Rutenyo
[[Ladawan:Ruthenium a half bar.jpg|thumb|291x291px|Sarong halimbawa nin metal na rutenyo]]
An '''rutenyo''' ([[Ingles]]: ''ruthenium'') iyo sarong [[elementong kimikal]] na may simbolong '''Ru''' asin atomikong bilang na 44. Saro ining bihirang transisyon na metal na kabali sa grupong platino kan [[peryodikong tableta]]. Arug kan iba pang mga metal sa grupong [[platino]], an rutenyo iyo ''inert'' (dae nagkakaigwa nin reaksyong kimikal) sa kadaklan nin mga kimikal. An pinangaking Rusong siyentista nin Baltikong-Alemang ansestridad na si [[Karl Ernst Claus]] an nakadiskobre kan elemento kaidtong 1844 sa ''Kazan State University'' asin pigpangaranan an "rutenyo" bilang onra sa [[Rusya]]. 

An rutenyo iyo harus mahihiling bilang sarong menor na komposisyon nin mga platinong ore; an anwal na produksyon iyo naglangkaw gikan sa harus 19 na tonelada kan 2009<ref name="JMM">[http://www.platinum.matthey.com/services/market-research/market-review-archive/platinum-2009 Summary. Ruthenium]. platinum.matthey.com, p. 9 (2009)</ref> pasiring sa harus 35.5 na tonelada kaidtong 2017.<ref>[http://www.platinum.matthey.com/services/market-research/pgm-market-reports PGM Market Report.] platinum.matthey.com, p. 30 (May 2018)</ref> An kadaklan nin rutenyo na nahihimo iyo ginagamit sa mga elektrikal na kontakt (na may resistansya sa pagkanipis) sagkod sa mga resistor na mahibog na ''film''. An menor na aplikasyon para sa rutenyo iyo yaon sa mga platinong alloy asin bilang [[katalista]] sa kimika. Sarong bagong aplikasyon nin rutenyo iyo bilang ''capping layer'' para sa labing ''ultraviolet photomasks''. An rutenyo iyo heneral na nahihiling sa mga ore kaiba an iba pang mga metal nin grupong platino sa Kabukidan nin Ural sagkod sa [[Amerika nin Norte|Norte]] asin [[Amerika nin Sur|Sur na Amerika]]. Kadikit pero importante sa komersyo na kantidad iyo mahihiling man sa [[pentlandite]] na maguguno gikan sa Sudbury, Ontario asin sa mga pyroxenite na deposito sa [[Sur na Aprika]].<ref>Haynes, William M., ed. (2016). ''CRC Handbook of Chemistry and Physics'' (97th ed.). CRC Press. ISBN <bdi>9781498754293</bdi>., p. 4.31</ref>

== Hilingon man ==

* [[Bakal]] (''Iron'')
* [[Platino]] (''Platinum'')
* [[Tanso]] (''Copper'')

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{Talaang peryodiko}}
{{commons category|Ruthenium}}
{{agham-stub}}
[[Kategorya:Mga elementong kimikal]]
An rutenyo (Ingles: ruthenium) iyo sarong elementong kimikal na may simbolong Ru asin atomikong bilang na 44. Saro ining bihirang transisyon na metal na kabali sa grupong platino kan peryodikong tableta. Arug kan iba pang mga metal sa grupong platino, an rutenyo iyo inert (dae nagkakaigwa nin reaksyong kimikal) sa kadaklan nin mga kimikal. An pinangaking Rusong siyentista nin Baltikong-Alemang ansestridad na si Karl Ernst Claus an nakadiskobre kan elemento kaidtong 1844 sa Kazan State University asin pigpangaranan an "rutenyo" bilang onra sa Rusya. 

An rutenyo iyo harus mahihiling bilang sarong menor na komposisyon nin mga platinong ore; an anwal na produksyon iyo naglangkaw gikan sa harus 19 na tonelada kan 2009Summary. Ruthenium. platinum.matthey.com, p. 9 (2009) pasiring sa harus 35.5 na tonelada kaidtong 2017.PGM Market Report. platinum.matthey.com, p. 30 (May 2018) An kadaklan nin rutenyo na nahihimo iyo ginagamit sa mga elektrikal na kontakt (na may resistansya sa pagkanipis) sagkod sa mga resistor na mahibog na film. An menor na aplikasyon para sa rutenyo iyo yaon sa mga platinong alloy asin bilang katalista sa kimika. Sarong bagong aplikasyon nin rutenyo iyo bilang capping layer para sa labing ultraviolet photomasks. An rutenyo iyo heneral na nahihiling sa mga ore kaiba an iba pang mga metal nin grupong platino sa Kabukidan nin Ural sagkod sa Norte asin Sur na Amerika. Kadikit pero importante sa komersyo na kantidad iyo mahihiling man sa pentlandite na maguguno gikan sa Sudbury, Ontario asin sa mga pyroxenite na deposito sa Sur na Aprika.Haynes, William M., ed. (2016). CRC Handbook of Chemistry and Physics (97th ed.). CRC Press. ISBN 9781498754293., p. 4.31

 Hilingon man 

 Bakal (Iron)
 Platino (Platinum)
 Tanso (Copper)

 Toltolan 

Kategorya:Mga elementong kimikal