Hidroelektrisidad
[[Ladawan:Hydro-share-energy-2019.svg|thumb|269x269px|Porsyento nin paggamit kan primerong enerhiya gikan sa hidroelektrikong kusog, 2019]]
[[Ladawan:ThreeGorgesDam-China2009.jpg|thumb|269x269px|An ''Three Gorges Dam'' sa Sentral na Tsina iyo an pinakadakulang pasilidad na nagmomokna nin kuryente sa maski anong klase.]]

An '''hidroelektrisidad''' ([[Ingles]]: ''hydroelectricity''), o '''hidroelektrikong kusog''' (Ingles: ''hydroelectric power''), iyo an kuryenteng namomokna hale sa kusog kan [[tubig]]. Kaidtong 2015, an kusog hale sa tubig iyo nakahimo nin 16.6% kan pankinabang kuryente asin 70% kan gabos na naliliwat na elektrisidad,<ref name="ren21.net">http://www.ren21.net/wp-content/uploads/2016/06/GSR_2016_Full_Report_REN21.pdf</ref> sagkod iyo nahihiling na malangkaw nin harus 3.1% kada taon sa masunod na 25 na taon.

An kusog na hale sa tubig iyo namomokna sa 150 na nasyun, kun sain an Asya-Pasipiko na rehiyon iyo nakakamokna kan 33 porsyento kan pankinabang kusog hale sa tubig kan 2013. An [[Tsina]] an may pinakadakulang namomoknang kuryente hale sa tubig na igwang {{nowrap|920 TWh}} nin produksyon kan 2013 na minarepresenta sa 16.9% kan domestikong paggamit nin kuryente.

An gasto sa hidroelektrisidad iyo relatibong hababa, na minahimo saiya bilang sarong kompetitibong gunuan nin naliliwat na kuryente. An mga hidro-istasyon dae nagkokonsumo nin tubig, bakong arug kan [[coal]] o planta nin [[Natural gas|gas]]. An tipikal na gasto sa kuryente gikan sa hidro-istasyon iyo mas dakula nin 10 megawatts na iyo 3 hasta 5 US sentabo kada kilowatt hour.<ref>Worldwatch Institute (January 2012). [https://web.archive.org/web/20140924062448/http://www.worldwatch.org/node/9527 "Use and Capacity of Global Hydropower Increases"]. Archived from [http://www.worldwatch.org/node/9527 the original] on 2014-09-24. Retrieved 2012-01-20.</ref> Sa pagkaigwa nin dam asin reservoir ini iyo malalain kun kinakaipo huli ta an kantidad na namomokna kan istasyon iyo pwedeng maglain nin marikas (kasinsadit nin pirang segundo), palangkaw o pararom, para makua an pabarabagong pangangaipo kan [[enerhiya]]. Sa oras na mahaman an sarong pasilidad, an proyekto mayo nin direktang ati, sagkod harus may hababaon na kontribusyon sa lebel kan greenhouse gases kumpara sa mga plantang potoboltaikong asin minagamit nin [[fossil fuel]].<ref name="REN21-2011">[http://www.ren21.net/Portals/0/documents/Resources/GSR2011_FINAL.pdf Renewables 2011 Global Status Report, page 25, Hydropower], ''REN21'', published 2011, accessed 2016-02-19.</ref> Alagad, kun sa hababang kagubatan pigtugdok, kun sain an inundasyon nin parte kan kagubatan iyo kinakaipo, pwede sindang magluwas nin substansyal na bilang nin greenhouse gases.

An konstruksyon kan sarong pasilidad nin hidroelektrisidad iyo pwedeng magkawsa nin signipikong impak sa kapalibotan, urog na sa pagkawara nin matatanumang daga asin maiistaran. Nakakadisrapto man sinda sa natural na ekolohiya kan salug na nakakaapekto sa mga nabubuhay asin [[ekosistema]], sagkod an siltasyon asin paterno nin [[erosyon]]. Mientras an mga dam pwedeng mapaurog an peligro kan pagbaha, pati naman an pagpalya kan dam na pwedeng magin katastropiko.

