Pagpasuso
[[Ladawan:breastfeeding infant.jpg|thumb|upright=0.75|Sarong umboy na nagsususo]]
An '''pagpasuso''', o '''pagpadudo''', iyo an proseso na an gatas sa suso nin tawo kinakakan nin sarong aki. An gatas sa suso posibleng gikan sa suso, o pwedeng ipahayag sa paagi kan kamot o binobomba asin pinapakakan sa omboy. Irinerekomendar kan World Health Organization (WHO) na an pagpasuso sa daghan minapoon sa laog kan enot na oras kan buhay nin sarong omboy asin magpadagos nin parate saka siring kadakol kan gusto kan omboy. An mga organisasyon sa Salud, kaiba an WHO, nagrekomendar sana nin anom na bulan.<ref name="Johnston_2012">{{Cite journal|date=March 2012|title=Breastfeeding and the use of human milk|url=http://pediatrics.aappublications.org/content/129/3/e827.long}}</ref><ref name="Kramer_2012">{{Cite journal|title=Optimal duration of exclusive breastfeeding|date=August 2012}}</ref> Nangangahulogan ini na mayo nang ibang kakanon o inomon, apwera sa bitamina D, an tipikal na itinatao. An WHO an nagrerekomendar nin pagpasuso sa enot na 6 na bulan nin buhay, na sinundan nin padagos na pagpasuso nin angay na magkakomplementong mga kakanon sa laog nin sagkod sa 2 taon asin lampas pa.<ref name="WHO20142" /><ref name="Johnston_2012" /> Sa 135 milyon na omboy na namundag taon-taon, 42% sana an napasuso sa laog kan enot na oras nin buhay, 38% sana nin mga ina an nagpapraktis nin eksklusibong pagpasuso sa panahon kan enot na anom na bulan, asin 58% nin mga ina an padagos na nagpapasuso sagkod sa edad na duwang taon asin lampas pa.<ref name="WHO20142" />  

Dakul na pakinabang an makukua kan ina sagkod kan umboy na kulang sa Infanta formula kan umboy.<ref name="Johnston_2012">{{Cite journal|title=Breastfeeding and the use of human milk|url=http://pediatrics.aappublications.org/content/129/3/e827.long}}</ref><ref name="IP20092">{{Cite journal|title=A summary of the Agency for Healthcare Research and Quality's evidence report on breastfeeding in developed countries}}</ref> An dagdag na pagpasuso pasiring sa haros unibersal na lebel sa mga nasyon na may hababa asin katamtaman na sweldo pwedeng makaolang sa mga 820,000 na pagkagadan nin kaakian sa irarom kan edad na limang taon.<ref name="Victora_2016">{{Cite journal|title=Breastfeeding in the 21st century: epidemiology, mechanisms, and lifelong effect|journal=Lancet|volume=387|issue=10017|pages=475–490|date=January 2016|pmid=26869575|doi=10.1016/s0140-6736(15)01024-7}}</ref>

An pagpasuso makakatabang sa pag-ina sa peligro nin respiratory tract infections, ear infections, sudden infant death syndrome (SIDS), asin diarrhea para sa umboy, kapwa sa nag-uuswag asin mauswag na mga nasyon.

biglang pagkagadan nin omboy nakakaina sa peligro nin mga impeksion sa paghangos, impeksion sa talinga, biglang pagkagadan nin omboy (SIDS), asin pagkurso para sa omboy, kapwa sa nagpoprogreso pa asin nagprogreso nang mga nasyon. May iba pang mga pakinabang na isinusuherir na iiba an mas hababang mga peligro nin asthma, mga alergie sa kakanon, asin diabetes.<ref name="Johnston_2012" /><ref name="Eglash_2020">{{Cite book|title=The Little Green Book of Breastfeeding Management for Physicians & Other Healthcare Providers|vauthors=Eglash A, Leeper K|publisher=The Institute for the Advancement of Breastfeeding and Lactation Education|year=2020|isbn=978-0-9987789-0-7|edition=7|location=Madison, WI}}</ref><ref name="Johnston_2012" /><ref name="Victora_2016" />

An pagpasuso pwedeng makapaoswag man sa cognitive development asin makaina sa peligro nin sobrang taba sa pagkaadulto.<ref name="WHO20142" /><ref>{{Cite book|title=Breastfeeding: A Guide for the Medical Profession|vauthors=Lawrence RA, Lawrence RM|date=1 January 2011|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-1-4377-0788-5|pages=227–228}}</ref>

