Andrea Villarreal
{{Short description|Mexican feminist revolutionary (1881–1963)}}{{Infobox person|name=Andrea Villarreal|image=Andrea Villarreal González 1909.png|caption=Andrea Villarreal González, 1909|birth_date=|birth_place=|death_date={{Death date and age|1963|1881}}|death_place=|nationality=Mexican|occupation=}}Si '''Andrea Villarreal''' ( Lampazos, 1881 – Monterrey, 1963) sarong Mehikanong rebolusyonaryo, peryodista asin peminista. <ref name=":22">{{Cite web|title=TSHA La Mujer Moderna|url=https://www.tshaonline.org/handbook/entries/la-mujer-moderna|access-date=February 24, 2022}}</ref> Siya pinakamidbid sa saiyang trabaho sa peryodikong ''Regeneración'' asin ''La Mujer Moderna'' .

== Biograpiya ==
Si Andrea namundag kan Enero 1881 sa Lampazos, Nuevo León, Mehiko sa sarong progresibong pamilya. An saiyang ama, si Próspero Villarreal Zuazua, iyo an alkalde kan banwaan nin Lampazos kan 1876, asin nangenot sa Lampazos Workers Union kan 1887. Si Andrea asin an saiyang apat na tugang na si Antonio Irineo, Teresa, Próspero asin Alfonso nabantad nin amay sa mga isyung sosyal sa saindang banwaan. Ini an nagdara sa pag'uswag kan saindang sadiring mga estilo nin pamumuhay na aktibo sa pulitika. <ref name=":12">{{Cite journal|last=Zárate|first=Griselda|date=March 2011|title="La identidad narrativa en la memoria revolucionaria de Andrea Villarreal"|url=http://doi.wiley.com/10.1111/j.1557-203X.2011.01104.x|journal=The Latin Americanist|language=|volume=55|issue=1|pages=17–32|doi=10.1111/j.1557-203X.2011.01104.x|s2cid=143783274}}</ref> Si Andrea nagtao kan saiyang bokal na suporta sa anarkista asin komunistang Partido Liberal Mexicano (PLM) na nagkokontra sa diktadura ni Presidente Porfirio Díaz (1876–1911), durante kan Rebolusyon Mehikano kan 1910–1917. <ref name=":0">{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/40444023|title=The decolonial imaginary: writing Chicanas into history|last=Perez|first=Emma|date=1999|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-33504-3|location=Bloomington|language=English|oclc=40444023}}</ref> An politikal na mga kamugtakan sa Mehiko napiritan an saiyang pamilya na magdulag pasiring sa Estados Unidos.

An pagkadistiero kan pamilya sa nasyon dai nakaligtas sa sainda sa pan-aapi kan diktador. Padagos na piglamag ni Diaz si Antonio kaiba an iba pang mga rebolusyonaryong lider kan PLM na nagdulag pasiring sa Estados Unidos. Kan 1907, si Antonio, Librado Ricardo, asin Ricardo Flores Magon nabihag asin pigpreso sa bilanggoan sa [[Los Angeles]], [[California]] sa laog nin 18 bulan. <ref>{{Cite journal|title=REVOLUTION ON TRIAL: The 1909 Tombstone Proceedings Against Ricardo Flores Magón, Antonio Villarreal, and Librado Rivera|url=https://www.jstor.org/stable/41695872}}</ref> Durante kan panahon na ini si Andrea asin an saiyang tugang na babae na si Teresa padagos na nagserbing mga tagasuporta para sa hiro.

== Rebolusyonaryong trabaho ==
An rebolusyon sarong trangkahan para sa mga kababaihan na magsurat asin mag-edit kan saindang sadiring mga obra. Si Andrea kaiba an iba pang mga babae arog ni Blanca Moncaleano, Teresa Arteaga, asin Maria Talavera nagkaigwa nin pangenot na papel sa rebolusyon kan an mga lider kan PLM inarestar. An mga babaeng ini hayag na tinatsaran si Diaz mantang pigtutulod an saindang mga Chicana feministang agenda.  Magkaibanan nindang inangat an mga estereotipo kan mga babae manungod sa kasarian, klase, rasa, sekswalidad asin pagkakapantay-pantay sa kabilogan. Parati inaapod na Joan of Arc kan rebolusyon Mehikano, si Villarreal nagpoon kan saiyang trabaho laban ki Diaz kan 1903 kan siya yaon pa sa Lampazos. Si Andrea nagsurat para sa mga peryodiko sa lenguaheng Kastila na Reforma, Libertad y Justicia, Regeneración, asin La Estrella.  Sa San Antonio an magtugang na Villarreal nagpublikar nin duwang peryodiko an peministang peryodikong La Mujer Moderna (An Modernong Babae, 1910) asin an rebolusyonaryong El Obrero (An Trabahador). 

