Onderscheid kunnen maken tussen malaria, dengue en chikungunya
Malaria, dengue, en chikungunya zijn drie verschillende ziektes die door muggen worden verspreid. Alle drie zijn ze gevaarlijk en gaan ze gepaard met ernstige symptomen. Omdat de symptomen op elkaar lijken, kan het lastig (zo niet onmogelijk) zijn om de juiste diagnose te stellen zonder laboratoriumonderzoek. Hoewel de ziektes zich op ongeveer dezelfde manieren manifesteren, is het van cruciaal belang om ze van elkaar te onderscheiden zodat je de juiste behandeling kunt krijgen.
1. **Weet waardoor malaria wordt veroorzaakt.** Malaria wordt veroorzaakt door plasmodium, een eencellige parasiet die vaak door besmette muggen wordt overgebracht.

De parasiet wordt via het speeksel van de mug in de bloedsomloop geïnjecteerd. Daarna komt het in de lever terecht waar het zich kan reproduceren.
Als plasmodium zich ontwikkelt zal het rode bloedcellen infecteren tot ze barsten. Nieuw ontwikkeld plasmodium uit de rode bloedcellen zal zich vervolgens verspreiden en nog meer rode bloedcellen besmetten.
2. **Ken de tekenen en symptomen.** In de meeste gevallen manifesteert malaria zich 8-25 dagen nadat je door de mug bent gebeten. Mensen die echter een profylaxe slikken (medicatie om malaria te voorkomen) hebben soms een verlengde incubatietijd.

Als de geïnfecteerde rode bloedcellen zich door het lichaam verspreiden, zullen de cellen uiteindelijk afsterven.
Dit kan leiden tot een ernstige leverontsteking.
Soms worden geïnfecteerde rode bloedcellen 'plakkeriger' dan normaal, en gaan ze samenklonteren, wat kan leiden tot een blokkade van de bloedstroom naar de hersenen.
Hoe ernstig de symptomen van malaria zijn, kan afhangen van drie factoren: het type malaria, jouw immuunsysteem en de gezondheid van je milt.
Er bestaan 5 soorten malaria. Dit zijn P. Vivax, P. Malaria, P. Ovale, P. Falciparum en P. Knowlesi.
3. **Let op tekenen van een vergrote milt.** De milt is het kerkhof van je rode bloedcellen.

Als je malaria hebt, sterven rode bloedcellen in snel tempo af, en kan de milt de aanvoer wellicht niet aan, waardoor je bloedvergiftiging en falende organen kunt krijgen.
Als de milt wordt overspoeld met dode rode bloedcellen kan hij vergroot raken.
4. **Neem je temperatuur op om te zien of je hoge koorts hebt.** Hoge koorts komt zeer veel voor bij malariapatiënten.

De lichaamstemperatuur kan stijgen tot wel 40ºC.
Koorts is een immuunreactie van het lichaam, om de groei van bacteriën en virussen te remmen.
Koorts gaat vaak gepaard met rillingen, waardoor de spieren calorieën kunnen verbranden om de lichaamstemperatuur te laten stijgen. Je kunt er ook bij gaan zweten.
5. **Laat de diagnose stellen.** Omdat malaria aspecifieke symptomen heeft, kan het lastiger zijn om de diagnose te stellen als je het krijgt in landen waar de ziekte normaal gesproken niet voorkomt, zoals Nederland.

Je gezondheidsgeschiedenis en reisverleden zullen worden beoordeeld om te zien of je in een land bent geweest waar malaria heerst.
Laat je onderzoeken. Hoewel de uitkomsten misschien niet specifiek zullen zijn, worden ze wel gebruikt om een voorlopige diagnose van malaria te kunnen stellen.

Laat een bloedonderzoek doen. Je arts neemt een druppel bloed af en doet dat tussen twee glaasjes. Het bloed wordt gekleurd om de bloedcellen zichtbaar te maken onder de microscoop. De arts analyseert het bloed om te zien of er plasmodium-parasieten zichtbaar zijn. Er zijn twee of meer onderzoeken binnen 36 uur nodig om malaria vast te kunnen stellen.
6. **Weet waardoor dengue wordt veroorzaakt.** Er zijn vier soorten dengue, en die worden allemaal verspreid door muggen. Mensen zijn de belangrijkste gastheer van de ziekte, die veel voorkomt in tropische landen.

