Sibulyas
[[File:Two colors of onions.jpg|right|thumb|200px|Mga sibulyas]]
[[File:Allium cepa.jpg|right|thumb|200px|Burak nin sibulyas]]
An taramon na '''sibulyas''' (Allium cepa L.) aplikable sa magkapirang tinanom na nasa lindong kan genus na Allum. Pero sa komun na arapodan, sibulyas sinda asin iyo ini an klasipikado komo Allum cepa. Bantog man ini na apodon na sibulyas na panggarden (garden onion) o butil nin sibulyas.

An sibulyas (Esp., cebolla), iyo an komun na sibulyas na gamit sa pagluto komo gulayon o pansalak na mga iba-iba pang luto sa pagtaong kagat sa namit. An specie na ini an kultibadong maray asin ini nakakapinsan sa [[bawang]], ''shallot'', ''leek'', ''chive'' asin sa ''Chinese onion''.<ref>[https://web.archive.org/web/20100615004222/http://allallergy.net/fapaidfind.cfm?cdeoc=684]Allergy.net. Kinua 03-30-20</ref>

== Taksonomiya asin etimolohiya ==

An tinanom na sibulyas (''Allium cepa''), iyo an kultibadong maray na species kan genus na ''[[Allium]].''<ref name="Eric Block 2010">Eric Block, "Garlic and Other ''Alliums'': The Lore and the Science" (Cambridge: Royal Society of Chemistry, 2010)</ref><ref>{{cite book |last=Brewster |first=James L. |title=Onions and other vegetable ''Alliums'' |edition=1st |year=1994 |publisher=CAB International |location=Wallingford, UK |isbn=978-0-85198-753-8 |page=16 }}</ref>  Enot na gayong binisto ini ni [[Carl Linnaeus]] sa saiyang obra tituladong ''[[Species Plantarum]]'' publikado kan taon 1753.<ref>{{cite book |author=Linnaeus, Carolus |title=Species Plantarum |year=1753 |volume=1 |location=Stockholm |publisher=Laurentii Salvii |page=262 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/358281 |language=Latin}}</ref> Magkapirang nagbutewas nasinonimo kan pangaran kaini sa historya kan saiyang taksonomiya:

* ''Allium cepa'' var. ''aggregatum'' – G. Don
* ''Allium cepa'' var. ''bulbiferum'' – Regel
* ''Allium cepa'' var. ''cepa'' – Linnaeus
* ''Allium cepa'' var. ''multiplicans'' – L.H. Bailey
* ''Allium cepa'' var. ''proliferum'' – (Moench) Regel
* ''Allium cepa'' var. ''solaninum'' – Alef
* ''Allium cepa'' var. ''viviparum'' – (Metz) Mansf.<ref>{{PLANTS |symbol=ALCE |taxon=Allium cepa |access-date=2013-03-31}}</ref><ref>{{ITIS |id=42720 |taxon=''Allium cepa''  L. |access-date=2013-04-01}}</ref>

Magkapira pa man mga layas na species nagruluwas kan ''A.cepa'' mna an huri iyo an kinukultibar na gayo. An mga ini makukua sa Asya Sentral . Kabarali igdi an mga nakakabaing na mga specie na kaiba igdi an ''A. vavilovii'' (Popov & Vved.) asin ''A. asarense'' (R.M. Fritsch & Matin) haleng [[Iran]].<ref name="prota">Grubben, G.J.H.; Denton, O.A. (2004) Plant Resources of Tropical Africa 2. Vegetables. PROTA Foundation, Wageningen; Backhuys, Leiden; CTA, Wageningen.</ref> 

An genus ''Allium'' igwa man igding sakop na mga iba pang species na inaapod man sibulyas asin kinukultibar na kakanon arong kan "Japanese bunching onion" (''A.&nbsp;fistulosum''), an "Egyptian onion" (''A.''&nbsp;×''proliferum''), asin an "Canada onion" (''A.&nbsp;canadense'').

