Mga tataramon na Negrito Filipino
An mga tawo nin [[Negrito]] kan Filipinas nagtataram nin manlaen'laen na mga tataramon. Karaniwan ining mas ano sa mga kataraid na tataramon kaysa sa kada saró,<ref name="Lobel2013"/> asin magkasurunod na piglista digdi tanganing mabulong sa  identipikasyon.

==Klasipikasyon==
===Lobel (2013)===
Piglista ni Lobel (2013)<ref name="Lobel2013">Lobel, Jason William. 2013. [http://www.ling.hawaii.edu/graduate/Dissertations/JasonLobelFinal.pdf ''Philippine and North Bornean languages: issues in description, subgrouping, and reconstruction'']. Ph.D. dissertation. Manoa: University of Hawai'i at Manoa.</ref> an mga minasunod na mga etnolinguwistikong grupo nin mga Itom na Pilipino (i.e., Negrito kan Filipinas).

{{colbegin|2}}
;Norteng Luzon
*[[Tataramon na Umiray Dumaget|Umiray Dumaget]]
*[[Tataramon na Remontado Dumaga|Remontado Dumagat]]
*[[Tataramon na Norteng Alta|Alta, Northern]]
*[[Tataramon na Sur na Alta|Alta, Southern]]
*[[Tataramon na Arta|Arta]]
*[[Tataramon na Casiguran Agta|Casiguran Agta]]
*[[Tataramon na Nagtipunan Agta|Nagtipunan Agta]]
*[[Tataramon na Dinapigue Agta|Dinapigue Agta]]
*[[Tataramon na Cagayan Agta|Central Cagayan Agta]]
*[[Tataramon na Pahanan Agta|Pahanan (Agta)]]
*[[Tataramon na Dupaningan Agta|Dupaningan Agta]]
*[[Tataramon na Atta|Atta]] (3-4 na mga tataramon)
{{colend}}

(Listahan ni ''Lobel (2010)<ref>Lobel, Jason William. 2010. Manide: An Undescribed Philippine Language. ''Oceanic Linguistics'', Vol. 49, no. 2.</ref> kan mga minasunod na mga tataramon na Negrito na pigtataram sa subangang gilid-baybayon kan isla nin Luzon Island, piglista halé sa norte pa sur.'')

*[[Tataramon na Dupaningan Agta|Dupaningan Agta]] (Sanga kan norteng Luzon)
*[[Tataramon na Pahanan Agta|Pahanan Agta]]
*[[Tataramon na Casiguran Agta|Casiguran Agta]]
*[[Tataramon na Umiray Dumaget|Umiray Dumaget]]
*[[Tataramon na Remontado|Remontado Dumagat]]
*[[Tataramon na Inagta Alabat|Inagta Alabat]]
*[[Tataramon na Manide|Manide]] (bakô pang klasipikar)
*[[Tataramon na Inagta Partido|Inagta Partido]]
*[[Tataramon na Inagta Rinconada|Inagta Rinconada]]

Sa ano pa man, nag-''argue'' si Robinson & Lobel (2013)<ref>Robinson, Laura C. and Jason William Lobel (2013). "The Northeastern Luzon Subgroup of Philippine Languages." ''Oceanic Linguistics'' 52.1 (2013): 125-168.</ref> na dae kaiba sa sangâ nin norteng Kordilyera an [[Tataramon na Dupaningan Agta|Dupaningan Agta]], [[Tataramon na Pahanan Agta|Pahanan Agta]], [[Tataramon na Casiguran Agta|Casiguran Agta]], [[Tataramon na Nagtipunan Agta|Nagtipunan Agta]], [[Tataramon na Dinapigue Agta|Dinapigue Agta]], asin an [[Tataramon na Paranan|Paranan]], alagad parte ini kan bágong sangâ na pig'aapod ninda na ''Norte-subangang Luzon'', na kun saen pigkokonsiderar na pangenot kaining sangâ iyo an grupo nin Norteng Luzon (Kordilyera).