Kaiba sa mga pakinabang kan pagpasuso para sa ina iyo an mas dikit na pagkawara nin dugo pakatapos na iligtas, mas marahay na kontrata kan matris, asin pagdikit nin peligro nin depresyon postpartum.<ref name="Johnston_2012">{{Cite journal|date=March 2012|title=Breastfeeding and the use of human milk|url=http://pediatrics.aappublications.org/content/129/3/e827.long|journal=Pediatrics|volume=129|issue=3|pages=e827–e841|doi=10.1542/peds.2011-3552|pmid=22371471}}</ref> An pagpasuso nag-oolang sa pagbalik kan regla, asin sa espesipikong marhay na mga kamugtakan, an pertilidad, sarong pangyayari na inaapod na lactational amenorrhea. An long-term na mga benepisyo para sa ina kaiba an pinagdikit na peligro nin kanser sa suso, helang sa cardiovascular, diabetes, metabolic syndrome, asin rheumatoid artritis. Bakong gayong mamahalon an pagpasuso kisa sa infant formula, alagad an epekto kaiyan sa kakayahan nin mga ina na makakua nin income sa parate bakong huli sa mga pagkarkulo na ikinokomparar an duwang paagi nin pagpasuso.<ref name="Johnston_2012" /><ref name="Eglash_2020">{{Cite book|title=The Little Green Book of Breastfeeding Management for Physicians & Other Healthcare Providers|vauthors=Eglash A, Leeper K|publisher=The Institute for the Advancement of Breastfeeding and Lactation Education|year=2020|isbn=978-0-9987789-0-7|edition=7|location=Madison, WI}}</ref><ref name="Johnston_2012" /><ref name="Victora_2016">{{Cite journal|title=Breastfeeding in the 21st century: epidemiology, mechanisms, and lifelong effect|journal=Lancet|volume=387|issue=10017|pages=475–490|date=January 2016|pmid=26869575|doi=10.1016/s0140-6736(15)01024-7}}</ref><ref name="Eglash_2020" /><ref name="APP_19972">{{Cite journal|date=December 1997|title=Breastfeeding and the use of human milk. American Academy of Pediatrics. Work Group on Breastfeeding|url=http://pediatrics.aappublications.org/content/100/6/1035.full.pdf+html|journal=Pediatrics|volume=100|issue=6|pages=1035–1039|doi=10.1542/peds.100.6.1035|pmid=9411381}}</ref>

An mga pagkakan pwedeng lumawig sagkod 30-45 minuto an lambang saro bilang bugtakan nin gatas asin an omboy nakakanuod kan Suck-Swallow-Breathe na dalagan. Alagad, mantang an gatas nagdadagdag asin an omboy nagigin mas episiente sa pagpakakan, an lawig nin pagkakan pwedeng humalipot. An matuang aki posibleng dai gayong magkakan.<ref name="Eglash_2020">{{Cite book|title=The Little Green Book of Breastfeeding Management for Physicians & Other Healthcare Providers|vauthors=Eglash A, Leeper K|publisher=The Institute for the Advancement of Breastfeeding and Lactation Education|year=2020|isbn=978-0-9987789-0-7|edition=7|location=Madison, WI}}</ref><ref name="Eglash_2020" /> Kun dai man posible an direktang pagpasuso, an pagpahayag o pagbomba nganing mahalean nin laog an daghan makakatabang sa mga ina na malikayan an pagkulog nin suso nin huli sa dai pagpaluwas nin gatas asin impeksyon sa suso, an pagpapadanay kan saindang suplay nin gatas, determinasyon, asin pagtao nin gatas sa saindang omboy pag - abot nin panahon. Mga kamugtakan sa Medisina na dai tinutugutan na magpasuso iyo bihira.<ref>{{Cite journal|date=June 2014|title=ABM clinical protocol #4: Mastitis, revised March 2014}}</ref><ref name="Berens_2016">{{Cite journal|date=May 2016|title=ABM Clinical Protocol #20: Engorgement, Revised 2016}}</ref><ref name="Eglash_2020" /><ref name="Johnston_2012">{{Cite journal|date=March 2012|title=Breastfeeding and the use of human milk|url=http://pediatrics.aappublications.org/content/129/3/e827.long}}</ref> Minsan siring, an mga ina na nag - iinom nin nagkapirang droga sa pag - aling - aling dai maninigong manluya, an kadaklan na bolong may kaibang pagpasuso. Ipinaparisa nin malinaw na ebidensiya na harayo an posibilidad na an mga COVID-19 ikapaabot sa paagi kan gatas nin suso.<ref name="Eglash_2020" /> 
An paggamit nin tabako asin pag - inom nin limitadong kantidad nin inomon na de alkohol asin/o kape bakong dahelan na likayan an pagpasuso.

