Ingles na Kawayan
{{short description|Dyargon na Pidyin-Ingles kan Hapon}}
{{Infobox tataramon
  |name=Ingles na Kawayan
  |altname=Ingles na Kawayan kan Hapon<br>Ingles na Kawayan kan Korea
  |region=[[Hapon]], [[Habagatan na Korean]], [[Mga Islang Bonin]]
  |era=poon pa kan ca. 1950
  |familycolor=Pidyin
  |family=[[Lista kan mga pidyin na pigbase sa Ingles|Pidyin na pigbase sa Ingles]]
  |iso3=none
  |glotto=none
  |ietf=cpe-JP
}}
An '''Ingles na Kawayan''' o '''Bamboo English''' iyo an sarong [[Ingles na Pidyin nin Hapon|dyargon na Pidyin-Ingles kan Hapon]] na nabilog pagkatapos kan [[Ikaduwang Gerang Pankinaban]] na ipigtataram sa tanga kan [[Amerikanon|Amerikano]]ng [[Pwersas Armadas kan Estados Unidos|personel nin militar]] asin kan [[Mga hapones|Hapones]] sa mga base militar kan US sa [[Pagrakyada kan Hapon|okupadong Hapon]]. Ini naisip na sarong [[pidyin]],{{sfnp|Duke|1970|p=170}} dawa na an pagsusuri sa mga tampok kan tataramon nagpapamati na ini sarong pre-pidyin o sarong dyargon imbes na sarong pusog na pidyin.{{sfnp|Avram|2017|p=72}}

Nailuwas ini sa Korea sa kasagaagan kan [[Gerang Korea]] kan mga Amerikanong personel nin militar bilang methodo kan pakikipagtakod sa mga Koryano. Digdi nakakua nin mga pirang mga kataga na Koryano, alagad namatinir na marhay na nakabase sa Ingles asin Hapon. Dai pa man sana nahaloy, ini na an halawig na piggagamit sa [[Prepekturang Okinawa]],{{sfnp|Smith|1994|p=343}} kung sain igwa nin mga signipikanteng [[Pwersa nin Estados Unidos kan Hapon|presensyang militar kan U.S.]].

Nagtatampok man an [[Ingles na Bonin|mga isla nin Bonin]] nin parehas na porma kan Pidyin na Ingles kan Hapon na minatukdo sa [[Ingles na Bonin]]. An kontak na tataramon na ini nabilog nin huli ta  sa pabalik-balik na pagbabago sa nangingibabaw na mga tataramon sa tanga kan Ingles asin Hapon na minasakop sa laog kan sarong gatos na taon.{{sfnp|Long|2007|pp=17–18}}

Minukna an ngaran na Ingles na Kawayan ni Arthur M. Z. Norman sa sarong artikulo,{{sfnp|Norman|1955|p=44}} kung sain inot niya iniladawan an tataramon.

== Palatanugan ==
Sa mga pagkakaiba sa tanga kan Hapon asin sa mga panuytuyan kan mga tanog na kaiba sa lambang tataramon asin an pagkaag nom mga tanog na idto sa laog kan mga kataga, an pagsasalak kan duwa sa laog kan Ingles na Kawayan nagpapahiling nin pirang mga kalainan sa tanga kan mga indibidwal na parataram nin Ingles asin mga parataram nin Hapon dawa para sa parehas na mga kataga.

An mga pangtapos na katanog kan mga tataramon parati na binabago kan mga nagtataram kan Hapon para sa mga taramon na Ingles na dai nagtatapos sa [n, m,] ​​o [ŋ] (arog sana kan can, from, asin song, susog sa pagkakasambit) sa paagi kan  pagdugang nin /o/ o /u/ sagkod sa puro kan kataga ng salita.{{r|FOOTNOTEAvram201761|p=60}} Kinua an pagbabago na ini kan mga nagtataram kan Ingles, bagama't inilapat ning dai aram kung tano ini ginibo, arog kan sa kaso kan {{lang|cpe-JP|saymo-saymo}} na an boot sabihon parehas o sa Ingles 'same'.{{sfnp|Avram|2017|p=61}}

