Lucrecia Reyes-Urtula
{{Infobox person
| name       = Lucrecia Reyes Urtula
| image      = Lucrecia Reyes Urtula Order of National Artists (cropped).jpg
| caption =  Kagtogdas na Direktor kan Bayanihan Philippine National Folk Dance Company. 
| image_size = 
| birth_name = Lucrecia Faustino Reyes 
| birth_date = {{birth date|1929|6|29}}
| birth_place = [[Iloilo]], Philippines
| death_date = {{death date and age|1999|8|24|1929|6|29}}
| death_place = [[Manila, Filipinas]]
| occupation = koreograpo, direktor sa teatro, maestra, autor, asin parasaligsig
| known_for = 
| boards = 
| parents = Leon S. Reyes (ama); Antonia Faustino (ina)
| awards      = [[File:National_Artist_of_the_Philippines.svg|100px]]<br>[[National Artist of the Philippines]]
}}

Si '''Lucrecia Faustino Reyes-Urtula''' (Hunyo 29, 1929 - Agosto 24, 1999) sarong Filipinang koreograpo, direktor sa teatro asin telebisyon, autor, asin parasaligsig sa mga tarok na tradisyonal. Siya an responsable sa pagbilog kan repertoryo kan Bayanihan Philippine National Folk Dance Company kan siya an nagmamato igdi. Kan 1988, nawarasan siya kan onra bilang sarong Artista nasyonal kan Filipinas sa bayle.<ref>[https://newsinfo.inquirer.net/909512/did-you-know-lucrecia-reyes-urtula?utm_expid=.XqNwTug2W6nwDVUSgFJXed.1]neewsinfo.inquirer.net. Kinua 2019-03-14</ref>                <ref>[https://www.answers.com/Q/Who_is_Lucrecia_Reyes_-_Urtula_in_the_Philippines]www.answers.com. Kinua 2019-03-14</ref>

Sobra sa duwang dekada, saiyang pigsusukit an mga luma asin mga tradisyonal na bayle kan iba-ibang mga grupo etniko ngane toltol na marekord asin mata'wan buhay sa bagong interpretasyon sa entablado.

==Pamilya==

Namundag sa Iloilo, an mga magurang niya iyo sinda Col. Leon S. Reyes, kan Philippine Constabulary asin  Antonia Faustino, sarong nurse. An napangagom niya sarong negosyante, si Dalmacio Urtula na may interes man sa kultura.<ref>Lucrecia Reyes-Urtula, p.337-345. The National Artists of the Philippines. Cultural Center of the Philippines and National Commission for Culture and the Arts. Anvil Publishing. 2004. ISBN 971-27-0783-0</ref>

==Edukasyon/Karera==

An saiyang pagkamoot sa pagbayle orog na nata'wan bwelo kan an saiyang ama pinag'enrol siya sa sarong klase sa ballet na kinokondukta kan sarong Ruso sa Baguio. Dangan siya nagkuang kurso sa Edukasyon na major sa Physical Education. Dakul siyang nano'dan man kan siya kinuang magtabang ni [[Francisca Reyes-Aquino]] sa pagsukit kan mga bayleng tradisyonal. Kan natapos niya an kurso niya, siya nagtukdo sa saiyang kolehiyo, an [[Philippine Women's University]]. Alagad, kan mga 1950 nagpopoon na an pagbu'kad kan nasyonalismo asin siya namate an pangangaipo na orog magmaan sa interior kan nasyon ta aram niya dakul an yaman kan mga bayleng etniko kan mga tribu-tribu na dapat madara sa liwanag, maadalan asin mata'wan kahulogan sa kinaban nin pagbayle.

Kan yaon siya sa PWU, naorganisar an Filipiniana Folk Music and Dance Committee asin ini maigot na nagsasaligsig sa mga etnikong bayle dangan magtukdo sa mga parabayle kaini na napasale sa mga kapyestahan o sa mga okasyon. Si Inday, na iyo apod ki Lucrecia, sibot na gayo sa pag'organisar nin mga bayle sa mga okasyon asin mga anibersaryo. 

