Olga nin Kiev
[[Ladawan:St Olga by Nesterov in 1892 (cropped).jpg|thumb|Banal na Prinsesa Olga. . Sketch kan pagpipinta nin Katedral nin St. Vladimir sa Kiev. Langis sa canvas. 104x39.5 cm. Pribadong koleksyon.]]
 

Si '''Olga''' ([[Church Slavonic]]: Ольга; [[Old Norse]]: ''Helga''; c. 890–925 – 11 July 969) na sarong [[regent]] kan [[Kievan Rus']] para sa saiyang aki na si [[Sviatoslav]] poon 945 hanggang 960. Kasunod kan saiyang bonyag, kinua ni Olga an pangarang '''Elena'''. Siya na bisto sa saiyang pagsakop sa mga [[Drevlian]], sarong tribo na naggadan sa saiyang agom na si [[Igor]]. Maski na an saiyang apo na si [[Vladimir]] an nagpatibay nin Kristiyanismo asin ginibo ining relihiyon kan estado, siya an inot na pinuno na nabautismuhan.

Pig-aantabay si Olga bilang sarong [[santo]] sa Subangang Ortodoks na Simbahan kaiba an epithet "[[:en:Equal-to-apostles|Equal to the Apostles]]". An aldaw kan saiyang kapistahan na Hulyo 11.

== Buhay ==

=== Inot na buhay ===
Mantang dai aram an pagkamundag ni Olga, pwedeng kadto pang 890 AD asin habang 925 AD.<ref name="Michael S. Flier 2010">Michael S. Flier, "St Olga," in ''The Oxford Dictionary of the Middle Ages'', ed. </ref> <ref>{{Cite book|title=Princess Olga|last=Karpov, A.Y.|date=2009|publisher=[[Molodaya Gvardiya (publisher)|Molodaya Gvardiya]]|isbn=978-5-235-03213-2|location=Moscow|page=22|language=ru}}</ref> [11] ''Primary Chronicle,'' si Olga taga [[:en:Varangians|Varangian]] ([[:en:Vikings|Viking]]) ginikanan asin namundag sa Pleskov.[1] Dikit  aram manongod sa saiyang buhay bago sia ikinasal ki Prinsipe Igor I nin Kiev asin pagkamundag kan saindang aking lalaki, si Sviatoslav.[1][2] Segun ki Alexey Karpov, sarong espesyalista sa kasaysayan kan suanoy na Rusya, si Olga labi pa sanang 15 anyos kaidto kan panahon kan saiyang pag - agoman. Si Igorot aki asin tagamana ni Rurik, kagtogdas kan dinastiyang Rurik. <ref>Thomas Noonan, "European Russia, C. 500–c. 1050," in ''The New Cambridge Medieval History'', vol. </ref><ref name=":2">Thomas J. Craughwell, ''Saints Behaving Badly: The Cutthroats, Crooks, Trollops, Con Men, and Devil-Worshippers Who Became Saints'' (New York: Doubleday, 2006), 83.</ref> kan saiyang ama, si Igor nasa irarom kan pagigin guardia ni Oleg, na nag - organisar nin kapangyarihan sa rehion, dinaog an kataraed na tribo asin inestablisar an sarong kabisera sa Kiev.[1] An malaswang pederasyon na ini nin tribo namidbid bilang Kievan [[Rusya|Rusia]]', sarong teritoryo na may sakop sa ngonyan kan mga parte nin [[:en:Russia|Russia]], [[:en:Ukraine|Ukraine]], [[Belarus|Si Belarus]].

