Iara (mitolohiya)

[[Ladawan:Palacio_Alvorada_commons.jpg|thumb|"An Iaras", bronseng iskultura ni Cheschiatti, sa Palasyo nin [[:en:Palácio_da_Alvorada|Alvorada]]]]
An '''Iara''', sinasayod man na '''Uiara''', '''Yara''' o '''Hiara''' (   , [iˈaɾɐ], [ˈjaɾɐ], [wiˈjaɾɐ], [ujˈjaɾɐ]) o '''Mãe das Águas''' ([ˈmɐ̃j dɐz ˈaɡwɐs], ") Mitolohiyang Brazilian susog sa suanoy na mitolohiyang Tupi asin Guaraní. An tataramon na nagpoon sa Lumang Tupi yîara = y ("tubig") + îara ("panginoon; ginang") = "ginang nin lawa" (reyna nin tubig). Depende sa oral na tradisyon asin sa konteksto nin estorya, mahihiling siya bilang sarong tubig na [[nymph]], sarong sirena, o sarong magayon na sirena na nakaistar sa [[Amazon River.]]

== Pangkagabusan na ediya ==
[[Ladawan:01_-_Divulgação_de_Lendas_Brasileiras_-_Iara.jpg|too|thumb|Iara sa opisyal na kompmortive stamnan kan opisina post kan Brazil (1974).]]
Susog sa oral na saysay, an Iara sarong magayon na daraga, kun minsan sinasabing may berdeng buhok, magian bulaw o tanso-libang kublit (arog kan sa Indigenous Amerindian hale sa Brazil, o nin {{lang|pt|[[caboclo]]}}) asin mga matang burulyakutan, gamit an ikog siring kan bagong tubig [[:en:Amazon_river_dolphin|river dolphin]], manatee o sira (an tataramon na Tupi y mayo nin naiibang kahulogan, ginagamit sa pangkagabsan para sa arinman na gilid nin dagat o preskong lugar na latrine) na matukaw sa ibabaw nin gapo paagi kan saiyang pagsobyon. namamatean nia na an sarong lalaki sa palibot nia nagpopoon siang umawit nin maboot tanganing akiton sia. beses, sa oras na an Iara may babayaan na ano man tanganing mabuhay kaiba kan saiyang tubig sa irarom sagkod lamang, huli sa bagay na magayon ini asin mas kaipuhan niang itao an gabos na pangangaipo kan namomoot sa saiya para sa bilog niang buhay. ibang bersion nagpaparisa na ginadan nia an mga lalaki asin linamos sinda.

Susog sa berbal na tradisyon kan mga taga Brazil, si Iara sarong magayon na babaeng tubong katutubo na nasa tribo nin patriarkal na mga kostumbre, na naggibo nin talento para sa pakikilaban asin nakua an paghanga hale sa gabos niang tribo saka paggalang gikan sa saiyang ama, poon sa tribo, alagad pinukaw an pagkauri kan saiyang mga tugang na lalaki, na nagdesisyon na salakaton sia paagi sa paggadan saiya durante kan banggi. An lalamat  na si Iara tataong idepensa an saiyang sadiri sa mga pag - atake kan saiyang mga tugang asin dai tuyong ginadan sinda. diskubre kan saiyang ama, nagpaili siya sa kadlagan alagad nadakop asin pinagdusahan huli sa mga paggadan sa saiyang mga tugang paagi sa pagkaralamos sa salog (mga nagkapirang bersyon orawang pigsasabi ninda ini nagkagaradan ninda asin pinag-aapon an hawak niya sa salog, pigsisoltar an diyosa kun banggi, si Jaci, para sa nawara saiya). Nagin sarong serena  kan maligtas siya kan karaning sira kun banggi nin kabilogan na bulan o ni Jaci sa pirang bersyon, nagdesisyon siyang bumalos sa gabos na tawo paagi nin paggamos kaini asin la'bon sinda sa salog. <ref name="Banes">{{Cite book|title=Encyclopedia of Vampire Mythology|last=BANE|first=Teresa|date=7 July 2010|publisher=McFaland & Company, Inc.|isbn=9780786444526|language=en}}</ref> sa nagkapirang istorya kan kasaysayan, an mga makakaligtas sagkod na nabubuhay minatinutungan nin ngipon.

