Dinagyang
{{Infobox holiday
|holiday_name  = Dinagyang
|type          = lokal
|image         = Dinagyang Festival Warrior.jpg
|imagesize     = 250px
|caption       = Sarong partisipanteng Ati sa kapistahang Dinagyang
|official_name = Dinagyang Festival
|nickname      = Dinagyang
|observedby    = [[Syudad nin Iloilo]]
|litcolor      = 
|longtype      = Relihiyoso / Kultural
|significance  = 
|date          = Ikaapat na Domingo nin Enero
|celebrations  = 
|observances   = 
|relatedto     =
}}
[[Ladawan:Iloilo Dinagyang Festival.jpg|thumb|Dinagyang Festival sa Iloilo]]
[[Ladawan:Dinagyang of Iloilo.jpg|thumb|Dinagyang sa Iloilo]]
An '''Dinagyang''' iyo sarong famoso, relihiyoso,
asin kultural na kapistahan sa [[Syudad nin Iloilo]], [[Filipinas]] kada ikaapat na Domingo nin Enero, o basta pagkatapos kan [[Sinulog]] sa [[Cebu]] asin [[Ati-Atihan]] sa [[Kalibo, Aklan]].

An Dinagyang iyo napili bilang pinakamagayon na panturistang kasibotan tolong beses surunudan sa gabos na kapiyestahan sa bilog na nasyun. Ini man an may pinakadakul na gawad sa gabos na kapistahan huli sa legasiya, popularidad, sagkod inobasyon kaini. An Dinagyang nakaresibe man nin onra asin pigklasipika bilang sarong ''World Class Festival'' sagkod pigbansagan bilang "Reyna kan gabos na kapistahan" sa Filipinas.

==Uusipon==
An Dinagyang nagpuon pagkatapos ni Rev. Fr. Ambrosio Galindez, an enot na Filipinong Rektor kan Agustiniyanong komunidad asin Pamayo kan Parokya ni San Jose, na nagpabistado sa debosyon sa Santo Niño kaidtong Nobyembre 1967 pagkatapos mag-obserbar sa Ati-Atihan kan probinsya ni Aklan. Kaidtong 1968, an replika kan orihinal imahe kan Santo Niño de Cebu iyo pigdara sa Iloilo ni Fr. Sulpicio Enderez kan Cebu bilang sarong regalo sa Parokya ni San Jose. An mga paratubod, na pinangengenotan kan mga miyembro nin Confradia del Santo Niño de Cebu, Kabtang sa Iloilo, iyo nagsibot puon Palayogan nin Iloilo hasta sa mga kalye kan Iloilo para sa imahe.<ref>[http://dinagyangsailoilo.com/about-dinagyang/the-history-of-dinagyang-festival/ History of Dinagyang Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161206002833/http://dinagyangsailoilo.com/about-dinagyang/the-history-of-dinagyang-festival/ |date=2016-12-06 }}. Iloilo Dinagyang Festival Inc. Retrieved on 2014-04-18.</ref>

Sa kapinonan, an pag-obserba sa piyesta iyo sa parokya sana. An Confradia pig-arug an selebrasyon kan [[Ati-Atihan]] sa [[Ibajay, Aklan]], kun sain an mga katutubo nagbabayle sa mga kalye sagkod an saindang lawas pigkaagan nin abo para arugon an mga Ati na nagbabayle kan ipinabakal an Panay. Ini an tribo na pig-aarug sa presenteng kapiyestahan.<ref>[http://dinagyangsailoilo.com/about-dinagyang/the-history-of-dinagyang-festival/ History of Dinagyang Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161206002833/http://dinagyangsailoilo.com/about-dinagyang/the-history-of-dinagyang-festival/ |date=2016-12-06 }}. Iloilo Dinagyang Festival Inc. Retrieved on 2014-04-18.</ref>

Kaidtong 1977, an gobyernong [[Ferdinand Marcos|Marcos]] nagbusol sa mga manlainlain na rehiyon sa Filipinas na maghimo nin sadiring kapiyestahan o selebrasyon na mapaurog nin turismo sagkod kauswagan. An [[Syudad nin Iloilo]] iyo napili an sadiring bersyon ninda kan Ati-Atihan bilang proyekto kaini. Sa kaparehong panahon, an lokal na parokya dae na kaya an mga pag-organisa sa kapistahan kaini.<ref>[http://dinagyangsailoilo.com/about-dinagyang/the-history-of-dinagyang-festival/ History of Dinagyang Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161206002833/http://dinagyangsailoilo.com/about-dinagyang/the-history-of-dinagyang-festival/ |date=2016-12-06 }}. Iloilo Dinagyang Festival Inc. Retrieved on 2014-04-18.</ref>

