Bukid Suribachi
{{Short description|Sinder kono sa isla nin Iwo Jima, Hapon}}
{{For|bukid sa Antartika|Bukid Suribachi (Antartika)}}
{{Infobox bukid
| name              = Suribachi
| other_name        = 
| photo             = Iwo Jima Suribachi DN-SD-03-11845.JPEG
| photo_size        = 325px
| photo_alt         = 
| photo_caption     = An Bukid Suribachi na nahihiling kadtong 2001
| elevation         = 
| elevation_m       = 169
| elevation_ft      = 
| elevation_ref     = <ref name=GVP>{{cite gvp| vnum = 284120| name = Ioto}}</ref>
| prominence        = 
| prominence_m      = 169
| prominence_ft     = 
| prominence_ref    = 
| listing           = 
| range             = [[Mga isla nin Bulkan]]
| parent_peak       = 
| location          = [[Iwo Jima]], [[Hapon]]
| map               = Amihanan na Pasipiko
| map_alt           = 
| map_caption       = 
| map_relief        = 
| map_size          = 
| label             = 
| label_position    = 
| coordinates = {{coord|24|45|01|N|141|17|20|E|region:JP_type:mountain|display=inline,title}}
| grid_ref_UK       = 
| grid_ref_Ireland  = 
| topo              = 
| type              = [[Konong sinder]]
| volcanic_arc/belt = [[Mga isla nin bulkan]]
| age               = 
| last_eruption     = Mayo 2, 2012<ref name=GVP/>
| first_ascent      = 
| easiest_route     = 
}}

An {{Nihongo|'''Mount Suribachi'''|摺鉢山|Suribachiyama}} sarong {{convert|169|m|adj=on}} na langkaw na [[bukid]] sa habagatan-sulnopan na puro kan [[Iwo Jima]] sa amihan-sulnopan kan [[Kadagatan Pasipiko]] sa irarom kan pamamayo kan [[Pang-irarom na Prepektura nin Ogasawara]], [[Tokyo|Tokyo Metropolis]], [[Hapon]].

Gikan an pangaran kan bukid sa korte kaini, na kaarog kan ''[[suribachi asin surikogi|suribachi]]'' o paggiling na mangkok. Midbid man ini sa {{Nihongo|"Bukid Pipa"|パイプ山|paipu-yama}}, huli ta nagliligid an [[gas nin bulkaniko]] asin sangaw nin tubig gikan sa tuktok, kaiba an natatadang parte kan isla, nagpapahiling nin lawog kan sarong nag-aasong tubo pag hiniling hali sa dagat.{{Citation needed|date=February 2020}}

An aykonikong [[World War II]] na ladawan ni [[Joe Rosenthal]], ''[[Pagtaas kan Wayaway sa Iwo Jima]]'', na naglaladawan sa [[United States Marines]] na nagtataas nin wayaway kan Amerika, kinuanan sa taluktok kan bukid kan [[Labanan sa Iwo Jima]] kadtong 1945. Ipinangaran sa bukid na ini an Ammunition ship [[USS Suribachi (AE-21)|USS ''Suribachi'']].

==Heolohiya==
Sa heolohikal, an bukid, sarong [[konong sinder]] nin [[andesito]], na nabilog sa paagi kan aktibidad nin bulkan. Hinunahuna na an bukid sarong nagtuturog na labot sa sarong aktibong bulkan (ipigtalaga na Iō-tō, an pangaran kan isla sa kabilugan). Poon 1889 sagkod 1957, naitala kan gobyerno nin Hapon an kag-anom na pagtuga sa tuktok. An sarong pagtuga, naghaloy nin anomnapulo may limang minuto, asin nagmukna nin sarong bunganga na may diyametro na 35 metro asin rarom na kaglimang metro sa runway harani sa dating palayugan hali sa [[World War II]].<ref name=volcanoes>{{cite book |last= Fisherl |first= Richard Virgil |author2=Grant Heiken |author3=Jeffrey B. Hulen |title= Volcanoes: Crucibles of Change |publisher= Princeton University Press |year= 1997 |isbn=0-6910-0249-5}}</ref> Ipigbareta kan [[Ahensya nin Meteorolohiya kan Hapon]] na kadtong Mayo 2, 2012, sarong sadit na pagtuga an nagkawsa nin pagkawara nin dukot nin tubig sa amihanan-subangan, asin nakumpirma an paglataw kan sarong bagong [[fumarole]].<ref name=GVP/>

