Pag-anito
[[Ladawan:Anitos_of_Northern_tribes_(c._1900,_Philippines).jpg|thumb|Manlaenlaen na bulul nin Igorot na naglaladawan kan espiritu nin mga apoon (c. 1900)]]

An '''Pag-anito''' o '''pagsamba sa gadan''', An pagtao nin paggalang sa mga minatay, kaiba an mga kaapohan, nakabase sa pagkamoot asin respeto sa mga nagadan.<ref>{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=Barangay: sixteenth-century Philippine culture and society |date=1994 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=978-971-550-135-4 |location=Quezon City, Manila, Philippines}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zialcita |first=Fernando N.; |date=2020-10-28 |title=Gilda Cordero-Fernando, 1932–2020 |url=https://doi.org/10.13185/2244-1638.1070 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=68 |issue=3 |doi=10.13185/2244-1638.1070 |issn=2244-1638}}</ref> Sa ibang kultura, ini may koneksyon sa pagtuo na an mga minatay padagos pa an eksistensya, asin posible sinda may kapangyarihan na makaapekto sa kapalaran kan mga buhay. An ibang grupo minagagalang sa saindang mga direktang kaapohan. An ibang relihiyosong grupo, partikular an Simbahang Eastern Orthodox, Anglican, asin Katoliko, minagagalang sa mga santos bilang mga taga-pamamagitan sa Dios; an huli nagtutuo man sa pag-ampo para sa mga kalag na nasa Purgatoryo. Alagad, may ibang relihiyosong grupo na tinotoman an paggalang sa mga minatay bilang pagsamba sa diyos-diyosan asin kasalanan.


==Pagsamba sa mga minatay sa sinaunang kulturang Pilipino at Bikol==

An mga sinaunang [[Tagalog people|Tagalog]] nagtutubod sa mga '''[[Anito|anito]]''', mga espiritu o kalag nin saindang mga kaapohan. Ginaromdoman asin ginasasamba ninda ini sa pangaldaw na buhay, lalo na an mga espiritu kan mga nagadan na magurang asin mga apohan. An mga [[Veneration of the dead|espiritu nin kaapohan]] kadaklan ginapakita sa paagi nin mga gamay na anito na itinatago sa harong, minsan gibo sa bulawan asin may porma nin hayop, arog kan buwaya.<ref name="Blair">{{cite book |last1=Blair |first1=Emma Helen |last2=Robertson |first2=James Alexander |last3=Bourne |volume=5 (1582–1583) |first3=Edward Gaylord |title=The Philippine Islands, 1493–1803 |date=1903 |publisher=The Arthur H. Clark Company |url=https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Philippine_Islands,_1493-1803/Volume_5 |access-date=June 4, 2024 |archive-date=June 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604031500/https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Philippine_Islands,_1493-1803/Volume_5 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/diccionariomitolo00blum|title=Diccionario mitológico de Filipinas|last=Blumentritt|first=Ferdinand|publisher=K.K. Hofbuchdruckerei|year=1895|location=Leitmeritz|language=Spanish|translator=|access-date=2025-05-04}}</ref>

Dai lang sa harong an mga anito. An iba ginsasabing nag-eerok sa mga bukid, kakahuyan, asin mga palayan. Ini kadaklan mga espiritu nin mga daang mandirigma o dating mga parahale. Nagtutubod an mga Tagalog na puwedeng magtabang o makadanyos an mga espiritung ini, kaya pinapaherakanan sinda nin respeto.<ref name="Blair"/> <ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/diccionariomitolo00blum|title=Diccionario mitológico de Filipinas|last=Blumentritt|first=Ferdinand|publisher=K.K. Hofbuchdruckerei|year=1895|location=Leitmeritz|language=Spanish|translator=|access-date=2025-05-04}}</ref> <ref name="ReferenceA">{{Cite book |last=Zaide |first=Sonia M. |title=The Philippines: A Unique Nation |date=1999 |publisher=All-Nations Publishing Company |isbn=971-642-064-1 |edition=2nd |location=Quezon City |page=69}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Gods and Goddesses |url=https://sites.google.com/site/philmyths/lesson-2 |access-date=May 2, 2022 |website=Philippines Mythology and Folklore}}</ref>

