Nayakas nin Keladi

{{Infobox Nasyon|native_name=|conventional_long_name=Keladi Nayaka Kingdom|common_name=Nayakas of Keladi|status=empire|status_text=Kingdom (Subordinate to [[Vijayanagara Empire]] until 1565). <br> [[Absolute monarchy|Independent Kingdom]] till 1763 A.D.|era=[[History of Karnataka|Post-medieval]]|government_type=Monarchy|year_start=1499|year_end=1763|p1=Vijayanagara Empire|flag_p1=|s1=Kingdom of Mysore|flag_s1=Flag of Kingdom of Mysore.svg|s2=Haleri Kingdom|flag_s2=|image_map=Greatest Extent Of Keladi Kingdom during the reign of Shivappa Nayaka.jpg|image_map_caption=Greatest Extent Of Keladi Kingdom during the reign of Shivappa Nayaka.|capital=[[Keladi]], [[Ikkeri]], [[Bidanur]]|official_languages=[[Kannada]]|religion=[[Hinduism]]|title_leader=[[Raja]]|leader1=Chowdappa Nayaka|year_leader1=1499–1530|leader2=Queen Veerammaji|year_leader2=1757–1763|today=[[India]]}}
[[Ladawan:ಗಂಡಭೇರುಂಡ.JPG|thumb|Gandaberunda na nililok sa atop, Rameshwara temple, [[Keladi]]]]
[[Ladawan:Shivappa_Nayaka_Palace_and_garden.JPG|thumb|[[Shivappa Nayaka's]] palasyo, Shimamogga, Karnataka]]
[[Ladawan:Shivappa_Nayaka_Palace_in_Shivamogga.JPG|thumb|Front view kan ''[[darbar]]'' hall kan Shivappa Nayaka palace]]
[[Ladawan:Bakel_beach_from_fort_1.jpg|thumb|An bantog na Bekal Fort asin Kasargod sa Kerala, tinogdok kan Shivappa Nayak]]
An '''Nayakas ng Kelad'''i (1499–1763), na bisto man bilang '''Nayakas kan Bednore''' asin '''Ikkeri Nayakas''',  na sarong dinastiyang Indian na nakabase sa [[Keladi]] sa presenteng distrito nin [[Shimoga]] kan [[Karnataka, India]]. Sinda na sarong importanteng naghahading dinastiya sa [[post-medieval Karnataka]]. Inot sindang namuno bilang sarong basalyo kan sikat na [[Vijayanagar Empire]]. Matapos an pagbagsak kan imperyo kan 1565, nakakua sinda nin kalayaan asin pinasiyahan an mga importanteng bahagi kan rehiyon nin [[Malnad]] kan [[Western Ghats]] sa presente sa Karnataka, kadaklan sa mga lugar sa mga baybaying rehiyon nin Karnataka asin an tahaw kan kapatagan sa gilid kan salog [[Tungabhadra]]. Kan 1763 AD, sa saindang pagiiwal kay [[Hyder Ali]], sinda na hinihigop sa Kahadean kan [[Ysore|Mysore]]. Ginampanan ninda an sarong importanteng bahagi sa kasaysayan nin Karnataka, sa panahon kan pagkaribong asin pagkapida-pidaso na karaniwang namayani sa Timog India pagkatapos kan pagbagsak kan Imperyong Vijayanagar. An mga pinuno kan Keladi na poon sa mga kasta nin [[Vokkaliga]] asin [[Banajiga]] dangan mga [[Veerashaiva]] sa paagi kan pananampalataya. An [[Haleri Kingdom]] na namuno sa [[Coorg]] sa pagitan nin 1600 A.D asin 1834 A.D. na itinindog kan sarong miyembro kan pamilya Keladi.

== Nayaka clan ==
Si Chaudappa Nayaka, orihinal na ''Chauda Gowda'', (1499 - 1530), gikan sa sarong baryo na inapod ''Pallibailu'' harani sa Keladi. Aki siya nin mag-agom na ''Basavappa'' asin ''Basavamambe'', na yaon sa pag'ooma. Siya an kaenot-enoteng namamayo na namahala sa lugar palibot kan Shimoga, nagsirbe paagi nin sadiring kakayahan asin akumen asin sarong kabu'bana kan Imperyo Vijayanagara.

