[TXT]
1. Üstad'ın geçici bir cinnet geçirmesi, Molla Muhammed'in hançer çekmesi üzerine de Üstad'ın baltaya sarılması hadisesi ile ilgili bilgi verir misiniz?
Bu hâdise Üstad'ın yeğeni, talebesi ve hizmetkârı olan merhum Abdurrahman Nursi Efendinin, Üstad'ımızın hayatını ele aldığı kitapta geçer. Hâdise aşağıda anlatıldığı gibidir:

"Meşâyih-i ‘izâm mevkii bulunan Gayda kasabasına gelir. Orada dahi arkadaşı Molla Muhammed Efendi ile döğüşerek Molla Muhammed’in hançer çekmesi üzerine, gözüne iliştiği baltaya sarılır. O sırada diğer bir talebe başından yaralı düşünce medrese hayatını terkle pederleri nezdine gelir ve pederlerine: 'Ben artık büyümedikçe okumaya gitmem. Zira talebeler bütün benden büyüktürler. Onlara gücüm yetinceye kadar evde kalırım.' der. Ve o kış ilkbahara kadar evde kalır." (Bedîüzzamân’ın Tarihçe-i Hayatı, Müellifi: Abdurrahman, İstanbul – Necm-i İstikbâl Matbaası, Bâb-ı Âlî civarında Ebussuûd caddesinde Numara 75, sene 1335)

Üstad Hazretleri o zamanlar 10-11 yaşlarında olup, daha çocuk hâlindeydi. Kendi kapasitesinin çok üstünde ilimle uğraştığından, asabiyet hâli de epey ilerlemişti. Kabiliyet ve kapasitesinin yüksekliğinden dolayı, akranları ve kendisinden büyük olan talebelerin dikkatini celbediyor ve kıskanmalarına sebeb oluyordu. Bu durumda bazen ağabeyi Molla Abdullah ile bazen de başkaları ile kavga ediyordu. İşte bu hâdise de böyle bir zamanda vuku bulmuştu.

Abdurrahman Nursi, bu hâdiseyi anlattığı kısımda Bediüzzaman’ın bu konuda niçin cinnet durumuna girdiğini şöyle anlatır:

"Şu medresede bir müddet kaldıkdan sonra kendileri yalnız olarak Siirt’e gitti. O esnada dimağına te’sîr eden kandan dolayı cinnet-i muvakkateye (geçici bir cinnet) ma‘rûz kaldı. Talebeler ise meşâyihden Şeyh Abdurrahman Hazretlerinin halifesi bulunan Şeyh Abdülkahhâr Efendi’nin nezdine götürdüler." (bk. age., a.y.)

2. Üstadımız niçin Hz. Ali'den sıklıkla "İmam Ali" diye bahsetmiş? Bu tabir Şii kökenli değil mi? Bunda Hz. Ali'nin velayetinin veya ilk üç halifenin şeyhülislamlığını yapmasının tesiri olabilir mi?
Kamusta imam, “kendisine uyulan kimse” demektir. Toplumun başında bulunan ve fertleri yönlendiren kişiler imam diye anılmıştır. İmamın sevk ve idare ettiği toplum ise ümmet kelimesiyle karşılanmıştır. Bu durumda imam; “ümmetin idaresini üstlenen kişi”, imamet “imamın üzerine aldığı vazife” manasına gelmektedir.

Siyasi ve hukuki bir mevhum olarak ise; Resûl-i Ekrem (asm)’den sonra İslam toplumunun idaresini en yüksek seviyede üstlenen kişinin vazifesini ve makamını ifade eder. "İmamet"; kelam, fıkıh ve siyasi tarihte farklı şekillerde ele alınmıştır. Kelam ve fıkıh âlimleri, siyasi nazariyelerle ilgili fikir ve görüşlerini ekseriyetle “imamet” başlığı altında incelerken; tarihçiler, Hz. Ebû Bekir’den başlayıp Osmanlı Devleti’nin sonuna kadar devam eden tarihî vakıayı “hilafet” kelimesiyle ifade etmişlerdir. Ancak imamet daha çok nazarî manada devlet başkanlığını, hilafet ise fiilî otoriteyi temsil eder.

Mâverdî ve İbn Haldûn’a göre imamet, dini koruyan ve dünyevi idarede nübüvvetin yerini alan bir müessesedir (bk. el-Aḥkâmü’s-sulṭâniyye, s. 3; Muḳaddime, s. 178-179).

Zannedildiği gibi "imam" tabiri Şia kökenli ya da Şiaya mahsus bir mehfum değildir. Şia imamet meselesini ifrata götürüp imanın bir cüzü hâline soktuğu için "imam" tabiri, onlarla özdeşleşmiştir. Yoksa siyasi ve hukuki manada "imam", Ehl-i sünnetin kabul ettiği bir mefhumdur.

İmam tabirinin Hz. Ali’ye şiar olmasında gerek hilafetin gerek velayetin gerekse şeyhülislamlığın hissesi bulunmaktadır.

3. Bediüzzaman Said Nursi'nin Rus esaretindeki şahitleri kimlerdir, Rusya'dan firarı ile ilgili hatıralar var mıdır?
Bu mevzu ile alakalı birçok hatıra mevcuttur, "Son Şahitler" ve "Ağabeyler Anlatıyor" gibi eserlerden istifade edilebilir. Bunlar sitemizde yayınlanmıştır. Birkaç numune nevinden link verelim:

- MEHMET HULUSİ EROL (TEĞMEN)

- YÂSİN SAATÇİOĞLU (MOLLA)

- HAMİD EKİNCİ (MOLLA)

- ALİ HAYDAR (BİNBAŞI)

- MUSTAFA YALÇIN

Ek bilgi niyetiyle Risalehaber'de yayınlanan "Yeni bilgiler ışığında: Bediüzzaman’ın Rus Esaret Dönemi" isimli çalışmayı da inceleyebilirsiniz.

4. Osman Kemalî Efendi ile ilgili İslam Ansiklopedisinde, Said Nursî'nin onu Râfızîlik ve zındıklıkla itham ettiğini okudum. Bilgilendirir misiniz?
Türkiye Diyanet Vakfı'nın İslam Ansiklopedisi Osman Kemâlî Efendi maddesinde bahsedilen konuya bakıldığında, hakikate zıt olan bir durum müşahede ettik. Şöyle ki;

Kemâlî Efendi'nin Fatih Camii'nde 1901, 1903 tarihlerinde Mesnevi okuttuğu, 1904'ten itibaren Üsküdar'da Mecelle okutmaya başladığı bu yıllarda, Bediüzzaman Said Nursi İstanbul'da değildir. Burada yanlışlık var. Üstad Said Nursi İstanbul'a ilk defa 1907 yılının sonlarında geliyor.(1) Dolayısıyla "Fâtih Camii’nde Mesnevî okuttuğu bu dönemde aynı camide vaaz veren Said Nursi ..." ifadesi tarih bakımandan uymamaktadır...

Ayrıca, Bediüzzaman Said Nursi hiçbir zaman şahıs ismi vererek "kâfir" veya "zındık" gibi ithamlarda bulunmaz, bulunmamıştır. Buna bütün hayatı şahittir. Üstadımız aşağıdaki ifadeleri  ile böyle bir yanlışa girenleri ikaz etmiş, kendisinin de böyle bir ifadede bulunmaktan ömrü boyunca  boyunca uzak durduğunu ortaya koymaktadır.

"Halbuki Said’i bilenler bilirler ki, mümkün olduğu kadar tekfirden çekinir. Hattâ sarih küfrü bir adamdan görse de yine te’vile çalışır, onu tekfir etmez. Her vakit hüsn-ü zanla hareket ettiği halde ona bu ittihamı yapan, elbette kendisi o ittiham ile tam müttehemdir."(2)

Allahualem bu zatın Melamilikle ilgilendiği ve ileri gittiği için, bazıları ona böyle bir yakıştırmada bulunmuş olabilirler. Muhterem müellif Nihat Azamat Beyefendi de Said Nursi ile karıştırmış olma ihtimali yüksektir.

"Osman Kemâlî Efendi, Hamza Bâlî’den sonra Hamzaviyye adını alan Bayramî Melâmîliği’ne mensuptur. Tarikat silsilesi Seyyid Abdülkādir-i Belhî, Seyyid Bekir Reşad Efendi ve diğer Hamzavî kutupları vasıtasıyla devam ederek Hamza Bâlî’ye, oradan da Hacı Bayrâm-ı Velî’ye; Nakşibendî-Alevî silsilesi Seyyid Abdülkādir-i Belhî’nin babası Süleyman-ı Belhî vasıtasıyla Bahâeddin Nakşibend’e; diğer bir Melâmî silsilesi de Rumeli Nakşibendî Melâmîliğinin pîri sayılan Muhammed Nûrü’l-Arabî’ye ulaşır."(3)

İlave bilgi için tıklayınız:

- Melamilik hakkında geniş bilgi verir misiniz? ...

Dipnotlar:

(1) bk. Badıllı, Mufassal Tarihçe-i Hayat, I, 167, İstanbul 1998.
(2) bk. Şualar, On Dördüncü Şua.
(3) bk. TDV. İslam Ans., mad. Kemali Efendi, 25/234. 

5. Bediüzzaman Said Nursi ile Seyyid Kutup'un vizyon ve misyon farkı nedir? Dâhili ve harici cihada değinerek konuyu açar mısınız?
Bu mevzu bir kitap yazılacak kadar mühim ve fikri bir meseledir. Ancak meseleyi kısaca şöyle hülasa edebiliriz. İslam'ın cihat anlayışı ana hatlarıyla şöyledir:

1. Dâhili cihat,

2. Harici cihat.

Her iki halde de İslam'ın birinci derecede mücadele ve mücahede anlayışı tebliğledir. Gerek harici düşmanlar ve gerekse de dâhili hasımlara karşı birinci maksat, onların ebedî hayatını ve imanını kurtarmaktır. Yani öldürmek değil, yaşatmaktır. Gaye yaşatmak olunca, her iki hasma karşı da tebliğ metoduyla muhatabı dünyada ve ukbada kurtararak, huzur ve saadete kavuşturmaktır.

Bu ilk metod netice vermezse, harici düşmanlara karşı maddî mücadele ve cihat devreye girer. Bu da iki şekilde olur.

a. Tecavüz edenlerin tecavüzlerini durdurmak, zulüm edenlerin zulümlerine mani olmak için yapılan cihat ve mücadeledir. Bu cihatta ölen şehadet  mertebesine ulaşır, hayat kalanlar da gazilik gibi büyük bir rütbe ile anılır. Muhatap için ise maalesef cehenneme sevkiyattır.

b. Düşman tecavüz etmese bile, Müslüman devlet istihbaratla düşmanın saldırmak için plan ve hazırlık yaptığın öğrenirse, beklemeden müdahele eder, maddeten cihat etmiş olur. Neticeleri birinci maddedeki taksimat gibidir. Yoksa Müslümanların hasma karşı metodu ve yolu müdafaadır.

Ayrıca bir de zulmü ve fitneyi durdurmak için, yine Müslümanlara vazife terettüp eder. Bu da harici mücadele içindedir. Yani hariçteki insanlar kendi idarecileri tarafından zulme maruz kalıyor ise, bu zulmü bertaraf etmek için Müslüman devletler gücü ve kuvveti yerinde ise, hiçbir yere müracaat etmeden bu zulmü bertaraf edebilirler.

Fitne için de aynı kaide geçerlidir. Ancak fitnede Müslümanlar da hasım ve düşman olabilirler. Çünkü fitne ve zulüm insanlık suçudur. Fırsat ele geçtiğinde müdahale yapılır. Bu sebeple Cenab-ı Hak küfrü devam ettirir, ona mühlet verir, ama zulme müsaade etmez ve mühlet vermez. 

Yine de bütün bu ifade edilen harici mücadele ile ilgili tüm meseleler devleti ilgilendiren ve devletin kararıyla olması icap eden meselelerdir.

İkinci kısım cihat dâhili mücadeledir.

Dâhil ve hariç arasında dağlar kadar fark vardır. Yukarıda zikredilen konular dâhili meseleler, zulümler, fitneler vs. gibi yanlışlara karşı yapılmaz. Çünkü fitneye, kargaşaya, anarşiye zemin hazırlanmış ve çanak tutulmuş olur. Dâhildeki bu gibi yanlışlara sadece ve sadece kolluk kuvvetleri ve devlet müdahele eder. Vatandaşlar kendi başlarına kesinlikle hareket edemezler. Vatandaşın görevi devletine tebliğ ile ilimle, şefkat ve merhametle yardımcı olmaktır.

Devlete terettüp eden bu gibi meseleler devlet tarafından ihmal edilirse; vatandaşlar devletine isyan edemezler. Çünkü mesuliyet devletindir. Zekâtını vermeyen zenginin hesabını fakirler ve vatandaşlar göremez, hiç kimsenin böyle bir vazifesi yoktur. Bu meseleler idareyi ilgilendirir.

Ancak devleti ve hükümeti kifayetsiz görenler; kendilerinde bir kabiliyet ve güç  görüyorlarsa, oyunları kaidelerine göre oynamak kaydıyla parti kurarlar ve iktidara gelirler. Zinhar isyan edemezler.

Peygamber Efendimiz (asm) bu iki cihat arasındaki farkı çok güzel izah etmiştir. Hadiste buyurulur ki; hükümdarın zalimi fitne ve anarşiden hayırlıdır.

“Başınızda habeşi siyah bir köle dahi olsa, itaatten elinizi gevşetmeyiniz.” (Buhârî, Ahkâm, 4) 

Bugün İslam âleminin hali bu hadis-i şerifin hakikati teyit etmektedir.

Dâhil ve hariç mücahede arasındaki farkı şu misalle de anlatabiliriz:

Bir grup insan bir ormana gezmeye gitse, onlara bir ayı musallat olsa, önce kendilerini müdafaa ederler. Eğer hayvan kendilerine saldırırsa,  onu vurup öldürülebilir. Ancak bu vahşi hayvanın mikroskopta görülebilecek kadar küçük bir versiyonu dâhile girse, yani vücudumuza girse, önce inmün sistem kuvvetlendirilir. Sonra o mikropla mücadele için hastanede belki haftalarca tedaviye ihtiyaç olur. Vahşi ayıyı öldüren silahla dâhildeki mikrobu öldürmeye kalkarsak, mikroba zarar veremediğimiz gibi vücudu telef ederiz.

İşte bu misal gibi harici düşmanlara karşı yapılan mücadele şekli ve tarzı ile dâhili düşmana karşı yapılacak mücadele ve mücahede tarzı çok farklıdır. Zaman açısından da sabrı gerektiren bir meseledir.

İslam tarihinde maddî mücadele ekseriyetle harici düşmanlara karşı yapılmıştır. Dâhilde öyle bir mücadelenin misali yoktur. Zira İslam'da cihadın esasları mantığı yukarıdaki izah veçhesi iledir.

Mesela, Mekke-i Mükerreme'de o kadar işkence, zulüm, tecrit, baskı ve acımasız boykotlara rağmen kan dökülmemiştir. Yani Peygamber Efendimiz (asm) sahabelere müşriklerin evlerini basmalarını ve boyunlarını vurmalarını emretmemiştir. Öyle bir vakayı da bilmiyoruz. Çünkü düşman ve fitne dâhildedir. Mekke'de bir muharebe, nice mazlumun ve masumun ölümüne sebebiyet verirdi. Hicretten sonra düşman hariçte kalmış oldu. Hariçten gelen düşmanın zulmünü defetmek için sahabe-i kiram müdafaa tarzında ilk olarak Bedir harbi yapmıştır.

Bu mesele dâhil ve hariç cihat arasındaki farkı çok güzel göstermektedir. Muazzez Üstadımızın müspet hareket mantığı çerçevesinde tebliğ hizmeti; harice karşı birinci deva ve ilaç olarak onların imanlarını kurtarma adına ilk merhale yaşatma duygusudur. Eğer onlar tecavüz ederlerse, o zaman devletin müdahelesi ile vatandaşlar cepheye gider, maddî cihatı deruhte ederler. Üstad Hazretleri Risale-i Nurları telif ederek iman hizmetine kuvvet verdiği gibi, I. Cihan harbinde mütecavizlere karşı devletin emrinde silahlanarak cihat vazifesini de gönüllü alay kumandanı olarak ifa etmiştir.

Seyyid Kutub gibi zevatın, Üstadımızın cihat ruhu ile ilgili farklılıkları dâhildeki cihat anlayışı ile ilgilidir. Burada Üstadımızın cihat anlayışı, aynı zamanda Kur'anın ve İslam'ın cihat anlayışıdır.

Siyasal İslam adı altında, şartlar ve imkânlar tekevvül etmeden demokratik yollara başvurmadan ihtilal ve isyan harekâtına girişip, ülkede mevcut hükümet ve otoriteye karşı bayrak açmak İslam'ın dâhili cihat anlayışına terstir. Zaten neticeleri de meydandadır.

Muazzez Üstadımız İslam'ın dâhildeki cihat anlayışını müspet hareket adı altında ve tebliğ metoduyla hayatı boyunca ifa ederek, elhamdülillah ülkemizde çok hayırlı hizmetlere vesile olmuştur.

Cumhuriyetin ceberut döneminde, İslam âleminden daha dehşetli operasyon ve proje ülkemize uygulandığı halde, Üstadımız maddî mücadeleye girmemiş, müspet hareket ederek etrafı çevirmiş ve bugünkü nimetlere mazhar olmamıza zemin hazırlamıştır.

Ezanların, Kur'anın, mescitlerin, Allah demenin yasak olduğu dönemlerde dahi, harici devletlerin oyunlarına gelmemek için bütün tazyikata karşı müspet hareket ederek isyana prim vermemiştir. "Yanlışlıkları kabul etmemek ayrı, isyan etmek bütün bütün ayrı" buyurmuştur. Bunu da korktuğundan ve acziyetinden dolayı değil, dinin ve Kur'anın hakikatinden dolayı ortaya koymuştur. Hatta davasının kutsiyetini muhafaza etmek için siyasete dahi girmemiş, sadece ve sadece Allah rızası için iman hizmeti yapmıştır. Siyasilere ve devlet adamlarına hayatı boyunca doğru yolu göstermekten geri kalmamıştır.

Demek ki işin sırlı ve esas noktası dâhildeki mücahedenin hariçteki cihatla karıştırılıp vahim hatalar yapılmasıdır.

Bu manada isyan edip mücadele etmek isteyenler, maalesef ülkelerini ya Rusya’ya veya emperyalistlere kaptırmışlardır.

Türkiye ecdadından aldığı misyon ve vizyonla ve İslam'ın hakikatini idrak etmesiyle asırlardan beri dâhilde böyle bir kargaşaya ve isyana girmemiştir. İdarecileri hatalar ve yanlışlar da yapsalar; millet "bizden çıkmış, bizim adamımızdır" mantığı ile müspet hareket etmiş, uzun soluklu muamelelerle idarecileri düzeltmeye çalışmıştır. Vazifesini yapmış vazife-i  ilahiyeye karışmamıştır.

Kendi idarecilerini düzeltmek için harici düşmanlara ve emperyalist güçlere müracaat etmemiş, onlardan yardım dilenmemiştir. Metanetini, soğukkanlılığını ve izzetini koruyarak, kendi adamlarını ve idarecilerini kendisi müspet hareketle düzeltmeye çalışmıştır.

Fakat Seyyid Kutup gibi düşünenler; bu konularda zafiyet ve acziyet gösterip, dış mihraklara müracaat etmişler ve onların uzantıları ile beraber olmuşlar, maalesef yağmurdan kaçıp doluya tutulmuşlardır.

Netice olarak, hasım nasıl olursa olsun, onu önce fikren ve manen kurtarmak esastır. Hatta düşmanla karşılaşıldığında ona barış ve anlaşma teklifi sunmak dinin icabıdır. Tecavüz ederse, haddi aşmamak kaydı ile yine de tebliği sıcak tutarak, tecavüzü cihat ruhuyla durdurmak esastır.

Dâhilde ise; sadece ve sadece müspet hareket ve nasihat ve tebliğ ile işi düzeltmek yegâne gayedir. Zira dâhilde, harici tarzdaki mücadele ülkeyi ve insanları helake götürür, istiklal ve istikbalimiz tehlikeye düşer.

6. Üstad zamanında, neden bazı İslam âlimleri kendisini eleştirmiş?
Üstadı birkaç sofi meşrep şeyhten başka eleştiren olmamıştır. Gerek Osmanlı meşihatı, gerek Cumhuriyet döneminde kurulan Diyanet dairesindeki mühim âlimler, Üstad Hazretlerinden sitayişle bahsetmişler. Ömer Nasuh Bilmen, Ahmet Hamdi AKSEKİ, Elmalılı Hamdi Yazır, Mehmet Akif Ersoy, Mustafa Sabri Efendi, Süleyman Hilmi Tunahan gibi devrin önde gelen âlimleri, Üstad'ı fazlası ile sevmiş ve övmüşlerdir. 

Üstad'a karşı fazla ilgi ve övgüden dolayı rahatsız olan, birkaç nefsini tam ıslah edememiş şeyhten başka tenkit eden makbul bir âlim ya da evliya yoktur. 

Üstad'ı eleştirenler ve yok etmeye çalışanlar ekseriyetle dinsizler, masonlar ve bidat ehli bazı müfritlerdir. Çünkü Risale-i Nur'un tarzında ve üslubunda, Müslümanların meslek ve meşrebi ile uğraşmak değil, küfür ve inkâr ile mücadele esas alınmıştır.

7. Bediüzzaman Said Nursi ile diğer âlimleri kıyaslamak, filandan üstündür, filanı geçmiştir gibi ifadeler doğru olur mu? Mesela İmam Gazali veya Buhari gibi...
Bu tarz kıyaslamalar hem edep açısından hem müspet hareket etme açısından hem de -manevî makamlar gaybi hususlar sınıfından olduğu için doğru değildir.

Kimin daha faziletli kimin daha âlim olduğu hususunda ileri geri konuşmanın hiçbir faydası yoktur. Aksine bu tarz yaklaşımlar Müslümanlar arasında ihtilafa, buğza ve kamplaşmaya yol açar.

Hele hele İmam-ı Gazali ve Buhari gibi İslam’ın temel rükünleri ve sağlam köşe taşları haline gelmiş âlimlerle kıyaslamak çok yanlış olur. Meselâ, Buhari hadis sahasında otoriter ve saygın bir İslam âlimidir, kimse hadis sahasında onunla kıyas edilmemelidir, edilemez de.

İmam Gazali kendi döneminin Bediüzzam’ınıdır ve İslam’a olan hizmetleri en az Risale-i Nur hizmeti kadar mühim ve değerlidir. Onlar asırlardır Müslümanlara manevî bir lamba ve kandil olmuşlar ve dine ciddi manada hizmetler etmişlerdir. Onların makamını ve sevabını ancak Allah bilir, bizim gibi avam ve cahil insanların onlara bir makam ve değer biçmesi uygun ve caiz olmaz. Risale-i Nur'un edebi ve düsturları da bunu iktiza eder.

8. Üstad, Sultan Abdülhamid'in tahttan indirilmesini nasıl karşılamıştır?
Üstad Hazretleri Sultan Abdülhamid Han'a her zaman dua etmiş ve hayırla yâd etmiştir. Onun tahttan indirilmesi hususunda en ufak bir beyanatı veya teşebbüsatı olmamıştır. Fakat hakikat namına ve hak hesabına etrafındaki halk ile âdeta demirden duvar ören kişilerin istibdadını tenkit etmiştir. Mesela; 

1907’de İstanbul’a gelen Bediüzzaman, Meşrutiyetin ilanından evvel söylediği bir nutkunda, Sultan Abdülhamid’i, “Yaşasın yaraları tedavi etmek fikrinde olan halife-i Peygamberî” diye vasıflandırmaktadır.

1909 Mart’ında kaleme aldığı bir makalede ise ona şu tavsiyelerde bulunmaktadır:

“Ömrünün zekâtını Ömer bin Abdülaziz gibi sarfet. Ta ki, bi’atın manası gerçekleşsin. Meşrutiyeti kansız kabul ettiğin gibi, Yıldız’ı da mahbûb-ı kulûb eyle. Zebaniler gibi hafiyeler yerine rahmet melekleri olan âlimlerle doldur; Yıldız’ı Dârül-Fünûn gibi yap.”

Sultan Abdülhamid'e yönlendirilen tokadın haksız olduğunu ise şöyle ifade etmektedir:

"Şu hürriyet perdesi altında müthiş bir istibdâdı taşıyan şu asrın gaddâr yüzüne çarpılmaya layık iken, o tokada müstehak olmayan, gayet mühim bir zatın, yani Abdülhamid’in yanlış olarak yüzüne savrulan kâmilâne şu sözün;

'Ne mümkün zulm ile bîdâd ile imhây-ı hürriyet
Çalış, idrâki kaldır, muktedirsen âdemiyyetten." (Lem'alar, Yirmi İkinci Lem'a)

Üstad Bediüzzaman, Sultan Abdülhamid'in istibdadını mecburen uyguladığını da şöyle ifade eder:

"Sultan Abdülhamid'in mecbur olduğu istibdadını hürriyet zanneden ve Kanun-u Esasînin müsemmâsız isminden ürken adamın sözünde ne kıymet olur?" (Münazarat)

Bediüzzaman Sultan Abdülhamid’in Hürriyeti kansız kabul ettiği için, büyük bir şefkat misali gösterdiğini “Hüsn-ü niyeti gösterir bir şefkatle, Meşrutiyeti kansız kabul ettiğin gibi...” (bk. Asar-ı Bediiyye, MAKALE-12: DAĞ MEYVESİ ACI DA OLSA DEVADIR, s. 514.) ifadeleriyle ortaya koyar.

Biz cevaplarımızda hep şunu ifade etmeye çalışıyoruz; ifrat ve tefrit iyi değildir. Bu II. Abdulhamit Han meselesi, son zamanlarda öyle bir pompalanıyor ki, sanki bir padişah değil de bir nebi imiş muamelesi görüyor.

Abdulhamid Han’ı tenkit edenler ve onun siyasetini beğenmeyenler ya İngiliz ajanı olmakla ya hain olmakla ya da deli olmakla itham ediliyor. Böyle bir bakış açısı ifrattır ve yanlıştır. İslam tarihinde dört halife döneminin dışında her dönem tenkide medar olabilir. Bunun yoldan çıkmışlıkla bir ilgisi bulunmuyor.

Mehmet Akif, Elmalı Hamdi Yazır, Mustafa Sabri Efendi gibi birçok âlim ve aydın, Abdulhamid Han’ın dönemini tenkit etmişlerdir ve etmeleri de haklarıdır. Her tenkit edeni küfür, dalalet ve ajanlıkla itham etmek, ayrı bir sapkınlık ve hakkatı çarpıtmaktır.

Biz Abdulhamid Han’ı kamet-i kıymeti kadar sever ve sayarız, olduğundan fazla gösterip ona masumiyet vermeyi ise, doğru görmüyoruz.

Üstad'ımızın, o dönemlerde darbe ve ihtilalleri elinden geldiği kadar önlemeye çalıştığı aşikâr iken, Abdulhamid Han’ı hal' etmeyi istemekle yani tahttan indirmeye çalışmakla itham etmek, en hafif tabiri ile bir iftiradır.

Yalnız şunu açık bir şekilde ifade edebiliriz: Üstadımız o dönemde ve her dönemde, meşrutiyeti (daha sonra cumhuriyet oldu) bir kurtuluş yolu olarak görüyordu. Dolayısı ile saltanat ve tek adam rejimine şiddetle karşı çıkıyordu. Bunun gizli kapaklı bir tarafı yok. Münazarat, Sünahat gibi küçük, ama harika risalelerinde bu durum, açık bir şekilde sebepleri ile izah edilmektedir.

Şayet bu şaşkın güruh, Üstadımızın saltanatın aleyhinde meşrutiyetin lehindeki ifadelerini bir kanıt olarak takdim ediyorlarsa, maaliftihar Üstadımız bir Cumhuriyet savunucusu idi. Nur talebeleri bunu asla gizlemez de saklamaz da. Öyle ki iki meşrutiyet denemesi de Abdulhamid Han döneminde gerçekleşmiştir.

Üstadımız Abdulhamit Han dönemini "zayıf istibdat", Mustafa Kemal dönemini ise "şiddetli istibdat"  dönemi olarak tasvib ediyor. Elhak bu tasvir yerden göğe kadar haklıdır.

"Elhasıl: Şedit bir istibdat ve tahakküm, cehalet cihetiyle şimdi hükümfermadır. Güya istibdat ve hafiyelik tenâsuh etmiş. Ve maksat da Sultan Abdülhamid'den istirdad-ı hürriyet değilmiş. Belki hafif ve az istibdadı, şiddetli ve kesretli yapmakmış!" (Divan-ı Harb-i Örfî, İki Mekteb-i Musibetin Şehadetnamesi.)

Üstad Hazretleri bu ifadelerinde; Abdulhamid’i hürriyet namına deviren zihniyetin, daha keskin ve şiddetli bir müstebit olduğunu ifade ediyor. Bunların gayesi hürriyeti elde etmek değil, komitecilik namına istibdat etmek imiş.

Hakiki hürriyet adına yapılan bu tenkidi, "sabık istibdat rejimini istiyor" şeklinde manüple etmek, ancak hakikate düşman olanların işi olabilir. Demek o dönemde Üstad Hazretlerinin bu ifadelerini çarpıtan bir komite bulunuyormuş ki, Üstad Hazretleri bu ikazı, yani yarım suali ifade etme ihtiyacı duymuş.

Yani Abdulhamid Han dönemi zayıf istibdat, onu deviren İttihat Terakki ve devamı hükmünde olan yeni rejim dönemi de şiddetli istibdat dönemidir. Öyle olduğu zaten daha sonra tahakkuk etmiştir. Yeni rejimin 1950’ye kadar tam bir diktatörlük ve şeflik dönemi olması meseleyi ispata yeterlidir.

Maalesef muhafazakâr camia ve siyasal İslamcılar, Osmanlının son dönemindeki hâdiseleri iyi okuyamıyorlar. Ekseriyetle ya Yahudi tezgâhı ya da karanlık güçlerin işi deyip, meselenin siyasi, içtimaî, ekonomi ve eğitim boyutlarını göremiyorlar.

Meşrutiyeti böyle yorumlayan bu zihniyet ile Üstadımızı anlamaları mümkün görülmüyor. Oysa İslam âleminin fakir, sefil ve geri kalmasının tek nedeni demokrasiye geçilememesidir. Halen özünde istibdatı saklayan saltanatı savunanlar bulunabiliyor.

Oysa Üstad'ımız istibdadı ne güzel tarif ediyor:

"İstibdad tahakkümdür.
Muamele-i keyfiyedir.
Kuvvete istinad ile cebirdir.
Rey'-i vahiddir.
Sû-i istimalata gayet müsaid bir zemindir.
Zulmün temelidir.
İnsaniyetin mahîsidir."

"Sefalet derelerinin esfel-i sâfilinine insanı tekerlendiren ve Âlem-i İslâmiyeti zillet ve sefalete düşürttüren ve ağraz ve husumeti uyandıran ve İslâmiyeti zehirlendiren; hatta her şeye sirayet ile zehirini atan, o derece ihtilafatı beyn-el İslâm îkâ' edip (Mutezile, Cebrî, Mürcie) gibi dalâlet fırkalarını tevlid eden istibdaddır."

"Evet, taklîdin pederi ve istibdad-ı siyasînin veledi olan istibdad-ı ilmîdir ki, Cebriye, Râfiza, Mutezile gibi İslâmiyeti müşevveş eden fırkaları tevlid etmiştir." (Münazarat.)

Üstad'ımız meşrutiyeti yani demokrasiyi ise şöyle tarif ediyor:

"İşte Meşrutiyet;  ﻭَﺷَﺎﻭِﺭْﻫُﻢْ ﻓِﻰ ﺍﻟْﺎَﻣْﺮِ ٭ ﻭَﺍَﻣْﺮُﻫُﻢْ ﺷُﻮﺭَﻯ ﺑَﻴْﻨَﻬُﻢْ  âyet-i kerîmelerinin tecellîsidir.

Ve meşveret-i şer'iyyedir.
O vücûd-u nûranînin kuvvete bedel, hayatı haktır.
Kalbi, mârifettir. Lisanı, muhabbettir. Aklı, kanundur, şahıs değildir.
Evet, Meşrutiyet; hâkimiyet-i millettir. Siz dahi hâkim oldunuz.
Umum akvamın sebeb-i saadetidir. Siz de saadete gideceksiniz.
Bütün eşvâk ve hissiyat-ı âliyeyi uyandırır. Uyku bes... Siz de uyanınız!..
İnsanı hayvanlıktan kurtarır. Siz de tam insan olunuz.
İslâmiyetin bahtını, Asya'nın tâli'ini açacaktır.
Size müjde! Bizim devleti ömr-ü ebediyeye mazhar eder, milletin bekasıyla ibka edecek. Siz daha me'yus olmayınız..." (bk. age.)

Son söz olarak yaşasın meşrutiyet ve hürriyet, kahrolsun istibdat diyoruz.

