[PDF]

Risale-i Nur Külliyatı’ndan
Aslına Sadık Kalınarak Kısmen Sadeleştirilmiştir
İhlas Risaleleri
Bediüzzaman Said Nursî
-
Hazırlayanlar
Adnan Kayıhan - İlhan Atılgan
UFUK YAYINLARI / RİSALE-İ NUR KÜLLİYATI
İHLAS RİSALELERİ
Copyright © Ufuk Yayınları, 2012
Bu eserin tüm yayın hakları Yaran Yayıncılık Tic. Ltd. Şirketi’ne aittir. Eserde 
yer alan metin ve resimlerin Yaran Yayıncılık Tic. Ltd. Şirketi’nin önceden yazılı izni olmaksızın elektronik,
mekanik, fotokopi ya da herhangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılması, yayımlanması ve depolanması yasaktır.
Sadeleştiren ve Yayına Hazırlayan
Adnan KAYIHAN - İlhan ATILGAN
Görsel Tasarım
Ali BIYIKLI
ISBN
978-605-5314-22-4
Yayın Numarası
140
Basım Tarihi
Aralık 2013
Basım Yeri
Elma Basım
Halkalı Cad. No:164 B4 Blok,
Sefaköy Küçükçekmece, İstanbul
Tel.: 0212 697 30 30 Faks: 0212 697 70 70
Ufuk Yayınları
Rasim Paşa Mh. Rıhtım Cd. Derya İş Merkezi
A Blok No: 28/39-48 Kadıköy / İSTANBUL
Tel: (0216) 449 49 09 Faks: (0216) 449 49 11
www.ufukkitap.com
Yirminci Lem’a
İhlâs hakkında
On Yedinci Lem’a’nın On Yedinci Nota’sındaki yedi meseleden ikincisinin bir
noktasıyken, öneminden dolayı Yirminci Lem’a oldu.
۝
َﻦﯾِّﺪﻟا
 
ُﮫَﻟ
 
ﺎًﺼِﻠْﺨُﻣ
 
ا๡َﱣ
 
ِﺪُﺒْﻋﺎَﻓ
 
ِّﻖَﺤْﻟﺎِﺑ
 
َبﺎَﺘِﻜْﻟا
 
َﻚْﯿَﻟِإ
 
ﺎَۤﻨْﻟَﺰْﻧَأ
 
ﺎﱠﻧِإ
1
ُﺺِﻟﺎَﺨْﻟا
 
ُﻦﯾِّﺪﻟا
 
๡ِﱣِ
 
َﻻَأ
ayeti ve
ٍﺮَﻄَﺧ
 
ﻰٰﻠَﻋ
 
َنﻮـُﺼِﻠْﺨُﻤْﻟاَو
 
َنﻮـُﺼِﻠْﺨُﻤْﻟا
 
ﱠﻻِإ
 
َنﻮُﻠِﻣﺎـَﻌْﻟا
 
َﻚـَﻠَھَو
 
َنﻮُﻠِﻣﺎـَﻌْﻟا
 
ﱠﻻِإ
 
َنﻮُﻤِﻟﺎـَﻌْﻟا
 
َﻚـَﻠَھَو
 
َنﻮُﻤِﻟﺎـَﻌْﻟا
 
ﱠﻻِإ
 
ُسﺎﱠﻨﻟا
 
َﻚـَﻠَھ
2
ٍﻢﯿِﻈَﻋ
–ev kema kâl– hadis-i şerifi, ihlâsın İslamiyet
’te ne kadar mühim bir esas olduğunu
gösteriyor. İhlâs meselesinin sayısız nüktesinden yalnızca beş
 “
nokta
”yı kısaca beyan
edeceğiz.
Bir Hatırlatma
: Şu mübarek Isparta
’nın şükre vesile olan güzel talihidir ki, buradaki
takva sahibi, tarikat ve ilim ehli kimselerin arasında, rekabetten doğan anlaşmazlıklar,
ayrılıklar –başka yerlere nispeten– görülmüyor. Her ne kadar, gerekli olan hakiki sevgi
ve ittifak
 bulunmasa da, zararlı muhalefet ve rekabet
 de başka yerlerdeki kadar yoktur.
Birinci Nokta
Mühim ve müthiş bir soru
:
Yalnızca dünyayı gaye edinenler
, gaflet içindekiler
, hatta dalâlet yolundakiler
 ve
münafıklar
 birbirleriyle rekabet etmeden ittifak
 sağladıkları halde; hak ehli olan, ortak
noktalarda buluşan dindarlar, 
ilim ve tarikat ehli zâtlar neden rekabet yüzünden ayrı
düşüyor
? İttifak, pek çok ortak noktası bulunan müminlerin hakkıyken ve ayrılık
münafıklara yaraşırken, neden hak onlara geçti ve haksızlık bu tarafa geldi?
Cevap
:
Dinî gayret ve hassasiyet sahiplerin
i ağlatacak bu elem verici, feci ve müthiş vaziyetin
pek çok sebebinden yedisini beyan edeceğiz.
Birinci Sebep
: Hak yolundakiler arasında meydana gelen ayrılıklar davalarının asılsız
olmasından kaynaklanmadığı gibi, gaflet ehlinin birlik içinde bulunması da yollarının
hakikat oluşundan değildir. Sadece dünyayı gaye edinenlerin, siyasetle uğraşanların ya
da tahsilli kesim gibi toplum hayatındaki farklı tabakalarda belli birer vazife ve hususi
birer hizmetle meşgul olan toplulukların, cemaatlerin ve cemiyetlerin vazifeleri
belirlenip birbirinden ayrılmıştır. O vazifeler karşılığında geçimleri için
 alacakları
maddî ücret ile makam-mevki, şan-şeref
 noktasında insanların gösterdiği alâkadan elde
edecekleri
3
 HAŞİYE
 manevî ücret
 belirlenmiştir. Onların birbirlerine sıkıntı verecek,
münakaşayı ve rekabeti doğuracak kadar bir ortaklıkları yoktur. Bu sebeple, her ne
kadar fena bir yolda da gitseler birbirleriyle anlaşabilirler. Dindarların, ilim
 ve tarikat
ehlinin
 ise vazifeleri bütün insanlığa baktığı gibi, peşin ücretleri, her birinin toplumdaki
makamı, insanların alâkasından 
ve takdirlerinden alacakları hisse de belirlenmemiştir.
Bu sebeple, bir makam
a çokları aday olur. Maddî ve manevî her ücrete pek çok el
uzanabilir. O noktadan çatışma ve rekabet
 doğar; birliği nifaka, ittifakı ayrılığa çevirir.
İşte bu müthiş hastalığın ilacı ihlâstır. Yani insan, hakperestliği nefsin esiri olmaya
tercih etmekle, hakkın hatırını nefsinin ve benliğinin hatırından üstün tutmakla, 
َيِﺮْﺟَأ
 
ْنِإ
4
ا๡ِﱣ
 
ﻰَﻠَﻋ
 
ﱠﻻِإ
 sırrına mazhar olup insanlardan gelen maddî ve manevî ücrete karşı gözü tok
davranmakla,
5
 
HAŞİYE 
6
ُغــَﻼَﺒْﻟا
 
ﱠﻻِإ
 
ِلﻮــُﺳﱠﺮﻟا
 
ﻰَﻠَﻋ
 
ﺎـــَﻣَو
 sırrına ulaşıp 
hizmetinin başkaları
tarafından kabul görmesinin, onlarda güzel tesir bırakmasının ve insanların alâkasını
kazanmanın Cenâb-ı Hakk’ın takdiri ve ihsanı olduğunu, kendi vazifesi olan tebliğ
e
dâhil bulunmadığını, ayrıca bunların gerekli de olmadığını, kendisinin bunlarla
vazifelendirilmediğini bilmekle ihlâsa erişir. Yoksa ihlâsı kaçırır.
İkinci Sebep
: Dalâlet yolundakilerin
 zilletindendir ittifakları, hidayet yolundakiler
in
izzetindendir ayrılıkları… Yani gaflet
 içinde sadece dünyayı gaye edinenler ve
sapkınlık yolunda gidenler
, hak ve hakikate dayanmadıkları için zayıf ve aşağıdır, bu
sebeple yardım almaya muhtaçtırlar. Bu ihtiyaçtan dolayı başkasının yardımına ve
başkasıyla ittifak etme fırsatına samimi bir şekilde yapışırlar. Yolları dalâlet olsa da
birliklerini bozmazlar. Âdeta o haksızlıkta bir hakperestlik, o dalâlette bir ihlâs, o
dinsizlikte dinsizce bir bağnazlık ve o münafıklıkta bir dayanışma içinde kalır, başarılı
olurlar. Çünkü samimi ihlâs
, şerde dahi olsa neticesiz kalmaz. Evet, ihlâsla kim ne
isterse Allah verir.
7
 
HAŞİYE
Hidayet, din
, ilim ve tarikat ehli ise hak ve hakikate dayandıkları ve bizzat her biri
yalnızca Rabbini düşünüp hak yolunda
 O’nun yardımına güvenerek gittikleri için mânen
o yolun gereği olan bir izzetleri vardır. Zaaf hissettikleri vakit insanlara değil, Rabb-i
Rahîm’e müracaat eder, O’ndan yardım isterler. Meşreplerinin farklılığı sebebiyle,
kendi meşreplerine zıt görünenlerle yardımlaşma ihtiyacını tam hissetmez, ittifaka olan
ihtiyaçlarını göremezler. Hatta kalblerinde bencillik ve gurur varsa kendilerini haklı,
başkalarını haksız görürler; ittifak ve sevgi yerine ayrılık ve rekabet ortaya çıkar. İhlâsı
kaçırır, işleri altüst olur.
İşte bu müthiş sebebin doğurduğu vahim neticelere uğramamanın tek çaresi, şu 
dokuz
husustadır
:
1. 
Müspet hareket, yani kendi meşrebine duyduğu sevgiyle hareket etmektir. Ta ki, başka
meşreplerin düşmanlığı ve onun mesleğini kusurlu görmeleri, müminin düşüncelerine ve
ilmine tesir etmesin; kendisi de onlarla meşgul olmasın...
2. 
İslamiyet dairesi içinde hangi meşrep olursa olsun, aralarında sevgiye, kardeşliğe ve
birliğe vesile pek çok ortak bağ 
bulunduğunu düşünüp onlarla ittifak etmek...
3. 
Başkasının yoluna ilişmemek şartıyla, haklı olan her meşrep sahibinin “Benim yolum
haktır
” ya da “daha güzeldir” demesi haktır. Fakat başkasının meşrebinin haksızlığını
veya çirkinliğini îma edercesine, “Doğru olan yalnız benim yolumdur.” veya “Güzel
olan sadece benim meşrebimdir.” diyemez. İşte bu insaf düsturunu rehber edinmek...
4. 
Hak yolundakilerle ittifak etmenin
, Allah’ın yardımına vesile ve dine ait izzet
in bir
sebebi olduğunu düşünmek...
5. 
Haksız olan dalâlet yolundakilerin –dayanışmaları sebebiyle– cemaat şeklindeki
kuvvetli bir şahs-ı manevînin dehâsıyla hücumu zamanında, şahsî olan en kuvvetli karşı
koymanın bile ona mağlup olacağını anlayıp hak cephesinde ittifakla bir şahs-ı manevî
meydana getirerek dalâletin o müthiş saldırılarına karşı hakkı korumak…
6. 
Hakkı bâtılın hücumundan kurtarmak için
7. 
Nefsini ve benliğini
8.
 Yanlış değerlendirdiği izzetini
9.
 Ve önemsiz, rekabeti seven hislerini terk etmekle insan ihlâsı kazanır, vazifesini
hakkıyla yerine getirir.
8
 HAŞİYE
Üçüncü Sebep
: Hak yolundakilerin ayrı düşmesi, gayretsizlikten ve daha aşağı
olmalarından kaynaklanmadığı gibi, dalâlet ehlinin ittifakı da gayretlerinin çok yüksek
olmasından
 değildir. Aksine, hidayet yolundakilerin ayrı düşmesi yüksek gayretlerinin
kötüye kullanılmasından, dalâlet yolundakilerin ittifakı ise gayretsizlikten doğan zaaf ve
acizlikten kaynaklanır.
Hidayet ehlini, yüksek gayretlerini kötüye kullanmaya, dolayısıyla anlaşmazlığa ve
rekabete sevk eden şey, ahiret yolunda övülmüş bir haslet
 sayılan sevap kazanma hırsı
ve uhrevî vazifelerde doymamaktır
. Yani, “Bu sevabı ben kazanayım, bu insanları ben
doğru yola çağırayım, benim sözümü dinlesinler.” diye düşünerek karşısındaki hakiki
kardeşine; sevgisine, yardımına ve kardeşliğine cidden muhtaç olduğu bir insana karşı
rekabet edercesine bir tavır takınır. “Talebelerim neden onun yanına gidiyor? Niçin
onun kadar talebem
 yok?” diye benliği
 bunu fırsat bilip o insanı kınanmış bir haslet olan
makam sevgisine meylettirir; ihlâsı öldürür, riya kapısını açar.
İşte bu hatanın, bu yaranın, bu müthiş ruh hastalığının
 ilacı şudur:
Cenâb-ı Hakk’ın rızası
 ihlâs ile kazanılır,
9
 insana tâbi olanların çokluğu ile ya da fazla
başarı ile değil... Onlar Cenâb-ı Hakk’ın takdirine bağlı olduğu için istenmez, belki
bazen verilir.
Evet, bazen bir tek kelime kurtuluş sebebi
 ve Allah’ın rızasına vesiledi
r.
10
 Sayıca
çokluğun önemi o kadar dikkate alınmamalı. Çünkü bazen bir tek insanın doğru yola
erdirilmesi, bin insanınki kadar, Allah’ın rızasını kazanmaya vesile olur. İhlâs ve
hakperestlik,
 nereden ve kimden gelirse gelsin Müslümanların menfaatlerine taraftar
olmaktır. “Benden ders alıp bana sevap kazandırsınlar.” düşüncesi ise nefsin ve
benliğin bir hilesidir.
Ey sevaba hırs gösteren ve ahireti kazandıracak amellere 
doymayan insan! Öyle
peygamberler gelmiştir ki, kendilerine birkaç kişiden başka tâbi olan bulunmadığı
halde
11
 o mukaddes peygamberlik vazifesinin sınırsız mükâfatını yine de almışlardır.
Demek ki hüner, bir insana çok kimsenin uymasında
 değil, Allah’ın rızasını
kazanmaktadır. Sen neci oluyorsun ki, böyle hırsla
 “Herkes beni dinlesin.” diyerek
vazifeni unutup Cenâb-ı Hakk’ın işine
 karışıyorsun? Söylediklerini insanlara kabul
ettirmek, halkı senin etrafına toplamak O’nun takdiridir. Vazifeni yap, Allah’ın işine
karışma. Hem hakkı, hakikati dinleyene ve söyleyene sevap kazandıran, yalnızca
insanlar değildir. Cenâb-ı Hakk’ın şuur sahibi mahlûkları, ruhaniler ve melekler kâinatı
doldurmuş, her tarafı şenlendirmiştir.
12
 Madem çok sevap istiyorsun, ihlâsı esas tut ve
yalnız Allah’ın rızasını
 düşün. Ta ki ağzından çıkan mübarek kelimeler havada ihlâs ile
ve samimi niyetinle hayat bulsun, canlansın, sayısız şuur sahibi varlığın kulaklarına
girip onları nurlandırsın, sana da sevap kazandırsın. Çünkü mesela, sen
“Elhamdülillah” dediğinde, milyonlarca büyük-küçük “Elhamdülillah” kelimesi havada
Allah’ın izniyle yazılır. Her varlığı hikmetli nakışlarla donatan Cenâb-ı Hak
 abes iş
yapmadığı ve hiçbir şeyi israf etmediği için, o sayısız mübarek kelimeyi dinleyecek
sayısız kulakları da yaratmıştır.
Eğer ihlâsla, samimi niyet
le havadaki o kelimeler canlansa, lezzetli birer meyve gibi
ruhanilerin kulaklarına girer. Fakat eğer Allah’ın rızası ve ihlâs o kelimelere hayat
vermezse kimse onları dinlemez, sevap da yalnız ağızdaki kelimeyle sınırlı kalır.
Sesleri çok güzel olmadığı için dinleyenlerin azlığından sıkılan hafızların kulakları
çınlasın!
Dördüncü Sebep
: Hidayet yolundakilerin
 rekabet edercesine anlaşmazlığa düşmeleri,
âkıbeti düşünmemekten ve dar görüşlülükten kaynaklanmadığı gibi; dalâlet
yolundakilerin samimi ittifakları da sonlarını düşünmelerinden ve ileri görüşlü
olmalarından değildir.
Aksine, hidayet yolundakiler, hak ve hakikatin tesiriyle, nefsin kör hissiyatı
na
kapılmazlar. Kalbin ve aklın gelecek endişesi taşıyan meyillerine tâbi olmakla beraber
istikameti ve ihlâsı koruyamadıklarından, o yüksek makamda kalamaz, ayrılığa düşerler.
Dalâlet yolundakiler
 ise nefsin ve geçici heveslerin tesiriyle, sonunu görmeyen ve bir
dirhem hazır lezzeti gelecekteki bir batman lezzete tercih eden kör hissiyatın gereğince,
peşin bir menfaat ve lezzet için birbirleriyle samimi olarak, kuvvetli bir şekilde ittifak
ediyorlar. Evet, dünyevî, peşin lezzet
 ve menfaatler etrafında, aşağı, kalbsiz, nefsine
düşkün insanlar samimiyetle birleşiyor.
Hidayet yolundakiler, kalbin ve aklın yüksek düsturlarıyla ahirete ait, ileriye dönük
neticelere ve kemâlâta yöneldikleri için esaslı bir istikamet ve tam bir ihlâsla gayet
fedakârca birleşebilecekleri halde; benlikten sıyrılamadıklarından ve ifrat ve tefrit
yüzünden büyük bir kuvvet kaynağı olan ittifakı kaybederler. İhlâs bozulur, ahirete ait
vazifeler zedelenir. Allah’ın rızası da kolayca elde edilemez.
Bu mühim hastalığın merhemi ve ilacı:
13
ا๡ِﱣ
 
