Pwersa
{{Infobox physical quantity|name=Pwersa|width=|background=|image=[[File:Force examples.svg|200px]]|caption=An pwersa pwedeng maipahiling bilang an pagtulod o pagbutong sa sarong bagay. Ini iyo huli sa mga pangyayari arug kan [[grabidad]], [[magnetismo]], o maski ano na pwedeng magkawsa nin akselerasyon sa sarong masa.|unit=[[Newton (yunit)|newton]] (N)|otherunits=[[dyne]], [[pound-force]], [[poundal]], [[kip (yunit)|kip]], [[kilopond]]|symbols={{vec|{{math|''F''}}}}, ''F'', '''F'''|baseunits=[[kilogramo|kg]]·[[metro|m]]/[[segundo|s]]<sup>2</sup>|dimension=wikidata|derivations='''F''' = ''[[Masa|m]]'' [[Akselerasyon|'''a''']]}}

Sa [[pisika]], an '''pwersa''' ([[Ingles]]: ''force'') iyo an maski anong interaksyon na, kapag mayo nin nagpupugol, iyo babaguhon an [[paghiro]] kan sarong bagay. An pwersa pwedeng magkawsa sa pagbago nin [[belosidad]] kan sarong bagay na igwang [[masa]] (na kabali an pagpoon sa paghiro gikan sa kamugtakan nin pagpapahingalo), i.e., para mag-akselarar. An puwersa pwede man maipahiling bilang sarong pagtulod o pagbutong. An pwersa igwa parehas nin magnitudo asin direksyon, kaya ini sarong bektor na kantidad. Nasusukol ini sa SI na yunit na newton (N). An pwersa iyo pigrerepresenta kan simbolo na '''F'''.

An orihinal na porma kan [[Ikaduwang Ley ni Newton]] iyo nagsasabi na an kabilugan na pwersa na minaakto sa sarong bagay iyo parehas sa rikas sa pagbabago kan [[momentum]] kaini kaiba an [[oras]]. Kun an masa kan bagay iyo konstant, an ley mapahiling na an [[akselerasyon]] kan sarong bagay iyo direktang proporsyonal sa kabilugang puwersa na minaakto sa sarong bagay, yaon sa direksyon kan kabilugang pwersa, asin iyo dae proporsyonal sa [[masa]] kan bagay.

An mga konsepto na relatibo sa pwersa iyo kabali an: [[thrust]], na nagpapalangkaw sa belosidad kan sarong bagay; [[Drag (physics)|drag]], na nagpapaina sa belosidad kan sarong bagay; asin an [[torque]], na nagmomokna nin pagbabago sa rotasyonal na rikas kan sarong bagay. Sa mas pinahiwas na lawas, an lambang parte iyo harus nag-aaplikar nin pwersa sa magkataid na mga parte; an distribusyon kan mga arug kaiyang pwersa sa lawas iyo an panlaog na mekanikal na stress. An mga nasambit na panlaog na mekanikal na stress iyo minakawsa nin mayong akselerasyon sa lawas habang an pwersa nagbabalanse sa kada saro. An [[presyon]], an distribusyon kan nagkapirang mga sadit na pwersa na pig-aplikar sa sarong lugar kan lawas, iyo sarong simpleng klase nin stress na kun dae balanse pwedeng magkawsa sa lawas na mag-akselerar. An stress harus nagkakawsa sa depormason kan mga solidong materyal o pagbulos sa mga [[pluwido]].

== Mga panluwas na takod ==
{{Commons category|Forces (physics)|Pwersa}}
* [https://web.archive.org/web/20080411233349/http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Physics/8-01Physics-IFall1999/VideoLectures/detail/Video-Segment-Index-for-L-6.htm Bidyo nin pagtukdo sa Tolong Ley ni Newton] ni Walter Lewin gikan sa MIT OpenCourseWare
* [http://phy.hk/wiki/englishhtm/Vector.htm Sarong simulasyon sa Java kan bektor na pagdugang nin mga pwersa]
* [https://www.youtube.com/watch?v=DkWKvMtdLYU Pagpapahiling nin pwersa na nagliliwat sa hugis o mosyon kan sarong bagay (bidyo)]

{{agham-poon}}
[[Kategorya:Mga parametro nin pagsukol]]
Sa pisika, an pwersa (Ingles: force) iyo an maski anong interaksyon na, kapag mayo nin nagpupugol, iyo babaguhon an paghiro kan sarong bagay. An pwersa pwedeng magkawsa sa pagbago nin belosidad kan sarong bagay na igwang masa (na kabali an pagpoon sa paghiro gikan sa kamugtakan nin pagpapahingalo), i.e., para mag-akselarar. An puwersa pwede man maipahiling bilang sarong pagtulod o pagbutong. An pwersa igwa parehas nin magnitudo asin direksyon, kaya ini sarong bektor na kantidad. Nasusukol ini sa SI na yunit na newton (N). An pwersa iyo pigrerepresenta kan simbolo na F.

An orihinal na porma kan Ikaduwang Ley ni Newton iyo nagsasabi na an kabilugan na pwersa na minaakto sa sarong bagay iyo parehas sa rikas sa pagbabago kan momentum kaini kaiba an oras. Kun an masa kan bagay iyo konstant, an ley mapahiling na an akselerasyon kan sarong bagay iyo direktang proporsyonal sa kabilugang puwersa na minaakto sa sarong bagay, yaon sa direksyon kan kabilugang pwersa, asin iyo dae proporsyonal sa masa kan bagay.

An mga konsepto na relatibo sa pwersa iyo kabali an: thrust, na nagpapalangkaw sa belosidad kan sarong bagay; drag, na nagpapaina sa belosidad kan sarong bagay; asin an torque, na nagmomokna nin pagbabago sa rotasyonal na rikas kan sarong bagay. Sa mas pinahiwas na lawas, an lambang parte iyo harus nag-aaplikar nin pwersa sa magkataid na mga parte; an distribusyon kan mga arug kaiyang pwersa sa lawas iyo an panlaog na mekanikal na stress. An mga nasambit na panlaog na mekanikal na stress iyo minakawsa nin mayong akselerasyon sa lawas habang an pwersa nagbabalanse sa kada saro. An presyon, an distribusyon kan nagkapirang mga sadit na pwersa na pig-aplikar sa sarong lugar kan lawas, iyo sarong simpleng klase nin stress na kun dae balanse pwedeng magkawsa sa lawas na mag-akselerar. An stress harus nagkakawsa sa depormason kan mga solidong materyal o pagbulos sa mga pluwido.

 Mga panluwas na takod 

 Bidyo nin pagtukdo sa Tolong Ley ni Newton ni Walter Lewin gikan sa MIT OpenCourseWare
 Sarong simulasyon sa Java kan bektor na pagdugang nin mga pwersa
 Pagpapahiling nin pwersa na nagliliwat sa hugis o mosyon kan sarong bagay (bidyo)

Kategorya:Mga parametro nin pagsukol