Sa saiyang pagpararom kan adal niya sa arte nin pagbayle, nagklase pa siya sa San Francisco University (graduate studies in dance drama), sa Martha Graham School of Modern Dance sa University of California Los Angeles (UCLA), asin sa Hanyagi School of Dancing sa Hapon.

==Mga pagpasale sa luwas kan Filipinas==

An grupong ini, inapod nang PWU Philippine Delegation of Dancers and Musicians, nagkaigwa nin pinakaenot na oportunidad magluwas sa Filipinas asin magpasale sa Daka, East Pakistan durante kan dakulang kapiyestahan na naapod na International Festival of Dance and Music. Ginibo kan Des. 25, 1954 sundo Enero  7, 1955, alagad igdi napangalas an grupong filipinang parabayle ta mayo makuang piyano na maakompanyar  kundi gitara sana nanggad an maitao kan mga kagharong na Pakistani.  

Sa pagpoon igdi, si Lucrecia Urtula hinimong masangkap an repertoryo ninda nin mga bayle asin an saindang pagsusukit nagbungang gayo ta naguno ninda mga hiro asin ikid nin tarok sa mga banwang Piktan sa Davao, nakua ninda an bayle nin oripon, bayle nin manggugubat, bayle nin prinsipeng Muslim na inapod "Singkil", na gabos ini saindang nadukayan sa Lanao asin Cotabato. An mga ini, kinaipo sanang mag'agi sa husay nin pagkokoreograpo ni Lucrecia ngani magin mga pambihirang bayle na bagay mata'wan kolor, timbre asin togtog. Kaya an mga repertoryong bayle ni Urusula iyo an nagin laman kan programang daro-dara kan Bayanihan Philippine Dance Company kan ini magpartisipar sa Brussels World Exposition kan taon 1958, asin sumunod sa Winter Garden sa Nweba York. Si Urtula nagin laman kan katakot-takot na omaw ta natawan niyang "porma, sustansya, asin maninigong kolor an mga simpleng bayleng etniko na an nakakaganyat na natural na gayon kaini mailawan asin mapamalas sa makakawiling paagi.", sabi ni Walter Terry, an kritiko sa bayle kan New York Herald Tribune.<ref>Lucrecia Reyes-Urtula, p.337-345. The National Artists of the Philippines. Cultural Center of the Philippines and National Commission for Culture and the Arts. Anvil Publishing. 2004. ISBN 971-27-0783-0</ref>

An repertoryo kan Bayanihan, na nakapukaw nin grabeng interes sa kinaban,  ipigladawan na "nabukas, pasale an mga nakakabangkag na mga bayleng manggugubat kan mga banwang tagabukid, mga festival asin mga rito nin pagkasal, dangan mga bayleng malumanay na makawiwili ginuno sa panahon nin kolonisasyon nin Kastila, sinusunod kan mga bayleng gikan sa ronang Muslim, na binobodbodan kan mga ikid-ikid sa manlaenlaen na rona, asin an gabos na ini nataong biklad nin iba-ibang kolor nin mga impluensya hale sa Malaya, Indya, Tsina asin Persya. Tinatapos an programa naglaladawan kan  buhay-buhay sa barrio, pagtatanom, pag'aani, pagsisira asin pagtutugdok harong.."<ref>Lucrecia Reyes-Urtula, p.337-345. The National Artists of the Philippines. Cultural Center of the Philippines and National Commission for Culture and the Arts. Anvil Publishing. 2004. ISBN 971-27-0783-0</ref>

==Mga libro==

* Philippine National Dances (1946) 
* Gymnastics for Girls (1947)
* Fundamental Dance Steps and Music (1948) 
* Foreign Folk Dances (1949)
* Dances for all Occasion (1950) 
* Playground Demonstration (1951) 
* Philippine Folk Dances, Volumes I to VI. 