ﻲِﻓ
 
ﱡﺐُﺤْﻟَا
 sırrıyla, Hak yolunda gidenlere yoldaş olup onlarla iftihar etmek,
Arkalarından gitmek,
İmamlık şerefini onlara bırakmak,
Hak yolundaki bir insanın, kim olursa olsun, kendinden daha iyi olduğu ihtimaliyle
gururdan vazgeçip ihlâsı kazanmak,
İhlâs ile işlenen bir dirhem amelin ihlâssız batmanlarca amele üstün olduğunu bilmek,
Ve başkalarına tâbi olmayı, insana sorumluluk yükleyen
 ve tehlikeli olan liderliğe,
idareciliğe tercih etmektir. Böylece insan o hastalıktan kurtulur, ihlâsı kazanır ve ahirete
ait vazifelerini
 hakkıyla yapabilir.
Beşinci Sebep
: Hidayet yolundakilerin
 ayrı düşmesi ve aralarında ittifak olmaması
zayıflıklarından kaynaklanmadığı gibi, dalâlet yolundakilerin
 sağlam ittifakı da
kuvvetlerinden değildir.
Aksine, hidayet ehli arasında ittifak bulunmaması, kâmil iman sayesinde bir
 dayanak
noktalarının olmasından ve bunun verdiği kuvvetten ileri gelir. Gaflet ve dalâlet
yolundakilerin
 ittifakları ise kalben dayanak noktası bulamamaları sebebiyle
zayıflıklarından ve acizliklerinden kaynaklanır. Çünkü zayıflar
 ittifaka muhtaçtır, bu
yüzden kuvvetli bir şekilde el ele verirler. Kuvvetliler ise
 bu ihtiyacı tam
hissetmediklerinden, ittifakları zayıftır. Mesela aslanlar, tilkiler gibi ittifaka muhtaç
olmadığı için tek başına yaşar. Yabanî keçiler ise kurtlardan korunmak için sürü
meydana getirir.
Demek ki, zayıflar birleşip bir şahs-ı manevî meydana getirdiklerinde kuvvet
kazanırken,
14
 
HAŞİYE
 kuvvetli olanların topluluğu
 ve şahs-ı manevîsi zayıftır.
Bu sırra ince bir işaret olarak Kur’an zarif bir nükteyle
 şöyle buyuruyor: 
ﻲِﻓ
 
ٌةَﻮْﺴِﻧ
 
َلﺎـَﻗَو
15
ِﺔَﻨﯾِﺪَﻤْﻟا
 Müenneslerin
16
 yani hanımların cemaatine, iki kat müennes olduğu halde,
müzekker
17
 fiili olan 
َلﺎَﻗ
 buyurması ve 
18
ُباَﺮْﻋَْﻷا
 
ِﺖَﻟﺎَﻗ
 beyanında müzekkerlerin cemaatine,
müennes fiili olan 
ْﺖَﻟﺎَﻗ
 tabiriyle hitap etmesi, ince bir şekilde şuna işarettir:
Zayıf ve yumuşak huylu kadınlar bir araya gelince kuvvetlenir, sertlik ve şiddet kazanıp
bir mânâda erkekleşirler. Bu, m
üzekker fiili gerektirdiğinden 
ٌةَﻮْﺴِﻧ
 
َلﺎَﻗَو
 tabiri gayet uygun
düşmüştür.
Erkekler ise –bilhassa Arap bedevîleri– kuvvetlerine güvendikleri için cemiyetleri
zayıf olur, tedbirli ve yumuşak bir vaziyet alırlar. Bir çeşit kadınlık hususiyeti
takındıkları için ve bu, müennes fiili gerektirdiğinden 
ُباَﺮْﻋَْﻷا
 
ِﺖَﻟﺎَﻗ
 beyanındaki tabir çok
yerindedir.
Evet, hak yolundakiler, gayet kuvvetli bir dayanak noktası olan Allah’a imandan gelen
tevekkül ve teslimle ihtiyaçlarını başkalarına arz etmez, onların yardımını istemezler.
İsterlerse de buna sımsıkı yapışmazlar. Sadece dünyayı gaye edinenler ise dünya
işlerinde hakiki dayanak noktalarından gafil oldukları için zayıf ve aciz düşüp
yardımcılara şiddetle ihtiyaç duyar; samimi bir şekilde, belki fedakârca ittifak ederler.
İşte hak ehli
, ittifaktaki hak kuvvetini düşünmedikleri ve aramadıkları için haksız ve
zararlı bir netice olan ayrılığa düşerler. Haksız olan dalâlet ehli ise acizlikleri
sayesinde ittifaktaki kuvveti hissettiklerinden, maksatlarına ulaşmak için çok mühim bir
vesile olan ittifak
ı elde etmişlerdir.
İşte hak yolundakilerin bu haksız ayrılık hastalığının merhemi ve ilacı: 
اﻮُﻠَﺸْﻔَﺘَﻓ
 
اﻮُﻋَزﺎَﻨَﺗ
 
َﻻَو
19
ْﻢُﻜُﺤﯾِر
 
َﺐَھْﺬَﺗَو
 ayetindeki şiddetli ilahî yasağa uymak
, 
20
ىٰﻮْﻘﱠﺘﻟاَو
 
ِّﺮِﺒْﻟا
 
ﻰَﻠَﻋ
 
اﻮُﻧَوﺎَﻌَﺗَو
 ayetindeki,
toplum hayatı için gayet hikmetli ilahî emirlere uygun hareket etmek ve ayrı düşmenin
İslamiyet’e ne kadar zararlı olduğunu, dalâlet yolundakilerin hak yolundakilere üstün
gelmesini
 ne derece kolaylaştırdığını düşünüp zayıflığını ve aczini tam hissederek hak
ehlinin kafilesine fedakârca, samimi bir şekilde katılmaktır. Benliğini ve kendi
menfaatini unutup riya ve yapmacıklıktan kurtularak ihlâsı elde etmektir.
Altıncı Sebep
: Hak yolundakilerin ayrı düşmesi namertliklerinden, gayretsizliklerinden
ve hamiyetsizliklerinden kaynaklanmadığı gibi; gaflet içindeki ehl-i dünyanın ve
sapkınların
 dünya hayatına ait işlerde samimi ittifakları da mertlikten, hamiyetten ve
gayretli olmalarından değildir.
Aksine, hak ehli çoğunlukla ahirete ait faydaları düşündüğünden, o mühim ve çok
sayıdaki meseleye dair mertlikleri, hamiyetleri, gayretleri bölünür. Esas sermayeleri
olan vakitler
ini tek bir meseleye sarf etmedikleri için yol arkadaşlarıyla ittifakları
güçlenmez. Çünkü mesele çok, daire geniştir.
Gaflet içindeki ehl-i dünya
 ise yalnız dünya hayatını düşündüklerinden, bütün hisleriyle,
cân-ı gönülden, şiddetli bir şekilde dünya hayatına a
it meselelere sarılır ve o
meselelerde kendilerine yardım edene sımsıkı yapışırlar. Beş yüz lira kıymetindeki
vakitlerini –divane olmuş elmas tüccarı bir Yahudinin beş kuruşluk cam parçasına beş
lira fiyat vermesi gibi– hakikat noktasında beş para etmeyen ve hak ehlinin on kuruş
kıymet vermediği meselelere harcarlar. Elbette bir şeye bu kadar kıymet verip şiddetli
bir hissiyatla sarılmak –bâtıl
 yolda bile– samimi bir ihlâs olduğundan, o meselede
başarı elde eder ve hak yolundakilere üstünlük sağlarlar. Bu üstünlük neticesinde hak
ehli zillete, mahkûmiyete, yapmacıklığa ve
 riyaya düşüp ihlâsı kaybeder. O namert,
gayretsiz, hamiyetsiz, sadece dünyayı gaye edinmiş bir kısım insanlara dalkavukluk
etmeye mecbur kalır.
Ey hak yolundakiler! Ey dinin emirlerini yerine getiren, hakikat ehli olan, tarikat yoluna
mensup hakperestler
! Bu müthiş hastalığa karşı birbirinizin kusurunu görmeyip bir
diğerinizin ayıbı karşısında gözünüzü yumunuz! 
21
ﺎًﻣاَﺮِﻛ
 
