[PDF]
Emirdağ
Lâhikas ı
Bediüzzaman Said Nursî

Risale-i Nur Külliyat ı’ndan
YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP'TAN
Emirdağ
Lâhikas ı
Bediüzzaman
Said Nursî
İstanbul - 2007
EMİRDAĞ LÂHİKASI 1-2
Copyright © Şahdamar Yay ınlar ı, 2007
Bu eserin tüm yay ın haklar ı Işık Ltd. Şti.’ne aittir.
Eserde yer alan metin ve resimlerin, I şık Ltd. Şti.’nin önceden
yaz ılı izni olmaks ızın, elektronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi bir kay ıt
sistemi ile ço ğaltılmas ı, yay ımlanmas ı ve depolanmas ı yasakt ır.
ISBN
978-975-9090-79-1
Yay ın Numaras ı
69
Bas ım Yeri ve Y ılı
Çağlayan Matbaas ı
Sarn ıç Yolu Üzeri No:7 Gaziemir / İZMİR
Tel: (0232) 252 20 96
Ekim  2007
Genel Dağıtım
Gökkuşağı Pazarlama ve Da ğıtım
Merkez Mah. So ğuksu Cad. No: 31
Tek-Er İş Merkezi Mahmutbey/ İSTANBUL
Tel: (0212) 410 50 00   Faks: (0212) 444 85 96
Şahdamar Yay ınlar ı
Emniyet Mahallesi Huzur Sokak No: 5
34676  Üsküdar/ İSTANBUL
Tel: (0216) 318 42 88    Faks: (0216) 318 52 20
www.sahdamaryayinlari.com
Emirdağ 
Lâhikas ı-1

Takdim
Bu lâhika mektuplar ı –ki Yirmi Yedinci Mektup’tur– Risale-i Nur’un ilk te-
lifiyle başlay ıp devam edegelmi ştir. Risaleler, Barla’da telif edilmeye ba şlan ıp 
Isparta ve civar ındaki k ıymettar talebeleri bu risaleleri okumak ve yazmak su-
retiyle istifade ve istifâza ettiklerinde, hissiyatlar ını, iştiyak ve ihtiramlar ını, bir 
şükran borcu olarak muhterem müellifi Hazreti Üstad’a mektuplarla takdim 
etmişler, baz ı müşkülâtlar ının ve suallerinin halledilmesini rica etmi şler; böy-
lece hem Hazreti Üstad ın, hem talebelerin mektuplar ı ile Barla, Kastamonu 
ve Emirda ğ Lâhika Mektuplar ı vücuda gelmi ştir.
Barla Lâhikalar ı: Risale-i Nur’un Barla’da telif edildi ği ve kalemle istin-
sah edilerek ne şre başland ığından Eski şehir hapsi zaman ına kadar olan dev-
rede Nur’un ilk mü ştak talebelerinin, Nur’lar ın hemen telifi zaman ında, ilk 
okuyup yazd ıklar ında duyduklar ı samimî hissiyat, kalbî ve ruhî istifade ve is-
tifâzalar ını dile getiren f ıkralar ını ve Hazreti Üstad ın da baz ı mektuplar ını ih-
tiva etmektedir.
Kastamonu Lâhikalar ı ise: Eskişehir hapsinden tahliyeden sonra Nur 
Müellifi Kastamonu’ya nefyedilmi ş, Denizli hapsi zaman ına kadar orada ika-
mete mecbur edilmi ş; bu müddet zarf ında Nur Müellifi, Isparta’daki talebe-
leri ile daimî muhabere ederek Nur’lar ın hatt- ı Kur’ân’la yaz ılıp çoğalmas ı, 
neşri ve inkişafı ve eski yaz ı bilmeyen gençlerin istifadesi için de Risale-i Nur 
Külliyat ı’ndan baz ı bahislerin daktilo ile ço ğalt ılmas ı hususunda şedit alâka 
göstermiş ve Risale-i Nur’un mâhiyeti, k ıymeti, deruhte etti ği kudsî vazife-i 
imaniyesi ve mazhariyeti, hem talebelerinin tarz- ı hizmetleri, mütecaviz din-
sizler karşısında sebat ve metanetleri ve ehl-i İslâm’ ın birbiri ile muamelât ında 
takip edecekleri ihlâsl ı hareketleri gibi, dahilî ve haricî birçok meselelere te-
mas etmi ştir. Bu itibarla, Kastamonu Lâhika Mektuplar ı, bilhassa yaz ıldı-
ğı zaman itibar ıyla da büyük ehemmiyet kesbeden bir devrin mahsulü ol-
mas ı ve birçok içtimaî meseleleri ve küllî imanî bir nazar- ı hakikatle mü-
tâlaa, mülâhaza ve küllîle şmesi gibi cihetlerde büyük k ıymeti hâizdir.
Emirdağ Lâhika Mektuplar ı birinci k ısm ı: 15 Haziran 1944’te Denizli 
hapsinden beraat ile tahliyeden sonra Heyet-i Vekile karar ıyla Emirda ğ’da 
ikamete memur edilen Risale-i Nur Müellifi Said Nursî Hazretleri 1947 sonla-rına kadar, yani üçüncü büyük hapis olan Afyon hapsine kadar Emirda ğ’da 
ikamet etti ği müddetçe Isparta, Kastamonu, İstanbul, Ankara ve üniversite
4  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
talebeleri ile Anadolu’da Nur’lar ın neşre başland ığı yerlerdeki talebelerine 
hizmete müteallik baz ı mektup ve suallerine cevaben yazd ığı mektuplard ır.
İkinci k ısım ise : 1948-1949 Afyon Cezaevi’nde yirmi ay mevkufen ka-
lıp tahliyeden sonra tekrar Emirda ğ’a avdet edip orada bir müddet kald ık-
tan sonra, 1951 y ılında Eski şehir’de iki ay ikameti müteakip, oradan da 
Gençlik Rehberi mahkemesi münasebetiyle iki defa İstanbul’a gelip üçer ay 
İstanbul’da kald ığı 1952-1953 tarihlerinde ve daha sonra yine Emirda ğ’da 
iken talebelerine yazd ığı mektuplar ve mahkemelere ve dâvâlara temas eden 
meselelere dair müteaddit bahislerdir.
1953’ten sonra ikamet eyledi ği Isparta’da ara s ıra yazd ığı mektuplar da 
vard ır. Eskişehir, Denizli ve Afyon cezaevlerinde iken hapisteki talebeleri-
ne yazd ığı pek k ıymettar hapishane mektuplar ı ise, yine Müellif-i Muhterem 
Hazreti Üstad ın neşrini tensibiyle Şuâlar mecmuas ında aynen ne şredilmiş-
tir. Bu lâhikalarda geçen talebelerin mektuplar ı, Nur’lardan ald ıklar ı feyz-i 
iman, ihlâs ve sadâkatlerini, şehamet-i imaniyelerini ifade ile Üstadlar ına 
arzetmek ve te şekkürâtlar ını bildirmekle bu zamanda zuhur eden bu ders-i 
Kur’âniye’nin muhataplar ı olduklar ını izhar ediyor. Ve Risale-i Nur’un hakka-
niyetine ve Hazreti Üstad ın dâvâs ına birer şahit hükmünde bulunuyor.
Risale-i Nur’un telifi ve ne şriyle beraber bu lâhika mektuplar ının zuhuru, 
devam ı ve neşri, bizzat Muhterem Müellifi taraf ından yap ılmas ı ve tensip edil-
mesi ve müteaddit mektuplarda da bu lâhikalar ın k ıymetini ifade buyurmalar ı 
ve nazara vermeleri, herhalde bu lâhikalar ın ehemmiyetini tebarüze kâfidir.
Evet, Risale-i Nur’un telifi, zuhuru ve ne şriyle beraber hizmet-i nuriyenin 
ve ders-i Kur’âniye’nin tâliminde ve îfâs ında ve meslek-i nuriyenin taallümün-
de ve uzun bir zamandaki hizmetin devam ında vâki olacak binler ahvâl ve hü-
cuma mâruz talebelerin cereyanlar kar şısında sebat, metanet ve ihlâsla hare-
ketlerinde onlara yol gösterecek, hizmet-i Kur’âniye’nin inki şafında suhûlete 
medar olacak ikaz ve ihtarlara elbette ihtiyaç zarurîdir, kat’îdir, bedihîdir.
İşte Hazreti Üstad ın bu gibi şüphe götürmez hakikatlere ve meselelere 
isabetle parmak bas ıp dikkati çekmesi, talebelerini ikazda bulunmas ı, elbette 
bu hizmet-i kudsiyenin ehemmiyeti iktizas ındand ır.
Hem bu lâhikalar ın bir k ısm ı ihtiyaca binâen yaz ılm ış ve yazd ırılm ış ihtar-
lar olmas ı ve ayn ı ihtiyac ın her zaman tekerrürü melhuz bulundu ğundan dai-
ma müracaat olunacak hikmetleri ve düsturlar ı muhtevîdir. Nitekim yüzer vâ-
kıalar, hâdiseler ve meselelerde bu ihtiyaç, kendini göstermi ştir.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------    5
Nur’lar ın birinci talebesi Hulûsi Bey, Hazreti Üstada arzetti ği bir mektu-
bunda, “Dünyay ı unutmak isteseniz, ba şka hiçbir sebep olmasa dahi, yal-
nız bu mübarek Sözler’le râb ıta peydâ eden insanlar ın rica edecekleri 
izahat ı vermek isteyecek ve cevaps ız b ırakmayacaks ınız… Allah için sizi 
sevenlere ve sizden istîzahta bulunanlara yazd ığınız pek k ıymetli yaz ılar-
la meclis-i ilmînizde takrir buyurdu ğunuz mütenevvi ve Sözler’e bile geç-
meyen mesâil, kat’iyetle gösteriyorlar ki, ihtiyaç da hizmet de bitmemi ş-
tir.” demekte ve Nur’lar ın hizmetinde, ikaz, ihtar ve ir şadlara ihtiyaç buluna-
cağını ifade etmektedir ki ondan sonra zuhur eden ihtiyaca muvaf ık lâhikalar, 
o mübarek zât ın isabetli sözünü teyid etmi ştir.
