Autisme uitleggen
Als een familielid, of misschien jijzelf wel, autistisch is, moet je misschien soms aan anderen uitleggen wat de aandoening precies inhoudt. Voordat je de aandoening goed kunt uitleggen, helpt het om er zoveel als je kunt over te weten te komen. Dan kun je zaken uitleggen, zoals hoe autisme iemands sociale vaardigheden, empathie en lichamelijk gedrag raakt.
1. **Ken de algemene definitie van autisme.** Autisme is een ontwikkelingsstoornis die meestal leidt tot verschillen in communicatie en sociale vaardigheden. Het is een neurologische afwijking die moeilijkheden kan opleveren, maar ook voordelen.
2. **Leer wat autistische mensen over autisme te zeggen hebben.** Autistische mensen, die de verschillen en prikkels zelf meemaken, kunnen het meeste inzicht geven over hoe autisme werkt. Zij schetsen ook een meer inclusief beeld dan veel organisaties, die door ouders worden gerund.
3. **Begrijp dat autisme een breedspectrum stoornis is.** Dit betekent dat de symptomen van persoon tot persoon verschillen. Geen twee autisten ervaren precies dezelfde symptomen. Iemand kan ernstige zintuigelijke problemen met hele sterke sociale vaardigheden, terwijl iemand anders weinig zintuigelijke problemen heeft, maar wel moeite met basale sociale interactie. Vanwege deze verschillen in symptomen is het moeilijk om deze aandoening te generaliseren.

Denk hieraan als je autisme aan iemand uitlegt. Het is belangrijk om duidelijk te maken dat niet alle mensen met autisme op dezelfde manier reageren, net zo min als alle neurotypische mensen hetzelfde doen.
Benadruk als je een autistisch persoon beschrijft de individuele behoeftes van deze persoon.
4. **Wees je bewust van communicatieverschillen.** Sommige autistische mensen vinden het erg moeilijk om met anderen te communiceren. Deze uitdagingen op het gebied van communicatie worden meer gedetailleerd besproken bij Methode 2, maar veel voorkomende communicatieproblemen, die aan autisme verwant zijn, zijn onder andere:

Afwijkende of vlakke stem, met aparte ritmes en uithalen
Vragen of zinnen herhalen (echolalie)
Moeite met het uitdrukken van behoeftes en wensen
Meer tijd nodig hebben om gesproken woorden te verwerken, niet snel reageren op vragen, of in de war raken door te veel en te snel uitgesproken woorden
Taal letterlijk interpreteren (in de war door sarcasme, ironie en figuurlijke uitdrukkingen)
5. **Begrijp dat mensen met autisme op een andere manier met de wereld om ze heen omgaan.** Als je met iemand met autisme praat, zou je jezelf kunnen afvragen of ze wel echt aandacht voor je hebben, of zelfs in de gaten hebben dat je er überhaupt bent. Stoor je hier niet aan. Hou voor ogen dat:

Het voor autistische mensen niet ongewoon is om ongeïnteresseerd naar hun omgeving over te komen. Ze zijn zich misschien niet bewust van of geïnteresseerd in de mensen om ze heen. Dit maakt het moeilijk om met anderen in contact te komen.
Iemand met autisme kan op een andere manier luisteren. Oogcontact kan bijvoorbeeld heel oncomfortabel en afleidend voor ze zijn, en ze moeten misschien om zich te kunnen focussen ergens mee spelen. Wat als onoplettendheid overkomt zijn in feite aanpassingen die worden gedaan om beter te kunnen luisteren.
Iemand met autisme kan overkomen alsof hij niet hoort dat iemand tegen hem praat. Dit kan komen door vertraagde auditieve verwerking, of omdat er teveel afleiding in de kamer is. Bied aan om naar een rustiger plek te gaan en pauzeer het gesprek regelmatig, zodat de persoon met autisme tijd heeft om na te denken.
Autistische kinderen vinden het soms een uitdaging om met anderen te spelen, omdat dat lastige sociale regels en/of overweldigde zintuigelijke ervaringen inhoudt. Ze vinden het dan misschien gewoon makkelijker om maar afstand te houden.
6. **Realiseer je dat autistische mensen over het algemeen van structuur houden.** Ze kunnen heel gestructureerde routines voor hun dag opzetten. Dit is omdat mensen met autisme snel kunnen schrikken van onbekende prikkels en de zekerheid van een schema voelt daarom veiliger aan. Dit wordt verder besproken bij Methode 4. Mensen met autisme kunnen...

