Dama Nin Tataramon
{{Infobox kawat
| title         = ''Dama nin tataramon''
| subtitle      = 
| image_link    =[[Ladawan:Dama nin Tataramon at Komentarista Cafe 1.jpg|center|200px|Mantang kinakawat an Dama Nin Tataramon]]
| image_caption = Mantang kinakawat an Dama Nin Tataramon
| manufacturer  = 
| designer      =  Irvin Sto. Tomas asin Edna Campana
| publisher     =  
| date          = 
| genre         = [[Kawat nin kataga]] <br />[[Kawat nin tabla]]
| players       = 2–4
<!-- | ages          = 8+ -->
| setup_time    = 
| playing_time  = depende sa kun ano oras mauubos an mga pyesa asin magpalihis nin turno an gabos na parakawat
| random_chance = Medyum (letters drawn)
| skills        = [[Bokabularyo]], [[pagbabaybay]], [[anagram]]ming, [[Kawat nin estratihiya|estratihiya]], [[Matematika|pagbibilang]], [[Deception|bluffing]], [[probabilidad]]
| web           = 
| footnotes     = 
}}

An '''''Dama Nin Tataramon''''' sarong kawat nin tataramon na inspirasyon kan kawat na ''Scrabble'' sa [[tataramon na Bikol]].<ref>[http://www.cbsua.edu.ph/index.php/site/univpost/880 CBSUA Hosts ‘Pagkarahay’ Arts Camp and Festival 2018 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905080612/http://www.cbsua.edu.ph/index.php/site/univpost/880 |date=2019-09-05 }} http://www.cbsua.edu.ph (pighugot 2019-9-5)</ref><ref>Bert delos Martirez ''[http://www.bicolmail.com/2012/?p=27716 Calle Maduros]'' OCTOBER 6, 2016 - [[Bicol Mail]]</ref> 

Taon 2011 kan pinonan hamanon ninda [[Irvin Sto. Tomas]] asin Edna Campana an kawat sagkod na mabilog ini. Inot ining kinawat kan Agosto 20, 2014 sa taonan na ''[[Padurunongan (Canaman, Camarines Sur)|Padurunongan]]'' kan mga eskwela sa elementarya sa banwaan nin [[Canaman, Camarines Sur|Canaman]], [[Camarines Sur]]. Gigibohon man an ''1st Dama Nin Tataramon Open Invitational'' poon sa Nobyembre 5 - 30, 2016 sa [[Syudad nin Naga]] bilang aktibidad kan [[Parasurat Bikolnon]] sa pakikipagtabangan kan lokal na gobyerno kan Syudad nin Naga. Bukas an kompetisyon sa tulong kategorya: ''Open'', ''College'' asin ''High School''. 

==Dalagan kan kawat==
[[Ladawan:Pyesa sa Dama nin Tataramon.PNG|180px|thumb|too|Mga pyesa]]
Minapoon an kawat sa pamanohan kun sain maiinot an parakawat na igwang nabunot na pyesa na naiinot sa alpabetong Bikol. An lambang pyesa na nagamit sa tirang tataramon, asin an iba pang tataramon na nahaman huli kan tirang ini, iyo an mga bibilangon na mga puntos. Natatapos an kawat kun igwa na nin parakawat na nakaubos kan saiyang mga pyesa asin dai na nin natatadâ pang pyesa sa bunotan. Siring man, natatapos an kawat kun mayò na nin pyesa sa bunotan asin magpalihis nin turno an gabos na mga parakawat. <ref>''Pangkagabsan na Antabay kan Kawat'' sa ''DAMA NIN TATARAMON'' (Parasurat Bikolnon, 2016) ni  Irvin Sto. Tomas</ref> 

====Mga reperensya====
Gamit bilang reperensya sa ispeling an ''[[Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral]]'' (Parasurat Bikolnon, 2012) mantang sa bokabularyo iyo an ''Bikol-English Dictionary / Diksionariong Bikol-Ingles'' (2007) ni [[Malcolm Mintz|Malcolm Warren Mintz]] asin ''Daratangan na Olay'' (Other Option Promotions, 2012) ni [[Jerry Adrados|Jerry Escoto Adrados]].<ref>''An Kawat na Dama Nin Tataramon'' sa ''DAMA NIN TATARAMON'' (Parasurat Bikolnon, 2016) ni  Irvin Sto. Tomas</ref> 

