Ọya
{| class="infobox"
! colspan="2" class="infobox-above" style="background-color: #93C572;" |Ọya
|-
| colspan="2" class="infobox-subheader" |<div style="font-size: 110%;">Mga bagyo, doros, dagoldol, kikilat, an gadan</div>
|-
| colspan="2" class="infobox-subheader" |Miyembro nin [[:en:Orisha|Orisha]]
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Iansã.jpg|daing kwadro]]<div class="infobox-caption">lansã Eskultura sa Park Catacumba, [[Rio de Janeiro|Rio de Janeiro, Brazil]]</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Iba-pang ngaran
| class="infobox-data" |Oyá '''or''' Oiá''';''' Yàńsàn-án '''or''' Yansã'''; and''' Iansá '''or''' Iansã
|-
! class="infobox-label" scope="row" |nerbios sa Pagtrabaho
| class="infobox-data" |[[:en:Yorùbá_religion|Yorùbá religion]], [[:en:Umbanda|Umbanda]], [[:en:Candomble|Candomble]], [[:en:Quimbanda|Quimbanda]], [[:en:Santeria|Santeria]], [[:en:Haitian_Vodou|Haitian Vodou]], [[:en:Folk_Catholicism|Folk Catholicism]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Simbolo
| class="infobox-data" |liwanag, espada o machete, palupadan nin tubig
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Kulay
| class="infobox-data" |lila o pula/burgundy, ang bahaghari
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Relihiyon
| class="infobox-data" |[[:en:South_West_(Nigeria)|Nigeria]], [[:en:Benin|Benin]], [[:en:Latin_America|Latin America]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Grupong Etniko
| class="infobox-data" |[[:en:Yoruba_people|Yorùbá]]
|-
! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #93C572;" |Personal na impormasyon
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Agom
| class="infobox-data" |[[:en:Shango|Shango]]
[[:en:Ogun|Ogun]]

[[:en:Oko_(orisha)|Oko]]
|-
! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #93C572;" |Mga katumbas
|-
! class="infobox-label" scope="row" |katumbas nin Haitian
| class="infobox-data" |[[:en:Maman_Brigitte|Maman Brigitte]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |katumbas nin Katoliko
| class="infobox-data" |[[:en:Brigid_of_Kildare|Saint Brigid]]
|}
'''Ọya''' ([[:en:Yorùbá_language|Yorùbá]]: ''Ọya'', midbid man sa apod na '''Oyá''' o '''Oiá'''; '''Yàńsàn-án''' o '''Yansã'''; asin '''Iansã''' o '''Iansá''' sa Latin Amerika) sarong [[Orisha]] nin mga doros, kikilat, asin madahas na bagyo. sarong dios sa salog siya hinihiling man na diyos-diyosan nin mga aki, naka'ayun nin kaakian sa saiyang mga deboto o idtong nagduduman sa pampang niya sa salog [[:en:Niger_river|Niger]]. 

== Mga Paniniwala ==
Ọya Siya nag - istar sa Daga bilang tawo hale sa banwaan nin Ira, na kan presenteng aldaw estado nin [[:en:Kwara_state|Kwara state]], [[:en:Nigeria|Nigeria]] kun saen sia na agom kan Alainalin nin [[:en:Alaafin_of_Oyo|Alaafin of Oyo]], [[:en:Shango|Shango]]. [[:en:Yorùbá_language|Yorùbá]], an ngaran na Ọya tinutubod na hale sa taramon na inimbento gikan sa "'o ya" na nangangahulogan "she tore," na nanonongod sa saiyang pakikiasosyar sa makokosog na doros. siya naglaladawan bilang sarong buffalo sa tradisyonal na poetry, asin tinutubod na may kapangyarihan siyang magpormang buffalo. An [[:en:African_buffalo|buffalo]] sa Aprika nagseserbing mayor na simbolo nin Oya, asin bawal para sa saiyang mga padi na gumadan nin sarong buffalo.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p52Envn3rLkC&q=%22oya+means%22+yoruba&pg=PA8|title=Sexuality and the World's Religions|date=2003|publisher=[[ABC-CLIO]]|isbn=9781576073599|editor-last=Machacek, David W.|access-date=24 September 2012|editor-last2=Melissa M. Wilcox}}</ref> Bisto siya bilang '''Ọya Ìyáńsàn-án''', an "imother of nine", huli sa siyam na aki na ipinangaki niya kaiba an saiyang ikatolong agom na si [[:en:Oko_(orisha)|Oko]], matapos magsapo nin pagsakit poon kan lawig nin buhay nin pagiging baog.  patron kan Salog Niger (bisto sa [[:en:Yorùbá_people|an Yorùbá]] bilang Odò-Ọya).