An ''Cepa'' kumon na aram na ini Latin na katagang boot sabihon "sibulyas" (Ingles, "onion") asin may relasyon sa Antigong Griyegong: κάπια (''kápia'') asin sa Albanong: ''qepë'' asin orog nang sa lumang Aromaniano: ''tseapã'', Katalan: ''ceba'',  Occitan: ''ceba'', Espanyol: ''cebolla'', Italyano: ''cipolla'', asin sa Romaniano: ''ceapă''. An katagang Ingles na [[chive]] sinapi man sa Old French na ''cive'', na hale mansana sa ''cepa''.


==Galeriya==
<gallery>
Cortando cebolla.jpg|Giniris na sibulyas
ARS red onion.jpg|Tinuboan na nin dahon
Allium cepa 002.JPG|Burak kan sibulyas
Starr 070313-5656 Allium cepa.jpg|Tanoman sibulyas

</gallery>

== Toltolan ==
{{reflist}}

{{stub}}





[[Kategorya:Mga pantugma sa pagkakan]]
right|thumb|200px|Burak nin sibulyas
An taramon na sibulyas (Allium cepa L.) aplikable sa magkapirang tinanom na nasa lindong kan genus na Allum. Pero sa komun na arapodan, sibulyas sinda asin iyo ini an klasipikado komo Allum cepa. Bantog man ini na apodon na sibulyas na panggarden (garden onion) o butil nin sibulyas.

An sibulyas (Esp., cebolla), iyo an komun na sibulyas na gamit sa pagluto komo gulayon o pansalak na mga iba-iba pang luto sa pagtaong kagat sa namit. An specie na ini an kultibadong maray asin ini nakakapinsan sa bawang, shallot, leek, chive asin sa Chinese onion.Allergy.net. Kinua 03-30-20

 Taksonomiya asin etimolohiya 

An tinanom na sibulyas (Allium cepa), iyo an kultibadong maray na species kan genus na Allium.Eric Block, "Garlic and Other Alliums: The Lore and the Science" (Cambridge: Royal Society of Chemistry, 2010)  Enot na gayong binisto ini ni Carl Linnaeus sa saiyang obra tituladong Species Plantarum publikado kan taon 1753. Magkapirang nagbutewas nasinonimo kan pangaran kaini sa historya kan saiyang taksonomiya:

 Allium cepa var. aggregatum – G. Don
 Allium cepa var. bulbiferum – Regel
 Allium cepa var. cepa – Linnaeus
 Allium cepa var. multiplicans – L.H. Bailey
 Allium cepa var. proliferum – (Moench) Regel
 Allium cepa var. solaninum – Alef
 Allium cepa var. viviparum – (Metz) Mansf.

Magkapira pa man mga layas na species nagruluwas kan A.cepa mna an huri iyo an kinukultibar na gayo. An mga ini makukua sa Asya Sentral . Kabarali igdi an mga nakakabaing na mga specie na kaiba igdi an A. vavilovii (Popov & Vved.) asin A. asarense (R.M. Fritsch & Matin) haleng Iran.Grubben, G.J.H.; Denton, O.A. (2004) Plant Resources of Tropical Africa 2. Vegetables. PROTA Foundation, Wageningen; Backhuys, Leiden; CTA, Wageningen. 

An genus Allium igwa man igding sakop na mga iba pang species na inaapod man sibulyas asin kinukultibar na kakanon arong kan "Japanese bunching onion" (A. fistulosum), an "Egyptian onion" (A. ×proliferum), asin an "Canada onion" (A. canadense).

An Cepa kumon na aram na ini Latin na katagang boot sabihon "sibulyas" (Ingles, "onion") asin may relasyon sa Antigong Griyegong: κάπια (kápia) asin sa Albanong: qepë asin orog nang sa lumang Aromaniano: tseapã, Katalan: ceba,  Occitan: ceba, Espanyol: cebolla, Italyano: cipolla, asin sa Romaniano: ceapă. An katagang Ingles na chive sinapi man sa Old French na cive, na hale mansana sa cepa.

Galeriya

 Toltolan 

Kategorya:Mga pantugma sa pagkakan