An La Mujer Moderna ipinublikar bulanan ni Andrea na nagkakantidad nin 60 sentimos sa Estados Unidos asin $1.25 plata sa Mehiko, mantang an El Obrero ipinublikar kada duwang semana ni Teresa na nagkakantidad nin $1 sa Estados Unidos asin an katumbas sa kuwartang Mehikano. <ref>{{Cite news|title=La Mujer Moderna|url=https://rebelarchive.org/pages/5e826cb52a9f1a16ad649741?page=2&search%5Badvanced%5D=false&search%5Bmonths%5D%5B%5D=9&search%5Btags_op%5D=and&search%5Btext%5D=Regeneraci%C3%B3n%2C+17+September+1910&search%5Byears%5D%5B%5D=1910.}}</ref> An duwang papel idinusay sa ebolusyon kan mga kababaihan, mga deretso kan mga inaapi asin mga migranteng Mehikano sa Estados Unidos. <ref name=":3">{{Cite news|title="Dos hermanas revolucionarias: Andrea y Teresa Villarreal"|url=https://www.institutomora.edu.mx/Documentos/BiC-10RevistaCompleta2.pdf}}</ref> Apuwera sa saiyang presensya sa mga peryodiko sa pakikipaglaban, si Andrea an nangenot sa paggibo nin mga rebolusyonaryong kard. Inanunsyo sa paagi kan Regeneracion, si Andrea nagkompuesto nin mga postkard manungod sa rebolusyon kabali an mga retrato kan mga rebolusyonaryo na nag-atubang sa tiraniya ni Diaz. <ref>{{Cite news|title=Postales Revolucionarias|url=https://rebelarchive.org/pages/5e82602f2a9f1a16ad649263?page=1&amp;search%5Badvanced%5D=false&amp;search%5Bmonths%5D%5B%5D=9&amp;search%5Btags_op%5D=and&amp;search%5Btext%5D=mujer+moderna+1910&amp;search%5Byears%5D%5B%5D=1910.}}</ref>

== Trabaho sa peryodismo ==
Sa Setyembre 12, 1910, isyu kan La Regeneración Andrea asin Teresa nagpublikar nin sarong artikulo na nag-aapod sa mga lalaki na humiro na “Que Hacéis Aquí Hombres?” o “Ano an Ginigibo Nindo Digdi Mga Lalaki?, Maglayog, Maglayog pasiring sa Larangan nin Ralaban”.  Sa artikulo, pigduduon ninda na an mga kababaihan an nag-abaga kan mga kasakitan kan rebolusyon asin na sinda maninigong magboses kan saindang pangapodan sa paghiro sa gabos na lalaki. An mga tugang na babae nagpapatunay sa kusog nin boot kan mga lalaking Mehikano na nakikipaglaban tumang sa pamamahala ni Diaz asin dangan nag-aapod sa mga lalaki, orog na idtong mga lalaki sa Estados Unidos na may access sa mga badil, na mag-ayon sa mga rebeldeng pwersa na ini sa daga kan Mehikano. An mga Villarreal naggagamit nin mga maisog na pahayag manungod sa kaisogan, pagkatalaw, asin tamang katungdan tanganing agyaton an mga lalaking Mehikano na pinipili na magin mga paradalan. Sa katapustapusi, sinasabi ninda na an kapangganahan sa larangan nin ralaban minaresulta sa saindang katalingkasan asin na an kagadanan sarong “simbolo nin kamurawayan” pa man giraray. <ref name=":4">{{Cite news|last=Villarreal|first=Andrea|date=January 11, 1911|title=Que Hacéis Aquí Hombres?|work=Regeneración|url=https://rebelarchive.org/pages/5e8261532a9f1a16ad6492e9?search%5Badvanced%5D=false&search%5Bmonths%5D%5B%5D=1&search%5Btags_op%5D=and&search%5Btext%5D=regeneracion+21%2C+January+1911&search%5Byears%5D%5B%5D=1911.}}</ref>

