Suanoy na Tagalog

{{Infobox language
|name=Suanoy na Tagalog
|altname={{script|Tglg|ᜎᜓᜋᜅ᜔ᜆᜄᜎᜓᜄ᜔}}<br> ''Lumang Tagalog''
|region=[[Filipinas]], partikularmente sa [[habagatan na Tagalog]] ([[Calabarzon]] asin [[Mimaropa]])
|era=10th siglo AD (pigdevelop paduman sa Klasikal na Tagalog kan {{circa}} 16th siglo)
|familycolor=Austronesyo
|fam2=[[Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]]
|fam3=[[Tataramon na Proto-Filipino|Proto-Filipino]]
|script=[[Baybayin]]
|isoexception=historical
|glotto=mayó
}}
An '''Suanoy na Tagalog''' ([[tataramon na Tagalog|Tagalog]]: '''Lumang Tagalog''' [[Baybayin]]: {{script|Tglg|ᜎᜓᜋᜅ᜔ᜆᜄᜎᜓᜄ᜔}}, Pre-Kudlit: {{script|Tglg|ᜎᜓᜋᜆᜄᜎᜓ}}) saróng siste kan tataramon na tiggagamit bago an paggamit kan [[Filipino]] kan 1973. Kinakabalihan kaini an mga sinaenot na porma kan tagalog na iyo man sa mga taramon o katagâ na tig'imbento kan mga [[purista]] na kun baga dae na tiggagamit sa ngunyan na panahon.

==Ginikanang-ngaran==
{{main article|Tataramon na Tagalog}}

An katagang ''Tagalog'' gikan sa [[endonym]] na '''{{script|Tglg|ᜆᜄ ᜁᜎᜓᜄ᜔}}''' (''taga-ilog'', "taga-salog"), nilalaugan kan '''{{script|Tglg|ᜆᜄ}}''' (''tagá-'', "katutubo o natibo kan" o "gikan") asin '''{{script|Tglg|ᜁᜎᜓᜄ᜔}}''' (''ílog'', "salog"). Diit lang an kaaraman an manungod sa suanoy na historiya kan tataramon; pig-iiisip kan mga linguwistang arog ni David Zorc asin [[Robert Blust]] na gikan sa Norte-subangang [[Mindanao]] o sa Subangan nin [[Visayas]] an mga Tagalog asin an iba pang mga etnikong grupo kan Sentral Filipino.<ref>Zorc, David. 1977. ''The Bisayan Dialects of the Philippines: Subgrouping and Reconstruction''. ''Pacific Linguistics'' C.44. Canberra: The Australian National University</ref><ref>Blust, Robert. 1991. ''The Greater Central Philippines hypothesis''. Oceanic Linguistics'' 30:73–129</ref>

==Sistema nin pagsusurat==
{{main article|Baybayin}}

Nakasurat kadto sa [[Baybayin]] an suanoy na Tagalog, na kun sain kabali ini sa mga iskritura kan pamilya nin Bramiko. Nakasurat man an mga subli-taramon gikan sa [[Tataramon na Malay|Malay]] asin [[Sanskrit]] sa [[iskriturang Kawi]] nin huli ta dai ini pigrerepresentar sa Baybayin.