==Mga inatenderan na mga tiripon internasyonal==

* Dance workshops sa Sarawak asin Malaysia (1986)
* UNESCO Workshop on the Preservation of Traditional Performing Arts in Modern Environment(Indonesia, 1982)
* Third Festival of Asian Arts (Hongkong 1979)
* Workshop on Philippine Dance (Hawaii 1975)

==Mga pasib==

* ASEAN Tourism Association  for the Best ASEAN Cultural Effort , Pattayas, Thailand (1990)
* Tandang Sora Award for the Arts (1982)
* Patnubay ng Sining at Kalinangan Award from the City of Man ila (1973)
* International Women's Award in UNAP's Women of Distinction ( 1963)
* Republic Cultural Heritage Award for Research in Folk Dancce ( 1963)
* Pinutongan man siyang titulo, "Bai Kiokmay" (boot sabihon, pinakaaktibong prinsesa sa arte kan tribu) sa ginibong sarong antigong ritwal kan mga Mandaya nin Davao, atendido kan mga tribung Manobo kan Agusan sa atubangan nin 16 na datu. (1963) 

==Mga Filipinong bayle saiyang nakoreograp (1955-1988)<ref>Lucrecia Reyes-Urtula, p.337-345. The National Artists of the Philippines. Cultural Center of the Philippines and National Commission for Culture and the Arts. Anvil Publishing. 2004. ISBN 971-27-0783-0</ref>==

<table border=0><tr>
<td valign=top>
#'''Mga Bayleng Haleng Cordillera'''
* Bontoc War Dance
* Bangibang Funeral; Dance
* Benguet Bendeabn Victory Dance
* Kalinga Wedding Dance
* Ifugao Festival Dance
* Ifugao War Dance
* Uya-uy
* Seven Gongs- Seven Mountains Dimupdup
* Dance of the Seven Gongs
* The Kalinga Maidens
* The Hunting of the Boar
* Talip
* Bumayah
* Trees of Fire
* Ilongot Dance
* The Rain Medains (Tinggian)
* Kalinga- of Signs and Omens
* Idaw
* Tomo Lamyao
* Tariktik
* Banga
* Salip
* Tadjok
* Cordillera
* Palook
* Elalay
* Three Chieftains
* Singlip
* Yang Angnas
* Pattanggok-Malachok
* Omen of Idaw
* Kiling
* Pinayegpeg
* Banawol
* Pattong
* Tadek
</td><td valign=top>
2.'''Mga Bayleng sa Espanyol-Europeong impluensya'''
* Paseo de Iloilo
* Rigodon
* Paypay
* Jota Cavitena
* Ecos de Ermita
* Habanera de Jovencita
* Promenada
* Aray
* Polka Recreo
* Jota Manilena
* Tacoa y Punta
* Manton de Manila
* La Gallina Ciega
* Collar de Sampaguita
* Noche de Gala
* Aires de Verbena
* Pasadoble
* Jota Espanola
* Las Guitaras
* Cuidado Solteron
* Flor de Manila
* Lazos de Amor
* Amor, Amor
* Umbrales en Flor
* Danza
* Panderetas
* Jota Intemerena
* Quadrille de Oro
* Chotis
* La Jota
</td><td valign=top>
3.'''Hindi-Malayan Muslim na mga Bayle'''
* Sultana
* Tahing Baila
* Sagayan sa Kulong
* Asiki
* Si9ngkil
* Badjao Ceremonial Dance
* Sagayan
* Kaprangkamanis
* Sipa
* Hari-raya Muslim Festival
* Kzadoratan
* Kuntao-silat
* Pangalay
* Indarapatra
* Slav e EDance
* Kapa-Malong malong
* Battle with the Monsters
* The Many Colored Vinta
* The Voyaged
* Vinta
* Pangalay sa Agong
* Mindanao Tapestry
* The Sounds of Tuntunngan
* Tumahik
* Magigal
* Paunjalay
* The Clashing of Shields
* Magasik
* Linggisan
* Tup-tup
* Paraw-Paraw
* Langka Silat
* Kalilang
* Sagayan-Unta
* Mangalay
* Kini-Kini
* Kapagonor
* Kasakat Salapa
* Karatong
* Kasipa sa Manggis
</td><td valign=top>
4.'''Mga Rehiyonal na Pagkaoro-iriba'''
* Manday6an Festival Dances
* Binanog-Binalyan
* Dugaw
* Bagobo Festival Dance
* Blit-Bilaan
* Ati-Atihan
* Kadal Blila
* Kaliga-on
* Kanfu de Dafeng
* Tambuli
* Makatod
* Kadal Tiboli
* Kudlong-Saluray
* Tagabili
* Tagabili chant
* Tagabili Walk
* Karaliwas
* Crab Dance
* Mandayan Spear Dance
* The Burning of the Village
* The Fire Maidens
* Babaylan
* Pagdiwata
* Tangongo-Ban-noy
* Madal Tahu
* Balyan
* Aral Kafi
* Uh-yayee
* Lemlumay
* Madal Soyou
* K'dal Tahaw
* Negrito Dances
* Talek Bake
* Talek Namu'-ay ay Panilan 
</td/tr></table>

