Iglesia Filipina Independiente
[[Ladawan:Logo Aglipay.jpg|right|thumb|230px|An tatak kan Iglesia Filipina Independiente]]

[[Ladawan:Isabelo de los Reyes, Sr..jpg|right|thumb|230px|Si Isabelo de los Reyes, Sr.- an kagtogdas kan Iglesia Filipina Independiente]]
An '''Iglesia Filipina Independiente''' ([[Ingles]]: '''Philippine Independent Church'''), inaapod man na '''Simbahan Aglipayano''', sarong denominasyon Kristiyano na nag'aayog sa tradisyon Katoliko bilang ini sarong simbahan nasyonal sa [[Filipinas]], alagad suway sa organisasyon kan Simbahan Katoliko Romano. Si [[Gregorio Aglipay]] an enot na Obispo Supremo kaini huli kaiyan naapod man ining Simbahan Aglipayano asin inaapod man na mga Aglipay an mga kaapil kan simbahan.

An paglitik kaini sa Simbahan Katoliko nabantolin kan mga enot na kaapil kan enot na pederasyon nin mga unyon nin mga trabahador sa nasyon, an Union Obrera Democratica Filipina kan taon 1902. Si [[Isabelo de los Reyes, Sr.|Isabelo de los Reyes]] iyo an saro sa kagtolod nin paglitik asin pigsonson niya na an enot na pamayo kan litik na simbahan iyo si Aglipay.<ref>Achutegui, Pedro S. de & Bernad, Miguel A. (1971) "The Religious Coup d'Etat 1898–1901: a documentary history", in ''Religious Revolution in the Philippines'', Volume III. Manila: University Press (cited in Larkin, John A. "Review 74-- No Title", ''The Journal of Asian Studies'', Nov 1972; 32,1. at Proquest (subscription)</ref><ref>{{Cite web |title=History |url=http://www.ifi.ph/history |access-date=2012-07-28 |archive-date=2014-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140319172006/http://www.ifi.ph/history |dead-url=yes }}</ref> Makuri an reaksyon kan Simbahan Katoliko, mala ta an Santo Papa pig'orden sa Arsobispo kan Manila na ekskomunikaron an mga nagpamayo sa paglitik.<ref>"Pope Orders Sharp Action; Archbishop of [[Manila]] Instructed to Excommunicate Philippine National Church Promoters", ''New York Times'', New York, NY: Dec 29, 1902. p.7</ref> Poon 1960 an simbahan aglipayano nakikisaro sa [[Simbahan Episkopal]] kan Estados Unidos asin man poon 1965 nakisaro man sa Lumang Unyon Katoliko kan Utrecht.

An presenteng Obispo Maximo iyo si Reverendo Ephraim Fajutagana D.D., na an opisinang sentral yaon sa National Cathedral of the Holy Child sa may Taft Avenue, Ermita, [[Manila]].

==An agi-agi kan Iglesia Filipina Independiente==

Kan naghihinanapos na an pananakop kan mga Kastila sa Filipinas kan 1898, dinulok ni Arsobispo Bernardino Nozaleda si [[Gregorio Aglipay]] tanganing kaulayon an [[Katipunan]] na pinamamayohan kan duwang lider na si [[Andres Bonifacio]] asin [[Emilio Aguinaldo]]. Katuyohan kan Arsobispo an pagtangro sainda nin autonomiya para sa Filipinas kun uuntokon an rebelyon. Sinubol ni Aguinaldo si Koronel [[Luciano San Miguel]] ki Aglipay ngane maalok na magbali sa rebelyon alagad kan si Aglipay nagbiyahe pasiring [[Ilocos Norte]] tyempong nagputok na an [[Gerang Filipino-Amerikano]] asin inatake na kan mga Amerikano an [[Manila]] kan pabalik na ini. 

Si Aglipay nagbali sa rebolusyon asin nanombrahan na Vicar Heneral Militar kan mga rebolusyonaryo kan kan Oktobre 20, 1898. Nagpawarak siya nin sarong surat ka sumunod na aldaw sa mga clerigo na hinohorot niya an mga ini na hagaron ki Santo Papa na magnombra na nin mga pading Filipino sa gabos na mga katongdan sa simbahan. Kan Mayo 5, 1899, si Arsobispo [[Bernardino Nozaleda]] pig'ekskomonikar si Aglipay sa Simbahan Katoliko.

