Antropomorpismo

[[Ladawan:The_North_Wind_and_the_Sun_-_Wind_-_Project_Gutenberg_etext_19994.jpg|thumb| Sa ilustrasyon na ini ni Milo Winter kan pabula ni Aesop, " An North Wind asin an Saldang ", an sarong personipikasyon na North Wind naghihingoang hubaon an kapa sa sarong biyahero.]]
[[Ladawan:Antonio_Franchi_-_Personification_of_Music_(St_Cecilia)_-_WGA08164.jpg|thumb| ''Personipikasyon kan Musika'' ni Antonio Franchi, {{Circa|1650}}]]
An '''antropomorpismo''' iyo an pag-atribwir kan mga ugali, emosyon, o intensyon [[Tawo|nin tawo]] sa mga entidad na bakong tawo.  Ini pigkokonsiderar na sarong natural na tendensiya kan sikolohiya nin tawo. <ref name=":0">{{Cite book|title=The 7 Laws of Magical Thinking: How Irrational Beliefs Keep Us Happy, Healthy, and Sane|last=Hutson|first=Matthew|publisher=Hudson Street Press|year=2012|isbn=978-1-101-55832-4|location=New York|pages=165–81}}</ref> An personipikasyon iyo an kaugnay na pag-atribwir kan porma asin karakteristiko nin tawo sa mga abstraktong konsepto arog kan mga nasyon, emosyon, asin natural na mga pwersa, arog kan mga panahon asin panahon. Parehong igwa nin suanoy na mga ugat bilang pag-istorya asin mga kasangkapan sa arte, asin kadaklan na kultura igwa nin tradisyonal na mga pabula na may mga karakter na antropomorpikong hayop. An mga tawo man regular na nag-aatribwir kan mga emosyon asin gawi-gawi nin tawo sa mga layas asin inataman na hayop. <ref name="Moss">{{Cite news|title=What you see in this picture says more about you than the kangaroo|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2016/jan/14/picture-kangaroo-empathy-sexual-exploitation-human-anthropomorphise|work=[[The Guardian]]|accessdate=17 January 2016}}</ref>

== Etimolohiya ==
An antropomorpismo asin '''antropomorpisasyon''' gikan sa berbong pormang ''anthropomorphize'',  mismo gikan sa [[Suanoy na Griyego|Griyegong]] ''ánthrōpos'' ( {{Lang|grc|ἄνθρωπος}}, <small>{{Abbr|lit.|literally}}</small> "tawo") asin ''morphē'' ( {{Lang|grc|μορφή}}, "porma"). Ini enot na pinatunayan kan 1753, orihinal na sa pagsambit sa erehiya nin pag-aplikar nin sarong pormang tawo sa [[Kristianismo|Kristiyanong]] Dios .  

== Mga halimbawa sa prehistory ==
[[Ladawan:Lion_man_photo.jpg|thumb|250x250px| An 35,000 sagkod 40,000 na taon na pigurin kan Löwenmensch]]
[[Ladawan:7th_millennium_BC_sculptures_at_the_Metropolitan_Museum_of_Art,_New_York.jpg|too|thumb|200x200px| Antropomorpikong "gapo" na mga pigura gikan sa ika-7 milenyo BC]]
Poon sa kapinunan kan modernidad kan gawi-gawi nin tawo sa Upper Paleolithic, mga 40,000 na taon na an nakaagi, an mga halimbawa nin mga zoomorphic (pormang hayop) na mga obra nin arte nangyayari na pwedeng nagrerepresentar kan pinakaenot na midbid na ebidensya nin antropomorpismo. Saro sa pinakagurang na aram iyo an sarong eskulturang [[Gading|marfil]], an Löwenmensch figurine, Alemania, sarong pigurin na korteng tawo na may payo nin sarong leon na babae o leon, na nadeterminaran na mga 32,000 na taon na an edad. <ref name="Lion-human12">{{cite web|title=Lionheaded Figurine|url=http://www.showcaves.com/english/explain/Archaeology/Loewenfrau.html|access-date=6 May 2010|archive-date=11 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511145734/http://www.showcaves.com/english/explain/Archaeology/Loewenfrau.html|url-status=}}</ref><ref name="Lion-human22">{{cite web|last=Dalton|title=Löwenmensch Oldest Statue|publisher=VNN World|date=1 January 2004|url=http://www.vnn.org/world/WD0401/WD01-8500.html|url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20100325233703/http://www.vnn.org/world/WD0401/WD01-8500.html|archive-date=25 March 2010}}</ref>

Dai masasabi kun ano an pigrerepresentar kan mga obrang ini bago an kasaysayan. An mas bagong halimbawa iyo an The Sorcerer, sarong misteryosong pintura sa kuweba gikan sa Trois-Frères Cave, Ariège, France: an kahulugan kan pigura dai aram, alagad ini parati na pig-interpretar bilang sarong klase nin dakulang espiritu o kagurangnan kan mga hayop. Sa arin man na kaso igwa nin elemento nin antropomorpismo.