==Uusipon==
{{Main|Labanan sa Iwo Jima}}

Sa kasagsagi kan [[World War II]], nagtindog an mga Hapones nin lagusan asin mga sistema nin moog sa bukid Suribachi. Kan Pebrero 1945, sinakyada kan [[U.S. Marine Corps|United States Marines]] isla asin pinunan an [[Labanan sa Iwo Jima|mayoryang labanan]]. Para sa Estados Unidos, sarong importanteng estratehikong punto an Iwo Jima sa tanga kan Estados Unidos asin kan kadagaan nin Hapon, kaipuhan para sa makarani ini sa Hapon bilang sarong airstrip para sa pagsuporta sa mga lunadan na pang-ere sa mga operasyon nin pambobomba sa kadagaan nin Hapon alagad nagin kapaki-pakinabang para sa mga naraot na [[B-29]] na nagbalik sa [[mga isla nin Mariana]] gikan sa pambobomba sa Hapon, sarong katindugan na nagresulta sa grabeng labanan na naghantong sa lagpas 20,000 Amerikanong kaswalti asin haros 20,000 Hapones an nagadan.

==Sa popular na kultura==
[[File:Raising the Flag on Iwo Jima, larger - edit1.jpg|thumb|Itinaas kan mga Marino kan US an wayaway kan Amerika sa Bukid Suribachi kan panahon nin [[Labanan sa Iwo Jima]]]]
*Sa kasagsagi kan [[Labanan sa Iwo Jima]], Nakua kan mga marino an Bukid Suribachi asin itinaas an sarong sadit na wayaway kan Amerika. Isinugo kan saindang mga opisyal na ribayan ini nin mas dakula, asin kinuanan kan parakuang-ladawan na si [[Joe Rosenthal]] an saiyang bantog na ladawan, ''[[Pagtaas kan Wayaway sa Iwo Jima]]''. An ritrato, nagin sarong aykoniko na imahe asin inilaladawan bilang sarong kadakulang estatwa sa [[Marine Corps War Memorial]].
*An 1949 na pelikula ''[[Sands of Iwo Jima]]'', na pigderek ni [[Allan Dwan]] asin pinanginutan ni [[John Wayne]], minasunod sa sarong [[United States Marine Corps|United States Marine]] [[squad|rifle squad]] na nag-aandam para sa labanan sa Iwo Jima.  An mga pelikula kadtong 2006 na ''[[Letters from Iwo Jima]]'' asin ''[[Flags of Our Fathers (film)|Flags of Our Fathers]]'', na pigderek ni [[Clint Eastwood]], na pigturing an tema kan labanan na ini sa Pasipiko asin ipinahiling an mga posisyon kan parehas na nag-iiwal sa labanan na ini.

==Hilingon man==
*[[Naval Base Iwo Jima]]

==Mga toltolan==
{{Reflist}}

==Mga panluwas na takod==
* [http://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/329_Ioto/329_index.html Ioto] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}}
* {{cite web|url= http://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/074_ioto.pdf |title=Ioto: National catalogue of the active volcanoes in Japan }}  Japan Meteorological Agency
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/G28.html Io to] – Geological Survey of Japan
* {{cite gvp | vnum = 284120| name = Ioto}}

{{Ogasawara, Tokyo}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Suribachi, Mount}}
[[Kategorya:Mga konong sinder]]
[[Kategorya:Mga bukid kan Tokyo]]
[[Kategorya:Mga isla nin bulkan]]
[[Kategorya:Mga bulkan kan Tokyo]]
[[Kategorya:Mga aktibong bulkan]]
An  sarong  na langkaw na bukid sa habagatan-sulnopan na puro kan Iwo Jima sa amihan-sulnopan kan Kadagatan Pasipiko sa irarom kan pamamayo kan Pang-irarom na Prepektura nin Ogasawara, Tokyo Metropolis, Hapon.

Gikan an pangaran kan bukid sa korte kaini, na kaarog kan suribachi o paggiling na mangkok. Midbid man ini sa , huli ta nagliligid an gas nin bulkaniko asin sangaw nin tubig gikan sa tuktok, kaiba an natatadang parte kan isla, nagpapahiling nin lawog kan sarong nag-aasong tubo pag hiniling hali sa dagat.

