Tala (diyosa)
'''Tala''', base sa [[Diyosa (Goddess)|diosa]] Hindu na si [[Tara]], iyo an pangaran kan diyosa nin pagkaaga asin bangging bida sa mitolohiyang [[Mga Tagalog|Tagalog]]. Manlaen-iba an saiyang ginikanan depende sa rehiyon. [[Bulawan na Tara]], an rebultong bulawan nin [[Majapahit]]-era kan Hindu deity Tara o Tagalog amponon Tala nakua kan 1918 sa Agusan.<ref name="ob">H. Otley Beyer, "Outline Review of Philippine Archaeology by Islands and Provinces," Philippine Journal of Science, Vol.77,Nos.34 (July–August 1947),pp. 205-374</ref> <ref>Rahamann, R. (1955). "Quarrels and Enmity between the Sun and the Moon: A Contribution to the Mythologies of the Philippines, India, and the Malay Peninsula." ''Folklore Studies, 14'', 202–214.</ref> osipon nin Tala haraning marhay an mga kaano-ano sa mga leyenda sa tahaw kan bakong Filipinong kultura arog kan tribo ni Bihar, Savara asin Bhuiya, siring man kan Indianized Semang (tribong Malay)

An pinakapopular na osipon nin Tala iyo na siya an saro sa tolong aking babae kan [[Bathala]] pasiring sa sarong mortal na babayi. Kaiba sa saiyang mga tugang na babae Si Mayari, an diosa kan bulan, asin si Hanan, an diyosa nin aga. Siya midbid na nagsuporta sa pagkamukna kan mga tradisyonal na koneksyonng Tagalog. An mga trabaho naggagamit nin magian na mga sphere o orbs tanganing magin ligtas an mga tawo kun banggi. An interpretasyon kan mga tinubo kaining ordinansa naghira sa pakamansayan na anuman na iyo an guminadan nin mga tawo o magpawara kan mga katawohan tanganing mawara an saindang dalan, paagi kan impluwensiya kan tradisyon Espanyol-honaabtan kan [[:en:Santelmo|santelmos]].

Sa saro pa, mas modernong istorya,<ref>Hill, Percy. A. (1934). ''Philippine Short Stories'', p65. Stories reproduced in {{ISBN|971-542-083-4}}.</ref> an diyos nin saldang na si Arao (tibaad Apolaki) asin an diyosang bulan na si Buan (pruel Mayori) pareho may darakulang pamilya nin mga bituon, alagad nagtutubod si Buan sa saiyang mga bitoon dai kayang makaligtas sa init kan Arao. Pareho sindang nag - oyon na laglagon an saindang mga bitoon. Kan pigsuruntok siya ni Arao, itinago ini kan Buan sa mga panganuron, kun saen minsan mabutwa an mga ini. Kan maheling ini, si Arao napano nin kabangisan asin daing sagkod na nagmamaigot na gadanon sia. Ipinaliwanag kan Arao na an mga bangkay madaling makagat sa saiya. Sa kaagahon, itinatago ni Buan an mga bitoon asin dinadara sana iyan kun sinasabi kan saiyang pinakamatuang aking babae, si Tala (ikabanggi asin aga) na harayoon tanganing hanapon sinda.

Daeng gayo na pigbabaybay sa osipon na ini an mga tataramon na [[Tataramon na Tagalog|Tagalog]] ''tala'', na boot sabihon "totoong bitoon", ''[[wiktionary:araw|araw]]'' (sun) asin ''[[wiktionary:buwan|buwan]]'' (moon).

Sa mitolohiyang [[Tataramon na Pampango|Kapampangan]], yaon man igdi an sarong dios na nagngangaran Tálâ. Para sa mga Ka [[Pampanga]], an Tálâ iyo an maliwanag na bituon asin an nagpabisto nin basa-risang kultura sa Pampanga.