اوﱡﺮَﻣ
 
ِﻮْﻐﱠﻠﻟﺎـِﺑ
 
اوﱡﺮَﻣ
 
اَذِإَو
 Kur’an ahlâkı
ile edepleniniz! Dış düşmanın hücumu sırasında kendi aranızdaki münakaşaları
 bırakıp
hak yolundakileri alçalmaktan ve zilletten kurtarmayı ahirete ait birinci ve en mühim
vazife kabul ediniz! Yüzlerce ayetin ve Resûl-u Ekrem’in hadislerinin şiddetle emrettiği
kardeşlik,
22
 sevgi
23
 ve yardımlaşmayı
24
 yerine getirip yol arkadaşlarınızla ve
dindaşlarınızla ehl-i dünyadan daha şiddetli bir şekilde, bütün hissiyatınızla ittifak
sağlayınız, ayrılığa
 düşmeyiniz. “Kıymetli vaktimi böyle küçük meseleler için sarf
etmektense zikir ve tefekkür gibi kıymetli şeylerle değerlendireceğim.” deyip bir kenara
çekilmek suretiyle ittifakı zayıflatma
yınız.
Çünkü bu manevî cihadda küçük zannettiğiniz bir mesele çok büyük olabilir. Bir
askerin, mühim ve hususi şartlar altındaki bir saat nöbet
inin bazen bir sene ibadet
hükmüne geçmesi gibi,
25
 hak yolundakilerin mağlûbiyeti zamanında, manevî cihad
esnasında küçük bir meseleye sarf ettiğiniz kıymetli bir gün, o nöbet tutan askerin bir
saati gibi bin derece kıymet kazanabilir, bir gününüz bin gün kıymetinde olabilir.
Madem Allah içindir
; o işin küçük ya da büyük, kıymetli ya da kıymetsiz oluşuna
bakılmaz. İhlâsla Allah rızası
 yolunda bir zerre, bir yıldız gibi olur.
26
 Vesilenin
mahiyetine değil, neticesine bakılır. Madem neticesi Allah’ın rızasıdır ve mayası
ihlâs
tır; o halde küçük değil, büyüktür.
Yedinci Sebep
: Hak
 ve hakikat yolundakilerin ayrılıkları ve rekabetleri kıskançlıktan
ve dünya hırsından kaynaklanmadığı gibi, ehl-i dünyanın ve gafillerin ittifakları
 da
civanmertlikten
 ve yüksek hasletlerinden kaynaklanmaz.
Tam aksine, hakikat yolundakiler
, hakikatten gelen yüksek hasletlerini, gayretlerini ve
övülmüş olan hak yolunda birbirinden geri kalmama yarışını
27
 tam koruyamadıklarından
ve aralarına ehil olmayanların girmesi yüzünden bunları bir derece suiistimal
etmişlerdir. Bu sebeple rekabet edercesine ayrı düşmüş, hem kendilerine hem de İslam
âlemine
 büyük zarar vermişlerdir.
Gaflet ve dalâlet yolundakiler
 ise tutkunu oldukları menfaatlerini elden kaçırmamak ve
o menfaatler için âdeta tapındıkları reislerini ve arkadaşlarını küstürmemek için
zilletlerinden, namertliklerinden ve hamiyetsizliklerinden; arkadaşlarıyla –alçak, hain
ve zararlı olsalar bile– samimi bir şekilde mutlaka birlik olurlar
. Menfaat etrafında
toplanan ortaklarıyla ne şekilde olursa olsun samimiyetle ittifak
 ederler. Samimiyetin
neticesi olarak da bu ittifaktan fayda görürler.
İşte ey musibete uğramış, ayrı düşmüş hak ve hakikat ehli! Bu musibet zamanı
nda ihlâsı
kaçırdığınız ve sadece Allah’ın rızasını gaye edinmediğiniz için şu zillete ve
mağlûbiyete sebebiyet verdiniz. Dine ve ahirete ait işlerde rekabet, gıpta, haset ve
kıskançlık olmamalı! Zaten hakikat noktasında olamaz. Çünkü kıskançlığın ve hasedin
sebebi şudur
: Pek çok elin bir tek şeye uzanmasından, pek çok gözün bir tek makama
dikilmesinden ve pek çok midenin bir tek ekmeği istemesinden ileri gelen birbirine
sıkıntı verme, münakaşa ve rekabet sebebiyle önce gıpta edilir, sonra kıskançlığa
düşülür. Dünyada bir tek şey
i pek çok kişinin istemesi ve dünyanın darlığı, geçiciliği
sebebiyle insanın sınırsız arzuları tatmin olmaz, rekabet ortaya çıkar. Fakat ahirette bir
tek insana beş yüz sene
28
 
HAŞİYE
 mesafelik bir cennet
 ihsan edilmesi,
29
 yetmiş bin köşk
ve huri verilmesi
30
 ve cennette herkesin kendine düşen hisseden tam bir gönül rızasıyla
memnun olması gösteriyor ki, ahiret
te rekabete yol açacak bir şey yoktur ve rekabet
olamaz.
31
 Öyleyse ahirete ait salih amellerde de rekabet olmamalı; o ameller kıskançlık
sebebi değildir. Kıskançlık eden ya riyakârdır, salih amel bahanesiyle dünyevî neticeler
aramaktadır, ya da tam bir cahildir, salih amellerin nereye baktığını bilmez ve onların
ruhunun, esasının ihlâs olduğunu anlamaz. Rekabet yüzünden Allah’ın sevgili kullarına
karşı bir tür düşmanlık besleyerek Cenâb-ı Hakk’ın engin rahmetini 
itham eder. Bu
hakikati doğrulayan bir vaka:
Eski arkadaşlarımızdan birinin, bir adama düşmanlığı vardı. Onun yanında düşmanının
salih
 amel işlediği, hatta veli olduğu anlatıldı. O arkadaşımız kıskanmadı, sıkılmadı.
Sonra biri dedi ki:
“Senin o düşmanın cesurdur, kuvvetlidir.” Baktık ki, o arkadaşımızda şiddetli bir
kıskançlık ve rekabet damarı uyandı.
Ona şöyle dedik:
“Velilik ve salihlik sonsuz, ebedî bir hayatın pırlantası gibi bir kuvvet ve yüksekliktir.
Sen onu bu yüzden kıskanmadın. Dünyevî kuvvet öküzde, cesaret canavarda da
bulunmakla beraber, velilik ve salihliğe
 kıyasla adi bir cam parçasının elmasa nispeti
gibidir.”
O da cevap verdi:
“İkimiz bu dünyada gözümüzü aynı noktaya, aynı makama dikmişiz. Oraya çıkmak için
basamaklarımız da kuvvet ve cesaret gibi şeylerdir. Onu bu yüzden kıskandım. Ahirette
ise makamlar sonsuzdur
. O burada benim düşmanımken orada samimi ve sevgili bir
kardeşim olabilir.”
Ey hakikat ve tarikat ehli! Hakka hizmet
, büyük ve ağır bir define
yi taşımak ve korumak
gibidir. O defineyi omzunda taşıyanlara ne kadar çok kuvvetli el yardıma koşsa o kadar
sevinir, memnun olurlar. Kıskanmak şöyle dursun, gayet samimi bir muhabbetle o
gelenlerin, kendilerininkinden daha fazla olan kuvvetlerini, tesirlerini ve yardımlarını
iftiharla alkışlamaları gerekir.
32
 Hal böyleyken neden o hakiki kardeşlere ve fedakâr
yardımcılara rekabet edercesine bakılıyor ve bu yüzden ihlâs kaçıyor? Neden
vazifenizde itham edilip dalâlet yolundakiler
in gözünde, sizden ve mesleğinizden yüz
derece aşağı olan, “din vasıtasıyla dünyayı kazanmak, hakikat ilmiyle geçimini
sağlamak, açgözlülük ve hırs
 yolunda rekabet etmek...” gibi müthiş suçlamalara maruz
kalıyorsunuz?
Bu hastalığın tek çaresi, nefsini itham etmek ve nefsinden değil, daima karşısındaki
dava arkadaşından taraf olmaktır. Âlimlere göre adap ve münazara ilminde hakperestlik
ve insaf düsturu şudur:
“Bir mesele münazara edilirken kendi sözünün haklılığını savunup haklı çıktığına
sevinen, karşısındakinin haksızlığına ve yanıldığına memnun olan, insafsızdır.”
33
Hem o insan zarar eder. Çünkü haklı çıktığı vakit o münazara
da bilmediği bir şeyi
öğrenemez, gurura kapılma ihtimaliyle zarara düşebilir. Eğer karşısındaki haklı çıksa,
zararsız, bilmediği bir meseleyi öğrenip faydalanır, nefs
i gururdan
 kurtulur. Demek ki,
insaflı hakperest, hakkın hatırı için nefsinin hatırını kırar. Hakkı düşmanının elinde bile
görse, yine gönül rızasıyla kabul edip ondan taraf olur ve halinden memnuniyet duyar.
İşte; din, hakikat, tarikat ve ilim ehli, bu düsturu kendilerine rehber kabul ederse ihlâsı
kazanır ve ahirete ait vazifelerinde başarılı olurlar. Bu feci düşüşten ve kendilerini
bekleyen musibetten Allah’ın rahmetiyle 
kurtulurlar.
34
ُﻢﯿِﻜَﺤْﻟا
 
ُﻢﯿِﻠَﻌْﻟا
 
َﺖْﻧَأ
 
َﻚﱠﻧِإ
 
ۘﺎَﻨَﺘْﻤﱠﻠَﻋ
 
ﺎَﻣ
 
ﱠﻻِإ
 
ﺎَۤﻨَﻟ
 
َﻢْﻠِﻋ
 
َﻻ
 
َﻚَﻧﺎَﺤْﺒُﺳ
1
 “Biz sana kitabı gerçeğin ta kendisi olarak indirdik. O halde sen de ihlâsla yalnız Allah’a ibadet et! İyi bilin ki, hâlis
kulluk, yani can-ı gönülden itaat, yalnız Allah’a yapılır.” (Zümer sûresi, 39/2-3
). İhlâsla ilgili şu ayetlere de bakılabilir:
A’râf sûresi, 7/29
; Hicr sûresi, 15/40; Zümer sûresi, 39/11
, 14; Mü’min sûresi, 40/14
.
2
 “İnsanlar helâk oldu; âlimler müstesna. Âlimler de helâk oldu; ilmiyle amel edenler müstesna. Amel edenler de helâk
oldu; ihlâs sahipleri müstesna. İhlâs sahiplerine gelince, onlar da pek büyük bir tehlike ile karşı karşıyadırlar.” Bkz. el-
Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn 3/414, 4/179, 362; el-Gazâlî, Meâricü’l-Kuds s. 88; el-Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ 2/415.
3
 HAŞİYE Bir Hatırlatma: İnsanların alâkası istenmez, belki verilir. Verilse de ondan hoşlanmamak gerekir. İnsan
hoşlanırsa ihlâsı kaybeder, riyaya girer. Şan ve şeref arzusuyla insanların alâkasını istemek, ücret ve mükâfat değil;
belki ihlâssızlık yüzünden gelen bir tokat ve cezadır. Evet, salih amelin hayatı olan ihlâsa zarar veren, insanların alâkası
ve şan-şeref, kabir kapısına kadar az bir geçici lezzete karşılık kabrin öbür tarafında kabir azabı gibi nahoş bir şekil
aldığından, insanların alâkasını arzu etmek değil, ondan ürkmek ve kaçmak lâzımdır. Şöhret düşkünlerinin ve şan-şeref
peşinde koşanların kulakları çınlasın.
4
 “Benim mükâfatımı verecek olan yalnız Allah Teâlâ’dır.” (Yûnus sûresi, 10/72; Hûd sûresi, 11/29; Sebe sûresi,
34/47).
5
 HAŞİYE Sahabenin Kur’an’ın övgüsüne mazhar olan “îsâr
” hasletini* kendine rehber edinmek. Yani: Hediye
 ve
sadakanın kabulünde başkasını kendine tercih etmek ve dine hizmet karşılığında gelen maddî menfaati
 istemeden,
kalben talep etmeden, sırf Allah’ın bir ihsanı bilerek insanlardan 
dine hizmet karşılığında da minnet almamaktır. Dine
hizmet karşılığında dünyada bir şey istenmemeli ki, ihlâs kaçmasın. Gerçi dine hizmet edenlerin geçimlerinin sağlanması
ümmetin vazifesidir. 
Hatta onlar zekâtı da hak ederler. Fakat bu istenmez, belki verilir. Verildiği vakit de “Bu,
hizmetimin ücretidir” denmez. Mümkün olduğu kadar kanaat içinde, ona lâyık ve onu daha çok hak eden başkalarının
nefsini kendi nefsine tercih etmek gerekir. İnsan, *
ٌﺔَﺻﺎَﺼَﺧ
 
ْﻢِﮭِﺑ
 
َنﺎَﻛ
 
ْﻮَﻟَو
 
ْﻢِﮭِﺴُﻔْﻧَأ
 
ﻰٰﻠَﻋ
 
َنوُﺮِﺛْﺆُﯾَو
 
sırrına erişmekle bu müthiş
tehlikeden kurtulup ihlâsı kazanabilir.
* Bkz.“Kendileri ihtiyaç duysalar bile o kardeşlerine öncelik verir, onlara verilmesini tercih ederler.” (Haşir sûresi,
59/9
).
6
 “Peygamberin vazifesi, açıkça tebliğ etmekten başka bir şey değildir.” (Nûr sûresi, 24/54
; Ankebût sûresi, 29/18
).
7
 HAŞİYE Evet, *
ُهَﺪَﺟَو
 