An Dinagyang iyo napili bilang pinakamagayon na panturistang kasibotan kan mga taon nin 2006, 2007, sagkod 2008 kan ''Association of Tourism Officers'' sa Filipinas. Saro ini sa mga dikiton na mga kapistahan sa kinaban na 
nakakua ni suporta hale sa United Nations para sa promosyon nin ''Millennium Development Goals'' kaini, asin nasambit man kan Asian Development Bank bilang ''Best Practice'' sa gobyerno, pribadong sektor, asin mga kooperatiba nin NGO.<ref>[http://dinagyangsailoilo.com/about-dinagyang/the-history-of-dinagyang-festival/ History of Dinagyang Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161206002833/http://dinagyangsailoilo.com/about-dinagyang/the-history-of-dinagyang-festival/ |date=2016-12-06 }}. Iloilo Dinagyang Festival Inc. Retrieved on 2014-04-18.</ref>

==Selebrasyon==
[[Ladawan:Dinagyang 2009 bannered street.jpg|thumb|Sarong kalye sa Syudad nin Iloilo na pano nin dekorasyon (2009)|267x267px]]
An kapiyestahang Dinagyang iyo nababanga sa tolong mayor na kasibotan kada ikaapat na Domingo nin Enero: Ati Tribe Competition (sa sarong Domingo), Dagyang sa Calle Real (sa Sabado bago an pangenot na kasibotan pagkaaga), an Ati Tribe competition sagkod an Miss Iloilo Dinagyang (sa semana kan pangenot na kasiribotan nin kapiyestahan).

Bilang dugang na atraksyon sa Ati Tribe competition, an Kasadyahan Cultural Competition iyo pigdugang sa kapiyestahan puon 1980s hasta 2019 para ipahiling an talento kan mga estudyante asin an mayaman na kulturang pamana kan probinsya nin [[Iloilo]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://dinagyangsailoilo.com/festival-highlights/kasadyahan-festival/ |access-date=2021-01-26 |archive-date=2017-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171124000412/http://dinagyangsailoilo.com/festival-highlights/kasadyahan-festival/ |dead-url=yes }}</ref> Sa pirang mga enot na taon kan kasibotan, an mga eskwelahan sana hale sa hararaning banwaan an nagbabale sa kompetisyon, pero sa ngunyan sakop na kaini an bilog na rehiyon na nagpapahiling sa gayon kan kultura sagkod historya kan [[Rehiyon Sulnopan na Visayas]].

An pangenot na parte kan kapistahan na Ati Tribe competition iyo binabalehan nin nagkapirang mga parabayle na mandirigma (may kapot na sandata sa balyuhang kamot) sa sarong tribo (may lokal na apud na "tribu") na nagbabayle sa partikular na pormasyon asin pagkurahaw kasabay nin maribok na drum asin improsibisong instrumentong perkusyon na pighimo kan mga nasambit na tribo. Sa mga enot na taon, an mga tribo pigtutugdas nin mga barangay o komunidad, pero sa paghaloy kan panahon mas nagigin higot an ralabanan. Yayaon na an mga eskwelahan na naggigibo nin sadiring tribo asin naghahagad man sinda nin tabang sa mga pribadong kompanya.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://dinagyangsailoilo.com/category/updates/ |access-date=2021-01-26 |archive-date=2016-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161031025535/http://dinagyangsailoilo.com/category/updates/ |dead-url=yes }}</ref>
=== Dagoy ===
[[Ladawan:Dinagyang 2009 grilled meat on display.jpg|alt=Pagkakan sa selebrasyon nin Dinagyang|thumb|Pagkakan sa selebrasyon nin Dinagyang|237x237px]]
Si Dagoy an opisyal na maskot kan kapistahang Dinagyang. Namokna siya sa mga kurit nin Dinagyang kaidtong 2002. Piggibo dagos na opisyal an kurit para sa piyesta. Ipinabistado siya sa The Fort, [[Taguig]] kaidtong ika-14 kan Disyembre 2004 asin sa [[Syudad nin Iloilo]] kaidtong ika-18 kan Disyembre 2004. Iniladawan siya bilang aking mandirigma na Aeta, asin nagsisimbolo sa pag-oogma sagkod pakikipag-amigo sa mga Ilonggo asin sa mga naghapit sa selebrasyon. 