Als een mug met het virus besmet is, verspreidt deze het via zijn speeksel wanneer hij bijt.
Dengue kan ook van mens op mens worden overgedragen. Besmet bloed dat voor een bloedtransfusie wordt gebruikt kan bijvoorbeeld dengue veroorzaken. Zelfs besmetting door een orgaandonatie en overdracht van moeder op kind zijn mogelijk.
7. **Herken de tekenen van dengue.** De incubatietijd van dengue (de periode voordat er symptomen zichtbaar zijn) is ongeveer 3-14 dagen. De symptomen kunnen variëren, afhankelijk van het soort virus en je eigen immuunsysteem.

Het virus circuleert in je lichaam na de infectie, waarbij het witte bloedcellen en andere antistoffen aanvalt, waardoor je immuunsysteem verzwakt raakt.
Het virus kan zich voortplanten binnen de cellen tot de cel barst en afsterft, waarna cytokinen vrijkomen die ontstekingsreacties in het lichaam aanwakkeren om het virus te bestrijden.
Het afsterven van witte bloedcellen zorgt ervoor dat er andere vloeistoffen uit de cellen zullen lekken, wat kan leiden tot hypoproteïnemie (te weinig eiwitten), hypoalbuminemie (te weinig albumine), borstvliesontsteking, ascites (vochtophoping in de buikholte), hypotensie (lage bloeddruk), shock en uiteindelijk de dood.
8. **Controleer met een thermometer of je koorts hebt.** Als reactie van je lichaam om het virus te onderdrukken krijg je hoge koorts.
Net als bij andere infecties, zal het lichaam zijn temperatuur verhogen in een poging het virus te doden.
9. **Let op hevige hoofdpijn.** De meeste mensen met dengue krijgen hevige hoofdpijn.

De exacte reden van de hoofdpijn is niet duidelijk, maar het kan te maken hebben met de hoge koorts.
De hoge lichaamstemperatuur kan de zenuwuiteinden in het hoofd irriteren en een hevige, uitstralende hoofdpijn veroorzaken.
10. **Let op pijn achter je ogen.** Pijn achter de ogen bij dengue wordt vaak erger als het licht erg fel is.

De pijn wordt vaak omschreven als dof en diep.
De pijn achter de ogen is een neveneffect van de hevige hoofdpijn. Omdat de zenuwuiteinden in het hoofd dezelfde banen volgen, voel je de pijn niet alleen in je hoofd, maar ook achter je ogen.
11. **Let op bloedingen.** Er kunnen overal bloedingen optreden, omdat het virus de haarvaten kan treffen, de kleinste bloedvaten in het lichaam.

Als haarvaatjes scheuren, kan er bloed uit ontsnappen.
Als bloed het lichaam verlaat kan de bloeddruk dalen, en het kan uiteindelijk leiden tot inwendige bloedingen, shock en de dood.
In ernstige gevallen kunnen de neus en het tandvlees gaan bloeden, omdat daar veel kleine bloedvaten aanwezig zijn.
Je hartslag kan zwak worden als je veel bloed verliest.
12. **Let op huiduitslag.** Als de koorts hoger wordt, kun je huiduitslag krijgen.

De huiduitslag is rood, en lijkt op de mazelen.
De roodheid ontstaat door het scheuren van kleine haarvaten.
13. **Weet hoe de diagnose dengue wordt gesteld.** De diagnose dengue kan worden gesteld door een lichamelijk onderzoek waarbij rekening wordt gehouden met de ziektegeschiedenis, en door bloedonderzoek.

Je arts zal de tekenen en symptomen proberen te duiden. Hij/zij zal ook rekening houden met de landen waar je onlangs bent geweest.
Je arts zal vermoeden dat je dengue hebt als je waarschuwingstekens zoals buikpijn, een vergrote lever, bloedingen aan het tandvlees, weinig witte bloedcellen, rusteloosheid en een vertraagde hartslag hebt.
De arts kan een ELISA-test afnemen om immuunstoffen in je bloed aan te tonen die uniek zijn voor een dengue-infectie.
14. **Weet waardoor chikungunya wordt veroorzaakt.** Dit virus wordt overgebracht door muggen, en is onlangs verklaard tot een snel ontwikkelende bedreiging voor de gezondheid wereldwijd.

Hoe het virus het lichaam aantast is nog niet helemaal bekend, maar chikungunya en dengue hebben een bijna identiek ziektebeeld en soortgelijke symptomen.
Chikungunya infecteert de spiercellen van het lichaam. Van daaruit vermenigvuldigt het zich tot de cel afsterft, waarna het zich reproduceert en een nieuwe cel infecteert.
15. **Herken de tekenen en symptomen van chikungunya.** De incubatietijd van chikungunya is 1 tot 12 dagen. Chikungunya valt de spieren, gewrichten, huid, bindweefsels en uiteindelijk het centraal zenuwstelsel aan.
16. **Let op huiduitslag en koorts.** Omdat chikungunya een virusinfectie is, gaat het meestal gepaard met koorts en huiduitslag.

