Entropiya
{{Infobox physical quantity|name=Entropiya|width=|background=|image=|caption=|unit=joules kada kelvin (J⋅K<sup>−1</sup>)|otherunits=|symbols=''S''|baseunits=kg⋅m<sup>2</sup>⋅s<sup>−2</sup>⋅K<sup>−1</sup>|dimension=|extensive=|intensive=|conserved=|transformsas=|derivations=}}

An '''entropiya''' ([[Ingles]]: ''entropy'') iyo sarong siyentipikong konsepto, pati naman nasusukol na pisikal na karakter na iyo harus pigtatakod sa istado nin pagkawarak, purakan, o dae-pagkasiguro. An termino asin konsepto iyo nagagamit sa dibersong mga lado, gikan sa klasikal na [[termodinamika]], kun sain ini enot na nabisto, pasiring sa mikroskopikong deskripsyon kan kapalibotan sa estadistikong termodinamika, sagkod sa mga prinsipyo kan impormasyong teorya.

Nakaguno ini nin mahiwas na rango nin aplikasyon sa [[kimika]] asin [[pisika]], sa mga [[Biyolohiya|biyolohikal]] na sistema asin an saindang relasyon sa buhay, sa [[kosmolohiya]], [[ekonomika]], [[sosyolohiya]], siyensya nin panahon, [[pagbabago nin klima]], asin impormasyong sistema kabali an transmisyon kan impormasyon sa telekomunikasyon.

== Etimolohiya ==
[[Ladawan:Clausius.jpg|thumb|213x213px|Si '''Rudolf Clausius''' (1822–1888), an kagmokna kan konsepto nin entropiya]]
An termodinamikong ''kantidad'' na ini iyo nagamit kan 1850 ni Rankine. Naggamit siya nin mga ngarang (sa [[Ingles]]) '''the thermodynamic function''<nowiki/>' asin '<nowiki/>''heat-potential''<nowiki/>'.<ref>Truesdell, C. (1980). ''The Tragicomical History of Thermodynamics 1822–1854'', Springer, New York, {{ISBN|0-387-90403-4}}, page 215.</ref> An ''terminong'' 'entropiya' iyo pigheras kan 1865 nin Alemanyang pisiko na si [[Rudolph Clausius]], saro sa mga nangengenot na kagtogdas kan lado nin termodinamika, na iyo naggamit kan kantidad kan 1854.<ref>Brush, S.G. (1976). ''The Kind of Motion We Call Heat: a History of the Kinetic Theory of Gases in the 19th Century, Book 2, Statistical Physics and Irreversible Processes'', Elsevier, Amsterdam, {{ISBN|0-444-87009-1}}, pp. 576–577.</ref> Pigpormular ni Clausius ini bilang simbag sa dibisyon kan inpinitisimong bilang nin init sa biglaang [[temperatura]].

Sa Aleman, inisyal niya ining pigpaliwanag bilang ''Verwandlungsinhalt'', sa pagpalis bilang kontentong transpormasyon, sagkod dagos niyang pigmokna an terminong ''entropiya'' gikan sa Griyegong taramon para sa ''transpormasyon''. Sa pagrepera sa mikroskopikong konstitusyon asin istraktura, kan 1862 si Clausius pighiling an ''konsepto'' na may boot-sabohon na "disgregasyon". <ref>Brush, S.G. (1976). ''The Kind of Motion We Call Heat: a History of the Kinetic Theory of Gases in the 19th Century, Book 2, Statistical Physics and Irreversible Processes'', Elsevier, Amsterdam, {{ISBN|0-444-87009-1}}, p. 577: "[Clausius] did introduce in 1862 the concept of "disgregation," defined as a quantity dependent on molecular arrangements".</ref>

== Relasyon sa mga ley nin termodinamika ==
An entropiya minahula na an nagkapirang proseso iyo dae-maibabalik liwat o imposible, dae kabali an mga kinakaipo sa dae pagbalgar sa konserbasyon kan [[enerhiya]], ini iyo mahihiling sa enot na ley nin termodinamika. An entropiya iyo sentral sa ikaduwang ley nin termodinamika, na minasabi na an entropiya kan isoladong sistemang nawalat sa ispontanyos na ebolusyon dae mababa sa pagdalagan nin oras, huli ta sinda pirming minaabot sa istado nin termodinamikong equilibrium, kun sain an entropiya iyo pinakahalangkaw.

== Hilingon man ==

* [[Entalpiya]]
* [[Temperatura]]
* [[Presyon]]

