Anatomiya nin tawo
{{Short description|Siyentipikong pag-aadal kan morpolohiya kan hawak nin tawo}}
{{Multiple image
<!--| footer = An manlaenlaen na suon kan hawak nin tawo-->
| image1 = Human_skeleton_diagram.png
| alt1 = The human skeleton
| caption1 = The [[List of bones of the human skeleton|skeleton]]
| link1 = image:Human skeleton diagram trace.svg
| width1 = 65
| image2 = TE-Nervous system diagram.svg
| alt2 = An sistemang nerbyos
| caption2 = An [[sistemang nerbyos]]
| link2 = image:Nervous_system_diagram.png
| width2 = 150
}}
{{Multiple image
<!--| footer = An manlaenlaen na suon nin hawak nin tawo-->
| image1 = Skeletal_muscles_homo_sapiens.JPG
| alt1 = The human muscles
| caption1 = The [[List of muscles of the human body|muscles]]
| link1 = image:Skeletal_muscles_homo_sapiens.JPG
| width1 = 90
| image2 = Internal organs.png
| alt2 = An panlaog na organ asin an saindang mga laog
| caption2 = An panlaog na [[Organ (anatomiya)|organ]] asin an saindang mga laog
| link2 = image:Man shadow anatomy.png
| width2 = 135
}}

[[Ladawan:Anterior view of human female and male, with labels.jpg|right|thumb|300px|An hawak kan tawo]]

[[Ladawan:Human_body_features-nb.svg|right|thumb|300px|An kabtang kan hawak nin tawo]]
An '''anatomiya nin tawo''' iyo an siyentipikong pag-aadal sa [[morpolohiya]] kan may-gurang na hawak nin [[tawo]].<ref name = "intro HGray">{{cite web | url=http://www.bartleby.com/107/1.html| title= Dahon ng pagpapakilala, "Anatomy of the Human Body" (Anatomiya ng Katawan ng Tao). Henry Gray. Pang-20 edisyon. 1918|accessdate = 27 Marso 2007}}</ref>  Pigbabanga ini sa mga kabtang na [[maragkot na anatomiya]] (''gross anatomy'') asin [[mikroskopikong anatomiya]] (''microscopic anatomy'').<ref name = "intro HGray"/> An maragkot na anatomiya (na pig-aapod man na topograpikong anatomiya,  anatomiyang rehiyonal, o antropotomiya) iyo an pag-aadal nin mga istrukturang pang-anatomiya na mahihiling kan mga mata na dai pigtatabangan nin mga kagamitan siring kan salamin o [[mikroskopyo]].<ref name = "intro HGray"/>  An mikroskopikong anatomiya iyo an pag-aadal dapit sa mga saradit na istrukturang anatomikal sa tabang kan mga mikroskopyo, na kaapil kan [[histolohiya]] (an pag-aadal dapit sa organisasyon kan mga tisyu),<ref name = "intro HGray"/> a kan [[sitolohiya]] (an pag-aadal dapit sa mga selula).

Sa nagkapirang mga aspeto kan anatomiya kan tawo, may kinaaraman ini sa [[embriyolohiya]], [[pagkokompara na anatomiya]] asin [[pilohenetika]] (o [[pagkokompara na embriyolohiya]]),<ref name = "intro HGray"/> huli sa magkakaagid na gamot sa [[ebolusyon]]; halimbawa, nagdadanay pa sa hawak nin tawo an mga suanoy na segmento nin mga parisan na nakatanghal sa gabos na mga [[bertebrado]] na may uru-utro na mga simpleng grupo, na daing-siring na magigimatam sa odog asin sa kulungan-gusok, asin mapupwedeng bakasin gikan sa mga suanoy na mga embriyo.

Pigbibilog kan mga sistema an hawak nin tawo, na pigbibilog kan mga [[organo]] na pigbibilog man nin [[tisyu]], na siya man an pigbibilog nin [[selula]] asin [[tisyung pansugpom]].

Pigsasabing an [[kasaysayan kan anatomiya]], sa laog kan halawig na panahon, sa padagos na pagsabot sa mga trabaho kan mga organo asin istruktura sa laog kan hawak. Dakula an ikinarahay kan mga pamamaagi, na maglukso gikan sa mga eksaminasyon kan mga [[hayop]] na lumalagos sa paghiwa (diseksiyon) nin mga inimbak o preserbadong gadan na mga hawak nin tawo sagkod sa komplikado na mga pamamaaging pangteknolohiya na sumulong asin naparahay sa laog nin [[ika-20 siglo]].

