Kalunggay
{{Speciesbox
| name = Kalunggay
| image = Malunggay leaves.jpg
| image_caption = Mga dahon kan kalunggay
| image2 =Kalunggay.jpg
| image2_caption = An tinanom na kalunggay
| genus = Moringa
| species = oleifera
| authority = [[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]
| synonyms =
* ''Guilandina moringa'' L.
* ''Hyperanthera moringa'' (L.) Vahl
* ''Moringa pterygosperma'' Gaertn. nom. illeg.
| synonyms_ref = <ref>{{cite book | author = Olson, M. E. | year = 2010 | title = eFlora summary: Moringaceae: Drumstick Family | pages = 167–169 | editor = Flora of North America Committee | series = Flora of North America, North of Mexico | location = New York and Oxford | volume = 7 | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200009759 | access-date = 2019-09-08 | archive-date = 2020-07-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200726144705/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200009759 | dead-url = yes }}</ref> 
}}

An '''kalunggay''' (''Moringa oleifera'') sarong tinanom na an dahon nanggad pinapakinabangan bilang kakanon sa dakul na parte kan kinaban. Sinasabing igwa ining 13 species  na natural magtubo sa mga tropikal asin subtropikal na klima asin an tamanyo niya pwedeng saraditon bilang herb o talagang nadarakulang kahoy. Sa mga species, an lakop na atamanon iyo an M. oleifera, natural nagtatalubo sa pamitisan kan Himalaya sa norte-subangan kan [[Indya]]. An kalunggay nakukua man sa dakul na parte kan Aprika asin Asya. An species na M. stenopetala, sarong aprikanong species, mahiwas man pigkukultibar pero bakong arog kahiwas kan M. olifera.

==Mga luto==
An kalunggay usong lutoon na pansalak sa [[kinunot]], lutong Bikolnon. Ini may guta asin parati an mayor na sangkap iyo an kinunot na laman kan [[pating]] o [[pagi]]. An dahon pwedeng gibohon ensalada, pwedeng pangberdura sa mga sinabawan na luto. Pwede man lutoon an mga pisog kaini asin siring man isalak sa luto an mga burak kaini.

Sinasabing ini an saro sa pinakasangkap sa nutrisyon mala ta igwa nin dakul na protina, calcium, iron asin bitamina A, B, C . Ini nanggad daa an panlaban sa malnutrisyon; maray sa mga aki asin sa mga nagpapasusong mga magurang.

Kan mga 1940, nadiskubre na an dahon kalunggay igwang "pterygospermin" na sa syensia medikal igwang kakayahan lumaban sa mikrobyo, bacteria asin mga fungus. Naadalan man na may kabantigan ini sa paglaban sa helang na kanser.<ref>http://www.medicalhealthguide.com/articles/malunggay.htm Kinua 14-03-14 </ref>
==Kataytayan nin mga ladawan==

<gallery>
Kinunot2.jpg|left|thumb|200px|[[Kinunot na pating|Kinunot]] na may kalunggay
Kalunggay bunga2.jpg|right|thumb|200px|An bunga
20140312 101551.jpg|right|thumb|200px|Pighihimoro dahon nin kalunggay
Kalunggay bunga.jpg|right|thumb|200px|Bunga, pinarani
Moringa flower 5.jpg|Burak nin kalunggay
Ladawan:3182Corn and malunggay soup with shrimps Suam na Mais 07.jpg|Kalunggay na sopas na may kasalak na mais
</gallery>

==Mga panluwas na takod==

* http://wwwherbsmed.blogspot.com/2010/08/malunngaymoringa-olifera.html Kinua 14-03-02
* http://malunggayplant.blogspot.com/p/uses-of-malunngay.html Kinua 14-03-14
* http://www.medicalhealthguide.com/articles/malunggay.htm Kinua 14-03-14
* [http://www.explorelifeonearth.org/moringahome.html Página web sobre la familia de las moringáceas: fotos e información acerca de las 13 especies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104184002/http://www.explorelifeonearth.org/moringahome.html |date=2009-01-04 }}Kinua 14-03-14
* [http://www.agronomiaparatodos.org/2012/07/como-sembrar-moringa.html Cómo sembrar moringas]Kinua 14-03-14
* [http://www.moringas.com Moringas: panacea universal]Kinua 14-03-14
* [http://www.treesforlife.org/moringa/Moringahome.htm Trees for Life Moringa Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110525042647/http://www.treesforlife.org/moringa/Moringahome.htm |date=2011-05-25 }}Kinua 14-03-14
* [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Moringa_oleifera.html Purdue University: Moringa oleifera]Kinua 14-03-14
* [http://www.fitoterapia.org.es/la-moringa-la-planta-que-combate-300-enfermedades/ Plantaciones de Moringa en África]Kinua 14-03-14

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{poon}}
[[Kategorya:Moringa|oleifera]]
[[Kategorya:Mga tinanom sa Filipinas]]
[[Kategorya:Mga kakanon sa Filipinas]]
An kalunggay (Moringa oleifera) sarong tinanom na an dahon nanggad pinapakinabangan bilang kakanon sa dakul na parte kan kinaban. Sinasabing igwa ining 13 species  na natural magtubo sa mga tropikal asin subtropikal na klima asin an tamanyo niya pwedeng saraditon bilang herb o talagang nadarakulang kahoy. Sa mga species, an lakop na atamanon iyo an M. oleifera, natural nagtatalubo sa pamitisan kan Himalaya sa norte-subangan kan Indya. An kalunggay nakukua man sa dakul na parte kan Aprika asin Asya. An species na M. stenopetala, sarong aprikanong species, mahiwas man pigkukultibar pero bakong arog kahiwas kan M. olifera.

Mga luto
An kalunggay usong lutoon na pansalak sa kinunot, lutong Bikolnon. Ini may guta asin parati an mayor na sangkap iyo an kinunot na laman kan pating o pagi. An dahon pwedeng gibohon ensalada, pwedeng pangberdura sa mga sinabawan na luto. Pwede man lutoon an mga pisog kaini asin siring man isalak sa luto an mga burak kaini.

Sinasabing ini an saro sa pinakasangkap sa nutrisyon mala ta igwa nin dakul na protina, calcium, iron asin bitamina A, B, C . Ini nanggad daa an panlaban sa malnutrisyon; maray sa mga aki asin sa mga nagpapasusong mga magurang.

Kan mga 1940, nadiskubre na an dahon kalunggay igwang "pterygospermin" na sa syensia medikal igwang kakayahan lumaban sa mikrobyo, bacteria asin mga fungus. Naadalan man na may kabantigan ini sa paglaban sa helang na kanser.http://www.medicalhealthguide.com/articles/malunggay.htm Kinua 14-03-14 
Kataytayan nin mga ladawan

Mga panluwas na takod

 http://wwwherbsmed.blogspot.com/2010/08/malunngaymoringa-olifera.html Kinua 14-03-02
 http://malunggayplant.blogspot.com/p/uses-of-malunngay.html Kinua 14-03-14
 http://www.medicalhealthguide.com/articles/malunggay.htm Kinua 14-03-14
 Página web sobre la familia de las moringáceas: fotos e información acerca de las 13 especies Kinua 14-03-14
 Cómo sembrar moringasKinua 14-03-14
 Moringas: panacea universalKinua 14-03-14
 Trees for Life Moringa Site Kinua 14-03-14
 Purdue University: Moringa oleiferaKinua 14-03-14
 Plantaciones de Moringa en ÁfricaKinua 14-03-14

 Toltolan 

oleifera
Kategorya:Mga tinanom sa Filipinas
Kategorya:Mga kakanon sa Filipinas