Diwali
An '''Diwali''', na inaapod man na '''Kapiyestahan nin mga Liwanag''', saro sa pinakaimportanteng kapiyestahan sa rehiyon nin Indya.<ref>{{Cite book|url=|title=AQA GCSE Religious Studies A (9-1): Christianity & Hinduism Revision Guide|last=Clucas|first=Ann|last2=Smith|first2=Peter|last3=Fleming|first3=Marianne|date=2021-02-25|publisher=OUP Oxford|isbn=978-1-382-01499-1|pages=69|language=en}}</ref> Nagsisimbolo ini kan espiritwal na "kapangganahan nin liwanag sa kadikloman, marhay sa maraot, asin kaaraman dapit sa ignoransya."<ref name="Heiligman31">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rdTJJEQsDHoC&pg=PA31|title=Celebrate Diwali|last=Vasudha Narayanan|last2=Deborah Heiligman|publisher=National Geographic Society|year=2008|isbn=978-1-4263-0291-6|page=31|quote=All the stories associated with Deepavali, however, speak of the joy connected with the victory of light over darkness, knowledge over ignorance, and good over evil.|access-date=14 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102023011/https://books.google.com/books?id=rdTJJEQsDHoC&pg=PA31|archive-date=2 January 2017}}</ref><ref name="htoday">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=yTiPAQAAQBAJ&pg=PA78|title=Musical Performance in the Diaspora|last=Tina K Ramnarine|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1-317-96956-3|page=78|quote=Light, in the form of candles and lamps, is a crucial part of Diwali, representing the triumph of light over darkness, goodness over evil and hope for the future.|access-date=14 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102013829/https://books.google.com/books?id=yTiPAQAAQBAJ&pg=PA78|archive-date=2 January 2017}}</ref><ref name="ReferenceA">Jean Mead, ''How and why Do Hindus Celebrate Divali?'', {{ISBN|978-0-237-53412-7}}</ref><ref name="melton252">{{Harvard citation no brackets|Constance Jones|2011}}</ref>  An kapiestahan konektadong marhay sa mga conflagrations sa pag-oltanan nin marahay asin maraot na mga entidad. 

An Diwali sarong festival nin pagkatapos kan pag-ani na pagselebrar kan pagkabastante kasunod kan pag-abot kan monsoon sa subkontinente. Ipigseselebrar ini sa panahon kan mga bulan nin Hindu na lunisolar kan [[Ashvin]] (segun sa tradisyon nin [[amanta]]) asin [[Kartika]] (pag-oltanan kan katahawan nin [[Oktubre]] asin katahawan nin [[Nobyembre]]).<ref name="OED-Diwali">''The New Oxford Dictionary of English'' (1998) {{ISBN|978-0-19-861263-6}} – p. 540 "'''Diwali''' /dɪwɑːli/ (also '''Diwali''') '''noun''' a Hindu festival with lights.</ref> Sa Hinduismo kadaklan minalawig ini nin lima o anom na aldaw.<ref name=":2">{{Cite book|url=|title=Food, Feasts, and Faith: An Encyclopedia of Food Culture in World Religions [2 volumes]|last=Fieldhouse|first=Paul|date=2017-04-17|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-412-4|pages=150|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=|title=Religious Studies: Made Simple|last=Stent|first=David|date=2013-10-22|publisher=Elsevier|isbn=978-1-4831-8320-6|pages=137|language=en}}</ref>

An Diwali konektado sa manlaenlaen na mga relihiyosong osipon na pangyayari o personalidad. An aldaw na si [[Rama]] nagbalik sa saiyang kahadean sa [[Ayodhya]] kaiba an saiyang agom na si Sita asin an saiyang tugang na si [[Lakshmana]] pakadaog sa demonyong si [[Ravana]]. Pagkamundag ni Lakshmi (diosa nin prosperidad).<ref name="Suzanne Barchers 2013">Suzanne Barchers (2013). </ref> Si [[Ganesha]] (dios nin kadonongan asin parahale nin mga kaolangan). An iba pang rehiyonal na mga tradisyon ikinokonektar an piyesta ki Sita asin Rama, [[Vishnu]], [[Krishna]], [[Durga]], [[Shiva]], [[Kali]], [[Hanuman]], [[Kubera]], [[Yama]], [[Yami]], [[Dhanvantari]], o [[Vishvakarman]].  