An antropomorpikong arte na ini pig-ugnay kan arkeologo na si Steven Mithen sa pagluwas kan mas sistematikong mga gawi sa pangangayam sa Itaas na Paleolitiko. Ipinupunto niya na an mga ini produkto kan pagbabago sa arkitektura kan isip nin tawo, an increasing pagkapluido sa pag-ultanan kan natural na kasaysayan asin mga intelihensya sosyal , kun saen an antropomorpismo nagtutugot sa mga paraayam na mamidbid na may empatiya an mga hayop na inaanod asin mas marahay na mahulaan an saindang mga hiro. 

== Sa relihiyon asin mitolohiya ==
Sa relihiyon asin mitolohiya, an antropomorpismo iyo an pagmansay sa sarong banal na linalang o mga linalang na nasa pormang tawo, o an pagmidbid kan mga kalidad nin tawo sa mga linalang na ini.

An suanoy na mga mitolohiya parateng nagrerepresentar sa banal bilang mga dios na may mga porma asin kualidad nin tawo. Sinda nakakaagid sa mga tawo bako sanang sa itsura asin pagkatawo; nagpahiling sinda nin kadakol na gawi-gawi nin tawo na ginamit sa pagpaliwanag kan natural na mga pangyayari, paglalang, asin mga pangyayari sa kasaysayan. An mga diyos namoot, nag-agom, nagkaigwa nin mga aki, nakipaglaban, naggamit nin mga armas, asin nagsakay sa mga kabayo asin karwahe. Nagkakakan sinda nin mga espesyal na kakanon, asin minsan nangangaipo nin mga sakripisyo nin kakanon, inomon, asin sagradong mga bagay na gigibohon kan mga tawo. An nagkapirang antropomorpikong dios-dios nagrerepresentar sa espesipikong mga konsepto nin tawo, arog baga nin pagkamoot, guerra, pagkamabunga, kagayonan, o an mga kapanahonan. An antropomorpikong mga diyos nagpahiling nin mga kuwalidad nin tawo arog kan [[kagayonan]], [[Kadunongan|kadunungan]], asin kapangyarihan, asin minsan mga kaluyahan nin tawo arog kan kahanaban, [[Pagka-ongis|pagkaongis]], pag-imon, asin [[Kaanggotan|dai mapogolan na kaanggotan]] . An mga dios-dios na Griego na arog ni Zeus asin [[Apollo|Apolo]] parateng ilinaladawan sa pormang tawo na nagpapaheling kapwa nin kaomaw-omaw asin makauuyam na mga ugale nin tawo. An antropomorpismo sa kasong ini, mas partikularmente, antropoteismo . <ref>{{cite web|title=anthropotheism|url=http://www.thefreedictionary.com/Anthropotheism|year=2008|work=Ologies & -Isms|publisher=The Gale Group, Inc.|access-date=23 August 2009|archive-date=6 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606115040/http://www.thefreedictionary.com/Anthropotheism|url-status=}}</ref>

Gikan sa pananaw kan mga parasunod sa mga relihiyon na kun saen an mga tawo linalang sa porma kan banal, an pangyayari pwedeng ibilang na teomorpismo, o an pagtao nin mga banal na kualidad sa mga tawo.

An antropomorpismo nagbutwa bilang sarong Kristiyanong erehiya, partikularmenteng prominente sa Audianismo sa ikatolong siglong Syria, alagad pati na sa ikaapat na siglong Ehipto asin ikasampulong siglong Italya.  Ini parati nakabasar sa literal na interpretasyon kan mito nin paglalang sa Genesis : "Kaya linalang nin Dios an katawohan sa saiyang ladawan, sa ladawan nin Dios linalang niya sinda; lalaki asin babae linalang niya sinda". 

