Intramuros
{{Infobox settlement|name=Intramuros|population_footnotes=<ref name="Population">{{cite web |url=https://www.psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/2015%20population%20counts%20Summary_0.xlsx |title=Highlights of the Philippine Population 2015 Census of Population |publisher=Philippine Statistics Authority |access-date=July 11, 2017 |archive-date=October 10, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010144532/https://www.psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/2015%20population%20counts%20Summary_0.xlsx |dead-url=yes }}</ref>|leader_title=Pamayuhan kan Intramuros|leader_name=Guiller Asido|area_total_km2=0.67|area_total_sq_mi=|population_as_of=2015|population_total=5935|population_density_km2=auto|timezone1=Philippine Standard Time|established_date={{start date|1571|Hunyo|12}}|utc_offset1=+08:00|timezone1_DST=|utc_offset1_DST=|postal_code_type=Zip codes|postal_code={{#property:P281}}|area_code_type=Area codes|area_code={{#property:P473}}|website={{URL|http://intramuros.gov.ph/}}|founder=[[Miguel López de Legazpi]]|established_title=Settled|nickname=Gurang na Manila; An Nalalanoban na Syudad|motto=''Insigne y siempre leal''<br />Distinguished and ever loyal|image_skyline={{Photomontage
| photo1a = Manila, Manila Cathedral, Philippines.jpg
| photo1b = Pamantasan_ng_Lungsod_ng_Maynila.jpg
| photo2a = FvfIntramuros2720 27.JPG
| photo2b = 02407jfManila Intramuros Streets Buildings Churches Landmarksfvf 08.jpg
| photo3a = Entrance_of_Fort_Santiago,_Intramuros,_Manila_-_panoramio.jpg
| photo3b = Manila, Intramuros Gardens 3, Philippines.jpg
| size = 280
| spacing = 1
| color = transparent
| border = 0
}}|image_caption=Patuo: Katedral kan Manila, Baluarte de San Diego, Plaza San Luís Complex, Palacio del Gobernador, Fort Santiago, Simbahan ni San Agustin|image_seal=Logo of the Intramuros Administration.svg|seal_size=250px|seal_link=Intramuros Administration|seal_type=Tatak kan Pamayuhan nin Intramuros|image_map=|map_caption=|pushpin_map=Metro Manila#Luzon#Philippines|subdivision_name3=Ikalimang distrito kan Manila|coordinates={{coord|14.59147|120.97356|format=dms|dim:30_region:PH_type:landmark|display=inline,title}}|subdivision_type=Nasyun|subdivision_name=[[Filipinas]]|subdivision_type1=Rehiyon|subdivision_name1=Metro Manila|subdivision_type2=Syudad|subdivision_name2=[[Manila]]|subdivision_type3=Kongresyunal na Distrito|footnotes=}}

An '''Intramuros''' ([[Latin]]: "sa laog kan lanob"), iyo an historikong nakapalaog sa mga lanob na syudad sagkod an pinakagurang na distrito kan [[Manila]], an kapitolyo kan [[Filipinas]]. May hiwas ining 67 ektarya asin an namamayo digdi iyo an Pamayuhan kan Intramuros (IA), na namokna sa paagi nin ''Presidential Decree No.'' 1616, na napirmahan kaidtong 1979.<ref>{{cite web|url=http://www.officialgazette.gov.ph/1979/04/10/presidential-decree-no-1616-s-1979/|title=Presidential Decree No. 1616, s. 1979|date=|website=|publisher=[[Official Gazette of the Republic of the Philippines]]|access-date=July 12, 2017|archive-date=November 14, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114202749/http://www.officialgazette.gov.ph/1979/04/10/presidential-decree-no-1616-s-1979/|dead-url=yes}}</ref> An katuyuhan kan IA iyo pauswagon, atamanon, pamayuhan, asin itugdok utro an mga edipisyo asin istraktura, pati na an mga kuta kan Intramuros.

