Hauntology

[[Ladawan:File-Hamlet,_Prince_of_Denmark_Act_I_Scene_IV.png|thumb| ''Hamlet, Prinsipe kan Denmark, Akto I, Eksena IV'' ni Henry Fuseli (1789)]]
'''An Hauntology''' (sarong portmanteau nin ''[[Multo|haunting]]'' asin ''ontology'', siring man '''mga pag-aadal sa espektral''', '''mga espektralidad''', o an '''pagbirik kan espektral''' ) sarong hanay nin mga ideya na nanonongod sa pagbalik o pagdadanay kan mga elemento gikan sa sosyal o kultural na nakaagi, arog kan paagi nin sarong multo. An termino sarong [[Neolohismo|neologismo]] na enot na ipinamidbid kan pilosopong Pranses na si Jacques Derrida sa saiyang libro kan 1993 ''na Specters of Marx'' . Poon kaidto, ini pig-aapod na sa mga larangan arog kan biswal na arte, pilosopiya, elektronikong musika, [[antropolohiya]], kriminolohiya, <ref>{{cite journal|last1=Fiddler|first1=Michael|title=Ghosts of other stories: A synthesis of hauntology, crime and space|journal=Crime, Media, Culture|date=2019|volume=15|issue=3|pages=463-477}}</ref> politika, fiksyon, asin kritisismo sa literatura . <ref name="The Guardian2">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/books/booksblog/2011/jun/17/hauntology-critical|title=Hauntology: A not-so-new critical manifestation|first=Andrew|last=Gallix|date=17 June 2011|website=The Guardian}}</ref>

Mantang si Christine Brooke-Rose dati nang nag-pund nin "dehauntological" (sa "deontological") sa ''Amalgamemnon'' (1984), <ref>{{Cite book|title=Amalgamemnon|last=Brooke-Rose|first=Christine|publisher=Carcanet Press|year=1984|isbn=9780856355394|pages=138|quote=Far in a dehauntological campaign from zone to zone, zig-zagging north and south, east and west, the lovers will wander...}}</ref> Si Derrida enot na naggamit nin "hauntology" para sa saiyang ideya kan atemporal na naturalesa kan Marxismo asin an tendensiyang "mag-atake sa sosyedad kan Solnopan gikan sa luwas kan lolobngan". <ref name="bloom">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=WKc0DwAAQBAJ|title=Bloomsbury Encyclopedia of Popular Music of the World, Volume 11|last=Albiez|first=Sean|date=2017|publisher=Bloomsbury|isbn=9781501326103|pages=347–349|access-date=10 January 2020}}</ref> Ini naglaladawan nin sarong sitwasyon nin temporal asin ontological disjunction kun saen an presensya, orog na sa sosyal asin kultural, sinasalidahan nin sarong ipinalihis na bakong ginikanan. <ref name="dj.dancecult.net2">{{cite journal|url=https://dj.dancecult.net/index.php/dancecult/article/viewFile/378/391|title=The Metaphysics of Crackle: Afrofuturism and Hauntology|journal=Dance Cult|last=Fisher|first=Mark}}</ref> An konsepto gikan sa dekonstruksyon, kun saen an anuman na pagprobar na hanapon an ginikanan kan identidad o kasaysayan dapat na dai malilikayan na makadepende sa sarong pirming yaon nang mga kondisyon nin linggwistika.  Sa ibong kan pagiging sentro kan ''Specters of Marx'', an tataramon na hauntology minalataw sana nin tulong beses sa libro, asin igwa nin kadikit na pagkakapareho sa kun pano tinatawan nin kahulugan kan ibang mga parasurat an termino. <ref name="NSM2">{{cite web|last1=Whyman|first1=Tom|title=The ghosts of our lives|url=https://www.newstatesman.com/politics/uk/2019/07/ghosts-our-lives|website=New Statesman|access-date=15 December 2019|date=31 July 2019}}</ref>

Kan mga taon 2000, an termino pig-aplikar sa mga musikero kan mga teorista na si Simon Reynolds asin Mark Fisher, na sinasabing nag-eeksplorar nin mga ideya na may relasyon sa temporal disjunction, retrofuturism, memorya kultural, asin an pagdadanay kan nakaagi. An Hauntology ginamit bilang sarong kritikal na lente sa manlaen-laen na porma nin media asin teorya, kabali an musika, estetika, teorya politikal, arkitektura, Africanfuturism, Afrofuturism, Neo-futurism, Metamodernism, [[antropolohiya]], asin psychoanalysis .  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s). (September 2018)">dai natapos an pag-verify</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> <ref name="Fisher, Mark 2014">Fisher, Mark. ''Ghosts of My Life: Writings on Depression, Hauntology and Lost Futures''. Zero Books, May 30, 2014. {{ISBN|978-1-78099-226-6}}</ref>  Huli sa kadepisilan sa pagsabot kan konsepto, igwa nin kadikit na pagkakapareho sa kun pano tinatawan nin kahulugan kan ibang mga parasurat an termino. 