Sa mga postcard kan Regeneracion nagpublikar siya nin kadakol na halipot na mga rawitdawit na naglaladawan kan mga daing takot na parapakilaban kan rebolusyon. Sarong halipot na rawitdawit na nakua, an “Puebla”, nagtaram manongod sa “luchadores da raca Azteca”, mga parapakilaban na Aztec. Inoomaw ni Andrea an saindang mga kabayanihan asin kaisogan, asin sinasabi na mas marahay na itao an saimong buhay sa gera kisa palawigon an estado nin kaoripnan na saindang tinios sa irarom ni Diaz. 

== Kagadanan ==
Nagbalik siya sa Mehiko pagkatapos kan pagbagsak ni Diaz asin nagadan sa sarong ospital militar sa Monterrey kan 1963. <ref name="Double Crossing">{{Cite book|title=Double crossings: anthology of research articles delivered at: 9th International Conference of Latino Cultures in North America = EntreCruzamientos|publisher=Ed. Nuevo Espacio, Academia|year=2001|isbn=9781930879270|editor-last=Flores|editor-first=Mario Martín|location=New Jersey|page=87}}</ref> Sa ibong kan merito kaini, an mga kontribusyon ni Andreas nalingawan na arog kan kadakol na iba pang mga rebolusyonaryong gibo kan mga kababaihan.

== Mga Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
Si Andrea Villarreal ( Lampazos, 1881 – Monterrey, 1963) sarong Mehikanong rebolusyonaryo, peryodista asin peminista.  Siya pinakamidbid sa saiyang trabaho sa peryodikong Regeneración asin La Mujer Moderna .

 Biograpiya 
Si Andrea namundag kan Enero 1881 sa Lampazos, Nuevo León, Mehiko sa sarong progresibong pamilya. An saiyang ama, si Próspero Villarreal Zuazua, iyo an alkalde kan banwaan nin Lampazos kan 1876, asin nangenot sa Lampazos Workers Union kan 1887. Si Andrea asin an saiyang apat na tugang na si Antonio Irineo, Teresa, Próspero asin Alfonso nabantad nin amay sa mga isyung sosyal sa saindang banwaan. Ini an nagdara sa pag'uswag kan saindang sadiring mga estilo nin pamumuhay na aktibo sa pulitika.  Si Andrea nagtao kan saiyang bokal na suporta sa anarkista asin komunistang Partido Liberal Mexicano (PLM) na nagkokontra sa diktadura ni Presidente Porfirio Díaz (1876–1911), durante kan Rebolusyon Mehikano kan 1910–1917.  An politikal na mga kamugtakan sa Mehiko napiritan an saiyang pamilya na magdulag pasiring sa Estados Unidos.

An pagkadistiero kan pamilya sa nasyon dai nakaligtas sa sainda sa pan-aapi kan diktador. Padagos na piglamag ni Diaz si Antonio kaiba an iba pang mga rebolusyonaryong lider kan PLM na nagdulag pasiring sa Estados Unidos. Kan 1907, si Antonio, Librado Ricardo, asin Ricardo Flores Magon nabihag asin pigpreso sa bilanggoan sa Los Angeles, California sa laog nin 18 bulan.  Durante kan panahon na ini si Andrea asin an saiyang tugang na babae na si Teresa padagos na nagserbing mga tagasuporta para sa hiro.

