Demokrasya
'''(Rudolf pag kakaykulit pa Juliet Juliet) Demokrasya''' (gikan sa {{lang-grc|δημοκρατία|dēmokratía}}, ''dēmos'' 'people' asin ''kratos'' 'rule')<ref name="Oxford">{{cite news|title=Democracy|agency=Oxford University Press|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195148909.001.0001/acref-9780195148909-e-241|access-date=24 February 2021}}</ref> iyo an sistema nin [[gobyerno]] na kung saan an poder kan estado nakabugtak sa [[People|mga tao]] o sa [[Populasyon|general population]] kan estado.<ref>{{Cite web|date=2023-08-16|title=Democracy {{!}} Definition, History, Meaning, Types, Examples, & Facts|url=https://www.britannica.com/topic/democracy|access-date=2023-08-17|website=Britannica|language=en}}</ref> Segun sa [[United Nations]], ang demokrasya "nagtatao din kapalibotan na nagrerespeto sa [[karapatan pantawo]] asin pundamental na katalingkasan, asin sa kun saen an [[Katalingkasan nin pagtaram|talingkas na naipahayag an kabotan kan mga tawo]] iyo an pigsasagibo."<ref>{{Cite web|last=Nations|first=United|title=Democracy|url=https://www.un.org/en/global-issues/democracy|access-date=2023-08-17|website=United Nations|language=en}}</ref>

Sa [[direktang demokrasya]], ang mga tao gawa nin direktang [[otoridad]] tanganing [[deliberate]] asin nagdesisyon sa lehislasyon. Sa [[representatibong demokrasya]], an mga tawo nagpipili kan magobyernong [[opisyal]] sa paagi kan [[pirilian]] tanganing mapangyari. Siisay an pigkonsiderar na parte kan "an mga tawo" asin kun pano an otoridad pighihiras sa gabos o deligado kan mga tawo nagbàgo sa paglihis kan panahon sa manlaenlaen na rikas sa manlaenlaen na nasyon. An mga tampok kan demokrasya parating kabali an [[freedom of assembly]], [[Freedom of association|association]], [[personal property]], [[freedom of religion]] asin [[Freedom of speech|speech]], [[citizenship]], [[consent of the governed]], [[voting rights]], freedom from unwarranted governmental [[wikt:deprivation|deprivation]] of the [[right to life]] and [[liberty]], and [[minority rights]].

An nosyon kan demokrasya nag-evolve sa paglihis kan panahon. Sa bilog na kasaysayan, an sarong tawo makakahanap nin ebidensya nin [[direktang demokrasya]], na kun saen an mga [[komunidad]] naggigibo nin desisyon sa paagi kan [[popular assembly]]. Ngunyan, an dominanteng porma kan demokrasya iyo an [[representatibong demokrasya]], na kun saen an mga namamanwaan nag-eelihir nin mga opisyales kan gobyerno tanganing pamahalaan sa saindang behalf siring kan sa [[Parlamentaryong sistema|parlamentaryo]] o [[presidential democracy]].<ref name="Tangian2020Book">{{Cite book|title=Analytical Theory of Democracy: History, Mathematics and Applications|last=Tangian|first=Andranik|date=2020|publisher=Springer|isbn=978-3-030-39690-9|series=Studies in Choice and Welfare|location=Cham, Switzerland|doi=10.1007/978-3-030-39691-6|s2cid=216190330}}</ref>

==Toltolan==
{{reflist}}
{{stub}}
(Rudolf pag kakaykulit pa Juliet Juliet) Demokrasya (gikan sa , dēmos 'people' asin kratos 'rule') iyo an sistema nin gobyerno na kung saan an poder kan estado nakabugtak sa mga tao o sa general population kan estado. Segun sa United Nations, ang demokrasya "nagtatao din kapalibotan na nagrerespeto sa karapatan pantawo asin pundamental na katalingkasan, asin sa kun saen an talingkas na naipahayag an kabotan kan mga tawo iyo an pigsasagibo."

Sa direktang demokrasya, ang mga tao gawa nin direktang otoridad tanganing deliberate asin nagdesisyon sa lehislasyon. Sa representatibong demokrasya, an mga tawo nagpipili kan magobyernong opisyal sa paagi kan pirilian tanganing mapangyari. Siisay an pigkonsiderar na parte kan "an mga tawo" asin kun pano an otoridad pighihiras sa gabos o deligado kan mga tawo nagbàgo sa paglihis kan panahon sa manlaenlaen na rikas sa manlaenlaen na nasyon. An mga tampok kan demokrasya parating kabali an freedom of assembly, association, personal property, freedom of religion asin speech, citizenship, consent of the governed, voting rights, freedom from unwarranted governmental deprivation of the right to life and liberty, and minority rights.

An nosyon kan demokrasya nag-evolve sa paglihis kan panahon. Sa bilog na kasaysayan, an sarong tawo makakahanap nin ebidensya nin direktang demokrasya, na kun saen an mga komunidad naggigibo nin desisyon sa paagi kan popular assembly. Ngunyan, an dominanteng porma kan demokrasya iyo an representatibong demokrasya, na kun saen an mga namamanwaan nag-eelihir nin mga opisyales kan gobyerno tanganing pamahalaan sa saindang behalf siring kan sa parlamentaryo o presidential democracy.

Toltolan