Administrasyon kan Filipinas sa Serbisyo nin Atmosperiko, Heopisiko asin Astronomiko
{{Infobox government agency
|agency_name   = Administrasyon kan Filipinas sa Serbisyo nin Atmosperiko, Heopisiko asin Astronomiko
|nativename    = ''Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko''
|nativenae_a  = 
|nativename_r  = 
|logo          = 
|logo_width    = 
|logo_caption  = 
|seal          = File:Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA) logo.svg
|seal_width    = 200px
|seal_caption  = 
|formed        = {{Start date and age|1972|12|8}} 
|superseding   = Weather Bureau
|jurisdiction  = Philippine Area of Responsibility (PAR) asin kataraid na lugar
|headquarters  = Science Garden, Agham Road, Diliman, [[Syudad nin Quezon]]
|coordinates   = {{coord|14|38|37.1|N|121|2|39.8|E|type:landmark|display=inline}}
|budget        = {{Philippine peso|1.41}} na bilyon (2020)<ref name="2020budget">{{cite news |author1=Aika Rey |title=Where will the money go? |url=https://www.rappler.com/newsbreak/in-depth/238933-where-will-money-go-2020-budget |access-date=29 May 2020 |publisher=[[Rappler]] |date=8 January 2020}}</ref>
|chief1_position = Tagamato
|chief1_name   = Vicente B. Malano, PhD<ref>{{Cite news |url=http://www.rappler.com/nation/146002-list-duterte-appointees-september-12-2016 | title=LIST: Duterte appointees who took oath on Sept 12, 2016 |publisher=[[Rappler]] |date=12 September 2016 |access-date=13 September 2016}}</ref>
|parent_agency = [[Departamento kan Siyensya asin Teknolohiya (Filipinas)|Departamento kan Siyensya asin Teknolohiya]]
|child1_agency =
|website       = {{URL|bagong.pagasa.dost.gov.ph}}
|employees=|chief2_name=|chief2_position=|chief3_name=|chief3_position=|chief4_name=|chief4_position=|chief5_name=|chief5_position=|chief6_name=|chief6_position=|chief7_name=|chief7_position=|chief8_name=|chief8_position=|chief9_name=|chief9_position=|parent_department=}}
An '''Administrasyon kan Filipinas sa Serbisyo nin Atmosperiko, Heopisiko asin Astronomiko''' o  '''Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration  (PAGASA)''' (Tagalog: Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko, bistado sa pangaran na PAGASA [pagˈasa], na an boot sabihon "paglaom") iyo an National Meteorological and Hydrological Services (NMHS) na ahensya kan Pilipinas na may mandatong proteksiyonan kontra sa mga natural na kalamidad asin masiguro an kaligtasan, karahayan asin seguridad kan ekonomiya, para sa pagpatalubo kan progreso kan nasyon sa paagi kan paglunsar nin mga siyentipiko asin teknolohikal na serbisyo sa [[meteorolohiya]], [[hidrolohiya]], [[klimatolohiya]], [[astronomiya]] asin iba pang siyensyang heopisikal. Pigmukna kan Disyembre 8, 1972 sa paagi kan pagreorganisa kan Weather Bureau, an PAGASA ngunyan nagseserbing sarò sa mga Scientific and Technological Services Institutes kan Departamento kan Siyensya asin Teknolohiya.

== Kasaysayan ==
An Observatorio Meteorológico de Manila
Pormal na nagpuon an serbisyong meteorolohikal asin astronomikal sa Pilipinas kan 1865 kan nailunsar an Observatorio Meteorológico de Manila sa Padre Faura St., Manila kan si Francisco Colina, sarong hoben na Jesuitang iskolar asin propesor kan Ateneo Municipal de Manila nagpuon nin sistematikong obserbasyon asin pagrekord kan tala kan panahon duwa sagkud tolong beses sa sarong aldaw. Si Jaime Nonell, saro pang Jesuitang iskolar, nagsurat nin halipot na treatise sa mga obserbasyon na ini, asin pig-imprenta sa Diario de Manila. An treatise nakakua kan atensyon kan mga negosyante sa Manila asin sinda nag-request ki Fr. Juan Vidal, SJ, Jesuitang Direktor tanganing magkaigwa nin regular na obserbasyon para makataong abiso sa publiko manungod sa mga paabuton na bagyo. An mga negosyante nagbayad para sa pagbakal asin pagkaigwa kan instrumentong inaapod na Universal Meteorograph (imbensyon kan saro pang Jesuita na si Fr. Angelo Seechi, SJ kan Vatican Observatory sa Roma) na dakulang tabang sa pag-obserbar kan panahon sa aldaw asin banggi.