İlave bilgi için tıklayınız:

- BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ VE SULTÂN II. ABDÜLHAMİD DÜŞMAN MIYDI?

9. Adnan Menderes döneminde, Bediüzzaman Hazretlerinin hizmet hareketlerinin, önceki dönemlere göre genel bir değerlendirmesini yapar mısınız?
Üstad Hazretlerinin Eski Said ve Yeni Said şeklinde  hizmet tarzını belirleyen en mühim sebep, bulunduğu dönemin şartları ve içtimai yapının şeklidir. Her iki dönemde de  içtimaî yapı çok farklı bir hüviyete girmiştir. Eski Said dönemi içtimai ve siyasi ağırlıklı bir dönemken, Yeni Said dönemi imani ve fikri bir dönemdir. 

Eski Said dönemi Osmanlının son dönemlerine denk geliyor ki, o zamanın şartları ve içtimai yapısı çok farklıdır. Bu dönemde İslam toplumu savaş ve siyasi çalkantılardan gözünü açamayacak bir vaziyette idi. İnkârcılık ve felsefe tohum şeklinde yeni yeni yeşermekte idi. Üstad bu dönemde siyasi ve içtimai fikirleri ile toplumu yönlendirmeyi tercih etmiştir. Nitekim çok faydalı teşhis ve tedaviler de ortaya koymuştur.

Yeni Said döneminde  ise, Osmanlı yıkılmış yerine yeni bir rejim kurulmuş, tohum halindeki inkârcılık ve felsefe ağaç şekline gelmiş, dünyanın yarısını komünizm vasıtası ile tesirine almıştır. Ekser insanlar bu inkârcılık felsefesi karşısında imanlarını kaybeder bir vaziyete gelmiştir. Elbette bu inkârcı felsefeye karşı kuvvetli ve ikna edici bir fikir ile karşı koymak gerekir ki, Risale-i Nurlar bu vazifeyi ifa etmiştir. Üstad  Hazretleri bu dönemde bütün gayret ve himmetini milletin imanın kurtulmasına sarf ediyor.

1945-1950’li yıllar çok partili döneme geçiş yıllarıdır ki, bu dönemde Üstad Hazretleri bir parça siyasete ruhsat verip, Demokrat Partiyi alenen desteklemiştir. Bir cihetle bu döneme Üçüncü Said dönemi denilebilir. Bu dönemin ruhunu anlamak için Emirdağ Lahikasını tetkik etmek yeterlidir.  Bu dönemde kısmi de olsa hizmet üzerindeki baskı hafiflemiş, Nur talebeleri daha geniş kitlelere yayılma imkânı bulmuştur.

10. Bediüzzaman, Şeyh Said için; "Allah onlara cihad ile şehadeti; bana da kalemle cihadı nasip etti" demiş midir? Said Nursi, O'nun davasını meşru görmüş mü?
Risale-i Nur'un umumunu incelediğimizde, Üstad Hazretlerinin Şeyh Said isyanına tarz ve metot olarak karşı olduğunu rahatlıkla anlayabiliriz. Zira ömrü boyunca müspet hareket etmeyi kendine şiar edinen ve dâhilde silahlı mücadeleyi asla uygun görmeyen Üstad Hazretlerinin, Şeyh Said isyanını tasdik etmesi veya desteklemesi asla mümkün ve kabil değildir. Aksi halde kendi ile çelişmiş olur.

Nitekim Üstad Hazretleri Şeyh Said isyanından önce de kendine yapılan bu tarz teklifleri geri çevirmiş ve onları bu konuda ikaz etmeyi kendine de vazife saymıştır.

"Aynen bunun hatası gibi: Eski Harb-i Umumîden biraz evvel, ben Van'da iken, bazı dindar ve müttakî zatlar yanıma geldiler. Dediler ki: 'Bazı kumandanlarda dinsizlik oluyor. Gel, bize iştirak et. Biz bu reislere isyan edeceğiz.' "

"Ben de dedim: 'O fenalıklar ve o dinsizlikler, o gibi kumandanlara mahsustur. Ordu onunla mes'ul olmaz. Bu Osmanlı ordusunda belki yüz bin evliya var. Ben bu orduya karşı kılıç çekmem ve size iştirak etmem.' "

"O zatlar benden ayrıldılar, kılıç çektiler; neticesiz Bitlis hâdisesi vücuda geldi. Az zaman sonra, Harb-i Umumî patladı. O ordu, din namına iştirak etti, cihada girdi, o ordudan yüz bin şehidler evliya mertebesine çıkıp beni o dâvamda tasdik edip kanlarıyla velâyet fermanlarını imzaladılar."(1)

Üstad Hazretlerinin bu sözleri, Şeyh Said isyanında nasıl bir tavır sergilediği konusunda, bize ipuçları vermektedir. Akl-ı selim sahibi insanlar, Üstad Hazretlerinin Şeyh Said isyanında nasıl bir tavır sergilediğini takdir eder diye düşünüyoruz. 

Bediüzzaman Hazretleri, başta Şeyh Said isyanı olmak üzere, her türlü isyan ve bölücülük hareketlerinin karşısında olmuş; isyancıların teşebbüslerinden vazgeçmesi, halkın onlara itibar etmemesi için çok büyük gayretler sarfetmiştir. O’nun, kendisinden destek isteyen Şeyh Said’e ve isyancılara verdiği cevap çok çarpıcı ve ibretlidir.

Necmeddin Şahiner bu meseleyi "Bilinmeyen Taraflarıyla Bediüzzaman Said Nursi" isimli kitabında şöyle anlatmaktadır:

“Şark isyanından bir müddet önce, Erek Dağında Kürt aşiret ağalarından ve Hamidiye Paşalarından Kör Hüseyin Paşa geldi ve Bediüzzaman’a şöyle dedi: “Üstadım, bu talebeleri çıkart. Sizinle mahrem görüşeceklerim var.” 

Bediüzzaman da “Hüseyin Paşa! Bunlar benim vücudumun azaları gibidir, ayrı değiller” dedi.

Bunun üzerine Hüseyin Paşa heybesini açarak bir mendil çıkardı. Mendil altınla dolu idi. “Bu minnetsiz olarak benim malımın zekâtıdır. Bunu kabul et, fakirlere, misafirlere ve talebelere sarfet.”

Bediüzzaman çok hiddetlendi ve Paşaya “Paşa! Sen hiç alim ve hocalara sormadın mı? Zekat, yerinden nakil olur mu? Senin köyünde fakir akraban ve yakınların yok mu? Niçin getirdin?” diyerek reddetti.

Bunun üzerine Hüseyin Paşa: “Sizinle bir müşaverem var. Askerim hazır, atlar hazır, silahlar ve cephaneler de hazır. Sizden emir bekliyoruz.”

Bediüzzaman: “Sen ne diyorsun? Ne yapacaksın? Kiminle harbedeceksin?"

Hüseyin Paşa: “Mustafa Kemal'le.”

Bediüzzaman: “Mustafa Kemal'in askeri kim?”

Hüseyin Paşa: “Ne diyeyim… İşte askerdir.”

Bediüzzaman: "Askerler bu vatanın evladıdır. Senin ve benim akrabalarımdır. Kime vuracaksın? Onlar kime vuracak? Düşün, idrak et. Ahmed'i Mehmed'e Hasan'ı Hüseyin'e mi kırdıracaksın?"

Hüseyin Paşa: “Böyle bir hayattansa ölmek daha iyidir.”

Bediüzzaman: “Ne olmuş hayata. Sen hayatından bezmişsen, bütün Müslümanların, bütün zavallıların günahı ne, onlardan ne istiyorsun?”

Hüseyin Paşa şaşırdı ve mütehayyir kaldı. Sonra “Sen benim elimi ayağımı soğuttun. Ben şimdi aşiretimin korkusundan evime gidemem. Bütün aşiretler toplanmışlar. Benden söz alacaklar. Ben şimdi gidip, bu şekilde anlatsam, diyecekler: 'Hüseyin korktu.' Beş para ettin beni.”

Bediüzzaman: “Kullar arasında beş para ol. Allah katında makbul ol” dedi.

Yine Bediüzzaman Hazretleri Osmanlı Devleti'ne karşı isyan etmek isteyen bazı Kürt aşiret reislerine hitaben şöyle diyordu:

“Altı yüz seneden beri tevhid bayrağını umum âleme karşı yücelten ve millî âdetlerini terk ederek ihtiyarlanan bizim şanlı Türk pederlerimize, kuvvet ve cesaretimizi hediye edelim. Ona bedel, onların akıl ve ma’rifetinden istifade edeceğiz ve asaletimizi de göstereceğiz. Elhâsıl, Türkler bizim aklımız, biz onların kuvveti; hep beraber bir iyi insan oluruz. Dik başlılık etmeyeceğiz ve kendi başına hareket yapmayacağız. Bu azmimizle başka milletlere ibret dersi vereceğiz. İyi evlâd böyle olur... İttifakta kuvvet var, ittihâdda hayat var, uhuvvette saadet var, hükümete itaatte selâmet var. İttihâdın sağlam ipine ve muhabbet şeridine sarılmak zaruridir.” (Asar-ı Bediyye)

(1) bk. Şualar, On Dördüncü Şua.

Ayrıca ilave bilgi için tıklayınız:

Said Nursi'nin Şeyh Said'e yazdığı mektubun gerçek olmadığını söyleyenler var. Bunu açıklar mısınız?

11. Üstad kadın hâkim Hesna Şener'i talebeliğe kabul etmiş. Bu hanım okuyup iyi bir makamda dine hizmet etmiş. Biz de kızlarımızı okutup çalışmalarına müsaade etsek, doğru olur mu?
Bu konuya birkaç açıdan yaklaşmak gerekir:

1. Üstadımız bu hâkime ablamızın bu işe girmesi için teşvik etmiş değildir. Üstadımızı tanıdıkları vakit zaten hâkime imiş.

2. Üstadımız bunların işten ayrılmak istemeleri fikirlerine karşı çıkmış, burada İslam’a ve masum insanlara faydaları dokunabileceklerini ifade etmiş ve ayrılmalarına taraftar olmamıştır.

3. Hanımların uygun ortamlarda yüksek eğitim almalarının ve münasip şartların bulunduğu ortamlarda çalışmalarının dinen bir mahsurunun olmadığı dini bir kaidedir.

4. Hanımların "kadın doktoru, kadınlara vaaz verecek bir vaize, kız çocuklarımıza ders verecek bir öğretmen" olmasının bir mahsuru olmadığı gibi, bu mesleklere müspet ve dindar kızların teveccüh etmeleri çok hikmetli ve faydalı olacaktır.

Madem bu zamanda kızların ekserisinin okumak ve meslek sahibi olmak istedikleri bir vakıadır. Öyleyse bu manada içerisinde bir şevk bulunduran, eğitimle veya tıpla alakadar olan ve hanımlara faydalı olmak için okumak isteyen kızlara yol göstermek elbette hikmetli bir davranış olacaktır.

İlave bilgiler için tıklayınız:

- Risale-i Nur'da kadının sosyal hayattaki yeri nedir, kadının çalışması uygun mudur?
- Risalelerde bayanların çalışması ile ilgili bahsedilen konular nelerdir? ... 
- "Medeniyet ise, kadınları yuvalarından çıkarıp, perdelerini yırtıp, beşeri de baştan çıkarmıştır." cümlesini nasıl anlamalıyız, ...

12. Bediüzzaman İmam Rabbaninin kitaplarını çokça okumuş, feyiz ve ilham ve risaleleri yazmış. İmam Rabbani'nin eserleri risaleler gibi midir?
Tefsirler iki kısımdır. Birisi Kur’an’ın lafız ve cümlesini bir tertip üzere inceleyen, daha ziyade zahiri ifadeleri nazara veren gramer esaslı klasik tefsirlerdir. Bunların emsali yüz binleri geçmiştir.

Diğeri ise, Kur’an’ın işari manalarını ekseri olarak ilham ile beyan eden manevî tefsirlerdir. Bu tefsirler ekseriyetle her asırda bir müceddidin eli ile yazılır. İmam Rabbani, İmam Gazali, İmam Geylani gibi zatlar buna misal olarak verilebilir. İşte maddecilik ve inkârcılığın zirveye ulaştığı bu helaket ve felaket asrında ise, Üstad Bediüzzaman Hazretleri Kur’an’ın en azam ve en ihatalı tefsirini insanlığa hediye etmiştir. 

Netice olarak lafzî tefsirler, ayetin zahiri kalıbını ve ona mebni olan manaları nazara verirler. İşari tefsirler ise daha ziyade delalet, tazammum ve istilzam üzerine giderler. Yani ayetin ince ve herkes tarafından görülmesi mümkün olmayan manaları nazara verilir.

İmam Rabbani Hazretlerinin tefsiri de Risale-i Nurlar gibi vehbi ve ilhamidir. Lakin Risale-i Nurlar bu zamana, İmam Rabbani Hazretleri ise kendi dönemine hitap ediyor. İkisini aynı kefeye koyarak "madem ikisi de vehbidir, ben onunla iktifa ederim" denilemez.

Üstad Hazretleri bu hususu şu şekilde izah ediyor:

"Ben tahmin ediyorum ki, eğer Şeyh Abdülkadir Geylânî (r.a.) ve Şah-ı Nakşibend (r.a.) ve İmam-ı Rabbânî (r.a.) gibi zatlar bu zamanda olsaydılar, bütün himmetlerini, hakaik-i imaniyenin ve akaid-i İslâmiyenin takviyesine sarf edeceklerdi. Çünkü saadet-i ebediyenin medarı onlardır. Onlarda kusur edilse, şekavet-i ebediyeye sebebiyet verir. İmansız Cennete gidemez; fakat tasavvufsuz Cennete giden pek çoktur. Ekmeksiz insan yaşayamaz, fakat meyvesiz yaşayabilir. Tasavvuf meyvedir, hakaik-i İslâmiye gıdadır."(1)

(1) bk. Mektubat, Beşinci Mektup.

13. Üstadımızın, son halife ve padişah olan Abdülmecid Efendi ile ilgili beyanatları var mı acaba?
Üstadımızın Son İslam Halifesi merhum Abdulmecid Efendi ile herhangi bir tanışma veya görüşmesine dair bir hatıra veya ifadesine rastlayamadık. Ayrıca Halifeliğin kaldırılması, Üstadımızın artık içtimaî ve siyasi hayatından ve entrikalarından elini eteğini çektiği zamana rast geldiğinden, bu hususta herhangi bir malumat bulamadık. Fakat bütün bu sebeplerle Bedîüzzaman Said Nursi halifeliğin kaldırılmasına ait Kur’anî istihrâclarda bulunuyordu:

لَنْ تَزَالَ الْخِلاَفَةُ فِى وِلْدِ عَمِّى صِنْوِ اَبِى الْعَبَّاسِ حَتَّى يُسَلِّمُهَا اِلَى الدَّجَّالِ 

"Yani 'Uzun zaman hilâfet-i Abbasiye devam edecek, sonra o saltanat Deccal eline geçecek.' diye beş yüz seneden sonra İslâm içine bir deccal gelecek, o hilâfeti bozacak gibi ki; eşhas-ı âhirzamandan çok rivayetler haber verdikleri halde, mezhebi ayrı veya fikri müfrit bir kısım ehl-i içtihad kabul etmemişler, mevzu veya zaîftir demişler."(1)

"Beni şiddetli ceza ile mahkûm etmek için bütün suçlarımın fihristesi olarak kararın âhirinde yazmışlar ki: 'Said Nursî'nin reddettiği maddeler biri: Saltanat ve hilâfetin ilgası.' Hem hata, hem sehivdir. Çünki İhtiyar Lem'asında "Hilâfet saltanatının vefatı beni mahzun eyledi." diye yazdığımı on beş sene evvel Eskişehir Mahkemesine cevab verdim, sustular. Mürur-u zamana uğramış, af kanunu ve beraet görmüş ehemmiyetsiz bir hatayı suç sayan, kendisi suçlu olur."

"Hem bu mevhum suça bir sened diye, benim bir Lem'ada ve Mu'cizat-ı Ahmediye'de (A.S.M.) bir hadîs-i şerifte:

اِنَّ الْخِلاَفَةَ بَعْدِى ثَلاَثُونَ سَنَةً ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا عَضُوضًا وَفَسَادًا وَجَبَرُوتًا

("Benden sonra hilâfet otuz sene sürecek, ondan sonra da saltanat şeklini alacak; ceberût ve fesâd-ı ümmet meydan alacak." (Kadı Iyâz, eş-Şifâ, 1:340)

"Yani, Hulefa-i Raşidîn'den sonra bir fesad olacak. İşte bu hadîs üç mu'cize-i gaybiyeyi gösterdiğini bir eski Risâlemde yazmıştım. Kararname benim bir suçum olarak, Said bir Risâlede demiş: 'Hilâfetten sonra ceberut ve fesad olacak.' Ey sathî heyet! Bir işaret-i gaybiyede bu zamanımızda maddî ve ma’nevî en büyük bir fesad-ı beşerîyi ve zemini zîr ü zeber eden bir hâdiseyi haber veren bir hadîsin i'cazını beyan etmeği suç sayan, maddeten ve manen suçludur."(2)

Bedîüzzaman Meclis’te yaptığı konuşmada ise şunları açıklamıştır:

"Şu inkılab-ı azîmin temel taşları sağlam gerek. Şu meclis-i âlînin şahsiyet-i ma’neviyesi, sahib olduğu kuvvet cihetiyle mana-yı saltanatı deruhde etmiştir. Eğer şeair-i İslâmiyeyi bizzât imtisal etmek ve ettirmekle mana-yı hilâfeti dahi vekaleten deruhde etmezse, hayat için dört şeye muhtaç fakat an'ane-i müstemirre ile günde lâakal beş defa dine muhtaç olan şu fıtratı bozulmayan ve lehviyat-ı medeniye ile ihtiyacat-ı ruhiyesini unutmayan bu milletin hacat-ı diniyesini Meclis tatmin etmezse, bilmecburiye mana-yı hilâfeti, tamamen kabul ettiğiniz isme ve lafza verecek. O manayı idame etmek için kuvveti dahi verecek."(3)

Sırr-ı İnnâ A’taynâ adını verdiği ve mahrem olarak sakladığı bir Risâle’de mes’eleyi daha açık bir şekilde izah etmektedir:

"1324’de (yani 1908 yılında) mason komitesinin Şerî’at-ı Ahmediyeyi tahrib niyetiyle hürriyet perdesi altında hilâfet-i İslâmiyeye saldırması tarihine tevafuku ve şimdi o komitenin başına geçen bu herif adavet-i Arabiyeye harekâtını bina edip, Şerî’at-ı İslâmiyenin şeairinin tahribine harekâtıyla tevafuk etmesi elbette gösteriyor ki, إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ ٱلۡأَبۡتَرُ (“Doğrusu sana buğzeden, soyu kesik olanın ta kendisidir.” Kevser, 108:3) bunlara dahi kasden işaret ediyor."

"Evet madem, إِنَّآ أَعۡطَيۡنَـٰكَ ٱلۡكَوۡثَرَ  (“Şüphesiz biz sana Kevser’i verdik.” Kevser, 108:1) kelimesi Altıncı Remiz’de isbat edildiği gibi İstanbul’un hem muhasarasını hem fethini işaretle müjde veriyor. Ve madem فَصَلِّ لِرَبِّكَ (“O hâlde, Rabbin için namaz kıl.” Kevser, 108/2) makam-ı ebcedîsi olan 484 adedi işaretiyle o muhteşem merkez-i hilâfette 484 sene salât-ı kübra-yı İslâmiyet imam-ı müslimîn arkasında kılınmasına işarî müjde veriyor. Elbette o müddetin bitmesi olan 1341 (1924) tarihinde mason komitesinin hilâfet-i İslâmiyeyi ref’ ile dinsizliğin esasını kabul etmek demek olan dinsizlik manasındaki lâik cumhuriyet tarihine tamtamına tevafuk etmekle شَانِئَكَ هُوَ ٱلۡأَبۡتَرُ elbette onları remzen işaret ettiğini ve o cümlenin altında Ebu Cehil ve Ebu Leheb ve Ümeyye İbn-i Halef gibi dâhil olduğunu teyid eder, belki gösterir. Evet bu yeni münafık zındıkların o âyette kasden dâhil olduğuna mezkûr beş kavi emare ittifak ediyor, beş emare bize delalet-i kat’iyye hükmünde kanaat veriyor."

"Bu sırr-ı gaybî, Kur’an-ı Mu’ciz’ül-Beyan’ın ihbar-ı gayb nev’indeki i’caz-ı Kur’anînin Leme’âtındandır. Kur’an’ın bir nükte-i i’caziyesi için yazdım. Yoksa bu heriflerin bahsi ile vaktimi zayi etmezdim."(4)

Dipnotlar:

(1) bk. Şualar, On Dördüncü Şua.
(2) bk. age. 
(3) bk. Mesnevi-i Nuriye, Hubab. 
(4) bk. Sırr-ı İnnâ A’taynâ, Osmanlıca.

14. Üstad'ın, müsteşrikler hakkındaki görüşleri nasıldır?
Müsteşrik; Doğu memleketlerinin din, dil, tarih ve diğer bazı hususlarını araştırıp tespite çalışan Batılı âlim demektir. Oryantalist de deniliyor.

Risale-i Nurlarda bu mefhum hakkında geniş ve doğrudan bir izah geçmiyor. Lakin bazı müsteşriklerin Kur’an-ı Kerim, İslam Dini ve Peygamber Efendimiz (asm) hakkındaki müsbet görüşleri Nur'un İlk Kapısı ve İşaratü'l- İ’caz’ın son kısmında takdim edilmiştir.

Denebilir ki, Üstad, müsteşrikleri de davasını tasdik etmede bir delil olarak kullanmıştır. Menfi fikirlerle uğraşmayan Üstad, müsbet tarafları alarak, bizlere sunmuştur. "Asıl fazilet odur ki, düşmanları dahi tasdik etsin" kaidesine birçok müsteşrik dâhil olmuş ve İslam dinini hakikatini ikrar etmişlerdir.

Bunlardan birkaç tanesini numune olarak takdim edelim:

"Sana muasır bir vücut olamadığımdan müteessirim, ey Muhammed (a.s.m.)"

"Muhtelif devirlerde, beşeriyeti idare etmek için taraf-ı Lâhutîden geldiği iddia olunan bütün münzel semavî kitapları tam ve etrafıyla tetkik ettimse de, tahrif olundukları için, hiçbirisinde aradığım hikmet ve tam isabeti göremedim. Bu kanunlar değil bir cemiyet, bir hane halkının saadetini bile temin edecek mahiyetten pek uzaktır. Lâkin Muhammedîlerin (a.s.m.) Kur'ân'ı, bu kayıttan âzâdedir. Ben, Kur'ân'ı her cihetten tetkik ettim, her kelimesinde büyük hikmetler gördüm. Muhammedîlerin (a.s.m.) düşmanları, bu kitap Muhammed'in (a.s.m.) zâde-i tab'ı olduğunu iddia ediyorlarsa da, en mükemmel, hattâ en mütekâmil bir dimağdan böyle harikanın zuhurunu iddia etmek, hakikatlere göz kapayarak kin ve garaza âlet olmak mânâsını ifade eder ki, bu da ilim ve hikmetle kabil-i telif değildir. Ben şunu iddia ediyorum ki, Muhammed (a.s.m.) mümtaz bir kuvvettir. Destgâh-ı kudretin böyle ikinci bir vücudu imkân sahasına getirmesi ihtimalden uzaktır."

"Sana muasır bir vücut olamadığımdan dolayı müteessirim, ey Muhammed (a.s.m.)! Muallimi ve nâşiri olduğun bu kitap, senin değildir; o Lâhutîdir. Bu kitabın Lahutî olduğunu inkâr etmek, mevzu ilimlerin butlanını ileri sürmek kadar gülünçtür. Bunun için, beşeriyet senin gibi mümtaz bir kudreti bir defa görmüş, bundan sonra göremeyecektir. Ben, huzur-u mehabetinde kemal-i hürmetle eğilirim."  (Prens Bismarck)

"En temiz ve en doğru din, Müslümanlıktır."

Meşhur muharrir, müsteşrik, edebiyat-ı Arabiye mütehassısı ve Kur'ân-ı Kerim'in mütercimi Doktor Maurice şöyle diyor:

"Bizans Hristiyanlarını, içine düştükleri bâtıl itikatlar girîvesinden, ancak Arabistan'ın Hıra Dağında yükselen ses kurtarabilmiştir. İlâhî kelimeyi en ulvî makama yükselten ses, bu ses idi. Fakat Rumlar bu sesi dinleyememişlerdi. Bu ses, insanlara en temiz ve en doğru dini tâlim ediyordu. O yüksek din ki, onun hakkında, Gundö Firey Hesin gibi muhakkik bir fâzıl, şu sözleri pek haklı olarak söylüyor: "Bu dinde mukaddes sular, şâyân-ı teberrük eşya, esnâm ve azizler, yahut a'mâl-i sâlihadan mücerred imanı müfit tanıyan akideler, yahut sekerat-ı mevt esnasında nedametin bir fayda vereceğini ifade eden sözler, yahut başkaları tarafından vuku bulacak dua ve niyazların günahkârları kurtaracağına dair ifadeleri yoktur. Çünkü bu gibi akideler, onları kabul edenleri alçaltmıştır."

"Kur'ân, serapa samimiyet ve hakkaniyetle doludur."

Carlyle şöyle diyor: "Kur'ân'ı bir kere dikkatle okursanız, onun hususiyetlerini izhara başladığını görürsünüz. Kur'ân'ın güzelliği, diğer bütün edebî eserlerin güzelliklerinden kabil-i temyizdir. Kur'ân'ın başlıca hususiyetlerinden biri, onun asliyetidir."

"Benim fikir ve kanaatime göre, Kur'ân, serapa samimiyet ve hakkaniyetle doludur. Hazret-i Muhammed'in (a.s.m.) cihana tebliğ ettiği davet, hak ve hakikattır." (Carlyle)

15. "Bediüzzaman Said Nursi, ehl-i bid’ayı sevdiği için Abdülhamid’i sevememiş!" iddiasına ne dersiniz?
Tarihçi bir hocamıza; “ikisi Allah dostu olmasına rağmen, neden Bediüzzaman hazretleri Sultan Abdülhamid Han’ı anlayamadı” diye yöneltilen soruya Abdüh ve Efganiyi kast ederek “Bid’at ehlini seversen, ehl-i sünneti sevemezsin” diyerek gayet kısa ve çok öz cevap veriyor. Bizim bu sözün doğruluğuna elbette bir itirazımız olmaz. Lakin bu cümleyi ehl-i bid’aya ve onları sevenler için kullanmak şartıyla. Zira ömrü boyunca ehl-i küfür ve ehl-i bid’ayla mücadele etmiş ve bu uğurda ehl-i imana istinat noktası olmuş böyle bir İslam fedaisine bu yakıştırmayı yapmak büyük bir cürümdür.

Evet, bütün hayatını Kur’an ve man hakikatlerine ve İslam dinine hizmete vakfeden, bütün hayatı küfür ve bid’a ehli ile mücadelede geçen, kimsenin dini kitap yazamadığı ve okuyamadığı bir dönemde 6000 sayfalık bir eser yazıp, bunu okuyacak bir cemaat oluşturarak ehl-i imana nokta-i istinat olan “Cemiyetin, yirmi beş milyon Türk cemiyetinin imanı namına bir Said değil, bin Said feda olsun. Kur’ân’ımız yeryüzünde cemaatsiz kalırsa, Cenneti de istemem; orası da bana zindan olur. Milletimizin imanını selâmette görürsem, Cehennemin alevleri içinde yanmaya razıyım. Çünkü vücudum yanarken, gönlüm gül-gülistan olur.” (Tarihçe-i Hayat, Isparta Hayatı) diyerek ümmet-i Muhammede ve bu vatanın evlatlarına engin şefkatini gösteren Bediüzzaman’a, sırf birilerinin bir noktadaki fikirlerine iştirak ettiğinden dolayı bu haksız yakıştırmayı yapanlara -sadece- ahirete gitmeden Allah tövbe etmelerini nasip eylesin diye dua ediyoruz...

16. Bediüzzaman Said Nursi, Mustafa Kemal ile görüştü mü?
Cumhuriyet tarihinin en mühim şahsiyetlerinden birisi de hiç şüphesiz Bediüzzaman Said Nursi’dir.  Onsuz anlatılan Türkiye Cumhuriyeti tarihinin hep eksik kaldığını ve kalacağını her vicdan sahibi bilmektedir. Ancak yıllardır Bediüzzaman gerçeğini anlatmak isteyen vicdanlara pranga, dillere ise kilit vuruldu. Bediüzzaman’ın vefatından sonra onun sesine ve soluğuna tahammül edemeyenler, “yeni nesillere anlatılmasın veya yanlış anlatılsın, çarpıtılsın” diye her vesileyi acımasızca kullandılar, onun üzerine kalınca bir çizgi çekerek yok saydılar.

Ancak “güneşi  balçıkla sıvamanın" imkânsız olduğunu bilenler, “Ya güneş tekrar doğarsa?..” endişesi ile her geçen gün kâbuslarla uyandılar. Ve nihayet hakikat çehresini bir kere daha gösterdi. Atılan balçıklar güneşin kavurucu sıcaklığı ile kurudu ve sonra param parça olup her tarafa dağıldı. Güneşe hasret gözler kamaşıp, nurlanırken, yarasalar sağa sola kaçıştılar. Kaçarken bile belki tekrar güneşi kapatırız ümidiyle ellerindeki son balçık parçalarını savurmayı ihmal etmediler, etmiyorlar.

“Hür Adam” filmiyle birlikte bir kez daha savrulan bu balçık kırıntılarıyla mide bulandırmanın gayretine girenlere söylenecek tek şey vardır:

“Boşuna uğraşmayın. Yalancının mumu yatsıya kadar yanar. Sizin yatsı vaktiniz gelmiştir, biraz uyuyup dinlenseniz bu millete en büyük iyiliği yapmış olursunuz. Yetmiş seneden beri “bir karşı bayıra gömdüğünüz bu yiğit”, istemeseniz de tekrar kalktı. Ama bu kez sadece Türkiye’nin huzuru için değil, bütün dünyanın saadet ve huzuru için kalkıyor. Mahkeme salonlarını inleterek; ‘Benim ölümüm başınıza bir bomba gibi patlayacak, bir ölsem bin dirilirim’ mesajı artık bütün haşmeti ile tecelli etmektedir.”

Savrulan balçık kırıntılarından bazıları da; “Yok, Bediüzzaman T.B.M.M.’ye gelmemiş, Mustafa Kemal ile görüşmemiş, konuşma yapmamış vesaire...” diyor.

“Günaydın!..” demezler mi adama? Yeni mi uyandınız? Bu haberleri yeni mi duydunuz? Altmış-yetmiş sene önce yazılan ve kitaplarda, dergilerde çarşaf çarşaf yer alan bir iddiaya yeni mi cevap veriyorsunuz? Bediüzzaman bunları kitabına aldığı zaman, o dönemki milletvekillerinin yüzde doksanı hayatta idi. Hiç birisi çıkıp bu iddiayı inkâr edememiş. Bediüzzaman’ı bir kaşık suda boğmaya çalışan sizin fikir babalarınız, gazeteleriniz, medyanız da bu iddiaya ses çıkarmamış. Sudan bahanelerle Bediüzzaman’ı hapis hapis süründürenler, acaba bu iddiaya niye sessiz kalmışlar? Hâlbuki bunu çürütmek gayet basitti. Birkaç milletvekilini şahit göstererek bu iddiayı yetmiş sene önce çürütebilirlerdi.

Kitaplarındaki en masum ifadeleri bile, akla hayale gelmez şekilde tevil ve tefsir ederek onu mahkûm etmek isteyen yüzlerce savcıdan, mahkemeden hiçbirisi Bediüzzaman’ın bu meclis iddiasına dokunmamıştır. “Dinden imandan bahsediyorsun, bir de yaşamadığın bir şeyi ne diye yazmışsın” diyememişler. Etrafındaki talebelerini ondan soğutmak ve uzaklaştırmak için onur kırıcı her türlü iftirayı reva görenler, bu iddiaya neden hiç temas etmediler? Ellerindeki bu hazır malzemeyi “mal bulmuş mağribi” gibi kullanabilirlerdi. Yoksa basiretleri mi kapanmıştı?

Beyler, Bediüzzaman artık tarih olmuştur, kaynak olmuştur. Nutuk’ta geçen her ifadeyi delilsiz kabul ettiğiniz gibi, Bediüzzaman’ın yazdıklarını da nutkunuz tutulmadan okuyup kabul etmek durumundasınız. "Saçlarım adedince başlarım bulunsa, hergün biri kesilse, bu hizmet-i îmâniyeden çekilmem." "Dünyayı başıma ateş yapsanız, hakîkat-i Kur’âniyeye fedâ olan bu başı zındıkaya eğmem" diyen Bediüzzaman gibi bir zatı,  tezatlarla dolu kendi zemininize çekerek, kendinizle karıştırmayın. Bediüzzaman hayatında tek bir yalana tenezzül etmemiştir. İzzetle ölmeyi zilletle yaşamaya tercih eden Bediüzzaman ne diye yaşamadığı bir hâdiseyi yaşamış gibi yazsın? Kaldı ki, onlarca milletvekili de bu hâdiseyi doğrulamaktadır. Bediüzzaman’ın, “Herkes hâdiselere kendi gözlüğü ile bakar, gözlüğü beyazsa beyaz, siyahsa siyah görür” mealindeki sözünü, sizlerin sayesinde bir kez daha anlamış bulunmaktayız.