{{colbegin}}
;Mga Bukid kan Zambales
*[[Tataramon na Maggindi Ayta|Ayta Mag-indi]]
*[[Tataramon na Magganchi Ayta|Ayta Mag-anchi]]
*[[Tataramon na Abelen Ayta|Ayta Abellen]]
*[[Tataramon na Ambala Ayta|Ayta Ambala]]
*[[Tataramon na Magbeken Ayta|Ayta Bataan]] ({{sm|aka}} Ayta Magbukun)

;Sur na Luzon
*[[Tataramon na Inagta Rinconada|Inagta Rinconada]]
*[[Tataramon na Inagta Partido|Inagta Partido]]
*[[Tataramon na Manide|Manide]]
*[[Tataramon na Inagta Alabat|Inagta Alabat]] (asin Inagta Lopez)
{{colend}}

{{colbegin}}
;Sur na Filipinas
*[[Tataramon na Ata (Aeta)|Inata]] (may 2 posibilidad na diyalektos)
*[[Tataramon na Inati|Inati]] (Inete) (2 mga diyalektos?)
*[[Tataramon na Mamanwa|Mamanwa]]
*[[Tataramon na Palawan Batak|Batak]] (5-8 dialects)
*[[Tataramon na Iraya|Iraya]] ([[Mga tawo nin Mangyan|Mangyan]])
*[[Tataramon na Ata Manobo|Ata]]/Tigwa/[[Tataramon na Matigsalug|Matigsalug]] [[Mga tataramon na Manobo|Manobo]]

;Mga puho' (mayó na) na barayti
*[[Tataramon na Bukid Iraya Agta|Bukid Iraya Agta]] ({{sc|aka}} Subangan na Danaw nin Buhi Agta)
*[[Tataramon na Inagta Alabat|Inagta Alabat]]
*[[Tataramon na Dicamay Agta|Dicamay Agta]]: pigtataram sa lugar nin salóg Dicamay sa sulnupang gilid kan kabukidan na Sierra Madre haraní sa [[Jones, Isabela]]; nabaritaan na pig'ekstermina kan mga Ilokano paraistar minsan sa tahaw kan 1957 asin 1974 (Headland 2003:7)
*[[Tataramon na Villa Viciosa Agta|Villa Viciosa Agta]]
{{colend}}


===Reid (1994)===
Piglista ni Reid (1994) an mga minasunod na mga tataramon na Negritó.<ref name="Reid1994">Reid, Lawrence A. 1994. "Possible Non-Austronesian Lexical Elements in Philippine Negrito Languages." In ''Oceanic Linguistics'', Vol. 33, No. 1 (Jun. 1994), pp. 37-72.</ref>
*Norteng Agta
**[[Tataramon na Norteng Cagayan Agta|Norteng Cagayan]]
**[[Tataramon na Sentral Cagayan Agta|Central Cagayan]]
**[[Tataramon na Subangang Cagayan Agta|Subangang Cagayan]]
**[[Tataramon na Sur na Cagayan Agta|Sur na Cagayan]]
**[[Tataramon na Sur na Isabela Agta|Sur na Isabela]]
**[[Tataramon na Aurora Agta|Aurora]]
*[[Tataramon na Arta|Arta]] - may 12ng natárádang parataram sa [[Aglipay, Quirino|Aglipay]], [[Quirino]], kan 1990
*Alta
**[[Tataramon na Norteng Alta|Norteng Alta]] -pigtataram sa provincia nin [[Aurora]]
**[[Tataramon na Sur Alta|Sur na Alta]] (Kabuluen) - pigtataram sa mga provincia nin [[Nueva Ecija]] asin [[Bulacan]]
*[[Tataramon na Sentral Agta|Sentral Agta]] - pigtataram sa subangan na Luzon; kaiba an Umiray
*Sur Agta
**[[Camarines Norte Agta|Camarines Norte]]
**[[Camarines Sur Agta|Camarines Sur]]
*[[Tataramon na Sinauna|Sinauna]]
*Ayta - igwang 6 na magkakaibang mga tataramon na pigtataram sa mga bukid nin Zambales Mountains segun ki Wimbel (1986):<ref name="Wimbish">Wimbish, John. 1986. The languages of the Zambales mountains: a Philippine lexicostatistic study. In ''Work Papers of the Summer Institute of Linguistics'', University of North Dakota Session, vol. 30:133-142.</ref>
**[[Tataramon na Abelen Ayta|Abelen]]
**[[Tataramon na Aberlen Ayta|Aberlen]]
**[[Tataramon na Magganchi Ayta|Magganchi]]
**[[Tataramon na Maggindi Ayta|Maggindi]]
**[[Tataramon na Ambala Ayta|Ambala]]
**[[Tataramon na Magbeken Ayta|Magbeken Ayta]]

