Ada Yonath
{{short description|Israeli chemist (born 1939)}}

{{Use dmy dates|date=February 2020}}{{Infobox scientist|native_name_lang=he|image=Ada Yonath 2013 January CHF.jpg|caption=Yonath in 2013|image_size=200px|name=Ada E. Yonath|native_name=עדה יונת|birth_name=Ada Lifshitz|birth_date={{birth date and age|1939|6|22|df=yes}}|birth_place=[[Jerusalem]], [[Mandatory Palestine|British Mandate of Palestine]]|citizenship=[[Israel]]i|field=Crystallography|work_institution=[[Weizmann Institute of Science]]<br />[[University of Chicago]]|education={{ubl|[[Hebrew University of Jerusalem]]|[[Weizmann Institute of Science]]}}|doctoral_advisor=[[Wolfie Traub]], [[F. Albert Cotton]]|known_for=Cryo bio-crystallography|prizes=[[Harvey Prize]] (2002)<br />[[Wolf Prize in Chemistry]] (2006)<br /> [[L'Oréal-UNESCO Awards for Women in Science|L'Oréal-UNESCO Award for Women in Science (2008)]]<br /> [[Albert Einstein World Award of Science]] (2008)<br /> [[Nobel Prize in Chemistry]] (2009)|footnotes=}}Si '''Ada E. Yonath''' (    ,  ; namundag kan 22 Hunyo 1939) <ref name="cv2">{{Cite web|title=Israel Prize Official Site (in Hebrew) – Recipient's C.V.|url=http://cms.education.gov.il/EducationCMS/Units/PrasIsrael/Tashsab/AdaYonat/KorotHaimPropesorAdaYonat.htm}}</ref> sarong Israeli na kristalograpo asin Nobel laureate sa Chemistry, na midbid na gayo sa saiyang pioneering na trabaho sa estruktura kan mga ribosome . Siya an presenteng direktor kan Helen asin Milton A. Kimmelman Center for Biomolecular Structure and Assembly kan Weizmann Institute of Science .

Kan 2009, si Yonath nag-ako kan Nobel Prize sa Chemistry kaiba si Venkatraman Ramakrishnan asin Thomas A. Steitz para sa saiyang mga pag-aadal sa estruktura asin pagpunsyon kan ribosome, na nagin pinakaenot na babaeng Israeli na nanggana kan [[Premyo Nobel|Nobel Prize]] sa sampulong Israeli Nobel laureates, <ref name="JPost10192">{{cite news|url=http://www.jpost.com/Home/Article.aspx?id=156872|title=Nobel Prize Winner 'Happy, Shocked'|last=Lappin|first=Yaakov|date=7 October 2009|work=Jerusalem Post|access-date=7 October 2009}}</ref> an pinakaenot na babae gikan sa Tahaw na Sirangan na nanggana nin premyong Nobel sa siyensya <ref name="Klenke">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=eJ16kb4sgS8C&pg=PA191|title=Women in Leadership: Contextual Dynamics and Boundaries|last=Klenke|first=Karin|publisher=Emerald Group Publishing Limited|year=2011|isbn=978-0-85724-561-8|page=191}}</ref> babae sa laog nin 45 taon tanganing manggana kan Nobel Prize para sa Chemistry. <ref name="nobelprize.org 20152">{{cite web|title=Transcript of the telephone interview with Ada E. Yonath immediately following the announcement of the 2009 Nobel Prize in Chemistry|website=nobelprize.org|date=6 October 2015|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/yonath-telephone.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20151006143911/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/yonath-telephone.html|archive-date=6 October 2015|url-status=|access-date=9 March 2021}}</ref>