Dai pareho sa ibang kultura sa paligid na may dakulang pagsamba sa mga diyos asin espiritu na mayo nin larawan, an mga Tagalog naggibo nin pisikal na representasyon para sana sa pipirang anito—lalo na an konektado sa harong. Bako sana Tagalog an may relihiyosong gawi na ini. Iba’t ibang lugar asin tribo may sadiring ngaran para sa mga espiritu. Samtang an mga Tagalog minabansag sainda bilang '''anito''', an iba naggagamit nin ''nitu'', ''aitu'', o ''hantu''. Pahiwatig ini kung paanu kalawak asin karoot an pagtubod sa mga espiritung ninuno sa bug-os na Timog-Silangang Asya.<ref name="Blair"/><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/diccionariomitolo00blum|title=Diccionario mitológico de Filipinas|last=Blumentritt|first=Ferdinand|publisher=K.K. Hofbuchdruckerei|year=1895|location=Leitmeritz|language=Spanish|translator=|access-date=2025-05-04}}</ref> <ref name="Alvina">{{cite book |last1=Alvina |first1=C.S. |editor1-last=Oshima |editor1-first=Neal M. |editor2-last=Paterno |editor2-first=Maria Elena |title=Dreamweavers |date=2001 |publisher=Makati City, Philippines: Bookmark |chapter=Colors and patterns of dreams |isbn=9715694071 |pages=46–58}}</ref><ref name="dp">{{cite web |title=The Preconquest Filipino Tattoos |url=https://datupress.com/2018/01/10/the-preconquest-filipino-tattoos/ |website=Datu Press |access-date=August 10, 2021 |date=January 10, 2018 |archive-date=August 10, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810040957/https://datupress.com/2018/01/10/the-preconquest-filipino-tattoos/ |dead-url=yes }}</ref>
An Pag-anito o pagsamba sa gadan, An pagtao nin paggalang sa mga minatay, kaiba an mga kaapohan, nakabase sa pagkamoot asin respeto sa mga nagadan. Sa ibang kultura, ini may koneksyon sa pagtuo na an mga minatay padagos pa an eksistensya, asin posible sinda may kapangyarihan na makaapekto sa kapalaran kan mga buhay. An ibang grupo minagagalang sa saindang mga direktang kaapohan. An ibang relihiyosong grupo, partikular an Simbahang Eastern Orthodox, Anglican, asin Katoliko, minagagalang sa mga santos bilang mga taga-pamamagitan sa Dios; an huli nagtutuo man sa pag-ampo para sa mga kalag na nasa Purgatoryo. Alagad, may ibang relihiyosong grupo na tinotoman an paggalang sa mga minatay bilang pagsamba sa diyos-diyosan asin kasalanan.

Pagsamba sa mga minatay sa sinaunang kulturang Pilipino at Bikol

An mga sinaunang Tagalog nagtutubod sa mga anito, mga espiritu o kalag nin saindang mga kaapohan. Ginaromdoman asin ginasasamba ninda ini sa pangaldaw na buhay, lalo na an mga espiritu kan mga nagadan na magurang asin mga apohan. An mga espiritu nin kaapohan kadaklan ginapakita sa paagi nin mga gamay na anito na itinatago sa harong, minsan gibo sa bulawan asin may porma nin hayop, arog kan buwaya.

Dai lang sa harong an mga anito. An iba ginsasabing nag-eerok sa mga bukid, kakahuyan, asin mga palayan. Ini kadaklan mga espiritu nin mga daang mandirigma o dating mga parahale. Nagtutubod an mga Tagalog na puwedeng magtabang o makadanyos an mga espiritung ini, kaya pinapaherakanan sinda nin respeto.  

Dai pareho sa ibang kultura sa paligid na may dakulang pagsamba sa mga diyos asin espiritu na mayo nin larawan, an mga Tagalog naggibo nin pisikal na representasyon para sana sa pipirang anito—lalo na an konektado sa harong. Bako sana Tagalog an may relihiyosong gawi na ini. Iba’t ibang lugar asin tribo may sadiring ngaran para sa mga espiritu. Samtang an mga Tagalog minabansag sainda bilang anito, an iba naggagamit nin nitu, aitu, o hantu. Pahiwatig ini kung paanu kalawak asin karoot an pagtubod sa mga espiritung ninuno sa bug-os na Timog-Silangang Asya.