ﱠﺪَﺟَو
 
َﺐَﻠَط
 
ْﻦَﻣ
 
bir hakikat düsturudur. Kapsamı geniştir ve genişliği mesleğimizi de içine alabilir.
* “Kim bir şeyi talep eder ve o istikamette ciddi bir gayret gösterirse onu elde eder.” Bkz. İbnü’l-Cevzî, el-Müdhiş s.
490; İbni Hacer, Mukaddimetü Fethu’l-Bârî s. 14; el-Übşeyhî, el-Müstatraf 2/125.
8
 HAŞİYE Hatta sahih hadisle, ahirzamanda İsevîlerin hakiki dindarları, Kur’an ehliyle ittifak edip müşterek düşmanları
olan dinsizliğe karşı dayanacakları gibi, şu zamanda da din ve hakikat ehli, değil yalnız dindaşı, meslektaşı, kardeşi
olanlarla samimi ittifak etmek; belki Hıristiyanların hakiki dindar ruhanileri ile dahi ayrılığa sebep olan noktaları geçici
surette münakaşa ve anlaşmazlık konusu yapmayarak ortak düşmanları olan mütecaviz dinsizlere karşı ittifaka
muhtaçtırlar.
9
 İhlâsla dünyadan ayrılandan Allah Teâlâ’nın razı olacağını bildiren hadis için bkz. İbni Mâce, mukaddime 9; el-Hâkim,
el-Müstedrek 2/362.
10
 Bir beklentisi olmaksızın, sırf Allah için söylediği sözlerden dolayı kişinin cennetteki derecesinin yükseltileceğine dair
bkz. Buhârî, rikak 81; Müslim, zühd 6; Tirmizî, zühd 12.
11
 Bkz. Hûd sûresi, 11/40
; Buhârî, tıb 17, 42; Müslim, îmân 332, 374; Tirmizî, kıyâmet 16.
12
 Mesela gökyüzünün, Allah’a secde halindeki meleklerle dolu olduğuna dair bkz. Tirmizî, zühd 9; İbni Mâce, zühd 19.
13
 “İçte duyulacak sevgi, Allah için olmalıdır.” “Allah için sevme ve nefret etme” bazı hadislerde amellerin en faziletlisi
sayılmış,* bazı hadislerde de bunun imanın en güçlü bağlarından olduğuna dikkat çekilmiştir.**
* Ebû Dâvûd, sünnet 2; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned 5/146; el-Bezzâr, el-Müsned 9/461.
** et-Tayâlisî, el-Müsned s. 101; İbni Ebî Şeybe, el-Musannef 6/170, 172, 7/80.
14
 HAŞİYE Batı komiteleri içinde en şiddetlisinin, en tesirlisinin ve bir bakıma en kuvvetlisinin, cins-i latif, zayıf ve
nazik kadınların Amerika’daki Kadın Hakları ve Hürriyeti Topluluğu olması ve milletler içinde az ve zayıf olan
Ermenilerin komitesinin kuvvetli, fedakârca vaziyeti bu iddiamızı doğruluyor.
15
 “Şehirde birtakım kadınlar, (Duydunuz mu?) dediler.” (Yûsuf sûresi, 12/30
).
16
 Arapça gramerinde dişiliği ifade eden kalıp. Dişil.
17
 Arapça gramerinde erkekliği ifade eden kalıp. Eril.
18
 “Bedevîler dediler.” (Hucurât sûresi, 49/14).
19
 “Sakın birbirinizle ihtilâf etmeyin, sonra korkuya kapılıp zaafa düşersiniz, rüzgârınız (kuvvetiniz) gider.” (Enfâl sûresi,
8/46
).
20
 “Siz iyilik etmek, fenalıktan sakınmak hususunda birbirinizle yardımlaşın.” (Mâide sûresi, 5/2
).
21
 “O kullar, boş söz ve işlere rastladıklarında vakarla oradan geçip giderler.” (
Furkan sûresi, 25/72).
22
 Mesela, müminlerin kardeş olduklarını beyan eden ayet için bkz. Hucurât sûresi, 49/10
. Ayrıca “Ey Allah’ın kulları!
Kardeş olunuz.” anlamındaki hadis için bkz. Buhârî, edeb 57, 62; Müslim, birr 23, 24; Tirmizî, birr 24; Ebû Dâvûd, edeb
47.
23
 Mesela Ensâr’ın, kendi beldelerine hicret edenlere sevgi beslediklerini beyan eden ayet için bkz. Haşir sûresi, 59/9
.
Ayrıca “Birbirinizi sevmedikçe gerçekten iman etmiş olamazsınız.” anlamındaki hadis için bkz. Müslim, îmân 93;
Tirmizî, kıyâmet 54, isti’zân 1.
24
 Mesela iyilik ve takvada yardımlaşmayı emredip günah ve düşmanlıkta yardımlaşmayı yasaklayan ayet için bkz.
Mâide sûresi, 5/2
. Ayrıca Müslüman kardeşine her fırsatta iyilikte bulunmayı vurgulayan hadis için bkz. Buhârî,
mezâlim 3, ikrâh 7; Müslim, birr 58.
25
 Allah yolundaki bir günlük nöbetin, dünyadan ve içindekilerden daha hayırlı olduğuna dair bkz. Buhârî, cihâd 5, 73;
Müslim, imâre 112-115, 163; Tirmizî, fezâilü’l-cihâd 26.
26
 Peygamber Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), dinde ihlâslı olmak kaydıyla az bir amelin dahi yeteceğini beyan
buyurmaktadır: el-Hâkim, el-Müstedrek 4/341; Ebû Nuaym, Hilyetü’l-Evliyâ 1/244. Ayrıca amelleri sırf Allah için
yapmak gerektiği, yoksa Allah Teâlâ’nın kabul buyurmayacağı hakkında bkz. et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-Kebîr 8/140.
27
 Bkz. Mâide sûresi, 5/48
; Mü’minûn sûresi, 23/61
; Fâtır sûresi, 35/32
.
28
 HAŞİYE Mühim bir taraftan gelen mühim bir soru: Bir rivayette, ebedî saadet yurdunda bir insana beş yüz senelik
bir cennet verileceği buyruluyor.* Bu hakikat şu sınırlı aklımızla nasıl anlaşılabilir?
Cevap: Nasıl ki bu dünyada herkesin dünya
 kadar, hususi ve geçici bir dünyası var. O dünyanın direği o insanın
hayatıdır. Görünen-görünmeyen duygularıyla o kendi dünyasından istifade eder. “Güneş
 benim lambam, yıldızlar
mumlarımdır.” der. Ruh sahibi başka varlıkların bulunması, o adamın kendi dünyasına sahip olmasına mâni değildir,
aksine, başka varlıklar onun hususi dünyasını şenlendirir, süsler. Aynen öyle de –fakat bundan binlerce derece yüksek
bir surette– her bir müminin binlerce köşkün ve hurinin
 bulunduğu has bahçesinden** başka, umumi cennet
te beş yüz
sene genişliğinde birer hususi cenneti vardır. Derecesi nispetinde genişleyen hissiyatıyla, duygularıyla cennete ve
ebediyete lâyık bir surette ondan istifade eder. Başkalarının da ortak olması onun mülkünü ve istifadesini
noksanlaştırmaz, hatta ona kuvvet
 verir. Hususi ve geniş cennetini süsler. Evet, bu dünyada bir insan bir saatte görülen
bir bahçeden, bir günde gezilen bir seyir yerinden, bir aylık bir memleketten ve bir senelik bir mesire yerinde
seyahatinden ağzıyla, kulağıyla, gözüyle, zevkiyle, tat alma duyusuyla ve diğer duygularıyla istifade eder. Aynen öyle de,
bir saatlik bir bahçeden ancak istifade eden bu fâni memleketteki koku ve tat alma duyuları
 o bâki âlemde bir senelik
bahçeden aynı şekilde faydalanır. Burada bir senelik mesire yerinden ancak istifade edebilen görme ve işitme duyusu,
orada beş yüz senelik mesire yerindeki seyahatten o haşmetli, baştanbaşa süslü memlekete lâyık bir tarzda istifade
eder. Her mümin derecesine göre ve dünyada kazandığı sevaplar, yaptığı iyilikler ölçüsünde genişleyip inkişaf eden
duygularıyla cennetten zevk alır, lezzet duyar
, faydalanır.
* Bazı cennet nimetleri, “gökler ve yer kadar, yani beş yüz senelik mesafe” şeklinde vurgulanmıştır (Bkz. Tirmizî,
cennet 8). Nitekim cennetin, gökler ve yer kadar genişliğe sahip olduğu, Kur’an-ı Kerîm’de de beyan edilmiştir (Bkz.
Âl-i İmran sûresi, 3/133
; Hadîd sûresi, 57/21
). Hatta cennette en alt mertebedekilerin bile bin senelik mesafeye denk
gelecek kadar bol nimetlere mazhar olacaklarına dair hadisler vardır. (Bkz. Tirmizî, tefsîru sûre (75) 2, cennet 17;
Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned 2/13, 64).
** Adn cennetlerinde, beş bin kapısı olan ve her bir kapısında yirmi beş bin hûri bulunan hususi cennetler olduğuna dair
bkz. İbni Ebî Şeybe, el-Musannef 7/39. Ayrıca her mümin için söz konusu olan bu hususi cennetlerin çok daha ayrıntılı
ifade edildiği hadisler için bkz. İbnü’l-Mübârek, ez-Zühd s. 550.
29
 Yukarıdaki haşiyede açıklaması verildi.
30
 Yukarıdaki haşiyede açıklaması verildi.
31
 Bkz. A’râf sûresi, 7/43
; Hicr sûresi, 15/47
.
32
 Mesela Hazreti Ömer’in (radiyallâhu anh) şöyle hakperestçe bir tavrı vardır: Bir gün, Üsâme İbni Zeyd’e (fey’den,
yani savaş ganimetinden) üç bin beş yüz (dirhemlik) pay ayırdığı halde, kendi oğlu İbni Ömer’e üç bin (dirhemlik) pay
vermişti. Oğlu, “Niye Üsâme’yi benden üstün tuttun? Vallahi onun katıldığı her savaşa ben de katıldım.” diye sorunca
da Hazreti Ömer şu cevabı vermişti: “Ey oğulcuğum! Zeyd (radiyallâhu anh), Resûlullah (aleyhissalâtü vesselam)
nezdinde babandan daha sevgili idi. Üsâme de (radiyallâhu anh) Resûlullah’a senden daha sevgilidir. Ben Resûlullah’ın
sevgisini kendi sevgime tercih ettim.” buyurmuştu. (Tirmizî, menâkıb 39).
33
 Bkz. el-Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn 1/79-80.
34
 “Sübhansın ya Rab! Senin bize bildirdiğinden başka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakkıyla bilen, her şeyi hikmetle yapan
sensin.” (Bakara sûresi, 2/32
).
Yirmi Birinci Lem’a
İhlâs hakkında
On Yedinci Lem’a’nın On Yedinci Nota’sının yedi meselesinden Dördüncü Mesele
iken, ihlâs münasebetiyle Yirminci Lem’a’nın İkinci Nokta’sı oldu. Nuraniliği sebebiyle
Yirmi Birinci Lem’a olarak bu kitaba girdi.
Bu Lem’a en azından on beş günde bir okunmalı.
ِﻢﯿِﺣﱠﺮﻟا
 
ِﻦٰﻤْﺣﱠﺮﻟا
 
ا๡ِﱣ
 
ِﻢ
ــــــ
ْﺴِﺑ
35
ْﻢُﻜُﺤﯾِر
 
َﺐَھْﺬَﺗَو
 
اﻮُﻠَﺸْﻔَﺘَﻓ
 
اﻮُﻋَزﺎَﻨَﺗ
 
َﻻَو
36
َﻦﯿِﺘِﻧﺎَﻗ
 
๡ِﱣِ
 
اﻮُﻣﻮُﻗَو
37
ﺎَﮭﯿﱣﺳَد
 
ْﻦَﻣ
 
َبﺎَﺧ
 
ْﺪَﻗَو
 ۝ 
ﺎَﮭﯿﱣﻛَز
 
ْﻦَﻣ
 
َﺢَﻠْﻓَأ
 
ْﺪَﻗ
38
ًﻼﯿِﻠَﻗ
 
ﺎًﻨَﻤَﺛ
 
ﻲِﺗﺎَﯾٰﺎِﺑ
 
اوُﺮَﺘْﺸَﺗ
 
َﻻَو
Ey ahiret kardeşlerim ve Kur’an hizmetinde arkadaşlarım! Bilirsiniz ve biliniz:
 
Bu
dünyada, bilhassa ahirete ait hizmetlerde en mühim esas, en büyük kuvvet, en makbul
şefaatçi
39
 ve manevî dua, en sağlam dayanak noktası
, hakikate götüren en kısa yol
,
maksatlara ulaştıran en kerametli vasıta, en yüksek haslet ve en saf kulluk ihlâs
tır.
Madem ihlâsta bu hususiyetler gibi çok nur ve kuvvet var. Ve madem bu müthiş
zamanda, dehşetli düşmanlar, şiddetli baskılar, hücum eden bid’at
lar ve sapkınlıklar
karşısında bizler çok az, zayıf, fakir ve kuvvetsiz olmamıza rağmen gayet ağır, büyük,
mukaddes ve bütün insanlıkla alâkalı olan imana 
ve Kur’an’a hizmet vazifesi
 Allah’ın
ihsanı ile
 omzumuza konulmuştur. Elbette bütün kuvvetimizle ihlâsı kazanma
ya
herkesten daha çok mecburuz, bununla vazifeliyiz. İhlâs sırrını kalbimize yerleştirmeye
son derece muhtacız. Yoksa hem şimdiye kadar yaptığımız kutsî hizmet
 kısmen ziyan
olur, devam etmez; hem de ağır bir şekilde sorumlu oluruz. 
40
ًﻼﯿِﻠَﻗ
 
ﺎـًﻨَﻤَﺛ
 
ﻲِﺗﺎـَﯾٰﺎِﺑ
 
اوُﺮَﺘْﺸَﺗ
 
ـَﻻَو
ayetindeki şiddetli ve tehditkâr ilahî yasağı çiğneyip
 ebedî saadetimiz pahasına;
mânâsız, lüzumsuz, zararlı, keder veren, bencilce, çirkin, riyakârca bazı süflî hislerin ve
küçük menfaatler
in hatırı için ihlâsı kırmakla hem bu hizmetteki bütün kardeşlerimizin
hukukuna tecavüz, hem Kur’an
 hizmetine hücum, hem de iman hakikatlerinin kutsiyetine
hürmetsizlik etmiş oluruz.
Ey kardeşlerim! Hayır yolundaki mühim ve büyük işlerin
 çok zararlı mânileri olur.
41
Şeytanlar bu hizmetle vazifeli olanlarla çok uğraşır.
42
 O mânilere ve şeytanlara karşı
ihlâs kuvvetine dayanmak
 gerekir. İhlâsı kıracak sebeplerden yılandan, akrepten
çekindiğiniz gibi çekininiz. Hazreti Yusuf’un
 
(aleyhisselam)
 