Ama biliyorum; yine onun ifadesi ile; “Her şeyi maddede arayanların akılları gözlerindedir.” Gözlerinizin sağda solda belge aradığını hisseder gibiyim...

Buyurun size bizzat meclis ceridesinde geçen belge:

"Ulemâdan Bediüzzaman Said Efendi Hazretlerine beyan-ı hoşâmedi:"

Reis:

"Efendim, Bitlis Mebusu Arif Bey'le rüfekasının takriri var.

"Riyaset-i Celileye,

"Vilâyat-ı Şarkiye ulemâ-yıbenamından olup Anadolu gazilerini ve Meclis-i Âli'yi ziyaret etmek üzere İstanbul'dan buraya gelerek samiin locasında bulunan Bediüzzaman Molla Said Efendi Hazretlerine hoşâme­di edilmesini teklif ediyoruz.”

"Bitlis-Arif, Bitlis-Derviş, Muş-Kasım, Muş-(İlyas Sami), Siirt- Salih, Bitlis-Resul, Ergani-Hakkı"

(Alkışlar)

Rasih Efendi (Antalya): "Kürsüye teşriflerini ve dua etmelerini ken­dilerinden rica ederiz.”(1)

Yetmedi mi? Bir belge daha verelim. 23 Kasım 1922 tarihli “Hâkimiyet-i Milliye” gazetesinde de Bediüzzaman’ın Meclise gelişi ilan edilmiş:

“Vilayet-i Şarkiyye ulema-ı beyamından olup Anadolu gazilerini ve meclis-i âliyi ziyaret etmek üzere İstanbul’dan buraya gelen ve samiin locasında bulunan Bediüzzaman Molla Said Efendi Hazretlerine beyan-ı hoşamedi edilmesi hakkındaki Bitlis Mebusu Arif Bey ve rüfekasının takriri alkışlar arasından kıraat edildi.”(2)

Bediüzzamanın meclisi teşrif ettiğine, Meclis kürsüsünde kısa bir konuşma ve dua yaptığına şimdi inandınız mı?

Peki, bu sırada meclis başkanı kimdi? Meclise davet edilen ve kürsüde de konuşma yapan bir misafirin meclis başkanı ile görüşmemesi mümkün mü? Kaldı ki, Bediüzzaman’ı davet edenlerin başında Mustafa Kemal gelmektedir. Hem neden bu iki şahsın görüşmesinden bu kadar rahatsız oluyorsunuz? Görüşseler ne olur, görüşmeseler ne olur; nihayetinde ikisi de bu dünyadan göçüp gitmişler. Yoksa Bediüzzaman’ın Meclise gelmesi “ona artı değer kazandırır” diye rahatsız mı oluyoruz?

Beyler, Bediüzzaman kâinat meclisinde her gün bütün varlığa hitap eden bir dava ve maneviyat adamıdır. Her dakika  milyonlarca insan onun hitaplarını okuyarak “sadakte” selamı ile onu hoşamedi ediyorlar.  Kaldı ki, şöhret O’nun için “aynı riyâdır ve kalbi öldüren zehirli bir baldır. Ve insanı insanlara abd ve köle yapar.” O’nun şöhrete ihtiyacı yoktur, hayattayken şöhretten fersah fersah uzak durmuştur.

Binlerce yerli ve yabancı devlet adamının çıktığı bir kürsüye, doksan tane talebesini Birinci Cihan Harbi’nde şehit vererek Ruslara esir düşen ve hayatı baştan sona bu ülkeye hizmetle geçen bir vatan evladının çıkması, sizi çok rahatsız ediyorsa, olmamış kabul edin ve rahatlamaya çalışın. Ne de olsa Türkiye’nin gerçeklerini yıllardır görmezden gelmeye alışıksınız. Bir kereciğine de bunu Bediüzzaman için yapın. Eminim ki bir süreliğine de olsa çok rahatlayacaksınızdır.

İçinde bulunduğunuz psikolojiyi çok iyi anlıyorum. İsterseniz size de bir misalle anlatayım, Belki hoşunuza gider.

Bir tavuskuşu düşünün. Yumurtasından çıkmış ve muhteşem kanatlarıyla gökyüzünde süzülen bir tavuskuşu. Onu gören kargalar çileden çıkarlar.  Karalama kampanyası başlatırlar. Yukarıya bakmak istemedikleri için, başlarını aşağıya eğerler. O sırada tavus kuşunun içinden çıktığı yumurta kabukları nazarlarına ilişir. Aradıkları malzemeyi bulmuş gibi, bu kabukları didik didik ederler. Kimisi; “kabuğu inceymiş”, bir diğeri; “süresini doldurmadan yumurtasından çıkmış”, bir başkası “kabuk çok az kırılmış” diyerek, saldırmaya başlarlar. Böylece, “işini bitirdik” diye yıllarca kendilerini avuturlar. Fakat tavuskuşunun her geçen gün kalplerde taht kurduğundan bihaberdirler.  Fark edince de ne yapacaklarını şaşırırlar ve eskisinden bin beter olurlar.

Nasıl;  yanılıyor muyum? “İçimizi okudunuz” diyorsunuz değil mi? Karga ilavesi bana ait olsa da, misalin aslının Bediüzzaman’a ait olduğunu söylememde artık bir mahzur yoktur. Zira yazıyı okudunuz artık. Emin olun, bir batılı yazarın ismi ile Bediüzzaman’ın eserleri piyasaya sürülseydi,  yumurta kabuğu ile uğraşmaz, satır satır okurdunuz bu kitapları. Ama ne eylersin… Ah şu ön yargılar. Aynştayn (Einstein);  “Önyargıyı parçalamak, atomu parçalamaktan daha zordur” der. Çünkü nihayetinde atomun da parçalanması mümkün. 

Benim bir teklifim var; her sene bir günlük önyargı tatili yapalım; ne dersiniz?  Ne olur bu teklifime önyargı ile bakmayın, gayet samimiyim. Doğum gününde bir senenin muhasebesini yaptığımız gibi, önyargı tatilinde de ne kadar önyargılı davrandığımızın muhasebesini yapmış oluruz.

Bu temennimden de bir mana çıkarana aşk olsun. “Maksadımız,  bu teklifim ile bütün önyargıların önünü kesmektir.

Önyargısız nice yıllara… 

Dipnotlar:

1. TBMM Zabit Ceridesi, 1. Celse, Cilt 24, 135. içtima, Perşembe, 9 Teşrin-i Sani (Kasım), 1338 (1922), 457; iktibas eden: Şahiner, Bilinmeyen Taraftarıyla, 259. Belgenin orjinali için tıklayınız.

2. Cemalettin Canlı, Yusuf Kenan Beysülen, "Zaman İçinde Bediüzzaman", s:279, İletişim Yayınları.

17. Üstadın yüzlerce şair varken özellikle Niyazi Mısrî'nin şiirlerinden iktibas yapmasının sebebi ne olabilir?
Üstadımız yalnızca Niyazi Mısrî'den alıntı yapmamıştır. Külliyat'ta Ziya Paşa'dan, Tevfik Fikret'e kadar birçok şairden alıntı vardır. Ama Niyazi Mısri'den daha fazla alıntı olabilir.

Bunun bir hikmeti ise, Üstad'ın ruhuna daha hoş geldiği ve fikirlerini destekleyen ve ifade eden şiirler olduğu için olsa gerektir...

18. Üstad Bediüzzaman'ın, Prens Bismark'ın iman edip etmediği ile ilgili bir sözü var mı?
Üstad Hazretlerinin Prens Bismark hakkındaki görüşleri şu şekilde geçmektedir:

"İkinci misal: Avrupa'nın asr-ı âhirde en meşhur bir filozofu Prens Bismark diyor ki:"

"Ben bütün kütüb-ü semaviyeyi tetkik ettim. Tahrif olmalarına binaen, beşerin saadeti için aradığım hakikî hikmeti bulamadım. Fakat Muhammed'in (aleyhissalâtü vesselâm) Kur'ân'ını umum kütüplerin fevkinde gördüm. Her kelimesinde bir hikmet buldum. Bunun gbi beşerin saadetine hizmet edecek bir eser yoktur. Böyle bir eser, beşerin sözü olamaz. Bunu Muhammed'in (aleyhissalâtü vesselâm) sözüdür diyenler, ilmin zaruriyatını inkâr etmiş olurlar. Yani, Kur'ân Allah kelâmı olduğu bedihidir."

"İşte Amerika ve Avrupa'nın zekâ tarlaları Mister Carlyle ve Bismarck gibi böyle dâhi muhakkikleri mahsulât vermesine istinaden, ben de bütün kanaatimle derim ki:"

"Avrupa ve Amerika İslâmiyetle hamiledir; günün birinde bir İslâmî devlet doğuracak. Nasıl ki Osmanlılar Avrupa ile hamile olup bir Avrupa devleti doğurdu."

"Ey Cami-i Emevîdeki kardeşlerim ve yarım asır sonraki âlem-i İslâm camiindeki ihvanlarım! Acaba baştan buraya kadar olan mukaddemeler netice vermiyor mu ki, istikbalin kıt'alarında hakikî ve mânevî hâkim olacak ve beşeri dünyevî ve uhrevî saadete sevk edecek yalnız İslâmiyettir ve İslâmiyete inkılâp etmiş ve hurafattan ve tahrifattan sıyrılacak İsevîlerin hakikî dinidir ki Kur'ân'a tâbi olur, ittifak eder."(1)

Bu ifadelerin haricinde, açık bir şekilde iman ettiğine dair başka bir ifade yoktur. Bu sözlerine baktığımız zaman, belki gönül dünyasında iman etmiş olabilir, ama bunu bilemiyoruz, kalplerin içini ancak Allah bilir. İnşallah iman etmiştir, diye umut ediyoruz. 

(1) bk. Hutbe-i Şâmiye, 

19. Said Nursi'nin Şeyh Said'e yazdığı mektubun gerçek olmadığını söyleyenler var. Bunu açıklar mısınız?
"Şeyh Sait hadisesi 13 Şubat 1925'te patlak verdiğinde, Said Nursî'rıin görüşlerini dikkate alan binlerce kişinin hayatı kurtuldu. Aynı şekilde, onun desteğini kazanmak için çeşitli teşebbüslerde bulunan Şeyh Said'e, Said Nursî, bir mektupla cevap verdi ve aynı doğrultuda tembihlerde bulundu. Bu mektubun metni aşağıda verilecektir. İsyan iki ay içinde bastırıldı. Ancak bu hadise, hem Said Nursî, hem bölge insanı ve tüm ülke için çok şümullü neticeler doğuracaktı."

"Said Nursî, malûm hadise dolayısıyla, adaletsiz bir şekilde, yüzlerce insanla birlikte sürgüne gönderildi. Bu hadise, yeni rejimin hareket tarzını da belirliyordu." 

"Mesela, hükümet 4 Mart 1925 tarihli Takrir-i Sükûn Kanunu'nu hemen çıkarabilmek için bu hadiseyi gerekçe olarak kullandı. Bu kanun ise, sonradan çok kötü bir şöhretle tarihe geçecek olan İstiklal Mahkemelerini kurma yetkisini ve iktidarın diktatörce uygulamalarını bir muhalefet olmaksızın sürdürme gücünü sağlıyordu."(1) 

"Said Nursî'yi ziyarete gelen aşiret reisleri arasında Kör Hüseyin Paşa da vardı. Üstelik bu yöndeki ziyaretini bir kaç defa tekrarlamıştı. Kör Hüseyin Paşa, Haydaran aşiretinin nüfuzlu bir reisi ve Hamidiye Alaylarının yerine kurulan Aşiret Alaylarından birinin kumandanıydı. Bir defasında, Bediüzzaman'ın yakın arkadaşlarından olan Van Müftüsü Şeyh Masum'un oğlu Abdülbaki'yle birlikte ziyarete geldi. Sonraki dönemlerde, bu ziyarete dair ayrıntılı bilgiler aktaran Abdülbaki; Said Nursî'nin Erek Dağı'nda, dünyevî olan her türlü işi ve meseleyi tamamen terk etmiş bir vaziyette yaşadığını anlatır. Ayrıca, Nursî'nin, bu ziyaretleri esnasında, gelecekle ilgili bazı değerlendirmelerini de aktarır. İstikbalde çok daha fazla ve şiddetli zorluklara maruz kalacaklarını; ancak bu zorluklar karşısında korkmamaları gerektiğini; Allah'ın, İslâm dinini yeniden ihya ve himaye için birini göndereceğine dair haberler verdiğini belirtir."(2)

Gelecekte karşılaşılacak güçlüklerle ilgili verdiği haberlere dair bir misal daha vardır. Bir defasında, talebelerinden birisine, "Cenab-ı Hakk'a iltica edin... fena şeyler olacak" der. Bunu izah etmesi istenince de, o anda daha fazla konuşma yapmasına izin verilmediğini söylemiştir.(3)

Kör Hüseyin Paşa, bu ziyareti esnasında, Said Nursî'ye para vermeye çalıştı. Said Nursî böylesi bir teklifi o zamana kadar, hiçbir şekilde kabul etmemişti. Bu hâdiseye şahit olan yakın talebesi Molla Hamid, aktardığı hatıralarında, Bediüzzaman'ın bu teklife çok kızdığını, teklifi reddettiğini söyler.

Said Nursî ile Kör Hüseyin Paşa arasında geçen konuşmada, ilk olarak Hüseyin Paşa konuşmaya başlar ve aralarında şöyle bir diyalog geçer:

-  Sizinle bir müşaverem var. Askerim hazır, atlar hazır, silahlar ve cephaneler de hazır. Sizden emir bekliyoruz.
- Sen ne diyorsun? Ne yapacaksın? Kiminle harp edeceksin?
- Mustafa Kemal'le.
- Mustafa Kemal'in askerleri kim?
- Ne diyeyim... İşte askerdir.
- Askerler bu vatanın evlâdıdır. Senin ve benim akrabalarımdır. Kime vuracaksın? Onlar kime vuracak? Düşün, idrak et. Ahmed'i Mehmed'e, Hasan'ı Hüseyin'e mi kırdıracaksın?"(4)

Kör Hüseyin Paşa, bu konuyu, Nurşin Camii'nde kılınan bir cuma namazının ardından, diğer bazı aşiret reislerinin ve mühim şahısların huzurunda, Said Nursî'ye bir defa daha açtı. Ali Çavuş, hatıralarında, Çaldıran Mebusu Hasan Bey ile diğer üç kişinin Bediüzzaman'ın desteğini nasıl kazanmaya çalıştıklarını anlatır. Diğer yandan aşiret reislerinin bu ziyareti, Van valisini çok endişelendirmişti. Vali, cenaze namazı bahanesiyle camiye geldi. Fakat endişesi yersiz çıktı. Çünkü aşiret reisleri, isyana iştirak etme niyetlerini Bediüzzaman'a söylediklerinde, onlara şöyle dedi:

"Acaba bu fikre hizmet neden ileri geldi? Soruyorum size. Şeriat mı istiyorsunuz? Böyle hareket zaten aslında şeriata muhaliftir. Bu olsa olsa bir ecnebi tahrikine alet olma keyfiyetidir. Şeriat isterim diye şeriatı alet ederek şeriata muhalefet edilmez. Böyle şeriat istemek olmaz. Şeriatın anahtarı bendedir. Haydi yerlerinize!"(5)

Said Nursî, konuşmasını bitirdiğinde ayağa kalktı ve Erek Dağı'na geri döndü. Kör Hüseyin Paşa ve diğer aşiret reislerine gelince; onlar bu uyarıları dikkate aldılar ve hâdiseye iştirak etmediler. Bu, Van'ın ve halkının hâdiseye iştirak etmeye zorlanmaması ve binlerce kişinin hayatının kurtulması demekti. (bk. a.g.e. 278-279)

Bu gerçek, hâdiseye şahit olan pek çok kişi tarafından teyit edilmiştir. (Mesela Van eski Milletvekili olan ve meclis başkanlığı da yapmış olan Kinyas Kartal. bk. Şahiner, Son Şahitler.1:139)

Yukarıda temas edildiği gibi, Şeyh Said, bizzat kendisi Said Nursî'ye bir mektup yazarak harekete katılmasını istemiş; kendilerine katıldığı takdirde "muzaffer" olabileceklerini belirtmişti. Said Nursî' nin cevabı şöyle olmuştu:

"Yaptığınız mücadele, kardeşi kardeşe öldürtmektir ve neticesizdir. Çünkü Tükr-Kürt birdir, kardeştir.Türk Milleti bin senedir İslamiyete bayraktarlık etmiştir. Dini uğrunda milyonlarca şehit vermiştir. Binaenaleyh, kahraman ve fedakâr İslâm müdafilerinin torunlarına kılıç çekilmez ve ben de çekmem!"(6)

Not: Yukarıdaki bilgiler; Yazarı Mary F. Weld ve Editörü de Prof. İbrahim Abu Rabi olan "Bediüzzaman Said NURSİ'NİN Entelektüel Biyografisi" adlı kitaptan alınmıştır. Bizim vazifemiz kaynak göstermektir. İnanmak veya inanmamak muhataba kalmıştır.

Dipnotlar:

(1) bk. Akşin, Türkiye Tarihi 4:101-102 Zürcher, Turkey.
(2) bk. Abdülbaki Arvasi maddesi, Şahiner,Son şahitler,1:159.
(3) bk. İsmail Perihanoğlu maddesi, Şahiner, Son şahitler, 1:129.
(4) bk. Şahiner, Bilinmeyen Taraflarıyla, 275-276.
(5) bk. age.
(6) bk. Badıllı, Nursi, 1:660; Selahaddin Çelebinin biyografik notlarından iktibas (1946).

20. Bediüzzaman sahabelere bağlı mıdır; "Yolum Sıddık-i Ekber'in yolu" , "Hz. Ali Üstadımdır" demiş midir?
Bediüzzaman, elbette ki Hz Ebu Bekir (ra) ve Hz Ali (ra)'ye bağlıdır ve bu şemsiye altında hizmet etmektedir. Sahabeye bağlı olmayan ve başka şemsiyeler altında hizmet eden mümin veya mürşit mi var?

Ancak bu bağlılığı, tevil ederek, Bediüzzamanı illa bir tarikata bağlı göstermeye çalışmak, zorlayıcı bir tevilden başka bir şey değildir. Bu tür iddiaların doğruluğunun veya yanlışlığının, ne Bedüzzamana ne de iddia edenelere bir faydası olabileceğine ihtimal vermediğimizden, bu konulara zaman ayırmanın da doğru olamayacağını düşünüyoruz. Kaldı ki, net ve açık olmayan bir hususta herkes her türlü yorumu yapabilir. Hepsine de saygı duymaktan başka yapabileceğimiz bir şey yoktur. Keşke Risalelerde bunu doğrulayan bir ifade olsaydı.

İmam Rabbani ve Gavs- ı Azam, Şeyd Bahaüddin hazretlerine intisab bir şereftir. Kaldı ki, zaten Bediüzzaman, İmam Rabbani ve İmam Gazzali başta olmak üzere büyük zatlardan, eserlerinde bahsederken "Üstadım" diye hitap etmektedir.

Daha önce yine bu vesile ile sorulan bir soruya cevap sadedinde ilgili alıntıları vermiştik... Ancak vefat edip aramızadan ayrılmış insanların "İntisabı varsa vardır, yoksa da yoktur" deyip geçmekten başka ne denebilir. "İlla vardır!..", diyenlerin neden ısrar ettiklerini anlamak gerçekten çok zor.

Bediüzzaman, Emirdağ Lahikası'nda şöyle diyor:

"Zaten Üveysi bir surette doğrudan doğruya hakikat dersimi Gavs-ı Azamdan (k.s.) ve Zeynel Abidin (r.a.) ve Hasan, Hüseyin (r.a.) vasıtasıyla İmam-ı Ali'den (r.a.) almışım. Onun için, hizmet ettiğimiz daire onların dairesidir."(1)

Bu cümleleri tevil ve tefsir ederek, "Öyle ise şu tarikata bağlıdır" yorumu saygı ile karşılansa da, bunu bir iddia haline getirmek ne kadar doğru olabilir? Üstad, eserlerinde birçok büyük zata bağlılığını ve saygısını dile getiren ifadeler kullanmaktadır.

(1) bk. Emirdağ Lahikası-I, (37. Mektup)

21. Mehmed Akif Ersoy'un Üstad Bediüzzaman Said Nursi ve Risaleler hakkında yorumu; birbirleri ile tanışıklıkları var mı?
 

Mehmet Akif Ersoy 25 Ağustos 1918 tarihinde kurulan “Darü'l-Hikmeti'l-Islamiye Cemiyeti’nin” başkâtipliğine atandı.

Bu cemiyet, bir tür İslam Akademisi mahiyetinde idi. Üyeleri arasında, Bediüzzaman Said Nursi, Ahmed Cevdet, Hafız İsmail Hakkı, Muhammed Hamdi gibi, dönemin meşhur ilim ve fikir adamları yer aldı.

Cemiyetin gayesi; Osmanlı ve İslam Âleminde ortaya çıkan dini meseleleri halletmek ve İslam'a yapılan hücum ve saldırılara cevap vermekti. Gerek vatandaşlar gerekse yabancılar tarafından sorulan sorular komisyonlarda görüşülerek resmen cevap verilmekteydi. Özellikle basın yoluyla yapılan hücumlara cevap verilmeye çalışıldı. Diğer taraftan üyeler muhtelif gazetelerde makaleler yazarak, ferdi olarak da İslam'a hizmet etmeye çalışıyorlardı.

Cemiyetin faaliyetlerinden birisi de özellikle insanları ikaz etmek maksadıyla neşredilen beyannamelerdir. Hayâ ve namus hakkında neşredilen beyannamede; ahlak kanunlarına, en ince noktalarına varıncaya kadar mutlak itaat etmenin, insanların en mühim bir vazifesi olduğuna işaret edildi. Ahlak kanunları içinde yer alan en mühim hasletlerden birinin hayâ olduğu, bu ve benzeri güzel hasletlerden uzaklaşmanın insanı insanlığından uzaklaştıracağına vurgu yapıldı.(...)

Cemiyetin üyelerinden Akif ile Bediüzzaman'ın daha önceden tanışıp tanışmadıkları hakkında elimizde fazla bilgi yoktur. Bilinen, üyelerin toplantılarla bir araya geldikleri ve güncel meseleler hakkında fikir teatisinde bulunduklarıdır. Üyelerden birisi de Eşref Edip'tir. 1952 yılında kaleme aldığı makalesinde şu ifadeleri kullanır:

"Üstadla tanışmamız kırk seneyi geçti. O zamanlar her gün idarehaneye gelir; Akifler, Naimler, Feridler, İzmirlilerle birlikte tatlı tatlı müsahabelerde bulunurduk. Üstad, kendine mahsus şivesiyle yüksek ilmi meselelerden konuşur; onun konuşmasındaki celadet ve sehamet bizi de heyecanlandırırdı..." (Tarihçe-i Hayat, Isparta Hayatı, Tahliller) 

Bu ifadelerden, gerek Akif'in gerekse Bediüzzaman'ın birbirleri hakkındaki ifadelerinden aralarında sıcak bir ilgi ve muhabbetin olduğu anlaşılmaktadır. Akif, değerli ediplerin bir arada bulunduğu bir mecliste, şu sözleriyle takdirlerini bildirmektedir:

"Victor Hugolar, Shakspeareler, Descarteslar edebiyatta ve felsefede Bediüzzaman'in bir talebesi olabilirler." (Sözler, Konferans)

Buna karşılık, Risale-i Nur'un muhtelif yerlerinde de büyük şairin şiirlerinden alıntılar yer almaktadır. Bediüzzaman şöyle der:

"Hem merhum Fetva Emini Ali Rıza ve merhum Ahmed Sirani ve merhum Şevket Efendi ve merhum Mehmed Akif gibi insaflı, Risale-i Nur'u fevkalade takdir ve tahsin eden o muhterem ve merhum zatların hatırı için, biz Istanbul hocalarına dostuz, onlardan gücenmeyiz..." (Emirdağ Lahikası-I, 107. Mektup)

Akif'in,

"O nuru gönder ilahi, asırlar oldu yeter!
Bunaldı milletin afak'i, bir sabah ister."  

"Dogrudan dogruya Kur'an'dan alıp ilhamı,
Asrın idrakine söyletmeliyiz İslam'ı."

Şeklindeki niyaz ve arzuları Risale-i Nur'la hayat buldu. Akif'in arzusu, ilhamını doğrudan Kur'an'dan alan Risale-i Nur'la gerçekleşti.

(Bu yazı Risale-i Nur Enstitüsü web sayfasından alınmıştır. Erişim: 01 Mart 2023/09.40)

22. Üstad Bediüzzaman Said Nursi'nin Fevzi Çakmak Hakkındaki Görüşü Nedir?
Üstad'ın Fevzi Çakmak hakkındaki görüşlerini yansıtacak birkaç hatırasını burada nakledelim:

"Fevzi Çakmak'a hakkımı helâl edeceğim"

"Yaptığımız ev Cebeci'de Niğde Yurdundan yukarıda, İkinci Dede Efendi semtindeydi. Osman Nuri gibi eski alay müftülerinden Tevfik Yılal vardı; evin yapılışında onlar da yardımcı olmuşlardı. Maddeten ve manen yardım ederek evin inşaatını bitirmiştik. İçinin mefruşatından pek benim yardımım olmamıştı. Evin itmamında Mareşal Fevzi Çakmak da maddi yardımda bulunmuştu. Mareşal deyinca 'Mareşal kim?' diye sordu. 'Fevzi Çakmak'  diye cevap verdim. 'Demek o da verdi' diye hayretle sordu. 'Ne kadar verdi?' diye, Fevzi Çakmak'ın verdiği miktarı sordu. Bizim yardım sandığımız vardır. Sandığın muhasip ve veznedarı da Fevzi Çakmak'tır. Üstad, 'Fevzi Çakmak ne verdi? Kaç lira verdi?' diye sordu. Bu hizmet mahallinin yapılıp getirilmesi için iki-üç defa yardım ettiğini söyledim. Üstad bu defa, 'Daha evvel Emirdağ'a geldiğin zaman bunları biliyor muydun?' diye sorunca, 'Evet efendim, biliyordum' diye cevap verdim."

" 'Ben üç kişiye hakkımı helâl etmemiştim. Madem ki kendisi Risale-i Nur'a hizmet etmiş ve para yardımı yapmış, ona hakkımı helâl edeceğim' dedi."

"Osman Nuri Efendi bir mektup yazarak kendisini Ankara'ya bu yeni yaptırdığımız evde kalması için davet ediyordu. Bizim gibi Mareşal Fevzi Çakmak'ın da Bediüzzaman'a çok hürmeti vardı."

"Üstad benim yemem için sahanla pilav getirtti. 'Ne zaman istersen buyur gel, sana kapım her zaman açıktır' dedi. Ufak bir kutusu vardı, kutuyu açarak içindeki paradan almamı söyledi. Teşekkür ettim. Boynuna sarılıp öpmek istedim. 'Al kardaşım, al'  diye ellerini uzattı. 'Senin karnını doyuracağım' dedi."(1)

"Fevzi Çakmak sohbetlerine devam etmişti"

"Ben kendisinden değil, fakat sadık dostu Cevad Beyden dinlemiştim. Millet Partisini 23 kişi olarak kendisi kurdurmuş. Bu itibarla Demokratlara pek iltifat etmezdi. Askeriyeden mütekait alay müftüsü ve Millî Müdafaa müftülüklerinde de bulunmuş olması noktasında olacak ki, Mareşal Fevzi Çakmak ile de alâkadar imiş. Fevzi Çakmak hayatının sonunda Osman Nuri Efendinin sohbetlerine devam etmiş. İki defa Osman Nuri Efendinin ayağına  kapanmış ki, affı için dua etmesini rica etmiş. Çünkü Maarif Vekili Hasan Ali Yücel'in, Türkiye'nin geleceğinin temel taşlarından en ehemmiyetlisi olan Maarif Vekâletini elde edip, bütün imkânlarını 'İleri bir gençlik yetiştireceğiz' maskesi altında komünizm rejimine zemin hazırlamak için sarf etmesi neticesi çok azîm ve dehşetli bir tehlikenin vatan ve millet âfâkını sarsması noktasından Erkân-ı- Harbiye Reisi Fevzi Paşa bundaki büyük hisse  ve iştiraki görüyor ve ekilen zakkum tohumlarının birden çok geniş bir sahada filizlenmesini müşahede etmekle, elbette 'Nereden, nereye?' sualini kendi kendine soruyordu. Vatan ve milletin âtisinden endişe duyuyordu. Ve bin-netice, bir tesellî ve gufran kapısı aramakta idi. Osman Nuri'nin kendi çapında teşkil eylediği cemaate, bu noktadan dahil oluyor ki, Kurtuluş Savaşını kazanan mukaddes ruhun, millet ve vatana bağlılığın en yüksek örneğini asker ve sivilden müteşekkil- az da olsa-Osman Nuri cemaatinde görmekte ve bütün bunların mülâhazasıyla bir af ve Mağrifet yolunu Osman Nuri delaletiyle aramakta idi. Bu nokta-i nazardan rahmetli Osman Nuri Efendi, o dehşetli zamanların mes'uliyetlerinden kendisini kurtaracak şekilde çalışmıştır. Nitekim zaman zaman anlattığı ve en güzel ve isabetli tabirini Ahmed Feyzi Ağabeyin beyânında bulan bir sâdık rüyâ veya mânâda gördüğü şöyle bir vak'a vardır:"

"Bir mecliste Peygamberimiz Fahr-i Âlem (a.s.m.) ile Ebû Bekir Sıddîk( r.a.) ve kendisi de bulunduğu halde, Sıddîk-i Ekber Efendimiz soruyor: 'Yâ Resulallah, ümmet-i Muhammed'in (a.s.m.) hâli ne olacak?' Cevaben Resul-i Ekrem (a.s.m.) Efendimiz, 'Âlem-i insaniyet, İslâmiyete inkılâb edecek ve medeniyet-i Muhammediye bütün beşerin ruhuna nefhedilecek' buyuruyor. Bunun üzerine tekrar Sıddîk-i Ekber Efendimiz, 'Bunu kim yapacak?' dediği zaman, Peygamber Efendimiz, 'İşte!' diye Osman Nurî Efendiyi gösterdiğini söylerdi."

"Millet Partisini kurdurması, Hazret-i Üstad'ı Ankara'ya davet etmesi ve Hazret-i Üstad için evine muttasıl bir yer yaptırmış olması da gördüğü mezkûr muhavereye binâen idi. l950 güz aylarında rahmetli Ahmed Feyzi Ağabeye bunu anlatmıştı. Feyzi Ağabey onun şevkini kırmamak için yanında söylemeyip, dışarı çıktığımızda dedi ki: 'Osman Nuri Efendinin bu Ankara'da bulunuşu, Risale-i Nur'a samimî alâkası, irtibatı ve Hazret-i Üstad'a dostluğu ve yakınlığı itibarıyla o küllî şahs-ı manevîye olan teveccüh ve mazhariyeti cihetinden kendi aynasında o küllî mânâyı görmüş.' "(2)

M. Kemal, İnönü, F. Çakmak, K. Karabekir ve Bediüzzaman

"Bediüzzaman'a en büyük düşman İsmet İnönü idi. Ben Urfa'nın Suruç ilçesinde askerlik yapıyordum. Askerlikte çok büyük başarılar gösterdim. l936'yı l937'ye bağlayan yıllarda  Adana-Halep Demiryolu hattının kuzey tarafında Türkler, güney tarafında Fransızlar vardı. Fransızlar rahat durmuyordu. Bir gün ben nöbetçi iken bir haber geldi: Mustafa Kemal, İnönü ve Fevzi Çakmak ile birlikte 12 kişi Suruç'a gelecekmiş, Aradan zaman geçti, uzaklardan bir toz bulutu yükseldi. Bunlar Mustafa Kemal ve arkadaşları idiler. Suruç'a girdiler. O zaman Atatürk ve İnönü ile konuştum.Üst görevlilerim onlara benim yaptığım kahramanlıkları anlatmıştı. İsmet İnönü bana takdirname vermişti. Hâlâ duruyor. Birgün söz Nurculardan açıldı. O zaman ben de vardım, fakat konuşmaya iştirak etmedim. İnönü bir yerde dedi ki:"

" 'Said-i Kürdi ve cemaati şu Adana-Halep demiryolunun ötesindeki Fransızlardan daha tehlikelidir.'

