Kakamping pag-atake
An '''kakamping pag-atake''' sarong pag-atake kan sarong pwersa militar sa saro man na kakamping pwersa manta na nagngangata' na lusobon, bombahon o paputokan an kaiwal. Ini huli ta dai nabisto o nagsala an direksyon kan paputok asin dai man tinutuyo. Sa paliwanag na ini, dai sakop igdi an salang pagpaputok huli sa kaaliwalasan o ta dinidisiplina an tropa. Dai man kaiba igdi an dai tinutuyo na makulgan o maonongan an mga sibilyan o mga estruktura sa lugar na kun saen an laban. Ini inaapod sa Ingles na 'collateral damage', nakadamay na perwisyo. 

An paggamit daa kan tataramon na 'kakampi' sa konteksto militar para sa mga tropa o materyales na bakong kalaban, nagpoon pa kan [[Enot na Gerang Pankinaban]], huli sa mga bomba na naghuhurulog harayo sa tinutuyong kalaban. An militar kan Estados Unidos an enot na nag'usar kan terminong ini ta an mga myembrong militar kan North Atlantic Treaty Organization (NATO) sinasabi kan arog na mga insidente na "asul sa asul", ta sa mga pag'ensayo militar ninda, inaapod ninda an sadiring pwersa kolor asul (banderitang asul) asin an pwersa kan Warsaw Pact inaapod na kolor narangha (banderitang narangha).

==Pagremedyo sa kakamping pag-atake==

Hinihiling na an 'kakamping pag-atake' parati daa resultang dai malikayan huli sa makuring ralaban. Huli ta ini kadikit sanang porsyentahe (mga 2% abot (bihira) kalangkawi 20%)<ref>{{fr icon}} Percin, Gen. Alexandre (1921) ''Le Massacre de Notre Infanterie 1914–1918'', Michel Albin, Paris;</ref><ref>Shrader, Charles R. (1982) ''Amicicide: The Problem of Friendly Fire in Modern War'', US Command & General Staff College Survey No.1</ref>kan mga nagagadan kaya an mga ini dai tinatanto asin bakong mahalaga sa resulta kan batalya. Alagad an epekto kan 'kakamping pag-atake' bako sanang materyal kundi may malaen na epekto sa moral ta an mga tropa piglalaoman an atake hale sa kalaban asin malaenon sa mate na tamaan pa kan mga paputok kan kakampi. An siring nabunga an paghuna-huna kan mga tropa na inutil an saindang mga nakakalangkaw na mga opisyales..<ref name="books.google.com.au">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=uYxiz6P0KsEC&pg=PA4&lpg=PA4&dq=friendly+fire+technology&source=web&ots=_fu_xsiQJJ&sig=xSFG0xQBR0YutM6Yt8jnv0ytL40&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=2&ct=result#PPA78,M1 |title=Who goes there : friend or foe? |author=Office of Technology Assessment,
|publisher=Diane Publishing |date= |accessdate=4 January 2011}}{{Page needed|date=July 2011}}</ref>

An mga espwerso kan mga lider militar na mapababa an siring na mga insidente iyo an pag-ogid kan mga kawsa kan kakamping pag'atake asin an paghingoa  na dai na maliwat an mga ini paagi nin ensayo, taktika asin teknolohiya..<ref name="Kirke">Kirke, Charles M. (ed., 2012) ''Fratricide in Battle: (Un)Friendly Fire'' [http://www.continuumbooks.com/books/detail.aspx?BookId=158678&SearchType=Basic Continuum Books] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20171011073806/https://www.ebookweek.com/fat-obliterator-review/ |date=2017-10-11 }}</ref>

===Mga kadahelanan===

Kakamping pag'atake resulta daa kan "alopoop kan gera". An konseptong ini tinutuyaw nanggad ta nagigin sana daa ini pada'tolan asin pantahob sa maluyang pagplano, nakomprometer o aliwalas na intelehensya asin daing katoltolan na liderato.<ref name=Regan/>

'''Mga salang posisyon''' nangyayari kun an asinta pasiring sa kaiwal an na-iigo aksidental iyo an  sadiring pwersa. An siring na mga insidente bunga kan hararani an nagboborokbokan asin ta ini daa komun  na gayo kan Enot asin Ikaduwang Gerang Pankinaban, kun saen an mga tropa nagdadaluso-an asin an pag-asinta bako pang nalalagartong gayo. Kan an mga armas nagrarahay na sa pag'asinta, an mga siring na insidente nagigin nang talagsad dawa totoo nangyayari pa man giraray.

