Ella Fitzgerald
'''Si Ella Jane Fitzgerald''' (Abril 25, 1917 – Hunyo 15, 1996) sarong Amerikanong parakanta, parasurat nin kanta asin kompositor, minsan inaapod na "First Lady of Song", "Queen of Jazz", asin "Lady Ella". Siya midbid sa saiyang kadalisayan nin tono, daing katuyawan [[Diction|na diksyon]], pag-phrase, pag-oras, [[Intonation (music)|entonasyon]], [[Absolute pitch|absolutong tono]], asin sarong "arog kan sungay" na kakayahan sa pag-improvisar, partikularmente sa saiyang [[Scat singing|pagkanta nin scat]] .

Pagkatapos kan sarong maribok na pagkahoben, si Fitzgerald nakanompong nin karigonan sa kapangganahan sa musika kaiba an [[Chick Webb]] Orchestra, na nagtutugtog sa bilog na nasyon alagad parati na inaasosyar sa [[Savoy Ballroom]] sa [[Harlem]] . An saiyang pag-awit kan nursery rhyme na " [[A-Tisket, A-Tasket]] " nakatabang na mapakusog siya asin si Webb sa nasyonal na kabantogan. Pagkatapos na masakop an banda kan magadan si Webb, binayaan ini ni Fitzgerald kan 1942 tanganing magpoon kan saiyang solo na karera. An saiyang manedyer iyo si Moe Gale, co-founder kan Savoy, <ref>{{Cite web}}</ref> sagkod na itinao niya an natatada niyang karera ki [[Norman Granz]], na nagmukna [[Verve Records|kan Verve Records]] tanganing magprodusir nin mga bagong rekord ni Fitzgerald. Sa Verve, pigrekord niya an nagkapira sa saiyang mas lakop na mga obra, partikularmente an saiyang mga interpretasyon kan [[Great American Songbook]].

Si Fitzgerald nagluwas man sa mga pelikula asin bilang bisita sa mga popular na palabas sa telebisyon kan ikaduwang kabanga kan ika-beinte siglo. Sa luwas kan saiyang solo na karera, nagmukna siya nin musika kaiba si [[Louis Armstrong]], [[Duke Ellington]], asin [[The Ink Spots]] . An mga pakikipagtabangan na ini nagprodusir nin mga kanta arog kan " [[Dream a Little Dream of Me]] ", " [[Cheek to Cheek]] ", " [[Into Each Life Some Rain Must Fall]] ", asin " [[It Don't Mean a Thing (If It Ain't Got That Swing)|It Don't Mean A Thing (If It Ain't Got That Swing)]] ". Kan 1993, pagkatapos nin karera nin haros sisentang taon, itinao niya an saiyang huring pampublikong pagganap. Pakalihis nin tolong taon, nagadan siya sa edad na 79 pagkatapos nin mga taon nin pagluya kan salud. An saiyang [[List of awards received by Ella Fitzgerald|mga pag-omaw]] kabali an 14 [[Grammy Awards]], an [[National Medal of Arts]], an inagural na [[NAACP Image Award – President's Award|President's Award]] kan [[NAACP]], asin an [[Presidential Medal of Freedom]] .

