Halimaw na naghahangos nin kalayo

[[Ladawan:Friedrich-Johann-Justin-Bertuch_Mythical-Creature-Dragon_1806.jpg|thumb| Sarong artistikong paglaladawan kan sarong mitolohikong [[dragon]] sa proseso nin paghangos nin kalayo.]]
Sa mitolohiya asin pantasya, an sarong '''halimaw na naghahangos nin kalayo''' sarong [[Mampak|halimaw]] na may kakayahan na magpaputok [[Kalayo|nin kalayo]] hale sa saiyang ngoso . An konsepto nin sarong halimaw na naghahangos nin kalayo ipinapakipag-ulay sa manlaen-laen na tradisyon sa mitolohiya sa bilog na kasaysayan, asin saro man na komun na elemento kan mga halimaw sa genre nin pantasya, orog na [[Dragon|an mga dragon]], na haros pirming tinatawan nin kakayahan na magpaputok nin kalayo, o iba pang klase nin pag'atake na nakabase sa hinangos. An ginikanan kan kapangyarihan na ini pwedeng magkaiba-iba, poon sa mahika sagkod sa sarong biyolohikal na paliwanag na kapareho kan sarong organikong flamethrower .

== Relihiyoso asin mitolohikong ginikanan ==
Saro sa mga enot na halimaw na ilinadawan bilang naghahangos nin kalayo iyo an [[Chimera (mitolohiya)|Chimera]] kan Greco-Romanong mitolohiya, <ref>{{Cite book|title=Sacred and Mythological Animals: A Worldwide Taxonomy|last=Byghan|first=Yowann|publisher=McFarland, Inc.|year=2020|isbn=9781476679501|pages=359|language=English}}</ref> dawa ngani an mga klaseng ini nin halimaw medyo pambihira sa siring na mitolohiya, na may limitadong iba pang mga halimbawa kabali an Khalkotauroi, an mga toro na may kuko na tanso na sinakop ni Jason sa Colchis, na naghahangos nin kalayo gikan sa saindang mga canstribal, asin mga Marnistic canestrial Diomedes, pagsasadiri ni Diomedes kan Thrace, na sinakop ni Heracles . <ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=b1ErDwAAQBAJ|title=Word Biblical Commentary: Revelation 6-16, Volume 52B|last=Aune|first=Dr. David|publisher=Zondervan Academic|year=2017|isbn=9780310587262|pages=540|language=}}</ref> Dugang pa, an Higanteng Enceladus naghahangos nin kalayo, na an mga pagtuga kan [[Bulkan Etna|Bukid Etna]] inaatribwir sa paghangos kan Higante pagkatapos na an isla nin [[Sicily]] iapon sa ibabaw niya ni [[Athena]], diosa nin kadunungan. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=mrETEAAAQBAJ|title=A Bestiary of Monsters in Greek Mythology|last=Syropoulos|first=Spyros|publisher=Archaeopress Publishing Limited|year=2018|isbn=9781784919511|pages=25}}</ref>

Si Cacus ilinadawan kan mga Romano bilang sarong makangingirhat, higanteng naghahangos nin kalayo na aki ni Vulcan, na nag-eerok sa sarong kuweba sa irarom kan Palatine Hill bago an pagkamukna kan Roma, asin ginadan ni Hercules pagkatapos nin sarong grabeng ralaban kun saen an bayani inatake kan hinangos nin kalayo kan linalang. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2H5mDwAAQBAJ|title=Greek and Roman Mythology|last=Nardo|first=Dom|last2=Spaeth|first2=Barbette Stanley|publisher=Greenhaven Press|year=2009|isbn=9780737746280|pages=125|author-link2=Barbette Spaeth}}</ref>

Sa mitolohiyang Hudiyo, an halas sa dagat na Leviatan, sarong naenot sa konsepto kan dragon, ilinaladawan na igwa nin kapangyarihan na maghangos nin kalayo. Sinasabi sa Job 41:19-21 na "an hinangos kaini nagpapalaad nin baga, asin sarong laad an minaluwas sa saiyang ngoso". An Kapitulo 11, Bersikulo 18 kan deuterokanonikong Libro nin Kadonongan naglaladawan kun pano an Dios igwa nin kapangyarihan na maglalang nin mga hayop na naghahangos nin kalayo tanganing pasakitan an mga Ehipsiyo na pwedeng matakot an mga tawo sagkod na magadan sa paagi sana kan paghiling sainda, alagad piniling dai gibohon iyan huli ta an kantidad na iyan nin kapangyarihan dai kaipuhan. 

