Adyong (bapor)
[[File:Situs civitatis Bantam et Navium Insulae Iauae delineatio.jpg|thumb|300x300px|An 3-polayagan na adyong Javanes kan Banten, 1610.]]
[[File:Jan Huyghen van Linschoten Ship of China and Java.jpg|thumb|300px|Sarong adyong na gibo sa sarong Sultanato  nin Indonesya, 1596]]
An '''adyong'''<ref>adyong.Vocabulario de la lengua bicol.''Navio grande, como fragata'', boklit 67. [https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/aqa2025.0001.001/486?q1=adyong&view=image&size=200]. Kinua 08-24-21. </ref>,  (inaapod man sa Javanese na 'djong' asin 'junk' sa Ingles) sarong klaseng bapor na suanoy, naggigikan asin enot na ginigibo sa [[Java]] popular gamiton kan mga [[banwang Javanese|Javanese]] asin kan mga [[Malay (grupo etniko)|Malayo]]ng marinero kan mga enot na panahon. An katagang 'adyong' orihinal sinusurat na "jong",<ref>{{Cite web|last=Company|first=Houghton Mifflin Harcourt Publishing|title=The American Heritage Dictionary entry: junks|url=https://ahdictionary.com/word/search.html?q=junks|access-date=2020-10-12|website=ahdictionary.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=junk {{!}} Origin and meaning of junk by Online Etymology Dictionary|url=https://www.etymonline.com/word/junk|access-date=2020-10-12|website=www.etymonline.com|language=en}}</ref> alagad an "djong" sarong pakasurat na pinalakop kan mga Olandes sa mga kolonya.

An adyong gamit na pampasahero asin pangkargamentong sasakyan-dagat. An mga ini nakakaabot sa [[Ghana]] asin pa ngani sa [[Brazil]] kan mga antigong panahon.<ref name=":5">Cartas de Afonso de Albuquerque, Volume 1, p. 64, April 1, 1512</ref> An kargamentong gabat na kaya kaini naabot 400-500 [[deadweight tons]],<ref group="note">An toneladang nasasambit iyo an inapod na DWT o deadweight tonnage, sukol na kun gurano kagabat an kayang agodon kan bapor na ini.</ref> na nagkakawat sa 85-2000 mga tonelada. Kan kapanahonan  kan [[Majapahit]] an mga sasakyan-dagat na ini inuusar komo boka de gera, alagad, mas ini nagagamit bilang panghakot nin kargamento.

==Marinero asin nabigasyon==

[[File:Een_Javaansch_Matroos.jpg|thumb|Marinerong Javanese.]]
An [[Nusantara|Arkipelagong Nusantara]] nabantog bilang pagibohan kan mga darakulang adyong. Kan an mga Portuges na mga marinero nakaabot sa katubigan kan [[Sur-subangan na Asya]] kaamayi kan mga 1500, nahiling ninda an lugar na ini dominado kan mga bapor na adyong nin mga Javanese. An ruta sa pagkokomersyo kapot nanggad kan si mga Javanese, ruta kun saen an negosyo sa rekado, sa pag'ultan nin Moluccas, Java asin Malacca sinda an nangangawat asin nagkokontrol. An pwertong siyudad nin Malaka praktikalmente nagin siyudad na Javanese. Kadakul mga negosyanteng Javanese asin mga kapitan marinero an nag'erok duman asin iyo an nagkokontrol kan komersyong internasyonal. Kadakul na mga matitibay na mga panday na Javanese an naggigiribo kan mga adyong sa mga astillera kan pinakadakulang pwertong siyudad nin [[Sur-subangan na Asya]].