ﺎَﻣ
 
ﱠﻻِإ
 
ِءﻮﱡﺴﻟﺎـِﺑ
 
ٌةَرﺎﱠﻣَــَﻷ
 
َﺲْﻔﱠﻨﻟا
 
ﱠنِإ
43
ﻲِّﺑَر
 
َﻢِﺣَر
 dediği gibi, nefs-i emmare
ye güvenilmez. Benliğiniz
 ve nefs-i emmareniz
 sizi
aldatmasın.
İhlâsı kazanmak, korumak ve ona mâni şeyleri ortadan kaldırmak için şu “düstur”lar
rehberiniz olsun.
Birinci Düsturunuz
Amelinizde gaye, Allah’ın rızası
 olmalı.
Eğer O razı olsa, bütün dünya size küsse önemi yok. Eğer O kabul etse, bütün insanlar
sizi reddetse hükmü yok. O hoşnut olduktan ve kabul ettikten sonra, isterse ve hikmeti
gerektirirse, sizler istemediğiniz halde sizi insanlara da kabul ettirir, onları da razı eder.
Onun için bu hizmette doğrudan doğruya, yalnızca Cenâb-ı Hakk’ın rızasını esas maksat
yapmak gerekir.
İkinci Düsturunuz
Kur’an hizmetinde
 bulunan kardeşlerini tenkit etmemek ve kendini onların üstünde,
onlardan daha faziletli göstererek gıpta
 damarını uyandırmamaktır.
Nasıl ki, insanın bir eli diğer eliyle rekabet etmez, bir gözü diğer gözünü tenkit etmez,
dili kulağına itiraz etmez, kalb ruhun ayıbını görmez... Hatta hepsi birbirinin noksanını
tamamlar, kusurunu örter, ihtiyacını karşılamasına, vazifesini yapmasına yardım eder
.
44
Yoksa insanın hayatı söner, ruhu gider, cismi de dağılır.
Hem nasıl ki, bir fabrikanın çarkları birbiriyle rekabet edercesine uğraşmaz, biri
diğerinin önüne geçip ona hükmetmez; birbirlerinin kusurunu görüp tenkit ederek
çalışma şevkini kırmaz ve birbirlerini miskinliğe düşürmezler. Belki bütün
kabiliyetleriyle, hareketlerini asıl maksatlarına yöneltmek için birbirlerine yardım eder,
böylece hakiki bir dayanışma ve ittifakla varoluş gayelerine yürürler. Eğer birbirlerine
zerre kadar saldırıp zorla hükmetseler o fabrika karışır, yapılan işler neticesiz kalır.
Sahibi de o fabrikayı tamamen yıkıp dağıtır.
İşte, ey 
Risale-i Nur
 talebeleri ve Kur’an’ın hizmetkârları! Sizler ve bizler, insan-ı
kâmil
 ismine lâyık öyle bir şahs-ı manevî
nin uzuvları
45
 ve ebedî hayatta sonsuz saadeti
getirecek öyle bir fabrikanın çarkları hükmündeyiz. Rabbimizin, ümmet-i Muhammed’i
(aleyhissalâtü vesselam) 
kurtuluş sahili
 olan “Dâru’s-selam
”a
46
 çıkaracak bir
gemisinde çalışan hizmetkârlarız
. Elbette, dört ferde bin yüz on bir ferdin manevî
kuvvetini veren ihlâs sırrını kazanarak dayanışmaya ve hakiki birliğe muhtacız,
mecburuz.
47
Evet, ayrı ayrı üç tane bir rakamının üç kıymeti vardır. Fakat yan yana gelince
 yüz on
bir kıymetini alırlar. Ayrı ayrı dört tane dördün on altı kıymeti var. Eğer kardeşlik
sırrıyla,
 birleşmek maksadıyla ve vazifede ittifak niyetiyle buluşup bir çizgi üstünde
omuz omuza verseler, dört bin dört yüz kırk dört kuvvetinde ve kıymetinde olurlar.
Aynen bunun gibi, hakiki ihlâs sırrıyla on altı fedakâr kardeşin kıymetinin ve manevî
kuvvetinin dört bin insanın kuvvetini geçtiğine
48
 tarihteki pek çok hadise
 şahittir.
Bu sırdaki incelik şudur: Hakiki, samimi bir ittifakta her bir şahıs, kardeşlerinin gözüyle
de bakabilir, onların kulağıyla da işitebilir. Gerçek mânâda birlik içinde bulunan on
insanın âdeta her biri yirmi gözle bakıyor, on akılla düşünüyor, yirmi kulakla işitiyor,
yirmi elle çalışıyor gibi manevî bir kıymetleri ve kuvvetleri olur.
49
 
HAŞİYE
Üçüncü Düsturunuz
Bütün kuvvetinizi ihlâs
ta ve hakta bilmelisiniz.
Evet, kuvvet hakta ve ihlâstadır. Haksızlar dahi haksızlıkları içinde gösterdikleri ihlâs
ve samimiyet sayesinde kuvvet kazanıyorlar.
Evet, kuvvetin
 hakta ve ihlâsta olduğunun bir delili, şu hizmetimizdir. Hizmetimizde bir
parça ihlâs, bu davayı ispat eder ve kendine delil olur. Çünkü burada sizinle yedi-sekiz
senede yaptığımız ilmî
 ve dinî hizmetten alınan netice, kendi memleketimde ve
İstanbul
’da yirmi seneden uzun bir sürede aldığımızdan yüz derece fazladır. Halbuki
memleketimde ve İstanbul
’da, burada benimle çalışan kardeşlerimden yüz, belki bin kat
daha fazla yardımcım vardı. Burada yalnız, kimsesiz, garip, yarı ümmî bir vaziyette
;
insafsız memurların göz hapsi ve baskıları altında olduğum halde sizinle yedi-sekiz
senede yaptığımız hizmeti, o eski hizmetten yüz derece daha başarılı kılan manevî
kuvvetin, sizlerdeki ihlâstan geldiğine katiyen şüphem kalmadı.
Hem itiraf ediyorum ki, samimi ihlâsınızla beni, şan ve şeref perdesi altında nefsimi
okşayan riya
dan bir derece kurtardınız. İnşallah tam ihlâsı kazanır, beni de tam ihlâsa
ulaştırırsınız.
Bilirsiniz ki, Hazreti Ali
 
(radiyallâhu anh)
 o mucizevî kerametiyle ve Hazreti Gavs-ı
Âzam
 
(kuddise sirruh)
 o harika gaybî kerametiyle, sizlere bu ihlâs sırrı sebebiyle
 iltifat
ediyor ve himaye edercesine teselli verip hizmetinizi mânen alkışlıyorlar.
50
 Evet,
onların iltifatlarının ihlâsınız sebebiyle geldiğinden hiç şüpheniz olmasın. Eğer bilerek
bu ihlâsı bozarsanız o zâtların tokadını yersiniz. Onuncu Lem’a
’daki şefkat tokatları
nı
hatırlayınız.
Böyle manevî kahramanları arkanızda yardımcı, başınızda üstad bulmak isterseniz
51
ْﻢِﮭِﺴُﻔْﻧَأ
 
ﻰٰۤﻠَﻋ
 
َنوُﺮِﺛْﺆُﯾَو
 sırrıyla tam ihlâs
ı kazanınız.
Ş
erefte, makamda, insanların size gösterdiği alâkada, hatta maddî menfaatler gibi
nefsin hoşuna giden şeylerde kardeşlerinizi nefsinize tercih ediniz.
52
 Mesela,
nefsinize bir bencillik gelmemesi için, çok tatlı ve güzel bir iman hakikatini muhtaç bir
mümine bildirmenin bile –ki bu, en masum ve zararsız menfaatlerdendir– mümkünse
bunu istemeyen bir arkadaş tarafından yapılması hoşunuza gitsin. Eğer “Ben sevap
kazanayım, bu güzel meseleyi ben söyleyeyim.” diye bir arzunuz varsa, gerçi bunda bir
günah ve sakınca yoktur; fakat aranızdaki ihlâs sırrın
a zarar gelebilir.
Dördüncü Düsturunuz
Kardeşlerinizin meziyetlerini ve faziletlerini kendinizdeymiş gibi kabul edip onların
şerefleriyle şükrederek iftihar etmektir.
Tasavvufta 
fenâ fi’ş-şeyh, fenâ fi’r-resûl
53
 tabirleri vardır. Ben sufî değilim. Fakat
tasavvuf ehlinin bu düsturu, bizim yolumuzda 
fenâ fi’l-ihvân
54
 şeklinde güzel bir
düsturdur. Kardeşler arasında buna 
tefânî
 denir, yani birbirinde fâni olmak… Kendi
nefsanî hislerini unutup kardeşlerinin meziyetlerini ve hislerini düşünerek yaşamak…
Zaten mesleğimizin esası
 kardeşliktir
. Bu, baba ile evlat, şeyh ile mürit arasındaki
münasebet değildir; hakiki kardeşlik bağıdır. Araya olsa olsa üstadlık
 girer.
Mesleğimiz 
Halîliye
55
 olduğu için meşrebimiz 
hıllet
tir.
56
 Bu meşrep, en yakın dost, en
fedakâr arkadaş, en güzel takdir edici yoldaş ve en civanmert kardeş olmayı gerektirir.
Bunun temel şartı samimi ihlâs
tır. Samimi ihlâsı kıran, hakiki kardeşliğin gayet yüksek
kulesinin başından düşer. Derin bir çukura düşme ihtimali var. Ortada tutunacak yer
bulamaz.
Evet, iki yol görünüyor.
57
 Kur’an’ın geniş caddesi olan
 şu hizmetimizden şimdi
ayrılanların, bize düşman dinsizlik
 kuvvetine bilmeden yardım etme ihtimalleri var.
İnşallah 
Risale-i Nur
 yoluyla Kur’an-ı Mucizü’l-Beyan
’ın kutsî daire
sine girenler,
daima nura, ihlâsa, imana kuvvet verecek ve öyle çukurlara düşmeyeceklerdir.
Ey Kur’an hizmetindeki arkadaşlarım!
İhlâsı kazanma
nın ve korumanın en tesirli yollarından biri
, rabıta-yı mevt, yani
ölümü hiç akıldan çıkarmamaktır. Evet, ihlâsı zedeleyen ve insanı riya
ya, dünyaya sevk
eden, hiç ölmeyecekmiş gibi dünyaya dalıp emellerinin peşinden gitmek
 olduğu gibi;
riyadan nefret ettiren ve ona ihlâsı kazandıran da rabıta-yı mevttir
. Öleceğini ve
dünyanın fâni olduğunu akıldan çıkarmayıp nefsin hilelerinden kurtulmaktır. Evet,
varlığın hakikatini bilen tarikat ehli zâtlar, Kur’an-ı Hakîm’in
59
ِتْﻮَﻤْﻟا
 
ُﺔَﻘِﺋاَۤذ
 
ٍﺲْﻔَﻧ
 
ﱡﻞُﻛ
 ،
 
58
َنﻮُﺘِّﯿَﻣ
 
ْﻢُﮭﱠﻧِإَو
 
ٌﺖِّﯿَﻣ
 
َﻚﱠﻧِإ
gibi ayetlerinden aldıkları dersle, hep ölümü düşünmeyi yollarının esası kabul etmiş,
sonsuz arzuların kaynağı olan ebediyet kuruntusunu o bağ ile ortadan kaldırmışlardır.
Onlar hayalî bir şekilde kendilerini ölmüş, yıkanıyor ve kabre konuyor farz edip öyle
düşündükçe nefs-i emmareleri
 o hayalin ve düşüncenin tesiriyle sonu gelmez
emellerinden bir derece vazgeçer. Ölümle böyle bağ kurmanın pek çok faydası vardır.
Hadis, 
60
ِتاﱠﺬﱠﻠﻟا
 
ِمِذﺎَھ
 
َﺮْﻛِذ
 
اوُﺮِﺜْﻛَأ
– ev kemâ kâl– yani “Lezzetleri bozup acılaştıran ölümü çok
zikrediniz!” beyanıyla bunu ders veriyor. Fakat mesleğimiz tarikat değil hakikat olduğu
için ölümü
 tarikat ehli
 gibi farazî ve hayalî bir şekilde düşünmek zorunda değiliz. Hem
bu, hakikat mesleğin
e uygun düşmez. Bizimki âkıbeti düşünerek geleceği şimdiki
zamana getirmek değil, hakikat noktasında şimdiki zamandan geleceğe fikren gitmek ve
öyle bakmak şeklinde olmalıdır.
Evet, hiç hayale, varsayıma gerek kalmadan insan bu kısa ömür ağacı
nın başındaki tek
meyve olan kendi cenaze
sine bakabilir. Bu şekilde yalnız kendi ölümünü gördüğü gibi,
bir parça öbür tarafa gitse asrının ölümünü de görür. Biraz daha gitse dünyanın
ölümünü seyreder, tam ihlâsa
 giden yolu açar.
İhlâsı kazanmanın ve korumanın ikinci yolu
: Tahkik ve delillerle elde edilen imanın
kuvvetiyle ve Yaratıcı’yı bilmeyi 
netice veren, varlıklardaki
 sanatı gösteren imanî
tefekkür
ün parıltılarıyla
 O’nun huzurundaymış gibi bir şuur kazanıp Hâlık-ı Rahîm
’in
her yerde hazır ve nâzır olduğunu düşünmek, O’ndan başkasının alâkasını aramamaktır.
Böylece insan, O’nun huzurunda başkalarına bakmanın, başkalarından medet ummanın o
huzurun edebine aykırı olduğunu düşünerek riyadan kurtulur, ihlâsı kazanır. Her neyse...
Bunun pek çok derecesi, mertebesi var. Herkes kendi hissesine göre ne kadar istifade
edebilirse kârdır. 
Risale-i Nur
’da insanı riyadan kurtaracak, ona ihlâsı kazandıracak
pek çok hakikat anlatıldığından burada kısa kesiyoruz.
İhlâsı kıran ve insanı riya
ya götüren pek çok sebepten üç tanesini kısaca beyan
edeceğiz:
Birinci Sebep
: Maddî menfaatler yüzünden ortaya çıkan rekabet
, yavaş yavaş ihlâsı
kırar. Hizmetin neticesini zedeler. O maddî menfaatlerin de elden kaçmasına sebep olur.
Evet, bu millet hakikat ve ahiret için çalışanlara daima hürmet ve yardım arzusu
beslemiştir. Onların hakiki ihlâslarına ve sadakatli hizmetlerine bir yönden bilfiil
katılmak niyetiyle maddî ihtiyaçlarını karşılamakla meşgul olmuş, vakit
lerini ziyan
etmemeleri için sadaka ve hediye
 gibi maddî desteklerle kendilerine yardım edip
hürmet göstermiştir. Fakat bu yardım
 ve hürmet istenmez, belki verilir. Hatta kalben
arzu edip hal
 diliyle dahi beklenmez, belki umulmadığı halde verilir. Yoksa ihlâsı
zedeler ve insan 
61
ًﻼﯿِﻠَﻗ
 
