Jhalkaribai

{{Infobox tawo|name=Jhalkari Bai Kori|birth_date={{Birth date|df=no|1830|11|22}}<ref name="Sarala1">{{harvnb|Sarala|1999|p=111}}</ref>|birth_place=[[Jhansi State]]|death_date={{Death date and age|1858|4|5|1830|11|22}}<ref name="deathdispute">{{cite web|title=When Jhalkari Bai fought as Lakshmi Bai |url=http://www.tribuneindia.com/2002/20020908/herworld.htm#2 |access-date=26 March 2010 |publisher=Tribune India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511143106/http://www.tribuneindia.com/2002/20020908/herworld.htm |archive-date=11 May 2008 }}, which quotes Mr. Nareshchandra Koli stating her date of death as 4 April 1857. {{harvtxt|Sarala|1999|pages=113–114}} notes that she died in 1881.  {{harvtxt|Varma|Sahaya|2001|page=305}} notes that she died as a very old woman without giving any exact date of death.</ref>|death_place=[[Jhansi]], [[Jhansi state]]|death_cause=Martyrdom|spouse=Puran Singh (an artilleryman from the artillery unit of Rani Lakshmibai)|occupation=Warrior/Army personnel|image=Jhalkaribai_Statue_at_Gwalior.jpg|caption=Statue of Jhalkaribai in [[Gwalior]]|movement=[[Indian Rebellion of 1857]]|known_for=Being the most prominent advisor to Rani Lakshmibai|monuments=|nationality=Indian|honours=[[File:Jhalkaribai-Postal-Stamp.jpg|thumb|Jhalkari Bai Postal Stamp]]}}

Si '''Jhalkaribai''' (22 Nobyembre 1830 - 5 Abril 1858)  sarong babaeng soldados na nagkaigwa nin importanteng papel sa Rebelyon kan Indya kan 1857. Naglingkod siya sa hukbo nin kababaihan na si Rani Lakshmibai kan Jhansi. Pag - abot nin panahon, nagtindog siya sa sarong prominenteng adviser pasiring sa reyna na si Rani kan Jhansi. <ref name="Varma1951">Varma, B. L. (1951), ''Jhansi Ki Rani'', p. 255, as quoted in {{Harvard citation no brackets|Badri Narayan|2006}}</ref> kasagsagan kan Siege nin Jhansi, nagsolka siya bilang reyna asin nakipaglaban para sa saiya, na nasa inutan, kaya ligtas siyang nakadulag paluwas.[1]<ref name="Sarala">{{Harvard citation no brackets|Sarala|1999}}</ref>

== Buhay ==
Si Jhalakaribaii pinangaki sa Sadova Singh, sarong Koli, asin Jamunadevi kan 22 Nobyembre 1830 sa baryo nin Bhojla, harani sa Jhansi. Kan siya hoben pa, sinasabi na nagtindog ini kan sinakyada nin sarong tigre asin ginadan iyan gamit an patok. Minsan na daa siyang naggadan nin sarong leopardo sa kabukidan gamit an sarong tungkod na ginamit niya sa pagpapastol kan mga baka.

Jhalkaribai nagkaigwa nin dai lubos na pagkakaagid sa Laxmibai asin huli kaini siya inule' sa pakpak kan mga kababaihan kan hukbo.

== Serbisyo Militar ==
Sa hukbo kan reyna, tulos siyang tuminindog asin nagpuon na magmando nin sadiri niyang suldados.<ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7feHAwAAQBAJ&q=dalit+virangana&pg=PP1|title=Women Heroes and Dalit Assertion in North India: Culture, Identity and Politics|last=Narayan|first=Badri|date=7 November 2006|publisher=SAGE Publications India|isbn=9788132102809}}</ref> Durante kan Rebelyon nin 1857, sinalakay Si Heneral Hugh Rose si Jhansi paagi sa sarong dakulang hukbo. An reyna napaatubang sa hukbo kaiba an 14,000 kan saiyang mga soldados. Naghalat siya nin ayuda sa hukbo ni Peshwa Nana Sahib' na naggkampo sa Kalpi na dai man ngane nangyari ta nadaog na Si Tantia Tope ni Heneral Rose. Mientras tanto, si Dulhaji na taga duman sa komunidad nin Thakur, bilang namamahala kan saro sa mga tata kan kuta, naggibo nin sarong taktika sa mga assalin asin binuksan an mga pinto kan Jhansi para sa pwersang Briton. Kan an mga Briton dalig nang ihipa, si Laxmibai, sa pagsadol kan saiyang kailusyon, nakadulag paagi ki Bhanderi kaiba an aki niyang lalaki asin katabang pasiring sa Kalpi. Kan mabaretaan an pagdulag ni Laxmibai, si Jhalkaribai nagluwas tanganing magduman sa kampo ni Heneral Rose na nakaluhod asin idineklarar an saiyang sadiri bilang reyna. Nagresulta ini <ref name="Varma1951">Varma, B. L. (1951), ''Jhansi Ki Rani'', p. 255, as quoted in {{Harvard citation no brackets|Badri Narayan|2006}}</ref> karibarawan na nagpadagos nin bilog na aldaw asin nagtao giraray nin bentaha sa hukbo ni Rani.[1]

