Abakus
[[Ladawan:Boulier1.JPG|too|thumb|256x256px|Sarong Tsinong abakus, ''[[Suanpan]]'']]
[[Ladawan:Houghton_Typ_520.03.736_-_Margarita_philosophica.jpg|too|thumb|332x332px|''Calculating-Table'' ni [[Gregor Reisch]]: ''Margarita Philosophica'', 1503. An pidaso nin kahoy iyo nagpapahiling sa ''Arithmetica'' na pigsusugo an algorista asin an abasista (salang narepresenta bilang si [[Boethius]] asin [[Pythagoras]]). Igwa nin kompetisyon sa duwa gikan sa introduksyon kan ''Algebra'' sa Europa kaidtong ika-12 na siglo hasta sa trayumpo kaini kan ika-16 na siglo.<ref name="Boyer253">Boyer, Carl B.; Merzbach, Uta C. (1991). [[iarchive:historyofmathema00boye|A History of Mathematics]] (2nd ed.). John Wiley & Sons, Inc. ISBN 978-0-471-54397-8.</ref>]]
[[Ladawan:Lübeck, Wissenschaftspfad, Abakus -- 2017 -- 0372.jpg|thumb|Abacus of Science Path, Lübeck, Schleswig-Holstein, Germany]]
An '''abakus''' ([[Ingles]]: ''abacus'', darakulan: ''abaci'' o ''abacuses'', inaapod man bilang ''counting frame''), iyo sarong pangkalkulang kagamitan na ginagamit na poon pa kan suanoy na panahon asin nagagamit pa man hasta sa ngunyan. Nagamit ini sa suanoy na Haraning Subangan, Europa, Tsina, asin Rusya, mga siglo bago an pag-ako kan nakasurat na Arabikong numeral na sistema.<ref name="Boyer253" /> 

An eksaktong ginikanan kan abakus iyo dae aram. An abakus iyo pigbibilog nin linya kan mga naghihirong pisog, o iba pang mga bagay, na minarepresenta sa mga digit. Saro sa duwang numero an pigsasangat, asin an mga pisog iyo pigmamanipula sa implementasyon kan sarong operasyon kaiba an ikaduwang bilang (e.g., pagdugang), o bihira an kwadrado o kubikong gamot.

Dawa ngani an mga [[kalkulator]] asin [[kompyuter]] na an harus nagagamit sa ngunyan, imbes na an mga abakus, mantinido man giraray an paggamit kaini sa nagkapirang mga nasyon. An mga merkanto, pararibay, asin kleriko sa nagkapirang parte nin Subangang Europa, Rusya, Tsina, asin Aprika iyo minagamit nin mga abakus, sagkod iyo nagagamit man giraray sa pagtukdo nin [[aritmetika]] sa mga kaakian.<ref name="Boyer253" /> An ibang tawo na dae nakakagamit nin kalkulator huli sa kadinan sa paghiling iyo pasil na nakakagamit nin abakus.

==Panluwas na takod==
{{wiktionary|Abacus}}
{{commons|Abacus|Abakus}}
* {{Wikisource-inline|list= 
** {{Cite EB1911|wstitle=Abacus |short=x |noicon=x}}
** "[[s:A Dictionary of Greek and Roman Antiquities/Abacus|Abacus]]", gikan sa ''[[s:A Dictionary of Greek and Roman Antiquities|A Dictionary of Greek and Roman Antiquities]]'', 3rd ed., 1890.
}}

'''Mga tutoryal'''
* {{Citation | url = http://totton.idirect.com/abacus/ | title = Abacus: Mystery of the Bead - an Abacus Manual | first = Totton & Gary Flom | last = Heffelfinger}}
* [https://web.archive.org/web/20171103082138/http://www.minmm.com/minc/show_classes.php?id=273 Min Multimedia]
* {{Citation | url = https://www.youtube.com/view_play_list?p=545ABCC6BA8D6F44 | title = How to use a Counting Board Abacus | first = Stephen Kent | last = Stephenson | year = 2009}}