Een strikte routine volgen.
Onverwachte veranderingen erg vervelend vinden (bijvoorbeeld een verandering in de schoolomgeving).
Een ‘veilig’ voorwerp gebruiken om met stress om te gaan.
Dingen op volgorde zetten (bijvoorbeeld, speelgoed op kleur en afmeting neerzetten).
7. **Leg uit dat autistische mensen misschien een beetje anders kunnen reageren en dat dat OK is.** Autistische mensen hebben te maken met obstakels en stressoren, die neurotypische mensen nooit ervaren, dus ze kunnen afwijkend reageren of aparte sociale vaardigheden laten zien. Dit hangt af van de behoeftes en sterke punten van de persoon.

Mensen met sterkere sociale vaardigheden kunnen gewoon een beetje ongemakkelijk en onhandig overkomen. Soms maken ze ogenschijnlijk onnadenkende opmerkingen, die niet goed vallen in een gesprek.
Sommige autistische mensen zijn niet in staat om in een normale sociale omgeving te functioneren.
8. **Merk op dat de persoon met autisme misschien geen oogcontact wil maken.** Oogcontact kan heel overweldigend zijn en de persoon met autisme is misschien niet in staat om iemand in de ogen te kijken en tegelijk te luisteren naar wat wordt gezegd. Leg uit dat voor mensen met autisme wegkijken niet hetzelfde is als niet luisteren.

Dwing oogcontact nooit af. De autistische persoon kan daar angstig van worden, zijn gespreksvaardigheden kunnen tekortschieten en het kan leiden tot zintuigelijke overbelasting.
Sommige mensen met autisme kunnen wel zonder veel problemen oogcontact maken. Het hangt gewoon van het individu af.
9. **Leg uit dat de persoon met autisme iemand niet negeert.** Leer de persoon dat autistische mensen misschien ergens mee moeten spelen of oogcontact moeten vermijden om te kunnen focussen. De persoon met autisme kan naar de mond, handen of voeten van zijn gesprekspartner kijken of zelfs de andere kant op. Boos worden leidt er alleen maar toe dat de persoon met autisme iemand zal ontwijken.

Herinner ze eraan dat het vanwege zintuigelijke of attentieverschillen moeilijk kan zijn voor mensen met autisme om zich op een gesprek te focussen. De autistische persoon negeert geen andere mensen; hij of zij kan aan het worstelen zijn om überhaupt aan het gesprek deel te kunnen nemen.
Leer degene om duidelijk te maken wanneer hij of zij met een autistisch persoon wil praten. De persoon moet fysiek dichtbij zijn, de naam van de autistische persoon gebruiken en bij voorkeur in het gezichtsveld van de autistische persoon zijn. Als de autistische persoon niet reageert als hij of zij wordt aangesproken, probeer het dan nog een keer, want misschien is het nog niet opgemerkt.
10. **Maak duidelijk dat sommige mensen met autisme non-verbaal (niet in staat tot spreken) zijn.** Zij communiceren misschien via gebarentaal, afbeeldingen, typen, lichaamstaal of gedrag. Leg uit dat het, omdat iemand niet praat, niet betekent dat hij of zij geen spraak begrijpt, of dat ze niets te zeggen hebben.

Herinner ze eraan dat ‘betuttelen’ altijd als neerbuigend wordt beschouwd. Non-verbale autistische mensen moeten op dezelfde manier als leeftijdgenoten worden behandeld.
Laat ze het werk van beroemde non-verbale mensen zien, zoals de schrijver Amy Sequenzia.
11. **Merk op dat de persoon met autisme sarcasme, humor of toon misschien niet begrijpt.** Ze hebben moeite met het aanvoelen van verschillende stembuigingen, vooral als de gezichtsuitdrukking van de persoon die praat niet overeenkomen met de stembuiging.

Als je dit uitlegt, zou je het met het gebruik van emoticons in tekst kunnen vergelijken. Als iemand “Nou dat is geweldig” aan je sms-t ga je er van uit dat die persoon dat ook meent. Maar als die persoon een emoticon zoals ‘:-P’ bij de tekst gebruikt, wat staat voor iemand die zijn tong uitsteekt, zou je tekst als sarcastisch kunnen beschouwen.
Mensen met autisme kunnen leren om figuratieve taal te begrijpen. Sommigen zijn heel goed in de nuances van sarcasme en humor.
12. **Help de persoon om te snappen dat de autist empathie op een heel andere manier zou kunnen tonen en dat dat niet betekent dat hij die niet heeft.** Ze begrijpen echter niet per se hoe je je voelt, of kennen niet de juiste manier om op jouw gevoelens te reageren. Herinner de persoon aan wie je autisme aan het uitleggen bent dat veel autistische mensen empathie op een manier laten zien die hij of zij niet herkent, waardoor ze ongevoelig over kunnen komen, terwijl ze in feite de emotie die je ervaart niet begrijpen.
Leg uit dat je het beste duidelijk kunt zijn over hoe je je voelt. Een autistisch persoon zou bijvoorbeeld niet kunnen begrijpen waarom je naar beneden kijkt, maar als je vertelt dat je verdrietig bent omdat je vader kwaad op je is, hebben ze een beter idee hoe ze op je moeten reageren.
13. **Vertel de persoon over de intense passie die met autisme samengaat.** Veel autistische mensen zijn heel gepassioneerd over een paar specifieke onderwerpen en zouden daar heel lang over kunnen praten.

