Simbahan nin Miagao
{{Infobox church
| name                   = Simbahan nin Miagao
| fullname               = Parokya ni Santo Tomás de Villanueva
| image                  = Miagao Church.jpg
| imagesize              = 220px
| imagelink              = 
| imagealt               =

| caption                = Sa luwas kan Simbahan nin Miagao
| pushpin map            = Philippines
| pushpin label position = left
| pushpin map alt        = 
| pushpin mapsize        = 240px
| map caption            = Republic of the Philippines

| coordinates            = {{coord|10.641881|N|122.235527|E|region:PH-00_type:landmark|display=inline,title|format=dms}}
| osgridref              = 
| location               = [[Miagao, Iloilo|Miag-ao]], [[Iloilo]]
| country                = [[Filipinas]]
| denomination           = Romano Katoliko
| previous denomination  =
| churchmanship          = 
| membership             = 
| attendance             = 
| website                = 
| former name            = 
| bull date              = 
| founded date           = 1731
| founder                = 
| dedication             = Santo Tomás de Villanueva
| dedicated date         = 
| consecrated date       = 1581
| cult                   = 
| relics                 = 
| events                 = 
| past bishop            = 
| people                 = 
| status                 = Parokya
| functional status      = Aktibo
| heritage designation   = UNESCO [[World Heritage Site]]
| designated date        = 1993
| architect              = 
| architectural type     = Simbahan na edipisyo
| style                  = Baroque Romanesque
| groundbreaking         = 1787
| completed date         = 1797
| construction cost      = 
| closed date            = 
| demolished date        = 
| capacity               = 
| length                 = 
| width                  = 
| width nave             = 
| height                 = 
| diameter               = 
| other dimensions       = 
| floor count            = 
| floor area             = 
| dome quantity          = 
| dome height outer      = 
| dome height inner      = 
| dome dia outer         = 
| dome dia inner         = 
| spire quantity         = 2
| spire height           = 
| materials              = Adobe, Limestone, Coral
| parish                 = 
| deanery                = 
| archdeaconry           = 
| episcopalarea          = 
| archdiocese            = Jaro
| metropolis             = 
| diocese                = 
| province               = Jaro
| presbytery             = 
| synod                  = 
| circuit                = 
| district               = 
| division               = 
| subdivision            = 
| archbishop             = Jose Romeo Lazo
| bishop                 = 
| rector                 = 
| priestincharge         = 
| priest                 =  Fr. Winifredo P. Losaria
| asstpriest             = 
| logo                   = 
| logosize               = 
| logolink               = 
| logoalt                = 
| embedded               = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
| child         = yes
| official_name = Simbahan ni Santo Tomas de Villanueva
| part_of       = Simbahang Baroque sa Filipinas
| ID            = 677bis-004
| year          = 1993
| extension     = 2013
}}
}}
An '''Simbahan nin Miagao''' ([[Ingles]]: ''Miagao Church'') na bistado man bilang '''Parokya ni Santo Tomás de Villanueva''' iyo sarong Romano Katolikong simbahan na mahihiling sa [[Miagao]], [[Iloilo]], [[Filipinas]]. 

An simbahan pigdeklara bilang sarong UNESCO World Heritage Site kaidtong December 11, 1993 kaiba kan [[Simbahan nin San Agustin (Manila)|Simbahan nin San Agustin]] sa [[Manila]]; Simbahan nin Nuestra Señora de la Asuncion sa [[Santa Maria, Ilocos Sur|Santa Maria]], [[Ilocos Sur]]; asin Simbahan nin San Agustin sa [[Paoay]], [[Ilocos Norte]] sa irarom kan kolektibong titulo na "Mga Simbahang Baroque sa Filipinas", na iyo koleksyon nin apat na simbahang Baroque  kan panahon nin Kastila.<ref name=":0">{{Cite web|url = https://whc.unesco.org/en/list/677|title = Baroque Churches of the Philippines|date = |accessdate = June 25, 2014|website = |publisher = |last = |first = }}</ref>