== Toltolan ==
{{reflist}}

[[Kategorya: Mga artista nasyonal kan Filipinas]]
[[Kategorya: Mga artista nasyonal kan Filipinas sa Pagbayli]]
Si Lucrecia Faustino Reyes-Urtula (Hunyo 29, 1929 - Agosto 24, 1999) sarong Filipinang koreograpo, direktor sa teatro asin telebisyon, autor, asin parasaligsig sa mga tarok na tradisyonal. Siya an responsable sa pagbilog kan repertoryo kan Bayanihan Philippine National Folk Dance Company kan siya an nagmamato igdi. Kan 1988, nawarasan siya kan onra bilang sarong Artista nasyonal kan Filipinas sa bayle.neewsinfo.inquirer.net. Kinua 2019-03-14                www.answers.com. Kinua 2019-03-14

Sobra sa duwang dekada, saiyang pigsusukit an mga luma asin mga tradisyonal na bayle kan iba-ibang mga grupo etniko ngane toltol na marekord asin mata'wan buhay sa bagong interpretasyon sa entablado.

Pamilya

Namundag sa Iloilo, an mga magurang niya iyo sinda Col. Leon S. Reyes, kan Philippine Constabulary asin  Antonia Faustino, sarong nurse. An napangagom niya sarong negosyante, si Dalmacio Urtula na may interes man sa kultura.Lucrecia Reyes-Urtula, p.337-345. The National Artists of the Philippines. Cultural Center of the Philippines and National Commission for Culture and the Arts. Anvil Publishing. 2004. ISBN 971-27-0783-0

Edukasyon/Karera

An saiyang pagkamoot sa pagbayle orog na nata'wan bwelo kan an saiyang ama pinag'enrol siya sa sarong klase sa ballet na kinokondukta kan sarong Ruso sa Baguio. Dangan siya nagkuang kurso sa Edukasyon na major sa Physical Education. Dakul siyang nano'dan man kan siya kinuang magtabang ni Francisca Reyes-Aquino sa pagsukit kan mga bayleng tradisyonal. Kan natapos niya an kurso niya, siya nagtukdo sa saiyang kolehiyo, an Philippine Women's University. Alagad, kan mga 1950 nagpopoon na an pagbu'kad kan nasyonalismo asin siya namate an pangangaipo na orog magmaan sa interior kan nasyon ta aram niya dakul an yaman kan mga bayleng etniko kan mga tribu-tribu na dapat madara sa liwanag, maadalan asin mata'wan kahulogan sa kinaban nin pagbayle.

Kan yaon siya sa PWU, naorganisar an Filipiniana Folk Music and Dance Committee asin ini maigot na nagsasaligsig sa mga etnikong bayle dangan magtukdo sa mga parabayle kaini na napasale sa mga kapyestahan o sa mga okasyon. Si Inday, na iyo apod ki Lucrecia, sibot na gayo sa pag'organisar nin mga bayle sa mga okasyon asin mga anibersaryo. 

Sa saiyang pagpararom kan adal niya sa arte nin pagbayle, nagklase pa siya sa San Francisco University (graduate studies in dance drama), sa Martha Graham School of Modern Dance sa University of California Los Angeles (UCLA), asin sa Hanyagi School of Dancing sa Hapon.

Mga pagpasale sa luwas kan Filipinas

An grupong ini, inapod nang PWU Philippine Delegation of Dancers and Musicians, nagkaigwa nin pinakaenot na oportunidad magluwas sa Filipinas asin magpasale sa Daka, East Pakistan durante kan dakulang kapiyestahan na naapod na International Festival of Dance and Music. Ginibo kan Des. 25, 1954 sundo Enero  7, 1955, alagad igdi napangalas an grupong filipinang parabayle ta mayo makuang piyano na maakompanyar  kundi gitara sana nanggad an maitao kan mga kagharong na Pakistani.  