'''Mga kaaraman dapit sa Abakus'''
* {{Citation | url = http://demonstrations.wolfram.com/Abacus/ | title = Abacus | first = Michael | last = Schreiber | publisher = The Wolfram Demonstrations Project | year = 2007}}
* [http://www.cut-the-knot.org/blue/Abacus.shtml Abacus in Various Number Systems] sa ''cut-the-knot''
* [https://web.archive.org/web/20041009110126/http://www.tux.org/~bagleyd/abacus.html Java applet of Chinese, Japanese and Russian abaci]
* [http://www.research.ibm.com/atomic/nano/roomtemp.html An atomic-scale abacus]
* [http://tinas-sliderules.me.uk/Slide%20Rules/Abaci.html Examples of Abaci]
* [https://web.archive.org/web/20080907180002/http://www.tux.org/~bagleyd/java/AbacusAppMA.html Aztex Abacus]
* [https://www.indianabacus.com/ Indian Abacus]
== Toltolan ==
{{reflist}}
{{matematika-tamboan}}
[[Kategorya:Matematika]]
too|thumb|332x332px|Calculating-Table ni Gregor Reisch: Margarita Philosophica, 1503. An pidaso nin kahoy iyo nagpapahiling sa Arithmetica na pigsusugo an algorista asin an abasista (salang narepresenta bilang si Boethius asin Pythagoras). Igwa nin kompetisyon sa duwa gikan sa introduksyon kan Algebra sa Europa kaidtong ika-12 na siglo hasta sa trayumpo kaini kan ika-16 na siglo.Boyer, Carl B.; Merzbach, Uta C. (1991). A History of Mathematics (2nd ed.). John Wiley & Sons, Inc. ISBN 978-0-471-54397-8.
thumb|Abacus of Science Path, Lübeck, Schleswig-Holstein, Germany
An abakus (Ingles: abacus, darakulan: abaci o abacuses, inaapod man bilang counting frame), iyo sarong pangkalkulang kagamitan na ginagamit na poon pa kan suanoy na panahon asin nagagamit pa man hasta sa ngunyan. Nagamit ini sa suanoy na Haraning Subangan, Europa, Tsina, asin Rusya, mga siglo bago an pag-ako kan nakasurat na Arabikong numeral na sistema. 

An eksaktong ginikanan kan abakus iyo dae aram. An abakus iyo pigbibilog nin linya kan mga naghihirong pisog, o iba pang mga bagay, na minarepresenta sa mga digit. Saro sa duwang numero an pigsasangat, asin an mga pisog iyo pigmamanipula sa implementasyon kan sarong operasyon kaiba an ikaduwang bilang (e.g., pagdugang), o bihira an kwadrado o kubikong gamot.

Dawa ngani an mga kalkulator asin kompyuter na an harus nagagamit sa ngunyan, imbes na an mga abakus, mantinido man giraray an paggamit kaini sa nagkapirang mga nasyon. An mga merkanto, pararibay, asin kleriko sa nagkapirang parte nin Subangang Europa, Rusya, Tsina, asin Aprika iyo minagamit nin mga abakus, sagkod iyo nagagamit man giraray sa pagtukdo nin aritmetika sa mga kaakian. An ibang tawo na dae nakakagamit nin kalkulator huli sa kadinan sa paghiling iyo pasil na nakakagamit nin abakus.

Panluwas na takod

 

Mga tutoryal
 
 Min Multimedia
 

Mga kaaraman dapit sa Abakus
 
 Abacus in Various Number Systems sa cut-the-knot
 Java applet of Chinese, Japanese and Russian abaci
 An atomic-scale abacus
 Examples of Abaci
 Aztex Abacus
 Indian Abacus
 Toltolan 

Kategorya:Matematika