Bu lâhikalarda görülece ği gibi, Nur Müellifi Aziz Üstad ımız, Risale-i 
Nur’un ne şri, okunup yaz ılmas ı gibi bizzat Nur’larla i ştigale ehemmiyet 
vermekte, talebelerini daima te şvik etmektedir.  Bunun lüzum ve hikmeti 
ise, şüphesiz, izahtan varestedir. Zira, asr ımızda kâinat fenleri ve maddî ilim-
ler revaçta olup, yeni yeti şen nesiller bu ilim ve fenleri okuduklar ı, hem tabi-
iyyûn ve maddiyyûnun din ve mâneviyat aleyhindeki ne şriyat ı, hem küfr-ü 
mutlak cereyan ı ki, hiçbir din ve mâneviyât ı tan ımayan ve Allah’a iman haki-
katine kar şı muaraza ederek dinsizli ği neşreden, İslâmî fikri zedeleyen ve bü-
tün beşeriyeti tehdit eden, yeni nesillere ve gençli ğe imans ızlık fikr-i küfrîsini 
aşılamak isteyen kitap, bro şür, gazete gibi ne şir vas ıtalar ının İslâm ve iman 
düşmanlar ınca ön plâna al ınd ığı böyle acîb ve deh şetli bir zamanda, elbette 
Risale-i Nur’a, okunmas ına, neşredilmesine şiddetle ihtiyaç ve zaruret var.
Çünkü Risale-i Nur, Kur’ân- ı Hakîm’in bir mucize-i mâneviyesi ve bu 
zaman ın dinsizli ğine karşı mânevî atom bombas ı olarak solculuk cereyan-
lar ının mâneviyât- ı kalbiyeyi tahribine mukabil, mâneviyât- ı kalbiyeyi ta-
mir edip ferden ferdâ iman- ı tahkikîden gelen muazzam bir kuvvet ve kud-
rete istinad ı okuyucular ın kalblerine kazand ırıyor. Ve bu vazifeyi de yine 
mukaddes Kur’ân’ ımızın ilham ve ir şad ıyla ve dersiyle îfâ ediyor. Tefekkür-ü 
imanî dersiyle, tabiiyyûn ve maddiyyûnun bo ğulduğu ayn ı meselelerde tevhid 
nurunu gösteriyor, iman hakikatlerini madde âleminden temsiller ve deliller göstererek izah ediyor. Liselerde, üniversitelerde okutulan ilim ve fenlerin ayn ı 
meselelerinde iman hakikatlerinin isbat ını güneş zuhurunda gösteriyor.
Bu gibi çok cihetlerle Risale-i Nur bu zamanda ehl-i iman ve İslâm için ön 
plânda ele al ınmas ı icap eden ehl-i iman elinde mânevî elmas bir k ılıçtır. Asr ın 
idrakine, zaman ın tefehhümüne, anlay ışına hitap eden, ihtiyaca en muvaf ık 
tarz ı gösteren, ders veren ve do ğrudan do ğruya feyiz ve ilham tarikiyle âyetle-
rin y ıldızlar ından gelen ders-i Kur’ânî’dir, küllî mârifetullah burhanlar ıdır.
6  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Asr ımızın efkâr ının anlay ışına ve idrakine hitap edici mâhiyeti ve Kur’ân- ı 
Hakîm’in bu zaman ın fehmine bir dersi olmas ı noktas ından Nur Risaleleri, bil-
hassa bu memlekette büyük ehemmiyet kazanm ıştır. As ırlarca Kur’ân’a bay-
raktarl ık yapan ve dünyay ı diyanetiyle ışıkland ıran bu necip millet, yine dün-
yaya örnek, ahlâk ve fazilette üstad olarak insanl ığın geçirdiği müthiş buhran-
lardan halâs için çare-i necat ı göstermektedir. Be şeriyeti deh şetli sadmelere 
uğratan, tehdit eden, anar şiliğin, ifsat ve tahribin, yegâne çaresi ancak ve an-
cak ilâhî, semâvî bir dinin ezelî ve ebedî hakikatleridir, hakikat-i İslâmiyet’tir. 
Risale-i Nur, hakikat-i İslâmiye ve Kur’âniye’yi müsbet ve müdellel bir şekilde 
insanl ığın nazar- ı tahkikine arz ve ifade etmektedir.
Hem Nur Müellifi bir mektubunda “Dahilde tarafgirâne adâvet ve mü-
nakaşalara vesile olan fürûat ı değil, belki bütün nev-i be şerin en ehemmi-
yetli meselesi olan erkân- ı imaniyeyi ve be şerin medar- ı saadeti ve umum 
İslâm’ ın esas ve rab ıta-y ı uhuvveti bulunan Kur’ân’ ın hakâik-i imaniyesi-
ni bulmak ve muhtaçlara buldurmaya hayat ımı vakfettim.”  demek sure-
tiyle, hizmet-i İslâmiye’nin ve mesâil-i diniyenin umumunu tazammun eden 
vüs’at ve camiiyeti hâiz bulundu ğunu, dinî hizmetlerin her nev’ini teyit ve 
teşvik ettiğini ve bir cadde-i kübrâ-y ı Kur’âniye olan Risale-i Nur dairesinin 
umum ehl-i iman ve İslâm’a şâmil bulundu ğunu ifade ediyor.
Ve yine ayn ı mektubunda, devamla, “Hatta de ğil Müslümanlarla, bel-
ki dindar H ıristiyanlarla dahi dost olup adâveti b ırakmaya çal ışıyorum.” ; 
Harb-i Umumî ve komünizm alt ındaki anar şistlik tehlike ve tahribatlar ının li-
sân- ı hâliyle “Dünya fânidir, firaklarla doludur. Ey insanlar, adâveti b ırak ınız, 
Kur’ân dersini dinleyip birle şiniz; yoksa sizi mahvedece ğiz.” diye beyan ıyla 
bu zaman ın şartlar ı ve icaplar ı karşısında tarz- ı hizmeti yine Kur’ân’ ın nuruy-
la göstererek hakîmâne ir şad ın ve tevfik-i ilâhiyeye muvaf ık hareketle isabet-
li hizmetin îfas ı gibi noktalardan Risale-i Nur’un lüzum ve ehemmiyetini te-
barüz ettiriyor.
İşte, Lâhika Mektuplar ı bu gibi hususlara da i şaret ediyor. De ğişen dün-
ya hâdiseleri, geni ş ve küllî meseleler ve şartlar alt ında isabetli hizmet-i 
Kur’âniye’nin esaslar ını ders veriyor.
Bediüzzaman Said Nursî Hazretlerinin Hizmetkârlar ı
Tahirî, Zübeyir, Hüsnü Bayram, Mustafa Sungur, Bayram
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------    7
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Emirdağ’daki karde şlerime,
Benim hakk ımda evham edenlere deyiniz ki:
Biz, hizmet etti ğimiz bu adam ın yirmi senelik hayat ının bütün mahrem ve 
gayr-i mahrem mektuplar ını ve kitaplar ını ve esrar ını hükûmet şiddetli tahar-
riyatla elde etti. Dokuz ay; hem Isparta, hem Denizli, hem Ankara adliyeleri tetkikten sonra, birtek gün cezay ı, birtek talebesine vermeyi mûcip bir mad-
de –beş sand ık kitaplar ında ve evraklar ında– bulunmad ı ki, hem Ankara ehl-i 
vukufu, hem Denizli Mahkemesi ittifakla beraatine karar verdiler.
Hem, bu zarurî i şlerini ihtiyarl ığına hürmeten gördü ğümüz adam, mah-
kemece dâvâ etmi ş ve bütün haz ır arkadaşlar ını şahit gösterip, tasdik ettirmi ş 
ki: Yirmi senedir hiçbir gazeteyi ve siyasî eserleri ne okumu ş, ne sormu ş, ne 
bahsetmi ş; ve on senedir, hükümetin iki reisinden ve bir vali ve bir mebusun-
dan başka hiçbir erkân ı ve büyük memurlar ını bilmiyor ve tan ımıyor ve ta-
nımaya merak etmemi ş. Ve üç senedir Harb-i Umumî’yi ne sormu ş, ne bil-
miş, ne merak etmi ş, ne radyo dinlemi ş. Ve inti
şar eden yüz otuz telifat ından, 
yirmi sene zarf ında yüz bin adam ın dikkatle okuduklar ı hâlde ne idareye, ne 
âsâyişe, ne vatana, ne millete hiçbir zarar ı, hükûmet görmemi ş. Beş vilâyetin 
dikkatli zab ıtalar ı ve taharri memurlar ı ve mahkeme i şiyle iştigal eden üç vilâ-
yetin ve merkez-i hükûmetin dört adliyelerinin a ğır ceza mahkemeleri en ufak 
bir suç bulmam ış ki, tahliyelerine mecbur oldular.
Eğer bu adam ın dünya i ştah ı ve siyasete meyli olsayd ı, hiç imkân ı var m ı 
ki, bir tere şşuhat ı ve emâreleri bulunmas ın? Hâlbuki mahkeme safahat ında 
hiçbir emâre bulamad ılar ki, muannid bir müddeiumumî, mecbur olup vu-
kuat yerinde imkânat ı istimal ederek mükerreren iddianamesinde “Yapabilir” 
demiş ve “Yapm ış” dememi ş. “Yapabilir” nerede, “Yapm ış” nerede? Hattâ 
mahkemede Said ona demi ş: “Herkes bir katli yapabilir; bu iddian ızla herke-
si ve sizi mahkemeye vermek lâz ım geliyor...”
