Bukid Fuji
{{short description|Bulkan sa mga prepekturang Yamanashi asin Shizuoka, Hapon}}
{{Redirect|Fujiyama|iba pan mga gamit|Fujiyama (klaripikasyon)}}

{{Infobox Bukid
| name = Bukid Fuji
| photo = [[File:Numazu and Mount Fuji.jpg|320px]]
| photo_caption = An Bukid Fuji kadtong Marso 2015
| map = Japan#Asia
| map_caption = Kinamumugtakan kan Bukid Fuji sa nasyon na Hapon
| location = [[Rehiyon Chūbu]], [[Honshu]], [[Hapon]]
| label_position =
| coordinates   = {{coord|35|21|29|N|138|43|52|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| prominence_m = 3776
| prominence_ref = <ref name=Fujiinfo /><br /><small>[[List of peaks by prominence|Pigrangguhang ika-35]]</small>
| listing = [[List of countries by highest point|Pinakahalangkaw na tuktok sa Hapon]]<br /> mga [[Ultra-prominenteng tuktok]]
| pronunciation = {{IPA-ja|ɸɯꜜdʑisaɴ|}}
| range =
| topo = [[Geospatial Information Authority]] 25000:1 {{lang|ja|富士山}}<ref name="watch tizu" /><br />50000:1 {{lang|ja|富士山}}
| coordinates_ref = <ref name="Triangulation station">Espasyong Triangulasyon sa 3775.63m. {{cite web|url=http://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|title=Information inspection service of the Triangulation station|publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]], (甲府–富士山–富士山)|language=Japanese|access-date=Pebrero 8, 2011|archive-date=2019-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107041946/https://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|dead-url=yes}}</ref>
| type = [[Estratobulkan]]
| age = 100,000 mga taon
| volcanic_arc/belt =
| last_eruption = 1707–08
| first_ascent = 663 ni [[En no Gyōja|En no Odzunu]] (役行者, En no gyoja, En no Odzuno)
| easiest_route = [[Paglalakaw]]
 |embedded=
  {{Infobox UNESCO World Heritage Site
  |child = yes
  |Official_name = Fujisan, sacred place and source of artistic inspiration
  |ID = 1418
  |Year = 2013
  |Criteria = Cultural: iii, vi
  |Area = 20,702.1 ha
  |Buffer_zone = 49,627.7 ha
  }}
| map_size = 280
}}
{{Infobox Chinese|pic=Mt Fuji (Chinese characters).svg|piccap=An "Mt. Fuji" sa ''[[kanji]]''|picupright=0.55|kanji=富士山|romaji=Fuji-san}}

[[File:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg|thumb|]]
[[File:Fujisan-video-views-airplane-bullet-train2014.ogv|thumb|]]

An {{nihongo|'''Bukid Fuji'''|富士山|Fuji-san|extra={{IPA-ja|ɸɯꜜdʑisaɴ|IPA|Ja-Fuji-san.oga}}}}, na madudugangan sa [[Honshu|isla nin Honshu]],  iyo an pinakahalangkaw na [[bukid]] sa [[Hapon]] sa langkaw na {{Convert|3776|m|ft|0|abbr=on}}.<ref name=Japanguide>{{Cite web
| url = http://www.japan-guide.com/e/e2172.html
| title = Mount Fuji
| publisher = Japan-guide.com}}</ref> Saróng [[aktibong bulkan|aktibong]] bulkan<ref>{{cite web
| url = http://www.britannica.com/eb/article-9035578/Mount-Fuji
| title = Mount Fuji
| accessdate = 17 October 2009
| publisher = Britannica Online}}</ref> na huring suminabog kadtong tangâ kan mga taong 1707 hasta 1708, Nasa {{convert|100|km|mi|disp=5}} an Bukid Fuji na sa Sur-sulnupan lang kan [[Tokyo]] asin pwedeng mahiling sa saróng maaliwalas na aldaw. Bistong simbolo kan Hapon An bistong simetrikong kono kan Bukid Fuji dangan kadaklan na nailaladawan sa arte asin sa mga ladawan dangan ini pigbibisita kan mga parabisita o kan mga turista.<ref name="readersnatural">{{Cite book|title=Natural Wonders of the World|publisher=Reader's Digest Association, Inc|year=1980|isbn=0-89577-087-3|editor-last=Scheffel|editor-first=Richard L.|location=United States of America|pages=153|quote=|editor-last2=Wernet|editor-first2=Susan J.|via=}}</ref>

