Kimika
An '''kimika''' ([[Ingles]]: ''chemistry'') iyo an [[Siyensya|siyentipikong disiplina]] na minaadal sa mga [[elemento]] asin [[kompuwesto]] na pigbibilog nin mga [[atomo]], [[molekula]], asin [[iyono]]: an saindang komposisyon, istraktura, karakter, kaugalian, asin mga pagbabago ninda durante sa [[Reaksyong kimikal|reaksyon]] ninda sa ibang mga substansya.<ref name="definition">{{cite web |url=http://chemweb.ucc.ie/what_is_chemistry.htm |title=What is Chemistry? |publisher=Chemweb.ucc.ie |access-date=12 June 2011 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003061822/http://chemweb.ucc.ie/what_is_chemistry.htm |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Definition of CHEMISTRY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/chemistry |website=www.merriam-webster.com |access-date=24 August 2020 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Definition of chemistry {{!}} Dictionary.com |url=http://dictionary.reference.com/browse/Chemistry |website=www.dictionary.com |access-date=24 August 2020 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chemistry Is Everywhere|url=https://www.acs.org/content/acs/en/education/whatischemistry/everywhere.html|website=[[American Chemical Society]]}}</ref>

Sa sakop niya, an kimika iyo nag-ookupa nin sentrong posisyon sa tahaw nin [[pisika]] asin [[biyolohiya]].<ref>Carsten Reinhardt. ''Chemical Sciences in the 20th Century: Bridging Boundaries''. Wiley-VCH, 2001. {{ISBN|3-527-30271-9}}. pp.&nbsp;1–2.</ref> Inaapod man ini minsan na "an sentral na siyensya" huli ta minatao ini nin pundansyon para sa pagkaintindi sa parehas na basehan asin pig-aaplikar sa mga siyentipikong disiplina sa pundamental na lebel.<ref>Theodore L. Brown, H. Eugene Lemay, Bruce Edward Bursten, H. Lemay. ''Chemistry: The Central Science''. Prentice Hall; 8 edition (1999). {{ISBN|0-13-010310-1}}. pp.&nbsp;3–4.</ref> Halimbawa, an kimika iyo nagpapaliwanag kan mga aspeto kan kimikang pangtanum ([[botanika]]), an pormasyon kan mga igneyong gapo ([[heolohiya]]), pano an mga atmosperikong sona namokna asin pano an mga pangkapalibotang polusyon iyo naiinaan ([[ekolohiya]]), an mga karakter kan daga sa [[Bulan (astronomiya)|bulan]] ([[kosmokimika]]), pano minagana an mga medikasyon ([[parmakolohiya]]), sagkod pano magkolekta nin mga ebidensya sa mga pinangyarehan nin krimen gamit an [[DNA]] ([[porensiko]]).

Pigsisimbag kan kimika an mga ulayon arug kan pano an interaksyon nin mga atomo asin molekula sa paagi nin mga [[sugpon na kimikal]] para makamokna nin bagong [[kompuwestong kimikal]]. May duwang klase nin sugpong kimikal: (1.) primaryang sugpong kimikal e.g sugpong kovalento, kun sain an mga atomo iyo nagpapasubli nin saro o mas dakol na [[elektron]]; sugpong iyoniko, kun sain an atomo iyo minatao nin saro o mas dakol na elektron sa lain na atomo para makahimo nin mga [[iyono]] ([[katyono]] asin [[anyono]]); sugpong metaliko, sagkod (2.) sekondaryang sugpong kimikal e.g. sugpong hidroheno; sugpong Van der Waals na pwersa, interaksyong iyono-iyono, interaksyong iyono-dipolo, asin iba pa.

== Mga panluwas na takod ==
{{commons|Chemistry|Kimika}}
* [http://wulfenite.fandm.edu/Intro_to_Chem/an_introduction.htm Introduksyon sa kimika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040605155119/http://wulfenite.fandm.edu/Intro_to_Chem/an_introduction.htm |date=2004-06-05 }}
* [http://users.senet.com.au/~rowanb/chem/ Sentral sa kimika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040603032841/http://users.senet.com.au/~rowanb/chem/ |date=2004-06-03 }}

== Toltolan ==
{{reflist}}
{{agham-poon}}
[[Kategorya:Kimika]]
An kimika (Ingles: chemistry) iyo an siyentipikong disiplina na minaadal sa mga elemento asin kompuwesto na pigbibilog nin mga atomo, molekula, asin iyono: an saindang komposisyon, istraktura, karakter, kaugalian, asin mga pagbabago ninda durante sa reaksyon ninda sa ibang mga substansya.

Sa sakop niya, an kimika iyo nag-ookupa nin sentrong posisyon sa tahaw nin pisika asin biyolohiya.Carsten Reinhardt. Chemical Sciences in the 20th Century: Bridging Boundaries. Wiley-VCH, 2001. . pp. 1–2. Inaapod man ini minsan na "an sentral na siyensya" huli ta minatao ini nin pundansyon para sa pagkaintindi sa parehas na basehan asin pig-aaplikar sa mga siyentipikong disiplina sa pundamental na lebel.Theodore L. Brown, H. Eugene Lemay, Bruce Edward Bursten, H. Lemay. Chemistry: The Central Science. Prentice Hall; 8 edition (1999). . pp. 3–4. Halimbawa, an kimika iyo nagpapaliwanag kan mga aspeto kan kimikang pangtanum (botanika), an pormasyon kan mga igneyong gapo (heolohiya), pano an mga atmosperikong sona namokna asin pano an mga pangkapalibotang polusyon iyo naiinaan (ekolohiya), an mga karakter kan daga sa bulan (kosmokimika), pano minagana an mga medikasyon (parmakolohiya), sagkod pano magkolekta nin mga ebidensya sa mga pinangyarehan nin krimen gamit an DNA (porensiko).

Pigsisimbag kan kimika an mga ulayon arug kan pano an interaksyon nin mga atomo asin molekula sa paagi nin mga sugpon na kimikal para makamokna nin bagong kompuwestong kimikal. May duwang klase nin sugpong kimikal: (1.) primaryang sugpong kimikal e.g sugpong kovalento, kun sain an mga atomo iyo nagpapasubli nin saro o mas dakol na elektron; sugpong iyoniko, kun sain an atomo iyo minatao nin saro o mas dakol na elektron sa lain na atomo para makahimo nin mga iyono (katyono asin anyono); sugpong metaliko, sagkod (2.) sekondaryang sugpong kimikal e.g. sugpong hidroheno; sugpong Van der Waals na pwersa, interaksyong iyono-iyono, interaksyong iyono-dipolo, asin iba pa.

 Mga panluwas na takod 

 Introduksyon sa kimika 
 Sentral sa kimika 

 Toltolan 

Kategorya:Kimika