== Uusipon ==
An banwaan nin Miagao iyo sarong nagligad na ''visita'' (sarong lokalidad na pigsisirbehan nin sarong bisitang padi) kan [[Oton]] hasta 1580, [[Tigbauan]] hasta 1592, [[San Joaquin]] hasta 1703, sagkod [[Guimbal]] hasta 1731.<ref>{{Cite web|url = http://heritageconservation.wordpress.com/2006/07/27/miag-ao-church/|title = Miag-ao Church|date = |accessdate = June 26, 2014|website = |publisher = |last = |first = }}</ref> Ini iyo nagin talingkas na parokya nin mga Agustinyano kan 1731 sa irarom kan adbokasiya ni Santo Tomás de Villanueva.<ref name=":0" /> Sa pagtogdas kan parokya, sarong simbahan sagkod kombento an pighimo sa daga harani sa dagat na inaapod na ''Ubos''. Si Padre Fernando Camporredondo an nagsirbe bilang pinakaenot na padi kan parokya sa banwaan kaidtong 1734. 

Kan an banwaan pirming pig-aatake nin mga Moro kaidtong 1741 asin 1754, an banwaan pigbalyo sa lugar na igwang mas marhay na seguridad. Siring kaiyan, sarong bagong simbahan an pighaman kaidtong 1787 sa paagi nin puwersang pagtrabaho sa irarom kan superbisyon ni Fray Francisco Gonzales asin Kastilang gobernadorcillo na si Domingo Libo-on.<ref name=":1">{{Cite web|url = https://ph.news.yahoo.com/miag-ao-church-architectural-treasure-iloilo-104805415.html|title = Miag-ao church is an architectural treasure of Iloilo|date = July 21, 2011|accessdate = June 26, 2014|website = |publisher = |last = |first = }}</ref> Ini pigtugdok sa pinakahalangkaw na punto kan banwaan para mas mabantayan hale sa mga kaiwal na inaapod na ''Tacas''. Pagkatapos nin sampulong taon, an simbahan nakompleto kaidtong 1797. Ini pigdisenyo gamit an matatabang harigi bilang proteksyon sa mga kaiwal. Ini iyo labing nadanyaran kan rebolusyon laban sa Espanyol kaidtong 1898 pero naitugdok man liwat, kasulo kan 1910, an [[Ikaduwang Gerang Pankinaban]], sagkod linog kan 1948.<ref name=":1" /> An presenteng simbahan nin Miagao iyo an ikatolong bersyon kan simbahan na pighaman puon kan namokna ini kaidtong 1731.<ref name=":2">{{Cite web|url = http://historicphilippines.com/unesco-world-heritage-sites/miagao-church-of-santo-tomas-de-villanueva/|title = A UNESCO World Heritage Site, Miagao’s Church of St Thomas of Villanueva|date = |accessdate = June 26, 2014|website = |publisher = |last = |first = |archive-date = July 14, 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20140714172111/http://historicphilippines.com/unesco-world-heritage-sites/miagao-church-of-santo-tomas-de-villanueva/|dead-url = yes}}</ref> Para sa pagmantinar kan simbahan, ini napasairarom sa restorasyon kaidtong 1960. Ini nakompleto kaidtong 1962. Naideklara man ini bilang sarong nasyunal na dambana sa paagi nin Presidential Decree No. 260.

== Arkitektura ==
An kabilugang arkitekturang istilo kan simbahan iyo yaon sa irarom kan Baroque Romanesque na arkitekturang istilo.<ref name=":1" /> An kulay kaini na "ochre" color iyo huli sa mga materyal na pinanghaman sa simbahan na iyo an: adobe, sugok, koral, asin limestone.<ref>{{Cite web|url = https://ph.news.yahoo.com/blogs/pinay-solo-backpacker/7-must-see-churches-iloilo-073859221.html|title = 7 Must-See Churches in Iloilo|date = March 25, 2013|accessdate = June 26, 2014|website = |publisher = |last = |first = }}</ref><sup>,</sup><ref name=":2" /> An pundasyon kan simbahan iyo anom (6) na metro an rarom<ref>{{Cite web|url = http://www.choosephilippines.com/go/heritage-sites/1396/miagao-church/|title = The Baroque Fortress Church of Iloilo: Miag-ao|date = |accessdate = June 26, 2014|website = |publisher = |last = |first = |archive-date = November 13, 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20191113105519/https://www.choosephilippines.com/go/heritage-sites/1396/miagao-church|dead-url = yes}}</ref> asin an magagabat na gapong hariging nasa 1.5 na metro kataba iyo pigpaurog gamit an apat (4) na metro nin "setback buttresses" bilang proteksyon sa mga kaiwal na Moro na naiheras sa irarom kan ''Royal Decree 111 of 1573'' (''Law of the Indies'').<ref name=":1" />

