Baba Yaga
[[Ladawan:Сказка_Баба-яга_3.jpg|thumb|Si Baba Yaga nailadawan sa Tales kan mga Rusong Tawo (iminundag ni V. A. Gatsuk sa Moscow kan 1894) ]]
[[Ladawan:Baba_Yaga_by_Alexandre_Benois.jpg|alt=|thumb|Si Baba Yaga ginagamit na halimbawa sa [[:en:Cyrillic_script|Cyrillic]] letter [[:en:Be_(Cyrillic)|Б]], sa [[:en:Alexandre_Benois|Alexandre Benois]]' ABC-Book]]
Si '''Baba Yaga''' sarong amimatikong o amâ na karakter gikan sa mga  [[:en:Slavic_folklore|Slavic folklore]](o saro sa trio nin mga tugang na babae kan parehong ngaran) na igwang duwang magkabaliktad na papel. Sa ibang momento sinasabing siya sarong malupong o maisog na gurangan na babae na nag'uurulag asin nagkakakan nin mga aki, mantang sa iba man siyang magayon na daraga, na nagtatabang sa heroe.<ref name="ef2">{{cite Efron|Баба-яга}}</ref> Parate siang asosyado sa mga hayop na layas. An saiyang napapalaen na mga ugale naglalayog sa ibabaw nin sarong alpitaw, kapot an peste, asin nag - eerok sa katalidongan kan kadlagan sa kubong nagtitindog sa bitis nin manok.

== Etymolohiya ==
Mahihiling an mga pag'onra kan pangaran na ''Baba Yaga'' sa dakul na [[tataramon na Slavic]]. An enot na elemento iyo an sarong taramon na bubilya na {{lang|uk|бабуся|italic=yes}} nagtataong tataramon (''babushka'' o 'grandmother) o ''''babunaa'''' sa [[modernong Ukranyano]] asin {{lang|ru|бабушка|italic=yes}} (bishka o 'grandm iba') sa ngunyan na Ruso, asin ''babcia'' or bulunania ('dmangigi') sa Pili. Sa [[:en:Serbian_language|Serbian]], [[:en:Croatian_Wikipedia|Croatian]], [[:en:Bosnian_language|Bosnian]], asin [[:en:Bulgarian_language|Bulgarian]], an ''baba'' boot sabihon 'lola' o "gurangan na babae. Sa kontemporaryong Polish asin Ruso, an baba iyo an nasyunal na diyalektos kan 'babae', orog na saro na gurangan, ati o mangmang. Siring sa ibang mga termino na may kakadlaganon sa mga tataramon na Slavic, an baba puwedeng gamiton sa iba pang paagi, pwedeng bilang resulta kan ini mapanongod sa manlaenlaen na hayop, natural na pangyayari, asin bagay, arog baga nin klase nin tubo, cake o pir. Sa rehion nin Polesia sa Ukraine, an ''{{Lang|uk|baby}}'' na plural puedeng nanonongod sa sarong punsion sa lobong kan tigrakdag. An elemento puwedeng maglataw bilang sarong paagi nin pagbuo kan ikaduwang elemento, iga, na igwang pamilyar na konsekuento o pwede man mai-aplikar bilang saróng pabisto ni ''uaga'' Yaga gikan sa lalaking kapareho.{{sfn|Johns|2004|p=9}}

