Ilham Aliyev
{{Infobox officeholder
| name                = Ilham Aliyev
| native_name         = {{nobold|İlham Əliyev}}
| image               = Ilham Aliyev 2022 (cropped)(2).jpg
| caption             = Aliyev kan 2022
| image_size          = 
| order               = Ika-4
| office              = Presidente nin Aserbayhan
| vicepresident       = [[Mehriban Aliyeva]]
| primeminister       = [[Artur Rasizade]]<br>[[Novruz Mammadov]]<br>[[Ali Asadov]]
| term_start          = 31 Oktobre 2003
| term_end            = 
| predecessor         = [[Heydar Aliyev]]
| successor           = 
| order1              = Ika-7
| office1             = Primer Ministro nin Azerbaijan
| president1          = Heydar Aliyev
| term_start1         = 4 Agosto
| term_end1           = 31 Oktobre 2003
| predecessor1        = [[Artur Rasizade]]
| successor1          = [[Artur Rasizade]]
| office2             = [[New Azerbaijan Party|Leader of the New Azerbaijan Party]]
| deputy2             = [[Mehriban Aliyeva]]
| term_start2         = 2005
| term_end2           = 
| predecessor2        = Heydar Aliyev
| successor2          = 
| office3             = Chairman of the [[Turkic Council]]
| term_start3         = 15 October 2019
| term_end3           = 12 Nobyembre 2021
| predecessor3        = [[Sooronbay Jeenbekov]]
| successor3          = [[Recep Tayyip Erdoğan]]
| office4             = Sekretaryo Heneral kan [[Non-Aligned Movement]]
| term_start4         = 25 Oktobre 2019
| term_end4           = 
| predecessor4        = [[Nicolás Maduro]]
| successor4          = 
| birth_name          = İlham Heydər oğlu Əliyev
| birth_date          = {{birth date and age|1961|12|24|df=y}}
| birth_place         = [[Baku]], [[Azerbaijan Soviet Socialist Republic|Aserbayhan SSR]], [[Unyon Sobyet]]
| death_place         = 
| nationality         = [[Azerbaijani nationality law|Azerbaijan]]
| party               = [[New Azerbaijan Party]]
| spouse              = {{marriage|[[Mehriban Aliyeva]]|1983}}
| children            = [[Leyla Aliyeva|Leyla]]<br>[[Arzu Aliyeva|Arzu]]<br>Heydar
| parents             = [[Heydar Aliyev]]<br>[[Zarifa Aliyeva]]
| alma_mater          = [[Moscow State Institute of International Relations]]
| signature           = Signature of Ilham Aliyev.svg
}}

Si '''Ilham Heydar oghlu Aliyev''' ({{lang-az|İlham Heydər oğlu Əliyev}}, {{IPA-az|ilˈhɑm hejˈdæɾ oɣˈlu æˈlijev|pron}}; namundag 24 Desyembre 1961) iyo an ikaapat na [[presidente nin Aserbayhan]], nagsirbe sa pwesto poon pa kan 31 Oktobre 2003.

Ikaduwa sa magturugang asin aki kan si dating lider kan [[Aserbayhan]] si [[Heydar Aliyev]], si Ilham Aliyev nagin presidente kan Azerbaijan sunod kan pagkagadan kan saiyang ama, kan ini guminana sa [[2003 Aserbayhani eleksyon presidensyal|eleksyon]] na sinasabi patos sa irregularidad asin panloloko. An Aserbayhan palibhasa mayaman sa asayti, nag-pakusog ini sa estabilidad kan rehimen ni Aliyev asin orog na pinayaman an mga namomoon na mga elite sa Aserbayhan, na madali sana sa nasyon na ini magpadrino nin mga masamwang, de garbong mga tiripon internasyonal, asin man magimpluwensya sa mga ibang nasyon.

An pamilya ni Aliyev nagpayaman sa sadiri huli sa mga koneksyon kaini sa mga negosyo kan estado. Sadiri ninda an magkapirang mga banko, mga construction firm, mga kompanya sa telekomunikasyon, asin may mga interes sa negosyo sa asayti asin gas. An yaman kan pamilya natatago sa network nin mga kompanya sa abroad. Siya nangaranan na  "Corruption's 'Person of the Year" kan [[Organized Crime and Corruption Reporting Project]] kan 2012.<ref name=":2">{{cite web|url=https://www.occrp.org/en/poy/2012/|title="Ilham Aliyev, 2012 Person of the Year in organised crime and corruption|website=Organized Crime and Corruption Reporting Project|access-date=11 April 2023|archive-date=11 April 2023|archive-url=https://archive.ph/yWwqb|url-status=live}}</ref> Kan 2017, nabuyagyag na si Aliyev asin saiyang pamilya imbwelto sa inapod na "[[Azerbaijani laundromat]]", sarong komplikadong [[Money laundering|money-laundering]] na eskima sa pagsuhol sa mga prominenteng politiko sa Europa ngani mawara an mga tuyaw sainda asin magkaigwang positibong imahe an saiyang rehimen.