Kan relihiyon [[Relihiyon kan Yoruba|na Yoruba]], Oya tolong beses nang ikinasal, enot sa guerrerong [[:en:Ogun|Ogun]], dangan [[:en:Shango|Shango]], asin ultimo, saro pang pagdadako asin pagkaoma, [[:en:Oko_(orisha)|Oko]].

Oya tradisyonal na sinasamba sa mga lugar sana kan [[Yoruba]] dati sakop kan kontrol asin impluwensiya Oyo imperyo. sa negosyo nin mga oripon kan Atlantiko, dakol sa saiyang mga parasunod na taga Oyo an dinukot asin ipinabakal pasiring sa bagong kinaban, kun saen nagin lakop an pagsamba nia. pagsamba sa Oya naglakop man sa ibang parte kan Yoruba. 
 
{| class="sidebar nomobile nowraplinks" style="width: 20em;"
! class="sidebar-heading" style="background-color:  #93C572;" |Sacred sites
|-
| class="sidebar-content" |<div class="hlist">
* [[:en:Ife|Ile Ife]]
* [[:en:Oyo,_Oyo|Oyo]]
* [[:en:Osun-Osogbo|Osun-Osogbo]]
* [[:en:Yorubaland|Yorubaland]]
</div>
|-
! class="sidebar-heading" style="background-color:  #93C572;" |Legendary figures
|-
| class="sidebar-content" |<div class="hlist">
* [[:en:Oduduwa|Oduduwa]]
* [[:en:Oranyan|Oranyan]]
* [[:en:Moremi_Ajasoro|Moremi Ajasoro]]
</div>
|-
| class="sidebar-navbar" |
|}
{| class="sidebar nomobile nowraplinks" style="width: 20em;"
| class="sidebar-pretitle" style="background-color:  #93C572;" |Part of [[:en:Category:Yoruba_religion|a series]] on
|-
! class="sidebar-title-with-pretitle" style="background-color:  #93C572;;color: white;" |[[:en:Yoruba_religion|<span style="color:#FFFFFF">Yoruba religion</span>]]
|-
| class="sidebar-image" |[[File:Isese_religion.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isese_religion.png|250x250px|The Global symbol of Ìṣẹ̀ṣe]]
|-
! class="sidebar-heading" style="background-color:  #93C572;" |'''[[:en:List_of_Yoruba_deities|Deities]]'''
|-
| class="sidebar-content" |<div class="hlist">
* '''[[:en:God|God]]''': [[:en:Ọlọrun|Ọlọrun / Olodumare]] / [[:en:Olofi|Olofin]] 

