Libirya
[[File:Flag of Liberia.svg|right|thumb|Wagayway kan Liberia]]
[[File:LocationLiberia.svg|right|thumb|Mapa kan kontinenteng Aprika kun saen pinapula an Republika nin Liberia]]
[[Ladawan:Liberia (orthographic projection).svg|thumbnail]]

An '''Libirya''' ({{IPAc-en|audio=En-us-Liberia.ogg|l|aɪ|ˈ|b|ɪəɹ|i|ə}}), opisyalmente '''Republika nin Liberia''', sarong nasyon sa kosa nin [[West Africa]]. Ini napapagdolonan kan [[Sierra Leone]] sa [[Liberia–Sierra Leone border|norte-sulnopan]], [[Guinea]] sa [[Guinea–Liberia border|amnayan]] kaini, [[Ivory Coast]] sa [[Ivory Coast–Liberia border|subangan]], asin an Dagat Atlantiko sa habagatan asin sud-sulnopan. Igwa ining populasyon na 5.5{{nbsp}}million asin lakop sa hiwas na  {{convert|43000|mi2|km2|0}}. An lenggwaheng opisyal Ingles. [[Mga Lenggwahe sa Liberia|Lampas 20 katutubong lenggwahe]] an tinataram, pinapanalmingan an dibersidad etniko asin kultural kan nasyon. An kabesera asin pinakadakulang [[Lista nin mga siyudad sa Liberia|siyudad]] iyo an [[Monrovia]].

An Liberia nagbutwa kan kaamayi nin ika-19ng siglo komo sarong proyekto kan [[American Colonization Society]] (ACS), na nagtutubod an mga itom magkakaigwang marhay na oportunidad makamit an katalingkasan asin kauswagan sa Aprika kesa sa Estados Unidos.<ref name="AFP" /> Pag'ultan kan 1822 asin kan pagputok kan [[Amerikanong Gera Sibil]] kan 1861, lampas 15,000 na mga lungkas asin 'dating-lungkas' (free-born) na mga [[Afrikano Amerikano]], kadurungan 3,198 na [[Afro-Caribbeans]], an naghurubo' sa Liberia.<ref name="TDIH">[http://www.history.com/this-day-in-history/liberian-independence-proclaimed "July 26, 1847 Liberian independence proclaimed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210614180150/http://www.history.com/this-day-in-history/liberian-independence-proclaimed |date=June 14, 2021 }}, This Day In History, History website.</ref> Luway-luway ini nagtalubo na may identidad na  [[Americo-Liberian people|Americo-Liberiyano]],<ref>Cooper, Helene, ''The House at Sugar Beach: In Search of a Lost African Childhood'' (United States: Simon and Schuster, 2008), p. 6</ref><ref>[http://www.infoplease.com/ipa/A0107718.html Liberia: History, Geography, Government, and Culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515002753/http://www.infoplease.com/ipa/A0107718.html |date=May 15, 2013 }}, Infoplease.com</ref> an mga kagbanwa dara  ninda an sadiring kultura asin tradisyon mantang pigkolonisar ninda an mga katutubong populasyon. Pinangenotan kan mga Ameriko-Liberiyano, an Liberia nagdeklara nin independensya kan Hulyo 26, 1847, na an E.U.  [[Pagmidbid diplomatiko|pigmidbid]] sana kan Pebrero 5, 1862.

