Aratilis
{{Speciesbox
| name = Aratilis (Muntingia calabura)
| image = Singapur cherry (Muntingia calabura) in Hyderabad, AP W IMG 9597.jpg
| image_caption = An burak
| image2 = Aratilis2.jpg
| image2_caption = An kahoy na aratilis
| genus = Muntingia
| parent_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] 
| species  = calabura
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
| synonyms  = 
    {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Muntingia rosea'' <small>H.Karst.</small>
*''Muntingia calabura var. trinitensis'' <small>Griseb.</small>}}
| synonyms_ref = <ref>{{cite web
|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2507614
|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species
|accessdate=27 December 2014
|archive-date=13 October 2019
|archive-url=https://web.archive.org/web/20191013053457/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2507614
|dead-url=yes
}}</ref>
}}

An '''Aratilis''' (Muntingia calabura L.) sarong tinanom na nagkakahoy. An bunga kaini birilog, mapula-pula, asin pakadakula 1-1.5 sentimetro; mahamis man, matagok asin sa laog mansana pano nin sorosaradit na pisog na madarag (0.5 sm). An burak kaini saradit, puti saka medyo mahangot an parong. Bakong darakul an sanga asin pagkakahoy niya, ini nalangkaw 7-12 metros.<ref name=":1">{{Cite book|title=Edible Medicinal And Non Medicinal Plants|last=Lim|first=Dr T. K.|date=2012|publisher=Springer Netherlands|isbn=9789400725331|volume=3|location=|pages=486–492|chapter=Muntingia calabura|doi=10.1007/978-94-007-2534-8_62}}</ref>

Ini tal na tubo sa bandang habagatan kan [[Mehiko]], sa Caribbean, Sentral amerika, asin  parteng solnopan sa Habagatan Amerika pasiring habagatan  kan [[Peru]] asin [[Bolivia]]. An arapodan kaining kumon sa Ingles:  Jamaican cherry, Panama berry, Singapore cherry, Bajelly tree, Strawberry tree; (Espanyol) bolaina, yamanaza, cacaniqua, capulín blanco, nigua, niguito, memizo o memiso; (Indones) kersen, talok; (Byetnames) Trứng cá (thực vật); asin sa Filipinas inaapod ining alatris, aratilis, manzanitas, sarisa.

Sinasabing an aratilis tood sa mga pakdot na daga, maasido o ma'alkaline man asin panahon na paltik. An mga pisog kaini napapalakop kan mga gamgam, paniki, asin kan iba pang mga layog-layog. Ini naglakop asin natood naman magtalubo sa mga tropikal na lugar arog kan [[Sur-subangan na Asya]]. Bilang mabubuhayon na tinanom, maray ining magkondisyon kan daga na magin bagbag sa ibang pananom pero may peligro man na madaog logod an pagtubo kan ibang tinanom.

==Mga pakinabang sa pagbulong asin pagkakan==

An prutas pwedeng gibohon santan o an tagok gibohon inomon. An dahon ginagaga na pwedeng magsirbeng tsa. An ubak kan kahoy nagigibong lubid, an pasagi kaini pwedeng pagpandayon, asin mga sanga pwedeng pansungo. Sa sarong hararom na adal, nadukayan na an aratilis hinahale an pagkasensitibo sa kulog, nagpapakulpa nin gatok, asin nagpapawara nin kalentura. An mga extract igdi naaraman na garo mansana antibiotic na kayang maglaban sa bacteria. Ini nadiskubre man na may kakayahan maglaban sa pagtalubo kan magkapirang klase nin kanser. <ref>http://www.bar.gov.ph/digest-home/digest-archives/368-2012-4th-quarter/4937-octdec2012-aratilis {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140309203037/http://www.bar.gov.ph/digest-home/digest-archives/368-2012-4th-quarter/4937-octdec2012-aratilis |date=2014-03-09 }} Kinua 17-02-14</ref>

==Mga ngaran ==
*[[English language|English]]: Kerson fruit, calabur tree, capulin, Jamaica cherry, Panama berry, strawberry tree, ornamental cherry, jamfruit tree, Singapore cherry, West Indian cherry<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?24697|title=Muntingia calabura|last=|first=|date=|website=GRIN-Global Web v 1.9.8.2|publisher=U.S. National Plant Germplasm System|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2017-05-16}}</ref>
*[[Spanish language|Spanish]]: ''cereza, memiso, nigua, bolaina, capulin blanco; chitato, pasito'' ([[Colombia]]),'' yumanaza, cerezo caspi'' ([[Peru]])<ref name=":1" /><ref name=":2" />
*[[Tagalog language|Tagalog]]: ''aratiles, datiles, ratiles, latires''<ref name=":1" />
*[[French language|French]]:'' bois ramier, cerisier de Panama''<ref name=":1" /><ref name=":2" />
*[[Tamil language|Tamil]]: ''sarkarai pala maram, seeni pala maram''<ref name=":1" />
*[[Kannada]]: ''gasagase hannina mara''<ref name=":1" />
*Malayalam: Jamaikkan ceṟi (ജമൈക്കൻ ചെറി) , Panchasara pazham
*[[Ilocano language|Iloko]]: ''seresa, zanitas''<ref name=":1" />
*[[Indonesian language|Indonesian]]: ''kersen, talok''<ref name=":1" />
*[[Malay language|Malay]]: ''kerekup Siam, ceri kampung, ceri Melayu''{{Citation needed|date=May 2019}}
*[[Swedish language|Swedish]]: ''panamabär''<ref name=":2" />
*[[Khmer language|Khmer]]: ''krakhob barang''<ref name=":1" />
*[[Thai language|Thai]]: ''takhop farang''<ref name=":1" />
*[[Vietnamese language|Vietnamese]]: ''trứng cá''<ref name=":1" />
*[[Portuguese language|Portuguese]]: ''calbura, pao de seda; calabura, curumi, pau de seda'' ([[Brazil]])
[[File:Muntingia calabura (2).JPG|thumb|246x246px|Leaves and fruit]]