Sa epikong rawitdawit kan Anglo-Saxon ''na Beowulf'', an dragon iyo an pinakaenot na fictional na paglataw kan sarong Europeong dragon na naghahangos nin kalayo sa tipikal na porma kaini, na na-inspirar kan maraot na Biblikal na Leviathan. <ref name="Firedrake">{{Cite journal|last=Brown|first=Alan K.|title=The firedrake in Beowulf}}</ref> An dragon ''na Beowulf'' direktang nakaimpluwensya sa parasurat nin pantasya na si JRR Tolkien, sarong iskolar ''kan Beowulf'', na nagpadagos sa pag'inkorporar nin sarong dragon na naghahangos nin kalayo sa ''The Hobbit'' sa porma ni Smaug . <ref>{{cite web|last=Tolkien|first=J. R. R.|author-link=J. R. R. Tolkien|date=25 November 1936|title=Beowulf: The Monsters and the Critics|url=https://www.scribd.com/doc/21301124/J-R-R-Tolkien-Beowulf-The-Monsters-and-the-Critics|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091103032607/http://www.scribd.com/doc/21301124/J-R-R-Tolkien-Beowulf-The-Monsters-and-the-Critics|archive-date=2009-11-03|access-date=2022-06-24|work=Sir Israel Gollancz Lecture 1936}}</ref>

Sa mitolohiya kan Hapon, an halas sa dagat [[Yōkai|na Yōkai]] na si Ikuchi midbid sa paghangos nin kalayo sa paagi kan saiyang mga dungo, na nagpapaluwas nin aso. An saro pang linalang gikan sa mitolohiya kan Hapon na inaapod na Basan ilinaladawan bilang sarong gamgam na naghahangos nin sarong maliwanag na kolor na malipot na kalayo nin multo. <ref>幻想世界の住人たち IV 日本編』 新紀元社. Katsumi Tada, 1990, pp. 86-87 {{ISBN|978-4-915146-44-2}}.</ref>

Sa mitolohiya kan Norse, an halas sa dagat na si Jörmungandr ilinaladawan bilang sarong linalang na naghahangos nin kalayo, na kapareho nin sarong dragon, na may aso na naghahale sa mga labot kan saiyang dungo sa mga osipon kan mga Norse.

Sa [[Mitolohiyang Pilipino|mitolohiya kan Filipinas]], an halas sa dagat [[Bakunawa|na Bakunawa]], na bisto sa osipon kan mga Visayan bilang an parakakan nin bulan, ilinaladawan na nagsusulo nin baga asin nagbubuga nin mga laad hale sa saiyang nguso kun banggi.

Sa mitolohiya kan mga Katutubong Amerikano, an Gaasyendietha, sarong halas sa dagat gikan sa mga osipon kan mga Katutubong Amerikano, sinasabing nagpapalaad nin karbon asin nagpapaluwas nin mga laad hale sa saiyang ngoso, na nakakaagid sa sarong dragon sa dagat.

An sarong may pakpak na halimaw na pigtutubodan na igwa nin hawak na arog kan sa buaya o halas asin naglalaway na kalayo na inaapod na Ninki Nanka minalataw sa mga osipon kan Solnopan na Aprika. <ref>{{Cite news|title=Hunt for Gambia's mythical dragon|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5180404.stm|publisher=[[BBC]]}}</ref>

Sa relihiyon kan Mapuche, an Ten Ten-Vilu sarong higanteng halas na diyos kan daga, kalayo, asin mga bulkan. <ref>{{Cite web|title=Caicai Vilú and Tenten Vilú|url=https://www.lecturaeninglesuach.cl/index.php/caicaivilu-and-tentenvilu/|access-date=29 November 2024|website=Formación Inicial Docente UACh}}</ref>

Sa mitolohiya kan mga Katutubong Amerikano, an halas sa dagat na amerikano magkasararo na kambal na halimaw na naghahangos nin kalayo na si Sisiutl ,

An kalayo sa dagat na naghahangos asin aso sa dungo na si Kiao sa mitolohiyang Intsik na dinastiya nin dragon nin tubig

An sarong dragon sa dagat iyo an [[Madre de agua]] sa mitolohiya kan Amerika del Sur, an mga halimaw sa dagat sarong panahon na naghahangos nin kalayo asin aso sa dungo

Sa mitolohiyang Koreano sarong Imugi na halas sa dagat na naghahangos nin kalayo asin labot kan dungo