Dakul na paramasid paghiling ki Aliyev saropng diktador.<ref>{{Cite web|last=Turp-Balazs|first=Craig|date=2021-03-17|title=Alexander Lukashenko is a dictator, but he is not Europe's last|url=https://emerging-europe.com/from-the-editor/alexander-lukashenko-is-a-dictator-but-he-is-not-europes-last/|access-date=2022-01-19|website=Emerging Europe|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Neukirch|first=Ralf|date=2012-01-04|title=A Dictator's Dream: Azerbaijan Seeks to Burnish Image Ahead of Eurovision|language=en|work=Der Spiegel|url=https://www.spiegel.de/international/world/a-dictator-s-dream-azerbaijan-seeks-to-burnish-image-ahead-of-eurovision-a-806769.html|access-date=2022-01-19|issn=2195-1349}}</ref><ref>{{Cite web|last=Rubin|first=Michael|date=2021-10-22|title=Azerbaijan's Aliyev is a strategic liability, not an asset|url=https://nationalinterest.org/feature/azerbaijan%E2%80%99s-aliyev-strategic-liability-not-asset-195170|access-date=2022-01-19|website=The National Interest|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=French court backs media description of Aliyev as a "dictator" |website=The Central Asia & South Caucasus Bulletin|url=https://thebulletin.news/newsdesk/french-court-backs-media-description-of-aliyev-as-a-dictator/|access-date=2022-01-19|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Autocrats take advantage of coronavirus|url=https://www.cfr.org/blog/autocrats-take-advantage-coronavirus|access-date=2022-01-19|website=Council on Foreign Relations|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Azerbaijan's dissenting voices face imprisonment and worse |url=https://archive.kyivpost.com/business/azerbaijans-dissenting-voices-face-imprisonment-and-worse.html|access-date=2023-04-10|first=Max|last=Hunder|work=Kyiv Post|archive-url=https://megalodon.jp/2023-0411-0216-05/https://archive.kyivpost.com:443/business/azerbaijans-dissenting-voices-face-imprisonment-and-worse.html|archive-date=2023-04-11|url-status=live}}</ref> Siya namomoon komo diktador sa rehimen na maringis; an eleksyon bakong libre asin patas, an poder sa politika konsentradosa kamo0t niya asin kan saiyang pamnilya, korupsyon lakop na gayo, asin mga pagbalga sa deretsong pantawo hayag-hayag mala ta komun an arbitrayong pag'aresto asin pagdetenir sa namamanwaan. Am mga peryodista asin mga NGO dai pigrerespeto asin hayag na inaapi-api. 

An [[Nagorno-Karabakh Siriplingan]] padagos sa panahon nin  pagkapresidente ni Aliyev na nagputok sa tunay na gera kontra sa [[Armenia]] kan 2020 kun saen an Aserbayhan nabawi an teritoryo sa palibot kan [[Nagorno-Karabakh]] na nasakop kan Armenia sa enot na bakbakan sa mga lugar na ini.

==Kaamayi nin buhay/edukasyon==
Si Ilham Aliyev aki ni [[Heydar Aliyev]], presidente nin Aserbayhan poon 1993 abot 2003.<ref name="HRW_AZ_pres_elec2003" /> An saiyang ina si [[Zarifa Aliyeva]] sarong  Aserbayhani'ng  [[Optalmolohiya|optalmologo]]. Igwa siyang matuang tugang na babae, si Sevil Aliyeva.<ref>{{cite news |title=A Challenger In Azerbaijan's Ruling Family? |url=https://www.rferl.org/a/A_Challenger_In_Azerbaijans_Ruling_Family/1619232.html |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=30 April 2009 |publisher=Radio Free Europe/RadioLiberty |access-date=26 January 2021}}</ref> Kan 1977, Ilham Aliyev nag'entra sa [[Moscow State Institute of International Relations]] (MGIMO-MSIIR) asin kan 1982, pinadagos niya saiyang edukasyon komo [[postgraduate]].<ref name="Pres" /> Kan 1985 nakamit niya an [[PhD]] degree sa historya.<ref name="Pres" /> Poon 1985 abot 1990 si Aliyev naglektura sa MSIIR.<ref name="Pres" /> Poon 1991 abot 1994, siya namayo sa grupo nin mga pribadong industrial-commercial enterprises.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://en.president.az/president/biography|title=PRESIDENT » Biography|website= Official web-site of President of Azerbaijan Republic|access-date=2017-03-23}}</ref> Kan 1994–2003, siya bise-presidente dangan enot na bise-presidente kan [[SOCAR]], an sadiri nin estadong [[Industriya sa Petroleo nin Aserbayhan]] na kompanya.<ref name=":1" /> Sa poon 1997, si Aliyev presidente kan National Olympic Committee nin Azerbaijan.<ref name=":1" /><ref name="Encyclopedia Britannica">{{Cite news|title=Ilham Aliyev {{!}} president of Azerbaijan|work=Encyclopedia Britannica|url=https://global.britannica.com/biography/Ilham-Aliyev|access-date=2017-03-23|archive-date=2020-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225213333/https://global.britannica.com/biography/Ilham-Aliyev|url-status=dead}}</ref>