== Pag-uswag ==

=== Mga Prekursor ===
An mga istorya nin mga multo asin multo nag-eksister na sa laog nin mga milenyo, asin nakaabot sa sarong panahon nin kauswagan sa Solnopan kan ika-19 siglo .  Sa mga pag-aadal sa kultura, si Terry Castle (sa ''The Apparitional Lesbian'' ) asin Anthony Vidler (sa ''The Architectural Uncanny'' ) naenot ki Derrida.

=== ''Mga Multo ni Marx'' ===
An "Hauntology" nagpoon sa diskusyon ni Derrida ki [[Karl Marx]] sa ''Specters of Marx'', partikularmente an proklamasyon ni Marx na "sarong [[multo]] an nag-aatake sa Europa—an multo kan komunismo" sa ''The Communist Manifesto'' . Si Derrida nag-aapod sa ''Hamlet'' ni Shakespeare, partikularmente an sarong frase na itinaram kan titular na karakter: "an panahon mayo nang pagkakasundo". <ref name="dj.dancecult.net3">{{cite journal|url=https://dj.dancecult.net/index.php/dancecult/article/viewFile/378/391|title=The Metaphysics of Crackle: Afrofuturism and Hauntology|journal=Dance Cult|last=Fisher|first=Mark}}</ref> An tataramon nagpupunsyon bilang sarong tuyong harani- homopono sa " ontolohiya " sa katutubong Pranses ni Derrida (cf. ''"hantologie"'', [ ɑ̃tɔlɔʒi ] asin ''"ontologie"'', [ ɔ̃tɔlɔʒi ] ). <ref>{{cite web|url=http://halflives.adc.rmit.edu.au/haunt/hl035.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070707014009/http://halflives.adc.rmit.edu.au/haunt/hl035.html|title=Half Lives|archive-date=7 July 2007|access-date=2013-08-19}}</ref>

An naenot na trabaho ni Derrida sa dekonstruksyon, sa mga konsepto nin pagsubaybay asin pagkakaiba sa partikular, nagseserbing pundasyon kan saiyang pormulasyon nin hauntology,  sa pundamental na nagsasabi na mayo nin temporal na punto nin purong ginikanan kundi sarong " perming-na-mayo nang presente".  Nahihiling ni Derrida an hauntology na bako sanang mas makapangyarihan kisa ontolohiya, kundi na "ini magtatago sa laog kaini kan eskatolohiya asin teleolohiya mismo".  An saiyang pagsurat sa ''Specters'' minarkahan nin sarong pag-abala sa "pagkagadan" kan [[komunismo]] pagkatapos kan pagbagsak kan Unyon Sobyet kan 1991, partikularmente pagkatapos na an mga teorista arog ni Francis Fukuyama nagsabi na [[Kapitalismo|an kapitalismo]] konklusibong nanggana sa ibang mga sistemang politikal-ekonomiko asin nakaabot sa "katapusan kan kasaysayan" . 

Sa ibong kan pagiging sentro kan ''Specters of Marx'', an tataramon na hauntology minalataw sana nin tulong beses sa libro. Si Peter Buse asin Andrew Scott, na pinag-oolayan an nosyon ni Derrida nin hauntology, nagpapaliwanag:<blockquote>An mga multo minaabot hale sa nakaagi asin minalataw sa presente. Alagad, an aswang dai masasabi nin tama na kabali sa nakaagi .... Kun siring, an 'makasaysayan' na tawo na pigbibisto sa multo tamang kabali sa presente? Siguradong bako, ta an ideya nin pagbalik hale sa kagadanan minabari kan gabos na tradisyonal na konsepto nin temporalidad. An temporalidad na kun saen an multo sakop kun siring paradoksal, sa oras na sinda 'nagbabalik' asin naggigibo kan saindang aparisyonal na debut [...] an anuman na pagprobar na isuway an ginikanan kan tataramon makakakua kan inagural na momento kaini na nakadepende na sa sarong sistema nin mga pagkakaiba sa tataramon na nabugtak bago pa an 'orihinal' na momento (11). </blockquote>