Durante kan kapiestahan, an mga Hindu, Jain asin Sikh nagtatao nin liwanag sa saindang harong, mga templo asin trabaho na may mga diya (mga lamparang de lana), kandila asin parol, partikularmente, igwa nin ritwal na pagkarigos na de lana kapag daliwawa sa kada aldaw kan kapiestahan.<ref name="melton252">{{Harvard citation no brackets|Constance Jones|2011}}</ref><ref name="YustJohnson2006">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_dWh0l-iXHUC&pg=PA223|title=Nurturing Child and Adolescent Spirituality: Perspectives from the World's Religious Traditions|last=Karen-Marie Yust|last2=Aostre N. Johnson|last3=Sandy Eisenberg Sasso|publisher=Rowman & Littlefield|year=2006|isbn=978-0-7425-4463-5|pages=232–233|access-date=29 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220110120611/https://books.google.com/books?id=_dWh0l-iXHUC&pg=PA223|archive-date=10 January 2022}}</ref> An Diwali tinatandaan na igwa nin mga pailaw asin dekorasyon sa mga salóg na may mga disenyong ''[[rangoli]]'', asin iba pang parte kan harong na dinesenyohan nin mga ''[[jhalar]]''. An kakanon pangenot na nakasentro sa mga pamilya na nakikikabtang sa mga bangkete asin naghihiras sa mithai.<ref name="jgl">{{Harvard citation no brackets|James G. Lochtefeld|2002}}</ref>

An kapiyestahan taonan na pagbalik sa lugar na dinakulaan asin panahon nin pag-iribahan bako sanang para sa mga pamilya, kundi siring man para sa mga komunidad asin pag-iriba, partikular na an mga nasa siyudad, na maorganisa nin mga aktibidad, pangyayari asin pagtiripontipon. Dakol na banwaan nag-organisa nin mga parada sa komunidad asin mga peryahan na may mga parada o musika asin mga pasale sa pagbayle sa mga parke. An ibang Hindu, Jains asin Sikh magpapaabot nin mga kard sa Diwali na harani sa pamilya asin harayo durante kan panahon nin kapiestahan, na kun minsan may mga kahon nin mga dulsing Indyano.<ref name="Suzanne Barchers 2013">Suzanne Barchers (2013). </ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=iczwAAAAQBAJ|title=Everyday Life in South Asia, Second Edition|last=Diane P. Mines|last2=Sarah E. Lamb|publisher=Indiana University Press|year=2010|isbn=978-0-253-01357-6|page=243|access-date=25 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210702103809/https://books.google.com/books?id=iczwAAAAQBAJ|archive-date=2 July 2021}}</ref> Saro pang aspekto kan kapiyestahan iyo an paggirumdom sa mga apoon.