== Mga Aspekto kan alamat ==
Ini sinasabi na, sagkod ika-18 siglo, an alamat  kan Iara dai manonongod sa ladawan nin sarong nagaakit, docile river [[:en:Mermaid|mermaid]]. , ini orihinal na manongod sa agresibo asin sobrang kanos na salog [[:en:Merman|merman]] na inaapod Ipupiara ("freshwater moster"), na madaling sibaon an mga parasira.

Iara sarong immortal (arog kan mga ninompiko nin mitolohiyang Griego), alagad an dakol sa saiyang mga namomoot talagang nagkakaedad o nagagadan. ngangahulogan iyan na an Iara kinokondenar tanganing mamuhay nin solo sa kadaklan na panahon na daing sagkod.

An alamat kan Iara saro sa mga parating paliwanag para sa pagkawara kan mga nag'iing solo sa kadlagan.

== Sa mitolohiyang Latin Amerika ==
An Iara nakakaagid sa magkapira pang babaeng pigurin nin soanoy na panahon hale pa sa ibang rehiyon arog kan [[:en:La_Llorona|La Llorona]] haleng Mexico asin Estados Unidos Sur-subangan, an mga gamgam na Colombiano na siLa [[:en:Patasola|Patasola]]<nowiki/>asin an ''[[:en:Tunda|Tund]]'' saka an [[:en:Deer_Woman|Deer Woman]] of North America. gabos babae na kun beses nagpupunsionar bilang mga sirena na ginigiyahan an tawo sagkod sa saindang kagadanan.

Ining pagmamarka nin pisikal na deformity sa sarong ibang sangkap na babae saro nang lakop na tema sa tahaw kan mga sirena pigura sa Amerika alagad ini parati saro sa bitis. [[:en:Deer_Woman|Deer Woman]] may mga hooves na para sa bitis, La [[:en:Patasola|Patasola]] asin an ''Tunda'' na deformed pa metro asin si La ''Llorona'' parati sinasabing mayong pamitisan kan mga nakakaheling saiya.

== Adaptasyon ==
[[:en:Andrew_Lang|Andrew Lang]] nagsurat nin pag-adaptar kan osipon ni Yara sa T''[[he Brown Fairy Book.]]''<ref>Lang, Andrew. ''The Brown Fairy Book''. London ; New York : Longmans, Green. 1904. pp. 88-99.</ref>

Amerikanong naturalista na si [[:en:Herbert_Huntingdon_Smith|Herbert Huntingdon Smith]] nagtala nin bersyon kan alamat ni Yara, na saiyang tituladong Oiará, ''The Water-Maidens.''

== Legasiya Asin impluwensiya ==
[[:en:Yara_(given_name)|Iara (o Yara)]]  sarong popular na gayong babaeng pangaran sa Brazil.

=== Sa modernong media ===
Sa bersyon nin pelikula kan nobelang''[[:en:Macunaíma_(novel)|Macunaíma]]'' (1969), nailihisan kan proponyanong propagandista an saiyang kagadanan sa kamot nin sarong Iara. niang kinugos an babae asin naheling nia na huri nang marhay an maatama na labot sa likod kan saiyang liog na nagtatao saiya nin panahon mantang sia iyo an linalang asin bakong an magayon na babaeng kinua kaini.

Kan 2021 an lihis sa natural na mga serye nin TV na hale sa Brazil, an Siudad nin [[:en:Invisible_City_(TV_series)|Invisible]], an propagandista nakasabat nin Iara alagad nakaligtas sia sa saiyang labi - labing paglalamos. han nia sia na ini nagin Iara pakatapos magadan an saiyang namomoot asin linamos sia sa sarong salog, alagad binuhay liwat si Maria.