=== Sa musika ===
Kan mga taon 2000, an termino kinua kan mga kritiko sa pagsambit sa mga paradox na makukua sa postmodernidad, partikularmente an padagos na pag-recycle kan kontemporanyong kultura kan retro na mga estetika asin an kawaran nin kakayahan na makadulag sa mga lumang pormang sosyal.  An mga parasurat arog ni Mark Fisher asin Simon Reynolds ginamit an termino tanganing iladawan an sarong musikal na estetika na sibot sa temporal na disjunction na ini asin an nostalgia para sa "nawara na mga futuro".  An mga inaapod na "hauntological" na mga musikero ilinaladawan bilang nag-eeksplorar nin mga ideya na may relasyon sa temporal disjunction, retrofuturism, memorya kultural, asin an pagdadanay kan nakaagi. <ref name="Oxford">{{Cite book|title=The Oxford Handbook of Music and Virtuality|last=Whiteley|first=Sheila|last2=Rambarran|first2=Shara|date=January 22, 2016|publisher=Oxford University Press|page=412}}</ref> <ref name="sbe">{{Cite book|title=William Basinski: Musician Snapshots|last=Stone Blue staff writers|date=Sep 11, 2015|publisher=SBE Media|pages=Chapter 3}}</ref> 

== Sa antropolohiya ==
An antropolohiya nakahiling nin lakop na paggamit kan hauntology bilang sarong metodolohiya sa bilog na etnograpiya, [[arkeolohiya]], asin sikolohikal na antropolohiya . Kan 2019 ''Ethos'', an journal kan Society for Psychological Anthropology nagdusay nin sarong bilog na isyu sa hauntology, na may titulong ''Hauntology in Psychological Anthropology'', asin kadakol na mga libro asin artikulo sa journal an nagluwas na manungod sa temang ini. Sa sarong libro na may titulong ''The Hauntology of Everyday Life'', an sikolohikal na antropologo na si Sadeq Rahimi nagsasabi, "an mismong eksperyensya kan aroaldaw na buhay itinogdok sa palibot nin sarong proseso na puede niatong apodon na hauntogenic, asin an mayor na produkto iyo an padagos na sulog nin mga multo." <ref>{{Cite book|url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-78992-3/|title=The Hauntology of Everyday Life|last=Rahimi|first=Sadeq|date=2021|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-3-030-78992-3|location=London|page=3|doi=10.1007/978-3-030-78992-3|ref=Rahimi}}</ref>

=== Bilang paagi ===
Si Justin Armstrong, na nagtutugdok sa Derrida, nagproponer nin sarong "espektral na etnograpiya " na "nahihiling an lampas sa mga linderos kan aktuwal na tinataram na tataramon asin direktang pakikipag-ulay nin tawo sa pakikipag-ulay sa pag-ultanan kan espasyo, lugar, mga bagay, asin temporalidad ". <ref name="Armstrong 2010 pp. 243–2502">{{cite journal|last=Armstrong|first=Justin|title=On the Possibility of Spectral Ethnography|journal=Cultural Studies ↔ Critical Methodologies|publisher=SAGE Publications|volume=10|issue=3|date=2010-01-26|issn=1532-7086|doi=10.1177/1532708609359510|pages=243–250|s2cid=144608146}}</ref> Si Jeff Ferrell asin Theo Kidynis, na nagtutugdok ki Armstrong, nakagibo nin dugang pang mga ideya nin "etnograpiyang multo". 

=== An mga pangenot asin ikaduwang mga pag-atake ===
An mga antropologo na si Martha asin Bruce Lincoln naggigibo nin pagkakaiba sa pag-ultanan kan mga pangenot na mga pag-atake, kun saen an mga pig-aatake minimidbid an realidad asin awtonomiya kan mga metapisikal na entidad sa medyo bakong kritikal, literal na paagi; asin mga segundaryong pag-atake, na nagbibisto kan "mga natatada sa teksto" na kasaysayan, o bilang mga tropo para sa "kolektibong mga estadong intrapsychic" arog kan trauma asin kamunduan. Bilang sarong pag-aadal nin kaso, ginagamit ninda an halimbawa kan segundaryong pag-atake ni Ba Chúc, kun saen an mga museo na kontrolado kan estado nagpapahiling kan mga kalabera kan mga gadan asin mga memorabilia, na kontra sa tradisyonal na mga kaugalean sa paglobong kan mga Vietnamese. Ini pigkokomparar sa [[Masaker sa Ba Chúc|"primary haunting" kan Ba Chúc]], an paranormal na aktibidad na sinasabing nangyayari sa sarong lugar nin paggadan na minarkahan nin sarong kahoy. <ref name="Lincoln Lincoln 2015 pp. 191–2202">{{cite journal|last1=Lincoln|first1=Martha|last2=Lincoln|first2=Bruce|title=Toward a Critical Hauntology: Bare Afterlife and the Ghosts of Ba Chúc|journal=Comparative Studies in Society and History|publisher=Cambridge University Press (CUP)|volume=57|issue=1|year=2015|issn=0010-4175|doi=10.1017/s0010417514000644|pages=191–220|s2cid=147023375}}</ref>

