Paggibo nin serbesa
[[Ladawan:Brewing, Czechia.jpg|thumb|Sarong modernong pasilidad sa pag-gibo nin serbesa|295x295px]]
An '''paggibo nin serbesa''' ([[Ingles]]: ''brewing'') nagpuon kan ika-anom na milenyo B.C. na pigtutubudan hale sa gurang na sibilisasyon kan [[Ehipto]] asin Mesopotamya. Ginigibo ini sa mga inaapod na serbesahan (''brewery'').<ref name=":0" /> Ngunyan, saro na ining binibistong industriya gikan sa mikro-serbesahan pasiring sa mga darakulang pabrika kan serbesa.

An [[serbesa]] (''beer)'' manungod sa mga siyentipiko iyo sarong klase nin inumon na igwang sadiring pait asin ''foam'' kapag binulos na hale sa [[permentasyon]] na pang-arak uli kan [[yeast]] gamit an “''wort''” hale sa malta, ''hops'', asin [[tubig]]. Ginagamit man an ''adjunct'' o iba pang paghahalean kan asukar sa pag-gibo kaini.<ref name=":0"><small>Arnold, John P (2005). ''Origin and History of Beer and Brewing: From Prehistoric Times to the Beginning of Brewing Science and Technology''. Cleveland, Ohio: Reprint Edition by BeerBooks. ISBN <bdi>978-0-9662084-1-2</bdi>.</small></ref> 

== Pangenot na materyales ==
[[Ladawan:Crystal Malt 80L.jpg|thumb|179x179px|Malta hale sa barley]]
1. '''Malta''' - an minaserbing pangenot na permentasyong materyales na matao nin namit asin kusog sa arak. Ini hale sa tanom na barley kun sain pig-mamalta ini bago lutuon.<ref name=":0" />
[[Ladawan:Ab food 06.jpg|wala|thumb|157x157px|Mais bilang Adjunct]]
2. '''Adjunct''' - dae pig-maltang permentasyong materyales na pwedeng magribay sa parte nin malta. Dae kaipuhan na igwang adjunct sa pag-gibo nin serbesa. Binale ini bilang materyales uli sa rasong ekonomikal o pagliwat sa namit kan serbesa. An mais, bagas, asin kamoteng kahoy pira sana sa mga adjunct na ginagamit sa komersyo.<ref name=":0" />
[[Ladawan:CHINOOK HOPS 01.jpg|thumb|179x179px|Hops]]
3. '''Hops''' - sarong klase nin nagkakamang na tinanom na nagdadakula sa malilipot na parte kan kinaban. Sa pag-gibo nin serbesa, an babaying burak sana an kaipohan digdi. Minatao ini nin pait, hamot, ''foam stability'', asin iyo panlaban man sa mikrobyo.<ref name=":0" />

4. '''[[Tubig]]''' - bilang sarong klase nin inumon - 93% kan serbesa iyo an tubig<ref name=":0" />
[[Ladawan:Yeast (PSF).png|thumb|135x135px|Yeast]]
5. '''[[Yeast]]''' - sarong klase nin mikro-organismo na responsable sa permentasyon kun sain ginigibo kaining arak an wort (mala-asukar na likido hale sa malta asin adjunct)<ref name=":0" />

== Proseso ==
[[Ladawan:Nashville Brewing Company photograph.png|wala|thumb|Serbesahan]]
An serbesahan iyo an mga pabrika kun sain ginigibo an serbesa. An pinakalalauman sa pag-gibo kan serbesa iyo an pagliwat sa wort pasiring sa inumong arak gamit an yeast sa permentasyong proseso.

=== Pag-gibo nin Wort ===
(Ingles: ''Wort Production'')

1. Pag-giling (Ingles: ''Milling'')

 Pig-gigiling an malta asin adjunct tangarig mas pasil ini lutuon.

2. Pagluto kan malta/ adjunct (Ingles: ''Mashing'')

Pigluluto ngona an adjunct (e.g. mais) sa “Cereal Cooker”. Kapag nabulsi na an pinaka-pisog kaini, pwede na ining ihalo sa piglulutong malta sa “Mash Tun”. Matatapos an proseso kun sain naliwat an carbohydrates sa hababang klase nin asukar.

3. Pagsuway sa Wort (Ingles: ''Wort separation'')

“''Lautering''” an apud sa tradisyonal na proseso sa pagsuway sa wort. Digdi ginagamit an ata hale sa malta para magin saraan para isuway an minamawot na wort. Tulos man na pigbabanlawan an ata (Ingles: ''sparging'') para mas makua pa an katas kaini.

4. Pagpakala-kaga kan Wort (Ingles: ''Wort Boiling'')

Digdi piglalaag an hops kun sain matao ini nin pait sa serbesa. Dakol pang ibang obheto ini arug na kan paggadan sa mikrobyo asin [[ensima]], pagdagdag kan asukar, asin iba pa.