Sa pagpoon igdi, si Lucrecia Urtula hinimong masangkap an repertoryo ninda nin mga bayle asin an saindang pagsusukit nagbungang gayo ta naguno ninda mga hiro asin ikid nin tarok sa mga banwang Piktan sa Davao, nakua ninda an bayle nin oripon, bayle nin manggugubat, bayle nin prinsipeng Muslim na inapod "Singkil", na gabos ini saindang nadukayan sa Lanao asin Cotabato. An mga ini, kinaipo sanang mag'agi sa husay nin pagkokoreograpo ni Lucrecia ngani magin mga pambihirang bayle na bagay mata'wan kolor, timbre asin togtog. Kaya an mga repertoryong bayle ni Urusula iyo an nagin laman kan programang daro-dara kan Bayanihan Philippine Dance Company kan ini magpartisipar sa Brussels World Exposition kan taon 1958, asin sumunod sa Winter Garden sa Nweba York. Si Urtula nagin laman kan katakot-takot na omaw ta natawan niyang "porma, sustansya, asin maninigong kolor an mga simpleng bayleng etniko na an nakakaganyat na natural na gayon kaini mailawan asin mapamalas sa makakawiling paagi.", sabi ni Walter Terry, an kritiko sa bayle kan New York Herald Tribune.Lucrecia Reyes-Urtula, p.337-345. The National Artists of the Philippines. Cultural Center of the Philippines and National Commission for Culture and the Arts. Anvil Publishing. 2004. ISBN 971-27-0783-0

An repertoryo kan Bayanihan, na nakapukaw nin grabeng interes sa kinaban,  ipigladawan na "nabukas, pasale an mga nakakabangkag na mga bayleng manggugubat kan mga banwang tagabukid, mga festival asin mga rito nin pagkasal, dangan mga bayleng malumanay na makawiwili ginuno sa panahon nin kolonisasyon nin Kastila, sinusunod kan mga bayleng gikan sa ronang Muslim, na binobodbodan kan mga ikid-ikid sa manlaenlaen na rona, asin an gabos na ini nataong biklad nin iba-ibang kolor nin mga impluensya hale sa Malaya, Indya, Tsina asin Persya. Tinatapos an programa naglaladawan kan  buhay-buhay sa barrio, pagtatanom, pag'aani, pagsisira asin pagtutugdok harong.."Lucrecia Reyes-Urtula, p.337-345. The National Artists of the Philippines. Cultural Center of the Philippines and National Commission for Culture and the Arts. Anvil Publishing. 2004. ISBN 971-27-0783-0

Mga libro

 Philippine National Dances (1946) 
 Gymnastics for Girls (1947)
 Fundamental Dance Steps and Music (1948) 
 Foreign Folk Dances (1949)
 Dances for all Occasion (1950) 
 Playground Demonstration (1951) 
 Philippine Folk Dances, Volumes I to VI. 

Mga inatenderan na mga tiripon internasyonal

 Dance workshops sa Sarawak asin Malaysia (1986)
 UNESCO Workshop on the Preservation of Traditional Performing Arts in Modern Environment(Indonesia, 1982)
 Third Festival of Asian Arts (Hongkong 1979)
 Workshop on Philippine Dance (Hawaii 1975)

Mga pasib

 ASEAN Tourism Association  for the Best ASEAN Cultural Effort , Pattayas, Thailand (1990)
 Tandang Sora Award for the Arts (1982)
 Patnubay ng Sining at Kalinangan Award from the City of Man ila (1973)
 International Women's Award in UNAP's Women of Distinction ( 1963)
 Republic Cultural Heritage Award for Research in Folk Dancce ( 1963)
 Pinutongan man siyang titulo, "Bai Kiokmay" (boot sabihon, pinakaaktibong prinsesa sa arte kan tribu) sa ginibong sarong antigong ritwal kan mga Mandaya nin Davao, atendido kan mga tribung Manobo kan Agusan sa atubangan nin 16 na datu. (1963) 