Sinabi ni Kit Bauserman na para sa mga teorista sa literatura asin kritikal, an multo "purong metapora" asin "sarong fictional na lalagan na nagkoko-opt kan saindang sosyal na agenda", mantang an mga etnograpo asin antropologo "an pinakaharani sa pag-enganyo sa mga multo bilang mga linalang".  May mga iskolar na nagrason na an "malinig na pagkakaiba marikas na nababaak sa etnograpikong pag-analisar" asin na "bakong malinaw na an presensya kan mga multo bilang mga metapisikal na entidad iyo an pangenot." <ref name="Good Chiovenda Rahimi 2022 pp. 437–453">{{Cite journal|last1=Good|first1=Byron J.|last2=Chiovenda|first2=Andrea|title=The Anthropology of Being Haunted: On the Emergence of an Anthropological Hauntology|publisher=Annual Reviews|date=2022-10-24}}</ref>

== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}

== Mga panluwas na sumpay ==

* {{cite web|author1=BBC Archive|author-link1=BBC Archive|title=BBC Ideas: What is hauntology? And why is it all around us?|url=https://www.bbc.co.uk/ideas/videos/what-is-hauntology-and-why-is-it-all-around-us/p0729knv|website=BBC Ideas|publisher=[[BBC]]|access-date=1 May 2020|language=en|date=1 March 2019}}
* {{cite web|last=Fisher|first=Mark|author-link=Mark Fisher (theorist)|date=17 January 2006|url=http://k-punk.abstractdynamics.org/archives/007230.html|title=k-punk: Hauntology Now|website=k-punk.abstractdynamics.org}}
* {{cite web|last1=Reynolds|first1=Simon|title=ReynoldsRetro: HAUNTOLOGY: the GHOST BOX label (Frieze, 2005)|url=https://reynoldsretro.blogspot.com/2017/10/hauntology-ghost-box-label-frieze-2005.html|website=ReynoldsRetro|access-date=1 May 2020|date=15 October 2017}}
* https://web.archive.org/web/20211202154716/https://fastcapitalism.journal.library.uta.edu/index.php/fastcapitalism/article/view/54
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
An Hauntology (sarong portmanteau nin haunting asin ontology, siring man mga pag-aadal sa espektral, mga espektralidad, o an pagbirik kan espektral ) sarong hanay nin mga ideya na nanonongod sa pagbalik o pagdadanay kan mga elemento gikan sa sosyal o kultural na nakaagi, arog kan paagi nin sarong multo. An termino sarong neologismo na enot na ipinamidbid kan pilosopong Pranses na si Jacques Derrida sa saiyang libro kan 1993 na Specters of Marx . Poon kaidto, ini pig-aapod na sa mga larangan arog kan biswal na arte, pilosopiya, elektronikong musika, antropolohiya, kriminolohiya,  politika, fiksyon, asin kritisismo sa literatura . 

Mantang si Christine Brooke-Rose dati nang nag-pund nin "dehauntological" (sa "deontological") sa Amalgamemnon (1984),  Si Derrida enot na naggamit nin "hauntology" para sa saiyang ideya kan atemporal na naturalesa kan Marxismo asin an tendensiyang "mag-atake sa sosyedad kan Solnopan gikan sa luwas kan lolobngan".  Ini naglaladawan nin sarong sitwasyon nin temporal asin ontological disjunction kun saen an presensya, orog na sa sosyal asin kultural, sinasalidahan nin sarong ipinalihis na bakong ginikanan.  An konsepto gikan sa dekonstruksyon, kun saen an anuman na pagprobar na hanapon an ginikanan kan identidad o kasaysayan dapat na dai malilikayan na makadepende sa sarong pirming yaon nang mga kondisyon nin linggwistika.  Sa ibong kan pagiging sentro kan Specters of Marx, an tataramon na hauntology minalataw sana nin tulong beses sa libro, asin igwa nin kadikit na pagkakapareho sa kun pano tinatawan nin kahulugan kan ibang mga parasurat an termino. 

