Oriënteren zonder kompas
Hiken en op stap gaan met een tentje kan een leuke, spannende manier zijn om van het buitenleven te genieten. Maar als je dat in een omgeving doet die je niet goed kent kun je makkelijk de weg kwijtraken. Je moet natuurlijk altijd voor de zekerheid een kompas meenemen, maar het kan voorkomen dat je je kompas vergeten bent. Gelukkig zijn er verschillende manieren om de juiste richting te bepalen zonder een kompas -- dus lees voor de zekerheid de volgende oriëntatiemethodes voordat je weer op avontuur gaat.
1. **Zoek de Grote Beer.** De Grote Beer bestaat uit zeven heldere sterren en is hoog of laag aan de noordelijke hemel te vinden, afhankelijk van het seizoen. De Grote Beer draait daarnaast om de Poolster heen, daarom is deze methode nuttig als je je wilt oriënteren op het noordelijk halfrond. Als je je ten noorden van 23,5 graad noorderbreedte bevindt is de Grote Beer altijd boven de horizon. Vier van de sterren van de Grote Beer, ook wel steelpannetje genoemd, vormen de pan, de overige drie vormen de steel.
In het Engels heb je de zinssnede "spring up and fall down", dit ezelsbruggetje kan je helpen bij het zoeken nar de Grote Beer gebaseerd op de seizoenen. In de lente of zomer ("spring") vind je de Grote Beer hoog aan de hemel ("up"). In de herfst en winter ("fall") vind je de Grote Beer lager aan de hemel ("down"), dus dichterbij de horizon.
2. **Gebruik de Grote Beer om de Poolster te vinden.** Het maakt niet uit welk seizoen het is, de twee sterren die de buitenrand van de pan vormen wijzen altijd naar de Poolster. Als je een denkbeeldige lijn trekt van deze twee sterren naar de volgende helderste ster (ongeveer zes maal de afstand tussen de twee sterren van de grote beer) dan vind je de Poolster.
Als je moeite hebt met het vinden van de Poolster, steek dan je arm helemaal uit en spreid je vingers. De afstand tussen de bovenste van de twee sterren van de Grote Beer en de Poolster is ongeveer gelijk aan de afstand tussen je duim en je middelvinger.
3. **Vind het noorden.** De Grote Beer bevindt zich steeds op een andere plek, maar de Poolster staat altijd op dezelfde plek aan de hemel, nooit meer dan 1 graad verwijderd van het noorden. Dus als je eenmaal de Poolster hebt gevonden, dan weet je wat het noorden is. Met die wetenschap kun je zeggen dat de tegenovergestelde richting het zuiden is, het oosten is aan de rechterkant en het westen aan de linkerkant.

Het vinden van de Poolster gaat natuurlijk het beste op een heldere nacht. Als het bewolkt of mistig is zal het lastiger zijn om de Grote Beer te vinden.
In een gebied met bergen, bomen of andere objecten die het zicht blokkeren kun je de Poolster misschien helemaal niet gebruiken om de richting te vinden.
4. **Steek een stok in de grond.** Probeer om een stok te vinden van ongeveer 60 cm en steek de stok net ver genoeg in de grond om hem stevig te laten staan. Het is daarnaast belangrijk om een zo recht mogelijke stok te nemen. Steek de stok stevig in de grond en ga naast de stok zitten of hurken. Het uiteinde van de stok moet zich op ooghoogte bevinden.
Als je geen stok kunt vinden die lang genoeg is kun je ook een tentstok gebruiken.
5. **Zet achter de eerste stok een langere stok.** De tweede stok moet ongeveer 90-120 cm zijn, het uiteinde moet hoger zijn dan de eerste stok. Ga met je oog langs de uiteinden van de twee stokken en kijk in dezelfde lijn naar een heldere ster in de lucht. Je kunt eventueel de stokken iets verplaatsen om de ster goed te kunnen zien langs de uiteinden van de stokken.
Je stokken staan goed als je een denkbeeldige lijn kunt trekken van je oog naar de uiteinden van de stokken en de ster.
6. **Wacht enkele minuten.** Je moet de ster de tijd geven om te kunnen "verplaatsen". Hou in gedachten dat de ster niet daadwerkelijk beweegt; de aarde draait, waardoor het lijkt alsof de ster verplaatst is. Het is belangrijk om geduld te hebben -- het kan 5 minuten tot wel een half uur duren voordat je de beweging kunt zien. De manier waarop de ster "beweegt" kan je helpen bij oriëntatie op het noordelijk halfrond.

Als de ster omhoog beweegt kijk je naar het oosten
Als de ster omlaag beweegt kijk je naar het westen
Als de ster naar rechts beweegt kijk je naar het zuiden
Als de ster naar links beweegt kijk je naar het noorden
In sommige gevallen lijkt het alsof de ster twee kanten op beweegt. Als de ster omhoog en naar rechts beweegt, dan betekent het dat je naar het zuidoosten kijkt.
7. **Bepaal eerst of je je op het noordelijk of zuidelijk halfrond bevindt.** Afhankelijk van op welk halfrond je bent kun je aan de hand van de sikkelmaan bepalen waar het zuiden of noorden is. Het noordelijk halfrond is het gedeelte van de aarde ten noorden van de evenaar, het zuidelijk halfrond is het gedeelte onder de evenaar.

