Molekula
{{infobox
| title = Molekula
| data1 = [[File:PTCDA_AFM.jpg|200px]]<br /> [[File:Pentacene_on_Ni(111)_STM.jpg|200px]]<br /> [[File:TOAT_AFM.png|200px]]
| data2 = Mikroskopyong imahe nin mga molekula na '''(1)''' Perylenetetracarboxylic dianhydride (PTCDA)<ref>{{cite journal|doi=10.1038/ncomms8766|pmid=26178193|pmc=4518281|title=Chemical structure imaging of a single molecule by atomic force microscopy at room temperature|journal=Nature Communications|volume=6|page=7766|year=2015|last1=Iwata|first1=Kota|last2=Yamazaki|first2=Shiro|last3=Mutombo|first3=Pingo|last4=Hapala|first4=Prokop|last5=Ondráček|first5=Martin|last6=Jelínek|first6=Pavel|last7=Sugimoto|first7=Yoshiaki|bibcode= 2015NatCo...6.7766I}}</ref>  '''(2)''' Pentacene<ref>{{cite journal|doi=10.1039/C4NR07057G|pmid=25619890|title=Pentacene on Ni(111): Room-temperature molecular packing and temperature-activated conversion to graphene|journal=Nanoscale|volume=7|issue=7|pages=3263–9|year=2015|last1=Dinca|first1=L.E.|last2=De Marchi|first2=F.|last3=MacLeod|first3=J.M.|last4=Lipton-Duffin|first4=J.|last5=Gatti|first5=R.|last6=Ma|first6=D.|last7=Perepichka|first7=D.F.|last8=Rosei|first8=F.|author-link7=Dmitrii Perepichka|bibcode= 2015Nanos...7.3263D}}</ref> '''(3)''' 1,5,9-trioxo-13-azatriangulene<ref>{{cite journal|doi=10.1038/ncomms11560|pmid=27230940|pmc=4894979|title=Mapping the electrostatic force field of single molecules from high-resolution scanning probe images|journal=Nature Communications|volume=7|pages=11560|year=2016|last1=Hapala|first1=Prokop|last2=Švec|first2=Martin|last3=Stetsovych|first3=Oleksandr|last4=Van Der Heijden|first4=Nadine J.|last5=Ondráček|first5=Martin|last6=Van Der Lit|first6=Joost|last7=Mutombo|first7=Pingo|last8=Swart|first8=Ingmar|last9=Jelínek|first9=Pavel|bibcode=2016NatCo...711560H}}</ref>
}}
An '''molekula''' ([[Ingles]]: ''molecule'') iyo sarong elektrikal na neutral na grupo nin duwa o mas dakul na mga [[atomo]] na pigtatakod nin mga [[sugpong kimikal]].<ref name="iupac">IUPAC, ''Compendium of Chemical Terminology'', 2nd ed. (the "Gold Book") (1997). Online corrected version:  (2006–) "[https://goldbook.iupac.org/M04002.html Molecule]". doi:[[doi:10.1351/goldbook.M04002|10.1351/goldbook.M04002]]</ref><ref>{{cite book|title=General Chemistry|author=Ebbin, Darrell D.|date=1990|publisher=[[Houghton Mifflin Co.]]|isbn=978-0-395-43302-7|edition=3rd|location=Boston}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/studentlectureno00theo|title=Chemistry – the Central Science|author=Brown, T.L.|author2=Kenneth C. Kemp|author3=Theodore L. Brown|author4=Harold Eugene LeMay|author5=Bruce Edward Bursten|date=2003|publisher=[[Prentice Hall]]|isbn=978-0-13-066997-1|edition=9th|location=New Jersey|url-access=registration}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/chemistry00chan_0|title=Chemistry|last=Chang|first=Raymond|date=1998|publisher=[[McGraw Hill]]|isbn=978-0-07-115221-1|edition=6th|location=New York|url-access=registration}}</ref><ref>{{cite book|title=Chemistry|author=Zumdahl, Steven S.|date=1997|publisher=Houghton Mifflin|isbn=978-0-669-41794-4|edition=4th|location=Boston}}</ref> An mga molekula iyo mabibisto gikan sa mga [[iyono]] huli sa saindang kakulangan nin kargang elektrikal. Sa pisikang quantum, [[organikong kimika]], asin [[biyokimika]], an distinksyon gikan sa mga iyono iyo pighahali asin an ''molekula'' iyo harus ginagamit sa mga poliatomikong iyono.

