Lope K. Santos
{{Infobox person
| name                      = Lope K. Santos
| image                     = Lope K. Santos in a 1906 publication of "Banaag at Sikat" (cropped).png
| birth_name                = Lope Santos y Canseco
| birth_date  = {{birth date|1879|9|25|mf=y}}
| birth_place = [[Pasig]], [[Manila (province)|Manila]], [[Captaincy General of the Philippines]]
| death_date  = {{death date and age|1963|5|1|1879|9|25|mf=y}}
| death_place = [[Filipinas]]
| restingplace = [[Manila South Cemetery]]<ref>{{cite web|url=http://malacanang.gov.ph/undas-2012-a-cemeteries-tour/ |title=Our Heritage and the Departed: A Cemeteries Tour |publisher=Presidential Museum & Library (Philippines) |accessdate=27 September 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150928073955/http://malacanang.gov.ph/undas-2012-a-cemeteries-tour/ |archivedate=28 September 2015 |df= }}</ref>
| occupation  = [[parasurat]], [[abogado]], [[politiko]]
| nationality               = [[Filipinong banwa|Filipino]]
| alma_mater                = ''Escuela de Derecho'' (ngonyan, Manila Law College Foundation)
| known_for                 = "Ama kan Gramatikang Filipino"
| notable_works             = ''[[Banaag at Sikat]]''<br>''Ako'y Si Wika''<br>''Aḡ Paḡgiḡera''Ano Ang Babae? Lope k. Santos
| net_worth                 = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source -->
| height                    = <!-- {{height|m=}} -->
| weight                    = <!-- {{convert|weight in kg|kg|lb}} -->
| spouse                    = 
| partner                   = 
| children                  = 
| module=
{{Infobox officeholder
| embed          =  yes
| name        = Lope K. Santos
| image       = 
| caption     =

|order             = 
|office            = [[Lista kan mga Senador kan Filipinas|Senador kan Filipinas]]<br><small>([[Senatorial districts of the Philippines#Twelfth District|Twelfth District]])</small>
|term_start        = 1919
|term_end          = 1922
|alongside         = [[Teofisto Guingona, Sr.]]
|president         = [[Woodrow Wilson]] (1919-1921)<br>[[Warren G. Harding]] (1921-1922)
|predecessor       =  Hadji Butu
|successor         =  Hadji Butu

|order2             = 
|office2            = [[Gobernador kan Rizal]]
|term_start2        = 1910
|term_end2          = 1913
|predecessor2       =  José G. Tupaz
|successor2         = Mariano C. Melendez

|order3             = 
|office3            = [[Gobernador kan Nueva Vizcaya]]
|term_start3        = 1918
|term_end3          = 1920

| party                     = [[Partido Nacionalista]]
}}
}}
Si '''Lope K. Santos''' (namundag '''Lope Santos y Canseco''', Septyembre 25, 1879 – Mayo 1, 1963) sarong [[Filipino banwa|Filipino]] na parasurat asin saro sa nangagin [[Lista kan mga Senador sa Filipinas|senador]] kan [[Filipinas]]. Siya bantog na gayo kan saiyang sinurat na nobelang titulado ''[[Banaag at Sikat]]'' (1906) asin kan saiyang ambag sa pagpatalubo kan [[Lenggwahe Filipino|Filipino]] na gramatika asin kan [[Ortograpiyang Tagalog]]. Dagdag pa, siya sarong kritiko, abogado, editor, organisador, peryodista, pararawit. Nagin siyang gobernador man kan probinsya nin Rizal (1910-1913) kan ini bako pang parte kan Metro Manila.

Si Lope K. Santos namundag sa [[Pasig]], [[Manila (probinsya)|Probinsya nin Manila]] (ngonyan parte na kan [[Metro Manila]]), sa pangaran na ''Lope Santos y Canseco'' sa saiyang mga magurang na sinda Ladislao Santos, tubong tal nin Pasig asin si Victorina Canseco, na taga [[San Mateo, Rizal|San Mateo]] kan Septyembre 25, 1879. An saiyang ama napreso durante kan [[Rebolusyon Filipino]] ta may nakua sa pagrorogaring niya kan libro ni [[Jose Rizal]], an [[Noli Me Tangere (nobela)|Noli Me Tangere]] asin kopya kan [[Ang Kalayaan]].

==Kagadanan==

Kaamayi nin 1960, si Santos nag'agi nin operasyon sa katoy huli sa komplikasyon. Siya nagadan kan Mayo 1, 1963.

