Voor een baardagame zorgen
Met baardagamen (enkelvoud 'baardagame' of 'baardagaam') kun je erg goede maatjes worden. Dankzij hun onderzoekende aard en het plezier dat ze ogenschijnlijk uit menselijk gezelschap halen, zijn ze populair als huisdier. In dit artikel leer je hoe je voor baardagamen moet zorgen en hoe je een vivarium moet inrichten om het hen zo behaaglijk mogelijk te maken
1. **Doe onderzoek naar baardagamen voordat je er een koopt.** Baardagamen hebben specifieke behoeften, en je hebt dus ook specialistische kennis nodig om voor ze te zorgen. Wees er eerst zeker van dat een baardagame het juiste huisdier voor jou is, en zorg ervoor dat je alle benodigdheden in huis hebt gehaald voordat je de baardagame mee naar huis neemt.
Wees erop bedacht dat hoewel baardagamen geweldige huisdieren zijn, ze niet geschikt zijn voor kinderen. Ze moeten nauwlettend in de gaten worden gehouden; zaken als de juiste temperatuur behouden en het regelmatig vervangen van UVB-lampen zijn essentieel.
2. **Kies voor een baardagame die langer dan 15 cm is.** Babyagamen kunnen erg teer zijn en worden snel ziek of gestrest. Volgroeide baardagamen zijn veel makkelijker om te verzorgen.
3. **Zoek naar een opgewekte baardagame.** De baardagame die je wilt hebben, is er eentje die geïnteresseerd naar je kijkt als je naar hem toeloopt, en heeft heldere, oplettende ogen. Je wilt geen agame die zijn kopje niet kan optillen of er slaperig uitziet.
4. **Controleer of de baardagame niets mankeert.** De agame hoort geen zweren, brandplekken, pus, externe parasieten of mismaaktheden te hebben.
Weet echter wel dat veel baardagamen bijvoorbeeld een teen missen of een stukje van hun staart. Dit bezorgt hun verder geen ongemak, zolang de wond er maar goed genezen uitziet en geen tekenen van infectie vertoont.
5. **Neem je nieuwe baardagame mee naar de dierenarts.** Maak meteen na de aankoop een afspraak bij de dierenarts voor controle. De dierenarts kijkt of je baardagame over het algemeen gezond is en geen parasieten heeft.

Het is misschien een goed idee om een ontlastingsmonster mee te nemen naar de controle. Vraag dit eerst even na bij de dierenarts.
Er zijn geen aanbevolen vaccinaties voor baardagamen.
6. **De meeste baardagamen worden alleen (dus zonder andere dieren) gehouden.** De wat grotere baardagamen kunnen agressief zijn tegenover kleintjes, en de mannetjes zijn vaak territoriaal. Bovendien is het vaak moeilijk om het geslacht van jonge baardagamen te bepalen, waardoor je niet altijd weet of je een mannetje of een vrouwtje hebt.
7. **Koop een vivarium in plaats van een terrarium of aquarium.** In tegenstelling tot terraria en aquaria, waarbij elke wand van glas is, heeft een vivarium drie dichte wanden en één glazen wand aan de voorkant. Een terrarium is moeilijker warm te houden, waardoor óf je baardagame kou zal lijden óf je een torenhogere energierekening op de mat krijgt. Het vivarium moet minstens 7,6 x 2,5 x 3,8 cm groot zijn.

Als je geen vivarium kunt vinden, kun je ook gaan voor een aquarium met gaas erover.
Als je de habitat zelf wilt bouwen, zorg er dan voor dat hij goed geventileerd is, gemakkelijk te desinfecteren is, en op hoge temperatuur kan worden gehouden (zie hieronder).
Vivaria met houten wanden moeten met polyurethaanschuim of een ander waterdichte kit worden geseald, en de naden moeten goed worden gekit om het schoonmaken en desinfecteren te vergemakkelijken. Het polyurethaan heeft enkele dagen nodig om te drogen. Zorg er ook voor dat het vivarium eerst goed wordt ontlucht voordat je je baardagame erin zet, zodat er geen gifstoffen in blijven hangen.
8. **Zorg ervoor dat de habitat groot genoeg is.** Baardagamen kunnen ongeveer 60 cm groot worden, kunnen snel bewegen en houden van klimmen, dus ze hebben veel ruimte nodig. Voor jonge baardagamen is een tank van ongeveer 40 liter groot genoeg, maar slechts voor een paar maanden; ze groeien razendsnel. Een volwassen baardagame heeft veel meer bewegingsruimte nodig: ten minste 210-225 liter al is 285-455 liter het best.

