Merman
{| class="infobox"
| colspan="2" id="8" class="infobox-image" |[[File:A_Crowned_Merman_-_Arthur_Rackham.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:A_Crowned_Merman_-_Arthur_Rackham.jpg|sentro|daing kwadro]]<div id="11" class="infobox-caption">''A Crowned Merman'', by [[:en:Arthur_Rackham|Arthur Rackham]]</div>
|- id="14"
! scope="row" id="15" class="infobox-label" |Grouping
| id="17" class="infobox-data" |Mythological
|- id="19"
! scope="row" id="20" class="infobox-label" |Sub grouping
| id="22" class="infobox-data" |[[:en:Water_spirit|Water spirit]]
|- id="25"
! scope="row" id="26" class="infobox-label" |Country
| id="28" class="infobox-data" |Worldwide
|}
An sarong '''merman''' ( pl. : '''mermen''' ; man merlad o merboy sa pagkahoben), an lalaking katimbang kan mitolohikong babaeng [[Magindara|sirena]], sarong [[Alamat na linalang|maalamat na linalang]] na [[tawo]] poon sa habayan paitaas asin garo [[sira]] poon sa habayan pababa, alagad pwedeng mag-asumir nin normal na pormang tawo. Minsan an mga mermen ilinaladawan bilang makauuyam asin kun minsan bilang guwapo.

== Antigong Panahon ==
Tibaad an pinakaenot na naitalang merman iyo an diyos-dagat kan Asiria - Babilonya na si Ea (na inaapod na Enki kan mga Sumeriano ), na konektado sa pigura na midbid kan mga Griego bilang Oannes .  Alagad, mantang an nagkapirang popular na parasurat pigtumbas si Oannes kan panahon nin mga Griyego sa diyos na si Ea (asin ki Dagon ),  <ref>{{Harvp|Waugh|1960}}: "the first merman in recorded history is the sea-god Ea, or in Greek, Oannes"</ref> si Oannes saro sa mga surugoon ''na apkallu'' ki Ea. 

An ''mga apkallu'' ilinadawan bilang "mga-sira" sa mga tekstong cuneiform, asin kun si Berossus tutubodon, si Oannes sarong linalang na igwa nin payo nin sira asin payo nin tawo sa ibaba, asin parehong ikog nin sira asin mga tabay na garo tawo.   Alagad si Berossus nagsurat nin mas huring marhay sa panahon kan pamamahala kan mga Griego, na nakikikabtang sa "pagtogdok" kan nakaagi.  Kaya dawa ngani an mga pigurin nakua tanganing patunayan an ikonograpiyang ini nin tawo-sira, ini pwedeng ibilang na nagrerepresentar nin "mga pigura nin tawo na nakasulot nin mga kapa nin sira",  imbes na sarong linalang na may payo nin sira na nagtutubo sa ibabaw kan payo nin tawo. Asin an diyos na si Ea nahihiling man na ilinaladawan na nakasulot nin kapa nin sira kan mga modernong iskolar. 

=== Greco-Romanong mitolohiya ===
[[Ladawan:Galéria_mesta_Bratislavy11.jpg|thumb| Si Triton na may ninfa]]
Si Triton kan [[Mitolohiyang Griyego|mitolohiyang Griego]] ilinaladawan bilang sarong kabangang tawo, kabangang sira na merman sa suanoy na arte kan mga Griyego . Si Triton aki kan diyos-dagat na [[Poseidon (King of the sea)|si Poseidon]] asin diyosa-dagat na si Amphitrite . Si Poseidon asin si Amphitrite bakong merfolk, dawa ngani pareho sindang nabubuhay sa irarom kan tubig nin arog kadali kan sa daga.

An mga triton kan huri nagin mga generic na mermen, kaya an dakol na bilang sainda ilinadawan sa arte.  

An mga triton igwa man nin koneksyon sa paggamit nin sarong conch shell sa huring panahon kan Hellenistic .  Kan ika-16 na siglo, si Triton inapod na "paratrompeta ni Neptune ( ''Neptuni tubicen'' )" sa ''Thesaurus'' (1551) ni Marius Nizolius,   asin an fraseng ini ginamit sa modernong komentaryo. <ref name="brooks">For example, {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4TFKAAAAYAAJ&pg=PA78|title=The Metamorphoses of Publius Ovidius Naso|year=1860|editor-last=Brooks|editor-first=Nathan Covington|editor-link=Nathan Covington Brooks|page=79, n94}}</ref> An pararawitdawit kan panahon ni Elizabeth na si Edmund Spenser nagsambit man kan "trompeta" ni Triton. 

