Asin (kimika)
[[Ladawan:Lead(II) sulfate.jpg|thumb|250x250px|An ''lead(II) sulfate'' (PbSO<sub>4</sub>) (sa solidong porma kaini) iyo sarong halimbawa nin asin.]]
Sa [[kimika]], an '''asin''' ([[Ingles]]: ''salt'') iyo sarong [[kompuwestong kimikal]] na pigbibilog nin iyonikong katiriponan nin mga [[katyono]] asin [[anyono]].<ref>{{GoldBookRef|file=S05447|title=salt}}</ref> An mga asin iyo pigbibilog nin relatibong bilang nin katyono (positibong kargadong [[iyono]]) asin anyono (negatibong kargadong iyono) para an produkto iyo elektrikong neutral (mayo nin kabilogang karga). An mga komposisyong iyonong ini pwede magin [[Inorganikong kompuwesto|inorganiko]], arug kan [[Chloride|chloride (Cl<sup>−</sup>)]], o [[Organikong kompuwesto|organiko]], arug kan [[acetate]] ({{chem|CH|3|CO|2|−}}); sagkod pwede magin monatomiko, arug kan [[Fluoride|fluoride (F<sup>−</sup>)]] o poliatomiko, arug kan [[sulfate]] ({{chem|SO|4|2−}}).

== Nomenklatura ==

An ngaran kan asin iyo nagpopoon sa ngaran kan katyono (e.g., ''sodium'' o ''ammonium'') na pigsusundan kan ngaran kan anyono (e.g., ''chloride'' o ''acetate''). An mgas asin iyo harus nasasambit sana sa ngaran kan katyono (e.g., ''sodium salt'' o ''ammonium salt'') o sa ngaran kan anyono (e.g., ''chloride salt'' o ''acetate salt'').

An mga bistong katyono na minaporma nin asin iyo kabali an:

* [[Ammonium]] {{chem|NH|4|+}}
* [[Calcium]] {{chem|Ca|2+}}
* [[Iron]] {{chem|Fe|2+}} and {{chem|Fe|3+}}
* [[Magnesium]] {{chem|Mg|2+}}
* [[Potassium]] {{chem|K|+}}
* [[Pyridinium]] {{chem|C|5|H|5|NH|+}}
* [[Quaternary ammonium cation|Quaternary ammonium]] {{chem|NR|4|+}}, R na iyo sarong [[alkyl]] na grupo o sarong [[aryl]] na grupo
* [[Sodium]] {{chem|Na|+}}
* [[Copper]] {{chem|Cu|2+}}

An mga bistong anyono na minaporma nin asin iyo kabali an:

* [[Acetate]] {{chem|CH|3|COO|−}} ([[acetic acid]])
* [[Carbonate]] {{chem|CO|3|2−}} ([[carbonic acid]])
* [[Chloride]] {{chem|Cl|−}} ([[hydrochloric acid]])
* [[Citrate]] {{chem|HOC(COO|−|)(CH|2|COO|−|)|2}} ([[citric acid]])
* [[Cyanide]] {{chem|C≡N|−}} ([[hydrocyanic acid]])
* [[Fluoride]] {{chem|F|−}} ([[hydrofluoric acid]])
* [[Nitrate]] {{chem|NO|3|−}} ([[nitric acid]])
* [[Nitrite]] {{chem|NO|2|−}} ([[nitrous acid]])
* [[Oxide]] {{chem|O|2−}}
* [[Phosphate]] {{chem|PO|4|3−}} ([[phosphoric acid]])
* [[Sulfate]] {{chem|SO|4|2−}} ([[sulfuric acid]])

An mga asin na may baryenteng bilang nin hidrohenong atomo na pigrabayan nin mga katyono kumpara sa magurang na asido ninda iyo pwede maapod bilang ''monobasic'', ''dibasic'', o ''tribasic'', huli ta saro, duwa, o tolong hidrohenong atomo an naribayan; ''polybasic'' na mga asin iyo huli ta mas dakol sa sarong hidrohenong atomo an naribayan. An mga halimbawa iyo kabali an:

* [[Monosodium phosphate|Sodium phosphate monobasic]] (NaH<sub>2</sub>PO<sub>4</sub>)
* [[Disodium phosphate|Sodium phosphate dibasic]] (Na<sub>2</sub>HPO<sub>4</sub>)
* [[Trisodium phosphate|Sodium phosphate tribasic]] (Na<sub>3</sub>PO<sub>4</sub>)

