Asidong mataba
[[Ladawan:Rasyslami.jpg|too|thumb|300x300px|Tolong-dimensyonal na representasyon kan nagkapirang mga asidong mataba. An mga saturadong asidong mataba iyo may perpektong matanos na kadenang istraktura. An mga dae-saturado iyo tipikal na tiko, maliban na kun igwa sindang trans na kumpigurasyon.]]
Sa [[kimika]], partikular sa [[biyokimika]], an '''asidong mataba''' ([[Ingles]]: ''fatty acid'') iyo sarong [[asidong karboksiliko]] na may halabang alipatikong kadena, na iyo saturado o dae-saturado. Kadaklan sa mga natural na asidong mataba iyo igwang dae-nakasangang kadena sa numerong dibisible sa duwa na [[Karbon|karbonong]] [[atomo]], puon 4 hasta 28.<ref name="iupac">{{cite book|url=http://goldbook.iupac.org/F02330.html|title=IUPAC Compendium of Chemical Terminology|last1=Moss|first1=G. P.|last2=Smith|first2=P. A. S.|last3=Tavernier|first3=D.|journal=Pure and Applied Chemistry|publisher=International Union of Pure and Applied Chemistry|year=1997|isbn=978-0-521-51150-6|edition=2nd|volume=67|pages=1307–1375|doi=10.1351/pac199567081307|access-date=2007-10-31|issue=8–9|s2cid=95004254}}</ref> 

An mga asidong mataba iyo dae harus nahihiling sa mga [[organismo]] sa solong porma kaini, kundi yaon sa tolong pangenot na klase nin [[ester]]: [[Triglyceride|triglycerides]], [[Phospholipid|phospholipids]], asin [[Cholesteryl ester|cholesteryl esters]]. Sa maski ano kaining porma, an mga asidong mataba iyo pararehas na importante bilang diyetaryong gunuan nin [[enerhiya]] para sa mga [[hayop]] sagkod sinda iyo importanteng istraktural na komposisyon kan [[selula]].

An konsepto kan asidong mataba (''acide gras'') iyo pigheras kaidtong 1813 ni [[Michel Eugène Chevreul]],<ref>Chevreul, M. E. (1813). Sur plusieurs corps gras, et particulièrement sur leurs combinaisons avec les alcalis. ''Annales de Chimie'', t. 88, p. 225-261. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65741176/f225.item link (Gallica)], [https://books.google.com/books?id=8-sYI8xfBGMC link (Google)].</ref><ref>Chevreul, M. E. ''Recherches sur les corps gras d'origine animale''. Levrault, Paris, 1823. [[iarchive:rechercheschimi00chevgoog|link]].</ref><ref>Leray, C. Chronological history of lipid center. ''Cyberlipid Center''. Last updated on 11 November 2017. [http://www.cyberlipid.org/cyberlip/home0001.htm link] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171013173759/http://www.cyberlipid.org/cyberlip/home0001.htm|date=2017-10-13}}.</ref> alagad guminamit sana siya nin pirang mga baryenteng termino: ''graisse acide'' asin ''acide huileux'' ("asidong taba" asin "asidong malana").<ref>Menten, P. ''Dictionnaire de chimie: Une approche étymologique et historique''. De Boeck, Bruxelles. [https://books.google.com/books?id=NKTKDgAAQBAJ link].</ref>

==Mga panluwas na takod==
*[http://lipidlibrary.aocs.org/ Lipid Library]
*[https://web.archive.org/web/20071012173913/http://intl.elsevierhealth.com/journals/plef/ ''Prostaglandins, Leukotrienes & Essential Fatty Acids'' journal]
*[https://web.archive.org/web/20110720155135/http://www.dmfpolska.eu/diagnostics.html Fatty blood acids ]

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{agham-stub}}
[[Kategorya:Biyokimika]]
Sa kimika, partikular sa biyokimika, an asidong mataba (Ingles: fatty acid) iyo sarong asidong karboksiliko na may halabang alipatikong kadena, na iyo saturado o dae-saturado. Kadaklan sa mga natural na asidong mataba iyo igwang dae-nakasangang kadena sa numerong dibisible sa duwa na karbonong atomo, puon 4 hasta 28. 

An mga asidong mataba iyo dae harus nahihiling sa mga organismo sa solong porma kaini, kundi yaon sa tolong pangenot na klase nin ester: triglycerides, phospholipids, asin cholesteryl esters. Sa maski ano kaining porma, an mga asidong mataba iyo pararehas na importante bilang diyetaryong gunuan nin enerhiya para sa mga hayop sagkod sinda iyo importanteng istraktural na komposisyon kan selula.

An konsepto kan asidong mataba (acide gras) iyo pigheras kaidtong 1813 ni Michel Eugène Chevreul,Chevreul, M. E. (1813). Sur plusieurs corps gras, et particulièrement sur leurs combinaisons avec les alcalis. Annales de Chimie, t. 88, p. 225-261. link (Gallica), link (Google).Chevreul, M. E. Recherches sur les corps gras d'origine animale. Levrault, Paris, 1823. link.Leray, C. Chronological history of lipid center. Cyberlipid Center. Last updated on 11 November 2017. link . alagad guminamit sana siya nin pirang mga baryenteng termino: graisse acide asin acide huileux ("asidong taba" asin "asidong malana").Menten, P. Dictionnaire de chimie: Une approche étymologique et historique. De Boeck, Bruxelles. link.

Mga panluwas na takod
Lipid Library
Prostaglandins, Leukotrienes & Essential Fatty Acids journal
Fatty blood acids 

 Toltolan 

Kategorya:Biyokimika