Sa paglalayag, an mga [[Malayo (grupo etniko)|Malay]] nin Indonesya magsadiring maka'imbento kan  [[Adyong|layag nin adyong]],<ref name="Johnstone 1980" />{{rp|191–192}} gibo hale sa sinirikmat na banig asin tinaliskogan kan mga bala' nin kawayan, sikyera na mas amay bago magtongtong an 1 BC. Kan kapanahonan na kan [[Dinastiyang Han]] (206 BC sundo 220 AD) an mga Tsino nag'uusar na kan siring na mga layag, na nanu'dan ninda sa mga marinerong Malay na nakakagabay sa kosang Habagatan ninda. Maliban pa kan layag na ini, an mga Malay na marinero naggagamit man kan inapod na  [[Lug sail|balance lugsail]]s (tanja sails). An pagkamukna kaining mga layag na siring bagay na napagian sa paghanggilid ninda sa kosang sulnopan nin Aprika na madalion sana huli sa abilidad kaini na maglayag songsong sa duros.<ref name="Johnstone 1980">{{Cite book|last=Johnstone|first=Paul|title=The Seacraft of Prehistory|publisher=Harvard University Press|year=1980|isbn=978-0674795952|location=Cambridge}}</ref>{{rp|191–192}}<ref name=":8">Shaffer, Lynda Norene (1996). ''Maritime Southeast Asia to 1500.'' M.E. Sharpe.</ref>{{rp|13}}

==Panghakot asin panggerang sasakyan-dagat==

An adyong malinaw na sarong Javanes na sasakyan-dagat asin naimbento sa lugar ninda kaamayi kan ika-1 BC, mala ta an mga Bikolnon sinubli mansana an katagang ''adyong'' sa  Javanes na '''jong'''. Alagad an hapot, ano ining adyong nanu'dan man  gibohon igdi sa ronang Kabikolan? Bakong harayo lamang na eksperto naman an mga preHispanikong Bikolnon paggibo kaini mala ta kadakul na klaseng pandagat arog kan ''sala'', ''bidok'', ''pangga'' asin ''lapid'' na arog man kadakula sa ''karakuwa'' an dati nang ginigiribo ninda dai pa natongtong an ika-17ng siglo.  <ref>https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/aqa2025.0001.001/454?q1=lapid&view=image&size=200. Kinua 08-28-21.</ref>.  asin abot sa saradit na baroto arog kan ''sibid-sibid'' asin ''dahong''. Mala ta pag'abot kan mga Espanyol, nagkaag man sinda nin mga astillera igdi sa Dalupaon, Pasacao, sa Isla nin Bagatao, Sorsogon  asin sa Masbate saka Albay man, sa pagbilog nin mga galyon, na nabyahe abot Mehiko, sa pagtubod kan mga Kastila na mahusay an mga panday Bikolnon sa paggibo nin mga pandagat na sasakyan.<ref>Astillera sa galyon sa Bicol.[https://newsinfo.inquirer.net/216153/camarines-sur-village-relives-days-of-galleons]Kinua 08-28-21.</ref>

== Mga nota ==
[[Kategorya:Historya kan Indonesya]]
[[Kategorya: Mga 3-polayagan na adyong]]
[[Kategorya:Mga 4-polayagan na adyong]]
[[Kategorya: Mga tradisyonal na sasakyan-dagat]]
<references group="note" />
==Toltolan==
{{reflist}}

{{stub}}

[[Kategorya:Historya kan Indonesya]]
[[Kategorya: Mga 3-polayagan na adyong]]
[[Kategorya:Mga 4-polayagan na adyong]]
[[Kategorya: Mga tradisyonal na sasakyan-dagat]]
thumb|300px|Sarong adyong na gibo sa sarong Sultanato  nin Indonesya, 1596
An adyongadyong.Vocabulario de la lengua bicol.Navio grande, como fragata, boklit 67. . Kinua 08-24-21. ,  (inaapod man sa Javanese na 'djong' asin 'junk' sa Ingles) sarong klaseng bapor na suanoy, naggigikan asin enot na ginigibo sa Java popular gamiton kan mga Javanese asin kan mga Malayong marinero kan mga enot na panahon. An katagang 'adyong' orihinal sinusurat na "jong", alagad an "djong" sarong pakasurat na pinalakop kan mga Olandes sa mga kolonya.

An adyong gamit na pampasahero asin pangkargamentong sasakyan-dagat. An mga ini nakakaabot sa Ghana asin pa ngani sa Brazil kan mga antigong panahon.Cartas de Afonso de Albuquerque, Volume 1, p. 64, April 1, 1512 An kargamentong gabat na kaya kaini naabot 400-500 deadweight tons,An toneladang nasasambit iyo an inapod na DWT o deadweight tonnage, sukol na kun gurano kagabat an kayang agodon kan bapor na ini. na nagkakawat sa 85-2000 mga tonelada. Kan kapanahonan  kan Majapahit an mga sasakyan-dagat na ini inuusar komo boka de gera, alagad, mas ini nagagamit bilang panghakot nin kargamento.

