Makabayang Kilusan ng Bagong Kababaihan
 

'''An Makabanwang Paghiro nin Bagong Kababayehan''' (Makabayang Kilusan ng Bagong Kababaihan) midbid man sa apod na '''MAKIBAKA''', sarong militanteng talingkas na nasyonalistang rebolusyonaryong organisasyon nin mga kababayehan sa [[Filipinas|Pilipinas]] na pigtogdas kan Abril 1970. Parte sinda kan [[National Democratic Front of the Philippines|Pambanwang Demokratikong Prente kan Pilipinas]], sarong patago na alyansa nin mga rebolusyonaryong organisasyon na gikan sa gabos na sektor kan sosyodad kan Pilipinas.

== Kasaysayan asin pinaghalian ==
An MAKIBAKA pigtogdas sa pag-abot kan [[:en:First_Quarter_Storm|Bagyo sa Enot na Kwarter]], sarong panahon kun saen naglalakop an pakaisi sa politika asin aktibidad nin protesta kan mga estudyante kontra sa administrasyon ni [[Ferdinand Marcos]]. An mga miyembro kan [[Kabataang Makabayan|Makabanwang Kahubenan]], [[:en:Samahang_Demokratiko_ng_Kabataan|Iribahan kan Demokratikong Kahubenan]], [[Samahang Molave|Iribahan kan Molave]], asin iba pang dakol na mga organisasyon enot na nagpoon na maghirilingan tanganing pag-olayan an nagdadakulang importansya kan mga kababayehan sa nagpopoon pa sanang [[National Democracy (Philippines)|pambanwang demokratikong]] paghiro. 

Huli sa pagkaanggot sa saindang nahihiling na pagkiling sa kasarian kontra sa mga kababayehan sa pag-ayon sa mga aktibista, <ref name="angeles">{{Cite journal|last1=Angeles|first1=Leonora C.|title=The PKP and MAKIBAKA Revisited: Women's Liberation in Revolutionary Theory and Practice|date=4 December 2007|url=https://www.journals.upd.edu.ph/index.php/kasarinlan/article/view/637/639|access-date=15 July 2024|language=en}}</ref> an mga miyembro kan mga organisasyon na ini enot na pigbilog an ''Talingkas na Paghiro kan Bagong Kababayehan'' tanganing atubangon an partikularidad kan pang-aapi sa mga kababayehan asin makakua nin mas mahiwas na suporta hale sa mga kababayehan. 

An MAKIBAKA opisyal na piglansar kan Abril 18, 1970, na nangengenot sa sarong protesta kan [[Miss Philippines]] na sarong paurumbasan nin kagayunan. <ref name="angeles">{{Cite journal|last1=Angeles|first1=Leonora C.|title=The PKP and MAKIBAKA Revisited: Women's Liberation in Revolutionary Theory and Practice|date=4 December 2007|url=https://www.journals.upd.edu.ph/index.php/kasarinlan/article/view/637/639|access-date=15 July 2024|language=en}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAngeles2007">Angeles, Leonora C. (4 December 2007). </cite></ref> [[Maria Lorena Barros|Si Maria Lorena Barros]], sarong miyembro kan SDK asin saro sa mga kagmukna kan MAKIBAKA, iyo an magigin de facto na pamayo huli sa pangangaipo na tawan an mga peryodista nin reperensya sa media para sa mga interbyu. An mga miyembro kan MAKIBAKA nagpartisipar sa darakulang aksyon protesta sa panahon na ini, kaaayon an [[:en:Diliman_Commune|Komyun kan Diliman]] siring man an enot na paggirumdom kan Marso 8 bilang [[:en:International_Working_Women's_Day|Internasyunal na Aldaw nin mga Babayeng Nagtatrabaho]], pareho kan 1971. 

