Okhrana
{{Infobox Government agency
| agency_name = Okhrana<br/>Gwardyang Departamento<br/><small>Departamento para sa Pagprotehir kan Seguridad Publiko asin Kahusayan</small>
| nativename = {{lang|ru|Охрана}}<br/>{{lang|ru|Охранное отделение}}<br/>{{lang|ru|Отделение по охранению общественной безопасности и порядка}}
| nativename_a = 
| nativename_r = 
| logo = Emblem of the Ministry of the Interior of the Russian Empire.svg 
| logo_width = 
| logo_caption = 
| seal = 
| seal_width = 
| seal_caption = 
| picture = File:Okhranka group photo.jpg
| picture_width = 300px
| picture_caption = Grupo nin Okhrana na paretrato sa [[St. Petersburg]], [[Imperyong Ruso]] kan 1905
| formed = {{Start date and age|1881}}<ref name=AQA>{{cite book|last1= Corrin|first1= Chris|last2= Feihn|first2= Terry|title= AQA A-level History Tsarist and Communist Russia: 1855–1964|date= 31 July 2015|publisher= Hachette UK; Hodder Education; Dynamic Learning|isbn= 9781471837807|page= 44|url= https://books.google.com/books?id=YjTrCQAAQBAJ&pg=PT90|access-date= 8 November 2015|quote= In 1881 a new secret police – the ''Okhrana'' – was established.}}</ref>
| preceding1 = 
| preceding2 = 
| dissolved = {{End date and age|1917}}
| superseding = [[Petrograd Military Revolutionary Committee|PVRK]]
| jurisdiction = {{flag| Imperyong Ruso}}
| headquarters = [[Petrograd]]
| latd = 
| longd = 
| region_code = 
| employees = 
| budget = 
| chief1_name = 
| chief1_position = 
| chief2_name = 
| chief2_position = 
| chief3_name = 
| chief3_position = 
| chief4_name = 
| chief4_position = 
| chief5_name = 
| chief5_position = 
| chief6_name = 
| chief6_position = 
| chief7_name = 
| chief7_position = 
| chief8_name = 
| chief8_position = 
| chief9_name = 
| chief9_position = 
| parent_department = 
| keydocument1 = 
| website = 
| footnotes = 
}}

An '''Departamento para sa Pagprotehir kan Seguridad Publiko asin Kahusayan''' ({{lang-ru|Отделение по охранению общественной безопасности и порядка}}), inaapod parati '''Guwardyang Departamento''' ({{lang-rus|Охранное отделение|tr= okhrannoye otdelenie}}) asin linilipot sa modernong Ingles na mga kasuratan '''Okhrana''' ({{lang-rus |Охрана|p=ɐˈxranə|a=Ru-охрана.ogg|t= the guard}}) sarong [[sekretong pulis| sekretong-pulis]] na pwersa kan [[Imperyong Ruso]] asin parte kan [[Departamento nin Pulis nin Rusya|departamento nin pulis]] kan  [[Ministriya nin Internal na Kasibotan kan Imperyong Ruso| Ministriya nin  Internal na Kasibotan]] (MIK) kan kahurihan nin Ika-19 asin kaamayi nin ika-20ng siglo, na ini may tabang hale sa [[Special Corps of Gendarmes]].

==Pagta'naw sa kabilogan==
Pigtugdas sa paglaban sa terorismo politikal asin mga [[Makawalang politika| makawala]]ng mga [[rebolusyunaryo]]ng aktibidad,<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9056920/Okhranka#275729.hook Okhrana] ''Britannica Online''</ref> an Okhrana nagmamantenir nin mga opisina sa kahiwasan kan Imperyong Ruso, patin mga sangang opisina sa mga nasyon sa luwas.  Ini nagtuturohok sa pagmonitor kan mga aktibidad kan mga Rusong rebolusyunaryong yaon sa luwas kan Rusya, siring kan sa [[Paris]], kun saen an Okhrana'ng ahente na si [[Pyotr Rachkovsky]] (1853–1910) nakabase (1884–1902) bago siya nagbalik serbisyo sa Saint Petersburg (1905–1906).