== Biograpiya ==
Si Ada Lifshitz (na huri Yonath)  namundag sa Geula quarter kan [[Herusalem|Jerusalem]] . <ref name="JP03082">{{cite news|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1204546432149&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull|title=Ada Yonath— L'Oréal-UNESCO Award|date=8 March 2008|work=Jerusalem Post|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117223623/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1204546432149&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull|archive-date=17 January 2012}}</ref> An saiyang mga magurang, si Hillel asin Esther Lifshitz, mga Zionistang Hudyo na nag-imigrar sa British Mandate of Palestine (ngonyan [[Israel]] ) hale sa Zduńska Wola, [[Polonya|Poland]] kan 1933 bago an pagmukna kan [[Israel]] . <ref name="Hargittai2006">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uYAkWldKpx8C&pg=PA390|title=Candid Science VI: More Conversations with Famous Scientists|last=Hargittai|first=I.|last2=Hargittai|first2=M.|publisher=Imperial College Press|year=2006|isbn=978-1-86094-885-5|page=390|access-date=9 March 2021}} (In this source the surname is spelled ''Li'''v'''shitz'')</ref> An saiyang ama sarong [[Rabino|rabi]] asin gikan sa sarong pamilyang rabiniko. Nag-erok sinda sa Jerusalem asin nagpadalagan nin sarong groseri, alagad nadepisilan sindang maghanapbuhay. Nag-istar sinda sa mahiwas na mga kwarto kaiba an nagkapirang iba pang pamilya, asin nagigirumdoman ni Yonath na an "mga libro" iyo sana an saiyang kaipuhan tanganing magdanay siyang okupado.  Sa ibong kan saindang kadukhaan, pinaeskwela siya kan saiyang mga magurang sa magayon na pagtaraid na Beit HaKerem tanganing maseguro siya nin marhay na edukasyon. Kan magadan an saiyang ama sa edad na 42, an pamilya nagbalyo sa [[Tel Aviv]] . <ref name="MFA07082">{{cite news|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Israel+beyond+politics/Israeli+professor+receives+Life+Work+Prize+for+women+in+science+28-Jul-2008.htm|title=Israeli professor receives Life's Work Prize for women in science|date=28 July 2008|publisher=Ministry of Foreign Affairs|access-date=31 July 2008|archive-date=29 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329195114/http://www.mfa.gov.il/MFA/Israel+beyond+politics/Israeli+professor+receives+Life+Work+Prize+for+women+in+science+28-Jul-2008.htm|url-status=dead}}</ref>

Inako si Yonath sa hayskul sa Tichon Hadash dawa ngani dai kayang bayadan kan saiyang ina an matrikula. Nagtao siya nin mga leksyon sa matematika sa mga estudyante bilang balos. <ref name="jpost.com2">{{cite web|last=Siegel-Itzkovich|first=Judy|title=Former 'village fool' takes the prize – Science and Environment – Jerusalem Post|website=fr.jpost.com|date=17 January 2012|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1204546432149&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117223623/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1204546432149&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull|archive-date=17 January 2012|url-status=|access-date=9 March 2021}}</ref> Kan siya hoben pa, sinabi niya na na-inspirar siya kan Polako asin naturalisadong-Pranses na siyentipiko na [[Marie Curie|si Marie Curie]] . <ref>{{cite web|url=https://www.israel21c.org/israeli-scientist-wins-nobel-prize-in-chemistry-2/|title=ISRAEL21c – Uncovering Israel|work=Israel21c|date=5 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624034236/http://www.israel21c.org/israeli-scientist-wins-nobel-prize-in-chemistry-2/|archive-date=24 June 2016}}</ref> Alagad, pigduon niya na si Curie, na siya kan siya aki pa nawili pagkatapos na mabasa an saiyang biograpiya, bako an saiyang "modelo".  Nagbalik siya sa Jerusalem para sa kolehiyo, nagtapos sa Hebrew University of Jerusalem na may bachelor's degree sa [[Kimika|chemistry]] kan 1962, asin master's degree sa [[Biyokimika|biochemistry]] kan 1964. Kan 1968, nakua niya an saiyang PhD gikan sa Weizmann Institute of Science para sa mga pag-aadal sa X-ray crystallographic sa estruktura kan collagen, na si Wolfie Traub iyo an saiyang PhD advisor. <ref>{{Cite journal|url=http://journals.iucr.org/j/issues/2000/04/00/es0287/index.html|title=(IUCr) European Crystallography Prize|date=August 2000}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Traub|first=Wolfie|title=Polymers of Tripeptides as Collagen Models .I. X-RAY Studies of Poly (L-PROLYL-GLYCYL-L-PROLINE) and related Polytripeptides|date=1966}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Yonath|first=Ada|title=Polymers of Tripeptides as Collagen Models .4. Structure Analysis of Poly (L-PROLYL-GLYCYL-L-PROLINE)|date=1969}}</ref>

Igwa siyang sarong aking babae, si Hagit Yonath, sarong doktor sa Sheba Medical Center, asin sarong makoapo, si Noa. <ref name="Ilani 20092">{{cite web|last=Ilani|first=Ofri|title=Israel's Prof. Ada Yonath wins Nobel Prize for Chemistry – Haaretz – Israel News|website=haaretz.com|date=3 December 2009|url=http://www.haaretz.com:80/hasen/spages/1119626.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20091203104630/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1119626.html|archive-date=3 December 2009|url-status=|access-date=9 March 2021}}</ref> Siya an pinsan kan aktibista kontra sa pananakop na si Ruchama Marton . 

