Mahabharata

[[File:Ganesha write Mahabharata.jpg|right|thumb|240px|Si Ganesha ginuguhit an Mahabharata sa dikta ni Vyasa]] 
[[File:FullPagadeYakshagana.jpg|right|thumb|240px|Si Krishna siring sa pagkaladawan sa Yakshagana, sa Karnataka]]
An '''''Mahābhārata''''' ({{IPAc-en|m|ə|h|ɑː|ˈ|b|ɑr|ə|t|ə}};<ref>[http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/Mahabharata "Mahabharata"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160729202751/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/mahabharata |date=2016-07-29 }}. ''[[Oxford Dictionaries Online]]''.</ref><ref>[http://dictionary.reference.com/browse/Mahabharata "Mahabharata"]. ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]'',</ref> {{lang-sa|महाभारतम्}}, ''{{IAST|Mahābhāratam}}'', {{IPA-sa|mɐɦaːˈbʱaːrɐt̪ɐm|pron}}) iyo an saro sa duwang mayor na [[literaturang Sanskrito|Sanskrito]]ng epiko kan antigong Indya, an ikaduwa kaini iyo an ''[[Ramayana|Rāmāyaṇa]]''.<ref name=encindlit>{{Cite book | url = https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&pg=PA1755 | title = The Encyclopaedia of Indian Literature (Volume Two) (Devraj to Jyoti) | isbn = 978-81-260-1194-0 | last1 = Datta | first1 = Amaresh | date = 1 January 2006}}</ref> Ini pigsasaysay an pakikitusay sa pag'ultan kan duwang grupo nin magpirinsan sa [[Gera Kurukshetra]] asin an kinaabtan kan [[Kaurava]] saka kan mga prinsipeng [[Pandava|Pāṇḍava]] dangan mga kagsurunod sainda. 

Igdi napapalaman man an [[Pilosopiyang Hindu|pilosopikal]] asin debosyonal na materyal, siring kan urulay dapit sa apat na "pag'kakamtan sa buhay" o ''[[purusharthas|puruṣārtha]]'' (12.161). Sa mga prinsipal na obra asin mga usipon sa ''Mahābhārata'' iyo an ''[[Bhagavad Gita]]'', an istorya ni [[Damayanti]], an istorya ni [[Shakuntala]], an istorya ni [[Pururava]] asin ni [[Urvashi]], an istorya ni [[Savitri saka ni Satyavan]], an istorya ni [[Kacha (sage)|Kacha]] asin ni [[Devayani]], an istorya ni [[Rishyasringa]] dangan an ginutos na bersyon kan ''[[Ramayana|Rāmāyaṇa]]'', na ini parati hinihiling na mga obra sa sadiri mansana kaini.
[[File:Krishna and Arjun on the chariot, Mahabharata, 18th-19th century, India.jpg|thumb|right|upright=1.1|[[Krishna]] and [[Arjuna]] at [[Kurukshetra]], 18th–19th-century painting]]
Sa tradisyon, an pagka-kagmukna kan ''Mahābhārata'' itinatao an kredito ki [[Vyasa|Vyāsa]]. Kadakul nang nagngata' na mahimukat an pagtalubo historikal asin suru-suruknong na komposiyon kaini. An kadamotan kan ''Mahābhārata'' pwede ser natipon sa pag'ultan  nin ika-3 siglo BCE asin ika-3 siglo CE, na an pinakagurangan na mga kabtang na nati'mos dai mas magurang pa sa peryodo nin 400&nbsp;BCE.<ref>{{cite book |last1=Austin |first1=Christopher R. |title=Pradyumna: Lover, Magician, and Son of the Avatara |date=2019 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-005411-3 |page=21 |url=https://books.google.com/books?id=4jCoDwAAQBAJ&pg=PA21 |language=en}}</ref><ref name="BrockingtonA">Brockington (1998, p. 26)</ref> An orihinal na mga pangyayari nagkasarambit sa epiko posible namumugtak sa pag'ultan kan  ika-9 asin ika-8 siglo BCE.<ref name="BrockingtonA"/> An teksto posible inabot an pinal na porma kaamayi kan [[Imperyong Gupta|peryodong Gupta]] (c. Ika-4 na siglo CE).<ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/article/905466/how-did-the-ramayana-and-mahabharata-come-to-be-and-what-has-dharma-got-to-do-with-it|title=How did the 'Ramayana' and 'Mahabharata' come to be (and what has 'dharma' got to do with it)?|first=Devdutt|last=Pattanaik|website=Scroll.in}}</ref><ref>Van Buitenen; ''The Mahabharata'' – 1; The Book of the Beginning. Introduction (Authorship and Date)</ref>