An Intramuros iyo inaapod man na '''Nalalanoban na Syudad''' ([[Ingles]]: ''Walled City''), asin kaidtong panahon kan mga Kastila iyo pigbisto bilang an syudad kan Manila. An apud sa mga distrito sa luwas kan [[lanob]] iyo ''extramuros'', na may kahulugan na "sa luwas kan lanob".<ref name="AFS">{{cite book|url=http://books.google.com.ph/books?id=U5cqAAAAYAAJ&redir_esc=y|title=Journal of American Folklore, Volumes 17-18|last=|first=|publisher=American Folklore Society|year=1904|isbn=1248746058|location=[[United States]]|page=283|pages=|authorlink=|accessdate=2012-08-12}}</ref><ref>{{cite book|url=http://books.google.com.ph/books?id=9mlCAAAAIAAJ&pg=PA30&redir_esc=y|title=Manila, the Pearl of the Orient|last=O'Connell|first=Daniel|publisher=Manila Merchants' Association|year=1908|isbn=0217014798|location=|page=20|pages=|authorlink=|accessdate=2012-08-12}}</ref>

== Uusipon ==
{{stack|float=right|[[File:Baluarte de Dilao, Intramuros, Manila City.jpg|thumb|Baluarte de Dilao]]}}
Pigpunan kan gobyernong kolonyal kan Kastila an pagtugdok kan pader pangdepensa kaidtong huring mga parte kan ika-16 siglo tangarig protektahan an syudad gikan sa mga parasakop. An 0.67 km2 na nakapader na syudad iyo orihinal na mahihiling sa baybayon kan Manila, sur kan laogan kan Salog Pasig. An [[Fort Santiago]] an kinaag na parabantay kan syudad kun sain an kuta kaini iyo mahihiling sa bunganga kan salog. Huli sa reklamasyon kan daga na ginibo kaidtong amay na ika-20 siglo naatras an mga pader asin kuta kaini gikan sa baybayon.

Labing nadistroso an Intramuros huli sa pagbobomba sa labanan ngarig mabawi an syudad hale sa puwersang Hapon kaidtong [[Ikaduwang Gerang Pankinaban]]. Pigpunan liwat an pagpapatugdok kan mga pader kaidtong 1951 kun nuarin idineklara an Intramuros bilang Nasyunal na Historikong Monumento, kun saen isinasagibo pa man ini hasta sa ngunyan kan Pamayuhan kan Intramuros ''(Intramuros Administration, IA)''.

Sa pagheras na ''Saving Our Vanishing Heritage'' (Isalbar An Satuyang Nawawarang Mga Pamana) na niluwas kan ''Global Heritage Fund'' kaidtong 2010, nakalista an Intramuros sa saro sa mga 12 mga lugar sa bilog na kinaban na nanganganib magaba asin mawara,<ref>{{cite web|url=http://globalheritagefund.org/index.php/what_we_do/sites_on_the_verge/|title=Global Heritage in the Peril: Sites on the Verge|publisher=[[Global Heritage Fund]]|accessdate=August 25, 2012|archive-date=August 20, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120820022935/http://globalheritagefund.org/index.php/what_we_do/sites_on_the_verge/|dead-url=yes}}</ref> kun saen nasambit an dae marhay na pagpapadalagan asin paghihigot sa pag-uswag.<ref>{{cite news|title=Intramuros, Manila|first=Rose Beatrix C.|last=Angeles|url=http://globalnation.inquirer.net/mindfeeds/mindfeeds/view/20080709-147344/Intramuros-Manila|newspaper=''[[Philippine Daily Inquirer]]''|date=July 9, 2008|accessdate=August 25, 2012}}</ref>

== Mga Barangay ==

Binibilog an Intramuros nin limang barangay na may bilang 654, 655, 656, 657 asin 658. An limang barangay na ini iyo namamayo sana sa mga naka-istar huli ta mayo sinda nin kapangyarihang ehekutibo asin pambatas. An Pamayuhan kan Intramuros (IA) an namamayo sa distrito, kabale na an pagtatao nin mga permiso, pamamayo sa bulos nin trapiko, asin iba pa.