An saro pang pambihirang merman gikan sa mitolohiyang Griyego iyo si Glaucus . Siya namundag na tawo asin nabuhay kan saiyang amay na buhay bilang sarong parasira. Sarong aldaw, mantang nagsisira, nahiling niya na an mga sira na nadakop niya naglulukso hali sa doot asin pasiring sa dagat. Nagkakan siya nin nagkapirang doot, sa pagtubod na igwa ining mahiwason na mga kabtang, asin namatean an labi-labing pagmawot na yaon sa dagat. Naglukso siya sa kadagatan asin nagsayuma na magbalik sa daga. Nadangog kan mga diyos kan dagat na harani an saiyang mga pamibi asin ginibo siyang sarong diyos kan dagat. Ilinaladawan ni Ovid an pagbabago ni Glaucus sa ''Metamorphoses'', na ilinaladawan siya bilang sarong asul-berdeng lalaki na may sarong sira na miyembro kun saen an saiyang mga bitis kaidto.

== Panahon kan Edad Medya ==

=== Marmennill ===
An sarong merman inaapod na ''marmennill'' sa Lumang Norse,  na pinatunayan sa ''Ladnámabók'' .   Sarong enot na paraerok sa Iceland ( {{Circa|11th century}} ) soboot nakadakop nin sarong merman mantang nagsisira, asin an linalang naghula nin sarong bagay: an aking lalaki kan lalaki magkakaigwa nin pagsasadiri kan pidaso nin daga kun saen pinili kan kabayong babae na si Skálm na "maghigda sa irarom kan saiyang karga". Sa suminunod na pagbiyahe sa pagsira an lalaki nalamos, na naligtas kan aking lalaki na nagdanay.  

=== Hafstrambr ===
An ''hafstrambr'' sarong merman, na ilinaladawan bilang sarong katumbas kan makatatakot na sirena ''na si margýgr'' sa ''Konungs skuggsjá'' ("Salming kan Hade", {{Circa|1250}} ). Sinasabi na siya sa pankagabsan nakakatugma sa saiyang antropomorpikong itsura sa itaas na kabanga, dawa ngani an saiyang ibabang kabanga sinasabing dai pa nanggad nahiling.   Sa totoo, ini pwedeng sarong sea-mammal sana ( hooded seal, ''Cystophora cristata'' ),   o an pangyayari nin sarong linalang sa dagat na garo baga pinadakula an kadakulaan, na kawsa kan mid-range mirage . 

An mga Norsemen kan Edad Media tibaad pighihiling an ''hafstrambr'' bilang pinakadakulang klase nin mga mermen, na iyo an magpapaliwanag kun tano ta an tataramon para sa ''marmennill'' ('sadit na mer-tawo') itatao sa diminutive. 

An ibang mga komentarista tinatrato an ''hafstrambr'' bilang sarong imahinasyon na halimaw sa dagat.  

=== Amay na kartograpiya ===
Sarong twin-tailed merman an ilinaladawan sa mapa kan kinaban kan Bianco (1436).    Sarong sirena asin sarong sirena an ipinapahiling sa globo kan Behaim ( {{Circa|1490–1493}} ). 

== Panahon nin Renaissance ==

=== An sea-satyr ni Gesner ===
[[Ladawan:Gesner-Hist-Anim-IIII-p1197-pan-marinus.png|thumb| Sea-Pan o sea-satyr]]
Si Konrad Gesner sa saiyang kapitulo manungod sa Triton sa ''Historia animalium IV'' (1558) nagtao kan pangaran na "sea- Pan " o "sea- satyr " sa imahe nin sarong artista na saiyang nakua, na sabi niya iyo idtong sarong "ichthyocentaur" o "sea-devil". <ref name="gesner-sea-satyr">{{Harvp|Gesner|1558}}; (1604 ed.) [https://books.google.com/books?id=AA0NvxYDpDQC&pg=PA1001 p. 1001].</ref>   

An sea-devil ni Gesner  [[Centaur|​]] Si Gesner nagsambit nin sarong pasahe kun saen si Aelian nagsurat manongod sa mga satiro na nag-eerok sa mga dagat ni Taprobana,  na ibinibilang sa mga sira asin [[Cetus (mitolohiya)|cete]] (     , "mga halimaw sa dagat").  