Saró sa {{Nihongo|"Tolóng Banal na Kabukidan"|三霊山|Sanreizan}} an Bukid Fuji kan Hapon na kaiba kan [[Bukid Tate]] asin [[Bukid Haku]]. Napaiba man ini sa saro sa mga espesyal na lugar kan mga magagayon na ta'nawon, asin saró sa mga lugar panhistorya sa Hapon.<ref name="channelnewsasia.com">[http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/japan-s-mt-fuji-granted/720700.html ] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130627003540/http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/japan-s-mt-fuji-granted/720700.html |date=June 27, 2013 }}</ref> Naidagdag man ini sa listahan kan [[World Heritage Sites]] bilan saróng  lugar kultural kadtong Hunyo 22, 2013.<ref name="channelnewsasia.com"/> Susog sa [[UNESCO]], "napamata kan Bukid Fuji an mga alagad kan arte dangan makakata asin nagin obhetibo kan peregrinasyon sa nakalihis na dantaon". Binisto kan UNESCO an 25 mga lugar nin kultural sa palibot kan Bukid Fuji. Kabale sa 25 na mga lokasyon iyo  an mismo bukid, [[Fujisan Hongū Sengen Taisha|Fujisan]].

== An pangaran ==
Sa tataramon na Ingles, dae lang pig'aapod na ''Mount Fuji'' an Bukid alagad bisto man ini sa Hapones na pangaran na ''Fujiyama'' dangan ''Fuji-san''

=== Etimolohiya ===
An sa ngunyan na pangarang ''[[kanji]]'' para sa Bukid Fuji, iyo an 富 dangan 士, na an boot sabihon 'yaman' o 'kasaganahan' asin 'sarong tawong igwang estadong sigurado'. Alagad tibaad [[ateji]] an mga karakter na ini na boot sabihon an mga [[lologramo|karakter]] ta tibaad pigpili nin huli ta tugma an pagsayod sa pagpapatig kan pangaran alagad bako an boot sabihon kan saróng bagay.

