Carya illinoiensis
{{Speciesbox
|name = Pecan
|image = Carya illinoinensis.jpg
|image_caption = ''Carya illinoinensis''<br />[[Morton Arboretum]] acc. 1082-39*3
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref>{{Cite journal|last=IUCN|date=2018-06-21|title=Carya illinoinensis: Barstow, M.: The IUCN Red List of Threatened Species 2018: e.T62019622A62019624|url=https://www.iucnredlist.org/species/62019622/62019624|language=en|doi=10.2305/iucn.uk.2018-2.rlts.t62019622a62019624.en|s2cid=242081909 }}</ref>
|genus = Carya
|parent = Carya sect. Apocarya
|species = illinoinensis
|authority = ([[Friedrich Adam Julius von Wangenheim|Wangenh.]]) [[Karl Koch (botanist)|K.Koch]]
|range_map = Carya illinoinensis range map 1.png
|range_map_caption = Natural range of ''Carya illinoinensis''
|synonyms = 
*''Carya oliviformis'' (Michx.) Nutt.
*''Carya pecan'' (Marshall) Engl. & Graebn.
*''Hicorius pecan'' (Marshall) Britton
*''Juglans illinoinensis'' Wangenh.
*''Juglans oliviformis'' Michx.
*''Juglans pecan'' Marshall
|synonyms_ref = <ref name=grin />
}}

An '''pecan''' (''Carya illinoinensis'') sarong species nin [[hickory]] tal na nagtutubo sa bandang habagatan nin Estados Unidos asin amihanan nin [[Mehiko]] sa rona' nin [[Mississippi River]].<ref name=grin>{{GRIN | access-date=2009-10-15}}</ref> An tinanom na ini pigpapatubo huli kan saiyang pisog sa mga lugar nin mga estado sa E.U., sa [[Georgia (estadong E.U.)|Georgia]],<ref name=ug/> [[New Mexico]],<ref name="agmrc"/> asin [[Texas]],<ref name="Horticulture Dept">{{cite web | url=http://cgru.usda.gov/carya/ | publisher=Horticulture Dept | title=USDA Pecan Breeding Program, National Clonal Germplasm Repository for Pecans and Hickories | access-date=6 Dec 2017 | archive-date=21 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200921023359/https://cgru.usda.gov/carya/ | dead-url=yes }}</ref> asin sa [[Mehiko]]. An pisog nakakakan, bilang isnak asin sa iba-ibang resipe, siring kan inapod na [[Praline (nut confection)|praline]] na kendi asin [[pecan pie]]. An pecan iyo an  pisog kan estado nin Alabama, Arkansas, California, asin Texas, asin iyo man an estadong tinanom nin Texas.

==Pangaran==
An katagang "Pecan" gikan sa lenggwaheng [[Mga lenggwaheng Algonquia|Algonquian]], na sinasakop an mga nagkaragidan na bunga siring kan mga pecan, walnuts, asin hickory.<ref>{{cite web |title=Pecan, n. |work=OED Online |publisher=Oxford University Press|url= https://en.oxforddictionaries.com/definition/pecan|archive-url= https://web.archive.org/web/20181206053238/https://en.oxforddictionaries.com/definition/pecan|url-status= dead|archive-date= December 6, 2018|date=March 2016 |quote= French (Mississippi Valley) ''pacane'' (1712; 1721 in the source translated in quot. 1761 at sense 1); Illinois ''pakani'' (= /pakaːni/); cognates in other Algonquian languages are applied to hickory nuts and walnuts. Compare Spanish ''pacano'' (1772; 1779 in a Louisiana context).}}</ref>

== Pagtatalubo ==

An tinanom na pecan nagkakahoy asin nadakula asin man [[nagtatata|nagtatata]], nalangkaw {{convert|20|-|40|m|ft|abbr=on}}, minsan abot {{convert|44|m|ft|abbr=on}}.<ref name=fna>{{Cite web|title=Carya illinoinensis in Flora of North America @ efloras.org|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=210000185|access-date=2023-01-16|website=www.efloras.org|archive-date=2011-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605102002/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=210000185|dead-url=yes}}</ref> Ini parati may katanopan na {{convert|12|-|23|m|ft|abbr=on}} na an troso kaini naabot sa {{convert|2|m|ftin|abbr=on}} diametro. An edad 10-taon na tinanom kaini sa marhay na kamugtakan nalangkaw {{convert|5|m|ft|abbr=on}}.

