Ligtas na pagkitoan
[[Ladawan:Condom_unrolled_durex.jpg|thumb|Panlalaki (o "panluwas") [[kondom]] pwedeng gamiton tanganing tahuban an [[buto nin tawo|putoy]] para sa ligtas na pagkitoan durante kan [[pagkitoan|vaginal]] o [[pagdurog na panlubot|anal]] na pagsalpak o [[fellatio]].]]
[[Ladawan:Latex_Dental_Dam_far_(cropped).jpg|thumb|[[Dental dam|Dental dams]] pwedeng gamiton tanganing tahuban an [[bulba]] o [[Human anus|anus]] kapag nagsasagibo nin [[cunnilingus]] o [[anilingus]], respectively, para sa ligtas na pagkitoan.]]
[[Ladawan:Female_condom.jpg|thumb|[[Pambabaying kondom]] ("panlaog" na condoms) pwedeng gamiton kan tagaresibing partners para sa ligtas na pagkitoan.]]
An '''ligtas na pagkitoan''' iyo an sarong [[sekswal na aktibidad nin tawo|sekswal na aktibidad]] gamit sa paagi kan contraceptive devices (siring kan [[kondom]]) tanganing mainaan an peligro kan pagkakaigwa nin [[Sexually transmitted infection|sexually transmitted infections]] (STIs), urog na an [[HIV/AIDS|HIV]].<ref>[http://www.askoxford.com/concise_oed/safesex?view=uk Compact Oxford English Dictionary]{{dead link|date=September 2022|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}, Oxford University Press, 2009, Accessed 23 September 2009</ref> An "ligtas na pagkitoan" kun minsan pigpapanongdan man na '''mas ligtas na pagkitoan''' o '''protektadong pagkitoan''' tanganing iindikar na an ibang praktis kan ligtas na pagkitoan dai naiiliminar an peligro kan STI. Kun minsan iyan piggagamit na kolokyal tanganing iladawan an paaging na igwa nin katuyohan na [[Birth control|maibitaran an pagbados]] na posible o bakong posible na mapababa an peligro k STI.

An konsepto kan "ligtas na pagkitoan" nagbutwa kaidtong dekada 1980 bilang sarong kasimbagan sa pankinàban na [[AIDS epidemic]], asin posibleng urog nang espesipiko sa [[AIDS crisis]] sa [[Estados Unidos]]. An pagbusol kan ligtas na pagkitoan sa ngunyan iyo an saro sa pangenot na katuyuhan kan [[edukasyon sekswal]] asin an pag-ibitar sa STI, urog na an pag-ina sa bàgong impeksyon kan HIV. An ligtas na pagkitoan pighihiling bilang sarong estratehiya na [[harm reduction]] na igwa nin katuyohan na inaan an peligro kan pagkaolakit sa STI.<ref name="Who">{{cite web|title=Global strategy for the prevention and control of sexually transmitted infections: 2006–2015. Breaking the chain of transmission|publisher=[[World Health Organization]]|year=2007|access-date=26 November 2011|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|archive-date=23 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140323122753/http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|dead-url=yes}}</ref><ref name="Mercer">{{cite journal|vauthors=Chin HB, Sipe TA, Elder R, Mercer SL, Chattopadhyay SK, Jacob V, Wethington HR, Kirby D, Elliston DB, Griffith M, Chuke SO, Briss SC, Ericksen I, Galbraith JS, Herbst JH, Johnson RL, Kraft JM, Noar SM, Romero LM, Santelli J|display-authors=6|title=The effectiveness of group-based comprehensive risk-reduction and abstinence education interventions to prevent or reduce the risk of adolescent pregnancy, human immunodeficiency virus, and sexually transmitted infections: two systematic reviews for the Guide to Community Preventive Services|journal=American Journal of Preventive Medicine|volume=42|issue=3|pages=272–94|date=March 2012|pmid=22341164|doi=10.1016/j.amepre.2011.11.006|url=http://www.ajpmonline.org/article/S0749-3797(11)00906-8/abstract|collaboration=Community Preventive Services Task Force}}</ref>

Minsan ngani an ibang ligtas na pagkitoan (siring kan [[kondom]]) pwede man na gamiton bilang [[birth control]] (''contraception''), an kadaklan kan porma kan contraception dai nagpoprotehir kontra sa STIs. Siring man, an ibang mga praktis kan ligtas na pagkitoan safe, siring kan pagpili nin partner asin low-risk sex behavior, posibleng bagong epektibong porma nin contraception.

==Toltolan==
{{reflist}}
{{stub}}
thumb|Dental dams pwedeng gamiton tanganing tahuban an bulba o anus kapag nagsasagibo nin cunnilingus o anilingus, respectively, para sa ligtas na pagkitoan.
thumb|Pambabaying kondom ("panlaog" na condoms) pwedeng gamiton kan tagaresibing partners para sa ligtas na pagkitoan.
An ligtas na pagkitoan iyo an sarong sekswal na aktibidad gamit sa paagi kan contraceptive devices (siring kan kondom) tanganing mainaan an peligro kan pagkakaigwa nin sexually transmitted infections (STIs), urog na an HIV.Compact Oxford English Dictionary, Oxford University Press, 2009, Accessed 23 September 2009 An "ligtas na pagkitoan" kun minsan pigpapanongdan man na mas ligtas na pagkitoan o protektadong pagkitoan tanganing iindikar na an ibang praktis kan ligtas na pagkitoan dai naiiliminar an peligro kan STI. Kun minsan iyan piggagamit na kolokyal tanganing iladawan an paaging na igwa nin katuyohan na maibitaran an pagbados na posible o bakong posible na mapababa an peligro k STI.

An konsepto kan "ligtas na pagkitoan" nagbutwa kaidtong dekada 1980 bilang sarong kasimbagan sa pankinàban na AIDS epidemic, asin posibleng urog nang espesipiko sa AIDS crisis sa Estados Unidos. An pagbusol kan ligtas na pagkitoan sa ngunyan iyo an saro sa pangenot na katuyuhan kan edukasyon sekswal asin an pag-ibitar sa STI, urog na an pag-ina sa bàgong impeksyon kan HIV. An ligtas na pagkitoan pighihiling bilang sarong estratehiya na harm reduction na igwa nin katuyohan na inaan an peligro kan pagkaolakit sa STI.

Minsan ngani an ibang ligtas na pagkitoan (siring kan kondom) pwede man na gamiton bilang birth control (contraception), an kadaklan kan porma kan contraception dai nagpoprotehir kontra sa STIs. Siring man, an ibang mga praktis kan ligtas na pagkitoan safe, siring kan pagpili nin partner asin low-risk sex behavior, posibleng bagong epektibong porma nin contraception.

Toltolan