Pandora
[[Ladawan:Pandora_-_John_William_Waterhouse.jpg|thumb|''Pandora'' ni [[:en:John_William_Waterhouse|John William Waterhouse]], 1896]]
Sa mitolohiyang Griyego, an '''Pandora''' ([[Griyego]]: Πανδώρα, nagpoon sa πᾶν, pān, boot sabihon, "gabos" asin δῶρον, dōron, boot sabihon, "kaloob", kaya "an pinagkalooban kan lahat", "gabos na kaloob" o "gabos" <ref>{{LSJ|pa{{=}}s1|πᾶν}}, {{LSJ|dw{{=}}ron|δῶρον|ref}}; Evelyn-White, note to Hesiod, ''Works and Days'' Schlegel and Weinfield, "Introduction to Hesiod" [https://books.google.com/books?id=R6GqYRhaCCAC&pg=PA6 p. 6]; Meagher, [[iarchive:meaningofhelenin0000meag/page/148|p. 148]]; Samuel Tobias Lachs, "The Pandora-Eve Motif in Rabbinic Literature", ''The Harvard Theological Review'', Vol. 67, No. 3 (July 1974), pp. 341–345. {{Jstor|1509228}}.</ref>na an pangenot na babaeng tao na kaglikha ni [[Hephaestus]] sa mga tagubilin ni [[Zeus]].<ref>{{LSJ|pa{{=}}s1|πᾶν}}, {{LSJ|dw{{=}}ron|δῶρον|ref}}; Evelyn-White, note to Hesiod, ''Works and Days'' Schlegel and Weinfield, "Introduction to Hesiod" [https://books.google.com/books?id=R6GqYRhaCCAC&pg=PA6 p. 6]; Meagher, [[iarchive:meaningofhelenin0000meag/page/148|p. 148]]; Samuel Tobias Lachs, "The Pandora-Eve Motif in Rabbinic Literature", ''The Harvard Theological Review'', Vol. 67, No. 3 (July 1974), pp. 341–345. {{Jstor|1509228}}.</ref> <ref name="PandoraBlDictOfClMythology2">{{cite book|url=https://archive.org/details/concisedictionar00grim|title=A concise dictionary of Classical Mythology|author-last=Grimal|author-first=Pierre|publisher=Basil Blackwell Ltd|others=A. R. Maxwell-Hyslop (translator)|year=1990|isbn=0-631-16696-3|editor-last=Kershaw|editor-first=Stephen|place=Oxford|chapter=Pandora|author-link=Pierre Grimal}}</ref>Arog kan pagsasalaysay ni [[Hesiod]], an kada diyos na nakipagtabangan sa paagi nin pagtao sa saiya nin mga natatanging regalo. An saro pa niyang pangaran—na nakasurat laban sa saiyang pigura sa inot na puting daga kan [[kylix]] sa British Museum<ref>B.M. 1881,0528.1: [[White ground technique|white-ground]] cup from Nola, painted by the Tarquinia painter, c. 470–460 BC ([https://www.britishmuseum.org/collection/object/G_1881-0528-1 British Museum on-line catalogue entry])</ref>—na '''Anesidora''' (Suanoy na Griyego: Ἀνησιδώρα), "siya na nagpapadara nin mga regalo"<ref>Harrison, ''Prolegomena to the Study of Greek Religion'' 3rd ed., 1922:281. If ''Anesidora/Pandora'' were already "all-gifted", this would be an instance of [[mythic inversion]].</ref> (nagpapahiwatig nin "poon sa ibaba" sa laog kan daga).

An osipon na Pandora sarong klaseng teodiko, pinag'uurulayan an hapot kun taano ta may maraot sa kinaban, susog kaini, si Pandorabinuksan an sarong tapayan (pithos; kadaklan inaapod na "[[:en:Pandora's_box|Pandora's box]]") na nagluluwas kan gabos na mga karaotan nin katawohan. Ipigrason na an interpretasyon ni Hesiod kan istoryang Pandora pigimpluensya pareho an Jewish asin Kristiyanong teolohiya asin kaya dagos-dagos niya ang saiyang maraot na dangog sa Renaissance. An mga huri na poeta, dramatista, pintor asin iskultor ginibo siang tema ninda.

== Hesiod ==
Si Hesiod, pareho sa saiyang ''[[Theogony]]'' (sa madaling sabi, kan dae direktang pinangaranan an Pandora, linya 570) asin sa mga Gibo sagkod Aldaw, iyo an nagtatao kan pinakaenot na bersyon kan istoryang Pondora.