An ilustrasyon na ini garo baga sa kahurihurihi nakabasar sa sarong ispesimen nin kalabera asin mga mummy .  Ipinaliwanag ni Gesner na an siring na linalang ibinugtak sa eksibit sa [[Roma]] kan 3 Nobyembre 1523.   Sa ibang parte kan libro ni Gesner sinasabi na an "halimaw sa dagat ( ''monstrum marinum'' )" na nahiling sa parehong petsang ini siring kadakula sa sarong 5-anyos na aki. <ref>{{Harvp|Gesner|1558}}; (1604 ed.) [https://books.google.com/books?id=AA0NvxYDpDQC&pg=PA441 p. 441].</ref>  Sinabi na may koneksyon kaini an sarong ichthyologist na an mga mermen na ginibo sa paagi nin pag-iriba kan itaas na hawak kan unggoy sa ibabang parte kan sira piggibo sa [[Tsina]] sa laog nin mga siglo;  asin an siring na mga paninda tibaad na-importar na sa [[Europa]] kan mga arog kan Dutch East India Company kan panahon na ini  (cf. [[Magindara|sirena ni Bartholin]] ). An mga mummy (Feejee mermaids) siertong piggigibo sa Hapon sa nagkapirang kantidad kan ika-19 siglo o mas amay pa  (cf. §Mga hoax asin sideshow ).

An "sea-satyr[e]" minalataw sa rawitdawit ni Edmund Spenser ''na The Faerie Queene'' (1590), asin pig-gloss ni Francis J. Child bilang sarong klase nin "ichthyocentaur", sa awtoridad ni Gesner. <ref>{{Citation|title=Faerie Queene, 2.12.27}}</ref>

== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
An sarong merman ( pl. : mermen ; man merlad o merboy sa pagkahoben), an lalaking katimbang kan mitolohikong babaeng sirena, sarong maalamat na linalang na tawo poon sa habayan paitaas asin garo sira poon sa habayan pababa, alagad pwedeng mag-asumir nin normal na pormang tawo. Minsan an mga mermen ilinaladawan bilang makauuyam asin kun minsan bilang guwapo.

 Antigong Panahon 
Tibaad an pinakaenot na naitalang merman iyo an diyos-dagat kan Asiria - Babilonya na si Ea (na inaapod na Enki kan mga Sumeriano ), na konektado sa pigura na midbid kan mga Griego bilang Oannes .  Alagad, mantang an nagkapirang popular na parasurat pigtumbas si Oannes kan panahon nin mga Griyego sa diyos na si Ea (asin ki Dagon ),  : "the first merman in recorded history is the sea-god Ea, or in Greek, Oannes" si Oannes saro sa mga surugoon na apkallu ki Ea. 

An mga apkallu ilinadawan bilang "mga-sira" sa mga tekstong cuneiform, asin kun si Berossus tutubodon, si Oannes sarong linalang na igwa nin payo nin sira asin payo nin tawo sa ibaba, asin parehong ikog nin sira asin mga tabay na garo tawo.   Alagad si Berossus nagsurat nin mas huring marhay sa panahon kan pamamahala kan mga Griego, na nakikikabtang sa "pagtogdok" kan nakaagi.  Kaya dawa ngani an mga pigurin nakua tanganing patunayan an ikonograpiyang ini nin tawo-sira, ini pwedeng ibilang na nagrerepresentar nin "mga pigura nin tawo na nakasulot nin mga kapa nin sira",  imbes na sarong linalang na may payo nin sira na nagtutubo sa ibabaw kan payo nin tawo. Asin an diyos na si Ea nahihiling man na ilinaladawan na nakasulot nin kapa nin sira kan mga modernong iskolar. 

 Greco-Romanong mitolohiya 
thumb| Si Triton na may ninfa
Si Triton kan mitolohiyang Griego ilinaladawan bilang sarong kabangang tawo, kabangang sira na merman sa suanoy na arte kan mga Griyego . Si Triton aki kan diyos-dagat na si Poseidon asin diyosa-dagat na si Amphitrite . Si Poseidon asin si Amphitrite bakong merfolk, dawa ngani pareho sindang nabubuhay sa irarom kan tubig nin arog kadali kan sa daga.

An mga triton kan huri nagin mga generic na mermen, kaya an dakol na bilang sainda ilinadawan sa arte.  

An mga triton igwa man nin koneksyon sa paggamit nin sarong conch shell sa huring panahon kan Hellenistic .  Kan ika-16 na siglo, si Triton inapod na "paratrompeta ni Neptune ( Neptuni tubicen )" sa Thesaurus (1551) ni Marius Nizolius,   asin an fraseng ini ginamit sa modernong komentaryo. For example,  An pararawitdawit kan panahon ni Elizabeth na si Edmund Spenser nagsambit man kan "trompeta" ni Triton. 