== Panluwas na takod ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=ER8d_ElMJu0 Entropy and the Second Law of Thermodynamics] – an A-level physics lecture with detailed derivation of entropy based on Carnot cycle
* Khan Academy: entropy lectures, part of [https://www.youtube.com/playlist?list=PL1A79AF620ABA411C Chemistry playlist]
** [https://www.youtube.com/watch?v=sPz5RrFus1Q Proof: S (or Entropy) is a valid state variable]
** [https://www.youtube.com/watch?v=PFcGiMLwjeY Thermodynamic Entropy Definition Clarification]
** [https://www.youtube.com/watch?v=WLKEVfLFau4 Reconciling Thermodynamic and State Definitions of Entropy]
** [https://www.youtube.com/watch?v=xJf6pHqLzs0 Entropy Intuition]
** [https://www.youtube.com/watch?v=dFFzAP2OZ3E More on Entropy]
* [http://oyc.yale.edu/physics/phys-200/lecture-24 The Second Law of Thermodynamics and Entropy] – Yale OYC lecture, part of Fundamentals of Physics I (PHYS 200)
* [http://ocw.mit.edu/courses/chemistry/5-60-thermodynamics-kinetics-spring-2008/video-lectures/lecture-9-entropy-and-the-clausius-inequality/ Entropy and the Clausius inequality] MIT OCW lecture, part of 5.60 Thermodynamics & Kinetics, Spring 2008
* [https://www.youtube.com/watch?v=glrwlXRhNsg The Discovery of Entropy] by Adam Shulman. Hour-long video, January 2013.
* {{cite web|last=Moriarty|first=Philip|title=S Entropy|url=http://www.sixtysymbols.com/videos/entropy.htm|work=Sixty Symbols|publisher=Brady Haran for the University of Nottingham|author2=Merrifield, Michael|year=2009}}
* [http://www.scholarpedia.org/article/Entropy "Entropy"] at ''Scholarpedia''

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{agham-poon}}
[[Kategorya:Termodinamika]]
An entropiya (Ingles: entropy) iyo sarong siyentipikong konsepto, pati naman nasusukol na pisikal na karakter na iyo harus pigtatakod sa istado nin pagkawarak, purakan, o dae-pagkasiguro. An termino asin konsepto iyo nagagamit sa dibersong mga lado, gikan sa klasikal na termodinamika, kun sain ini enot na nabisto, pasiring sa mikroskopikong deskripsyon kan kapalibotan sa estadistikong termodinamika, sagkod sa mga prinsipyo kan impormasyong teorya.

Nakaguno ini nin mahiwas na rango nin aplikasyon sa kimika asin pisika, sa mga biyolohikal na sistema asin an saindang relasyon sa buhay, sa kosmolohiya, ekonomika, sosyolohiya, siyensya nin panahon, pagbabago nin klima, asin impormasyong sistema kabali an transmisyon kan impormasyon sa telekomunikasyon.

 Etimolohiya 
thumb|213x213px|Si Rudolf Clausius (1822–1888), an kagmokna kan konsepto nin entropiya
An termodinamikong kantidad na ini iyo nagamit kan 1850 ni Rankine. Naggamit siya nin mga ngarang (sa Ingles) 'the thermodynamic function' asin 'heat-potential'.Truesdell, C. (1980). The Tragicomical History of Thermodynamics 1822–1854, Springer, New York, , page 215. An terminong 'entropiya' iyo pigheras kan 1865 nin Alemanyang pisiko na si Rudolph Clausius, saro sa mga nangengenot na kagtogdas kan lado nin termodinamika, na iyo naggamit kan kantidad kan 1854.Brush, S.G. (1976). The Kind of Motion We Call Heat: a History of the Kinetic Theory of Gases in the 19th Century, Book 2, Statistical Physics and Irreversible Processes, Elsevier, Amsterdam, , pp. 576–577. Pigpormular ni Clausius ini bilang simbag sa dibisyon kan inpinitisimong bilang nin init sa biglaang temperatura.

Sa Aleman, inisyal niya ining pigpaliwanag bilang Verwandlungsinhalt, sa pagpalis bilang kontentong transpormasyon, sagkod dagos niyang pigmokna an terminong entropiya gikan sa Griyegong taramon para sa transpormasyon. Sa pagrepera sa mikroskopikong konstitusyon asin istraktura, kan 1862 si Clausius pighiling an konsepto na may boot-sabohon na "disgregasyon". Brush, S.G. (1976). The Kind of Motion We Call Heat: a History of the Kinetic Theory of Gases in the 19th Century, Book 2, Statistical Physics and Irreversible Processes, Elsevier, Amsterdam, , p. 577: "[Clausius] did introduce in 1862 the concept of "disgregation," defined as a quantity dependent on molecular arrangements".

 Relasyon sa mga ley nin termodinamika 
An entropiya minahula na an nagkapirang proseso iyo dae-maibabalik liwat o imposible, dae kabali an mga kinakaipo sa dae pagbalgar sa konserbasyon kan enerhiya, ini iyo mahihiling sa enot na ley nin termodinamika. An entropiya iyo sentral sa ikaduwang ley nin termodinamika, na minasabi na an entropiya kan isoladong sistemang nawalat sa ispontanyos na ebolusyon dae mababa sa pagdalagan nin oras, huli ta sinda pirming minaabot sa istado nin termodinamikong equilibrium, kun sain an entropiya iyo pinakahalangkaw.

 Hilingon man 

 Entalpiya
 Temperatura
 Presyon

 Panluwas na takod 

 Entropy and the Second Law of Thermodynamics – an A-level physics lecture with detailed derivation of entropy based on Carnot cycle
 Khan Academy: entropy lectures, part of Chemistry playlist
 Proof: S (or Entropy) is a valid state variable
 Thermodynamic Entropy Definition Clarification
 Reconciling Thermodynamic and State Definitions of Entropy
 Entropy Intuition
 More on Entropy
 The Second Law of Thermodynamics and Entropy – Yale OYC lecture, part of Fundamentals of Physics I (PHYS 200)
 Entropy and the Clausius inequality MIT OCW lecture, part of 5.60 Thermodynamics & Kinetics, Spring 2008
 The Discovery of Entropy by Adam Shulman. Hour-long video, January 2013.
 
 "Entropy" at Scholarpedia

 Toltolan 

Kategorya:Termodinamika