Sa kapoonpooni ini sarong kapiestahan na Hindu, an Diwali sineselebrar man ngonyan kan iba pang pagtubod.<ref name=":2">{{Cite book|url=|title=Food, Feasts, and Faith: An Encyclopedia of Food Culture in World Religions [2 volumes]|last=Fieldhouse|first=Paul|date=2017-04-17|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-412-4|pages=150|language=en}}</ref> Minamasdan kan mga Jain an sadiri nindang Diwali na magtatanda kan pangultimong katalingkasan kan [[Mahavira]], an mga [[Sikh]] nagseselebrar nin [[Bandi Chhor Divas]] tanganing matandaan an pagluwas ni [[Guru Hargobind]] sa sarong bilanggoan sa [[Mughal]].<ref name="Sharma2006">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wPPr9HdmnHcC&q=diwali+mahavira+527&pg=PA79|title=Fairs and Festivals of India|last=Sharma|first=S.P.|last2=Gupta|first2=Seema|publisher=Pustak Mahal|year=2006|isbn=978-81-223-0951-5|page=79|access-date=10 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126200725/https://books.google.com/books?id=wPPr9HdmnHcC&q=diwali+mahavira+527&pg=PA79|archive-date=26 January 2021}}</ref><ref name="N. Upadhye, Review 1982 pp. 231–232">{{Cite journal|title=Mahavira and His Teachings|author1=Upadhye|pages=231–232}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kJO1WIABhPQC&pg=PA23|title=Sikhism|last=Geoff Teece|year=2005|isbn=978-1-58340-469-0|page=23|access-date=14 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102024403/https://books.google.com/books?id=kJO1WIABhPQC&pg=PA23|archive-date=2 January 2017}}</ref> An mga [[Newar Budista]], bakong arog kan ibang Budista, nagseselebrar kan Diwali sa paagi kan pagsamba ki [[Lakshmi]], mantang an mga Hindu sa Sirangan na India asin Bangladesh sa pankagabsan nagseselebrar kan Diwali sa paagi kan pagsamba sa diosang si [[Kali]].<ref name="MK72">McDermott and Kripal p.72</ref><ref name="diwaliBuddhist">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=whZ5kAPSwl8C&pg=PA118|title=Popular Buddhist Texts from Nepal: Narratives and Rituals of Newar Buddhism|last=Todd T. Lewis|date=7 September 2000|publisher=State University of New York Press|isbn=978-0-7914-9243-7|pages=118–119|access-date=14 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102030235/https://books.google.com/books?id=whZ5kAPSwl8C&pg=PA118|archive-date=2 January 2017}}</ref><ref name="Prem Saran 2012 175">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5-DfCgAAQBAJ&pg=PA175|title=Yoga, Bhoga and Ardhanariswara: Individuality, Wellbeing and Gender in Tantra|last=Prem Saran|publisher=[[Routledge]]|year=2012|isbn=978-1-136-51648-1|page=175|access-date=14 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102021020/https://books.google.com/books?id=5-DfCgAAQBAJ&pg=PA175|archive-date=2 January 2017}}</ref>

An Diwali saro man na mayor na kultural na okasyon para sa Hindu, Sikh, asin Jain diaspora. An mayor na aldaw kan kapiyestahan nin Diwali (an aldaw ni Lakshmi Puja) iyo an sarong opisyal na piyesta sa [[Fiji]], [[Guyana]], [[Indya]], [[Malaysia]], [[Maurisyo]], [[Myanmar]], [[Nepal]], [[Pakistan]], [[Singapore]], [[Sri Lanka]], [[Suriname]], asin [[Trinidad asin Tobago]].<ref name="wsj">[https://web.archive.org/web/20130421024513/http://blogs.wsj.com/indiarealtime/2010/08/23/india-journal-tis-the-season-to-be-shopping/ India Journal: ‘Tis the Season to be Shopping] Devita Saraf, The Wall Street Journal (August 2010)</ref>

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{stub}}
An Diwali, na inaapod man na Kapiyestahan nin mga Liwanag, saro sa pinakaimportanteng kapiyestahan sa rehiyon nin Indya. Nagsisimbolo ini kan espiritwal na "kapangganahan nin liwanag sa kadikloman, marhay sa maraot, asin kaaraman dapit sa ignoransya."Jean Mead, How and why Do Hindus Celebrate Divali?,   An kapiestahan konektadong marhay sa mga conflagrations sa pag-oltanan nin marahay asin maraot na mga entidad. 

An Diwali sarong festival nin pagkatapos kan pag-ani na pagselebrar kan pagkabastante kasunod kan pag-abot kan monsoon sa subkontinente. Ipigseselebrar ini sa panahon kan mga bulan nin Hindu na lunisolar kan Ashvin (segun sa tradisyon nin amanta) asin Kartika (pag-oltanan kan katahawan nin Oktubre asin katahawan nin Nobyembre).The New Oxford Dictionary of English (1998)  – p. 540 "Diwali /dɪwɑːli/ (also Diwali) noun a Hindu festival with lights. Sa Hinduismo kadaklan minalawig ini nin lima o anom na aldaw.

