Polusyon sa ribok
{{short description|Ngana, bakong makaogmang ribok sa kapalibotan na ginibo nin tawo, hayop, o makina}}
[[Ladawan:Qantas b747 over houses arp.jpg|thumb|Sarong eroplano na nag-agi harani sa kaharongan sa [[Londres]].]]
[[Ladawan:"Stop noise pollution" road sign in Moab, Utah.png|thumb|sinyal o tandaan]]
An '''polusyon sa ribok''' ([[Tataramon na Ingles|Ingles]]: ''noise pollution''), na inaapod man na ribok sa kapalibotan o polusyon sa tanog, iyo an pagdakol nin ribok na may nagluluyang epekto sa aktibidad kan buhay nin tawo o hayop, an kadaklan kaiyan nakadadanyar nin marhay. An ginigikanan nin ribok sa luwas sa bilog na kinaban iyo sa pangenot kawsa nin mga makina, transportasyon, asin sistema nin pagpalakop.<ref name="Senate">Senate Public Works Committee. ''Noise Pollution and Abatement Act of 1972''. S. Rep. No. 1160, 92nd Congress. 2nd session</ref><ref>{{Cite book|title=The Machine in the Garden|last=Marx|first=Leo|publisher=Oxford University Press|year=1964|location=New York}}</ref> An maluyang pagplano sa syudad pwedeng magpalataw nin ribok na disintegation o polusyon, pinapaorog nin industriya asin mga edipisyo nin residensya na pwedeng magresulta sa polusyon sa ribok. Kaiba sa nagkapira sa pangenot na mga ginikanan nin ribok sa mga residensyal na lugar an makosog na musika, transportasyon (traffic, riles, eroplano, asin iba pa), pag - asikaso sa lambang harong, pagtogdok, mga generator sa elektrisidad, mga turbine, pagputok, asin mga tawo.

An mga dokumantadong problema na konektado sa ribok sa mga urban na kapalibotan minabalik pasiring sa suanoy na Roma.<ref>{{Cite journal|date=March 2007|title=Noise Pollution: A Modern Plague|url=http://www.medscape.com/viewarticle/554566_2|journal=Southern Medical Journal|publisher=Lippincott Williams and Wilkins|volume=100|issue=3|pages=287–294|doi=10.1097/SMJ.0b013e3180318be5|pmid=17396733|access-date=2015-12-21}}</ref> Ngonyan, an katamtaman na ribok na 98 decibels (dB) nakalalabi sa halaga na itinalaga kan WHO na 50 dB an itinaong permiso para sa mga residensyal na lugar .<ref>{{Cite journal|last1=Menkiti|first1=Nwasinachi U.|last2=Agunwamba|first2=Jonah C.|title=Assessment of noise pollution from electricity generators in a high-density residential area|journal=African Journal of Science, Technology, Innovation and Development|volume=7|issue=4|pages=306–312|year=2015|doi=10.1080/20421338.2015.1082370}}</ref> Isinusuherir nin pagsiyasat na an polusyon sa ribok sa Estados Unidos iyo an pinakahalangkaw sa hababang ginaganar asin komunidad kan mga minoryang rasyal, asin an polusyon sa ribok na konektado sa mga generator sa elektrisidad na lakop sa kapalibotan sa dakol na nag - ooswag na nasyon.<ref>{{Cite journal|title=Race/Ethnicity, Socioeconomic Status, Residential Segregation, and Spatial Variation in Noise Exposure in the Contiguous United States}}</ref>

An halangkaw na grado nin ribok pwedeng makakontribwir sa mga epekto nin cardiovascular sa mga tawo asin sa nag - oorog na insidente nin helang na coronary artery disease.<ref name=":0">{{Cite journal|title=Environmental Noise and the Cardiovascular System|journal=Journal of the American College of Cardiology|volume=71|issue=6|pages=688–697|date=February 2018|pmid=29420965|doi=10.1016/j.jacc.2017.12.015}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Residence close to high traffic and prevalence of coronary heart disease|journal=European Heart Journal|volume=27|issue=22|pages=2696–2702|date=November 2006|pmid=17003049|doi=10.1093/eurheartj/ehl278}}</ref> Sa mga hayop, pwedeng madugangan nin ribok an peligro nin kagadanan sa paagi kan pagliwat sa naniniba o sa pagka-ditek sa biktima asin sa paglikay kaiyan, pag - olang sa pagreprodusir asin pagnabigar, asin pagkontribwir sa permanenteng pagkawara nin pandangog. Kadakol kan ribok iyo an pinoprodusir nin mga tawo sa kadagatan. Sagkod kasuarin pa sana, an kadaklan na pagsiyasat dapit sa mga epekto nin ribok nakasentro sa mga mamalyang tagadagat, asin sa mas kadikit na digri, iyo an mga sira.<ref name="pmid19666180">{{Cite journal|title=Effects of ambient and boat noise on hearing and communication in three fish species living in a marine protected area (Miramare, Italy)|date=December 2009}}</ref> Sa nakaaging pirang taon, an mga sientista nagbago pasiring sa pagkondukta nin mga pag - adal sa mga inbertibrato asin sa saindang mga simbag sa mga tanog na antropoheniko sa palibot nin dagat. Mahalagang marhay an pagsiyasat na ini, nangorogna kun iisipon na an mga inbertibrato minakompuesto nin 75% espesye sa kadagatan, asin sa siring minakompwesto nin dakulang porsyento nin kakanon sa kadagatan.<ref name="Kershaw_2016" /> Sa mga pag - adal na ginibo, sarong darudakulang pagkalaenlaen sa mga pamilya nin mga inbertibrato an irinepresentar sa pagsiyasat. An pagkakalaen sa pagkakomplikado kan saindang mga sistemang sensasyon, na nagpapangyari sa mga sientista na mag - adal nin laen - laen na karakteristiko asin makapatalubo nin mas marahay na pakasabot sa mga epekto nin antropohenikong ribok sa nabubuhay na mga organismo.