An Liberia iyo an pinakaenot na republikang Aprikano na nagproklamar kan saiyang independensya asin iyo ini an pinakagurang asin modernong republika nin Aprika. Kasarabay kan [[Ethiopian Empire|Ethiopia]], ini an saro sa duwa lang na Aprikanong nasyon na nakamantenir kan saindang soberaniya asin inependensya durante kan sinasabing Europeong kolonyal na "[[Pag'alamosa sa Aprika]]". Durante kan [[World War&nbsp;II]], an Liberia nagsuporta sa [[Military history of the United States during World War II|pagkigerang paghiro kan E.U.]] laban sa [[Nazi Germany]] asin kabalosan kaini, an Liberia nabulosan nin amot na Amerikanong investment sa impraestruktura na nakatabang na gayo sa pagyaman asin pagtalubo kan nasyon na ini.<ref>{{Cite web |title=Global Connections . Liberia . Timeline {{!}} PBS |url=https://www.pbs.org/wgbh/globalconnections/liberia/timeline/time3.html#:~:text=May%208,%201917:%20Pressured%20by,loses%20its%20great%20economic%20ally. |access-date=2023-07-12 |website=www.pbs.org |archive-date=November 29, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129122955/https://www.pbs.org/wgbh/globalconnections/liberia/timeline/time3.html#:~:text=May%208,%201917:%20Pressured%20by,loses%20its%20great%20economic%20ally. |url-status=live }}</ref> Si Presidente [[William Tubman]] pigtolod na gayo an mga naninigong lakdang sa ekonomiya asin politika na nakatabang sa prosperidad asin imahe internayonal kan nasyon; an Liberia kagmuknang kaapil kan [[League of Nations]], [[United Nations]], asin kan [[Organisation of African Unity]].

{{Stub}}

[[Kategorya:Mga nasyon sa Aprika]]
right|thumb|Mapa kan kontinenteng Aprika kun saen pinapula an Republika nin Liberia
thumbnail

An Libirya (), opisyalmente Republika nin Liberia, sarong nasyon sa kosa nin West Africa. Ini napapagdolonan kan Sierra Leone sa norte-sulnopan, Guinea sa amnayan kaini, Ivory Coast sa subangan, asin an Dagat Atlantiko sa habagatan asin sud-sulnopan. Igwa ining populasyon na 5.5million asin lakop sa hiwas na  . An lenggwaheng opisyal Ingles. Lampas 20 katutubong lenggwahe an tinataram, pinapanalmingan an dibersidad etniko asin kultural kan nasyon. An kabesera asin pinakadakulang siyudad iyo an Monrovia.

An Liberia nagbutwa kan kaamayi nin ika-19ng siglo komo sarong proyekto kan American Colonization Society (ACS), na nagtutubod an mga itom magkakaigwang marhay na oportunidad makamit an katalingkasan asin kauswagan sa Aprika kesa sa Estados Unidos. Pag'ultan kan 1822 asin kan pagputok kan Amerikanong Gera Sibil kan 1861, lampas 15,000 na mga lungkas asin 'dating-lungkas' (free-born) na mga Afrikano Amerikano, kadurungan 3,198 na Afro-Caribbeans, an naghurubo' sa Liberia."July 26, 1847 Liberian independence proclaimed" , This Day In History, History website. Luway-luway ini nagtalubo na may identidad na  Americo-Liberiyano,Cooper, Helene, The House at Sugar Beach: In Search of a Lost African Childhood (United States: Simon and Schuster, 2008), p. 6Liberia: History, Geography, Government, and Culture , Infoplease.com an mga kagbanwa dara  ninda an sadiring kultura asin tradisyon mantang pigkolonisar ninda an mga katutubong populasyon. Pinangenotan kan mga Ameriko-Liberiyano, an Liberia nagdeklara nin independensya kan Hulyo 26, 1847, na an E.U.  pigmidbid sana kan Pebrero 5, 1862.

An Liberia iyo an pinakaenot na republikang Aprikano na nagproklamar kan saiyang independensya asin iyo ini an pinakagurang asin modernong republika nin Aprika. Kasarabay kan Ethiopia, ini an saro sa duwa lang na Aprikanong nasyon na nakamantenir kan saindang soberaniya asin inependensya durante kan sinasabing Europeong kolonyal na "Pag'alamosa sa Aprika". Durante kan World War II, an Liberia nagsuporta sa pagkigerang paghiro kan E.U. laban sa Nazi Germany asin kabalosan kaini, an Liberia nabulosan nin amot na Amerikanong investment sa impraestruktura na nakatabang na gayo sa pagyaman asin pagtalubo kan nasyon na ini. Si Presidente William Tubman pigtolod na gayo an mga naninigong lakdang sa ekonomiya asin politika na nakatabang sa prosperidad asin imahe internayonal kan nasyon; an Liberia kagmuknang kaapil kan League of Nations, United Nations, asin kan Organisation of African Unity.

Kategorya:Mga nasyon sa Aprika