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
8  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Elhâs ıl: Ya bu adam tam divanedir ki, bu derece deh şetli umûr-u dün-
yaya karşı lâkayt kal ıyor; veyahut bu vatan ın ve bu milletin en büyük bir saa-
detine ihlâsla çal ışmak için, hiçbir şeye tenezzül etmez ve ehemmiyet vermez. 
Öyleyse bunu tâciz ve tazyik etmek, vatan ve millete ve âsâyi şe bir nevi iha-
nettir. Ve onun hakk ında bu çe şit evham etmek, bir divaneliktir.
f
Mühim Bir Suâle Hakikatli Bir Cevapt ır
Büyük memurlardan birkaç zât benden sordular ki:
“Mustafa Kemâl sana üç yüz lira maa ş verip, Kürdistan’a ve vilâyât- ı şar-
kıyeye, Şeyh Sünusî yerine vâiz-i umumî yapmak teklifini neden kabul etme-
din? Eğer kabul etseydin ihtilâl yüzünden kesilen yüz bin adam ın hayatlar ını 
kurtarmaya sebep olurdun!” dediler.
Ben de onlara cevaben dedim ki: cevaben dedim ki:
“Yirmişer-otuzar senelik hayat- ı dünyeviyeyi o adamlar için kurtarma-
dığıma bedel, yüz binler vatanda şa, her birisine milyonlar sene uhrevî ha-
yat ı kazand ırmaya vesile olan Risale-i Nur, o zâyiat ın yerine binler derece 
iş görmüş. Eğer o teklifi ben kabul etseydim, hiçbir şeye âlet olamayan ve 
tâbi olmayan ve s ırr-ı ihlâs ı taşıyan Risale-i Nur meydana gelmezdi. Hatta 
ben, hapiste muhterem karde şlerime demi ştim; eğer Ankara’ya gönderi-
len Risale-i Nur’un şiddetli tokatlar ı için beni idama mahkûm eden zâtlar, 
Risale-i Nur’la imanlar ını kurtar ıp idam- ı ebedîden necat bulsalar, siz şa-
hit olunuz, ben onlar ı da ruh u can ımla helâl ederim!”
Beraat ımızdan sonra Denizli’de beni tarassutla tâciz edenlere ve büyük 
âmirlerine ve polis müdürüyle müfetti şlere dedim:
“Risale-i Nur’un kabil-i inkâr olmayan bir kerametidir ki; yirmi sene maz-
lumiyet hayat ımda, yüzer risale ve mektuplar ımda ve binler şâkirtlerde hiç-
bir cereyan, hiçbir cemiyet ile ve dâhilî ve haricî hiçbir komite ile hiçbir vesi-ka, hiçbir alâka, dokuz ay tedkikâtta bulunmamas ıdır. Hiçbir fikrin ve tedbirin 
haddi midir ki, bu harika vaziyeti versin. Birtek adam ın, birkaç senedeki mah-
rem esrar ı meydana ç ıksa, elbette onu mesul ve mahcub edecek yirmi mad-
de bulunacak. Madem hakikat budur; ya diyeceksiniz ki: “Pek harika ve ma ğ-
lup olmaz bir deha bu i şi çeviriyor.” veya diyeceksiniz: “Gayet inâyetkârâne 
bir h ıfz- ı ilâhîdir.” Elbette böyle bir deha ile mübâreze etmek hatad ır, millete 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------    9
ve vatana büyük bir zarard ır. Ve böyle bir h ıfz- ı ilâhî ve inâyet-i rabbâniyeye 
karşı gelmek, firavunâne bir temerrüttür.”
Eğer deseniz:
“Seni serbest b ıraksak ve tarassut ve nezaret etmesek, derslerinle ve gizli 
esrar ınla hayat- ı içtimaiyemizi buland ırabilirsin.”
Ben de derim: Ben de derim:
“Benim derslerim, bilâ-istisna bütünü, hükûmetin ve adliyenin eline geç-
miş; bir gün cezay ı mûcib bir madde bulunmam ış. K ırk-elli bin nüsha risale, 
o derslerden milletin ellerinde dikkat ve merakla gezdi ği hâlde, menfaatten 
başka hiçbir zarar ı hiçbir kimseye olmad ığı, hem eski mahkemenin, hem ye-
ni mahkemenin mûcib-i mesuliyet bir madde bulamamalar ı cihetiyle yenisi, 
ittifakla beraatimize ve eskisi, dünyaca bir büyü ğün hat ırı için yüz otuz risale-
den beş-on kelime bahane edip, yaln ız kanaat-i vicdaniye ile yüz yirmi mev-
kuf karde şlerimden yaln ız on beş adama alt ışar ay ceza verebilmesi kat’î bir 
hüccettir ki; bana ve Risale-i Nur’a ili şmeniz, manas ız bir tevehhümle çirkin 
bir zulümdür. Hem daha yeni dersim yok ve bir s ırrım gizli kalmad ı ki, neza-
retle tâdiline çal ışsan ız.
Ben şimdi hürriyetime çok muhtac ım. Yirmi seneden beri lüzumsuz ve 
haks ız ve faydas ız tarassutlar art ık yeter! Benim sabr ım tükendi. İhtiyarl ık 
vaziyetinden, şimdiye kadar yapmad ığım bedduay ı yapmak ihtimali var. 
“Mazlumun âh ı, tâ arşa kadar gider. ”1 diye bir kuvvetli hakikattir.
Sonra o zalim, dünyaca büyük makamlarda bulunan bedbahtlar dediler:
“Sen, yirmi senedir birtek defa takkemizi ba şına koymad ın. Eski ve ye-
ni mahkemelerin huzurunda ba şını açmad ın, eski k ıyafetin ile bulundun. 
Hâlbuki on yedi milyon, bu k ıyafete girdi.”
Ben de dedim: Ben de dedim:
“On yedi milyon de ğil, belki yedi milyon da de ğil, belki r ızas ıyla ve kal-
ben kabulüyle ancak yedi bin Avrupa-perest sarho şlar ın k ıyafetlerine ruhsat- ı 
şer’iye ve cebr-i kanunî cihetiyle girmektense; azîmet-i şer’iye ve takva cihetiy-
le, yedi milyar zâtlar ın k ıyafetlerine girmeyi tercih ederim. Benim gibi yirmi be ş 
seneden beri hayat- ı içtimaiyeyi terk eden adama, “ İnad ediyor, bize muhalif-
tir.” denilmez. Haydi inat dahi olsa, madem Mustafa Kemâl o inad ı kıramad ı 
1 Bkz.: Buhârî, zekât  63; mezâlim  9; Müslim, hac 426; Tirmizî, cennet  2.
10  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ve iki mahkeme k ırmad ı ve üç vilayetin hükûmetleri onu bozmad ı. Siz neci 
oluyorsunuz ki; beyhude hem milletin, hem hükûmetin zarar ına, o inad ın k ı-
rılmas ına çabal ıyorsunuz! Haydi siyasî muhalif de olsa, madem tasdikiniz ile 
yirmi senedir dünya ile alâkas ını kesen ve mânen yirmi seneden beri ölmü ş 
bir adam, yeniden dirilip faydas ız, kendine çok zararl ı olarak hayat- ı siyasi-
yeye girerek sizin ile u ğraşmaz. Bu hâlde onun muhalefetinden tevehhüm et-
mek, divaneliktir. Divanelerle ciddî konu şmak dahi bir divanelik olmas ından, 
sizin gibilerle konu şmay ı terk ediyorum. Ne yaparsan ız minnet çekmem!” de-
diğim, onlar ı hem k ızd ırdı, hem susturdu.
Son sözüm:
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè
2ِħĻِčَđْĤا ْشِóَđْĤا رَبُّ َĳُİوَ ُÛْĥَכَّĳَÜ ِįْĻَĥَĐ َۘĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُّٰ۬ųا َĹِ×ْùَè
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu parçay ı sizler dahi Risale-i Nur’un makbuliyetine imza basan risaleler 
ve mektuplar mecmuas ının başında yazars ınız. Eğer mecmualar olmasa da 
Birinci Şuâ’ ın başında yazars ınız. Beni merak etmeyiniz. Sevab ın ziyade ol-
mas ı, bana s ıkıntılar ı bir cihette sevdirir ve Nur’lar ın intişarına başka sahalar-
da meydan açar.
Umumunuza birer birer selâm...Risale-i Nur’un makbuliyetine imza basan ve gaybî i şaretlerle ondan ha-
ber veren sekiz parçadan birinci parçad ır. Ayn ı meseleye, ayn ı dâvâya itti-
faklar ı sarahat derecesindedir. Vahdet-i mesele cihetiyle o emâreler birbirine 
kuvvet verir, teyid eder. O sekizden üç tanesi İmam Ali’nin üç keramet-i gay-
biyesiyle Risale-i Nur’dan haber vermesine dairdir.
Bu sekiz parçay ı Ankara ehl-i vukufu tetkik etmi ş, itiraz etmemi şler. Yaln ız 
demişler: “Bu yaz ılmamal ıyd ı. Keramet sahibi, kerametini yazamaz.”
