Apat na Nobleng Katotoohan
Sa [[Budismo]], an '''Apat na Nobleng Katotoohan''' (Sanskrit: catvāri āryasatyāni; Pali: cattāri ariyasaccāni; "An apat na Arya satya") iyo an "mga katotoohan kan mga Noble," mga katotoohan o mga realidad para sa "mga maninigo sa espiritwal." An mga katotoohan iyo an: 

* ''[[dukkha]]'' (literally "pagsakit"; digdi "unsatisfactoriness") iyo an innate karakteristiko nin eksistensya sa kinaban nin ''[[samsara]]'';<ref>{{harvnb|Anderson|2004|pp=295–297}}. Quote: "This, bhikkhus, is the noble truth that is suffering. Birth is suffering; old age is suffering; illness is suffering; death is suffering; sorrow and grief, physical and mental suffering, and disturbance are suffering. [...]  In short, all life is suffering, according to the Buddha’s first sermon."</ref>{{sfn|Keown|2013|pp=50–52}}
*''samudaya'' (ginikanan, pagsirang, kombersasyon; 'kawsa'): ''dukkha'' nagsirang o nagpapadagos kaiba an ''[[taṇhā]]'' ("craving, kamawotan o attachment, lit. "paha").<ref>{{harvnb|Anderson|2004|pp=295–297}}. Quote: "The second truth is samudaya (arising or origin). To end suffering, the four noble truths tell us, one needs to know how and why suffering arises. The second noble truth explains that suffering arises because of craving, desire, and attachment."</ref>{{sfn|Keown|2013|pp=53–55}} While ''taṇhā'' is traditionally interpreted in western languages as the 'cause' of ''dukkha'', ''tanha'' can also be seen as the factor tying us to ''dukkha'', or as a response to ''dukkha'', trying to escape it;{{sfn|Brazier|2001}}{{sfn|Batchelor|2012|pp=95–97}} 
*''[[nirodha]]'' (cessation, kataposan, confinement): an ''dukkha'' pwedeng taposon o iluom sa paagi kan renouncement o pagbutas sa ''taṇhā'';{{sfn|Buswell|Lopez|2014|page="nirodha"}}{{sfn|Anderson|2001|p=96}}<ref>{{harvnb|Anderson|2004|pp=295–297}}, Quote: "The third truth follows from the second: If the cause of suffering is desire and attachment to various things, then the way to end suffering is to eliminate craving, desire, and attachment. The third truth is called nirodha, which means “ending” or “cessation.” To stop suffering, one must stop desiring."</ref>{{sfn|Keown|2013|pp=56–58}}  the confinement of ''taṇhā'' releases the excessive bind of ''dukkha'';{{sfn|Brazier|2001}}{{sfn|Batchelor|2012|pp=95–97}}
*''[[Buddhist paths to awakening|magga]]'' (path, [[Noble Eightfold Path]]) iyo an dalan pasiring sa confinement kan ''tanha'' asin ''dukkha''.<ref>{{harvnb|Anderson|2004|pp=295–297}}, Quote: "This, bhikkhus, is the noble truth that is the way leading to the ending of suffering. This is the eightfold path of the noble ones: right view, right intention, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right concentration.[..] The Buddha taught the fourth truth, maarga (Pali, magga), the path that has eight parts, as the means to end suffering."</ref>{{sfn|Keown|2013|pp=58–60}}{{sfn|Norman|2003|pp=219, 222}}

An apat na katotoohan minalataw sa dakol na porma nin gramatikal sa suanoy na mga tekstong Budhista, asin tradisyonal na ipinamimidbid bilang an enot na katokdoan na itinao kan Budha. Mantang parateng inaapod an saro sa pinakamahalagang mga katokdoan sa Budhismo,  an mga iyan pareho may simbolikong pagpunsionar asin propositional. An mga katotoohan nagrerepresentar sa pagmata asin pagkatalingkas kan Budha, asin sa potensyal para sa saiyang mga parasunod nakaabot sa katalingkasan asin katalingkasan na kapareho kan ginibo niya.

Bilang proposisyon, an apat na katotoohan kontra sa eksaktong pakahulogan, alagad nanonongod asin nagpapahayag kan pundamental na orientasyon nin Budhismo:  An dai binabantayan na komunikasyon nagbubunga nin pagmawot asin pangangapot sa mga estado asin bagay, na dukkha, an pagmawot na ini nakaolang sa sato sa [sāra,] "dai kayang panigoan," parateng nag - iinterpretar bilang daing katapusan na siklo nin pagkamundag, magpoon kan panahon na iyan.

An pagpunsionar kan apat na katotoohan, asin kan saindang halaga, sa nag-aging panahon asin an tradisyon na Budhista luway - luway na minidbid iyan bilang an enot na katokdoan ni Budha. An tradisyon na ini naestablisar kan an prajna, o "napapalaen na pakarorop," nagkaigwa nin prominenteng lugar sa mga sutra, asin an apat na katotoohan nagrerepresentar sa pakarorop na ini, bilang kabtang kan kaliwanagan. An "na igwa nin prominenteng lugar sa sutra, asin an apat na katotoohan nagrerepresentar sa pakarorop na ini nagrerepresentar sa sarong kabtang kan kaliwanagan, bilang kabtang kan kaliwanagan kan Budha.

