Inhinyeriyang pangkapalibotan
{{infobox
| title = Inhinyeriyang pangkapalibotan
| data1 = [[File:Marlborough_East_Wastewater_Treatment_Plant_Aerial.JPG|200px]]<br /> [[File:ESQUEMPEQUE-EN.jpg|200px]]<br /> [[File:Výpust_přečištěné_vody_z_ČOV_Boletice.jpg|200px]]
| data2 = '''(1)''' Sarong planta para sa [[paglinig nin maati na tubig]] '''(2)''' Proseso kan paglinig nin maati na tubig '''(3)''' Malinig na tubig pagkatapos nin pagtrato na proseso
}}
An '''inhinyeriyang pangkapalibotan''' ([[Ingles]]: ''environmental engineering'') iyo klase nin trabaho na sarong propesyonal na [[Inhenyeriya|inhinyeriyang]] disiplina asin nagkukua nin mahiwas na [[Siyensya|siyentipikong]] urulay arug kan [[kimika]], [[biyolohiya]], [[ekolohiya]], [[heolohiya]], [[hidraliko]], [[mikrobiyolohiya]], asin [[matematika]] ngarig makahimo nin mga solusyon na maprotekta sagkod mapaurog an [[salud]] nin mga nabubuhay na [[organismo]] asin an kalidad nin [[kapalibotan]].<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.aaees.org/careers/|title=Careers in Environmental Engineering and Environmental Science|website=American Academy of Environmental Engineers & Scientists|access-date=2019-03-23|archive-date=2021-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224142618/https://www.aaees.org/careers/|dead-url=yes}}</ref><ref name="Bureau of Labor Statistics, U.S. Department of Labor.U.S. Department of Labor, Occupational Outlook Handbook, 2010-11 Edition" /> An inhinyeriyang kapalibotan iyo sarong sub-disiplina nin [[inhinyeriyang pangsibil]] asin [[inhinyeriyang pangkimika]].

== Mga katuyohan ==
An inhinyeriyang pangkapalibotan iyo an aplikasyon nin siyentipiko asin inhinyeriyang prinsipyo para mapaurog asin magin mantinido an kapalibotan sa:

* protektahan an salud nin mga tawo,
* protektahan an benipisyong tinatao kan ekosistema nin kapalibotan,
* sagkod mapaurog an kalidad nin buhay kan tawo na may kinaaraman sa kapalibotan.<ref name=":0" />

== Aplikasyon ==
[[Ladawan:Nitrification Process Tank.jpg|wala|thumb|261x261px|Sarong tanke para sa nitripikasyong proseso]]

=== Pagdisenyo nin proseso ===
An mga inhinyerong pangkapalibotan iyo naghihimo nin mga solusyon para sa ''wastewater management'', pagkontrol sa polusyon sa tubig asin ere, ''recycling'', pag-apon nin basura, asin pampublikong salud.<ref name="Bureau of Labor Statistics, U.S. Department of Labor.U.S. Department of Labor, Occupational Outlook Handbook, 2010-11 Edition" /><ref name=":1">{{Cite web|url=https://science.howstuffworks.com/engineering/civil/10-advancements-environmental-engineering.htm|title=10 Advancements in Environmental Engineering|date=2014-05-18|website=HowStuffWorks|access-date=2019-03-23}}</ref> Nagdidisenyo sinda nin mga pangmunisipyong suplay nin tubig asin sistemang pangtrato sa mga pang-industriya na wastewater,<ref>{{cite book|title=Aqueous Wastes from Petroleum and Petrochemical Plants|title-link=Aqueous Wastes from Petroleum and Petrochemical Plants|author=Beychok, Milton R.|publisher=John Wiley & Sons|year=1967|edition=1st|lccn=67019834}}</ref><ref>{{cite book|title=Wastewater Engineering (Treatment Disposal Reuse) / Metcalf & Eddy, Inc.|author1=Tchobanoglous, G.|author2=Burton, F.L.|author3=Stensel, H.D.|publisher=McGraw-Hill Book Company|year=2003|isbn=978-0-07-041878-3|edition=4th}}</ref> sagkod nagdidisenyo nin mga plano ngarig malikayan an mga helang hale sa tubig sain mapaurog an sanitasyon sa urbano, rural, asin rekreasyunal na mga lugar. 

Nag-eebalwar man sinda nin mga hasardong-waste management na sistema ngarig maaraman an rarom nin nasambit na hasardo, abiso sa pagtrato asin pagkontamina, sagkod mahaman an mga regulasyon ngarig malikayan an mga posibleng maraot na epekto. Nag-iimplementar man sinda nin mga ley sa sa inihinyeriyang pangkapalibotan arug kan pag-adal sa impak nin mga gigibuhon pa sanang mga proyekto sa kapalibotan.

=== Pangkapalibotan na mga isyu ===
An mga inhinyerong pangkapalibotan iyo minaadal nin epekto kan teknolohikal na pag-uswag sa kapalibotan, pagsimbag sa lokal asin mga pankinabang mga isyu arug kan [[asidong uran]], [[pag-init nin kinaban]], [[pagkawara nin ozone]], [[polusyon sa tubig]] hale sa ati nin awtomobil, asin inudstrial na ginikanan.<ref name="Bureau of Labor Statistics, U.S. Department of Labor.U.S. Department of Labor, Occupational Outlook Handbook, 2010-11 Edition">{{cite web|url=https://www.bls.gov/ooh/architecture-and-engineering/home.htm|title=Architecture and Engineering Occupations|date=20 February 2019|website=Occupational Outlook Handbook|publisher=Bureau of Labor Statistics|access-date=23 March 2019}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/workbookofatmosp0000turn|title=Workbook of atmospheric dispersion estimates: an introduction to dispersion modeling|author=Turner, D.B.|publisher=CRC Press|year=1994|isbn=978-1-56670-023-8|edition=2nd|}}</ref><ref>{{cite book|title=Fundamentals Of Stack Gas Dispersion|title-link=Fundamentals Of Stack Gas Dispersion|author=Beychok, M.R.|publisher=author-published|year=2005|isbn=978-0-9644588-0-2|edition=4th}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/careerinformatio00_2|title=Career Information Center. Agribusiness, Environment, and Natural Resources|publisher=Macmillan Reference|year=2007|edition=9th|}}</ref>