Kan enot, an MAKIBAKA mayo nin eksaktong estruktura. Mantang an organisasyon naglalakop sa bilog na nasyon, an mga isyu nin duwang pagigin miyembro asin an pangangaipo para sa sarong suway pang organisasyon para sa mga kababayehan nagin mas importante. Si Barros sa kahurihurihi naghale sa MAKIBAKA tanganing mag-ayon sa [[Bagong Hokbo nin Banwa|Bagong Hokbo kan Banwaan]] kan katapusan kan 1971, asin iwinalat an posisyon bilang pamayo ki Rosa Oli Mercado. Kan Marso 11-12, 1972, nagkaigwa an MAKIBAKA nin saindang Enot na Pambanwang Kongreso sa Sentro kan Unibersidad kan Sampaloc, kun saen naresolbahan an mga isyung pang-organisasyon asin estruktural, siring man an pag-elihir nin bagong iribahan nin mga Pambanwang Opisyales. Si Vicky Segui an napili bilang Pambanwang Pamayo kan MAKIBAKA kan panahon na ini. An pangaran na MAKIBAKA binago man hale sa ''Talingkas na Paghiro'' (Malayang Kilusan) pasiring sa ''Makabanwang Paghiro'' (Makabayang Kilusan) tanganing ipahiling an katuyohan kaini na isulong an katalingkasan kan kababaihan sa paagi kan nasyunal na demokratikong paghiro. 

=== Sa irarom kan Ley Militar ===
An mga rebolusyonaryong organisasyon arog kan MAKIBAKA pigdeklarar na ilegal asin napuwersa na magtago kasunod kan deklarasyon kan Ley Militar kan diktador kaidto na [[Ferdinand Marcos|si Ferdinand Marcos]] . 

An mga miyembro kan MAKIBAKA napuwersa na magtago asin mag-ayon sa [[Bagong Hokbo nin Banwa|Bagong Hokbo kan Banwaan]] o iba pang mga paagi nin pagkontra laban sa diktadura ni Marcos.  An MAKIBAKA nagin miyembrong organisasyon kan [[National Democratic Front of the Philippines|Pambanwang Demokratikong Prente kan Pilipinas]] asin nagpartisipar sa pag-organisar, sa propaganda, asin trabaho sa edukasyon sa kabukidan.

=== Pagkatapos kan Ley Militar ===
An MAKIBAKA nagkaigwa nin saindang Ikaduwang Kongreso kan taon 1988, kun saen  ginibo an pinakabagong programa nin aksyon asin pinili si Silvia Madiaga bilang saindang Pamayo. Sa saindang Ikaduwang Kongreso, inaprobaran kan MAKIBAKA an pagtugdok liwat kan Pambanwang Opisina kaini. An saindang ikatolong Kongreso ginibo kan 1998, asin an saindang ikaapat na Kongreso kan 2002. Sa irarom kan saindang Ikaapat na Kongreso, pigpatunayan liwat kan MAKIBAKA na sinda sarong "organisasyon kan mga kababayehan na nag-aabante kan pambanwang demokratikong pakikipaglaban", mantang pig-aaprobaran an sarong bagong Konstitusyon asin Programa de Aksyon. 

An MAKIBAKA yaon pa sagkod ngonyan bilang sarong patago na organisasyon, na nag-eestablisar nin mga kapitulo sa mga syudad asin sa mga bukid.

