Fu Hao
Si '''Fu Hao''' {{zh|t=[[wikt:婦好|婦好]]|s=[[wikt:妇好|妇好]]|first=t|p=Fù Hǎo|l=Lady [surnamed] Hao}} nagadan c. 1200 BC, posthumous na pangaran kan templo na '''Mu Xin''' (母辛), na saro sa kadakol na agom ni Haring [[:en:Wu_Ding|Wu Ding]] kan [[dinastiyang Shang]] asin nagsirbi man bilang heneral kan militar asin halangkaw na padi. An kadikit na ebidensya na nagdedetalye sa buhay ni Fu Hao asin mga tagumpay nin militar na nakaligtas sa Dinastiyang Shang, asin an mga rekord na pwedeng nawara sa paglipas nin panahon.

An [[:en:Tomb_of_Fu_Hao|Tomb of Fu Hao]] nakotkot na nakataka sa [[:en:Yinxu|Yinxu]] kan arkeologong si [[:en:Zheng_Zhenxiang|Zheng Zhenxiang]], paagi nin mga kayamanan na inaapod na 700 niang+ jade bagay (Si Fu Hao na sarong kolektor, kaya an pira na mga antique na), asin siring man an saiyang koleksion nin labing 500 na tolang bagay, arog baga kan tulang oracles (sinda na hali sa saiyang tungkulin bilang sarong relihiyosong padi, asin ginamit sa saiyang dakol na mga ritwal). kan mga layas na ayam asin tolang nin tulang, si Fu Hao ilinobong paagi sa 6 na ido, asin 16 na atang na tawo. An rarom kan kalot, may sarong kuwartong gibo sa kahoy na {{Convert|3.5|m|ft}} an laba, 3.5 metro (11 pye) kalakbang asin 1.3 metro (4.3 piye) an langkaw na igwa nin lapayon na kabatongan nin kahoy poon pa kaidto biyo nang dai nakabasuway.[1] lolobngan ni Fu Hao iyo an nagtatao kan pinakadakulang pakarorop sa saiyang buhay, kan relasyon nia sa pamilya nin hade, asin kan papel patin mga nagibo kaini bilang bagay na sia ilinobong na may kaibang pagtao nin giya sa saiyang mga aktibidad asin interes.

== Bioograpiya ==
An aram iyo na kinultibar ni Hadeng [[:en:Wu_Ding|Wu Ding]] an kaimbodan kan magkaabay na mga tribo paagi sa pag - agom nin sarong babae hale sa lambang saro kaiyan. Fu Hao (na pigtutubudan na saro sa 64 agom kan hade) naglaog sa harong nin hadi paagi sa siring na kasal asin inaprobetsaran an sosyodad nin mga semi-matriarkal na oripon tanganing tumindog sa tahaw ninda para magin saro sa tulong komporto ni Hadeng Wau Ding. hali siya sa linderos o sa [[:en:Steppe|Steppe]] arog kan isinuherir kan abortion nin mga armas sa lulubngan niya.<ref>{{Cite journal|title=Steppe Weapons in Ancient China and the Role of Hand-to-hand Combat|date=2015|pages=39}}</ref>

An duwa pang agom iyo si [[:en:Fu_Jing_(Shang_dynasty)|Fu Jing]] asin Fu Shi <ref>Fu Shi can also be called Fu Yi (婦睪), and she is often referred to in the oracle bones as Bigui (Chinese: 妣癸).</ref> Si Fuji Jing an panginot na reyna mantang si Fu Hao an segundang reyna. Fu Hao ina man ni Prinsipe Zu Ji. mga inskripsion na Ocle nagpapahiling nin pagmakulog sa saiyang pag-arte kan panahon kan pagkamundag.
[[Ladawan:Shang_Jade_Human_Figure.jpg|thumb|Jade tawong pigura, linobngan ki Reyna Fu Hao]]
An mga aktibidad kan mga padi asin ritwal na mga bagay kan Tsina nag'eestar sana sa dinastiyang Shang, kaya may ibang ebidensya na malibog. an kada Intsik na Character arog kan ''Fu'' 婦  sa parate igwa nin dai mabaliliwat na mga kahulogan, dawa paagi sa may orakulong tolang ni Shang nadekriter, posible na an ibang babae siring ki Fu Hao orihinal na saserdote imbes na agom kan Hade; sia talagang nagpakasal man sana sa Hade. sabihon, an kahulogan kan "agom na babae" sa ibang konteksto tibaad totoo nanonongod sa sarong posisyon bilang mga padi.

