Nilupak

{{Infobox pagkakan|name=Nilupak|image=[[File:A variety of Nilupak.jpg|220px]]|image_size=220px|caption=''Nilupak na ube'' ([[purple yam]]), ''kamoteng kahoy'' ([[cassava]]), and ''saba'' ([[saba banana|plantain]])|alternate_name=Nilusak, Halaya, Haleya, Minukmok|country=[[Philippines]]|region=[[Batangas]], [[Quezon]], [[Calabarzon]]|creator=|course=[[Dessert]]|served=|main_ingredient=|variations=|similar_dish=|calories=|other=}}

'''Nilupak''' sarong klase nin tradisyonal na piling Filipino gibo sa mampalok o pig-edulang mga kakanon na may kasalak na gata nin niyog (o kondensadang gatas asin mantikilya) asin asukar. An mga ini pinag huhubog sa iba- ibang hugis asin tradisyonal na pinagpepreparar sa dahon kan batag  na igwang toppings na kinukod na lumbod na niyog (buko), manlaen-laen na nuts, [[:en:Cheese|keso]], [[:en:Butter|mantikilya]], o [[:en:Margarine|margarine]]. inaapod man na '''nilusak''', '''linusak''', '''niyubak''', '''linupak''', o '''lubi-lubi''',, kaiba an dakul pang ibang pangaran, sa manlaen-laen [[Mga tataramon na Filipino]]. Bisto man ini bilang '''minukmok''' sa Quezon.

== Mga Ngaran ==
terminong ''nilupak''  ibig sabihon "minasa" o "pinutok", gikan sa taramon na Tagalog na ''lupak'', "na magbuntog [sa sarong pulp] (na may mortar asin halo) ". Bisto man ini bilang ''nilusak'' sa mga rehiyon kan Visayas na may parehong kahulugan. tradisyonal na pinu'nan sa darakulang gapo o kahoy na mortar asin [[:en:Mortar_and_pestle|pestle]]

Sa Kastila sa Pilipinas, an ''nilupak'' midbid na ja''lea'' ("jam"), na nagin panel bilang hala''[[Ube halaya|ya]]'',''[[:en:Halaya|halaya]]'', o hale sa mga katutubong tataramon. terminong ini espesyalmenteng ginagamit para sa ''nilupak na ube'', na mas midbid ngonyan bilang ''[[:en:Ube_halaya|ube halaya]]''. , sa pankagabusan an terminong ''nilupak'' nakatagama para sa mga bandang ginigibo na may maurag na [[:en:Cassava|cassava]] o [[:en:Saba_banana|saba kan batag]]. an mga tradisyunal na gibo sa ube (purple ''yam'') inaapod na halaya. mga taga-trato na gibo sa [[:en:Sweet_potato|sweet potato]] asin ta[[Natong|ro]] pwedeng apodon magsalang ''halaya'' o ''nilupak''. Anuman, ang nilupak asin halaya ini inihanda na magkapareho, iba-iba lang sa saindang mga panginot na sangkap.

== Mga Tipo ==
An mga uri kan nilupak ini kinabibilangan kan mga sumusunod:

* [[:en:Calabaza|Calabaza]] - bisto sa hara''[[Ube halaya|yang kalabasa]]'', "quash halaya", o "pumkin jam".
* [[:en:Cassava|Cassava]] - bisto sa''nilupak na balinghoy'' or ''nilupak na kamoteng kahoy''
* Saba na batag - bisto sa apod na ''nilupak na batag'', ''nilupak na saba'', o ''linuyang.''
* [[:en:Sweet_potato|Sweet potato]]<nowiki/>o - na bisto sa ''[[:en:Camote_halaya|camote halaya]]'', ''nilupak na camote'', "camote deligh", o "sweet potato jam".
* [[:en:Taro|Taro]] [[:en:Corm|corms]] - bisto sa ''nilupak na gabi''. lataw na giso iyo ''[[:en:Binagol|binago]]''. man isalak ini sa ube na gibohon ni''lupak na ube sa gabi''
* [[:en:Purple_yam|Ube]] - mas bisto sa apod na ube halaya, "ube jam", o nilupak na ''nilupak na ube''

== Hilingon pa ==

** [[:en:Cassava_cake|Cassava cake]]
** [[:en:Ube_halaya|Ube halaya]]
** [[:en:Suman_(food)|Suman]]
** [[:en:Pitsi-pitsi|Pitsi-pitsi]]
** [[:en:Poi_(food)|Poi]]

== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{pagkakan-tamboan}}{{Portal|United States|Food}}
Nilupak sarong klase nin tradisyonal na piling Filipino gibo sa mampalok o pig-edulang mga kakanon na may kasalak na gata nin niyog (o kondensadang gatas asin mantikilya) asin asukar. An mga ini pinag huhubog sa iba- ibang hugis asin tradisyonal na pinagpepreparar sa dahon kan batag  na igwang toppings na kinukod na lumbod na niyog (buko), manlaen-laen na nuts, keso, mantikilya, o margarine. inaapod man na nilusak, linusak, niyubak, linupak, o lubi-lubi,, kaiba an dakul pang ibang pangaran, sa manlaen-laen Mga tataramon na Filipino. Bisto man ini bilang minukmok sa Quezon.

 Mga Ngaran 
terminong nilupak  ibig sabihon "minasa" o "pinutok", gikan sa taramon na Tagalog na lupak, "na magbuntog [sa sarong pulp] (na may mortar asin halo) ". Bisto man ini bilang nilusak sa mga rehiyon kan Visayas na may parehong kahulugan. tradisyonal na pinu'nan sa darakulang gapo o kahoy na mortar asin pestle

Sa Kastila sa Pilipinas, an nilupak midbid na jalea ("jam"), na nagin panel bilang halaya,halaya, o hale sa mga katutubong tataramon. terminong ini espesyalmenteng ginagamit para sa nilupak na ube, na mas midbid ngonyan bilang ube halaya. , sa pankagabusan an terminong nilupak nakatagama para sa mga bandang ginigibo na may maurag na cassava o saba kan batag. an mga tradisyunal na gibo sa ube (purple yam) inaapod na halaya. mga taga-trato na gibo sa sweet potato asin taro pwedeng apodon magsalang halaya o nilupak. Anuman, ang nilupak asin halaya ini inihanda na magkapareho, iba-iba lang sa saindang mga panginot na sangkap.

 Mga Tipo 
An mga uri kan nilupak ini kinabibilangan kan mga sumusunod:

 Calabaza - bisto sa harayang kalabasa, "quash halaya", o "pumkin jam".
 Cassava - bisto sanilupak na balinghoy or nilupak na kamoteng kahoy
 Saba na batag - bisto sa apod na nilupak na batag, nilupak na saba, o linuyang.
 Sweet potatoo - na bisto sa camote halaya, nilupak na camote, "camote deligh", o "sweet potato jam".
 Taro corms - bisto sa nilupak na gabi. lataw na giso iyo binago. man isalak ini sa ube na gibohon nilupak na ube sa gabi
 Ube - mas bisto sa apod na ube halaya, "ube jam", o nilupak na nilupak na ube

 Hilingon pa 

 Cassava cake
 Ube halaya
 Suman
 Pitsi-pitsi
 Poi

 Toltolan