Platón

{{Infobox philosopher
| region     = [[Western philosophy]]
| era        = [[Ancient Greek philosophy]]
| image      = Plato Silanion Musei Capitolini MC1377.jpg
| caption    = Roman copy of a portrait [[Bust (sculpture)|bust]] by [[Silanion]] for the Academia in Athens ({{circa|370&nbsp;BC|lk=on}})
| name       = Plato
| birth_date = 428/427 or 424/423 BC
| birth_place = [[Classical Athens|Athens]], [[Ancient Greece|Greece]]
| death_date = 348/347 BC (age {{circa|80}})
| death_place = Athens, Greece
|ethnicity         = [[Greeks|Greek]]
| school_tradition = [[Platonism]]
| notable_students  = {{Flatlist}}
* [[Aristotle]]
* [[Eudoxus of Cnidus]]
* [[Heraclides Ponticus]]
* [[Philip of Opus]]
* [[Speusippus]]
* [[Xenocrates]]
{{Endflatlist}}
| main_interests = {{Flatlist}}
* [[Metaphysics]]
* [[Ethics]]
* [[Political philosophy|Politics]]
* [[Epistemology]]
* [[Aesthetics]]
* [[Philosophy of self|Soul]]
* [[Philosophy of love|Love]]
* [[Mathematics]]
* [[Philosophy of language|Language]]
* [[Philosophy of education|Education]]
* [[Cosmology]]
* [[Eschatology]]
{{Endflatlist}}
| notable_works = 
{{Flatlist}}
*''[[Apology (Plato)|Apology]]''
*''[[Crito]]''
*''[[Euthyphro]]''
*''[[Meno]]''
*''[[Parmenides (dialogue)|Parmenides]]''
*''[[Phaedo]]''
*''[[Phaedrus (dialogue)|Phaedrus]]''
*''[[Republic (Plato)|Republic]]''
*''[[Symposium (Plato)|Symposium]]''
*''[[Timaeus (dialogue)|Timaeus]]''
{{Endflatlist}}
| notable_ideas = {{Flatlist}}
* [[Template:Plato navbox|Platonic philosophy]]
* [[Innatism]]
* [[Theory of forms]]
* [[Idealism]]
{{Endflatlist}}
| influences    = {{Flatlist}}
*[[Socrates]]
*[[Pythagoras]]
*[[Parmenides]]
*[[Heraclitus]]
*the [[Sophists]]
*[[Eleusinian Mysteries]]
*[[Orphism (religion)|Orphism]]
*[[Diotima of Mantinea|Diotima]]<ref>{{Cite journal |last=Ragland-Sullivan |first=Ellie |date=Fall 1989 |title=Plato's Symposium and the Lacanian Theory of Transference: Or, What Is Love? |journal=The South Atlantic Quarterly |publisher=Duke University Press |volume=88 |pages=740 }}</ref>
*[[Cratylus]]
*[[Theaetetus (mathematician)|Theaetetus]]
*[[Theodorus of Cyrene|Theodorus]]
*[[Archytas]]
*[[Homer]]
*[[Hesiod]]
{{Endflatlist}}
| influenced    = Virtually all subsequent [[Western philosophy]] (and [[Western religions|religion]]), especially [[Platonism]], including [[Aristotelianism]], [[Old Academy]], [[Academic skepticism]], [[Middle Platonism]], [[Neoplatonism]], [[Church Fathers]] and [[Neoplatonism and Christianity|Christian Platonism]], [[Chaldean Oracles]], [[Gnosticism]], [[Hermeticism]], [[Platonism in Islamic Philosophy|Islamic Platonism]], [[Byzantine philosophy]], [[Platonic Academy (Florence)|Florentine Academy]] and [[Platonism in the Renaissance|Renaissance Platonism]], [[Cambridge Platonists|Cambridge Platonism]], [[Modern Platonism]]
}}




Si Platón (sa Griego Πλάτων) o Plato (pbt. 427 AK/428 A – 347 AK), sarong dating pilósopong Griyego, estudyante ni [[Sócrates]] asin maestro ni [[Aristóteles]]. Sabay sa ining duwa, si Platón an nagpoon kan pundasyón nin pilosopiya nin kulturang sulnopan. Apuera sa pilósopo buda sa pagsusurat nin orolayang pilosopo, si Platón matemátiko man asin kagpundar nin [[Akademia]] kan [[Atenas]] na nagin primerong institusyon nin edukasyón na mataas sa kinaban na sulnopan. 