An aykonikong World War II na ladawan ni Joe Rosenthal, Pagtaas kan Wayaway sa Iwo Jima, na naglaladawan sa United States Marines na nagtataas nin wayaway kan Amerika, kinuanan sa taluktok kan bukid kan Labanan sa Iwo Jima kadtong 1945. Ipinangaran sa bukid na ini an Ammunition ship USS Suribachi.

Heolohiya
Sa heolohikal, an bukid, sarong konong sinder nin andesito, na nabilog sa paagi kan aktibidad nin bulkan. Hinunahuna na an bukid sarong nagtuturog na labot sa sarong aktibong bulkan (ipigtalaga na Iō-tō, an pangaran kan isla sa kabilugan). Poon 1889 sagkod 1957, naitala kan gobyerno nin Hapon an kag-anom na pagtuga sa tuktok. An sarong pagtuga, naghaloy nin anomnapulo may limang minuto, asin nagmukna nin sarong bunganga na may diyametro na 35 metro asin rarom na kaglimang metro sa runway harani sa dating palayugan hali sa World War II. Ipigbareta kan Ahensya nin Meteorolohiya kan Hapon na kadtong Mayo 2, 2012, sarong sadit na pagtuga an nagkawsa nin pagkawara nin dukot nin tubig sa amihanan-subangan, asin nakumpirma an paglataw kan sarong bagong fumarole.

Uusipon

Sa kasagsagi kan World War II, nagtindog an mga Hapones nin lagusan asin mga sistema nin moog sa bukid Suribachi. Kan Pebrero 1945, sinakyada kan United States Marines isla asin pinunan an mayoryang labanan. Para sa Estados Unidos, sarong importanteng estratehikong punto an Iwo Jima sa tanga kan Estados Unidos asin kan kadagaan nin Hapon, kaipuhan para sa makarani ini sa Hapon bilang sarong airstrip para sa pagsuporta sa mga lunadan na pang-ere sa mga operasyon nin pambobomba sa kadagaan nin Hapon alagad nagin kapaki-pakinabang para sa mga naraot na B-29 na nagbalik sa mga isla nin Mariana gikan sa pambobomba sa Hapon, sarong katindugan na nagresulta sa grabeng labanan na naghantong sa lagpas 20,000 Amerikanong kaswalti asin haros 20,000 Hapones an nagadan.

Sa popular na kultura
thumb|Itinaas kan mga Marino kan US an wayaway kan Amerika sa Bukid Suribachi kan panahon nin Labanan sa Iwo Jima
Sa kasagsagi kan Labanan sa Iwo Jima, Nakua kan mga marino an Bukid Suribachi asin itinaas an sarong sadit na wayaway kan Amerika. Isinugo kan saindang mga opisyal na ribayan ini nin mas dakula, asin kinuanan kan parakuang-ladawan na si Joe Rosenthal an saiyang bantog na ladawan, Pagtaas kan Wayaway sa Iwo Jima. An ritrato, nagin sarong aykoniko na imahe asin inilaladawan bilang sarong kadakulang estatwa sa Marine Corps War Memorial.
An 1949 na pelikula Sands of Iwo Jima, na pigderek ni Allan Dwan asin pinanginutan ni John Wayne, minasunod sa sarong United States Marine rifle squad na nag-aandam para sa labanan sa Iwo Jima.  An mga pelikula kadtong 2006 na Letters from Iwo Jima asin Flags of Our Fathers, na pigderek ni Clint Eastwood, na pigturing an tema kan labanan na ini sa Pasipiko asin ipinahiling an mga posisyon kan parehas na nag-iiwal sa labanan na ini.

Hilingon man
Naval Base Iwo Jima

Mga toltolan

Mga panluwas na takod
 Ioto – Japan Meteorological Agency 
   Japan Meteorological Agency
 Io to – Geological Survey of Japan
 

Kategorya:Mga konong sinder
Kategorya:Mga bukid kan Tokyo
Kategorya:Mga isla nin bulkan
Kategorya:Mga bulkan kan Tokyo
Kategorya:Mga aktibong bulkan