An saro pang pambihirang merman gikan sa mitolohiyang Griyego iyo si Glaucus . Siya namundag na tawo asin nabuhay kan saiyang amay na buhay bilang sarong parasira. Sarong aldaw, mantang nagsisira, nahiling niya na an mga sira na nadakop niya naglulukso hali sa doot asin pasiring sa dagat. Nagkakan siya nin nagkapirang doot, sa pagtubod na igwa ining mahiwason na mga kabtang, asin namatean an labi-labing pagmawot na yaon sa dagat. Naglukso siya sa kadagatan asin nagsayuma na magbalik sa daga. Nadangog kan mga diyos kan dagat na harani an saiyang mga pamibi asin ginibo siyang sarong diyos kan dagat. Ilinaladawan ni Ovid an pagbabago ni Glaucus sa Metamorphoses, na ilinaladawan siya bilang sarong asul-berdeng lalaki na may sarong sira na miyembro kun saen an saiyang mga bitis kaidto.

 Panahon kan Edad Medya 

 Marmennill 
An sarong merman inaapod na marmennill sa Lumang Norse,  na pinatunayan sa Ladnámabók .   Sarong enot na paraerok sa Iceland (  ) soboot nakadakop nin sarong merman mantang nagsisira, asin an linalang naghula nin sarong bagay: an aking lalaki kan lalaki magkakaigwa nin pagsasadiri kan pidaso nin daga kun saen pinili kan kabayong babae na si Skálm na "maghigda sa irarom kan saiyang karga". Sa suminunod na pagbiyahe sa pagsira an lalaki nalamos, na naligtas kan aking lalaki na nagdanay.  

 Hafstrambr 
An hafstrambr sarong merman, na ilinaladawan bilang sarong katumbas kan makatatakot na sirena na si margýgr sa Konungs skuggsjá ("Salming kan Hade",  ). Sinasabi na siya sa pankagabsan nakakatugma sa saiyang antropomorpikong itsura sa itaas na kabanga, dawa ngani an saiyang ibabang kabanga sinasabing dai pa nanggad nahiling.   Sa totoo, ini pwedeng sarong sea-mammal sana ( hooded seal, Cystophora cristata ),   o an pangyayari nin sarong linalang sa dagat na garo baga pinadakula an kadakulaan, na kawsa kan mid-range mirage . 

An mga Norsemen kan Edad Media tibaad pighihiling an hafstrambr bilang pinakadakulang klase nin mga mermen, na iyo an magpapaliwanag kun tano ta an tataramon para sa marmennill ('sadit na mer-tawo') itatao sa diminutive. 

An ibang mga komentarista tinatrato an hafstrambr bilang sarong imahinasyon na halimaw sa dagat.  

 Amay na kartograpiya 
Sarong twin-tailed merman an ilinaladawan sa mapa kan kinaban kan Bianco (1436).    Sarong sirena asin sarong sirena an ipinapahiling sa globo kan Behaim (  ). 

 Panahon nin Renaissance 

 An sea-satyr ni Gesner 
thumb| Sea-Pan o sea-satyr
Si Konrad Gesner sa saiyang kapitulo manungod sa Triton sa Historia animalium IV (1558) nagtao kan pangaran na "sea- Pan " o "sea- satyr " sa imahe nin sarong artista na saiyang nakua, na sabi niya iyo idtong sarong "ichthyocentaur" o "sea-devil". ; (1604 ed.) p. 1001.   

An sea-devil ni Gesner  ​ Si Gesner nagsambit nin sarong pasahe kun saen si Aelian nagsurat manongod sa mga satiro na nag-eerok sa mga dagat ni Taprobana,  na ibinibilang sa mga sira asin cete (     , "mga halimaw sa dagat").  

An ilustrasyon na ini garo baga sa kahurihurihi nakabasar sa sarong ispesimen nin kalabera asin mga mummy .  Ipinaliwanag ni Gesner na an siring na linalang ibinugtak sa eksibit sa Roma kan 3 Nobyembre 1523.   Sa ibang parte kan libro ni Gesner sinasabi na an "halimaw sa dagat ( monstrum marinum )" na nahiling sa parehong petsang ini siring kadakula sa sarong 5-anyos na aki. ; (1604 ed.) p. 441.  Sinabi na may koneksyon kaini an sarong ichthyologist na an mga mermen na ginibo sa paagi nin pag-iriba kan itaas na hawak kan unggoy sa ibabang parte kan sira piggibo sa Tsina sa laog nin mga siglo;  asin an siring na mga paninda tibaad na-importar na sa Europa kan mga arog kan Dutch East India Company kan panahon na ini  (cf. sirena ni Bartholin ). An mga mummy (Feejee mermaids) siertong piggigibo sa Hapon sa nagkapirang kantidad kan ika-19 siglo o mas amay pa  (cf. §Mga hoax asin sideshow ).

An "sea-satyr[e]" minalataw sa rawitdawit ni Edmund Spenser na The Faerie Queene (1590), asin pig-gloss ni Francis J. Child bilang sarong klase nin "ichthyocentaur", sa awtoridad ni Gesner. 

 Toltolan 

Kategorya:Pages with unreviewed translations