Kapuruan nin Krakatoa
{{Short description|Kapuruan nin mga isla na bulkaniko sa Indonesya}}

{{Infobox islands
| name             = Kapuruan nin Krakatoa
| native_name      = <!-- or |local_name= -->
| native_name_link = 
| native_wname_lang =
| sobriquet        = <!-- or |nickname= -->
| image_name       =2019-04-23, Sentinel-2B L1C (40711566883) (cropped).jpg
| image_size       =
| image_caption    =An tanawon kan kapuruan nin Krakatoa sa satelityo, na yaon an [[Anak Krakatoa]] sa tahaw.
| image_alt        = 
| image_map        =
| map_alt          = 
| map_size         = 
| map_caption      = 
| pushpin_map             =Indonesya
| pushpin_label           = 
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_relief          =1
| pushpin_map_caption     = 
| coordinates      = {{coord|6.102|S|105.423|E|display=title,inline}}
| etymology        = 
| location         = [[Itiot nin Sunda]]
| GridReference    = <!-- UK only -->
| archipelago      = 
| waterbody        = 
| total_islands    = 4 
| major_islands    = 
| area_km2         = <!-- or |area_m2= or |area_ha= -->
| area_footnotes   = 
| rank             = 
| length_km        = <!-- or |length_m=  -->
| length_footnotes = 
| width_km         = <!-- or |width_m=  -->
| width_footnotes  =
| coastline_km     = <!-- or |coastline_m=  -->
| coastline_footnotes = 
| elevation_m      = 
| elevation_footnotes = 
| highest_mount    = 
| country          = {{flag|Indonesya}}
| country_admin_divisions_title      =
| country_admin_divisions            = 
| country_admin_divisions_title_1    = 
| country_admin_divisions_1          = 
| country_admin_divisions_title_2    = 
| country_admin_divisions_2          = 
| country_capital_type               = 
| country_capital                    = 
| country_largest_city_type          = 
| country_largest_city               = 
| country_capital_and_largest_city   = 
| country_largest_city_population    = 
| country_leader_title               = 
| country_leader_name                = 
| country_area_km2                   = <!-- or |country_area_m2= or |country_area_ha= -->
| country_1                          = 
| country_1_admin_divisions_title    = 
| country_1_admin_divisions          = 
| country_1_admin_divisions_title_1  = 
| country_1_admin_divisions_1        = 
| country_1_capital_type             = 
| country_1_capital                  = 
| country_1_largest_city_type        = 
| country_1_largest_city             =
| country_1_capital_and_largest_city = 
| country_1_largest_city_population  = 
| country_1_leader_title             = 
| country_1_leader_name              = 
| country_1_area_km2                 = <!-- or |country_1_area_m2= or |country_1_area_ha= -->
| demonym          = 
| population       = 
| population_as_of = 
| population_footnotes = 
| population_rank = 
| population_rank_max = 
| density_km2      = 
| density_rank     =
| density_footnotes = 
| languages        = 
| ethnic_groups    = 
| timezone1        = 
| utc_offset1      = 
| timezone1_DST    = 
| utc_offset1_DST  = 
| website          = 
| additional_info  = 
| footnotes       =
}}

An '''Kaiislahan''' o '''Kapuruan nin Krakatoa''' sarong sadit na dai pa naiirukan na [[kapuruan]] kan mga [[isla nin bulkaniko]] na naporma kan [[estratobulkan]] na [[Krakatoa]] na mahihiling sa [[Itiot nin Sunda]], mahihiling sa tanga kan urog na kadakulang isla nin [[Haba]] asin [[Sumatra]]. Kadtong 2018, binibilog an kapuruan nin apat na panginot na isla: [[Isla nin Verlaten|Verlaten]] (aka Sertung), [[Isla nin Lang|Lang]] (aka Rakata Kecil, o Panjang), [[Rakata]], asin an sa ngunyan na aktibong bulkan na [[Anak Krakatoa]]. Magkasaro, an mga isla, parte kan sistema nin [[arko nin isla]] na minukna kan amihanan-subangan na subduksyon kan [[Plato nin Indo-Australyano]]. Bilang parte kan sarong dinamikong sistema nin bulkan, padagos na nabago an mga isla sa bilog na naitala na kasaysayan, urog na kan [[pagtuga kan Krakatoa kadtong 1883]].

Sa pulitika, an kapuruan nin Krakatoa, yaon sa pamamayo kan probinsiya nin [[Lampung]] kan [[Indonesya]], asin parte kan [[Nasyunal na Parke nin Ujung Kulon]].