Si Sadashiva Nayaka (1530-1566) <ref name="Gold Coins of the World">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TlnoMdZu40UC&q=bednore+nayakas&pg=PA469|title=Sadashiva Nayaka reign|last=Friedberg|first=Arthur L.|last2=Friedberg|first2=Ira S.|publisher=Coin & Currency Institute|year=2009|isbn=9780871843081|access-date=30 June 2015}}</ref> importanteng namamayo sa Imperyo nin Vijayanagar asin nakua an titulong ''Kotekolahala'' gikan ki emperador Aliya Rama Raya para sa saiyang mga heroe sa ralaban nin Kalini.An mga probinsia sa baybayon nin Karnatika napasairarom kan saiyang direktang pamamahala. Nagbalyo siya sa kabisera pasiring sa Ikkeri na mga 20 kilometros. &nbsp;hali sa Keladi.

== Paghabo asin katapusan ==
Sa laog nin labing duwang gatos na taon kontrolado kan kahadean an mga rehion sa baybayon asin malnaktad na lugar sa presenteng panahon na Karnataka asin pinalakop ninda an mayaman na tradisyon nin negosyo sa Ingles, Portugues, asin Olandes.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=raLL0A3Pb_0C&q=Nayaka&pg=PP11|title=Goa-Kanara Portuguese Relations, 1498–1763|last=Shastry|first=Bhagamandala Seetharama|date=2000|publisher=Concept Publishing Company|isbn=8170228484|location=New Delhi|page=112, 145-147, 180-204|author-link=}}</ref> Minsan siring, sa panahon nin pagdiklom na nangyari kan pagbagsak kan dakulang imperyong Hindu, an Imperyo Vijayagar, daing ontok na mga kampanya tumang sa lokal na mga namamayo asin Kahadean nin [[Mysore]] patin an panriribok kan [[:en:Marathas|Marathas]] sa katapustapusi pinalupog an kaha asin nagresulta sa katapusan kan kahadean.

== Literatura ==

=== Kannada ===

** ''Keladinripavijayam'' ni Linganna
** ''Shivagita'' ni Tirumalabhatta

=== Sanskrit ===

* ''Shivattvasratnakara'' ni Hadeng Bambapa
* ''Tattva Kausthuba'' ni Bhattoji Dikshita
* ''Ashvapandita'' ni Manapriya.

== Arkitektura ==
[[Ladawan:Aghoreshwara_temple_at_Ikkeri.jpg|thumb|220x220px|templo ni Aghoreshwara sa Ikkeri]]
[[Ladawan:Rameshwara_Temple_in_Keladi.jpg|wala|thumb|Templo nin Rameshwara sa Keladi]]
[[Ladawan:Sculpture_of_Mahishasura_Mardhini_dated_to_the_12th_century.JPG|thumb|300x300px|Si ''Mahisha Mardhini'', sarong iskultura sa Palasyo Shivappa Nayaka asin museo]]
Nagtugdok an Keladi Nayakas nin pirang mga mahusay na templo sa Ikkeri asin Keladi gamit ang kombinasyon kan huring Kadamba, Hoysala, [[:en:Vijayanagara_Empire|Vijayanaga]], asin Dravida estilo. An paggamit nin granite para sa saindang konstruksyon nagpapahiling na sinda nagsusunod sana sa modelo kan Vijayagar sa arkitektura. An templo nin Aghoreshwara sa Ikkeri asin an templeng templo sa Rameshwara iyo an pinakamarhay na halimbawa kan arte ni Nayakas. Vijayanagar-style pruels na may hipogryphs lakop; inaapod na mga kolum (kadepisyo nin mga kabayo asin leon siring kan mahihiling digdi sa Hampi). Ini mga harigi na may naka-itaas na mga leon, pwedeng an saindang para'arit nagtaas o yaon sana sa nakatukaw na posisyon, asin mga poste na igwang garo osipon na hayop na may enotan na mga tabay, balisong sa likod kaininyog na bitis, asin may armadong nakasakay sa likod kaini na kapakipakinabang mahiling sa Ikkeri. Ang iskultura sa atop na naglaladawan kan sarong Gandaberunda, an osipon duwa-sa duwang may payo na gamgam nin Karnataka, mahihiling sa Keladi. Siring man, sa templo nin Rameshwara, an sarong hariging iskultura nagpapahiling nin Maratha Rajaram kaiba si Keladi Chennamma (history igwa ining naprotektaran ni Rajaram kan siya yaon pa ngane hale sa mga Mughals).