5. Pagpapakaray kan Wort (Ingles: ''Wort Treatment'')

An pagpapakarhay may tolong (3) aagihan na iyo an pagpapalinaw kaini gamit an Whirlpool, an pagpapalipot kaini para sa yeast, asin an pagdugang kan [[oksiheno]] digdi para ikonsumo kan mga yeast.<ref name=":0" />

=== Permentasyon asin Pag-kondisyon ===
''Para sa sadiring artikulo, hilingon sa [[Permentasyon]]''
[[Ladawan:Ethanol Fermentation.pdf|thumb|An [[permentasyon]] kan [[glukosa]] sa wort pasiring sa [[etanol]]|alt=]]
Sa pagkalaag kan [[yeast]] sa wort, maabot nin semana hasta bulan ini depende sa klase kan [[yeast]] asin kusog kan serbesa. An asukar sa wort na [[maltosa]] asin [[glukosa]] iyo maliliwat pasiring sa [[etanol]] asin [[karbon dioksido]].<ref name=":0" />

Sa prosesong "Pag-kondisyon" (''Conditioning'') digdi mas nagigin ''"mature"'' asin ''"smooth"'' an serbesa. Nawawara naman an iba pang ''"by-products"'' kan permentasyon digdi.<ref name=":0" />

=== Pag-sara asin Pagbote ===
(Ingles: ''Filtration and Packaging'')

Sinasara an [[yeast]] tangarig mas malinaw an kaluluwasang serbesa na inaapod na "''Bright Beer''". Digdi pigtatama an mga ispesipikasyon kan serbesa arug na kan kusog kan arak, kolor, pait, namit, libel nin karbon dioksido, asin iba pa. Kapag nasa nilalaomang espesipikasyon na an gabos na parametro, pwede na ining i-bote. An pinakahuring proseso iyo an [[Pasteurization]] na mawot gadanon an mga mikrobyong  sensitibo sa init gamit an mainit na temperatura (60-65 degree Celsius).<ref name=":0" />

== Produkto ==
[[Ladawan:San Miguel Beer-set.jpg|thumb|189x189px|An serbesa sa komersiyo|alt=]]
An kusog kan ordinaryo na modernong serbesa igwang halos 5% ABV (''alcohol per volume''). An kimikal na etanol an nagkakawsa kan pagkaburat kan siisay man na mainom kani. Kaipuhan an malipot na temperatura sa produkto para sa mas maray na pag-namit asin kalidad. Sa komersyo, normal na piglalaag an serbesa sa bote, aluminum can, o metal keg.<ref name=":0" />

[[File:Alulu Beer Receipt.jpg|left|thumb|250px|Sarong resibo nagpapahiling nin pagbakal nin serbesa kan 2050 BC  sa Syudad nin Umma kan Sumeria, Mesopotamia]]

== Hilingon man ==

* [[Serbesa]]
* [[Etanol]]
* [[Sake]]

== Toltolan ==
<references />
[[Kategorya:Inhenyeriya]]
An paggibo nin serbesa (Ingles: brewing) nagpuon kan ika-anom na milenyo B.C. na pigtutubudan hale sa gurang na sibilisasyon kan Ehipto asin Mesopotamya. Ginigibo ini sa mga inaapod na serbesahan (brewery). Ngunyan, saro na ining binibistong industriya gikan sa mikro-serbesahan pasiring sa mga darakulang pabrika kan serbesa.

An serbesa (beer) manungod sa mga siyentipiko iyo sarong klase nin inumon na igwang sadiring pait asin foam kapag binulos na hale sa permentasyon na pang-arak uli kan yeast gamit an “wort” hale sa malta, hops, asin tubig. Ginagamit man an adjunct o iba pang paghahalean kan asukar sa pag-gibo kaini.Arnold, John P (2005). Origin and History of Beer and Brewing: From Prehistoric Times to the Beginning of Brewing Science and Technology. Cleveland, Ohio: Reprint Edition by BeerBooks. ISBN 978-0-9662084-1-2. 

 Pangenot na materyales 
thumb|179x179px|Malta hale sa barley
1. Malta - an minaserbing pangenot na permentasyong materyales na matao nin namit asin kusog sa arak. Ini hale sa tanom na barley kun sain pig-mamalta ini bago lutuon.
wala|thumb|157x157px|Mais bilang Adjunct
2. Adjunct - dae pig-maltang permentasyong materyales na pwedeng magribay sa parte nin malta. Dae kaipuhan na igwang adjunct sa pag-gibo nin serbesa. Binale ini bilang materyales uli sa rasong ekonomikal o pagliwat sa namit kan serbesa. An mais, bagas, asin kamoteng kahoy pira sana sa mga adjunct na ginagamit sa komersyo.
thumb|179x179px|Hops
3. Hops - sarong klase nin nagkakamang na tinanom na nagdadakula sa malilipot na parte kan kinaban. Sa pag-gibo nin serbesa, an babaying burak sana an kaipohan digdi. Minatao ini nin pait, hamot, foam stability, asin iyo panlaban man sa mikrobyo.

