Borobudur

An '''Borobudur''', pigsusurat man bilang '''Barabudur''' ({{lang-id|'''Candi Borobudur'''}}, {{lang-jv|ꦕꦤ꧀ꦝꦶꦧꦫꦧꦸꦝꦸꦂ|'''Candhi Barabudhur'''}}) iyo an ika-9 na siglo na [[Mahayana]] [[Buddhist temple]] sa [[Magelang Regency]], bakong harayo sa syudad kan [[Magelang]] asin sa banwaan kan [[Muntilan]], sa [[Central Java]], [[Indonesia]]. Iyo iyan an pinakadakulang [[Buddhist temple]] sa kinaban.<ref name="Guiness" /><ref name="JakartaPost1" /><ref name="unesco-whc" /> An temple kompwesto nin siyam na ''stacked platforms'', anom na kwadrado asin tulong pabilog, inibabawan nin central [[dome]]. Dinekorasyonan iyan nin 2,672 [[relief]] panels asin orihinal na 504 [[Buddhist art|Buddha statues]]. An central dome napapalibotan nin 72 na estatwa ni Buddha, an lambang saro nakatukaw sa sarong ''perforated [[stupa]]'".<ref name="p35-36" />

Tinogdok sa pag-ultanan kan 778 asin 850 AD durante kan pagreynar kan [[Dinastiyang Sailendra]], an desenyo kan temple nagsusunod sa [[Javanese temple architecture|Javanese]] [[Buddhist architecture]],<ref>{{Cite web|last=Pasha|first=Muhammad Ali|date=2023-07-18|title=Borobudur Temple of Yogyakarta|url=https://thegulfobserver.com/borobudur-temple-of-yogyakarta/|access-date=2023-07-26|website=The Gulf Observer|language=en-US}}</ref> na nagbe-blend sa [[Architecture of Indonesia|Indonesian]] indigenous na tradisyon kan[[ancestor worship]] asin sa konseptong Buddhist dapit sa pagkamit kan [[Nirvana|nirvāṇa]].<ref name="unesco-whc" /> An temple pigdedemonstrar an mga impluwensya kan [[Imperyong Gupta|Gupta]] art na nagpapabanaag sa impluwensya kan [[Indya]] sa rehiyon,<ref>{{Cite journal|last=Rajarajan|first=R. K. K.|title=Rajarajan 2020 Borobudur et alii A Note on Place Names in Java|url=https://www.academia.edu/44356701|journal=In Pedarapu Chenna Reddy, Ed., Heritage of Indian History, Culture, and Archaeology (Festschrift to Dr. M.D. Sampath), Vol. II, Art and Architecture. Delhi: B.R. Publishing Corporation|date=January 2020|language=en}}</ref> alagad igwa nin nagkakanigong indigenous scenes asín mga elements na incorporated tanganing gibohon an Borobudur na daing-siring na Indones.<ref name="aOtRK" /><ref name="idyTD" /> An monumento iyo an [[shrine]] ki [[Buddha]] asin an lugar para sa [[Buddhist pilgrimage]]. An byaheng peregrino nagpopoon sa pamitisan kan monument asin nagsusunod sa dalan sa palibot kan monument, paitaas sa paagi kan tulong levels simboliko kan [[Buddhist cosmology]]: ''[[Desire realm|Kāmadhātu]]'' (an kinaban kan kamawotan), ''[[Rūpajhāna|Rūpadhātu]]'' (an kinaban kan mga porma) asin ''[[Arūpajhāna|Arūpadhātu]]'' (an kinàban kan kawàran nin porma). An monument naggigiya sa mga peregrino sa paagi kan ekstensibong sistema nin stairways asin corridors na may 1,460 naratibong relief panels sa lanob asin sa [[Balustrade|balustre]]. An Borobudur igwa nin saro sa pinakadakula asin pinakakompletong ensembles kan  Buddhist reliefs sa kinaban.

==Toltolan==
{{reflist}}
{{stub}}
An Borobudur, pigsusurat man bilang Barabudur (, ) iyo an ika-9 na siglo na Mahayana Buddhist temple sa Magelang Regency, bakong harayo sa syudad kan Magelang asin sa banwaan kan Muntilan, sa Central Java, Indonesia. Iyo iyan an pinakadakulang Buddhist temple sa kinaban. An temple kompwesto nin siyam na stacked platforms, anom na kwadrado asin tulong pabilog, inibabawan nin central dome. Dinekorasyonan iyan nin 2,672 relief panels asin orihinal na 504 Buddha statues. An central dome napapalibotan nin 72 na estatwa ni Buddha, an lambang saro nakatukaw sa sarong perforated stupa'".

Tinogdok sa pag-ultanan kan 778 asin 850 AD durante kan pagreynar kan Dinastiyang Sailendra, an desenyo kan temple nagsusunod sa Javanese Buddhist architecture, na nagbe-blend sa Indonesian indigenous na tradisyon kanancestor worship asin sa konseptong Buddhist dapit sa pagkamit kan nirvāṇa. An temple pigdedemonstrar an mga impluwensya kan Gupta art na nagpapabanaag sa impluwensya kan Indya sa rehiyon, alagad igwa nin nagkakanigong indigenous scenes asín mga elements na incorporated tanganing gibohon an Borobudur na daing-siring na Indones. An monumento iyo an shrine ki Buddha asin an lugar para sa Buddhist pilgrimage. An byaheng peregrino nagpopoon sa pamitisan kan monument asin nagsusunod sa dalan sa palibot kan monument, paitaas sa paagi kan tulong levels simboliko kan Buddhist cosmology: Kāmadhātu (an kinaban kan kamawotan), Rūpadhātu (an kinaban kan mga porma) asin Arūpadhātu'' (an kinàban kan kawàran nin porma). An monument naggigiya sa mga peregrino sa paagi kan ekstensibong sistema nin stairways asin corridors na may 1,460 naratibong relief panels sa lanob asin sa balustre. An Borobudur igwa nin saro sa pinakadakula asin pinakakompletong ensembles kan  Buddhist reliefs sa kinaban.

Toltolan