=== Kaamayan nin buhay, pamilya asin edukasyon ===
Si Ella Jane Fitzgerald namundag kan Abril 25, 1917, sa [[Newport News, Virginia]] . <ref>{{Cite web}}</ref> Siya an aking babae ni William Ashland Fitzgerald, sarong drayber nin transfer wagon hale sa [[Blackstone, Virginia]], asin Temperance "Tempie" Henry, parehong ilinadawan bilang [[mulatto]] sa sensus kan 1920. [ 3 ] An saiyang mga magurang daing agom alagad nag-istar na magkaibanan sa [[East End (Newport News, Virginia)|seksyon kan East End]] kan Newport News <ref name="Whitaker 2011 p. 302">{{Cite book|url={{Google books|RSGhEUq5bp0C|page=302|plainurl=yes}}|title=Icons of Black America: Breaking Barriers and Crossing Boundaries|last=Whitaker|first=Matthew|publisher=Greenwood|year=2011|isbn=978-0-313-37643-6|volume=1|location=Santa Barbara|page=302|oclc=781709336}}</ref> sa laog nin dai mababa sa duwa may kabangang taon pagkatapos na siya mamundag. Kan amay na mga taon nin 1920, an ina ni Fitzgerald asin an saiyang bagong kapadis, sarong imigrante na Portuges na an pangaran Joseph da Silva, [ 3 ] nagbalyo sa [[Yonkers, New York]] . [ 3 ] An saiyang tugang na babae sa ina, si Frances da Silva, namundag kan 1923. [ 5 ] Kan 1925, si Fitzgerald asin an saiyang pamilya nagbalyo sa haraning School Street, sarong pobreng lugar sa Italya. [ 5 ] Nagpoon siya kan saiyang pormal na edukasyon sa edad na anom asin sarong pambihirang estudyante, na nagbalyo sa manlaen-laen na eskwelahan bago nag-adal sa Benjamin Franklin Junior High School kan 1929. [ 6 ]

Siya asin an saiyang pamilya mga [[Methodists|Metodista]] asin aktibo sa Bethany [[African Methodist Episcopal Church]], kun saen siya nag-aatender sa mga serbisyo sa pagsamba, [[Bible study (Christianity)|pag-adal sa Bibliya]], asin Sunday school. [ 7 ] An simbahan an nagtao ki Fitzgerald kan saiyang pinakaenot na mga eksperyensya sa musika. [ 8 ] Poon sa ikatolong grado, si Fitzgerald mahilig magbayle asin hinahangaan [[Earl Snakehips Tucker|si Earl Snakehips Tucker]] . Nagtugtog siya para sa saiyang mga kaedad sa dalan pasiring sa eskwelahan asin sa oras nin pangudtohan. [ 7 ]

Si Fitzgerald nagdangog sa mga rekording nin jazz ni [[Louis Armstrong]], [[Bing Crosby]], asin [[The Boswell Sisters]] . Namomotan niya an pangenot na parakanta kan Boswell Sisters [[Connee Boswell|na si Connee Boswell]], na kan huri nagsabi: "Dinara kan sakong ina an saro sa saiyang mga plaka, asin namoot ako kaini...nagprobar akong marhay na magin arog niya an tanog." <ref name="nyobit">{{Cite news|last=Holden|first=Stephen|date=June 16, 1996|title=Ella Fitzgerald, the Voice of Jazz, Dies at 79|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1996/06/16/nyregion/ella-fitzgerald-the-voice-of-jazz-dies-at-79.html}}</ref>

Kan 1932, kan si Fitzgerald 15 anyos, an saiyang ina nagadan huli sa mga lugad na sinapo sa sarong aksidente sa kotse. <ref>{{Cite web}}</ref> An padrasto ni Fitzgerald an nag-ataman saiya sagkod kan Abril 1933 kan siya nagbalyo sa Harlem tanganing mag-istar sa saiyang tiyaon. [ 11 ] An garo baga marikas na pagbabago sa saiyang kamugtakan, na pinakusog kan ilinaladawan kan biograpo ni Fitzgerald na [[Stuart Nicholson (jazz historian)|si Stuart Nicholson]] bilang mga osipon nin "maraot na pagtratar" kan saiyang padrasto, nagwawalat saiya na mag-espekulasyon na tibaad inabuso siya ni Da Silva. [ 11 ]