ﺎـًﻨَﻤَﺛ
 
ﻲِﺗﺎـَﯾٰﺎِﺑ
 
اوُﺮَﺘْﺸَﺗ
 
ـَﻻَو
 ayetinin yasakladığı hususa yaklaşır, ameli
kısmen yanar.
İşte bu maddî menfaat beklentisi neticesinde ve
 bencilliği yüzünden nefs-i emmare, o
menfaati başkasına kaptırmamak için hakiki bir kardeşine ve o hususi hizmette
arkadaşına karşı rekabet damarını
 uyandırır. İhlâs zedelenir, hizmette kutsiyet kaybolur.
İnsan, hakikat yolundakilerin nazarında çirkin bir hale düşer; maddî menfaatini de
kaybeder. Her neyse... Bu hamur çok su götürür, kısa kesip yalnız hakiki kardeşlerim
arasında ihlâs sırr
ını ve samimi ittifakı kuvvetlendirecek iki misal söyleyeceğim.
Birinci misal
: Ehl-i dünya, hatta bir kısım siyasetçiler,
 toplum hayatının önde gelenleri
ve komiteler, büyük bir servet ve şiddetli bir kuvvet elde etmek için mallarda ortaklık
düsturunu kendilerine rehber edinmişlerdir. Böylece onlar, bütün suiistimallere ve
zararlarına rağmen, müthiş bir kuvvet ve menfaat elde ederler. Halbuki bir
çok zararının
yanında, ortaklıkta malların mahiyeti değişmez. Gerçi bir bakıma, görünüşte her biri
malların tamamına sahiptir, fakat onlardan istifade edemezler. Her neyse... Bu ortaklık
düsturu, ahireti kazanmak için yapılan amellere
 uygulansa, zararsız ve büyük bir
menfaate vesile olur. Çünkü bütün amellerin sevabı, onlara ortak olan her bir ferdin
eline tamamen geçer, bu sırrı taşır.
Nasıl ki dört-beş adamdan –ortak olmak niyetiyle– biri gazyağı, biri fitil, biri lamba,
biri şişe, biri de kibrit getirip bir lamba
yı yaksa, her biri ışığa tam sahip olur. O
ortaklardan her birinin duvarda büyük bir aynası varsa, ışık o aynaların hepsine odayla
beraber noksansız şekilde, bölünmeden akseder.
Aynen öyle de, ahiret için işlenen amellerde ihlâs sırrıyla ortaklıktan, kardeşlik sırrıyla
dayanışmadan ve birlik sırrıyla
 mesai ortaklığınd
an elde edilen bütün sevap ve nurun, o
işe katılanların her birinin amel defterine eksiksiz yazılacağına, hakikat ehli şahittir. Bu
bir hakikattir, Cenâb-ı Hakk’ın engin rahmetinin ve kereminin gereğidir.
İşte, ey kardeşlerim! Maddî menfaatler inşallah sizi rekabete sevk etmeyecek. Fakat
ahirete ait menfaatler noktasında bir kısım tarikat
 ehli aldandığı gibi, sizin de
aldanmanız mümkündür. Oysa şahsî, az bir sevap nerede; verilen misaldeki gibi
amellerde ortaklık vesilesiyle kazanılan sevap ve nur nerede?
İkinci misal
: Zanaatkârlar
, uğraşlarının neticesini artırmak için ortaklaşa çalışır,
mühim bir servet elde ederler. Mesela, dikiş iğneleri yapan on adam, ayrı ayrı yapmaya
çalışmışlar. O şahsî çalışmanın ve uğraşın meyvesi günde yalnızca üç iğne olmuş. Sonra
ortak çalışma
 düsturuyla o on adam birleşmiş. Biri demir getirmiş, biri ocağı yakmış,
biri delik açmış, biri demiri ocağa sokmuş, biri ucunu sivriltmiş vesaire... Her biri iğne
yapma mesleğinde yalnızca basit bir işle meşgul olduğundan vakit ziyan edilmemiş, o
uğraşta beceri kazanarak işlerini çabucak görmüşler. Sonra o ortak mesai ve işbölümü
sayesinde ortaya çıkan neticeyi aralarında paylaştırmışlar. Her birine tek günde üç
iğneye bedel üç yüz iğne düştüğünü görmüşler. Bu hadise, ehl-i dünyanın
zanaatkâ
rlarını ortak çalışmaya sevk etmek için dilden dile aktarılmıştır.
İşte, ey kardeşlerim! Madem dünya işlerinde
, kesif maddelerde bile birlik ve
 ittifak
böyle neticeler, büyük, toplu faydalar veriyor. Uhrevî ve nuranî, bölünmeye ihtiyaç
duyulmadan, Allah’ın lütfu ile her ortağın aynasına nurun tamamının aksetmesinin ve her
birinin, diğerlerinin kazandığı sevabı da elde etmesinin
62
 ne kadar büyük bir kâr
olduğunu kıyaslayabilirsiniz. Bu büyük kazanç
, rekabetle ve ihlâssızlıkla
 kaçırılmaz!
İhlâsı Kıran İkinci Sebep
: Makam sevgisinden gelen şöhret düşkünlüğü sebebiyle, şan-
şeref perdesi altında insanların alâkasını
 kazanmak ve dikkatleri kendine çekerek
benliği
 okşamak, nefs-i emmare
ye bir makam vermektir. Bu, en mühim ruh
hastalıklarından biri olduğu gibi “gizli şirk
” tabir edilen riyakârlığ
a,
63
 kendini
beğenmişliğe 
kapı açar, ihlâsı zedeler.
Kardeşlerim! Kur’an-ı Hakîm
’in hizmetindeki mesleğimiz
 
hakikat
 ve kardeşlik
,
 bunun
sırrı da 
şahsiyetini kardeşleri içinde fâni kılıp
64
 
HAŞİYE
 onların nefislerini kendi
nefsine tercih etmek
 olduğundan, aramızda makam sevgisinden kaynaklanan bu tür
rekabetin tesirinin bulunmaması gerekir. Çünkü mesleğimize tamamen zıttır. Madem
kardeşlerin şerefi umumiyetle her şahsa ait olabilir; o büyük manevî şerefi, şahsî,
kendini beğenmişçesine
, rekabet edercesine basit bir şerefe ve şöhret
e feda etmenin,
Risale-i Nur
 talebe
lerinden yüz derece uzak olduğu ümidindeyim.
Evet, 
Risale-i Nur
 talebeleri
nin kalbi, aklı ve ruhu böyle aşağı, zararlı, süflî şeylere
tenezzül etmez. Fakat nefs-i emmare
 herkeste bulunur. Bazen nefsanî hisler
 damarlara
karışır; kalbe, akla ve ruha rağmen hükmünü bir derece yerine getirir. Sizlerin kalbinizi,
ruhunuzu ve aklınızı itham etmem. 
Risale-i Nur
’un tesirine dayanarak size güveniyorum.
Fakat nefis, geçici hevesler, hisler ve kuruntular
 kimi zaman insanı aldatıyor. Onun için
bazen şiddetli ikaz ediliyorsunuz. Bu şiddet nefse, geçici heveslere, hislere ve
kuruntulara yöneliktir; tedbirli davranınız.
Evet, eğer mesleğimiz
 şeyhlik
 olsaydı, bir tek makam veyahut belli makamlar bulunurdu.
O makamlara farklı kabiliyetler aday olurdu. Gıpta sebebiyle bencillik
 ortaya
çıkabilirdi. Fakat mesleğimiz kardeşliktir
. Kardeş kardeş
e baba olamaz, rehber tavrı
takınamaz. Kardeşlikte makam geniştir; gıpta yüzünden birbirine sıkıntı vermenin yeri
yoktur
. Olsa olsa, kardeş kardeşe yardım eder, onun hizmetini tamamlar. Bir baba ya da
rehber tavrı takınılan meşreplerde, gıptanın sebep olduğu sevap hırsı ve daha çok gayret
gösterme isteği yüzünden çok zararlı ve tehlikeli neticelerin meydana geldiğine delil,
tarikat ehlin
in o kadar mühim ve büyük kemâlâtına ve elde ettikleri faydalara rağmen
ayrılıkların ve rekabetin doğurduğu vahim neticelerdir. Onların o büyük, kutsî
kuvvetleri bid’at rüzgârları
na dayanamıyor.
Üçüncü Sebep
: Korku
 ve açgözlülüktür. Bu, başka bir kısım mânilerle beraber
Hücumât-ı Sitte
’de
65
 tamamen izah edildiği için ona havale edip merhametlilerin en
merhametlisi olan Cenâb-ı Hak’tan bütün güzel isimlerini
 şefaatçi yaparak bizleri tam
ihlâsa
 eriştirmesini diliyoruz. Âmin…
66
َﻦﯿِﻣٰا
 