Kan mga taon 2000, an termino pig-aplikar sa mga musikero kan mga teorista na si Simon Reynolds asin Mark Fisher, na sinasabing nag-eeksplorar nin mga ideya na may relasyon sa temporal disjunction, retrofuturism, memorya kultural, asin an pagdadanay kan nakaagi. An Hauntology ginamit bilang sarong kritikal na lente sa manlaen-laen na porma nin media asin teorya, kabali an musika, estetika, teorya politikal, arkitektura, Africanfuturism, Afrofuturism, Neo-futurism, Metamodernism, antropolohiya, asin psychoanalysis .  [ <span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s). (September 2018)">dai natapos an pag-verify</span> ] Fisher, Mark. Ghosts of My Life: Writings on Depression, Hauntology and Lost Futures. Zero Books, May 30, 2014.   Huli sa kadepisilan sa pagsabot kan konsepto, igwa nin kadikit na pagkakapareho sa kun pano tinatawan nin kahulugan kan ibang mga parasurat an termino. 

 Pag-uswag 

 Mga Prekursor 
An mga istorya nin mga multo asin multo nag-eksister na sa laog nin mga milenyo, asin nakaabot sa sarong panahon nin kauswagan sa Solnopan kan ika-19 siglo .  Sa mga pag-aadal sa kultura, si Terry Castle (sa The Apparitional Lesbian ) asin Anthony Vidler (sa The Architectural Uncanny ) naenot ki Derrida.

 Mga Multo ni Marx 
An "Hauntology" nagpoon sa diskusyon ni Derrida ki Karl Marx sa Specters of Marx, partikularmente an proklamasyon ni Marx na "sarong multo an nag-aatake sa Europa—an multo kan komunismo" sa The Communist Manifesto . Si Derrida nag-aapod sa Hamlet ni Shakespeare, partikularmente an sarong frase na itinaram kan titular na karakter: "an panahon mayo nang pagkakasundo".  An tataramon nagpupunsyon bilang sarong tuyong harani- homopono sa " ontolohiya " sa katutubong Pranses ni Derrida (cf. "hantologie", [ ɑ̃tɔlɔʒi ] asin "ontologie", [ ɔ̃tɔlɔʒi ] ). 

An naenot na trabaho ni Derrida sa dekonstruksyon, sa mga konsepto nin pagsubaybay asin pagkakaiba sa partikular, nagseserbing pundasyon kan saiyang pormulasyon nin hauntology,  sa pundamental na nagsasabi na mayo nin temporal na punto nin purong ginikanan kundi sarong " perming-na-mayo nang presente".  Nahihiling ni Derrida an hauntology na bako sanang mas makapangyarihan kisa ontolohiya, kundi na "ini magtatago sa laog kaini kan eskatolohiya asin teleolohiya mismo".  An saiyang pagsurat sa Specters minarkahan nin sarong pag-abala sa "pagkagadan" kan komunismo pagkatapos kan pagbagsak kan Unyon Sobyet kan 1991, partikularmente pagkatapos na an mga teorista arog ni Francis Fukuyama nagsabi na an kapitalismo konklusibong nanggana sa ibang mga sistemang politikal-ekonomiko asin nakaabot sa "katapusan kan kasaysayan" . 

Sa ibong kan pagiging sentro kan Specters of Marx, an tataramon na hauntology minalataw sana nin tulong beses sa libro. Si Peter Buse asin Andrew Scott, na pinag-oolayan an nosyon ni Derrida nin hauntology, nagpapaliwanag:An mga multo minaabot hale sa nakaagi asin minalataw sa presente. Alagad, an aswang dai masasabi nin tama na kabali sa nakaagi .... Kun siring, an 'makasaysayan' na tawo na pigbibisto sa multo tamang kabali sa presente? Siguradong bako, ta an ideya nin pagbalik hale sa kagadanan minabari kan gabos na tradisyonal na konsepto nin temporalidad. An temporalidad na kun saen an multo sakop kun siring paradoksal, sa oras na sinda 'nagbabalik' asin naggigibo kan saindang aparisyonal na debut [...] an anuman na pagprobar na isuway an ginikanan kan tataramon makakakua kan inagural na momento kaini na nakadepende na sa sarong sistema nin mga pagkakaiba sa tataramon na nabugtak bago pa an 'orihinal' na momento (11). 