6 na talampakan sagkod 9 na pulgada an laba ni Dagoy. Maitom na kayumanggi an saiyang palnit asin may sulot siyang pampayo na may ladawan kan Sto. Niño. Kakaiba an saiyang pagsusulot asin nagsusulot siya nin malinaw na tela na piggagamit kan mga Aeta mismo. May kapot si Dagoy na tambol na gibo sa fiberglass na may tatak nin Gobyerno kan Syudad nin Iloilo sa tahaw. Makulay na pigdekorar an saiyang kamot asin bitis na piggagamit kan mandirigmang Dinagyang. Popular an ngirit ni Dagoy sa mga aki, urog na sa mga saradit na manyikang nahimo.

==Hilingon man==
* [[Ati-Atihan]]
* [[Sinulog]]
* [[Kumpederasyon nin Madyaas]]
==Panluwas na takod==
{{commons category|Dinagyang Festival}}
* [http://www.rmgorrieza.co.uk/dinagyang-festival-gallery/ Mga Ladawan kan Dinagyang sa Iloilo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191025182246/http://www.rmgorrieza.co.uk/dinagyang-festival-gallery/ |date=2019-10-25 }} 
* [https://web.archive.org/web/20120604062951/http://www.haringlakbay.com/2012/04/12/philippines-grandest-fiesta// Dinagyang Festival sa Aliwan Fiesta]
* [http://dinagyangsailoilo.com/ Iloilo Dinagyang Foundation, Inc.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210609162754/https://dinagyangsailoilo.com/ |date=2021-06-09 }}
* [http://www.philippinestravelhub.com/events/dinagyang-festival/ Philippines Travel Hub]
* [http://www.facebook.com/dinagyangsailoilofestival/ Iloilo Dinagyang Foundation Incorporated - Opisyal na Pahina sa Facebook]
*http://www.rmgorrieza.co.uk/dinagyang-festival-gallery/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191025182246/http://www.rmgorrieza.co.uk/dinagyang-festival-gallery/ |date=2019-10-25 }}

==Toltolan==
{{reflist}}

{{poon}}
thumb|Dinagyang sa Iloilo
An Dinagyang iyo sarong famoso, relihiyoso,
asin kultural na kapistahan sa Syudad nin Iloilo, Filipinas kada ikaapat na Domingo nin Enero, o basta pagkatapos kan Sinulog sa Cebu asin Ati-Atihan sa Kalibo, Aklan.

An Dinagyang iyo napili bilang pinakamagayon na panturistang kasibotan tolong beses surunudan sa gabos na kapiyestahan sa bilog na nasyun. Ini man an may pinakadakul na gawad sa gabos na kapistahan huli sa legasiya, popularidad, sagkod inobasyon kaini. An Dinagyang nakaresibe man nin onra asin pigklasipika bilang sarong World Class Festival sagkod pigbansagan bilang "Reyna kan gabos na kapistahan" sa Filipinas.

Uusipon
An Dinagyang nagpuon pagkatapos ni Rev. Fr. Ambrosio Galindez, an enot na Filipinong Rektor kan Agustiniyanong komunidad asin Pamayo kan Parokya ni San Jose, na nagpabistado sa debosyon sa Santo Niño kaidtong Nobyembre 1967 pagkatapos mag-obserbar sa Ati-Atihan kan probinsya ni Aklan. Kaidtong 1968, an replika kan orihinal imahe kan Santo Niño de Cebu iyo pigdara sa Iloilo ni Fr. Sulpicio Enderez kan Cebu bilang sarong regalo sa Parokya ni San Jose. An mga paratubod, na pinangengenotan kan mga miyembro nin Confradia del Santo Niño de Cebu, Kabtang sa Iloilo, iyo nagsibot puon Palayogan nin Iloilo hasta sa mga kalye kan Iloilo para sa imahe.History of Dinagyang Festival . Iloilo Dinagyang Festival Inc. Retrieved on 2014-04-18.

Sa kapinonan, an pag-obserba sa piyesta iyo sa parokya sana. An Confradia pig-arug an selebrasyon kan Ati-Atihan sa Ibajay, Aklan, kun sain an mga katutubo nagbabayle sa mga kalye sagkod an saindang lawas pigkaagan nin abo para arugon an mga Ati na nagbabayle kan ipinabakal an Panay. Ini an tribo na pig-aarug sa presenteng kapiyestahan.History of Dinagyang Festival . Iloilo Dinagyang Festival Inc. Retrieved on 2014-04-18.

Kaidtong 1977, an gobyernong Marcos nagbusol sa mga manlainlain na rehiyon sa Filipinas na maghimo nin sadiring kapiyestahan o selebrasyon na mapaurog nin turismo sagkod kauswagan. An Syudad nin Iloilo iyo napili an sadiring bersyon ninda kan Ati-Atihan bilang proyekto kaini. Sa kaparehong panahon, an lokal na parokya dae na kaya an mga pag-organisa sa kapistahan kaini.History of Dinagyang Festival . Iloilo Dinagyang Festival Inc. Retrieved on 2014-04-18.