Sa kinetikong teorya nin mga gas, an terminong ''molekula'' iyo harus ginagamit sa maski anong gas na partikulo nin dawa anong komposisyon. Ini iyo sarong bayolasyon sa depinisyon na an molekula igwa nin ''duwa o mas dakul'' na mga atomo, huli ta an mga [[nobleng gas]] iyo indibidwal na mga atomo sana.<ref>{{cite book|title=Comprehensive Inorganic Chemistry|last=Chandra|first=Sulekh|date=2005|publisher=New Age Publishers|isbn=978-81-224-1512-4}}</ref>

An molekula pupuwedeng sarong homonukleyar, kun sain, igwa ini nin mga atomo nin sarong [[elementong kimikal]], halimbawa an duwang atomo sa [[Oksiheno|oksihenong]] molekula (O<sub>2</sub>); o pwede ining heteronukleyar, sarong [[kompuwestong kimikal]] na igwa nin mas dakul sa sarong elemento, halimbawa an [[tubig]] (duwang [[Hidroheno|hidrohenong]] atomo sagkod sarong oksihenong atomo; H<sub>2</sub>O).

An mga atomo asin mga komplekso na pigtatakod nin mga bakong kovalent na interaksyon, arug nin sugpong hidroheno o [[sugpong iyoniko]], iyo tipikal na dae pigkokonsidera na mga solong molekula.<ref>{{cite encyclopedia|title=Molecule|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|date=22 January 2016|url=http://global.britannica.com/science/molecule|access-date=23 February 2016}}</ref>

Ang mga molekula bilang komposisyon nin materya iyo natural na naoobserbahan. Pigbibilog man ninda an harus sa mga kadagatan asin atmospera, Harus nin mga organikong substansya iyo mga molekula. An mga substansya nin buhay iyo mga molekula, halimbawa an mga [[protina]], an [[asidong amino]] na nagbibilog sainda, an mga [[nukleyikong asido]] ([[DNA]] & [[RNA]]), [[asukar]], [[Carbohydrate|carbohydrates]], [[taba]], asin [[bitamina]]. An ordinaryong nutriyenteng mineral iyo bakong molekula, arug kan iron sulfate.

Alagad, an mayorya nin pamilyar na mga [[Solido|solidong]] substansya sa Kinaban iyo dae pigbibilog nin mga molekula. Kabali digdi an gabos nin mga mineral na nagbibilog sa substanya nin Kinaban, daga, ati, baybay, laboy, gapo, asin mga libel nin  kadagaan. Gabos ini igwa nin nagkapirang mga sugpong kimikal, pero ''dae'' pigbibilog nin mga bistong molekula.

Mayong tipikal na molekula an matatawan nin depinisyon para sa mga [[asin]] o mga kovalent na kristal, alagad an mga ini harus  pigbibilog nin mga uru-utrong selulang yunit na minalakop sa sarong ''plane'', halimbawa an graphene; o tolong-dimensyonal, halimbawa an [[diamante]], quartz, sodyong klorido (tabletang asin). An tema nin uru-utrong selulang yunit na istraktura iyo aplikable man sa kadaklan nin mga metal na iyo kondensadong porma sa pagsugpong metaliko, kun sain an mga solidong metaliko iyo dae pigbibilog nin mga molekula.

Sa mga [[salming]], na iyo mga solido na yaon sa mayong order na istado, an mga atomo iyo pigtatakod nin mga sugpong kimikal sa mayong presensya nin maski anong bistadong molekula o maski anong regularidad nin uru-utrong selulang yunit na istraktura na nagkakarakterisa sa mga asin, kovalent na kristal, sagkod metal.