An Okhrana ginagamit manlaenlaen na metodo, arog kan [[rirong na operasyon]], [[mga nakatagong mga ahente]], asin [[Wikt:perlustration| "perlustration"]]—an pagbasa nin mga pribadong korespondensya. An Panluwas na Ahensya kan Okhrana nagsususog man kan mga rebolusyunaryong mga aktibidad.<ref>
{{cite book
 | last1 = Fischer
 | first1 = Ben B.
 | year = 1997
 | title = Okhrana: The Paris Operations of the Russian Imperial Police
 | url = https://books.google.com/books?id=szO2W7zF69kC
 | publisher = DIANE Publishing
 | publication-date = 1999
 | page = 6
 | isbn = 9780788183287
 | access-date = 10 May 2019
 | quote = The opening in 1883 of the Okhrana's Foreign Bureau, centred in Paris, was prompted by the shift of Russian revolutionary activity from the Russian Empire to Western and Central Europe.
}}
</ref>
An Okhrana nagin sonadong gayo huli kan saiyang [[agent provocateur| mga ahenteng provocateur]], arog ninda [[Jacob Zhitomirsky]] (namundag 1880, sarong lataw na [[Bolshevik]] asin kaugos na amigo ni [[Vladimir Lenin]]), [[Yevno Azef]] (1869–1918), [[Roman Malinovsky]] (1876–1918) asin [[Dmitry Bogrov]] (1887–1911).

An Okhrana nagngata na ikompromiso an  [[labour movement]] paagi nin pagkaag nin mga [[trade union]] na kapot mansana kan pulis, praktis na inapod [[Sergei Zubatov | ''zubatovshchina'']]. an mga Komunista pigsala' an Okhrana kan [[Madugong Domingo 1905 |Madugong Dominggong Insidente nin Enero 1905]],{{cn|date= May 2019}} kun saen an mga tropang Tsarista <ref>{{cite book | title= Black Night White Snow | author= Salisbury, Harrison E. | publisher= Da Capo Press | year= 1981 | isbn= 0-306-80154-X | pages= 122–123}}</ref> nanggadan nin ginatos katawong dai armadong mga nagpoprotesta na nagmamartsa sa sarong demonstrasyon organisado ni [[Father Gapon]]. <ref>Evans, Charles T. Father Gapon</ref>{{qn|date=October 2020}}) asin may partisipasyon si [[Pinhas Rutenberg |Pyotr Rutenberg]].

Kadakul na mga historyador arog ki [[Mga Aleman|Aleman]] na historyador na si [[Konrad Heiden]]<ref name=Freund2000>[https://reason.com/archives/2000/02/01/forging-protocols "Forging Protocols"] by Charles Paul Freund. ''Reason Magazine'', February 2000</ref> asin an [[Mga Ruso|Ruso]]ng historyador na si Mikhail Lepekhine<ref>{{cite news |last1 =Bishop |first1= Patrick |title= 'Protocols of Zion' forger named |url= https://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=/archive/1999/11/19/wzion19.html |access-date= 8 November 2015 |work= [[The Daily Telegraph]] |issue= 1638 |date= 19 November 1999 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080528005157/http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1999%2F11%2F19%2Fwzion19.html |archive-date= 28 May 2008 |url-status= dead |location= [[Paris]] |quote= Research by a leading Russian historian, Mikhail Lepekhine, in recently opened archives has found the forgery to be the work of [[Mathieu Golovinski]], opportunistic [[wikt:scion|scion]] of an aristocratic but rebellious family who drifted into a life of [[espionage]] and [[propaganda]] work.}}</ref> nagsasabi na si [[Matvei Golovinski]], parasurat asin ahente kan Okhrana, nagpeke mansana kan enot na edisyon kan ''[[The Protocols of the Elders of Zion]]'' (1903). An organisasyon nag'imbento nin dokumentasyon konektado sa [[Historya nin antisemitismo |antisemitiko]]ng  [[Menahem Mendel Beilis|bista ni Beilis]] nin 1913.

Mga suspetsadong nasikop ipinapasa kan Okhrana sa [[sistema hudikatura nin Imperyong Ruso]].