=== Façade ===
An façade kan simbahan nin Miagao iyo labing piglaagan nin dekorasyon na "bas-relief" sa tahaw nin duwang dakulang " watchtower belfries" sa balyuhang  gilid. An "bas-relief" iyo pigsalak-salak na impluwensya nin Medieval Spanish, Chinese, Muslim<ref name=":12">{{Cite web|url=https://ph.news.yahoo.com/miag-ao-church-architectural-treasure-iloilo-104805415.html|title=Miag-ao church is an architectural treasure of Iloilo|date=July 21, 2011|accessdate=June 26, 2014|website=|publisher=|last=|first=}}</ref>, sagkod lokal na tradisyon asin elemento, na iyo solamenteng karakter kan façade nin simbahan. Sarong prominenteng parte kan façade iyo an puno nin niyog na nagdedepikta kan ''tree of life''kun sain si Sto. Cristobal nakakapot. Si Sto. Cristobal nakabado nin lokal asin tradisyunal na bado na dara-dara an Aking si Hesus sa saiyang likod. An ibang parte kan façade nagtatampok kan urualdaw na pagbuhay-buhay kan mga tawo sa Miagao kaidtong kapanahunan kabale an mga katutubong flora (arug kan tapayas, niyog, sagkod ''palm tree'') asin fauna.<ref name=":02">{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/677|title=Baroque Churches of the Philippines|date=|accessdate=June 25, 2014|website=|publisher=|last=|first=}}</ref><sup>,</sup><ref>{{Cite web|url=http://www.miagao.gov.ph/services/visitors/tourism/89-miagao-church|title=Miagao Church|date=|accessdate=June 26, 2014|website=Official Website of the Municipality of Miagao|publisher=|last=|first=|archive-url=https://web.archive.org/web/20151123033107/http://www.miagao.gov.ph/services/visitors/tourism/89-miagao-church|archive-date=November 23, 2015|url-status=dead}}</ref>

Sa ibabaw kan kahoy na pintuang laogan sa tahaw kan façade sa irarom sana kan imahe ni Sto. Cristobal iyo an pigkurting imahe kan patrona nin banwaan na si Sto. Tomas de Villanueva. Sa parehong gilid kan pintuan iyo an mga imahe ni Sto. Enrique de Bavariasa wala sagkod ni Santo Papa Pius VI.<ref>{{Cite web|url=http://www.thewanderingjuan.net/2013/08/the-historical-miagao-church-in-iloilo.html|title=The Historical Miagao Church in Iloilo|date=August 1, 2013|accessdate=June 26, 2014|website=|publisher=|last=|first=}}</ref><sup>,</sup><ref name=":22">{{Cite web|url=http://historicphilippines.com/unesco-world-heritage-sites/miagao-church-of-santo-tomas-de-villanueva/|title=A UNESCO World Heritage Site, Miagao’s Church of St Thomas of Villanueva|date=|accessdate=June 26, 2014|website=|publisher=|last=|first=|archive-date=July 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714172111/http://historicphilippines.com/unesco-world-heritage-sites/miagao-church-of-santo-tomas-de-villanueva/|dead-url=yes}}</ref> Sa ibabaw kan mga imahe ni Sto. Enrique sagkod Pope Pius VI iyo an saindang respektibong eskudo de armas.

=== Belltower ===
An duwang dae-parehas na ''belltower'' <ref name=":02" /> iyo direktang nakasugpon sa pangenot na simbahan bilang ''watchtowers'' para madepensahan an banwaan sa oras na mag-atake an mga Moro. Igwa ini nin duwang magkaiba na disenyo puon kan ini pigkomisyon kan duwang magkaibang padi.<ref name=":22" /> Sa walang parte iyo an mas gurang na ''belfry'', an pinakahalangkaw na solnopang ''belfry'' na may apat na libel. Orihinal na pigtugdok an subangang ''belfry'' na igwa sanang duwang libel. Kaidtong 1830, pigdesisyonan ni Padre Francisco Perez na magdugang nin bagong istorya sa subangang ''belfry''. Hasta sa ngunyan, an subangang ''belfry'' (tolong libel) iyo sarong libel na mas halipot sa solnopang ''belfry'' (apat na libel).<ref name=":22" />

An mga orihinal na mga imahe ni Sto. Tomas de Villanueva kaidtong dekada kan 1790 iyo mahihiling man sa nakasara na salming na kaha sa likod na parte kan simbahan.

