Iskriturang Guhit
{{Infobox Sistema nin Pagsurat
 |name=Basahan
 |altname =Guhit
 |type=[[Abugida]]
 |languages=[[Tataramon na Bikol Sentral|Bikolnon]]
|fam1=[[Iskriturang Proto-Sinaitiko]]
|fam2=[[Alpabetong Ponesyano]]
|fam3=[[Alpabetong Aramaiko]]
|fam4=[[Iskriturang Brahmi|Brahmi]]
|fam5=[[Alpabetong Grantha|Grantha]] o [[Alpabetong Pallava|Pallava]]
|fam6=[[Iskriturang Kawi]]
|print='''Direksyon kan pagsurat:'''<br/>ibaba-pataas,wala-patuo<br>
|sisters='''Sa Pilipinas:'''<br/>[[Baybayin]]<br/>[[Alpabetong Buhid|Buhid]]<br/>
[[Iskriturang Kulitan|Kulitan]]<br/>[[Alpabetong Hanunó'o|Hanunó'o]]<br/>[[Iskriturang Tagbanwa]]
'''Sa ibang nasyon:'''<br/>[[Iskriturang Balines|Balinese]]<br/>[[Iskriturang Batak|Batak]]<br/>[[Iskriturang Habanes|Habanes]]<br/>[[Iskriturang Lontara|Lontara]]<br/>[[Iskriturang Sundanes|Sundanes]]<br/>[[Iskriturang Rencong|Rencong]]<br/>[[Iskriturang Rejang|Rejang]]
|time=
 |unicode=
 |iso15924=
 |sample=File:Surat Basahan.jpg
 |imagesize=250px
}}

[[File:Several Sulats of the Philippines.jpg|right|thumb|300px|Mga antigong eskritura kan mga gugurang na filipino]]
[[File:Surat bikol.jpg|thumb|Surat bikol]]
An '''Iskriturang Basahan'''<ref>{{cite encyclopedia|url=https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/aqa2025.0001.001/61?q1=basahan&view=image&size=175|entry=basahan|page=60|last=Lisboa|first=Maŕcos de|authorlink=Marcos de Lisboa|title=Vocabulario de la Lengua Bicol|year=1865|language=es, bik|access-date=2019-12-01|quote=BASAHAN.  pc. El ''a'', ''b'', ''c'', de ellos por donde aprenden á leer que tiene quince letras consonantes, y tres vocales, ''a'', ''e'', ''o''.}}</ref> siring man '''Guhit''' iyo an suanoy na iskritura na piggagamit kan mga katutubong [[Bikolnon]] kadtong dai pa nag-aabot an mga Espanyol.

An nasabing ''Basahan'' kan mga pre-Hispanikong Bikolnon may tolong tiyaw (a,i,o) asin kaglimang katanog (ba, ka, da, ga, ha, la, ma, na, nga, pa, ra, sa, ta, wa, ya) alagad an siring inapod na [[abugida]] huli ta an mga gubkas o silaba igdi pirming magkadukot an katanog asin an tiyaw. An pagtanda sana kun ini halimbawa babasahon be/bi igwang kaldit sa wala kaini asin kun babasahon na bu/bo, an kaldit yaon nakakaag sa too kaini. An ''basahan'' kan mga gugurang na bikol igwang isinuway na katanog na /r/ na mayo sa 'basahan' kan Tagalog (Baybayin) asin Ilokano (Kurdita), sabi ni Scott.<ref name="William Scott">{{cite book|title=Barangay|last=Scott|first=William Henry|publisher=Ateneo de Manila University Press|language=en|page=186|year=2004|isbn=971-550-135-4}}</ref> Kaidto an apod kan kaldit ''kaholoan'' o ''holo'' susog ki [[Marcos de Lisboa]], kaggibo kan pinakaenot na vocabulario sa Bikol.<ref>{{cite encyclopedia|url=https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/aqa2025.0001.001/87?rgn=full+text;view=image;q1=caholoan|entry=caholoan|page=86|last=Lisboa|first=Maŕcos de|authorlink=Marcos de Lisboa|title=Vocabulario de la Lengua Bicol|year=1865|language=es, bik|access-date=2019-12-01|quote=CAHOLOAN.  pc. Una virgula de esta manera, V. que ponen á los lados de sus caractéres, etc.}}</ref><ref name="William Scott" />