An Okhrana dai man nagresibi nin sobra 10% kan badyet nin pulis; an kaheras kaini naglobo lang sa limang bilyon [[rubles]] kn 1914.<ref>
{{cite book
 | last1 = Lauchlan
 | first1 = Iain
 | chapter = The Okhrana: security policing in late imperial Russia
 | editor1-last = McKean
 | editor1-first = Robert B.
 | editor2-last = Thatcher
 | editor2-first = Ian D.
 | title = Late Imperial Russia: Problems and Prospects
 | url = https://books.google.com/books?id=g7s8kE1aObAC
 | series = Manchester University Press Series
 | date = 3 September 2005
 | location = Manchester
 | publisher = Manchester University Press
 | publication-date = 2005
 | page = 50
 | isbn = 9780719067877
 | access-date = 10 May 2019
 | quote = The entire Okhrana budget usually accounted for less than 10 per cent of the total expenditure on police, reaching a peak of around five million rubles in 1914 [...].
}}
</ref>
===Paggamit torture===
Maski may mga reporma na<ref>
an Rusya pigbawal an paggamit torture kan 1774: [https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%9F%D1%8B%D1%82%D0%BA%D0%B0 8 ноября 1774 г. последовало секретное Высочайшее повеление о том, чтобы присутственные места ни под каким видом не допускали при допросах телесных истязаний «для познания о действиях истины».]
</ref>
kaamayi nin ika-19ng siglo, an praktis nin [[torture]] dai man talaga pigwara'.<ref name="PT13">{{cite book
|author= Malcolm D. Evans, Rod Morgan
|title= Preventing Torture
|url= https://archive.org/details/preventingtortur0000evan
|url-access= registration
|publisher= Oxford University Press
|year= 1999
|page= [https://archive.org/details/preventingtortur0000evan/page/13 13]
|isbn= 0-19-826257-4
}}</ref> Posiblemente, an pagtugdas kan Okhrana logod nagbunga kan paggrabe nin pag'usar nin torture,<ref>{{Cite web |url=http://www.hrsolidarity.net/mainfile.php/2002vol12no04/2228/ |title=Patterns of Torture |access-date=2008-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114024536/http://www.hrsolidarity.net/mainfile.php/2002vol12no04/2228/ |archive-date=2009-01-14 |url-status=dead | quote = After 1881, the Russian czar Alexander III created a secret police, the Okhrana, to fight terrorism, and the use of torture increased even more. }}</ref> huli ta an Okhrana naggamit mga metodo arog kan [[basang sanang pag'aresto asin pagdetenir|aresto arbitraryo]], detensyon asin torture sa pagpirit  makakua nin impormasyon.<ref>[http://www.hsc.csu.edu.au/modern_history/national_studies/russia/russia_concept/page101.htm Russia and the Soviet Union 1917–1941: Glossary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080803114257/http://hsc.csu.edu.au/modern_history/national_studies/russia/russia_concept/page101.htm|date=2008-08-03}} ''[[Charles Sturt University]]''</ref> Mga paghingako nagdadanay na an Okhrana igwang mga pig'ooperar na mga [[torture chamber]]  sa [[Warsaw]], [[Riga]], [[Odessa]] asin sa mayoriya nin mga sentrong urban.<ref name="Marxist">
[http://www.marxists.org/archive/serge/1926/repression/ch1b.htm The Russian Okhrana] ''[[Marxists.org]]'' - Section XVIII: "The cost of an execution" - "After 1905, the Okhrana had torture chambers in Warsaw, Riga, Odessa and apparently in most of the great urban centres."
</ref>

==Toltolan==

{{reflist}}{{Poon}}
[[Kategorya:Mga establisyemento sa Imperyong Ruso]]
[[Kategorya:Sekretong Pulis]]
[[Kategorya:Mga Sanga kan Serbisyong sekreto kan Imperyong Ruso]]
An Departamento para sa Pagprotehir kan Seguridad Publiko asin Kahusayan (), inaapod parati Guwardyang Departamento () asin linilipot sa modernong Ingles na mga kasuratan Okhrana () sarong  sekretong-pulis na pwersa kan Imperyong Ruso asin parte kan departamento nin pulis kan   Ministriya nin  Internal na Kasibotan (MIK) kan kahurihan nin Ika-19 asin kaamayi nin ika-20ng siglo, na ini may tabang hale sa Special Corps of Gendarmes.