=== Santuario ===
An santuario kan simbahan iyo igwang altar, tabernakulo, [[:en:Retablo|retablo]], sagkod dambana sa balyuhang gilid na parte. An retablo iyo sarong pigplatong-[[Bulacan|bulawan]] asin igwang ''crucifix'' (tahaw), istatwa ni San Josed (wala), istatwa ni Sto. Tomas (tuo), asin sarong istatwa ni [[:en:Sto._Niño|Sto. Niño]] (ibabaw). An dambana sa wala kan altar yayaon an [[:en:Sacred_Heart_of_Jesus|Sacred Heart of Jesus]] mientras an dambana sa wala kan altar yayaon an [[:en:Immaculate_Heart_of_Mary|Immaculate Heart of Mary]].<ref>{{Cite web|url=http://musingcarabao.blogspot.com/2015/06/miagao-church.html|title=Miagao Church|website=Carabao Musings|accessdate=24 May 2020}}</ref>

== Kataytayan nin mga ladawan ==
<gallery mode="packed" heights="175">
Ladawan:Miagao Church facade 4.png|An pedimento tampok si Santo Cristobal na dara-dara an Aking si Hesus sa saiyang likod
Ladawan:Miagao Church facade 2.png|Imahe ni Sto. Tomas de Villanueva
Ladawan:Miagao Church facade 3.png|Imahe ni Sto. Enrique de Bavaria
Ladawan:Miagao Church facade.png|Façade kan Simbahan nin Miagao
Ladawan:Miagao Church Inner View.jpg|Santuario kan Simbahan nin Miagao
</gallery>

== Hilingon man ==

* [[Simbahan kan Barasoain]]
* [[Simbahan kan Quiapo]]
* [[Simbahan nin Daraga]]

== Toltolan ==
{{reflist|2}}

{{Saringsing}}
An Simbahan nin Miagao (Ingles: Miagao Church) na bistado man bilang Parokya ni Santo Tomás de Villanueva iyo sarong Romano Katolikong simbahan na mahihiling sa Miagao, Iloilo, Filipinas. 

An simbahan pigdeklara bilang sarong UNESCO World Heritage Site kaidtong December 11, 1993 kaiba kan Simbahan nin San Agustin sa Manila; Simbahan nin Nuestra Señora de la Asuncion sa Santa Maria, Ilocos Sur; asin Simbahan nin San Agustin sa Paoay, Ilocos Norte sa irarom kan kolektibong titulo na "Mga Simbahang Baroque sa Filipinas", na iyo koleksyon nin apat na simbahang Baroque  kan panahon nin Kastila.

 Uusipon 
An banwaan nin Miagao iyo sarong nagligad na visita (sarong lokalidad na pigsisirbehan nin sarong bisitang padi) kan Oton hasta 1580, Tigbauan hasta 1592, San Joaquin hasta 1703, sagkod Guimbal hasta 1731. Ini iyo nagin talingkas na parokya nin mga Agustinyano kan 1731 sa irarom kan adbokasiya ni Santo Tomás de Villanueva. Sa pagtogdas kan parokya, sarong simbahan sagkod kombento an pighimo sa daga harani sa dagat na inaapod na Ubos. Si Padre Fernando Camporredondo an nagsirbe bilang pinakaenot na padi kan parokya sa banwaan kaidtong 1734. 

Kan an banwaan pirming pig-aatake nin mga Moro kaidtong 1741 asin 1754, an banwaan pigbalyo sa lugar na igwang mas marhay na seguridad. Siring kaiyan, sarong bagong simbahan an pighaman kaidtong 1787 sa paagi nin puwersang pagtrabaho sa irarom kan superbisyon ni Fray Francisco Gonzales asin Kastilang gobernadorcillo na si Domingo Libo-on. Ini pigtugdok sa pinakahalangkaw na punto kan banwaan para mas mabantayan hale sa mga kaiwal na inaapod na Tacas. Pagkatapos nin sampulong taon, an simbahan nakompleto kaidtong 1797. Ini pigdisenyo gamit an matatabang harigi bilang proteksyon sa mga kaiwal. Ini iyo labing nadanyaran kan rebolusyon laban sa Espanyol kaidtong 1898 pero naitugdok man liwat, kasulo kan 1910, an Ikaduwang Gerang Pankinaban, sagkod linog kan 1948. An presenteng simbahan nin Miagao iyo an ikatolong bersyon kan simbahan na pighaman puon kan namokna ini kaidtong 1731. Para sa pagmantinar kan simbahan, ini napasairarom sa restorasyon kaidtong 1960. Ini nakompleto kaidtong 1962. Naideklara man ini bilang sarong nasyunal na dambana sa paagi nin Presidential Decree No. 260.