=== Rehensiya ===
[[File:Rurikids_Symbols_from_Rurik_to_Svyatoslav.png|thumb|An personal na mga simbolo kan Ririk, Igorot, Olga asin Svyosarlav.]]
[[Ladawan:Olga_and_her_dead_husband_Igor.jpg|thumb|Nanagboan ni Prinsesa Olga an hawak kan saiyang agom. Sarong panurat ni [[:en:Vasily_Surikov|Vasily Surikov]]]]
Pagkagadan ni Igor kan 945, si Olga an namahala ki Kievan Rus' bilang nagreregente para sa saindang aki na si Siviatoslav.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xa2yCC2apZAC&pg=PA7|title=A History of Women in Russia: From Earliest Times to the Present|last=Barbara Evans Clements|publisher=Indiana University Press|year=2012|isbn=978-0-253-00104-7|page=7}}</ref> Siya an inot na babaying nagpamahala sa Kievan Rus'.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p6Fwr_e56d4C&dq=olga+of+kiev+first+woman+inpublisher:university+inpublisher:press&pg=PA17|title=The Art and Architecture of Russia|last=Hamilton|first=George Heard|date=1983|publisher=Yale University Press|isbn=9780300053272|edition=3rd|location=New Haven, Connecticut|page=17|access-date=July 18, 2021}}</ref>Dikit an aram manongod sa pag'arte ni Olga bilang tagapamahala kan Kiev, alagad an ''Primary Chronicle'' nagtatao nanggad nin tala dapit sa saiyang pagtukaw sa trono asin kan madugong pagbalos niya sa mga Drevlian para sa paggadan sa agom niya saka may pakarorop sa papel niya komo lider sibil kan banwaan Kievan.

Segun sa arkeologist na si Sergei Beletsky, an Knangaginya Olga, kapareho kan gabos na iba pang namomoon bago ki [[:en:Vladimir_the_Great|Vladimir the Great]], ginagamit man an bida bilang saiyang personal na simbolo.

== Pagkagadan ==
Segun sa ''Primary Chronicle'', si Olga nagadan huli sa helang kan 969, dai nahaloy pakatapos na kaming duwaon kan mga Pechenegs'. Kan ipaisi ni Sviatoslav an plano na ibalyo an saiyang trono sa rehion nin Danube, nakombensir sia kan naghehelang na si Olga na magdanay kaiba nia durante kan huring mga aldaw kaini. Pakalihis sana nin tolong aldaw, siya nagadan asin an saiyang pamilya saka mas dakulang parte kan Kievan Rus" nagmundo:<blockquote>Si Sviatoslav nag - anunsiar sa saiyang ina asin sa mga aki kaini, "Dai ako nagmamakolog na magdanay sa Kiev, kundi mas gusto ko daw na mag - istar sa Mga oripon nin Perya tumang sa Danube, huling iyan an sentro kan sakong rona, kun saen nakasentro an gabos na kayamanan; bulawan, singis, arak, asin manlaenlaen na bunga hale sa Grecia, pirak asin kabayo hale sa Hungaria saka Bohemia, patin gikan sa kasala ni Rus' furs, taro, tangguli, asin mga oripon." Alagad ginibo akong simbag ni Olga, "Naheheling mo ako sa sakuyang kaluyahan? Sa siring, sia nakipag - iwal sa saiya asin nakimaherak nguna ki Jesus na ilobong ini dangan magduman saen man sia paduman. Pakalihis nin tolong aldaw nagadan si Olga. An saiyang aking lalaki nagtangis huli sa dakulang pagmondo nia, siring man an mga makoapo niang babae asin gabos na tawo. Sa siring, dinara ninda sia, asin ilinobong ini sa saiyang lolobngan. Si Olga nagtao nin pagboot na dai sia pagsingilon sa lobong, huli ta igwa siang pading nagsasagibo kan huring mga seremonya sa santong si Prinsesa.<ref name=":8">''Primary Chronicle'' 86.</ref></blockquote>Minsan ngani dai nia inooyonan an Kristianong tradisyon kan saiyang ina, sinunod ni Sviatoslav an kahagadan ni Olga na gibohon kan padi kaini, si Gregorio, an sarong Kristianong lobong na mayo nin rituwal na paganong kapiyestahan sa paglobong. An saiyang lulubngan nagdanay sa Kiev nin lampas duwang siglo, alagad naraot kan mga hukbo nin Mongolya-Tatarto kan Batu Khan kan 1240.<ref name=":6" />