<gallery>
Ladawan:Aratilis dahon.jpg|An hitsura kan dahon
Ladawan:Aratilis bunga.jpg|An bunga kan aratilis
File:Aratilis flower.jpg|An burak kan aratilis
</gallery>

==Mga panluwas na takod==
* http://www.bar.gov.ph/digest-home/digest-archives/368-2012-4th-quarter/4937-octdec2012-aratilis {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140309203037/http://www.bar.gov.ph/digest-home/digest-archives/368-2012-4th-quarter/4937-octdec2012-aratilis |date=2014-03-09 }} Kinua 17-02-14
* http://coconuter.blogspot.com/2010/02/aratilis.html Kinua 17-02-14

== Toltolan ==
{{reflist}}

{{poon}}

[[Kategorya:Monotypic Malvales genera]]
[[Kategorya: Mga tinanom sa Filipinas]]
An Aratilis (Muntingia calabura L.) sarong tinanom na nagkakahoy. An bunga kaini birilog, mapula-pula, asin pakadakula 1-1.5 sentimetro; mahamis man, matagok asin sa laog mansana pano nin sorosaradit na pisog na madarag (0.5 sm). An burak kaini saradit, puti saka medyo mahangot an parong. Bakong darakul an sanga asin pagkakahoy niya, ini nalangkaw 7-12 metros.

Ini tal na tubo sa bandang habagatan kan Mehiko, sa Caribbean, Sentral amerika, asin  parteng solnopan sa Habagatan Amerika pasiring habagatan  kan Peru asin Bolivia. An arapodan kaining kumon sa Ingles:  Jamaican cherry, Panama berry, Singapore cherry, Bajelly tree, Strawberry tree; (Espanyol) bolaina, yamanaza, cacaniqua, capulín blanco, nigua, niguito, memizo o memiso; (Indones) kersen, talok; (Byetnames) Trứng cá (thực vật); asin sa Filipinas inaapod ining alatris, aratilis, manzanitas, sarisa.

Sinasabing an aratilis tood sa mga pakdot na daga, maasido o ma'alkaline man asin panahon na paltik. An mga pisog kaini napapalakop kan mga gamgam, paniki, asin kan iba pang mga layog-layog. Ini naglakop asin natood naman magtalubo sa mga tropikal na lugar arog kan Sur-subangan na Asya. Bilang mabubuhayon na tinanom, maray ining magkondisyon kan daga na magin bagbag sa ibang pananom pero may peligro man na madaog logod an pagtubo kan ibang tinanom.

Mga pakinabang sa pagbulong asin pagkakan

An prutas pwedeng gibohon santan o an tagok gibohon inomon. An dahon ginagaga na pwedeng magsirbeng tsa. An ubak kan kahoy nagigibong lubid, an pasagi kaini pwedeng pagpandayon, asin mga sanga pwedeng pansungo. Sa sarong hararom na adal, nadukayan na an aratilis hinahale an pagkasensitibo sa kulog, nagpapakulpa nin gatok, asin nagpapawara nin kalentura. An mga extract igdi naaraman na garo mansana antibiotic na kayang maglaban sa bacteria. Ini nadiskubre man na may kakayahan maglaban sa pagtalubo kan magkapirang klase nin kanser. http://www.bar.gov.ph/digest-home/digest-archives/368-2012-4th-quarter/4937-octdec2012-aratilis  Kinua 17-02-14

Mga ngaran 
English: Kerson fruit, calabur tree, capulin, Jamaica cherry, Panama berry, strawberry tree, ornamental cherry, jamfruit tree, Singapore cherry, West Indian cherry
Spanish: cereza, memiso, nigua, bolaina, capulin blanco; chitato, pasito (Colombia), yumanaza, cerezo caspi (Peru)
Tagalog: aratiles, datiles, ratiles, latires
French: bois ramier, cerisier de Panama
Tamil: sarkarai pala maram, seeni pala maram
Kannada: gasagase hannina mara
Malayalam: Jamaikkan ceṟi (ജമൈക്കൻ ചെറി) , Panchasara pazham
Iloko: seresa, zanitas
Indonesian: kersen, talok
Malay: kerekup Siam, ceri kampung, ceri Melayu
Swedish: panamabär
Khmer: krakhob barang
Thai: takhop farang
Vietnamese: trứng cá
Portuguese: calbura, pao de seda; calabura, curumi, pau de seda (Brazil)
thumb|246x246px|Leaves and fruit

Mga panluwas na takod
 http://www.bar.gov.ph/digest-home/digest-archives/368-2012-4th-quarter/4937-octdec2012-aratilis  Kinua 17-02-14
 http://coconuter.blogspot.com/2010/02/aratilis.html Kinua 17-02-14

 Toltolan 

Kategorya:Monotypic Malvales genera
Kategorya: Mga tinanom sa Filipinas