"Son derece Nurculara düşman ve Rusya'nın sistemine hayrandı. Büyük adamlar içinde Bediüzzaman'ı takdir eden iki kişi vardı zaten: Biri Fevzi Çakmak, diğeri de Kâzım Karabekir Paşaydı. Kâzım Karabekir Paşa'nın hayranlığı daha başkaydı. Özellikle Bediüzzaman'ın keçekülahlılar ile birlikte Ruslara karşı savaşmasını takdir  ederdi. Said Nursi'yi görmeyi çok istiyordu. Görebildi mi bilmem, inşaallah görmüştür."(3)

Üstad Kazım Karabekir hakkında bir mektubunda şöyle diyordu:

"Ben ehl-i siyasetin her nevi taziplerine karşı (Hasbünallahi ve nime'l-vekil) deyip sabır ve tahammüle karar vermişim. Kâzım Karabekir ile eskiden münasebetim vardı. Acaba o münasebetin sebebi olan merdane mesleğini muhafaza ediyor mu? Eğer eskisi gibi ise ve nurlara zararı yoksa ve nura faideleri muhtemel ise ve dost ise, benim selamımı ona tebliğ edebilirsiniz."(4)

"Bediüzzaman Said Nursî Burdur'da iken, birgün, o zamanın Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Reisi Mareşal Fevzi Çakmak Burdur'a geliyor. Vali, Mareşale, 'Said Nursî hükûmete itaat etmiyor; gelenlere dinî dersler veriyor.' diye şekvâda bulunuyor. Mareşal Fevzi Çakmak, Bediüzzaman'ın ne kadar dâhi ve ne kadar mânevî büyük ve müstakim bir zat olduğunu bildiği için diyor ki: "Bediüzzaman'dan zarar gelmez. İlişmeyiniz, hürmet ediniz." (5)

Dipnotlar:

(1) bk. Son Şahitler, III/406, Cevat Çağrı.

(2) bk. Son Şahitler, I/208, Osman Nuri Tol.

(3) bk. Son Şahitler, II/78, Aziz Tayyar.

(4) bk. Emirdağ Lahikası-I, (128. Mektup)  

(5) bk. Tarihçe-i Hayat, Barla Hayatı.

23. Bugün Üstad'ı eleştiren gruplar bile Üstad'ın görüşlerini paylaşmaktadır. Üstad'ın birçok kesim tarafından örnek alınmasının hikmeti nedir?
Aklın yolu birdir, insanlar eninde sonunda hakka ve doğruya teslim olmak durumundadır.

Bazı insanlar vardır, zaman ve mekânın şartlarından azade ve mücerret olarak çok ilerileri görürler, ona göre hareket ederler. İnsanların ekserisi ise zaman ve mekânın kaydı ve baskısı altında hareket ederler, tabiri caiz ise burnunun ucunu ancak görebilirler. Şartları iyi okuyamazlar ve fikir bakımdan dar ve verimsizdirler. Bunlar doğruları; ancak zaman tefsir edince anlayabilirler.

Üstad Hazretleri asrının müceddid ve hekimi olmasından dolayı, asrın bütün hastalıkları teşhis edip, tedavi yollarını ve şartlarını çok güzel ve en ince detaylarına kadar görmekte ve bilmekte idi. Asrını ve dönemini bütünü ile ihata edebiliyordu. Sair insanlar ya da cemaatler ise zaman ve mekânın içinde kayıtlı ve sıkışmış olmasından dolayı, asrı yeterince iyi okuyamıyor ve inceliklerine nüfuz edemiyorlar. Bu yüzden, asrın müceddidini anlamakta ve kabullenmekte zorlanıyorlar; ancak hâdiseler yerine oturunca, meseleler anlaşılınca idrak ve ihata ediyorlar.

Netice olarak; Üstad Hazretleri yüz adım önde gidiyor, diğerleri ise geriden geliyor. Bu durumda sizin de ifade ettiğiniz gibi, Üstad'ın fikirlerine teslim olmak mecburiyetinde kalıyorlar. Geç de olsa doğruyu görebiliyorlar.

24. "Her soruya cevap verilir." gibi iddialı sözleri başka zatlar da söylemiş mi? Mesela bu tür ifadeler Gavsı Azam'da da var mı?
Üstad Hazretlerinin bu gibi hâlleri, nefsine ve şahsına bir makam vermek ve benlikten gelen bir gurur değil, bazı hikmetlere mebnidir. Mesela, Doğu'dan İstanbul’a geldiğinde "Her suale cevap verilir, sual sorulmaz" şeklinde bir ilan yapmasının sebebi; Doğu’nun meselelerine bir takım reçetelere ve ilaçlara dikkat çekmek içindir. Yani İstanbul gibi büyük bir okyanusta büyük balıkların dikkatini çekip, kendi orijinal tespit ve çözümlerini nazarlara sunmak, ancak böyle garip ve görülmemiş bir ilan ve meydan okuma  ile mümkündür.

Risale-i Nurları övmesi tamamen Kur’an’a ve onun elmas hakikatlerine, bu zamanda güzel bir ayna ve şeffaf bir vesile olmasından dolayıdır. Yoksa kendine bir mevki ve makam iras etmiyor. Üstad Hazretlerinin kendini beğenmediği ve nefsine makam vermediğine bütün hayatı ve eserleri şahittir. Şu sözleri bu inceliğe işaret eden güzel bir levha hükmündedir:

"Ya şahsımı mübarek ve makam sahibi zannedip gelir. O kapı dahi kapalıdır. Çünkü ben kendimi beğenmiyorum; beni beğenenleri de beğenmiyorum. Cenâb-ı Hakka çok şükür, beni kendime beğendirmemiş."(1) 

Benzer ifade ve haller başka büyük zatların hayatında da görülmüştür. Meselâ; Abdulkadir Geylani Hazretlerine ait bir ifadeyi Üstad bize şu şekilde aktarıyor:

"Hazret-i Şeyh, veraset-i mutlaka noktasında, Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâmın kadem-i mübarekini omuzunda gördüğü için, kendi kademini evliyanın omuzuna o sırdan bırakıyor. Kasidesinde zahir görünen, temeddüh ve iftihar değil, belki tahdis-i nimet ve âli bir şükürdür. Yalnız bu kadar var ki, muhibbiyet makamı olan makam-ı niyazdan mahbubiyet makamı olan nazdarlık makamına çıkmış. Yani tarik-i acz ve fakrdan, meşreb-i aşk ve istiğraka girmiş. Ve kendine olan niam-ı azime-i İlâhiyeyi yâd edip, bihakkın müftehirane şükretmiştir."(2)

Üstad Hazretleri burada Hazreti Gavs’ın “Benim ayağım evliyaların omzunda” sözünün ne manaya geldiğini izah ediyor. Burada bir dava ve övünme değil, temsil ettiği Al-i Beytin şahs-i manevisinin bütün evliyaların üstünde bir makamda olduğunu ve velayete ancak bu Al-i Beytin dairesinde ulaşılabileceğini ifade ediyor.

Bu ifadenin diğer bir boyutunda da Hazreti Gavs’ın Allah katındaki makam ve mevkisinin ne kadar yüksek ve ulvi olduğuna işaret vardır. Yani normalde acz ve fakr yolu ile giden Hazreti Gavs, bir anda manevî bir istiğrak ve aşk ile mahbubiyet makamına girince, acaip bir şekilde naz makamı ile üstündeki nimetlere şükür makamında zahiren övünmek, hakikat noktasında şükür olan o sözleri sarf etmiştir. Çok büyük evliyalarda da bazen bu istiğrak ve aşk halleri görülmüş.

İstiğrak, manevî sarhoşluk ve aşkın verdiği cezbe hâlidir. Hazreti Şeyh de böyle bir hale girip şükür makamında  “Benim ayağım evliyaların omzunda” demiş.

Dipnotlar:

(1) bk. Mektubat, Yirmi Altıncı Mektup, Dördüncü Mebhas

(2) bk.  Sikke-i Tasdik-i Gaybî, Sekizinci Lem'a

25. Üstad, Hz.Hızır ile görüşmüş müdür?
Büyük evliyaların Hz. Hızır (as) ile görüşmesi ve ondan ders alması haktır. Nitekim velayet makamlarında bir makamın ismi de "Hızır makamı" olarak meşhur olmuştur. Bu makama gelen bir veli Hızır (as)'dan ders aldığı tevatür ile sabittir. Yani milyonlarca evliya bu hususta ittifak etmişler. Bu manaya göre Üstad'ın  Hızır (as) ile görüşmesi ondan ders alması mukadderdir.

Yalnız, görüştüğüne dair ne Risale-i Nurlarda ne de abilerin hatıralarında açık bir delil ve vesika mevcut değildir. Vesikanın olmaması görüşmediği manasına gelmez. Meseleyi bu şekilde değerlendirmek daha doğru olur.

26. Bediüzzaman Said Nursi, Hristiyan ve Yahudilerle görüşmüş mü?
Hıristiyan ve Yahudilerle görüşmenin dinimizde bir mahzuru mu var ki, böyle bir soru soruluyor...

Her şeyden önce Peygamber Efendimiz (asm) Hıristiyan ve Yahudilerle hem görüşmüş hem de ticaret yapmıştır. Hatta hicret ederken bir Hıristiyana borçlu olarak hicret etmiş ve ücretini vermek üzere Hazreti Ali (ra)'ye parasını vermiştir.

Bugün İstanbul'da yüzlerce kilise, çok sayıda da Hıristiyan ve Yahudi vardır. Bunların hepsi tarih boyunca Osmanlılar ile birlikte yaşamışlardır. Şimdi de bizimle yaşamaktadırlar. Aldığımız malların çoğu onlara aittir. Demek ki bunun bir mahzuru yoktur.

Kaldı ki onlarla görüşmeden, konuşmadan dinimizi nasıl anlatacağız? Onların Müslüman olma hakları yok mudur? İslam onlara haram mıdır? İletişim kurmadan din nasıl anlatılacaktır? Onları Allah yaratmamış mıdır?

Efendimiz (asv), Yahudilerin geçen cenazelerine bile ayağa kalkardı. Maalesef bu konuda yanlış bilgilendirilmişiz.

Hazreti Peygamber (sav) özellikle Hac mevsiminde Mekke’ye gelen kabileler arasında dolaşarak onlara İslam’ı anlatıyordu. Nitekim Medine’den gelen Hazrec kabilesine mensup altı kişi, Peygamberimizin davetini kabul ederek Müslüman olmuşlar ve gelecek yıl yine Hac mevsiminde buluşacaklarına dair söz verip ayrılmışlardır. “Buna Birinci Akabe Biatı” denilmektedir. İslamiyet’i seçen bu insanların, Medinelilerin üzerinde büyük etkileri olmuştur. Evs ve Hazrec kabillerinden birçok kimse bunların irşat ve tebliği sayesinde Müslüman olmuşlardır.

Ertesi yıl yine Hac mevsiminde,  Medine’den gelen on iki kişi, Akabe mevkiinde Resulullah (sav) ile geceleyin gizlice buluştular. Bunların altısı bir önceki yıl Müslüman olanlar idi. Bu ikinci görüşme ise,  “İkinci Akabe Biatı” olarak bilinmektedir.

Peygamber Efendimiz (asm.) Hıristiyanlarla birçok görüşmeler yapmıştır. Müslümanların Mekke’de çok eza ve cefaya maruz kaldığı dönemlerde Hazret-i Peygamber, (asm.) bazı Sahabelerini Hıristiyan bir devlet olan Habeşistan’a göndermiş ve orada emniyette olacaklarını bildirmiştir. Buraya giden sahabelerin İslam’ı tebliğ etmeleri sayesinde başta Habeş Kralı Necaşi olmak üzere, birçok Hristiyan Müslüman olmuştur.

Cenab-ı Hakk Ehl-i Kitapla görüşmeyi, fikir teatisinde bulunmayı ve onların insaflı olanlarıyla en güzel şekilde mücadele etmeyi şu ayeti ile emretmektedir:

“Onlardan zalim olanlar dışında, Ehl-i Kitap ile en güzel bir şekilde mücadele edin. Ve şöyle deyin; ‘Biz, hem bize indirilene hem de size indirilene iman ettik. Bizim de sizin de ilahınız birdir. Ve biz yalnız O’na teslim olmuş kimseleriz.” (Ankebut Suresi, 46)

Bu ayet ile onlarla karşılıklı menfaat ve hoşgörüye dayalı ilişkilere izin verilirken, başka bir ayeti kerimede Ehl-i Kitabın Müslümanlara dost görünebileceklerine dikkat çekilerek, onların körü körüne dost edilmemesi hususunda Müslümanlar ikaz edilmektedir. Nitekim Peygamber Efendimiz(sav) Medine’de Ehl-i Kitapla anlaşma yaparak bir güven ortamı sağlamış, ama onlarla ilişkilerinde daima ihtiyatlı olmuştur.

Mesela, Peygamber Efendimizin (asm.)  Yahudi kabilelerden bazılarıyla anlaşmalar yapmıştır. Buna göre, her iki taraf birbirine saldırmayacak,  birine saldırı olursa, diğeri ona yardımcı olacaktı; ancak, Yahudiler yaptıkları bu anlaşmalara sadakat göstermeyip, anlaşmayı bozmuşlar ve Müslümanların aleyhine çalışmışlardır.

“Yahudi ve hristiyanları dost edinmeyin. Onlar birbirinin dostudurlar. Allah zalim topluluğa hidayet etmez.” (Maide Suresi, 51) âyetindeki nehiy, onların Yahudilik ve Hıristiyanlık cihetleriyle ilgilidir. Yani onların dinlerine, örf ve adetlerine hayran kalmak yasaklanmıştır.

Yoksa ehl-i kitapla ticaret yapmak, onların faydalı sanatlarını ve ilmi buluşlarını almak ve onlarla iyi ilişkiler kurmak elbette gerekli ve zarûrîdir. Nitekim Peygamber Efendimiz (sav) “İlim Çin’de de olsa gidip alınız.”  buyurarak bu gerçeği ifade etmektedir

Üstad Bediüzzaman Hazretlerinin şu tespitleri konuya ışık tutacak ve yanlış değerlendirmelere mani olacaktır.

“Binaenaleyh onlarla dost olmamız, medeniyet ve terakkilerini istihsan ile iktibas etmektir. Ve her saadet-i dünyeviyenin esası olan asayişi muhafazadır. İşte şu dostluk, kat'iyyen nehy-i Kur'anîde dâhil değildir.”(Münazarat)                         

“Ehl-i kitabdan bir haremin olsa elbette seveceksin.” (Münazarat)

Nitekim onlardan kız almak ve onların kestiğini yemek caizdir. Ehl-i kitaptan bir hanımla evlenen bir Müslüman, onu hanımı olduğu cihetle sever.

Günümüzde Hıristiyanlardan pek çok ilim ve fikir adamı araştırmaları neticesinde İslâm’ı seçmişlerdir. Avrupa’da Hıristiyan asıllı Müslümanların sayısı, yüz binleri geçmektedir. Özelikle Üstad Bediüzzaman Hazretlerinin ortaya koyduğu düsturlar ve birçok dile çevrilen Risale-i Nur’un mukni ve ulvî hakikatları ve Nur talebelerinin gayretleri sayesinde Kur’anın elmas gibi hakikatkarı bütün dünyaya ulaşmış ve bir çok insanın hidayetine vesile olmuştur.

İslamiyetin hakikatlerinde asla bir şüphe ve zayıflık yoktur ki, onları tebliğ ederken herhangi bir tereddüt yaşayalım.  Acaba gerçekten Müslüman olup da muhakeme-i akliye ile Yahudi ve Hıristiyan olan kaç kişi vardır. Bazı cahillerin menfaat mukabilinde Hıristiyan olmaları bir önem taşımaz. Nitekim ciddi bir araştırma yapıldığında bu kimselerin İslam’ı anlamadıkları hatta tam manasıyla Müslüman olmadıkları görülecektir. Ehl-i Kitaptan Müslüman olanlar ise, genellikle ilim ve fikir adamlarıdır. Hatta birçok papazın da Müslüman oldukları bir hakikattir

“Eğer biz ahlâk-ı İslâmiyenin ve hakaik-i imaniyenin kemalâtını ef'alimizle izhar etsek, sair dinlerin tâbileri elbette cemaatlerle İslâmiyet’e girecekler; belki Küre-i Arz'ın bazı kıt'aları ve devletleri de İslâmiyet'e dehalet edecekler.” (Hutbe-i Şamiye)

27. Bediüzzaman Said Nursi ile Kazım Karabekir arasında nasıl bir ilişki vardır?
Bediüzzaman ve Karabekir arasındaki münasebetler hakkında ayrıntılı bilgi olmamakla birlikte, aralarında bir dostluğun olduğu tahmin edilmektedir. Karabekir, Bediüzzaman'ın Ruslara karşı talebeleriyle birlikte savaştığından haberdardır.

Aziz Tayyar'ın hatıralarında; Karabekir'in Bediüzzaman'a hayranlığından, Ruslara karşı yaptığı savaşı takdir ettiğinden ve onu görmek istediğinden söz edilmektedir.(1)

Bediüzzaman'ın dâvet üzerine Ankara'ya gelip özellikle namaz hususuna ağırlık veren bir beyannameyi neşretmesi ve bu beyannamenin Karabekir Paşa tarafından M. Kemal'e götürülüp okunması, daha önceden bir dostluğun olduğuna delil olabilir.

Emirdağ Lâhikası'nda yer alan (s. 156) bir mektubundan anladığımıza göre Bediüzzaman'ın bazı dostları, o dönemde Meclis Başkanı olan Karabekir'den Nur Talebelerinin sıkıntılarını gidermek için yardım talebinde bulunmayı düşünmüşlerdir. Fakat Bediüzzaman, istirahati için şikâyet ve ricada bulunmayacağını, kendisine verilen sıkıntılara,

"Allah bana yeter. O ne güzel vekildir."(Âl-i İmran, 3/173)

Âyetini okuyup tahammül ettiğini belirtmektedir. Akabinde, Karabekir ile eskiden dost olduklarını, hâlâ merdane mesleğini muhafaza edip etmediğini sormakta, eskiden olduğu gibi Nurlara zararı olmayıp faydası varsa selâmının kendisine iletilmesini istedir.

Ancak, ahiret hayatları için Nurlara müracaat etmeye tenezzül etmeyenlere karşılık, ahiret hayatının yanında hiçbir ehemmiyeti olmayan dünya hayatı için de siyasetçilere tenezzül edilemeyeceğini sözlerine eklemektedir.

Yine bir başka mektubunda da (Emirdağ Lâhikası-I, 145. Mektup) Karabekir'den iyilik istemediğini, sadece seleflerinin yapmış oldukları tayzik ve zulme meydan vermemesinin yeterli olacağını belirtmektedir.

(1) bk. Necmeddin ŞAHİNER, Son Şahitler, II/79-80.

28. Bediüzzaman'ın Mevlana Celaleddin-i Rumî hakkındaki görüşleri nelerdir?
"Evet, dinden gelmeyen, belki felsefenin hassasiyetinden gelen celb-i ervah da, hem hilâf-ı hakikat, hem hilâf-ı edep bir harekettir. Çünkü a'lâ-yı illiyyînde ve kudsî makamlarda olanları esfel-i sâfilîn hükmündeki masasına ve yalanların yeri olan oyuncak tahtasına getirmek tam bir ihanettir ve bir hürmetsizliktir. Âdetâ bir padişahı kulübeciğine çağırıp getirmek gibidir. Belki ayn-ı hakikat ve edep ve hürmet ve istifade odur ki, Celâleddin-i Süyûtî, Celâleddin-i Rumî ve İmam-ı Rabbânî gibi zatların seyr ü sülûk-u ruhanîleri gibi seyr ü sülûk ile yükselerek o kudsî zatlara yanaşmak ve istifade etmektir."(1)

"Evet, vahdetü'l-vücuddan bahseden, fikren serâdan Süreyyaya çıkarak, kâinatı arkasında bırakıp nazarını Arş-ı Âlâya diken, istiğrâkî bir surette kâinatı mâdum sayıp herşeyi doğrudan doğruya kuvvet-i imanla Vâhid-i Ehadden görebilir. Yoksa, kâinatın arkasında durup kâinata bakan ve önünde esbabı gören ve ferşten nazar eden, elbette esbab içinde boğulup tabiat bataklığına düşmek ihtimali var. Fikren Arşa çıkan, Celâleddin-i Rumî gibi diyebilir: 'Kulağını aç! Herkesten işittiğin sözleri, fıtrî fonoğraflar gibi, Cenâb-ı Hakk'tan işitebilirsin.' Yoksa, Celâleddin gibi bu derece yükseğe çıkamayan ve ferşten Arşa kadar mevcudatı ayna şeklinde görmeyen adama 'Kulak ver, herkesten kelâmullahı işitirsin.' desen, mânen Arştan ferşe sukut eder gibi, hilâf-ı hakikat tasavvurât-ı bâtılaya giriftar olur."(2)

"BİRİNCİ NOKTA: Kırk elli sene evvel, Eski Said, ziyade ulûm-u akliye ve felsefiyede hareket ettiği için, hakikatü'l-hakaike karşı ehl-i tarikat ve ehl-i hakikat gibi bir meslek aradı. Ekser ehl-i tarikat gibi yalnız kalben harekete kanaat edemedi. Çünkü, aklı, fikri hikmet-i felsefiyeyle bir derece yaralıydı, tedavi lâzımdı."

"Sonra, hem kalben, hem aklen hakikate giden bazı büyük ehl-i hakikatin arkasında gitmek istedi. Baktı, onların herbirinin ayrı, câzibedar bir hassası var. Hangisinin arkasından gideceğine tahayyürde kaldı. İmam-ı Rabbânî de ona gaybî bir tarzda 'Tevhid-i kıble et.' demiş. Yani, 'Yalnız bir üstadın arkasından git.' O çok yaralı Eski Said'in kalbine geldi ki:"

" 'Üstad-ı hakikî Kur'ân'dır. Tevhid-i kıble bu üstadla olur.' diye, yalnız o üstad-ı kudsînin irşadıyla hem kalbi, hem ruhu gayet garip bir tarzda sülûke başladılar. Nefs-i emmaresi de şükûk ve şübehatıyla onu mânevî ve ilmî mücahedeye mecbur etti. Gözü kapalı olarak değil; belki İmam-ı Gazâlî (r.a.) Mevlâna Celâleddin (r.a.) ve İmam-ı Rabbânî (r.a.) gibi kalb, ruh, akıl gözleri açık olarak, ehl-i istiğrâkın akıl gözünü kapadığı yerlerde, o makamlarda gözü açık olarak gezmiş. Cenab-ı Hakka hadsiz şükür olsun ki, Kur'ân'ın dersiyle, irşadıyla hakikate bir yol bulmuş, girmiş. Hattâ  وَفِى كُلِّ شَىْءٍ لَهُ اٰيَةٌ تَدُلُّ عَلٰۤى اَنَّهُ وَاحِدٌ  hakikatine mazhar olduğunu, Yeni Said'in Risale-i Nur'uyla göstermiş."

"İKİNCİ NOKTA: Mevlâna Celâleddin (r.a.) ve İmam-ı Rabbânî (r.a.) ve İmam-ı Gazâlî (r.a.) gibi, akıl ve kalb ittifakıyla gittiği için, her şeyden evvel kalb ve ruhun yaralarını tedavi ve nefsin evhamdan kurtulmasını temine çalışıp, lillâhilhamd, Eski Said Yeni Said'e inkılâp etmiş. Aslı Farisî, sonra Türkçe olan Mesnevî-i Şerif gibi o da Arapça bir nevi Mesnevî hükmünde Katre, Hubab, Habbe, Zühre, Zerre, Şemme, Şu'le, Lem'alar, Reşhalar, Lâsiyyemalar ve sair dersleri ve Türkçede o vakit Nokta ve Lemeatı gayet kısa bir surette yazmış; fırsat buldukça da tab etmiş. Yarım asra yakın o mesleği Risale-i Nur suretinde, fakat dahilî nefs ve şeytanla mücadeleye bedel, hariçte muhtaç mütehayyirlere ve dalâlete giden ehl-i felsefeye karşı, Risale-i Nur, geniş ve küllî Mesnevîler hükmüne geçti."(3)

Mevlana Celâleddin-i Rumî hakkında, Risale-i Nur'un muhtelif yerlerinden aldığımız bu iafdeler, Üstad'ın Mevlana Celâleddin-i Rumî (r.a) hakkındaki görüşlerini, net bir şekilde ortaya koyar kanaatindeyiz.

Dipnotlar:

(1) bk. Emirdağ Lâhikası-II, (94. Mektup).

(2) bk. Lem'alar, Yirmi Sekizinci Lem'a.

(3) bk. Mesnevî-i Nuriye, Mukaddime.

29. Bediüzzaman Said Nursi ve Süleyman Hilmi Tunahan konusunda bilgi verir misiniz?
Süleyman Hilmi Tunahan'ın yakın talebelerinden Mehmed Emre Hocaefendi anlatıyor:

"Sivrihisar’da vazifeye başladığım sırada ziyaretime gelen Emirdağ Müftüsü Mehmet Oral’a iade-i ziyarette bulunmak üzere Emirdağ’a gitmiştim. Bahsi geçen zat beni birkaç gün misafir etti.

Bediüzzaman Said Nursi Hazretlerinin bu ilçede bulunduğunu öğrenince, Kur’an Kursu öğreticisi Hafız İbrahim ile birlikte Üstad'ı ziyarete gittik. Bu muhterem zatın ikamet ettiği ev, Kur’an Kursu’nun tam karşısındaydı. Sokak kapısından içeri girince elle yazılmış bir kâğıdın kapısının arkasına raptedildiğini gördüm. Ve merak saikasıyla yaklaşıp okudum.

Üstad'ın ifadesiyle kaleme alınmış bulunan yazıda şöyle deniyordu:

'Ben yaşlı ve hasta bir Said’im. Beni ziyaret etmek isteyenler kitaplarımı okusunlar. Böylece daha çok istifade ederler.' "

Üstad Hazretlerinin hizmetinde bulunan Zübeyir, bizi görünce aşağı indi ve maksadımızı öğrenince kapının arasındaki kağıdı gösterdi. Ben; 'O yazıyı siz gelmeden önce okudum. Buna rağmen ziyaret etmek istiyorum. Kabul etmezlerse geri gideriz.'

dedim. Yukarıya gidip geldi ve Üstad'ın huzuruna kabul edileceğimizi haber verdi, sevindim.

Odadan içeri girdiğimizde Üstad, oturmakta bulunduğu karyolanın üzerinde iki dizi üzerine gelerek boynuma sarıldı. Ben de elini öpüp oturdum. Said Nursi Hazretleri kendine mahsus şivesiyle; 'Müftü deyince yaşlı, ihtiyar bir kimse tasavvur ediyordum. Sen gençmişsin. Kimde okudun?' dedi.

 Ben: ‘Süleyman Efendi Hazretlerinde’ cevabını verdim. Bunun üzerine; Üstad,

'Ben kendini görmemişem. Fakat manen tanırım. Ulema-i su İslam dininin şerefini ayakaltına düşürdüler. Fakat o bunu minarenin şerefesi gibi yükseltti. Onu ve talebelerini okuduğum evradın sevabına ortak kılıyorum.' dedi.

Pırıl pırıl parlayan gözleri, zekâsındaki fevkaladeliği yansıtmaktaydı. Bakışlarındaki maveralara uzanan bir ruh hasleti müşahede olunuyordu. Kemalatını aynelyakin müşahede ederek yarım saat kadar huzurunda bulunduktan sonra duasını ve müsaadesini talep ederek ayrıldım.”(1)

Bediüzzaman’ın talebelerinden Mustafa SUNGUR şöyle bir hatıra nakletmektedir:

"16 Eylül 1959 tarihiydi. Bediüzzaman Hazretleri aniden şiddetli rahatsız oldu. Bu rahatsızlığı üç gün devam etti. Gazete okumadığından ve radyo dinlemediğinden hâl-i âlemden haberi yoktu. Üç gün sonra İstanbul’dan Rüşdü Bey isimli talebesi geldi. Onu görünce hemen ahvâl-i âlemden ve İstanbul’da ne olup bittiğinden sordu. O da;

'Üstadım, Süleyman Efendi vefat etti!..' deyince, Üstad birden kalkarak,

'Kardeşim, Şeyh Süleyman mı? Şeyh Süleyman mı?' diyerek dikkatle sordu.

O da; 'Evet üstadım, Şeyh Süleyman' deyince Bediüzzaman şöyle dedi:

'Kardeşim ne zaman vefat etti?' Bu soruya verilen cevap bizi daha da hayrete düşürmüştü. Zira tam vefat ettiği saat Bediüzzaman hastalanmış ve bu manevî elemi hissetmişti. Bediüzzaman, devamla;

'Kardeşim, Allah rahmet eylesin, Allah rahmet eylesin, mübarek veli bir zattı, mühim hizmetler ifa etti. Allah rahmet eylesin.' "(2)

Süleyman Hilmi TUNAHAN'ın bendelerinden Arif Hikmet Köklü Beyefendi 14.09.2001'de şu enteresan hatırayı anlatmışlardır:

"Bazı kimseler Bediüzzaman Said Nursi aleyhinde neşriyatta bulunuyorlardı. Onların tesirinde kalarak Şeyh Süleyman Efendi Hazretlerine; 'Biz Said Nursi'yi nasıl bileceğiz?' diye sordum.

O da şöyle dedi; 'Bediüzzaman Hazretleri Türkiye'de en sevdiğim zattır.'

Yanından bir zat çıkıyordu, onu kast ederek;

"Siz gelmeden önce bir zat gelmişti. Said Nursi Hazretlerinin yanından gelmiş ve sohbetinde bulunmuş. Sohbette bizim bahsimiz olmuş. Ayağa kalkarak: "Ne kadar sevap kazanmışsam yarısını Şeyh Süleyman Efendiye veriyorum" dediğini bize nakletti. Biz de o zata dedik: "Biz de bu güne kadar sevap ve hayır namına ne kazandı isek hepsini Said Nursi Hazretlerine hediye ediyoruz. Bunu kendisine bildirirsiniz."

...Yine Arif Bey'in nakline göre Süleyman Efendi şöyle buyurmuş:

"Said Nursi'ye makamını bizzat Resulullah vermiştir. En yüksek dereceye çıkmıştır. Hz. Allah'ın ilham ettiği şekilde yazacak, onun hizmeti de öyle..."

...Halen Hollanda'da bulunan Abdullah Tekin Hocaefendi de şöyle bir hatıra naklediyor:

'Risale-i Nurları okumakla birlikte çeşitli hocaefendilerimizden dersler de alıyorduk. Hacı Süleyman Efendiden de uzun zaman ders aldık. Merhum bizim Nurlarla irtibatımızı biliyordu. Bir gün yakın talebelerine;

"Bediüzzaman Hazretlerinin talebeleriyle aranızda zerre miktar bir ihtilaf çıkarırsanız huzur-u ilahide iki elim yakanızdadır... Abdullah evladımız iki yerden feyiz alıyor. Bediüzzaman Hazretleri o vazife ile tavzif edilmiş, biz de bu vazife ile tavzif edilmişiz" buyurdu.

Dipnotlar:

(1) bk. Mehmed Emre, Hatıralarım, s.55-56, Erhan Yay.

(2) bk. Prof.Ahmed AKGÜNDÜZ, Arşiv Belgeleri Işığında Süleyman Hilmi TUNAHAN, OSAV Yay.

30. Üstad'ın, Şeyh Şerafeddin Efendi ile münasebeti var mıdır? Aralarında bir hâdise cereyan ettiği söylenip, karalama kampanyası yürütüyor!
Şerâfeddin "Zeynü'l-Abidîn" Dağıstanî, Hicrî 1292 - Miladî 1875 yılı, Zilkade ayının üçüncü Pazartesi gecesi, Dağıstan'ın Temirhan-şura vilayeti, Gunip kazasının Kikuni köyünde, dünyaya geldi. Babası Abdurraşid Efendi, annesi Emine Sara Hatundur. Anne ve babasının her ikisinin de kabirleri, Yalova Güneyköy’deki kabristandadır. Yalova ilinin Reşadiye (bugünkü Güneyköy ) köyünde, Hicrî 1355 - Miladî 1936 yılı Cemaziyel evvel ayının yirmi yedinci pazar günü, köyünde (hicri takvime göre) altmış üç yaşında iken vefat etmiştir. Son yüzyılın en seçkin tasavvuf büyüklerinden olan Şerâfeddin Zeynel Abidin Dağıstanî, “Ebu’l-Fukara” lakabı ile de anılır.

1935: Eskişehir Cezaevinde Said Nursi ile Yaşananlar:

“Menemen Hâdisesi” sonrasındaki birkaç yıl içerisinde, ülkemizde hâkim olan menfi havanın tesiri ile hemen bütün tasavvuf büyüklerine yapılan takibat esnasında, Şeyh Şerâfeddin Dağıstanî ve yakın bağlıları da soruşturmaya uğramış ve yirmi sekiz müridi ile birlikte Eskişehir cezaevinde gözetim altına alınmıştır.