An Dinagyang iyo napili bilang pinakamagayon na panturistang kasibotan kan mga taon nin 2006, 2007, sagkod 2008 kan Association of Tourism Officers sa Filipinas. Saro ini sa mga dikiton na mga kapistahan sa kinaban na 
nakakua ni suporta hale sa United Nations para sa promosyon nin Millennium Development Goals kaini, asin nasambit man kan Asian Development Bank bilang Best Practice sa gobyerno, pribadong sektor, asin mga kooperatiba nin NGO.History of Dinagyang Festival . Iloilo Dinagyang Festival Inc. Retrieved on 2014-04-18.

Selebrasyon
thumb|Sarong kalye sa Syudad nin Iloilo na pano nin dekorasyon (2009)|267x267px
An kapiyestahang Dinagyang iyo nababanga sa tolong mayor na kasibotan kada ikaapat na Domingo nin Enero: Ati Tribe Competition (sa sarong Domingo), Dagyang sa Calle Real (sa Sabado bago an pangenot na kasibotan pagkaaga), an Ati Tribe competition sagkod an Miss Iloilo Dinagyang (sa semana kan pangenot na kasiribotan nin kapiyestahan).

Bilang dugang na atraksyon sa Ati Tribe competition, an Kasadyahan Cultural Competition iyo pigdugang sa kapiyestahan puon 1980s hasta 2019 para ipahiling an talento kan mga estudyante asin an mayaman na kulturang pamana kan probinsya nin Iloilo. Sa pirang mga enot na taon kan kasibotan, an mga eskwelahan sana hale sa hararaning banwaan an nagbabale sa kompetisyon, pero sa ngunyan sakop na kaini an bilog na rehiyon na nagpapahiling sa gayon kan kultura sagkod historya kan Rehiyon Sulnopan na Visayas.

An pangenot na parte kan kapistahan na Ati Tribe competition iyo binabalehan nin nagkapirang mga parabayle na mandirigma (may kapot na sandata sa balyuhang kamot) sa sarong tribo (may lokal na apud na "tribu") na nagbabayle sa partikular na pormasyon asin pagkurahaw kasabay nin maribok na drum asin improsibisong instrumentong perkusyon na pighimo kan mga nasambit na tribo. Sa mga enot na taon, an mga tribo pigtutugdas nin mga barangay o komunidad, pero sa paghaloy kan panahon mas nagigin higot an ralabanan. Yayaon na an mga eskwelahan na naggigibo nin sadiring tribo asin naghahagad man sinda nin tabang sa mga pribadong kompanya.
 Dagoy 
alt=Pagkakan sa selebrasyon nin Dinagyang|thumb|Pagkakan sa selebrasyon nin Dinagyang|237x237px
Si Dagoy an opisyal na maskot kan kapistahang Dinagyang. Namokna siya sa mga kurit nin Dinagyang kaidtong 2002. Piggibo dagos na opisyal an kurit para sa piyesta. Ipinabistado siya sa The Fort, Taguig kaidtong ika-14 kan Disyembre 2004 asin sa Syudad nin Iloilo kaidtong ika-18 kan Disyembre 2004. Iniladawan siya bilang aking mandirigma na Aeta, asin nagsisimbolo sa pag-oogma sagkod pakikipag-amigo sa mga Ilonggo asin sa mga naghapit sa selebrasyon. 

6 na talampakan sagkod 9 na pulgada an laba ni Dagoy. Maitom na kayumanggi an saiyang palnit asin may sulot siyang pampayo na may ladawan kan Sto. Niño. Kakaiba an saiyang pagsusulot asin nagsusulot siya nin malinaw na tela na piggagamit kan mga Aeta mismo. May kapot si Dagoy na tambol na gibo sa fiberglass na may tatak nin Gobyerno kan Syudad nin Iloilo sa tahaw. Makulay na pigdekorar an saiyang kamot asin bitis na piggagamit kan mandirigmang Dinagyang. Popular an ngirit ni Dagoy sa mga aki, urog na sa mga saradit na manyikang nahimo.

Hilingon man
 Ati-Atihan
 Sinulog
 Kumpederasyon nin Madyaas
Panluwas na takod

 Mga Ladawan kan Dinagyang sa Iloilo  
 Dinagyang Festival sa Aliwan Fiesta
 Iloilo Dinagyang Foundation, Inc. 
 Philippines Travel Hub
 Iloilo Dinagyang Foundation Incorporated - Opisyal na Pahina sa Facebook
http://www.rmgorrieza.co.uk/dinagyang-festival-gallery/ 

Toltolan