 Sa musika 
Kan mga taon 2000, an termino kinua kan mga kritiko sa pagsambit sa mga paradox na makukua sa postmodernidad, partikularmente an padagos na pag-recycle kan kontemporanyong kultura kan retro na mga estetika asin an kawaran nin kakayahan na makadulag sa mga lumang pormang sosyal.  An mga parasurat arog ni Mark Fisher asin Simon Reynolds ginamit an termino tanganing iladawan an sarong musikal na estetika na sibot sa temporal na disjunction na ini asin an nostalgia para sa "nawara na mga futuro".  An mga inaapod na "hauntological" na mga musikero ilinaladawan bilang nag-eeksplorar nin mga ideya na may relasyon sa temporal disjunction, retrofuturism, memorya kultural, asin an pagdadanay kan nakaagi.   

 Sa antropolohiya 
An antropolohiya nakahiling nin lakop na paggamit kan hauntology bilang sarong metodolohiya sa bilog na etnograpiya, arkeolohiya, asin sikolohikal na antropolohiya . Kan 2019 Ethos, an journal kan Society for Psychological Anthropology nagdusay nin sarong bilog na isyu sa hauntology, na may titulong Hauntology in Psychological Anthropology, asin kadakol na mga libro asin artikulo sa journal an nagluwas na manungod sa temang ini. Sa sarong libro na may titulong The Hauntology of Everyday Life, an sikolohikal na antropologo na si Sadeq Rahimi nagsasabi, "an mismong eksperyensya kan aroaldaw na buhay itinogdok sa palibot nin sarong proseso na puede niatong apodon na hauntogenic, asin an mayor na produkto iyo an padagos na sulog nin mga multo." 

 Bilang paagi 
Si Justin Armstrong, na nagtutugdok sa Derrida, nagproponer nin sarong "espektral na etnograpiya " na "nahihiling an lampas sa mga linderos kan aktuwal na tinataram na tataramon asin direktang pakikipag-ulay nin tawo sa pakikipag-ulay sa pag-ultanan kan espasyo, lugar, mga bagay, asin temporalidad ".  Si Jeff Ferrell asin Theo Kidynis, na nagtutugdok ki Armstrong, nakagibo nin dugang pang mga ideya nin "etnograpiyang multo". 

 An mga pangenot asin ikaduwang mga pag-atake 
An mga antropologo na si Martha asin Bruce Lincoln naggigibo nin pagkakaiba sa pag-ultanan kan mga pangenot na mga pag-atake, kun saen an mga pig-aatake minimidbid an realidad asin awtonomiya kan mga metapisikal na entidad sa medyo bakong kritikal, literal na paagi; asin mga segundaryong pag-atake, na nagbibisto kan "mga natatada sa teksto" na kasaysayan, o bilang mga tropo para sa "kolektibong mga estadong intrapsychic" arog kan trauma asin kamunduan. Bilang sarong pag-aadal nin kaso, ginagamit ninda an halimbawa kan segundaryong pag-atake ni Ba Chúc, kun saen an mga museo na kontrolado kan estado nagpapahiling kan mga kalabera kan mga gadan asin mga memorabilia, na kontra sa tradisyonal na mga kaugalean sa paglobong kan mga Vietnamese. Ini pigkokomparar sa "primary haunting" kan Ba Chúc, an paranormal na aktibidad na sinasabing nangyayari sa sarong lugar nin paggadan na minarkahan nin sarong kahoy. 

Sinabi ni Kit Bauserman na para sa mga teorista sa literatura asin kritikal, an multo "purong metapora" asin "sarong fictional na lalagan na nagkoko-opt kan saindang sosyal na agenda", mantang an mga etnograpo asin antropologo "an pinakaharani sa pag-enganyo sa mga multo bilang mga linalang".  May mga iskolar na nagrason na an "malinig na pagkakaiba marikas na nababaak sa etnograpikong pag-analisar" asin na "bakong malinaw na an presensya kan mga multo bilang mga metapisikal na entidad iyo an pangenot." 

 Toltolan 

 Mga panluwas na sumpay 

 
 
 
 https://web.archive.org/web/20211202154716/https://fastcapitalism.journal.library.uta.edu/index.php/fastcapitalism/article/view/54
Kategorya:Pages with unreviewed translations