=== ''Teongonsiya'' ===
An osipon na Pandora enot nagluwas sa mga linya 560-612 kan tula ni Hesiod sa epikong metro, an ''[[Teogony]]'' (c. 8th-7 siglo BC), na dai lamang tinawan pangaran kan babae. Pagkatapos na akoon nin mga tawo an hinabon na regalo nin kalayo ki Prometheus, nagdesisyon si Zeus na tawan an katawohan nin nakapadusahan na balaog tanganing bayadan an bowaon na itinao sa sainda. Pinagbotan nia si [[:en:Hephaestus|Hephaestus]] na moldehon hale sa daga an enot na babae, sarong "makaluldisyon na maraot" na an mga gikan pasasakitan an rasa nin tawo. Pakagibo kaiyan ni Hephaestus, an [[Athena|Atena]] sulot sia sa sarong pirak na gaha, may embridentang tahob, basura asin koronang offinta nin plata. An babaeng ini dai nangaranan sa Theoggony, alagad posibleng marhay na si Pandora, na an osipon iyong Heswita nagreremit giraray sa ''Mga Gibo Asin Aldaw''. Kan siya enot na umatubang sa mga diyos asin mga mortal, "pag-agaw sainda" kan saindang paghiling saiya. Alagad siya "parabulong gule, dai na inonra kan mga kalalakihan."Nagde-detalye si Hesiod (590-33):<blockquote><poem>For from her is the race of women and female kind: of her is the deadly race and tribe of women who live amongst mortal men to their great trouble, no helpmeets in hateful poverty, but only in wealth.<ref>[[Hesiod]], ''[[Theogony]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0020.tlg001.perseus-eng1:585-616 590&ndash;593].</ref></poem></blockquote>Si Hesiod padagos na nagmundo ta an mga lalaking nagpoprobar na likayan an maraot na pag-agom paagi sa paglikay sa kasal dai malampasan nin mas marahay (604-7):<blockquote><poem>[He] reaches deadly old age without anyone to tend his years, and though he at least has no lack of livelihood while he lives, yet, when he is dead, his kinsfolk divide his possessions amongst them.<ref>[[Hesiod]], ''[[Theogony]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0020.tlg001.perseus-eng1:585-616 604&ndash;607].</ref></poem></blockquote>Si Hesiod nagkondusir na minsan an sarong lalaki nakakua nin marayrahay na agom, alagad igwa pa man (2009) "pagtitios nin toltol."

=== Pandora sa karakter ===
<gallery mode="">
Ladawan:Pandora_Loison_cour_Carree_Louvre.jpg|alt=Pandora (1861) by Pierre Loison (1816–1886)|''Pandora'' (1861) ni Pierre Loison (1916  - 1886) 
Ladawan:Madame_Vestris_as_Pandora.jpg|alt=Madame Vestris in the burlesque Prometheus and Pandora, an 1831 print|[[Madame Vestris]] sa burlesque na Prometheus asin Pandora, sarong 1831 printa
Ladawan:Alexandre_Cabanel_-_Pandora_-_Walters_3799.jpg|alt=Swedish soprano Christine Nilsson as Pandora by Alexandre Cabanel, 1873|Suecong sopranoChristine Nilsson na ''Pandora'' ni [[:en:Alexandre_Cabanel|Alexandre Cabanel]], 1873
Ladawan:Pandora-1879.jpg|alt=Jane Morris in the role, Dante Gabriel Rossetti, coloured chalks, 1879|[[:en:Jane_Morris|Jane Morris]] sa papel, si Dante Gabriel Rosetti, nakolor mga chalks, 1879
Ladawan:Yvonne_Park_-_Pandora.png|alt=Yvonne Gregory's photogram recreates a pose from a painting, 1919|An[[:en:Yvonne_Gregory|Yvonne Gregory]]'s [[:en:Photogram|photogram]] ginibo utro an sarong pose poon sa isarong pagpipinta, 1919
</gallery>

== Panluwas na mga takod ==

* [https://iconographic.warburg.sas.ac.uk/category/vpc-taxonomy-000198 The Warburg Institute Icograph Database (mga halimbawa nin Pandora)]
*  {{cite EB1911|wstitle=Pandora}}


