Mga Gurit Nazca
{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| WHS = Lines and Geoglyphs<br>of Nasca and Palpa Cultures
| Image = Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 49.JPG
| Caption = Aerial photograph of one of the Nazca lines, taken in July 2015, that shows the design known as "The monkey"
| Location = Southern [[Peru]], [[South America]]
| Criteria = Cultural: i, iii, iv
| ID = 700
| Year = 1994
| Area = 75,358.47 ha
| Coordinates = {{coord|14|43|S|75|08|W}}
| locmapin = Peru}}
An  '''Mga Gurit Nazca''' ({{IPAc-en|ˈ|n|ɑː|z|k|ə}}, {{IPAc-en|-|k|ɑː}}<ref>{{cite web |title=Nazca |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/nazca |website=Collins Dictionary |access-date=15 September 2023}}</ref>) aripompon nin mga [[geoglyph]]s nakurit sda kadagaan nin [[Desyerto Nazca]] sa bandang habagatan nin [[Peru]].<ref name="DorschVinzent2017"/> Ini namukna sa ultan nin 500&nbsp;BC asin 500 AD&nbsp; nin mga tawo paagi nin pagli'gi' o pagkalot sa salog nin desyerto, na kinukutkot an mga grabitas na naresulta kan pagbutwa kan mga  iba-ibang kolor nin mga ati.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.go2peru.com/peru_guide/nazca/nazca_lines.htm|title=Nazca Lines|date=2017-02-22|work=Guía Go2peru|access-date=2018-10-29|language=en|archive-date=2018-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029152441/https://www.go2peru.com/peru_guide/nazca/nazca_lines.htm|url-status=dead}}</ref>  Igwang duwang mayor na peryodo kan mga gurit Nazca, an [[Kulturang Paracas|Paracas phase]], poon 400 abot 200 BC, asin [[Kulturang Nazca|Nazca phase]], poon 200 BC abot 500 AD.<ref name=":02">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Lines and Geoglyphs of Nasca and Palpa |url=https://whc.unesco.org/en/list/700/ |access-date=2022-02-20 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> Sa mga taon na paabot 2020, pag'ultan 80 asin 100 nmga bagong pigurin an nadukayan kan guminamit nin drone, asin mga arkeologo nagtutubod na dakul pa an mga magkakakurua.<ref name="Jones 2020">{{cite web | last=Jones | first=Sam | title=Huge cat found etched into desert among Nazca Lines in Peru | website=the Guardian | date=18 October 2020 | url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/18/huge-cat-found-etched-desert-nazca-lines-peru | access-date=26 March 2021}}</ref>

Dakul kan mga kurit taranos sa kahiwasan, alagad igwang mga desenyo nin mga hayop asin tinanom. An suma kan  mga gurit sobrang  {{convert|1300|km|mi|-2|abbr=on}}, asin an aripompon naglalakop sa hiwas na {{convert|50|km2|sqmi|0|abbr=on}}. An mga kurit tipikal na {{convert|10|to(-)|15|cm|0|abbr=on}} an rarom. Ini nahahaman sa pagtangkas kan ibabaw na soson na may kolor mamula-mulang kayumanggi [[iron oxide]] an mga grabitas ngani magtambara an giyaw-abohon an yaon sa irarom na soson.<ref name="natgeo">{{cite web |last1=Glomb |first1=Jason |title=Nasca Lines |work=National Geographic |date=8 November 2010 |url=https://www.nationalgeographic.com/history/archaeology/nasca-lines/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928050205/https://www.nationalgeographic.com/history/archaeology/nasca-lines/ |archive-date=28 September 2019 }}</ref><ref name=":0"/> An lakbang kan mga gurit iriba-ibang gayo, alagad sobra sa kabanga' {{convert|33|cm|in|0|abbr=on}} an lakbang.<ref name="DorschVinzent2017">{{cite book|author1=Sebastian Dorsch|author2=Jutta Vinzent|title=SpatioTemporalities on the Line: Representations-Practices-Dynamics|url=https://books.google.com/books?id=qElADwAAQBAJ&pg=PT97|year=2017|publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG|isbn=978-3-11-046578-5|pages=97–}}</ref><ref name="Aveni1990">{{cite book|author=Anthony F. Aveni|title=The Lines of Nazca|url=https://books.google.com/books?id=3WAaAAAAYAAJ|year=1990|publisher=American Philosophical Society|isbn=9780871691835}}</ref> Sa ibang lugar pwedeng {{convert|30|cm|in|0|abbr=on}} an lakbang, asin sa ibang parte {{convert|1.8|m|ft|0|abbr=on}} sana an lakbang.<ref name="DorschVinzent2017"/>

