Enerhiyang nukleyar
[[Ladawan:Nuclear.power.plant.Dukovany.jpg|thumb|292x292px|Sarong plantang nukleyar kun sain matatanaw an pirang cooling towers kaini]]
An '''enerhiyang nukleyar''' ([[Ingles]]: ''nuclear energy'') iyo gikan sa pagsuway o pagbanga kan mga atomo (arug kan [[uranyo]]) sa sarong proseso na inaapod na "''nuclear fission''". Sa sarong planta nin kuryente, an proseso nin fission iyo ginagamit tangarig makagibo nin init. An init na ini iyo an gagamiton para makagibo nin mainit na ''steam'' para sa pagpapabirik kan turbina pasiring sa kuryente.<ref>"[https://www.nei.org/fundamentals/what-is-nuclear-energy What is Nuclear Energy?]". ''www.nei.org''. Pighugot kan 2020-08-13.</ref>

== Paggamit ==
[[Ladawan:Nuclear power percentage.svg|wala|thumb|281x281px|Mapa kan porsyento nin paggamit kan enerhiyang nukleyar sa kada nasyun sa bilog na kinaban (Taong 2009)]]
An enerhiyang nukleyar presenteng nagtatao nin harus kinse (15) porsyento nin kuryente sa bilog na kinaban. Sa ngunyan, igwang 439 na nukleyar reactor na nag-aandar sa 31 na nasyun.

== Mga Isyu ==

=== Mga Karahayan ===
Manungod sa mga pag-aadal, an presyo kada kilowatthour sa enerhiyang nukleyar mas barato kaysa sa mga nakatoodang coal o diesel na mga ''power plant''. An nukleyar na enerhiya iyo an pinakamagayon sa mga alternatibong ginikanan nin enerhiya kun igwang tamang pagplano asin an pagdalagan nin marhay asin ligtas.

Pigsasabing malinig na enerhiya an nukleyar uli sa mga rasong:<ref>"[https://www.energy.gov/ne/articles/3-reasons-why-nuclear-clean-and-sustainable 3 Reasons Why Nuclear is Clean and Sustainable]". ''www.energy.gov''. Pighugot kan 2020-08-13.</ref>

# Pigpoprotektahan kan enerhiyang nukleyar an kalidad kan ere uli ta mayo ining pigbubugang maraot na kemikal digdi. Nagtatanggal man daa ini nin ribong maraot na pollutant sa ere kada taon na kontributor sa asidikong uran, smog, kanser sa baga, asin ibang helang sa puso.
# Hababa an carbon footprint kan enerhiyang nukleyar kumpara sa ibang klase nin enerhiya.
# Diit an ati na nagigibo kan enerhiyang nukleyar.

=== Mga Karautan ===
[[Ladawan:Chernobyl 04710018 (8134364258).jpg|thumb|292x292px|Plantang nukleyar kan Chernobyl]]
Dakol an habo sa paggamit nin enerhiyang nukleyar. Ini pinangengenotan kan mga organisasyong pangkalibotan asin iba pang grupo na namokna lamang sa obhetong papundohon an paggamit kan enerhiyang nukleyar. An saindang rason iyo ta habo na daa ninda mangyari liwat an mga nagligad na aksidente arug kan: 

* Chernobyl Disaster sa [[Rusya]]
* [[Three Mile Island]] Disaster sa [[Estados Unidos]]
* [[Fukushima, Fukushima|Fukushima]] 1 sa [[Hapon]].

== Hilingon man ==
* [[Bataan Nuclear Power Plant]]
*[[Uranyo]] ''(Uranium'')
* [[Enerhiyang heotermal]] (''Geothermal energy'')

== Toltolan ==
{{reflist}}

== Panluwas na takod ==
{{commons category|Nuclear energy}}
* [https://pnri.dost.gov.ph/ Websityo kan Philippine Nuclear Research Institute]
{{agham-poon}}
[[Kategorya:Enerhiya]]
An enerhiyang nukleyar (Ingles: nuclear energy) iyo gikan sa pagsuway o pagbanga kan mga atomo (arug kan uranyo) sa sarong proseso na inaapod na "nuclear fission". Sa sarong planta nin kuryente, an proseso nin fission iyo ginagamit tangarig makagibo nin init. An init na ini iyo an gagamiton para makagibo nin mainit na steam para sa pagpapabirik kan turbina pasiring sa kuryente."What is Nuclear Energy?". www.nei.org. Pighugot kan 2020-08-13.

 Paggamit 
wala|thumb|281x281px|Mapa kan porsyento nin paggamit kan enerhiyang nukleyar sa kada nasyun sa bilog na kinaban (Taong 2009)
An enerhiyang nukleyar presenteng nagtatao nin harus kinse (15) porsyento nin kuryente sa bilog na kinaban. Sa ngunyan, igwang 439 na nukleyar reactor na nag-aandar sa 31 na nasyun.

 Mga Isyu 

 Mga Karahayan 
Manungod sa mga pag-aadal, an presyo kada kilowatthour sa enerhiyang nukleyar mas barato kaysa sa mga nakatoodang coal o diesel na mga power plant. An nukleyar na enerhiya iyo an pinakamagayon sa mga alternatibong ginikanan nin enerhiya kun igwang tamang pagplano asin an pagdalagan nin marhay asin ligtas.

Pigsasabing malinig na enerhiya an nukleyar uli sa mga rasong:"3 Reasons Why Nuclear is Clean and Sustainable". www.energy.gov. Pighugot kan 2020-08-13.

 Pigpoprotektahan kan enerhiyang nukleyar an kalidad kan ere uli ta mayo ining pigbubugang maraot na kemikal digdi. Nagtatanggal man daa ini nin ribong maraot na pollutant sa ere kada taon na kontributor sa asidikong uran, smog, kanser sa baga, asin ibang helang sa puso.
 Hababa an carbon footprint kan enerhiyang nukleyar kumpara sa ibang klase nin enerhiya.
 Diit an ati na nagigibo kan enerhiyang nukleyar.

 Mga Karautan 
thumb|292x292px|Plantang nukleyar kan Chernobyl
Dakol an habo sa paggamit nin enerhiyang nukleyar. Ini pinangengenotan kan mga organisasyong pangkalibotan asin iba pang grupo na namokna lamang sa obhetong papundohon an paggamit kan enerhiyang nukleyar. An saindang rason iyo ta habo na daa ninda mangyari liwat an mga nagligad na aksidente arug kan: 

 Chernobyl Disaster sa Rusya
 Three Mile Island Disaster sa Estados Unidos
 Fukushima 1 sa Hapon.

 Hilingon man 
 Bataan Nuclear Power Plant
Uranyo (Uranium)
 Enerhiyang heotermal (Geothermal energy)

 Toltolan 

 Panluwas na takod 

 Websityo kan Philippine Nuclear Research Institute

Kategorya:Enerhiya