[[Mga Hindu|An mga Hindu]] dai nagsisikwal kan konsepto nin sarong diyos sa abstraktong dai ipinapahiling, alagad naririsa an mga praktikal na problema. An ''[[Bhagavad Gita]]'', Kapitulo 12, Bersikulo 5, nagsasabi na mas dipisil para sa mga tawo na magkonsentrar sa sarong diyos na dai ipinapahiling kisa sa saro na may porma, na nagtutukdo sa paggamit nin mga antropomorpikong mga icon ( [[Murti|murtis]] ) na an mga parasunod puwedeng mamansayan gamit an saindang mga sentido.  <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ewRfp4qpvt4C&q=Hinduism+murtis+saligrama&pg=PA84|title=Flipside of Hindu Symbolism|last=Narayan|first=M. K. V.|publisher=Fultus|year=2007|isbn=978-1596821170|pages=84–85|access-date=8 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813203006/https://books.google.com/books?id=ewRfp4qpvt4C&q=Hinduism+murtis+saligrama&pg=PA84|archive-date=13 August 2021}}</ref>

== Sa literatura ==

=== Mga teksto sa relihiyon ===
Igwa nin manlaen-laen na halimbawa nin personipikasyon pareho sa Hebreong Biblia asin Kristiyanong Bagong Tipan, siring man sa mga teksto kan nagkapirang ibang relihiyon.

=== Mga pabula ===
[[Ladawan:Syrischer_Maler_von_1354_001.jpg|thumb| Gikan sa Panchatantra : Pigloloko kan kuneho an Elepante sa paagi nin pagpahiling kan repleksyon kan bulan.]]
An antropomorpismo, na inaapod man na personipikasyon, sarong establisadong marhay na aparato sa literatura poon pa kan suanoy na mga panahon. An istorya kan " An Hawk asin an Nightingale " sa ''mga Gibo asin Aldaw'' ni Hesiod naenot sa mga pabula ni Aesop nin mga siglo. An mga koleksyon nin mga magkakasurugpon na pabula hale sa India, an ''Jataka Tales'' asin ''Panchatantra'', naggagamit man nin mga hayop na anthropomorphised tanganing iladawan an mga prinsipyo nin buhay. Dakul sa mga estereotipo nin mga hayop na midbid ngonyan, arog kan tusong soro asin an mapalangkaw na leon, an makukua sa mga koleksyon na ini. An mga antropomorpismo ni Aesop pamilyar na gayo kan enot na siglo CE na pigkoloran kaini an kaisipan kan kisuerra sarong pilosopo:
 {{blockquote|And there is another charm about him, namely, that he puts animals in a pleasing light and makes them interesting to mankind. For after being brought up from childhood with these stories, and after being as it were nursed by them from babyhood, we acquire certain opinions of the several animals and think of some of them as royal animals, of others as silly, of others as witty, and others as innocent.|[[Apollonius of Tyana]]<ref name="Apollonius" />}}
Sinabi ni Apollonius na an pabula ginibo tanganing magtukdo nin kadunungan sa paagi nin mga osipon na katuyuhan na kuanon bilang mga osipon, na paborableng pigkokomparar iyan sa mga istorya kan mga pararawitdawit dapit sa [[Mitolohiyang Griyego|mga diyos]] na kun minsan literal na sana. Si Aesop, "sa paagi nin pag-anunsyo nin sarong istorya na aram kan gabos na bakong totoo, sinabi an katotoohan sa paagi mismo kan bagay na dai siya nag-aangkin na nagsasaysay nin totoong mga pangyayari". <ref name="Apollonius">Philostratus, Flavius (c. 210 CE). ''[https://www.livius.org/ap-ark/apollonius/life/va_5_11.html The Life of Apollonius] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303212405/http://www.livius.org/ap-ark/apollonius/life/va_5_11.html |date=2016-03-03 }}'' , 5.14. Translated by F.C. Conybeare. the Loeb Classical Library (1912)</ref> An parehong pag-aram kan pabula siring sa fiction makukua sa ibang mga halimbawa sa bilog na kinaban, an sarong halimbawa iyo an tradisyonal na paagi nin Ashanti sa pagpoon nin mga osipon kan antropomorpikong trickster -spider na si Anansi : "Dai mi talaga boot sabihon, dai mi talaga boot sabihon na totoo an samong sasabihon. Sarong istorya, sarong istorya; pabayaan na sana, pabayaan na sana." <ref>{{Cite journal|last=Kwesi Yankah|title=The Akan Trickster Cycle: Myth or Folktale?|journal=}}</ref>

=== Mga osipon ===
An mga motibong antropomorpiko nagin lakop sa mga osipon poon sa pinakaenot na suanoy na mga halimbawa na nakabugtak sa sarong mitolohikong konteksto sagkod sa darakulang koleksyon kan Magtugang na Grimm asin Perrault . An ''Tale of Two Brothers'' (Ehipto, ika-13 siglo BCE) nagtatampok nin nagkapirang nagtataram na baka asin sa ''Cupid asin Psyche'' (Roma, ika-2 siglo CE) si Zephyrus, an doros na sulnupan, dinara si Psyche . Kan huri, sarong [[Tanga|langgam]] an naherak saiya asin tinabangan siya sa saiyang paghanap.