Mga komun na kabtang kan hawak (lawas) nin tawo, poon sa itaas pa-ibaba:

* [[Payo]] - [[Angog|angog]] - [[salang]] - pisngi - [[ko'ko']] - [[Mata|mata]] 
* [[Liog]] - [[Abaga]] - bali'wag
* [[Takyag]] - [[Siko]] - [[Braso]] - [[Kamot]] - Moro' - Tindarakul
* [[Odog]] - [[Daghan]] - [[Hirog]] (tagiliran)
* Tulak - Ka'ka'
* [[Piad]] - [[Lubot]] - [[Kalamias]] - [[Paa]] - [[Tuhod]] - [[Tabay nin tawo|Tabay]] - [[Bool]] - [[Bokoboko]] - [[Bitis]] - Moro'
* An mata, [[Talinga|talinga]], [[Dungo|dungo]], [[nguso]], [[Ngipon nin tawo|ngipon]], [[dila]], [[halonan]] - kagolkol - suso - [[Putoy|putoy]] - [[bayag]] - [[itil]] - [[ngabil kan pepe]] - [[pusod]], na anas nahihiling.

<table border=0><tr>
<td valign=top>
   1. Payo
   2. Lalawgon (lawog,pandok)
   3. Liog
   4. Abaga
   5. Daghan
   6. Posod
   7. Tulak
   8. Po'son
   9. Potoy
  10. Paa
</td><td valign=top>
  11. Tohod，
  12. Tabay
  13. Bokoboko
  14. Bitis
  15. Takyag (Bilibili)
  16. Siko
  17. Takyag
  18. Braso
  19. Kamot
</td></tr></table>

==Toltolan==
{{reflist}}
{{agham-tamboan}}
[[Kategorya:Anatomiya]]
right|thumb|300px|An kabtang kan hawak nin tawo
An anatomiya nin tawo iyo an siyentipikong pag-aadal sa morpolohiya kan may-gurang na hawak nin tawo.  Pigbabanga ini sa mga kabtang na maragkot na anatomiya (gross anatomy) asin mikroskopikong anatomiya (microscopic anatomy). An maragkot na anatomiya (na pig-aapod man na topograpikong anatomiya,  anatomiyang rehiyonal, o antropotomiya) iyo an pag-aadal nin mga istrukturang pang-anatomiya na mahihiling kan mga mata na dai pigtatabangan nin mga kagamitan siring kan salamin o mikroskopyo.  An mikroskopikong anatomiya iyo an pag-aadal dapit sa mga saradit na istrukturang anatomikal sa tabang kan mga mikroskopyo, na kaapil kan histolohiya (an pag-aadal dapit sa organisasyon kan mga tisyu), a kan sitolohiya (an pag-aadal dapit sa mga selula).

Sa nagkapirang mga aspeto kan anatomiya kan tawo, may kinaaraman ini sa embriyolohiya, pagkokompara na anatomiya asin pilohenetika (o pagkokompara na embriyolohiya), huli sa magkakaagid na gamot sa ebolusyon; halimbawa, nagdadanay pa sa hawak nin tawo an mga suanoy na segmento nin mga parisan na nakatanghal sa gabos na mga bertebrado na may uru-utro na mga simpleng grupo, na daing-siring na magigimatam sa odog asin sa kulungan-gusok, asin mapupwedeng bakasin gikan sa mga suanoy na mga embriyo.

Pigbibilog kan mga sistema an hawak nin tawo, na pigbibilog kan mga organo na pigbibilog man nin tisyu, na siya man an pigbibilog nin selula asin tisyung pansugpom.

Pigsasabing an kasaysayan kan anatomiya, sa laog kan halawig na panahon, sa padagos na pagsabot sa mga trabaho kan mga organo asin istruktura sa laog kan hawak. Dakula an ikinarahay kan mga pamamaagi, na maglukso gikan sa mga eksaminasyon kan mga hayop na lumalagos sa paghiwa (diseksiyon) nin mga inimbak o preserbadong gadan na mga hawak nin tawo sagkod sa komplikado na mga pamamaaging pangteknolohiya na sumulong asin naparahay sa laog nin ika-20 siglo.

Mga komun na kabtang kan hawak (lawas) nin tawo, poon sa itaas pa-ibaba:

 Payo - angog - salang - pisngi - ko'ko' - mata 
 Liog - Abaga - bali'wag
 Takyag - Siko - Braso - Kamot - Moro' - Tindarakul
 Odog - Daghan - Hirog (tagiliran)
 Tulak - Ka'ka'
 Piad - Lubot - Kalamias - Paa - Tuhod - Tabay - Bool - Bokoboko - Bitis - Moro'
 An mata, talinga, dungo, nguso, ngipon, dila, halonan - kagolkol - suso - putoy - bayag - itil - ngabil kan pepe - pusod, na anas nahihiling.

   1. Payo
   2. Lalawgon (lawog,pandok)
   3. Liog
   4. Abaga
   5. Daghan
   6. Posod
   7. Tulak
   8. Po'son
   9. Potoy
  10. Paa  11. Tohod，
  12. Tabay
  13. Bokoboko
  14. Bitis
  15. Takyag (Bilibili)
  16. Siko
  17. Takyag
  18. Braso
  19. Kamot

Toltolan

Kategorya:Anatomiya