Als je de habitat zelf bouwt, zorg er dan voor dat hij ten minste 122 cm lang, 61 cm breed en 48 cm hoog is.
Om geld te besparen kun je ook meteen een volwassen vivarium kopen. Je kunt eventueel verplaatsbare partities gebruiken om de ruimte steeds groter te maken naarmate je baardagame groeit.
9. **Bedek de bovenkant van het vivarium met gaas.** Gebruik hiervoor geen glas, plexiglas of hout, omdat er dan te weinig luchtcirculatie is en het bovendien te veel vocht in de tank houdt. Gaas zorgt ervoor dat er genoeg lucht naar binnen en buiten stroomt, dat er genoeg licht en hitte vanuit de lampen komt, en dat vocht kan ontsnappen.
Zorg ervoor dat het deksel goed past.
10. **Zorg voor bodembedekking.** De bodem van het vivarium moet bedekt worden met een materiaal dat veilig is voor je baardagame en gemakkelijk kan worden schoongehouden. Kies geen materiaal dat een risico vormt voor je baardagame: baardagamen willen nog wel eens dekmateriaal inslikken dat van kleine stukjes is gemaakt, wat tot impactie (verstopping van de darmen) kan leiden en dodelijk kan zijn. Gebruik een vlakke krant, keukenpapier, 'butcher paper' of 'reptielentapijt' (een bepaald soort bodembedekker speciaal voor reptielen). Deze materialen zijn goedkoop, gemakkelijk schoon te maken/te vervangen, en vormen geen risico voor je dierbare huisdier.

Als je 'reptielentapijt' gebruikt, ga dan voor het soort dat eruitziet als kunstgras en ook zo aanvoelt. Het soort dat van vilt is gemaakt bestaat uit kleine lusjes stof waarin de nagels van je baardagame kunnen blijven haken. Dit zou letsel kunnen veroorzaken.
Gebruik nooit zand, zaagsel, geperste maïskorrels, kunstvezelkorrels, kattengrind, potaarde met vermiculiet, verdelgingsmiddelen, kunstmest of bevochtigers, of wat voor losliggende bodembedekking dan ook.
11. **Zet wat 'meubelen' neer voor je baardagame.** Zorg voor een omgeving waarin je baardagame kan klimmen, verstoppen en zonnen — allemaal activiteiten waardoor je baardagame zich goed zal voelen en gezond zal blijven.

Leg wat takken neer voor je baardagame om op te klimmen en zonnen. Leg ze onder de secundaire hittebron. Zorg ervoor dat ze groot genoeg zijn voor je baardagame om op te liggen. Eikenhout is een goede optie, evenals plankjes bedekt met tapijt. Gebruik geen hout met hars of pek.
Zet wat gladde stenen neer waarop je baardagame kan zonnen en zijn nagels kan bijhouden.
Geef je baardagame een eigen plekje waar hij zich kan afzonderen: iets als een lege doos, kartonnen koker of bloempot. Deze verstopplek moet lekker knus zijn, dus niet te groot, en moet ergens hogerop in het vivarium worden geplaatst. Als je baardagame de verstopplek weigert te gebruiken, kun je deze proberen te verplaatsen of een ander voorwerp gebruiken.
Plaats een paar planten die voor schaduw, vochtigheid en een gevoel van veiligheid zorgen. Zorg ervoor dat deze planten niet giftig zijn voor je baardagame (voorbeelden zijn dracaena of drakenbloedboom en hibiscussen/altheastruiken). De planten en de aarde waarin ze staan mogen niet zijn bewerkt met gifstoffen, vermiculiet, kunstmest of bevochtigers. Was de plant eerst met een spuitfles en doe genoeg water in de aarde zodat het er aan de onderkant uit sijpelt: hierdoor worden eventuele giftige stoffen eruit gespoeld. Soms is het ook een goed idee om de planten een tijdje in een ander deel van het huis te zetten voordat je ze aan je baardagame geeft.
12. **Zorg voor een primaire hittebron.** Deze bron moet een temperatuur kunnen handhaven die prettig is voor je baardagame. Baardagamen zijn gewend aan een dagtemperatuur van tussen de 25 en 31 graden Celsius, en een avondtemperatuur van tussen de 21 en 26 graden.