* '''[[:en:Orisha|The Orisha]]''': [[:en:Aganju|Aganju]]
* [[:en:Agemo_(deity)|Agemo]]
* [[:en:Ajaka|Ajaka]]
* [[:en:Ayao|Ayao]]
* [[:en:Babalú-Ayé|Babalú-Ayé]]
* [[:en:Elegua|Elegua]]
* [[:en:Erinle|Erinle]]
* [[:en:Eshu|Eshu]]
* [[:en:Ibeji|Ibeji]]
* [[:en:Oduduwa|Oduduwa]]
* [[:en:Ogun|Ogun]]
* [[:en:Olokun|Olokun]]
* [[:en:Ori_(Yoruba)|Ori]]
* [[:en:Oko_(Orisha)|Oko]]
* [[:en:Oshumare|Oshumare]]
* [[:en:Ọba|Ọba]]
* [[:en:Ọbatala|Ọbatala]]
* [[:en:Ọranyan|Ọranyan]]
* [[:en:Ọrunmila|Ọrunmila]]
* [[:en:Ọsanyin|Ọsanyin]]
* [[:en:Ọṣọọsi|Ọṣọọsi]]
* [[:en:Ọṣun|Ọṣun]]
* [[:en:Ọya|Ọya]]
* [[:en:Shango|Shango]]
* [[:en:Yemọja|Yemọja]]
</div>
|-
! class="sidebar-heading" style="background-color:  #93C572;" |Beliefs
|-
| class="sidebar-content" |<div class="hlist">
* [[:en:Aṣẹ|Aṣẹ]]
* [[:en:Ayagunna|Ayagunna]]
* [[:en:Yoruba_religion#Creation|Cosmology]]
* [[:en:Egbere|Egbere]]
* [[:en:Yoruba_religion#Irunm%E1%BB%8Dl%E1%BA%B9|Irunmọlẹ]]
* [[:en:Ifá|Ifá]]
* [[:en:Ori_(Yoruba)|Ori]]
* [[:en:Oriṣa|Oriṣa]]
</div>
|-
! class="sidebar-heading" style="background-color:  #93C572;" |Practices
|-
| class="sidebar-content" |<div class="hlist">
* [[:en:Ajere_Ifa|Ajere Ifa]]
* [[:en:Babalawo|Babalawo]]/[[:en:Iyalawo|Iyalawo]]
* [[:en:Cowrie-shell_divination|Cowrie-shell divination]]
* [[:en:Egungun|Egungun]]
* [[:en:Epa_mask|Epa mask]]
* [[:en:Gẹlẹdẹ|Gẹlẹdẹ]]
* [[:en:Letra_del_año|Letra del año]]
* [[:en:Obi_divination|Obi divination]]
* [[:en:Osanyin_staff|Osanyin staff]]
</div>
|-
! class="sidebar-heading" style="background-color:  #93C572;" |Variants
|-
| class="sidebar-content" |<div class="hlist">
* [[:en:African_Theological_Archministry|African Theological Archministry]] (United States)
* [[:en:Candomblé|Candomblé]], [[:en:Candomblé_Ketu|Ketu]]  (Brazil)
* [[:en:Kélé|Kélé]] (Saint Lucia)
* [[:en:Quimbanda|Quimbanda]] (Brazil)
* [[:en:Santería|Santería]] (Cuba)
* [[:en:Tambor_de_Mina|Tambor de Mina]] (Brazil)
* [[:en:Trinidad_Orisha|Trinidad Orisha]] (Trinidad)
* [[:en:Umbanda|Umbanda]] (Brazil)
* [[:en:Yoruba_religion|Yoruba religion]] (Nigeria)
</div>
|}

== Candomblé ==
Sa [[:en:Candomblé|Candomblé]], Oya bisto sa Oiá, lyá Mésàn, o pinakakomun, Iansã, gikan sa Y''ánsán'' nin Yoruba. Iansã, arog kan sa relihiyon na Yoruba, nagboboot nin doros, bagyo, asin kikilat. an reyna kan salog Niger asin ina nin siyam. sarong guerrero asin dai puedeng dolokon. sa mga kualidad ni Iansã an makosog na pagmate, pakamate, asin pan - akit. saro pang abilidad na iinaatribwir sa Iansã iyo an pagkontrol sa mga misteryong nasa palibot kan gadan. -onrahan nin tataramon na Isansã kaiba si Santo Barbara. Candomblé ''nação'' (arog kan sociation) nin Angola Congo, si Iansã kaayon sa kolor na pula.

=== Mga katangian ===

** Salutation: "Eeparrei!", or "Epahhey, Oia!"
** Consecrated day: Thursday
** Colors: red, purple and rainbow, burgundy
** Symbols: "Buffalo tail" ''eruquerê'', a ritual object; or a copper sword
** Prohibitions: pumpkin, stingray, and mutton
** Food: [[:en:Akara|acarajé/àkàrà]]

=== Ritual na mga kakanon ===
[[:en:Acarajé|Acarajé]] sarong sistetikong pata gibo sa pilaw, rinunot na itio na mata na gisantes, kaagan nin saradit na hipon, okra, pigrurunot na mga pyano, asin iba pang masiram, maharang na pampalasa. An garo bolang platera prinipritos sa lanang dendê ([[:en:Red_palm_oil|Red palm oil]]). tradisyonal na Afro-Brazilian ini putahe na saro man na tradisyonal na dolot sa Iansã sa tradisyon [[:en:Candomblé|Candomblé]]. sarong simpleng gamit sa dae napapanahon kan acarajé iyo an ginagamit sa mga ritwal asin bersyon na pinagserbing manlaen-laen na kordiyon pigpapabakal bilang ordinaryong kakanon sa tinampo sa Bahia sa norte-subangan kan Brazil. Ipeté asin bobo de inhame na nauugnay man sa Iansã.

Sa Yorùbá, an saiyang pagkakan [[:en:Àkàrà|Àkàrà]]. Talong, mulberya, pudding, asin maitom na tsokolate pagkakan man kan Oya.