== Karera sa siyensya ==
[[Ladawan:Ada_Yonath_Weizmann_Institute_of_Science.jpg|thumb| Si Ada Yonath sa Weizmann Institute of Science]]
Si Yonath nag-ako nin mga posisyon sa postdoctoral sa Carnegie Mellon University (1969) asin MIT (1970). Mantang sarong postdoc sa MIT, siya nag'ubos nin pirang panahon sa laboratoryo kan suminunod na 1976 chemistry Nobel Prize winner na si William N. Lipscomb, Jr. kan Harvard University kun saen siya na-inspirar na mag-adal nin darakulang estruktura. 

Kan 1970, pigmukna niya an sa laog nin haros sarong dekada iyo sana an laboratoryo nin kristalograpiya [[Protina|nin protina]] sa Israel. Dangan, poon 1979 sagkod 1984 siya sarong lider nin grupo kaiba si Heinz-Günter Wittmann sa Max Planck Institute for Molecular Genetics sa Berlin. Siya sarong bisitang propesor sa Unibersidad kan Chicago kan 1977-78. <ref>{{cite web|url=https://news.uchicago.edu/news.php?asset_id=1729|title=New chemistry Nobelist was UChicago visiting prof, conducted research at Argonne|author=anonymous|work=uchicago.edu|access-date=2017-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100610040216/http://news.uchicago.edu/news.php?asset_id=1729|archive-date=2010-06-10|url-status=}}</ref> Pinangenotan niya an sarong Max-Planck Institute Research Unit sa DESY sa Hamburg, Germany (1986–2004) kasabay kan saiyang mga aktibidad sa pagsiyasat sa Weizmann Institute.

Si Yonath nagtututok sa mga mekanismo na nakatago sa biosynthesis nin protina, sa paagi nin ribosomal crystallography, sarong linya nin pagsiyasat na saiyang pinonan labing beynte anyos na an nakaagi sa ibong kan dakulang pagduda kan internasyonal na komunidad siyentipiko. <ref>{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/speedread.html|title=The Nobel Prize in Chemistry 2009 – Speed Read|work=nobelprize.org}}</ref> An mga ribosome nagtatradusir kan [[RNA]] sa protina asin huli ta igwa sinda nin medyo laen na mga estruktura sa mga mikrobyo, kun ikukumpara sa mga eukaryote, arog kan mga selula nin tawo, sinda parati na target para sa mga antibiotiko. Kan 2000 asin 2001, nadeterminaran niya an kumpletong mga estruktura na halangkaw an resolusyon kan parehong mga subunit kan ribosomal asin nadiskobre sa laog kan iba pang asimetrikong ribosome, an unibersal na simetrikong rehiyon na nagtatao kan balangkas asin nag-navigate kan proseso nin polypeptide polymerization. Huli kaini, ipinaheling nia na an ribosome sarong ribozyme na nagbubugtak kan mga substrate kaini sa stereochemistry na angay para sa pagporma nin peptide bond asin para sa substrate-mediated catalysis . Kan 1993, naimahinar niya an dalan na pig-aagihan kan mga nagpopoon pa sanang protina, arin na baga an ribosomal tunnel, asin dai pa sana nahahaloy ihinayag an mga elemento nin dinamika na nagpapangyari kan pakikilabot kaini sa pag-arestar kan paghalaba, pag-gate, regulasyon sa laog kan selula asin pag-negosyo kan mga nagpopoon pa sanang kadena pasiring sa saindang espasyo nin pagtiklop.