Dae klarado an ginikanan kan pangaran na ''Fuji''. Igwang saróng teksto gikan sa ika-10 siglo na an titulo iyo an  ''[[An Istorya kan Namumutol nin Kawayan|Istorya kan Namumutol nin Kawayan]]''  na nagsasabi na an pangaran gikan sa {{nihongo|"dae magagadan"|不死|fushi, fuji}} dangan iyo na man sa imahen na {{nihongo|masagana|富|fu}} {{nihongo|suldados|士|shi, ji}}<ref>Dawa na an katagâ na 士 boot na sabihon man na {{nihongo|suldados|兵士|heishi, heiji}}, o saróng {{nihongo|samurai|武士|bushi}}, an orihinalmente kaining boot sabihon iyo an  ''sarong tawong nasa estadong sigurado''.</ref> na buminaba gikan sa gilid kan bulkan.<ref>{{Cite web |title=Inisyatibong tekstong Hapones na ''Taketori monogatari'' |url=http://etext.lib.virginia.edu/japanese/taketori/AnoTake.html |access-date=2018-10-30 |archive-date=2012-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418210015/http://etext.lib.virginia.edu/japanese/taketori/AnoTake.html |dead-url=yes }}</ref> Saróng suanoy na [[etimolohiyang katutubo]] an nagsasabi na an ''Fuji'' gikan hale sa 不二 (''dae'' + ''duwa'') na boot sabihon ''daeng kapantay'' o ''mayong kapantay''. Igwa man na nagsasabing itao na gikan ini sa 不尽 (''dae'' + ''pagal'') na boot sabihon ''dae nagtatapos''. Saróng klasikal na iskolar na Hapones kadtong [[Panahong Edo]] na an pangaran iyo si [[Hirata Atsutane]], pighulaang gikan an pangaran sa saróng katagâ na boot sabihon "saróng bukid na minatindog arog kan saróng talinga (''ho'') kan saróng tinanom na bagas". Saróng misyonarong Briton na si John Batchelor (1854–1944) na nagsasabi na hale an pangaran sa taramon gikan sa [[Tataramon na Ainu|Ainu]] na boot sabihon 'kalayo' (''fuchi'') kan kagurangnang kalayo ([[Kamui Fuchi]]) na dae pig-uyunan kan saróng lingguwistikong Hapones na si [[Kyōsuke Kindaichi]] (1882–1971) sa mga harigi kan pagbubuong ponetiko ([[pag-ribay kan tanog]]). Pigtutukdo na an ''huchi'' na boot sabihon 'gurang na babaye' asin ''ape'' na an taramon para sa 'kalayo', ''ape huchi kamuy'' bilan an kagurangnan kan kalayo. Sa pagsaligsig sa pagwawarak kan mga ngaran kan mga lugar na nag-iiba nin ''fuji'' bilan parte nagsasabi na an ginikanan kan taramon na ''fuji'' nasa mga tataramon kan mga [[Mga tawo nin Yamato|Yamato]] asin bako sa mga Ainu. Saróng toponimistang Hapones na si Kanji Kagami, nagsabi na an pangaran igwang parehas na pinaggikanan sa mga katagâ o taramon arog kan '[[wisteria]]' (''fuji'') asin 'bahaghari' (''niji'', alagad igwang alternatibong katagâ na ''fuji''), asin gikan  sa "halaba dangan magayonong korte na gilid" kan nasabing bukid.<ref>{{Cite web |title=富士山の名前の由来<!-- Bot generated title --> |url=http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/e-museum/fujiyama/furufuji4.htm |access-date=2018-10-30 |archive-date=2008-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080531001107/http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/e-museum/fujiyama/furufuji4.htm |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=富士山 - 知泉Wiki<!-- Bot generated title --> |url=http://tisen.jp/tisenwiki/index.php?%C9%D9%BB%CE%BB%B3 |access-date=2018-10-30 |archive-date=2009-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091218185331/http://tisen.jp/tisenwiki/index.php?%C9%D9%BB%CE%BB%B3 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=地名・富士山の意味<!-- Bot generated title --> |url=http://www5f.biglobe.ne.jp/~genn/sub5.html |access-date=2018-10-30 |archive-date=2008-06-03 |archive-url=https://archive.ph/20080603055732/http://www5f.biglobe.ne.jp/~genn/sub5.html |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.asahi-net.or.jp/~hi5k-stu/aynu/huji.htm 富士山アイヌ語語源説について<!-- Bot generated title -->]</ref>

==Mga Toltolan==
{{Reflist}}

==Mga toltolan==
{{reflist}}

{{poon}}
[[Kategorya:Mga Bukid sa Hapon]]
thumb|

An , na madudugangan sa isla nin Honshu,  iyo an pinakahalangkaw na bukid sa Hapon sa langkaw na . Saróng aktibong bulkan na huring suminabog kadtong tangâ kan mga taong 1707 hasta 1708, Nasa  an Bukid Fuji na sa Sur-sulnupan lang kan Tokyo asin pwedeng mahiling sa saróng maaliwalas na aldaw. Bistong simbolo kan Hapon An bistong simetrikong kono kan Bukid Fuji dangan kadaklan na nailaladawan sa arte asin sa mga ladawan dangan ini pigbibisita kan mga parabisita o kan mga turista.

