Pi
[[Ladawan:Pi-unrolled-720.gif|thumb|344x344px|Pagpapahiling kun papano makukua an numerikal na bilang kan '''''π''''']]
An numerong '''{{pi}}''' ({{IPAc-en|p|aɪ}}) iyo sarong matematikong konstant. May kahulugan ini na [[rasyo]] kan [[sirkumperensya]] sa saiyang [[diyametro]] sa sarong [[bilog]], asin igwa man nin manlainlain na kaparehas na depinisyon. Minaluwas ini sa nagkapirang mga pormula sa gabos na lado nin [[matematika]] asin [[pisika]]. An pinakaenot na aram na paggamit kan Griyegong letrang '''{{pi}}''' tanganing irepresenta an rasyo kan sirkumperensya sa saiyang diyametro sa sarong bilog iyo huli sa Welsh na matematikong si [[William Jones (matematiko)|William Jones]] kaidtong 1706.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/SynopsisPalmariorumMatheseosOrANewIntroductionToTheMathematics/Synopsis_Palmariorum_Matheseos#page/n261/mode/1up|title=Synopsis Palmariorum Matheseos : or, a New Introduction to the Mathematics|last=Jones|first=William|year=1706|pages=243, 263|language=en|access-date=15 October 2017|archive-url=https://archive.org/details/SynopsisPalmariorumMatheseosOrANewIntroductionToTheMathematics/page/n283/mode/1up|archive-date=25 March 2012|url-status=live}}</ref> Harus parehas ini sa 3.14159. Pigrerepresenta ini kan Griyegong letrang "[[Pi (letter)|{{pi}}]]" poon sa katawahan kan ika-18 na siglo, sagkod iyo pigbabaybay bilang "'''pi'''". Inaapod man ini bilang '''Archimedes' constant'''.<ref>{{Cite web|date=2020-03-01|title=Compendium of Mathematical Symbols|url=https://mathvault.ca/hub/higher-math/math-symbols/|access-date=2020-08-10|website=Math Vault|language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|last=Weisstein|first=Eric W.|title=Pi|url=https://mathworld.wolfram.com/Pi.html|access-date=2020-08-10|website=mathworld.wolfram.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Bogart|first=Steven|title=What Is Pi, and How Did It Originate?|url=https://www.scientificamerican.com/article/what-is-pi-and-how-did-it-originate/|access-date=2020-08-10|website=Scientific American|language=en}}</ref>

Bilang sarong irasyonal na numero, an {{pi}} dae pwedeng maipapalis sa ordinaryong [[praksyon]], alagad an mga praksyon arug kan 22/7 iyo harus nagagamit sa pag-aproksimar kaini. An [[desimal]] na representasyon man kaini dae nagtatapos asin mayo nin permanenteng pauro-utrong paterno. An desimal (o ibang basehan) kaini na mga digit minaluwas na purakan an distribusyon, asin iyo nakonhekturar para masatispika an sarong ispesipikong klase nin estadistikong pagkapurakan.

Bistado man an {{pi}} bilang sarong transendental na numero:<ref name=":2" /> bako ining gamot (''root'') nin maski anong polinomyal na igwang rasyonal na mga koepisyento. An pagigin transedental kan {{pi}} iyo nagpapahiling na imposibleng masimbag an suanoy na hamon na pagkwadrado kan bilog gamit an kompas asin straightedge.

== Panluwas na takod ==
{{Commons category|Pi}}
* [https://introcs.cs.princeton.edu/java/data/pi-10million.txt 10 million decimal places]
* [http://mathworld.wolfram.com/Pi.html "Pi"] sa Wolfram Mathworld
* [http://www.wolframalpha.com/input/?i=Representations+of+Pi Representations of Pi] sa Wolfram Alpha
* Demonstrasyon ni Lambert (1761) sa pagigin irasyonal kan {{pi}}, [https://www.bibnum.education.fr/mathematiques/theorie-des-nombres/lambert-et-l-irrationalite-de-p-1761 online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231045534/https://www.bibnum.education.fr/mathematiques/theorie-des-nombres/lambert-et-l-irrationalite-de-p-1761 |date=2014-12-31 }} asin naanalisa ''[https://www.bibnum.education.fr/sites/default/files/24-lambert-analysis.pdf BibNum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402115151/https://www.bibnum.education.fr/sites/default/files/24-lambert-analysis.pdf |date=2015-04-02 }}'' (PDF).
* [http://pisearch.org/pi {{pi}} Search Engine] 2 bilyong mahahanap na mga digit kan {{pi}}, {{mvar|e}} asin {{radic|2}}

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{matematika-poon}}
[[Kategorya:Matematika]]
An numerong  () iyo sarong matematikong konstant. May kahulugan ini na rasyo kan sirkumperensya sa saiyang diyametro sa sarong bilog, asin igwa man nin manlainlain na kaparehas na depinisyon. Minaluwas ini sa nagkapirang mga pormula sa gabos na lado nin matematika asin pisika. An pinakaenot na aram na paggamit kan Griyegong letrang  tanganing irepresenta an rasyo kan sirkumperensya sa saiyang diyametro sa sarong bilog iyo huli sa Welsh na matematikong si William Jones kaidtong 1706. Harus parehas ini sa 3.14159. Pigrerepresenta ini kan Griyegong letrang "" poon sa katawahan kan ika-18 na siglo, sagkod iyo pigbabaybay bilang "pi". Inaapod man ini bilang Archimedes' constant.

Bilang sarong irasyonal na numero, an  dae pwedeng maipapalis sa ordinaryong praksyon, alagad an mga praksyon arug kan 22/7 iyo harus nagagamit sa pag-aproksimar kaini. An desimal na representasyon man kaini dae nagtatapos asin mayo nin permanenteng pauro-utrong paterno. An desimal (o ibang basehan) kaini na mga digit minaluwas na purakan an distribusyon, asin iyo nakonhekturar para masatispika an sarong ispesipikong klase nin estadistikong pagkapurakan.

Bistado man an  bilang sarong transendental na numero: bako ining gamot (root) nin maski anong polinomyal na igwang rasyonal na mga koepisyento. An pagigin transedental kan  iyo nagpapahiling na imposibleng masimbag an suanoy na hamon na pagkwadrado kan bilog gamit an kompas asin straightedge.

 Panluwas na takod 

 10 million decimal places
 "Pi" sa Wolfram Mathworld
 Representations of Pi sa Wolfram Alpha
 Demonstrasyon ni Lambert (1761) sa pagigin irasyonal kan , online  asin naanalisa BibNum  (PDF).
  Search Engine 2 bilyong mahahanap na mga digit kan ,  asin 

 Toltolan 

Kategorya:Matematika