Si Felipe Pardo (Enero 16, 1950 - 1988), sa saiyang surat, nagsambit nin sarong [[:en:Anito|anito]], na pigroromdoman pa kan mga Tagalog hale sa [[Laguna]], nagngangaran ''Bulactala''. An kahulogan kan pangaran iyo an "Halipot na ''Tala''" na nagsusuherir na an ''anito na'' ini bakong papersonasyon ni Tala i.e. an planetang [[Makakadanlag|Venus]].<ref>POTET, Jean-Paul G. (2018). Ancient Beliefs and Customs of the Tagalogs. Lulu.com, 2018. ISBN 0244348731, 9780244348731. Page 166.</ref>


== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
Tala, base sa diosa Hindu na si Tara, iyo an pangaran kan diyosa nin pagkaaga asin bangging bida sa mitolohiyang Tagalog. Manlaen-iba an saiyang ginikanan depende sa rehiyon. Bulawan na Tara, an rebultong bulawan nin Majapahit-era kan Hindu deity Tara o Tagalog amponon Tala nakua kan 1918 sa Agusan.H. Otley Beyer, "Outline Review of Philippine Archaeology by Islands and Provinces," Philippine Journal of Science, Vol.77,Nos.34 (July–August 1947),pp. 205-374 Rahamann, R. (1955). "Quarrels and Enmity between the Sun and the Moon: A Contribution to the Mythologies of the Philippines, India, and the Malay Peninsula." Folklore Studies, 14, 202–214. osipon nin Tala haraning marhay an mga kaano-ano sa mga leyenda sa tahaw kan bakong Filipinong kultura arog kan tribo ni Bihar, Savara asin Bhuiya, siring man kan Indianized Semang (tribong Malay)

An pinakapopular na osipon nin Tala iyo na siya an saro sa tolong aking babae kan Bathala pasiring sa sarong mortal na babayi. Kaiba sa saiyang mga tugang na babae Si Mayari, an diosa kan bulan, asin si Hanan, an diyosa nin aga. Siya midbid na nagsuporta sa pagkamukna kan mga tradisyonal na koneksyonng Tagalog. An mga trabaho naggagamit nin magian na mga sphere o orbs tanganing magin ligtas an mga tawo kun banggi. An interpretasyon kan mga tinubo kaining ordinansa naghira sa pakamansayan na anuman na iyo an guminadan nin mga tawo o magpawara kan mga katawohan tanganing mawara an saindang dalan, paagi kan impluwensiya kan tradisyon Espanyol-honaabtan kan santelmos.

Sa saro pa, mas modernong istorya,Hill, Percy. A. (1934). Philippine Short Stories, p65. Stories reproduced in . an diyos nin saldang na si Arao (tibaad Apolaki) asin an diyosang bulan na si Buan (pruel Mayori) pareho may darakulang pamilya nin mga bituon, alagad nagtutubod si Buan sa saiyang mga bitoon dai kayang makaligtas sa init kan Arao. Pareho sindang nag - oyon na laglagon an saindang mga bitoon. Kan pigsuruntok siya ni Arao, itinago ini kan Buan sa mga panganuron, kun saen minsan mabutwa an mga ini. Kan maheling ini, si Arao napano nin kabangisan asin daing sagkod na nagmamaigot na gadanon sia. Ipinaliwanag kan Arao na an mga bangkay madaling makagat sa saiya. Sa kaagahon, itinatago ni Buan an mga bitoon asin dinadara sana iyan kun sinasabi kan saiyang pinakamatuang aking babae, si Tala (ikabanggi asin aga) na harayoon tanganing hanapon sinda.

Daeng gayo na pigbabaybay sa osipon na ini an mga tataramon na Tagalog tala, na boot sabihon "totoong bitoon", araw (sun) asin buwan (moon).

Sa mitolohiyang Kapampangan, yaon man igdi an sarong dios na nagngangaran Tálâ. Para sa mga Ka Pampanga, an Tálâ iyo an maliwanag na bituon asin an nagpabisto nin basa-risang kultura sa Pampanga.

Si Felipe Pardo (Enero 16, 1950 - 1988), sa saiyang surat, nagsambit nin sarong anito, na pigroromdoman pa kan mga Tagalog hale sa Laguna, nagngangaran Bulactala. An kahulogan kan pangaran iyo an "Halipot na Tala" na nagsusuherir na an anito na ini bakong papersonasyon ni Tala i.e. an planetang Venus.POTET, Jean-Paul G. (2018). Ancient Beliefs and Customs of the Tagalogs. Lulu.com, 2018. ISBN 0244348731, 9780244348731. Page 166.

 Toltolan