Telepono
[[File:Telefon BW 2012-02-18 13-44-32.JPG|thumb|Sarong suanoty na ''rotary dial'' na telepono]]
[[File:AT&T push button telephone western electric model 2500 dmg black.jpg|thumb|[[AT&T]] push button na telepono na gibo kan [[Western Electric]], model 2500 DMG black, 1980]]

An '''telepono''' sarong kasangkapan sa telekomunikasyon na minatogot sa duwa o labi pang naggagamit na iyo an magkondukta nin orolay kun sinda harayo sa kada saro na dai nanggad madadangog an lambang saro. An sarong telepono nagriribay nin tanog, sa tipiko asin pinakahusay na boses nin tawo, sa elektronikong mga senyal na ipinapaabot sa paagi kan mga kable asin iba pang paagi sa komunikasyon sa saro pang telepono na nagrereprodusir kan tanog sa tagaresibi. An termino hale sa Griego: τῆλε (tēle, ''harayo'') asin φωνή (phōnē, ''boses'')
na magkaibahan na nangangahulogan nin harayong boses. An sarong komun na halipot na porma kan termino iyo an phone, na enot na ginamit sa kasaysayan kan telepono.<ref>{{Cite web|url=https://www.etymonline.com/word/phone#etymonline_v_46245|title=Etymology of the word "phone"}}</ref>

Kan 1876, si Alexander Graham Bell an enot na tinawan nin patente sa Estados Unidos para sa sarong aparato na malinaw na nagpaluwas nin dai masabotan na pagbalos sa boses nin tawo sa ikaduwang aparato.<ref>{{Cite web|url=https://www.loc.gov/everyday-mysteries/technology/item/who-is-credited-with-inventing-the-telephone|title=Who Is Credited With Inventing the Telephone|website=[[Library of Congress]]}}</ref> An instrumentong ini orog pang napatalubo nin dakol na iba pa, asin nagin kaipuhan nanggad sa negosyo, gobyerno, asin sa harong.

An mahalagang marhay na mga elemento nin telepono iyo an mikropono (transmitter) tanganing magtaram asin magdangog (tagaresibi) na nagrereprodusir kan boses sa sarong harayong lugar. An tagaresibi asin tagapaabot sa parate ginigibong handset na idinodoop sa talinga asin ngoso durante nin pag - orolay. Kinokombertir kan tagapaabot an alon nin mga tanog sa mga senyal na elektrikal na ipinadara sa paagi kan sistema nin telekomunikasyon pasiring sa tagaresibi nin telepono, na ginigibo an mga senyal na magin nadadangog na tanog sa tagaresibi o kun beses sa loudspeaker. An mga telepono durungan na minatogot sa transmisyon sa duwang direksyon.

An kadaklan na telepono igwa man nin magayon na kabtang, arog baga nin sarong ringer o visual indicator, tanganing ipaisi an nagdadangadang na apod sa telepono. An mga apod sa telepono pinonan nin kadaklan sa paagi kan sarong keypad o dial, na konektado sa telepono, tanganing maglaog sa numero nin telepono, na iyo an apod sa telepono kan tagaresibi sa telepono sa sistemang telekomunikasyon, alagad may iba pang paagi na nag - eksister sa enot na kasaysayan kan telepono.

An enot na mga telepono direktang konektado sa kada saro sa opisina o istaran nin sarong parokyano sa lugar nin ibang parokyano. Huling bakong praktikal sa nagkapira sanang parokyano, an mga sistemang ini tolos - tolos na sinalidahan nin pag - operar nin tawo sa sentral na parte nin mga swichboard. Dai nahaloy an mga pag - orolay na ini magkakakonektar, na sa kahurihurihi nagbilog nin sarong automated, an pambilog na kinaban na pampublikong network nin telepono. Sa mas dakulang paghiro, nagkaigwa nin manlaenlaen na sistema nin radyo para sa transmisyon sa tahaw nin mga istasyon nin de rueda sa mga barko asin automobiles sa kabangaan kan ika - 20 siglo. Ipinamidbid an mga mobile phone para sa personal na paglilingkod poon kan 1973. Sa suminunod na mga dekada, an saindang sistema sa cellular nag - ebolusyon pasiring sa digital na mga network na mas may kakayahan asin mas hababang gastos.