'''Mga salang pagmimidbid''' nangyayari pag an tropang kaamigo inaatake sa salang pagtubod na iyo an enemigo. An mga batalya nag-irisog-isog (bakong nakapugal sa sarong lugar sana) asin mga batalya na imbwelto an dakul na mga tropa hale sa iba-ibang mga nasyon parati binubunga an siring na  mga insidente arog kan nangyari sa 1991 na [[Gerang Golpo]] o si pagrata' kan sarong eroplanong Briton kan misile (MIM-104 Patriot) na pinalayog kan E.U. durante kan [[2003 Pagsakyada sa Irak]].<ref>The Economist ''Closing in on Baghdad'' 25 March 2003</ref>  Sa [[Insidente kan Tarnak Farm]], apat na soldados na Kanadano asin walo man nagkarulugadan kan an sarong [[U.S. Air National Guard]] Major nagpahulog 500&nbsp;lb (230&nbsp;kg) bomba hale sa [[F-16]] pasiring sa regiment kan [[Princess Patricia's Canadian Light Infantry]] na nagkokondukta nin ensayo nin pagpaputok harani sa Kandahar.<ref>[[Michael Friscolanti|Friscolanti, Michael]]. (2005).  ''Friendly Fire: The Untold Story of the U.S. Bombing that Killed Four Canadian Soldiers in Afghanistan.'' pp. 420–421</ref><ref>CBC News Online (6 July 2004). [http://www.cbc.ca/news/background/friendlyfire/verdict.html "U.S. Air Force Verdict."]</ref> Saro pang kaso nin siring na aksidente iyo an pagkagadan ni [[Pat Tillman]] sa [[Apganistan]] pero dai pa nakukua an tunay na ladawan kan pangyari..<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2006/WORLD/asiapcf/07/01/afghan.probe/index.html |title=U.S. military probes soldier's death |publisher=Cnn.com |date=1 July 2006 |accessdate=4 January 2011}}</ref>

Magkakapirang mga sitwasyon an pwedeng magresulta sa kakamping pag-atake. Bakong marayrahay na biklad kan kadagaan asin an panahon na maraot pwedeng magkariribong an mga soldados na dai na mabisto an tunay na kalaban. Direksyon kun saen naghahale an paputok kan enemigo pwedeng bakong pasil maaraman, orog na kun bakong marayrahay an panahon. Sa makuring purutokan, orog na kun ro'do' na an mate sa kapagalan sa paglaban,ini mga kundisyon na riribong na an nagraralaban asin pinupuntariya na saindang kakampi. 

Sa arog kaining mga sitwasyon importanteng gayo na an nabigasyon eksakto asin bakong pasala-sala', an pagpapaputok may hustong disiplina. Sa makuring kamugtakan na an buhay kan mga soldados natataya, an mga lider dapat sangkap asin toltol an pagpabalangibog kan mga lokasyon kan mga kakamping pwersa, asin mahusay magtaong malinaw, bakong mali-mali na mga order sa mga sakop asin tatao man magtantya kun an mga soldados sa prentera gamiton an sadiring pagdesisyon susog sa saindang pagsabot kan nakabiklad na kamugtakan.<ref name="Kirke"/>

===Mga Solusyon===

====Ensayo====
An mga militar hustong nag-eensayo nanggad ngane maseguro an kaligtasan kan mga tropa, ini bilang parte kan normal na koordinasyon asin pagplano ta parati an mga tropa dai natatambara sa mga sitwasyon na mangyari an magkakamping papurutokan asin ini an aspekto sa ensayo na ta'wan nanggad nin doon. An dipisil na biklad kan daga asin maraot na panahon dai kayang makontrol, alagad an mga soldados dapat makanood sa ensayo na makahiro nin maluwag sa siring na kapawotan, asin siring man makipagbokbokan sa banggi na an pagmaan masyadong dipisil. An siring na pagbuntog sa sagin-sagin na pag-ensayo ordinaryo na sa kinaban kan mga militar. An paglikay sa kakamping pag-atake dapat saro na sa linalaomasn na hiro sa batalya manta na kaipohan nanggad an disiplina sa pagpapaputok, na matubod kun inoordenan magpapaputok asin mag'ontok tolos kun inoordenan na magpondo. Ngonyan an mga firing range igwa nang mga lugar na may mga tanda sa mga sagin delikadong lugar (ta may kakampi) asin minarkahan 'dai magpaputok igdi'. <ref name="books.google.com.au"/>