4. Tubig - bilang sarong klase nin inumon - 93% kan serbesa iyo an tubig
thumb|135x135px|Yeast
5. Yeast - sarong klase nin mikro-organismo na responsable sa permentasyon kun sain ginigibo kaining arak an wort (mala-asukar na likido hale sa malta asin adjunct)

 Proseso 
wala|thumb|Serbesahan
An serbesahan iyo an mga pabrika kun sain ginigibo an serbesa. An pinakalalauman sa pag-gibo kan serbesa iyo an pagliwat sa wort pasiring sa inumong arak gamit an yeast sa permentasyong proseso.

 Pag-gibo nin Wort 
(Ingles: Wort Production)

1. Pag-giling (Ingles: Milling)

 Pig-gigiling an malta asin adjunct tangarig mas pasil ini lutuon.

2. Pagluto kan malta/ adjunct (Ingles: Mashing)

Pigluluto ngona an adjunct (e.g. mais) sa “Cereal Cooker”. Kapag nabulsi na an pinaka-pisog kaini, pwede na ining ihalo sa piglulutong malta sa “Mash Tun”. Matatapos an proseso kun sain naliwat an carbohydrates sa hababang klase nin asukar.

3. Pagsuway sa Wort (Ingles: Wort separation)

“Lautering” an apud sa tradisyonal na proseso sa pagsuway sa wort. Digdi ginagamit an ata hale sa malta para magin saraan para isuway an minamawot na wort. Tulos man na pigbabanlawan an ata (Ingles: sparging) para mas makua pa an katas kaini.

4. Pagpakala-kaga kan Wort (Ingles: Wort Boiling)

Digdi piglalaag an hops kun sain matao ini nin pait sa serbesa. Dakol pang ibang obheto ini arug na kan paggadan sa mikrobyo asin ensima, pagdagdag kan asukar, asin iba pa.

5. Pagpapakaray kan Wort (Ingles: Wort Treatment)

An pagpapakarhay may tolong (3) aagihan na iyo an pagpapalinaw kaini gamit an Whirlpool, an pagpapalipot kaini para sa yeast, asin an pagdugang kan oksiheno digdi para ikonsumo kan mga yeast.

 Permentasyon asin Pag-kondisyon 
Para sa sadiring artikulo, hilingon sa Permentasyon
thumb|An permentasyon kan glukosa sa wort pasiring sa etanol|alt=
Sa pagkalaag kan yeast sa wort, maabot nin semana hasta bulan ini depende sa klase kan yeast asin kusog kan serbesa. An asukar sa wort na maltosa asin glukosa iyo maliliwat pasiring sa etanol asin karbon dioksido.

Sa prosesong "Pag-kondisyon" (Conditioning) digdi mas nagigin "mature" asin "smooth" an serbesa. Nawawara naman an iba pang "by-products" kan permentasyon digdi.

 Pag-sara asin Pagbote 
(Ingles: Filtration and Packaging)

Sinasara an yeast tangarig mas malinaw an kaluluwasang serbesa na inaapod na "Bright Beer". Digdi pigtatama an mga ispesipikasyon kan serbesa arug na kan kusog kan arak, kolor, pait, namit, libel nin karbon dioksido, asin iba pa. Kapag nasa nilalaomang espesipikasyon na an gabos na parametro, pwede na ining i-bote. An pinakahuring proseso iyo an Pasteurization na mawot gadanon an mga mikrobyong  sensitibo sa init gamit an mainit na temperatura (60-65 degree Celsius).

 Produkto 
thumb|189x189px|An serbesa sa komersiyo|alt=
An kusog kan ordinaryo na modernong serbesa igwang halos 5% ABV (alcohol per volume). An kimikal na etanol an nagkakawsa kan pagkaburat kan siisay man na mainom kani. Kaipuhan an malipot na temperatura sa produkto para sa mas maray na pag-namit asin kalidad. Sa komersyo, normal na piglalaag an serbesa sa bote, aluminum can, o metal keg.

left|thumb|250px|Sarong resibo nagpapahiling nin pagbakal nin serbesa kan 2050 BC  sa Syudad nin Umma kan Sumeria, Mesopotamia

 Hilingon man 

 Serbesa
 Etanol
 Sake

 Toltolan 

Kategorya:Inhenyeriya