Praksyon
[[File:Cake quarters.svg|thumb|An cake na an sarong kwarterya (sarong tig-apat) iyo pighali. An natadang tolong tig-apat iyo nasusuway kan mga tuldok na linya asin pigsuratan kan praksyon na {{sfrac|1|4}}.]]

An '''praksyon''' ([[Ingles]]: ''fraction''; gikan sa [[Latin]] na ''{{lang|la|fractus}}'', "napasa") minarepresenta nin parte kan kabilugan o, mas heneral, sa maski anong bilang nin may pararehas na parte. Sa urualdaw na pagsambit, an praksyon iyo nagpapaliwanag sa kun pirang parte kan sukol an yaon, halimbawa, kabanga, walong tig-lima, tolong tig-apat.  An ''bisto'' o ''simpleng'' praksyon (halimbawa: <math>\tfrac{1}{2}</math> asin <math>\tfrac{17}{3}</math>) iyo pigbibilog nin ''numerator'' na yaon sa ibabaw kan linya (o bago an slash arug kan {{frac|1|2}}), asin an bakong sero na ''denominator'', na yaon sa irarom (o pagkatapos) kan linya. An mga numerator asin denominator iyo nagagamit man sa mga praksyon na dae bisto, kabali na an mga kompuwestong praksyon, kompleksong praksyon, asin salak na mga numeral.

An bistong praksyon iyo sarong numeral na nagrerepresenta sa rasyonal na bilang. An kaparehas na bilang iyo pwede man marepresenta bilang desimal, porsyento, o igwa nin negatibong eksponento. Halimbawa, an 0.01, 1%, asin 10<sup>−2</sup> iyo gabos pararehas sa praksyon na 1/100. An [[integer]] iyo pwedeng mahiling bilang igwa nin implisitong denominator na saro (halimbawa, an 7 iyo parehas sa 7/1).

An iba pang gamit kan praksyon iyo an magrepresenta sa mga [[rasyo]] asin [[dibisyon]].<ref>H. Wu, "The Mis-Education of Mathematics Teachers", ''Notices of the American Mathematical Society'', Volume 58, Issue 03 (March 2011), [https://www.ams.org/notices/201103/rtx110300372p.pdf#page374 p. 374] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170820101254/http://www.ams.org/notices/201103/rtx110300372p.pdf#page374|date=2017-08-20}}</ref> Kaya an prkasyon na {{sfrac|3|4}} iyo magagamit man sa pagrepresenta sa rasyo na 3:4 (an rasyo kan parte sa kabilogan), asin an dibisyong 3 ÷ 4 (tolo pigbanga sa apat). An kasuguang bakong sero, na iyo naaaplikar sa pagrepresenta kan dibisyon bilang sarong praksyon, iyo sarong halimbawa kan kasuguan na an dibisyon sa sero iyo daeng depinisyon.

==Panluwas na takod==
{{commons category|Fractions|Mga praksyon}}
* {{cite encyclopedia |encyclopedia=The Online Encyclopaedia of Mathematics |title=Fraction, arithmetical |url=http://www.encyclopediaofmath.org/index.php/Fraction}}
* {{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |title=Fraction |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/215508/fraction}}
* {{cite encyclopedia |encyclopedia=Citizendium |title=Fraction (mathematics) |url=http://en.citizendium.org/wiki/Fraction_(mathematics)}}
* {{cite encyclopedia|encyclopedia=PlanetMath |title=Fraction |url=https://planetmath.org/fraction |access-date=29 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025060020/https://planetmath.org/fraction |archive-date=25 October 2019 }}

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{matematika-tamboan}}
[[Kategorya:Aritmetika]]
An praksyon (Ingles: fraction; gikan sa Latin na , "napasa") minarepresenta nin parte kan kabilugan o, mas heneral, sa maski anong bilang nin may pararehas na parte. Sa urualdaw na pagsambit, an praksyon iyo nagpapaliwanag sa kun pirang parte kan sukol an yaon, halimbawa, kabanga, walong tig-lima, tolong tig-apat.  An bisto o simpleng praksyon (halimbawa:  asin ) iyo pigbibilog nin numerator na yaon sa ibabaw kan linya (o bago an slash arug kan ), asin an bakong sero na denominator, na yaon sa irarom (o pagkatapos) kan linya. An mga numerator asin denominator iyo nagagamit man sa mga praksyon na dae bisto, kabali na an mga kompuwestong praksyon, kompleksong praksyon, asin salak na mga numeral.

An bistong praksyon iyo sarong numeral na nagrerepresenta sa rasyonal na bilang. An kaparehas na bilang iyo pwede man marepresenta bilang desimal, porsyento, o igwa nin negatibong eksponento. Halimbawa, an 0.01, 1%, asin 10−2 iyo gabos pararehas sa praksyon na 1/100. An integer iyo pwedeng mahiling bilang igwa nin implisitong denominator na saro (halimbawa, an 7 iyo parehas sa 7/1).

An iba pang gamit kan praksyon iyo an magrepresenta sa mga rasyo asin dibisyon.H. Wu, "The Mis-Education of Mathematics Teachers", Notices of the American Mathematical Society, Volume 58, Issue 03 (March 2011), p. 374  Kaya an prkasyon na  iyo magagamit man sa pagrepresenta sa rasyo na 3:4 (an rasyo kan parte sa kabilogan), asin an dibisyong 3 ÷ 4 (tolo pigbanga sa apat). An kasuguang bakong sero, na iyo naaaplikar sa pagrepresenta kan dibisyon bilang sarong praksyon, iyo sarong halimbawa kan kasuguan na an dibisyon sa sero iyo daeng depinisyon.

Panluwas na takod

 
 
 
 

 Toltolan 

Kategorya:Aritmetika