Hoewel het vaak als onbeleefd wordt beschouwd, hebben autistische mensen in het algemeen niet de bedoeling om afwijzend te reageren op de gedachtes en gevoelens van andere mensen. Het zou kunnen dat ze zich niet realiseren dat hun gesprekspartner niet is geïnteresseerd in wat ze te zeggen hebben.
Sommige autistische mensen zijn heel voorzichtig met het delen van hun speciale interesses, omdat ze bang zijn om onbeleefd te zijn. Als dat het geval is met deze individu, moeten ze verzekerd worden van het feit dat het OK is om af en toe over hun passies te praten, vooral als hun gesprekspartner er vragen over stelt.
14. **Spreek naar de persoon uit dat iemand met autisme zich misschien niet realiseert hoe geïnteresseerd je bent.** Als je het gespreksonderwerp wil veranderen of de conversatie wil beëindigen, zijn ze zich misschien niet bewust van het feit dat je dat suggereert. Je kunt het beste direct zijn.
Het helpt om wat redenen om te vertrekken voorhanden te hebben, zoals “Ik moet weg anders kom ik te laat” of “Het wordt me teveel en ik heb een beetje tijd voor mezelf nodig” (iets dat veel mensen met autisme goed snappen).
15. **Help de persoon te begrijpen dat autistische mensen net als anderen gevoelens hebben.** Het is belangrijk dat mensen begrijpen dat autistische mensen liefde, geluk en pijn net zo voelen als anderen. Het enkele feit dat ze soms afwezig overkomen betekent niet dat ze geen gevoelens hebben – in feite voelen veel autistische mensen dingen juist heel sterk.
16. **Leg uit dat sommige autistische mensen niet kunnen omgaan met lichamelijke aanraking.** Dit komt door zintuigelijke problemen. Reacties op aanraking verschillen heel erg tussen autistische mensen, dus het is belangrijk om de autistische persoon te vragen of hij of zij wil worden aangeraakt.

Sommige mensen met autisme vinden lichamelijke aanraking fijn. Veel autistische personen knuffelen graag met vrienden en familie.
Vraag bij twijfel. Zeg: wil je een knuffel? Of beweeg langzaam naar waar de autistische persoon je kan zien en de kans heeft om je te vragen te stoppen. Kom nooit van achter om aan te raken, want dat kan leiden tot schrik of zelfs paniek.
Voorkeuren veranderen per dag. Een autistische jongen, bijvoorbeeld, die meestal gek is op knuffelen, kan plotseling nee zeggen als je vraagt of hij er één wil. Dit komt meestal door zintuigelijke afwijkingen – de persoon kan eenvoudig te overweldigd zijn om een knuffel te kunnen hebben. Vat het nooit persoonlijk op.
17. **Leg uit dat veel autistische mensen bepaalde zintuigelijke prikkels niet aankunnen.** Iemand met autisme kan hoofdpijn krijgen van fel licht, of opschrikken en beginnen te huilen als je een bord op de grond laat vallen. Herinner de persoon aan de gevoeligheden van de persoon met autisme, zodat ze kunnen helpen.

