Bagyo sa Filipinas
{{Philippine Tropical Cyclone Intensity Scale}}
[[File:Tropical cyclones 1945 2006 wikicolor.png|thumb|Mga pig-aagihan kan tropical cyclones sa bilog na kinaban, 1945–2006.  Nasa iraron kan pula asin dilaw na mga track an Filipinas na nasa amihanan-subangan kan [[Borneo]].]]
[[File:2016 Pacific typhoon season summary.png|thumb|Mga pig-aagihan kan gabos na bagyo kan 2016 Pacific season.]]
[[File:PAGASA Philippine Area of Responsibility - en.svg|thumb|Mapa kan Responsibilidad nin lugar kan Filipinas]]
[[File:2008frank path 01.jpg|thumb|Mapa kan pigtahak kan [[Bagyong Frank (2008)|Bagyong Frank (Fengshen)]], na nagpapahiling nin matama sa kadagaan sa Kasubangang Bisaya bago tahakon kaini an pa amihanang-sulnupan na tahak]]
[[Ladawan:Haiyan 2013-11-07 1345Z (alternate).png|thumb|An bagyong Yolanda kadtong ika-8 nin Nobyembre, 2013]]
Sa historya kan nasyon na [[Filipinas]], natural lang na maghampas an mga '''Bagyo sa Pilipinas''', nin huli ta natural sana na tumama sa mga nasyon na napapalibotan kan [[kadagatang Pasipiko]], nagpupuon an mga ini sa mga bulan kan amay na [[Mayo]] asin bihira na nagtatapos sa mga bulan kan [[Disyembre]], sa ngunyan minakusog pa an mga ini sa bulan kan [[Hulyo]] sagkod [[Nobyembre]]. Pirming nabibilog an mga bagyo sa kadagatang Pasipiko dangan inaagihan kan mga ini an mga nasyon na [[Taiwan]], [[Tsina]], [[Habagatan na Korea]], [[Hapon]], [[Filipinas]], Isla nin Carolina asin [[Bietnam]].

Pigtatantyang duwampulong [[tropical cyclone|bagyo]] an naglalaog sa [[responsibilidad nin lugar kan Filipinas]] taon-taon, sarong lugar na pig-iiba an mga parte kan [[Kadagatang Pasipiko]], [[Dagat Habagatang Tsina]] asin Kaiislahan nin Filipinas (apwera sa probinsya kan [[Tawi-Tawi]]). Sa mga bagyong ini, sampulo an magiging bagyo, na igwang limang may potensyal na mapangdistruso.<ref name="RapplerMar2016">{{cite news|last1=de la Cruz|first1=Gwen|title=IN NUMBERS: Typhoons in the Philippines and the 2016 polls|url=http://www.rappler.com/move-ph/issues/disasters/126001-typhoons-enter-philippines-fast-facts|accessdate=12 April 2017|work=Rappler|date=March 19, 2016|language=en}}</ref>  An Filipinas an "pinaka-nakalantad na nasyon sa kinaban sa mga tropikal na bagyo" segun sa sarong [[Time Magazine]] na artikulo kadtong 2013.<ref name="TimeNov2013">{{cite news|last1=Brown|first1=Sophie|title=The Philippines Is the Most Storm-Exposed Country on Earth|url=http://world.time.com/2013/11/11/the-philippines-is-the-most-storm-exposed-country-on-earth/|accessdate=12 April 2017|work=Time|date=November 11, 2013}}</ref> Sa [[mga tataramon kan Filipinas]], pangkagabsan na pig-aapod an tropical cyclones na ''bagyo''.<ref name="bag">Glossary of Meteorology. 
[http://glossary.ametsoc.org/wiki/Baguio Baguio.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101060039/https://glossary.ametsoc.org/wiki/Baguio |date=2020-11-01 }} Retrieved on 2008-06-11.</ref>

==Ginikanan-ngaran==
An ''Bagyo'' (pigbabaybay man minsan na ''bagyu'') sarong taramon o kataga para sa taramon na Ingles na "typhoon" o "storm" sa kadaklan na [[Mga tataramon kan Filipinas]], kaiba an [[Tataramon na Tagalog|Tagalog]], [[Mga tataramon na Bisaya|Bisaya]], [[Tataramon na Ilokano|Ilokano]], [[Tataramon na Bikol|Bikol]], [[Tataramon na Hanunó'o|Hanunó'o]], [[Tataramon na Aklanon|Aklanon]], asin [[Tataramon na Pangasinan |Pangasinan]]. Gikan ini sa [[tataramon na Proto-Austronesyo|Proto-Austronesyo]] na *baRiuS, ba boot sabihon "bagyo". Mga [[kognato]] sa iba pang [[mga tataramon na Austronesyo]] kaiba an [[Tataramon na Sama|Sama]] ''baliw'' ("duros"), [[Mga tawong Amis|Amis]] ''faliyos'' o ''farios'' ("bagyo"); [[Tataramon na Saisiyat|Saisiyat]] ''balosh'' ("bagyo"), [[Mga tawong Babuza|Babuza]] ''bayus'' ("bagyo"), [[Mga tawong Puyuma|Puyuma]] ''variw'', [[Bintulu]] ''bauy'' ("duros"), [[mga tawong Kelabit|Kelabit]] ''bariw'' ("duros nin bagyo"), asin [[Tataramon na Chamorro|Chamorro]] ''pakyo'' ("bagyo").<ref name="truss">{{cite web|url=http://www.trussel2.com/acd/acd-s_b.htm#25175|title=*baRiuS|author=Robert Blust & Stephen Trussel |date=2010|publisher=Austronesian Comparative Dictionary|accessdate=5 September 2018}}</ref>