Dugang pa, ipinaliwanag ni Yonath an mga paagi nin aksyon kan labing beynteng manlaen-laen na antibiotiko na nagtatarget sa ribosome, nag-ilaw kan mga mekanismo nin resistensya asin sinergismo sa droga, napag-isipan an estruktural na basehan para sa pagpili nin antibiotiko asin ipinaheling kun pano ini igwa nin pangenot na papel sa klinikal na kapakinabangan asin pagkaepektibo sa terapyutik, kaya nagbubukas kan dalan para sa disenyo kan estruktura na nakabase sa droga .

Para sa pagpagana kan ribosomal crystallography, si Yonath nag-introdusir nin sarong bagong teknika, an cryo bio-crystallography, na nagin rutina sa structural biology asin nagtugot nin mga komplikadong proyekto na kun iba man pigkokonsiderar na makatatakot. <ref name="Hope">{{Cite journal|last1=Hope|first1=H.|last2=Frolow|first2=F.|last3=von Böhlen|first3=K.|last4=Makowski|first4=I.|last5=Kratky|first5=C.|last6=Halfon|first6=Y.|last7=Danz|first7=H.|last8=Webster|first8=P.|last9=Bartels|first9=K. S.|title=Cryocrystallography of ribosomal particles|journal=Acta Crystallographica Section B: Structural Science|publisher=International Union of Crystallography (IUCr)|volume=45|issue=2|date=1 April 1989|issn=0108-7681|doi=10.1107/s0108768188013710|pages=190–199|pmid=2619959|bibcode=1989AcCrB..45..190H}}</ref>

Sa Weizmann Institute, si Yonath iyo an incumbent kan Martin S. asin Helen Kimmel Professorial Chair.

== Mga Pananaw sa Politika ==
Nag-apod siya para sa daing kondisyon na pagpaluwas kan gabos na preso [[Hamas|kan Hamas]], na nagsasabi na "an pagbihag sa mga Palestino nag-eengganyar asin nagpapapadagos kan saindang motibasyon na danyaran an Israel asin an mga namamanwaan kaini ... kun mayo na kitang mga preso na papaluwason mayo na sindang rason na magkidnap nin mga soldados". <ref>[http://www.haaretz.com/hasen/spages/1120041.html Israeli Nobel Laureate calls for release of all Hamas prisoners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208000135/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1120041.html |date=8 February 2010 }} , [[Haaretz]] 10 October 2009</ref>

== Mga premyo asin pagmidbid ==
[[Ladawan:Announcement_Nobelprize_Chemistry_2009-6.ogv|thumb| Interbyu sa telepono ki Ada Yonath sa panahon kan anunsyo kan Premyong Nobel]]
Si Yonath sarong miyembro kan National Academy of Sciences kan Estados Unidos ; an American Academy of Arts and Sciences ; an Israel Academy of Sciences and Humanities ; an European Academy of Sciences and Art asin an European Molecular Biology Organization . Kan Sabado, 18 Oktubre 2014, si Propesor Yonath nginaranan na ordinaryong miyembro kan Pontifical Academy of Sciences ni [[Papa Francisco]] . <ref>{{cite web|url=http://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2014/10/18/0767/01629.html|title=Rinunce e nomine|work=vatican.va|url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022070515/http://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2014/10/18/0767/01629.html|archive-date=22 October 2014|language=it}}</ref>

An saiyang mga premyo asin onra kabali an minasunod:

* Kan 2002, an Israel Prize
* Kan 2002, an Harvey Prize
* Kan 2004, an Massry Prize
* Kan 2004, si Paul Karrer Gold Medal
* Kan 2005, an Louisa Gross Horwitz Prize
* Kan 2006, an Wolf Prize sa Chemistry kaiba si George Feher .
* Kan 2006, an Rothschild Prize sa Life Sciences .
* Kan 2006, an EMET Prize para sa Arte, Siyensya asin Kultura sa Siyensya sa Buhay, kaiba si Propesor Peretz Lavie (Medisina) asin Propesor Eli Keshet (Biolohiya)
* Kan 2007, si Paul Ehrlich asin Ludwig Darmstaedter Prize kaiba si Harry Noller
* Kan 2008, an Albert Einstein World Award of Science para sa saiyang mga kontribusyon sa biosynthesis nin protina sa larangan nin ribosomal crystallography asin an saiyang pag'introdusir nin mga makabagong teknik sa cryo bio-crystallography . <ref>{{Cite web|title=Albert Einstein World Award of Science 2008|url=http://www.consejoculturalmundial.org/winners-science-adayonath.php|url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304234700/http://www.consejoculturalmundial.org/winners-science-adayonath.php|archive-date=4 March 2014}}</ref>
* Kan 2009, an Nobel Prize sa Chemistry (co-recipient kaiba si Thomas Steitz asin Venkatraman Ramakrishnan ). <ref name="Chemistry20092">{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/|title=Nobel Prize in Chemistry 2009|publisher=[[Nobel Foundation]]|access-date=7 October 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091010063802/http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/|archive-date=10 October 2009|url-status=}}</ref> Siya an pinakaenot na babaeng Israelita na tinawan nin [[Premyo Nobel|Premyong Nobel]] . <ref name="JJ1009">{{Cite news|title=Ada Yonath—First Israeli Woman to win Nobel Prize|last1=Wills|first1=Adam|date=7 October 2009|publisher=Jewish Journal}}</ref>
* Kan 2010, an Wilhelm Exner Medal <ref>{{cite web|title=Medalists Archive – ALL MEDALISTS SINCE 1921|website=Wilhelm Exner Medaillen Stiftung|url=https://www.wilhelmexner.org/medalists/|language=en|access-date=9 March 2021}}</ref>
* Kan 2011, an Marie Curie Medal itinao kan Polish Chemical Society <ref>{{Cite web|url=https://ptchem.pl/pl/honors/winners-of-the-medals-and-ptchem-awards|title=Laureaci Medali i Nagród PTChem|access-date=2020-02-22}}</ref>
* Kan 2013 siya nagin miyembro kan German Academy of Sciences Leopoldina . <ref>{{cite web|title=Ada Yonath|url=https://www.leopoldina.org/mitgliederverzeichnis/mitglieder/member/Member/show/ada-yonath/|publisher=German Academy of Sciences Leopoldina|access-date=26 May 2021}}</ref>
* Kan 2015, siya tinawan nin Honorary Doctorates gikan sa Unibersidad kan Sur na California,  an Unibersidad kan De La Salle, Manila/Pilipinas; an Joseph Fourier University, Grenoble/Pransya; an Unibersidad Medikal kan Lodz, Lodz/Poland; asin an Unibersidad kan Warwick, UK. .<ref>{{cite web|url=http://www2.warwick.ac.uk/services/gov/hongrads/summer2015|title=Honorary Graduand Orations – Summer 2015|website=www2.warwick.ac.uk}}</ref><ref>{{Cite web|title=Uniwersytet Medyczny w Łodzi|url=http://www.umed.pl/pl/index1.php?dir=akt&mn=tresc&txt=1750|website=www.umed.pl|access-date=1 May 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115917/http://www.umed.pl/pl/index1.php?dir=akt&mn=tresc&txt=1750|url-status=}}</ref>
* Kan 2018, siya tinawan nin Honorary Doctorate gikan sa Carnegie Mellon University <ref>{{Cite web|url=https://www.cmu.edu/leadership/president/campus-comms/2018/2018-03-29.html|title=Commencement Speakers and Honorary Degree Recipients – Leadership – Carnegie Mellon University|website=www.cmu.edu|language=en|access-date=2018-09-21}}</ref>
* Kan 2020, siya naelihir bilang sarong Dayuhan na Miyembro kan Royal Society <ref>{{Cite web|url=https://www.cmu.edu/leadership/president/campus-comms/2018/2018-03-29.html|title=Commencement Speakers and Honorary Degree Recipients – Leadership – Carnegie Mellon University|website=www.cmu.edu|language=en|access-date=2018-09-21}}</ref>
* Kan 2023, siya tinawan nin Honorary Doctorate gikan sa Jagiellonian University . <ref>{{Cite web|url=https://en.uj.edu.pl/en_GB/about-university/ju-awards/honorary-doctorate|title=Honorary Doctorate|website=en.uj.edu.pl|access-date=28 May 2023}}</ref>

== Hilingon man ==

* Mga babae nin Israel
* Kasaysayan kan biyolohiya kan RNA
* Listahan kan mga nag-ako kan Premyong Israel
* Listahan kan mga babaeng nanggana nin Nobel
* Listahan kan mga Israeli Nobel laureate
* Listahan kan mga Judiong Nobel laureate
* Listahan kan mga aktibista sa katoninongan
* Listahan kan mga biologo kan RNA
* Timeline kan mga babae sa siyensya
* Mga babae sa kimika