Marinero asin nabigasyon

thumb|Marinerong Javanese.
An Arkipelagong Nusantara nabantog bilang pagibohan kan mga darakulang adyong. Kan an mga Portuges na mga marinero nakaabot sa katubigan kan Sur-subangan na Asya kaamayi kan mga 1500, nahiling ninda an lugar na ini dominado kan mga bapor na adyong nin mga Javanese. An ruta sa pagkokomersyo kapot nanggad kan si mga Javanese, ruta kun saen an negosyo sa rekado, sa pag'ultan nin Moluccas, Java asin Malacca sinda an nangangawat asin nagkokontrol. An pwertong siyudad nin Malaka praktikalmente nagin siyudad na Javanese. Kadakul mga negosyanteng Javanese asin mga kapitan marinero an nag'erok duman asin iyo an nagkokontrol kan komersyong internasyonal. Kadakul na mga matitibay na mga panday na Javanese an naggigiribo kan mga adyong sa mga astillera kan pinakadakulang pwertong siyudad nin Sur-subangan na Asya.

Sa paglalayag, an mga Malay nin Indonesya magsadiring maka'imbento kan  layag nin adyong, gibo hale sa sinirikmat na banig asin tinaliskogan kan mga bala' nin kawayan, sikyera na mas amay bago magtongtong an 1 BC. Kan kapanahonan na kan Dinastiyang Han (206 BC sundo 220 AD) an mga Tsino nag'uusar na kan siring na mga layag, na nanu'dan ninda sa mga marinerong Malay na nakakagabay sa kosang Habagatan ninda. Maliban pa kan layag na ini, an mga Malay na marinero naggagamit man kan inapod na  balance lugsails (tanja sails). An pagkamukna kaining mga layag na siring bagay na napagian sa paghanggilid ninda sa kosang sulnopan nin Aprika na madalion sana huli sa abilidad kaini na maglayag songsong sa duros.Shaffer, Lynda Norene (1996). Maritime Southeast Asia to 1500. M.E. Sharpe.

Panghakot asin panggerang sasakyan-dagat

An adyong malinaw na sarong Javanes na sasakyan-dagat asin naimbento sa lugar ninda kaamayi kan ika-1 BC, mala ta an mga Bikolnon sinubli mansana an katagang adyong sa  Javanes na jong. Alagad an hapot, ano ining adyong nanu'dan man  gibohon igdi sa ronang Kabikolan? Bakong harayo lamang na eksperto naman an mga preHispanikong Bikolnon paggibo kaini mala ta kadakul na klaseng pandagat arog kan sala, bidok, pangga asin lapid na arog man kadakula sa karakuwa an dati nang ginigiribo ninda dai pa natongtong an ika-17ng siglo.  https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/aqa2025.0001.001/454?q1=lapid&view=image&size=200. Kinua 08-28-21..  asin abot sa saradit na baroto arog kan sibid-sibid asin dahong. Mala ta pag'abot kan mga Espanyol, nagkaag man sinda nin mga astillera igdi sa Dalupaon, Pasacao, sa Isla nin Bagatao, Sorsogon  asin sa Masbate saka Albay man, sa pagbilog nin mga galyon, na nabyahe abot Mehiko, sa pagtubod kan mga Kastila na mahusay an mga panday Bikolnon sa paggibo nin mga pandagat na sasakyan.Astillera sa galyon sa Bicol.Kinua 08-28-21.

 Mga nota 
Kategorya:Historya kan Indonesya
Kategorya: Mga 3-polayagan na adyong
Kategorya:Mga 4-polayagan na adyong
Kategorya: Mga tradisyonal na sasakyan-dagat

Toltolan

Kategorya:Historya kan Indonesya
Kategorya: Mga 3-polayagan na adyong
Kategorya:Mga 4-polayagan na adyong
Kategorya: Mga tradisyonal na sasakyan-dagat