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” (Âl-i İmran sûresi, 3/173)
2 “Bana (yard ımc ı ve destekçi olarak) Allah kâfidir. O’ndan ba şka hiçbir ilâh yoktur. Ben O’na dayan-
dım, O’na güvendim ve O, (bütün kâinat ın, bütün varl ıklar ın idare merkezi olan) Büyük Ar ş’ın Rabbi, 
(bütün kâinat ın mutlak Sultan ı, bütün varl ıklar ın yegâne s ığınağı, besleyip ya şatan ı, koruyup gözeteni-
dir).” (Tevbe sûresi, 9/129)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   11
Ben de onlara cevap verdim ki cevap verdim ki :
“Bu, benim de ğil, Risale-i Nur’un kerametidir. Risale-i Nur ise, Kur’ân’ ın 
mal ıdır ve tefsiridir.” dedim. Onlar sustular, demek kabul ettiler. Gerçi bu çe-
şit ikramlar yaz ılmasayd ı daha münasipti, fakat bu kadar hadsiz muar ızlar ve 
çok kuvvetli ve kesretli dü şmanlar kar şısında az ve fakir ve zay ıf olan bizle-
re kuvve-i mâneviye ve gaybî imdat ve te şcî ve sebat ve metanet vermek için 
mecburiyet-i kat’iye oldu, ben de yazd ım. Benim benli ğime bir hodfuru şluk 
verip sukutuma sebep olsa da, ehemmiyeti yok. Bu hizmete, yani ehl-i ima-nı dalâlet-i mutlakadan kurtarmaya –lüzum olsa– dünyevî hayat gibi, uhrevî 
hayat ımı da feda etmeyi bir saadet bilirim; binler dostlar ım ve karde şlerimin 
cennete girmeleri için cehennemi kabul ederim.
f
Ankara Ehl-i Vukufunun İttifakla Verdikleri
Raporun Sûretidir
Dolu bulunan cem’an be ş sand ık kitap, taraf ımızdan aç ılarak okundu.1(Hâşiye) 
Said Nursî taraf ınden telif edilen bas ılm ış, bas ılmam ış Risale-i Nur eczalar ı ve 
Risale-i Nur’a ekli Said Nursî ile baz ı şâkirtleri taraf ından yaz ılm ış ilmî ve di-
nî mektuplarla, şâkirtlerin birbiriyle ve Said Nursî ile âdi muhabere mektup-
lar ı ve klişeler inceleme mevzuu salâhiyetimiz dahilinde görülerek incelendi. 
Bunlar ın mahiyetini belirtmek için bu risale ve mektuplar ı iki nev’e ay ırmak 
gerektir.
Risaleler : Bir âyetin tefsiri ve bir hadisin şerhi maksad ıyla yaz ılm ış olan-
lar ıyla; din, iman, Allah, Peygamber, Kur’ân ve âhiret akidelerini ve ibareleri-
ni aç ıkça anlatmak için temsillerle yaz ılm ış ilmî görü şleri; ve ihtiyarlarla genç-
lere hitap eden ahlâkî ö ğütler; ve k ısmen hayat tecrübesinden al ınm ış ibretli 
vak’alar; ve esnafa ait faydal ı menk ıbeleri ihtiva eden, mevcudun yüzde dok-
san ını teşkil eden risalelerdir ki –bunlar da– bütün bu risalelerde müellif hem 
samimî, hem hasbî ve hem de ilim yolundan ve dinî esaslardan hiç ayr ılma-
mıştır. Bunlarda dini âlet etmek ve cemiyet te şkil etmekle emniyeti ihlâl hare-
ketinin bulunmad ığı sarihtir. Şâkirtlerin birbiriyle ve Said Nursî ile âdi muha-
bere mektuplar ı da bu nevidendirler.
1 (Hâşiye) Ehl-i vukuf raporundaki tenkit k ısm ı mahkemede kat’î cevaplar ı verildiğinden ve 
müdafaat ımın âhirinde yaz ıldığından, burada yaz ılmad ı. Zaten o tenkitler, üç-dört risalede 
yaln ız on cüz’î meseledir. Hem siyasî de ğil, ilmîdirler. Hem o itirazlar, sehiv ve hata oldu-
ğu, senetlerle mahkemede isbat edilmi ştir.
12  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1– Said Nursî, İstanbul’da iken kazand ığı ehemmiyetli şan ve şerefin, ka-
lın bir uykudan ibaret sakîl bir rüya-y ı muvakkat, bir sersemlik oldu ğunu söy-
ler. Ve İstanbul’da bir-iki sene gafletle siyasete kar ıştığından, bunu “dünya-
nın ölümü” diye tasvir eder. Bu münasebetle, “Eski Said, Yeni Said” diye iki 
şahsiyet bulundu ğunu ve bu şahsiyetlerin birbirinden ayr ı olduklar ını söyler. 
Sonra, dokuz adet birincide yirmi kadar risale bulunan mecmuas ının sonun-
da, Isparta’da Risale-i Nur şâkirtlerine yaz ılan mektubun içinde, siyasete te-
nezzülün hata oldu ğunu söyler.
2– Said Nursî’nin en mühim kitab ı olan Hüccetü’l-Bâli ğa adl ı kitab ın bir 
münâcât k ısm ında: “Bu dünya fânidir. En büyük dâvâ, bâki olan âlemi ka-
zanmakt ır. İnsan ın itikad ı sağlam olmazsa, dâvây ı kaybeder. Hakiki dâvâ 
budur. Bunun haricindeki dâvâlara kar ışmak zararl ıdır. Siyasetle me şgul 
olan, ehemmiyetli hizmetlerinden geri kal ır. Hem de siyaset bo ğuşmala-
rına kap ılanlar, selâmet-i kalbini kaybeder.”  der.
3– Yirmi Alt ınc ı Lem’a’da “ İhtiyar dünyada.. benim hakikî vazifem, ne şr-i 
esrar- ı Kur’âniye’dir.” (Sayfa: 45). Bu memleketle, hamiyet-i İslâmiye nokta-
sından alâkadar ım. Yoksa benim ne hanem var, ne evlâd ım.” (Sayfa: 59).
4– Yirmi Birinci Lem’a’da karde şlerine verdi ği öğütlerden birinci düstur: 
“Amelinizde r ıza-y ı ilâhî olacak, maddî menfaat fikri olmayacak.” Bu yaz ı-
larda, “Ben, sofî de ğilim.”, “Mesle ğimiz tarikat de ğildir.” (Sayfa: 8) “Hubb-u 
câh ve nazar ı kendine celb etmek, ruhî bir marazd ır. Buna gizli bir şirk denir.”, 
“Eğer mesleğimiz şeyhlik olsayd ı, makam bir olurdu; o makama çok namzet-
ler olurdu. Mesle ğimiz uhuvvettir. Karde ş kardeşe peder olamaz, mür şid va-
ziyetini tak ınamaz...”
f
Denizli Mahkemesi’nin İttifakla Verdi ği
Karar Suretidir
Şahitler ifadelerinde, maznunlara at ıf ve isnad olunan suçu i şledikle-
ri hakk ında adem-i mâlumat beyan etmi şler; bilhassa Ankara A ğır Ceza 
Mahkemesi’nden Emin Büke’nin riyaseti alt ında ehl-i vukuf intihap olunan 
Ankara Diyanet İşleri Müşavere Heyeti âzâs ından dersiâm ve Profesör Yusuf 
Ziya Yörükhan ve Ankara Dil-Tarih Fakültesi Şarkiyat Enstitüsü Müdürü Necati 
Lügal ve Türk Tarih Kurumu ve Türk- İslâm Kitaplar ı Derleme Heyeti âzâs ın-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   13
dan Yusuf Aykut taraf ından tanzim k ılınan evrak aras ında mevcut raporlar ın-
da: Said Nursî’nin yegân yegân tetkik olunan risale ve kitaplar ında, halk ı, dini 
ve mukaddesat ı âlet ederek devletin emniyetini ihlâle te şvik etmek veya cemi-
yet kurmak kasd ında oldu ğunu gösterir bir sarahat, emâre olmad ığı...
Mevkuflardan Said Nursî’nin mensuplar ına gelince: Onlar, Said Nursî’nin 
ilmî ve vâk ıfâne eserlerine, din meselelerini ve Kur’ân hakikatlerini ö ğrene-
ceğiz, diye pe şine düşmüşler ve bunlar, hüsn-ü niyet sahibi olup, s ırf dinî iti-
kad yönünden Said’e ve okuduklar ı risalelere ba ğlılık göstermi şler. Bu mak-
satla yapt ıklar ı muhabere mektuplar ının münderecat ında, hükûmete kar şı kö-
tü maksat beslemedikleri ve bir cemiyet veya tarikat kurmak fikriyle hareket etmedikleri anla şılm ış olduğuna mütedair oldu ğu görülmü ş; ve her ne kadar 
evrak aras ında mevcut sorgu hâkimli ğince Denizli ehl-i vukuf raporunda Said 
Nursî’nin baz ı âsâr ından istidlâl tarikiyle ve mesnetsiz olarak kendisinin ve 
mensuplar ının hükûmete kar şı kötü bir maksat besledikleri beyan olunmakta 
ise de, evrak- ı tahkikiye münderecat ında ve şuhûdun, maznunlara atfen ve is-
nad olunan ef’âl hakk ında adem-i mâlûmat beyan etmelerine ve Ankara A ğır 
Ceza Mahkemesi’nce yapt ırılan ehl-i vukuf raporu mahiyet ve münderecat ına 
göre şâyân- ı ihticac ve iltifat görülmemi ş
; ve esasen, maznunlar ın ekseriyet-i 
âzamîsi okumak, yazmaktan âciz bulunmu ş, diğer k ısm ı da kendilerini ibadet 
ve tâate vermi ş olduklar ı, binâenaleyh devletin emniyetini ihlâl edecek mâ-
hiyet arz edecek şerait ve evsaf ı hâiz kimselerden olmad ıklar ı tezahür ve ta-
hakkuk etmi ş ve mahkemenin kanaat- ı vicdaniyesi de bu merkezde tecellî ve 
tahassül etmi ş olmakla, müdde-i umumînin tecziyeleri hakk ındaki mütalâas ı, 
zikir ve tâdâd olunan delâile kar şı gayr-i vârit görüldü ğünden, reddiyle, zan 
alt ına al ınd ıklar ı ef’âlden beraatlar ına, başka sebeple mevkuf de ğillerse tahli-
yelerine müttefikan karar verildi. 15.06.1944.