;Iba pang mga tataramon na Negrito kan Filipinas:
*[[Tataramon na Ata Manobo|Ata Manobo]] - pigtataram sa Mansalinao, [[Syudad nin Davao|Davao]]
*[[Tataramon na Palawan Batak|Batak]] - pigtataram sa [[Palawan]]
*[[Tataramon na Inati|Inati]]
*[[Tataramon na Mamanwa|Mamanwa]] - pigtataram sa [[Agusan|Agusan]]

Pigdagdag kan ''[[Ethnologue]]'' an puho' asin dae maklasipikar na [[Tataramon na Katabaga|Katabaga]] kan sur na Luzon.

==Unique na Bokabularyo==
Piglista ni Lobel (2010)<ref>Lobel, Jason William. 2010. Manide: An Undescribed Philippine Language. ''Oceanic Linguistics'', Vol. 49, no. 2.</ref> an mga minasunod na percentage kan unique vocabulary items sa 1,000 na mga pogkumparar na taramon sa mga tataramon na Negrito, na kun saen si Reid (1994)<ref>Reid, Lawrence A. 1994. "Possible Non-Austronesian Lexical Elements in Philippine Negrito Languages." Oceanic Linguistics 33: 37-72.</ref> pigsuggest an mga leksikal na remnant gikan sa pre-Austronesyo [[substratum|substrata]] na kun saen igwa kaini an mga tataramon na Negrito. An [[Tataramon na Manide|Manide]] asin [[Tataramon na Umiray Dumaget|Umiray Dumaget]] an may pinaka dakol na aytem nin unique bukabularyo.
*[[Tataramon na Manide|Manide]]: 28.5%
*[[Tataramon na Umiray Dumaget|Umiray Dumaget]]: 23%
*[[Tataramon na Inati|Inate]]: 9%
*[[Tataramon na Mamanwa|Mamanwa]]: 7%
*[[Tataramon na Palawan Batak|Batak]]: 1%
*[[Tataramon na Inagta Rinconada|Inagta Rinconada]]; [[Tataramon na Inagta Partido|Inagta Partido]]: 2%

An iba pang mga tataramon kan sur-subanga na Asya na igwang halangkaw na proporsyon nin unique na bukabularyo kan posibleng isolate na pinaghalean kaiba an [[Tataramon na Enggano]] kan Indonesya asin an [[Tataramon na Kenaboi]] kan Malaysia.

==Mga Toltolan==
{{Reflist}}
*Fay Wouk and Malcolm Ross (ed.), ''The history and typology of western Austronesian voice systems.'' Australian National University, 2002.
*K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, ''The Austronesian languages of Asia and Madagascar.'' Routledge, 2005.
*[http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/research.php ''Austronesian Basic Vocabulary Database,''] 2008.
*Reid, Lawrence A. (2013) "[http://digitalcommons.wayne.edu/humbiol/vol85/iss1/15 Who Are the Philippine Negritos? Evidence from Language]." ''Human Biology'': Vol. 85: Iss. 1, Article 15.