== Legasiya ==

=== Pagiging banal ===
Kan sia magadan, garo baga dai nagin mapanggana an pagprobar ni Olga na gibohon si Kievan Rus na sarong Kristianong teritoryo. Minsan siring, an misyon ni Olga sa pag - Kristiano dadarahon kan saiyang makoapo na si Vladimir, na opisyal na nag - ako nin [[Kristianismo]] kan 988. Itinatampok kan ''Primary Chronicle'' an kabanalan ni Olga bakong arog sa mga pagano na nasa palibot nia durante man kan saiyang buhay saka kahulogan kan desisyon niang makombertir sa Kristianismo:<blockquote>Si Olga an presyo kan Kristiyanong daga, kun paanong an aldaw-aldaw naeenot sa saldang asin ta pagpuon pa kan kaagahon nag'aarog kan aldaw. Huli ta sia suminirang na siring sa bulan kun banggi, asin sia buhay sa tahaw kan mga preso na garo perlas sa lamakan, mantang an banwaan maatian, alagad dai pa linilinigan kan saindang kasalan paagi sa banal na bautismo. Alagad sia mismo lininigan kan banal na pagdalisayng ini ....  Siya an inot na hali sa kahadean nin Diyos na gikan ki Rus, asin huli kaini siya inumaw kan mga aki ni Rus bilang saindang lider, huling puon pa kan magadan siya nakikampi sa Diyos para sa sainda.<ref name=":8">''Primary Chronicle'' 86.</ref></blockquote>

=== Ka pistahan ===

* Hulyo 11 - panginot sa paggunita (anibersaryo nin kagadanan),

==== Nakapirming Aldaw nin Kapistahan (Mga Synax) ====

** 25 May – Synaxis of Saints of Volhynia ([[:en:Russian_Orthodox_Church_Outside_of_Russia|ROCOR]] and [[:en:Greek_Orthodox_Church|Greek Orthodox Church]]),
** 15 July – Synaxis of All Saints of Kiev ([[:en:Russian_Orthodox_Church|ROC]]),
** 10 October – Synaxis of Saints of Volhynia ([[:en:Russian_Orthodox_Church|ROC]]),

==== Moveable Feast Day (Synaxes) ====

* Synaxis of Saints of Pskov – movable holiday on the 3rd Sunday of Pentecost,

=== Mga Simbahan asin mga monumento ===
[[Ladawan:Пам'ятник_княгині_Ользі_(Київ,_Україна).jpg|thumb|Monumento ki Prinsesa Olga, Saint Apostol Andrew na Enot-Kiled asin pinaliwanagan si Cirilo asin Metodio, Kyiv]]

=== Mga Arte asin literatura ===
Kan 1981, nagkaigwa nin [[:en:Olga_(ballet)|ballet based on Olga's life]] para ikomemorar an ika-500 na anibersaryo kan siyudad nin [[:en:Kyiv|Kyiv]]..<ref>Черкашина-Губаренко М. </ref>

=== Mga Toponym ===
Sa kadaklan na siyudad sa [[Ukranya|Ukraine]] igwa nin Knangini Olga Street. Igwa nin Kalye Olhynska sa siyudad nin Kyiv.

An Cleveland igwang Kalye Santo Olga Ave. igwa man nin Kalye St. Onga sa siyudad nin Hamilton ([[Canada]]).