 Rebolusyonaryong trabaho 
An rebolusyon sarong trangkahan para sa mga kababaihan na magsurat asin mag-edit kan saindang sadiring mga obra. Si Andrea kaiba an iba pang mga babae arog ni Blanca Moncaleano, Teresa Arteaga, asin Maria Talavera nagkaigwa nin pangenot na papel sa rebolusyon kan an mga lider kan PLM inarestar. An mga babaeng ini hayag na tinatsaran si Diaz mantang pigtutulod an saindang mga Chicana feministang agenda.  Magkaibanan nindang inangat an mga estereotipo kan mga babae manungod sa kasarian, klase, rasa, sekswalidad asin pagkakapantay-pantay sa kabilogan. Parati inaapod na Joan of Arc kan rebolusyon Mehikano, si Villarreal nagpoon kan saiyang trabaho laban ki Diaz kan 1903 kan siya yaon pa sa Lampazos. Si Andrea nagsurat para sa mga peryodiko sa lenguaheng Kastila na Reforma, Libertad y Justicia, Regeneración, asin La Estrella.  Sa San Antonio an magtugang na Villarreal nagpublikar nin duwang peryodiko an peministang peryodikong La Mujer Moderna (An Modernong Babae, 1910) asin an rebolusyonaryong El Obrero (An Trabahador). 

An La Mujer Moderna ipinublikar bulanan ni Andrea na nagkakantidad nin 60 sentimos sa Estados Unidos asin $1.25 plata sa Mehiko, mantang an El Obrero ipinublikar kada duwang semana ni Teresa na nagkakantidad nin $1 sa Estados Unidos asin an katumbas sa kuwartang Mehikano.  An duwang papel idinusay sa ebolusyon kan mga kababaihan, mga deretso kan mga inaapi asin mga migranteng Mehikano sa Estados Unidos.  Apuwera sa saiyang presensya sa mga peryodiko sa pakikipaglaban, si Andrea an nangenot sa paggibo nin mga rebolusyonaryong kard. Inanunsyo sa paagi kan Regeneracion, si Andrea nagkompuesto nin mga postkard manungod sa rebolusyon kabali an mga retrato kan mga rebolusyonaryo na nag-atubang sa tiraniya ni Diaz. 

 Trabaho sa peryodismo 
Sa Setyembre 12, 1910, isyu kan La Regeneración Andrea asin Teresa nagpublikar nin sarong artikulo na nag-aapod sa mga lalaki na humiro na “Que Hacéis Aquí Hombres?” o “Ano an Ginigibo Nindo Digdi Mga Lalaki?, Maglayog, Maglayog pasiring sa Larangan nin Ralaban”.  Sa artikulo, pigduduon ninda na an mga kababaihan an nag-abaga kan mga kasakitan kan rebolusyon asin na sinda maninigong magboses kan saindang pangapodan sa paghiro sa gabos na lalaki. An mga tugang na babae nagpapatunay sa kusog nin boot kan mga lalaking Mehikano na nakikipaglaban tumang sa pamamahala ni Diaz asin dangan nag-aapod sa mga lalaki, orog na idtong mga lalaki sa Estados Unidos na may access sa mga badil, na mag-ayon sa mga rebeldeng pwersa na ini sa daga kan Mehikano. An mga Villarreal naggagamit nin mga maisog na pahayag manungod sa kaisogan, pagkatalaw, asin tamang katungdan tanganing agyaton an mga lalaking Mehikano na pinipili na magin mga paradalan. Sa katapustapusi, sinasabi ninda na an kapangganahan sa larangan nin ralaban minaresulta sa saindang katalingkasan asin na an kagadanan sarong “simbolo nin kamurawayan” pa man giraray. 

Sa mga postcard kan Regeneracion nagpublikar siya nin kadakol na halipot na mga rawitdawit na naglaladawan kan mga daing takot na parapakilaban kan rebolusyon. Sarong halipot na rawitdawit na nakua, an “Puebla”, nagtaram manongod sa “luchadores da raca Azteca”, mga parapakilaban na Aztec. Inoomaw ni Andrea an saindang mga kabayanihan asin kaisogan, asin sinasabi na mas marahay na itao an saimong buhay sa gera kisa palawigon an estado nin kaoripnan na saindang tinios sa irarom ni Diaz. 

 Kagadanan 
Nagbalik siya sa Mehiko pagkatapos kan pagbagsak ni Diaz asin nagadan sa sarong ospital militar sa Monterrey kan 1963.  Sa ibong kan merito kaini, an mga kontribusyon ni Andreas nalingawan na arog kan kadakol na iba pang mga rebolusyonaryong gibo kan mga kababaihan.

 Mga Toltolan