== Heolohiya ==

[[File:Krakatoa_map.svg|thumb|An pagbabago sa topograpiya pagkatapos kan pagtuga kan 1883]]
{{see|Krakatoa}}

Sarong aktibong estratobulkan an Krakatoa na nakamugtak sa Indonesya, asin nakahigda sa purong sulnopan na gilid kan Pasipiko na [[Singsing nin Kalayo]]. Midbid an Krakatoa na sarong makusogon na bulkan, kun sain saro an pagtuga kaini kan 1883 sa mga pinakanakagagadan asin pinaka mapanraot na pangyayari sa bulkan sa gabos nin naitala na kasaysayan.

== Heograpiya ==

=== Mga sa ngunyan na isla ===
* [[Isla nin Verlaten]] (aka Sertung) – An Verlaten, sarong medyo hababang isla na igwang bulod sa tahaw. Apwera sa pirang saradit na pagbagsak sa habagatan-subangan (pinakaharani sa panginot na isla nin Krakatoa), nagdusa an Verlaten nin kadikit na danyos kadtong pagtuga kan 1883. Imbes na, nagdakula ini nin haros 3 ka honga sa lugar huli ta sa pagkahulog nin [[pumice]], dawa na an kadaklan sa nakua, marikas na natanggal. Pagkatapos kan pagtuga kadtong 1883, nagkaigwa nin hababang [[Spit (landform)|spit]] kan daga an Verlaten sa amihanan-subangan na may [[Brackish water|brackish]] na danaw harani sa puro. An danaw na ini, nagin sarong waterfowl haven, alagad poon kaito, naraot kan erosyon nin ukol.
* [[Isla nin Lang]] (aka Lesser Krakatoa, o Panjang) – Lang, sa kabaligtadab, medyo mabulod ini. Dai man masyado ini na nagdusa kadtong 1883 na pagtuga; nagdakula talaga ini sa lugar gikan sa kadakulaon na pagbagsak nin [[pumice]], dawa na kadaklan sa kadugangan na lugar, naanod sa laog nin pirang taon.
* [[Rakata]] (aka Dakulang Krakatoa) – Igwang langkaw na 813 metro (2,667 ft), ini an pinakadakula asin pinakahabagatan sa tolong bulkan na nagbibilog sa nawasak na isla kan "Krakatoa" (an iba iyo an [[Danan (bulkan)|Danan]] asin [[Perboewatan]]) asin iyo sana an dai nawara sa pagtuga kan 1883. Arog pa man kaito, nawara an amihanan na kabanga kan Rakata sa pagtuga na idto, na nawalat sana an kahabagatan na kabanga kaini. An nakalantad na talampas, medyo kamangnomangno sa paghiling, medyo sarong dakulang nakalantad na [[Dike (heolohiya)|dike]] na nagtatapos sa sarong dakulang lentikular na ekstruksyon sa tahaw kan haros patindog na talampas. An tampok, inaapod na "an Mata kan Krakatoa."
* [[Anak Krakatoa]] – Kasunod kan pagtuga kadtong 1883, An [[lava dome]] kan Krakatoa, yaon nang gayo sa irarom kan ibabaw nin kadagatan. Arog pa man kaito, kadtong Disyembre 1927, sarong pagtuga an nagresulta sa sarong bagong isla na nagsangat sa ibabaw kan linya nin tubig. An mga pagtuga sa inot, pumiso asin abo, asin an isla na idto dangan an duwang nagsunod na isla, marikas na natanggal kan dagat. Dai nahaloy, an ikaapat na isla na pinangaranan na Anak Krakatau (an boot sabihon "aki ni Krakatoa" sa Indo) an nagpasa sa tubig kan Agosto 1930, asin nagkawsa nin mga sulog nin lava ning mas marikas ikan sa pwedeng maraot kan mga alon.

=== Mga dating isla===
* '''Poolsche Hoed''' (Olandes: "Kopyang Polish") – sarong dating sadit na magapong puro sa tanga kan Isla nin [[Krakatoa]] asin Isla nin Lang, na naraot kadtong 1883 na pagtuga. Garo gikan an pangaran sa hitsura kaini poon sa dagat: sarong matarom na anggulong punto, arog kan mga gurang na istilong kopya na isinusulot kan [[Mga tawong Pol|Polish]].
* '''Calmeyer''' (nugad binibiaba na Calmejer) – sarong dating isla na minukna hali sa mga produktong bulkan gikan sa pagtuga kan Krakatoa kadtong 1883, sa Sebesi Channel sa tabga kan Isla nin Krakatoa asin [[Sebesi]], na medyo mababaw na lugar (mga 20 metro bago an pagtuga). An Calmeyer, medyo mas halangkaw ikan sa Steers, sa haros 6.5 metro sa pinakahalangkaw na lugar. An duwa imbes na, marikas na napara sa paagi kan paghiro kan alon; Nabanga an Calmeyer sa dai-malagpas sa kabangang dosenang sararadit na pulo sa oras kan pagbisita ni Rogier Verbeek kadtong Oktubre 1883, asin nawala sa laog kan duwang taon. Yaon pa man nanggad an mga sandbank na may mga pangaran.
* '''Steers (isla)''' – sarong dating isla na namukna gikan sa mga produktong bulkan hali sa pagtuga kan Krakatoa kadtong 1883, yaon ini sa Sebesi Channel sa tanga kan Isla nin Krakatoa asin Sebesi. Medyo mas dakula an Steers sa duwa, alagad dai masobra sa tolong metro sa itaas kan linya nin tubig. Imbes na, marikas sindang napara kan paghiro nin alon, asin nawara sa laog kan duwang taon. Yaon pa nanggad an mga sandbank na may mga pangaran.

