Hadok
[[File:On the beach 15 (5642733313).jpg|thumb|right|300px|Lalake asin babae naghahadokan]]

An '''hadok''' ([[Ingles]]: ''kiss'') iyo an pagdata' o pagdoonan kan ngabil nin saro sa ngabil man kan ibang tawo o bagay. Kadakul kahulogan kan paghadok sa iba-ibang kultura. Depende sa kultura asin konteksto, an hadok pwede magpahayag nin mate' nin [[pagkamoot]], [[girok sa hawak]], [[pagromansa]], [[pagkadagkang sekswal]], [[sekswal na aktibidad nin tawo|sekswal na aktibidad]], [[pagkapukaw na sekswal]], [[romantikong relasyon]], [[respeto]], [[pagti'no]], [[pagkakatood|pag-aramigo]], pagpahayag [[katoninongan]], o [[pagpahiling nin marhay na boot]]. Sa ibang mga sitwasyon, an paghadok sarong ritwal, pormal o simbolikong pagpahayag nin debosyon, paggalang, o bilang sarong [[sakramento]]. An katagang 'hadok' sa Ingles "kiss" na naggikan sa [[Old English]] ''[[wikt:en:cyssan#Old English|cyssan]]'' ("[[wikt:en:to kiss#en|to kiss]]"), na ini man hale sa ''[[wikt:en:coss#Old English|coss]] ''("a kiss").

== Historya ==
An ibang antropologo nagtutubod na an paghadok natural asin datihan na gawe kan tawo, na naggikan sa ibang aktibad arog kan pagsupsop, o pagsapa. An iba nagpahayag na ini sarong akto nin paghiling sa kapwa na yaon sa marhay na salud paagi nin pagdila' kan lutab, alagad, an iba nagsasabi na ini sarong gawe-gawe na resulta sa pag'adal.<ref name=demirjian>[https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=7348582 The (Mostly) Blissful History of Kissing], ''NPR'' February 11, 2007</ref>

An pinaka-amay na pagbanggit manongod sa nakaagid na gaweng paghadokan makukua sa [[Vedas]], an eskriturang Sanskrito na ginikanan kan mga dunong na yaon nakapasa sa [[Hinduismo]],<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/earth/story/20150714-why-do-we-kiss|title=Why do humans kiss each other when most animals don't?|first=Melissa|last=Hogenboom|website=www.bbc.com}}</ref> [[Budhismo]] asin sa  [[Jainismo]], mga  3,500 taon nang nakaagi, susog ki Vaughn Bryant, sarong antropologo sa Texas A&M University na tuyong nag'aadal na gayo kan  historya nin hadok.<ref>[http://tamunews.tamu.edu/valentine’s-day-story-starters/] {{webarchive|url=https://archive.today/20141204235151/http://tamunews.tamu.edu/valentine%E2%80%99s-day-story-starters/ |date=2014-12-04 }}</ref>

Pareho an ngabil asin dila na haradukan nasasambit sa rawitdawit na Sumeriano:<ref>{{cite book |last=Kramer |first=Samuel Noah |year=1981 |title=History Begins at Sumer |publisher=University of Pennsylvania Press |location=Philadelphia |isbn=978-0-8122-1276-1 |pages=[https://archive.org/details/humansideofjapan00tana/page/72 72ff] |edition=3rd revised. |url-access=registration |url=https://archive.org/details/humansideofjapan00tana/page/72 }}</ref>
{{quote|Sakong mga ngabil saradit-sadit, dai aram an paghadok.}}
{{quote|Sakong padaba, na naghihilay sa sakong puso,<br />saro-saro nagkakawatan papiripit mga dila, saro-saro.}}
{{quote|Kun an sakong padangat, sakong puso, naghilay man,<br />lambang saro sunod-sunod naghahadok sa dila sa dila.<ref>[http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.4.08.04# The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature] Faculty of Oriental Studies, University of Oxford</ref>}}

An pinaka-amay na reperensya sa [[Daan na Tipan]] yaon sa berso nin {{bible verse|Genesis|27:26|HE}}, kan si [[Jacob]] piglansi an ama niya makua lang an pagbendesyon:
{{quote|Asin an ama niya [[Isaac]] nagsabi saiya, Madya magrani ka, asin hadokan mo ako sakong aki.}}

An {{bible verse|Genesis|29:11|HE}} pigtampok an pinakaenot na hadokan nin lalake-babae sa [[Bibliya]], kan si Jacob nagdulag ki [[Esau]] asin nagdulok sa saiyang amaon [[Laban (Bible)|Laban]]:
{{quote|Asin si Jacob hinadokan si [[Rachel]], asin saiyang itinaas an tingog niya dangan huminibi.}}

Yaon man an parating nasasambit na berso {{bible verse|Song of Songs|1:2|HE}}:
{{quote|Logod siya hadokan ako kan saiyang mga hadok kan saiyang ngimot,<br />ta an saimong pagkamoot mas marhay sa arak.<ref>Hess, Richard S. ''Song of Songs'', Baker Academic (2005) p. 48</ref><ref>[http://biblehub.com/songs/1-2.htm "Song of Solomon 1:2], Bible Hub, Biblos</ref>}}