Pagta'naw sa kabilogan
Pigtugdas sa paglaban sa terorismo politikal asin mga  makawalang mga rebolusyunaryong aktibidad,Okhrana Britannica Online an Okhrana nagmamantenir nin mga opisina sa kahiwasan kan Imperyong Ruso, patin mga sangang opisina sa mga nasyon sa luwas.  Ini nagtuturohok sa pagmonitor kan mga aktibidad kan mga Rusong rebolusyunaryong yaon sa luwas kan Rusya, siring kan sa Paris, kun saen an Okhrana'ng ahente na si Pyotr Rachkovsky (1853–1910) nakabase (1884–1902) bago siya nagbalik serbisyo sa Saint Petersburg (1905–1906).

An Okhrana ginagamit manlaenlaen na metodo, arog kan rirong na operasyon, mga nakatagong mga ahente, asin  "perlustration"—an pagbasa nin mga pribadong korespondensya. An Panluwas na Ahensya kan Okhrana nagsususog man kan mga rebolusyunaryong mga aktibidad.
An Okhrana nagin sonadong gayo huli kan saiyang  mga ahenteng provocateur, arog ninda Jacob Zhitomirsky (namundag 1880, sarong lataw na Bolshevik asin kaugos na amigo ni Vladimir Lenin), Yevno Azef (1869–1918), Roman Malinovsky (1876–1918) asin Dmitry Bogrov (1887–1911).

An Okhrana nagngata na ikompromiso an  labour movement paagi nin pagkaag nin mga trade union na kapot mansana kan pulis, praktis na inapod  zubatovshchina. an mga Komunista pigsala' an Okhrana kan Madugong Dominggong Insidente nin Enero 1905, kun saen an mga tropang Tsarista  nanggadan nin ginatos katawong dai armadong mga nagpoprotesta na nagmamartsa sa sarong demonstrasyon organisado ni Father Gapon. Evans, Charles T. Father Gapon) asin may partisipasyon si Pyotr Rutenberg.

Kadakul na mga historyador arog ki Aleman na historyador na si Konrad Heiden"Forging Protocols" by Charles Paul Freund. Reason Magazine, February 2000 asin an Rusong historyador na si Mikhail Lepekhine nagsasabi na si Matvei Golovinski, parasurat asin ahente kan Okhrana, nagpeke mansana kan enot na edisyon kan The Protocols of the Elders of Zion (1903). An organisasyon nag'imbento nin dokumentasyon konektado sa antisemitikong  bista ni Beilis nin 1913.

Mga suspetsadong nasikop ipinapasa kan Okhrana sa sistema hudikatura nin Imperyong Ruso.

An Okhrana dai man nagresibi nin sobra 10% kan badyet nin pulis; an kaheras kaini naglobo lang sa limang bilyon rubles kn 1914.
Paggamit torture
Maski may mga reporma naan Rusya pigbawal an paggamit torture kan 1774: 8 ноября 1774 г. последовало секретное Высочайшее повеление о том, чтобы присутственные места ни под каким видом не допускали при допросах телесных истязаний «для познания о действиях истины».
kaamayi nin ika-19ng siglo, an praktis nin torture dai man talaga pigwara'. Posiblemente, an pagtugdas kan Okhrana logod nagbunga kan paggrabe nin pag'usar nin torture, huli ta an Okhrana naggamit mga metodo arog kan aresto arbitraryo, detensyon asin torture sa pagpirit  makakua nin impormasyon.Russia and the Soviet Union 1917–1941: Glossary  Charles Sturt University Mga paghingako nagdadanay na an Okhrana igwang mga pig'ooperar na mga torture chamber  sa Warsaw, Riga, Odessa asin sa mayoriya nin mga sentrong urban.The Russian Okhrana Marxists.org - Section XVIII: "The cost of an execution" - "After 1905, the Okhrana had torture chambers in Warsaw, Riga, Odessa and apparently in most of the great urban centres."

Toltolan

Kategorya:Mga establisyemento sa Imperyong Ruso
Kategorya:Sekretong Pulis
Kategorya:Mga Sanga kan Serbisyong sekreto kan Imperyong Ruso