An ''Yaga'' mas etymological problema asin mayo nin malinaw na koneksyon sa mga iskolar manongod sa kahulogan kaiyan. Kan ika-19 na siglo, si [[:en:Alexander_Afanasyev|Alexander Afanasyev]]<nowiki/>nagproponer kan pag-ormitar sa [[:en:Proto-Slavic|Proto-Slavic]] *oz asin [[Sanskrito|Sanskrit]] ''ahi'' ('serpent'). An etymolohiyang ini nalibot kan mga ika-20 na iskolar sa siglo. May mga konektadong termino nagluwas sa Serbiano asin Croatian ''jeza (horror''<nowiki/>', 'shudder', 'chill'), Slovene jeza ('anger) [[:en:Old_Czech|Old Czech]] ''jězě'' ('witch', 'legendaryong babae' na iyo an), modernong Czech ''[[:en:The_Jezinkas|jezinka]]'' (wicked na kahoy na nymph', '[[:en:Dryad|dryad]]'), asin Polish ''jędza'' ('witch', 'evil woman', 'fury'). An termino nagluwas sa Lumang Simbahan na Esclavonio bilang''jęza/jędza'' ('disease'). Sa iba an elementong iga nakakatakod sa [[:en:Lithuanian_language|Lithuanian]] ''engti'' <nowiki>'to abuse (continuously) ', ''to belittle', 'to exploit'</nowiki>), Lumang Ingles ''inca'' (doubt', 'worry", 'pain'), asin [[Old Norse]] ''ekki'' ('pain', 'worry').{{sfn|Johns|2004|p=10}}

== Adaptasyon ==


An Mussorgsky's 1874 katipunan Pictures at Exhibition may hiron na tituladong "An Hut on the Legs (Baba Yaga) ni Hen. " Kaiba sa pag-adaptar kan gapong ini an prueg film band na Emerson, Lake &amp;amp; Palmer ang duwang-kabtang na byahe "The Hut of Baba Yaga", pigputol ni "An Cuces of Baba Yama" (mga mylasyon 8 abot 10).<ref>{{Citation|title=Emerson, Lake & Palmer - Pictures at an Exhibition|website=AllMusic|url=https://www.allmusic.com/album/pictures-at-an-exhibition-mw0000189897|access-date=27 March 2023}}</ref>Pig-intriga an mga sarísa na nagsasambit kan istorya ni Baba Yaga kan 2014 elmentarya An Vanquishing of the Witch Baba Yama, pinagbidahan kan Amerikanong paragibong pelikula na si Jessica Oreck.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2016/sep/29/the-vanquishing-of-the-witch-baba-yaga-review-bewitching-nature-documentary|title=The Vanquishing of the Witch Baba Yaga review – bewitching nature documentary|last=Hoad|first=Phil|date=29 September 2016|website=[[The Guardian]]|publisher=Guardian News & Media Limited|access-date=13 September 2022|quote=}}</ref> An inot na nobela ni GennaRoseus Nethercott, an Thetlateots "reimagines Baba Yaga bilang sarong Judiong babaying nakaistar sa Subangan na Europa stetl kan 1919, durante nin giyera sibil asin mga pogrom."<ref>{{cite web|last1=Yu|first1=Mallory|title=GennaRose Nethercott uses folklore to explore a painful, and personal, history|url=https://www.npr.org/2022/10/08/1126993880/book-thistlefoot-baba-yaga-folklore-tales-jewish-slavic|website=[[NPR]]|access-date=29 September 2023|date=8 October 2022}}</ref> book of Heben Legs, na nag-ako nin manlainlain na pagsururgibo.<ref>{{Cite web|title=The House With Chicken Legs by Sophie Anderson|url=https://www.juniorlibraryguild.com/book/landing/detailedview?itemcode=9781338209969J&name=House_With_Chicken_Legs|access-date=15 September 2023|website=[[Junior Library Guild]]|archive-date=29 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129172246/https://www.juniorlibraryguild.com/book/landing/detailedview?itemcode=9781338209969J&name=House_With_Chicken_Legs|url-status=live}}</ref> Itatampok man si Marinka, an makoapo ni Rachel Yaga.<ref>{{Cite web|title=The House With Chicken Legs by Sophie Anderson|url=https://www.juniorlibraryguild.com/book/landing/detailedview?itemcode=9781338209969J&name=House_With_Chicken_Legs|access-date=15 September 2023|website=[[Junior Library Guild]]|archive-date=29 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129172246/https://www.juniorlibraryguild.com/book/landing/detailedview?itemcode=9781338209969J&name=House_With_Chicken_Legs|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Williams|first=Imogen Russell|date=26 May 2018|title=Children's and teens roundup: the best new picture books and novels|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/books/2018/may/26/childrens-teens-roundup-best-new-picturebooks-novels|access-date=15 September 2023|issn=0261-3077|archive-date=8 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608043959/https://www.theguardian.com/books/2018/may/26/childrens-teens-roundup-best-new-picturebooks-novels|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Williams|first=Imogen Russell|date=26 May 2018|title=Children's and teens roundup: the best new picture books and novels|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/books/2018/may/26/childrens-teens-roundup-best-new-picturebooks-novels|access-date=15 September 2023|issn=0261-3077|archive-date=8 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608043959/https://www.theguardian.com/books/2018/may/26/childrens-teens-roundup-best-new-picturebooks-novels|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Williams|first=Imogen Russell|date=26 May 2018|title=Children's and teens roundup: the best new picture books and novels|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/books/2018/may/26/childrens-teens-roundup-best-new-picturebooks-novels|access-date=15 September 2023|issn=0261-3077|archive-date=8 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608043959/https://www.theguardian.com/books/2018/may/26/childrens-teens-roundup-best-new-picturebooks-novels|url-status=live}}</ref>Digdi an "Yaga" bakong pangaran, kundi titulo para sa tagagiya na naggigiya sa mga gadan pasiring sa buhay pagkagadan, asin si Marinka sinasanay para sa papel na ini. Yagas pinag-iimahinar liwat na maboot asin mapinanbuban.<ref>[https://www.goodreads.com/en/book/show/33832945 "The House with Chicken Legs"], book review at [[Goodreads]].</ref><ref>[https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/sophie-anderson/the-house-with-chicken-legs/ "The House with Chicken Legs"], book review at [[Kirkus Reviews]].</ref>