== Historya politikal  ==
Kan 1999, si Ilham Aliyev naelehir bilang was deputy chair kan npartidong namomooon an [[New Azerbaijan Party]] asin kan 2001, siya naelihir sa pwestong first deputy chair sa   Ikaduwang Kongreso kan Partido.<ref name="Chair_NewAzParty">{{Cite web|url=http://www.yap.org.az/en/view/pages/1|title=Chairman|last=/humans.txt|website=/|access-date=2018-01-20}}</ref> Sa Iikatolong Kongreso kan New Azerbaijan Party ginibo kan 26 Marso 2005, sio Presidente Aliyev asin an first deputy kan Partido unanimong naelehir  bilang chairman sa Partido. An ikaapat asin ikalimang mga Kongreso kan Partido na ginibo kan 2008 asin 2013 siya unanimong inanduyogan sa saiyang nominasyon para sa sunod na termino kan presidente.<ref>{{Cite web|url=http://www.yap.org.az/en/view/pages/5|title=www.yap.org.az/en/view/pages/5|website=yap.org.az|access-date=2017-11-04}}</ref>

Kan 1995, si Aliyev naelehir sa [[Parlamento nin  Republika nin Aserbayhan]]; ngapit siya nagin presidente kan National Olympic Committee (asin iyo pa ngonyan).

Kan Agosto 2003, mantang an ama niya  [[Heydar Aliyev]] pormal pang iyo an presidente kan Aserbayhan alagad naghehelang asin mayo parati sa mga publikong sibotan, si Ilham Aliyev pignombrahan na [[Primer Ministro nin Aserbayhan|Primer Ministro]].<ref name="HRW_AZ_pres_elec2003" /><ref>{{cite web|title=Ilham Heydar oghlu Aliyev|url=http://en.president.az/president/biography/|website=Official web-site of President of Azerbaijan Republic|access-date=23 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150120082618/http://en.president.az/president/biography|archive-date=20 January 2015|url-status=dead}}</ref>

==Toltolan==
{{reflist}}

{{Authority control}}

[[Kategorya:Mga Presidente nin Aserbayhan]]
[[Kategorya:Mga Primer Ministro nin Aserbayhan]]
[[Kategorya:Mga Lider nin mga Partido politikal nin Aserbayhan]]
[[Kategorya:Mga Aki nin presidente]]
[[Kategorya:Mga Politiko haleng Baku]]
[[Kategorya:Mga Personang nasambitan sa Panama Papers]]
[[Kategorya:Mga Personbang nasambitan sa Pandora Papers]]
[[Kategorya:Mga Resipyente kan Order of the Star nin Romania]] 
[[Kategorya:Mga Resipyente kan Order of Prince Yaroslav the Wise]]
Si Ilham Heydar oghlu Aliyev (, ; namundag 24 Desyembre 1961) iyo an ikaapat na presidente nin Aserbayhan, nagsirbe sa pwesto poon pa kan 31 Oktobre 2003.

Ikaduwa sa magturugang asin aki kan si dating lider kan Aserbayhan si Heydar Aliyev, si Ilham Aliyev nagin presidente kan Azerbaijan sunod kan pagkagadan kan saiyang ama, kan ini guminana sa eleksyon na sinasabi patos sa irregularidad asin panloloko. An Aserbayhan palibhasa mayaman sa asayti, nag-pakusog ini sa estabilidad kan rehimen ni Aliyev asin orog na pinayaman an mga namomoon na mga elite sa Aserbayhan, na madali sana sa nasyon na ini magpadrino nin mga masamwang, de garbong mga tiripon internasyonal, asin man magimpluwensya sa mga ibang nasyon.