An ibang mga gurit Nazca nagpoporma na mas matoltol madalan kun an naghihiling yaon sa ayre (mga {{convert|500|m|ft|abbr=on|disp=sqbr}}), dawa ngani matatanaw siya sa halangkaw na mga bulod.<ref name="GardnerCroix1991">''[https://books.google.com/books?id=mYPuAAAAMAAJ Gardner's Art Through the Ages: Ancient, medieval, and non-European art]''. Harcourt Brace Jovanovich; 1991. {{ISBN|978-0-15-503770-0}}.</ref><ref name="Bonnie2016">Hinman, Bonnie (2016).''[https://books.google.com/books?id=hQQgCwAAQBAJ&pg=PA6 Mystery of the Nazca Lines]''. ABDO;  {{ISBN|978-1-68077-242-5}}. pp. 6–.</ref><ref name="Aveni2000">Anthony F. Aveni (2000). ''[https://archive.org/details/betweenlinesmyst00aven/page/88 Between the Lines: The Mystery of the Giant Ground Drawings of Ancient Nasca, Peru]''. University of Texas Press. {{ISBN|978-0-292-70496-1}}. pp. 88–.</ref> An mga porma nahahaman sa saro sanang daing-putol na kurit. An mga darakul na kurit mga {{convert|370|m|yd|abbr=on}} an laba.<ref name="natgeo"/>  Huli ta yaon sa motyong harayo sa mga tawo, asin huli ta an klima sa palibot alang, daing duros, asin estable, an mga gurit nagdadanay. Kun igwa man makuring panahon pwede an mga kurit medyo mahira pero an heneral na desenyo retenido pa man. Sa kan 2012, an mga gurit nadidisturbo huri kan mga bagong mga nagbabanwa sa palibot na mga iskwater daa.<ref>{{cite news |last=Taj |first=Mitra |date=August 15, 2012 |title=Pigs and squatters threaten Peru's Nazca lines |url=https://www.reuters.com/article/us-peru-nazca-squatters-idUSBRE87E0R520120815 |work=[[Reuters]] |access-date=August 15, 2012}}</ref>{{Update inline|date=August 2023}}

An mga pigura manlaen-laen an hitsura. Gabos na mga kurit simpleng mga linya asin mga porma mga geometriko, sobra sa 70 an mga desenyo sinasabing mga [[zoomorphic]], na igwa diyan pormang hummingbird, lawa, sira, condor, talaod, kabalang, tabili, ayam, ikos, asin pormang tawo. Ibang porma iyo an sa kahoy asin mga burak.<ref name=":0" />  Mga oiskolar iba-=iba an interpretsyon kan mga ini pero heneralmente manongod sam relihiyosong mga ritwal.<ref name="Selin2013">Helaine Selin (2013). ''[https://books.google.com/books?id=pPqPBAAAQBAJ&pg=PA286 Nature Across Cultures: Views of Nature and the Environment in Non-Western Cultures]''. Springer Science & Business Media;  {{ISBN|978-94-017-0149-5}}. pp. 286–.</ref><ref name="Freund2016">Richard A. Freund (2016). ''[https://books.google.com/books?id=CH0oQUHwtrgC&pg=PA22 Digging Through History: Archaeology and Religion from Atlantis to the Holocaust]''. Rowman & Littlefield. {{ISBN|978-1-4422-0883-4}}. pp. 22–.</ref><ref name="Strong2012">Mary Strong (2012). ''[https://books.google.com/books?id=dDmLCgAAQBAJ&pg=PA33 Art, Nature, and Religion in the Central Andes: Themes and Variations from Prehistory to the Present]''. University of Texas Press. {{ISBN|978-0-292-73571-2}}. pp. 33–.</ref><ref name="TannerMitchell2016">''[https://books.google.com/books?id=godPDAAAQBAJ&pg=PA110 Religion and the Environment]''. Palgrave Macmillan UK; 2016. {{ISBN|978-0-230-28634-4}}. pp. 110–.</ref> An mga gurit na ini pigdesignar kan 1994 na [[UNESCO World Heritage Site]].