=== Modernong literatura ===
[[Ladawan:Down_the_Rabbit_Hole.png|thumb| An paglaladawan ni John Tenniel sa antropomorpikong kuneho na ini itinampok sa enot na kapitulo kan ''Alice's Adventures in Wonderland'' ni Lewis Carroll .]]
[[Ladawan:Butterfly_meeting.jpg|thumb| Gikan sa ''The Emperor's Rout'' (1831)]]
Sa pagtogdok sa popularidad kan mga pabula asin osipon, an literaturang <nowiki><i id="mwATA">pang-aki</i></nowiki> nagpoon na magbutwa kan ika-19 siglo sa mga obra arog kan ''Alice's Adventures in Wonderland'' (1865) ni Lewis Carroll, ''The Adventures of Pinocchio'' (1883) ni Carlo Collodi asin ''The Jungle Book'' (1844) ni Rudy Kiling, gabos naggamit mga elementong antropomorpiko. Nagpadagos ini kan ika-beinte siglo na kadakol kan pinakapopular na mga titulo na igwa nin mga karakter na antropomorpiko, <ref name="top50">{{Cite news|title=The top 50 children's books|work=The Telegraph|date=22 February 2008|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1579457/The-top-50-childrens-books.html|accessdate=2 April 2018}} and
{{Cite news|title=Narnia triumphs over Harry Potter|last1=Sophie Borland|work=The Telegraph|date=22 February 2008|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1579456/Narnia-triumphs-over-Harry-Potter.html|accessdate=2 April 2018}}</ref> an mga halimbawa iyo ''an The Tale of Peter Rabbit'' (1901) asin an mga libro kan huri ni [[Beatrix Potter]] ;  ''An Doros sa mga Willow'' ni Kenneth Grahame (1908); ''Winnie-the-Pooh'' (1926) asin ''The House at Pooh Corner'' (1928) ni AA Milne ; asin ''an The Lion, the Witch, and the Wardrobe'' (1950) asin an mga suminunod na libro sa seryeng ''The Chronicles of Narnia'' ni CS Lewis .

Sa kadaklan sa mga istoryang ini an mga hayop mahihiling na nagrerepresentar nin mga aspeto kan personalidad asin karakter nin tawo.  Siring sa sinabi ni John Rowe Townsend, sa pag-orolay ''kan The Jungle Book'' kun saen an aking si Mowgli dapat na magsarig sa saiyang mga bagong amigo na oso na si Baloo asin an itom na panther na si Bagheera, "An kinaban kan kagurangan iyo man nanggad an sadiri asin an satong kinaban man". <ref name="gamble">{{Cite book|title=Exploring Children's Literature|last=Gamble|first=Nikki|last2=Yates|first2=Sally|publisher=Sage Publications Ltd|year=2008|isbn=978-1-4129-3013-0}}</ref> An sarong pambihirang obra na nakatutok sa sarong adultong paradalan iyo an ''Animal Farm'' ni [[George Orwell]], na kun saen an gabos na pangenot na karakter mga hayop na antropomorpiko. An mga halimbawang bakong hayop kabali an mga istorya ''kan Railway Series'' ni Rev. W. Awdry na nagtatampok ki Thomas the Tank Engine asin iba pang mga antropomorpikong lokomotibo .

