Kolera
[[File:Adult cholera patient.jpg|right|280px|thumb|Pasyenteng may kolera]]
[[File:Cholera feces.jpg|right|280px|thumb|Bugris na udo nanubig-tubig]]
[[File:Cholera bacteria SEM.jpg|right|280px|thumb|Hitsura kan bakteryang Vibrio cholerae]]
[[File:It doesn't hurt, but it tickles. A U.S. Navy hospital corpsman, member of a USAID military health team, inoculates a flo - NARA - 541855.jpg|300px|thumb|280px|Pigbabakunahan, kampanya anti-kolera, 1966]]
An '''kolera''' sarong nakakaulakit na helang asin pwedeng ikagadan. Ini impeksyon sa bitukang sadit dara kan bakteryang ''[[Vibrio cholerae]]''.<ref name=Fink2016>{{cite book |last1=Finkelstein |first1=Richard A. |chapter=Cholera, ''Vibrio cholerae'' O1 and O139, and Other Pathogenic Vibrios |pmid=21413330 |id={{NCBIBook2|NBK8407}} |editor1-last=Baron |editor1-first=Samuel |title=Medical Microbiology |date=1996 |publisher=University of Texas Medical Branch at Galveston |isbn=978-0-9631172-1-2 |edition=4th }}</ref> an mga sintomas kaini pwedeng garo mayo sana, pwedeng maluya sana o talagang makuri.<ref name=CDC2015Pro>{{cite web|title=Cholera – Vibrio cholerae infection Information for Public Health & Medical Professionals|url=https://www.cdc.gov/cholera/healthprofessionals.html|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=17 March 2015|date=January 6, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150320052724/http://www.cdc.gov/cholera/healthprofessionals.html|archive-date=20 March 2015}}</ref> An klasikong sintomas kaini iyo an pag'aariya (sobrang pagbugris) nin pirang aldaw.<ref name=WHO2010 /> [[Pagsusuka]] asin [[paghihigot kan masel]] pwede man mangyari.<ref name=CDC2015Pro /> An pag'aariya pwedeng sobrang makuri na sa laog nin pirang oras sana magresulta sa grabeng [[dehydration]] asin [[bakong balanseng electrolyte]].<ref name=WHO2010 /> Ini maresulta sa sinasabing [[Enophthalmia|lubog na mata]], panlilipot kublit, pagkawara nin logyat kan kublit o paghihignit kan kublit, asin pagkurubot kan mga  kamot asin mga bitis.<ref name=Lancet2012>{{cite journal | vauthors = Harris JB, LaRocque RC, Qadri F, Ryan ET, Calderwood SB | title = Cholera | journal = Lancet | volume = 379 | issue = 9835 | pages = 2466–2476 | date = June 2012 | pmid = 22748592 | pmc = 3761070 | doi = 10.1016/s0140-6736(12)60436-x }}</ref> Gibo kan ''Dehydration'' an kublit pwedeng mangitom o mangasul [[cyanosis]].<ref>{{cite book|last1=Bailey|first1=Diane  | name-list-style = vanc |title=Cholera|date=2011|publisher=Rosen Pub.|location=New York|isbn=978-1-4358-9437-2|page=7|edition=1st|url=https://books.google.com/books?id=7rvLPx33GPgC&pg=PA7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161203190215/https://books.google.com/books?id=7rvLPx33GPgC&pg=PA7|archive-date=2016-12-03}}</ref> An sintomas nabutwa' pakalihis nin duwang oras abot limang aldaw nin pagkatambara sa pag'uulakit.<ref name=CDC2015Pro /> An helang nakukua parati sa maating tubig na naiinom. Ngani mapondo an paglakop kan helang dapat pagsaraon an tubig asin i-agi sa pagpakala-kaga' bago ini inomon.

An kolera kinakawsa nin magkapirang bilang nin [[serotipo|tipo]] kan ''Vibrio cholerae'', na an ibang tipo naprodyusir nin makuring helang kumpara sa ibang klase.<ref name=WHO2010 /> Ini nalakop parati huli sa [[helang dara nin tubig|maating tubig]] asin siring man sa [[helang dara nin kakanon|maating pagkakan]] na nakontaminado orog na kan [[udo nin tawo]] na may dara kan sinasabing bakterya.<ref name=WHO2010 /> An dai toltol na pakaluto kan mga may tibulakang sira ([[shellfish]]) pwede man gikanan kan helang.<ref>{{cite web|title=Sources of Infection & Risk Factors|url=https://www.cdc.gov/cholera/infection-sources.html|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=17 March 2015|date=November 7, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150312223337/http://www.cdc.gov/cholera/infection-sources.html|archive-date=12 March 2015}}</ref> An tawo daa iyo mansana an paradara kan siring na [[bakterya]]].<ref name=WHO2010 /> An mga [[kawsa peligro]] para sa sinabing helang iyo an kabarali na diyan, daing toltol na [[sanitasyon]], daing bastanteng malinig na [[tubig inomon]], asin [[katiosan]].<ref name=WHO2010 /> An kolera nada-diagnose paagi kan paghiling kan udo o [[stool test]].<ref name=WHO2010>{{cite journal | title = Cholera vaccines: WHO position paper | journal = Weekly Epidemiological Record  | volume = 85 | issue = 13 | pages = 117–28 | date = March 2010 | pmid = 20349546 | url =https://www.who.int/wer/2010/wer8513.pdf | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20150413020218/http://www.who.int/wer/2010/wer8513.pdf | archive-date = April 13, 2015 }}</ref> Igwang marikas na inaapod na [[Dipstick#Testing dipstick|dipstick test]] alagad ini dai masasarigan na gayo.<ref>{{cite web|title=Diagnosis and Detection|url=https://www.cdc.gov/cholera/diagnosis.html|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=17 March 2015|date=February 10, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315041832/http://www.cdc.gov/cholera/diagnosis.html|archive-date=15 March 2015}}</ref>
==Mga likidong tomaron==
Kun an komersyal na pinapabakal na mga  oral rehydration solution mahal na gayo o dipisil makua, tinimplang solusyon pwedeng gibohon ta ini an remedyo sa pangana na dehydration. Sarong resipe iyo an pagtimpla nin 1 litrong gina'gang tubig, 1/2 kutsaritang asin, 6 na kutsaritang asukar, asin ini salakan nin pigrunot na [[batag]] para sa potassium makukua igdi asin ngarig magsiram an namit.<ref>{{cite web|url=http://rehydrate.org/solutions/homemade.htm|title=Oral Rehydration Solutions: Made at Home|year=2010|access-date=2010-10-29|publisher=The Mother and Child Health and Education Trust|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101124130823/http://rehydrate.org/solutions/homemade.htm|archive-date=2010-11-24}}</ref>