Kan 2021 [[:en:DC_Comics|DC Comics]]' ''[[:en:Wonder_Girl|Wonder Girl]] komik'' na librong nagsikat sa ngapit Brazilian [[:en:Wonder_Woman|Wonder Woman]], [[:en:Wonder_Girl#Yara_Flor|Yara Flor]], Si Iara sarong dakulang guerrerong taga-Biblia na kan huri ginibong sirena sa banal bilang paraprotehir kan sagradong katubigan. an nagtao ki Yara Flor kan saiyang karakteristikong armas sa poder, an [[Golden Boleadoras]].<ref>Jones, Joëlle. ''Wonder Girl'' (Volume 3) #2. DC Comics. 2021.</ref>

Nag-luwas si Iara sa ''[[:en:AdventureQuest_Worlds|AdventureQuest Worlds]]''. na si Iara itinutok sa ampas pasiring sa salog durante nin sarong kurpi kan pamilya asin ini ginibong mermaid sana.

Kan [[:en:Love,_Death_&_Robots|Love, Death & Robots]] season 3 (2022), pangyayari 9 "Jibaro", sarong bungog na guerrerong nakasabat sa Iara na inaakit an saiyang mga kairiba paagi kan saiyang pagrosog, kaya nakalaog sinda sa baraylehan nin  frenzy, dali siyang magkaralamos sa danaw.

Iara sarong menor na antagonista sa serye nin TV kan Beastmaster, na nagpepresentar bilang sirena na nagluwas bilang magayon na babae alagad imahinasyon sana ini ta siya talagang halas sa tubig. niang ginagadan an mga parapakilaban na namomotan nia asin ginagamit nia sa saiyang estorya an pag - oyon kan saiyang pinakabagong pagkamoot/victim.

== Hilingon pa ==

** ''[[:en:La_Llorona|La Llorona]]'': similar supernatural creature from [[:en:Indigenous_peoples_of_Mexico|Native Mexican]] folklore
** [[:en:Siren_(mythology)|Siren]]
** [[:en:Mermaid|Mermaid]]
** [[:en:Undine_(alchemy)|Undine]]
** [[:en:Neck_(water_spirit)|Nixie]]
** [[:en:Tupi_people|Tupi people]]

== Iba pang babasahon ==

* {{Cite journal|last1=Figueira|first1=Gastón|title=Mythology of the Amazon Country|journal=Books Abroad|date=1942|volume=16|issue=1|pages=8–12|doi=10.2307/40082369}}
* cedo, Tarcízio; Filho, Otacilío (May-Agosto 2015). Dos riosà tela de crisal líquido: o retorno do mito e armintura da culture convergente em League of Legends]" [Poon sa mga salog pasiring sa LCD: An pagbalik kan osipon asin an arkitektura nin konbergance kultura sa Ligao nin Lebens]]. eiras - estudos katahawans siáticos (in Portuguese). 17 (2): 231–247. :10.4013/fem.2015.172.10. [http://revistas.unisinos.br/index.php/fronteiras/article/view/fem.2015.172.10 ://revistas.uniisinos.br/index.php/grineras/article/view/fem.2015.172.10 Sarong tamboan an artikulong ini.]{{Cite journal|last1=Macedo|first1=Tarcízio|title=[Dos rios à tela de cristal líquido: o retorno do mito e a arquitetura da cultura convergente em League of Legends]|journal=Fronteiras – estudos midiáticos|date=May–August 2015|volume=17|issue=2|pages=231–247|doi=10.4013/fem.2015.172.10}}
* á, Lúcia, Maria Ignez François, asin Lesmos, Rafaella. Macunaíma (28)." Sa Liberatura Da Flores: Textos Amazônicas E Culkura Latino-americana, 79-1220. De Janeiro: ScELO - EEDUERJ, 2004.  {{ISBN|978-85-7511-442-1}}&nbsp;[[Special:BookSources/978-85-7511-442-1|978-85-7511-442-1]]


== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
An Iara, sinasayod man na Uiara, Yara o Hiara (   , [iˈaɾɐ], [ˈjaɾɐ], [wiˈjaɾɐ], [ujˈjaɾɐ]) o Mãe das Águas ([ˈmɐ̃j dɐz ˈaɡwɐs], ") Mitolohiyang Brazilian susog sa suanoy na mitolohiyang Tupi asin Guaraní. An tataramon na nagpoon sa Lumang Tupi yîara = y ("tubig") + îara ("panginoon; ginang") = "ginang nin lawa" (reyna nin tubig). Depende sa oral na tradisyon asin sa konteksto nin estorya, mahihiling siya bilang sarong tubig na nymph, sarong sirena, o sarong magayon na sirena na nakaistar sa Amazon River.