== Mga ladawan ==
<gallery class="center" widths="200" heights="150" caption="An Ilustrasyon nakahale sa sarong lugar Radziwiłł Chronicle">
Ladawan:Месть_княгини_Ольги.jpg|alt=Olga's revenge for her husband's death|Ang pambalos ni Olga sa kagadanan isang siming
Ladawan:Radzivill_Olga-Avenge-to-Drevlians.jpg|alt=Fourth revenge of Olga: Burning of Derevlian capital Iskorosten|Ikatapat nang palilos ki Olga: Pagalikop sa Derevlian kapitolyoIskorosten
Ladawan:Приём_Ольги_Константином_Багрянородным_(2).jpg|alt=Reception of Olga by Constantine VII|''Panaghiiling ki Olga ni Constantino VII''
</gallery><gallery class="center" widths="200" heights="150" caption="Mga ladawan">
Ladawan:Olga_illustration_from_1869_book.jpg|alt=Kievan Rus ruler Olga (1869)|Si Kievan Rus tapamahala Olga (1869) 
Ladawan:Святая_великая_княгиня_Ольга.jpg|alt=Nikolai Bruni [ru]'s Saint Grand Duchess Olga [ru] (1901)|Nikolai Bruni[ru] Saint Grand Duches Olga [u ? ⁇) 
Ladawan:Saint_Olga_by_Nicholas_Roerich_-_1915.jpg|alt=Nicholas Roerich's Saint Olga (1915)|SiNicholas Roerich'''Santo Olga''(1915)
</gallery>

== Hilingon pa ==

** [[:en:Pskov_Airport|Princess Olga Pskov Airport]]
** [[:en:Order_of_Princess_Olga|Order of Princess Olga]] (established in [[:en:Ukraine|Ukraine]] in 1997)
** [[:en:Olga_Bay|Olga Bay]] and [[:en:Olga,_Russia|Olga, Russia]]
** [[:en:Christianization_of_Kievan_Rus'|Christianization of Kievan Rus']]
** ''[[:en:A_Perfect_Absolution|A Perfect Absolution]]'' - concept album by French band [[:en:Gorod_(band)|Gorod]] about Olga of Kiev

== Mga pinaghalian ==

* Historikong Diksion Dapit sa Ukraine. By Z. Kohut, B.Nebesio, M. Yurkevich. The Scarecrow Press, Inc. Lanham, Maryland. Toronto. Oxford. 2005.
* Plokhii S. The Gates of Europa. Sarong Kasaysayan kan Ukraine. Nueva York: Basic Books, 2015.
* {{Cite book|title=A History of Russia, Volume II: Kievan Russia|last=Vernadsky|first=George|publisher=Yale University Press|year=1948|isbn=0-300-01647-6}}

== Panluwas na mga takod ==
{{Commons category-inline}}

*  {{Cite EB1911|wstitle=Olga|volume=20|page=80|short=1}}

== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
Si Olga (Church Slavonic: Ольга; Old Norse: Helga; c. 890–925 – 11 July 969) na sarong regent kan Kievan Rus' para sa saiyang aki na si Sviatoslav poon 945 hanggang 960. Kasunod kan saiyang bonyag, kinua ni Olga an pangarang Elena. Siya na bisto sa saiyang pagsakop sa mga Drevlian, sarong tribo na naggadan sa saiyang agom na si Igor. Maski na an saiyang apo na si Vladimir an nagpatibay nin Kristiyanismo asin ginibo ining relihiyon kan estado, siya an inot na pinuno na nabautismuhan.

Pig-aantabay si Olga bilang sarong santo sa Subangang Ortodoks na Simbahan kaiba an epithet "Equal to the Apostles". An aldaw kan saiyang kapistahan na Hulyo 11.