{|
|- style="vertical-align:top;"
|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ Mga katanog
! scope="row" | 
| {{script|Tglg| ᜔}}
|-
! scope="row" | a
| {{script|Tglg|ᜀ}}
|-
! scope="row" | i<br />''e''
| {{script|Tglg|ᜁ}}
|-
! scope="row" | u<br />''o''
| {{script|Tglg|ᜂ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ b
! scope="row" | b
| {{script|Tglg|ᜊ᜔}}
|-
! scope="row" | ba
| {{script|Tglg|ᜊ}}
|-
! scope="row" | bi<br />''be''
| {{script|Tglg|ᜊᜒ}}
|-
! scope="row" | bu<br />''bo''
| {{script|Tglg|ᜊᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ k
! scope="row" | k
| {{script|Tglg|ᜃ᜔}}
|-
! scope="row" | ka
| {{script|Tglg|ᜃ}}
|-
! scope="row" | ki<br />''ke''
| {{script|Tglg|ᜃᜒ}}
|-
! scope="row" | ku<br />''ko''
| {{script|Tglg|ᜃᜓᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ d/r
! scope="row" | d/r
| {{script|Tglg|ᜇ᜔}}
|-
! scope="row" | da/ra
| {{script|Tglg|ᜇ}}
|-
! scope="row" | di/ri<br />''de/re''
| {{script|Tglg|ᜇᜒ}}
|-
! scope="row" | du/ru<br />''do/ro''
| {{script|Tglg|ᜇᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ g
! scope="row" | g
| {{script|Tglg|ᜄ᜔}}
|-
! scope="row" | ga
| {{script|Tglg|ᜄ}}
|-
! scope="row" | gi<br />''ge''
| {{script|Tglg|ᜄᜒ}}
|-
! scope="row" | gu<br />''go''
| {{script|Tglg|ᜄᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ h
! scope="row" | h
| {{script|Tglg|ᜑ᜔}}
|-
! scope="row" | ha
| {{script|Tglg|ᜑ}}
|-
! scope="row" | hi<br />''he''
| {{script|Tglg|ᜑᜒ}}
|-
! scope="row" | hu<br />''ho''
| {{script|Tglg|ᜑᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ l
! scope="row" | l
| {{script|Tglg|ᜎ᜔}}
|-
! scope="row" | la
| {{script|Tglg|ᜎ}}
|-
! scope="row" | li<br />''le''
| {{script|Tglg|ᜎᜒ}}
|-
! scope="row" | lu<br />''lo''
| {{script|Tglg|ᜎᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ m
! scope="row" | m
| {{script|Tglg|ᜋ᜔}}
|-
! scope="row" | ma
| {{script|Tglg|ᜋ}}
|-
! scope="row" | mi<br />''me''
| {{script|Tglg|ᜋᜒ}}
|-
! scope="row" | mu<br />''mo''
| {{script|Tglg|ᜋᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ n
! scope="row" | n
| {{script|Tglg|ᜈ᜔}}
|-
! scope="row" | na
| {{script|Tglg|ᜈ}}
|-
! scope="row" | ni<br />''ne''
| {{script|Tglg|ᜈᜒ}}
|-
! scope="row" | nu<br />''no''
| {{script|Tglg|ᜈᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ ng
! scope="row" | ng
| {{script|Tglg|ᜅ᜔}}
|-
! scope="row" | nga
| {{script|Tglg|ᜅ}}
|-
! scope="row" | ngi<br />''nge''
| {{script|Tglg|ᜅᜒ}}
|-
! scope="row" | ngu<br />''ngo''
| {{script|Tglg|ᜅᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ p
! scope="row" | p
| {{script|Tglg|ᜉ᜔}}
|-
! scope="row" | pa
| {{script|Tglg|ᜉ}}
|-
! scope="row" | pi<br />''pe''
| {{script|Tglg|ᜉᜒ}}
|-
! scope="row" | pu<br />''po''
| {{script|Tglg|ᜉᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ s
! scope="row" | s
| {{script|Tglg|ᜐ᜔}}
|-
! scope="row" | sa
| {{script|Tglg|ᜐ}}
|-
! scope="row" | si<br />''se''
| {{script|Tglg|ᜐᜒ}}
|-
! scope="row" | su<br />''so''
| {{script|Tglg|ᜐᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ t
! scope="row" | t
| {{script|Tglg|ᜆ᜔}}
|-
! scope="row" | ta
| {{script|Tglg|ᜆ}}
|-
! scope="row" | ti<br />''te''
| {{script|Tglg|ᜆᜒ}}
|-
! scope="row" | tu<br />''to''
| {{script|Tglg|ᜆᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ w
! scope="row" | w
| {{script|Tglg|ᜏ᜔}}
|-
! scope="row" | wa
| {{script|Tglg|ᜏ}}
|-
! scope="row" | wi<br />''we''
| {{script|Tglg|ᜏᜒ}}
|-
! scope="row" | wu<br />''wo''
| {{script|Tglg|ᜏᜓ}}
|}

|

{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ y
! scope="row" | y
| {{script|Tglg|ᜌ᜔}}
|-
! scope="row" | ya
| {{script|Tglg|ᜌ}}
|-
! scope="row" | yi<br />''ye''
| {{script|Tglg|ᜌᜒ}}
|-
! scope="row" | yu<br />''yo''
| {{script|Tglg|ᜌᜓ}}
|}

===Mga halimbawa kan mga kataga===
* An mga kataga asin mga pangungulay kan Suanoy na Tagalog iyo an gamot sa Modernong tataramon na Tagalog. Pira sa mga kataga nagbabago sa paglihis kan panahon (arog kan katagang ''Babuy'' o [[Orig]], na naging ''Baboy'' sa modernong Tagalog), alagad an pira sa mga Suanoy na  Tagalog (arog kan ''Hari'' o [[Hadi]]), nakaligtas asin piggagamit pa man nanggad sa Modernong Tagalog.