Taon 1902, kan an Filipinas nagin nang teritoryo na kan [[Estados Unidos]], piglakaw ni [[Isabelo de los Reyes]] an pagbilog nin sarong Filipinong simbahan. Petsa 3 nin Agosto nagswestyon siya nin sarong Simbahan na suway asin independyente sa Simbahan Katoliko Romano. Ipigsonson niya sa kairiba na si Aglipay an gibohon na Obidpo Supremo dawà kan enot, nangutiil si Aglipay sa alok na ini huli ta sarô siyang Katolikong deboto. Dinulok siya kan duwang pading Heswita, si [[Francisco Foradada]] asin [[Joaquin Villalonga]] ta gusto siyang mapapirma sa sarong dokumento na pinapanindogan niya an lealtad niya sa Simbahan Katoliko Romano. An sabi niya mapirma siya kun an Simbahan lakawon an kagustohan niyang madugangan na madugangan an pagnombra sa mga importanteng pwesto an mga Filipinong padi. Nahapot ni Foradada kun ano man daa ta gusto madagdagan an may mga katongdan na pading Filipino ta orog nang mga aliwalas sa trabaho daa an mga Filipinong padi asin daing kapinohan. An komentong ini naka'arat na gayo ki Aglipay asin sinasarabi na binuntol daa kani idtong si Foradada. Nangyari logod si Aglipay pinutol na niya an relasyon sa Simbahan Katoliko asin inako an alok ni de los Reyes na siya an mamayo sa naglitik na simbahan Filipino. {{fact}}

Kan Enero 18, 1903, si Aglipay pignombrahan bilang Obispo Supremo kan Iglesia Filipina Independiente kan mga obispo sa [[Manila]], [[Cavite]], [[Nueva Ecija]], [[Isabela]], [[Cagayan]], [[Pangasinan]], asin [[Abra]].

Kan si Aglipay nagparabyahe asin nagparalibot sa iba-ibang nasyon, nadara siyang magsikwal kan doktrinang Trinidad asin nagin siyang Unitaryo. Alagad, an Simbahan Aglipayano habo mag'ako kan nahirang teolohiya niya. An pagka-Unitaryo niya sa pagtubod orog na naririraw sa saiyang sinurat na  nobenaryo, an ''Pagsisiyam sa Birhen sa Balintawak'', 1925 <ref>Aglipay, Gregorio, [http://josephscalice.com/index.php/2008/04/02/pagsisiyam-sa-virgen-sa-balintawak/ Pagsisiyam sa Birhen sa Balintawak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100327035829/http://josephscalice.com/index.php/2008/04/02/pagsisiyam-sa-virgen-sa-balintawak/ |date=2010-03-27 }}, 1925</ref> asin an palis kaini sa Ingles, ''Novenary of the Motherland'', 1926.Aglipay.


==Mga Obispo Maximo kan Simbahan Aglipayano==

* [[1902]]-[[1940]] :[[Gregorio Aglipay]] y Labayan (1860-1940)
* [[1940]]-[[1946]] (Enero) : Santiago Fonacier (1885-1977)
* [[1946]]-[[1946]] (Septiembre): Gerardo Bayaca
* [[1946]]-[[1971]] : Isabelo de los Reyes, Jr. (1900-1971)
* [[1971]]-[[1981]] : Macario V. Ga
* [[1981]]-[[1987]] : Abdias de la Cruz
* [[1987]]-[[1989]] : Soliman Ganno
* [[1989]]-[[1993]] : Tito Pasco
* [[1993]]-[[1999]] : Alberto B. Ramento
* [[1999]]-[[2005]] : Tomas A. Millamena
* [[2005]]-[[2011]] : Godofredo David
* [[2011]]- [[2017]] :   Ephraim Fajutagana 
* [[2017]]- [[2023]] : Rhee Timbang 
* [[2023]]-               : Joel Porlares