Âzâ Âzâ Reis
Ali R ıza
(rahmetullâhi aleyh)
Denizli A ğır Ceza Mahkemesi, ittifakla beraatlar ına kararlar ını hükmüy-
le imza ediyorlar.
f
14  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Kendi Kendime Bir Hasbihaldir
(Bu hasbihâli Ankara makamat ına işittirmeyi, ıslahtan 
sonra sizin tensibinize havale ederim.)
Hâkim, kendisi müddeî olsa, elbette “Kimden kime şekvâ edeyim, ben 
da hi şaştım.” benim gibi biçarelere dedirtir. Evet, şimdiki vaziyetim hapis-
ten çok ziyade s ıkıntılıdır. Bir günü, bir ay haps-i münferit kadar beni s ıkıyor. 
Bu gurbet ve ihtiyarl ık ve hastal ık ve yoksulluk ve zâfiyetle, k ışın şiddeti için-
de her şeyden men edildim. Bir çocukla bir hastal ıklı adamdan ba şka kimse 
ile görüşmem. Zaten ben, tam bir haps-i münferitte yirmi seneden beri azap 
çe ki yorum. Bu hâlden fazla bana tecrit ve tarassutlar ıyla s ıkıntı vermek ise, 
gay retullaha dokunup, bir belâya vesile olmas ından korkulur. Mahkemede 
de diğim gibi, nas ıl ki dört defa deh şetli zelzeleler, bize zulmen taarruzun ay-
nı zaman ında gelmesi gibi pek çok vukuat var... Hattâ tahmin ederim ki; be-
nim hukukumu muhafaza ve beni himaye etmek için çok güvendi ğim Afyon 
Ad liyesi, Denizli Mahkemesi’ndeki Risale-i Nur hakk ında müracaat ıma bilâ-
kis ehemmiyet vermedi, beni me’yus etti, adliyenin yang ınına bir vesile oldu 
ih timali var.
Ben derim ki: Benim hakk ımda vicdanl ı ve insaniyetli olan bu kazan ın 
hükûmeti, zab ıta ve adliyesiyle beraber beni tam himaye etmek, en ehemmi-
yetli bir vazifesidir. Çünkü yirmi senelik bütün eserlerimi ve mektuplar ımı üç 
adliye ve merkez-i hükûmet dokuz ay tetkikten sonra beraatimize ve tahliye-mize karar verdi. Fakat, ecnebî menfaati hesab ına ve bu millet ve bu vatan ın 
pek büyük zarar ına çal ışan bir gizli komite, bizim beraatimizi bozmak için, her 
tarafta, habbeyi kubbe yaparak bir k ısım memurlar ı aleyhime evhamland ır-
dılar. Bir maksatlar ı, “Benim sabr ım tükensin, art ık yeter.” dedirtsinler. Zaten 
onlar ın şimdi benden k ızd ıklar ının bir sebebi, sükûtumdur, dünyaya kar ışma-
makt ır. Âdetâ “Niçin kar ışmıyorsun? Tâ kar ışsın, maksad ımız yerine gelsin.” 
diyorlar…
Aleyhime hükûmetin bir k ısım memurlar ını evhamland ırmakta istimal et-
tikleri bir-iki desiselerini beyan ediyorum.
Derler : “Said’in nüfuzu var. Eserleri hem tesirli, hem kesretlidir. Ona te-
mas eden, ona dost olur. Öyleyse, onu her şeyden tecrid etmek ve 
ihanet etmekle ve ehemmiyet vermemekle ve herkesi ondan kaç ır-
makla ve dostlar ını ürkütmekle nüfuzunu k ırmak lâz ımd ır.” diye hü-
kûmeti şaşırtır, beni de deh şetli s ıkıntılara sokarlar.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   15
Ben de derim Ben de derim :
Ey bu millet ve vatan ı seven karde şler! Evet, o münaf ıklar ın dedikleri gi-
bi, nüfuz var. Fakat benim de ğil, belki Risale-i Nur’undur. Ve o k ırılmaz; ona 
iliştikçe kuvvetle şir. Ve millet ve vatan aleyhinde hiçbir vakit istimal edilme-
miş ve edilmez ve edilemez. İki adliye, on sene fas ılayla şiddetli ve hiddetli 
yirmi senelik evrak ımı tetkikat neticesinde, bir hakikî sebep cezam ıza bulma-
mas ı, bu dâvâya cerh edilmez bir şahittir.
Evet, eserler tesirlidir. Fakat, millet ve vatan ın tam menfaatine ve hiç-
bir zarar dokundurmadan yüz bin adama kuvvetli iman- ı tahkikî dersi ver-
mekle, saadet ve hayat- ı ebediyelerine tam hizmette tesirlidir.  Denizli ha-
pis hanesinde, k ısmen ağır ceza ile mahkûm yüzler adam, yaln ız “Meyve Risa-
lesi”yle gayet uslu ve mütedeyyin suretine girmeleri, hattâ iki-üç adam ı öldü-
ren ler, onun dersiyle daha tahta bitini de öldürmekten çekinmeleri ve o ha pis-
hane müdürünün ikrar ıyla, hapishanenin bir terbiye medresesi hükmünü al-
mas ı, bu müddeaya reddedilmez bir senettir, bir hüccettir.
Evet, beni her şeyden tecrid etmek, i şkenceli bir azap ve katmerli bir zu-
lümdür ve bu millete gadirli bir h ıyanettir. Çünkü otuz-k ırk sene, hayat ımı bu 
millet içinde geçirdi ğim hâlde, temas ımdan hiç zarar görmedi ğine ve bu din-
dar millet çok muhtaç oldu ğu kuvve-i mâneviye ve tesellî ve kuvvet-i imaniye 
menfaatini gördü ğüne kat’î bir delili, bu kadar aleyhimde olan şiddetli propa-
gandalara bakmayarak her tarafta Risale-i Nur’a fevkalâde teveccüh ve ra ğ-
bet göstermeleri.. hattâ itiraf ederim, yüz derece haddimden ziyade lây ık ol-
mad ığım büyük iltifat etmesidir.
Ben işittim ki, benim iâ şeme ve istirahatime buradaki hükûmet müra-
caat etmi ş, kabul cevab ı gelmiş. Ben bunlar ın insaniyetine te şekkürle bera-
ber, derim:
“En ziyade muhtaç oldu ğum ve hayat ımda en esasl ı düstur olan, 
hürriyetimdir. As ılsız evham yüzünden, emsalsiz bir tarzda hürriyetimin 
kay ıtlar ve istibdatlar alt ına al ınmas ı, beni hayattan cidden usand ırıyor. 
Değil hapis ve zindan ı, belki kabri bu hale tercih ederim. Fakat, hizmet-i 
imaniyede ziyade me şakkat ise ziyade sevaba sebep olmas ı bana sab ır ve 
tahammül verir. Madem bu insaniyetli zatlar benim hakk ımda zulmü is-
temiyorlar, en evvel benim me şru dairedeki hürriyetime dokundurmas ın-
lar. Ben ekmeksiz ya şarım, hürriyetsiz ya şayamam.”
Evet, on dokuz sene bu gurbette yaln ız iki yüz banknot ile, şiddetli bir 
iktisat ve kuvvetli bir riyazet içinde kendini idare ederek, hürriyetini ve iz-zet-i ilmiyesini muhafaza için kimseye izhar- ı hâcet etmeyen ve minnet alt ına
16  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
girmeyen ve sadaka ve zekât ve maa ş ve hediyeleri kabul etmeyen bir adam, 
elbette iâ şeden ziyade, adalet içinde hürriyete muhtaçt ır. Evet, emsalsiz bir 
tazyik alt ınday ım. Bir-iki cüz’î numûnesini beyan ediyorum:
Birisi : Mahkemece, Risale-i Nur’un ilmî bir müdafaanamesi ve Ankara’n ın 
yedi makamat ına ve Reisicumhura müdafaat ımla beraber gönderilen ve netice-
de Ankara ehl-i vukufunun takdiriyle beraatimize bir sebep olan ve hapis arka-daşlar ımın bana bir yâdigâr ve hat ıra olmak üzere güzel yaz ılar ıyla birkaç nüsha-
sı yaz ılan ve elimde bulunan ve Denizli zab ıtas ı görüp ilişmeyen ve Afyon polis-
hanesinde bir gece ve buran ın zab ıtas ında da aç ık olarak bir gece kalan “Meyve 
Risalesi” ile “Müdafaaname”yi, her gün endi şeler içinde, bunlar ı da elimden al-
mas ınlar diye sakl ıyordum. Belki beni taharri edecekler telâ şıyla, bu gurbette ta-
nımad ığım adamlara, bunlar ı sakla diyemedi ğimden çok üzülüyordum.
İkincisi : Denizli Mahkemesi hiç ili şmediği ve Eskişehir Mahkemesi yal-
nız birtek kelimesine ili şip, birtek harfle cevab ını alan “İhtiyarlar Risalesi”ni, 
İstanbullu bir adam, burada, bir adamdan al ıp İstanbul’a götürmü ş. Her na-
sılsa aleyhimdeki bir dinsizin eline geçmi ş. Habbeyi on kubbe yaparak vilâyet 
zab ıtas ını şaşırtıp, “Kiminle görü şüyor, yan ına kimler gidiyor?” diye beni s ık-
maya başlad ılar. Her ne ise... Bunlar gibi çok ac ı numûneler var… Fakat en 
mânâs ızı budur ki; beni konu şturmamak için, hizmetimde bir çocukla bir has-
tal ıklı adamdan ba şka herkesi ürkütüp, benden kaç ırtmalar ıdır.