== Hilingon man ==

* [[Enerhiyang heotermal]]
* [[Natural gas]]
* [[Enerhiyang nukleyar]]

== Mga panluwas na takod==
{{Commons category|Hydroelectricity}}
*[http://www.hydropower.org/ International Hydropower Association]
*{{curlie|Science/Technology/Energy/Renewable/Hydro/}}
*[https://www.hydro.org/ National Hydropower Association], US
*[http://www.hydroreform.org/ Hydropower Reform Coalition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180108094601/http://www.hydroreform.org/ |date=2018-01-08 }}
*[http://www.dameffects.org/ Interactive demonstration on the effects of dams on rivers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190725155321/https://www.dameffects.org/ |date=2019-07-25 }}
*[https://web.archive.org/web/20110501225851/http://www.esha.be/ European Small Hydropower Association]
*[http://www.iec.ch/dyn/www/f?p=103:7:0::::FSP_ORG_ID,FSP_LANG_ID:1228,25 IEC TC 4: Hydraulic turbines] (International Electrotechnical Commission - Technical Committee 4) IEC TC 4 portal with access to scope, documents and [http://tc4.iec.ch/index-tc4.html TC 4 website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427003621/http://tc4.iec.ch/index-tc4.html |date=2015-04-27 }} 

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{agham-poon}}
[[Kategorya:Enerhiya]]
thumb|269x269px|An Three Gorges Dam sa Sentral na Tsina iyo an pinakadakulang pasilidad na nagmomokna nin kuryente sa maski anong klase.

An hidroelektrisidad (Ingles: hydroelectricity), o hidroelektrikong kusog (Ingles: hydroelectric power), iyo an kuryenteng namomokna hale sa kusog kan tubig. Kaidtong 2015, an kusog hale sa tubig iyo nakahimo nin 16.6% kan pankinabang kuryente asin 70% kan gabos na naliliwat na elektrisidad,http://www.ren21.net/wp-content/uploads/2016/06/GSR_2016_Full_Report_REN21.pdf sagkod iyo nahihiling na malangkaw nin harus 3.1% kada taon sa masunod na 25 na taon.

An kusog na hale sa tubig iyo namomokna sa 150 na nasyun, kun sain an Asya-Pasipiko na rehiyon iyo nakakamokna kan 33 porsyento kan pankinabang kusog hale sa tubig kan 2013. An Tsina an may pinakadakulang namomoknang kuryente hale sa tubig na igwang  nin produksyon kan 2013 na minarepresenta sa 16.9% kan domestikong paggamit nin kuryente.

An gasto sa hidroelektrisidad iyo relatibong hababa, na minahimo saiya bilang sarong kompetitibong gunuan nin naliliwat na kuryente. An mga hidro-istasyon dae nagkokonsumo nin tubig, bakong arug kan coal o planta nin gas. An tipikal na gasto sa kuryente gikan sa hidro-istasyon iyo mas dakula nin 10 megawatts na iyo 3 hasta 5 US sentabo kada kilowatt hour.Worldwatch Institute (January 2012). "Use and Capacity of Global Hydropower Increases". Archived from the original on 2014-09-24. Retrieved 2012-01-20. Sa pagkaigwa nin dam asin reservoir ini iyo malalain kun kinakaipo huli ta an kantidad na namomokna kan istasyon iyo pwedeng maglain nin marikas (kasinsadit nin pirang segundo), palangkaw o pararom, para makua an pabarabagong pangangaipo kan enerhiya. Sa oras na mahaman an sarong pasilidad, an proyekto mayo nin direktang ati, sagkod harus may hababaon na kontribusyon sa lebel kan greenhouse gases kumpara sa mga plantang potoboltaikong asin minagamit nin fossil fuel.Renewables 2011 Global Status Report, page 25, Hydropower, REN21, published 2011, accessed 2016-02-19. Alagad, kun sa hababang kagubatan pigtugdok, kun sain an inundasyon nin parte kan kagubatan iyo kinakaipo, pwede sindang magluwas nin substansyal na bilang nin greenhouse gases.

An konstruksyon kan sarong pasilidad nin hidroelektrisidad iyo pwedeng magkawsa nin signipikong impak sa kapalibotan, urog na sa pagkawara nin matatanumang daga asin maiistaran. Nakakadisrapto man sinda sa natural na ekolohiya kan salug na nakakaapekto sa mga nabubuhay asin ekosistema, sagkod an siltasyon asin paterno nin erosyon. Mientras an mga dam pwedeng mapaurog an peligro kan pagbaha, pati naman an pagpalya kan dam na pwedeng magin katastropiko.

 Hilingon man 

 Enerhiyang heotermal
 Natural gas
 Enerhiyang nukleyar

 Mga panluwas na takod

International Hydropower Association

National Hydropower Association, US
Hydropower Reform Coalition 
Interactive demonstration on the effects of dams on rivers 
European Small Hydropower Association
IEC TC 4: Hydraulic turbines (International Electrotechnical Commission - Technical Committee 4) IEC TC 4 portal with access to scope, documents and TC 4 website  

 Toltolan 

Kategorya:Enerhiya