Heel Noord-Amerika en Europa bevinden zich op het noordelijk halfrond. Het bovenste stuk van Zuid-Amerika, tweederde van Afrika en het grootste deel van Azië liggen ook op het noordelijk halfrond.
Australië, Antarctica, het zuidelijkste stuk van Afrika, ongeveer 90 procent van Zuid-Amerika en sommige zuidelijke eilanden van Azië liggen op het zuidelijk halfrond.
8. **Zoek de maan.** Deze methode van oriëntatie werkt alleen als de maan sikkelvormig is, dat is in de fasen "Jonge Maansikkel" en "Asgrouwe Maan". Samen duren deze fasen ongeveer zeven dagen per kalendermaand, meestal aan het begin en eind van de maand.
Als je niet zeker weet of er een sikkelvormige maan is tijdens een bepaalde nacht, zoek dan online naar kalenders waarop de maanfasen per maand worden weergegeven. Zoek naar "maan fase kalender".
9. **Trek een denkbeeldige lijn van de "hoorntjes" van de maan naar de horizon.** Kijk naar de maan en trek een denkbeeldige lijn vanuit de twee uiteinden van de sikkelvormige maan helemaal naar beneden, naar de horizon. Op het noordelijk halfrond kom je dan ongeveer uit op het zuiden. Op het zuidelijk halfrond kom je dan ongeveer uit op het noorden.
Als je het lastig vindt om de denkbeeldige lijn recht naar de horizon te trekken kun je een rechte stok langs de twee uiteinden van de maan houden als hulpmiddel.
10. **Zorg dat het horloge goed loopt.** Om deze methode goed te laten werken heb je een analoog horloge met wijzers nodig die is ingesteld op de juiste tijd. Verifieer of je horloge goed loopt en of de wijzers op de juiste manier bewegen.
Je kunt deze methode niet gebruiken met een digitaal horloge, want aan de hand van de uurwijzer kun je straks de juiste richting bepalen.
11. **Hou het horloge parallel aan de grond.** Het werkt het beste als het horloge op een vlakke ondergrond ligt. Haal het van je pols af en leg het plat op je handpalm. Je houdt het horloge voor je, net zoals je zou doen met een kompas.
Het is meestal makkelijker om het horloge recht te houden als je de hand waar je horloge in ligt ondersteunt met je vrije hand.
12. **De positie van het horloge hangt af van het halfrond.** De procedure voor het bepalen van de richting verschilt op basis van je positie op de wereld. Op het noordelijk halfrond positioneer je het horloge met de uurwijzer in de richting van de zon. Op het zuidelijk halfrond hou je het horloge met de "12" in de richting van de zon. 

Op het noordelijk halfrond kijk je in welke richting de "12" wijst, terwijl de uurwijzer naar de zon gericht is. Het zuiden is het punt halverwege de "12" en de uurwijzer, de tegenovergestelde richting is het noorden.
Op het zuidelijk halfrond kijk je naar de uurwijzer van je horloge met de "12" in de richting van de zon. Het punt halverwege is het noorden, en de tegenovergestelde richting is het zuiden.
Tijdens de zomertijd, van de lente tot de herfst, zal er een afwijking zijn bij het bepalen van de richting. Om de juiste richting te bepalen zet je de uurwijzer één uur eerder.
13. **Zoek naar de volste kanten van bomen.** Bomen zijn bijna nooit symmetrisch, een boom groeit altijd harder aan één kant. Planten hebben zonlicht nodig om te groeien, dus de kant die het meeste zonlicht krijgt zal er altijd voller uitzien. Op het noordelijk halfrond zit de zon het meest in het zuiden, dus de kant van de boom met de dichtste begroeiing zal meestal het zuiden zijn. Op het zuidelijk halfrond is het andersom, het volste gedeelte van de boom zal het noorden zijn. 

Om precies te kunnen bepalen welke kant voller is kun je een paar keer om de boom heenlopen. Als je slechts naar één of twee kanten kijkt is het moeilijker om te bepalen welke kant voller is.
Deze methode werkt het beste in een open veld met losse bomen. In een bos wedijveren bomen om zonlicht, en dat maakt het moeilijker om te bepalen welke kant ze op groeien.
14. **Kijk naar mos op bomen.** In veel gevallen groeit mos op de schaduwkant van bomen. Op het noordelijk halfrond betekent dit dat je meestal mos vindt op de kant van de boom die naar het noorden gericht is. Op het zuidelijk halfrond groeit mos meestal op de kant van de boom die naar het zuiden gericht is.
Hou wel in gedachten dat er andere factoren zijn die schaduw kunnen veroorzaken, waardoor mos de kans krijgt om te groeien. Bomen die in de schaduw van andere bomen staan en bomen die op hellingen groeien kunnen je in verwarring brengen.
15. **Zoek in de woestijn naar de 'giant barrel cactus'.** Deze cactus, met de Latijnse naam Echinocactus Platyacanthus, groeit in het zuidwestelijke deel van de Verenigde Staten en Noord-Mexico, en groeit schuin naar het zuiden. Dat komt doordat de noordkant van de plant weinig zon krijgt en daardoor minder hard groeit. Als je zo'n cactus tegenkomt weet je dat de groeirichting het zuiden is, en de tegenovergestelde kant het noorden. 
Deze cactus wordt wel 1-3 meter hoog en heeft naalden in allerlei kleuren, waaronder rood, bruin en geel. Oudere cactussen kunnen feloranje of gele bloemen krijgen.
{"url": "https://nl.wikihow.com/Ori%C3%ABnteren-zonder-kompas", "language": "nl"}