Pag-mamaysadiri ni Fu Hao an saiyang kadagaan. sa mga tolang na orakulo, dakol na beses siang nagdolot nin mahalagang marhay na tributo kan Hade. ngani kontrolado kan hadeng Shang an mga bagay sa ritual, na iyo an pinakamahalagang aktibidad politikal kaidtong panahon, ipinaheheling nin berbal na tolang nin gapo na paorootrong pinagbotan ni Wu Ding si Fu Hao na mamayo kan pinakaespesyal na mga rituwal asin magdolot nin atang sa mga apoon. Dinastiyang Shang may duwang pinakamahalagang aktibidad: ritwal na mga bagay asin laban; si Lady Hao nagkaigwa nin ekstraordinaryong papel sa pareho kan panahon na idto.

== Katungkulan sa militar ==
si Fu Hao sa mga modernong iskolar nin kadaklan gikan sa mga inskripsiyon kan [[:en:Shang_dynasty|Shang dynasty]] [[:en:Oracle_bone|oracle bone]] na nakotkot sa [[:en:Yinxu|Yinxu]].. sa mga inskripsiyon na ini asin hali sa presensiya nin mga armas sa saiyang lulubngan, puwedeng maaraman kun sain ginibo ni Fu Hao an nagkapirang kampanya militar para sa Dinastiyang Shang.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xQiJWZNQZfgC&q=lady+hao&pg=PR7|title=Images of Women in Chinese Thought and Culture: Writings from the Pre-Qin Period Through the Song Dynasty|last=Wang|first=Robin|date=2003|publisher=Hackett Publishing|isbn=978-0872206519|language=en}}</ref>

An papel niyang militar, siya an responsable sa pagsakop kan mga kaiwal asin kasangle kan Dinastiyang Shang.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=f_HDWG-OaLwC&q=lady+hao&pg=PA59|title=Ancient Queens: Archaeological Explorations|last=Nelson|first=Sarah M.|date=2003|publisher=Rowman Altamira|isbn=9780759103467|language=en}}</ref> '''Tu-Fang''' naglaban kontra sa Shang nin mga henerasyon sagkod na an mga ini pinalmente nadaog ni Fu Hao sa sarong desididong laban. susunod an mga dugang pang kampanya laban sa katahawang [[:en:Yi_people|Yi]], [[:en:Qiang_(historical_people)|Qiang]] asin [[Ba]]; an huri partikular na pigtatandaan huli ta siya an kaenot-enoteng nakatalang dakulang lubhahubò sa historya nin Intsik.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=cMXP9RO0DVMC&q=lady+hao+military&pg=PA257|title=In Pursuit of Gender: Worldwide Archaeological Approaches|last=Nelson|first=Sarah M.|last2=Rosen-Ayalon|first2=Myriam|date=2002|publisher=Rowman Altamira|isbn=9780759100879|language=en}}</ref> edad  13,000 na soldados asin importanteng heneral na si Zhi saka Hou Gao an naglilingkod sa irarom nia, sia an pinakamakapangyarihan na kaiba niang hade.

== Lolobngan ==
[[Ladawan:Fu_Hao_Tomb,_c._1200_BC,_Reign_of_King_Wu_Ding,_Shang_Dynasty_3.jpg|thumb|lolobngan ni Fu Hao, an paheling nin museo]]
Kapansin-pansin man nanggad, pagkagadan nia si Fu Hao ilinobong sa sarong lolobngan sa saiyang daga sa ibong kan salog hale sa mayor na sementeryo nin hade, minsan ngani parateng an mga pamilyang hade pinag - iiribanan. sia antes pa si Hadeng Wu Ding[[, na nagtogdok kan saiyang lolobngan sa kabisera niang]] Yin.

=== Mga Laog nin lolobngan ===
[[Ladawan:Shang_dynasty_Bronze_ibex-headed_knife_13th-11th_century.jpg|thumb|Shang dinastiya Bronze ibex-headed knife na may singsing, ika-16-11 siglo BCE, kan tipong yaon sa linobngan kan Fu Hao. mga armas na ini kaagid kan sa kapatagan.<ref>{{Cite journal|last1=Rawson|first1=Jessica|title=Steppe Weapons in Ancient China and the Role of Hand-to-hand Combat|journal=故宮學術季刊 (The National Palace Museum Research Quarterly)|date=2015|volume=33|issue=1|pages=38–39|url=https://www.academia.edu/20315661|quote=We can immediately recognise the engagement of the Shang with their neighbours by looking at the nearly two hundred weapons buried with Fu Hao, who, as consort of the powerful Shang king, Wu Ding (c. 1200 BC), is mentioned in oracle bone inscriptions as a leader in battle. In her tomb were large axes (fig. 1a), derived from the shapes of ancient jade examples, standard spearheads and dagger-axes, ge, for an accompanying fighting force, and knives (fig. 1b) similar to those used in the steppe.}}</ref>]]
kabilogan, ilinubong an Fu Hao na may darang:

** 755 jade objects
** 564 bone objects, including nearly 500 bone hairpins and over 20 bone arrowheads
** 468 bronze objects, including 130 weapons, 23 bells, 27 knives, 4 mirrors, and 4 tigers or tiger heads
** 63 stone objects
** 5 ivory objects
** 11 pottery objects
** 7,000 pieces of [[:en:Cowry_shell|cowry shell]] (Shang dynasty currency)
** 16 human sacrifices
** 6 dogs

== Hilingon pa ==

** [[:en:Tomb_of_Fu_Hao|Tomb of Fu Hao]]
** [[:en:Women_in_ancient_and_imperial_China|Women in ancient and imperial China]]
** [[:en:Shang_dynasty|Shang dynasty]]

== Mga pinaghalian ==

* {{Cite book|title=The Cambridge History of Ancient China: From the Origins of Civilization to 221 BC|title-link=Cambridge History of Ancient China|last=Bagley|first=Robert|date=1999|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-47030-8|editor-last=Loewe|editor-first=Michael|editor-link=Michael Loewe|location=London|pages=124–231|chapter=Shang Dynasty Archaeology|doi=10.1017/CHOL9780521470308.005|author-link=Robert Bagley|editor-last2=Shaughnessy|editor-first2=Edward L.|editor-link2=Edward L. Shaughnessy|chapter-url=https://books.google.com/books?id=cHA7Ey0-pbEC&pg=PA194}}

== Iba pang babasahon ==

* {{cite encyclopedia|last=Allan|first=Sarah|editor-last=Smith|editor-first=Bonnie G.|editor-link=Bonnie G. Smith|year=2008|title=Fu Hao|encyclopedia=The Oxford Encyclopedia Women in World History|publisher=[[Oxford University Press]]|location=Oxford|isbn=978-0-19-514890-9|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195148909.001.0001/acref-9780195148909-e-361|url-access=subscription|author-link=Sarah Allan}} {{subscription required}}

== <span class="mw-headline">Toltolan</span> ==
<references />
{{Tamboan}}
Si Fu Hao  nagadan c. 1200 BC, posthumous na pangaran kan templo na Mu Xin (母辛), na saro sa kadakol na agom ni Haring Wu Ding kan dinastiyang Shang asin nagsirbi man bilang heneral kan militar asin halangkaw na padi. An kadikit na ebidensya na nagdedetalye sa buhay ni Fu Hao asin mga tagumpay nin militar na nakaligtas sa Dinastiyang Shang, asin an mga rekord na pwedeng nawara sa paglipas nin panahon.

An Tomb of Fu Hao nakotkot na nakataka sa Yinxu kan arkeologong si Zheng Zhenxiang, paagi nin mga kayamanan na inaapod na 700 niang+ jade bagay (Si Fu Hao na sarong kolektor, kaya an pira na mga antique na), asin siring man an saiyang koleksion nin labing 500 na tolang bagay, arog baga kan tulang oracles (sinda na hali sa saiyang tungkulin bilang sarong relihiyosong padi, asin ginamit sa saiyang dakol na mga ritwal). kan mga layas na ayam asin tolang nin tulang, si Fu Hao ilinobong paagi sa 6 na ido, asin 16 na atang na tawo. An rarom kan kalot, may sarong kuwartong gibo sa kahoy na  an laba, 3.5 metro (11 pye) kalakbang asin 1.3 metro (4.3 piye) an langkaw na igwa nin lapayon na kabatongan nin kahoy poon pa kaidto biyo nang dai nakabasuway.[1] lolobngan ni Fu Hao iyo an nagtatao kan pinakadakulang pakarorop sa saiyang buhay, kan relasyon nia sa pamilya nin hade, asin kan papel patin mga nagibo kaini bilang bagay na sia ilinobong na may kaibang pagtao nin giya sa saiyang mga aktibidad asin interes.

 Bioograpiya 
An aram iyo na kinultibar ni Hadeng Wu Ding an kaimbodan kan magkaabay na mga tribo paagi sa pag - agom nin sarong babae hale sa lambang saro kaiyan. Fu Hao (na pigtutubudan na saro sa 64 agom kan hade) naglaog sa harong nin hadi paagi sa siring na kasal asin inaprobetsaran an sosyodad nin mga semi-matriarkal na oripon tanganing tumindog sa tahaw ninda para magin saro sa tulong komporto ni Hadeng Wau Ding. hali siya sa linderos o sa Steppe arog kan isinuherir kan abortion nin mga armas sa lulubngan niya.