Şeyh Şerâfeddin ile Eskişehir cezaevi günlerinde vazifesi gereği tanışan, kendisini onun cazibesine kaptırarak intisab eden ve 1994’de yaklaşık 100 yaşlarında vefat eden Gaffarzade Yusuf Efendi adlı müridi, Eskişehir cezaevi günlerine ilişkin olarak aşağıdaki vakıayı anlatmış ve bu mühim tarihi hâdise kayıt altına alınmıştır:

“Bir zamanlar Şeyh Şerâfeddin Eskişehir cezaevinde diğer bazı Nakşbendi şeyhleri ve İslam âlimleri ile birlikte Menemen hâdisesi ile ilgili olarak tutuklanmıştı. Ben de cezaevinde muhafız olarak görevliydim. Tutukluluk hâlindeki bir diğer mühim kişi ise Said Nursi idi. Şeyh Şerâfeddin Dağıstanî, halifesi Abdullah ve diğer bazı ileri gelen müridleri ile beraber tutuklanmıştı. Said Nursi de bazı yakın şakirdleri ile birlikteydi.

Said Nursi, Şeyh Şerâfeddin’in de aynı hapishanede tutuklu olduğundan haberdar olunca, şakirdlerini herhangi bir şeye ihtiyaçları olup olmadıklarını sormak ve yardımcı olabileceklerini teklif etmek üzere nezaketen Şeyh Efendi’ye yolladı. Şeyh Şerâfeddin, bu yardım teklifine “Teşekkür ederim, ancak biz 'hiç'iz ve 'hiç'in de hiç bir şeye ihtiyacı yoktur” diye oldukça manidar bir cevab yolladı. Daha sonraki günlerde Said Nursi’nin şakirdleri, yine Şeyh Şerâfeddin’e gelmeğe ve bir ihtiyaçları olup olmadığını sormağa devam ettiler. O her defasında bu talebleri olumsuz olarak cevaplıyordu.

Bir gün Şeyh Şerâfeddin, Said Nursi’nin şakirdlerine Said Nursi’ye “Neden burada tutukluyuz?” diye sormalarını istedi. Said Nursi’nin şakirdleri gitti ve bu soruyu kendilerine ilettiler. Said Nursi, bu soruyu “Biz Hz. Yusuf (a.s.)’ın derecesi olan 'Susma Orucu' makamına ermek üzere bu medrese-i Yusûfîyye’deyiz” diye cevapladı. Şeyh Şerâfeddin’in bu soruyu sorması ve Said Nursi’nin de bu cevabı vermesi aralarındaki tartışmaların sonu oldu. Ancak bu soru-cevap teatisi benim için çok kafa karıştırıcı oldu ve derinlemesine düşünmeğe başladım.

Kendi gayretimle bu konunun içinden çıkamayınca bu defa ben Şeyh Şerâfeddin’e “Sizin ve bu diğer şeyhlerin burada bulunuşunuzun sırrı nedir?” diye sordum. Cevaplaması için ısrarımın sonucunda, diğer tutuklular ile bir araya geldikleri bir sırada Şeyh Efendi şunları söyledi:

'Ben buraya sebebsiz yere tutuklanmış olan birçok kişiye manevî sırlar iletmek üzere gönderildim. Manevî desteğe ihtiyacı olan bu kişileri himmetimle destekliyorum. Allah beni buraya bu destek için gönderdi, çünkü bu kimseler buraya toplatılmıştı ve burada olmasa bir araya toplamam da zor bir şeydi. Sizinle vedalaşmak için buradayım, çünkü kısa bir süre sonra bu dünyadan göçeceğim. Sizin sırlarınızı size teslim edeceğim. Tutuklu olmamız, gerçekte bizim için esaret değildir, çünkü daima ilahi varlıkta müstağrak haldeyiz ve biz buradan asla bir esir olarak etkilenmeyiz. Bir süre sonra, sizin hepiniz buradan çıkarılacaksınız ve mühim bir şahsın ölümünden sonra tekrar bir araya geleceksiniz.'

Şeyh Efendi’yi dikkatli bir şekilde dinleyen diğer tutuklu ve mahkûmlar arasında Said Nursi’nin sayıları yüz yirmiye yaklaşan şakirdleri de vardı ve onlara da bunları işittiler. Yaklaşık üç aylık tutukluluktan sonra Şeyh Şerâfeddin ve yirmi sekiz müridinin tamamı serbest bırakıldılar. Said Nursi de dâhil on beş kişi ise çarptırıldıkları altı ay-bir yıl arasındaki cezalarını tamamlayıp daha sonra tahliye edildiler.”

Abdülkadir Badıllı Ağabey’in aktardığına göre ise: Şeyh Şerefeddin Hazretleri dört ay boyunca devamlı olarak Bediüzzaman’ın talebelerini kendi halkasına katmaya çalışmış, ancak yalnız bir tanesinde muvaffak olmuştur. Aralarında her iki tarafı da karalayacak herhandi bir hâdise geçmemiştir.

KAYNAKLAR:

1. Şeyh Hacı Hasan BURKAY, Hz. Muhammed (sav)'in Varisleri, s. 255-256, Ankara, 1994.
2. Dr. Hayati BİCE, İşaret Taşları, s. 257-258, İNSAN Yayınları, İstanbul-2006.

31. Üstad Gavs mıdır? Öyle ise, Gavs-ı Azam mıdır, yoksa bu makam sadece Hz.Geylani'ye mi aittir?
Her dönemin ve asırların kendilerine ait hususiyetleri ve ilcaatları vardır. Bir dönemde, ferdiyetçilik öne çıkar, insanlar o ferdin etrafında halkalanır, feyzi ve hakikatı onunla yudumlarlar. O asrın şartları da o ferdi teyid eder.

Bir başka asırda ise cemaat ve cemiyet manası hüküm sürerken, fert manasına kuvvet verilmez. Ferdiyetin hüküm sürdüğü dönemlerde de cemaat ve cemiyet manası zayıflar. Ancak bütün bütün ortadan kalkmaz, biri diğerine göre daha ağır basar.

Cenab-ı Hak, her asrın ve her dönemin şartlarına ve hükümlerine göre o muazzam ve müstesna kullarını donatıp gönderir; ta ki, o asrı irşat ile terbiye etsin.

İşte daha çok, tasavvuf geleneğinde var olan; gavsiyet, kutbiyet, ferdiyet gibi makamlar, bu ihtiyaca cevap veren müesseseler hükmünü almışlar.

Bu makamlar, her dönemde dini ihya eden ve insanlara o zamanın şartlarına münasip bir şekilde dini yorumlayan ve insanları terbiye ve irşad eden zatlara verilen unvanlardır.

Elbette, bu işin irşad ve içtimaî ciheti olduğu gibi, bir de manevî ve riyaset ciheti vardır.

Gavsiyet: Bütün makamları kat etmiş, makamların sonlarına yaklaşmış, asrının en büyük söz sahibi konumuna gelmiş, meded veren, insalara manen yardım makamına erişmiş zatlara verilen bir unvandır...

İlahi feyz ve cezbe onda tam tecelli etmiş. Adeta velayet şehrinin reisi olur. Onun izin ve mededini alamayanlar velayete çıkamadıkları gibi, onun riyasetinin dışına da çıkamazlar. Bu makama sahip, nurani zatlar, her dönemde ve her asırda Allah’ın inayeti ile yetişmişler.

Kutbiyet makamı ise, makamların en yükseği ve en son merhalesidir. Bu makama çıkanlar, adeta Rasulullah’ın o asırda bir halifesi ve vekili konumunda olurlar.

Bu iki makamı yani gavsiyet ve kutbiyet makamını cem edenlere ise, “Kutbu Azam” ya da “Gavs-ı Azam” denir. Bu makama gelen zatlar  “Ferdiyet” makamına erişmiş demektir.

Ferdiyet makamında bulunan zat, kimseden ders almadan, terbiyesine girmeden, doğrudan Allah ve Resulü'nden feyizlenir. Günümüzde cemaat ve cemiyet manası kuvvet bulup inkişaf etmesinden dolayı o ferdiyet manası artık cemaate aksetmiştir. Bütün o makam ve feyizler cemaatin uhdesine verilmiştir.

Risale-i Nur ve talebeleri bu ferdiyet manasına mazhar olduklarından, ferdiyetin şartları ve harika halleri Nur dairesine intikal etmiştir. Onun için Nur talebesinin başka kutup ve velilerin riyasetine girmeye mecburiyeti kalmıyor.

"Bu hakikata binaen, bu şehre bir kutub, bir gavs-ı âzam gelse, 'Seni on günde velâyet derecesine çıkaracağım' dese, sen Risale-i Nur’u bırakıp onun yanına gitsen, Isparta kahramanlarına arkadaş olamazsın."(. Kastamonu Lahikası, (52. Mektup)

Bu zaman, imanı kurtarma zamanıdır. Bir taraftan kendimizi kurtarırken, diğer yandan başkasına da el atmaya çalışacağız.

Kendimizi bir yangından kurtardıktan sonra, hamama gidip yıkanmak sonra da lokantaya uğrayıp karnımızı doyurmak mı daha doğru bir davranış olur; yoksa diğer yangınzedelerin imdadına koşmak mı? Hiç şüphesiz ikinci halimiz daha isabetli olacaktır.

İşte Üstadımız da bu zamanda çok dehşetli manevî yangınların olduğunu, bu yangından kendimizi kurtardıktan sonra, başkalarına el atmamıza çalışmaya teşvik ediyor. Nitekim Isparta Nur talelebeleri de bunu yapmıştır.

Eskiden şartların icabı olarak, tarikat ehli inzivaya çekilir ve kendini kurtarmaya çalışırdı. Bu hal, zaman için doğruydu. Ancak bu zamanda şartlar değiştiği için, bir kenara çekilip, sadece kendimizi kurtarmaya çalışsak, kendi nefsimizi düşünmek doğru değildir. Böyle yapmamız halinde ne kendimizi ne de neslimizi de kurtaramayız. Zira eninde sonunda yangının ucu gelip bize dayanacaktır. Zira artık dünya bir köy haline gelmiştir; komşunun tahribatı bizi de etkilemektedir.

Üstad hazretlerinin Tarihçe-i Hayatta geçen şu ifadeleri de onun şefkatini ortaya koymaktadır:;

“Karşımda müthiş bir yangın var. Alevleri göklere yükseliyor. İçinde evlâdım yanıyor, imanım tutuşmuş yanıyor. O yangını söndürmeye, imanımı kurtarmağa koşuyorum.”

Üstad Hazretleri bir ömür boyu insanların imanlarını kurtarmaya koşmuş, şefkatinin ne derece ileri olduğunu göstermiştir. Güz mevsiminde sararan yapraklardan, ölümle karşı karşıya bulunan küçük hayvanlara kadar uzanan o büyük şefkat, elbette insanların âhirette ebediyen azap çekmeleri tehlikesine karşı lakayd kalamazdı. Nitekim kalmamış ve bütün ömrü boyunca insanların imanlarını kurtarmak için yılmadan, usanmadan, hapislere, zindanlara, sürgünlere beş para ehemmiyet vermeden çalışmıştır. 

Bu asrın dehşeti ve ağır şartlarından dolayı Allah kereminden bu asrın insanlarına böyle bir yolu açmış, bir ikram, bir lütuf eseri, meşakkatsiz ve kısa bir zamanda, Risale-i Nur'un feyzi ve irşadı ile velayet mertebelerine ulaşmayı mümkün kılmıştır. Zaten ferdiyet makamı bir cihette vehbidir, Allah dilediğine ihsan eder.

Gavsiyet; yukarıda da izah edildiği gibi bir makam olmasından dolayı, sadece Geylani Hazretlerine inhisar ettirmek doğru olmaz. Geylani Hazretlerinin manevî tasarrufunun kıyamete kadar devam edeceği doğru bir manadır. Ama tasarrufunun devam etmesi, başka gavsların çıkmayacağı manasına gelmez.

32. Üstadımız, kendini tenkit eden, eleştiren tarikat şeyhlerine dair nasıl bir yaklaşım içinde olmuş?
Bu hususta yazılan birkaç lahika mektubunu misal olarak verelim:

"Gayet muhlis kardeşimiz Hasan Âtıf’ın mektubunda, bir ihtiyar âlim ve vaiz, Risale-i Nur’a zarar verecek bir vaziyette bulunmuş. Benim gibi binler kusurları bulunan bir biçarenin, ehemmiyetli iki mazeretine binaen bir sünneti (sakal) terk ettiğim bahanesiyle şahsımı çürütüp, Risale-i Nur’a ilişmek istemiş."

"Evvelâ: Hem o zât, hem sizler biliniz ki: Ben, Risale-i Nur’un bir hizmetkârıyım ve o dükkânın bir dellâlıyım. O ise (Risale-i Nur), Arş-ı Âzamla bağlı olan Kur’ân-ı Azîmüşşanla bağlanmış bir hakikî tefsiridir. Benim şahsımdaki kusurat, ona sirayet edemez. Benim yırtık dellâllık elbisem, onun bâki elmaslarının kıymetini tenzil edemez."

"Saniyen: O vâiz ve âlim zâta benim tarafımdan selâm söyleyiniz. Benim şahsıma olan tenkidini, itirazını, başım üstüne kabul ediyorum. Sizler de, o zâtı ve onun gibileri münakaşa ve münazaraya sevk etmeyiniz. Hattâ tecavüz edilse de bedduayla da mukabele etmeyiniz. Kim olursa olsun, madem imanı var, o noktada kardeşimizdir. Bize düşmanlık da etse, mesleğimizce mukabele edemeyiz. Çünkü, daha müthiş düşman ve yılanlar var."

"Hem elimizde nur var, topuz yok. Nur kimseyi incitmez, ışığıyla okşar. Ve bilhassa ehl-i ilim olsa, ilimden gelen enaniyeti de varsa, enaniyetlerini tahrik etmeyiniz. Mümkün olduğu kadar,  وَاِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا düsturunu rehber edininiz."

"Hem, Hasan Avni ismindeki zât, madem evvelce Risale-i Nur’a girmiş ve yazısıyla da iştirak etmiş, o daire içindedir. Onun fikren bir yanlışı varsa da affediniz. Biz, değil onlar gibi ehl-i diyanet ve tarikata mensup Müslümanlar, şimdi bu acip zamanda, imanı bulunan ve hattâ fırak-ı dâlleden bile olsa onlarla uğraşmamak; ve Allah’ı tanıyan ve âhireti tasdik eden Hıristiyan bile olsa, onlarla medâr-ı nizâ noktaları medâr-ı münakaşa etmemeyi, hem bu acip zaman, hem mesleğimiz, hem kudsî hizmetimiz iktiza ediyor."

"Ve Risale-i Nur’un âlem-i İslâmda intişarına karşı hayat-ı içtimaiye ve siyasiye cihetinde mâniler çıkmamak için, Risale-i Nur şakirtleri musalâhakârâne vaziyeti almaya mükelleftirler."

"Sakın, hocaların cuma ve cemaatlerine ilişmeyiniz. İştirak etmeseniz de, iştirak edenleri tenkit etmeyiniz. Gerçi, İmam-ı Rabbanî demiş ki: “Bid’a olan yerlere girmeyiniz.” Maksadı, “sevabı olmaz” demektir; yoksa, namaz battal olur değil. Çünkü, Selef-i Sâlihînden bir kısmı, Yezid ve Velid gibi şahısların arkasında namaz kılmışlar. Eğer mescide gidip gelmekte kebâire mâruz kalırsa, halvethanesinde bulunması lâzımdır."

"Salisen: Hasan Âtıf’ın mektubunda, cesur ve sebatkâr zâtlardan -ki “efeler” tâbir ediyor- bahis var. Biz, o cesur, sebatkâr yeni kardeşlerimizi ruh u canla kabul ediyoruz. Fakat Risale-i Nur dairesine girenler, şahsî cesaretlerini kıymetleştirmek için, sarsılmaz bir sebat ve metanete ve ihvanlarının tesanüdüne cidden çalışmaya sarf edip, o cam parçası hükmünde şahsî cesaretini, hakikatperestlik sıddıkiyetindeki fedakârlık elmasına çevirmek gerektir."

"Evet, mesleğimizde, ihlâs-ı tâmmeden sonra en büyük esas, sebat ve metanettir. Ve o metanet cihetiyle şimdiye kadar çok vukuat var ki, öyleler, herbiri yüze mukabil bu hizmet-i Nuriyede muvaffak olmuş âdi bir adam ve yirmi otuz yaşında iken, altmış yetmiş yaşındaki velîlere tefevvuk etmişler var."

"Hem bir adam, kendi başına cesareti güzel de olsa, bir cemaat-i mütesanideye girdikten sonra, onların istirahatini ve sarsılmamalarını muhafaza etmek için, o şahsî cesareti istimal edemez."

سِيرُوا عَلٰى سَيْرِ اَضْعَفِكُمْ  hadis-i şerifinin sırrıyla hareket etmek, hem şimdilik, bu müşevveş vaziyetlerde çok zararlı, hem hocaları, hem ehl-i siyaseti Risale-i Nur’a karşı cephe almaya ve tecavüz etmeye sebebiyet veren şapka ve ezan meseleleri ve Deccal ve Süfyan ünvanları, Risale-i Nur şakirtleri yabanîlere karşı lüzumsuz medâr-ı bahis ve münazaa edilmemek lâzımdır ve ihtiyat etmek elzemdir ve itidal-i demmi muhafaza etmek vaciptir. Hattâ, sizde cüz’î bir ihtiyatsızlık, buraya kadar bize tesir ediyor."(1)

Bir başka mektupta ise şunları ifade ediyor:

"Bu sırra binaen  وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ deki ulüvv-ü cenab düsturuna ittibaen ve avâm-ı mü’minînin şeyhlerine karşı hüsn-ü zanlarını kırmamakla, imanlarını sarsılmadan muhafaza etmek ve Risale-i Nur’un erkânlarının haksız itirazlara karşı haklı, fakat zararlı hiddetlerinden kurtarmak lüzumuna binaen; ve ehl-i ilhadın iki taife-i ehl-i hakkın mabeynindeki husumetten istifade ederek, birinin silâhıyla, itirazıyla ötekini cerh edip ve ötekinin delilleriyle berikini çürütüp ikisini de yere vurmak ve çürütmekten içtinaben, Risale-i Nur şakirtleri, bu mezkûr dört esasa binaen, muarızlara hiddet ve tehevvürle ve mukabele-i bilmisille karşılamamalı. Yalnız kendilerini müdafaa için musalahakârâne, medâr-ı itiraz noktaları izah etmek ve cevap vermek gerektir."

"Çünkü bu zamanda enaniyet çok ileri gitmiş. Herkes, kameti miktarında bir buz parçası olan enaniyetini eritmeyip bozmuyor, kendini mazur biliyor; ondan nizâ çıkıyor. Ehl-i hak zarar eder; ehl-i dalâlet istifade ediyor."

"İstanbul’da malûm itiraz hâdisesi ima ediyor ki, ileride, meşrebini çok beğenen bazı zâtlar ve hodgâm bazı sofi-meşrepler ve nefs-i emmaresini tam öldürmeyen ve hubb-u cah vartasından kurtulmayan bazı ehl-i irşad ve ehl-i hak, Risale-i Nur’a ve şakirtlerine karşı kendi meşreplerini ve mesleklerinin revacını ve etbâlarının hüsn-ü teveccühlerini muhafaza niyetiyle itiraz edecekler; belki dehşetli mukabele etmek ihtimali var. Böyle hadiselerin vukuunda, bizlere, itidâl-i dem ve sarsılmamak ve adavete girmemek ve o muarız taifenin de rüesalarını çürütmemek gerektir."(2)

Dipnotlar:

(1) bk. Kastamonu Lahikası, (160. Mektup)

(2) bk. a.g.e., (120. Mektup)

33. Ateisti, kâfiri, Hristiyanı anlarım; ama bazı âlimlerin tarikat ve cemaat liderlerinin Üstada saldırmaları zoruma gidiyor. Buna karşı tavrımız nasıl olmalıdır?
Evvela; kâfirlerin ve ateistlerin Üstad Hazretlerine hücum etmeleri küfür ve inkârlarından dolayıdır ve bunu normal karşılamak lazım. Saldırmamaları anormal bir durum olurdu. Zira kâinatta hak ile batılın, iman ile küfrün, hidayet ile dalaletin çarpışması değişmez bir kanundur.

İkincisi; bazı büyük şeyhlerin ve âlimlerin Üstadı tenkit etmeleri ise, meslek ve meşrep taassubundan ileri geliyor. Yani kendi tabilerini, ilim ve hakikat ile bağlamak yerine, başka meslek ve meşrepleri tenkit ve tenkis ederek nazardan düşürmek sureti ile tutmaya ve bağlamaya çalışıyorlar. Bu, ihlas ve uhuvvet prensipleri ile bağdaşmaz. Allah, böyle mübarek zatların bu eksikliklerini gidersin, diye dua etmeliyiz.

Onların bu tavırları her ne kadar kusur ve yanlış da olsa, onlar İslam ve iman dairesinde oldukları için, onlara karşı hürmeti ve sevgiyi kaldırmamalıyız. Nitekim Üstad Hazretleri de aynı tavrı bize tavsiye ediyor. Şöyle ki:

"Fâş etmek hatırıma gelmeyen bir sırrı, fâş etmeye mecbur oldum. Şöyle ki:"

"Mekke-i Mükerremede dahi -farz-ı muhal olarak- Risale-i Nur'un aleyhinde bir itiraz kutb-u âzamdan dahi gelse, Risale-i Nur şakirtleri sarsılmayıp, o mübarek kutb-u âzamın itirazını iltifat ve selâm suretinde telâkki edip, teveccühünü de kazanmak için, medâr-ı itiraz noktaları o büyük üstadlarına karşı izah etmek, ellerini öpmektir."

"Evet, kardeşlerim, bu zamanda öyle dehşetli cereyanlar ve hayat ve cihanı sarsacak hadiseler içinde hadsiz bir metanet ve itidal-i dem ve nihayetsiz bir fedakârlık taşımak gerektir."(1)

(1) bk. Kastamonu Lâhikası, (120. mektup)

34. II. Abdülhamid Han'ın Bediüzzaman Said Nursi'yi tımarhaneye gönderdiği bilgisi doğru mu?
Said Nursi ile cennet mekân Abdülhamid Han arasında şahsi bir durum yoktur. Said Nursi Hazretleri Osmanlının yenilenip, hasta halinden kurtulması için çareler aramış, proje üretmiş ve bunu teklif etmiştir.

Maalesef o zamanın Osmanlı bürokrasisi Said Nursi Hazretlerini anlamadığı için, onu bir takım siyasi oyunlarla tımarhaneye attırmışlardır. Üstad'ı tımarhaneye attıranlar Osmanlının köhne bürokrat zihniyetidir. Aynı zihniyet, Abdülhamid Han’ı da tahtan indirmişlerdir.

Muhtemelen Abdülhamid Han, farkında olmadan Üstadı tımarhaneye attırmış olmalı ki, Üstadımız bu ifadeyi kullanıyor:

“Nihayet rakiplerimin ifsadatıyla, merhum Sultan Hamid'in emriyle tımarhaneye kadar sürüklendim.” (1) 

Hâdise detaylı olarak şöyle gelişmiştir:

Muazzez Üstadımız Eski Said döneminde memleketin meseleleriyle; özellikle de Doğu'nun eğitim ve kültür meseleleriyle yakından ilgilenmiştir. Hatta Doğu'nun ileride cehaletten dolayı sıkıntı teşkil edeceğini ve birileri tarafından ülkenin aleyhinde kullanılacağını sezmiştir. Bu hastalığın ve tehlikenin ıstırabıyla İstanbul’a kadar gitmiş, halifeyle görüşmek istemiş, ancak padişahla bizzat görüşme mevzuu meçhuldür. Fakat araya giren paşalar Üstad'ı dinlemiş, âdetleri üzere, ihsanı şahaneden vaatler, teminatlar ve hediyeler teklif etmişlerdir. Üstadımız ise; “Ben maaş dilencisi değilim, maksadımı tehir ve maaşı tacil etmek ne hikmete mebnidir?”diyerek teklifi reddetmiştir.

Paşalarla arasında çok ciddi münakaşalar oluyor. Hatta Üstad'ın Fizan, Trablus ve Taif’e sürülmesi bile gündeme geliyor. Fakat Zülüflü İsmail Paşa'nın (askeri okullar müfettişi) tavsiyesi ile Üstadımız'dan kurtulmanın yolunu; onu tımarhaneye göndermekte buluyorlar. Üstadımız iki Musevi, bir Rum, bir Ermeni, bir de Türk doktorundan rapor alınarak, "Toptaşı tımarhanesi"ne konuluyor ve orada bir müddet kalıyor. Tımarhanenin en yetkili doktor Üstadı yakın takip, uzun görüşmeler ve sohbetler neticesinde şöyle bir rapor tanzim ediyor:

“Eğer Bediüzzaman da zerre kadar mecnunluk eseri varsa, dünyada akıllı adam yoktur.”

O Zamanın Hafiye Teşkilatı ve Sıkıyönetim

O zamanın hususi bir durumu da, 14 yıl boyunca Mabeyn Başkâtipliği yapmış ve Sultan’ın bütün sırlarına vakıf olan Tahsin Paşanın ifadesiyle; “Yurt dışından ithal edilen gazetelerin yasaklanması ve yurt içinde yayınlanacak gazete ve kitapların ciddi bir sansürden geçirilip öylece neşrine izin verilmesiydi.” (bk. Tahsin Paşa, Sultan Abdülhamid-Tahsin Paşa’nın Hatıraları, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 1999, s. 160-164) 

Bu nedenle Üstad, âdeta kimsenin sesinin çıkmadığı ve susturulduğu bir dönemde İstanbul’a gelmiş oluyordu.

Bu dönemde insanlar, maruz kaldıkları istibdat vasıtasıyla ölü gibi sessiz ve hareketsiz görünümündeydi. Fakat içten içe feryad edip bir çıkış yolu ararlardı. Bazı yazarlar o zamanın vaziyetini; “hastayı mikroptan kurtarmak isterken, havasızlıktan boğan bir sistem” (bk. Orhan Koloğlu, Abdülhamid Gerçeği, Eylül Yayınları, İstanbul, 2002, s. 373) olarak tarif ediyorlardı.

33 yıl boyunca Hükümet kaleminde vazife yapmış ve on altı sadrazamın maiyetinde çalışmış İbnülemin Mahmud Kemal İnal “İki resmi daire arasında yapılan yazışmaların dahi bu maksatla görevlendirilmiş elemanlarca tetkikten geçirildiğini” ifade etmektedir. (bk. İbnülemin Mahmud Kemal İnal, Osmanlı Devrinde Son Sadrazamlar, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2012, 2/1273)

Sultan II. Abdülhamid’in İçinde Bulunduğu Durum

Yine İbnulemin Mahmud Kemal Efendi, Meşrutiyetten evvel Sultan II. Abdülhamid’in vaziyetini şöyle özetlemektedir:

Padişah’ın tahta çıktığı 1876 yıllarında serbestçe halk ile temas ediyor ve hürriyetçi yazarlarla fikir alışverişinde bulunuyordu. Daha sonra “fesatçı telkinat ve haberlerle” adeta sarayda kendisini hapsetti ve sadece yakınlarıyla görüşmeye başladı. Cuma günleri sarayın önündeki camiye, senede bir defa Hırka-i Saadet ziyaretine ve iki defa da Bayram Alayı’na çıkabildiği halde, mel’un ve alçak insanlar onlara dahi mani olmaya çalışıyorlardı. (bk. İbnülemin, a.g.e., 2/1278-1279)

Tahsin Paşa da bu konuda şöyle demektedir; “Padişah ile milletin bir araya gelme durumu, bayram namazlarıyla cuma selamlıklarından ibaretti.” (bk. Tahsin Paşa, a.g.e., s. 13-17)

Bediüzzaman Hazretleri, böyle bir ahvalde Padişahla görüşme noktasında -maalesef- herhangi bir vasıta bulamadı. 

(1) On Dördüncü Şua.

35. Üstad'ın hayatına baktığımızda, inanılmaz bir sabır görüyoruz. "Üstad, Hz. Eyyüp (as) kadar veya ondan fazla sabırlıdır." demek doğru olur mu?
Evvelâ; Hazreti Eyyüp (as) bir peygamber iken, Üstad Hazretleri bir evliyadır. Evliyalar hiçbir hususta ve hiçbir fazilette peygamberlere yetişemezler.

İkincisi; Hazreti Eyyüp (as) Kur’an'da sabrın bir timsali ve modeli olarak takdim edilmiştir. Demek ki, sabırda ondan daha faziletlisi yok ki (Peygamber Efendimiz müstesna) o mübarek peygamber modelliğe tercih edilmiştir.

Üçüncüsü; Ehl-i sünnet itikadında evliyaları enbiyalara takdim etmek, yani öne almak batıl ve hatalı bir görüştür. Üstad Hazretlerine olan muhabbetimiz, bizi böyle bir batıla ve yanlışa sevk etmemelidir. Nitekim Hıristiyanlar ve bazı Aleviler de ifrat-ı muhabbetten dolayı sapkınlığa düşmüşlerdir.

Allah bizi bu gibi sapkınlıklardan muhafaza edip hakkı hak, batılı batıl bilenlerden eylesin. (Âmin!)

36. Üstad Bediüzzaman Said Nursi Hazretlerinin, Şeyh Said'e gönderdiği mektubun orjinali duruyor mu, duruyorsa nerede? Bu mektuptan almamız gereken dersler nelerdir?
Üstadımız'ın, Şeyh Said'e gönderdiği mektubun orjinali mevcuttur.

Abdulkadir Badıllı’nın yazmış olduğu Mufassal Tarihçe-i Hayat'ın I.cildinin 660. sahifesinde, hem Şeyh Said Efendi'nin hem de Üstadımız'ın cevabi mektubunun sureti mevcuttur. 

Emekli Yüzbaşı Mehmet Kayalar’ın müşahedesiyle; Üstad'ın Şeyh Said’e yazdığı mektup, bilahere Şeyh Said yakalandığında üzerinde bulunmuş ve Diyarbakır İstiklal Mahkemesi dosyalarına konulmuştur. Elan o mektup İstiklal Mahkemesi dosyaları içinde Şeyh Said’in dosyasında mevcuttur.

Muazzez Üstadımızın sağlığında neşredilen tüm tarihçelerde, Üstad'ın mektubunun kayda geçen metni aynen şöyledir:

“Van’da, mezkûr mağarada yaşamakta iken, şarkta ihtilâl ve isyan hareketleri oluyor. “Sizin nüfuzunuz kuvvetlidir” diyerek yardım isteyen bir zatın mektubuna, “Türk milleti asırlardan beri İslâmiyete hizmet etmiş ve çok veliler yetiştirmiştir. Bunların torunlarına kılınç çekilmez. Siz de çekmeyiniz; teşebbüsünüzden  vazgeçiniz. Millet, irşad ve tenvir edilmelidir” diye cevap gönderiyor. Fakat yine, hükûmet, Bediüzzaman’ı Garbî Anadolu’ya nefyediyor.” (1)

Ayrıca Osmanlıca teksir Asa-yı Musa’da “Yaptığınız mücadele kardeşi kardeşe öldürtmektir ve neticesizdir” ifadesiyle Şeyh Said Efendi'ye red cevabı vermiştir.

Bu hâdiseden alınacak en mühim ders, âlim bile olsa, muhakkik ve mudakkik ulemanın tavsiyelerine muhtaçtır. İşte burada Bediüzzaman hazretleri gibi bir muhakkik âlimin, tavsiyesini tutmamanın en feci neticesini görüyoruz. Yine de Şeyh Said ehl-i takva ve ehl-i ilim olduğundan ve samimane bu teşebbüsü yaptığından, inşallah mesul olmamıştır. Yine de en doğrusunu Allah bilir...

Dipnotlar: 

(1) bk. Tarihçe-i Hayat, Barla Hayatı.

37. Üstad ile Abdurrahim Zapsu arasında nasıl bir ilişki var? Üstad, Rusya'dan dönerken Zapsu ile aynı evde kalmış mı?
Bediüzzaman’ın Rusya’da esarette iken, kampı teftişe gelen kumandana ayağa kalkmaması hâdisesini ilk defa basına Abdurrahim duyurdu. Bilindiği gibi bu hâdise 1917 yılında Moskova’nın kuzeydoğusundaki Volga Nehri kenarında bulunan Kosturma’da cereyan etti. Zapsu, bu hâdiseyi bir subaydan dinlemişti. Buna karşılık Bediüzzaman, aradan otuz yıl geçmesine rağmen, o hâdiseyi kimseye anlatmamıştı. Abdurrahim, bu hâdiseyi 1948 yılında Ehl-i Sünnet mecmuasında yayımlattığı makalesi ile duyurdu. Neşredilen makale Bediüzzaman’a okununca şunları söylemiştir:

“O esaret hadisesinin aslı doğrudur. Fakat şahidim olmadığından tafsilen beyan etmemiştim. Yalnız bir manganın beni idam etmek için geldiğini bilmiyordum, sonra anladım."

