Malayo na Kedah
{{Infobox language
|name=Malayo na Kedah
|nativename= Pelat Utagha <br/> Bahasa Melayu Kedah
|altname= بهاس ملايو قدح<br />ภาษามลายูไทรบุรี
|states=[[Malaysia]] [[Tailandya]] 
[[Myanmar]] [[Indonesya]]
|region=[[Kedah]], [[Pulau Pinang]], [[Perlis]], [[Perak]], [[Satun]], [[Trang, Tailandya|Trang]], [[Hat Yai]], [[Ranong]], [[Tanintharyi]], [[Acheh]]
|ethnicity=Mga [[Kedahan Malay]], Mga [[Thai Malay]]
|speakers=2.6 milyon
|date=2004
|ref=e18
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[Mga tataramon na Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]] (MP)
|fam3=[[Mga tataramon na Nukleyar Malayo-Polinesyo|Nukleyar MP]]
|fam4=[[Mga tataramon na Malayo-Sumbawano|Malayo-Sumbawano]]
|fam5=[[Mga tataramon na Malayiko|Malayiko]]
|fam6=[[Mga tataramon na bMalayano|Malayano]]
|fam7=[[Tataramon na Malayo|Malayo]]
|dia1=Kedah
|dia2=Perlis
|dia3=Penang
|dia4=Norteng Perak
|dia5=Provincia nin Satun, Tailandya
|dia6=Jaring Halus, Sumatera
|iso3=meo
|glotto=keda1251
|glottorefname=Kedah Malay
|map=Kedahan Malay Accent Region.gif
|mapcaption=Paglawig kan Malayo na Kedah: A. Kedah Valley, B. Satun (Setul), C. Tanintharyi (Tanah Sari), D. Acheh
}}

An '''Malayo na Kedah Malay''' o '''Kedahan''' (bisto man sa ''Pelat Utara'' o ''Loghat Utara'' 'Diyalektong norte') na minatukoy man sa Tailandya bilan "Syburi Malay" (ภาษามลายูไทรบุรี) saróng [[barayti (lingguwistika)|baraydad]] kan [[mga tataramon na Malayano]] na pangenot na pigtataram sa norte-sulnupan na [[Mga estado nin Malaysiano|mga estado nin norteng Malaysiano]] kan [[Perlis]], [[Kedah]], [[Penang]], asin norteng [[Perak]] asin sa Sur na mga provincia nin [[Tailandya|Thai]] kan [[Provincia nin Trang|Trang]],  [[Provincia nin Satun|Satun]] asin sa mga parte kan  [[Provincia nin Yala|Yala]], asin an gamit kan Kedahan Malay karaniwan na nin naimukna sa sur-sulnupan kan Tailandya bago pa naribayan kan tataramo na Thai. Pwedeng madungangan  an  mga enklabo kan tataramon na Kedahan Malay sa [[Distritong Kawthaung]] sa [[Myanmar]], Jaring Halus, [[Langkat]] sa Indonesya asin sa [[Bangkok]], [[Tailandya]], kadaklan sa mga inapo kan makahistoriyang na nag-eerok sa Kedah.

Nababanga an Malayo na Kedah Malay sa pirang diyalektos, na pinangaranan na Kedah Persisiran (estandarte), Baling o Kedah Hulu, Kedah Utara, Perlis-Langkawi, Penang asin mga pira pang nasa luwas kan Malaysia. Hilingon an [[mga tataramon na Malayano]] para sa paghahambing kan mga diyalektos kan Kedah Persisiran, Penang asin Baling.

An pangenot na katangian kan Malayo na Kedah iyo an pagsayod kan -a pantapos na bokal (final vocal) bilan {{IPAslink|ɑ}} arog kan /a/ sa ingles na "dark", na iba-iba hale sa estandarteng Malay na -a na pigsasayod bilan {{IPAslink|a}}. An iba pan katangaian kan diyalektos iyo an pantapos na katanog/konsonante (final consonant) na -r pigsasayod bilan -q asin an pantapos na katanog/konsonante (final consonant) na -s pigsasayod bilan -ih (e.g.:Lapar = Lapaq (gutom), Lepas = Lepaih (pabuhian, pagkatapos) ) mantang an initial asin an tahaw na r iyo an [[impit na r|impit]]. An mga parataram sa [[Provincia nin Trang|Trang]] an pinakamagabat na naimpluwensiyahan kan tataramon na Thai.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?lr=&q=%22as+they+often+do%2C+their+dialect+is%22&btnG=Search+Books |title="as they often do, their dialect is" - My library - Google Books |publisher=Books.google.co.uk |date= |accessdate=2012-02-20}}</ref>

== Bokabularyo ==

An pirang mga halimbawa kan pagkukumparar sa pagitan kan Malayo na Kedah asin Malay kaiba an pagpapalis-taramon kaini sa Bikol Sentral:

{| class="sortable wikitable"
|- style="background:#ececec;"
! Kedah Malay (Estandarteng Subdiyalekos)
! Estandarteng Malaysiano na Malayo (Malaysia)
! Bikol Sentral
|-
| Ayaq
| Air
| Tubig
|-
| Hat/Hak
| Yang
| Arin/Iyan
|-
| Hang
| Kamu, Engkau
| Ika (saroan)
|-
| Habaq
| Khabar, Beritahu
| Sabihon
|-
| Cek
| Saya, Kamu
| Ako, Ika (saroan)
|-
| Depa
| Mereka
| Sinda
|-
| Angpa/Hampa
| Kalian
| Ika (dakulan)/ saindong lalaki
|-
| Sepa (piggagamit lang sa pirang mga lugar)
| Kami
| Kita
|-
| Pi
| Pergi
| duman na
|-
| Mai
| Datang, Mari
| Mari, Madya 
|-
| Awat, Pasaipa
| Mengapa, Pasal Apa
| Tano
|-
| La
| Sekarang
| Ngunyan
|-
| Sat
| Sebentar, Sekejap
| Sandali (maghalat)
|-
| Mengkala
| Bila/Apabila
| Nuarin
|-
| Ketegaq
| Degil, Keras Kepala
| Matagas an payo
|-
| Jom (halawigan na oiggagamit sa Malaysiano na Malayo)
| Ayuh, Mari
| maduman na kita
|-
| Kot (widely used in Malaysian Malay)
| Mungkin, Barangkali
| Inda
|-
| Gerek
| Basikal (pigagamit man kan Malayo na Kedahan na naka-istar sa mga lugar na urban)
| Bisikleta
|-
| Mertun
| Tukul
| Martilyo
|-
| Tenggalung
| Baling
| Iapon
|-
| Ghabat
| Panjat
| Sakat
|-
| Ligan
| Kejar
| Habul/Habol
|-
| Loq Laq
| Tak senonoh
| Malaswa
|-
| Ketit
| Gigit kecil
| Kutkot/Kukot
|-
| Tokak
| Gigit
| Kagat
|-
| Berlemuih
| Comot
| Mumuon/maation
|-
| Beretuh
| Terlanggar
| Nakabangga
|-
| Hawing
| Baling 
| Iapon (karaniwan na sarong bagay na dakula )
|-
| Kupang
| Puluh sen 
| -ty cent/s (ingles) (halimbawa: dies sentimo, singkwenta sentimo asbp. '''Patanid:''' sa tataramon na bikol, espanyol an piggagamit kun ini sa larangan kan kwarta o presyo)
|-
| Jenuh
| Susah
| Magabat (karaniwan na minatukoy sa hiro)
|-
| Toyu
| Kicap
| Tawyu/Taoyu?Toyo
|-
| Celuih
| Muat
| akma
|-
| Kutey
| Cubit
| Kudot
|-
| Mangkaq (bulgar)
| Bodoh
| Estupido/Tanga
|-
| Darai
| Pondan
| Transbestido 
|-
| Taboh
| Pukul/Tampar
| Nabangga (sarong tawo)
|-
| Tauk
| Buang
| halion 
|-
| Tokua
| Tauhu
| Tokwa
|-
| Cengey
| Garang
| Agresibo/Mabangis
|-
| Tu
| Itu
| Iyan
|-
| Kona
| Belok
| Liko (Wala/Tuo)
|-
| Ketegaq
| Degil
| Matagas an payo
|-
| Cemuih
| Bosan
| Bagot
|-
| Kawaq
| Mencuri
| ikit/hábon
|}

==Hilingon man==
* [[Kedah]]
* [[Mga tawo nin Kedahan Malay]]
* [[Malayo na Bangkok]]
* [[Mga tataramon na Malayano]]
* [[Mga tataramon kan Malaysia]]

==Toltolan==
{{reflist}}

==Mga panluwas na takod==
* [http://www.facebook.com/group.php?gid=271373012071 Kedahan Malay Facebook Community]
* [http://melayu-kedah.blogspot.com/2007/11/rujukan.html Kedahan-Standard Malay Online dictionary]

{{Mga tataramon kan Malaysia}}
{{Mga tataramon kan Tailandya}}
{{Mga tataramon na Nukleyar Malayo-Polinesyo}}

{{DEFAULTSORT:Malayo, Kedah, Tataramon}}
[[Kategorya:Agglutinative languages]]
[[Kategorya:Diyalektos nin Malayo]]
[[Kategorya:Mga tataramon kan Malaysia]]
[[Kategorya:Mga tataramon kan Tailandya]]
[[Kategorya:Mga tataramon kan Myanmar]]
[[Kategorya:Mga tataramon na Malayiko]]
{{Tataramon-poon}}
An Malayo na Kedah Malay o Kedahan (bisto man sa Pelat Utara o Loghat Utara 'Diyalektong norte') na minatukoy man sa Tailandya bilan "Syburi Malay" (ภาษามลายูไทรบุรี) saróng baraydad kan mga tataramon na Malayano na pangenot na pigtataram sa norte-sulnupan na mga estado nin norteng Malaysiano kan Perlis, Kedah, Penang, asin norteng Perak asin sa Sur na mga provincia nin Thai kan Trang,  Satun asin sa mga parte kan  Yala, asin an gamit kan Kedahan Malay karaniwan na nin naimukna sa sur-sulnupan kan Tailandya bago pa naribayan kan tataramo na Thai. Pwedeng madungangan  an  mga enklabo kan tataramon na Kedahan Malay sa Distritong Kawthaung sa Myanmar, Jaring Halus, Langkat sa Indonesya asin sa Bangkok, Tailandya, kadaklan sa mga inapo kan makahistoriyang na nag-eerok sa Kedah.