An saro pang kaarog na pagbabago na ipinapahiling sa Ingles na kawayan iyo an pagdugang kan "ee" na tanog (arog sana kan ''cheese'' o keso) sa puro kan mga katagang Ingles. An mga kataga na arog kan 'change' (pagbago, pagsangli, pagribay), 'catch' (salo), asin 'speak' (taram) nagiging ining {{lang|cpe-JP|changee}}, {{lang|cpe-JP|ketchee}}, asin {{lang|cpe-JP|speakie}}.{{r|FOOTNOTEAvram201761}}

Arog man kaiyan, inarog kan mga nagtataram kan Hapon an pirang aspeto kan pagtataram sa Ingles sa paagi kan paghali kan mga huring patanog sa pirang kataga, arog kan kataga na para sa 'car' na karaniwan, {{transl|ja|Hepburn|jidōsha}} sa Hapon alagad pigsasabi bilang {{lang|cpe-JP|jidoš}}{{sfnp|Avram|2017|p=61}} sa Ingles na Kawayan.

==Palapormahan==
An Dokumentasyon kan [[morpolohiya (linguwistika)|morpolohiya]] kan Ingles na Kawayan, imbes, dai kumpleto dangan kaya masakit an pagpapahiling kan presensya o kawaran nin manlainlain na mga karakteridad.

An [[Tambalan (linguwistika)|Tambalan]], halimbawa sana, igwang kadikit na rekord kan nag-iiral sa laog kan Ingles na Kawayan nin huli digdi.  Sa balyong kamot, urog na namamangnuhan an [[apiksasyon]].  An pagkakaigwa nin [[suffix]] na {{lang|cpe-JP|-san}}, kinua sa Hapon, parating tinatakod sa mga reperensya asin address arog kan "mama", "papa", "boy", "girl", asin "baby" tanganing makabilog nin mga pangngaran arog kan {{lang|cpe-JP|mama-san}} o {{lang|cpe-JP|baby-san}}.{{sfnp|Avram|2017|p=63}}

An kadagdagan na morpolohiya na katangian na ipinapahilibg sa Ingles na Kawayan iyo an [[reduplikasyon]], dawa na an mga halimbawang ipinahiling gikan sa tataramon nagpapamati na ini bakong tunay na reduplikasyon nin huli ta mayong  mga porma nin mga kataga na ini na igwang sarong solong pagbutwa sana kan gamot. An mga kataga na idto iyo an {{lang|cpe-JP|chop-chop}} na an boot sabihon 'pagkakan o kakanon', {{lang|cpe-JP|dame-dame}} na an boot sabihon 'maraot', asin an {{lang|cpe-JP|hubba-hubba}} na an boot sabihon 'magmadali'.{{sfnp|Avram|2017|p=63}}

==Sintaks==
Nin huli ta an Ingles na Kawayan dai naggigibo non signipikanteng paggamit nin inpleksyon asin limitado an bokabularyo, an mga kataga nakakua nin dakol na mga panksyon.  An mga pangngaran parating nagsisirbi digdi bilang panginot na gamit, na piggagamit bilang sarong panhiro o berbo, pang-tipo o adhetibo, o adberbo na nabilog. Halimbawa, {{lang|cpe-JP|chop-chop}} na an boot sabihon 'pagkakan o kakanon' alagad 'magkakan o kumakan' man. An iba pang mga kataga na duruwahan an gamit arog kan {{lang|cpe-JP|hayaku}} na an boot sabihon 'marikas' asin 'magdalidali' man, an {{lang|cpe-JP|sayonara}} na an boot sabihon 'kawaran' asin 'para mahali', asin an {{lang|cpe-JP|taksan}} na an boot sabihon 'dakol, dakulon', 'mas', asin 'dakula'.{{sfnp|Avram|2017|p=67}}

=== Halimbawa nin mga parirala ===
Kinua an mga ehemplo sa {{harvp|Duke|1970|p=170}}.
{| class="wikitable"
|-
! Ingles na Kawayan !! Palis-taramon
|-
| {{lang|cpe-JP|How much you say, papa-san?}} || pangaranan mo an saimong presyo
|-
| {{lang|cpe-JP|You number one washee-washee ketchee; number one presento hava-yes}} || Kung gigibuhon mo an sakuyang paglalaba ning kasiya-siya, babayadan taka nin toltol
|}