An pamilya ni Aliyev nagpayaman sa sadiri huli sa mga koneksyon kaini sa mga negosyo kan estado. Sadiri ninda an magkapirang mga banko, mga construction firm, mga kompanya sa telekomunikasyon, asin may mga interes sa negosyo sa asayti asin gas. An yaman kan pamilya natatago sa network nin mga kompanya sa abroad. Siya nangaranan na  "Corruption's 'Person of the Year" kan Organized Crime and Corruption Reporting Project kan 2012. Kan 2017, nabuyagyag na si Aliyev asin saiyang pamilya imbwelto sa inapod na "Azerbaijani laundromat", sarong komplikadong money-laundering na eskima sa pagsuhol sa mga prominenteng politiko sa Europa ngani mawara an mga tuyaw sainda asin magkaigwang positibong imahe an saiyang rehimen.

Dakul na paramasid paghiling ki Aliyev saropng diktador. Siya namomoon komo diktador sa rehimen na maringis; an eleksyon bakong libre asin patas, an poder sa politika konsentradosa kamo0t niya asin kan saiyang pamnilya, korupsyon lakop na gayo, asin mga pagbalga sa deretsong pantawo hayag-hayag mala ta komun an arbitrayong pag'aresto asin pagdetenir sa namamanwaan. Am mga peryodista asin mga NGO dai pigrerespeto asin hayag na inaapi-api. 

An Nagorno-Karabakh Siriplingan padagos sa panahon nin  pagkapresidente ni Aliyev na nagputok sa tunay na gera kontra sa Armenia kan 2020 kun saen an Aserbayhan nabawi an teritoryo sa palibot kan Nagorno-Karabakh na nasakop kan Armenia sa enot na bakbakan sa mga lugar na ini.

Kaamayi nin buhay/edukasyon
Si Ilham Aliyev aki ni Heydar Aliyev, presidente nin Aserbayhan poon 1993 abot 2003. An saiyang ina si Zarifa Aliyeva sarong  Aserbayhani'ng  optalmologo. Igwa siyang matuang tugang na babae, si Sevil Aliyeva. Kan 1977, Ilham Aliyev nag'entra sa Moscow State Institute of International Relations (MGIMO-MSIIR) asin kan 1982, pinadagos niya saiyang edukasyon komo postgraduate. Kan 1985 nakamit niya an PhD degree sa historya. Poon 1985 abot 1990 si Aliyev naglektura sa MSIIR. Poon 1991 abot 1994, siya namayo sa grupo nin mga pribadong industrial-commercial enterprises. Kan 1994–2003, siya bise-presidente dangan enot na bise-presidente kan SOCAR, an sadiri nin estadong Industriya sa Petroleo nin Aserbayhan na kompanya. Sa poon 1997, si Aliyev presidente kan National Olympic Committee nin Azerbaijan.

 Historya politikal  
Kan 1999, si Ilham Aliyev naelehir bilang was deputy chair kan npartidong namomooon an New Azerbaijan Party asin kan 2001, siya naelihir sa pwestong first deputy chair sa   Ikaduwang Kongreso kan Partido. Sa Iikatolong Kongreso kan New Azerbaijan Party ginibo kan 26 Marso 2005, sio Presidente Aliyev asin an first deputy kan Partido unanimong naelehir  bilang chairman sa Partido. An ikaapat asin ikalimang mga Kongreso kan Partido na ginibo kan 2008 asin 2013 siya unanimong inanduyogan sa saiyang nominasyon para sa sunod na termino kan presidente.

Kan 1995, si Aliyev naelehir sa Parlamento nin  Republika nin Aserbayhan; ngapit siya nagin presidente kan National Olympic Committee (asin iyo pa ngonyan).

Kan Agosto 2003, mantang an ama niya  Heydar Aliyev pormal pang iyo an presidente kan Aserbayhan alagad naghehelang asin mayo parati sa mga publikong sibotan, si Ilham Aliyev pignombrahan na Primer Ministro.

Toltolan

Kategorya:Mga Presidente nin Aserbayhan
Kategorya:Mga Primer Ministro nin Aserbayhan
Kategorya:Mga Lider nin mga Partido politikal nin Aserbayhan
Kategorya:Mga Aki nin presidente
Kategorya:Mga Politiko haleng Baku
Kategorya:Mga Personang nasambitan sa Panama Papers
Kategorya:Mga Personbang nasambitan sa Pandora Papers
Kategorya:Mga Resipyente kan Order of the Star nin Romania 
Kategorya:Mga Resipyente kan Order of Prince Yaroslav the Wise