Nababanga an Malayo na Kedah Malay sa pirang diyalektos, na pinangaranan na Kedah Persisiran (estandarte), Baling o Kedah Hulu, Kedah Utara, Perlis-Langkawi, Penang asin mga pira pang nasa luwas kan Malaysia. Hilingon an mga tataramon na Malayano para sa paghahambing kan mga diyalektos kan Kedah Persisiran, Penang asin Baling.

An pangenot na katangian kan Malayo na Kedah iyo an pagsayod kan -a pantapos na bokal (final vocal) bilan  arog kan /a/ sa ingles na "dark", na iba-iba hale sa estandarteng Malay na -a na pigsasayod bilan . An iba pan katangaian kan diyalektos iyo an pantapos na katanog/konsonante (final consonant) na -r pigsasayod bilan -q asin an pantapos na katanog/konsonante (final consonant) na -s pigsasayod bilan -ih (e.g.:Lapar = Lapaq (gutom), Lepas = Lepaih (pabuhian, pagkatapos) ) mantang an initial asin an tahaw na r iyo an impit. An mga parataram sa Trang an pinakamagabat na naimpluwensiyahan kan tataramon na Thai.

 Bokabularyo 

An pirang mga halimbawa kan pagkukumparar sa pagitan kan Malayo na Kedah asin Malay kaiba an pagpapalis-taramon kaini sa Bikol Sentral:

 Kedah Malay (Estandarteng Subdiyalekos) Estandarteng Malaysiano na Malayo (Malaysia) Bikol Sentral Ayaq Air Tubig Hat/Hak Yang Arin/Iyan Hang Kamu, Engkau Ika (saroan) Habaq Khabar, Beritahu Sabihon Cek Saya, Kamu Ako, Ika (saroan) Depa Mereka Sinda Angpa/Hampa Kalian Ika (dakulan)/ saindong lalaki Sepa (piggagamit lang sa pirang mga lugar) Kami Kita Pi Pergi duman na Mai Datang, Mari Mari, Madya  Awat, Pasaipa Mengapa, Pasal Apa Tano La Sekarang Ngunyan Sat Sebentar, Sekejap Sandali (maghalat) Mengkala Bila/Apabila Nuarin Ketegaq Degil, Keras Kepala Matagas an payo Jom (halawigan na oiggagamit sa Malaysiano na Malayo) Ayuh, Mari maduman na kita Kot (widely used in Malaysian Malay) Mungkin, Barangkali Inda Gerek Basikal (pigagamit man kan Malayo na Kedahan na naka-istar sa mga lugar na urban) Bisikleta Mertun Tukul Martilyo Tenggalung Baling Iapon Ghabat Panjat Sakat Ligan Kejar Habul/Habol Loq Laq Tak senonoh Malaswa Ketit Gigit kecil Kutkot/Kukot Tokak Gigit Kagat Berlemuih Comot Mumuon/maation Beretuh Terlanggar Nakabangga Hawing Baling  Iapon (karaniwan na sarong bagay na dakula ) Kupang Puluh sen  -ty cent/s (ingles) (halimbawa: dies sentimo, singkwenta sentimo asbp. Patanid: sa tataramon na bikol, espanyol an piggagamit kun ini sa larangan kan kwarta o presyo) Jenuh Susah Magabat (karaniwan na minatukoy sa hiro) Toyu Kicap Tawyu/Taoyu?Toyo Celuih Muat akma Kutey Cubit Kudot Mangkaq (bulgar) Bodoh Estupido/Tanga Darai Pondan Transbestido  Taboh Pukul/Tampar Nabangga (sarong tawo) Tauk Buang halion  Tokua Tauhu Tokwa Cengey Garang Agresibo/Mabangis Tu Itu Iyan Kona Belok Liko (Wala/Tuo) Ketegaq Degil Matagas an payo Cemuih Bosan Bagot Kawaq Mencuri ikit/hábon

Hilingon man
 Kedah
 Mga tawo nin Kedahan Malay
 Malayo na Bangkok
 Mga tataramon na Malayano
 Mga tataramon kan Malaysia

Toltolan

Mga panluwas na takod
 Kedahan Malay Facebook Community
 Kedahan-Standard Malay Online dictionary

Kategorya:Agglutinative languages
Kategorya:Diyalektos nin Malayo
Kategorya:Mga tataramon kan Malaysia
Kategorya:Mga tataramon kan Tailandya
Kategorya:Mga tataramon kan Myanmar
Kategorya:Mga tataramon na Malayiko