== Pormasyon ==

* Sarong [[Base (kimika)|base]] asin sarong [[asido]], e.g., [[ammonia|NH<sub>3</sub>]] + [[hydrochloric acid|HCl]] → [[ammonium chloride|NH<sub>4</sub>Cl]]
* Sarong [[metal]] asin sarong [[asido]], e.g., [[magnesium|Mg]] + [[sulfuric acid|H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>]] → [[magnesium sulfate|MgSO<sub>4</sub>]] + [[hydrogen|H<sub>2</sub>]]
* Sarong metal asin sarong dae-metal, e.g., [[calcium|Ca]] + [[chlorine|Cl<sub>2</sub>]] → [[calcium chloride|CaCl<sub>2</sub>]]
* Sarong [[Base (kimika)|base]] asin sarong ''acid anhydride'', e.g., 2&nbsp;[[Sodium Hydroxide|NaOH]] + [[Dichlorine monoxide|Cl<sub>2</sub>O]] → 2&nbsp;[[Sodium hypochlorite|NaClO]] + [[Water|H<sub>2</sub>O]]
* Sarong [[asido]] asin sarong ''base anhydride'', e.g., 2&nbsp;[[nitric acid|HNO<sub>3</sub>]] + [[Sodium oxide|Na<sub>2</sub>O]] → 2&nbsp;[[Sodium nitrate|NaNO<sub>3</sub>]] + [[Water|H<sub>2</sub>O]]
* Sa reaksyong metatesis kan asin kun sain duwang lain na asin an pigsasalak sa tubig, an saindang mga iyono minasalak liwat, asin an bagong asin iyo dae natutunaw asin nagpepresipitar. Halimbawa:
*: Pb(NO<sub>3</sub>)<sub>2</sub> + Na<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> → PbSO<sub>4</sub>↓ + 2&nbsp;NaNO<sub>3</sub>

== Hilingon man ==
* [[Sodium chloride]]
* [[Elektrokimika]]
* [[Solusyon (kimika)]]

== Toltolan ==
{{reflist}}
* Mark Kurlansky (2002). ''Salt: A World History''. Walker Publishing Company. {{ISBN|0-14-200161-9}}.
{{agham-poon}}
[[Kategorya:Kimika]]
Sa kimika, an asin (Ingles: salt) iyo sarong kompuwestong kimikal na pigbibilog nin iyonikong katiriponan nin mga katyono asin anyono. An mga asin iyo pigbibilog nin relatibong bilang nin katyono (positibong kargadong iyono) asin anyono (negatibong kargadong iyono) para an produkto iyo elektrikong neutral (mayo nin kabilogang karga). An mga komposisyong iyonong ini pwede magin inorganiko, arug kan chloride (Cl−), o organiko, arug kan acetate (); sagkod pwede magin monatomiko, arug kan fluoride (F−) o poliatomiko, arug kan sulfate ().

 Nomenklatura 

An ngaran kan asin iyo nagpopoon sa ngaran kan katyono (e.g., sodium o ammonium) na pigsusundan kan ngaran kan anyono (e.g., chloride o acetate). An mgas asin iyo harus nasasambit sana sa ngaran kan katyono (e.g., sodium salt o ammonium salt) o sa ngaran kan anyono (e.g., chloride salt o acetate salt).

An mga bistong katyono na minaporma nin asin iyo kabali an:

 Ammonium 
 Calcium 
 Iron  and 
 Magnesium 
 Potassium 
 Pyridinium 
 Quaternary ammonium , R na iyo sarong alkyl na grupo o sarong aryl na grupo
 Sodium 
 Copper 

An mga bistong anyono na minaporma nin asin iyo kabali an:

 Acetate  (acetic acid)
 Carbonate  (carbonic acid)
 Chloride  (hydrochloric acid)
 Citrate  (citric acid)
 Cyanide  (hydrocyanic acid)
 Fluoride  (hydrofluoric acid)
 Nitrate  (nitric acid)
 Nitrite  (nitrous acid)
 Oxide 
 Phosphate  (phosphoric acid)
 Sulfate  (sulfuric acid)

An mga asin na may baryenteng bilang nin hidrohenong atomo na pigrabayan nin mga katyono kumpara sa magurang na asido ninda iyo pwede maapod bilang monobasic, dibasic, o tribasic, huli ta saro, duwa, o tolong hidrohenong atomo an naribayan; polybasic na mga asin iyo huli ta mas dakol sa sarong hidrohenong atomo an naribayan. An mga halimbawa iyo kabali an:

 Sodium phosphate monobasic (NaH2PO4)
 Sodium phosphate dibasic (Na2HPO4)
 Sodium phosphate tribasic (Na3PO4)

 Pormasyon 

 Sarong base asin sarong asido, e.g., NH3 + HCl → NH4Cl
 Sarong metal asin sarong asido, e.g., Mg + H2SO4 → MgSO4 + H2
 Sarong metal asin sarong dae-metal, e.g., Ca + Cl2 → CaCl2
 Sarong base asin sarong acid anhydride, e.g., 2 NaOH + Cl2O → 2 NaClO + H2O
 Sarong asido asin sarong base anhydride, e.g., 2 HNO3 + Na2O → 2 NaNO3 + H2O
 Sa reaksyong metatesis kan asin kun sain duwang lain na asin an pigsasalak sa tubig, an saindang mga iyono minasalak liwat, asin an bagong asin iyo dae natutunaw asin nagpepresipitar. Halimbawa:
 Pb(NO3)2 + Na2SO4 → PbSO4↓ + 2 NaNO3

 Hilingon man 
 Sodium chloride
 Elektrokimika
 Solusyon (kimika)

 Toltolan 

 Mark Kurlansky (2002). Salt: A World History. Walker Publishing Company. .

Kategorya:Kimika