==Toltolan==

{{reflist}}{{Poon}}
[[Kategorya:Kolera]]
[[Kategorya:Diarrhea]]
[[Kategorya:Mga helang dara nin pagkakan]]
[[Kategorya:Gastrointestinal tract disorders]]
[[Kategorya:Intestinal infectious diseases]]
[[Kategorya:Tropical diseases]]
[[Kategorya:Mga epidemya]]
[[Kategorya:Mga pandemya]]
[[Kategorya:Sanitasyon]]
[[Kategorya:Mga helang dara nin tubig]]
[[Kategorya:Mga helang na masusumpo nin bakuna]]
right|280px|thumb|Bugris na udo nanubig-tubig
right|280px|thumb|Hitsura kan bakteryang Vibrio cholerae
300px|thumb|280px|Pigbabakunahan, kampanya anti-kolera, 1966
An kolera sarong nakakaulakit na helang asin pwedeng ikagadan. Ini impeksyon sa bitukang sadit dara kan bakteryang Vibrio cholerae. an mga sintomas kaini pwedeng garo mayo sana, pwedeng maluya sana o talagang makuri. An klasikong sintomas kaini iyo an pag'aariya (sobrang pagbugris) nin pirang aldaw. Pagsusuka asin paghihigot kan masel pwede man mangyari. An pag'aariya pwedeng sobrang makuri na sa laog nin pirang oras sana magresulta sa grabeng dehydration asin bakong balanseng electrolyte. Ini maresulta sa sinasabing lubog na mata, panlilipot kublit, pagkawara nin logyat kan kublit o paghihignit kan kublit, asin pagkurubot kan mga  kamot asin mga bitis. Gibo kan Dehydration an kublit pwedeng mangitom o mangasul cyanosis. An sintomas nabutwa' pakalihis nin duwang oras abot limang aldaw nin pagkatambara sa pag'uulakit. An helang nakukua parati sa maating tubig na naiinom. Ngani mapondo an paglakop kan helang dapat pagsaraon an tubig asin i-agi sa pagpakala-kaga' bago ini inomon.

An kolera kinakawsa nin magkapirang bilang nin tipo kan Vibrio cholerae, na an ibang tipo naprodyusir nin makuring helang kumpara sa ibang klase. Ini nalakop parati huli sa maating tubig asin siring man sa maating pagkakan na nakontaminado orog na kan udo nin tawo na may dara kan sinasabing bakterya. An dai toltol na pakaluto kan mga may tibulakang sira (shellfish) pwede man gikanan kan helang. An tawo daa iyo mansana an paradara kan siring na bakterya]. An mga kawsa peligro para sa sinabing helang iyo an kabarali na diyan, daing toltol na sanitasyon, daing bastanteng malinig na tubig inomon, asin katiosan. An kolera nada-diagnose paagi kan paghiling kan udo o stool test. Igwang marikas na inaapod na dipstick test alagad ini dai masasarigan na gayo.
Mga likidong tomaron
Kun an komersyal na pinapabakal na mga  oral rehydration solution mahal na gayo o dipisil makua, tinimplang solusyon pwedeng gibohon ta ini an remedyo sa pangana na dehydration. Sarong resipe iyo an pagtimpla nin 1 litrong gina'gang tubig, 1/2 kutsaritang asin, 6 na kutsaritang asukar, asin ini salakan nin pigrunot na batag para sa potassium makukua igdi asin ngarig magsiram an namit.

Toltolan

Kategorya:Kolera
Kategorya:Diarrhea
Kategorya:Mga helang dara nin pagkakan
Kategorya:Gastrointestinal tract disorders
Kategorya:Intestinal infectious diseases
Kategorya:Tropical diseases
Kategorya:Mga epidemya
Kategorya:Mga pandemya
Kategorya:Sanitasyon
Kategorya:Mga helang dara nin tubig
Kategorya:Mga helang na masusumpo nin bakuna