Leg uit dat het OK is om te vragen naar de behoeftes van de persoon met autisme, zodat er rekening mee kan worden gehouden. Bijvoorbeeld, “Is deze ruimte te lawaaierig voor jou? Zullen we ergens anders heengaan?”
Het is nooit OK om iemand te plagen met zijn gevoeligheden (bijvoorbeeld, een kast dichtgooien om te zien of de autistische persoon schrikt). Dit kan leiden tot ernstige pijn, angst of zelfs paniekaanvallen en wordt beschouwd als pesten.
18. **Leg aan de persoon uit dat het makkelijker is om met prikkels om te gaan als de persoon met autisme gewaarschuwd wordt om zich voor te bereiden.** In het algemeen gaan mensen met autisme beter met situaties om als ze weten wat ze moeten verwachten, dus leg uit dat men eerst moet vragen en dan pas iets waardoor de autistische persoon kan schrikken gaan doen.
Voorbeeld: "Ik doe de garagedeur nu dicht. Als je naar buiten wilt en je oren wilt dichthouden, doe dat dan maar".
19. **Merk op dat de autistische persoon bepaald gedrag kan laten zien dat in eerste instantie abnormaal overkomt.** Dit wordt zelfstimulerend gedrag genoemd of stimming, omdat het de zintuigen stimuleert. Stimming kan helpen om te kalmeren, te focussen, te communiceren en een instorting te voorkomen. Leg uit dat hoewel het er ongewoon uitziet, je een persoon met autisme nooit van stimming mag afhouden. Hier zijn een paar voorbeelden van stimming:

Naar voren en achter schommelen.
Woorden of geluiden herhalen (echolalie).

Flapperen met de handen.
Knippen met de vingers.
Bonken met het hoofd. (Vertel een therapeut of verantwoordelijke volwassene als dit een probleem wordt. Omdat het lichamelijk letsel kan opleveren, kan beter een andere stim worden gebruikt, zoals het snel schudden van het hoofd. Een therapeut kan helpen om een vervangende stim te vinden).
Opgewonden rondspringen en klappen.
20. **Leg uit de stimming vaak kalmerend werkt, omdat het een voorspelbare zintuigelijke invoer creëert.** Net zoals routines, kan het een gevoel van veiligheid en voorspelbaarheid opwekken. Een persoon met autisme kan bijvoorbeeld de hele tijd op een plek staan te springen. Ze kunnen ook aan de lopende band hetzelfde liedje afspelen of dezelfde tekening maken. Herhaalgedrag spreekt de comfortniveaus aan.
Als je probeert om het autisme van je kind aan een vriend uit te leggen, vergelijk dan hoe je kind zich klaarmaakt voor school. Klaarmaken voor school is een basisroutine: ontbijten, tandenpoetsen, aankleden, tas inpakken, enz. Hoewel de routine hetzelfde is, kunnen sommige stappen soms door de war raken. Een neurotypisch kind maakt het niet uit of hij zich eerst aankleedt en dan ontbijt, wat buiten de normale routine zou vallen. Voor een kind met autisme, zijn dergelijke veranderingen heel erg verwarrend. Als ze aan een bepaalde routine gewend zijn, kun je je er beter aan houden.
21. **Zorg dat je kind klaar is voor het gesprek.** Het is belangrijk om eerlijk tegen je kind te zijn, vooral als het zelf autistisch is, of vragen heeft over een autistische vriend. Het is daarnaast ook belangrijk om er voor te zorgen dat je kind oud genoeg is om te begrijpen wat je vertelt en niet in de war of overweldigd raakt. Elk kind is anders, dus er is geen bepaalde leeftijd om het gesprek aan te gaan. Het is aan jou om dat te bepalen.
Blijf als je kind zelf autistisch is aan de veilige kant van er te vroeg over praten. Het kan veel stress opleveren als je je anders dan anderen voelt, maar dat niemand je vertelt waarom dat is. Jonge kinderen kun je iets vertellen als “Je hebt een stoornis die autisme heet en dat betekent dat jouw hersenen een beetje anders werken en daarom ga je naar de therapeut voor hulp”.
22. **Leg aan je kind uit dat autisme niet iets is om verdrietig van te worden.** Laat het weten dat autisme een stoornis is, geen ziekte of een last, en dat het OK is om autistisch te zijn. Oudere kinderen kunnen baat hebben bij het idee van neurodiversiteit en van de organisaties voor en van mensen met een beperking.
Help je kind te snappen dat de verschillen het uniek en speciaal maakt. Leg de sterke punten van autisme uit: een sterk gevoel voor logica en ethiek, empathie, sterke passies, focus, loyaliteit en de wens om te helpen (sociale verantwoordelijkheid).
23. **Moedig je kind aan.** Zorg er voor dat je je kind aanmoedigt; vertel het dat door autisme speciaal maar niet minder is. Je kind kan nog steeds met gemak meedoen aan activiteiten op school en thuis, en een gelukkig leven leiden.
24. **Zorg ervoor dat je je liefde voor je kind toont.** Zeg je kind altijd hoeveel je ervan houdt en voor wil zorgen. Het is belangrijk om goede steun te hebben, vooral wanneer je vooruit kijkt naar een leven met een beperking en met wat hulp kan je kind een gelukkig, productief leven leiden.
{"url": "https://nl.wikihow.com/Autisme-uitleggen", "language": "nl"}