Ben de derim Ben de derim :
On adam ın benden çekinmeleri yerine, on binler, belki yüz binler müs-
lüman, Risale-i Nur’un dersine hiçbir mâniye ehemmiyet vermeyerek devam ediyorlar. Hem bu memlekette, hem hariç âlem-i İslâm’da çok kuvvetli ha-
kikatleri ve çok k ıymetli faydalar ı için tam bir revaçla inti şar eden Risale-i 
Nur’un binler nüshalar ından her biri, benim yerimde, benden mükemmel ko-
nuşuyor. Benim susmamla, onlar susmaz ve susturulmazlar.
Hem, madem mahkemece isbat edilmi ş ki, yirmi seneden beri siyasetle 
alâkam ı kestiğim ve hiçbir emâre aksine zuhur etmedi ği hâlde, elbette benim-
le görüşenden tevehhüm etmek pek mânâs ızd ır.
1(Hâşiye)
f
1 (Hâşiye) Garip ve acaip bir hadise: Bu ayda bir gün avluya indim, bakt ım. Gelen kar üstün-
de, Risale-i Nur’un eczalar ında tevafukat ına işaret eden boyalar, k ırm ızı, sar ı mürekkep-
ler misillü, o kar ın üstünde serpilmi ş katreler ve noktalar var. Çok hayret ettim. Sair yerlere 
bakt ım, avlumdan ba şka yerlerde yoktu. Endi şe ettim, kalben dedim: Risale-i Nur umum Ö
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   17
(“Kendi Kendime Hasbihâl” namındaki parçaya lâhika olarak) (“Kendi Kendime Hasbihâl” nam ındaki parçaya lâhika olarak)
Adliye Vekiliyle ve Risale-i Nur’la Alâkadar 
Mahkemelerin Hâkimleriyle Bir Hasbihâldir
Efendiler! Siz, niçin sebepsiz bizimle ve Risale-i Nur’la u ğraşıyorsunuz? 
Katiyen size haber veriyorum ki: Ben ve Risale-i Nur, sizinle de ğil mübareze, 
belki sizi dü şünmek dahi vazifemizin haricindedir. Çünkü Risale-i Nur ve ha-
kikî şâkirtleri, elli sene sonra gelen nesl-i âtiye gayet büyük bir hizmet ve onla-
rı büyük bir vartadan ve millet ve vatan ı büyük bir tehlikeden kurtarmaya ça-
lışıyorlar. Şimdi bizimle u ğraşanlar, o zaman kabirde elbette toprak oluyorlar. 
Farz- ı muhal olarak, o saadet ve selâmet hizmeti bir mübareze olsa da, kabir-
de toprak olmaya yüz tutanlar ı alâkadar etmemek gerektir.
Evet, Hürriyetçilerin ahlâk- ı içtimaiyede ve dinde ve seciye-i milliyede bir 
derece lâubalilik göstermeleriyle, yirmi-otuz sene sonra dince, ahlâkça, na-musça şimdiki vaziyeti gösterdi ği cihetinden, şimdiki vaziyette de, elli sene 
sonra bu dindar, namuskâr, kahraman seciyeli milletin nesl-i âtisi, seciye-i di-niye ve ahlâk- ı içtimaiye cihetinde ne şekle girecek, elbette anl ıyorsunuz. Bin 
seneden beri bu fedakâr millet, bütün ruh u can ıyla Kur’ân’ ın hizmetinde em-
salsiz kahramanl ık gösterdikleri hâlde, elli sene sonra o parlak mâzisini deh-
şetli lekedar, belki mahvedecek bir k ısım nesl-i âtinin eline elbette Risale-i Nur 
 memleketle, belki Kur’ân hesab ına küre-i arzla o derece alâkadard ır ki, onun ba şına gelen 
belâdan, musibetten bulutlar dahi kan a ğlıyorlar. Bir-iki adam ça ğırdım, onlar da hayret 
ettiler. Benim endi şe ve telâşımı gören hane sahibinin biraderzadesi Mehmed Efendi zan-
netti ki, ben kar ın çokluğundan yolu kapamas ından telâ ş ediyorum. Ben yukar ı çıktıktan 
sonra, yolu açmak için o kar ı iki tarafa at ıp o işaretli mânidar k ırm ızı-sar ı hadise-i cevviye-
yi kapatm ıştı. Ona dedim: Kapatmasayd ın daha iyiydi. Ayn ı günde, Risale-i Nur aleyhinde 
üç hadise zuhur eyledi:
  Birincisi:  Afyon adliyesiyle buradaki zab ıta çavuşluğudur. Kitaplar ımın iadesine dair 
müracaat ıma mukabil, “Daha Temyizden tasdik gelmedi ğinden kar ışmay ız.” diye o cihet-
ten benim ümidimi k ırdı.
  İkincisi:  Ayn ı günde, benim ahvâlimi tecessüs etmek için mahsus bir polisi, Afyon’a gön-
derdiğini öğrendik.
  Üçüncüsü:  Ayn ı günde, İstanbul’da bir münaf ık İhtiyar Risalesini bahane ederek aley-
himizde propaganda etmi ş, adliyeye aksettirmi ş. Bu gibi hadiselerden mü ştaklar çekinme-
ye başlad ılar Ben de 1*نَ﴾ĳُđِäرَا ِįْĻَĤإِ َّאĬوَإِ ِِّٰų َّאĬ﴿إِ: ٍÙَ×ĻِāُĨ ِّģِכُĤ dedim, 2*ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè siperine 
girdim.
*1 Her musibet kar şısında deriz ki: “Biz, Allah’a aidiz (O’nun mahlûku, O’nun kullar ı, O’nun 
mülküyüz; O, mülkünde diledi ği gibi tasarruf eder) ve zaten O’na dönmekteyiz.” (Bakara 
sûresi, 2/156)
*2 “Allah bize yeter; O ne güzel vekildir!” (Âl-i İmran sûresi, 3/173)
18  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
gibi bir hakikati verip, o deh şetli sukuttan kurtarmak en büyük bir vazife-i mil-
liye ve vataniye bildi ğimizden, bu zaman ın insanlar ını değil, o zaman ın insan-
lar ını düşünüyoruz.
Evet, efendiler! Gerçi Risale-i Nur s ırf âhirete bakar; gayesi r ıza-y ı ilâhî ve 
iman ı kurtarmak ve şâkirtlerinin ise, kendilerini ve vatanda şlar ını idam- ı ebe-
dîden ve ebedî haps-i münferitten kurtarmaya çal ışmakt ır. Fakat dünyaya ait 
ikinci derecede gayet ehemmiyetli bir hizmettir; ve bu millet ve vatan ı anar-
şilik tehlikesinden ve nesl-i âtinin biçareler k ısm ını dalâlet-i mutlakadan kur-
tarmakt ır. Çünkü bir müslüman ba şkas ına benzemez. Dini terk edip İslâmiyet 
seciyesinden ç ıkan bir müslim dalâlet-i mutlakaya dü şer, anarşist olur, daha 
idare edilmez.
Evet, eski terbiye-i İslâmiye’yi alanlar ın yüzde ellisi meydanda varken ve 
an’anât- ı milliye ve İslâmiyeye kar şı yüzde elli lâkaytl ık gösterildi ği hâlde, el-
li sene sonra yüzde doksan ı nefs-i emmâreye tâbi olup, millet ve vatan ı anar-
şiliğe sevk etmek ihtimalinin dü şünülmesi ve o belâya kar şı bir çare taharrisi, 
yirmi sene evvel beni siyasetten ve bu as ırdaki insanlarla u ğraşmaktan kati-
yen menetti ği gibi; Risale-i Nur’u, hem şâkirtlerini, bu zamana kar şı alâkalar ı-
nı kesmiş; hiç onlarla ne mübareze, ne me şguliyet yok.
Madem hakikat budur; adliyelerin, de ğil beni ve onlar ı itham etmek, bel-
ki Risale-i Nur’u ve şâkirtlerini himaye etmek en birinci vazifeleridir. Çünkü 
onlar bu millet ve vatan ın en büyük bir hukukunu muhafaza ettiklerinden, 
onlar ın karşısında, bu millet ve vatan ın hakikî dü şmanlar ı Risale-i Nur’a hü-
cum edip, adliyeyi şaşırtıp, dehşetli bir haks ızlığa ve adaletsizli ğe sevk ediyor-
lar. Küçücük iki numûnesini beyan ediyorum.
Ezcümle : Hapisteki arkada şlar ımdan, selâm-kelâmdan ibaret ve Arabî bir 
risalemin fiyat ı olan on banknotu, buradaki bir adama gönderip; tâ Isparta’da 
tab’ masraf ını veren o nüshalar sahibine verilsin diyen mektubu yüzünden 
hem adliye, hem hükûmet bana s ıkıntılar verip, hem vas ıta olan adam ı tahar-
ri etti. Bu sinek kanad ı kadar ehemmiyeti olmayan bir âdi mektubu, hem alt ı 
ay zarf ında birtek âdi muhabereyi bu kadar büyük bir mesele suretine getir-
mek, elbette adliyenin şerefine, haysiyetine yak ışmaz.