==Mga tala==
{{reflist}}

==Mga pinagkuanan==
{{refbegin}}
*{{cite journal |last1=Avram|first1=Andrei A. |title=“Two Sides of the Same Coin”: Yokohama Pridgin Japanese and Japanese Pidgin English |journal=[[Acta Linguistica Asiatica]]|issn=22323317|year=2017|volume=7|issue=1|pages=57–76|doi=10.4312/ala.7.1.57-76|doi-access=free|s2cid=125498798}}
*{{cite journal|last1=Duke|first1=Charles R.|title=The bamboo style of English|journal=College Composition and Communication|publisher=National Council of Teachers of English|date=May 1970|volume=21|issue=2|pages=170–172|doi=10.2307/356557|jstor=356557|s2cid=141562532}}
*{{cite journal |last1=Long |first1=Daniel |title=When islands create languages |url=https://www.shimajournal.org/issues/v1n1/e.-Long-Shima-v1n1.pdf|journal=Shima: The International Journal of Research into Island Cultures |issn=1834-6057|date=2007 |volume=1 |issue=1 |pages=15–27}}
*{{cite journal |last=Norman|first=Arthur M. Z. |year=1955 |title=Bamboo English: The Japanese Influence Upon American Speech |journal=American Speech |volume=30 |issue=1 |pages=44–48 |doi=10.2307/454192 |jstor=454192}}
*{{cite book|year=1994|chapter=An annotated list of creoles, pidgins, and mixed languages|editor1-first=Jacques|editor1-last=Arends|editor2-first=Pieter |editor2-last=Muysken|editor3-first=Norval|editor3-last=Smith|title=Pidgins and Creoles: An Introduction|location=Amsterdam, Philadelphia|publisher=John Benjamins|author=|pages=331–374|isbn=978-1556191695}}
{{refend}}

==Hilingon man==
* [[Ingris]]

{{Tataramon na Hapon}}
{{authority control}}

[[Kategorya:Mga pidyin asin mga kreole na pigbase sa Ingles]]
[[Kategorya:Mga tataramon kan Hapon]]
[[Kategorya:Mga pidyin sa Militar]]
[[Kategorya:Mga tataramon na pinatotoohan gikan sa 1950]]
An Ingles na Kawayan o Bamboo English iyo an sarong dyargon na Pidyin-Ingles kan Hapon na nabilog pagkatapos kan Ikaduwang Gerang Pankinaban na ipigtataram sa tanga kan Amerikanong personel nin militar asin kan Hapones sa mga base militar kan US sa okupadong Hapon. Ini naisip na sarong pidyin, dawa na an pagsusuri sa mga tampok kan tataramon nagpapamati na ini sarong pre-pidyin o sarong dyargon imbes na sarong pusog na pidyin.

Nailuwas ini sa Korea sa kasagaagan kan Gerang Korea kan mga Amerikanong personel nin militar bilang methodo kan pakikipagtakod sa mga Koryano. Digdi nakakua nin mga pirang mga kataga na Koryano, alagad namatinir na marhay na nakabase sa Ingles asin Hapon. Dai pa man sana nahaloy, ini na an halawig na piggagamit sa Prepekturang Okinawa, kung sain igwa nin mga signipikanteng presensyang militar kan U.S..

Nagtatampok man an mga isla nin Bonin nin parehas na porma kan Pidyin na Ingles kan Hapon na minatukdo sa Ingles na Bonin. An kontak na tataramon na ini nabilog nin huli ta  sa pabalik-balik na pagbabago sa nangingibabaw na mga tataramon sa tanga kan Ingles asin Hapon na minasakop sa laog kan sarong gatos na taon.

Minukna an ngaran na Ingles na Kawayan ni Arthur M. Z. Norman sa sarong artikulo, kung sain inot niya iniladawan an tataramon.

 Palatanugan 
Sa mga pagkakaiba sa tanga kan Hapon asin sa mga panuytuyan kan mga tanog na kaiba sa lambang tataramon asin an pagkaag nom mga tanog na idto sa laog kan mga kataga, an pagsasalak kan duwa sa laog kan Ingles na Kawayan nagpapahiling nin pirang mga kalainan sa tanga kan mga indibidwal na parataram nin Ingles asin mga parataram nin Hapon dawa para sa parehas na mga kataga.