An duwa pang agom iyo si Fu Jing asin Fu Shi Fu Shi can also be called Fu Yi (婦睪), and she is often referred to in the oracle bones as Bigui (Chinese: 妣癸). Si Fuji Jing an panginot na reyna mantang si Fu Hao an segundang reyna. Fu Hao ina man ni Prinsipe Zu Ji. mga inskripsion na Ocle nagpapahiling nin pagmakulog sa saiyang pag-arte kan panahon kan pagkamundag.
thumb|Jade tawong pigura, linobngan ki Reyna Fu Hao
An mga aktibidad kan mga padi asin ritwal na mga bagay kan Tsina nag'eestar sana sa dinastiyang Shang, kaya may ibang ebidensya na malibog. an kada Intsik na Character arog kan Fu 婦  sa parate igwa nin dai mabaliliwat na mga kahulogan, dawa paagi sa may orakulong tolang ni Shang nadekriter, posible na an ibang babae siring ki Fu Hao orihinal na saserdote imbes na agom kan Hade; sia talagang nagpakasal man sana sa Hade. sabihon, an kahulogan kan "agom na babae" sa ibang konteksto tibaad totoo nanonongod sa sarong posisyon bilang mga padi.

Pag-mamaysadiri ni Fu Hao an saiyang kadagaan. sa mga tolang na orakulo, dakol na beses siang nagdolot nin mahalagang marhay na tributo kan Hade. ngani kontrolado kan hadeng Shang an mga bagay sa ritual, na iyo an pinakamahalagang aktibidad politikal kaidtong panahon, ipinaheheling nin berbal na tolang nin gapo na paorootrong pinagbotan ni Wu Ding si Fu Hao na mamayo kan pinakaespesyal na mga rituwal asin magdolot nin atang sa mga apoon. Dinastiyang Shang may duwang pinakamahalagang aktibidad: ritwal na mga bagay asin laban; si Lady Hao nagkaigwa nin ekstraordinaryong papel sa pareho kan panahon na idto.

 Katungkulan sa militar 
si Fu Hao sa mga modernong iskolar nin kadaklan gikan sa mga inskripsiyon kan Shang dynasty oracle bone na nakotkot sa Yinxu.. sa mga inskripsiyon na ini asin hali sa presensiya nin mga armas sa saiyang lulubngan, puwedeng maaraman kun sain ginibo ni Fu Hao an nagkapirang kampanya militar para sa Dinastiyang Shang.

An papel niyang militar, siya an responsable sa pagsakop kan mga kaiwal asin kasangle kan Dinastiyang Shang. Tu-Fang naglaban kontra sa Shang nin mga henerasyon sagkod na an mga ini pinalmente nadaog ni Fu Hao sa sarong desididong laban. susunod an mga dugang pang kampanya laban sa katahawang Yi, Qiang asin Ba; an huri partikular na pigtatandaan huli ta siya an kaenot-enoteng nakatalang dakulang lubhahubò sa historya nin Intsik. edad  13,000 na soldados asin importanteng heneral na si Zhi saka Hou Gao an naglilingkod sa irarom nia, sia an pinakamakapangyarihan na kaiba niang hade.

 Lolobngan 
thumb|lolobngan ni Fu Hao, an paheling nin museo
Kapansin-pansin man nanggad, pagkagadan nia si Fu Hao ilinobong sa sarong lolobngan sa saiyang daga sa ibong kan salog hale sa mayor na sementeryo nin hade, minsan ngani parateng an mga pamilyang hade pinag - iiribanan. sia antes pa si Hadeng Wu Ding, na nagtogdok kan saiyang lolobngan sa kabisera niang Yin.

 Mga Laog nin lolobngan 
thumb|Shang dinastiya Bronze ibex-headed knife na may singsing, ika-16-11 siglo BCE, kan tipong yaon sa linobngan kan Fu Hao. mga armas na ini kaagid kan sa kapatagan.
kabilogan, ilinubong an Fu Hao na may darang:

 755 jade objects
 564 bone objects, including nearly 500 bone hairpins and over 20 bone arrowheads
 468 bronze objects, including 130 weapons, 23 bells, 27 knives, 4 mirrors, and 4 tigers or tiger heads
 63 stone objects
 5 ivory objects
 11 pottery objects
 7,000 pieces of cowry shell (Shang dynasty currency)
 16 human sacrifices
 6 dogs

 Hilingon pa 

 Tomb of Fu Hao
 Women in ancient and imperial China
 Shang dynasty

 Mga pinaghalian 

 

 Iba pang babasahon 

  

 Toltolan