== Hilingon pa ==

* [[:en:Egungun-oya|Egungun-oya]]
{{Portal|Traditional African religion}}

== Bibliograpiya ==

* Judith Gleason, ''Oya'', San Francisco: Harper, 1992 (Shamballah, 1987), {{ISBN|0-06-250461-4}}
* Charles Spencer King, ''Nature's Ancient Religion'', {{ISBN|978-1-4404-1733-7}}

== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{Tamboan}}{{Reflist|30em|refs=<ref name="abc">{{cite book | last = Araujo | first = Carlos de | title = ABC dos orixás | publisher = Nordica | location = Rio de Janeiro, RJ | year = 1993 | isbn = 9788570072252 | language = pt | pages = 72–74}}</ref>

<ref name="ad">{{cite book | last = Adeoye | first = C. L. | title = Ìgbàgbọ́ àti ẹ̀sìn Yorùba | publisher = Evans Bros. Nigeria Publishers | location = Ibadan | year = 1989 | isbn = 9781675098 | pages = 303 | language = yo}}</ref>

<ref name="b">{{cite book | last = Barbosa | first = Ademir | title = Dicionário de Umbanda | publisher = Anubis | location = São Paulo | year = 2015 | isbn = 9788567855264 | pages = 108–109, 240}}</ref>

<ref name="oba">{{cite book | title = Obaràyí : babalorixá Balbino Daniel de Paula | publisher = Barabô Design Gráfico e Editora | location = Salvador, Bahia, Brasil | year = 2009 | isbn = 9788562542008 | page=568}}</ref>

<ref name="henry">{{cite book | last = Henry | first = Clarence Bernard | title = Let's Make Some Noise: Axé and the African Roots of Brazilian Popular Music | publisher = [[University Press of Mississippi]] | location = Jackson, Mississippi | year = 2008 | isbn = 9781604730821}}</ref>}}
ỌyaMga bagyo, doros, dagoldol, kikilat, an gadanMiyembro nin Orishadaing kwadrolansã Eskultura sa Park Catacumba, Rio de Janeiro, BrazilIba-pang ngaranOyá or Oiá; Yàńsàn-án or Yansã; and Iansá or Iansãnerbios sa PagtrabahoYorùbá religion, Umbanda, Candomble, Quimbanda, Santeria, Haitian Vodou, Folk CatholicismSimbololiwanag, espada o machete, palupadan nin tubigKulaylila o pula/burgundy, ang bahaghariRelihiyonNigeria, Benin, Latin AmericaGrupong EtnikoYorùbáPersonal na impormasyonAgomShango
Ogun

OkoMga katumbaskatumbas nin HaitianMaman Brigittekatumbas nin KatolikoSaint Brigid
Ọya (Yorùbá: Ọya, midbid man sa apod na Oyá o Oiá; Yàńsàn-án o Yansã; asin Iansã o Iansá sa Latin Amerika) sarong Orisha nin mga doros, kikilat, asin madahas na bagyo. sarong dios sa salog siya hinihiling man na diyos-diyosan nin mga aki, naka'ayun nin kaakian sa saiyang mga deboto o idtong nagduduman sa pampang niya sa salog Niger. 

 Mga Paniniwala 
Ọya Siya nag - istar sa Daga bilang tawo hale sa banwaan nin Ira, na kan presenteng aldaw estado nin Kwara state, Nigeria kun saen sia na agom kan Alainalin nin Alaafin of Oyo, Shango. Yorùbá, an ngaran na Ọya tinutubod na hale sa taramon na inimbento gikan sa "'o ya" na nangangahulogan "she tore," na nanonongod sa saiyang pakikiasosyar sa makokosog na doros. siya naglaladawan bilang sarong buffalo sa tradisyonal na poetry, asin tinutubod na may kapangyarihan siyang magpormang buffalo. An buffalo sa Aprika nagseserbing mayor na simbolo nin Oya, asin bawal para sa saiyang mga padi na gumadan nin sarong buffalo. Bisto siya bilang Ọya Ìyáńsàn-án, an "imother of nine", huli sa siyam na aki na ipinangaki niya kaiba an saiyang ikatolong agom na si Oko, matapos magsapo nin pagsakit poon kan lawig nin buhay nin pagiging baog.  patron kan Salog Niger (bisto sa an Yorùbá bilang Odò-Ọya).

Kan relihiyon na Yoruba, Oya tolong beses nang ikinasal, enot sa guerrerong Ogun, dangan Shango, asin ultimo, saro pang pagdadako asin pagkaoma, Oko.