==Mga simbahan kan mga Aglipay==
<gallery>
File:Cathedral of Our Lady of Providence and Guide, Albasan, Numancia, Aklan..jpg|Katedral kan Our Lady of Providence and Guide sa Albasan, Numancia, Aklan.
File:Cathedral of St. John the Baptist, Bago City, Negros Occidental..jpg|Katedral kan St. John the Baptist sa Bago City, Negros Occidental. 
File:The Cathedral of Jesus of Nazareth, 14322 North Blvd., Tampa, Florida, U.S.A. 33613..jpg|Katedral kan Jesus of Nazareth sa 14322 North Blvd., Tampa, Florida, U.S.A. 33613. 
File:Iglesia Filipina Independiente 02.JPG|Parokya nin Iglesia Filipina Independiente sa Morong, Rizal.
File:0617jfWelcome Markets Church San Manuel Tarlac Highwayfvf 20.JPG|Parokya nin Iglesia Filipina Independiente sa San Manuel, Tarlac.
</gallery>

== Toltolan ==
{{reflist}}

{{saringsing}}

[[Kategorya:Mga kristiyanong denominasyon]]
[[Kategorya:Mga simbahan naglitik sa Simbahan Katoliko Romano]]
right|thumb|230px|Si Isabelo de los Reyes, Sr.- an kagtogdas kan Iglesia Filipina Independiente
An Iglesia Filipina Independiente (Ingles: Philippine Independent Church), inaapod man na Simbahan Aglipayano, sarong denominasyon Kristiyano na nag'aayog sa tradisyon Katoliko bilang ini sarong simbahan nasyonal sa Filipinas, alagad suway sa organisasyon kan Simbahan Katoliko Romano. Si Gregorio Aglipay an enot na Obispo Supremo kaini huli kaiyan naapod man ining Simbahan Aglipayano asin inaapod man na mga Aglipay an mga kaapil kan simbahan.

An paglitik kaini sa Simbahan Katoliko nabantolin kan mga enot na kaapil kan enot na pederasyon nin mga unyon nin mga trabahador sa nasyon, an Union Obrera Democratica Filipina kan taon 1902. Si Isabelo de los Reyes iyo an saro sa kagtolod nin paglitik asin pigsonson niya na an enot na pamayo kan litik na simbahan iyo si Aglipay.Achutegui, Pedro S. de & Bernad, Miguel A. (1971) "The Religious Coup d'Etat 1898–1901: a documentary history", in Religious Revolution in the Philippines, Volume III. Manila: University Press (cited in Larkin, John A. "Review 74-- No Title", The Journal of Asian Studies, Nov 1972; 32,1. at Proquest (subscription) Makuri an reaksyon kan Simbahan Katoliko, mala ta an Santo Papa pig'orden sa Arsobispo kan Manila na ekskomunikaron an mga nagpamayo sa paglitik."Pope Orders Sharp Action; Archbishop of Manila Instructed to Excommunicate Philippine National Church Promoters", New York Times, New York, NY: Dec 29, 1902. p.7 Poon 1960 an simbahan aglipayano nakikisaro sa Simbahan Episkopal kan Estados Unidos asin man poon 1965 nakisaro man sa Lumang Unyon Katoliko kan Utrecht.

An presenteng Obispo Maximo iyo si Reverendo Ephraim Fajutagana D.D., na an opisinang sentral yaon sa National Cathedral of the Holy Child sa may Taft Avenue, Ermita, Manila.

An agi-agi kan Iglesia Filipina Independiente

Kan naghihinanapos na an pananakop kan mga Kastila sa Filipinas kan 1898, dinulok ni Arsobispo Bernardino Nozaleda si Gregorio Aglipay tanganing kaulayon an Katipunan na pinamamayohan kan duwang lider na si Andres Bonifacio asin Emilio Aguinaldo. Katuyohan kan Arsobispo an pagtangro sainda nin autonomiya para sa Filipinas kun uuntokon an rebelyon. Sinubol ni Aguinaldo si Koronel Luciano San Miguel ki Aglipay ngane maalok na magbali sa rebelyon alagad kan si Aglipay nagbiyahe pasiring Ilocos Norte tyempong nagputok na an Gerang Filipino-Amerikano asin inatake na kan mga Amerikano an Manila kan pabalik na ini. 