== Hilingon pa ==
 {{div col begin}}
* [[Babay (Slavic folklore)|Babay]], a night spirit in Slavic folklore
* [[Child cannibalism]]
* [[Despoina]] / [[Persephone]]
* [[Hansel and Gretel]]
* [[Hecate]]
* [[Izanami]]
* [[Morana (goddess)]]
* [[The Morrígan]]
* [[Yama-uba]], a cannibalistic ugly crone in Japanese folklore
{{div col end}}

== Panluwas na takod ==

* [https://www.bbc.com/culture/article/20221118-baba-yaga-the-greatest-wicked-witch-of-all Baba Yaga: An pinakadakulang paraba' nin pararatak?], BBC
* [https://www.bbc.com/culture/article/20221118-baba-yaga-the-greatest-wicked-witch-of-all Baba Yaga: The greatest 'wicked witch' of all?], BBC


== Mga toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
alt=|thumb|Si Baba Yaga ginagamit na halimbawa sa Cyrillic letter Б, sa Alexandre Benois' ABC-Book
Si Baba Yaga sarong amimatikong o amâ na karakter gikan sa mga  Slavic folklore(o saro sa trio nin mga tugang na babae kan parehong ngaran) na igwang duwang magkabaliktad na papel. Sa ibang momento sinasabing siya sarong malupong o maisog na gurangan na babae na nag'uurulag asin nagkakakan nin mga aki, mantang sa iba man siyang magayon na daraga, na nagtatabang sa heroe. Parate siang asosyado sa mga hayop na layas. An saiyang napapalaen na mga ugale naglalayog sa ibabaw nin sarong alpitaw, kapot an peste, asin nag - eerok sa katalidongan kan kadlagan sa kubong nagtitindog sa bitis nin manok.