An mga pangtapos na katanog kan mga tataramon parati na binabago kan mga nagtataram kan Hapon para sa mga taramon na Ingles na dai nagtatapos sa [n, m,] ​​o [ŋ] (arog sana kan can, from, asin song, susog sa pagkakasambit) sa paagi kan  pagdugang nin /o/ o /u/ sagkod sa puro kan kataga ng salita. Kinua an pagbabago na ini kan mga nagtataram kan Ingles, bagama't inilapat ning dai aram kung tano ini ginibo, arog kan sa kaso kan  na an boot sabihon parehas o sa Ingles 'same'.

An saro pang kaarog na pagbabago na ipinapahiling sa Ingles na kawayan iyo an pagdugang kan "ee" na tanog (arog sana kan cheese o keso) sa puro kan mga katagang Ingles. An mga kataga na arog kan 'change' (pagbago, pagsangli, pagribay), 'catch' (salo), asin 'speak' (taram) nagiging ining , , asin .

Arog man kaiyan, inarog kan mga nagtataram kan Hapon an pirang aspeto kan pagtataram sa Ingles sa paagi kan paghali kan mga huring patanog sa pirang kataga, arog kan kataga na para sa 'car' na karaniwan,  sa Hapon alagad pigsasabi bilang  sa Ingles na Kawayan.

Palapormahan
An Dokumentasyon kan morpolohiya kan Ingles na Kawayan, imbes, dai kumpleto dangan kaya masakit an pagpapahiling kan presensya o kawaran nin manlainlain na mga karakteridad.

An Tambalan, halimbawa sana, igwang kadikit na rekord kan nag-iiral sa laog kan Ingles na Kawayan nin huli digdi.  Sa balyong kamot, urog na namamangnuhan an apiksasyon.  An pagkakaigwa nin suffix na , kinua sa Hapon, parating tinatakod sa mga reperensya asin address arog kan "mama", "papa", "boy", "girl", asin "baby" tanganing makabilog nin mga pangngaran arog kan  o .

An kadagdagan na morpolohiya na katangian na ipinapahilibg sa Ingles na Kawayan iyo an reduplikasyon, dawa na an mga halimbawang ipinahiling gikan sa tataramon nagpapamati na ini bakong tunay na reduplikasyon nin huli ta mayong  mga porma nin mga kataga na ini na igwang sarong solong pagbutwa sana kan gamot. An mga kataga na idto iyo an  na an boot sabihon 'pagkakan o kakanon',  na an boot sabihon 'maraot', asin an  na an boot sabihon 'magmadali'.

Sintaks
Nin huli ta an Ingles na Kawayan dai naggigibo non signipikanteng paggamit nin inpleksyon asin limitado an bokabularyo, an mga kataga nakakua nin dakol na mga panksyon.  An mga pangngaran parating nagsisirbi digdi bilang panginot na gamit, na piggagamit bilang sarong panhiro o berbo, pang-tipo o adhetibo, o adberbo na nabilog. Halimbawa,  na an boot sabihon 'pagkakan o kakanon' alagad 'magkakan o kumakan' man. An iba pang mga kataga na duruwahan an gamit arog kan  na an boot sabihon 'marikas' asin 'magdalidali' man, an  na an boot sabihon 'kawaran' asin 'para mahali', asin an  na an boot sabihon 'dakol, dakulon', 'mas', asin 'dakula'.

 Halimbawa nin mga parirala 
Kinua an mga ehemplo sa .
 Ingles na Kawayan  Palis-taramon   pangaranan mo an saimong presyo   Kung gigibuhon mo an sakuyang paglalaba ning kasiya-siya, babayadan taka nin toltol

Mga tala

Mga pinagkuanan

Hilingon man
 Ingris

Kategorya:Mga pidyin asin mga kreole na pigbase sa Ingles
Kategorya:Mga tataramon kan Hapon
Kategorya:Mga pidyin sa Militar
Kategorya:Mga tataramon na pinatotoohan gikan sa 1950