Si Fitzgerald nagpoon na maglaktaw sa eskwelahan, asin an saiyang mga grado nagluya. Nagtrabaho siya bilang parabantay sa sarong [[Brothel|bordello]] asin sa sarong paradalagan [[Numbers game|nin mga numero]] na kaapil sa Mafia. <ref name="rich">{{Cite news|last=Rich|first=Frank|title=Journal; How High the Moon|url=https://www.nytimes.com/1996/06/19/opinion/journal-how-high-the-moon.html|newspaper=The New York Times|date=June 19, 1996}}</ref> Dai nanggad siya nagtaram sa publiko manungod sa panahon na ini sa saiyang buhay. <ref name="ThisDay">{{Cite web}}</ref> Kan maabutan siya kan mga awtoridad, siya ibinugtak sa [[Colored Orphan Asylum]] sa [[Riverdale, Bronx|Riverdale]] sa [[The Bronx]] . <ref name="Bernstein">{{Cite news|last=Bernstein|first=Nina|title=Ward of the State; The Gap in Ella Fitzgerald's Life|url=https://www.nytimes.com/1996/06/23/weekinreview/ward-of-the-state-the-gap-in-ella-fitzgerald-s-life.html|newspaper=The New York Times|date=June 23, 1996}}</ref> Kan an ampunan nagin pano nin tawo, siya ibinalyo sa [[New York Training School for Girls]], sarong eskwelahan nin repormasyon kan estado sa [[Hudson, New York]] . <ref name="Bernstein" />

== Mga toltolan ==
Si Ella Jane Fitzgerald (Abril 25, 1917 – Hunyo 15, 1996) sarong Amerikanong parakanta, parasurat nin kanta asin kompositor, minsan inaapod na "First Lady of Song", "Queen of Jazz", asin "Lady Ella". Siya midbid sa saiyang kadalisayan nin tono, daing katuyawan na diksyon, pag-phrase, pag-oras, entonasyon, absolutong tono, asin sarong "arog kan sungay" na kakayahan sa pag-improvisar, partikularmente sa saiyang pagkanta nin scat .

Pagkatapos kan sarong maribok na pagkahoben, si Fitzgerald nakanompong nin karigonan sa kapangganahan sa musika kaiba an Chick Webb Orchestra, na nagtutugtog sa bilog na nasyon alagad parati na inaasosyar sa Savoy Ballroom sa Harlem . An saiyang pag-awit kan nursery rhyme na " A-Tisket, A-Tasket " nakatabang na mapakusog siya asin si Webb sa nasyonal na kabantogan. Pagkatapos na masakop an banda kan magadan si Webb, binayaan ini ni Fitzgerald kan 1942 tanganing magpoon kan saiyang solo na karera. An saiyang manedyer iyo si Moe Gale, co-founder kan Savoy,  sagkod na itinao niya an natatada niyang karera ki Norman Granz, na nagmukna kan Verve Records tanganing magprodusir nin mga bagong rekord ni Fitzgerald. Sa Verve, pigrekord niya an nagkapira sa saiyang mas lakop na mga obra, partikularmente an saiyang mga interpretasyon kan Great American Songbook.

Si Fitzgerald nagluwas man sa mga pelikula asin bilang bisita sa mga popular na palabas sa telebisyon kan ikaduwang kabanga kan ika-beinte siglo. Sa luwas kan saiyang solo na karera, nagmukna siya nin musika kaiba si Louis Armstrong, Duke Ellington, asin The Ink Spots . An mga pakikipagtabangan na ini nagprodusir nin mga kanta arog kan " Dream a Little Dream of Me ", " Cheek to Cheek ", " Into Each Life Some Rain Must Fall ", asin " It Don't Mean A Thing (If It Ain't Got That Swing) ". Kan 1993, pagkatapos nin karera nin haros sisentang taon, itinao niya an saiyang huring pampublikong pagganap. Pakalihis nin tolong taon, nagadan siya sa edad na 79 pagkatapos nin mga taon nin pagluya kan salud. An saiyang mga pag-omaw kabali an 14 Grammy Awards, an National Medal of Arts, an inagural na President's Award kan NAACP, asin an Presidential Medal of Freedom .