An marikas na pag-abante kan teknolohiya sa mga armas naka-ina sa mga nagagadan sa mga aksidente nin pagpaputok sa kakampi. An Amerika igdi masibot sa pag'ensayo sa mga tropa kaini ta sa lawig kan eksperensya, dakul nang mga tropang Amerikano an nagkaurutasan-buhay huli
ngani sa dai tinutuyo, arog kan sa [[1991 Gera sa Golpo]] kun saen kadaklan kan mga tinamaan mga yunit nagkakapot nin mga behikulong armado
nalargato kan mga paasak-asak kan anti-tank na asinta. An ensayo kaiba na diyan an pagbisto kan mga tauhan sa Apache'ng helicopter kun sairisay an yaon sa ibaba, na kun an mga ini mga kakampi o kalaban na mga tanke orog na kun banggi o maraot an panahon. An mga amerikanong soldados nag'aadal man sa video'ng pasali ngane mabisto tolos an mga pwersang kakampi sa kalaban.<ref name=autogenerated1>{{cite news|last=Schmitt |first=Eric |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE6DF1E3FF93AA35751C1A967958260 |title=U.S. Striving to Prevent 'Friendly Fire' |location=Middle East |publisher=New York Times |date=9 December 1991 |accessdate=4 January 2011}}</ref>

==Panluwas na takod==


== Toltolan ==
{{reflist}}

{{stub}}



[[Kategorya:Mga palikaw na pagtaram]]
[[Kategporya:Mga termino militar]]
[[Kategorya:Mga insidente nin mga kakamping pag'atake]]
An kakamping pag-atake sarong pag-atake kan sarong pwersa militar sa saro man na kakamping pwersa manta na nagngangata' na lusobon, bombahon o paputokan an kaiwal. Ini huli ta dai nabisto o nagsala an direksyon kan paputok asin dai man tinutuyo. Sa paliwanag na ini, dai sakop igdi an salang pagpaputok huli sa kaaliwalasan o ta dinidisiplina an tropa. Dai man kaiba igdi an dai tinutuyo na makulgan o maonongan an mga sibilyan o mga estruktura sa lugar na kun saen an laban. Ini inaapod sa Ingles na 'collateral damage', nakadamay na perwisyo. 

An paggamit daa kan tataramon na 'kakampi' sa konteksto militar para sa mga tropa o materyales na bakong kalaban, nagpoon pa kan Enot na Gerang Pankinaban, huli sa mga bomba na naghuhurulog harayo sa tinutuyong kalaban. An militar kan Estados Unidos an enot na nag'usar kan terminong ini ta an mga myembrong militar kan North Atlantic Treaty Organization (NATO) sinasabi kan arog na mga insidente na "asul sa asul", ta sa mga pag'ensayo militar ninda, inaapod ninda an sadiring pwersa kolor asul (banderitang asul) asin an pwersa kan Warsaw Pact inaapod na kolor narangha (banderitang narangha).

Pagremedyo sa kakamping pag-atake

Hinihiling na an 'kakamping pag-atake' parati daa resultang dai malikayan huli sa makuring ralaban. Huli ta ini kadikit sanang porsyentahe (mga 2% abot (bihira) kalangkawi 20%) Percin, Gen. Alexandre (1921) Le Massacre de Notre Infanterie 1914–1918, Michel Albin, Paris;Shrader, Charles R. (1982) Amicicide: The Problem of Friendly Fire in Modern War, US Command & General Staff College Survey No.1kan mga nagagadan kaya an mga ini dai tinatanto asin bakong mahalaga sa resulta kan batalya. Alagad an epekto kan 'kakamping pag-atake' bako sanang materyal kundi may malaen na epekto sa moral ta an mga tropa piglalaoman an atake hale sa kalaban asin malaenon sa mate na tamaan pa kan mga paputok kan kakampi. An siring nabunga an paghuna-huna kan mga tropa na inutil an saindang mga nakakalangkaw na mga opisyales..

An mga espwerso kan mga lider militar na mapababa an siring na mga insidente iyo an pag-ogid kan mga kawsa kan kakamping pag'atake asin an paghingoa  na dai na maliwat an mga ini paagi nin ensayo, taktika asin teknolohiya..Kirke, Charles M. (ed., 2012) Fratricide in Battle: (Un)Friendly Fire Continuum Books 

Mga kadahelanan

Kakamping pag'atake resulta daa kan "alopoop kan gera". An konseptong ini tinutuyaw nanggad ta nagigin sana daa ini pada'tolan asin pantahob sa maluyang pagplano, nakomprometer o aliwalas na intelehensya asin daing katoltolan na liderato.

Mga salang posisyon nangyayari kun an asinta pasiring sa kaiwal an na-iigo aksidental iyo an  sadiring pwersa. An siring na mga insidente bunga kan hararani an nagboborokbokan asin ta ini daa komun  na gayo kan Enot asin Ikaduwang Gerang Pankinaban, kun saen an mga tropa nagdadaluso-an asin an pag-asinta bako pang nalalagartong gayo. Kan an mga armas nagrarahay na sa pag'asinta, an mga siring na insidente nagigin nang talagsad dawa totoo nangyayari pa man giraray.

