Asidong amino
[[Ladawan:Amino_Acid_Structure.png|thumb|300x300px|An istraktura kan alpha na asidong amino sa bakong iyonisang porma]]
An mga '''asidong amino''' ([[Ingles]]: ''amino acid'') iyo mga [[organikong kompuwesto]] na igwang amino (–NH<sub>2</sub>) asin carboxyl (–COOH) na minagang grupo, kabali an gilid na kadenang (grupong R) ispesipiko sa kada asidong amino.<ref>Nelson DL, Cox MM (2005). ''Principles of Biochemistry'' (4th ed.). New York: W. H. Freeman. ISBN <bdi>0-7167-4339-6</bdi>.</ref><ref>{{Cite encyclopedia|title=amino acid|date=2015|encyclopedia=Cambridge Dictionaries Online|publisher=Cambridge University Press|url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/british/amino-acid|access-date=3 July 2015}}</ref> An mga susing [[elemento]] kan sarong asidong amino iyo an [[karbon]] (C), [[hidroheno]] (H), [[oksiheno]] (H), asin [[nitroheno]] (N), alagad an ibang elemento iyo mahihiling sa gilid na kadena kan mga pirang asidong amino. 

Harus 500 kan mga natural na asidong amino an bistado na kan 1983 (alagad 20 sana an yaon sa henetikong kodigo) sagkod pwedeng maklasipika sa nagkapirang mga paagi.<ref>{{cite journal|title=New Naturally Occurring Amino Acids|vauthors=Wagner I, Musso H|doi=10.1002/anie.198308161|journal=Angewandte Chemie International Edition in English|volume=22|issue=11|pages=816–828|date=November 1983}}</ref> Pwede sinda maklasipika segun sa panlaog na istraktural na [[minagang grupo]] na lokasyon bilang alpha- <span style="white-space: nowrap">(α-)</span>, beta- <span style="white-space: nowrap">(β-)</span>, gamma- <span style="white-space: nowrap">(γ-)</span> o delta- <span style="white-space: nowrap">(δ-)</span> na asidong amino; an ibang kategorya iyo relatibo sa polaridad, lebel nin pH, asin klase kan gilid na kadenang grupo (alipatiko, asikliko, aromatiko, na igwang hydroxyl o [[asupre]], asin iba pa). Sa porma kan [[protina]], an tada kan asidong amino an minaporma sa ikaduwang pinakadakulang komposisyon ([[tubig]] an pinakadakula) kan masel nin tawo asin iba pang tisyu.<ref>{{cite book|title=Human nutrition in the developing world|last=Latham|first=Michael C.|publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations|year=1997|series=Food and Nutrition Series – No. 29|location=Rome|chapter=Chapter 8. Body composition, the functions of food, metabolism and energy|chapter-url=http://www.fao.org/docrep/W0073E/w0073e04.htm#P1625_217364}}</ref> Lagpas sa saindang ganap bilang tada sa protina, an mga asidong amino iyo nagpapartisipar sa nagkapirang mga proseso arug kan transportasyong neurotransmitter asin biyosintesis.