== Mga bagyo na mapandistruso ==
{|class="wikitable" style=font:size:100%
|'''Ranggo'''
|'''Bagyo'''
|'''Taon'''
|'''Rehiyon'''
|'''PHP'''
|'''USD'''
|-
| 1 || style="background-color:red;" |'''[[Bagyong Yolanda|Yolanda (Haiyan)]]''' || 2013 || Kabilugang Kabisayaan || 89.6 bilyon || $ 2.02 bilyon
|-
| 2 || style="background-color:red;" |Pablo (Bopha) || 2012 || Rehiyon Dabaw || 42.2 bilyon || $ 1.04 bilyon
|-
| 3 || style="background-color:red;"| Glenda (Rammasun) || 2014 || Rehiyon Bikol, Kalakhang Maynila, Habagatan Katagalugan || 38.6 bilyon || $ 871
|-
| 4 || style="background-color:orange;" | Pepeng (Parma) || 2009 || Rehiyon Lambak Cagayan || 27.3 bilyon || $ 608
|-
| 5 || style="background-color:gold;" |Pedring (Nesat) || 2011 || Katahawang Luzon, Kalakhang Maynila || 15 bilyon || $ 333
|-
| 6 || style="background-color:yellow;" | Frank (Fengshen) || 2008 || Sulnupang Kabisayaan, Habagatang Katagalugan || 13.5 bilyon || $ 301
|-
| 7 || style="background-color:orange;"| Lando (Koppu) || 2015 || Katahawang Luzon, Rehiyon Iloko || rowspan="3"| 11 bilyon || $ 236
|-
| 8 || style="background-color:red;" | Juan (Megi) || 2010 || Rehiyon Lambak Cagayan || $ 255
|-
| 9 || style="background-color:yellow;" | Ondoy (Ketsana) || 2009 || Kalakhang Maynila, CALABARZON || $ 244
|-
| 10 || style="background-color:red;" |Ruping (Mike) || 1990 || Katahawang Bisaya, Rehiyon Negros || 10.86 bilyon || $ 241 
|}

== Mga Super Bagyo (2010s) ==
{|class="wikitable" style=font:size:100%
|'''Ranggo'''
|'''Bagyo'''
|'''Petsa'''
|'''Kusog nin Paros'''
|'''Presyon'''
|-
| 1 || '''Yolanda (Haiyan)''' || Nobyembre 6 - 9, 2013 || 230 km/h<br>(145 mph) || 895 hPa<br>(26.43 inHG)
|-
| 2 || Juan (Megi) || Oktubre 15 - 20, 2010 || 230 km/h<br>(145 mph) || 885 hPa<br>(26.13 inHG)
|-
| 3 || Lawin (Haima) || Oktubre 16 - 21, 2016 || 215 km/h<br>(130mph) || 900 hPa<br>(26.58 inHG)
|}

==Mga toltolan==
{{Reflist}}

==Mga panluwas na takod==
{{commons|Tropical cyclones in the Philippines}}
*[https://www1.pagasa.dost.gov.ph/index.php/tropical-cyclones/weather-bulletins Philippine Tropical Cyclone Update] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612141043/https://www1.pagasa.dost.gov.ph/index.php/tropical-cyclones/weather-bulletins |date=2018-06-12 }}
*[http://www.typhoon2000.ph/ Typhoon2000]
*[http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/monthly/ Monthly typhoon tracks: 1951-2010]
* [https://web.archive.org/web/20131120212624/http://www.cbsnews.com/feature/philippines-typhoon-haiyan/ Typhoon Haiyan] coverage by ''[[CBSnews]]''
* [http://crs.org/typhoon-haiyan/ CRS International relief organization quickly mobilizes to help Philippine Typhoon victims] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131122195152/http://crs.org/typhoon%2Dhaiyan/ |date=2013-11-22 }}

{{DEFAULTSORT:Mga bagyo sa Filipinas}}
[[Kategorya:Bagyo sa Filipinas| ]]