== Lokasyon ==
An halangkaw asin panggang na kapatagan naghuhunat nin {{convert|80|km|mi|abbr=on}} sa pag'ultan nin banwang [[Nazca]] asin [[Palpa, Peru|Palpa]] sa may [[Pampas]] de Jumana, mga {{convert|400|km|mi|abbr=on}} habagtatan nin [[Lima]]. An mayor na PE-1S [[Pan-American Highway#Argentina and Paraguay|Panamericana Sur]] nag'aabay igdi. An mayor na konsentrasyon kan mga desenyo yaon sa {{convert|10|by|4|km|mi|0|abbr=on}} rektanggulo, habagatan kan hamlet nin San Miguel de la Pascana. Sa lugar na ini, an mga pambihirang geoglyphs igdi barang-barang.{{fact|date=July 2021}}



==Mga Ladawan==
<gallery mode="packed" heights="180">
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 54.JPG|The Spider{{citation needed|date=September 2022}}
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 61.JPG|The Tree{{citation needed|date=September 2022}}
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 52.JPG|The Hummingbird{{citation needed|date=September 2022}}
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 55.JPG|The Condor{{citation needed|date=September 2022}}
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 39.JPG|The Whale{{citation needed|date=September 2022}}
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 46.JPG|The Giant{{citation needed|date=September 2022}}
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 58.JPG|The Pelican{{citation needed|date=September 2022}}
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 50.JPG|The Dog{{citation needed|date=September 2022}}
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 49.JPG|The Monkey{{citation needed|date=September 2022}}
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 64.JPG|The Heron{{citation needed|date=September 2022}}
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 56.JPG|Phytomorphic glyphs
File:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 62.JPG|Hands
File:04-Nazca Lines-nX-36.jpg|The Parrot{{citation needed|date=September 2022}}
File:04-Nazca Lines-nX-54.jpg|The Lizard{{citation needed|date=September 2022}}
File:04-Nazca Lines-nX-58.jpg|The Snail{{citation needed|date=September 2022}}
File:Nazca lines fiore, Nasca.jpg|The Flower{{citation needed|date=September 2022}}
</gallery>

==Hilnga man==
* [[Atacama Giant]]
* [[Band of Holes]]
* [[Blythe Intaglios]]

==Toltolan==
{{reflist}}

{{Tamboan}}

[[Kategorya:Mga Ika-5ng siglong establisyemento]]
[[Kategorya:Mga 1927 na arkeolohikal na diskubre]]
[[Kategorya:Arkeoastronomiya]]
[[Kategorya:Mga Sityo arkeolohikal sa Peru]]
[[Kategorya:Geoglyphs]]
[[Kategorya:Prehistorikong arte]]
[[Kategorya:Arte sA Daga']]
[[Kategorya:World Heritage Sites sa Peru]]
[[Kategorya:Prehistorikong inskripsyon]]
[[Kategorya:Arkeolohikal na mga sityo sa Ica Region]]
[[Kategorya:Mga Atraksyon panturista sa Ica Region]]
An  Mga Gurit Nazca (, ) aripompon nin mga geoglyphs nakurit sda kadagaan nin Desyerto Nazca sa bandang habagatan nin Peru. Ini namukna sa ultan nin 500 BC asin 500 AD  nin mga tawo paagi nin pagli'gi' o pagkalot sa salog nin desyerto, na kinukutkot an mga grabitas na naresulta kan pagbutwa kan mga  iba-ibang kolor nin mga ati.  Igwang duwang mayor na peryodo kan mga gurit Nazca, an Paracas phase, poon 400 abot 200 BC, asin Nazca phase, poon 200 BC abot 500 AD. Sa mga taon na paabot 2020, pag'ultan 80 asin 100 nmga bagong pigurin an nadukayan kan guminamit nin drone, asin mga arkeologo nagtutubod na dakul pa an mga magkakakurua.