== Galerya ==

{{Galerya
|title=Mga mapa asin mga potograpiya kan Kapuruan nin Krakatoa
|width=160 | height=170
|align=center
|File:Sunda_strait_map_v3.png
 |Mapa kan [[Itiot nin Sunda]], Indonesya
|File:Krakatoa evolution map-en.gif 
 |Mapa nin ebolusyon kan Kapuruan nin Krakatoa, sa tanga kan 1880 asin 2005
|File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Uitbarsting van de Krakatau TMnr 10004017.jpg
 |Pagkamundag kan Anak Krakatoa kan c.1928
|File:Krakatoa vegetation map 1992-fr.svg
 |Mapa nin biyoheyograpikal (Pranses) kan katinanuman sa Kapuruan nin Krakatoa kan 1992
}}

== Hilingon man ==
* [[Sebesi]]

== Mga toltolan ==
* {{cite book |author=Simkin, Tom and Richard S. Fiske |title=Krakatau, 1883—the volcanic eruption and its effects |year=1983 |publisher=Smithsonian Institution Press |isbn=0-87474-841-0 }}
* {{cite book |author=Rupert Furneaux |title=Krakatoa |year=1964  |publisher=Prentice-Hall |isbn=1111751633 }}
* {{cite book|last=Quammen|first=David|title=The Song of the Dodo: Island Biogeography in an Age of Extinctions|year=1996|publisher=Simon & Schuster|location=New York|isbn=0-684-82712-3|pages=[https://archive.org/details/songofdodoisland00quam/page/141 141–151]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/songofdodoisland00quam/page/141}}

{{authority control}}

[[Category:Krakatoa]]
[[Category:Mga kapuruan sa Indonesya]]
[[Category:Mga aktibong bulkan sa Indonesya]]
[[Category:Mga bulkan nin subduksyon]]
[[Category:Mga submarinong kaldera]]
[[Category:Mga puro sa Itiot nin Sunda]]
[[Category:Mga kaldera kan Indonesya]]
An Kaiislahan o Kapuruan nin Krakatoa sarong sadit na dai pa naiirukan na kapuruan kan mga isla nin bulkaniko na naporma kan estratobulkan na Krakatoa na mahihiling sa Itiot nin Sunda, mahihiling sa tanga kan urog na kadakulang isla nin Haba asin Sumatra. Kadtong 2018, binibilog an kapuruan nin apat na panginot na isla: Verlaten (aka Sertung), Lang (aka Rakata Kecil, o Panjang), Rakata, asin an sa ngunyan na aktibong bulkan na Anak Krakatoa. Magkasaro, an mga isla, parte kan sistema nin arko nin isla na minukna kan amihanan-subangan na subduksyon kan Plato nin Indo-Australyano. Bilang parte kan sarong dinamikong sistema nin bulkan, padagos na nabago an mga isla sa bilog na naitala na kasaysayan, urog na kan pagtuga kan Krakatoa kadtong 1883.

Sa pulitika, an kapuruan nin Krakatoa, yaon sa pamamayo kan probinsiya nin Lampung kan Indonesya, asin parte kan Nasyunal na Parke nin Ujung Kulon.

 Heolohiya 

thumb|An pagbabago sa topograpiya pagkatapos kan pagtuga kan 1883

Sarong aktibong estratobulkan an Krakatoa na nakamugtak sa Indonesya, asin nakahigda sa purong sulnopan na gilid kan Pasipiko na Singsing nin Kalayo. Midbid an Krakatoa na sarong makusogon na bulkan, kun sain saro an pagtuga kaini kan 1883 sa mga pinakanakagagadan asin pinaka mapanraot na pangyayari sa bulkan sa gabos nin naitala na kasaysayan.