== Hilingon man ==

* [[Atomo]]
* [[Iyono]]
* [[Kompuwesto]]

== Panluwas na takod ==
{{commons category|Molecules}}

* [http://www.chm.bris.ac.uk/motm/motm.htm Molecule of the Month - School of Chemistry, University of Bristol]

== Toltolan ==
{{reflist|2}}
{{agham-poon}}
[[Kategorya:Atomo]]
An molekula (Ingles: molecule) iyo sarong elektrikal na neutral na grupo nin duwa o mas dakul na mga atomo na pigtatakod nin mga sugpong kimikal.IUPAC, Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the "Gold Book") (1997). Online corrected version:  (2006–) "Molecule". doi:10.1351/goldbook.M04002 An mga molekula iyo mabibisto gikan sa mga iyono huli sa saindang kakulangan nin kargang elektrikal. Sa pisikang quantum, organikong kimika, asin biyokimika, an distinksyon gikan sa mga iyono iyo pighahali asin an molekula iyo harus ginagamit sa mga poliatomikong iyono.

Sa kinetikong teorya nin mga gas, an terminong molekula iyo harus ginagamit sa maski anong gas na partikulo nin dawa anong komposisyon. Ini iyo sarong bayolasyon sa depinisyon na an molekula igwa nin duwa o mas dakul na mga atomo, huli ta an mga nobleng gas iyo indibidwal na mga atomo sana.

An molekula pupuwedeng sarong homonukleyar, kun sain, igwa ini nin mga atomo nin sarong elementong kimikal, halimbawa an duwang atomo sa oksihenong molekula (O2); o pwede ining heteronukleyar, sarong kompuwestong kimikal na igwa nin mas dakul sa sarong elemento, halimbawa an tubig (duwang hidrohenong atomo sagkod sarong oksihenong atomo; H2O).

An mga atomo asin mga komplekso na pigtatakod nin mga bakong kovalent na interaksyon, arug nin sugpong hidroheno o sugpong iyoniko, iyo tipikal na dae pigkokonsidera na mga solong molekula.

Ang mga molekula bilang komposisyon nin materya iyo natural na naoobserbahan. Pigbibilog man ninda an harus sa mga kadagatan asin atmospera, Harus nin mga organikong substansya iyo mga molekula. An mga substansya nin buhay iyo mga molekula, halimbawa an mga protina, an asidong amino na nagbibilog sainda, an mga nukleyikong asido (DNA & RNA), asukar, carbohydrates, taba, asin bitamina. An ordinaryong nutriyenteng mineral iyo bakong molekula, arug kan iron sulfate.

Alagad, an mayorya nin pamilyar na mga solidong substansya sa Kinaban iyo dae pigbibilog nin mga molekula. Kabali digdi an gabos nin mga mineral na nagbibilog sa substanya nin Kinaban, daga, ati, baybay, laboy, gapo, asin mga libel nin  kadagaan. Gabos ini igwa nin nagkapirang mga sugpong kimikal, pero dae pigbibilog nin mga bistong molekula.

Mayong tipikal na molekula an matatawan nin depinisyon para sa mga asin o mga kovalent na kristal, alagad an mga ini harus  pigbibilog nin mga uru-utrong selulang yunit na minalakop sa sarong plane, halimbawa an graphene; o tolong-dimensyonal, halimbawa an diamante, quartz, sodyong klorido (tabletang asin). An tema nin uru-utrong selulang yunit na istraktura iyo aplikable man sa kadaklan nin mga metal na iyo kondensadong porma sa pagsugpong metaliko, kun sain an mga solidong metaliko iyo dae pigbibilog nin mga molekula.

Sa mga salming, na iyo mga solido na yaon sa mayong order na istado, an mga atomo iyo pigtatakod nin mga sugpong kimikal sa mayong presensya nin maski anong bistadong molekula o maski anong regularidad nin uru-utrong selulang yunit na istraktura na nagkakarakterisa sa mga asin, kovalent na kristal, sagkod metal.

 Hilingon man 

 Atomo
 Iyono
 Kompuwesto

 Panluwas na takod 

 Molecule of the Month - School of Chemistry, University of Bristol

 Toltolan 

Kategorya:Atomo