== Mga Toltolan ==
<references />
{{Tamboan}}

== Mga panluwas na sumpay ==

* [https://web.archive.org/web/20090507080305/http://www.aps.anl.gov/News/APS_News/Content/APS_NEWS_20070111B.php "An paragamit kan APS naghahatid kan "Israeli Nobel" para sa kimika"], gikan sa Argonne National Laboratory Advanced Photon Source (APS), Departamento nin Enerhiya kan Estados Unidos
* [http://www.cumc.columbia.edu/horwitz/ An Opisyal na Site kan Louisa Gross Horwitz Prize]
* [http://www.weizmann.ac.il/sb/faculty_pages/Yonath/home.html Weizmann Institute of Science, Yonath-Site]
* [https://oa.mg/author/A287919848 Listahan kan Publikasyon ni Ada Yonath]
* [https://web.archive.org/web/20140222230558/http://www.innovaxiom.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167786 Olay ni Ada Yonath sa kongreso kan Origins 2011]
* Ada E. Yonath 
[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
Si Ada E. Yonath (    ,  ; namundag kan 22 Hunyo 1939)  sarong Israeli na kristalograpo asin Nobel laureate sa Chemistry, na midbid na gayo sa saiyang pioneering na trabaho sa estruktura kan mga ribosome . Siya an presenteng direktor kan Helen asin Milton A. Kimmelman Center for Biomolecular Structure and Assembly kan Weizmann Institute of Science .

Kan 2009, si Yonath nag-ako kan Nobel Prize sa Chemistry kaiba si Venkatraman Ramakrishnan asin Thomas A. Steitz para sa saiyang mga pag-aadal sa estruktura asin pagpunsyon kan ribosome, na nagin pinakaenot na babaeng Israeli na nanggana kan Nobel Prize sa sampulong Israeli Nobel laureates,  an pinakaenot na babae gikan sa Tahaw na Sirangan na nanggana nin premyong Nobel sa siyensya  babae sa laog nin 45 taon tanganing manggana kan Nobel Prize para sa Chemistry. 

 Biograpiya 
Si Ada Lifshitz (na huri Yonath)  namundag sa Geula quarter kan Jerusalem .  An saiyang mga magurang, si Hillel asin Esther Lifshitz, mga Zionistang Hudyo na nag-imigrar sa British Mandate of Palestine (ngonyan Israel ) hale sa Zduńska Wola, Poland kan 1933 bago an pagmukna kan Israel .  (In this source the surname is spelled Livshitz) An saiyang ama sarong rabi asin gikan sa sarong pamilyang rabiniko. Nag-erok sinda sa Jerusalem asin nagpadalagan nin sarong groseri, alagad nadepisilan sindang maghanapbuhay. Nag-istar sinda sa mahiwas na mga kwarto kaiba an nagkapirang iba pang pamilya, asin nagigirumdoman ni Yonath na an "mga libro" iyo sana an saiyang kaipuhan tanganing magdanay siyang okupado.  Sa ibong kan saindang kadukhaan, pinaeskwela siya kan saiyang mga magurang sa magayon na pagtaraid na Beit HaKerem tanganing maseguro siya nin marhay na edukasyon. Kan magadan an saiyang ama sa edad na 42, an pamilya nagbalyo sa Tel Aviv . 

Inako si Yonath sa hayskul sa Tichon Hadash dawa ngani dai kayang bayadan kan saiyang ina an matrikula. Nagtao siya nin mga leksyon sa matematika sa mga estudyante bilang balos.  Kan siya hoben pa, sinabi niya na na-inspirar siya kan Polako asin naturalisadong-Pranses na siyentipiko na si Marie Curie .  Alagad, pigduon niya na si Curie, na siya kan siya aki pa nawili pagkatapos na mabasa an saiyang biograpiya, bako an saiyang "modelo".  Nagbalik siya sa Jerusalem para sa kolehiyo, nagtapos sa Hebrew University of Jerusalem na may bachelor's degree sa chemistry kan 1962, asin master's degree sa biochemistry kan 1964. Kan 1968, nakua niya an saiyang PhD gikan sa Weizmann Institute of Science para sa mga pag-aadal sa X-ray crystallographic sa estruktura kan collagen, na si Wolfie Traub iyo an saiyang PhD advisor.   