İkinci  numûne : Benim gibi garip, ihtiyar ve zay ıf ve beraat etmi ş bir mi-
safire, herkesi, hattâ hizmetçilerini resmen propaganda ile ondan ürkütmek, kendini peri şan bir vaziyete sokmak, bu vilâyetteki hükûmetin hamiyet-i mil-
liyesine yak ışmad ığından, sinek kanad ı kadar mevhum bir zarara da ğ gibi 
ehemmiyet verip aleyhimde resmen propaganda yapmak, “Kiminle görü şü-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   19
yor ve yan ına kim gidiyor?” diye herkese bir telâ ş vermek, hükûmetin hikme-
ti ve hâkimiyeti bu acip hâlete elbette tenezzül etmemek gerektir. Her neyse.. Bu iki madde gibi, muttali olanlara hayret veren çok maddeler var…
Efendiler! Dalâlet ve fenal ıklar cehaletten gelse, def etmesi kolayd ır. Fa-
kat fenden, ilimden gelen dalâletin izalesi çok mü şküldür. Bu zamanda dalâ-
let fenden, ilimden geldi ği için, ancak onlar ı izale etmeye ve nesl-i âtiden o 
belâya dü şen k ısm ını kurtarmaya, kar şılar ında dayanmaya Risale-i Nur gibi 
her cihetle mükemmel bir eser lâz ımd ır. Risale-i Nur’un bu k ıymette oldu ğu-
na delil şudur ki:
Yirmi seneden beri, benim şiddetli ve kesretli bulunan muar ızlar ım ve şid-
detli tokatlar ını yiyen filozoflar ın hiçbirisi, Risale-i Nur’a kar şı çıkmam ış ve cerh 
edememi ş ve ç ıkamaz. Ve dokuz ay, üç adliye ve merkez-i hükûmet ehl-i vu-
kufu, yüz kitaptan ibaret eczalar ında, bizi mesul edecek birtek madde bulama-
malar ıdır. Ve binler ehl-i dikkat olan Risale-i Nur şâkirtlerine kanaat-i kat’iye 
veren, “İşârât- ı Kur’âniye” ve “ İhbârât- ı Gaybiye-i Aleviye ve Gavsiye”nin, bu 
asırda Risale-i Nur’un ehemmiyetine ve makbuliyetine imza basmalar ıdır.
Evet, adliyeler, hukuklar ı muhafaza etmek ve haks ızlar ı tecavüzden dur-
durmak, vazifeleri olmak cihetiyle, Risale-i Nur’un yüz risalesi, yirmi sene-de yüz bin adam ın saadetlerine hizmet etti ği sabit olmakla beraber; on sene-
den beri, iki mahkeme ve merkez-i hükûmet ve birkaç vilâyetin zab ıtalar ı ve 
Denizli Mahkemesi münasebetiyle dokuz ay bütün mahrem ve gayr-i mah-rem evraklar ımızda ve risalelerde millete ve vatana bir zararl ı maddeyi ve mû-
cib-i ceza bir yanl ış görmedi ğinden, elbette Risale-i Nur’un bu vatanda gayet 
küllî ve büyük hukuku var. Bu küllî ve çok ehemmiyetli hukuku nazara alma-yıp, âdi evraklar gibi müsadere ederek, millete ve takviye-i imana muhtaç bi-
çarelere pek büyük bir haks ızlığı nazara almamak ve âdi bir adam ın cüz’î ve 
küçük bir hakk ını ehemmiyetle nazara almak, adliyenin mâhiyetine ve adale-
tin hakikatine hiçbir cihetle yak ışmaz diye size hat ırlat ıyoruz.
Doktor Duzi’nin ve sair z ınd ıklar ın eserlerine ili şmemek, Risale-i Nur’a ili ş-
mek, gazab- ı ilâhînin celbine bir vesile olabilir diye korkuyoruz. Cenab- ı Hak 
size insaf ve merhamet ve bize de sab ır ve tahammül ihsan eylesin, âmîn…
Gayr-i resmî, fakat tecrid-i mutlakta
Said Nursî
f
20  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ِóْĨَْŶا ĹِĘ ْħُİَאوِرْüوَ emriyle, karde şlerimle bir me şverete muhtac ım.
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Şimdi bir emrivaki kar şısında bulunuyorum. Benim iâ şem için her gün 
iki buçuk banknot, hem yeniden benim için bir hane –mobilyas ıyla bera-
ber ve istedi ğim tarzda– yapt ırmak için emir gelmi ş. Hâlbuki elli-altm ış se-
nelik bir düstur-u hayat ım bunu kabul etmemek iktiza eder. Gerçi Dârü’l-
Hikmeti’l- İslâmiye’de bir-iki sene maa şı kabul ettim, fakat o paray ı kitaplar ı-
mın tab’ ına sarf ederek ve ekserini meccânen millete verip, milletin mal ını yi-
ne millete iade ettim.
Şimdi eğer mecbur olsam ve size ve Risale-i Nur’a zarar gelmemek için 
kabul etsem, yine ileride millete iade etmek üzere saklayaca ğım. Zaruret-i 
kat’i ye derecesinde, kendime yaln ız az bir parça sarf edece ğim. İşittim ki, e ğer 
reddetsem, onlar, hususan lehimde iâ şem için çal ışanlar gücenecekler. Ve 
aleyhimde olanlar diyecekler: “Bu adam ba şka yerden iâ şe ediliyor.” O bed-
bahtlar, iktisad ın hârikulâde bereketini bilmiyorlar ve iki günde be ş kuruşluk 
ekmek bana kâfi geldi ğini görmemi şler ki, bütün bütün as ılsız bir evhama ka-
pılıyorlar.
Eğer kabul etsem, yetmi ş senelik hayat ım gücenecek; ve bu zamandan 
haber verip tama’ ve maa ş yüzünden bid’alara giren ve ihlâs ı kaybeden âlim-
leri tokatlayan İmam Ali (radiyallâhu anh)  dahi benden küsecek ihtimali var; ve 
Risale-i Nur’un hakiki ve sâfi olan ihlâs ı beni de ihlâss ızlıkla itham etmek ci-
heti var. Ben, hakikaten tahayyürde kald ım.
Ben işittim ki, e ğer kabul etmesem, beni daha ziyade s ıkacaklar ve bel-
ki Risale-i Nur’un tam serbestiyetine ili şecekler. Hattâ şimdiki tazyikleri, be-
ni o iâşe tekliflerine mecbur etmek içinmi ş. Madem hâl böyledir ُورَاتِóَّąĤا إِنَّ 
3رَاتِĳُčْéَĩْĤا ُçĻِ×ُÜ kaidesiyle, zaruret derecesinde olsa, in şaallah zarar vermez. 
Fakat ben reddettim; reyinize havale ediyorum.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “İşleri onlarla mü şavere et!” (Âl-i İmran sûresi, 3/159)
3 “Zarûretler, haram ı helâl derecesine getirir.” (e ş-Şâtıbî, el-Muvafakât 4/145; İbnü’l-Hümâm, Fethu’l-
kadîr  4/348; Aliyyülkârî, el-Masnû’  s.121; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  2/35)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   21
Aziz karde şlerim, beni merak etmeyiniz. Ben her zahmette bir eser-i rah-
met ve bir lem’a-y ı inâyet gördü ğümden, s ıkılm ıyorum. Sizin gayret ve ciddi-
yetiniz ve yard ımınız her s ıkıntıyı izale eder, daimî sürur verir.
Burada, Abdülmecid (karde şim) hükmünde ve hanedan ı da benim ha-
nedan ım olmas ı cihetiyle en çal ışkan ve fedakâr Mustafa Acet, hem küçücük 
bir Hüsrev, hem küçücük bir Abdurrahman hükmünde Ceylân nam ında çok 
çal ışkan bir çocuk, Risale-i Nur’a tam hizmet ediyor.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Size melâikeye ait Meyvelerin bir parças ını daha gönderdim. Mahkeme 
reisi kitaplar ımı bana verece ğini söylemesi üzerine, Denizli’ye iki vekâletname 
gönderdim. Burada bana şiddetli bir tecrid ve tazyik verildi ğine merak etme-
yiniz; inâyet-i rabbâniye devam ediyor.
Medar- ı ibrettir ki; burada Risale-i Nur serbest okunup yaz ılırken –hilâf- ı 
âdet– ba şta bu k ış, yaz gibi gitti ğini çok adamlardan i şittim. Ne vakit bana 
ve Risale-i Nur’a hücum edildi, yazd ırılmad ı, ta’til oldu; gayet şiddetli bir k ış 
başlad ığı gibi, Afyon’a şekvâ suretinde yaz ılan hasbihal ve zelzeleleri Risale-i 
Nur’un ta’tiliyle münasebettar gösterdi ği cihetini inanmayanlara güya inan-
dırmak için ayn ı taarruz zaman ında başlay ıp şimdiye kadar ara s ıra hafifçe 
sarsar, ikaz ediyor diye i şittim.
Hem ne vakit Risale-i Nur’a ili şilmişse, bir nevi umumî korku ba şlam ış gö-
rü yoruz. Demek bu vatan ın belâlardan muhafazas ı için Risale-i Nur bir kat’ î 
ve siledir. Madem böyledir, millet ve vatan ı sevenler Risale-i Nur’u serbest b ı-
raks ınlar ve okusunlar ve okutsunlar.
İâşe için tahsisatlar ından, yaln ız masraf borçlar ı vermek için birtek defa 
sekiz günlük tayinat ı kabul ettim, daha istemem, dedim.
f
Aziz, s ıdd ık, tam metin karde şlerim,
Şehid merhumun berzahta okumas ıyla mesrurâne me şgul olduğu Nur 
Risalelerini dünyada kendi yerinde çal ışmak ve beni de çal ıştırmak için yaz ıl-
mışlar gibi tam vaktinde yeti şti ve medrese-i Yusufiye’nin üç tatl ı meyvesini ve 
Kur’ân’ ın kudsî ve Firdevsî binler meyveler veren üç hizbini beraber getirdi.