== Propesyon ==
Harus sa mga hurisdiksyon minasugo nin paglisensya asin rehistrasyon na pangangaipo para sa kwalipikadong mga inhinyerong pangkapalibotan.<ref>{{Cite web|url=http://www.aaees.org/becomeboardcertified/environmentalengineers.php|title=Become Board Certified in Environmental Engineering|website=American Academy of Environmental Engineers & Scienteists|access-date=2019-03-23|archive-date=2021-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118112537/https://www.aaees.org/becomeboardcertified/environmentalengineers.php|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ncees.org/engineering/pe/environmental/|title=NCEES PE Environmental exam information|website=NCEES|access-date=2019-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.engc.org.uk/about-us/our-partners/professional-engineering-institutions/|title=Professional Engineering Institutions|website=Engineering Council|access-date=2019-03-23}}</ref>

== Hilingon man ==

* [[Inhenyeriya]]
* [[Inhinyeriyang pangkimika]]
* [[Kinaban]]

== Iba pang babasahon ==

* Davis, M. L. and D. A. Cornwell, (2006) ''Introduction to environmental engineering'' (4th ed.) McGraw-Hill <nowiki>ISBN 978-0072424119</nowiki>
* National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (2019). Environmental Engineering for the 21st Century: Addressing Grand Challenges (Report). Washington, DC: The National Academies Press. doi:[[doi:10.17226/25121|10.17226/25121]]

== Toltolan ==
{{reflist|2}}
{{commons category|Environmental engineering}}
{{agham-poon}}
[[Kategorya:Inhenyeriya]]
[[Kategorya:Kapalibutan]]
An inhinyeriyang pangkapalibotan (Ingles: environmental engineering) iyo klase nin trabaho na sarong propesyonal na inhinyeriyang disiplina asin nagkukua nin mahiwas na siyentipikong urulay arug kan kimika, biyolohiya, ekolohiya, heolohiya, hidraliko, mikrobiyolohiya, asin matematika ngarig makahimo nin mga solusyon na maprotekta sagkod mapaurog an salud nin mga nabubuhay na organismo asin an kalidad nin kapalibotan. An inhinyeriyang kapalibotan iyo sarong sub-disiplina nin inhinyeriyang pangsibil asin inhinyeriyang pangkimika.

 Mga katuyohan 
An inhinyeriyang pangkapalibotan iyo an aplikasyon nin siyentipiko asin inhinyeriyang prinsipyo para mapaurog asin magin mantinido an kapalibotan sa:

 protektahan an salud nin mga tawo,
 protektahan an benipisyong tinatao kan ekosistema nin kapalibotan,
 sagkod mapaurog an kalidad nin buhay kan tawo na may kinaaraman sa kapalibotan.

 Aplikasyon 
wala|thumb|261x261px|Sarong tanke para sa nitripikasyong proseso

 Pagdisenyo nin proseso 
An mga inhinyerong pangkapalibotan iyo naghihimo nin mga solusyon para sa wastewater management, pagkontrol sa polusyon sa tubig asin ere, recycling, pag-apon nin basura, asin pampublikong salud. Nagdidisenyo sinda nin mga pangmunisipyong suplay nin tubig asin sistemang pangtrato sa mga pang-industriya na wastewater, sagkod nagdidisenyo nin mga plano ngarig malikayan an mga helang hale sa tubig sain mapaurog an sanitasyon sa urbano, rural, asin rekreasyunal na mga lugar. 

Nag-eebalwar man sinda nin mga hasardong-waste management na sistema ngarig maaraman an rarom nin nasambit na hasardo, abiso sa pagtrato asin pagkontamina, sagkod mahaman an mga regulasyon ngarig malikayan an mga posibleng maraot na epekto. Nag-iimplementar man sinda nin mga ley sa sa inihinyeriyang pangkapalibotan arug kan pag-adal sa impak nin mga gigibuhon pa sanang mga proyekto sa kapalibotan.

 Pangkapalibotan na mga isyu 
An mga inhinyerong pangkapalibotan iyo minaadal nin epekto kan teknolohikal na pag-uswag sa kapalibotan, pagsimbag sa lokal asin mga pankinabang mga isyu arug kan asidong uran, pag-init nin kinaban, pagkawara nin ozone, polusyon sa tubig hale sa ati nin awtomobil, asin inudstrial na ginikanan.

 Propesyon 
Harus sa mga hurisdiksyon minasugo nin paglisensya asin rehistrasyon na pangangaipo para sa kwalipikadong mga inhinyerong pangkapalibotan.

 Hilingon man 

 Inhenyeriya
 Inhinyeriyang pangkimika
 Kinaban

 Iba pang babasahon 

 Davis, M. L. and D. A. Cornwell, (2006) Introduction to environmental engineering (4th ed.) McGraw-Hill ISBN 978-0072424119
 National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (2019). Environmental Engineering for the 21st Century: Addressing Grand Challenges (Report). Washington, DC: The National Academies Press. doi:10.17226/25121

 Toltolan 

Kategorya:Inhenyeriya
Kategorya:Kapalibutan