Dakul kan mga kurit taranos sa kahiwasan, alagad igwang mga desenyo nin mga hayop asin tinanom. An suma kan  mga gurit sobrang  , asin an aripompon naglalakop sa hiwas na . An mga kurit tipikal na  an rarom. Ini nahahaman sa pagtangkas kan ibabaw na soson na may kolor mamula-mulang kayumanggi iron oxide an mga grabitas ngani magtambara an giyaw-abohon an yaon sa irarom na soson. An lakbang kan mga gurit iriba-ibang gayo, alagad sobra sa kabanga'  an lakbang. Sa ibang lugar pwedeng  an lakbang, asin sa ibang parte  sana an lakbang.

An ibang mga gurit Nazca nagpoporma na mas matoltol madalan kun an naghihiling yaon sa ayre (mga ), dawa ngani matatanaw siya sa halangkaw na mga bulod.Gardner's Art Through the Ages: Ancient, medieval, and non-European art. Harcourt Brace Jovanovich; 1991. .Hinman, Bonnie (2016).Mystery of the Nazca Lines. ABDO;  . pp. 6–.Anthony F. Aveni (2000). Between the Lines: The Mystery of the Giant Ground Drawings of Ancient Nasca, Peru. University of Texas Press. . pp. 88–. An mga porma nahahaman sa saro sanang daing-putol na kurit. An mga darakul na kurit mga  an laba.  Huli ta yaon sa motyong harayo sa mga tawo, asin huli ta an klima sa palibot alang, daing duros, asin estable, an mga gurit nagdadanay. Kun igwa man makuring panahon pwede an mga kurit medyo mahira pero an heneral na desenyo retenido pa man. Sa kan 2012, an mga gurit nadidisturbo huri kan mga bagong mga nagbabanwa sa palibot na mga iskwater daa.

An mga pigura manlaen-laen an hitsura. Gabos na mga kurit simpleng mga linya asin mga porma mga geometriko, sobra sa 70 an mga desenyo sinasabing mga zoomorphic, na igwa diyan pormang hummingbird, lawa, sira, condor, talaod, kabalang, tabili, ayam, ikos, asin pormang tawo. Ibang porma iyo an sa kahoy asin mga burak.  Mga oiskolar iba-=iba an interpretsyon kan mga ini pero heneralmente manongod sam relihiyosong mga ritwal.Helaine Selin (2013). Nature Across Cultures: Views of Nature and the Environment in Non-Western Cultures. Springer Science & Business Media;  . pp. 286–.Richard A. Freund (2016). Digging Through History: Archaeology and Religion from Atlantis to the Holocaust. Rowman & Littlefield. . pp. 22–.Mary Strong (2012). Art, Nature, and Religion in the Central Andes: Themes and Variations from Prehistory to the Present. University of Texas Press. . pp. 33–.Religion and the Environment. Palgrave Macmillan UK; 2016. . pp. 110–. An mga gurit na ini pigdesignar kan 1994 na UNESCO World Heritage Site.

 Lokasyon 
An halangkaw asin panggang na kapatagan naghuhunat nin  sa pag'ultan nin banwang Nazca asin Palpa sa may Pampas de Jumana, mga  habagtatan nin Lima. An mayor na PE-1S Panamericana Sur nag'aabay igdi. An mayor na konsentrasyon kan mga desenyo yaon sa  rektanggulo, habagatan kan hamlet nin San Miguel de la Pascana. Sa lugar na ini, an mga pambihirang geoglyphs igdi barang-barang.

Mga Ladawan

Hilnga man
 Atacama Giant
 Band of Holes
 Blythe Intaglios

Toltolan

Kategorya:Mga Ika-5ng siglong establisyemento
Kategorya:Mga 1927 na arkeolohikal na diskubre
Kategorya:Arkeoastronomiya
Kategorya:Mga Sityo arkeolohikal sa Peru
Kategorya:Geoglyphs
Kategorya:Prehistorikong arte
Kategorya:Arte sA Daga'
Kategorya:World Heritage Sites sa Peru
Kategorya:Prehistorikong inskripsyon
Kategorya:Arkeolohikal na mga sityo sa Ica Region
Kategorya:Mga Atraksyon panturista sa Ica Region