An genre nin pantasya na nagmukna gikan sa mga motibo sa mitolohiya, osipon, asin Romansa <ref>John Grant and John Clute, ''[[The Encyclopedia of Fantasy]]'', p 621, {{ISBN|0-312-19869-8}}</ref> minsan igwa nin mga hayop na antropomorpiko bilang mga karakter. An mga pinakamabenta na halimbawa kan genre iyo ''an The Hobbit'' <ref>100 million copies sold: [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/dorset/7302101.stm BBC] : Tolkien's memorabilia go on sale. 18 March 2008</ref> (1937) asin ''The Lord of the Rings'' {{Efn|150 million sold, a 2007 estimate of copies of the full story sold, whether published as one volume, three, or some other configuration.<ref>{{citation |url=https://www.thestar.com/entertainment/article/203389 |title=The Toronto Star |date=16 April 2007 |access-date=24 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110309035210/http://www.thestar.com/entertainment/article/203389 |archive-date=9 March 2011 |url-status=dead }}</ref>}} (1954–1955), parehong ni JRR Tolkien, mga libro na pano nin mga linalang na nagtataram arog kan mga uwak, gagamba, asin an dragon na si Smaug asin kadakol na mga antropomorpikong goblin asin elf . Inaapod ini ni John D. Rateliff na "Tema ni Doctor Dolittle " sa saiyang librong ''The History of the Hobbit'' <ref>{{Cite book|title=The History of the Hobbit: Return to Bag-end|last=Rateliff|first=John D.|publisher=[[HarperCollins]]|year=2007|isbn=978-0-00-723555-1|location=London|page=654}}</ref> asin nahiling ni Tolkien an antropomorpismo na ini na konektadong marhay sa pagluwas kan tataramon asin mito nin tawo: "...An enot na mga tawong nagtaram manongod sa 'mga kahoy asin bitoon' nakahiling nin mga bagay na laen na gayo. Para sa sainda, an kinaban buhay na kaiba ko... 'mitolo-hinabol asin elf-pattern'." <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/inklingscslewisj00carp/page/43|title=The Inklings: C. S. Lewis, J. R. R. Tolkien, Charles Williams and Their Friends|last=Carpenter|first=Humphrey|publisher=Houghton Mifflin|year=1979|isbn=978-0-395-27628-0|location=Boston|page=[https://archive.org/details/inklingscslewisj00carp/page/43 43]|url-access=registration}}</ref>

Si Richard Adams nagmukna nin sarong pambihirang pagmansay sa antropomorpikong pagsurat kan mga taon 1970: an saiyang enot na nobela, ''Watership Down'' (1972), nagtatampok nin mga kuneho na tataong magtaram {{Em dash}} na may sadiring pambihirang tataramon ( Lapine ) asin mitolohiya {{Em dash}} asin kabali an sarong pulis-estado na warren, Efrafa . Sa ibong kaini, si Adams nagprobar na seguradohon na an gawi-gawi kan saiyang mga karakter nakakaagid sa gawi-gawi kan mga layas na kuneho, na nakikipaglaban, nakikipag-sex asin nag-iihi, na nagkukua kan pag-aadal ni Ronald Lockley na ''The Private Life of the Rabbit'' bilang pagsiyasat. Si Adams nagbalik sa antropomorpikong pag-istorya sa saiyang mga huring nobela ''na The Plague Dogs'' (1977) asin ''Traveller'' (1988). <ref>{{cite encyclopedia|last=Pallardy|first=Richard|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica Online]]|title=Richard Adams|url=https://www.britannica.com/biography/Richard-Adams|access-date=24 June 2016|date=14 January 2016|publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]]|location=[[Chicago, IL]]|archive-date=22 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160422113918/https://www.britannica.com/biography/Richard-Adams|url-status=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/books/booksblog/2013/dec/19/comfort-reading-richard-adams-watership-down|title=Watership Down by Richard Adams: A tale of courage, loyalty, language|last1=Levy|first1=Keren|date=19 December 2013|website=[[theguardian.com]]|access-date=24 June 2016|archive-date=20 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820225903/https://www.theguardian.com/books/booksblog/2013/dec/19/comfort-reading-richard-adams-watership-down|url-status=}}</ref>

== Galeriya nin mga imahe ==
<gallery>
Ladawan:Tram_in_Almada_pic-007.jpg|alt=Almada tram in smiley livery| Almada tram na naka-smiley livery
Ladawan:Visage_dans_un_rocher.jpg|alt=Pareidolia of a face in a rock| [[Pareidolia]] nin sarong lalawgon sa sarong gapo
Ladawan:Seymore_D._Fair,_June_1984_Snap_Shot.jpg| Seymore D. Fair 1st-ever World Expo Mascot
Ladawan:K_plug_typical.jpg|alt=A Danish electrical socket – with its two 'eyes' and a 'mouth' (all three functional parts of the device), forming a pareidolic face| Sarong Danish electrical socket – na may duwang 'mata' asin sarong 'nguso' (gabos na tolong parte kan aparato), na nagpoporma nin pareidolic na lalawgon
</gallery>

== Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
thumb| Personipikasyon kan Musika ni Antonio Franchi, 
An antropomorpismo iyo an pag-atribwir kan mga ugali, emosyon, o intensyon nin tawo sa mga entidad na bakong tawo.  Ini pigkokonsiderar na sarong natural na tendensiya kan sikolohiya nin tawo.  An personipikasyon iyo an kaugnay na pag-atribwir kan porma asin karakteristiko nin tawo sa mga abstraktong konsepto arog kan mga nasyon, emosyon, asin natural na mga pwersa, arog kan mga panahon asin panahon. Parehong igwa nin suanoy na mga ugat bilang pag-istorya asin mga kasangkapan sa arte, asin kadaklan na kultura igwa nin tradisyonal na mga pabula na may mga karakter na antropomorpikong hayop. An mga tawo man regular na nag-aatribwir kan mga emosyon asin gawi-gawi nin tawo sa mga layas asin inataman na hayop. 