An pilosopiya ni Platón midbid sa kayamanan kaini asin sa mga kadaklan nin mga problemang pig'uugid niya sa saiyang mga orolayan.

An pinaka-matagom na impluwensyang pilososopikal niya nagtundag ka Socrates, Pythagoras, Heraclitus asin Parmenides. Totoo idtong nagkaerenot saiyang mga pilosopo dikiton na an mga nawalat na mga sinurat asin kun arinman yan asin kun isay nanggad sinda, an mga siring na kaaraman hale mansana ki Plato ta saiyang nasasambitan sa mga sinurat niya man."<ref name="auto">[[#{{harvid|Brickhouse|Smith}}|Brickhouse & Smith]].</ref> Siring man bakong arog kan mga nasurat kan mga kagurubay niyang mga pilosopo, an mga nasurat ni Plato tinutubod nakaligtas asin  nati'mos gabos sa laog na nin sobrang 2,400 na taon.<ref>Cooper, John M.; Hutchinson, D.S., eds. (1997): "Introduction".</ref> Masaboi pa na dawa nagbabago-bago an popularidad kan mga nasurat ni Plato dai nawawara' an interes sa pagbasa kaini poon pa kan ini nagkasururat. {{sfn|Cooper|1997|p=vii}}

== Biograpiya ==

==== Kamundagan asin Pamilya ====
[[File:Diogenes Laertius.jpg|thumb|upright=0.81|Si Diogenes Laertius sarong parasurat na magugunuan kan kasaysayan kan soanoy na Griyegong pilosopiya.]]
Huli sa kakulangan kan mga nasaray na salaysay, kakadikit sana an aram dapit sa pagkaaki asin adal ni Platon. Si Platon naggikan sa aristokratiko asin maimpluwensyang pamilya. Susog sa kontrobersyal na tradisyon, inuusip kan paraistoryang si Diogenes Laërtius an ama ni Platon iyo si Ariston na sinususog an ginikanan sa hade nin Atenas, si Kodrus, asin sa hade man kan Messenia, si Melanthus.<ref name="DW">Diogenes Laërtius, ''Life of Plato'', III<br />• {{harvnb|Nails|2002|p=53}}<br />• {{harvnb|Wilamowitz-Moellendorff|2005|p=46}}</ref>

[[File:Solon.jpg|thumb|left|upright=0.72|Paagi sa saiyang ina, si Platon sarong sadiring tawo ni Solon.]]

An ina ni Platon iyo si Perictione, na an pamilya ipiglalaki-laki an relasyon sa bantog na lehislador na taga-Atenas asin lirikong pararawit na si Solon, saro sa mga Pitong Pantas nin Gresya, na pinawa'ran bagsik an mga ley ni Drako (maliban sa silot kagadanan  para sa murder).<ref name="LaI">Diogenes Laërtius, ''Life of Plato'', I</ref> Si Perictione tugang ni Charmides asin pinsan ni Critias, kapwa miridbid komo kaapil sa [[Tatlumpung Maniniil]], na bisto bilang An TulongPolo, sarong halipot na rehimeng oligarkiya (404–403 BC), na iyo an suminunod 
sa pagbagsak kan Atenas sa pagtatapos kan Gerang Peloponnesian kan (431 –404 BC).<ref name="TW1">{{harvnb|Guthrie|1986|p=10}}<br />• {{harvnb|Taylor|2001|p=xiv}}<br />• {{harvnb|Wilamowitz-Moellendorff|2005|p=47}}</ref> Susog sa magkapirang rekord, nagngata' kuta si Ariston na ipirit niya an saiyang sadiri ki Perictione, alagad nasubak siya saiyang tuyo; nagpahiling daa an diyos na si [[Apollo]] sa saiya sa sarong pangaturog, asin ta hui kaini binayaan niya si Perictione na dai na pigpakilabotan.<ref name="Ap1">Apuleius, ''De Dogmate Platonis'', 1<br />• Diogenes Laërtius, ''Life of Plato'', I<br />• {{cite encyclopedia |title=Plato |encyclopedia=Suda}}</ref>