"Ve Rus kumandanı tarziye için Ruşça bir şeyler söyledi, ben bilmedim. Demek, hazır bulunan ve bu hadiseyi gazeteye ihbar eder Müslüman Yüzbaşı anlamış ki, kumandan tekrar tekrar ‘affet’ demiş.” (1)

Yıllar sonra Emirdağ’ında sürgün tutulan Bedizzaman’ı burada ziyaret eden Abdurrahim, böylece irtibatını devam ettirmiştir. Buna karşılık 1958 yılında İstanbul’a gelen Bediüzzaman’ın, Abdurrahim Zapsu’ya misafir olduğu nakledilmektedir.

Abdurrahim Zapsu’nun adı direkt olarak Risâle-i Nur'da geçmemekte, Pakistan’dan yazan Seyyid Salih’in bir mektubunda geçmektedir. Seyyid Salih, Pakistan’da Bediüzzaman’a karşı büyük bir saygı ve sevginin varlığına işaret etmiş, Üstad'la olan irtibatından dolayı burayı ziyaret eden Abdurrahim Zapsu’ya büyük hürmet gösterildiğini, Üstadımız (Bediüzzaman) yerine Zapsu’nun ellerini öptüklerini ve duâ talebinde bulunduklarını belirtmiştir. (2)

Abdurrahim, soyadı kanunundan sonra, Zapsu soyadını almıştır. Bu adı, Hakkari il sınırları dâhilinde bulunan Zapsuyu’na atfen aldığı belirtilmektedir. Hidayet Hanımla evlenmiş ve evlilikten ikisi kız, ikisi erkek olmak üzere dört çocuğu dünyaya gelmiştir. Abdurrahim’in torunu olan Cüneyt Zapsu’nun babası ise büyük oğul Mustafa Pertev’dir.

Abdurrahim Zapsu 1947-1948 yıllarında bir kızını Alman, diğerini Fransız lisesinde okutmuştur. Bu yabancı okullarda okutulma konusu, Cüneyt Zapsu’nun başbakan danışmanı olduğu yakın dönemde, eleştiri konusu yapılmıştır.

Necip Fazıl Kısakürek’in öncülüğünde kurulan "Büyük Doğu Cemiyeti"nin kurucu üyesi olan Abdurrahim Zapsu, İstanbul’da bulunan Dicle Talebe Yurdu’nda idarecilik yaptı. Bu yurtta daha çok Doğu Anadolu’dan gelen öğrenciler kalmakta idi. Musa Anter de bu yurtta kalmış ve daha sonra Abdurrahim Zapsu’nun kızı olan Ayşe Hale ile evlenmiştir.

Hakkında çok detaylı bilgi bulunmayan Abdurrahim Zapsu’nun adı, Başbakan danışmanlığını yapan ve dedesine ait olan iki ciltlik “Büyük İslam Tarihi”ni yeniden neşrettirerek milletvekillerine dağıttıran Cüneyt Zapsu ile gündeme gelmiş ve hakkında muhtelif yazılar yazılmıştır. Abdurrahim Zapsu’nun Bediüzzaman’ın “talebesi”, “arkadaşı”, Ruslara karşı Bitlis’te Bediüzzaman Said Nursî ile birlikte savaşan kişi olduğu ifade edilmiştir. Cüneyt Zapsu, eseri yeniden neşrederken önsözde dedesinin vasiyetine de yer vermiştir. Bu vasiyetinde hakkını helâl etmeyi, namaz kılmaları şartına bağlamış ve özellikle namaz hususunda ısrarcı olmuştur.

Cüneyt Zapsu’nun basında yer alan ifadelerine göre; Abdurrahim Zapsu Kürt Talebe Ümit Cemiyeti’ni kurmuş, Kürt Teali Cemiyeti’nin üyeleri arasında yer almıştır. Ancak, Şeyh Said hâdisesine karışmamış ve katılmamıştır. Kürt talebelerle ilgilenmiş, eğitimleriyle uğraşmıştır. Bu uğraşta ağırlık mânevî ve dini eğitim olmuştur. Ayrılıkçı bir faaliyet içinde bulunmamıştır. Cüneyt Zapsu, dedesinin dostları arasında Hem Said Nursî’nin hem de Necip Fazıl’ın olduğunu ifade etmiştir.

Abdurrahim Zapsu 1958 yılında vefat etmiş ve Edirne Kapı mezarlığında defnedilmiştir. Bazı eserlerinin ve makalelerinin yanında şiirleri de neşredilmiştir.

Dipnotlar:

(1) bk. Şualar, On Altıncı Mektup.

(2) bk. Emirdağ Lahikası-II, (61. Mektup)

38. İmam-ı Rabbani Hazretlerinin "Mirza Bediüzzaman'a" mektubunun Üstad'ımıza ait olmadığını iddia edenlere nasıl cevap verebiliriz?
Üstadımız, oradaki bir tevafukata dikkat çekiyor. Hem Abdukadir Geylani ve hem de İmam Rabbani Hazretlerinin kitaplarından tefeül yapyor.

İmam Rabbani Hazretlerinin Mektubat'ında tefeül yapılan yerde iki kez Bediüzzaman ismi zikrediliyor. Bu bir tevafuktur. "Mirza Bediüzzaman" diye geçmesi ise, bu tevafuku daha da güçlendirmektedir. Çünkü Üstadımızın babasının adı Mirza'dır. İşte bu tevafuk hatırına Üstadımız, o mektupları kendine hitap ediyor gibi kabul ediyor. Bu tevafukun bir diğer tarafı da o zaman Bediüzzaman ismiyle bilinen bir kimsenin olmamasıdır.

Bütün bu tevafukları topladığımızda akla şöyle bir şey geliyor: "Acaba İmam Rabbani durbin nazarıyla, kendisinden sonra gelecek bir zatı dikkate alarak bu mektubu yazmış olamaz mı? İmam Rabbani Hazretleri'nin bir keramati olamaz mı?" Böyle bir yorumun ne gibi bir mahzur olabilir ki tenkide tabi tutulsun.

"Başkasına hitap ediyor..." diyenlerin de yorumlarını hoş karşılamak lazımdır. Zira bu bir kanaat meselesidir. Kimse kimseyi kanaatinden dolayı yargılamamak icab eder.

39. Hz. Ali'nin (ra), Üstad ve Risale-i Nurlarla olan yakın ilgisi nedendir?
Hz. Ali (ra) evliyanın şahıdır. Veli olan zatlar Allah dilerse ileride olacak bazı şeyleri bilebilir ve haber verebilirler. İşte Hz. Ali "Celcelutiye" isimli şiirinde Risalelere bir derece üstü kapalı ifadelerle işaret etmiştir. Üstad'ın Sikke-i Tasdik-i Gaybi isimli eserinde detaylar görülebilir. Risalenin başında şöyle denilmektedir:

"Sekizinci Şua (Üçüncü bir Keramet-i Aleviye) Bir İfade-i Meram Mâlum olsun ki; ben Risale-i Nur'un kıymetini ve ehemmiyetini beyan etmekle Kur'ân'ın hakikatlarını ve îmanın rükünlerini ilân etmek ve zaaf-ı îmana düşenleri onlara dâvet etmek ve onların kuvvetlerini ve hakkaniyetlerini göstermek istiyorum."

"Yoksa, hâşâ! kendimi ve hiçbir cihetle beğenmediğim nefs-i emmaremi beğendirmek ve medhetmek değildir. Hem Risale-i Nur zâhiren benim eserim olmak haysiyetiyle senâ etmiyorum."

"Belki yalnız Kur'ân'ın bir tefsiri ve Kur'ân'dan mülhem bir tercüman-ı hakikisi ve îmanın hüccetleri ve dellâlı olmak haysiyetiyle meziyetlerini beyan ediyorum. Hattâ, bir kısım risaleleri ihtiyarım haricinde yazdığım gibi, Risale-i Nur'un ehemmiyetini zikretmekte ihtiyarsız hükmündeyim. İmam-ı Ali'nin (Radıyallahü anh) 'Âyetü'l-Kübrâ' namını verdiği 'Yedinci Şua' risalesini yazmakta çok zahmet çektiğime bir mükâfat-ı âcile ve bir alâmet-i makbuliyet ve bir medâr-ı teşvik olarak bu keramet-i Celcelûtiye, inâyet-i İlâhiye tarafından verildiğine şüphem kalmamış. Tahdis-i ni'met kabilinden bunu 'Sekizinci Şuâ' olarak yazdım. Yoksa haşre dair mühim bir âyetin mu'cizeli olan bürhanlarını yazacaktım." (1)

Gavs-ı Azam Abdülkadir-i Geylani ve Şah-ı Geylani, gaybten haber verdiği manzum bir eserinde, kendinden sekiz yüz sene sonra gelecek olan Bediüzzaman ve talebelerine açık bir şekilde ve ismen işaret etmiştir. Mecmuatü'l-Ahzâb adlı eserin birinci cildinin 562. sayfasındaki bölümlerde, ilgili bilgiler mevcuttur.

Bu işaretlerden bazıları şunlardır:

1. Said ismi verilerek açık bir şekilde ifade edilmiş, maişet hususunda izzet ve saadetle geçineceği beyan edilmiştir. Bediüzzaman'ın küçüklüğünden itibaren minnet altına girmemesi, amcasının çorbasından yememesi, Doğuda ki medreselerde geleneği olan talebelerin ihtiyaçlarının halk tarafından karşılanmasını kabul etmemesi ve talebelerini de bundan men etmesi.

2. Gavs'ın "Vaktin Abdülkadir'i ol" ifadesinin cifir hesabıyla 1326 (1908) ettiği ve bu tarihte şeyhin bir talebesinin Kur'an hakikatlerini müdafaa edeceğine işaret ederek, Bediüzzaman'ın manevî mücahedeye atılacağını haber vermesi.

3. Said ve Bediüzzaman isimlerine işaret edilmesi.

4. Gavs'ın müridine, "Korkma, sözlerini söyle" hitabında bulunarak Şark’a ve Garb’a gideceğini, birçok fitnelerle karşılaşacağını bildirerek tamamından mahfuz kalacağını bildirmesi.

5. Bediüzzaman'ın, daha sekiz-dokuz yaşlarından itibaren, etraftaki ahalinin Nakşî olmasına rağmen kendisinin Gavs'a bağlanması; hatta bir şeyi kaybolduğunda, "Ya Şeyh! Bu şeyimi buldur, sana bir Fatiha okuyacağım" dedikten hemen sonra Gavs'ın yardımına yetişmesi.

Bediüzzaman Sikke-i Tasdik-i Gaybi adlı eserinde şu ifadelere yer verir:

"Sergüzeşt-i hayatımda geçen ve çoğunu gizlediğim çok harika vakıalar vardı. Kendimi hiç bir vecihle keramete lâyık görmediğim için onları bazen tesadüfe, bazen da başka esbaba isnad ediyordum. Şimdi kanaatim geliyor ki, o harikalar, Gavs-ı Azam'ın bir silsile-i kerametini teşkil ederler. Demek onun duasıyla, himmetiyle, ona kerameten ve bize ikram nev'inden, bir nev'i inayet-i İlâhiyeye mazhar olmuşuz."(2)

Bediüzzaman'ın hayatında Şah-ı Geylani'nin müstesna bir yeri vardır. Bediüzzaman, Tillo'da bulunduğu sırada Geylani Hazretlerinin ikazı ile Miran aşiret reisi Mustafa Paşa’ya giderek hidayete davet etmiş; zulmü terk edip namazını kılmasını, aksi halde kendisini öldüreceğini söylemiştir.

6. Yine Darü'l-Hikmeti'l-İslamiye azası olduğu sırada "Gavs'ın Fütuhu'l-Gayb" adlı eserini okur. Burada, kendisi hasta olan ve tedavi olmayan birisinin, başkasının arayışlarına çare olamayacağı ikazıla karşılaşır. Bediüzzaman, Şeyhi tabip kabul ederek eserini okur ve çok istifade eder. Gavs-ı Azam, asırlar ötesinden verdiği haberlerle hem Bediüzzaman'la hem de Risale-i Nurla alakadar olduğunu göstermiştir. Ehl-i zındıkanın bütün takibat, tazyik, işkence, hapis gibi baskı ve engellemelerine rağmen Üstad Bediüzzaman ve talebeleri, Cenab-ı Hakk'ın inayeti ile muvaffak olması, Hz. Ali (r.a.) ile Gavs-ı Azam'ın (k.s.) Risale-i Nur ve müellifi Bediüzzaman Hazretleriyle ilgili kerametlerini teyid etmektedir.

Gavs-ı Azam'ın en mühim hususiyetlerinden birisi ve belki de en ehemmiyetlisi, hiçbir şahsı merci yapmadan, doğrudan doğruya Kur'an-ı Azimüşşan’dan ders almasıdır.

7.  "Ferdiyet" denilen ve çok az kişinin mazhar olduğu bu ihsan-ı İlahiye asrımızda, Kur'an-ı Kerim'in i'cazlı tefsiri olan Risale-i Nur ve onun müellifi mazhar olmuştur. Netice olarak, keramat-ı Gavsiye ile Nurlara işaret edilerek, hizmetinin muvaffak olacağı müjdelenmiştir. Gavs-ı Azam'ın kasidesindeki "1345'te (1926) Kur'an'dan gelen bir nur ile insanlar karanlıklardan aydınlığa çıkarılacak" müjdesi, bu tarihte fevkalade bir şekilde neşre ve nurlandırmaya başlayan Risale-i Nur'a cifirce ve mealce tam tamına uygun düşmektedir. Bu uygunluk, Risale-i Nur'a işaretle birlikte, eserin ve onunla yapılan hizmetin makbuliyetini de göstermektedir.

Dipnotlar:
(1) bk. Sikke-i Tasdik-i Gaybi.
(2) bk. age., Sekizinci Lem'a.

40. Bediüzzaman Hazretleri ile Ayetullah Humeyni arasında metot benzerliği var mı? Bazıları "Şarkta bir nur zuhur edecek." ifadesiyle İran devrimini işaret etti diyorlar!..
Üstad ile Humeyni'yi mukayese etmek, ortak noktaları ve metot benzerliği vardır demek, Üstad'ı veya Humeyni'yi hiç bilmemek demektir. Çünkü ikisi arasında taban tabana bir zıddiyet vardır. Üstadımızın takip ettiği metodun ne olduğunu anlamak için vefatından evvel talebelerine yazdığı en son mektubunu yazımızın sonuna ekledik. Bu Lahika mektubundaki düsturları hayatında titizlitkle tatbik eden Bediüzzamanı, tam aksi bir yol izleyen Humeyni ile mukayese etmek, tarihi gerçeklerden ya bihaber olmaktır veya bu gerçekleri doğru okuyamamak demektir.

Üstadımız, Risale-i Nur'lar yazılmadan evvel böyle bir nuru intizar ettiklerini, ancak daha sonra o nurun Risale-i Nurlar olduğunu birçok eserinde mükerreren ifade etmektedir. Bir numunesini aşağıya alıyoruz:

"Çok zaman evvel bir ehl-i velâyetten işittim ki: O zat, eski velîlerin gaybî işaretlerinden istihraç etmiş ve kanaati gelmiş ki, 'Şark tarafından bir nur zuhur edecek, bid'alar zulümâtını dağıtacak.' Ben böyle bir nurun zuhuruna çok intizar ettim ve ediyorum. Fakat çiçekler baharda gelir. Öyle kudsî çiçeklere zemin hazır etmek lâzım gelir. Ve anladık ki, bu hizmetimizle o nuranî zatlara zemin ihzar ediyoruz." (1)

"Birden bir ihtar-ı gaybîyle kat'î kanaat verecek bir surette kalbime geldi. Denildi ki:

"Ciddî bir alâkayla senin eskiden beri tekrar ettiğin 'Bir ışık var, bir nur göreceğiz' diye müjdelerin tevili ve tefsiri ve tabiri, sizin hakkınızda belki İmân cihetiyle, âlem-i İslam hakkında dahi en ehemmiyetlisi Risale-i Nur'dur. Bu ışıktır, seni şiddetle alâkadar etmişti." (2)

Humeyni'nin Şark taraflarından zuhur edecek bir nur olduğunu zannetmek büyük bir hatadır. Zira Humeyni Şia itikadına sahip bir dini liderdi. Bu noktadan, O zatın bahsedilen kişinin ve nurun olması baştan yanlıştır. Zira Ruhullah Musavi Humeyni (22 Eylül 1902, Humeyn - 3 Haziran 1989, Tahran), İranlı siyasetçi ve Şii din adamı. Ayetullah Humeyni olarak da anılır. İran İslam Devrimi'nin siyasi ve ruhani lideriydi. Muhammed Rıza Pehlevi rejimine son verip İslam Cumhuriyeti'ni kurdu ve devrimden sonraki tüm dinî ve siyasi yetkileri elinde tuttu. 

Sadece bunlara bakıldığında bile, O’nun siyasetçi, siyaset sahasında mücadeleci, devrimci ve kendisine Ayetullah makamını uygun gören bir şahsiyetti.

Ayetullah: Allah'ın ayeti, işareti, alâmeti. Şiî mezhebinde Âyetullah, müctehid manasında kullanılmaktadır. Mutlak olarak hâkim ve reistir, hüküm vermekte, halka hükmetmekte imamın selâhiyetine sahiptir. Onun hükmünü kabul etmemek imamın hükmünü kabul etmemektir. Oysa bu unvan ehl-i sünnette sadece Kur'an ve diğer semavi kitaplara verilmiştir. 

Üstad Bediüzzaman ise, ehl-i sünnet âlimlerinden olup ömrü boyunca kendisine yapılan zulümleri milletin istirahati için göğüsleyen, isyan etmeden ve talebelerine de kesinlikle isyanı yasaklayan bir şahsiyetti. Kendisini iman ve Kur'anın bir hizmetkârı olarak görmüş ömrünü de böyle geçirmiştir. Talebelerine yazdığı ve müspet hareketi tavsiye eden son mektubunu aşağıya alıyoruz.

"BEDİÜZZAMANIN, TALEBELERİNE SON MEKTUBU:"

" Umum Nur talebelerine Üstad Bediüzzaman’ın vefatından önce vermiş olduğu en son derstir

"Aziz kardeşlerim,

"Bizim vazifemiz müsbet hareket etmektir. Menfî hareket değildir. Rıza-yı İlâhîye göre sırf hizmet-i imaniyeyi yapmaktır, vazife-i İlâhiyeye karışmamaktır. Bizler âsâyişi muhafazayı netice veren müsbet İmân hizmeti içinde herbir sıkıntıya karşı sabırla, şükürle mükellefiz."

"Meselâ, kendimi misal alarak derim: Ben eskiden beri tahakküme ve terzile karşı boyun eğmemişim. Hayatımda tahakkümü kaldırmadığım, birçok hadiselerle sabit olmuş. Meselâ, Rusya'da kumandana ayağa kalkmamak, Divan-ı Harb-i Örfîde idam tehdidine karşı mahkemedeki paşaların suallerine beş para ehemmiyet vermediğim gibi, dört kumandanlara karşı bu tavrım, tahakkümlere boyun eğmediğimi gösteriyor. Fakat bu otuz senedir müsbet hareket etmek, menfî hareket etmemek ve vazife-i İlâhiyeye karışmamak hakikati için, bana karşı yapılan muamelelere sabırla, rıza ile mukabele ettim. Cercis Aleyhisselâm gibi ve Bedir, Uhud muharebelerinde çok cefa çekenler gibi, sabır ve rıza ile karşıladım."

"Evet, meselâ seksen bir hatâsını mahkemede ispat ettiğim bir müdde-i umumînin yanlış iddiaları ile aleyhimizdeki kararına karşı, beddua dahi etmedim. Çünkü asıl mesele bu zamanın cihad-ı mânevîsidir. Mânevî tahribatına karşı sed çekmektir. Bununla dahilî âsâyişe bütün kuvvetimizle yardım etmektir."

"Evet, mesleğimizde kuvvet var. Fakat bu kuvvet, âsâyişi muhafaza etmek içindir. düsturu ile -ki 'Bir câni yüzünden onun kardeşi, hanedanı, çoluk-çocuğu mesul olamaz.'- işte bunun içindir ki, bütün hayatımda bütün kuvvetimle âsâyişi muhafazaya çalışmışım. Bu kuvvet dahile karşı değil, ancak hâricî tecavüze karşı istimal edilebilir. Mezkûr âyetin düsturuyla vazifemiz, dahildeki âsâyişe bütün kuvvetimizle yardım etmektir. Onun içindir ki, âlem-i İslâmda âsâyişi ihlâl edici dahilî muharebat ancak binde bir olmuştur. O da aradaki bir içtihad farkından ileri gelmiştir. Ve cihad-ı mâneviyenin en büyük şartı da vazife-i İlâhiyeye karışmamaktır ki, 'Bizim vazifemiz hizmettir; netice Cenab-ı Hakka âittir. Biz vazifemizi yapmakla mecbur ve mükellefiz.' "

"Ben de Celâleddin Harzemşah gibi, 'Benim vazifem hizmet-i imaniyedir; muvaffak etmek veya etmemek Cenab-ı Hakk'ın vazifesidir.' deyip ihlâs ile hareket etmeyi Kur'ân'dan ders almışım." ... (3)

Dipnotlar:

(1) bk. Mektubat, Yirmi Sekizinci Mektup. 

(2) bk. Kastamonu Lahikası, (19. Mektup)

(3) bk. Emirdağ Lahikası-II, (151. Mektup)

41. Üstad'ın, Şah-ı Nakşibend ve Şâh-ı Geylani'den ders aldığı veya onlar tarafından irşad edildiği söylenebilir mi?
"Bundan otuz sene evvel, Eski Said'in gafil kafasına müthiş tokatlar indi, اَلْمَوْتُ حَقٌّ  kaziyesini düşündü. Kendini bataklık çamurunda gördü. Medet istedi, bir yol aradı, bir hâlâskâr taharri etti. Gördü ki, yollar muhtelif; tereddütte kaldı. Gavs-ı Âzam olan Şeyh-i Geylânî Radıyallahu Anhın Fütuhu'l-Gayb namındaki kitabıyla tefe'ül etti."

"Tefe’ülde şu çıktı: اَنْتَ فِى دَارِ الْحِكْمَةِ فَاطْلُبْ طَبِيبًا يُدَاوِى قَلْبَكَ   Aciptir ki, o vakit ben Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiye âzâsı idim. Güya ehl-i İslâmın yaralarını tedaviye çalışan bir hekim idim. Halbuki en ziyade hasta bendim. Hasta evvelâ kendine bakmalı; sonra hastalara bakabilir. "

"İşte, Hazret-i Şeyh bana der ki: 'Sen kendin hastasın. Kendine bir tabip ara.' " 

"Ben dedim: 'Sen tabibim ol.' Tuttum, kendimi ona muhatap addederek, o kitabı bana hitap ediyor gibi okudum. Fakat kitabı çok şiddetliydi. Gururumu dehşetli kırıyordu. Nefsimde şiddetli ameliyat-ı cerrahiye yaptı. Dayanamadım, yarısına kadar kendimi ona muhatap ederek okudum; bitirmeye tahammülüm kalmadı. O kitabı dolaba koydum." 

"Fakat sonra, ameliyat-ı şifakârâneden gelen acılar gitti, lezzet geldi. O birinci üstadımın kitabını tamam okudum ve çok istifade ettim. Ve onun virdini ve münâcâtını dinledim, çok istifaza ettim." 

"Sonra İmam-ı Rabbânî'nin "Mektubat" kitabını gördüm, elime aldım. Hâlis bir tefe'ül ederek açtım. Acaiptendir ki, bütün Mektubat'ında yalnız iki yerde 'Bediüzzaman' lâfzı var. O iki mektup bana birden açıldı. Pederimin ismi Mirza olduğundan, o mektupların başında 'Mirza Bediüzzaman'a Mektup' diye yazılı olarak gördüm. 'Fesübhânallah,' dedim. 'Bu bana hitap ediyor.' O zaman Eski Said'in bir lâkabı Bediüzzaman idi. Halbuki Hicretin üç yüz senesinde, Bediüzzaman-ı Hemedânî'den başka o lâkapla iştihar etmiş zatları bilmiyordum. Halbuki İmamın zamanında dahi öyle bir adam vardı ki, ona o iki mektubu yazmış. O zâtın hali benim halime benziyormuş ki, o iki mektubu kendi derdime devâ buldum." 

"Yalnız İmam, o mektuplarında tavsiye ettiği gibi, çok mektuplarında musırrâne şunu tavsiye ediyor: 'Tevhid-i kıble et.' Yani, 'Birini üstad tut, arkasından git. Başkasıyla meşgul olma.' " 

"Şu en mühim tavsiyesi, benim istidadıma ve ahvâl-i ruhiyeme muvafık gelmedi. Ne kadar düşündüm: Bunun arkasından mı, yoksa ötekinin mi, yoksa daha ötekinin mi arkasından gideyim? Tahayyürde kaldım. Herbirinde ayrı ayrı cazibedar hâsiyetler var; biriyle iktifâ edemiyordum. "

"O tahayyürde iken, Cenâb-ı Hakk'ın rahmetiyle kalbime geldi ki: Bu muhtelif turukların başı ve bu cetvellerin menbaı ve şu seyyarelerin güneşi Kur'ân-ı Hakîmdir. Hakikî tevhid-i kıble bunda olur. Öyleyse, en Âlâ mürşid de ve en mukaddes üstad da odur. "

"Ona yapıştım. Nâkıs ve perişan istidadım elbette lâyıkıyla o mürşid-i hakikînin âb-ı hayat hükmündeki feyzini massedip alamıyor. Fakat ehl-i kalb ve sahib-i hâlin derecâtına göre, o feyzi, o âb-ı hayatı, yine onun feyziyle gösterebiliriz. Demek, Kur'ân'dan gelen o Sözler ve o nurlar, yalnız aklî mesâil-i ilmiye değil, belki kalbî, ruhî, hâlî mesâil-i imaniyedir. Ve pek yüksek ve kıymettar maarif-i İlâhiye hükmündedirler." (1)

Bu gibi zatların birbirlerinden istifadesi kitablarla olabildiği gibi, manevî âlemlerde veya rüya âleminde de olabilir. Yani Üstad Bediüzzaman Hazretlerine çok büyük evliyalar keşf ve keramet yoluyla yol göstermiş ve ona feyiz ve ilim dağıtmıştır.

Yirmi Dördüncü Lem'ada "Seksen bin zatlardan ders aldım" (2) demekle, hem kâinattaki hâdiselerden hem de beşeri muallimlerden ders aldığını anlamaktayız.

Dipnotlar:

(1) bk. Mektubat, Yirmi Sekizinci Mektup.
(2) bk. Lem'alar, Yirmi Dördüncü Lem'a.

42. Bediüzzaman Said Nursi'nin, Mustafa Kemal Atatürk hakkında görüşleri nelerdir?
Bediüzzaman ve Mustafa Kemal, aynı dönemi idrak etmiş, birçok siyasi ve içtimai hâdiselere birlikte şahit olmuş ve hatta bu hâdiselerin şekillenmesinde birer aktör olarak bilfiil yer almış, iki mühim tarihi şahsiyettirler.

Bu iki şahsiyet arasındaki, doğrudan ilişki daha çok Milli Mücadele Savaşı sonrasına rastlamaktadır.

Yunanlılar, vatan topraklarından atılmış ve yeni siyasi oluşumun ilk adımları olarak TBMM açılmıştır. Mustafa Kemal, İstanbul'da bulunan ve halk nezdinde büyük bir nüfuza sahip olan Bediüzzaman’ı Ankara'ya davet eder. Bu teklifler üzerine Bedüzzaman Ankara'ya gelir ve tren garında birçok milletvekili tarafından karşılanır.

Bediüzzaman ile Mustafa Kemal arasında, ciddi bir diyalog gerçekleşir. İlk dönem milletvekillerinden olan Hüseyin AKSU, "Son Şahitler Bediüzzaman’ı Anlatıyor" isimli eserin IV. cildinde yaşadığı bir hatırayı şöyle aktarır:

"Mecliste Mustafa Kemal ile Bediüzzaman uzun uzun görüşüp konuştular. Mustafa Kemal, kendisinden yardım istedi. 'Siz İstanbul’u ahval-i dünyayı biliyorsunuz, birlikte şu memleketi kurtaralım. Bizim gayemizin ne olduğu sizce malûmdur Hocam!' demişti. Konuşmada diğer mebus (milletvekili) arkadaşlar da bulunmuşlardı."

"Mustafa Kemal muvaffak olmak için kendisinden dua istedi. Bediüzzaman ise, 'Memlekete hizmet edenlerin duasını Allahü Teâlâ kabul eder. Vatan için çalışanların say ü mesaisini Allah boşa çıkarmaz. Biz de duamızı yaparız.' demişti…"

"Bir gün yine Mecliste oturmuş bir sohbet toplantısı yapıyorduk. Orada Mustafa Kemal Paşa ve Bediüzzaman da vardı. Mustafa Kemal:

'Hocam bizim gayemizi biliyor musun? Nedir acaba?'

Bediüzzaman cevaben:

" 'Biliyorum. Bu vatanı kurtarıp, düşmanı bu topraktan atmaktır. Bir binayı yaparken adalet üzerine kurmalıdır. Siz böyle bir adalet ve temel üzerine kurduktan sonra, Allah sizi muvaffak eder.' dedi." (bk. N. ŞAHİNER, Son Şahitler-IV,  HÜSEYİN AKSU / İLK DEVRE MİLLETVEKİLİ)

Bediüzzaman, bu arada Mecliste bir konuşma yapar. Milli Mücadeledeki başarılarından dolayı, başta Mustafa Kemal olmak üzere emeği geçen bütün milletvekillerini kutlar. Ancak bazı uyarıları ve tavsiyleleri de olur.

O konuşmanın bir kısmını buraya alıyoruz:

* Âlem-i İslamı mesrur ettiniz, muhabbet ve teveccühünü kazandınız. Lakin o teveccüh ve muhabbetin idamesi, şeâir-i İslâmiyeyi iltizamla olur. Zira, Müslümanlar İslâmiyet hesabına sizi severler.

* Şu muzafferiyetteki hârikulade nimet-i İlahiye bir şükran ister ki devam etsin, ziyade olsun. Yoksa, nimet şükrü görmezse gider. Madem ki Kur'ân'ı, Allah'ın tevfikiyle düşmanın hücumundan kurtardınız. Kur'ân'ın en sarih ve en kati emri olan "salât" gibi ferâizi imtisal etmeniz lazımdır, ta onun feyzi, böyle harika suretinde üstünüzde tevâli ve devam etsin.

* Bu millet-i İslâmın cemaatleri, çendan bir cemaat namazsız kalsa, fâsık da olsa, yine başlarındakini mütedeyyin görmek ister. Hatta, umum şarkta, umum memurlara dair en evvel sordukları sual bu imiş: "Acaba namaz kılıyor mu?" derler. Namaz kılarsa mutlak emniyet ederler; kılmazsa, ne kadar muktedir olsa nazarlarında müttehemdir. Bir zaman, Beytüşşebab aşâirinde isyan vardı. Ben gittim, sordum: "Sebep nedir?" Dediler ki:

"Kaymakamımız namaz kılmıyordu, rakı içiyordu. Öyle dinsizlere nasıl itaat edeceğiz?"

Bu sözü söyleyenler de namazsız, hem de eşkıya idiler

* Enbiyanın ekseri Şark'ta ve hükemanın ağlebi Garp'ta gelmesi kader-i ezelînin bir remzidir ki, Şarkı ayağa kaldıracak din ve kalbdir, akıl ve felsefe değil. Şarkı intibaha getirdiniz; fıtratına muvafık bir cereyan veriniz. Yoksa, sayiniz ya hebâen gider veya muvakkat, sathi kalır.

* Sizin bu İstiklâl Harbindeki muzafferiyetinizi ve âli hizmetinizi takdir eden ve sizi can ü dilden seven cumhur-u mü'minindir. Ve bilhassa tabaka-i avamdır ki, sağlam Müslümanlardır. Sizi ciddi sever ve sizi tutar ve size minnettardır ve fedakârlığınızı takdir ederler. Ve intibaha gelmiş en cesim ve müthiş bir kuvveti size takdim ederler. Siz dahi, evâmir-i Kur'âniyeyi imtisalle onlara ittisal ve istinad etmeniz, maslahat-ı İslâm namına zaruridir. Yoksa, İslâmiyet'ten tecerrüt eden, bedbaht, milliyetsiz, Avrupa meftunu frenk mukallitleri avâm-ı Müslimîne tercih etmek maslahat-ı İslâma münafi olduğundan, âlem-i İslâm nazarını başka tarafa çevirecek ve başkasından istimdat edecek.

* Bâhusus bu güruh-u mücâhidin ve bu yüksek meclisin ef'âli taklid edilir. Kusurlarını millet ya taklit veya tenkit edecek; ikisi de zarardır. Demek onlarda hukukullah, hukuk-u ibâdı da tazammun ediyor. Sırr-ı tevatür ve icmâı tazammun eden hadsiz ihbaratı ve delâili dinlemeyen ve safsata-i nefis ve vesvese-i şeytandan gelen bir vehmi kabul eden adamlarla hakiki ve ciddi iş görülmez." (Mesnevi-i Nuriye, Hubab.)