َﻦﯿِﻣٰا
 
َﻦﯿِﺼَﻠْﺨُﻤْﻟا
 
َﻦﯿِﺼِﻠْﺨُﻤْﻟا
 
َكِدﺎَﺒِﻋ
 
ْﻦِﻣ
 
ﺎَﻨْﻠَﻌْﺟا
 
ِصَﻼْﺧِْﻹا
 
ِّﻖَﺤِﺑ
 
ﱠﻢُﮭﱣﻠﻟَا
35
 “Sakın birbirinizle ihtilâf etmeyin; sonra korkuya kapılıp zaafa düşersiniz, rüzgârınız (kuvvetiniz) gider.” (Enfâl sûresi,
8/46
).
36
 “Namazlara kalkıp huşu ile Allah’ın divanında durun.” (Bakara sûresi, 2/238
).
37
 “Nefsini maddî ve manevî kirlerden arındıran kurtuluşa erer. Onu günahlarla örten ise ziyana uğrar.” (Şems sûresi,
91/9
-10
).
38
 “Ayetlerimi az bir fiyatla, yani dünya menfaati karşılığında satmayın.” (Bakara sûresi, 2/41
).
39
 Allah Teâlâ’nın, ancak ihlâsla yapılan ameli kabul buyurduğuna dair bkz. Nesâî, cihâd 24; Ahmed İbni Hanbel, el-
Müsned 4/126.
40
 “Ayetlerimi az bir fiyatla, yani dünya menfaati karşılığında satmayın.” (Bakara sûresi, 2/41
).
41
 “Her hayrın bir engeli vardır.” anlamındaki söz için bkz. el-Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ 2/89.
42
 İnsanoğlunun her hayırlı teşebbüsünde yoluna şeytanın çıkıp değişik oyunlarla ona engel olmaya çalıştığına dair bkz.
A’râf sûresi, 7/16-17; Nesâî, cihâd 19; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned 3/483.
43
 “Rabbimin merhamet edip korudukları hariç, nefis daima fenalığı ister, kötülüğe sevk eder.” (
Yûsuf sûresi, 12/53).
44
 “Birbirlerini sevmede, birbirlerine karşı merhamet ve şefkatte müminler tek bir vücut gibidir. Bir uzuv rahatsız olsa
diğer uzuvlar uykusuzluk ve aşırı ateş gibi durumlarda hemen onun yardımına koşar.” anlamındaki hadis için bkz.
Buhârî, edeb 27; Müslim, birr 66, 67; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned 4/270, 276. Ayrıca “Kim kardeşinin ihtiyacını
görürse Allah da onun ihtiyacını görür. Kim bir Müslümanı bir sıkıntıdan kurtarırsa Allah da o sebeple onu kıyamet
gününün sıkıntısından kurtarır. Kim bir Müslümanın açıklarını kapatırsa Allah da kıyamet günü onun açıklarını kapatır.”
anlamındaki hadis için bkz. Buhârî, mezâlim 3; Müslim, birr 59, zikir 38.
45
 Müminlerin, taşları kenetlenmiş bir bina gibi birbirine bağlı olmaları gerektiğine dair bkz. Saf sûresi, 61/
4; Buhârî,
salât 88, edeb 36, mezâlim 5; Müslim, birr 65.
46
 Cennet anlamında “Dâru’s-selam” (selam yurdu) ifadesi için bkz. En’âm sûresi, 6/127
; Yûnus sûresi, 10/25
.
47
 Mesela, “Kim kardeşinin ihtiyacını görürse Allah da onun ihtiyacını görür. Kim bir Müslümanı bir sıkıntıdan
kurtarırsa Allah da o sebeple onu kıyamet gününün sıkıntısından kurtarır. Kim bir Müslümanın açıklarını kapatırsa Allah
da kıyamet günü onun açıklarını kapatır.” anlamındaki hadis için bkz. Buhârî, mezâlim 3; Müslim, birr 59, zikir 38.
48
 Bkz. “Nice küçük topluluk vardır ki, Allah’ın izniyle, büyük cemaatlere karşı galip gelmiştir.” (Bakara sûresi, 2/249
)
49
 HAŞİYE Evet, ihlâs sırrıyla samimi dayanışma ve birlik, sayısız faydaya vesile olduğu gibi, korkulara, hatta ölüme
karşı en mühim siper ve dayanak noktasıdır. Çünkü ölüm bir ruhu alır. Hakiki kardeşlik sırrıyla Allah’ın rızası yolunda,
ahirete ait işlerde bir müminin kardeşleri sayısınca ruhu bulunduğundan, biri ölse, “Diğer ruhlarım sağlam kalsın, çünkü
onlar bana her vakit sevap kazandırarak hayatımı mânen devam ettirdiklerinden ben aslında ölmüyorum.” der,* ölümü
gülerek karşılar. “O ruhlar vasıtasıyla sevap kazanmaya devam ederek yaşıyorum, yalnızca günahlarım bakımından
ölüyorum.” der, kabre rahatça girer.
* Müminlerin birbirlerine sürekli dua ederek sevap kazandırmaya çalıştıklarına dair bkz. İbrahim sûresi, 14/41; Nûh
sûresi, 71/28. Ayrıca, “Birbirlerini sevmede, birbirlerine karşı merhamet ve şefkatte müminler tek bir beden gibidir. Bir
uzuv rahatsız olsa, diğer uzuvlar uykusuzluk ve aşırı ateş gibi durumlarda hemen onun yardımına koşar.” anlamındaki
hadis için bkz. Buhârî, edeb 27; Müslim, birr 66, 67; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned 4/270, 276.
50
 Bkz. Bediüzzaman, Sikke-i Tasdîk-i Gaybî s. 95-116 (Sekizinci Şua) s. 117-138 (Sekizinci Lem’a), (On Sekizinci
Lem’a), (Yirmi Sekizinci Lem’a’nın İkinci Keramet-i Aleviye’si).
51
 “(Hatta kendileri ihtiyaç duysalar bile) o kardeşlerine öncelik verir, onlara verilmesini tercih ederler.” (Haşir sûresi,
59/9
)
52
 “Hiçbiriniz kendisi için istediğini kardeşi için de istemedikçe gerçekten iman etmiş olamaz.” anlamındaki hadis için
bkz. Buhârî, îmân 7; Müslim, îmân 71, 72; Tirmizî, kıyâmet 59.
53
 Şeyhte fâni olma, peygamberde fâni olma.
54
 Kardeşte fâni olma.
55
 Samimi dostluk, kardeşlik.
56
 Cân-ı gönülden arkadaşlık.
57
 Bkz. “Şükür” ya da “küfür” yolu (Dehr sûresi, 76/3
); “iki yol (hayır ve şer yolu)” (Beled sûresi, 90/10
); “kötülük” ya
da “takva” yolu (Şems sûresi, 91/8
); Malını Allah yolunda harcayıp O’na saygı duyarak haramdan sakınan, o en güzel
kelimeyi (kelime-i tevhidi) tasdik eden kimsenin erişeceği “en kolay yol” ya da cimri davranan, bir de kendini güçlü
sanıp Allah’tan müstağni gören, o en güzel kelimeyi (kelime-i tevhidi) yalan sayanın sardırılacağı “en güç yol” (Leyl
sûresi, 92/5-10
).
58
 “Hiç şüphe yok ki sen de öleceksin, onlar da ölecekler.” (Zümer sûresi, 39/30
).
59
 “Her canlı her an ölümü tatmaktadır.” (Âl-i İmran sûresi, 3/185
).
60
 Tirmizî, kıyâmet 26, zühd 4; Nesâî, cenâiz 3; İbni Mâce, zühd 31; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned 2/292.
61
 “Ayetlerimi az bir fiyatla, yani dünya menfaati karşılığında satmayın.” (Bakara sûresi, 2/41
).
62
 “Kim hidayete davette bulunursa, ona uyanların sevaplarının bir misli kendisine gelir. Ayrıca bu durum, onların
ücretlerinden de hiçbir şey eksiltmez.” anlamındaki hadis için bkz. Müslim, ilim 16; Tirmizî, ilim 15; Ebû Dâvûd, sünnet
6; Nesâî, zekât 64.
63
 Riyakârlığın, “gizli şirk” olduğuna dair bkz. İbni Mâce, zühd 21; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned 3/30; el-Hâkim, el-
Müstedrek 4/365; el-Beyhakî, Şuabü’l-Îmân 5/334.
64
 HAŞİYE Evet, bahtiyar odur ki, Kur’an kevserinden süzülen tatlı, büyük bir havuzu kazanmak için bir buz parçası
gibi olan şahsiyetini ve benliğini o havuzun içine atıp eritsin.
65
 Mektubat’ta Yirmi Dokuzuncu Mektup’un Altıncı Kısmı’dır.
66
 “Allahım! İhlâs sûresinin hakkı için bizi (bütün davranışlarında) ihlâsı hedefleyen ve ihlâsa erdirilmiş kullarından eyle,
âmin, âmin.”
 
ۘﺎَﻨَﺘْﻤﱠﻠَﻋ
 
ﺎَﻣ
 
ﱠﻻِإ
 
ﺎَۤﻨَﻟ
 
َﻢْﻠِﻋ
 
َﻻ
 
َﻚَﻧﺎَﺤْﺒُﺳ
67
ُﻢﯿِﻜَﺤْﻟا
 
ُﻢﯿِﻠَﻌْﻟا
 
َﺖْﻧَأ
 
َﻚﱠﻧِإ
Konuşan yalnız hakikattir
Risale-i Nur
’da ispat edilmiştir ki, bazen zulüm içinde adalet tecelli eder. Yani insan
bir sebeple bir haksızlığa, zulme uğrar, başına bir felâket gelir, hatta hapse mahkûm
olur, zindana atılır. Sebep haksızsa bu hüküm bir zulüm olur. Fakat o hadise adaletin
tecellisine bir vesiledir. Kader-i ilahî, başka bir sebepten dolayı cezayı, mahkûmiyeti
hak etmiş olan o kimseyi bir zalimin eliyle cezaya çarptırır, felâkete uğratır. Bu,
Allah’ın adaletinin bir çeşit tecellisidir.
Ben şimdi düşünüyorum: Yirmi sekiz senedir vilayet vilayet, kasaba kasaba
dolaştırılıyorum. Mahkemeden mahkemeye sürükleniyorum. Bu zalimce işkenceleri
yapanların bana atfettikleri suç nedir? Dini siyasete âlet etmek mi? Fakat bunu niçin bir
hakikat olarak ortaya koyamıyor, ispat edemiyorlar? Çünkü aslında böyle bir şey yoktur.
Bir mahkeme aylarca, senelerce, suç bulup da beni mahkûm etmeye uğraşıyor. O
bırakıyor, bir başka mahkeme aynı meseleden dolayı beni tekrar yargılıyor. Bir müddet
de o uğraşıyor, beni baskı altında tutuyor, türlü türlü işkenceler yapıyor. O da netice
elde edemeyince bırakıyor. Bu defa bir üçüncüsü yakama yapışıyor. Böylece musibetten
musibete, felâketten felâkete sürüklenip gidiyorum. Ömrümün yirmi sekiz senesi böyle
geçti. Bana isnat ettikleri suçun aslının ve esasının olmadığını nihayet kendileri de
anladılar.
Onlar bu suçlamayı kasten mi yaptı, yoksa bir vehme mi kapıldılar? İster kasıt olsun,
ister vehim; ben böyle bir suçla münasebetim ve alâkam olmadığını kesinlikle, şüphesiz
bir şekilde ve vicdanen biliyorum. Dini siyasete âlet edecek bir adam olmadığımı bütün
insaf sahipleri de biliyor. Hatta beni bu suçla itham edenler de biliyor. O halde neden
bana bu zulmü yapmakta ısrar edip durdular? Neden suçsuz ve masum olduğum halde
böyle devamlı bir zulme, inatla bir işkenceye maruz kaldım? Neden bu musibetlerden
kurtulamadım? Bu, Cenâb-ı Hakk’ın adaletine ters düşmez mi?
Bir çeyrek asırdır şu soruların cevabını bulamıyordum. Bana zulüm ve işkence
yapmalarının gerçek sebebini şimdi anladım. Çok üzülerek söylüyorum ki, suçum,
Kur’an’a hizmetimi maddî ve manevî yükselişe, kemâl vasıflarını kazanmaya âlet
etmekmiş.
Şimdi bunu anlıyor, hissediyor ve Allah’a binlerce şükrediyorum ki: Uzun seneler
iradem dışında, manevî ve gayet kuvvetli engeller, iman hizmetimi maddî-manevî
kemâlâta ve yükselişe, azaptan ve cehennemden kurtulmaya, hatta ebedî saadete vesile
yapmaktan yahut herhangi bir maksada âlet etmekten beni alıkoyuyordu. Bu derûnî hisler
ve ilhamlar beni hayretler içinde bırakıyordu. Hoşlandığı manevî makamları ve ahiret
saadetini salih amellerle kazanmak, bu yolda gitmek herkesin meşru hakkı olduğu ve
bunun kimseye hiçbir zararı bulunmadığı halde, ben ruhen ve kalben men ediliyordum.
Yaradılıştan gelen ilmî vazifemin sevkiyle, bana Allah’ın rızasından başka, yalnız ve
yalnız imana hizmet hususu gösterildi. Çünkü şimdi, bu zamanda hiçbir şeye âlet ve tâbi
olmayan, her gayenin üstünde bulunan iman hakikatlerini, bilmeyenlere ve bilme
ihtiyacında olanlara fıtrî bir kullukla, tesirli bir şekilde bildirmek; bu keşmekeş
dünyasında imanı kurtaracak ve inatçıları kesin bir şekilde ikna edecek, yani hiçbir şeye
âlet olmayacak tarzda bir Kur’an dersi vermek lâzımdır ki, mutlak küfrü ve inatçı
dalâleti kırsın, herkese kesin bir kanaat verebilsin. Bu kanaat de bu zamanda, bu şartlar
altında, dinin şahsî, uhrevî, dünyevî, maddî ve manevî hiçbir şeye âlet edilmediğini
bilmekle oluşabilir.
Yoksa dinsizliğin hizipçilik ve cemiyetçilikten doğan dehşetli manevî şahsiyetine karşı
çıkan bir kimse, en büyük manevî mertebede de bulunsa yine vesveseleri tamamen
gideremez. Çünkü imana girmek isteyen inatçı bir insanın nefsi ve benliği şöyle
diyebilir: “O şahıs dehasıyla, harika makamıyla bizi kandırdı.” Ve içinde şüphe kalır.
Allah’a binlerce şükürler olsun ki, yirmi sekiz senedir kader-i ilahî iradem dışında, dini
siyasete âlet etme ithamı altında, onu hiçbir şahsî şeye vasıta yapmamam için insanların
zalim eliyle, adaletin ta kendisi olarak beni tokatlıyor, ikaz ediyor. “Sakın!” diyor,
“İman hakikatini kendi şahsına âlet etme ki, ona muhtaç olanlar, yalnız hakikatin
konuştuğunu anlasınlar. Nefsin de şüphesi kalmasın, şeytanın hileleri sussun!”
İşte Nur Risaleleri’nin, büyük denizlerin büyük dalgaları gibi, gönüllerde meydana
getirdiği heyecanın, kalblerde ve ruhlarda yaptığı tesirin sırrı budur; başka bir şey
değil. 
Risale-i Nur
’un bahsettiği hakikatlerin aynısını binlerce âlim, yüz binlerce kitap,
daha güzel ve düzgün bir şekilde neşrettikleri halde yine de mutlak küfrü
durduramıyorlar. Mutlak küfürle mücadelede, bu kadar ağır şartlar altında 
Risale-i Nur
bir derece başarılı oluyorsa, sırrı işte budur. Said yoktur, Said’in kudreti ve ehliyeti de
yoktur. Konuşan yalnız hakikattir, iman hakikatleridir. Mademki hakikat nuru, imana
muhtaç gönüllerde tesirini yapıyor; bir Said değil, bin Said feda olsun. Yirmi sekiz sene
çektiğim eza ve cefalar, maruz kaldığım işkenceler ve katlandığım musibetler hep helâl
olsun. Bana zulüm ve hakaret edenlere, beni kasaba kasaba dolaştıranlara, türlü türlü
ithamlarla mahkûm etmek isteyenlere, zindanlarda bana yer hazırlayanlara; hepsine
hakkımı helâl ettim.
Adil olan kadere de derim ki:
Ben, senin bu şefkatli tokatlarını hak etmiştim. Çünkü herkes gibi, gayet meşru ve
zararsız bir yol tutarak şahsımı düşünseydim, maddî-manevî feyz hislerimi feda
etmeseydim, iman hizmetinde bu büyük manevî kuvveti kaybedecektim. Ben maddî ve
manevî her şeyimi feda ettim, her musibete katlandım, her işkenceye sabrettim. Bu
sayede iman hakikatleri her tarafa yayıldı, Nur irfan mektebinin yüz binlerce, belki de
milyonlarca talebesi yetişti. Artık bu yolda, iman hizmetinde onlar devam edecek ve
benim maddî-manevî her şeyden feragat mesleğimden ayrılmayacaklardır. Yalnız ve
yalnız Allah rızası için çalışacaklardır.
Benimle beraber birçok talebem de türlü türlü musibetlere, eza ve cefalara maruz kaldı,
ağır imtihanlar geçirdiler. Benim gibi onların da bütün haksızlıklara ve haksız hareket
edenlere karşı bütün haklarını helâl etmelerini isterim. Çünkü böyle yapanlar
bilmeyerek, kader-i ilahînin sırlarına ve derin tecellilerine akıl erdiremeyerek bizim
davamıza, iman hakikatlerinin açığa çıkmasına hizmet ettiler. Vazifemiz onlar için
yalnız hidayet dilemekten ibarettir. Bize eza ve cefa edenlere karşı hiçbir talebemin,
kalbinde zerre kadar intikam arzusu beslememesini ve talebelerimin 
Risale-i Nur
’a
sadakat ve sebatla çalışmalarını tavsiye ederim.
Ben çok hastayım. Ne yazmaya ne söylemeye gücüm kaldı. Belki de bunlar son sözlerim
olur. Medresetü’z-Zehra’nın 
Risale-i
 