An Diwali konektado sa manlaenlaen na mga relihiyosong osipon na pangyayari o personalidad. An aldaw na si Rama nagbalik sa saiyang kahadean sa Ayodhya kaiba an saiyang agom na si Sita asin an saiyang tugang na si Lakshmana pakadaog sa demonyong si Ravana. Pagkamundag ni Lakshmi (diosa nin prosperidad).Suzanne Barchers (2013).  Si Ganesha (dios nin kadonongan asin parahale nin mga kaolangan). An iba pang rehiyonal na mga tradisyon ikinokonektar an piyesta ki Sita asin Rama, Vishnu, Krishna, Durga, Shiva, Kali, Hanuman, Kubera, Yama, Yami, Dhanvantari, o Vishvakarman.  

Durante kan kapiestahan, an mga Hindu, Jain asin Sikh nagtatao nin liwanag sa saindang harong, mga templo asin trabaho na may mga diya (mga lamparang de lana), kandila asin parol, partikularmente, igwa nin ritwal na pagkarigos na de lana kapag daliwawa sa kada aldaw kan kapiestahan. An Diwali tinatandaan na igwa nin mga pailaw asin dekorasyon sa mga salóg na may mga disenyong rangoli, asin iba pang parte kan harong na dinesenyohan nin mga jhalar. An kakanon pangenot na nakasentro sa mga pamilya na nakikikabtang sa mga bangkete asin naghihiras sa mithai.

An kapiyestahan taonan na pagbalik sa lugar na dinakulaan asin panahon nin pag-iribahan bako sanang para sa mga pamilya, kundi siring man para sa mga komunidad asin pag-iriba, partikular na an mga nasa siyudad, na maorganisa nin mga aktibidad, pangyayari asin pagtiripontipon. Dakol na banwaan nag-organisa nin mga parada sa komunidad asin mga peryahan na may mga parada o musika asin mga pasale sa pagbayle sa mga parke. An ibang Hindu, Jains asin Sikh magpapaabot nin mga kard sa Diwali na harani sa pamilya asin harayo durante kan panahon nin kapiestahan, na kun minsan may mga kahon nin mga dulsing Indyano.Suzanne Barchers (2013).  Saro pang aspekto kan kapiyestahan iyo an paggirumdom sa mga apoon.

Sa kapoonpooni ini sarong kapiestahan na Hindu, an Diwali sineselebrar man ngonyan kan iba pang pagtubod. Minamasdan kan mga Jain an sadiri nindang Diwali na magtatanda kan pangultimong katalingkasan kan Mahavira, an mga Sikh nagseselebrar nin Bandi Chhor Divas tanganing matandaan an pagluwas ni Guru Hargobind sa sarong bilanggoan sa Mughal. An mga Newar Budista, bakong arog kan ibang Budista, nagseselebrar kan Diwali sa paagi kan pagsamba ki Lakshmi, mantang an mga Hindu sa Sirangan na India asin Bangladesh sa pankagabsan nagseselebrar kan Diwali sa paagi kan pagsamba sa diosang si Kali.McDermott and Kripal p.72

An Diwali saro man na mayor na kultural na okasyon para sa Hindu, Sikh, asin Jain diaspora. An mayor na aldaw kan kapiyestahan nin Diwali (an aldaw ni Lakshmi Puja) iyo an sarong opisyal na piyesta sa Fiji, Guyana, Indya, Malaysia, Maurisyo, Myanmar, Nepal, Pakistan, Singapore, Sri Lanka, Suriname, asin Trinidad asin Tobago.India Journal: ‘Tis the Season to be Shopping Devita Saraf, The Wall Street Journal (August 2010)

 Toltolan