Kan 1866, si Federico Faura, SJ, nagin direktor kan Observatorio sa pagmidbid sa siyentipikong mga abilidad. Durante kan panahon na ini, an Observatorio nasa sistematikong obserbasyon kan panahon nin Pilipinas. Kan Hulyo 7, 1879, pakatapos nin pagkomparar nin mga datos sa saro pang klerigong Jesuita sa Solnopan na Indies, an Observatorio nagpaluwas nin patanid na nagpaparisa na may tropikal na buhawi na minabalyo sa Amihanan na Luzon. An kolonyal na gobyerno ginibo an gabos na posibleng pag - iingat basado sa pagkamasasarigan kan patanid asin kadikit na pagkawara kan bagyo asin sa katapustapusi permanente kaining sinerahan an reputasyon kan Observatorio. Sinundan ini nin sarong prediksion kan Nobyembre kan taon man sanang idto na an sarong buwawi sa tropiko maagi sa Manila. An Observatorio nagpoon na magkondukta nin sesismo asin mga obserbasyon sa daga na magnetismo kan 1880. Kan 1885, pinonan kan Observatorio an paglilingkod nin panahon asin an sistema nin bisuwal (semapore) na mga patanid manongod sa pagpaktora nin mga negosyante. Kan 1886, ilinuwas an Faura Aneroid Barometer. Kan 1887, sarong kabtang na idinusay sa pag - adal sa magnetismo sa daga an inestablisar asin pakalihis nin anom na taon, ipinublikar an enot na mga mapa nin magnetismong daga sa Pilipinas. Kan 1890, opisyal na inestablisar an sikolohikong paglilingkod, asin kan 1899, nabukasan an astronomikong kabtang.

An reputasyon na ini nakaabot sa mga baybayon nin ibang nasyon asin an iba pang mga obserbatoryo nagpuon na humagad kan bulanan na Boletin del Observatorio de Manila. An nag - uurog na pangangaipo para sa mga serbisyo kan nanginginot na si Observatorio nagbunga kan pagsugo nin sarong Dekreto nin Royal kan Abril 21, 1894. Epektibong rinekonosir kaini an Observatorio bilang opisyal na institusyon sa irarom kan pagboot na Jesuita, na may lubos na pagsuportar hali sa koronang Kastila. Ini nagbunga kan pagkaestablisar nin sarong sistema nin sekondaryong mga istasyon sa manlain - lain na punto nin Luzon.

[[File:PAGASA Philippine Area of Responsibility - en.svg|thumb|240px|An Philippine Area of Responsibility (PAR) para sa tropical cyclone warnings]]
{{Main|Mga bagyo sa Pilipinas}}
[[File:PAGASA Doppler Radar Network.png|250px|thumbnail|right|Lokasyon kan mga Doppler weather radar installations sa Pilipinas kan 2020.<br />'''Itom na mga bilog:''' Operational<br />'''Pulang mga bilog:'''Dai naggagana huli ta naraot<br />'''Asul na mga bilog:''' Pigpapakarhay pa<br />'''Berdeng mga  bilog:''' Pigpaplanong bagong lokasyon kan mga radar]]

== Mga reperensya ==
[[Kategorya: Mga artikulo sa Philippines Climate Change Translate-a-thon]]
<references />

== Hilingon man ==

{{Portal|Weather}}

*[[{{CURRENTYEAR}} Pacific typhoon season]]
*[[Amado Pineda]]
*[[Climate of the Philippines]]
*[[Doppler weather radar]]
*[[Nathaniel Cruz]]
*[[Prisco Nilo]]

==Panluwas na mga link==
* [http://bagong.pagasa.dost.gov.ph Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration]
{{National Meteorological Organisations}}
{{Department of Science and Technology}}

{{poon}}
[[Kategorya:Mga siyentipikong organisasyon sa Filipinas]]
An Administrasyon kan Filipinas sa Serbisyo nin Atmosperiko, Heopisiko asin Astronomiko o  Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration  (PAGASA) (Tagalog: Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko, bistado sa pangaran na PAGASA [pagˈasa], na an boot sabihon "paglaom") iyo an National Meteorological and Hydrological Services (NMHS) na ahensya kan Pilipinas na may mandatong proteksiyonan kontra sa mga natural na kalamidad asin masiguro an kaligtasan, karahayan asin seguridad kan ekonomiya, para sa pagpatalubo kan progreso kan nasyon sa paagi kan paglunsar nin mga siyentipiko asin teknolohikal na serbisyo sa meteorolohiya, hidrolohiya, klimatolohiya, astronomiya asin iba pang siyensyang heopisikal. Pigmukna kan Disyembre 8, 1972 sa paagi kan pagreorganisa kan Weather Bureau, an PAGASA ngunyan nagseserbing sarò sa mga Scientific and Technological Services Institutes kan Departamento kan Siyensya asin Teknolohiya.