== Ideolohiya ==
Nagtutubod an MAKIBAKA na madadaog sana an katalingkasan kan mga kababaihan sa paagi kan pambanwang demokrasya, tunay na katalingkasan asin tunay na katalingkasan kan mga Pilipino sa kabilogan.  Bilang parte kan Pambanwang Demokratikong paghiro, nagtutubod sinda na igwa nin tolong ugat na problema an pagtios kan banwaan kan mga Pilipino, na iyo an imperyalismo, pyudalismo, asin kapitalismong burukrata. Sa paagi kan pag-analisar na ini, an sosyedad kan Pilipinas nasasabotan na semi-kolonyal asin semi-pyudal. Semi-kolonyal na an boot sabihon dikit sana an mga may kaya na pamilya an nagkakapot nin kapangyarihang politikal asin ekonomiko, asin na an mga palakaw sa ekonomiya kan nasyon naiimpluwensiyahan kan mas poderosong mga ekonomiya sa ibang nasyon asin mga internasyonal na institusyon pinansyal. An boot sabihon semi-pyudal na an sistema nin pag-oma kan nasyon nakabasar man sa modelong kolonyal kan Espanya, kun saen an mga nagkapirang pananom na ganansya sana an pigtatanom sa darakulang pagsasadiri na inaapod na haciendas, imbes na an mga pananom na pigpapadakola para sa karahayan kan mismong mga Pilipino.
An Makabanwang Paghiro nin Bagong Kababayehan (Makabayang Kilusan ng Bagong Kababaihan) midbid man sa apod na MAKIBAKA, sarong militanteng talingkas na nasyonalistang rebolusyonaryong organisasyon nin mga kababayehan sa Pilipinas na pigtogdas kan Abril 1970. Parte sinda kan Pambanwang Demokratikong Prente kan Pilipinas, sarong patago na alyansa nin mga rebolusyonaryong organisasyon na gikan sa gabos na sektor kan sosyodad kan Pilipinas.

 Kasaysayan asin pinaghalian 
An MAKIBAKA pigtogdas sa pag-abot kan Bagyo sa Enot na Kwarter, sarong panahon kun saen naglalakop an pakaisi sa politika asin aktibidad nin protesta kan mga estudyante kontra sa administrasyon ni Ferdinand Marcos. An mga miyembro kan Makabanwang Kahubenan, Iribahan kan Demokratikong Kahubenan, Iribahan kan Molave, asin iba pang dakol na mga organisasyon enot na nagpoon na maghirilingan tanganing pag-olayan an nagdadakulang importansya kan mga kababayehan sa nagpopoon pa sanang pambanwang demokratikong paghiro. 

Huli sa pagkaanggot sa saindang nahihiling na pagkiling sa kasarian kontra sa mga kababayehan sa pag-ayon sa mga aktibista,  an mga miyembro kan mga organisasyon na ini enot na pigbilog an Talingkas na Paghiro kan Bagong Kababayehan tanganing atubangon an partikularidad kan pang-aapi sa mga kababayehan asin makakua nin mas mahiwas na suporta hale sa mga kababayehan. 

An MAKIBAKA opisyal na piglansar kan Abril 18, 1970, na nangengenot sa sarong protesta kan Miss Philippines na sarong paurumbasan nin kagayunan. Angeles, Leonora C. (4 December 2007).  Si Maria Lorena Barros, sarong miyembro kan SDK asin saro sa mga kagmukna kan MAKIBAKA, iyo an magigin de facto na pamayo huli sa pangangaipo na tawan an mga peryodista nin reperensya sa media para sa mga interbyu. An mga miyembro kan MAKIBAKA nagpartisipar sa darakulang aksyon protesta sa panahon na ini, kaaayon an Komyun kan Diliman siring man an enot na paggirumdom kan Marso 8 bilang Internasyunal na Aldaw nin mga Babayeng Nagtatrabaho, pareho kan 1971. 