 Etimolohiya 
An antropomorpismo asin antropomorpisasyon gikan sa berbong pormang anthropomorphize,  mismo gikan sa Griyegong ánthrōpos ( ,  "tawo") asin morphē ( , "porma"). Ini enot na pinatunayan kan 1753, orihinal na sa pagsambit sa erehiya nin pag-aplikar nin sarong pormang tawo sa Kristiyanong Dios .  

 Mga halimbawa sa prehistory 
thumb|250x250px| An 35,000 sagkod 40,000 na taon na pigurin kan Löwenmensch
too|thumb|200x200px| Antropomorpikong "gapo" na mga pigura gikan sa ika-7 milenyo BC
Poon sa kapinunan kan modernidad kan gawi-gawi nin tawo sa Upper Paleolithic, mga 40,000 na taon na an nakaagi, an mga halimbawa nin mga zoomorphic (pormang hayop) na mga obra nin arte nangyayari na pwedeng nagrerepresentar kan pinakaenot na midbid na ebidensya nin antropomorpismo. Saro sa pinakagurang na aram iyo an sarong eskulturang marfil, an Löwenmensch figurine, Alemania, sarong pigurin na korteng tawo na may payo nin sarong leon na babae o leon, na nadeterminaran na mga 32,000 na taon na an edad. 

Dai masasabi kun ano an pigrerepresentar kan mga obrang ini bago an kasaysayan. An mas bagong halimbawa iyo an The Sorcerer, sarong misteryosong pintura sa kuweba gikan sa Trois-Frères Cave, Ariège, France: an kahulugan kan pigura dai aram, alagad ini parati na pig-interpretar bilang sarong klase nin dakulang espiritu o kagurangnan kan mga hayop. Sa arin man na kaso igwa nin elemento nin antropomorpismo.

An antropomorpikong arte na ini pig-ugnay kan arkeologo na si Steven Mithen sa pagluwas kan mas sistematikong mga gawi sa pangangayam sa Itaas na Paleolitiko. Ipinupunto niya na an mga ini produkto kan pagbabago sa arkitektura kan isip nin tawo, an increasing pagkapluido sa pag-ultanan kan natural na kasaysayan asin mga intelihensya sosyal , kun saen an antropomorpismo nagtutugot sa mga paraayam na mamidbid na may empatiya an mga hayop na inaanod asin mas marahay na mahulaan an saindang mga hiro. 

 Sa relihiyon asin mitolohiya 
Sa relihiyon asin mitolohiya, an antropomorpismo iyo an pagmansay sa sarong banal na linalang o mga linalang na nasa pormang tawo, o an pagmidbid kan mga kalidad nin tawo sa mga linalang na ini.

An suanoy na mga mitolohiya parateng nagrerepresentar sa banal bilang mga dios na may mga porma asin kualidad nin tawo. Sinda nakakaagid sa mga tawo bako sanang sa itsura asin pagkatawo; nagpahiling sinda nin kadakol na gawi-gawi nin tawo na ginamit sa pagpaliwanag kan natural na mga pangyayari, paglalang, asin mga pangyayari sa kasaysayan. An mga diyos namoot, nag-agom, nagkaigwa nin mga aki, nakipaglaban, naggamit nin mga armas, asin nagsakay sa mga kabayo asin karwahe. Nagkakakan sinda nin mga espesyal na kakanon, asin minsan nangangaipo nin mga sakripisyo nin kakanon, inomon, asin sagradong mga bagay na gigibohon kan mga tawo. An nagkapirang antropomorpikong dios-dios nagrerepresentar sa espesipikong mga konsepto nin tawo, arog baga nin pagkamoot, guerra, pagkamabunga, kagayonan, o an mga kapanahonan. An antropomorpikong mga diyos nagpahiling nin mga kuwalidad nin tawo arog kan kagayonan, kadunungan, asin kapangyarihan, asin minsan mga kaluyahan nin tawo arog kan kahanaban, pagkaongis, pag-imon, asin dai mapogolan na kaanggotan . An mga dios-dios na Griego na arog ni Zeus asin Apolo parateng ilinaladawan sa pormang tawo na nagpapaheling kapwa nin kaomaw-omaw asin makauuyam na mga ugale nin tawo. An antropomorpismo sa kasong ini, mas partikularmente, antropoteismo . 