Sa [[biyokimika]], an mga asidong amino na igwang aminong grupo na nakatakod sa (alpha-) karbong atomo sunod sa carboxyl grupo iyo may partikular na importansya. Bistado sinda bilang '''2-''', '''alpha-''', o '''α-asidong amino''' (harus henerikong pormula na H<sub>2</sub>NCHRCOOH, kun sain an R iyo sarong organikong substituente na bisto bilang sarong "gilid na kadena");<ref>{{Cite web|title=An introduction to amino acids|url=http://www.chemguide.co.uk/organicprops/aminoacids/background.html|website=chemguide|access-date=4 July 2015|date=August 2007|last=Clark|first=Jim}}</ref> kun sain harus ginagamit an terminong "amino acid" para sa mga ini. Kabali sainda an 22 na protinohenikong ("naghahaman-protina") asidong amino,<ref>{{cite encyclopedia|year=2008|title=Amino acids|encyclopedia=Peptides from A to Z: A Concise Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=doe9NwgJTAsC&pg=PA20|publisher=Wiley-VCH|location=Germany|isbn=9783527621170|via=Google Books|page=20|last1=Jakubke|first1=Hans-Dieter|last2=Sewald|first2=Norbert}}</ref><ref>{{cite book|title=Unnatural Amino Acids: Methods and Protocols|publisher=Humana Press|year=2012|isbn=978-1-61779-331-8|editor1-last=Pollegioni|editor1-first=Loredano|series=Methods in Molecular Biology|volume=794|page=v|doi=10.1007/978-1-61779-331-8|oclc=756512314|editor2-last=Servi|editor2-first=Stefano}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Hertweck C|title=Biosynthesis and Charging of Pyrrolysine, the 22nd Genetically Encoded Amino Acid|journal=Angewandte Chemie International Edition|volume=50|issue=41|pages=9540–9541|date=October 2011|pmid=21796749|doi=10.1002/anie.201103769}}
</ref> na iyo nagsasalak sa mga peptidong kadena ("polypeptides") ngarig makaporma nin manlainlain na [[protina]].<ref name="NIGMS">{{cite web|url=http://publications.nigms.nih.gov/structlife/chapter1.html|title=Chapter 1: Proteins are the Body's Worker Molecules|publisher=National Institute of General Medical Sciences|access-date=20 May 2008|date=27 October 2011|website=The Structures of Life|archive-date=7 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140607084902/http://publications.nigms.nih.gov/structlife/chapter1.html|dead-url=yes}}</ref> An mga ini iyo gabos <small>L</small>-stereoisomers ("walahang" mga isomero), alagad an pirang mga <small>D</small>-asidong amino ("toohan") iyo nagyayari sa mga ''bacterial envelopes'', arug kan neuromodulator (<small>D</small>-serine), sagkod sa ibang mga antibiyotiko.<ref>{{cite book|title=Biochemical Pathways: An Atlas of Biochemistry and Molecular Biology|publisher=Wiley-Blackwell|year=2012|isbn=978-0-470-14684-2|editor-last=Michal|editor-first=Gerhard|edition=2nd|location=Oxford|page=5|editor-last2=Schomburg|editor-first2=Dietmar}}</ref>

== Panluwas na takod ==
* {{Commons-inline|Amino acid}}

== Toltolan ==
{{reflist|2}}
{{agham-stub}}
[[Kategorya:Biyokimika]]
An mga asidong amino (Ingles: amino acid) iyo mga organikong kompuwesto na igwang amino (–NH2) asin carboxyl (–COOH) na minagang grupo, kabali an gilid na kadenang (grupong R) ispesipiko sa kada asidong amino.Nelson DL, Cox MM (2005). Principles of Biochemistry (4th ed.). New York: W. H. Freeman. ISBN 0-7167-4339-6. An mga susing elemento kan sarong asidong amino iyo an karbon (C), hidroheno (H), oksiheno (H), asin nitroheno (N), alagad an ibang elemento iyo mahihiling sa gilid na kadena kan mga pirang asidong amino. 

Harus 500 kan mga natural na asidong amino an bistado na kan 1983 (alagad 20 sana an yaon sa henetikong kodigo) sagkod pwedeng maklasipika sa nagkapirang mga paagi. Pwede sinda maklasipika segun sa panlaog na istraktural na minagang grupo na lokasyon bilang alpha- (α-), beta- (β-), gamma- (γ-) o delta- (δ-) na asidong amino; an ibang kategorya iyo relatibo sa polaridad, lebel nin pH, asin klase kan gilid na kadenang grupo (alipatiko, asikliko, aromatiko, na igwang hydroxyl o asupre, asin iba pa). Sa porma kan protina, an tada kan asidong amino an minaporma sa ikaduwang pinakadakulang komposisyon (tubig an pinakadakula) kan masel nin tawo asin iba pang tisyu. Lagpas sa saindang ganap bilang tada sa protina, an mga asidong amino iyo nagpapartisipar sa nagkapirang mga proseso arug kan transportasyong neurotransmitter asin biyosintesis.

Sa biyokimika, an mga asidong amino na igwang aminong grupo na nakatakod sa (alpha-) karbong atomo sunod sa carboxyl grupo iyo may partikular na importansya. Bistado sinda bilang 2-, alpha-, o α-asidong amino (harus henerikong pormula na H2NCHRCOOH, kun sain an R iyo sarong organikong substituente na bisto bilang sarong "gilid na kadena"); kun sain harus ginagamit an terminong "amino acid" para sa mga ini. Kabali sainda an 22 na protinohenikong ("naghahaman-protina") asidong amino, na iyo nagsasalak sa mga peptidong kadena ("polypeptides") ngarig makaporma nin manlainlain na protina. An mga ini iyo gabos L-stereoisomers ("walahang" mga isomero), alagad an pirang mga D-asidong amino ("toohan") iyo nagyayari sa mga bacterial envelopes, arug kan neuromodulator (D-serine), sagkod sa ibang mga antibiyotiko.

 Panluwas na takod 
 

 Toltolan 

Kategorya:Biyokimika