== Toltolan ==
{{reflist}}

{{stub}}

[[Kategorya:Mga gadan nang tawo]]
[[Kategorya: Mga pilosopong Greigo]]
Si Platón (sa Griego Πλάτων) o Plato (pbt. 427 AK/428 A – 347 AK), sarong dating pilósopong Griyego, estudyante ni Sócrates asin maestro ni Aristóteles. Sabay sa ining duwa, si Platón an nagpoon kan pundasyón nin pilosopiya nin kulturang sulnopan. Apuera sa pilósopo buda sa pagsusurat nin orolayang pilosopo, si Platón matemátiko man asin kagpundar nin Akademia kan Atenas na nagin primerong institusyon nin edukasyón na mataas sa kinaban na sulnopan. 

An pilosopiya ni Platón midbid sa kayamanan kaini asin sa mga kadaklan nin mga problemang pig'uugid niya sa saiyang mga orolayan.

An pinaka-matagom na impluwensyang pilososopikal niya nagtundag ka Socrates, Pythagoras, Heraclitus asin Parmenides. Totoo idtong nagkaerenot saiyang mga pilosopo dikiton na an mga nawalat na mga sinurat asin kun arinman yan asin kun isay nanggad sinda, an mga siring na kaaraman hale mansana ki Plato ta saiyang nasasambitan sa mga sinurat niya man."Brickhouse & Smith. Siring man bakong arog kan mga nasurat kan mga kagurubay niyang mga pilosopo, an mga nasurat ni Plato tinutubod nakaligtas asin  nati'mos gabos sa laog na nin sobrang 2,400 na taon.Cooper, John M.; Hutchinson, D.S., eds. (1997): "Introduction". Masaboi pa na dawa nagbabago-bago an popularidad kan mga nasurat ni Plato dai nawawara' an interes sa pagbasa kaini poon pa kan ini nagkasururat. 

 Biograpiya 

 Kamundagan asin Pamilya 
thumb|upright=0.81|Si Diogenes Laertius sarong parasurat na magugunuan kan kasaysayan kan soanoy na Griyegong pilosopiya.
Huli sa kakulangan kan mga nasaray na salaysay, kakadikit sana an aram dapit sa pagkaaki asin adal ni Platon. Si Platon naggikan sa aristokratiko asin maimpluwensyang pamilya. Susog sa kontrobersyal na tradisyon, inuusip kan paraistoryang si Diogenes Laërtius an ama ni Platon iyo si Ariston na sinususog an ginikanan sa hade nin Atenas, si Kodrus, asin sa hade man kan Messenia, si Melanthus.Diogenes Laërtius, Life of Plato, III• • 

thumb|left|upright=0.72|Paagi sa saiyang ina, si Platon sarong sadiring tawo ni Solon.

An ina ni Platon iyo si Perictione, na an pamilya ipiglalaki-laki an relasyon sa bantog na lehislador na taga-Atenas asin lirikong pararawit na si Solon, saro sa mga Pitong Pantas nin Gresya, na pinawa'ran bagsik an mga ley ni Drako (maliban sa silot kagadanan  para sa murder).Diogenes Laërtius, Life of Plato, I Si Perictione tugang ni Charmides asin pinsan ni Critias, kapwa miridbid komo kaapil sa Tatlumpung Maniniil, na bisto bilang An TulongPolo, sarong halipot na rehimeng oligarkiya (404–403 BC), na iyo an suminunod 
sa pagbagsak kan Atenas sa pagtatapos kan Gerang Peloponnesian kan (431 –404 BC).• •  Susog sa magkapirang rekord, nagngata' kuta si Ariston na ipirit niya an saiyang sadiri ki Perictione, alagad nasubak siya saiyang tuyo; nagpahiling daa an diyos na si Apollo sa saiya sa sarong pangaturog, asin ta hui kaini binayaan niya si Perictione na dai na pigpakilabotan.Apuleius, De Dogmate Platonis, 1• Diogenes Laërtius, Life of Plato, I• 

 Toltolan 

Kategorya:Mga gadan nang tawo
Kategorya: Mga pilosopong Greigo