Hang een aantal hittelampen boven het vivarium. Deze moeten ’s nachts uit staan; gedurende de nacht gebruik je een andere hittebron die afgesteld is op de kamertemperatuur.
Voor in de avond kun je een verwarmingskussen onder het vivarium leggen, of een keramische infraroodverwarmingspaneel gebruiken.
Er zijn hittelampen die speciaal voor reptielen zijn bedoeld, en veel hitte maar weinig licht uitstralen; deze zijn echter vrij prijzig.
Voor habitats die in grotere ruimten staan dien je ook de kamertemperatuur bij te stellen met behulp van een thermostaat of elektrische kachel.
Zorg er altijd voor dat er een brandalarm aanwezig is in de ruimte waarin het vivarium staat, vanwege de licht- en warmtebronnen die een groot deel van de tijd aan staan.
13. **Zorg voor een secundaire hittebron.** Baardagamen houden van een bepaald temperatuurverloop, zodat ze zich tussen warmere en koelere plekken kunnen begeven. De secundaire hittebron zorgt voor een plek waar ze lekker kunnen zonnen. Dit gebied dient ongeveer 25-30% van de totale oppervlakte te beslaan, en een temperatuur van ongeveer 35-38 graden Celsius te hebben. Je kunt een speciale zonnelamp gebruiken, of gaan voor een gloeilamp van 30-75 watt met een keramische kap. Zet de secundaire hittebron stevig vast op een plek waar de baardagame er niet bij kan.

Gebruik nooit hete stenen als hittebron!
Wees erop bedacht dat babyagamen die in kleinere habitats leven een lamp met een lager wattage nodig hebben, omdat het vivarium anders te heet kan worden.

Temperaturen van boven de 43 graden Celsius worden niet aanbevolen, maar een paar graden eronder is prima.
Door gebruik te maken van twee thermometers, een aan de hete kant en een aan de koude kant, kun je ervoor zorgen dat de temperaturen altijd op het juiste niveau blijven.
14. **Gebruik UVB-verlichting.** Baardagamen hebben voldoende uv-licht nodig om vitamine D aan te maken, wat ze nodig hebben om genoeg calcium kunnen opnemen. Een calciumtekort kan leiden tot metabole botziekten. Je kunt een fluorescentie- of kwiklamp gebruiken. Fluorescentielampen moeten ongeveer om de zes maanden worden vervangen, omdat hun UVB-productie geleidelijk achteruitgaat. Baardagamen moeten ongeveer 12 tot 14 uur per dag licht krijgen.

Zorg ervoor dat fluorescentielampen ten minste 5 procent UVB uitstralen (kijk op de verpakking).
Overweeg lichtstrips te gebruiken om het vivarium over de gehele lengte te verlichten.
Er zijn ook UV-lampen (blacklights) speciaal voor reptielen die licht produceren met een golflengte van 290-320 nanometer. (Dit zijn niet dezelfde lampen die je wel eens in plantenkassen of nachtclubs tegenkomt — deze produceren geen UVB-straling). Het maakt niet uit of de lampen zowel wit licht als UVB uitstralen, of alleen UVB.
Idealiter bevindt de bron van UVB-straling zich ongeveer 25-30 centimeter boven de plek waar de baardagame de meeste tijd doorbrengt (bijv. de zonplek), zodat hij genoeg UVB krijgt. Hang de lamp niet meer dan 45 centimeter hier vandaan.
Onthoud dat UVB-straling niet door glas heen kan. De UVB-bron dient boven het gaas te hangen, waarbij het gaas niet te dik of fijnmazig mag zijn.
De zon is nog altijd de beste bron van UVB-straling. Op zonnige dagen waarop de temperatuur hoog genoeg is (zie Deel 3, Stap 1 hierboven) kun je je baardagame buiten zetten in een veilige kooi van gaas of metaaldraad met een slot. Zorg er ook voor dat er schaduw en een verstopplek is.
15. **Geef je baardagame voedsel dat niet te groot is.** De vuistregel is dat het voedsel niet groter mag zijn dan de afstand tussen de ogen van je baardagame. Als het voedsel te groot is kan je baardagame stikken, kunnen zijn darmen verstopt raken of kunnen zijn achterpoten verlamd raken.
16. **Geef jonge baardagamen een dieet dat voornamelijk bestaat uit kleine insecten.** Baardagamen zijn omnivoren en eten dus zowel dierlijk als plantmateriaal. Jongelingen en baardagamen die net uit het ei zijn gekropen hebben echter andere voedingsbehoeften. Geef je baardagame zo veel kleine insectjes als hij op kan in vijf tot tien minuten. Wanneer je baardagame stopt met eten, stop je ook met voeden. Jonge baardagamen kunnen tot wel 20-60 jonge krekeltjes (ongeveer ter grootte van een speldenknop) eten.