Nur
 talebeleri bu vasiyetimi unutmasınlar.
67
 “Sübhansın ya Rab! Senin bize bildirdiğinden başka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakkıyla bilen, her şeyi hikmetle yapan
sensin.” (Bakara sûresi, 2/32
).
[
MÜNÂZARAT
’TAN]
Soru: Atalet zindanına düşmemizin sebebi nedir?
Cevap:
 Hayat bir faaliyet ve harekettir. Şevk ise onun bineğidir. İşte himmetiniz şevke
binip hayat mücadelesi meydanına çıktığı vakit,
• İlk önce şiddetli bir düşman olan ümitsizlik karşısına çıkar. Manevî kuvvetini kırar.
Siz o düşmana karşı 
68
اﻮُﻄَﻨْﻘَﺗ
 
َﻻ
 kılıcını kullanınız.
• Sonra kimsenin birbirine sıkıntı vermediği hakka hizmetin yerini zapt eden, üstünlük
kurma meyli ve zorbalığı hücum etmeye başlar. Himmetin başına vurur, onu atından
düşürür. Siz o düşmana 
69
اﻮُﻧﻮُﻛ๡ِﱣِ
 
hakikatini gönderiniz.
• Ardından sebepler zincirindeki sıralamayı, onun gereklerini atlayıp karıştıran
acelecilik, sabırsızlık çıkar, himmetin ayağını kaydırır. Siz ona karşı, 
اوُﺮِﺑﺎـَﺻَو
 
اوُﺮِﺒْﺻِا
70
اﻮُﻄِﺑاَرَو
 düsturunu siper ediniz.
• Bu sefer de, yaradılışı gereği toplum içinde yaşamaya mecbur olduğundan
hemcinslerinin hukukunu korumak ve hakkını onların içinde aramakla yükümlü olan
insanın emellerini dağıtan tek başına olma fikri ve sadece kendini düşünme tasavvuru
karşısına çıkar. Siz de onun önüne, yüksek gayret sahibi olan 
71
ِسﺎﱠﻨِﻟ
 
ْﻢــُﮭُﻌَﻔْﻧَا
 
ِسﺎﱠﻨﻟاُﺮْﯿَﺧ
mücahidini çıkarınız.
• Sonra, başkasının tembelliğinden, görenek fırsat bulup hücum ederek himmetin belini
kırar. Siz, 
72
َنﻮُﻠِّﻛَﻮَﺘُﻤْﻟا
 
ِﻞﱠﻛَﻮَﺘَﯿْﻠَﻓ
[ 
ِهِﺮْﯿَﻏَﻻ
 ]
ا๡ِﱣ
 
ﻰَﻠَﻋ
 
َو
 sağlam kalesini ona sığınak yapınız.
• Ardından acz ve nefsin itimatsızlığından doğan, “işi birbirine bırakmak” şeklindeki
gaddar düşman gelir. Himmetin elini tutup onu oturtur. Siz de, 
73
ْﻢُﺘْﯾَﺪَﺘْھا
 
اَذِا
 
ﱠﻞَﺿ
 
ْﻦَﻣ
 
ْﻢُﻛﱡﺮُﻀَﯾ
 
َﻻ
yüce hakikatini onun üzerine çıkarınız ki, o düşmanın eli himmetin eteğine yetişmesin.
• Sonra, Allah’ın vazifesine müdahale eden dinsiz düşman gelir; himmetin yüzünü
tokatlar, gözünü kör eder. Siz de, 
75
َتْﺮِﻣُا
 
ﺂَﻤَﻛ
 
ْﻢِﻘَﺘْﺳاَو
 
74
َكِﺪِّﯿَﺳ
 
ﻰٰﻠَﻋ
 
ْﺮﱠﻣَﺄَﺘَﺗ
 
َﻻَو
 hükümlerinin, işini
bilen ve vazifesinde çok dikkatli olan hakikatlerini gönderiniz ki, ona haddini bildirsin.
• Sonra da bütün zorlukların anası ve bütün rezilliklerin yuvası olan rahata meyil gelir.
Himmetin ayağını zincirler, onu sefalet zindanına atar. Siz de o sihirli, aldatıcı cellâda,
yüksek ahlâklı olan 
76
ﻰٰﻌَﺳﺎَﻣ
 
ﱠﻻِا
 
ِنﺎَﺴْﻧِﻼِﻟ
 
َﺲْﯿَﻟ
 
ْنَأَو
 mücahidini gönderiniz.
Evet, zahmette sizin için büyük rahat var. Zira yaradılıştan heyecanlı olan insanın rahatı
yalnız çalışmakta ve mücadele etmektedir.
77
ِلاَﺪِﺠْﻟاَو
 
ِﻰْﻌﱠﺴﻟا
 
ﻰِﻓ
 
ُﮫُﺘَﺣاَر
 
ُﮫُﺗَﺮْﻄِﻓ
 
َﺔَﺠِّﯿَﮭَﺘُﻤْﻟا
 
َنﺎَﺴْﻧِْﻻا
 
ﱠنِا
 
َﺔَﺣاَﺮَﻟ
 
ِﺔﱠﻘَﺸَﻤْﻟا
 
ﻰِﻓ
 
ْﻢُﻜَﻟ
 
ﱠنِا
68
 “Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin.” (Zümer sûresi, 39/53).
69
 “Allah için olunuz.”
70
 “İbadette, musibette ve günahtan kaçınmakta sabırlı olun; sabır yarışında düşmanlarınızı geride bırakın; her an cihada
hazırlıklı bulunun.” (Âl-i İmran sûresi, 3/200).
71
 “İnsanların en hayırlısı onlara faydalı olandır.” Bkz. et-Taberânî, el-Mu‘cemü’l-Kebîr 12/453; ed-Deylemî, el-
Müsned 4/177; el-Münâvî, Feyzu’l-Kadîr 3/481; el-Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ 1/54, 457, 472, 2/390.
72
 “Tevekkül etmek isteyenler Allah’a güvensinler (başkalarına değil).” Bu ifade, İbrahim sûresi, 14/12. ayetinin
açıklamalı halidir.
73
 “Siz doğru yolda oldukça, sapıtmış olanlar size zarar veremez.” (Mâide sûresi, 5/105)
74
 “Efendine karşı üstünlük taslama.”
75
 “Emrolunduğun gibi dosdoğru ol.” (Şûrâ sûresi, 42/15)
76
 “İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır.” (Necm sûresi, 53/39).
77
 Üstteki cümle, bu Arapça ifadenin tercümesidir.
[28. Lem’a’dan]
ِﻢﯿِﺣﱠﺮﻟا
 
ِﻦٰﻤْﺣﱠﺮﻟا
 
ا๡ِﱣ
 
ِﻢ
ــــــ
ْﺴِﺑ
78
ِءﻮﱡﺴﻟﺎِﺑ
 
ٌةَرﺎﱠﻣََﻷ
 
َﺲْﻔﱠﻨﻟا
 
ﱠنِإ
Meali:
79
 HAŞİYE
 “Nefis
 daima kötü şeylere sevk eder.” ayetinin ve
80
َﻚْﯿَﺒْﻨَﺟ
 
َﻦْﯿَﺑ
 
ﻲِﺘﱠﻠﻟا
 
َﻚُﺴْﻔَﻧ
 
َكِّوُﺪَﻋ
 
ىٰﺪْﻋَأ
yani mânâ-yı şerifi, “Senin en zararlı düşman
ın nefsindir.” olan hadisin bir nüktesidir.
Nefs-i emmareye sahip olan
, onu maddî ve manevî kirlerden temizlemeksizin beğenen
ve seven insan, başkasını sevemez. Görünüşte sevse de samimi sevemez, belki ondaki
menfaati ve lezzeti sever. Daima kendini beğendirmeye ve sevdirmeye çalışır, kusuru
nefsinde görmez; belki avukat
 gibi onu savunur ve temize çıkarır. Mübalâğalarla, hatta
yalanlarla övüp tenzih ederek nefsini âdeta kutsar ve derecesine göre 
81
ُﮫﯾٰﻮَھ
 
ُﮫَﮭٰﻟِإ
 
َﺬـَﺨﱠﺗا
 
ِﻦَﻣ
ayetinin bir tokadını yer.
Kendini övmesi ve sevdirmesi ise bunun tam tersiyle karşılık görmesine, çirkin ve
soğuk karşılanmasına sebep olur. Hem ahirete ait amellerde de ihlâsı kaybeder, onlara
riya karıştırır. Âkıbeti göremeyen, neticeyi düşünmeyen, hazır lezzetlere
 tutkun nefsin
geçici arzularına mağlûp düşerek yolunu şaşırmış hislerini dinleyip bir saat lezzet için
bir sene hapiste yatar. Bir dakika gurur veya intikam duygusu yüzünden on sene ceza
görür. Âdeta ders aldığı Amme Cüzü’
nü bir şekerlemeye satan uçarı çocuk
 gibi;
hislerini okşamak, geçici arzularını memnun ve hevesini tatmin
 etmek için elmas
kıymetindeki sevaplarını kıymetsiz cam parçaları hükmündeki lezzetlere, benliğinin
isteklerine vesile
 kılıp kâr edebileceği işlerde zararlı çıkar.
82
ِنﺎَﺴْﻧِْﻹاَو
 
ِّﻦِﺠْﻟا
 
ِّﺮَﺷ
 
ْﻦِﻣَو
 
ِنﺎَﻄْﯿﱠﺸﻟاَو
 
ِﺲْﻔﱠﻨﻟا
 
ِّﺮَﺷ
 
ْﻦِﻣ
 
ﺎَﻨْﻈَﻔْﺣا
 
ﱠﻢُﮭﱣﻠﻟَا
78
 Yûsuf sûresi, 12/53
.
79
 HAŞİYE Bu parçanın da herkese faydası var.
80
 ed-Deylemî, el-Müsned 3/408; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ 1/148.
81
 “(Baksana) şu kendi heva ve heveslerini tanrı edinen kimseye!” (Furkan sûresi, 25/43; Câsiye sûresi, 45/23).
82
 Allahım, bizi nefsin, şeytanın, cinlerin ve insanların şerrinden koru.
Gönüller Fatihi Büyük Üstad’a
Nuruyla bütün gönlümü fetheyleyen Üstad! 
Gönlüm seni kutsî heyecanlarla eder yâd.
İlhamıma can geldi beraat haberinle, 
Müminleri şâd eyleyen ulvî zaferinle.
Sıyrıldı ufuklardan o kasvetli bulutlar, 
Göklerde melekler bu büyük bayramı kutlar.
Milyonların imanını kurtardı cihadın, 
Par par yanar imanlı gönüllerdeki yâdın.
Coşturmada imanları, binlerle vecizen, 
Tarihini kutsî heyecanlarla süzerken.
İlhamımı mest etti tecellâ-yı cemâlin; 
“Fâtih” gibi rehberleri andırmada hâlin.
Dağlar gibi sarsılmadın en korkulu günlerde, 
Her ânı ölümler dolu tazyikin önünde.
Dünyalara dehşet salıyor sendeki iman, 
Sarsılmayan imanına düşman bile hayran.
Rehber sana zira “Yüce Peygamberimiz”dir. 
Ölmez eserin, gençliğe gösterdiğin izdir.
Kur’an-ı Kerim’in ezelî feyzine erdin, 
İnsanlığa iman ve kemâl dersini verdin.
Ey başlara cennetlerin ufkundan inen taç! 
Âlem senin irfanına, irşadına muhtaç.
Derya gibi nurlar taşıyor her eserinden, 
“Allah”a giden Nurcuların rehberisin sen!
Milyonları derya gibi coşturmada “Sözler”, 
Cennetteki âlemleri seyretmede gözler.
Hikmet dolu her cümlede Kur’an’daki nur var, 
Her lem’ada bin bir güneşin huzmesi
83
 çağlar.
“Nur Yolcusu” insanlığa örnek olacaktır.
Kutsî heyecanlarla gönüller dolacaktır.
Mefkûresi, günden güne erdikçe kemâle, 
Gark olmada iç âlemi, en tatlı visâle.
Coştukça denizler gibi kalbindeki iman, 
Bin ders-i hakikat veriyor ruhuna Kur’an.
Azadedir İslam’ı saran tehlikelerden, 
Davası temiz çünkü siyasî lekelerden.
Her hamlesinin kuvve-i kutsiyesi vardır, 
Vicdanları mest eyleyen ulvî sesi vardır.
Aşkın ezelî sırrına erdikçe gönüller, 
Yer yer donatır ufkunu sevda dolu renkler.
Bir ülkeyi baştan başa fetheyledin ey Nûr! 
Nurun olacaktır, bütün insanlığa düstur.
Kur’an seni teyit ediyor mucizelerle, 
Ey şanlı gönül fatihi hiç durmadan ilerle!
Tarih-i hayatın doludur harikalarla, 
Hiç sönmeden âlemde güneşler gibi parla!
Manzume-i şemsiyeyi
84
 temsil ediyorsun, 
Heybetli fezâlarda hız almış gidiyorsun!
İmanlı nesiller seni takip edecektir, 
Yıllarca, asırlarca peşinden gidecektir.
Tarihi aşarken sen o iman dolu hızla, 
Milyonları aşmış bütün evlatlarınızla,
Birden açılır ruhuma esrarlı bir âlem, 
Vasfeyleyemez aşkımı, şiirimdeki nâlem
85
...
Ali Ulvi Kurucu
83
 
Işık demeti.
84
 Güneş sistemi.
85
 İnilti, feryat.

HuginRisale/content/pdf/ihlas_risaleleri-bediuzzaman_said_nursi.pdf