Pag-uripon
[[File:Slavezanzibar2.JPG|thumb|250px|upright|Ladawan nin sarong uripon na aking lalaki sa [[Sultanato kan Zanzibar]]. 'An padusa kan Arabong amo para sa dikit na pagkakasala.' {{Circa|1890}}.]]
An '''pag-uripon''' iyo an pagsadiri sa sarong tawo bilang sarong pagrogaring, urog na kun may kinaaraman sa pagtrabaho.<ref>{{cite book |url={{google books|plainurl=y|id=62t3a5iESy8C}} |chapter=The Legal Definition of Slavery into the Twenty-First Century |pages=199–219 |title=The Legal Understanding of Slavery: From the Historical to the Contemporary |editor1-first=Jean |editor1-last=Allain |first=Jean |last=Allain |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |year=2012 |isbn=978-0-19-164535-8}}</ref> Tipikal na an pag-uripon imbwelto an kompulsaryong pagtrabaho kaiba an lokasyon nin pagtatrabahohan kan uripon asin residensya na diniktahan kan partido na nagkakapot sainda sa pagkabugkos. An '''pagka-uripon''' iyo an pagbugtak sa sarong tawo pasiring sa pag-uripon.

Dakol na makasaysayan na mga kaso nin pagka-uripon na nangyayari bilang sarong resulta kan pagbalgar sa ley, na nagigin nagka-utang, pagsapar sa pagkadaog sa militar, o eksploytasyon para sa baratong pagtrabaho; an ibang porma nin pag-uripon ''instituted'' sa mga demograpikong linya siring kan rasa o sekso. An mga uripon posibleng magdanay sa ''bondage'' habambuhay, o para sa permanenteng peryodo nin panahon pagkatapos sinda tatàwan nin katalingkasan.<ref>{{cite book |last=Baker-Kimmons |first=Leslie C. |chapter=Slavery |chapter-url=https://books.google.com/books?id=YMUola6pDnkC&pg=PT1360 |title=Encyclopedia of Race, Ethnicity, and Society |volume=3 |page=1234 |editor-first=Richard T. |editor-last=Schaefer |publisher=[[SAGE Publishing]] |date=2008 |isbn=9781412926942}}</ref> Minsan siring na an pag-uripon parating bakong boluntaryo asin imbwelto an coercion, igwa man nin mga kaso kun saen an mga tawo boluntaryong minalaog sa pagka-uripon tanganing mabayadan an utang o magsahod nin kwarta huli sa katikapohan. Sa kasaysayan kan katawohan, an pag-uripon tipikal na tampok kan sibilisasyon,<ref name="Slavery"/> asin legal sa kadaklan na sosyedad, alagad iyan sa ngunyan bako nang batas sa dakol na mga nasyon sa kinaban, apwera bilang pagpadusa sa sarong krimen.{{sfn|Bales|2004|p=4}}<ref name="WhiteWhite2014">{{cite book |last1=White |first1=Shelley K. |first2=Jonathan M. |last2=White |first3=Kathleen Odell |last3=Korgen |title=Sociologists in Action on Inequalities: Race, Class, Gender, and Sexuality |url={{google books|plainurl=y|id=GsruAwAAQBAJ|page=43}} |date=2014 |publisher=[[SAGE Publishing]] |isbn=978-1-4833-1147-0 |page=43}}</ref>