== Sa pantasya ==
[[Ladawan:Durin's_Bane.jpg|thumb| An Balrog sa ''The Lord of the Rings'' asin mga kaugnay na obra ilinaladawan bilang sarong [[demonyo]] na may kakayahan na maghangos nin kalayo.]]
''An Hobbit'' asin ''The Lord of the Rings'', mga seminal na obra nin pantasyang fiction ni JRR Tolkien, prominenteng kabali an mga mapuersang halimaw na naghahangos nin kalayo, arog ni Smaug an dragon asin an Balrog . Sa partikular, pinalayas ni Smaug an mga Enano sa Erebor sa paagi kan saiyang hinangos nin kalayo asin nag-erok sa laog kan bukid sa laog kan suminunod na 150 taon. An demonyong Balrog ginagamit man an "mga laad asin bola nin kalayo" kaini tanganing daogon si Gandalf, sarong bida asin makapangyarihan na salamangkero. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=T_cdhuAJXAEC|title=Fantasy Film Post 9/11|last=Pheasant-Kelly|first=Frances|publisher=Palgrave Macmillan|year=2016|isbn=9780230392137|pages=30}}</ref>

An mga dragon na naghahangos nin kalayo sa pantasyang fiction nagin nang sarong stereotype, kun kaya, kadakol na mga dragon na may alternatibong paagi nin pag'atake an pigladawan. Kabali digdi an manlaen-laen na klase nin [[Klasikong elemento|elemental]] na paghangos, nakakadanyar na hilo, asin dawa an mga sinag nin laser .

== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
Sa mitolohiya asin pantasya, an sarong halimaw na naghahangos nin kalayo sarong halimaw na may kakayahan na magpaputok nin kalayo hale sa saiyang ngoso . An konsepto nin sarong halimaw na naghahangos nin kalayo ipinapakipag-ulay sa manlaen-laen na tradisyon sa mitolohiya sa bilog na kasaysayan, asin saro man na komun na elemento kan mga halimaw sa genre nin pantasya, orog na an mga dragon, na haros pirming tinatawan nin kakayahan na magpaputok nin kalayo, o iba pang klase nin pag'atake na nakabase sa hinangos. An ginikanan kan kapangyarihan na ini pwedeng magkaiba-iba, poon sa mahika sagkod sa sarong biyolohikal na paliwanag na kapareho kan sarong organikong flamethrower .

 Relihiyoso asin mitolohikong ginikanan 
Saro sa mga enot na halimaw na ilinadawan bilang naghahangos nin kalayo iyo an Chimera kan Greco-Romanong mitolohiya,  dawa ngani an mga klaseng ini nin halimaw medyo pambihira sa siring na mitolohiya, na may limitadong iba pang mga halimbawa kabali an Khalkotauroi, an mga toro na may kuko na tanso na sinakop ni Jason sa Colchis, na naghahangos nin kalayo gikan sa saindang mga canstribal, asin mga Marnistic canestrial Diomedes, pagsasadiri ni Diomedes kan Thrace, na sinakop ni Heracles .  Dugang pa, an Higanteng Enceladus naghahangos nin kalayo, na an mga pagtuga kan Bukid Etna inaatribwir sa paghangos kan Higante pagkatapos na an isla nin Sicily iapon sa ibabaw niya ni Athena, diosa nin kadunungan. 

Si Cacus ilinadawan kan mga Romano bilang sarong makangingirhat, higanteng naghahangos nin kalayo na aki ni Vulcan, na nag-eerok sa sarong kuweba sa irarom kan Palatine Hill bago an pagkamukna kan Roma, asin ginadan ni Hercules pagkatapos nin sarong grabeng ralaban kun saen an bayani inatake kan hinangos nin kalayo kan linalang. 

Sa mitolohiyang Hudiyo, an halas sa dagat na Leviatan, sarong naenot sa konsepto kan dragon, ilinaladawan na igwa nin kapangyarihan na maghangos nin kalayo. Sinasabi sa Job 41:19-21 na "an hinangos kaini nagpapalaad nin baga, asin sarong laad an minaluwas sa saiyang ngoso". An Kapitulo 11, Bersikulo 18 kan deuterokanonikong Libro nin Kadonongan naglaladawan kun pano an Dios igwa nin kapangyarihan na maglalang nin mga hayop na naghahangos nin kalayo tanganing pasakitan an mga Ehipsiyo na pwedeng matakot an mga tawo sagkod na magadan sa paagi sana kan paghiling sainda, alagad piniling dai gibohon iyan huli ta an kantidad na iyan nin kapangyarihan dai kaipuhan. 