Susog ki Lisboa, an pagsurat kan mga gugurang na bikolnon napoon sa ibaba paitaas, pasiring sa too an pagsurat.<ref>[https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/AQA2025.0001.001/364?rgn=full+text;view=image;q1=ta] p. 363. Vocabulario de la lengua bicol. Kinua 10-16-20</ref><ref name="William Scott" /> Alagad, an ibang mga iskolar arog ki Ignacio Villamor na nag'adal kan mga 'basahan' nin mga pre-Hispanikong filipino idinuduon na gayo na gabos sinda nagsusururat kan mga kalingking na eskritura direksyon pa-abay na napoon sa wala pasiring too, dangan nabalik sa wala sa pinu'nan, sige pagsurat patoo naman.<ref>Villamor, Ignacio. La Antigua Escritura Filipina.Tip. Pontificia Del Colegio De Sto. Tomas.publ. 1922.</ref>

==Mga halimbawa nin ladawan==
<gallery>
Ladawan:Basahan Y.png|Guhit Y
Ladawan:Basahan Ya.png|Guhit Ya
Ladawan:Basahan Yo o Yu.png|Guhit Yo/Yu
Ladawan:Basahan Yi o Ye.png|Guhit Ye/Yi
Ladawan:Basahan W.png|Guhit W
Ladawan:Basahan wa.png|Guhit Wa
Ladawan:Basahan Wo o Wu.png|Guhit Wo/Wu
Ladawan:Basahan Wi o We.png|Guhit We/Wi
</gallery>

<gallery>
File:Minasbad traditional knife performance at Pagkarahay Art Festival 2021.jpg|Iskriturang Basahan sa Pagkarahay Art Festival
Ladawan:Wiki Loves Art at San Juan National High School 05.jpg|Basahan sa sarong mural</gallery>

==Hilinga man==
*[[Literaturang Bikolnon]]

== Toltolan ==
{{reflist}}

{{Iskritura kan Filipinas}}
{{poon}}
[[Kategorya:Mga antigong iskriturang Filipino]]
thumb|Surat bikol
An Iskriturang Basahan siring man Guhit iyo an suanoy na iskritura na piggagamit kan mga katutubong Bikolnon kadtong dai pa nag-aabot an mga Espanyol.

An nasabing Basahan kan mga pre-Hispanikong Bikolnon may tolong tiyaw (a,i,o) asin kaglimang katanog (ba, ka, da, ga, ha, la, ma, na, nga, pa, ra, sa, ta, wa, ya) alagad an siring inapod na abugida huli ta an mga gubkas o silaba igdi pirming magkadukot an katanog asin an tiyaw. An pagtanda sana kun ini halimbawa babasahon be/bi igwang kaldit sa wala kaini asin kun babasahon na bu/bo, an kaldit yaon nakakaag sa too kaini. An basahan kan mga gugurang na bikol igwang isinuway na katanog na /r/ na mayo sa 'basahan' kan Tagalog (Baybayin) asin Ilokano (Kurdita), sabi ni Scott. Kaidto an apod kan kaldit kaholoan o holo susog ki Marcos de Lisboa, kaggibo kan pinakaenot na vocabulario sa Bikol.

Susog ki Lisboa, an pagsurat kan mga gugurang na bikolnon napoon sa ibaba paitaas, pasiring sa too an pagsurat. p. 363. Vocabulario de la lengua bicol. Kinua 10-16-20 Alagad, an ibang mga iskolar arog ki Ignacio Villamor na nag'adal kan mga 'basahan' nin mga pre-Hispanikong filipino idinuduon na gayo na gabos sinda nagsusururat kan mga kalingking na eskritura direksyon pa-abay na napoon sa wala pasiring too, dangan nabalik sa wala sa pinu'nan, sige pagsurat patoo naman.Villamor, Ignacio. La Antigua Escritura Filipina.Tip. Pontificia Del Colegio De Sto. Tomas.publ. 1922.

Mga halimbawa nin ladawan

Hilinga man
Literaturang Bikolnon

 Toltolan 

Kategorya:Mga antigong iskriturang Filipino