Si Aglipay nagbali sa rebolusyon asin nanombrahan na Vicar Heneral Militar kan mga rebolusyonaryo kan kan Oktobre 20, 1898. Nagpawarak siya nin sarong surat ka sumunod na aldaw sa mga clerigo na hinohorot niya an mga ini na hagaron ki Santo Papa na magnombra na nin mga pading Filipino sa gabos na mga katongdan sa simbahan. Kan Mayo 5, 1899, si Arsobispo Bernardino Nozaleda pig'ekskomonikar si Aglipay sa Simbahan Katoliko.

Taon 1902, kan an Filipinas nagin nang teritoryo na kan Estados Unidos, piglakaw ni Isabelo de los Reyes an pagbilog nin sarong Filipinong simbahan. Petsa 3 nin Agosto nagswestyon siya nin sarong Simbahan na suway asin independyente sa Simbahan Katoliko Romano. Ipigsonson niya sa kairiba na si Aglipay an gibohon na Obidpo Supremo dawà kan enot, nangutiil si Aglipay sa alok na ini huli ta sarô siyang Katolikong deboto. Dinulok siya kan duwang pading Heswita, si Francisco Foradada asin Joaquin Villalonga ta gusto siyang mapapirma sa sarong dokumento na pinapanindogan niya an lealtad niya sa Simbahan Katoliko Romano. An sabi niya mapirma siya kun an Simbahan lakawon an kagustohan niyang madugangan na madugangan an pagnombra sa mga importanteng pwesto an mga Filipinong padi. Nahapot ni Foradada kun ano man daa ta gusto madagdagan an may mga katongdan na pading Filipino ta orog nang mga aliwalas sa trabaho daa an mga Filipinong padi asin daing kapinohan. An komentong ini naka'arat na gayo ki Aglipay asin sinasarabi na binuntol daa kani idtong si Foradada. Nangyari logod si Aglipay pinutol na niya an relasyon sa Simbahan Katoliko asin inako an alok ni de los Reyes na siya an mamayo sa naglitik na simbahan Filipino. 

Kan Enero 18, 1903, si Aglipay pignombrahan bilang Obispo Supremo kan Iglesia Filipina Independiente kan mga obispo sa Manila, Cavite, Nueva Ecija, Isabela, Cagayan, Pangasinan, asin Abra.

Kan si Aglipay nagparabyahe asin nagparalibot sa iba-ibang nasyon, nadara siyang magsikwal kan doktrinang Trinidad asin nagin siyang Unitaryo. Alagad, an Simbahan Aglipayano habo mag'ako kan nahirang teolohiya niya. An pagka-Unitaryo niya sa pagtubod orog na naririraw sa saiyang sinurat na  nobenaryo, an Pagsisiyam sa Birhen sa Balintawak, 1925 Aglipay, Gregorio, Pagsisiyam sa Birhen sa Balintawak , 1925 asin an palis kaini sa Ingles, Novenary of the Motherland, 1926.Aglipay.

Mga Obispo Maximo kan Simbahan Aglipayano

 1902-1940 :Gregorio Aglipay y Labayan (1860-1940)
 1940-1946 (Enero) : Santiago Fonacier (1885-1977)
 1946-1946 (Septiembre): Gerardo Bayaca
 1946-1971 : Isabelo de los Reyes, Jr. (1900-1971)
 1971-1981 : Macario V. Ga
 1981-1987 : Abdias de la Cruz
 1987-1989 : Soliman Ganno
 1989-1993 : Tito Pasco
 1993-1999 : Alberto B. Ramento
 1999-2005 : Tomas A. Millamena
 2005-2011 : Godofredo David
 2011- 2017 :   Ephraim Fajutagana 
 2017- 2023 : Rhee Timbang 
 2023-               : Joel Porlares

Mga simbahan kan mga Aglipay

 Toltolan 

Kategorya:Mga kristiyanong denominasyon
Kategorya:Mga simbahan naglitik sa Simbahan Katoliko Romano