Baardagamen die net uit het ei komen eten vooral kleine insectjes. Geef een heel jonge baardagame kleine beestjes te eten, zoals jonge krekels en kleine, net vervelde wormpjes. Je kunt er langzamerhand wat één dag oude babymuisjes bij doen naarmate je baardagame ouder wordt. Deze zijn te koop als reptielenvoedsel.
Geef jongelingen (twee tot vier maanden oud) een mix van 80 procent kleine insectjes en 20 procent groenten te eten (zie verderop welke groenten geschikt zijn).
Jonge agamen moeten twee tot drie keer per dag gevoed worden.
17. **Geef een volwassen baardagame genoeg groenten te eten.** Het volwassen dieet bestaat voor ongeveer 60 tot 65 procent uit plantvoedsel en 30 tot 45 percent uit prooi. Calciumrijke bladgroenten en andere groenten omvatten het grootste deel van het dieet van een volwassen baardagame.

Geef je baardagame een salade te eten bestaande uit koolgroenten, distels, andijvie, druivenblad, mosterdplant, koolraap en/of waterkers.
Je kunt de volgende groenten in kleine hoeveelheden toevoegen voor een nog gevarieerder dieet: eikelkalebas, rode en groene paprika, flespompoen, slabonen, linzen, erwten, winterpompoenen, peultjes, zoete aardappel en knolraap. Als je pompoenen te eten geeft, kook ze dan eerst goed of doe ze in de magnetron om ze zachter te maken.
Geef de volgende groenten heel af en toe eens als verrassing aan je baardagame, maar zeker niet te vaak: witte kool, snijbiet en boerenkool (rijk aan calciumoxalaat, wat metabole botziekte kan veroorzaken); wortelen (rijk aan vitamine A, wat bij hoge dosis giftig is); spinazie, broccoli en peterselie (rijk aan goitrogenen, die de functie van de schildkleur belemmeren); en mais, komkommer, radijs, spruitjes en courgette (deze bevatten maar weinig voedingsstoffen voor de baardagame).
Door de groenten met water te besproeien kun je ze langer bewaren en droogt je baardagame minder snel uit.
Versnipper de groenten en meng ze door elkaar in een salade. Hiermee dwing je de baardagame alles te eten, niet alleen zijn lievelingskostje.
18. **Bewaar fruit en bepaalde planten voor speciale gelegenheden.** Je kunt je baardagame kleine beetjes van de volgende fruit- en plantensoorten te eten geven: appel, abrikoos, banaan, bessen, cantaloupe, vijgen, druiven, mango, sinaasappel, papaja, perzik, peer, pruim, tomaat, drakenplant/drakenbloedboom, geraniums, hibiscus (bloemen en bladeren), viooltjes, petunia’s en rozenblaadjes.
19. **Geef je volwassen baardagame één keer per dag prooivoedsel te eten.** Doe dit tegelijk met het plantenvoedsel. Je kunt hem bijvoorbeeld krekeltjes, (meel)wormen, wasmotlarven, babymuisjes en kakkerlakjes te eten geven.

