Mauna Loa
{{Infobox mountain
 | name              = Mauna Loa
 | photo             = Mauna Loa Volcano.jpg
 | photo_caption     = Mauna Loa as seen from the air.<br>[[Hualālai]] is visible in the background.
 | photo_size        = 300px
 | elevation_ft      = 13679
 | elevation_ref     = <ref name=usgs/>
 | prominence_ft     = 7079
 | prominence_ref    = <ref name="peakbagger">{{cite peakbagger|pid=11915|title=Mauna Loa, Hawaii|access-date=December 12, 2012}}</ref>
 | listing           = {{unbulleted list
  | [[List of the highest major summits of the United States|US highest major peaks]] 66th
  | [[List of the most prominent summits of the United States|US most prominent peaks]] 38th
  | [[List of the highest major summits of Hawaii|Hawaii highest major peaks]] 2nd
 }}
 | location          = [[Hawaii]], U.S.
 | range             = [[Hawaiian Islands]]
 | map               = United States Hawaii (island)#USA Hawaii
 | range_coordinates = 
 | coordinates       = {{coord|19|28|46|N|155|36|10|W|type:mountain_region:US-HI_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
 | coordinates_ref   = 
 | topo              = [[United States Geological Survey|USGS]] Mauna Loa
 | type              = [[Shield volcano]]
 | age               = 700,000–1 million<ref name=hvo-loa />
 | volcanic_arc/belt = [[Hawaiian-Emperor seamount chain]]
 | last_eruption     = [[2022 eruption of Mauna Loa|November 27, 2022 - December 13, 2022]]
 | first_ascent      = Ancient times
 | easiest_route     = [[Ainapo Trail]]
}}
An '''Mauna Loa''' (<span class="nowrap"><span class="IPA nopopups">/<span title="/ˌ/ secondary stress follows">ˌ</span><span title="'m' in 'my'">m</span><span title="/ɔː/ 'au' in 'fraud'">ɔː</span><span title="'n' in 'no'">n</span><span title="/ə/ 'a' in 'about'">ə</span> <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ</span><span title="'l' in 'lie'">l</span><span title="/oʊ/ long 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="/./ syllable break">.</span><span title="/ə/ 'a' in 'about'">ə</span>/</span></span><span class="nowrap"></span> or <span class="nowrap"><span class="IPA nopopups">/<span title="/ˌ/ secondary stress follows">ˌ</span><span title="'m' in 'my'">m</span><span title="/aʊ/ 'ou' in 'pout'">aʊ</span><span title="'n' in 'no'">n</span><span title="/ə/ 'a' in 'about'">ə</span> <span title="/ˈ/ primary stress follows">ˈ</span><span title="'l' in 'lie'">l</span><span title="/oʊ/ long 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="/./ syllable break">.</span></span></span><span class="nowrap"><span class="IPA nopopups"><span title="/ə/ 'a' in 'about'">ə</span>/</span></span><span class="nowrap"></span>; Hawaiian: <small></small><span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[ˈmɐwnə ˈlowə]</span>; <span>English</span>&#x3A;<span> Long Mountain</span><ref>{{Plantilya:Cite web|url=http://hvo.wr.usgs.gov/maunaloa/|title=Mauna Loa: Earth's Largest Volcano|work=[[USGS]]|date=2 February 2006|accessdate=21 October 2015}}</ref>) saro sa limang mga bulkan na minakompuesto kan Isla nin Hawaii sa estado kan Estados Unidos na [[Hawaii|Hawai<span class="unicode">&#x2BB;</span><span class="unicode"></span>i]] sa Kadagatan na [[Kadagatan Pacifico|Pacific]]. Bilang pinakadakulang bulkan na subaerial tungod sa gabat(mass) asin kapanlaog(volume), an Mauna Loa an su-arin na pigkokonsiderar na pinakadakulang bulkan sa Kinaban. Ini sarong bulkan na active shield  na igwang bakilid na bakong gayong tarikmas, an kapanlaog pig-i-estimar na nasa <span>18,000 milyang kubiko (75,000</span>&nbsp;<span>km</span><sup>3</sup><span>)</span>,<ref><cite class="citation conference">Kaye, G.D. (2002). </cite></ref> alagad an alitoktok orog na hababa nin <span>120 piye(ft) (37</span>&nbsp;<span>m)</span> ki kan kaining kataid na Mauna Kea. An mga pag-usong kan lava kan Mauna Loa masasabing silica-poor asin bakong mamara, asin bakong gayong matuga. 

