Biyolohiya
{{multiple image|perrow=2|total_width=250|image1=E. coli Bacteria (7316101966).jpg|image2=Thompson's Gazelle.jpeg|image3=Goliath beetle.jpg|image4=Tree Fern.jpg|footer=An biyolohiya iyo minaadal nin buhay asin mga organismo.
* ibabaw: ''E. coli'' na bakterya asin ''gazelle''
* irarom: Goliath na amamanggi asin ''tree fern''}}
An '''biyolohiya''' ([[Ingles]]: ''biology'') iyo an natural na siyensya na minaadal sa buhay asin mga nabubuhay na organismo, kabali an saindang pisikal na istraktura, [[Biyokimika|prosesong kimikal]], molekular na interaksyon, pisiyolohikal na mekanismo, pagkahaman, sagkod ebolusyon.<ref name="aquarenagloss">Based on definition from: {{cite web|url=http://www.bio.txstate.edu/~wetlands/Glossary/glossary.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20040608113114/http://www.bio.txstate.edu/~wetlands/Glossary/glossary.html|archive-date=2004-06-08|title=Aquarena Wetlands Project glossary of terms|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|publisher=Texas State University at San Marcos}}</ref> Dawa sa kompleksidad kan siyensyang ini, may mga nagkapirang konsepto an nagpapasaro sa ladong ini. An biyolohiya iyo pigbibisto an [[selula]] bilang an basehang yunit kan buhay, an gene bilang basehang yunit kan pagmana, asin an ebolusyon bilang an makina na nagpadalagan sa pagkamokna asin pagkawara nin mga [[espesye]]. An mga nabubuhay na organismo iyo bukas na sistema na nakaligtas sa pagliwat sa [[enerhiya]] asin pagbawas sa saindang lokal na [[entropiya]]<ref>{{cite journal|author1=Davies, PC|author2=Rieper, E|author3=Tuszynski, JA|title=Self-organization and entropy reduction in a living cell|journal=Bio Systems|volume=111|issue=1|pages=1–10|date=January 2013|pmid=23159919|pmc=3712629|doi=10.1016/j.biosystems.2012.10.005}}</ref> para i-mantido an marhay asin importanteng kondisyon na inaapod na "homeostasis".<ref>{{Cite journal|last1=Modell|date=December 2015|pmc=4669363|issn=1043-4046|doi=10.1152/advan.00107.2015|pages=259–66|issue=4|volume=39|journal=Advances in Physiology Education|title=A physiologist's view of homeostasis|first6=Ann|first1=Harold|last6=Wright|first5=Mary Pat|last5=Wenderoth|first4=Jenny|last4=McFarland|first3=Joel|last3=Michael|first2=William|last2=Cliff|pmid=26628646}}</ref>

An mga sub-disiplina kan biyolohiya iyo pigtatawan kahulogan sa paagi nin mga pag-aadal asin klase kan sistemang pig-aadalan: an teoretikal na biyolohiya iyo minagamit nin matematikong paagi sa pagpormula nin mga kwantitatibong modelo mientras an eksperimental na biyolohiya iyo nag-aakto nin mga empirikal na eksperimento para mahiling an balidad kan mga teorya sagkod maintindihan an mga mekanismo kan buhay asin kun pano ini nagluwas asin naliwat gikan sa mga dae-nabubuhay na [[materya]] harus apat na bilyong taon na an nakaagi sa paagi nin gradwal na paglangkaw sa kompleksidad kan sistema.<ref>{{Cite book|title=Molecular Biology, Principles of Genome Function|last=Craig|first=Nancy|year=2014|isbn=978-0-19-965857-2}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mosconi|first7=David|issn=0951-7715|doi=10.1088/0951-7715/21/8/T03|page=T131|issue=8|volume=21|language=en|journal=Nonlinearity|title=Some nonlinear challenges in biology|date=2008|last7=Bensimon|first1=Francesco|last6=Vincent Croquette|first5=Jean-François|last5=Allemand|first4=Deepak Kumar|last4=Sinha|first3=Nicolas|last3=Desprat|first2=Thomas|last2=Julou|bibcode=2008Nonli..21..131M}}</ref><ref name="AB-20141208">{{cite web|url=https://www.astrobio.net/origin-and-evolution-of-life/life-become-complex-happen-beyond-earth/|title=How Did Life Become Complex, And Could It Happen Beyond Earth?|last=Howell|first=Elizabeth|date=8 December 2014|work=[[Astrobiology Magazine]]|access-date=14 February 2018|archive-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180817193332/https://www.astrobio.net/origin-and-evolution-of-life/life-become-complex-happen-beyond-earth/|url-status=live}}</ref>

== Panluwas na takod ==
{{commons|Biology}}
* {{curlie|Science/Biology}}
* [http://www.ohio.edu/phylocode/index.html OSU's Phylocode] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131212205742/http://www.ohio.edu/phylocode/index.html |date=2013-12-12 }}
* [http://www.biology-online.org/dictionary/Main_Page Biology Online – Wiki Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917162850/http://biology-online.org/dictionary/Main_Page |date=2008-09-17 }}
* [http://ocw.mit.edu/courses/biology/7-012-introduction-to-biology-fall-2004/ MIT video lecture series on biology]
* [http://tolweb.org/tree/phylogeny.html ''The Tree of Life'']

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{agham-poon}}
[[Kategorya:Biyolohiya]]
An biyolohiya (Ingles: biology) iyo an natural na siyensya na minaadal sa buhay asin mga nabubuhay na organismo, kabali an saindang pisikal na istraktura, prosesong kimikal, molekular na interaksyon, pisiyolohikal na mekanismo, pagkahaman, sagkod ebolusyon.Based on definition from:  Dawa sa kompleksidad kan siyensyang ini, may mga nagkapirang konsepto an nagpapasaro sa ladong ini. An biyolohiya iyo pigbibisto an selula bilang an basehang yunit kan buhay, an gene bilang basehang yunit kan pagmana, asin an ebolusyon bilang an makina na nagpadalagan sa pagkamokna asin pagkawara nin mga espesye. An mga nabubuhay na organismo iyo bukas na sistema na nakaligtas sa pagliwat sa enerhiya asin pagbawas sa saindang lokal na entropiya para i-mantido an marhay asin importanteng kondisyon na inaapod na "homeostasis".

An mga sub-disiplina kan biyolohiya iyo pigtatawan kahulogan sa paagi nin mga pag-aadal asin klase kan sistemang pig-aadalan: an teoretikal na biyolohiya iyo minagamit nin matematikong paagi sa pagpormula nin mga kwantitatibong modelo mientras an eksperimental na biyolohiya iyo nag-aakto nin mga empirikal na eksperimento para mahiling an balidad kan mga teorya sagkod maintindihan an mga mekanismo kan buhay asin kun pano ini nagluwas asin naliwat gikan sa mga dae-nabubuhay na materya harus apat na bilyong taon na an nakaagi sa paagi nin gradwal na paglangkaw sa kompleksidad kan sistema.

 Panluwas na takod 

 
 OSU's Phylocode 
 Biology Online – Wiki Dictionary 
 MIT video lecture series on biology
 The Tree of Life

 Toltolan 

Kategorya:Biyolohiya