== Mga toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
Sa mitolohiyang Griyego, an Pandora (Griyego: Πανδώρα, nagpoon sa πᾶν, pān, boot sabihon, "gabos" asin δῶρον, dōron, boot sabihon, "kaloob", kaya "an pinagkalooban kan lahat", "gabos na kaloob" o "gabos" , ; Evelyn-White, note to Hesiod, Works and Days Schlegel and Weinfield, "Introduction to Hesiod" p. 6; Meagher, p. 148; Samuel Tobias Lachs, "The Pandora-Eve Motif in Rabbinic Literature", The Harvard Theological Review, Vol. 67, No. 3 (July 1974), pp. 341–345. .na an pangenot na babaeng tao na kaglikha ni Hephaestus sa mga tagubilin ni Zeus., ; Evelyn-White, note to Hesiod, Works and Days Schlegel and Weinfield, "Introduction to Hesiod" p. 6; Meagher, p. 148; Samuel Tobias Lachs, "The Pandora-Eve Motif in Rabbinic Literature", The Harvard Theological Review, Vol. 67, No. 3 (July 1974), pp. 341–345. . Arog kan pagsasalaysay ni Hesiod, an kada diyos na nakipagtabangan sa paagi nin pagtao sa saiya nin mga natatanging regalo. An saro pa niyang pangaran—na nakasurat laban sa saiyang pigura sa inot na puting daga kan kylix sa British MuseumB.M. 1881,0528.1: white-ground cup from Nola, painted by the Tarquinia painter, c. 470–460 BC (British Museum on-line catalogue entry)—na Anesidora (Suanoy na Griyego: Ἀνησιδώρα), "siya na nagpapadara nin mga regalo"Harrison, Prolegomena to the Study of Greek Religion 3rd ed., 1922:281. If Anesidora/Pandora were already "all-gifted", this would be an instance of mythic inversion. (nagpapahiwatig nin "poon sa ibaba" sa laog kan daga).

An osipon na Pandora sarong klaseng teodiko, pinag'uurulayan an hapot kun taano ta may maraot sa kinaban, susog kaini, si Pandorabinuksan an sarong tapayan (pithos; kadaklan inaapod na "Pandora's box") na nagluluwas kan gabos na mga karaotan nin katawohan. Ipigrason na an interpretasyon ni Hesiod kan istoryang Pandora pigimpluensya pareho an Jewish asin Kristiyanong teolohiya asin kaya dagos-dagos niya ang saiyang maraot na dangog sa Renaissance. An mga huri na poeta, dramatista, pintor asin iskultor ginibo siang tema ninda.

 Hesiod 
Si Hesiod, pareho sa saiyang Theogony (sa madaling sabi, kan dae direktang pinangaranan an Pandora, linya 570) asin sa mga Gibo sagkod Aldaw, iyo an nagtatao kan pinakaenot na bersyon kan istoryang Pondora.

 Teongonsiya 
An osipon na Pandora enot nagluwas sa mga linya 560-612 kan tula ni Hesiod sa epikong metro, an Teogony (c. 8th-7 siglo BC), na dai lamang tinawan pangaran kan babae. Pagkatapos na akoon nin mga tawo an hinabon na regalo nin kalayo ki Prometheus, nagdesisyon si Zeus na tawan an katawohan nin nakapadusahan na balaog tanganing bayadan an bowaon na itinao sa sainda. Pinagbotan nia si Hephaestus na moldehon hale sa daga an enot na babae, sarong "makaluldisyon na maraot" na an mga gikan pasasakitan an rasa nin tawo. Pakagibo kaiyan ni Hephaestus, an Atena sulot sia sa sarong pirak na gaha, may embridentang tahob, basura asin koronang offinta nin plata. An babaeng ini dai nangaranan sa Theoggony, alagad posibleng marhay na si Pandora, na an osipon iyong Heswita nagreremit giraray sa Mga Gibo Asin Aldaw. Kan siya enot na umatubang sa mga diyos asin mga mortal, "pag-agaw sainda" kan saindang paghiling saiya. Alagad siya "parabulong gule, dai na inonra kan mga kalalakihan."Nagde-detalye si Hesiod (590-33):For from her is the race of women and female kind: of her is the deadly race and tribe of women who live amongst mortal men to their great trouble, no helpmeets in hateful poverty, but only in wealth.Hesiod, Theogony 590–593.Si Hesiod padagos na nagmundo ta an mga lalaking nagpoprobar na likayan an maraot na pag-agom paagi sa paglikay sa kasal dai malampasan nin mas marahay (604-7):[He] reaches deadly old age without anyone to tend his years, and though he at least has no lack of livelihood while he lives, yet, when he is dead, his kinsfolk divide his possessions amongst them.Hesiod, Theogony 604–607.Si Hesiod nagkondusir na minsan an sarong lalaki nakakua nin marayrahay na agom, alagad igwa pa man (2009) "pagtitios nin toltol."

 Pandora sa karakter 

 Panluwas na mga takod 

 The Warburg Institute Icograph Database (mga halimbawa nin Pandora)
  

 Mga toltolan