==Mga panluwas na Takod==
*[[wikt:en:Appendix:Austronesian Swadesh lists|Komparatibong listahan nin tataramon kan Filipinas asin iba pang mga tataramon na Austronesyo]]
*[[wikt:en:Appendix:Cognate sets for Austronesian languages|Mga set nin kognado para sa mga tataramon na Austronesyo]]

{{Mga tataramon kan Filipinas}}
{{ph-negrito-lang}}

[[Kategorya:Mga tataramon na Aeta]]
[[Kategorya:Mga tataramon kan Filipinas|*]]
[[Kategorya:Mga tataramon na Filipino| 01]]
An mga tawo nin Negrito kan Filipinas nagtataram nin manlaen'laen na mga tataramon. Karaniwan ining mas ano sa mga kataraid na tataramon kaysa sa kada saró, asin magkasurunod na piglista digdi tanganing mabulong sa  identipikasyon.

Klasipikasyon
Lobel (2013)
Piglista ni Lobel (2013)Lobel, Jason William. 2013. Philippine and North Bornean languages: issues in description, subgrouping, and reconstruction. Ph.D. dissertation. Manoa: University of Hawai'i at Manoa. an mga minasunod na mga etnolinguwistikong grupo nin mga Itom na Pilipino (i.e., Negrito kan Filipinas).

Norteng Luzon
Umiray Dumaget
Remontado Dumagat
Alta, Northern
Alta, Southern
Arta
Casiguran Agta
Nagtipunan Agta
Dinapigue Agta
Central Cagayan Agta
Pahanan (Agta)
Dupaningan Agta
Atta (3-4 na mga tataramon)

(Listahan ni Lobel (2010)Lobel, Jason William. 2010. Manide: An Undescribed Philippine Language. Oceanic Linguistics, Vol. 49, no. 2. kan mga minasunod na mga tataramon na Negrito na pigtataram sa subangang gilid-baybayon kan isla nin Luzon Island, piglista halé sa norte pa sur.)

Dupaningan Agta (Sanga kan norteng Luzon)
Pahanan Agta
Casiguran Agta
Umiray Dumaget
Remontado Dumagat
Inagta Alabat
Manide (bakô pang klasipikar)
Inagta Partido
Inagta Rinconada

Sa ano pa man, nag-argue si Robinson & Lobel (2013)Robinson, Laura C. and Jason William Lobel (2013). "The Northeastern Luzon Subgroup of Philippine Languages." Oceanic Linguistics 52.1 (2013): 125-168. na dae kaiba sa sangâ nin norteng Kordilyera an Dupaningan Agta, Pahanan Agta, Casiguran Agta, Nagtipunan Agta, Dinapigue Agta, asin an Paranan, alagad parte ini kan bágong sangâ na pig'aapod ninda na Norte-subangang Luzon, na kun saen pigkokonsiderar na pangenot kaining sangâ iyo an grupo nin Norteng Luzon (Kordilyera).

Mga Bukid kan Zambales
Ayta Mag-indi
Ayta Mag-anchi
Ayta Abellen
Ayta Ambala
Ayta Bataan ( Ayta Magbukun)

Sur na Luzon
Inagta Rinconada
Inagta Partido
Manide
Inagta Alabat (asin Inagta Lopez)

Sur na Filipinas
Inata (may 2 posibilidad na diyalektos)
Inati (Inete) (2 mga diyalektos?)
Mamanwa
Batak (5-8 dialects)
Iraya (Mangyan)
Ata/Tigwa/Matigsalug Manobo

Mga puho' (mayó na) na barayti
Bukid Iraya Agta ( Subangan na Danaw nin Buhi Agta)
Inagta Alabat
Dicamay Agta: pigtataram sa lugar nin salóg Dicamay sa sulnupang gilid kan kabukidan na Sierra Madre haraní sa Jones, Isabela; nabaritaan na pig'ekstermina kan mga Ilokano paraistar minsan sa tahaw kan 1957 asin 1974 (Headland 2003:7)
Villa Viciosa Agta

