Bukid Isarog
{{Infobox mountain
| name = Bukid Isarog
| photo = File:Mount Isarog as seen from Pili, Camarines Sur.jpg
| photo_caption = Bukid Isarog na mahihiling sa [[Pili, Camarines Sur]]
| elevation_m = 2011.6
| elevation_ref = <ref name = "peaklist">[http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/philippines.html "Philippines Mountains" - Ultra Prominence Page]. Peaklist.org. Retrieved 2012-03-30.</ref><ref name = "peakbagger">{{cite peakbagger|pid = 12955|name=Mount Isarog, Philippines|accessdate=2012-03-30}}</ref>
| prominence_m = 1951
| prominence_ref = <ref name = "peaklist"/>
| listing = {{unbulleted list | Aktibong bulkan | [[Ultra prominent peak|Ultra]] }}
| map = Luzon#Philippines
| map_size = 
| map_caption = <!-- Location within the Philippines -->
| label_position = 
| location = <!-- [[Luzon]] -->
| country = [[Filipinas]]
| state = [[Rehiyon Bikol]]
| state_type = [[Regions of the Philippines|Rehiyon]]
| region = [[Camarines Sur]]
| region_type = [[Provinces of the Philippines|Probinsya]]
| city = {{hlist | [[Calabanga, Camarines Sur|Calabanga]] | [[Goa, Camarines Sur|Goa]]| [[Naga, Camarines Sur|Naga City]]  | [[Ocampo, Camarines Sur|Ocampo]] | [[Pili, Camarines Sur|Pili]] | [[Tigaon, Camarines Sur|Tigaon]] }}
| city_type = [[Cities of the Philippines|City]]/[[Municipalities of the Philippines|municipality]]
| coordinates = {{coord|13|39|33|N|123|22|24|E|type:mountain_region:PH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| coordinates_ref = <ref name="peaklist"/><ref name=gvp>{{cite gvp|vn=273042|name=Isarog|accessdate=30 July 2020}}</ref>
| topo = 
| type = [[Estratobulkan]]
| volcanic_arc/belt = Kadena nin mga Bulkan sa Bikol
| age = 
| last_eruption = 3,500 BCE ± 125 taon (5,500 [[years ago|ya]] ± 125 taon)<ref>{{cite web|url=https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=273042|title=Isarog |author= Smithsonian Institution |access-date= June 16, 2021}}</ref>
| first_ascent = 
| easiest_route = Concosep, [[Tigaon, Camarines Sur]] na Ruta
| embedded = {{Infobox mapframe|coord={{#invoke:coordinates|coord}}|wikidata=yes}}
| language = 
| translation = 
| parent_peak = [[Mayon]]
}}

An '''Bukid Isarog''' mahihiling sa [[provincia kan Filipinas|provincia]] nin [[Camarines Sur]] sa [[isla]] nin [[Luzon]], [[Filipinas]]. Igwa ini nin langkaw na 1,976 metros (6,481 piye), asin 10,112 ektarya na hiwas. Dawa ngani dai naman nagtutuga ini, klasipikado ining ''potentially active'' kan Philippine Institute of Volcanology and Seismology na boot sabihon may posibilidad pang magtuga. An mga banwaan yaon sa pamitisan kan bukid iyo an Naga, Pili, Ocampo, Tigaon, Goa, Tinambac, asin Calabanga .

An pagpasiring sa itaas na parte kan Isarog pwedeng agi sa Panicuason kan Syudad nin Naga, Curry sa Pili, Consosep sa Ocampo, Patagtag sa banwaan nin Tigaon asin iba pa.

==Mga nakapalibot na banwaan sa Bukid Isarog==
Kun mangyari na tumuga an Isarog giraray{{Fact}}, ini an hararaning munisipyo na pwedeng aboton kan bulos nin lahar sa rason na yaon sana sinda sa pamitisan kan bukid na ini: an banwaan kan Tigaon, an banwaan kan Pili orog na an Tinangis asin Curry, Mayangayanga, Sta. Cruz, sa banwaan kan Goa an mga barangay kan Simra, Lamon, Turat, Pinaglabanan, Abucayan, Tagongtong, Buyo asin igdi sa Naga, an barangay kan Panicuason asin Carolina.

