauthors = Longo DL |title=Harrison's principles of internal medicine |year=2012 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-174887-2 |page=3258 |edition=18th|chapter=369 Seizures and Epilepsy}}</ref>

An subi-subi na nangyayari resulta kan ibang mga isyu pwedeng malikayan o mabangga.<ref name=WHO2016/> An mga pananakig nakokontrolan paagi sa medikasyon mga 69% kan mga kaso;<ref name=Ead2012>{{cite journal | vauthors = Eadie MJ | title = Shortcomings in the current treatment of epilepsy | journal = Expert Review of Neurotherapeutics | volume = 12 | issue = 12 | pages = 1419–1427 | date = December 2012 | pmid = 23237349 | doi = 10.1586/ern.12.129 }}</ref> Mga bakong mahal na bulong panlaban sa pananakig dakul sana.<ref name=WHO2016/> Duman sa mga pananakig na dai naresponde sa pagbulong; [[Epilepsy surgery|surgery]], [[neurostimulation]] o [[Ketogenic diet|dietary changes]] pwedeng ikonsiderar.<ref name=Bergey2013>{{cite journal | vauthors = Bergey GK | title = Neurostimulation in the treatment of epilepsy | journal = Experimental Neurology | volume = 244 | pages = 87–95 | date = June 2013 | pmid = 23583414 | doi = 10.1016/j.expneurol.2013.04.004 }}</ref><ref name="Mar2018">{{cite journal |vauthors=Martin-McGill KJ, Bresnahan R, Levy RG, Cooper PN |date=June 2020 |title=Ketogenic diets for drug-resistant epilepsy |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |volume= 2020|issue= 6|pages= CD001903|doi=10.1002/14651858.CD001903.pub5 |pmc= 7387249|pmid=32588435}}</ref> Bako man gabos na subi-subi nalawig nin buhay, asin dakul na may helang kaini nararahay na naabot sa punto dai na kaipohan an pagbulong.<ref name=WHO2016/>

==Ibang apod==

An subi-subi inaapod pa man sa Bikol na '''lulu'ngaw''' asin an tawong epileptiko, sarong tawong lulu'ngawon<ref> lulu'ngaw. Mintz, Malcolm W. Bikol Dictionary. Volume I. English-Bikol Dictionary. Uniprint. Perth, Western Australia. 2004. p. 174 ISBN 0 9580383 5 X<. Kinua 2025-03-14,</ref><ref> lolo'ngaw. Obias, Jose Fernando P. English-Standard Bikol Vocabulary. Gold Print Publishing House. City of Naga. Philippines. 2019. p. 130. ISBN 978-621-96163-0-0. Kinua 2025-03-14.</reF>

==Toltolan==

{{reflist}}

[[Kategorya:Mga Epeliptikong Kakundian nakawsang pananakig]]
[[Kategorya:Neurolohikal na kakundian sa mga aki]]
280px|thumb|Imahe nin inaatake nin subi-subi
An Subi-subi  subi-subi. Adrados, Jerry Escoto. Daratangan Na Olay. Common Language of the Bikolnon. Other Option Promotions. Tabaco City. 2012. p. 349. ISBN 978-971-95468-0-1 o subi-subi subi-subi. Mintz, Malcolm W. Bikol Dictionary. Volume II. Bikol-English Dictionary. Uniprint. Perth, Western Australia. 2004. p. 891 ISBN 0 9580383 5 X (Ingles, epilepsy) sarong grupo ini nin dai-nakakaulakit na neurolohikal na kakundian na nakikita sa balik-balik asin abot-abot na epileptikong pagtatakig. An epileptikong pagtatakig o pagkibig-kibig iyo an manipestasyon klinikal nin abnormal, labi-labi, asin sinkronisadong discharge elektrikal sa may neuron. An duwa o sobra pa na pananakig na daing karason-rason nagpapatunay nin subi-subi. An pag'atake nin maski sarong pagtatakig pwedeng makonsiderar na sintoma na nin subi-subi ayog sa pakahulogan kan International League Against Epilepsy). An epileptikong pagtatakig pwedeng madalian sana na dai ngani marisa o pwedeng halawig asin makusog na pagtatakig huli sa abnormal na aktibidad elektrikal sa hutok. An mga episodyong ini pwedeng magresulta sa mga pagkaunong sa hawak, na direkta arog kan pagkabari nin tu'lang, o magresulta sa aksidente. Sa epelipsiya, an pananakig may tendensyang magliwat na daing marisang kawsa. An pananakig o pagkibig-kibig na bunga halimbawa nin pagkahilo sa nakakan na kun anong maraot dai man masabing subi-subi. Mga tawong may subi-subi pwedeng matrato sa iba-ibang paghuna sa iba-ibang lugar kan kinaban ta ini naresulta sa social stigma ta orog na nakakaalarma an mga sintomas kaini.

An sa irarom na mekanismo sa mga epileptikong pananakig iyo an pangana' asin abnormal na   neuronal na aktibidad sa cortex kan hutok, na ini namamasdan sa electroencephalogram (EEG) nin sarong indibidwal. An rason kun ano ta ini nangyayaring epilepsya dai pa maaraman (cryptogenic); dawa totoo an ibang kaso huli sa pagkaigwang brain injury, stroke, brain tumor, impeksyon sa hutok o mgs kakundian sa pagkanimundag huli sa prosesong inapod na epileptogenesis. Midbid bilang genetic mutations, an mga siring may koneksyon sa subi-subi. An diagnosis imbwelto an pagpagilid kan ibang kondisyon na pwedeng magkawsa nin nakakaagid na sintomas, arog kan pagkawarang malay, asin an pagdedeterminar kun igwang ibang posibleng kawsa arog kan pagbutas sa alkohol o problema sa electrolyte. Ini pwede magibo sa paagi nin imaging kan hutok asin pagtesting kan dugo. An epilepsya pwedeng mapatotoanan paagi nin EEG, alagad normal na basa dai man na gayong syerto mayo an kondisyn na ini sa hawak.

An subi-subi na nangyayari resulta kan ibang mga isyu pwedeng malikayan o mabangga. An mga pananakig nakokontrolan paagi sa medikasyon mga 69% kan mga kaso; Mga bakong mahal na bulong panlaban sa pananakig dakul sana. Duman sa mga pananakig na dai naresponde sa pagbulong; surgery, neurostimulation o dietary changes pwedeng ikonsiderar. Bako man gabos na subi-subi nalawig nin buhay, asin dakul na may helang kaini nararahay na naabot sa punto dai na kaipohan an pagbulong.

Ibang apod

An subi-subi inaapod pa man sa Bikol na lulu'ngaw''' asin an tawong epileptiko, sarong tawong lulu'ngawon lulu'ngaw. Mintz, Malcolm W. Bikol Dictionary. Volume I. English-Bikol Dictionary. Uniprint. Perth, Western Australia. 2004. p. 174 ISBN 0 9580383 5 X<. Kinua 2025-03-14, lolo'ngaw. Obias, Jose Fernando P. English-Standard Bikol Vocabulary. Gold Print Publishing House. City of Naga. Philippines. 2019. p. 130. ISBN 978-621-96163-0-0. Kinua 2025-03-14.

Toltolan

Kategorya:Mga Epeliptikong Kakundian nakawsang pananakig
Kategorya:Neurolohikal na kakundian sa mga aki