== Mga ladawan ==
<gallery>
Ladawan:Yali_pillars_in_mantapa_of_Rameshwara_temple_at_Keladi.jpg|Granite yali pillars, Rameshwara Temple, Keladi, Shimoga District
Ladawan:Yali_pillars1_in_Aghoreshwara_Temple_in_Ikkeri.jpg|Granite yali pillars, Aghoreshwara Temple, Ikkeri, Shimoga District
Ladawan:Decorative_pillar_sculpture_in_Rameshwara_Temple_in_Keladi.jpg|alt=Wall motif, Rameshwara Temple, Keladi, Shimoga District|Wall motif, Romeshwara Temple, Keladi, Distrito nin Shimoga
Ladawan:Relief_of_Parrot_feeding_nestling_in_Rameshwara_Temple_at_Keladi.jpg|alt=Parrot feeding nestling in frieze, Rameshwara Temple, Keladi, Shimoga District|Parot nangkakan nin tatagan sa [[frieze]], Temilo nen Rameshwara, Keladi, Distrito kan Shimoga
Ladawan:ಸರ್ಪಬಂಧ.JPG|alt=Sarpabandha, the snake chain|Sarpabandha, an tanikala na hahas
Ladawan:Ikkeri_02.JPG|''Nandi Mantapa''
Ladawan:Nandi_(bull)_in_an_mantapa_with_elegant_entrance_in_the_Aghoreshwara_temple_at_Ikkeri.jpg|alt=Monolith of Nandi the bull inside the Nandi mantapa|Monolith kan Nandi an toro sa loao kan Nandi mantapa
Ladawan:View_of_Nandi_from_inside_the_mantapa_of_Aghoreshwara_temple_at_Ikkeri.jpg|alt=Another view of Nandi Mantapa from the closed mantapa adjoining the sanctum|Saro pang view nin Nandi Mantapa poon sa saradong mantapa na kadugtong kan sanctum
Ladawan:Ikkeri_04.JPG|alt=Another view of Nandi Mantapa|Isa pang view kan Nandi Mantapa
</gallery><gallery>
Ladawan:Ikkeri_03.JPG|alt=Aghoreshwara Temple|Tempo nin Aghoreshwara
Ladawan:Ikkeri_01.JPG|alt=Aghoreshwara Temple|Tempo nin Aghoreshwara
Ladawan:Close_up_of_elephant_baluster_and_outer_wall_relief_in_the_Aghoreshwara_temple_at_Ikkeri.jpg|side view
Ladawan:Wall_relief_and_perforated_window_detail_in_the_Aghoreshwara_temple_at_Ikkeri.jpg|side view
Ladawan:Granite_pillars_in_hall_(mantapa)_of_Aghoreshwara_Temple_in_Ikkeri.jpg|alt=Rangamantapa, the stage for performance|Rangamantapa, an entablado para sa pagtatanghal
Ladawan:Nandi_mantapa_at_Ikkeri_Temple.JPG|alt=Close up view of Nandi Mantapa|Close up view kan Nandi Mantapa
</gallery><gallery>
Ladawan:ಬಿದನೂರು೩.JPG|alt=Bidanur or Bednore fort, Hosanagara|''Bidanur'' o ''Bednore'' fort, Hosanagara
Ladawan:ಬಿದನೂರು೪.JPG|alt=ruins of Bidanur or Bednore fort, Hosanagara|ruins kan ''Bidanur'' o ''Bednore'' fort, Hosanagara
Ladawan:Aerial_view_of_Kavale_Durga_Fort,_Thirthahalli,_Shimoga.jpg|''Kavaledurga fort'', Kavaledurga, Thirthahalli.
Ladawan:Curve_shape_fort_wall.jpg|alt=curved shape wall of the Basavaraj durga fort built by Shivappa Nayaka.|nakuang korte kan pader nin kuta kan Basavaraj durga na itinindog ni Shivappa Nayaka.
</gallery>

== Hilingon pa ==

* Kasaysayan nin Karnata
* politikal na kasaysayan kan Edad Media na Karnata


== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{Tamboan}}
thumb|Shivappa Nayaka's palasyo, Shimamogga, Karnataka
thumb|Front view kan darbar hall kan Shivappa Nayaka palace
thumb|An bantog na Bekal Fort asin Kasargod sa Kerala, tinogdok kan Shivappa Nayak
An Nayakas ng Keladi (1499–1763), na bisto man bilang Nayakas kan Bednore asin Ikkeri Nayakas,  na sarong dinastiyang Indian na nakabase sa Keladi sa presenteng distrito nin Shimoga kan Karnataka, India. Sinda na sarong importanteng naghahading dinastiya sa post-medieval Karnataka. Inot sindang namuno bilang sarong basalyo kan sikat na Vijayanagar Empire. Matapos an pagbagsak kan imperyo kan 1565, nakakua sinda nin kalayaan asin pinasiyahan an mga importanteng bahagi kan rehiyon nin Malnad kan Western Ghats sa presente sa Karnataka, kadaklan sa mga lugar sa mga baybaying rehiyon nin Karnataka asin an tahaw kan kapatagan sa gilid kan salog Tungabhadra. Kan 1763 AD, sa saindang pagiiwal kay Hyder Ali, sinda na hinihigop sa Kahadean kan Mysore. Ginampanan ninda an sarong importanteng bahagi sa kasaysayan nin Karnataka, sa panahon kan pagkaribong asin pagkapida-pidaso na karaniwang namayani sa Timog India pagkatapos kan pagbagsak kan Imperyong Vijayanagar. An mga pinuno kan Keladi na poon sa mga kasta nin Vokkaliga asin Banajiga dangan mga Veerashaiva sa paagi kan pananampalataya. An Haleri Kingdom na namuno sa Coorg sa pagitan nin 1600 A.D asin 1834 A.D. na itinindog kan sarong miyembro kan pamilya Keladi.