 Pangkagabusan na ediya 
too|thumb|Iara sa opisyal na kompmortive stamnan kan opisina post kan Brazil (1974).
Susog sa oral na saysay, an Iara sarong magayon na daraga, kun minsan sinasabing may berdeng buhok, magian bulaw o tanso-libang kublit (arog kan sa Indigenous Amerindian hale sa Brazil, o nin ) asin mga matang burulyakutan, gamit an ikog siring kan bagong tubig river dolphin, manatee o sira (an tataramon na Tupi y mayo nin naiibang kahulogan, ginagamit sa pangkagabsan para sa arinman na gilid nin dagat o preskong lugar na latrine) na matukaw sa ibabaw nin gapo paagi kan saiyang pagsobyon. namamatean nia na an sarong lalaki sa palibot nia nagpopoon siang umawit nin maboot tanganing akiton sia. beses, sa oras na an Iara may babayaan na ano man tanganing mabuhay kaiba kan saiyang tubig sa irarom sagkod lamang, huli sa bagay na magayon ini asin mas kaipuhan niang itao an gabos na pangangaipo kan namomoot sa saiya para sa bilog niang buhay. ibang bersion nagpaparisa na ginadan nia an mga lalaki asin linamos sinda.

Susog sa berbal na tradisyon kan mga taga Brazil, si Iara sarong magayon na babaeng tubong katutubo na nasa tribo nin patriarkal na mga kostumbre, na naggibo nin talento para sa pakikilaban asin nakua an paghanga hale sa gabos niang tribo saka paggalang gikan sa saiyang ama, poon sa tribo, alagad pinukaw an pagkauri kan saiyang mga tugang na lalaki, na nagdesisyon na salakaton sia paagi sa paggadan saiya durante kan banggi. An lalamat  na si Iara tataong idepensa an saiyang sadiri sa mga pag - atake kan saiyang mga tugang asin dai tuyong ginadan sinda. diskubre kan saiyang ama, nagpaili siya sa kadlagan alagad nadakop asin pinagdusahan huli sa mga paggadan sa saiyang mga tugang paagi sa pagkaralamos sa salog (mga nagkapirang bersyon orawang pigsasabi ninda ini nagkagaradan ninda asin pinag-aapon an hawak niya sa salog, pigsisoltar an diyosa kun banggi, si Jaci, para sa nawara saiya). Nagin sarong serena  kan maligtas siya kan karaning sira kun banggi nin kabilogan na bulan o ni Jaci sa pirang bersyon, nagdesisyon siyang bumalos sa gabos na tawo paagi nin paggamos kaini asin la'bon sinda sa salog.  sa nagkapirang istorya kan kasaysayan, an mga makakaligtas sagkod na nabubuhay minatinutungan nin ngipon.

 Mga Aspekto kan alamat 
Ini sinasabi na, sagkod ika-18 siglo, an alamat  kan Iara dai manonongod sa ladawan nin sarong nagaakit, docile river mermaid. , ini orihinal na manongod sa agresibo asin sobrang kanos na salog merman na inaapod Ipupiara ("freshwater moster"), na madaling sibaon an mga parasira.

Iara sarong immortal (arog kan mga ninompiko nin mitolohiyang Griego), alagad an dakol sa saiyang mga namomoot talagang nagkakaedad o nagagadan. ngangahulogan iyan na an Iara kinokondenar tanganing mamuhay nin solo sa kadaklan na panahon na daing sagkod.

An alamat kan Iara saro sa mga parating paliwanag para sa pagkawara kan mga nag'iing solo sa kadlagan.

 Sa mitolohiyang Latin Amerika 
An Iara nakakaagid sa magkapira pang babaeng pigurin nin soanoy na panahon hale pa sa ibang rehiyon arog kan La Llorona haleng Mexico asin Estados Unidos Sur-subangan, an mga gamgam na Colombiano na siLa Patasolaasin an Tund saka an Deer Woman of North America. gabos babae na kun beses nagpupunsionar bilang mga sirena na ginigiyahan an tawo sagkod sa saindang kagadanan.