==Mga obra==

An mga tokda' ni Santos kairiba an mga minasunod: 

* ''[[Banaag at Sikat]]'' (Umagahon asin Pagsirang), 1903–06, pinakaenot na nobela asin literaryong mukna sa [[lenggwaheng Tagalog]] na may sosyalistang ideya asin burogkos na pag'iiriba kan mga trabahador.<ref name=NCCA>[http://www.ncca.gov.ph/about_cultarts/comarticles.php?artcl_Id=131 Quindoza-Santiago, Lilia (Dr.)  Philippine Culture during the American Period''), Publications about Culture and Arts, About Culture and Arts, ncca.gov.ph, 2002]</ref>
* ''Ag̃ "Pag̃gig̃gera" (Tulag̃ Handog sa Kababaiga'g̃ Tagalog)'' (An "Paḡgiḡgera" (Rawitdawit para sa mga Babaeng Tagalog)), 1912, paḡgiḡgera sarong porma nin pagsugal kan kaamayi kan Ika-20ng siglo.<ref>[https://books.google.com/books?id=MW3XGwAACAAJ&dq=inauthor:%22Lope+K.+Santos%22&hl=tl&sa=X&ei=1dPxTu-OLIb3mAXd2bX8CQ&ved=0CDgQ6AEwAzgU 'Ag̃ "Pag̃gig̃gera" (Tulag̃ Handog sa Kababaiga'g̃ Tagalog)]</ref>
* ''Kundanḡan...!: Nobelang Tagalog Katha'' (Pagkundangan...!: Nobelang Tagalog), 1927, Ika-2ng literaryong nobela ni Santos.<ref>[https://books.google.com/books?id=hf-sGwAACAAJ&dq=inauthor:%22Lope+K.+Santos%22&hl=tl&sa=X&ei=0NHxTpCECs2emQXoovS6Ag&ved=0CD4Q6AEwBDgK Kundanḡan...!: Nobelang Tagalog Katha]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* ''Tinḡíng Pahapáw sa Kasaysayan ñg Pámitikang Tagalog'' (Mga pirang puntos sa Historya kan Literaturang Tagalog), 1938<ref>[https://books.google.com/books?id=IoxcHQAACAAJ&dq=inauthor:%22Lope+K.+Santos%22&hl=tl&sa=X&ei=r9HxTtfpAsrXmAWs5rC7Ag&ved=0CFcQ6AEwCQ Ting̃íng Pahapáw sa Kasaysayan ñg Pámitikang Tagalog]</ref>
* ''Puso't Diwa'' (Puso asin Espiritu), tolong tomong kadamotan nin mga piling rawit ni Santos durante kan peryodong Amerikano.
* ''Sino Ka? Ako'y Si... 60 Sagot na mga Tulá'' (Who Are You? I am... 60 Answering Poems), 1946, kadamotan nin mga rawit pilosopo.<ref>[https://books.google.com/books?id=OgodHAAACAAJ&dq=inauthor:%22Lope+K.+Santos%22&hl=tl&sa=X&ei=b9DxTru8JuHGmQXvga2nAg&ved=0CC8Q6AEwATgK Sino Ka? Ako'y Si...]</ref>
* ''Mga Hamak na Dakilà: 60 Tulâ'' (Dakula asin hamak: 60 rawit), 1950, kadamotan kan mga maka-ngirit na rawit napapanahon sa [[Ikaduwang Gerang Pankinaban|gera]].<ref>[https://books.google.com/books?id=_d4lAAAAMAAJ&q=inauthor:%22Lope+K.+Santos%22&dq=inauthor:%22Lope+K.+Santos%22&hl=tl&sa=X&ei=y8_xTrO5Ief2mAWLoNivAg&ved=0CEAQ6AEwBA Mga Hamak na Dakila]</ref>
* ''"Makábagong" Balarilà?: Mga Puná at Payo sa "Sariling Wikà"'' ("Modernong" Gramatika?: Mga pana'naw asin sonson para sa "National Language"), 1951, sinurat sa pakikipagtabangan kan [[Surian ng Wikang Pambansa]]ng direktor Cirilo H. Panganiban.<ref>[https://books.google.com/books?id=JuyZHwAACAAJ&dq=inauthor:%22Lope+K.+Santos%22&hl=tl&sa=X&ei=r9HxTtfpAsrXmAWs5rC7Ag&ved=0CFIQ6AEwCA "Makábagong" Balarilà?: Mga Puná at Payo sa "Sariling Wikà"]</ref>

Siya an binabansagan na "Ama ng Balarila ng Pilipinas".