 Nayaka clan 
Si Chaudappa Nayaka, orihinal na Chauda Gowda, (1499 - 1530), gikan sa sarong baryo na inapod Pallibailu harani sa Keladi. Aki siya nin mag-agom na Basavappa asin Basavamambe, na yaon sa pag'ooma. Siya an kaenot-enoteng namamayo na namahala sa lugar palibot kan Shimoga, nagsirbe paagi nin sadiring kakayahan asin akumen asin sarong kabu'bana kan Imperyo Vijayanagara.

Si Sadashiva Nayaka (1530-1566)  importanteng namamayo sa Imperyo nin Vijayanagar asin nakua an titulong Kotekolahala gikan ki emperador Aliya Rama Raya para sa saiyang mga heroe sa ralaban nin Kalini.An mga probinsia sa baybayon nin Karnatika napasairarom kan saiyang direktang pamamahala. Nagbalyo siya sa kabisera pasiring sa Ikkeri na mga 20 kilometros.  hali sa Keladi.

 Paghabo asin katapusan 
Sa laog nin labing duwang gatos na taon kontrolado kan kahadean an mga rehion sa baybayon asin malnaktad na lugar sa presenteng panahon na Karnataka asin pinalakop ninda an mayaman na tradisyon nin negosyo sa Ingles, Portugues, asin Olandes. Minsan siring, sa panahon nin pagdiklom na nangyari kan pagbagsak kan dakulang imperyong Hindu, an Imperyo Vijayagar, daing ontok na mga kampanya tumang sa lokal na mga namamayo asin Kahadean nin Mysore patin an panriribok kan Marathas sa katapustapusi pinalupog an kaha asin nagresulta sa katapusan kan kahadean.

 Literatura 

 Kannada 

 Keladinripavijayam ni Linganna
 Shivagita ni Tirumalabhatta

 Sanskrit 

 Shivattvasratnakara ni Hadeng Bambapa
 Tattva Kausthuba ni Bhattoji Dikshita
 Ashvapandita ni Manapriya.

 Arkitektura 
thumb|220x220px|templo ni Aghoreshwara sa Ikkeri
wala|thumb|Templo nin Rameshwara sa Keladi
thumb|300x300px|Si Mahisha Mardhini, sarong iskultura sa Palasyo Shivappa Nayaka asin museo
Nagtugdok an Keladi Nayakas nin pirang mga mahusay na templo sa Ikkeri asin Keladi gamit ang kombinasyon kan huring Kadamba, Hoysala, Vijayanaga, asin Dravida estilo. An paggamit nin granite para sa saindang konstruksyon nagpapahiling na sinda nagsusunod sana sa modelo kan Vijayagar sa arkitektura. An templo nin Aghoreshwara sa Ikkeri asin an templeng templo sa Rameshwara iyo an pinakamarhay na halimbawa kan arte ni Nayakas. Vijayanagar-style pruels na may hipogryphs lakop; inaapod na mga kolum (kadepisyo nin mga kabayo asin leon siring kan mahihiling digdi sa Hampi). Ini mga harigi na may naka-itaas na mga leon, pwedeng an saindang para'arit nagtaas o yaon sana sa nakatukaw na posisyon, asin mga poste na igwang garo osipon na hayop na may enotan na mga tabay, balisong sa likod kaininyog na bitis, asin may armadong nakasakay sa likod kaini na kapakipakinabang mahiling sa Ikkeri. Ang iskultura sa atop na naglaladawan kan sarong Gandaberunda, an osipon duwa-sa duwang may payo na gamgam nin Karnataka, mahihiling sa Keladi. Siring man, sa templo nin Rameshwara, an sarong hariging iskultura nagpapahiling nin Maratha Rajaram kaiba si Keladi Chennamma (history igwa ining naprotektaran ni Rajaram kan siya yaon pa ngane hale sa mga Mughals).

 Mga ladawan 

 Hilingon pa 

 Kasaysayan nin Karnata
 politikal na kasaysayan kan Edad Media na Karnata

 Toltolan