{{Rambong}}
thumb|Mga pig-aagihan kan gabos na bagyo kan 2016 Pacific season.
thumb|Mapa kan Responsibilidad nin lugar kan Filipinas
thumb|Mapa kan pigtahak kan Bagyong Frank (Fengshen), na nagpapahiling nin matama sa kadagaan sa Kasubangang Bisaya bago tahakon kaini an pa amihanang-sulnupan na tahak
thumb|An bagyong Yolanda kadtong ika-8 nin Nobyembre, 2013
Sa historya kan nasyon na Filipinas, natural lang na maghampas an mga Bagyo sa Pilipinas, nin huli ta natural sana na tumama sa mga nasyon na napapalibotan kan kadagatang Pasipiko, nagpupuon an mga ini sa mga bulan kan amay na Mayo asin bihira na nagtatapos sa mga bulan kan Disyembre, sa ngunyan minakusog pa an mga ini sa bulan kan Hulyo sagkod Nobyembre. Pirming nabibilog an mga bagyo sa kadagatang Pasipiko dangan inaagihan kan mga ini an mga nasyon na Taiwan, Tsina, Habagatan na Korea, Hapon, Filipinas, Isla nin Carolina asin Bietnam.

Pigtatantyang duwampulong bagyo an naglalaog sa responsibilidad nin lugar kan Filipinas taon-taon, sarong lugar na pig-iiba an mga parte kan Kadagatang Pasipiko, Dagat Habagatang Tsina asin Kaiislahan nin Filipinas (apwera sa probinsya kan Tawi-Tawi). Sa mga bagyong ini, sampulo an magiging bagyo, na igwang limang may potensyal na mapangdistruso.  An Filipinas an "pinaka-nakalantad na nasyon sa kinaban sa mga tropikal na bagyo" segun sa sarong Time Magazine na artikulo kadtong 2013. Sa mga tataramon kan Filipinas, pangkagabsan na pig-aapod an tropical cyclones na bagyo.Glossary of Meteorology. 
Baguio.  Retrieved on 2008-06-11.

Ginikanan-ngaran
An Bagyo (pigbabaybay man minsan na bagyu) sarong taramon o kataga para sa taramon na Ingles na "typhoon" o "storm" sa kadaklan na Mga tataramon kan Filipinas, kaiba an Tagalog, Bisaya, Ilokano, Bikol, Hanunó'o, Aklanon, asin Pangasinan. Gikan ini sa Proto-Austronesyo na *baRiuS, ba boot sabihon "bagyo". Mga kognato sa iba pang mga tataramon na Austronesyo kaiba an Sama baliw ("duros"), Amis faliyos o farios ("bagyo"); Saisiyat balosh ("bagyo"), Babuza bayus ("bagyo"), Puyuma variw, Bintulu bauy ("duros"), Kelabit bariw ("duros nin bagyo"), asin Chamorro pakyo ("bagyo").

 Mga bagyo na mapandistruso 
RanggoBagyoTaonRehiyonPHPUSD 1 Yolanda (Haiyan)  2013  Kabilugang Kabisayaan  89.6 bilyon  $ 2.02 bilyon 2 Pablo (Bopha)  2012  Rehiyon Dabaw  42.2 bilyon  $ 1.04 bilyon 3  Glenda (Rammasun)  2014  Rehiyon Bikol, Kalakhang Maynila, Habagatan Katagalugan  38.6 bilyon  $ 871 4  Pepeng (Parma)  2009  Rehiyon Lambak Cagayan  27.3 bilyon  $ 608 5 Pedring (Nesat)  2011  Katahawang Luzon, Kalakhang Maynila  15 bilyon  $ 333 6  Frank (Fengshen)  2008  Sulnupang Kabisayaan, Habagatang Katagalugan  13.5 bilyon  $ 301 7  Lando (Koppu)  2015  Katahawang Luzon, Rehiyon Iloko  11 bilyon  $ 236 8  Juan (Megi)  2010  Rehiyon Lambak Cagayan  $ 255 9  Ondoy (Ketsana)  2009  Kalakhang Maynila, CALABARZON  $ 244 10 Ruping (Mike)  1990  Katahawang Bisaya, Rehiyon Negros  10.86 bilyon  $ 241 

 Mga Super Bagyo (2010s) 
RanggoBagyoPetsaKusog nin ParosPresyon 1  Yolanda (Haiyan)  Nobyembre 6 - 9, 2013  230 km/h(145 mph)  895 hPa(26.43 inHG) 2  Juan (Megi)  Oktubre 15 - 20, 2010  230 km/h(145 mph)  885 hPa(26.13 inHG) 3  Lawin (Haima)  Oktubre 16 - 21, 2016  215 km/h(130mph)  900 hPa(26.58 inHG)

Mga toltolan

Mga panluwas na takod

Philippine Tropical Cyclone Update 
Typhoon2000
Monthly typhoon tracks: 1951-2010
 Typhoon Haiyan coverage by CBSnews
 CRS International relief organization quickly mobilizes to help Philippine Typhoon victims