 Buhay 

 Inot na buhay 
Mantang dai aram an pagkamundag ni Olga, pwedeng kadto pang 890 AD asin habang 925 AD.Michael S. Flier, "St Olga," in The Oxford Dictionary of the Middle Ages, ed.   [11] Primary Chronicle, si Olga taga Varangian (Viking) ginikanan asin namundag sa Pleskov.[1] Dikit  aram manongod sa saiyang buhay bago sia ikinasal ki Prinsipe Igor I nin Kiev asin pagkamundag kan saindang aking lalaki, si Sviatoslav.[1][2] Segun ki Alexey Karpov, sarong espesyalista sa kasaysayan kan suanoy na Rusya, si Olga labi pa sanang 15 anyos kaidto kan panahon kan saiyang pag - agoman. Si Igorot aki asin tagamana ni Rurik, kagtogdas kan dinastiyang Rurik. Thomas Noonan, "European Russia, C. 500–c. 1050," in The New Cambridge Medieval History, vol. Thomas J. Craughwell, Saints Behaving Badly: The Cutthroats, Crooks, Trollops, Con Men, and Devil-Worshippers Who Became Saints (New York: Doubleday, 2006), 83. kan saiyang ama, si Igor nasa irarom kan pagigin guardia ni Oleg, na nag - organisar nin kapangyarihan sa rehion, dinaog an kataraed na tribo asin inestablisar an sarong kabisera sa Kiev.[1] An malaswang pederasyon na ini nin tribo namidbid bilang Kievan Rusia', sarong teritoryo na may sakop sa ngonyan kan mga parte nin Russia, Ukraine, Si Belarus.

 Rehensiya 
thumb|An personal na mga simbolo kan Ririk, Igorot, Olga asin Svyosarlav.
thumb|Nanagboan ni Prinsesa Olga an hawak kan saiyang agom. Sarong panurat ni Vasily Surikov
Pagkagadan ni Igor kan 945, si Olga an namahala ki Kievan Rus' bilang nagreregente para sa saindang aki na si Siviatoslav. Siya an inot na babaying nagpamahala sa Kievan Rus'.Dikit an aram manongod sa pag'arte ni Olga bilang tagapamahala kan Kiev, alagad an Primary Chronicle nagtatao nanggad nin tala dapit sa saiyang pagtukaw sa trono asin kan madugong pagbalos niya sa mga Drevlian para sa paggadan sa agom niya saka may pakarorop sa papel niya komo lider sibil kan banwaan Kievan.

Segun sa arkeologist na si Sergei Beletsky, an Knangaginya Olga, kapareho kan gabos na iba pang namomoon bago ki Vladimir the Great, ginagamit man an bida bilang saiyang personal na simbolo.

 Pagkagadan 
Segun sa Primary Chronicle, si Olga nagadan huli sa helang kan 969, dai nahaloy pakatapos na kaming duwaon kan mga Pechenegs'. Kan ipaisi ni Sviatoslav an plano na ibalyo an saiyang trono sa rehion nin Danube, nakombensir sia kan naghehelang na si Olga na magdanay kaiba nia durante kan huring mga aldaw kaini. Pakalihis sana nin tolong aldaw, siya nagadan asin an saiyang pamilya saka mas dakulang parte kan Kievan Rus" nagmundo:Si Sviatoslav nag - anunsiar sa saiyang ina asin sa mga aki kaini, "Dai ako nagmamakolog na magdanay sa Kiev, kundi mas gusto ko daw na mag - istar sa Mga oripon nin Perya tumang sa Danube, huling iyan an sentro kan sakong rona, kun saen nakasentro an gabos na kayamanan; bulawan, singis, arak, asin manlaenlaen na bunga hale sa Grecia, pirak asin kabayo hale sa Hungaria saka Bohemia, patin gikan sa kasala ni Rus' furs, taro, tangguli, asin mga oripon." Alagad ginibo akong simbag ni Olga, "Naheheling mo ako sa sakuyang kaluyahan? Sa siring, sia nakipag - iwal sa saiya asin nakimaherak nguna ki Jesus na ilobong ini dangan magduman saen man sia paduman. Pakalihis nin tolong aldaw nagadan si Olga. An saiyang aking lalaki nagtangis huli sa dakulang pagmondo nia, siring man an mga makoapo niang babae asin gabos na tawo. Sa siring, dinara ninda sia, asin ilinobong ini sa saiyang lolobngan. Si Olga nagtao nin pagboot na dai sia pagsingilon sa lobong, huli ta igwa siang pading nagsasagibo kan huring mga seremonya sa santong si Prinsesa.Primary Chronicle 86.Minsan ngani dai nia inooyonan an Kristianong tradisyon kan saiyang ina, sinunod ni Sviatoslav an kahagadan ni Olga na gibohon kan padi kaini, si Gregorio, an sarong Kristianong lobong na mayo nin rituwal na paganong kapiyestahan sa paglobong. An saiyang lulubngan nagdanay sa Kiev nin lampas duwang siglo, alagad naraot kan mga hukbo nin Mongolya-Tatarto kan Batu Khan kan 1240.