Oya tradisyonal na sinasamba sa mga lugar sana kan Yoruba dati sakop kan kontrol asin impluwensiya Oyo imperyo. sa negosyo nin mga oripon kan Atlantiko, dakol sa saiyang mga parasunod na taga Oyo an dinukot asin ipinabakal pasiring sa bagong kinaban, kun saen nagin lakop an pagsamba nia. pagsamba sa Oya naglakop man sa ibang parte kan Yoruba. 
 
Sacred sites Ile Ife
 Oyo
 Osun-Osogbo
 YorubalandLegendary figures Oduduwa
 Oranyan
 Moremi Ajasoro
Part of a series onYoruba religionlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isese_religion.png|250x250px|The Global symbol of Ìṣẹ̀ṣeDeities God: Ọlọrun / Olodumare / Olofin 

 The Orisha: Aganju
 Agemo
 Ajaka
 Ayao
 Babalú-Ayé
 Elegua
 Erinle
 Eshu
 Ibeji
 Oduduwa
 Ogun
 Olokun
 Ori
 Oko
 Oshumare
 Ọba
 Ọbatala
 Ọranyan
 Ọrunmila
 Ọsanyin
 Ọṣọọsi
 Ọṣun
 Ọya
 Shango
 YemọjaBeliefs Aṣẹ
 Ayagunna
 Cosmology
 Egbere
 Irunmọlẹ
 Ifá
 Ori
 OriṣaPractices Ajere Ifa
 Babalawo/Iyalawo
 Cowrie-shell divination
 Egungun
 Epa mask
 Gẹlẹdẹ
 Letra del año
 Obi divination
 Osanyin staffVariants African Theological Archministry (United States)
 Candomblé, Ketu  (Brazil)
 Kélé (Saint Lucia)
 Quimbanda (Brazil)
 Santería (Cuba)
 Tambor de Mina (Brazil)
 Trinidad Orisha (Trinidad)
 Umbanda (Brazil)
 Yoruba religion (Nigeria)

 Candomblé 
Sa Candomblé, Oya bisto sa Oiá, lyá Mésàn, o pinakakomun, Iansã, gikan sa Yánsán nin Yoruba. Iansã, arog kan sa relihiyon na Yoruba, nagboboot nin doros, bagyo, asin kikilat. an reyna kan salog Niger asin ina nin siyam. sarong guerrero asin dai puedeng dolokon. sa mga kualidad ni Iansã an makosog na pagmate, pakamate, asin pan - akit. saro pang abilidad na iinaatribwir sa Iansã iyo an pagkontrol sa mga misteryong nasa palibot kan gadan. -onrahan nin tataramon na Isansã kaiba si Santo Barbara. Candomblé nação (arog kan sociation) nin Angola Congo, si Iansã kaayon sa kolor na pula.

 Mga katangian 

 Salutation: "Eeparrei!", or "Epahhey, Oia!"
 Consecrated day: Thursday
 Colors: red, purple and rainbow, burgundy
 Symbols: "Buffalo tail" eruquerê, a ritual object; or a copper sword
 Prohibitions: pumpkin, stingray, and mutton
 Food: acarajé/àkàrà

 Ritual na mga kakanon 
Acarajé sarong sistetikong pata gibo sa pilaw, rinunot na itio na mata na gisantes, kaagan nin saradit na hipon, okra, pigrurunot na mga pyano, asin iba pang masiram, maharang na pampalasa. An garo bolang platera prinipritos sa lanang dendê (Red palm oil). tradisyonal na Afro-Brazilian ini putahe na saro man na tradisyonal na dolot sa Iansã sa tradisyon Candomblé. sarong simpleng gamit sa dae napapanahon kan acarajé iyo an ginagamit sa mga ritwal asin bersyon na pinagserbing manlaen-laen na kordiyon pigpapabakal bilang ordinaryong kakanon sa tinampo sa Bahia sa norte-subangan kan Brazil. Ipeté asin bobo de inhame na nauugnay man sa Iansã.

Sa Yorùbá, an saiyang pagkakan Àkàrà. Talong, mulberya, pudding, asin maitom na tsokolate pagkakan man kan Oya.

 Hilingon pa 

 Egungun-oya

 Bibliograpiya 

 Judith Gleason, Oya, San Francisco: Harper, 1992 (Shamballah, 1987), 
 Charles Spencer King, Nature's Ancient Religion, 

 Toltolan