De huiduitslag is bijna identiek aan de huiduitslag bij dengue, en is het resultaat van schade aan de bloedvaatjes.
Koorts treedt op als het lichaam de temperatuur verhoogt in een poging om het virus te doden.
Door de koorts kun je ook last krijgen van hoofdpijn, misselijkheid en overgeven.
17. **Let op spier- en gewrichtspijn.** Omdat het virus de cellen in de spieren en gewrichten kapotmaakt, krijg je slappere spieren en pijn in je gewrichten.
De spier- en gewrichtspijnen kunnen heel hevig en acuut zijn
18. **Let op verlies van smaak.** Veel mensen met chikungunya melden dat ze (gedeeltelijk) hun smaakvermogen verliezen.
Dit gebeurt doordat het virus de zenuwuiteinden op de tong aantast en de smaakpapillen minder gevoelig maakt.
19. **Laat de diagnose chikungunya stellen.** Het krijgen van een accurate diagnose is zeer belangrijk om de juiste behandeling te kunnen starten.

Een virusisolatie is het meest betrouwbare onderzoek om de diagnose chikungunya te kunnen stellen, maar het duurt wel 1 tot 2 weken voordat het onderzoek is afgerond, en het moet in een zeer gespecialiseerd laboratorium gedaan worden, wat in de meeste ontwikkelingslanden waar chikungunya heerst niet mogelijk is.
Bij deze techniek wordt bloed afgenomen, waaraan het virus wordt toegevoegd. Het bloedmonster wordt vervolgens onderzocht op specifieke reacties.

PCR (polymerasekettingreactie) zorgt ervoor dat de genen van chikungunya duidelijker zichtbaar worden, zodat de ziekte kan worden aangetoond. Hiervan is de uitslag binnen 1-2 dagen bekend.
Er kan ook een ELISA-onderzoek worden gedaan om de hoeveelheid antistoffen tegen het chikungunyavirus in het bloed te meten. De uitslag hiervan kan binnen 2-3 dagen worden verwacht.
20. **Weet dat de ziektes door verschillende soorten muggen worden verspreid.** Dengue en chikungunya worden vooral door de Aedes Aegypti overgebracht.
Malaria wordt echter verspreid door de Anophelesmug.
21. **Weet dat de organismen die de infectie veroorzaken ook verschillen.** Malaria wordt veroorzaakt door Anopheles, wat een protozoa is.

Dengue en chikungunya zijn allebei virusinfecties.
De eerste wordt veroorzaakt door het denguevirus, de tweede door het alphavirus.
22. **Let op het verschil in incubatietijd.** Dengue heeft een kortere incubatieperiode van tussen de 3 tot 4 dagen.

Bij chikungunya duurt het ongeveer 1 week voordat de eerste tekenen duidelijk worden.
Bij malaria treden pas na 2 weken symptomen op.
23. **Let op het verschil in symptomen.** De grootste verschillen tussen dengue en chikungunya zijn enkele van de tekenen en symptomen.

Dengue wordt geassocieerd met weinig witte bloedcellen, grotere kans op bloedingen en pijn achter de ogen, terwijl deze symptomen bij chikungunya niet optreden.
Zowel dengue als chikungunya veroorzaken pijn in de gewrichten, maar bij chikungunya is de pijn heviger en duidelijker aanwezig.
Malaria staat vooral bekend om de hevige aanvallen, de cycli van rillingen en koorts/zweten gevolgd door een korte koortsvrije periode. Afhankelijk van de soort plasmodium doen de aanvallen zich om de 48 uur voor (P. vivax en P. ovale), om de 72 uur (P. malariae), of vaker en onregelmatig (P. falciparum).
24. **Laat je testen om het verschil tussen de drie ziektes duidelijk te krijgen.** Hoewel de tekenen en symptomen kunnen dienen als richtlijn voor de diagnose, is laboratoriumonderzoek en lichamelijk onderzoek nodig om de specifieke ziekte vast te kunnen stellen.

Malaria kan worden vastgesteld met microscopisch bloedonderzoek.
Dengue en chikungunya worden meestal met behulp van ELISA gediagnosticeerd.
{"url": "https://nl.wikihow.com/Onderscheid-kunnen-maken-tussen-malaria,-dengue-en-chikungunya", "language": "nl"}