==Hilingon man==
* [[Tataramon na Proto-Filipino]]
* [[Tataramon na Tagalog]]
* [[Tataramon na Filipino]]
* [[Dambana]]
* [[Baybayin]]
* [[Alpabetong Filipino alphabet]]
* [[Mga tataramon kan Filipinas]]
* [[Ancient Philippine scripts]]
* [[Laguna Copperplate Inscription]] (LCI)

==Mga toltolan==
{{reflist}}

==Mga panluwas na takod==
{{Wiktionary category}}
* [https://books.google.com/books?id=z3teLqJ3Jj4C&printsec=titlepage&source=gbs_v2_summary_r&cad=0 A Handbook and Grammar]
* [https://books.google.com/books?id=z3teLqJ3Jj4C&printsec=titlepage&source=gbs_v2_summary_r&cad=0 of the Tagalog Language by W.E.W. MacKinlay, 1905.]
* [http://www.gutenberg.org/files/16119/16119-h/16119-h.htm Online E-book of ''Doctrina Christiana'' in Old Tagalog and] 
* [http://www.gutenberg.org/files/16119/16119-h/16119-h.htm Old Spanish], the first book published in the Philippines. Manila. 1593
* [https://books.google.com/books?id=EsN5hC_76VEC&printsec=frontcover&hl=en#v=onepage&q&f=false Online E-book of Arte de la Lengua Tagala y Manual Tagalog] by Sebastián de Totanes published in Binondo, Manila in 1865
* https://symbl.cc/en/unicode/blocks/tagalog/
{{Mga tataramon kan Filipinas}}

{{DEFAULTSORT:Tataramon na Tagalog}}
[[Kategorya:Tataramon na Tagalog]]
[[Kategorya:Mga tataramon kan Filipinas]]
An Suanoy na Tagalog (Tagalog: Lumang Tagalog Baybayin: , Pre-Kudlit: ) saróng siste kan tataramon na tiggagamit bago an paggamit kan Filipino kan 1973. Kinakabalihan kaini an mga sinaenot na porma kan tagalog na iyo man sa mga taramon o katagâ na tig'imbento kan mga purista na kun baga dae na tiggagamit sa ngunyan na panahon.

Ginikanang-ngaran

An katagang Tagalog gikan sa endonym na  (taga-ilog, "taga-salog"), nilalaugan kan  (tagá-, "katutubo o natibo kan" o "gikan") asin  (ílog, "salog"). Diit lang an kaaraman an manungod sa suanoy na historiya kan tataramon; pig-iiisip kan mga linguwistang arog ni David Zorc asin Robert Blust na gikan sa Norte-subangang Mindanao o sa Subangan nin Visayas an mga Tagalog asin an iba pang mga etnikong grupo kan Sentral Filipino.Zorc, David. 1977. The Bisayan Dialects of the Philippines: Subgrouping and Reconstruction. Pacific Linguistics C.44. Canberra: The Australian National University<ref>Blust, Robert. 1991. The Greater Central Philippines hypothesis. Oceanic Linguistics 30:73–129</ref>

Sistema nin pagsusurat

Nakasurat kadto sa Baybayin an suanoy na Tagalog, na kun sain kabali ini sa mga iskritura kan pamilya nin Bramiko. Nakasurat man an mga subli-taramon gikan sa Malay asin Sanskrit sa iskriturang Kawi nin huli ta dai ini pigrerepresentar sa Baybayin.

{|
|- style="vertical-align:top;"
|

+ Mga katanog   a  ie  uo 

|

+ b b  ba  bibe  bubo 

|

+ k k  ka  kike  kuko 

|

+ d/r d/r  da/ra  di/ride/re  du/rudo/ro 

|

+ g g  ga  gige  gugo 

|

+ h h  ha  hihe  huho 

|

+ l l  la  lile  lulo 

|

+ m m  ma  mime  mumo 

|

+ n n  na  nine  nuno 

|

+ ng ng  nga  nginge  ngungo 

|

+ p p  pa  pipe  pupo 

|

+ s s  sa  sise  suso 

|

+ t t  ta  tite  tuto 

|

+ w w  wa  wiwe  wuwo 

|

+ y y  ya  yiye  yuyo 

Mga halimbawa kan mga kataga
 An mga kataga asin mga pangungulay kan Suanoy na Tagalog iyo an gamot sa Modernong tataramon na Tagalog. Pira sa mga kataga nagbabago sa paglihis kan panahon (arog kan katagang Babuy o Orig, na naging Baboy sa modernong Tagalog), alagad an pira sa mga Suanoy na  Tagalog (arog kan Hari'' o Hadi), nakaligtas asin piggagamit pa man nanggad sa Modernong Tagalog.

Hilingon man
 Tataramon na Proto-Filipino
 Tataramon na Tagalog
 Tataramon na Filipino
 Dambana
 Baybayin
 Alpabetong Filipino alphabet
 Mga tataramon kan Filipinas
 Ancient Philippine scripts
 Laguna Copperplate Inscription (LCI)

Mga toltolan

Mga panluwas na takod

 A Handbook and Grammar
 of the Tagalog Language by W.E.W. MacKinlay, 1905.
 Online E-book of Doctrina Christiana in Old Tagalog and 
 Old Spanish, the first book published in the Philippines. Manila. 1593
 Online E-book of Arte de la Lengua Tagala y Manual Tagalog by Sebastián de Totanes published in Binondo, Manila in 1865
 https://symbl.cc/en/unicode/blocks/tagalog/

Kategorya:Tataramon na Tagalog
Kategorya:Mga tataramon kan Filipinas