==Dokumentasyon==
Siring kan Ahedres o Chess, an ''Dama Nin Tataramon'' naggagamit nin sistema sa pagguhit kan mga tira. An mga raya kinakaagan nin bilang 1-15, asin an mga balagbag A-R, arog kan yaon sa ibaba. An lambang kwadrado igwang lain na lugar, kun kaya an kwadrado na yaon sa pinakawalang gampi sa itaas iyo an A1 mantang an yaon sa tahaw iyo an I8.

{{DamaNinTataramon board <!--
 A B K D E G H I L M N NG O P R -->
| | | | | | | | | | | | | | | <!--  1 -->
| | | | | | | | | | | | | | | <!--  2 -->
| | | | | | | | | | | | | | | <!--  3 -->
| | | | | | | | | | | | | | | <!--  4 -->
| | | | | | | | | | | | | | | <!--  5 -->
| | | | | | | | | | | | | | | <!--  6 -->
| | | | |K| | | | | | | | | | <!--  7 -->
| | | |NG|A|r|A|N| | | | | | | <!--  8 -->
| | | | |N| | | | | | | | | | <!--  9 -->
| | | | |T| | | | | | | | | | <!-- 10 -->
| | | | |A| | | | | | | | | | <!-- 11 -->
| | | | | | | | | | | | | | | <!-- 12 -->
| | | | | | | | | | | | | | | <!-- 13 -->
| | | | | | | | | | | | | | | <!-- 14 -->
| | | | | | | | | | | | | | | <!-- 15 -->
}}

[[Ladawan:Damanintataramon padurunongan2015.jpg|300px|thumb|too|Padurunongan kan 2015]]
An mga tira ipigsusurat sa pormang "TATARAMON xy +iskor" kun sain an TATARAMON iyo an tirang tataramon, xy an lokasyon sa tabla kan inot na letra kan tirang tataramon asin an iskor iyo an puntos. Kun an tirang tataramon pahigda, an bilang kan raya maiinot sa letra kan balagbag, mantang kun an tirang tataramon pabalagbag an basa, an letra kan balagbag maiinot sa bilang kan raya. Gabos na letra (maliban sa blangko) are saradit an gamit na letra. Dangan, kun an sarong tataramon ginamit sa saro o dakol na letra, an mga letra na ginamit na ipiglalaog sa ( ). Halimbawa, ang inot na mga tirang tataramon siring ipinapahiling sa ibaba:

*ngaRan 8D +18
*k(a)nta E7 +12
 

==Pag-adal==
Pinag-adalan ninda Mark Louie S. Necerio, Nicol S. Alto asin Jeannette A. Asoro an kawat na ini bilang parte kan kursong Batsilyer kan Edukasyon Sekondarya sa Central Bicol State University of Agriculture kan 2018.<ref>Mark Louie S. Necerio, Nicol S. Alto, Jeannette A. Asoro. ''DAMA NIN TATARAOMN BILANG AKADEMIKONG LARO'' [[Central Bicol State University of Agriculture]]. April 2018. (undergraduate thesis)</ref>

==Toltolan==
{{reflist}}

==Hihilngan==
*[[Irvin Sto. Tomas|Sto. Tomas, Irvin P.]] ''DAMA NIN TATARAMON'' ([[Parasurat Bikolnon]], 2016) [[Syudad nin Naga]]

==Panluwas na Takod==
*[https://www.facebook.com/damanintataramon Dama nin Tataramon] Pahina sa [[Facebook]]

{{poon}}
An Dama Nin Tataramon sarong kawat nin tataramon na inspirasyon kan kawat na Scrabble sa tataramon na Bikol.CBSUA Hosts ‘Pagkarahay’ Arts Camp and Festival 2018   http://www.cbsua.edu.ph (pighugot 2019-9-5)Bert delos Martirez Calle Maduros OCTOBER 6, 2016 - Bicol Mail 