 Legasiya 

 Pagiging banal 
Kan sia magadan, garo baga dai nagin mapanggana an pagprobar ni Olga na gibohon si Kievan Rus na sarong Kristianong teritoryo. Minsan siring, an misyon ni Olga sa pag - Kristiano dadarahon kan saiyang makoapo na si Vladimir, na opisyal na nag - ako nin Kristianismo kan 988. Itinatampok kan Primary Chronicle an kabanalan ni Olga bakong arog sa mga pagano na nasa palibot nia durante man kan saiyang buhay saka kahulogan kan desisyon niang makombertir sa Kristianismo:Si Olga an presyo kan Kristiyanong daga, kun paanong an aldaw-aldaw naeenot sa saldang asin ta pagpuon pa kan kaagahon nag'aarog kan aldaw. Huli ta sia suminirang na siring sa bulan kun banggi, asin sia buhay sa tahaw kan mga preso na garo perlas sa lamakan, mantang an banwaan maatian, alagad dai pa linilinigan kan saindang kasalan paagi sa banal na bautismo. Alagad sia mismo lininigan kan banal na pagdalisayng ini ....  Siya an inot na hali sa kahadean nin Diyos na gikan ki Rus, asin huli kaini siya inumaw kan mga aki ni Rus bilang saindang lider, huling puon pa kan magadan siya nakikampi sa Diyos para sa sainda.Primary Chronicle 86.

 Ka pistahan 

 Hulyo 11 - panginot sa paggunita (anibersaryo nin kagadanan),

 Nakapirming Aldaw nin Kapistahan (Mga Synax) 

 25 May – Synaxis of Saints of Volhynia (ROCOR and Greek Orthodox Church),
 15 July – Synaxis of All Saints of Kiev (ROC),
 10 October – Synaxis of Saints of Volhynia (ROC),

 Moveable Feast Day (Synaxes) 

 Synaxis of Saints of Pskov – movable holiday on the 3rd Sunday of Pentecost,

 Mga Simbahan asin mga monumento 
thumb|Monumento ki Prinsesa Olga, Saint Apostol Andrew na Enot-Kiled asin pinaliwanagan si Cirilo asin Metodio, Kyiv

 Mga Arte asin literatura 
Kan 1981, nagkaigwa nin ballet based on Olga's life para ikomemorar an ika-500 na anibersaryo kan siyudad nin Kyiv..Черкашина-Губаренко М. 

 Mga Toponym 
Sa kadaklan na siyudad sa Ukraine igwa nin Knangini Olga Street. Igwa nin Kalye Olhynska sa siyudad nin Kyiv.

An Cleveland igwang Kalye Santo Olga Ave. igwa man nin Kalye St. Onga sa siyudad nin Hamilton (Canada).

 Mga ladawan 

 Hilingon pa 

 Princess Olga Pskov Airport
 Order of Princess Olga (established in Ukraine in 1997)
 Olga Bay and Olga, Russia
 Christianization of Kievan Rus'
 A Perfect Absolution - concept album by French band Gorod about Olga of Kiev

 Mga pinaghalian 

 Historikong Diksion Dapit sa Ukraine. By Z. Kohut, B.Nebesio, M. Yurkevich. The Scarecrow Press, Inc. Lanham, Maryland. Toronto. Oxford. 2005.
 Plokhii S. The Gates of Europa. Sarong Kasaysayan kan Ukraine. Nueva York: Basic Books, 2015.
 

 Panluwas na mga takod 

  

 Toltolan 

Kategorya:Pages with unreviewed translations