An Islamikong Republika kan Mauritanya iyo an huring nasyon na opisyal na nagban kan pag-uripon.<ref name= NYER-2014>{{cite magazine |last1=Okeowo |first1=Alexis |title=Freedom Fighter: A slaving society and an abolitionist's crusade |magazine=[[The New Yorker]] |date=September 8, 2014 |url=http://www.newyorker.com/magazine/2014/09/08/freedom-fighter |access-date=October 16, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180106081042/https://www.newyorker.com/magazine/2014/09/08/freedom-fighter |archive-date=January 6, 2018}}</ref> Kaidong 2007, "sa irarom kan internasyunal na presyon", an saiyang gobyerno nagpasa nin batas na nagtutugot sa mga kag-uripon na kasuhan.<ref name=a>{{cite web |first=Terence |last=Corrigan |url=http://www.saiia.org.za/governance-and-aprm-opinion/mauritania-made-slavery-illegal-last-month.html |title=Mauritania: Country Made Slavery Illegal Last Month |publisher=The East African Standard |date=September 6, 2007 |access-date=January 21, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110804032958/http://www.saiia.org.za/governance-and-aprm-opinion/mauritania-made-slavery-illegal-last-month.html |archive-date=August 4, 2011}}</ref> Alagad, kaidtong 2019, haros 40 milyon katawo, na 26% mga aki, sa ngunyan uripon man giraray sa bilog na kinaban maski na iligal an pag-uripon. Sa modernong panahon, labi sa 50% kan mga uripon nagtatao nin pwersahan na pagtrabaho, parating sa pabrika asin ''sweatshops'' kan pribadong sektor kan ekonomiya kan nasyon.<ref>{{cite web |first1=Kate |last1=Hodal |url=https://www.theguardian.com/news/2019/feb/25/modern-slavery-trafficking-persons-one-in-200 |title=One in 200 people is a slave. Why? |date=May 31, 2016 |work=[[The Guardian]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430012324/https://www.theguardian.com/news/2019/feb/25/modern-slavery-trafficking-persons-one-in-200 |archive-date=April 30, 2019}}</ref> Sa mga industriyalisadong nasyon, an human trafficking sarong modernong barayati nin pag-uripon; sa bakong industriyalisadong nasyon, an pagka-uripon sa debt bondage iyo an komun na porma nin pagka-uripon sa sarong tawo, siring kan bihag na domestikong serbidor, mga tawo na pwersang ikinasal, asin mga aking soldados.<ref name="modernslavery">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/ethics/slavery/modern/modern_1.shtml#section_2 |title=Religion & Ethics – Modern slavery: Modern forms of slavery |publisher=[[BBC]] |date=January 30, 2007 |access-date=June 16, 2009 |archive-url= |archive-date= |url-status=dead}}</ref>

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{stub}}
An pag-uripon iyo an pagsadiri sa sarong tawo bilang sarong pagrogaring, urog na kun may kinaaraman sa pagtrabaho. Tipikal na an pag-uripon imbwelto an kompulsaryong pagtrabaho kaiba an lokasyon nin pagtatrabahohan kan uripon asin residensya na diniktahan kan partido na nagkakapot sainda sa pagkabugkos. An pagka-uripon iyo an pagbugtak sa sarong tawo pasiring sa pag-uripon.

Dakol na makasaysayan na mga kaso nin pagka-uripon na nangyayari bilang sarong resulta kan pagbalgar sa ley, na nagigin nagka-utang, pagsapar sa pagkadaog sa militar, o eksploytasyon para sa baratong pagtrabaho; an ibang porma nin pag-uripon instituted sa mga demograpikong linya siring kan rasa o sekso. An mga uripon posibleng magdanay sa bondage habambuhay, o para sa permanenteng peryodo nin panahon pagkatapos sinda tatàwan nin katalingkasan. Minsan siring na an pag-uripon parating bakong boluntaryo asin imbwelto an coercion, igwa man nin mga kaso kun saen an mga tawo boluntaryong minalaog sa pagka-uripon tanganing mabayadan an utang o magsahod nin kwarta huli sa katikapohan. Sa kasaysayan kan katawohan, an pag-uripon tipikal na tampok kan sibilisasyon, asin legal sa kadaklan na sosyedad, alagad iyan sa ngunyan bako nang batas sa dakol na mga nasyon sa kinaban, apwera bilang pagpadusa sa sarong krimen.

An Islamikong Republika kan Mauritanya iyo an huring nasyon na opisyal na nagban kan pag-uripon. Kaidong 2007, "sa irarom kan internasyunal na presyon", an saiyang gobyerno nagpasa nin batas na nagtutugot sa mga kag-uripon na kasuhan. Alagad, kaidtong 2019, haros 40 milyon katawo, na 26% mga aki, sa ngunyan uripon man giraray sa bilog na kinaban maski na iligal an pag-uripon. Sa modernong panahon, labi sa 50% kan mga uripon nagtatao nin pwersahan na pagtrabaho, parating sa pabrika asin sweatshops kan pribadong sektor kan ekonomiya kan nasyon. Sa mga industriyalisadong nasyon, an human trafficking sarong modernong barayati nin pag-uripon; sa bakong industriyalisadong nasyon, an pagka-uripon sa debt bondage iyo an komun na porma nin pagka-uripon sa sarong tawo, siring kan bihag na domestikong serbidor, mga tawo na pwersang ikinasal, asin mga aking soldados.

 Toltolan