Bediüzzamanın yaptığı bu konuşmadan Mustafa Kemal ziyadesiyle rahatsız olur. Zira Bediüzzaman, konuşmasında, Milli Mücadele'deki başarıları milletin imanına ve itikadına bağlamaktadır. O yüzden ne olursa olsun, milletin din ile bağlarının kuvvetlendirilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Hususen namaz ibadetine vurgu yapmaktadır.

Bir gün divan-ı riyasette, elli-altmış mebus içinde, karşılıklı fikir teatisinde, M. Kemal Paşa, "Sizin gibi kahraman bir hoca bize lazımdır. Sizi, yüksek fıkirlerinizden istifade etmek için buraya çağırdık. Geldiniz, en evvel namaza dair şeyleri yazdınız, aramıza ihtilaf verdiniz" der.

Bu söz üzerine, Bediüzzaman, birkaç makul cevabı verdikten sonra, şiddetle ve hiddetle iki parmağını ileri uzatarak Büyük Millet Meclisinde, Reise şöyle der:

"Kâinatta en yüksek hakikat imandır. İmandan sonra namazdır. Namaz kılmayan haindir; hainin hükmü merduttur. Cenâb-ı Hak, Kur’ân-ı Kerîminde, yüz yerde edâsını emrettiği namazdan daha büyük bir hakikat olsaydı, imandan sonra onu emrederdi." (bk. Tarihçe-i Hayat, Isparta Hayatı)

Fakat Paşa tarziye verir, ilişemez.

Bediüzzaman, Mustafa Kemal için, askeri ve siyasi bir deha tabirini kullanır. Ancak, İslam dinine olan lakaytlığından dolayı da kendisini şiddetle tenkit eder. İşte bu fikir ayrılıkları sebebiyle Bediüzzaman davet üzerine geldiği Ankara'da, istediği zemini bulamaz ve milletvekillerinin ısrarlarına rağmen Ankara'dan ayrılır.

Bediüzzamanın bu mesajları ve nüfuzu, yetkilileri rahatsız eder ve endişelendirir. Bediüzzamanı kayıt altına almak için tedbirler alınır. Bu tedbirler gereği Bediüzzaman için sonu gelmeyen bir sürgün hayatı başlar. Bu hayatın içinde tek bir renk vardır; ızdırap, çile, hapis, zindan, mahkeme, zehirlenme ve nihayet mezarında dahi rahat bırakılmamak...

İlave bilgi için tıklayınız:

- Nurcu görünüp, Nurcular adına Atatürk'e hakaret eden kişiler hakkında ne dersiniz?

43. Üstad Bediüzzaman'ın, Adnan Menderes'e bakış açısı nasıldı?
Bediüzzaman Said Nursi, 1923 yılı başında Mecliste yaptığı konuşmanın ardından, Ankara'nın siyasi havasından rahatsız olup Van'a giderek, mesaisinin tamamını iman hizmetine teksif etti. Yıllarca siyasi atmosferi, basını takip etmediği gibi, İkinci Dünya Savaşı sırasında dahi dünya ile alaka kurmadı. Ancak, savaşın acı neticelerinden de kaynaklanan hürriyet arayışları ve çok partili hayata geçişle birlikte siyasetle alakadar oldu ve Demokratları ve Menderes'i açık bir şekilde destekleyerek talebelerini de bu doğrultuda yönlendirdi. Üstad, Adnan Menderes’i desteklemesinin sebeplerini şöyle ifade etmektedir:

Demokratları küfre karşı muhafaza edip destekliyoruz. Desteğimizi çekersek Demokratlar yıkılacak ve küfür ortaya çıkacaktır.5 Menderes komünizm, anarşizm tehlikesini bertaraf etmek, dinsizlik hareketini durdurmak konusunda Risale-i Nurların ehemmiyetini anlamış olup, bu Nurların okullarda ders kitabı olarak okutulması için etrafındakileri iknaya çalışmaktadır.6 Adnan Menderes Nurların neşri için maarif vekili Tevfik Beye emir verdi.7 Menderes İslamiyet'in ulviyetini anlayan samimi bir Müslüman'dır.8 Adnan Menderes'le çok alakadarım. O'nu duama dâhil ettim.9

Bediüzzaman Hazretleri bir yandan Demokratları desteklemiş, diğer yandan da ikazlarıyla onlara Kur'an hakikatlerini hatırlatmaya devam etmiştir. Menderes'e bir mektup yazarak, İslam'ın çok mühim olan ancak günümüz siyasi cereyanları tarafından dikkate alınmayan ve ihmali büyük cinayetlerin işlenmesine sebep olan üç hususa özellikle dikkatini çekmiştir:

1. "Birisinin cinayetiyle başkaları, akraba ve dostları mes'ul olamaz." (En'am Suresi, 6/164) esası, tarafgirlik ve particilikle ihlal edilmemeli, bu tehlikeye karşı İslam kardeşliği esas alınıp Kur'an'ın söz konusu hükmü rehber ve isitnad noktası yapılmalı.

2. Peygamber Efendimiz (asm)’ın; "Kavmin efendisi, onlara hizmet edendir" emri hayata geçirilmeli, memuriyetin bir hizmetkârlık olduğu şuuru içtimaî hayata yerleştirilmelidir. Memurluk, hâkimiyet ve tahakküm vasıtası olmamalıdır. Memuriyeti hizmetkârlıktan çıkarıp tahakküme dönüştürmek, kıblesiz namaz kılmaya benzer.

3. "Mümin mümine karşı bir binanın kenetlenmiş taşları gibidir" hadisini esas yapıp, hariçteki düşmanlara karşı dâhildeki adavet unutulmalı, ittihat ve ittifak sağlanmalıdır. Bu esas göz önüne alınırsa, içtimaî hayatı sağlam temele oturtmak mümkün olacaktır.10

Üstad, Menderes'i ziyarete giden talebelerine; kendisinden selam söylemelerini, kendisini dindar bir vekil olarak bildiğini, onun hatırı için bu memlekette kaldığını, kendilerine yardımcı olunmasını söylemiştir.11 Menderes üstad’ın selamını hürmetle almış ve kendilerinin müsterih olmalarını, arzularının yerine getirileceğini beyan etmiştir. Bilahare Menderes'in, milletvekili Tahsin Tola'ya: Seni vazifelendiriyorum. Hemen faaliyete geçin, Diyanet İşlerine gidin.... Eyüp Sabri Efendi (Hayırlıoğlu) ile görüşün... Risale-i Nurları neşretsin,12 dediği ifade edilmektedir.

Bediüzzaman'ın Menderes ve kendisi ile ilgili şu tesbiti de çok dikkat çekicidir. "Menderes bir din kahramanıdır. Dine büyük hizmetleri olmuş ve olacaktır. Fakat Adnan Bey arzu ettiği hizmetinin semeresini göremeyecektir. Benim de dine hizmetim olmuştur. Ketm etmeyeyim... Ama ben de hizmetimin semeresini Adnan Bey gibi göremeyeceğim. Her ikimizin de hizmetlerimizin semeresi ileride görülecektir."13

Bediüzzaman'ın Menderes'e desteğinden en çok rahatsız olanların başında CHP lideri İnönü gelir. Bu konuda gerek kendisi, gerekse partisinin yayın organı gibi hizmet gören bazı gazeteler çok sert eleştirilerde bulunmuşlardır. Üstad'ın Ankara ziyareti mecliste çok sert tartışmalara sebep olmuştur. İnönü'nün meclis kürsüsünde Menderes'e hitaben: "Siz şeriatı hortlatıyorsunuz, irticayı hortlatıyorsunuz. Bediüzzaman'ı gezdiriyorsunuz..." sözlerine karşılık Menderes'in:

"Allah aşkına, Paşa niçin bu kadar dinden, dindarlardan rahatsız oluyor, öleceğini bilmiyor mu? Şimdiye kadar kendisine ne zararları dokunmuştur. Bütün hayatını dine vakfetmiş bir pir-i faniden ne istiyor? Niçin eziyetinden hoşlanıyor, niçin meşakkat çekmesinden hoşlanıyor, niye bu kadar dine ve dindarlara karşıdır, anlayamıyorum?" cevabı üzerine İnönü:

"Efendim siz, Atatürkçülerle istihza ediyorsunuz. Öyle zaman gelecek ki, sizi ben dahi kurtaramayacağım" şeklindeki meşhur tehdidini savurmuştur.14

Üstad'ın 23 Mart 1960'da vefatından iki ay sonra Demokrat Parti iktidarı da ihtilalciler tarafından sona erdirildi ve Demokratlara on yıllık hizmetlerinin bedeli hapisler, sürgünler ve üç idamla ödetildi!

(bk. Risale-i Nur Enstitüsü, Porte, Demokrasi Şehidi Adnan Menderes)

Dipnotlar:

5. Necmeddin Şahiner, Son Şahitler Bediüzzaman Said Nursi'yi Anlatıyor, II. Cilt, s. 359.
6. A.g.e. IV. C. s. 157-158
7. A.g.e., s. 367.
8. A.g.e., s. 160.
9. A.g.e., s. 182.
10. Emirdağ Lahikası, s. 396.
11. A.g.e. s. 302; Şahiner, s.243.
12. Şahiner, IV. Cilt, s. 276.
13. A.g.e., III. Cilt, s. 276.
14. A.g.e., s. 277.

44. Gavs-ı Azam Abdülkadir Geylani ile Üstad Hazretleri ve Risale-i Nur arasında nasıl bir bağ vardır?
Manevî tasarrufu devam eden zatlardan biri de Abdulkadir-i Geylani Hazretleridir. Bu zat, kendisinden sekiz asır sonra gelecek olan nur hizmetini görmüş ve ondan bahsetmiştir. Bediüzzaman Hazretleri ta küçüklüğünden beri âdeta Abdülkadir-i Geylani hazretlerinin manevî himayesinde olarak bir hayat devam ettirmiş. Üstad; "Bir cevizim dahi kaybolsa, ya şeyh cevizim derdim, hemen bana bulurdu" der.

İslam dinine hizmet adına yapılan her faaliyetle, hiç şüphesiz başta Peygamber Efendimiz (asm) ve diğer peygamberler ile büyük zatlar hep alakadar oluyorlar.

Ahir zamandaki yeni dirilişle Hazreti Ali Efendimiz (ra) ile Abdulkadir-i Geylani daha ziyade alakadar olmuşlardır. Manevî feyizleriyle hep yardımcı olmuşlardır. Mesela; şu gibi ifadeleri bu cümleden kabul edebiliriz:

"...Ta iki sene sonra Gavs-ı Geylanî, Fütûhü'l-Gayb kitabıyla tekrar gözümü açtırdı."

"Medet istedi, bir yol aradı, bir halaskâr taharri etti; gördü ki, yollar muhtelif. Tereddütte kaldı, Gavs-ı Azam olan Şeyh Geylanî'nin (r.a.) Futuhü'l-Gayb namındaki kitabıyla tefeül etti. Tefeülde şu çıktı:  اَنْتَ فِى دَارِ الْحِكْمَةِ فَاطْلُبْ طَبِيبًا يُدَاوِى قَلْبَكَ  (Sen dârü'l-hikmettesin; önce, kalbini tedavi edecek bir tabip ara.)"

"Acibdir ki, o vakit ben, Darü'l-Hikmeti'i-İslamiye azası idim. güya ehl-i İslam'ın yaralarını tedaviye çalışan bir hekîm idim. Halbuki, en ziyade hasta, ben idim. Hasta, evvela kendine bakmalı, sonra hastalara bakabilir."

"İşte, Hazreti Şeyh bana der ki:

"Sen kendin hastasın, kendine bir tabib ara!"

"Ben dedim:

"Sen tabibim ol!" 

"Tuttum, kendimi ona muhatap addederek o kitabı bana hitap ediyor gibi okudum..." (1)

(1) bk. Tarihçe-i Hayat, İlk Hayatı.

45. Üstadımız, Padişah Vahdettin'den bahsediyor mu?
Üstadımız Selatin-i Osmaniye'ye (Osmanlı sultanları) bazen ismen bazen de neslen dua etmiştir.

Meselâ; Üstadımız Kur'an’nın bayraktarlığını yapan Türk milletinin neslinin inşallah inkiraza uğramayacağını ifade ediyor. İslam'a hizmetinden dolayı bu devletin ve milletin sena-i Kur'ani ve Peygamberiye mazhariyetini nazara veriyor. 

İsmen ise; Fatih Sultan Mehmed Han, Yavuz Dultan Selim, Kanuni Sulatan Süleyman, Sultan Reşat, Sultan Abdülaziz ve Sultan Abdülhamid Han gibi padişahlardan bahsetmektedir. 

Sultan Vahdettin'le alakalı ismen olmasa da neslen, sürülmeleri ve saltanatlarının tamamen ellerinden alınmaları hususunda çok üzgün olduğunu eserlerinden okuyoruz.Yani Üstadımız hürriyet hareketlerini tasvib etmiş, ancak hanedanın inkirazını istememiş. Yıllarca hizmet ifa eden o neslin; Avrupa'daki krallıklarda olduğu gibi; sembolik ve temsilen kalmasını arzu etmiş. Ancak gidişat başka şekilde tecelli etmiştir. Ağabeylerden, Üstadımızın Osmanlı sultanlarına devamlı dua ettiğini ve Abdulhamid Han’a ise ismen dua ettiğini naklen işitmişizdir.

Zaten Sultan Vahdettin Kurtuluş Harbini başlatan, memleketi için kendini feda eden, takip ettiği siyasetle, Osmanlı'nın arkasından kuruluna yeni oluşumda ciddi payı olan, samimi vatanperver olan son Osmanlı Sultanı’dır. Bunlar arşivlerden çıkmış, belgelenmiş ve resmi ağızlar tarafından da ifade edilmiştir.

Yakın tarihimiz maalesef çok sisli ve bulutludur.

46. Üstad Hazretleri, Şeyh Said için "Ben onun intikamını aldım!" demiş midir?
Bediüzzaman ile Şeyh Said, aynı zamanlarda yaşadıklarından dolayı, birbirleriyle karıştırılmaktadırlar. Fakat bu iki şahsın birbirine benzeyen tek tarafı mümin ve mücahid olmalarıdır.

Şeyh Said, İslam dinine muhalif olan maddî silaha sarılmış ve feci akibete sürüklenmiştir. Fakat Bediüzzaman Said Nursi ise, manevî silaha sarılmış, bütün hayatını Kur'an ve iman hakikatlerinin neşredilmesine vakfetmiş ve biiznillah muvaffak olmuştur.

Şeyh Said hadisesi vaktinde, Van'da bulunan Bediüzzaman'a bir mektup göndererek "sizin nüfuzunuz kuvvetlidir. bize yardım ederseniz muvaffak oluruz" diye yardım istemiştir. Fakat Bediüzzaman Said Nursi, bu mektuba "Bu millet yüz yıllarca İslam dinine hizmet etmiştir. Bu mücahid milletin torunlarına kılıç çekilmez. sizde çekmeyiniz; zira akim kalır." diye cevap verir.(1)

Bu hâdiseden sonra meşhur Şeyh Said hâdisesi vuku bulur, ama Bediüzzaman'ın dediği gibi, akim ve neticesiz kaldı. Fakat Bediüzzaman'ın manevî kılıcı, muvaffak oldu, şu anda dünyanın her tarafında tabileri, talebeleri ve elliden fazla dile çevrilmiş eserleri var.

Şeyh Said hâdisesiyle hiç bir ilgisi olmadığı, hattâ hâdise öncesinde kendisinden destek isteyen Şeyh Said'i bu niyetinden vazgeçirmeye çalıştığı halde, Bediüzzaman hâdise sonrasında, Van'da ikâmet ettiği uzlethanesinden alınarak Burdur'a, oradan da Isparta'nın Barla nâhiyesine götürülmüştür. Burada "mânevî cihad" hizmetini başlatmış, birbiri peşi sıra telif ettiği eserlerde iman esaslarını terennüm etmiştir.

Asrın manevî reteçeti ve en tesirli tiryakı olan bu eserler, imanını tehlikede hisseden halkın büyük teveccühüne ve rağbetine mazhar olmuş; elden ele dolaşarak hızla yayılmıştır. O devrede elle yazılarak çoğaltılan eserler altı yüz bini bulmuştur. Başlattığı hizmetin halka mal olması, devrin idârecilerini rahatsız ettiğinden; 1935'te Eskişehir, 1943'de Afyon, 1952'de de İstanbul mahkemelerine çıkarılmıştır. Bunlardan netice alınamamış, ancak Bediüzzaman yine rahat bırakılmamış; Kastamonu'da, Emirdağ'da, Isparta'da sıkı tarassud ve takip altında yaşamaya mecbur bırakılmıştır.

Biz Üstad'ın "Ben onun intikamını aldım" şeklindeki bir ifadesine ne Risalelerde ve ne de hatıralarda rastlayamadık.

(1) bk. Tarihçe-i Hayat, Barla Hayatı.  

İlave bilgi için tıklayınız:  

KARIŞTIRILAN SAİDLER.

47. Üstad'ın Alvarlı Efe Hazretlerine mektubu bulunuyor mu?
Üstadımızın Alvarlı Muhammed Lütfü Efendiye doğrudan bir mektubu olduğu hususunda bir malumatımız yoktur. Fakat Üstadımızın Hulusi Ağabey'e gönderdiği ve Barla Lahikasında da neşredilen bir mektubta Alvarlı Efe Hazretlerine selam gönderdiği mevcuttur.

"Hulûsi Beye hitaptır. 
(...)
Aziz, sıddık, muhlis kardeşim,

Evvelâ: Biraderzadem Halil Nâci'nin dünyevî musibeti, beni de cidden mahzun eyledi. Cenab-ı Hak onu da kurtarsın, size de sabır ve tahammül ihsân eylesin. Âmin. Nurun eskiden beri hiç sarsılmayan muhlis bir kahramanı elbette dünyanın geçici, kıymetsiz, fâni vaziyetleri karşısında telâş etmez, mağlûp olmaz inşaallah.

Saniyen: Silsile-i ilmiyede bana en son ve en mübarek dersi veren ve haddimden çok ziyade şefkatini gösteren, Hazret-i Şeyh Muhammedü'l-Küfrevî'nin (kuddise sirruhû) hulefâsından Alvarlı Hoca Muhammed Efendiye ve ihvanlarına çok selâm ve arz-ı hürmet ederim. Ve o havâlide Nurlarla alâkadar senin dostlarına çok selâm ve Nur hizmetinde muvaffakiyetlerine dua ederiz."

(1) bk. Barla Lahikası, 226. Mektup.

48. Sultan Abdülhamit Han nasıl bir insandır? Bediüzzaman Onun hakkında neler söylüyor?
Bediüzzaman Hazretleri, II. Abdülhamid’i değerlendirdiği yazılarında, müsbet ve menfi uygulamalarını ayırarak ifade etmiştir. Osmanlı'nın yıkılmaması için gösterdiği çaba ve gayret, Yahudilerin Osmanlı'nın tüm dış borçlarını silmeleri karşılığında toprak istemelerine mukabil şu sert sözleri ile tekliflerini reddetmiştir; “Bu topraklar ecdadımızın kanıyla alınmıştır. Ancak tekrar kanla verilir.”

Ayrıca Bediüzzaman Hazretleri Abdülhamid’i "müşfik (şefkatli) padişah” diye vasıflandırıyor. Abdülhamid'in bu memleketin payidar kalması için nasıl bir tavır takındığı ve nasıl bir gayret sarfettiği ortadadır. Tabi bunun yanında Abdülhamid Han’ın Devri’ndeki otoriter yönetim, birçok fikir erbabbı gibi Bediüzzaman tarafından da “istibdat” olarak isimlendirilmiştir.

Bediüzzaman Hazretleri Münazarat adlı eserinde “istibdadı” mücerret bir mefhum olarak ele alıp yorumladığı gibi, II. Abdülhamid dönemini ifade eden bir kelime olarak da kullanmıştır.

“…Zayıf istibdat tımarhaneyi bana mektep eyledi…”(1),

“Sultan Abdülhamid’in mecbur olduğu istibdâdı…”(2)

Münazarat’ın bazı yerlerinde II. Abdülhamid devri kastedilerek eleştirilmiştir. Ayrıca, daha sonraki yıllarda İttihat ve Terakki’nin ve Cumhuriyet Halk Fırkası’nın baskıcı rejimleri yaşanırken, II. Abdülhamid devri’ndeki istibdatla çeşitli mukayeseler yapılmıştır.

Bediüzzaman Hazretleri o zamanki şartların elvermemesi yüzünden, direkt olarak Sultan Abdülhamid ile görüşmemiş, ancak bazı isteklerini, Osmanlı'nın dağılmaması için bazı uyarılarını değişik vasıtalarla iletmiştir. (3)

Dipnotlar:

(1) bk. Divân-ı Harb-i Örfi

(2) bk. Münazarat.

(3) bk. Tarihçe-i Hayat.

49. Üstad meşrutiyeti desteklerken, Abdülhamit neden karşı çıkmış? Aynı safta olmaları gerekmez miydi? Üstadımız Abdülhamit hakkında kötü söz sarf etmiş mi, ona kızmış mı, onu sevmiyor mu?
Öncelikle şunu ifade edelim, Üstadımızın Abdulhamid Han’ı sevmediği büyük bir iftira ve yalandır. Kızma ifadesi de yanlıştır. Üstadımız bir münevver ve bir âlim olarak, o dönemin iktidarına bazı eleştiriler getirmiş ve bazı tavsiyelerde bulunmuştur. Her eleştiri veya tavsiye nefret ve kin manasına gelmez, bilakis ona yol gösterme, ona hayır ve iyiliği nasihat etme manasını taşır. Tenkid ya şefkatten ya nefretten gelir. Üstad gibi ism-i Rahime mazhar ve ehl-i küfre bile merhametle yaklaşıp imanını kurtarmaya çalışan bir kişinin, şefkatli Padişah ve halife-i Peygamber dediği Sultan Abdulhamid Han’ı menfi manada tenkit etmesi elbette düşünülemez. 

Mesela Üstadımızın şu ifadesi buna güzel bir misaldir:

"İşte mahiyet-i istibdadın timsali budur. Zîra, sabıkta, Padişah kendi yerinde mahpus gibi oturuyordu, bîçare milletin halini anlamıyordu, yahut zaaf-ı kalb ve kuvvet-i vehim ile anlamak istemiyordu, yahut mütehevvisane ve mütekeyyifane ve mütekalkıl olan tabiatı, anlattırmaya müsait değildi. İşte hükümetteki istibdada, her şeydeki istibdadı kıyas ediniz. Hatta, taklidi tevlid eden ilmin istibdadı dahi böyledir."(1) 

Konu bütünlüğüne dikkat ettiğimizde Üstad Hazretleri Abdulhamit Han Hazretlerinin şahsını değil, onun içinde ve temsilcisi bulunduğu istibdat rejiminin çirkin ve noksanlıklarını tasvir ediyor. Bütün istibdat rejimlerinin tabiatında ve yapısında heva ve keyfilik esastır. Bu rejimin başında şahsiyet olarak iyi birisinin olması bu gerçeği değiştirmiyor.

Konunun başındaki şu sual, maksat ve hedeftekinin Abdulhamid Han Hazretlerinin şahsiyeti değil, istibdat rejiminin tabiatı olduğunu ifade etmektedir:

"Sual: İstibdadın çirkinliğine, meşrûtiyetin bu derece iyiliğine delilin nedir?"(2)

Hâdiseleri değerlendirirken, cereyan ettiği mekân ve zaman şartlarını da iyi tahlil etmek gerekir. Abdülhamid Han bir padişahtır ve kökü altı yüz yıllık olan âli bir devletin temsilcisidir. Üstelik Osmanlı devleti çok zor bir dönem geçirmektedir. Elbette bu ağır şartlar içinde  Abdülhamid Han’ın konumunu,  içinde bulundu vaziyeti göz önüne almadan, "Neden meşrutiyeti tam manası ile savunmamıştır?" denilemez.

Üstad Hazretleri hem büyük bir mütefekkir hem asrın müceddidi hem de halkla içiçe olduğu için, meseleleri çok bariz ve çok ihatalı görebiliyordu. Üstad Hazretleri sadece o zamanın değil, ta elli ve yüz sene sonra meydana gelecek hâdiseleri sezebiliyor ve ona göre reçeteler sunuyordu.

Abdülhamid Han çok iyi bir Müslüman ve çok iyi bir padişah olabilir, ama ilim ve tefekkür noktasında Üstad Hazretleri kadar ileri ve keskin değildir. Çünkü Sultan Abdulhamid siyaseten meseleleri değerlendirirken, Bediüzzaman dini ve içtimai olarak ele almaktadır. Zaten zaman da meşrutiyet hususunda Üstadı haklı çıkardı. Zaten Avrupa da asırlarca krallıklarla idare edildiği halde, krallıklarını daha sonraları bir meclis bünyesinde Meşrutiyetle muhafaza ettiler-

Hem iki makbul şahsın, her meselede ittifak etmesi şart ve mümkün değildir. Bazı meselelerde farklı düşünüp, farklı metotları savunabilirler. Nitekim Cemel Vak'ası'nda iki makbul taraf kılıç kılıca gelmişlerdir. Bu gibi ihtilaflar ve farklı fikirler, hatta yanılmalar kişilerin kıymetini düşürmez.

Netice olarak; Üstad Hazretleri ile cennetmekân Abdülhamid Han arasında şahsi bir husumet veya mücadele söz konusu olmamıştır. Said Nursi Hazretleri, Osmanlının yenilenip hasta halinden kurtulması için çareler üretip idareye teklif etmiştir.

Maalesef o zamanın Osmanlı bürokrasisi Said Nursi Hazretlerini anlamadığı için, onu bir takım siyasi oyunlarla tımarhaneye atmışlardır. Üstadı tımarhaneye attıranlar Osmanlının köhne bürokrat zihniyetidir, aynı zihniyet Abdulhamid Han’ı da tahtan indirmişlerdir. Üstad Hazretleri daima Abdülhamid‘i takdir ve tahsin etmiştir.

Geniş bilgi için tıklayınız.

Dipnotlar:

(1) bk. Münazarat, Sualler ve Cevaplar. 

(2) bk. age.

50. Üstad, anne ve babası vefat edince haberi olmamış mı, ya da hapiste miydi? Abdülmecid Ağabey dışında diğer kardeşleri ile hiç görüşmemiş mi?
Bu konuda yaptığımız araştırmalarla şu neticeye vardık:

Üstad'ın annesi Birinci Cihan Harbi'nin başlarında vefat ederken, babası, Üstad esarette iken vefat etmiştir. Birinde Üstadımız cephede, diğerinde ise esarettedir. Onun dışındaki hayatı ise hep takiplerle, tarassut altında, hapishanelerde ve mahkemelerde geçmiştir.

Zamanın ulaşım ve iletişim imkânlarını da dikkate alırsanız, ailesi ile mülakatının çok zorlaştığı gayet net olarak anlaşılır.

"... Kırk sekiz seneden beri görmediğim Nurs köyümün, meskat-i re’simin bir teberrükü olan o tatlıdan, bayram tatlısı olarak herbir kardeşim bir parçacığını tatsın diye bir miktar gönderdim."(1)

Bütün bunlara rağmen, Üstad her vesile ile ailesinden haber almaya ve onlarla bir şekilde irtibat kurmaya gayret etmiştir. Bu hususta Lem'alarda şu ifadeler vardır:

"... Benim merhume validemin vefatıyla hususî dünyamın yarısı, onun vefatıyla vefat etmiş diyordum. Abdurrahman’ın vefatıyla da, bâki kalan öteki yarı dünyam da vefat etti gördüm..."(2)

Sürgün hayatından sonra aile fertleri arasında bizzat görüştüğü, kardeşi Abdulmecid ve yeğeni Abdurrahman başta gelmektedir.

Dipnotlar:

(1) bk. Şualar, On Dördüncü Şua, Muhtelif Mektuplar.

(2) bk. Lem'alar, Yirmi Altıncı Lem'a, On İkinci Rica.

51. Bediüzzaman'ın; İbni Kayyım, İbni Teymiye, Mevdudi ve Seyyid Kutub hakkındaki fikirleri nelerdir? Bakışımız nasıl olmalı?
Üstad ve Risale-i Nur mesleği, bir meseleyi değerlendirmeye tabi tutarken, toptancı bir  yaklaşımla değil, ferdi bir yaklaşımla değerlendirir. Yani doğruyu alır, yanlışı reddeder, zira bazen olur ki; doğru, yanlış adamın elinde, yanlış da doğru adamın elinde olabilir. Üstad bu manayı şu şekilde izah ediyor:

"Her bâtıl bir mesleğin herbir ciheti bâtıl olmak lâzım olmadığı gibi, herbir hak mesleğin dahi herbir ciheti hak olmak lâzım değildir." (Mektubat, Yirmi Sekizinci Mektup Altıncı Risale)

Meselâ; Üstad, Avrupa ikidir der, biri hakiki İsevilikten ilham alarak insanlığın hizmetine çalışan müsbet Avrupa, diğeri maddî felsefenin dalaletinde boğulmuş insanlığı günah ve zulme teşvik eden menfi Avrupa'dır. Onun için Avrupa’nın her şeyine karşı değildir. Avrupa müktesebatlarının hayırlı ve müspet tarafını almakta bir mahzur yoktur.

Seyyid Kutup ve Mevdudi hakkında Risalelerde herhangi bir tahlil yapılmamıştır. Yukarıdaki tespitler ışığında şahıs ve hâdiselere bakmamız halinde, hata yapma ihtimalimiz azalır diye düşünüyoruz.

"İşte şimdi gizli münafıklar, Vehhâbîlik damarıyla en ziyade İslâmiyeti ve hakikat-i Kur'âniyeyi muhafazaya memur ve mükellef olan bir kısım hocaları elde edip, ehl-i hakikati Alevîlikle itham etmekle birbiri aleyhinde istimal ederek, dehşetli bir darbeyi İslâmiyete vurmaya çalışanlar meydanda geziyorlar. Sen de bir parçasını mektubunda yazıyorsun. Hatta sen de biliyorsun; benim ve Risale-i Nur'un aleyhinde istimal edilen en tesirli vasıtayı hocalardan bulmuşlar." 

"Şimdi Haremeyn-i Şerîfeyne hükmeden Vehhâbîler ve meşhur, dehşetli dâhîlerden İbnü't-Teymiye ve İbnü'l-Kayyim-i Cevzî'nin pek acip ve cazibedar eserleri İstanbul'da çoktan beri hocaların eline geçmesiyle, hususan evliyalar aleyhinde ve bir derece bid'alara müsaadekâr meşreplerini kendilerine perde yapmak isteyen, bid'alara bulaşmış bir kısım hocalar, sizin, muhabbet-i Âl-i Beytten gelen ve şimdi izharı lazım olmayan içtihadınızı vesile ederek hem sana, hem Nur şakirtlerine darbe vurabilirler. Madem zemmetmemek ve tekfir etmemekte bir emr-i şer'î yok, fakat zemde ve tekfirde hükm-ü şer'î var. Zem ve tekfir, eğer haksız olsa, büyük zararı var; eğer haklı ise, hiç hayır ve sevap yok. Çünkü tekfire ve zemme müstehak hadsizdir. Fakat zemmetmemek, tekfir etmemekte hiçbir hükm-ü şer'î yok, hiç zararı da yok."

"İşte bu hakikat içindir ki, ehl-i hakikat, başta Eimme-i Erbaa ve Ehl-i Beytin Eimme-i İsnâ Aşer olarak Ehl-i Sünnet, mezkûr hakikate müstenid olan kanun-u kudsiyeyi kendilerine rehber edip, İslâmlar içinde o eski zaman fitnelerinden medar-ı bahis ve münakaşa etmeyi caiz görmemişler, menfaatsiz, zararı var demişler." (Emirdağ Lâhikası-I, 152. Mektup.)

"Üçüncü esas: Vehhâbilerin azîm imamlarından ve acîp dehâları taşıyan meşhur İbni Teymiye ve İbni Kayyıme'l-Cevzî gibi zatlar Muhyiddin-i Arabî (k.s.) gibi azîm evliyâya karşı fazla hücum ettikleri ve güya mezheb-i Ehl-i Sünneti, Şîalara karşı Hazret-i Ebû Bekir'in (r.a.) Hazret-i Ali'den (r.a.) efdâliyetini müdafaa ediyorum diyerek, Hazret-i Ali'nin (r.a) kıymetini çok düşürüyorlar. Hârika faziletlerini âdileştiriyorlar. Muhyiddin-i Arabî (k.s.) gibi çok evliyâyı inkâr ve tekfir ediyorlar."(Mektubat. Yirmi sekizinci Mektup, Altıncı Risâle)

Üstat, İbnü't-Teymiye ve İbnü'l-Kayyim-i Cevzî gibi zatların aşırı gidip Ehl-i sünnetin dışına çıktığını ifade ediyor. Hatta ileride çıkacak birtakım sapık ve aşırı hareketlere de kapı aralamışlardır. Neo Selefçilik ve Vehhabilik bunlardandır. Ama bunun yanında da iyi ve güzel hizmetleri olmuştur. Zaten Risale-i Nur mesleğinde toptancı bir yaklaşım yoktur. Bir şahsı değerlendirirken her yönünü nazara alarak değerlendirmek gerekir. İbnü'l-Kayyim-i Cevzî, hocası İbn-i Teymiye’ye nispetle biraz daha mutedil tavrı vardır. Ama Ehl-i sünnete muhalif olan fikirleri de vardır. Bu yüzden, bu zatların eserlerini okurken dikkat etmek gerekir.