 Kasaysayan 
An Observatorio Meteorológico de Manila
Pormal na nagpuon an serbisyong meteorolohikal asin astronomikal sa Pilipinas kan 1865 kan nailunsar an Observatorio Meteorológico de Manila sa Padre Faura St., Manila kan si Francisco Colina, sarong hoben na Jesuitang iskolar asin propesor kan Ateneo Municipal de Manila nagpuon nin sistematikong obserbasyon asin pagrekord kan tala kan panahon duwa sagkud tolong beses sa sarong aldaw. Si Jaime Nonell, saro pang Jesuitang iskolar, nagsurat nin halipot na treatise sa mga obserbasyon na ini, asin pig-imprenta sa Diario de Manila. An treatise nakakua kan atensyon kan mga negosyante sa Manila asin sinda nag-request ki Fr. Juan Vidal, SJ, Jesuitang Direktor tanganing magkaigwa nin regular na obserbasyon para makataong abiso sa publiko manungod sa mga paabuton na bagyo. An mga negosyante nagbayad para sa pagbakal asin pagkaigwa kan instrumentong inaapod na Universal Meteorograph (imbensyon kan saro pang Jesuita na si Fr. Angelo Seechi, SJ kan Vatican Observatory sa Roma) na dakulang tabang sa pag-obserbar kan panahon sa aldaw asin banggi.

Kan 1866, si Federico Faura, SJ, nagin direktor kan Observatorio sa pagmidbid sa siyentipikong mga abilidad. Durante kan panahon na ini, an Observatorio nasa sistematikong obserbasyon kan panahon nin Pilipinas. Kan Hulyo 7, 1879, pakatapos nin pagkomparar nin mga datos sa saro pang klerigong Jesuita sa Solnopan na Indies, an Observatorio nagpaluwas nin patanid na nagpaparisa na may tropikal na buhawi na minabalyo sa Amihanan na Luzon. An kolonyal na gobyerno ginibo an gabos na posibleng pag - iingat basado sa pagkamasasarigan kan patanid asin kadikit na pagkawara kan bagyo asin sa katapustapusi permanente kaining sinerahan an reputasyon kan Observatorio. Sinundan ini nin sarong prediksion kan Nobyembre kan taon man sanang idto na an sarong buwawi sa tropiko maagi sa Manila. An Observatorio nagpoon na magkondukta nin sesismo asin mga obserbasyon sa daga na magnetismo kan 1880. Kan 1885, pinonan kan Observatorio an paglilingkod nin panahon asin an sistema nin bisuwal (semapore) na mga patanid manongod sa pagpaktora nin mga negosyante. Kan 1886, ilinuwas an Faura Aneroid Barometer. Kan 1887, sarong kabtang na idinusay sa pag - adal sa magnetismo sa daga an inestablisar asin pakalihis nin anom na taon, ipinublikar an enot na mga mapa nin magnetismong daga sa Pilipinas. Kan 1890, opisyal na inestablisar an sikolohikong paglilingkod, asin kan 1899, nabukasan an astronomikong kabtang.

An reputasyon na ini nakaabot sa mga baybayon nin ibang nasyon asin an iba pang mga obserbatoryo nagpuon na humagad kan bulanan na Boletin del Observatorio de Manila. An nag - uurog na pangangaipo para sa mga serbisyo kan nanginginot na si Observatorio nagbunga kan pagsugo nin sarong Dekreto nin Royal kan Abril 21, 1894. Epektibong rinekonosir kaini an Observatorio bilang opisyal na institusyon sa irarom kan pagboot na Jesuita, na may lubos na pagsuportar hali sa koronang Kastila. Ini nagbunga kan pagkaestablisar nin sarong sistema nin sekondaryong mga istasyon sa manlain - lain na punto nin Luzon.

thumb|240px|An Philippine Area of Responsibility (PAR) para sa tropical cyclone warnings

250px|thumbnail|right|Lokasyon kan mga Doppler weather radar installations sa Pilipinas kan 2020.Itom na mga bilog: OperationalPulang mga bilog:Dai naggagana huli ta naraotAsul na mga bilog: Pigpapakarhay paBerdeng mga  bilog: Pigpaplanong bagong lokasyon kan mga radar

 Mga reperensya 
Kategorya: Mga artikulo sa Philippines Climate Change Translate-a-thon

 Hilingon man 

 Pacific typhoon season
Amado Pineda
Climate of the Philippines
Doppler weather radar
Nathaniel Cruz
Prisco Nilo

Panluwas na mga link
 Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration

Kategorya:Mga siyentipikong organisasyon sa Filipinas