Igwa siyang sarong aking babae, si Hagit Yonath, sarong doktor sa Sheba Medical Center, asin sarong makoapo, si Noa.  Siya an pinsan kan aktibista kontra sa pananakop na si Ruchama Marton . 

 Karera sa siyensya 
thumb| Si Ada Yonath sa Weizmann Institute of Science
Si Yonath nag-ako nin mga posisyon sa postdoctoral sa Carnegie Mellon University (1969) asin MIT (1970). Mantang sarong postdoc sa MIT, siya nag'ubos nin pirang panahon sa laboratoryo kan suminunod na 1976 chemistry Nobel Prize winner na si William N. Lipscomb, Jr. kan Harvard University kun saen siya na-inspirar na mag-adal nin darakulang estruktura. 

Kan 1970, pigmukna niya an sa laog nin haros sarong dekada iyo sana an laboratoryo nin kristalograpiya nin protina sa Israel. Dangan, poon 1979 sagkod 1984 siya sarong lider nin grupo kaiba si Heinz-Günter Wittmann sa Max Planck Institute for Molecular Genetics sa Berlin. Siya sarong bisitang propesor sa Unibersidad kan Chicago kan 1977-78.  Pinangenotan niya an sarong Max-Planck Institute Research Unit sa DESY sa Hamburg, Germany (1986–2004) kasabay kan saiyang mga aktibidad sa pagsiyasat sa Weizmann Institute.

Si Yonath nagtututok sa mga mekanismo na nakatago sa biosynthesis nin protina, sa paagi nin ribosomal crystallography, sarong linya nin pagsiyasat na saiyang pinonan labing beynte anyos na an nakaagi sa ibong kan dakulang pagduda kan internasyonal na komunidad siyentipiko.  An mga ribosome nagtatradusir kan RNA sa protina asin huli ta igwa sinda nin medyo laen na mga estruktura sa mga mikrobyo, kun ikukumpara sa mga eukaryote, arog kan mga selula nin tawo, sinda parati na target para sa mga antibiotiko. Kan 2000 asin 2001, nadeterminaran niya an kumpletong mga estruktura na halangkaw an resolusyon kan parehong mga subunit kan ribosomal asin nadiskobre sa laog kan iba pang asimetrikong ribosome, an unibersal na simetrikong rehiyon na nagtatao kan balangkas asin nag-navigate kan proseso nin polypeptide polymerization. Huli kaini, ipinaheling nia na an ribosome sarong ribozyme na nagbubugtak kan mga substrate kaini sa stereochemistry na angay para sa pagporma nin peptide bond asin para sa substrate-mediated catalysis . Kan 1993, naimahinar niya an dalan na pig-aagihan kan mga nagpopoon pa sanang protina, arin na baga an ribosomal tunnel, asin dai pa sana nahahaloy ihinayag an mga elemento nin dinamika na nagpapangyari kan pakikilabot kaini sa pag-arestar kan paghalaba, pag-gate, regulasyon sa laog kan selula asin pag-negosyo kan mga nagpopoon pa sanang kadena pasiring sa saindang espasyo nin pagtiklop.

Dugang pa, ipinaliwanag ni Yonath an mga paagi nin aksyon kan labing beynteng manlaen-laen na antibiotiko na nagtatarget sa ribosome, nag-ilaw kan mga mekanismo nin resistensya asin sinergismo sa droga, napag-isipan an estruktural na basehan para sa pagpili nin antibiotiko asin ipinaheling kun pano ini igwa nin pangenot na papel sa klinikal na kapakinabangan asin pagkaepektibo sa terapyutik, kaya nagbubukas kan dalan para sa disenyo kan estruktura na nakabase sa droga .

Para sa pagpagana kan ribosomal crystallography, si Yonath nag-introdusir nin sarong bagong teknika, an cryo bio-crystallography, na nagin rutina sa structural biology asin nagtugot nin mga komplikadong proyekto na kun iba man pigkokonsiderar na makatatakot. 

Sa Weizmann Institute, si Yonath iyo an incumbent kan Martin S. asin Helen Kimmel Professorial Chair.