Sa ''[[Cyropaedia]]'' (370 BC), si [[Xenophon]] nagsurat manongod sa kaugalean kan mga [[Persis|Persiano]] na naharadokan sa mismong ngabil sa pagpaaram na kun mahale na, manta pig'usipon niya si paghale ni [[Cyrus an Dakula]] (c. 600 BC) kan ini aki pa sa saiyang mga sadiring-tawo mga [[Medes|Mediano]].<ref>Xenophon, ''[[Cyropaedia]]'', [http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&getid=1&query=Xen.%20Cyr.%201.4.28 1.4.27] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206070014/http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&getid=1&query=Xen.%20Cyr.%201.4.28 |date=2016-02-06 }}</ref> Susog ki [[Herodotus]] (5th century BC), kun an duwang Persyano nagkakatagboan, an saindang pagtirinohan igdi nahihiling an status ninda, kun isay an superior asin inferior. Dai sinda naguulay, kundi an magkalebel sa status naghahadokan sa nguso, alagad kun an saro inferior, nahadok sa pisngi sana.<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/herodotus-iii|title=HERODOTUS iii. DEFINING THE PERSIANS – Encyclopaedia Iranica|last=electricpulp.com|website=www.iranicaonline.org}}</ref><ref>{{cite web|url=http://legacy.fordham.edu/halsall/ancient/herodotus-persians.asp|title=Internet History Sourcebooks|website=legacy.fordham.edu|access-date=2016-01-03|archive-date=2015-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20151129043206/http://legacy.fordham.edu/halsall/ancient/herodotus-persians.asp|url-status=dead}}</ref>

Durante kan peryodo Klasikal, an hararom na haradokan nguso-sa-nguso ipigladawan sa ''[[Mahabharata]]'' an epikong Hindu.

==Toltolan==
{{reflist}}{{Poon}}
[[Kategorya:Inter-personal na relasyon]]
[[Kategorya: Mga aktong sekswal]]
An hadok (Ingles: kiss) iyo an pagdata' o pagdoonan kan ngabil nin saro sa ngabil man kan ibang tawo o bagay. Kadakul kahulogan kan paghadok sa iba-ibang kultura. Depende sa kultura asin konteksto, an hadok pwede magpahayag nin mate' nin pagkamoot, girok sa hawak, pagromansa, pagkadagkang sekswal, sekswal na aktibidad, pagkapukaw na sekswal, romantikong relasyon, respeto, pagti'no, pag-aramigo, pagpahayag katoninongan, o pagpahiling nin marhay na boot. Sa ibang mga sitwasyon, an paghadok sarong ritwal, pormal o simbolikong pagpahayag nin debosyon, paggalang, o bilang sarong sakramento. An katagang 'hadok' sa Ingles "kiss" na naggikan sa Old English cyssan ("to kiss"), na ini man hale sa coss ("a kiss").

 Historya 
An ibang antropologo nagtutubod na an paghadok natural asin datihan na gawe kan tawo, na naggikan sa ibang aktibad arog kan pagsupsop, o pagsapa. An iba nagpahayag na ini sarong akto nin paghiling sa kapwa na yaon sa marhay na salud paagi nin pagdila' kan lutab, alagad, an iba nagsasabi na ini sarong gawe-gawe na resulta sa pag'adal.The (Mostly) Blissful History of Kissing, NPR February 11, 2007

An pinaka-amay na pagbanggit manongod sa nakaagid na gaweng paghadokan makukua sa Vedas, an eskriturang Sanskrito na ginikanan kan mga dunong na yaon nakapasa sa Hinduismo, Budhismo asin sa  Jainismo, mga  3,500 taon nang nakaagi, susog ki Vaughn Bryant, sarong antropologo sa Texas A&M University na tuyong nag'aadal na gayo kan  historya nin hadok. 

Pareho an ngabil asin dila na haradukan nasasambit sa rawitdawit na Sumeriano:

An pinaka-amay na reperensya sa Daan na Tipan yaon sa berso nin , kan si Jacob piglansi an ama niya makua lang an pagbendesyon:

An  pigtampok an pinakaenot na hadokan nin lalake-babae sa Bibliya, kan si Jacob nagdulag ki Esau asin nagdulok sa saiyang amaon Laban:

Yaon man an parating nasasambit na berso :

Sa Cyropaedia (370 BC), si Xenophon nagsurat manongod sa kaugalean kan mga Persiano na naharadokan sa mismong ngabil sa pagpaaram na kun mahale na, manta pig'usipon niya si paghale ni Cyrus an Dakula (c. 600 BC) kan ini aki pa sa saiyang mga sadiring-tawo mga Mediano.Xenophon, Cyropaedia, 1.4.27  Susog ki Herodotus (5th century BC), kun an duwang Persyano nagkakatagboan, an saindang pagtirinohan igdi nahihiling an status ninda, kun isay an superior asin inferior. Dai sinda naguulay, kundi an magkalebel sa status naghahadokan sa nguso, alagad kun an saro inferior, nahadok sa pisngi sana.

Durante kan peryodo Klasikal, an hararom na haradokan nguso-sa-nguso ipigladawan sa Mahabharata an epikong Hindu.

Toltolan

Kategorya:Inter-personal na relasyon
Kategorya: Mga aktong sekswal