== Biyodibersidad ==
[[Ladawan:Enchanted Mossy Forest.jpg|thumb|Sarong malumot na [[kadlagan]] sa Bukid Isarog|wala]]
An bukid na ini makukuanan kan gabos na klaseng hayop asin mga tinanom na tubo sa [[Luzon]]. Kaiba na igdi an 143 na iba-ibang klaseng [[gamgam]] asin  mga hayop arog kan [[opon]] (baboy damo), [[kabalang]], mga [[kino]] arog kan [[bugkon]], mga [[kulapnit]], mga [[amid]] asin mga [[usa]]. Makukua man digdi an labis 1,300 na klaseng kahoy asin mga tinanom arog kan [[hamurawon]], [[huyo]], [[labnig]], mga [[pako]], asin mga [[lomot]]. Igdi manonompongan an pinakadakulang burak sa Filipinas, an "Rafflesia". An bukid iyo an kapu'ngalan kan 16 na mga salog asin sobra sa 30ng busay na nataong malinig na tubig sa 15 banwaan asin mga siyudad kan probinsya nin [[Camarines Sur]]. Ini dineklara ni Presidente [[Manuel Quezon]] na parke nasyonal kan taon 1937.<ref>http://naga.gov.ph/see-naga/attractions/ Kinua 28-3-16</ref><ref>http://www.philippine-visit.com/mount-isarog.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101015041524/http://www.philippine-visit.com/mount-isarog.html |date=2010-10-15 }} Kinua 28-3-16</ref> Kan Hunyo 20, 2002 sa ri'gon kan Proklamasyon Nu. 214, an Bukid Isarog nagin nang protektadong parke nasyonal.<ref>http://www.gov.ph/2002/06/20/proclamation-no-214-s-2002/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715010646/http://www.gov.ph/2002/06/20/proclamation-no-214-s-2002/ |date=2014-07-15 }} Kinua 28-3-16</ref>

Yaon man digdi nageestar an mga Agta asin mga tabangnon (mga mestisong agta). Nabantog an bukid na ini kan tiempong Hapon ta digdi nagkampo an ''Camp Isarog Guerillas'', mga gerilyang pinamayuhan na Ist. Lt. [[Teofilo Padua]] asin Kapt. [[Faustino Flor]]. Yaon man sa Panicuason, sa pamitisan kan bukid Isarog, an opisina kan Mt. Isarog Protected Area Office na iyo an nagmamato kan bukid na ini.

==Mga busay==

Igwa nin nagkapirang [[busay]] sa Bukid Isarog na nagseserbeng pinagkukuanan na natural na rekurso bilang inomon na tubig sa mga nakapalibot na komunidad digdi. An pira sa mga pamilyar na busay digdi iyo an Malabsay, Nabundulan, Tumagiti asin Magragobdob.

<gallery>
Ladawan:Tumagiti Falls, Mount Isarog.jpg|Busay nin Tumagiti
Ladawan:Malabsay Falls, Panicuason, Naga City - panoramio.jpg|Busay nin Malabsay
Ladawan:Balang Falls of Mt. Isarog.jpg|Busay nin Balang
Ladawan:Slide Falls.jpg|Slide Falls
</gallery>

==Kataytayan nin mga ladawan==
<gallery>
Ladawan:A view of Mt. Isarog 01.JPG|Bukid Isarog na mahihiling sa Kinalansan na igwang umahan
File:One of the oldest tree in Mount Isarog, Curry, Pili, Camarines Sur, Philippines.jpg|Gurangan na kahoy sa Curry, Pili
Ladawan:View of Mt. Isarog from Naga Airport.jpg|Bukid Isarog na mahihiling sa Aeropuerto kan Naga
Ladawan:Ocampo Deer Farm in Camarines Sur 04.jpg|Deer Farm sa Ocampo, Camarines Sur
Ladawan:Mt. Isarog seen at Bula Cam Sur.JPG|Bukid Isarog na mahihiling sa Bula
Ladawan:Mount Isarog View at Antipolo Baao Camarines Sur.jpg|Bukid Isarog na mahihiling sa Barangay Antipolo, Baao, Camarines Sur
Ladawan:Haloed Mt. Isarog.jpg|Bukid Isarog na mahihiling sa Calabanga
Ladawan:View of Mt. Isarog from Sagñay, Camarines Sur.jpg|Bukid Isarog na mahihiling sa Barangay Nato, Sagñay
</gallery>