Gikan sa pananaw kan mga parasunod sa mga relihiyon na kun saen an mga tawo linalang sa porma kan banal, an pangyayari pwedeng ibilang na teomorpismo, o an pagtao nin mga banal na kualidad sa mga tawo.

An antropomorpismo nagbutwa bilang sarong Kristiyanong erehiya, partikularmenteng prominente sa Audianismo sa ikatolong siglong Syria, alagad pati na sa ikaapat na siglong Ehipto asin ikasampulong siglong Italya.  Ini parati nakabasar sa literal na interpretasyon kan mito nin paglalang sa Genesis : "Kaya linalang nin Dios an katawohan sa saiyang ladawan, sa ladawan nin Dios linalang niya sinda; lalaki asin babae linalang niya sinda". 

An mga Hindu dai nagsisikwal kan konsepto nin sarong diyos sa abstraktong dai ipinapahiling, alagad naririsa an mga praktikal na problema. An Bhagavad Gita, Kapitulo 12, Bersikulo 5, nagsasabi na mas dipisil para sa mga tawo na magkonsentrar sa sarong diyos na dai ipinapahiling kisa sa saro na may porma, na nagtutukdo sa paggamit nin mga antropomorpikong mga icon ( murtis ) na an mga parasunod puwedeng mamansayan gamit an saindang mga sentido.  

 Sa literatura 

 Mga teksto sa relihiyon 
Igwa nin manlaen-laen na halimbawa nin personipikasyon pareho sa Hebreong Biblia asin Kristiyanong Bagong Tipan, siring man sa mga teksto kan nagkapirang ibang relihiyon.

 Mga pabula 
thumb| Gikan sa Panchatantra : Pigloloko kan kuneho an Elepante sa paagi nin pagpahiling kan repleksyon kan bulan.
An antropomorpismo, na inaapod man na personipikasyon, sarong establisadong marhay na aparato sa literatura poon pa kan suanoy na mga panahon. An istorya kan " An Hawk asin an Nightingale " sa mga Gibo asin Aldaw ni Hesiod naenot sa mga pabula ni Aesop nin mga siglo. An mga koleksyon nin mga magkakasurugpon na pabula hale sa India, an Jataka Tales asin Panchatantra, naggagamit man nin mga hayop na anthropomorphised tanganing iladawan an mga prinsipyo nin buhay. Dakul sa mga estereotipo nin mga hayop na midbid ngonyan, arog kan tusong soro asin an mapalangkaw na leon, an makukua sa mga koleksyon na ini. An mga antropomorpismo ni Aesop pamilyar na gayo kan enot na siglo CE na pigkoloran kaini an kaisipan kan kisuerra sarong pilosopo:
 
Sinabi ni Apollonius na an pabula ginibo tanganing magtukdo nin kadunungan sa paagi nin mga osipon na katuyuhan na kuanon bilang mga osipon, na paborableng pigkokomparar iyan sa mga istorya kan mga pararawitdawit dapit sa mga diyos na kun minsan literal na sana. Si Aesop, "sa paagi nin pag-anunsyo nin sarong istorya na aram kan gabos na bakong totoo, sinabi an katotoohan sa paagi mismo kan bagay na dai siya nag-aangkin na nagsasaysay nin totoong mga pangyayari". Philostratus, Flavius (c. 210 CE). The Life of Apollonius  , 5.14. Translated by F.C. Conybeare. the Loeb Classical Library (1912) An parehong pag-aram kan pabula siring sa fiction makukua sa ibang mga halimbawa sa bilog na kinaban, an sarong halimbawa iyo an tradisyonal na paagi nin Ashanti sa pagpoon nin mga osipon kan antropomorpikong trickster -spider na si Anansi : "Dai mi talaga boot sabihon, dai mi talaga boot sabihon na totoo an samong sasabihon. Sarong istorya, sarong istorya; pabayaan na sana, pabayaan na sana." 

 Mga osipon 
An mga motibong antropomorpiko nagin lakop sa mga osipon poon sa pinakaenot na suanoy na mga halimbawa na nakabugtak sa sarong mitolohikong konteksto sagkod sa darakulang koleksyon kan Magtugang na Grimm asin Perrault . An Tale of Two Brothers (Ehipto, ika-13 siglo BCE) nagtatampok nin nagkapirang nagtataram na baka asin sa Cupid asin Psyche (Roma, ika-2 siglo CE) si Zephyrus, an doros na sulnupan, dinara si Psyche . Kan huri, sarong langgam an naherak saiya asin tinabangan siya sa saiyang paghanap.