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{stub}}
An pagpasuso, o pagpadudo, iyo an proseso na an gatas sa suso nin tawo kinakakan nin sarong aki. An gatas sa suso posibleng gikan sa suso, o pwedeng ipahayag sa paagi kan kamot o binobomba asin pinapakakan sa omboy. Irinerekomendar kan World Health Organization (WHO) na an pagpasuso sa daghan minapoon sa laog kan enot na oras kan buhay nin sarong omboy asin magpadagos nin parate saka siring kadakol kan gusto kan omboy. An mga organisasyon sa Salud, kaiba an WHO, nagrekomendar sana nin anom na bulan. Nangangahulogan ini na mayo nang ibang kakanon o inomon, apwera sa bitamina D, an tipikal na itinatao. An WHO an nagrerekomendar nin pagpasuso sa enot na 6 na bulan nin buhay, na sinundan nin padagos na pagpasuso nin angay na magkakomplementong mga kakanon sa laog nin sagkod sa 2 taon asin lampas pa. Sa 135 milyon na omboy na namundag taon-taon, 42% sana an napasuso sa laog kan enot na oras nin buhay, 38% sana nin mga ina an nagpapraktis nin eksklusibong pagpasuso sa panahon kan enot na anom na bulan, asin 58% nin mga ina an padagos na nagpapasuso sagkod sa edad na duwang taon asin lampas pa.  

Dakul na pakinabang an makukua kan ina sagkod kan umboy na kulang sa Infanta formula kan umboy. An dagdag na pagpasuso pasiring sa haros unibersal na lebel sa mga nasyon na may hababa asin katamtaman na sweldo pwedeng makaolang sa mga 820,000 na pagkagadan nin kaakian sa irarom kan edad na limang taon.

An pagpasuso makakatabang sa pag-ina sa peligro nin respiratory tract infections, ear infections, sudden infant death syndrome (SIDS), asin diarrhea para sa umboy, kapwa sa nag-uuswag asin mauswag na mga nasyon.

biglang pagkagadan nin omboy nakakaina sa peligro nin mga impeksion sa paghangos, impeksion sa talinga, biglang pagkagadan nin omboy (SIDS), asin pagkurso para sa omboy, kapwa sa nagpoprogreso pa asin nagprogreso nang mga nasyon. May iba pang mga pakinabang na isinusuherir na iiba an mas hababang mga peligro nin asthma, mga alergie sa kakanon, asin diabetes.

An pagpasuso pwedeng makapaoswag man sa cognitive development asin makaina sa peligro nin sobrang taba sa pagkaadulto.

Kaiba sa mga pakinabang kan pagpasuso para sa ina iyo an mas dikit na pagkawara nin dugo pakatapos na iligtas, mas marahay na kontrata kan matris, asin pagdikit nin peligro nin depresyon postpartum. An pagpasuso nag-oolang sa pagbalik kan regla, asin sa espesipikong marhay na mga kamugtakan, an pertilidad, sarong pangyayari na inaapod na lactational amenorrhea. An long-term na mga benepisyo para sa ina kaiba an pinagdikit na peligro nin kanser sa suso, helang sa cardiovascular, diabetes, metabolic syndrome, asin rheumatoid artritis. Bakong gayong mamahalon an pagpasuso kisa sa infant formula, alagad an epekto kaiyan sa kakayahan nin mga ina na makakua nin income sa parate bakong huli sa mga pagkarkulo na ikinokomparar an duwang paagi nin pagpasuso.

An mga pagkakan pwedeng lumawig sagkod 30-45 minuto an lambang saro bilang bugtakan nin gatas asin an omboy nakakanuod kan Suck-Swallow-Breathe na dalagan. Alagad, mantang an gatas nagdadagdag asin an omboy nagigin mas episiente sa pagpakakan, an lawig nin pagkakan pwedeng humalipot. An matuang aki posibleng dai gayong magkakan. Kun dai man posible an direktang pagpasuso, an pagpahayag o pagbomba nganing mahalean nin laog an daghan makakatabang sa mga ina na malikayan an pagkulog nin suso nin huli sa dai pagpaluwas nin gatas asin impeksyon sa suso, an pagpapadanay kan saindang suplay nin gatas, determinasyon, asin pagtao nin gatas sa saindang omboy pag - abot nin panahon. Mga kamugtakan sa Medisina na dai tinutugutan na magpasuso iyo bihira. Minsan siring, an mga ina na nag - iinom nin nagkapirang droga sa pag - aling - aling dai maninigong manluya, an kadaklan na bolong may kaibang pagpasuso. Ipinaparisa nin malinaw na ebidensiya na harayo an posibilidad na an mga COVID-19 ikapaabot sa paagi kan gatas nin suso. 
An paggamit nin tabako asin pag - inom nin limitadong kantidad nin inomon na de alkohol asin/o kape bakong dahelan na likayan an pagpasuso.

 Toltolan