Je kunt het prooivoedsel van te voren 'vetmesten' door het een dieet te voeren dat rijk is aan voedingsstoffen. Dit wordt ook wel 'gutloaden' genoemd, van het Engelse 'gut loading'. Je kunt dit een tot twee dagen voordat je de prooi aan je baardagame voert doen. Geef de prooidieren bijvoorbeeld gemalen bonen, maiszetmeel, wortelen, zoete aardappel, koolgroenten, mosterdgroenten, broccoli, spinazie, appel, sinaasappel, ontbijtgranen of haver te eten.

Verwijder prooivoedsel dat niet is opgegeten altijd weer uit het vivarium.
Het is aan te raden om het prooivoedsel in de winkel te kopen, omdat gevangen dieren (bijvoorbeeld uit je eigen tuin) soms zijn blootgesteld aan gifstoffen of parasieten die schadelijk zijn voor je baardagame.
Vuurvliegjes zijn giftig voor baardagamen.
Zijdewormen vormen alleen een goed (en tijdelijk) dieet voor zieke of zwangere baardagamen.
20. **Bedek planten- en insectenvoer met een fosfaatvrij calciumsupplement.** Dit kun je in poedervorm kopen (fosfaatvrij!) en over het voer strooien voordat je het opdient. Doe dit eens per dag voor jonge baardagamen (tot twee jaar oud) en één of twee keer per week voor volwassen dieren.

Overweeg je baardagame ook een vitamine D3-supplement te geven.
Lees altijd de instructies van het voer en luister goed naar je dierenarts. Zo weet je hoeveel supplementen je moet geven. Overdoses kunnen giftig zijn.
21. **Wees niet al te ongerust als je baardagame weigert te eten.** Als het tijd is om te vervellen, stoppen baardagamen soms met eten. Als dit meer dan drie dagen aanhoudt en je baardagame nog steeds niet is verveld, kan dit duiden op ziekte. Maak in dat geval een afspraak bij de dierenarts.
22. **Geef je baardagame elke dag vers water.** Doe het water in een ondiepe kom. Je kunt met je vinger een beetje in het water spetteren om de aandacht te trekken. Baardagamen zijn erg gericht voor beweging, dus rimpelingen in het water zijn voor hen zeer interessant. Veel baardagamen weigeren echter uit een kom te drinken, dus het kan zijn dat je het water voorzichtig in zijn bekje moet druppelen met een pipet.

Baardagamen poepen vaak in hun waterkom, dus ververs het water elke dag (of onmiddellijk als je ziet dat het vervuild is). Om dezelfde reden moet je de kom elke week desinfecteren met een mengsel van 1 deel bleek met 10 delen water, om de groei van bacteriën te voorkomen.

Als je baardagamen weigert te drinken, kun je proberen hem voorzichtig met een beetje water te besproeien. Hij zal de druppels dan van zijn huid likken.
23. **Doe je baardagame in bad.** Door wekelijks in bad te gaan blijft je baardagame gehydrateerd en het helpt hem ook nog eens bij het vervellen.

Het badwater moet warm aanvoelen tegen je eigen huid en zeker niet te heet zijn. Vergelijk het met badwater voor een klein kind.
Zorg ervoor dat het water niet tot boven de borst/boven de helft van de voorpoten van je baardagame komt. Maak het bad ongeveer zo diep als de tweede knokkel van je wijsvinger voor volwassen dieren en de eerste knokkel voor jonge dieren.
Laat je baardagame nooit alleen in bad — een ongeluk zit in een klein hoekje.
Het is raadzaam om het badje te desinfecteren na het badderen, omdat baardagamen nogal eens in het water poepen. Gebruik wederom een mengsel van 1 deel bleek en 10 delen water.
24. **Hou het vivarium schoon.** Maak het vivarium wekelijks schoon, en vergeet daarbij niet de voedsel- en waterkom.

