Tataramon na Onhan
{{distinguish|mga tataramon na Ongan}}
{{Infobox language
|name=Onhan
|nativename=''Loocnon'', ''Inonhan''
|states=[[Filipinas]]
|region=[[Romblon]]
|speakers={{sigfig|85,800|2}}
|date=2000
|ref=e18
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[Mga tataramon na Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Mga tataramon na Filipino|Filipino]]
|fam4=[[Mga tataramon na Katahawan na Filipino|Katahawan na Filipino]]
|fam5=[[Mga tataramon na Sulnopan na Bisaya|Sulnopan na Bisayá]]
|iso3=loc
|glotto=inon1237
|glottorefname=Inonhan
|map=Inonhan_language_map.png
|mapcaption=An mapa kan tataramon na Inonhan pigbase sa Ethnologue
}}

An '''Onhan''' saróng [[panrehiyon na tataramon|rehiyunal]] [[Mga tataramon na Sulnopan na Bisaya|nin tataramon na Sulnopan na Bisayá]] na pigtataram, kaiba an mga tataramon na [[Tataramon na Romblomanon|Romblomanon]] asin [[Tataramon na Asi]], sa provincia kan [[Romblon]], [[Filipinas]]. Bistado man an tataramon bilan Inunhan asin Loocnon.

* Igwang tolóng klase nin tataramon an Onhan- Itong mga nasa mga banwaan kan Santa Maria asin Alcantara, na naggagamit nin /l/ imbes kan /r/. Halimbawa: An "kararaw" magigin "kalalaw", asin an iba pang parataram minaribay an /r/ o /l/ para sa /d/ arog kan "run" o "lun" paduman sa "dun".

Sa partikular, pigtataram an Onhan sa mga minasunod na mga isla sa laog kan Romblon:

*[[Isla nin Tablas|Tablas]]: an mga munisipalidad nin [[San Andres, Romblon|San Andres]], [[Santa Maria, Romblon|Santa Maria]], [[Alcantara, Romblon|Alcantara]], [[Ferrol, Romblon|Ferrol]], [[Looc, Romblon|Looc]], asin [[Santa Fe, Romblon|Santa Fe]].
*[[Isla nin Kalabaw, Romblon|Kalabaw]]: an munisipalidad lang nin [[San Jose, Romblon|San Jose]].

Bilan saróng baryante kan [[tataramon na Kinaray-a]], an pirá sa mga parataram kaini mahihiling sa pulo nin [[Boracay]] sa provincia nin [[Aklan]] pati na man sa mga parte kan isla nin [[Panay]], partikular sa mga minasunod na munisipalidad:

* [[Malay, Aklan|Malay]], 
* [[Nabas, Aklan|Nabas]] asin;
* [[Buruanga, Aklan|Buruanga]].

Sa mga provincia nin [[Subangan na Mindoro|Subangan]] asin [[Sulnopan na Mindoro]], pigdara kan mga migranteng parataram nin Onhan poon sa isla nin Tablas an tataramon sa mga minasunod na munisipalidad: [[San Jose, Kanlurang Mindoro|San Jose]], [[Bulalacao]], [[Mansalay]], [[Roxas, Silangang Mindoro|Roxas]] asin parte kan [[Bongabong]]. Bilan gayon, ini igwang sobra nin kaugnayan sa Kinaray-a asin sa [[tataramon na Cuyonon]].

==Balanghayan==

===Pronouns===

{| class="wikitable"
!&nbsp;
!Absolutibo<sub>1</sub><br><small>(emphatic)</small>
!Absolutibo<sub>2</sub><br><small>(non-emphatic)</small>
!Ergatibo
!Oblique
|-
|'''1st person singular'''
|ako
|takon
|nakon, ko
|akon
|-
|'''2nd person singular'''
|ikaw, kaw
|timo
|nimo, mo
|imo
|-
|'''3rd person singular'''
|imaw
| –
|nana
|ana
|-
|'''1st person plural inclusive'''
|kita
|taton
|naton, ta
|aton
|-
|'''1st person plural exclusive'''
|kami
|tamon
|namon 
|amon
|-
|'''2nd person plural'''
|kamo
|tinyo
|ninyo
|inyo
|-
|'''3rd person plural'''
|sanda
| –
|nanda
|anda
|}