Sa epikong rawitdawit kan Anglo-Saxon na Beowulf, an dragon iyo an pinakaenot na fictional na paglataw kan sarong Europeong dragon na naghahangos nin kalayo sa tipikal na porma kaini, na na-inspirar kan maraot na Biblikal na Leviathan.  An dragon na Beowulf direktang nakaimpluwensya sa parasurat nin pantasya na si JRR Tolkien, sarong iskolar kan Beowulf, na nagpadagos sa pag'inkorporar nin sarong dragon na naghahangos nin kalayo sa The Hobbit sa porma ni Smaug . 

Sa mitolohiya kan Hapon, an halas sa dagat na Yōkai na si Ikuchi midbid sa paghangos nin kalayo sa paagi kan saiyang mga dungo, na nagpapaluwas nin aso. An saro pang linalang gikan sa mitolohiya kan Hapon na inaapod na Basan ilinaladawan bilang sarong gamgam na naghahangos nin sarong maliwanag na kolor na malipot na kalayo nin multo. 幻想世界の住人たち IV 日本編』 新紀元社. Katsumi Tada, 1990, pp. 86-87 .

Sa mitolohiya kan Norse, an halas sa dagat na si Jörmungandr ilinaladawan bilang sarong linalang na naghahangos nin kalayo, na kapareho nin sarong dragon, na may aso na naghahale sa mga labot kan saiyang dungo sa mga osipon kan mga Norse.

Sa mitolohiya kan Filipinas, an halas sa dagat na Bakunawa, na bisto sa osipon kan mga Visayan bilang an parakakan nin bulan, ilinaladawan na nagsusulo nin baga asin nagbubuga nin mga laad hale sa saiyang nguso kun banggi.

Sa mitolohiya kan mga Katutubong Amerikano, an Gaasyendietha, sarong halas sa dagat gikan sa mga osipon kan mga Katutubong Amerikano, sinasabing nagpapalaad nin karbon asin nagpapaluwas nin mga laad hale sa saiyang ngoso, na nakakaagid sa sarong dragon sa dagat.

An sarong may pakpak na halimaw na pigtutubodan na igwa nin hawak na arog kan sa buaya o halas asin naglalaway na kalayo na inaapod na Ninki Nanka minalataw sa mga osipon kan Solnopan na Aprika. 

Sa relihiyon kan Mapuche, an Ten Ten-Vilu sarong higanteng halas na diyos kan daga, kalayo, asin mga bulkan. 

Sa mitolohiya kan mga Katutubong Amerikano, an halas sa dagat na amerikano magkasararo na kambal na halimaw na naghahangos nin kalayo na si Sisiutl ,

An kalayo sa dagat na naghahangos asin aso sa dungo na si Kiao sa mitolohiyang Intsik na dinastiya nin dragon nin tubig

An sarong dragon sa dagat iyo an Madre de agua sa mitolohiya kan Amerika del Sur, an mga halimaw sa dagat sarong panahon na naghahangos nin kalayo asin aso sa dungo

Sa mitolohiyang Koreano sarong Imugi na halas sa dagat na naghahangos nin kalayo asin labot kan dungo

 Sa pantasya 
thumb| An Balrog sa The Lord of the Rings asin mga kaugnay na obra ilinaladawan bilang sarong demonyo na may kakayahan na maghangos nin kalayo.
An Hobbit asin The Lord of the Rings, mga seminal na obra nin pantasyang fiction ni JRR Tolkien, prominenteng kabali an mga mapuersang halimaw na naghahangos nin kalayo, arog ni Smaug an dragon asin an Balrog . Sa partikular, pinalayas ni Smaug an mga Enano sa Erebor sa paagi kan saiyang hinangos nin kalayo asin nag-erok sa laog kan bukid sa laog kan suminunod na 150 taon. An demonyong Balrog ginagamit man an "mga laad asin bola nin kalayo" kaini tanganing daogon si Gandalf, sarong bida asin makapangyarihan na salamangkero. 

An mga dragon na naghahangos nin kalayo sa pantasyang fiction nagin nang sarong stereotype, kun kaya, kadakol na mga dragon na may alternatibong paagi nin pag'atake an pigladawan. Kabali digdi an manlaen-laen na klase nin elemental na paghangos, nakakadanyar na hilo, asin dawa an mga sinag nin laser .

 Toltolan 

Kategorya:Pages with unreviewed translations