An apat na katotoohan nagkaigwa nin pangenot na importansya sa tradisyon kan Theravada sa Budhismo kan mga ika - 5 siglo CE, na nagsasabi na an pakarorop sa apat na katotoohan iyo an pagkatalingkas sa sadiri kaiyan. An mga iyan bakong gayong prominente sa tradisyon nin Mahayana, na minamansay an mas halangkaw na mga katuyohan nin pakarorop sa saldang, kadaihan nin halaga, asin pagsunod sa mga pag - oswag sa Bodhisatttva bilang pangenot na mga elemento sa saindang mga katokdoan asin kaugalean. An tradisyon na Mahayana nag-interpretar giraray nin apat na katotoohan kun beses sa pagigin lakop sa kinaban."

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{stub}}
<references group="web" />
Sa Budismo, an Apat na Nobleng Katotoohan (Sanskrit: catvāri āryasatyāni; Pali: cattāri ariyasaccāni; "An apat na Arya satya") iyo an "mga katotoohan kan mga Noble," mga katotoohan o mga realidad para sa "mga maninigo sa espiritwal." An mga katotoohan iyo an: 

 dukkha (literally "pagsakit"; digdi "unsatisfactoriness") iyo an innate karakteristiko nin eksistensya sa kinaban nin samsara;. Quote: "This, bhikkhus, is the noble truth that is suffering. Birth is suffering; old age is suffering; illness is suffering; death is suffering; sorrow and grief, physical and mental suffering, and disturbance are suffering. [...]  In short, all life is suffering, according to the Buddha’s first sermon."
samudaya (ginikanan, pagsirang, kombersasyon; 'kawsa'): dukkha nagsirang o nagpapadagos kaiba an taṇhā ("craving, kamawotan o attachment, lit. "paha").. Quote: "The second truth is samudaya (arising or origin). To end suffering, the four noble truths tell us, one needs to know how and why suffering arises. The second noble truth explains that suffering arises because of craving, desire, and attachment." While taṇhā is traditionally interpreted in western languages as the 'cause' of dukkha, tanha can also be seen as the factor tying us to dukkha, or as a response to dukkha, trying to escape it; 
nirodha (cessation, kataposan, confinement): an dukkha pwedeng taposon o iluom sa paagi kan renouncement o pagbutas sa taṇhā;, Quote: "The third truth follows from the second: If the cause of suffering is desire and attachment to various things, then the way to end suffering is to eliminate craving, desire, and attachment. The third truth is called nirodha, which means “ending” or “cessation.” To stop suffering, one must stop desiring."  the confinement of taṇhā releases the excessive bind of dukkha;
magga (path, Noble Eightfold Path) iyo an dalan pasiring sa confinement kan tanha asin dukkha., Quote: "This, bhikkhus, is the noble truth that is the way leading to the ending of suffering. This is the eightfold path of the noble ones: right view, right intention, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right concentration.[..] The Buddha taught the fourth truth, maarga (Pali, magga), the path that has eight parts, as the means to end suffering."

An apat na katotoohan minalataw sa dakol na porma nin gramatikal sa suanoy na mga tekstong Budhista, asin tradisyonal na ipinamimidbid bilang an enot na katokdoan na itinao kan Budha. Mantang parateng inaapod an saro sa pinakamahalagang mga katokdoan sa Budhismo,  an mga iyan pareho may simbolikong pagpunsionar asin propositional. An mga katotoohan nagrerepresentar sa pagmata asin pagkatalingkas kan Budha, asin sa potensyal para sa saiyang mga parasunod nakaabot sa katalingkasan asin katalingkasan na kapareho kan ginibo niya.

Bilang proposisyon, an apat na katotoohan kontra sa eksaktong pakahulogan, alagad nanonongod asin nagpapahayag kan pundamental na orientasyon nin Budhismo:  An dai binabantayan na komunikasyon nagbubunga nin pagmawot asin pangangapot sa mga estado asin bagay, na dukkha, an pagmawot na ini nakaolang sa sato sa [sāra,] "dai kayang panigoan," parateng nag - iinterpretar bilang daing katapusan na siklo nin pagkamundag, magpoon kan panahon na iyan.

An pagpunsionar kan apat na katotoohan, asin kan saindang halaga, sa nag-aging panahon asin an tradisyon na Budhista luway - luway na minidbid iyan bilang an enot na katokdoan ni Budha. An tradisyon na ini naestablisar kan an prajna, o "napapalaen na pakarorop," nagkaigwa nin prominenteng lugar sa mga sutra, asin an apat na katotoohan nagrerepresentar sa pakarorop na ini, bilang kabtang kan kaliwanagan. An "na igwa nin prominenteng lugar sa sutra, asin an apat na katotoohan nagrerepresentar sa pakarorop na ini nagrerepresentar sa sarong kabtang kan kaliwanagan, bilang kabtang kan kaliwanagan kan Budha.

An apat na katotoohan nagkaigwa nin pangenot na importansya sa tradisyon kan Theravada sa Budhismo kan mga ika - 5 siglo CE, na nagsasabi na an pakarorop sa apat na katotoohan iyo an pagkatalingkas sa sadiri kaiyan. An mga iyan bakong gayong prominente sa tradisyon nin Mahayana, na minamansay an mas halangkaw na mga katuyohan nin pakarorop sa saldang, kadaihan nin halaga, asin pagsunod sa mga pag - oswag sa Bodhisatttva bilang pangenot na mga elemento sa saindang mga katokdoan asin kaugalean. An tradisyon na Mahayana nag-interpretar giraray nin apat na katotoohan kun beses sa pagigin lakop sa kinaban."

 Toltolan