===Mga Numero===
{|class="wikitable"
! Numero
! Onhan
|-
|1
|Isyá
|-
|2
|Darwá
|-
|3
|Tatló
|-
|4
|Ap-at
|-
|5
|Limá
|-
|6
|An-um
|-
|7
|Pitó
|-
|8
|Waló
|-
|9
|Siyám
|-
|10
|púlô
|-
|100
|Isya-kagatús
|-
|1000
|Isya-kalibó
|-
|Pan-enot/Pangenot
|Una
|-
|Pan-duwa/Pangaduwa
|Pangalwa
|-
|Pan-toló/Pangatoló
|Pangatlo
|-
|Pan-apát
|Pang-ap-at
|-
|Pan-limá
|Pang-limá
|-
|Pan-anóm
|Pang-an-um
|-
|Pan-pitó
|Pang-pitó
|-
|Pan-waló
|Pang-waló
|-
|Pan-siyám
|Pang-siyám
|-
|Pan-sampuló
|Pang-púlô
|}

==Literatura==
Pigdakitaramon an [[Bágong Tipan]] paduman sa Bisaya-Inunhan ni [[Eldon Leano Talamisan]] asi pigpublikar ini kan 1999.
An "The Harrow" ([[Tataramon na Tagalog|Tagalog]]: Ang Singkaw), an opisyal na publikasyon kan Estadong Unibersidad nin Romblon  nagpublikar nin mga rawit-dawit, mga istoriya asin iba pang genre kan literatura sa tataramon na Inunhan.

==Mga Toltolan==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Tataramon na Onhan}}
[[Kategorya:Mga tataramon kan Romblon]]
[[Kategorya:Mga tataramon na Bisaya]]
{{Mga tataramon na Bisaya}}
{{Mga tataramon na Filipino}}
{{Mga tataramon na Borneo-Filipino}}
{{Mga tataramon kan Filipinas}}
An Onhan saróng rehiyunal nin tataramon na Sulnopan na Bisayá na pigtataram, kaiba an mga tataramon na Romblomanon asin Tataramon na Asi, sa provincia kan Romblon, Filipinas. Bistado man an tataramon bilan Inunhan asin Loocnon.

 Igwang tolóng klase nin tataramon an Onhan- Itong mga nasa mga banwaan kan Santa Maria asin Alcantara, na naggagamit nin /l/ imbes kan /r/. Halimbawa: An "kararaw" magigin "kalalaw", asin an iba pang parataram minaribay an /r/ o /l/ para sa /d/ arog kan "run" o "lun" paduman sa "dun".

Sa partikular, pigtataram an Onhan sa mga minasunod na mga isla sa laog kan Romblon:

Tablas: an mga munisipalidad nin San Andres, Santa Maria, Alcantara, Ferrol, Looc, asin Santa Fe.
Kalabaw: an munisipalidad lang nin San Jose.

Bilan saróng baryante kan tataramon na Kinaray-a, an pirá sa mga parataram kaini mahihiling sa pulo nin Boracay sa provincia nin Aklan pati na man sa mga parte kan isla nin Panay, partikular sa mga minasunod na munisipalidad:

 Malay, 
 Nabas asin;
 Buruanga.

Sa mga provincia nin Subangan asin Sulnopan na Mindoro, pigdara kan mga migranteng parataram nin Onhan poon sa isla nin Tablas an tataramon sa mga minasunod na munisipalidad: San Jose, Bulalacao, Mansalay, Roxas asin parte kan Bongabong. Bilan gayon, ini igwang sobra nin kaugnayan sa Kinaray-a asin sa tataramon na Cuyonon.

Balanghayan

Pronouns

 Absolutibo1(emphatic)Absolutibo2(non-emphatic)ErgatiboOblique1st person singularakotakonnakon, koakon2nd person singularikaw, kawtimonimo, moimo3rd person singularimaw –nanaana1st person plural inclusivekitatatonnaton, taaton1st person plural exclusivekamitamonnamon amon2nd person pluralkamotinyoninyoinyo3rd person pluralsanda –nandaanda

Mga Numero
 Numero Onhan1Isyá2Darwá3Tatló4Ap-at5Limá6An-um7Pitó8Waló9Siyám10púlô100Isya-kagatús1000Isya-kalibóPan-enot/PangenotUnaPan-duwa/PangaduwaPangalwaPan-toló/PangatolóPangatloPan-apátPang-ap-atPan-limáPang-limáPan-anómPang-an-umPan-pitóPang-pitóPan-walóPang-walóPan-siyámPang-siyámPan-sampulóPang-púlô

Literatura
Pigdakitaramon an Bágong Tipan paduman sa Bisaya-Inunhan ni Eldon Leano Talamisan asi pigpublikar ini kan 1999.
An "The Harrow" (Tagalog: Ang Singkaw), an opisyal na publikasyon kan Estadong Unibersidad nin Romblon  nagpublikar nin mga rawit-dawit, mga istoriya asin iba pang genre kan literatura sa tataramon na Inunhan.

Mga Toltolan

Kategorya:Mga tataramon kan Romblon
Kategorya:Mga tataramon na Bisaya