Grabidad
[[File:Apollo 15 feather and hammer drop.ogv|thumb|An ''hammer and feather drop'': an astronaut na si David Scott (gikan sa misyon na Apollo 15) sa [[Bulan]] na pig-aarug an bistadong maray na eksperimento ni Galileo.|263x263px]]

An '''grabidad''' ([[Ingles]]: ''gravity''; gikan sa Latin na ''gravitas'' 'gabat'<ref>[https://browse.dict.cc/latin-english/gravitas.html dict.cc dictionary :: gravitas :: English-Latin translation]</ref>) o '''grabitasyon''', iyo sarong natural na penomena kun sain an gabos na bagay na igwa nin [[masa]] o [[enerhiya]]—kabali an mga [[planeta]], [[bitoon]], [[galaksiya]], asin maski an [[liwanag]]<ref name="Comins">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=J1d9HJHlISkC&pg=PA347|title=Discovering the Universe: From the Stars to the Planets|last1=Comins|first1=Neil F.|last2=Kaufmann|first2=William J.|date=2008|publisher=MacMillan|isbn=978-1429230421|pages=347|bibcode=2009dufs.book.....C}}</ref>—iyo atraktado sa (o ''nagga-grabidad'' pasiring) lambang saro. Sa [[Kinaban]], an grabidad minatao nin [[gabat]] sa mga pisikal na bagay, asin an grabidad kan [[Bulan]] iyo minakawsa nin ''tide'' sa kadagatan. An grabitasyonal na atraksyon kan orihinal na ma-[[gas]] na [[materya]] na yaon sa [[Uniberso]] iyo nagkawsa sa ini na magsalak asin magporma nin mga bitoon sagkod magkawsa sa mga bitoon na maggrupo-grupo sa galaksiya, kaya an grabidad iyo responsable sa nagkapirang mga darakulang-sukol na istraktura sa Uniberso. An grabidad igwa nin daeng-kasagkorang rango, alagad an epekto kaini nagigin maluya sa pagrayo kan mga bagay.

An grabidad iyo pinakamarhay na naipapaliwanag kan heneral na teorya kan relatibidad (pigheras ni [[Albert Einstein]] kaidtong 1915), na nagpaliwanag sa grabidad bilang bakong puwersa, pero bilang sarong konsekwensya kan mga masa na naghihiro sa mga heyodesikong linya sa kurbadang espasyo-oras na pigkawsa kan dae-pantay na distribusyon kan masa. An pinakahararom na halimbawa kan kurbadang ini kan espasyo-oras iyo an [[itom na labot]], kun sain mayo—maski an liwanag—an kayang makadulag sa oras na mag-agi sa ''event horizon'' kaini.<ref>{{Cite web|url=http://hubblesite.org/explore_astronomy/black_holes/home.html|title=HubbleSite: Black Holes: Gravity's Relentless Pull|website=hubblesite.org|access-date=7 October 2016}}</ref> Alagad, sa kadaklan nin aplikasyon, an grabidad iyo marhay na naaaproksima kan Ley nin Unibersal na Grabitasyon ni Newton, na nagpaliwanag sa grabidad bilang an [[puwersa]] na nagkakawsa sa maski anong duwang luwas na magin atraktado sa kada saro, kun sain an magnitudo iyo proporsyonal sa produkto kan mga [[masa]] ninda asin kabaliktadang-proporsyonal sa kwadrado kan [[distansya]] sa tahaw kan mga ini.

==Padagos na pagbasa==
* {{cite book |author=Thorne, Kip S. |author2=Misner, Charles W. |author3=Wheeler, John Archibald |title=Gravitation |publisher=W.H. Freeman |date=1973 |isbn=978-0-7167-0344-0}}
* {{cite news
|title=Everything you thought you knew about gravity is wrong
|first=Richard
|last=Panek
|date=2 August 2019
|newspaper=Washington Post
|url=https://www.washingtonpost.com/outlook/everything-you-thought-you-knew-about-gravity-is-wrong/2019/08/01/627f3696-a723-11e9-a3a6-ab670962db05_story.html}}

==Panluwas na takod==
{{commons category|Gravitation|Grabitasyon}}
* {{springer|title=Gravitation|id=p/g045040}}
* {{springer|title=Gravitation, theory of|id=p/g045050}}

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{agham-tamboan}}
[[Kategorya:Pisika]]
[[Kategorya:Astronomiya]]
[[Kategorya:Kinaban]]
An grabidad (Ingles: gravity; gikan sa Latin na gravitas 'gabat'dict.cc dictionary :: gravitas :: English-Latin translation) o grabitasyon, iyo sarong natural na penomena kun sain an gabos na bagay na igwa nin masa o enerhiya—kabali an mga planeta, bitoon, galaksiya, asin maski an liwanag—iyo atraktado sa (o nagga-grabidad pasiring) lambang saro. Sa Kinaban, an grabidad minatao nin gabat sa mga pisikal na bagay, asin an grabidad kan Bulan iyo minakawsa nin tide sa kadagatan. An grabitasyonal na atraksyon kan orihinal na ma-gas na materya na yaon sa Uniberso iyo nagkawsa sa ini na magsalak asin magporma nin mga bitoon sagkod magkawsa sa mga bitoon na maggrupo-grupo sa galaksiya, kaya an grabidad iyo responsable sa nagkapirang mga darakulang-sukol na istraktura sa Uniberso. An grabidad igwa nin daeng-kasagkorang rango, alagad an epekto kaini nagigin maluya sa pagrayo kan mga bagay.

An grabidad iyo pinakamarhay na naipapaliwanag kan heneral na teorya kan relatibidad (pigheras ni Albert Einstein kaidtong 1915), na nagpaliwanag sa grabidad bilang bakong puwersa, pero bilang sarong konsekwensya kan mga masa na naghihiro sa mga heyodesikong linya sa kurbadang espasyo-oras na pigkawsa kan dae-pantay na distribusyon kan masa. An pinakahararom na halimbawa kan kurbadang ini kan espasyo-oras iyo an itom na labot, kun sain mayo—maski an liwanag—an kayang makadulag sa oras na mag-agi sa event horizon kaini. Alagad, sa kadaklan nin aplikasyon, an grabidad iyo marhay na naaaproksima kan Ley nin Unibersal na Grabitasyon ni Newton, na nagpaliwanag sa grabidad bilang an puwersa na nagkakawsa sa maski anong duwang luwas na magin atraktado sa kada saro, kun sain an magnitudo iyo proporsyonal sa produkto kan mga masa ninda asin kabaliktadang-proporsyonal sa kwadrado kan distansya sa tahaw kan mga ini.

Padagos na pagbasa
 
 

Panluwas na takod

 
 

 Toltolan 

Kategorya:Pisika
Kategorya:Astronomiya
Kategorya:Kinaban