An pag - oolay sa mga serbisyo sa komunikasyon nagtao nin mahiwas na spectrum nin mga kakayahan sa cell phone, kaiba an mobile computing, na minaresulta sa smartphone, an nangingibabaw na klase nin telepono sa kinaban ngonyan.

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{stub}}
thumb|AT&T push button na telepono na gibo kan Western Electric, model 2500 DMG black, 1980

An telepono sarong kasangkapan sa telekomunikasyon na minatogot sa duwa o labi pang naggagamit na iyo an magkondukta nin orolay kun sinda harayo sa kada saro na dai nanggad madadangog an lambang saro. An sarong telepono nagriribay nin tanog, sa tipiko asin pinakahusay na boses nin tawo, sa elektronikong mga senyal na ipinapaabot sa paagi kan mga kable asin iba pang paagi sa komunikasyon sa saro pang telepono na nagrereprodusir kan tanog sa tagaresibi. An termino hale sa Griego: τῆλε (tēle, harayo) asin φωνή (phōnē, boses)
na magkaibahan na nangangahulogan nin harayong boses. An sarong komun na halipot na porma kan termino iyo an phone, na enot na ginamit sa kasaysayan kan telepono.

Kan 1876, si Alexander Graham Bell an enot na tinawan nin patente sa Estados Unidos para sa sarong aparato na malinaw na nagpaluwas nin dai masabotan na pagbalos sa boses nin tawo sa ikaduwang aparato. An instrumentong ini orog pang napatalubo nin dakol na iba pa, asin nagin kaipuhan nanggad sa negosyo, gobyerno, asin sa harong.

An mahalagang marhay na mga elemento nin telepono iyo an mikropono (transmitter) tanganing magtaram asin magdangog (tagaresibi) na nagrereprodusir kan boses sa sarong harayong lugar. An tagaresibi asin tagapaabot sa parate ginigibong handset na idinodoop sa talinga asin ngoso durante nin pag - orolay. Kinokombertir kan tagapaabot an alon nin mga tanog sa mga senyal na elektrikal na ipinadara sa paagi kan sistema nin telekomunikasyon pasiring sa tagaresibi nin telepono, na ginigibo an mga senyal na magin nadadangog na tanog sa tagaresibi o kun beses sa loudspeaker. An mga telepono durungan na minatogot sa transmisyon sa duwang direksyon.

An kadaklan na telepono igwa man nin magayon na kabtang, arog baga nin sarong ringer o visual indicator, tanganing ipaisi an nagdadangadang na apod sa telepono. An mga apod sa telepono pinonan nin kadaklan sa paagi kan sarong keypad o dial, na konektado sa telepono, tanganing maglaog sa numero nin telepono, na iyo an apod sa telepono kan tagaresibi sa telepono sa sistemang telekomunikasyon, alagad may iba pang paagi na nag - eksister sa enot na kasaysayan kan telepono.

An enot na mga telepono direktang konektado sa kada saro sa opisina o istaran nin sarong parokyano sa lugar nin ibang parokyano. Huling bakong praktikal sa nagkapira sanang parokyano, an mga sistemang ini tolos - tolos na sinalidahan nin pag - operar nin tawo sa sentral na parte nin mga swichboard. Dai nahaloy an mga pag - orolay na ini magkakakonektar, na sa kahurihurihi nagbilog nin sarong automated, an pambilog na kinaban na pampublikong network nin telepono. Sa mas dakulang paghiro, nagkaigwa nin manlaenlaen na sistema nin radyo para sa transmisyon sa tahaw nin mga istasyon nin de rueda sa mga barko asin automobiles sa kabangaan kan ika - 20 siglo. Ipinamidbid an mga mobile phone para sa personal na paglilingkod poon kan 1973. Sa suminunod na mga dekada, an saindang sistema sa cellular nag - ebolusyon pasiring sa digital na mga network na mas may kakayahan asin mas hababang gastos.

An pag - oolay sa mga serbisyo sa komunikasyon nagtao nin mahiwas na spectrum nin mga kakayahan sa cell phone, kaiba an mobile computing, na minaresulta sa smartphone, an nangingibabaw na klase nin telepono sa kinaban ngonyan.

 Toltolan