An ''Mahābhārata'' iyo na an pinakahalawig na epikong rawitdawit sa pagkaaram asin nalaladawan na iyo na daa ini an epikong rawit na "pinakahalawig na nasurat".<ref name="Lochtefeld2002">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M|url=https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC&pg=PA399|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3179-8|page=399}}</ref><ref name="SharmaGaur2000">{{cite book|author1=T. R. S. Sharma|author2=June Gaur|author3=Sahitya Akademi (New Delhi, Inde).|title=Ancient Indian Literature: An Anthology|url=https://books.google.com/books?id=IRp1PKX0BXoC&pg=PA137|year=2000|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-0794-3|page=137}}</ref> An bersyon kaini na halawigon nanggad naglalaman nin sobra sa 100,000 na ''[[shloka|śloka]]'' o sobra sa 200,000 bersong indidibidwal na taytay (lambang shloka sarong couplet), asin igwa pa ngani haralabaon na prosang nasusurat igdi. Mga 1.8&nbsp;million na kataga sa total, an ''Mahābhārata'' katumbas sampolong beses kan laba kan ''[[Iliad]]'' asin kan ''[[Odyssey]]'' kun pagsaroon an mga ini, o magka-apat na beses sa laba kun ikumpara sa [[Ramayana|Rāmāyaṇa]].<ref>[[Howard Spodek|Spodek, Howard]]. Richard Mason. The World's History. Pearson Education: 2006, New Jersey. 224, 0-13-177318-6</ref><ref>Amartya Sen, ''The Argumentative Indian. Writings on Indian Culture, History and Identity'', London: Penguin Books, 2005.</ref> Si W. J. Johnson pigkomparar an importansya kan ''Mahābhārata'' sa konteksto nin pangkinaban na sibilisasyonin sa mga minasunod, sa [[Bibliya]], sa [[Kuran]], sa obra ni [[Homer]], sa [[Teatro nin antigong Gresya|Greek na drama]], o sa mga sinurat ni [[William Shakespeare]].<ref>{{cite book | author=W. J. Johnson | title=The Sauptikaparvan of the Mahabharata: The Massacre at Night | page=ix | url=https://books.google.com/books?id=d8sYSPhSBEAC&pg=PR9 | publisher=[[Oxford University Press]] | year=1998 | isbn=978-0-19-282361-8}}</ref> Sa tradisyon na Indyano, ini minsan inaapod na [[ika-limang Veda]].<ref>{{cite journal | last = Fitzgerald | first = James | title = India's Fifth Veda: The Mahabharata's Presentation of Itself | journal = Journal of South Asian Literature | volume = 20 | issue = 1 | pages =125–140 | year = 1985 }}</ref>

==Toltolan==
{{reflist}}
{{Tamboan}}

[[Kategorya:Mga epikong rawitdawit sa Sanskrito]]
[[Kategorya:Mahabaratha]]
[[Kategorya:Sanskritong rawit]]
right|thumb|240px|Si Krishna siring sa pagkaladawan sa Yakshagana, sa Karnataka
An Mahābhārata (;"Mahabharata" . Oxford Dictionaries Online."Mahabharata". Random House Webster's Unabridged Dictionary, , , ) iyo an saro sa duwang mayor na Sanskritong epiko kan antigong Indya, an ikaduwa kaini iyo an Rāmāyaṇa. Ini pigsasaysay an pakikitusay sa pag'ultan kan duwang grupo nin magpirinsan sa Gera Kurukshetra asin an kinaabtan kan Kaurava saka kan mga prinsipeng Pāṇḍava dangan mga kagsurunod sainda. 

Igdi napapalaman man an pilosopikal asin debosyonal na materyal, siring kan urulay dapit sa apat na "pag'kakamtan sa buhay" o puruṣārtha (12.161). Sa mga prinsipal na obra asin mga usipon sa Mahābhārata iyo an Bhagavad Gita, an istorya ni Damayanti, an istorya ni Shakuntala, an istorya ni Pururava asin ni Urvashi, an istorya ni Savitri saka ni Satyavan, an istorya ni Kacha asin ni Devayani, an istorya ni Rishyasringa dangan an ginutos na bersyon kan Rāmāyaṇa, na ini parati hinihiling na mga obra sa sadiri mansana kaini.
thumb|right|upright=1.1|Krishna and Arjuna at Kurukshetra, 18th–19th-century painting
Sa tradisyon, an pagka-kagmukna kan Mahābhārata itinatao an kredito ki Vyāsa. Kadakul nang nagngata' na mahimukat an pagtalubo historikal asin suru-suruknong na komposiyon kaini. An kadamotan kan Mahābhārata pwede ser natipon sa pag'ultan  nin ika-3 siglo BCE asin ika-3 siglo CE, na an pinakagurangan na mga kabtang na nati'mos dai mas magurang pa sa peryodo nin 400 BCE.Brockington (1998, p. 26) An orihinal na mga pangyayari nagkasarambit sa epiko posible namumugtak sa pag'ultan kan  ika-9 asin ika-8 siglo BCE. An teksto posible inabot an pinal na porma kaamayi kan peryodong Gupta (c. Ika-4 na siglo CE).Van Buitenen; The Mahabharata – 1; The Book of the Beginning. Introduction (Authorship and Date)

An Mahābhārata iyo na an pinakahalawig na epikong rawitdawit sa pagkaaram asin nalaladawan na iyo na daa ini an epikong rawit na "pinakahalawig na nasurat". An bersyon kaini na halawigon nanggad naglalaman nin sobra sa 100,000 na śloka o sobra sa 200,000 bersong indidibidwal na taytay (lambang shloka sarong couplet), asin igwa pa ngani haralabaon na prosang nasusurat igdi. Mga 1.8 million na kataga sa total, an Mahābhārata katumbas sampolong beses kan laba kan Iliad asin kan Odyssey kun pagsaroon an mga ini, o magka-apat na beses sa laba kun ikumpara sa Rāmāyaṇa.Spodek, Howard. Richard Mason. The World's History. Pearson Education: 2006, New Jersey. 224, 0-13-177318-6Amartya Sen, The Argumentative Indian. Writings on Indian Culture, History and Identity, London: Penguin Books, 2005. Si W. J. Johnson pigkomparar an importansya kan Mahābhārata sa konteksto nin pangkinaban na sibilisasyonin sa mga minasunod, sa Bibliya, sa Kuran, sa obra ni Homer, sa Greek na drama, o sa mga sinurat ni William Shakespeare. Sa tradisyon na Indyano, ini minsan inaapod na ika-limang Veda.

Toltolan

Kategorya:Mga epikong rawitdawit sa Sanskrito
Kategorya:Mahabaratha
Kategorya:Sanskritong rawit