Mga salang pagmimidbid nangyayari pag an tropang kaamigo inaatake sa salang pagtubod na iyo an enemigo. An mga batalya nag-irisog-isog (bakong nakapugal sa sarong lugar sana) asin mga batalya na imbwelto an dakul na mga tropa hale sa iba-ibang mga nasyon parati binubunga an siring na  mga insidente arog kan nangyari sa 1991 na Gerang Golpo o si pagrata' kan sarong eroplanong Briton kan misile (MIM-104 Patriot) na pinalayog kan E.U. durante kan 2003 Pagsakyada sa Irak.The Economist Closing in on Baghdad 25 March 2003  Sa Insidente kan Tarnak Farm, apat na soldados na Kanadano asin walo man nagkarulugadan kan an sarong U.S. Air National Guard Major nagpahulog 500 lb (230 kg) bomba hale sa F-16 pasiring sa regiment kan Princess Patricia's Canadian Light Infantry na nagkokondukta nin ensayo nin pagpaputok harani sa Kandahar.Friscolanti, Michael. (2005).  Friendly Fire: The Untold Story of the U.S. Bombing that Killed Four Canadian Soldiers in Afghanistan. pp. 420–421CBC News Online (6 July 2004). "U.S. Air Force Verdict." Saro pang kaso nin siring na aksidente iyo an pagkagadan ni Pat Tillman sa Apganistan pero dai pa nakukua an tunay na ladawan kan pangyari..

Magkakapirang mga sitwasyon an pwedeng magresulta sa kakamping pag-atake. Bakong marayrahay na biklad kan kadagaan asin an panahon na maraot pwedeng magkariribong an mga soldados na dai na mabisto an tunay na kalaban. Direksyon kun saen naghahale an paputok kan enemigo pwedeng bakong pasil maaraman, orog na kun bakong marayrahay an panahon. Sa makuring purutokan, orog na kun ro'do' na an mate sa kapagalan sa paglaban,ini mga kundisyon na riribong na an nagraralaban asin pinupuntariya na saindang kakampi. 

Sa arog kaining mga sitwasyon importanteng gayo na an nabigasyon eksakto asin bakong pasala-sala', an pagpapaputok may hustong disiplina. Sa makuring kamugtakan na an buhay kan mga soldados natataya, an mga lider dapat sangkap asin toltol an pagpabalangibog kan mga lokasyon kan mga kakamping pwersa, asin mahusay magtaong malinaw, bakong mali-mali na mga order sa mga sakop asin tatao man magtantya kun an mga soldados sa prentera gamiton an sadiring pagdesisyon susog sa saindang pagsabot kan nakabiklad na kamugtakan.

Mga Solusyon

Ensayo
An mga militar hustong nag-eensayo nanggad ngane maseguro an kaligtasan kan mga tropa, ini bilang parte kan normal na koordinasyon asin pagplano ta parati an mga tropa dai natatambara sa mga sitwasyon na mangyari an magkakamping papurutokan asin ini an aspekto sa ensayo na ta'wan nanggad nin doon. An dipisil na biklad kan daga asin maraot na panahon dai kayang makontrol, alagad an mga soldados dapat makanood sa ensayo na makahiro nin maluwag sa siring na kapawotan, asin siring man makipagbokbokan sa banggi na an pagmaan masyadong dipisil. An siring na pagbuntog sa sagin-sagin na pag-ensayo ordinaryo na sa kinaban kan mga militar. An paglikay sa kakamping pag-atake dapat saro na sa linalaomasn na hiro sa batalya manta na kaipohan nanggad an disiplina sa pagpapaputok, na matubod kun inoordenan magpapaputok asin mag'ontok tolos kun inoordenan na magpondo. Ngonyan an mga firing range igwa nang mga lugar na may mga tanda sa mga sagin delikadong lugar (ta may kakampi) asin minarkahan 'dai magpaputok igdi'. 

An marikas na pag-abante kan teknolohiya sa mga armas naka-ina sa mga nagagadan sa mga aksidente nin pagpaputok sa kakampi. An Amerika igdi masibot sa pag'ensayo sa mga tropa kaini ta sa lawig kan eksperensya, dakul nang mga tropang Amerikano an nagkaurutasan-buhay huli
ngani sa dai tinutuyo, arog kan sa 1991 Gera sa Golpo kun saen kadaklan kan mga tinamaan mga yunit nagkakapot nin mga behikulong armado
nalargato kan mga paasak-asak kan anti-tank na asinta. An ensayo kaiba na diyan an pagbisto kan mga tauhan sa Apache'ng helicopter kun sairisay an yaon sa ibaba, na kun an mga ini mga kakampi o kalaban na mga tanke orog na kun banggi o maraot an panahon. An mga amerikanong soldados nag'aadal man sa video'ng pasali ngane mabisto tolos an mga pwersang kakampi sa kalaban.

Panluwas na takod

 Toltolan 

Kategorya:Mga palikaw na pagtaram
Kategporya:Mga termino militar
Kategorya:Mga insidente nin mga kakamping pag'atake