Meng 1 deel bleek met 10 delen water in een spuitfles.
Haal je baardagame uit de kooi. Vraag iemand om hem vast te houden of zet hem in een veilige omheining.
Veeg stof en uitwerpselen op met een heet sopje en een schoon doekje.
Sproei het bleekmengsel over de gehele oppervlakte van het vivarium totdat alles doorweekt is, en laat het dan 15 minuten weken. Droog daarna het oppervlak met een doekje of keukenpapier, en zorg ervoor dat alle voer en uitwerpselen zijn opgeruimd.
Spoel alle oppervlakten herhaaldelijk met water af totdat je geen bleek meer ruikt. De geur van bleek moet compleet verdwenen zijn.
25. **Zorg ervoor dat je zelf ook schoon blijft.** Het is belangrijk dat je vaak je handen wast als je voor een reptiel zorgt. Was altijd je handen voor en nadat je je baardagame oppakt om zowel jezelf als je huisdier gezond te houden. Zo zorg je er ook voor dat je geen ziektes aan je baardagame overdraagt. Bovendien loop je zelf veel minder kans op een salmonella-infectie. Dit risico is sowieso al zeer gering, maar door je handen te wassen verminder je het risico nog meer. Zodoende is de kans groter dat je salmonella krijgt van je eigen eten dan van je baardagame.
Omdat baardagamen salmonella met zich mee kunnen dragen, kun je het best een aparte spons gebruiken om hun voedsel- en waterkom schoon te maken. Let goed op kinderen die met je baardagame spelen en laat het dier niet in de keuken rondkruipen. Geef je baardagame bovendien nooit een zoen, hoeveel je ook van hem houdt.
26. **Haal je baardagame ten minste één keer per dag uit zijn kooi.** Baardagamen zijn nieuwsgierige, gemoedelijke beesten die ogenschijnlijk genieten van menselijk gezelschap. Door ze vaak vast te houden en met ze te spelen, raken ze gewend aan mensen en zijn ze minder gestrest wanneer het bijvoorbeeld tijd is om hun vivarium schoon te maken of de dierenarts te bezoeken.
Til je baardagame op door je hand onder zijn buikje te houden en hem voorzichtig op te pakken. Laat hem op je handpalm liggen en krul je vingers voorzichtig om zijn middel.
27. **Je kunt eventueel handschoenen en lange mouwen dragen.** Baardagamen hebben een zeer ruwe huid; zo voorkom je schrammetjes.
28. **Knip om de paar weken de teennagels van je baardagame.** De nagels worden vlijmscherp als ze niet worden bijgehouden.

Wikkel je baardagame in een handdoek. Laat één poot uitsteken.
Vraag iemand anders om de baardagame vast te houden.
Gebruik een nagelknipper om alleen het uiterste puntje van de nagel af te knippen. Wees voorzichtig: reptielen hebben een ader die door hun nagels loopt.
Mocht je toch per ongeluk in deze ader knippen, stelp dan het bloeden door met een watje een beetje maiszetmeel op de wond te deppen.
Je kunt de nagels ook vijlen, of het tegen een kleine betaling door de dierenarts laten doen.
29. **Lees de lichaamstaal van je baardagame.** Je zult je baardagame beter begrijpen als je de betekenis van bepaalde bewegingen en gebaren leert.

Uitgezette 'baard': wanneer een baardagame dominantie wil vertonen — dit gebeurt vooral tijdens het broedseizoen — zet hij zijn baard uit om hem groter te maken.
Wijd open mond: net als de opgezette baard is dit gebaar bedoeld om de baardagame er gevaarlijker uit te doen zien, dominantie te vertonen of een potentiële vijand af te schrikken.
Hoofd op en neer bewegen: mannetjes eisen dominantie op met dit gebaar.
Pootje zwaaien: soms houdt een baardagame een van zijn poten omhoog en zwaait hem langzaam heen weer; dit is een teken van overgave of onderdanigheid.
Staart in de lucht: dit zie je vaak tijdens het broedseizoen. Het kan ook een teken zijn van alertheid of opgewektheid. Jongelingen steken hun staart vaak in de lucht tijdens de jacht op prooi.
30. **Breng je baardagame één keer per jaar naar de dierenarts.** Na het eerste bezoek direct na aankoop is het belangrijk dat je baardagame elk jaar een gezondheidscheck krijgt. Zo kun je eventuele problemen vroeg ontdekken en kun je je maatje zo gezond mogelijk houden.
{"url": "https://nl.wikihow.com/Voor-een-baardagame-zorgen", "language": "nl"}