==Pagkultibar==

An pecan saro sa bagong kinukulturang tinanom sa mga mayor na pananomna may komersyal na halaga. Dawa ngani midbid an mga layas na pecan sa mga kolonyal na Amerikano asin mga tinubo bilang ini delicacy, an komersyal na produksyon kan pecan sa Estados Unidos nagpoon lang kan mga 1880.<ref>{{cite web |url=https://pecankernel.tamu.edu/ |title=Pecan kernel |publisher=Texas A&M University |date=2006-08-18 |access-date=22 September 2017 |archive-date=2017-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170922200140/https://pecankernel.tamu.edu/ |dead-url=yes }}</ref> Kan sa 2014, an Estados Unidos nagprodyusir kan pecan{{convert|264.2|e6lb|e6kg|order=flip|abbr=off}}, na an 75% kan  total na produksyon hale sa [[Georgia (estado nin E.U.)|Georgia]], [[New Mexico]] asin [[Texas]].<ref name="agmrc">{{cite web|url=http://www.agmrc.org/commodities-products/nuts/pecans/ |title=Pecans |publisher=Agricultural Marketing Resource Center |date= August 2015|access-date=22 September 2017}}</ref> An tinanom na pecan pwedeng patuboon sa [[United States Department of Agriculture|USDA]] [[hardiness zones]] mga 5 abot 9, asin natalubo nin husto urog na kun tig-init asin maalungaang. An bunga ginuguno mga katahawan nin Oktobre. Sa luwas nin Estados Unidos, an Mehiko nagpoprodyusir nin haros kabanga kan total sa kinaban, asin an nsinaro na produksyon kan duwang nasyon, ini 93% kan produksyon sa bilog na kinaban.<ref>{{cite web|title=2017 World Pecan Production|url=http://www.pecanreport.com/2017-world-pecan-production/|publisher=Pecan Report|access-date=22 September 2017|date=2017|archive-date=22 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922195915/http://www.pecanreport.com/2017-world-pecan-production/|dead-url=yes}}</ref> Heneralmente, kaipohan duwang klaseng cultivar an itanom sa lugar ngani magtabangan sa polinisasyon.<ref name=ABI/>

==Kataytayan nin mga ladawan==
<gallery class="center">
File:Carya illinoinensis bud.jpg|Ugbos
File:Cluster of young pecan.jpg|Hilaw na bunga nin pecan
File:Pecan-nuts-on-tree.jpg|Hirinog na pecan sa sanga
File:Pecans.jpg|Baak asin dai baak na pecan
File:Pecan halves with centimeter scale.jpg|Ilog nin Pecan
File:PecanPie.JPG|[[Pecan pie]]
File:Pecan tree full of fruit.jpg|Pecan sa Oklahoma mabungahon
File:Pecan sprout.jpg|thumb|Nagtatambong pecan
File:Form of an old growth pecan tree.jpg|Gurangan nang pecan
File:C. illinoinensis giant.jpg|Tandayagon nang pecan
</gallery>

==Toltolan==
{{reflist}}
{{poon}}

[[Kategorya:Mga Tinanom nagtutubong tal sa Estados Unidos asin Mehiko]]
An pecan (Carya illinoinensis) sarong species nin hickory tal na nagtutubo sa bandang habagatan nin Estados Unidos asin amihanan nin Mehiko sa rona' nin Mississippi River. An tinanom na ini pigpapatubo huli kan saiyang pisog sa mga lugar nin mga estado sa E.U., sa Georgia, New Mexico, asin Texas, asin sa Mehiko. An pisog nakakakan, bilang isnak asin sa iba-ibang resipe, siring kan inapod na praline na kendi asin pecan pie. An pecan iyo an  pisog kan estado nin Alabama, Arkansas, California, asin Texas, asin iyo man an estadong tinanom nin Texas.

Pangaran
An katagang "Pecan" gikan sa lenggwaheng Algonquian, na sinasakop an mga nagkaragidan na bunga siring kan mga pecan, walnuts, asin hickory.

 Pagtatalubo 

An tinanom na pecan nagkakahoy asin nadakula asin man nagtatata, nalangkaw , minsan abot . Ini parati may katanopan na  na an troso kaini naabot sa  diametro. An edad 10-taon na tinanom kaini sa marhay na kamugtakan nalangkaw .

Pagkultibar

An pecan saro sa bagong kinukulturang tinanom sa mga mayor na pananomna may komersyal na halaga. Dawa ngani midbid an mga layas na pecan sa mga kolonyal na Amerikano asin mga tinubo bilang ini delicacy, an komersyal na produksyon kan pecan sa Estados Unidos nagpoon lang kan mga 1880. Kan sa 2014, an Estados Unidos nagprodyusir kan pecan, na an 75% kan  total na produksyon hale sa Georgia, New Mexico asin Texas. An tinanom na pecan pwedeng patuboon sa USDA hardiness zones mga 5 abot 9, asin natalubo nin husto urog na kun tig-init asin maalungaang. An bunga ginuguno mga katahawan nin Oktobre. Sa luwas nin Estados Unidos, an Mehiko nagpoprodyusir nin haros kabanga kan total sa kinaban, asin an nsinaro na produksyon kan duwang nasyon, ini 93% kan produksyon sa bilog na kinaban. Heneralmente, kaipohan duwang klaseng cultivar an itanom sa lugar ngani magtabangan sa polinisasyon.

Kataytayan nin mga ladawan

Toltolan

Kategorya:Mga Tinanom nagtutubong tal sa Estados Unidos asin Mehiko