 Heograpiya 

 Mga sa ngunyan na isla 
 Isla nin Verlaten (aka Sertung) – An Verlaten, sarong medyo hababang isla na igwang bulod sa tahaw. Apwera sa pirang saradit na pagbagsak sa habagatan-subangan (pinakaharani sa panginot na isla nin Krakatoa), nagdusa an Verlaten nin kadikit na danyos kadtong pagtuga kan 1883. Imbes na, nagdakula ini nin haros 3 ka honga sa lugar huli ta sa pagkahulog nin pumice, dawa na an kadaklan sa nakua, marikas na natanggal. Pagkatapos kan pagtuga kadtong 1883, nagkaigwa nin hababang spit kan daga an Verlaten sa amihanan-subangan na may brackish na danaw harani sa puro. An danaw na ini, nagin sarong waterfowl haven, alagad poon kaito, naraot kan erosyon nin ukol.
 Isla nin Lang (aka Lesser Krakatoa, o Panjang) – Lang, sa kabaligtadab, medyo mabulod ini. Dai man masyado ini na nagdusa kadtong 1883 na pagtuga; nagdakula talaga ini sa lugar gikan sa kadakulaon na pagbagsak nin pumice, dawa na kadaklan sa kadugangan na lugar, naanod sa laog nin pirang taon.
 Rakata (aka Dakulang Krakatoa) – Igwang langkaw na 813 metro (2,667 ft), ini an pinakadakula asin pinakahabagatan sa tolong bulkan na nagbibilog sa nawasak na isla kan "Krakatoa" (an iba iyo an Danan asin Perboewatan) asin iyo sana an dai nawara sa pagtuga kan 1883. Arog pa man kaito, nawara an amihanan na kabanga kan Rakata sa pagtuga na idto, na nawalat sana an kahabagatan na kabanga kaini. An nakalantad na talampas, medyo kamangnomangno sa paghiling, medyo sarong dakulang nakalantad na dike na nagtatapos sa sarong dakulang lentikular na ekstruksyon sa tahaw kan haros patindog na talampas. An tampok, inaapod na "an Mata kan Krakatoa."
 Anak Krakatoa – Kasunod kan pagtuga kadtong 1883, An lava dome kan Krakatoa, yaon nang gayo sa irarom kan ibabaw nin kadagatan. Arog pa man kaito, kadtong Disyembre 1927, sarong pagtuga an nagresulta sa sarong bagong isla na nagsangat sa ibabaw kan linya nin tubig. An mga pagtuga sa inot, pumiso asin abo, asin an isla na idto dangan an duwang nagsunod na isla, marikas na natanggal kan dagat. Dai nahaloy, an ikaapat na isla na pinangaranan na Anak Krakatau (an boot sabihon "aki ni Krakatoa" sa Indo) an nagpasa sa tubig kan Agosto 1930, asin nagkawsa nin mga sulog nin lava ning mas marikas ikan sa pwedeng maraot kan mga alon.

 Mga dating isla
 Poolsche Hoed (Olandes: "Kopyang Polish") – sarong dating sadit na magapong puro sa tanga kan Isla nin Krakatoa asin Isla nin Lang, na naraot kadtong 1883 na pagtuga. Garo gikan an pangaran sa hitsura kaini poon sa dagat: sarong matarom na anggulong punto, arog kan mga gurang na istilong kopya na isinusulot kan Polish.
 Calmeyer (nugad binibiaba na Calmejer) – sarong dating isla na minukna hali sa mga produktong bulkan gikan sa pagtuga kan Krakatoa kadtong 1883, sa Sebesi Channel sa tabga kan Isla nin Krakatoa asin Sebesi, na medyo mababaw na lugar (mga 20 metro bago an pagtuga). An Calmeyer, medyo mas halangkaw ikan sa Steers, sa haros 6.5 metro sa pinakahalangkaw na lugar. An duwa imbes na, marikas na napara sa paagi kan paghiro kan alon; Nabanga an Calmeyer sa dai-malagpas sa kabangang dosenang sararadit na pulo sa oras kan pagbisita ni Rogier Verbeek kadtong Oktubre 1883, asin nawala sa laog kan duwang taon. Yaon pa man nanggad an mga sandbank na may mga pangaran.
 Steers (isla) – sarong dating isla na namukna gikan sa mga produktong bulkan hali sa pagtuga kan Krakatoa kadtong 1883, yaon ini sa Sebesi Channel sa tanga kan Isla nin Krakatoa asin Sebesi. Medyo mas dakula an Steers sa duwa, alagad dai masobra sa tolong metro sa itaas kan linya nin tubig. Imbes na, marikas sindang napara kan paghiro nin alon, asin nawara sa laog kan duwang taon. Yaon pa nanggad an mga sandbank na may mga pangaran.

 Galerya 

 Hilingon man 
 Sebesi

 Mga toltolan 
 
 
 

Category:Krakatoa
Category:Mga kapuruan sa Indonesya
Category:Mga aktibong bulkan sa Indonesya
Category:Mga bulkan nin subduksyon
Category:Mga submarinong kaldera
Category:Mga puro sa Itiot nin Sunda
Category:Mga kaldera kan Indonesya