Risale-i Nur'da Seyit Kutup ile ilgili doğrudan bir değerlendirme yoktur. Seyid Kutub’un tefsiri içtimai yönü ağır olan bir tefsirdir. Temel hedefi ise, İslam birliğinin kurulup siyasi bir güç haline gelinmesidir.

Seyit Kutup ve Hasan El Benna’nın önderliğinde kurulmuş olan İhvan-ı Müslimin ile Nurculuk arasında bir mukayese yapılmıştır. Bu mukayesede Risale-i Nur'un bu zata ve hareketine dair bakış açısının ipuçları mevcuttur. Bu mukayeseyi aynen aktaralım:

"Nur talebelerinin ve İhvan-ı Müslimîn Cemiyetinin gerçi maksatları, hakaik-i Kur'âniye ve imaniyeye hizmet ve ittihad-ı İslâm dairesinde Müslümanların saadet-i dünyeviye ve uhreviyelerine hizmet etmektir; fakat Nur talebelerinin beş altı cihetle farkları var:"

"Birinci fark: Nur talebeleri siyasetle iştigal etmez, siyasetten kaçıyorlar. Eğer siyasete mecbur olsalar, siyaseti dine alet yapıyorlar, ta ki siyaseti dinsizliğe âlet edenlere karşı dinin kudsiyetini göstersinler. Siyasî bir cemiyetleri asla mevcut değil. İhvan-ı Müslimîn ise, memleket ve vaziyet sebebiyle siyasetle, din lehinde iştigal ediyorlar ve siyasî cemiyet de teşkil ediyorlar."

"İkinci fark: Nurcular, Üstadlarıyla içtima etmiyorlar ve etmeye de mecbur değiller. Kendilerini Üstadlarıyla içtimaa mecburiyet hissetmiyorlar. Ders almak için beraber bulunmaya lüzum görmüyorlar. Belki koca bir memleket bir dershane hükmünde, Risale-i Nur kitapları onların eline geçmekle, üstad yerine onlara bir ders verir. Herbir risale, bir Said hükmüne geçer."

"Hem ellerinden geldiği kadar ücretsiz istinsah ederler. Muhtaçlara mukabelesiz* veriyorlar ki, okusunlar ve dinlesinler. Bu suretle büyük bir memleket büyük bir dershane hükmünde oluyor."

"İhvan-ı Müslimîn ise, umumî merkezlerde mürşid ve reisleriyle görüşmek ve emirler ve dersler almak için ziyaretine giderler. Ve o umumî cemiyetin şubelerinde de o büyük üstadla ve naibleriyle ve vekilleri hükmündeki zatlarla yine görüşürler, ders alırlar, emir alırlar. Hem umumî merkezlerde çıkan ceride ve mecellelerin fiyatını verip, alıp, onlardan ders alıyorlar."

"Üçüncü fark: Nur talebeleri, aynen, âli bir medresenin ve bir üniversite darülfünununun talebeleri gibi, ilmî muhabere vasıtasıyla ders alıyorlar. Büyük bir vilâyet bir medrese hükmüne geçer. Birbirini görmedikleri, tanımadıkları ve uzak oldukları halde birbirine ders veriyorlar ve beraber ders okuyorlar."

"Amma İhvan-ı Müslimîn ise, memleketleri ve vaziyetleri iktizasıyla mecelleleri ve kitapları çıkarıyorlar, aktar-ı âleme neşrediyorlar; onunla birbirini tanıyıp ders alıyorlar."

"Dördüncü fark: Nur talebeleri, bu zamanda ve bugünde ekser bilâd-ı İslâmiyede intişar etmişler ve çoklukla vardırlar. Bu intişarlarında ayrı ayrı hükûmetlerde bulundukları halde hükûmetlerden izin almaya muhtaç olmuyorlar ki, tecemmu' edip toplansınlar ve çalışsınlar. Çünkü meslekleri siyaset ve cemiyet olmadığından hükûmetlerden izin almaya kendilerini mecbur bilmiyorlar."

"Amma İhvan-ı Müslimîn ise, vaziyetleri itibarıyla siyasete temas etmeye ve cemiyet teşkiline ve şubeler ve merkezler açmaya muhtaç bulunduklarından, bulundukları yerlerdeki hükûmetten icazet ve ruhsat almaya muhtaçtırlar. Ve Nurcular gibi bilinmiyor değiller. Ve bu esas üzerine, kendilerine umumî merkezleri olan Mısır'da, Suriye'de, Lübnan'da, Filistin'de, Ürdün'de, Sudan'da, Mağrib'de ve Bağdat'ta çok şubeler açmışlar."

"Beşinci fark: Nur talebeleri içinde çok muhtelif tabakalar var. Yedi sekiz yaşındaki, camilerde Kur'ân okumak için elifbâyı ders almakta olan çocuklardan tut, ta seksen, doksan yaşındaki ihtiyarlara varıncaya kadar kadın erkek, hem bir köylü, hammal adamdan tut, ta büyük bir vekile kadar ve bir neferden büyük bir kumandana kadar taifeler Nurcularda var. Bütün Nurcuların bu çok taifelerinin umumen bütün maksatları, Kur'ân-ı Mecîdin hidayetinden ve hakaik-i imaniye ile nurlanmaktan ibarettir. Bütün çalışmaları ilim ve irfan ve hakaik-i imaniyeyi neşretmektir. Bundan başka birşeyle iştigal ettikleri bilinmiyor."

"Yirmi sekiz seneden beri dehşetli mahkemeler dessas ve kıskanç muarızlar, bu kudsî hizmetten başka onlarda bir maksat bulamadıkları için onları mahkûm edemiyorlar ve dağıtamıyorlar. Ve Nurcular, müşterileri ve kendilerine taraftarları aramaya kendilerini mecbur bilmiyorlar. 'Vazifemiz hizmettir, müşterileri aramayız. Onlar gelsinler bizi arasınlar, bulsunlar.' diyorlar. Kemiyete ehemmiyet vermiyorlar. Hakiki ihlâsı taşıyan bir adamı, yüz adama tercih ediyorlar."

"Amma İhvan-ı Müslimîn ise: Gerçi onlar da Nurcular gibi ulûm-u İslâmiye ve marifet-i İslâmiye ve hakaik-i imaniyeye temessük etmek için insanları teşvik ve sevk ediyorlar; fakat vaziyet, memleket ve siyasete temas iktizasıyla, ziyadeleşmeye ve kemiyete ehemmiyet veriyorlar, taraftarları arıyorlar."

"Altıncı fark: Hakikî ihlâslı Nurcular, menfaat-i maddiyeye ehemmiyet vermedikleri gibi, bir kısmı, âzamî iktisat ve kanaatle ve fakirü'l-hal olmalarıyla beraber, sabır ve insanlardan istiğna ile ve hizmet-i Kur'âniyede hakikî bir ihlâs ve fedakârlıkla; ve çok kesretli ve şiddetli ehl-i dalâlete karşı mağlup olmamak için ve muhtaçları hakikate ve ihlâsa dâvet etmekte bir şüphe bırakmamak için ve rızâ-yı İlâhîden başka o hizmet-i kudsiyeyi hiçbirşeye âlet etmemek için, bir cihette hayat-ı içtimaiye faydalarından çekiniyorlar."

"Amma İhvan-ı Müslimîn ise, Onlar da hakikaten maksat itibarıyla aynı mahiyette oldukları halde, mekân ve mevzu ve bazı esbap sebebiyle, Nur talebeleri gibi dünyayı terk edemiyorlar. Azamî fedakârlığa kendilerini mecbur bilmiyorlar." (Emirdağı Lahikası-II, 100. Mektup: İsa Abdülkadir'in Arabi Makalesinin Tercümesi)

52. Üstad'ın reformistlerle ilgisi var mıdır? İslam'da reform, İslam'ı yıkmak için mason stratejisi midir?
Öncelikle Risale-i Nurlar; her hususta ehlisünneti esas alan ve ona uygun bir tarz ile hareket eden manevî bir tefsirdir. Hiçbir hususta ehlisünnete muhalefet etmez. Tam aksine Risale-i Nurlar ehlisünnetin bu zamanda sarsılmaz ve muhkem bir kalesidir.

Risale-i Nurların  en birinci vazifesi imanın esasatına gelen hücum ve saldırılara karşı set olmak ve onların inkârcı düşüncelerini çürütmektir. 

Malum bu asırda fen ve felsefe ziyade geliştiği için inkâr ve şüphede o derece artmış ve Kur’an’ın temel esaslarına müthiş bir hücum olmuştur. Risale-i Nurların birinci gayesi bu inkârcı fen ve felsefeden gelen itirazlara ve saldırılara kati ve sarsılmaz bir cevap vermektir.

Risale-i Nurların ikinci büyük hedefi bidat ve hurafeler ile mücadeledir. Yani Risale-i Nurlar katiyen bidatın yeni adı olan reforma karşıdır. Bidat ve reformcu düşüncelere  karşı müthiş ve kati deliller getirerek, böyle zararlı fikirlerin yayılmasına set ve mani olmuştur. Sünneti esas alan ve sünneti teşvik eden onlarca risale Risale-i Nurlarda mevcuttur. 

Risale-i Nurların diğer bir vasfı, hakikati, kimden olursa olsun kabul etmesidir. Yani "fena ve fani adamın baki ve güzel şöyle bir sözü var" demesi, Risale-i Nurların nasıl bir metot içinde olduğunu gösterir. Yani bir şahıs ya da ekolü toptan kabul veya inkâr etmek yerine, onların doğrusunu alıp yanlışını terk etmek yolunu esas alıyor.

Mesela Mehmet Akif Ersoy’un doğruları yüz ise bazı cüzi hata ve yanlışları olabilir, şimdi biz cüzi yanlışları için yüz doğrusunu inkâr mı etmeliyiz. Yoksa onu hakikatli bir Mümin kabul ederken yanlış bazı fikirlerini de terk mi etmeliyiz. Elbette ikinci şık doğru olandır. İşte Risale-i Nurların şahıs ve ekollere bakış açısı bu şekildedir. Toptancı bir anlayış ile bir insan ya da ekol ya doğrudur ya da yanlıştır demek yanlış bir tutum olur.

Mevdudi, Seyyid Kutub, Hasan el Benna, Şeyh Muhammed Abduh, Cemaleddin Efgani gibi İslam âlimlerine bütünüyle yanlış ve batıl nazarı ile bakmak nasıl bir hata ise, onların bazı ehlisünnete uymayan fikirlerini kabul etmek de aynı derecede hata ve yanlıştır. Biz bu mübarek zatların doğrularını alırız, yanlış olan fikirlerini almayız. Meseleye böyle bakmak daha isabetli olur kanaatindeyiz. 

Bu zatların mezheplere soğuk bakmalarının asıl sebebi, mezhep taassubundan gelen bazı ihtilafları, İslam birliğine engel görmeleridir. Bazı mezhep cahilleri mezhebini din gibi gördüğü için, diğer hak mezheplere önyargı ile bakmasından dolayı, İslam toplumlarında ayrışmalara hatta bazen çatışmalara sebebiyet veriyor. Bugün Irak'ta ki Şia-Sünni kavgasında olduğu gibi, İslam âleminin müşterek düşmanına karşı birlik ve beraberlik temin edemiyorlar. Bu zatlar bu gibi arızalardan dolayı mezheplere biraz mesafeli durmuş ve hata etmişler. Mezheplere mesafeli durmak  yerine o cahillerin eğitilmesi daha isabetli bir yol olsa gerek. Üstad Hazretleri yukarda ismini saydığımız bazı İslam âlimleri için  İslam birliği noktasında "seleflerim" diyor ve onları yâdediyor.

53. Bediüzzaman Said Nursi ile Şeyh Said ve Said Molla farklı kişiler midir?
Yaptıkları faaliyetlerin üzerinden yüz seneden fazla geçtiği ve her biri kendi sahasında gayet meşhur olduğu halde, halen Bediüzzaman Said Nursi ile Şeyh Said ve Said Molla’yı birbirine karıştıran yaygın bir cehalet veya kasti bir dayatma olduğunu görüyoruz. Her ne zaman Bediüzzaman ile ilgili bir ders ve organize yapılacak olsa veya devletin bu vatanperver şahsiyetin kitaplarının ve fikirlerinin tanıtımı noktasında bir adım atsa, hemen menfi guruplardan bir kesim Şeyh Said’i kastederek, “Devlete isyan etmiş olan bu şahsın kitaplarını mı okuyorsunuz, devlet böyle isyancı birisine neden arka çıkıyor?”  diyerek yaygara koparmaya başlıyor. Bir diğer kesim de Şeyh Said Molla’yı kastederek; “Ülkeyi İngilizlere satmaya çalışan birisine neden sahip çıkıyorsunuz?” gibi cahilce ve düşmanca bir tavır içerisine girdiklerini üzülerek müşahede ediyoruz. 

Peki, gerçekten sık sık birbirine karıştırılan Said Nursi, Şeyh Said ve Said Molla'nın fikirleri, hayat tarzları ve hizmet metotları birbirine karıştırılacak kadar yakın mı? Üstelik aynı dönemlerde yaşamış olsalar bile, ülke olarak yaşanan hâdiselere birbirine taban tabana zıt tavır ve yaklaşım sergileyen bu üç ismi -yani Said Nursi’yi, Şeyh Said’i ve Said Molla’yı- aynı kefeye koymak, daha da ötesi onları aynı kişiymiş gibi görmek ve göstermek mümkün müdür?

Aslında bu üç şahsiyeti anlamak, Osmanlı’nın son döneminin, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyetinin ve bundan sonra da aynı hataların tekrarlanmaması adına alınması gereken tedbirlerin şifrelerini çözmeye vesile olacaktır.

Evet, Said Nursi ve başlattığı hareket hakkında bilgi sahibi olmaya çalışmak; Osmanlı’nın son dönemindeki vaziyetinin ve Cumhuriyet dönemi idarecilerinin mantığının, ayrıca günümüz Türkiye’sinin ve istikbalimizin kurtuluş reçetelerinin şifrelerini kazandıracaktır.

Şeyh Said’in maksat ve gayesini anlamaya çalışmak da o zamanın idarecilerinin özellikle din noktasında attıkları yanlış adımların, dindar kesimde nasıl menfi yankılara vesile olduğunu ve yanlışı yanlışla düzeltmenin mantığını kavramaya vesile olacaktır.

Said Molla gibi insanların da içyüzünü anlamak; o zamanda yerli ve milli olarak bilinen ve görülen bazı insanların, aslında dışarıdan beslendiğini ve ülkesinin ikbal ve istikbalinden ziyade İngilizlerin ve dış mihrakların emellerine hizmet etmeye gayretkeş olduklarını ve küçük bir menfaat uğruna vatanlarını ve şereflerini sattıran ruh haletlerinin anlaşılmasına vesile olacaktır.

Şimdi birbirlerine, isimden ve yaşadıkları dönemden başka hiçbir benzerliği olmayan bu üç Said’i tanımaya çalışalım.

ŞEYH SAİD
1865’de Elazığ’ın Palu ilçesinde doğan Şeyh Said Efendi iyi bir medrese eğitimi aldı. Babası Şeyh Mahmud’un vefatından sonra da şeyh oldu.

Palu’dan, Erzurum’un Hınıs ilçesine yerleşip, ticaret yaptı ve medrese talimiyle talebe yetiştirdi. 13 Şubat 1925’de “Halifeliği kaldıran ve dinsizliği yaymaya çalışan bu idarecilerle cihad etmek, farzdır,” fetvasıyla “Şeyh Said Hâdisesi veya Kıyamı” olarak bilinen meselenin başında yer aldı. Beş bin kişilik bir güçle ayaklanma başlattı.

2 Mart 1925’de devlet ayaklanmayı bastırdı. Ardından huzurun sağlanması manasına gelen; “Takrir-i Sükûn Kanunu”’ çıkarıldı ve bu kanun çerçevesinde İstiklal Mahkemeleri kuruldu.

İstiklal Mahkemesi’nde yargılanan Şeyh Said ve kırk yedi kişi 29 Haziran 1925’te idama mahkûm edildi. Bu kanun çerçevesinde -maalesef- İstiklal Mahkemelerinde binlerce masum ve zararsız dindar insanın hayatına son verildi ve binlercesi de memleketlerinden ve vatanlarından sürgün edilerek perişan edildi.

Bediüzzaman’ın Şeyh Said Hâdisesine Karşı Duruşu

Bediüzzaman Hazretlerinin, Şeyh Said Hâdisesine tarz ve metot olarak karşı olduğu eserlerinin tamamına bakıldığında rahatlıkla görülebilir. Zira ömrü boyunca müspet hareket etmeyi kendine şiar edinen ve dâhilde silahlı mücadeleye asla fetva vermeyen Bediüzzaman’ın, Şeyh Said’in böyle bir mücadele içerisine girmesine onay vermesi veya desteklemesi asla mümkün ve kabil değildir. Aksi halde kendi ile çelişmiş olurdu.

Nitekim Bediüzzaman, Şeyh Said isyanından önce kendine yapılan isyana katılma tekliflerini geri çevirmiş ve onları bu konuda ikaz etmeyi de kendine görev saymıştır. Bu misal olarak 1913 yılında yaşanan bir numuneyi bizzat kendisinden dinleyelim:

"Eski Harb-i Umumîden biraz evvel, ben Van'da iken, bazı dindar ve müttakî zatlar yanıma geldiler. Dediler ki: 'Bazı kumandanlarda dinsizlik oluyor. Gel, bize iştirak et. Biz bu reislere isyan edeceğiz.' "

"Ben de dedim: 'O fenalıklar ve o dinsizlikler, o gibi kumandanlara mahsustur. Ordu onunla mesul olmaz. Bu Osmanlı ordusunda belki yüz bin evliya var. Ben bu orduya karşı kılıç çekmem ve size iştirak etmem.' "

"O zatlar benden ayrıldılar, kılıç çektiler; neticesiz Bitlis hâdisesi vücuda geldi. Az zaman sonra, Harb-i Umumî patladı. O ordu, din namına iştirak etti, cihada girdi, o ordudan yüz bin şehidler evliya mertebesine çıkıp beni o dâvamda tasdik edip kanlarıyla velâyet fermanlarını imzaladılar."(1)

Şeyh Said Hâdisesine geldiğimizde; o esnada Van’da bulunan Üstad Bediüzzaman’ı bu kıyam ile ilgili ziyaret edenler çoğalmıştı. Bediüzzaman’la ilgili ulaşabildiği herkesle görüşüp “Son Şahitler” eserini yazan Necmeddin Şahiner, bu konuda şunları kaydeder:

"Said Nursî'yi ziyarete gelen aşiret reisleri arasında Kör Hüseyin Paşa da vardı. Üstelik bu yöndeki ziyaretini birkaç defa tekrarlamıştı. Kör Hüseyin Paşa, Haydaran aşiretinin nüfuzlu bir reisi ve Hamidiye Alaylarının yerine kurulan Aşiret Alaylarından birinin kumandanıydı. Bir defasında, Bediüzzaman'ın yakın arkadaşlarından olan Van Müftüsü Şeyh Masum'un oğlu Abdülbaki'yle birlikte ziyarete geldi. Sonraki dönemlerde, bu ziyarete dair ayrıntılı bilgiler aktaran Şeyh Abdülbaki; Said Nursî'nin Erek Dağı'nda, dünyevî olan her türlü işi ve meseleyi tamamen terk etmiş bir vaziyette yaşadığını anlatır.”(2)

Kör Hüseyin Paşa, bu ziyareti esnasında, Said Nursî'ye para vermeye çalıştı. Said Nursî böylesi bir teklifi o zamana kadar, hiçbir şekilde kabul etmemişti. Bu hâdiseye şahit olan yakın talebesi Molla Hamid, aktardığı hatıralarında, Bediüzzaman'ın bu teklife çok kızdığını, teklifi reddettiğini söyler.

Said Nursî ile Kör Hüseyin Paşa arasında geçen konuşmada, ilk olarak Hüseyin Paşa konuşmaya başlar ve aralarında şöyle bir diyalog geçer:

Hüseyin Paşa: Sizinle bir müşaverem var. Askerim hazır, atlar hazır, silahlar ve cephaneler de hazır. Sizden izin bekliyoruz.

Bediüzzaman: Sen ne diyorsun? Ne yapacaksın? Kiminle harp edeceksin?

Hüseyin Paşa: Mustafa Kemal'le.

Bediüzzaman: Mustafa Kemal'in askerleri kim?

Hüseyin Paşa: Ne diyeyim... İşte askerdir.

Bediüzzaman: Askerler bu vatanın evlâdıdır. Senin ve benim akrabalarımdır. Kime vuracaksın? Onlar kime vuracak? Düşün, idrak et. Ahmed'i Mehmed'e, Hasan'ı Hüseyin'e mi kırdıracaksın?"(3)

Şeyh Said kıyamına iştirak etmek isteyen aşiret reislerine de Bediüzzaman şöyle diyordu:

"...Acaba bu fikre hizmet neden ileri geldi? Soruyorum size. Şeriat mı istiyorsunuz? Böyle hareket zaten şeriata muhaliftir. Bu olsa olsa bir ecnebi tahrikine alet olma keyfiyetidir. Şeriat isterim diye şeriatı alet ederek şeriata muhalefet edilmez. Böyle şeriat istemek olmaz. Haydi yerlerinize!.."

"Said Nursî, konuşmasını bitirdiğinde ayağa kalktı ve talebelerine eğitim verdiği Erek Dağı'na geri döndü. Kör Hüseyin Paşa ve diğer aşiret reislerine gelince; onlar bu uyarıları dikkate aldılar ve hadiseye iştirak etmediler. Bu ifadeler, Van'ın ve halkının hadiseye iştirak etmeye zorlanmaması ve binlerce kişinin hayatının kurtulması demekti."(4)

Evet, Şeyh Sait Hâdisesi 13 Şubat 1925'te patlak verdiğinde, Said Nursî'nin görüşlerini dikkate alan binlerce kişinin hayatı kurtulduğu gibi, meselenin büyümesinin de önü alınmış oldu.

Şeyh Said, bizzat kendisi Said Nursî'ye bir mektup yazarak harekete katılmasını istemiş; kendilerine katıldığı takdirde "muzaffer" olabileceklerini belirtmişti. Said Nursî'nin cevabı şöyle olmuştu:

"Yaptığınız mücadele, kardeşi kardeşe öldürtmektir ve neticesizdir. Çünkü Türk-Kürt birdir, kardeştir. Türk Milleti bin senedir İslamiyete bayraktarlık etmiştir. Dini uğrunda milyonlarca şehit vermiştir. Binaenaleyh, kahraman ve fedakâr İslâm müdafilerinin torunlarına kılıç çekilmez ve ben de çekmem!"(5)

Said Nursî, Şeyh Said Hâdisesi dolayısıyla takındığı tavır net olduğu halde, yine adaletsiz bir şekilde, yüzlerce insanla birlikte sürgüne gönderildi. Bu davranış, yeni rejimin dine ve din adamlarına karşı bakışını ve hareket tarzını da belirliyordu.

SAİT MOLLA
Cumhuriyet’ten önce kurulmuş olan “İngiliz Muhipleri (Sevenler) Cemiyeti” kurucusu ve etkili bir İngiliz ajanı olan Sait Molla, 1880 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Anadolu Kazaskeri Mustafa Neşet Molla'nın oğlu, Şeyhülislâm Cemalettin Efendi'nin yeğenidir. Hem dini hem de dünyevi manada isim yapmış çok kaliteli okullarda okudu. Osmanlı döneminde mühim görevlerde bulunup makam olarak günbegün yükseliyordu. 1910 yılında “Mahşer”, 1918 yılı sonunda da “Yeni İstanbul” gazetelerini çıkardı. Gazetenin 9 Kasım 1918 tarihli ilk sayısında “İngiltere ve Biz” adlı bir yazı yayınlayarak maksadını ortaya koymaya başladı.(6)

En faal ve en etkili İngiliz ajanlarından birisi olan Rahip Frew ile Sait Molla arasındaki yazışmalar ele geçmiş ve bu mektuplarda Mister Frew'den yüklü miktarlarda para aldığı ve bu paraları isyan çıkartmak maksadıyla Anadolu’daki bazı şifreli isimlere gönderdiği anlaşılmıştır.(7)

26 Ağustos 1922’de başlayan Büyük Taarruz neticesi Türkler tarafından kesin zafer elde edilmesi üzerine, Kuvay-ı Milliye’ye başından beri muhalefet etmiş olan Sait Molla, telaşa düşen diğer bazı muhalifler gibi, İngiliz elçiliğine sığınarak ülkeyi terk etti.

Millet Meclisinde geçen kayıtlı konuşmalarda bu şahsın Ajan Rahip Frew'e yazdığı mektuplarda Kürt Teali Cemiyeti mensuplarına doğudaki fitne faaliyetleri için para gönderdiği de yazılmış, Cumhuriyetin kuruluşunda “vatan haini” olarak ilan edilmiş, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkarılan 150 kişilik listede 98. sırada yer almıştır.

Ülkeden çıktıktan sonra sırasıyla Romanya, Fransa, İtalya, Mısır, Kıbrıs ve Yunanistan'da bulundu.

Atina’da 14 Temmuz 1930’da hayatını kaybetti.

Bediüzzaman’ın İngilizlere Karşı Duruşu

Bediüzzaman Hazretleri, İngilizlerin, İstanbul’u işgali sırasında halkın birliğini sağlamak adına ateşli konuşmalar yapmıştır. İngilizlerin İstanbul’u işgal ettiği dönemde onlara karşı yaptığı mücadelenin en tesirli vasıtalarından birisi, önceleri gazetelerde yayınladığı daha sonrasında ise kitaplaştırdığı “Hutuvât-ı Sitte” isimli risalesi oldu. Bu eserde insanların aldatılmaya müsait olan 6 zayıf damarın yani "intikam, makam, tamahkârlık, ahmaklık, dinsizlik ve bağnazlık" gibi özellikleri İngilizler tarafından kullanılarak zarar verildiği, bunlara karşı milletin uyanık olması gerektiğini ve düşmana karşı mücadelenin lüzumunu anlatmaktadır.

Bediüzzaman, daha sonraları bu çalışmayı, “İstanbul’u işgal eden İngiliz başkumandanının dehşetli planını kıran” bir eser olarak tarif eder. Kendi ifadesiyle İngilizlerin bu plan şöyleydi:

“İslâm içinde ihtilaf atıp, hatta Şeyhülislâm ve bir kısım hocaları kandırıp birbiri aleyhine sevk ederek itilâfçı, ittihatçı fırkalarını birbiriyle uğraştırmasıyla Yunanın galebesine ve Harekât-ı Milliyenin mağlûbiyetine zemin hazırlamaktı.”(8)

Said Nursî’nin bu yayınlarla halk üzerindeki tesirini fark eden İngilizler ne mi yaptılar?

Cevap basit: Derhal ondan kurtulmak için idam kararı çıkardılar.

O zamanki sağduyulu insanlar tarafından itikatsız bir mason olarak bilinen Said Molla ise, Bediüzzaman’ı İngilizlere ihbar ediyor. Üstad’ın şeklini, şemailini, kıyafetini, kaldığı yeri haber veriyor. Çünkü Bediüzzaman, İngilizlere karşı gazetelerde yazdığı yazılarda müthiş hücumlar ediyor, çalışmalarını zayıflatıyordu.

Şimdi düşünüp, muhakeme edelim; bir yanda İngilizlerin ölüm listesine aldığı Said Nursi, diğer yanda İngilizlerin sadık adamı Said Molla.

Aralarında isim benzerliğinden ve aynı dönemin insanları olmaktan başka en küçük bir yakınlık ve bir bağlantı kurabilen var mı acaba?

SAİD NURSİ
Bediüzzaman 1877 yılında Bitlis’te doğmuş, küçük yaşından itibaren medreselerde dini ve ilmi eğitim almıştır. Siirt uleması O’nun hafıza ve zekâdaki mükemmel vaziyetinden dolayı “Zamanın harikası, güzeli ve özeli manası Bediüzzaman” unvanını verdi.

Van Valisi Tahir Paşa Bediüzzaman’ın bazı hususi kabiliyetlerini keşfedince konağına alıp, zamanın âlimleriyle ilmi münazaralar ve müzakereler tertip etmeye başlamıştı. Daha genç yaşında İngiliz Sömürgeler Bakanı’nın “Bu Kur’an Müslümanların elinde kaldıkça onlara hakiki hâkim olamayız. Ya Kur’an’ı ortadan kaldırmalıyız veya onları Kur’andan soğutmalıyız” sözüne karşı hayatını iman ve Kur’an hakikatlerinin neşri için vakfetmeye karar verir. Onun ömrünün hulasası “Müspet Hareket” olup, hayatı boyunca bu çizgi üzerinde durmuş, talebelerini de o istikamet üzere yetiştirmiştir.

Talebelerinden ve kendisini sevenlerden teşekkül ettirdiği ve keçe külahlılar adını verdiği milis gücüyle, Birinci Cihan Harbinde Doğu cephesinde Ermenilere karşı savaşıp, vatan savunması yapmış ve yaralanıp Ruslara esir düşmüş. Büyük fedakârlıklarda bulunmuş. Mukabilinde o zamanki İstanbul hükümeti daha sonra da Ankara hükümeti tarafından davet edilmiş ve kendisine hürmet edilerek mükâfatlandırılmış bir vatanperverdir.(9)

Diğer taraftan, milli mücadelede bulunmuş. Anadolu’daki yeni diriliş ve şahlanış hususundaki faaliyetler ile ilgili Şeyhülislamın yayınladığı fetvasına, karşı fetva vermiş. Halkı Milli Mücadeleye katılmaya çağırmış. Hakkında İngilizlerin idam kararı verdiği dini, tarihi ve milli bir kahramandır.

Kendisinden istifade etmeye çalışan Kürt Teali Cemiyetine karşı durup;

“Allah-u Zülcelâl Hazretleri, Kur’ân-ı Kerim’de, يَأْتِي اللّٰهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُٓ اَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ اَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِر۪ينَۘ يُجَاهِدُونَ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِ  ["Öyle bir kavim getireceğim ki, onlar Allah’ı severler, Allah da onları sever." (Maide, 5/54)] diye buyurmuştur. Ben de bu beyan-ı İlâhî karşısında düşündüm, bu kavmin bin yıldan beri âlem-i İslâm’ın bayraktarlığını yapan Türk milleti olduğunu anladım. Bu kahraman millete hizmet yerine, dört yüz elli milyon hakikî Müslüman kardeş bedeline, birkaç akılsız kavmiyetçi kimsenin peşinden gitmem.”(10)

Diyen hakiki bir mücahid, milli ve yerli bir vatan evladıdır.

NETİCE
İşte böyle bir mücahid ve vatanperver olan Bediüzzamanı, kendisine itikat olarak taban tabana zıt olan birisiyle, yani “tescilli bir İngiliz ajanı ve mason olan Said Molla ile” veya aynı maneviyatı ve itikadı paylaştığı halde, yolunu ve tarzını benimsemediği için kendisine karşı durup yolundan çevirmeye çalıştığı ve bu devlete karşı “Silahlı bir mücadeleye girme” diye tembihlediği Şeyh Said ile karıştırmak pek de masumane bir durum değildir.

Bu çalışmamızın, samimi insanların ve bilmediği için karıştıranların intibahına ve hakkı teslime vesile olmasını Cenab-ı Feyyaz-ı Mutlak'tan niyaz ederiz…

Dipnotlar:

(1) bk. Said Nursi, Şualar, On Dördüncü Şua.
(2) bk. Necmeddin Şahiner, Son Şahitler, Abdülbaki Arvasi mad., I, 159.
(3) bk. Necmeddin Şahiner, Bilinmeyen Taraflarıyla Bediüzzaman, s. 275-276.
(4) bk. age., s. 278.
(5) bk. Abdülkadir Badıllı, Mufassal Tarihçe-i Hayat, I, 660.
(6) bk. Mehmet Demiryürek, Kıbrıs'ta Bir 150'lik: Sait Molla (1925-1930), Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 57, Cilt: XIX, Kasım 2003.
(7) bk. Doğan Avcuoğlu, Milli Kurtuluş Tarihi, 1838'den 1995'e, İngiliz Sevenler Derneği.
(8) bk. Said Nursi, Risale-i Nur Külliyatı, Nesil Yayınları, 1996, I, 1070.
(9) bk. Mektubat, On Altıncı Mektubun Zeyli. Ayrıca bk. Şualar, On Dördüncü Şua, Başbakanlığa, Adliye Bakanlığına, Dahiliye Bakanlığına. 
(10) bk. Necmeddin Şahiner, Bilinmeyen Taraflarıyla Bediüzzaman Said Nursi, s. 233-234.
HuginRisale/content/ekler/2.txt