Ining pagmamarka nin pisikal na deformity sa sarong ibang sangkap na babae saro nang lakop na tema sa tahaw kan mga sirena pigura sa Amerika alagad ini parati saro sa bitis. Deer Woman may mga hooves na para sa bitis, La Patasola asin an Tunda na deformed pa metro asin si La Llorona parati sinasabing mayong pamitisan kan mga nakakaheling saiya.

 Adaptasyon 
Andrew Lang nagsurat nin pag-adaptar kan osipon ni Yara sa The Brown Fairy Book.Lang, Andrew. The Brown Fairy Book. London ; New York : Longmans, Green. 1904. pp. 88-99.

Amerikanong naturalista na si Herbert Huntingdon Smith nagtala nin bersyon kan alamat ni Yara, na saiyang tituladong Oiará, The Water-Maidens.

 Legasiya Asin impluwensiya 
Iara (o Yara)  sarong popular na gayong babaeng pangaran sa Brazil.

 Sa modernong media 
Sa bersyon nin pelikula kan nobelangMacunaíma (1969), nailihisan kan proponyanong propagandista an saiyang kagadanan sa kamot nin sarong Iara. niang kinugos an babae asin naheling nia na huri nang marhay an maatama na labot sa likod kan saiyang liog na nagtatao saiya nin panahon mantang sia iyo an linalang asin bakong an magayon na babaeng kinua kaini.

Kan 2021 an lihis sa natural na mga serye nin TV na hale sa Brazil, an Siudad nin Invisible, an propagandista nakasabat nin Iara alagad nakaligtas sia sa saiyang labi - labing paglalamos. han nia sia na ini nagin Iara pakatapos magadan an saiyang namomoot asin linamos sia sa sarong salog, alagad binuhay liwat si Maria.

Kan 2021 DC Comics' Wonder Girl komik na librong nagsikat sa ngapit Brazilian Wonder Woman, Yara Flor, Si Iara sarong dakulang guerrerong taga-Biblia na kan huri ginibong sirena sa banal bilang paraprotehir kan sagradong katubigan. an nagtao ki Yara Flor kan saiyang karakteristikong armas sa poder, an Golden Boleadoras.Jones, Joëlle. Wonder Girl (Volume 3) #2. DC Comics. 2021.

Nag-luwas si Iara sa AdventureQuest Worlds. na si Iara itinutok sa ampas pasiring sa salog durante nin sarong kurpi kan pamilya asin ini ginibong mermaid sana.

Kan Love, Death & Robots season 3 (2022), pangyayari 9 "Jibaro", sarong bungog na guerrerong nakasabat sa Iara na inaakit an saiyang mga kairiba paagi kan saiyang pagrosog, kaya nakalaog sinda sa baraylehan nin  frenzy, dali siyang magkaralamos sa danaw.

Iara sarong menor na antagonista sa serye nin TV kan Beastmaster, na nagpepresentar bilang sirena na nagluwas bilang magayon na babae alagad imahinasyon sana ini ta siya talagang halas sa tubig. niang ginagadan an mga parapakilaban na namomotan nia asin ginagamit nia sa saiyang estorya an pag - oyon kan saiyang pinakabagong pagkamoot/victim.

 Hilingon pa 

 La Llorona: similar supernatural creature from Native Mexican folklore
 Siren
 Mermaid
 Undine
 Nixie
 Tupi people

 Iba pang babasahon 

 
 cedo, Tarcízio; Filho, Otacilío (May-Agosto 2015). Dos riosà tela de crisal líquido: o retorno do mito e armintura da culture convergente em League of Legends]" [Poon sa mga salog pasiring sa LCD: An pagbalik kan osipon asin an arkitektura nin konbergance kultura sa Ligao nin Lebens]]. eiras - estudos katahawans siáticos (in Portuguese). 17 (2): 231–247. :10.4013/fem.2015.172.10. ://revistas.uniisinos.br/index.php/grineras/article/view/fem.2015.172.10 Sarong tamboan an artikulong ini.
 á, Lúcia, Maria Ignez François, asin Lesmos, Rafaella. Macunaíma (28)." Sa Liberatura Da Flores: Textos Amazônicas E Culkura Latino-americana, 79-1220. De Janeiro: ScELO - EEDUERJ, 2004.   978-85-7511-442-1

 Toltolan 

Kategorya:Pages with unreviewed translations