== Mga panluwas na takod ==
{{Commons category|Mount Isarog|Bukid Isarog}}
*[http://www.pawb.gov.ph/protected/Isarog/index.htmMt. Isarog Home Page]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.iapad.org/publications/profiles/profile_mt_isarog.pdf Mt. Isarog Natural Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104145427/http://www.iapad.org/publications/profiles/profile_mt_isarog.pdf |date=2014-01-04 }}
*[http://www.phivolcs.dost.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=60&Itemid=11 Websityo nin Philvocs]
*[http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=12955 Shuttle Radar Topography Mission (SRTM) data]. Kinua 28-3-16

== Toltolan ==
{{reflist}}

{{saringsing}}
[[Kategorya:Mga bukid|Isarog]]
An Bukid Isarog mahihiling sa provincia nin Camarines Sur sa isla nin Luzon, Filipinas. Igwa ini nin langkaw na 1,976 metros (6,481 piye), asin 10,112 ektarya na hiwas. Dawa ngani dai naman nagtutuga ini, klasipikado ining potentially active kan Philippine Institute of Volcanology and Seismology na boot sabihon may posibilidad pang magtuga. An mga banwaan yaon sa pamitisan kan bukid iyo an Naga, Pili, Ocampo, Tigaon, Goa, Tinambac, asin Calabanga .

An pagpasiring sa itaas na parte kan Isarog pwedeng agi sa Panicuason kan Syudad nin Naga, Curry sa Pili, Consosep sa Ocampo, Patagtag sa banwaan nin Tigaon asin iba pa.

Mga nakapalibot na banwaan sa Bukid Isarog
Kun mangyari na tumuga an Isarog giraray, ini an hararaning munisipyo na pwedeng aboton kan bulos nin lahar sa rason na yaon sana sinda sa pamitisan kan bukid na ini: an banwaan kan Tigaon, an banwaan kan Pili orog na an Tinangis asin Curry, Mayangayanga, Sta. Cruz, sa banwaan kan Goa an mga barangay kan Simra, Lamon, Turat, Pinaglabanan, Abucayan, Tagongtong, Buyo asin igdi sa Naga, an barangay kan Panicuason asin Carolina.

 Biyodibersidad 
thumb|Sarong malumot na kadlagan sa Bukid Isarog|wala
An bukid na ini makukuanan kan gabos na klaseng hayop asin mga tinanom na tubo sa Luzon. Kaiba na igdi an 143 na iba-ibang klaseng gamgam asin  mga hayop arog kan opon (baboy damo), kabalang, mga kino arog kan bugkon, mga kulapnit, mga amid asin mga usa. Makukua man digdi an labis 1,300 na klaseng kahoy asin mga tinanom arog kan hamurawon, huyo, labnig, mga pako, asin mga lomot. Igdi manonompongan an pinakadakulang burak sa Filipinas, an "Rafflesia". An bukid iyo an kapu'ngalan kan 16 na mga salog asin sobra sa 30ng busay na nataong malinig na tubig sa 15 banwaan asin mga siyudad kan probinsya nin Camarines Sur. Ini dineklara ni Presidente Manuel Quezon na parke nasyonal kan taon 1937.http://naga.gov.ph/see-naga/attractions/ Kinua 28-3-16http://www.philippine-visit.com/mount-isarog.html  Kinua 28-3-16 Kan Hunyo 20, 2002 sa ri'gon kan Proklamasyon Nu. 214, an Bukid Isarog nagin nang protektadong parke nasyonal.http://www.gov.ph/2002/06/20/proclamation-no-214-s-2002/  Kinua 28-3-16

Yaon man digdi nageestar an mga Agta asin mga tabangnon (mga mestisong agta). Nabantog an bukid na ini kan tiempong Hapon ta digdi nagkampo an Camp Isarog Guerillas, mga gerilyang pinamayuhan na Ist. Lt. Teofilo Padua asin Kapt. Faustino Flor. Yaon man sa Panicuason, sa pamitisan kan bukid Isarog, an opisina kan Mt. Isarog Protected Area Office na iyo an nagmamato kan bukid na ini.

Mga busay

Igwa nin nagkapirang busay sa Bukid Isarog na nagseserbeng pinagkukuanan na natural na rekurso bilang inomon na tubig sa mga nakapalibot na komunidad digdi. An pira sa mga pamilyar na busay digdi iyo an Malabsay, Nabundulan, Tumagiti asin Magragobdob.

Kataytayan nin mga ladawan

 Mga panluwas na takod 

Isarog Home Page
Mt. Isarog Natural Park 
Websityo nin Philvocs
Shuttle Radar Topography Mission (SRTM) data. Kinua 28-3-16

 Toltolan 

Isarog