Saró sa  an Bukid Fuji kan Hapon na kaiba kan Bukid Tate asin Bukid Haku. Napaiba man ini sa saro sa mga espesyal na lugar kan mga magagayon na ta'nawon, asin saró sa mga lugar panhistorya sa Hapon.  Naidagdag man ini sa listahan kan World Heritage Sites bilan saróng  lugar kultural kadtong Hunyo 22, 2013. Susog sa UNESCO, "napamata kan Bukid Fuji an mga alagad kan arte dangan makakata asin nagin obhetibo kan peregrinasyon sa nakalihis na dantaon". Binisto kan UNESCO an 25 mga lugar nin kultural sa palibot kan Bukid Fuji. Kabale sa 25 na mga lokasyon iyo  an mismo bukid, Fujisan.

 An pangaran 
Sa tataramon na Ingles, dae lang pig'aapod na Mount Fuji an Bukid alagad bisto man ini sa Hapones na pangaran na Fujiyama dangan Fuji-san

 Etimolohiya 
An sa ngunyan na pangarang kanji para sa Bukid Fuji, iyo an 富 dangan 士, na an boot sabihon 'yaman' o 'kasaganahan' asin 'sarong tawong igwang estadong sigurado'. Alagad tibaad ateji an mga karakter na ini na boot sabihon an mga karakter ta tibaad pigpili nin huli ta tugma an pagsayod sa pagpapatig kan pangaran alagad bako an boot sabihon kan saróng bagay.

Dae klarado an ginikanan kan pangaran na Fuji. Igwang saróng teksto gikan sa ika-10 siglo na an titulo iyo an  Istorya kan Namumutol nin Kawayan  na nagsasabi na an pangaran gikan sa  dangan iyo na man sa imahen na  Dawa na an katagâ na 士 boot na sabihon man na , o saróng , an orihinalmente kaining boot sabihon iyo an  sarong tawong nasa estadong sigurado. na buminaba gikan sa gilid kan bulkan. Saróng suanoy na etimolohiyang katutubo an nagsasabi na an Fuji gikan hale sa 不二 (dae + duwa) na boot sabihon daeng kapantay o mayong kapantay. Igwa man na nagsasabing itao na gikan ini sa 不尽 (dae + pagal) na boot sabihon dae nagtatapos. Saróng klasikal na iskolar na Hapones kadtong Panahong Edo na an pangaran iyo si Hirata Atsutane, pighulaang gikan an pangaran sa saróng katagâ na boot sabihon "saróng bukid na minatindog arog kan saróng talinga (ho) kan saróng tinanom na bagas". Saróng misyonarong Briton na si John Batchelor (1854–1944) na nagsasabi na hale an pangaran sa taramon gikan sa Ainu na boot sabihon 'kalayo' (fuchi) kan kagurangnang kalayo (Kamui Fuchi) na dae pig-uyunan kan saróng lingguwistikong Hapones na si Kyōsuke Kindaichi (1882–1971) sa mga harigi kan pagbubuong ponetiko (pag-ribay kan tanog). Pigtutukdo na an huchi na boot sabihon 'gurang na babaye' asin ape na an taramon para sa 'kalayo', ape huchi kamuy bilan an kagurangnan kan kalayo. Sa pagsaligsig sa pagwawarak kan mga ngaran kan mga lugar na nag-iiba nin fuji bilan parte nagsasabi na an ginikanan kan taramon na fuji nasa mga tataramon kan mga Yamato asin bako sa mga Ainu. Saróng toponimistang Hapones na si Kanji Kagami, nagsabi na an pangaran igwang parehas na pinaggikanan sa mga katagâ o taramon arog kan 'wisteria' (fuji) asin 'bahaghari' (niji, alagad igwang alternatibong katagâ na fuji), asin gikan  sa "halaba dangan magayonong korte na gilid" kan nasabing bukid.富士山アイヌ語語源説について

Mga Toltolan

Mga toltolan

Kategorya:Mga Bukid sa Hapon