Kan enot, an MAKIBAKA mayo nin eksaktong estruktura. Mantang an organisasyon naglalakop sa bilog na nasyon, an mga isyu nin duwang pagigin miyembro asin an pangangaipo para sa sarong suway pang organisasyon para sa mga kababayehan nagin mas importante. Si Barros sa kahurihurihi naghale sa MAKIBAKA tanganing mag-ayon sa Bagong Hokbo kan Banwaan kan katapusan kan 1971, asin iwinalat an posisyon bilang pamayo ki Rosa Oli Mercado. Kan Marso 11-12, 1972, nagkaigwa an MAKIBAKA nin saindang Enot na Pambanwang Kongreso sa Sentro kan Unibersidad kan Sampaloc, kun saen naresolbahan an mga isyung pang-organisasyon asin estruktural, siring man an pag-elihir nin bagong iribahan nin mga Pambanwang Opisyales. Si Vicky Segui an napili bilang Pambanwang Pamayo kan MAKIBAKA kan panahon na ini. An pangaran na MAKIBAKA binago man hale sa Talingkas na Paghiro (Malayang Kilusan) pasiring sa Makabanwang Paghiro (Makabayang Kilusan) tanganing ipahiling an katuyohan kaini na isulong an katalingkasan kan kababaihan sa paagi kan nasyunal na demokratikong paghiro. 

 Sa irarom kan Ley Militar 
An mga rebolusyonaryong organisasyon arog kan MAKIBAKA pigdeklarar na ilegal asin napuwersa na magtago kasunod kan deklarasyon kan Ley Militar kan diktador kaidto na si Ferdinand Marcos . 

An mga miyembro kan MAKIBAKA napuwersa na magtago asin mag-ayon sa Bagong Hokbo kan Banwaan o iba pang mga paagi nin pagkontra laban sa diktadura ni Marcos.  An MAKIBAKA nagin miyembrong organisasyon kan Pambanwang Demokratikong Prente kan Pilipinas asin nagpartisipar sa pag-organisar, sa propaganda, asin trabaho sa edukasyon sa kabukidan.

 Pagkatapos kan Ley Militar 
An MAKIBAKA nagkaigwa nin saindang Ikaduwang Kongreso kan taon 1988, kun saen  ginibo an pinakabagong programa nin aksyon asin pinili si Silvia Madiaga bilang saindang Pamayo. Sa saindang Ikaduwang Kongreso, inaprobaran kan MAKIBAKA an pagtugdok liwat kan Pambanwang Opisina kaini. An saindang ikatolong Kongreso ginibo kan 1998, asin an saindang ikaapat na Kongreso kan 2002. Sa irarom kan saindang Ikaapat na Kongreso, pigpatunayan liwat kan MAKIBAKA na sinda sarong "organisasyon kan mga kababayehan na nag-aabante kan pambanwang demokratikong pakikipaglaban", mantang pig-aaprobaran an sarong bagong Konstitusyon asin Programa de Aksyon. 

An MAKIBAKA yaon pa sagkod ngonyan bilang sarong patago na organisasyon, na nag-eestablisar nin mga kapitulo sa mga syudad asin sa mga bukid.

 Ideolohiya 
Nagtutubod an MAKIBAKA na madadaog sana an katalingkasan kan mga kababaihan sa paagi kan pambanwang demokrasya, tunay na katalingkasan asin tunay na katalingkasan kan mga Pilipino sa kabilogan.  Bilang parte kan Pambanwang Demokratikong paghiro, nagtutubod sinda na igwa nin tolong ugat na problema an pagtios kan banwaan kan mga Pilipino, na iyo an imperyalismo, pyudalismo, asin kapitalismong burukrata. Sa paagi kan pag-analisar na ini, an sosyedad kan Pilipinas nasasabotan na semi-kolonyal asin semi-pyudal. Semi-kolonyal na an boot sabihon dikit sana an mga may kaya na pamilya an nagkakapot nin kapangyarihang politikal asin ekonomiko, asin na an mga palakaw sa ekonomiya kan nasyon naiimpluwensiyahan kan mas poderosong mga ekonomiya sa ibang nasyon asin mga internasyonal na institusyon pinansyal. An boot sabihon semi-pyudal na an sistema nin pag-oma kan nasyon nakabasar man sa modelong kolonyal kan Espanya, kun saen an mga nagkapirang pananom na ganansya sana an pigtatanom sa darakulang pagsasadiri na inaapod na haciendas, imbes na an mga pananom na pigpapadakola para sa karahayan kan mismong mga Pilipino.