Huli ta an lokal na sibikong ribok sa kapalibotan pwedeng magkaigwa nin epekto sa pinaghohonang halaga nin daga, na sa parate an pinakadakulang pagkapantaypantay na ginigibo nin sarong kagsadiri nin harong, personal na mga kontribusyon sa maribok na kapalibotan asin sa sibikong politika na nakapalibot sa ribok pwedeng maglangkaw nin marhay.

== Toltolan ==
{{reflist}}

{{stub}}
thumb|sinyal o tandaan
An polusyon sa ribok (Ingles: noise pollution), na inaapod man na ribok sa kapalibotan o polusyon sa tanog, iyo an pagdakol nin ribok na may nagluluyang epekto sa aktibidad kan buhay nin tawo o hayop, an kadaklan kaiyan nakadadanyar nin marhay. An ginigikanan nin ribok sa luwas sa bilog na kinaban iyo sa pangenot kawsa nin mga makina, transportasyon, asin sistema nin pagpalakop.Senate Public Works Committee. Noise Pollution and Abatement Act of 1972. S. Rep. No. 1160, 92nd Congress. 2nd session An maluyang pagplano sa syudad pwedeng magpalataw nin ribok na disintegation o polusyon, pinapaorog nin industriya asin mga edipisyo nin residensya na pwedeng magresulta sa polusyon sa ribok. Kaiba sa nagkapira sa pangenot na mga ginikanan nin ribok sa mga residensyal na lugar an makosog na musika, transportasyon (traffic, riles, eroplano, asin iba pa), pag - asikaso sa lambang harong, pagtogdok, mga generator sa elektrisidad, mga turbine, pagputok, asin mga tawo.

An mga dokumantadong problema na konektado sa ribok sa mga urban na kapalibotan minabalik pasiring sa suanoy na Roma. Ngonyan, an katamtaman na ribok na 98 decibels (dB) nakalalabi sa halaga na itinalaga kan WHO na 50 dB an itinaong permiso para sa mga residensyal na lugar . Isinusuherir nin pagsiyasat na an polusyon sa ribok sa Estados Unidos iyo an pinakahalangkaw sa hababang ginaganar asin komunidad kan mga minoryang rasyal, asin an polusyon sa ribok na konektado sa mga generator sa elektrisidad na lakop sa kapalibotan sa dakol na nag - ooswag na nasyon.

An halangkaw na grado nin ribok pwedeng makakontribwir sa mga epekto nin cardiovascular sa mga tawo asin sa nag - oorog na insidente nin helang na coronary artery disease. Sa mga hayop, pwedeng madugangan nin ribok an peligro nin kagadanan sa paagi kan pagliwat sa naniniba o sa pagka-ditek sa biktima asin sa paglikay kaiyan, pag - olang sa pagreprodusir asin pagnabigar, asin pagkontribwir sa permanenteng pagkawara nin pandangog. Kadakol kan ribok iyo an pinoprodusir nin mga tawo sa kadagatan. Sagkod kasuarin pa sana, an kadaklan na pagsiyasat dapit sa mga epekto nin ribok nakasentro sa mga mamalyang tagadagat, asin sa mas kadikit na digri, iyo an mga sira. Sa nakaaging pirang taon, an mga sientista nagbago pasiring sa pagkondukta nin mga pag - adal sa mga inbertibrato asin sa saindang mga simbag sa mga tanog na antropoheniko sa palibot nin dagat. Mahalagang marhay an pagsiyasat na ini, nangorogna kun iisipon na an mga inbertibrato minakompuesto nin 75% espesye sa kadagatan, asin sa siring minakompwesto nin dakulang porsyento nin kakanon sa kadagatan. Sa mga pag - adal na ginibo, sarong darudakulang pagkalaenlaen sa mga pamilya nin mga inbertibrato an irinepresentar sa pagsiyasat. An pagkakalaen sa pagkakomplikado kan saindang mga sistemang sensasyon, na nagpapangyari sa mga sientista na mag - adal nin laen - laen na karakteristiko asin makapatalubo nin mas marahay na pakasabot sa mga epekto nin antropohenikong ribok sa nabubuhay na mga organismo.

Huli ta an lokal na sibikong ribok sa kapalibotan pwedeng magkaigwa nin epekto sa pinaghohonang halaga nin daga, na sa parate an pinakadakulang pagkapantaypantay na ginigibo nin sarong kagsadiri nin harong, personal na mga kontribusyon sa maribok na kapalibotan asin sa sibikong politika na nakapalibot sa ribok pwedeng maglangkaw nin marhay.

 Toltolan