 Modernong literatura 
thumb| An paglaladawan ni John Tenniel sa antropomorpikong kuneho na ini itinampok sa enot na kapitulo kan Alice's Adventures in Wonderland ni Lewis Carroll .
thumb| Gikan sa The Emperor's Rout (1831)
Sa pagtogdok sa popularidad kan mga pabula asin osipon, an literaturang <i id="mwATA">pang-aki</i> nagpoon na magbutwa kan ika-19 siglo sa mga obra arog kan Alice's Adventures in Wonderland (1865) ni Lewis Carroll, The Adventures of Pinocchio (1883) ni Carlo Collodi asin The Jungle Book (1844) ni Rudy Kiling, gabos naggamit mga elementong antropomorpiko. Nagpadagos ini kan ika-beinte siglo na kadakol kan pinakapopular na mga titulo na igwa nin mga karakter na antropomorpiko,  and an mga halimbawa iyo an The Tale of Peter Rabbit (1901) asin an mga libro kan huri ni Beatrix Potter ;  An Doros sa mga Willow ni Kenneth Grahame (1908); Winnie-the-Pooh (1926) asin The House at Pooh Corner (1928) ni AA Milne ; asin an The Lion, the Witch, and the Wardrobe (1950) asin an mga suminunod na libro sa seryeng The Chronicles of Narnia ni CS Lewis .

Sa kadaklan sa mga istoryang ini an mga hayop mahihiling na nagrerepresentar nin mga aspeto kan personalidad asin karakter nin tawo.  Siring sa sinabi ni John Rowe Townsend, sa pag-orolay kan The Jungle Book kun saen an aking si Mowgli dapat na magsarig sa saiyang mga bagong amigo na oso na si Baloo asin an itom na panther na si Bagheera, "An kinaban kan kagurangan iyo man nanggad an sadiri asin an satong kinaban man".  An sarong pambihirang obra na nakatutok sa sarong adultong paradalan iyo an Animal Farm ni George Orwell, na kun saen an gabos na pangenot na karakter mga hayop na antropomorpiko. An mga halimbawang bakong hayop kabali an mga istorya kan Railway Series ni Rev. W. Awdry na nagtatampok ki Thomas the Tank Engine asin iba pang mga antropomorpikong lokomotibo .

An genre nin pantasya na nagmukna gikan sa mga motibo sa mitolohiya, osipon, asin Romansa John Grant and John Clute, The Encyclopedia of Fantasy, p 621,  minsan igwa nin mga hayop na antropomorpiko bilang mga karakter. An mga pinakamabenta na halimbawa kan genre iyo an The Hobbit 100 million copies sold: BBC : Tolkien's memorabilia go on sale. 18 March 2008 (1937) asin The Lord of the Rings  (1954–1955), parehong ni JRR Tolkien, mga libro na pano nin mga linalang na nagtataram arog kan mga uwak, gagamba, asin an dragon na si Smaug asin kadakol na mga antropomorpikong goblin asin elf . Inaapod ini ni John D. Rateliff na "Tema ni Doctor Dolittle " sa saiyang librong The History of the Hobbit  asin nahiling ni Tolkien an antropomorpismo na ini na konektadong marhay sa pagluwas kan tataramon asin mito nin tawo: "...An enot na mga tawong nagtaram manongod sa 'mga kahoy asin bitoon' nakahiling nin mga bagay na laen na gayo. Para sa sainda, an kinaban buhay na kaiba ko... 'mitolo-hinabol asin elf-pattern'." 

Si Richard Adams nagmukna nin sarong pambihirang pagmansay sa antropomorpikong pagsurat kan mga taon 1970: an saiyang enot na nobela, Watership Down (1972), nagtatampok nin mga kuneho na tataong magtaram  na may sadiring pambihirang tataramon ( Lapine ) asin mitolohiya  asin kabali an sarong pulis-estado na warren, Efrafa . Sa ibong kaini, si Adams nagprobar na seguradohon na an gawi-gawi kan saiyang mga karakter nakakaagid sa gawi-gawi kan mga layas na kuneho, na nakikipaglaban, nakikipag-sex asin nag-iihi, na nagkukua kan pag-aadal ni Ronald Lockley na The Private Life of the Rabbit bilang pagsiyasat. Si Adams nagbalik sa antropomorpikong pag-istorya sa saiyang mga huring nobela na The Plague Dogs (1977) asin Traveller (1988). 

 Galeriya nin mga imahe 

 Toltolan 

Kategorya:Pages with unreviewed translations