An Mauna Loa piglalaom na nagtutuga na poon kang 700,000&nbsp;taon nang nakaagi, asin ini luminataw sa pantay dagat mga 400,000&nbsp;taon nang nakalihis. An pinakang-suanoy na gapo dai magurang sa 200,000&nbsp;taon.<ref>{{Plantilya:Cite web|url=http://hvo.wr.usgs.gov/maunaloa/|title=Mauna Loa: Earth's Largest Volcano|date=February 2, 2006|accessdate=2007-07-28|publisher=[[United States Geological Survey]]}}</ref> An  magmang inusong kan bulkan guminikan hali sa Hawaii hotspot, na responsable sa pagkamukna' kan Hawaiian island chain sa laog kan mga kagpulo' kan milyong taon. An maluway na paghiro' kan Pacific Plate sa kahaloyan dadarhon an Mauna Loa harayo sa hotspot sa laog kan 500,000 sundo sarong milyong taon hale' sa ngunyan, kung saen sa panahong ini, ini mapupuho'.

An pinakahuring pagtuga kan Mauna Loa's nangyari poon kan ika-24, Marso hanggang ika-15, Abril 1984. Dae sa pinakahuring mga pagtuga nin mga kagadanan, alagad an mga pagtuga kan 1926 asin 1950, nakadistroso nin mga banwaan, asin an syudad kan Hilo na pinagmukna an ikakagpira sa lava flows kan huring ika-19 siglo. Huli kan posibleng panganib sa mga katawohan, an Mauna Loa parte kan programang Decade Volcanoes, kung saen mina-esfuerzo ini sa pag-aadal kan mga pinakamapanganib na bulkan sa kina'ban. An Mauna Loa maigot na pig-mo-monitor kan Hawaiian Volcano Observatory poon pang 1912. An mga obserbasyon kan atmosperang pigtutulod sa Mauna Loa Observatory, asin kan [[Saldang|Aldaw]] sa Mauna Loa Solar Observatory, kapwa iyaon sa aritoktok kan bulkan. An Hawaii Volcanoes National Park minasakop kan aritoktok asin kan sur-sirangan na gampi kan bulkan, kaiba an Kīlauea, sarong laen na bulkan.

== References ==
{{Reflist|30em}}

[[Kategorya:Mga bulkan]]
An Mauna Loa (/ˌmɔːnə ˈloʊ.ə/ or /ˌmaʊnə ˈloʊ.ə/; Hawaiian: [ˈmɐwnə ˈlowə]; English: Long Mountain) saro sa limang mga bulkan na minakompuesto kan Isla nin Hawaii sa estado kan Estados Unidos na Hawaiʻi sa Kadagatan na Pacific. Bilang pinakadakulang bulkan na subaerial tungod sa gabat(mass) asin kapanlaog(volume), an Mauna Loa an su-arin na pigkokonsiderar na pinakadakulang bulkan sa Kinaban. Ini sarong bulkan na active shield  na igwang bakilid na bakong gayong tarikmas, an kapanlaog pig-i-estimar na nasa 18,000 milyang kubiko (75,000 km3),Kaye, G.D. (2002).  alagad an alitoktok orog na hababa nin 120 piye(ft) (37 m) ki kan kaining kataid na Mauna Kea. An mga pag-usong kan lava kan Mauna Loa masasabing silica-poor asin bakong mamara, asin bakong gayong matuga. 

An Mauna Loa piglalaom na nagtutuga na poon kang 700,000 taon nang nakaagi, asin ini luminataw sa pantay dagat mga 400,000 taon nang nakalihis. An pinakang-suanoy na gapo dai magurang sa 200,000 taon. An  magmang inusong kan bulkan guminikan hali sa Hawaii hotspot, na responsable sa pagkamukna' kan Hawaiian island chain sa laog kan mga kagpulo' kan milyong taon. An maluway na paghiro' kan Pacific Plate sa kahaloyan dadarhon an Mauna Loa harayo sa hotspot sa laog kan 500,000 sundo sarong milyong taon hale' sa ngunyan, kung saen sa panahong ini, ini mapupuho'.

An pinakahuring pagtuga kan Mauna Loa's nangyari poon kan ika-24, Marso hanggang ika-15, Abril 1984. Dae sa pinakahuring mga pagtuga nin mga kagadanan, alagad an mga pagtuga kan 1926 asin 1950, nakadistroso nin mga banwaan, asin an syudad kan Hilo na pinagmukna an ikakagpira sa lava flows kan huring ika-19 siglo. Huli kan posibleng panganib sa mga katawohan, an Mauna Loa parte kan programang Decade Volcanoes, kung saen mina-esfuerzo ini sa pag-aadal kan mga pinakamapanganib na bulkan sa kina'ban. An Mauna Loa maigot na pig-mo-monitor kan Hawaiian Volcano Observatory poon pang 1912. An mga obserbasyon kan atmosperang pigtutulod sa Mauna Loa Observatory, asin kan Aldaw sa Mauna Loa Solar Observatory, kapwa iyaon sa aritoktok kan bulkan. An Hawaii Volcanoes National Park minasakop kan aritoktok asin kan sur-sirangan na gampi kan bulkan, kaiba an Kīlauea, sarong laen na bulkan.

 References 

Kategorya:Mga bulkan