<center>
{| class="sortable wikitable"
|+ Mga Barangay kan Intramuros
! width="150" ! style="background:#CEE0F2" | Barangay 
! width="200" ! style="background:#CEE0F2" | Populasyon (2015)
|--align=center
| Barangay 654 || {{nts|1,137}}
|--align=center
| Barangay 655 || {{nts|1,671}}
|--align=center
| Barangay 656 || {{nts|369}}
|--align=center
| Barangay 657 || {{nts|677}}
|--align=center
| Barangay 658 || {{nts|2,081}}
|} </center>

== Hilingon man ==

* [[Binondo]]
* [[Manila]]
* [[Kahadean nin Tondo]]

== Panluwas na takod ==
* [http://intramuros.gov.ph/ Intramuros Administration] – Opisyal na websityo
* An [https://www.openstreetmap.org/relation/103707 Intramuros] sa OpenStreetMap

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{poon}}
An Intramuros (Latin: "sa laog kan lanob"), iyo an historikong nakapalaog sa mga lanob na syudad sagkod an pinakagurang na distrito kan Manila, an kapitolyo kan Filipinas. May hiwas ining 67 ektarya asin an namamayo digdi iyo an Pamayuhan kan Intramuros (IA), na namokna sa paagi nin Presidential Decree No. 1616, na napirmahan kaidtong 1979. An katuyuhan kan IA iyo pauswagon, atamanon, pamayuhan, asin itugdok utro an mga edipisyo asin istraktura, pati na an mga kuta kan Intramuros.

An Intramuros iyo inaapod man na Nalalanoban na Syudad (Ingles: Walled City), asin kaidtong panahon kan mga Kastila iyo pigbisto bilang an syudad kan Manila. An apud sa mga distrito sa luwas kan lanob iyo extramuros, na may kahulugan na "sa luwas kan lanob".

 Uusipon 

Pigpunan kan gobyernong kolonyal kan Kastila an pagtugdok kan pader pangdepensa kaidtong huring mga parte kan ika-16 siglo tangarig protektahan an syudad gikan sa mga parasakop. An 0.67 km2 na nakapader na syudad iyo orihinal na mahihiling sa baybayon kan Manila, sur kan laogan kan Salog Pasig. An Fort Santiago an kinaag na parabantay kan syudad kun sain an kuta kaini iyo mahihiling sa bunganga kan salog. Huli sa reklamasyon kan daga na ginibo kaidtong amay na ika-20 siglo naatras an mga pader asin kuta kaini gikan sa baybayon.

Labing nadistroso an Intramuros huli sa pagbobomba sa labanan ngarig mabawi an syudad hale sa puwersang Hapon kaidtong Ikaduwang Gerang Pankinaban. Pigpunan liwat an pagpapatugdok kan mga pader kaidtong 1951 kun nuarin idineklara an Intramuros bilang Nasyunal na Historikong Monumento, kun saen isinasagibo pa man ini hasta sa ngunyan kan Pamayuhan kan Intramuros (Intramuros Administration, IA).

Sa pagheras na Saving Our Vanishing Heritage (Isalbar An Satuyang Nawawarang Mga Pamana) na niluwas kan Global Heritage Fund kaidtong 2010, nakalista an Intramuros sa saro sa mga 12 mga lugar sa bilog na kinaban na nanganganib magaba asin mawara, kun saen nasambit an dae marhay na pagpapadalagan asin paghihigot sa pag-uswag.

 Mga Barangay 

Binibilog an Intramuros nin limang barangay na may bilang 654, 655, 656, 657 asin 658. An limang barangay na ini iyo namamayo sana sa mga naka-istar huli ta mayo sinda nin kapangyarihang ehekutibo asin pambatas. An Pamayuhan kan Intramuros (IA) an namamayo sa distrito, kabale na an pagtatao nin mga permiso, pamamayo sa bulos nin trapiko, asin iba pa.

+ Mga Barangay kan Intramuros Barangay  Populasyon (2015) Barangay 654   Barangay 655   Barangay 656   Barangay 657   Barangay 658   

 Hilingon man 

 Binondo
 Manila
 Kahadean nin Tondo

 Panluwas na takod 
 Intramuros Administration – Opisyal na websityo
 An Intramuros sa OpenStreetMap

 Toltolan