== Toltolan ==
{{reflist}}{{Poon}}
[[Kategorya:Mga parasurat]]
[[Kategorya:Mga Filipinong parasurat]]
[[Kategorya:Mga senador kan Filipinas]]
[[Kategorya: Mga nobelistang Tagalog]]
Si Lope K. Santos (namundag Lope Santos y Canseco, Septyembre 25, 1879 – Mayo 1, 1963) sarong Filipino na parasurat asin saro sa nangagin senador kan Filipinas. Siya bantog na gayo kan saiyang sinurat na nobelang titulado Banaag at Sikat (1906) asin kan saiyang ambag sa pagpatalubo kan Filipino na gramatika asin kan Ortograpiyang Tagalog. Dagdag pa, siya sarong kritiko, abogado, editor, organisador, peryodista, pararawit. Nagin siyang gobernador man kan probinsya nin Rizal (1910-1913) kan ini bako pang parte kan Metro Manila.

Si Lope K. Santos namundag sa Pasig, Probinsya nin Manila (ngonyan parte na kan Metro Manila), sa pangaran na Lope Santos y Canseco sa saiyang mga magurang na sinda Ladislao Santos, tubong tal nin Pasig asin si Victorina Canseco, na taga San Mateo kan Septyembre 25, 1879. An saiyang ama napreso durante kan Rebolusyon Filipino ta may nakua sa pagrorogaring niya kan libro ni Jose Rizal, an Noli Me Tangere asin kopya kan Ang Kalayaan.

Kagadanan

Kaamayi nin 1960, si Santos nag'agi nin operasyon sa katoy huli sa komplikasyon. Siya nagadan kan Mayo 1, 1963.

Mga obra

An mga tokda' ni Santos kairiba an mga minasunod: 

 Banaag at Sikat (Umagahon asin Pagsirang), 1903–06, pinakaenot na nobela asin literaryong mukna sa lenggwaheng Tagalog na may sosyalistang ideya asin burogkos na pag'iiriba kan mga trabahador.<ref name=NCCA>[http://www.ncca.gov.ph/about_cultarts/comarticles.php?artcl_Id=131 Quindoza-Santiago, Lilia (Dr.)  Philippine Culture during the American Period), Publications about Culture and Arts, About Culture and Arts, ncca.gov.ph, 2002]</ref>
 Ag̃ "Pag̃gig̃gera" (Tulag̃ Handog sa Kababaiga'g̃ Tagalog) (An "Paḡgiḡgera" (Rawitdawit para sa mga Babaeng Tagalog)), 1912, paḡgiḡgera sarong porma nin pagsugal kan kaamayi kan Ika-20ng siglo.'Ag̃ "Pag̃gig̃gera" (Tulag̃ Handog sa Kababaiga'g̃ Tagalog)
 Kundanḡan...!: Nobelang Tagalog Katha (Pagkundangan...!: Nobelang Tagalog), 1927, Ika-2ng literaryong nobela ni Santos.Kundanḡan...!: Nobelang Tagalog Katha
 Tinḡíng Pahapáw sa Kasaysayan ñg Pámitikang Tagalog (Mga pirang puntos sa Historya kan Literaturang Tagalog), 1938Ting̃íng Pahapáw sa Kasaysayan ñg Pámitikang Tagalog
 Puso't Diwa (Puso asin Espiritu), tolong tomong kadamotan nin mga piling rawit ni Santos durante kan peryodong Amerikano.
 Sino Ka? Ako'y Si... 60 Sagot na mga Tulá (Who Are You? I am... 60 Answering Poems), 1946, kadamotan nin mga rawit pilosopo.Sino Ka? Ako'y Si...
 Mga Hamak na Dakilà: 60 Tulâ (Dakula asin hamak: 60 rawit), 1950, kadamotan kan mga maka-ngirit na rawit napapanahon sa gera.Mga Hamak na Dakila
 "Makábagong" Balarilà?: Mga Puná at Payo sa "Sariling Wikà"'' ("Modernong" Gramatika?: Mga pana'naw asin sonson para sa "National Language"), 1951, sinurat sa pakikipagtabangan kan Surian ng Wikang Pambansang direktor Cirilo H. Panganiban."Makábagong" Balarilà?: Mga Puná at Payo sa "Sariling Wikà"

Siya an binabansagan na "Ama ng Balarila ng Pilipinas".

 Toltolan 

Kategorya:Mga parasurat
Kategorya:Mga Filipinong parasurat
Kategorya:Mga senador kan Filipinas
Kategorya: Mga nobelistang Tagalog