 Kaamayan nin buhay, pamilya asin edukasyon 
Si Ella Jane Fitzgerald namundag kan Abril 25, 1917, sa Newport News, Virginia .  Siya an aking babae ni William Ashland Fitzgerald, sarong drayber nin transfer wagon hale sa Blackstone, Virginia, asin Temperance "Tempie" Henry, parehong ilinadawan bilang mulatto sa sensus kan 1920. [ 3 ] An saiyang mga magurang daing agom alagad nag-istar na magkaibanan sa seksyon kan East End kan Newport News  sa laog nin dai mababa sa duwa may kabangang taon pagkatapos na siya mamundag. Kan amay na mga taon nin 1920, an ina ni Fitzgerald asin an saiyang bagong kapadis, sarong imigrante na Portuges na an pangaran Joseph da Silva, [ 3 ] nagbalyo sa Yonkers, New York . [ 3 ] An saiyang tugang na babae sa ina, si Frances da Silva, namundag kan 1923. [ 5 ] Kan 1925, si Fitzgerald asin an saiyang pamilya nagbalyo sa haraning School Street, sarong pobreng lugar sa Italya. [ 5 ] Nagpoon siya kan saiyang pormal na edukasyon sa edad na anom asin sarong pambihirang estudyante, na nagbalyo sa manlaen-laen na eskwelahan bago nag-adal sa Benjamin Franklin Junior High School kan 1929. [ 6 ]

Siya asin an saiyang pamilya mga Metodista asin aktibo sa Bethany African Methodist Episcopal Church, kun saen siya nag-aatender sa mga serbisyo sa pagsamba, pag-adal sa Bibliya, asin Sunday school. [ 7 ] An simbahan an nagtao ki Fitzgerald kan saiyang pinakaenot na mga eksperyensya sa musika. [ 8 ] Poon sa ikatolong grado, si Fitzgerald mahilig magbayle asin hinahangaan si Earl Snakehips Tucker . Nagtugtog siya para sa saiyang mga kaedad sa dalan pasiring sa eskwelahan asin sa oras nin pangudtohan. [ 7 ]

Si Fitzgerald nagdangog sa mga rekording nin jazz ni Louis Armstrong, Bing Crosby, asin The Boswell Sisters . Namomotan niya an pangenot na parakanta kan Boswell Sisters na si Connee Boswell, na kan huri nagsabi: "Dinara kan sakong ina an saro sa saiyang mga plaka, asin namoot ako kaini...nagprobar akong marhay na magin arog niya an tanog." 

Kan 1932, kan si Fitzgerald 15 anyos, an saiyang ina nagadan huli sa mga lugad na sinapo sa sarong aksidente sa kotse.  An padrasto ni Fitzgerald an nag-ataman saiya sagkod kan Abril 1933 kan siya nagbalyo sa Harlem tanganing mag-istar sa saiyang tiyaon. [ 11 ] An garo baga marikas na pagbabago sa saiyang kamugtakan, na pinakusog kan ilinaladawan kan biograpo ni Fitzgerald na si Stuart Nicholson bilang mga osipon nin "maraot na pagtratar" kan saiyang padrasto, nagwawalat saiya na mag-espekulasyon na tibaad inabuso siya ni Da Silva. [ 11 ]

Si Fitzgerald nagpoon na maglaktaw sa eskwelahan, asin an saiyang mga grado nagluya. Nagtrabaho siya bilang parabantay sa sarong bordello asin sa sarong paradalagan nin mga numero na kaapil sa Mafia.  Dai nanggad siya nagtaram sa publiko manungod sa panahon na ini sa saiyang buhay.  Kan maabutan siya kan mga awtoridad, siya ibinugtak sa Colored Orphan Asylum sa Riverdale sa The Bronx .  Kan an ampunan nagin pano nin tawo, siya ibinalyo sa New York Training School for Girls, sarong eskwelahan nin repormasyon kan estado sa Hudson, New York . 

 Mga toltolan