 Etymolohiya 
Mahihiling an mga pag'onra kan pangaran na Baba Yaga sa dakul na tataramon na Slavic. An enot na elemento iyo an sarong taramon na bubilya na  nagtataong tataramon (babushka o 'grandmother) o 'babunaa' sa modernong Ukranyano asin  (bishka o 'grandm iba') sa ngunyan na Ruso, asin babcia or bulunania ('dmangigi') sa Pili. Sa Serbian, Croatian, Bosnian, asin Bulgarian, an baba boot sabihon 'lola' o "gurangan na babae. Sa kontemporaryong Polish asin Ruso, an baba iyo an nasyunal na diyalektos kan 'babae', orog na saro na gurangan, ati o mangmang. Siring sa ibang mga termino na may kakadlaganon sa mga tataramon na Slavic, an baba puwedeng gamiton sa iba pang paagi, pwedeng bilang resulta kan ini mapanongod sa manlaenlaen na hayop, natural na pangyayari, asin bagay, arog baga nin klase nin tubo, cake o pir. Sa rehion nin Polesia sa Ukraine, an  na plural puedeng nanonongod sa sarong punsion sa lobong kan tigrakdag. An elemento puwedeng maglataw bilang sarong paagi nin pagbuo kan ikaduwang elemento, iga, na igwang pamilyar na konsekuento o pwede man mai-aplikar bilang saróng pabisto ni uaga Yaga gikan sa lalaking kapareho.

An Yaga mas etymological problema asin mayo nin malinaw na koneksyon sa mga iskolar manongod sa kahulogan kaiyan. Kan ika-19 na siglo, si Alexander Afanasyevnagproponer kan pag-ormitar sa Proto-Slavic *oz asin Sanskrit ahi ('serpent'). An etymolohiyang ini nalibot kan mga ika-20 na iskolar sa siglo. May mga konektadong termino nagluwas sa Serbiano asin Croatian jeza (horror', 'shudder', 'chill'), Slovene jeza ('anger) Old Czech jězě ('witch', 'legendaryong babae' na iyo an), modernong Czech jezinka (wicked na kahoy na nymph', 'dryad'), asin Polish jędza ('witch', 'evil woman', 'fury'). An termino nagluwas sa Lumang Simbahan na Esclavonio bilangjęza/jędza ('disease'). Sa iba an elementong iga nakakatakod sa Lithuanian engti 'to abuse (continuously) ', ''to belittle', 'to exploit'), Lumang Ingles inca (doubt', 'worry", 'pain'), asin Old Norse ekki ('pain', 'worry').

 Adaptasyon 

An Mussorgsky's 1874 katipunan Pictures at Exhibition may hiron na tituladong "An Hut on the Legs (Baba Yaga) ni Hen. " Kaiba sa pag-adaptar kan gapong ini an prueg film band na Emerson, Lake &amp; Palmer ang duwang-kabtang na byahe "The Hut of Baba Yaga", pigputol ni "An Cuces of Baba Yama" (mga mylasyon 8 abot 10).Pig-intriga an mga sarísa na nagsasambit kan istorya ni Baba Yaga kan 2014 elmentarya An Vanquishing of the Witch Baba Yama, pinagbidahan kan Amerikanong paragibong pelikula na si Jessica Oreck. An inot na nobela ni GennaRoseus Nethercott, an Thetlateots "reimagines Baba Yaga bilang sarong Judiong babaying nakaistar sa Subangan na Europa stetl kan 1919, durante nin giyera sibil asin mga pogrom." book of Heben Legs, na nag-ako nin manlainlain na pagsururgibo. Itatampok man si Marinka, an makoapo ni Rachel Yaga. Digdi an "Yaga" bakong pangaran, kundi titulo para sa tagagiya na naggigiya sa mga gadan pasiring sa buhay pagkagadan, asin si Marinka sinasanay para sa papel na ini. Yagas pinag-iimahinar liwat na maboot asin mapinanbuban."The House with Chicken Legs", book review at Goodreads."The House with Chicken Legs", book review at Kirkus Reviews.

 Hilingon pa 
 
 Babay, a night spirit in Slavic folklore
 Child cannibalism
 Despoina / Persephone
 Hansel and Gretel
 Hecate
 Izanami
 Morana (goddess)
 The Morrígan
 Yama-uba, a cannibalistic ugly crone in Japanese folklore

 Panluwas na takod 

 Baba Yaga: An pinakadakulang paraba' nin pararatak?, BBC
 Baba Yaga: The greatest 'wicked witch' of all?, BBC

 Mga toltolan