Reid (1994)
Piglista ni Reid (1994) an mga minasunod na mga tataramon na Negritó.Reid, Lawrence A. 1994. "Possible Non-Austronesian Lexical Elements in Philippine Negrito Languages." In Oceanic Linguistics, Vol. 33, No. 1 (Jun. 1994), pp. 37-72.
Norteng Agta
Norteng Cagayan
Central Cagayan
Subangang Cagayan
Sur na Cagayan
Sur na Isabela
Aurora
Arta - may 12ng natárádang parataram sa Aglipay, Quirino, kan 1990
Alta
Norteng Alta -pigtataram sa provincia nin Aurora
Sur na Alta (Kabuluen) - pigtataram sa mga provincia nin Nueva Ecija asin Bulacan
Sentral Agta - pigtataram sa subangan na Luzon; kaiba an Umiray
Sur Agta
Camarines Norte
Camarines Sur
Sinauna
Ayta - igwang 6 na magkakaibang mga tataramon na pigtataram sa mga bukid nin Zambales Mountains segun ki Wimbel (1986):Wimbish, John. 1986. The languages of the Zambales mountains: a Philippine lexicostatistic study. In Work Papers of the Summer Institute of Linguistics, University of North Dakota Session, vol. 30:133-142.
Abelen
Aberlen
Magganchi
Maggindi
Ambala
Magbeken Ayta

Iba pang mga tataramon na Negrito kan Filipinas
Ata Manobo - pigtataram sa Mansalinao, Davao
Batak - pigtataram sa Palawan
Inati
Mamanwa - pigtataram sa Agusan

Pigdagdag kan Ethnologue an puho' asin dae maklasipikar na Katabaga kan sur na Luzon.

Unique na Bokabularyo
Piglista ni Lobel (2010)Lobel, Jason William. 2010. Manide: An Undescribed Philippine Language. Oceanic Linguistics, Vol. 49, no. 2. an mga minasunod na percentage kan unique vocabulary items sa 1,000 na mga pogkumparar na taramon sa mga tataramon na Negrito, na kun saen si Reid (1994)Reid, Lawrence A. 1994. "Possible Non-Austronesian Lexical Elements in Philippine Negrito Languages." Oceanic Linguistics 33: 37-72. pigsuggest an mga leksikal na remnant gikan sa pre-Austronesyo substrata na kun saen igwa kaini an mga tataramon na Negrito. An Manide asin Umiray Dumaget an may pinaka dakol na aytem nin unique bukabularyo.
Manide: 28.5%
Umiray Dumaget: 23%
Inate: 9%
Mamanwa: 7%
Batak: 1%
Inagta Rinconada; Inagta Partido: 2%

An iba pang mga tataramon kan sur-subanga na Asya na igwang halangkaw na proporsyon nin unique na bukabularyo kan posibleng isolate na pinaghalean kaiba an Tataramon na Enggano kan Indonesya asin an Tataramon na Kenaboi kan Malaysia.

Mga Toltolan

Fay Wouk and Malcolm Ross (ed.), The history and typology of western Austronesian voice systems. Australian National University, 2002.
K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, The Austronesian languages of Asia and Madagascar. Routledge, 2005.
Austronesian Basic Vocabulary Database, 2008.
Reid, Lawrence A. (2013) "Who Are the Philippine Negritos? Evidence from Language." Human Biology: Vol. 85: Iss. 1, Article 15.

Mga panluwas na Takod
Komparatibong listahan nin tataramon kan Filipinas asin iba pang mga tataramon na Austronesyo
Mga set nin kognado para sa mga tataramon na Austronesyo

Kategorya:Mga tataramon na Aeta
*
 01