Taon 2011 kan pinonan hamanon ninda Irvin Sto. Tomas asin Edna Campana an kawat sagkod na mabilog ini. Inot ining kinawat kan Agosto 20, 2014 sa taonan na Padurunongan kan mga eskwela sa elementarya sa banwaan nin Canaman, Camarines Sur. Gigibohon man an 1st Dama Nin Tataramon Open Invitational poon sa Nobyembre 5 - 30, 2016 sa Syudad nin Naga bilang aktibidad kan Parasurat Bikolnon sa pakikipagtabangan kan lokal na gobyerno kan Syudad nin Naga. Bukas an kompetisyon sa tulong kategorya: Open, College asin High School. 

Dalagan kan kawat
180px|thumb|too|Mga pyesa
Minapoon an kawat sa pamanohan kun sain maiinot an parakawat na igwang nabunot na pyesa na naiinot sa alpabetong Bikol. An lambang pyesa na nagamit sa tirang tataramon, asin an iba pang tataramon na nahaman huli kan tirang ini, iyo an mga bibilangon na mga puntos. Natatapos an kawat kun igwa na nin parakawat na nakaubos kan saiyang mga pyesa asin dai na nin natatadâ pang pyesa sa bunotan. Siring man, natatapos an kawat kun mayò na nin pyesa sa bunotan asin magpalihis nin turno an gabos na mga parakawat. Pangkagabsan na Antabay kan Kawat sa DAMA NIN TATARAMON (Parasurat Bikolnon, 2016) ni  Irvin Sto. Tomas 

Mga reperensya
Gamit bilang reperensya sa ispeling an Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral (Parasurat Bikolnon, 2012) mantang sa bokabularyo iyo an Bikol-English Dictionary / Diksionariong Bikol-Ingles (2007) ni Malcolm Warren Mintz asin Daratangan na Olay (Other Option Promotions, 2012) ni Jerry Escoto Adrados.An Kawat na Dama Nin Tataramon sa DAMA NIN TATARAMON (Parasurat Bikolnon, 2016) ni  Irvin Sto. Tomas 

Dokumentasyon
Siring kan Ahedres o Chess, an Dama Nin Tataramon naggagamit nin sistema sa pagguhit kan mga tira. An mga raya kinakaagan nin bilang 1-15, asin an mga balagbag A-R, arog kan yaon sa ibaba. An lambang kwadrado igwang lain na lugar, kun kaya an kwadrado na yaon sa pinakawalang gampi sa itaas iyo an A1 mantang an yaon sa tahaw iyo an I8.

300px|thumb|too|Padurunongan kan 2015
An mga tira ipigsusurat sa pormang "TATARAMON xy +iskor" kun sain an TATARAMON iyo an tirang tataramon, xy an lokasyon sa tabla kan inot na letra kan tirang tataramon asin an iskor iyo an puntos. Kun an tirang tataramon pahigda, an bilang kan raya maiinot sa letra kan balagbag, mantang kun an tirang tataramon pabalagbag an basa, an letra kan balagbag maiinot sa bilang kan raya. Gabos na letra (maliban sa blangko) are saradit an gamit na letra. Dangan, kun an sarong tataramon ginamit sa saro o dakol na letra, an mga letra na ginamit na ipiglalaog sa ( ). Halimbawa, ang inot na mga tirang tataramon siring ipinapahiling sa ibaba:

ngaRan 8D +18
k(a)nta E7 +12
 

Pag-adal
Pinag-adalan ninda Mark Louie S. Necerio, Nicol S. Alto asin Jeannette A. Asoro an kawat na ini bilang parte kan kursong Batsilyer kan Edukasyon Sekondarya sa Central Bicol State University of Agriculture kan 2018.Mark Louie S. Necerio, Nicol S. Alto, Jeannette A. Asoro. DAMA NIN TATARAOMN BILANG AKADEMIKONG LARO Central Bicol State University of Agriculture. April 2018. (undergraduate thesis)

Toltolan

Hihilngan
Sto. Tomas, Irvin P. DAMA NIN TATARAMON (Parasurat Bikolnon, 2016) Syudad nin Naga

Panluwas na Takod
Dama nin Tataramon Pahina sa Facebook