 Arkitektura 
An kabilugang arkitekturang istilo kan simbahan iyo yaon sa irarom kan Baroque Romanesque na arkitekturang istilo. An kulay kaini na "ochre" color iyo huli sa mga materyal na pinanghaman sa simbahan na iyo an: adobe, sugok, koral, asin limestone., An pundasyon kan simbahan iyo anom (6) na metro an rarom asin an magagabat na gapong hariging nasa 1.5 na metro kataba iyo pigpaurog gamit an apat (4) na metro nin "setback buttresses" bilang proteksyon sa mga kaiwal na Moro na naiheras sa irarom kan Royal Decree 111 of 1573 (Law of the Indies).

 Façade 
An façade kan simbahan nin Miagao iyo labing piglaagan nin dekorasyon na "bas-relief" sa tahaw nin duwang dakulang " watchtower belfries" sa balyuhang  gilid. An "bas-relief" iyo pigsalak-salak na impluwensya nin Medieval Spanish, Chinese, Muslim, sagkod lokal na tradisyon asin elemento, na iyo solamenteng karakter kan façade nin simbahan. Sarong prominenteng parte kan façade iyo an puno nin niyog na nagdedepikta kan tree of lifekun sain si Sto. Cristobal nakakapot. Si Sto. Cristobal nakabado nin lokal asin tradisyunal na bado na dara-dara an Aking si Hesus sa saiyang likod. An ibang parte kan façade nagtatampok kan urualdaw na pagbuhay-buhay kan mga tawo sa Miagao kaidtong kapanahunan kabale an mga katutubong flora (arug kan tapayas, niyog, sagkod palm tree) asin fauna.,

Sa ibabaw kan kahoy na pintuang laogan sa tahaw kan façade sa irarom sana kan imahe ni Sto. Cristobal iyo an pigkurting imahe kan patrona nin banwaan na si Sto. Tomas de Villanueva. Sa parehong gilid kan pintuan iyo an mga imahe ni Sto. Enrique de Bavariasa wala sagkod ni Santo Papa Pius VI., Sa ibabaw kan mga imahe ni Sto. Enrique sagkod Pope Pius VI iyo an saindang respektibong eskudo de armas.

 Belltower 
An duwang dae-parehas na belltower  iyo direktang nakasugpon sa pangenot na simbahan bilang watchtowers para madepensahan an banwaan sa oras na mag-atake an mga Moro. Igwa ini nin duwang magkaiba na disenyo puon kan ini pigkomisyon kan duwang magkaibang padi. Sa walang parte iyo an mas gurang na belfry, an pinakahalangkaw na solnopang belfry na may apat na libel. Orihinal na pigtugdok an subangang belfry na igwa sanang duwang libel. Kaidtong 1830, pigdesisyonan ni Padre Francisco Perez na magdugang nin bagong istorya sa subangang belfry. Hasta sa ngunyan, an subangang belfry (tolong libel) iyo sarong libel na mas halipot sa solnopang belfry (apat na libel).

An mga orihinal na mga imahe ni Sto. Tomas de Villanueva kaidtong dekada kan 1790 iyo mahihiling man sa nakasara na salming na kaha sa likod na parte kan simbahan.

 Santuario 
An santuario kan simbahan iyo igwang altar, tabernakulo, retablo, sagkod dambana sa balyuhang gilid na parte. An retablo iyo sarong pigplatong-bulawan asin igwang crucifix (tahaw), istatwa ni San Josed (wala), istatwa ni Sto. Tomas (tuo), asin sarong istatwa ni Sto. Niño (ibabaw). An dambana sa wala kan altar yayaon an Sacred Heart of Jesus mientras an dambana sa wala kan altar yayaon an Immaculate Heart of Mary.

 Kataytayan nin mga ladawan 

 Hilingon man 

 Simbahan kan Barasoain
 Simbahan kan Quiapo
 Simbahan nin Daraga

 Toltolan