 Mga Pananaw sa Politika 
Nag-apod siya para sa daing kondisyon na pagpaluwas kan gabos na preso kan Hamas, na nagsasabi na "an pagbihag sa mga Palestino nag-eengganyar asin nagpapapadagos kan saindang motibasyon na danyaran an Israel asin an mga namamanwaan kaini ... kun mayo na kitang mga preso na papaluwason mayo na sindang rason na magkidnap nin mga soldados". Israeli Nobel Laureate calls for release of all Hamas prisoners  , Haaretz 10 October 2009

 Mga premyo asin pagmidbid 
thumb| Interbyu sa telepono ki Ada Yonath sa panahon kan anunsyo kan Premyong Nobel
Si Yonath sarong miyembro kan National Academy of Sciences kan Estados Unidos ; an American Academy of Arts and Sciences ; an Israel Academy of Sciences and Humanities ; an European Academy of Sciences and Art asin an European Molecular Biology Organization . Kan Sabado, 18 Oktubre 2014, si Propesor Yonath nginaranan na ordinaryong miyembro kan Pontifical Academy of Sciences ni Papa Francisco . 

An saiyang mga premyo asin onra kabali an minasunod:

 Kan 2002, an Israel Prize
 Kan 2002, an Harvey Prize
 Kan 2004, an Massry Prize
 Kan 2004, si Paul Karrer Gold Medal
 Kan 2005, an Louisa Gross Horwitz Prize
 Kan 2006, an Wolf Prize sa Chemistry kaiba si George Feher .
 Kan 2006, an Rothschild Prize sa Life Sciences .
 Kan 2006, an EMET Prize para sa Arte, Siyensya asin Kultura sa Siyensya sa Buhay, kaiba si Propesor Peretz Lavie (Medisina) asin Propesor Eli Keshet (Biolohiya)
 Kan 2007, si Paul Ehrlich asin Ludwig Darmstaedter Prize kaiba si Harry Noller
 Kan 2008, an Albert Einstein World Award of Science para sa saiyang mga kontribusyon sa biosynthesis nin protina sa larangan nin ribosomal crystallography asin an saiyang pag'introdusir nin mga makabagong teknik sa cryo bio-crystallography . 
 Kan 2009, an Nobel Prize sa Chemistry (co-recipient kaiba si Thomas Steitz asin Venkatraman Ramakrishnan ).  Siya an pinakaenot na babaeng Israelita na tinawan nin Premyong Nobel . 
 Kan 2010, an Wilhelm Exner Medal 
 Kan 2011, an Marie Curie Medal itinao kan Polish Chemical Society 
 Kan 2013 siya nagin miyembro kan German Academy of Sciences Leopoldina . 
 Kan 2015, siya tinawan nin Honorary Doctorates gikan sa Unibersidad kan Sur na California,  an Unibersidad kan De La Salle, Manila/Pilipinas; an Joseph Fourier University, Grenoble/Pransya; an Unibersidad Medikal kan Lodz, Lodz/Poland; asin an Unibersidad kan Warwick, UK. .
 Kan 2018, siya tinawan nin Honorary Doctorate gikan sa Carnegie Mellon University 
 Kan 2020, siya naelihir bilang sarong Dayuhan na Miyembro kan Royal Society 
 Kan 2023, siya tinawan nin Honorary Doctorate gikan sa Jagiellonian University . 

 Hilingon man 

 Mga babae nin Israel
 Kasaysayan kan biyolohiya kan RNA
 Listahan kan mga nag-ako kan Premyong Israel
 Listahan kan mga babaeng nanggana nin Nobel
 Listahan kan mga Israeli Nobel laureate
 Listahan kan mga Judiong Nobel laureate
 Listahan kan mga aktibista sa katoninongan
 Listahan kan mga biologo kan RNA
 Timeline kan mga babae sa siyensya
 Mga babae sa kimika

 Mga Toltolan 

 Mga panluwas na sumpay 

 "An paragamit kan APS naghahatid kan "Israeli Nobel" para sa kimika", gikan sa Argonne National Laboratory Advanced Photon Source (APS), Departamento nin Enerhiya kan Estados Unidos
 An Opisyal na Site kan Louisa Gross Horwitz Prize
 Weizmann Institute of Science, Yonath-Site
 Listahan kan Publikasyon ni Ada Yonath
 Olay ni Ada Yonath sa kongreso kan Origins 2011
 Ada E. Yonath 
Kategorya:Pages with unreviewed translations