Sa dugang pa, siya sarong haraning kopyutor asin adviser sa reyna na igwa nin mayor na papel sa pag-aadal kan laban, kaiba si Laxmibai.<ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7feHAwAAQBAJ&q=dalit+virangana&pg=PP1|title=Women Heroes and Dalit Assertion in North India: Culture, Identity and Politics|last=Narayan|first=Badri|date=7 November 2006|publisher=SAGE Publications India|isbn=9788132102809}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNarayan2006">Narayan, Badri (7 November 2006). </cite></ref>

== Legasiya ==
[[Ladawan:Statue_of_Jhalkaribai_in_Jhansi_07.jpg|thumb|Estatwa ni Jhalkaribai sa Jhansi]]
Pigseselebrar an anibersaryo nin kagadanan ni Jhalkaribai bilang ''Shahid Diwas'' (Martyr Day) kan manlaen-laen na organisasyon nin Koli/Kori.<ref>{{Harvard citation no brackets|Badri Narayan|2006}}</ref> An paghiro na mag-establisa nin Bundelhand bilang suway na estado naggamit man kan leyenda ni Jhalkaribai tanganing mamukna an Bundedli.[1]<ref name="BN2">{{Harvard citation no brackets|Badri Narayan|2006}}</ref>  Gobyerno kan departamento sa Post and Telegraph nin India nagpaluwas nin selyo pakatapos na isabi an Jhalkaribai.

An arkeolohikong Sur-survey kan India nakakaag nin museo sa Panch Mahal, sarong edipisyong limang-storey na yaon sa laog kan Jhansi Fort sa pagromdom ki Jiltarii.<ref>Tankha, Madhur (28 February 2014) [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/asi-to-set-up-jhalkari-bai-museum-at-jhansi-fort/article5734722.ece ASI to set up Jhalkari Bai museum at Jhansi Fort – NEW DELHI]. </ref>

=== Depiksyon sa pelikula ===
''[[:en:Manikarnika:_The_Queen_of_Jhansi|Manikarnika]]'' (2019), ginibo na an sarong pelikulang Hindi na Si Anita Lokhande bilang Jhalkaribai .

Pigkurit ni Auroshikha Dey si Jhalkaribai sa dramang pan-lipot nin British na ''[[The Warrior Queen of Jhansi]]'' (2019).

== Hilingon pa ==

** [[:en:List_of_Koli_people|List of Koli people]]
** [[:en:List_of_Koli_states_and_clans|List of Koli states and clans]]
** [[:en:Tanaji_Malusare|Tanaji Malusare]]
** [[:en:Rooplo_Kolhi|Rooplo Kolhi]]
** [[:en:Uda_Devi|Uda Devi]]

== Mga pinaghalian ==

* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1UggIjEuBaAC&pg=PT150|title=Indian revolutionaries: a comprehensive study, 1757–1961|last=Sarala|first=Srikrishna|publisher=Prabhat Prakashan|year=1999|isbn=978-81-87100-16-4|volume=I}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=iAQrpDW4-_YC&pg=PP1|title=Women heroes and Dalit assertion in north India: culture, identity and politics|last=Badri Narayan|publisher=SAGE|year=2006|isbn=978-0-7619-3537-7}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_-HVBdF_YLsC&q=jhalkari|title=Lakshmi Bai, the rani of Jhansi|last=Varma|first=Vrindavanlala|last2=Sahaya|first2=Amita|publisher=Prabhat Prakashan|year=2001|isbn=978-81-87100-54-6}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=C8CAR1gA4VMC&q=jhalkari|title=L'idiot du village mondial: Les citoyens de la planète face à l'explosion des outils de communication : subir ou maîtriser|last=Sauquet|first=Michel|publisher=ECLM|year=2004|isbn=978-2-84377-094-4|language=fr}}
* {{Cite book|title=The Discovery of India|last=Nehru|first=Jawaharlal|publisher=Oxford University Press|year=1989|isbn=0-19-561322-8}}
* {{Cite book|title=[[An Advanced History of India]]|last=Majumdar|first=RC|last2=Raychaudhuri|first2=HC|last3=Datta|first3=Kalikinkar|publisher=MacMillan India Limited|year=1990|isbn=0-333-90298-X}}
* {{Cite book|title=Dalit Sahitya Ka Samajshastra|last=Thakur|first=Harinarayan|publisher=Bhartiya Jnanpith|year=2009|isbn=978-81-263-1734-9|language=hi}}
* "Bojla ki beti" Bundeli mahakavya (Dalchand Anuragi, Rajendra Naga, ORAI) (2010)
<references />

== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{Tamboan}}
Si Jhalkaribai (22 Nobyembre 1830 - 5 Abril 1858)  sarong babaeng soldados na nagkaigwa nin importanteng papel sa Rebelyon kan Indya kan 1857. Naglingkod siya sa hukbo nin kababaihan na si Rani Lakshmibai kan Jhansi. Pag - abot nin panahon, nagtindog siya sa sarong prominenteng adviser pasiring sa reyna na si Rani kan Jhansi. Varma, B. L. (1951), Jhansi Ki Rani, p. 255, as quoted in  kasagsagan kan Siege nin Jhansi, nagsolka siya bilang reyna asin nakipaglaban para sa saiya, na nasa inutan, kaya ligtas siyang nakadulag paluwas.[1]

 Buhay 
Si Jhalakaribaii pinangaki sa Sadova Singh, sarong Koli, asin Jamunadevi kan 22 Nobyembre 1830 sa baryo nin Bhojla, harani sa Jhansi. Kan siya hoben pa, sinasabi na nagtindog ini kan sinakyada nin sarong tigre asin ginadan iyan gamit an patok. Minsan na daa siyang naggadan nin sarong leopardo sa kabukidan gamit an sarong tungkod na ginamit niya sa pagpapastol kan mga baka.

Jhalkaribai nagkaigwa nin dai lubos na pagkakaagid sa Laxmibai asin huli kaini siya inule' sa pakpak kan mga kababaihan kan hukbo.

 Serbisyo Militar 
Sa hukbo kan reyna, tulos siyang tuminindog asin nagpuon na magmando nin sadiri niyang suldados. Durante kan Rebelyon nin 1857, sinalakay Si Heneral Hugh Rose si Jhansi paagi sa sarong dakulang hukbo. An reyna napaatubang sa hukbo kaiba an 14,000 kan saiyang mga soldados. Naghalat siya nin ayuda sa hukbo ni Peshwa Nana Sahib' na naggkampo sa Kalpi na dai man ngane nangyari ta nadaog na Si Tantia Tope ni Heneral Rose. Mientras tanto, si Dulhaji na taga duman sa komunidad nin Thakur, bilang namamahala kan saro sa mga tata kan kuta, naggibo nin sarong taktika sa mga assalin asin binuksan an mga pinto kan Jhansi para sa pwersang Briton. Kan an mga Briton dalig nang ihipa, si Laxmibai, sa pagsadol kan saiyang kailusyon, nakadulag paagi ki Bhanderi kaiba an aki niyang lalaki asin katabang pasiring sa Kalpi. Kan mabaretaan an pagdulag ni Laxmibai, si Jhalkaribai nagluwas tanganing magduman sa kampo ni Heneral Rose na nakaluhod asin idineklarar an saiyang sadiri bilang reyna. Nagresulta ini Varma, B. L. (1951), Jhansi Ki Rani, p. 255, as quoted in  karibarawan na nagpadagos nin bilog na aldaw asin nagtao giraray nin bentaha sa hukbo ni Rani.[1]

Sa dugang pa, siya sarong haraning kopyutor asin adviser sa reyna na igwa nin mayor na papel sa pag-aadal kan laban, kaiba si Laxmibai.Narayan, Badri (7 November 2006). 

 Legasiya 
thumb|Estatwa ni Jhalkaribai sa Jhansi
Pigseselebrar an anibersaryo nin kagadanan ni Jhalkaribai bilang Shahid Diwas (Martyr Day) kan manlaen-laen na organisasyon nin Koli/Kori. An paghiro na mag-establisa nin Bundelhand bilang suway na estado naggamit man kan leyenda ni Jhalkaribai tanganing mamukna an Bundedli.[1]  Gobyerno kan departamento sa Post and Telegraph nin India nagpaluwas nin selyo pakatapos na isabi an Jhalkaribai.

An arkeolohikong Sur-survey kan India nakakaag nin museo sa Panch Mahal, sarong edipisyong limang-storey na yaon sa laog kan Jhansi Fort sa pagromdom ki Jiltarii.Tankha, Madhur (28 February 2014) ASI to set up Jhalkari Bai museum at Jhansi Fort – NEW DELHI. 

 Depiksyon sa pelikula 
Manikarnika (2019), ginibo na an sarong pelikulang Hindi na Si Anita Lokhande bilang Jhalkaribai .

Pigkurit ni Auroshikha Dey si Jhalkaribai sa dramang pan-lipot nin British na The Warrior Queen of Jhansi (2019).

 Hilingon pa 

 List of Koli people
 List of Koli states and clans
 Tanaji Malusare
 Rooplo Kolhi
 Uda Devi

 Mga pinaghalian 

 
 
 
 
 
 
 
 "Bojla ki beti" Bundeli mahakavya (Dalchand Anuragi, Rajendra Naga, ORAI) (2010)

 Toltolan