Mga Filipinong bayle saiyang nakoreograp (1955-1988)Lucrecia Reyes-Urtula, p.337-345. The National Artists of the Philippines. Cultural Center of the Philippines and National Commission for Culture and the Arts. Anvil Publishing. 2004. ISBN 971-27-0783-0

<table border=0><tr>
Mga Bayleng Haleng Cordillera
 Bontoc War Dance
 Bangibang Funeral; Dance
 Benguet Bendeabn Victory Dance
 Kalinga Wedding Dance
 Ifugao Festival Dance
 Ifugao War Dance
 Uya-uy
 Seven Gongs- Seven Mountains Dimupdup
 Dance of the Seven Gongs
 The Kalinga Maidens
 The Hunting of the Boar
 Talip
 Bumayah
 Trees of Fire
 Ilongot Dance
 The Rain Medains (Tinggian)
 Kalinga- of Signs and Omens
 Idaw
 Tomo Lamyao
 Tariktik
 Banga
 Salip
 Tadjok
 Cordillera
 Palook
 Elalay
 Three Chieftains
 Singlip
 Yang Angnas
 Pattanggok-Malachok
 Omen of Idaw
 Kiling
 Pinayegpeg
 Banawol
 Pattong
 Tadek2.Mga Bayleng sa Espanyol-Europeong impluensya
 Paseo de Iloilo
 Rigodon
 Paypay
 Jota Cavitena
 Ecos de Ermita
 Habanera de Jovencita
 Promenada
 Aray
 Polka Recreo
 Jota Manilena
 Tacoa y Punta
 Manton de Manila
 La Gallina Ciega
 Collar de Sampaguita
 Noche de Gala
 Aires de Verbena
 Pasadoble
 Jota Espanola
 Las Guitaras
 Cuidado Solteron
 Flor de Manila
 Lazos de Amor
 Amor, Amor
 Umbrales en Flor
 Danza
 Panderetas
 Jota Intemerena
 Quadrille de Oro
 Chotis
 La Jota3.Hindi-Malayan Muslim na mga Bayle
 Sultana
 Tahing Baila
 Sagayan sa Kulong
 Asiki
 Si9ngkil
 Badjao Ceremonial Dance
 Sagayan
 Kaprangkamanis
 Sipa
 Hari-raya Muslim Festival
 Kzadoratan
 Kuntao-silat
 Pangalay
 Indarapatra
 Slav e EDance
 Kapa-Malong malong
 Battle with the Monsters
 The Many Colored Vinta
 The Voyaged
 Vinta
 Pangalay sa Agong
 Mindanao Tapestry
 The Sounds of Tuntunngan
 Tumahik
 Magigal
 Paunjalay
 The Clashing of Shields
 Magasik
 Linggisan
 Tup-tup
 Paraw-Paraw
 Langka Silat
 Kalilang
 Sagayan-Unta
 Mangalay
 Kini-Kini
 Kapagonor
 Kasakat Salapa
 Karatong
 Kasipa sa Manggis<td valign=top>
4.Mga Rehiyonal na Pagkaoro-iriba
 Manday6an Festival Dances
 Binanog-Binalyan
 Dugaw
 Bagobo Festival Dance
 Blit-Bilaan
 Ati-Atihan
 Kadal Blila
 Kaliga-on
 Kanfu de Dafeng
 Tambuli
 Makatod
 Kadal Tiboli
 Kudlong-Saluray
 Tagabili
 Tagabili chant
 Tagabili Walk
 Karaliwas
 Crab Dance
 Mandayan Spear Dance
 The Burning of the Village
 The Fire Maidens
 Babaylan
 Pagdiwata
 Tangongo-Ban-noy
 Madal Tahu
 Balyan
 Aral Kafi
 Uh-yayee
 Lemlumay
 Madal Soyou
 K'dal Tahaw
 Negrito Dances
 Talek Bake
 Talek Namu'-ay ay Panilan 
</td/tr></table>

 Toltolan 

Kategorya: Mga artista nasyonal kan Filipinas
Kategorya: Mga artista nasyonal kan Filipinas sa Pagbayli