22  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İki kahraman mübarek, yazd ıklar ı güzel iki Meyvelerinin tarz ında ve k ıta-
sında On Birinci Mesele’sini dahi yaz ıp dört-be ş nüsha Hizb-i Nuriye varsa ve 
beş-alt ı Hizb-i Kur’âniye ile beraber gönderilse münasiptir. Ve Hüsrev’in f ık-
ras ı, On Birinci Mesele’nin âhirinde kaydedilsin.
Size bu defa Âyetü’l-Kürsî’nin arkada şı ve tetimmesi iki-üç âyetin bir nük-
te-i i’câziyelerine dair bir parça gönderdim. Daha tamamlamaya bir ihtar al-mad ım, noksan kald ı, pek acelelikle yaz ıldı. Ehemmiyetli s ırlar göründü, fakat 
dünyaya bakmamak için tamam ve aç ık yazd ırılmad ı. Eğer hoşunuza gitse, On 
Birinci Meselenin Hâ şiyesinin bir lâhikas ı olarak kaydedersiniz ve İ’câz- ı Kur’ân 
Risalesinin zeyillerinde hem “el-Felâk” nüktesini, hem bunu yazars ınız.
Kardeşlerim, hiç merak etmeyiniz. Kat’î kanaatim geldi, bizler bir inâ-
yet alt ında, gayet ehemmiyetli bir hizmette ve ihtiyar ve iktidar ımız haricin-
de bir dest-i gaybî taraf ından istihdam ediliyoruz. Çok defa اĳُİَóَכْÜ أَنْ ĵٰۤùَĐوَ 
1ْħَכُĤ ٌóْĻَì َĳُİوَ ْئًאĻَü sırrına mazhar oluyoruz. Bu çal ışmada zahmet pek az, üc-
ret pek çok...
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizin gayet mübarek ve cennet meyveleri gibi şirin hediyelerinizi ve 
Denizli cihetindeki be şaretinizi ald ım. Şimdi bu dakikada pek çok i şler beni 
uzun konu şturmayacak; k ısa kesmeye mecbur oldum. Çünkü hediyeyi geti-
ren çabuk gidecek diye acele yazd ım.
Evvelâ : Son parçada, ba şta 2ĵٰĝْàُĳْĤا ْوَةِóُđْĤِאÖ bin üç yüz k ırk dört sehivdir. 
Eğer okunmayan iki hemze ve medde say ılmazlarsa sehiv de ğil, hem çok mâ-
nidard ır. Doğrusu bin üç yüz k ırk yedidir ki, parçan ın âhirinde tekrar do ğru 
yaz ılm ış. Hem bâki kalan k ısm ı hem ehemmiyetli, hem dünyaya bakt ığı için 
ve ْěَĥَĐ ’daki 3ĵٰĕْĉَĻَĤ َאنَùْĬِْŸا إِنَّ o parçadaki tâ ğûta bakt ığından şimdilik yaz-
dırılmad ı.
Ve sâniyen : Fihristede Âyet-i Hasbiye olan Dördüncü Şuâ’ ın fihristesi, 
İhtiyar Lem’as ının On Dördüncü Ricas ı yerinde yaz ılsın. Hakikaten münasip 
görünüyor, tam bir ricad ır.
1 “Olur ki ho şlanmad ığınız bir şey sizin için hay ırlı olur.” (Bakara sûresi, 2/216)
2 “…en sağlam tutama ğa (yap ışmıştır)” (Bakara sûresi, 2/256)
3 “Rabbinin bunca nimetlerine ra ğmen kâfir insan azar.” (Alak sûresi, 96/6)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   23
Sâlisen : Yirmi Sekizinci Lem’an ın Yirmi Sekizinci Nüktesi’nin ayn ı fih-
ristesi değil, On Be şinci Söz’ün âhirinde yaz ılsın. Çünkü ikisi ayn ı hakikatten 
bahsediyor.
Râbian : Merhum Hâf ız Ali’nin Lem’alar’ ını tashih ettim. Yak ında inşaal-
lah gönderilecek.
Bugünlerde mübarek kahramanlar ın Firdevsî ve Yusufî Meyvelerini tas-
hih ederken o risale bana o derece kuvvetli ve k ıymetli göründü ki, ba ğıra-
rak dedim: “Bütün çekti ğimiz hapis s ıkıntılar ı yüz misli ziyade olsa da, yine bu 
Meyve Risalesi, yüz derece daha fazla i ş görmüş. En muannidleri de imana 
getirerek geni ş dairelerde kendini zevkle okutturuyor. Ey bana s ıkıntı veren 
bedbahtlar! Bana ne yaparsan ız yap ınız, beş para vermem. Ba şımıza ne gelse 
ucuzdur, ayn- ı inâyettir ve mahz- ı rahmettir.” diye tam tesellî buldum.
Umum Risale-i Nur talebelerine selâm ve selâmetlerine dua ederiz.
Said Nursî
f
Bu İstida, Üç Makamata Gönderilmi ştir.
(Oradaki Karde şlerime Bir Me’haz Olmak İçin Gönderildi)
Yirmi seneden beri sabredip sükût eden Yirmi seneden beri sabredip sükût eden 
bir mazlumun şekvâsını dinlemenizi istiyorum, bir mazlumun şekvâs ını dinlemenizi istiyorum,
Hürriyetin en geni ş suretini veren cumhuriyet hükûmetinde her bir hür-
riyetten men edilmekle beraber, dü şmanlar ım, benim aleyhime her cihetle 
serbest olarak beni eziyorlar. Hürriyet-i vicdan ve hürriyet-i fikr-i ilmiyeyi te-min eden cumhuriyet hükûmeti, ya beni tam himaye edip, garazkâr, evham-lı düşmanlar ımı sustursun veyahut bana, dü şmanlar ım gibi hürriyet-i kalem 
verip, müdafaat ıma yasak demesin. Çünkü resmen, perde alt ında her muha-
bereden men’im için postahanelere gizli emir verilmi ş. Su ve ekme ğimi geti-
ren birtek çocuktan ba şka kimseyle beni görü ştürmemek için tenbihat verildi-
ği bir zamanda, eskiden beri benim muar ızlar ım f ırsat bulup, tam Mahkeme-i 
Temyiz’in beraatimizi tasdik ederek, mahkemedeki ehl-i vukufun tahsin ettik-leri kitaplar ımı almay ı beklerken, o dü şmanlar ım, hiç münasebetim olmayan 
bir-iki mahrem risalelerimi verdirip, sonra meslekçe benim aleyhimde bir-iki ehl-i vukufun eline geçirip, aleyhimde fena bir rapor haz ırlad ıklar ını işittim. 
24  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Daha sab ır ve tahammülüm kalmad ı. Ben Hükûmet-i Cumhuriye’nin bütün 
erkânlar ına, belki dünyaya ilân ediyorum ki:
Kur’ân- ı Hakîm’in s ırr- ı hakikatiyle ve i’câz ının t ılsımıyla, benim ve Risa-
le-i Nur’un program ımız ve mesle ğimiz ve bilfiil semeresini gördü ğümüz ve 
çal ıştığımız ve gaye-i hareketimiz ve hedefimiz, ölümün idam- ı ebedîsinden 
iman- ı tahkikî ile biçareleri kurtarmak ve bu mübarek milleti de her nevi anar-
şilikten muhafaza etmektir.
İşte Risale-i Nur, üç ehl-i vukuf heyetinin ve üç mahkemenin inceleme-
sinden geçti ği hâlde, bu iki vazife-i kudsiyeden ba şka, kasdî olarak dünya-
ya, idareye, âsâyi şe dokunacak ciheti olmad ığına, yirmi senelik hayat ım ve 
yüz otuz Risale-i Nur, meydanda, cerh edilmez bir hüccettir. Evet, mahke-mece dâvâ etti ğim ve benimle münasebettar bütün dostlar ımın tasdiki alt ın-
da, yirmi seneden beri hiç müracaat etmeyen ve on seneden beri hükümetin erkânlar ını –birkaç ı müstesna olarak– bilmeyen ve dört seneden beri Dünya 
Harbi’nden ve hadisat ından hiç haber almayan ve merak etmeyen bu biçare 
mazlum Said, hiç imkân ı var m ı ki, ehl-i siyasetle u ğraşsın ve idareye ili şsin ve 
âsâyiş
in ihlâline meyli bulunsun... E ğer zerre miktar bulunsayd ı, “Karşımda 
kimler var, dünyada neler oluyor, bana kim yard ım edecek?” diye soru ştura-
cakt ı, merak edecekti, kar ışacakt ı, hilelerle büyüklere hulûl edecekti.
En elîm cüz’î bir hâdise şudur ki: “Bir tecrid-i mutlak içinde, her muha-
bereden kesilmi ş vaziyetimden kurtulmak için hapse girmeye bir bahane bu-
lunuz ki beni hapse als ınlar, bu azaptan kurtulay ım.” diye baz ı dostlar ıma 
bir gizli mektup elden göndermi ştim. Tâ, benim hayat ımın sermayesi ve ne-
ticesi ve gayet ziynetli bir surette tezyin edilmi ş Risale-i Nur’dan, Denizli’de 
mahkemede bulunan kitaplar ıma yak ın olay ım ve teslim almaya çal ışay ım. 
Maatteessüf, aleyhime olan oradaki ehl-i vukuftan birtek adam beni müda-faa ederken, o dahi mektubumu görüp, hapse girmem için aleyhime hüküm vermeye mecbur olmu ş.
Beni hapislere sokan muar ızlar ımın bir bahaneleri de –o mahkemede on-
dan beraat kazand ığım– “tarikatç ılık”t ır. Hâlbuki, Risale-i Nur’da daima dâvâ 
edip demi şim: “Zaman tarikat zaman ı değil, belki iman ı kurtarmak zaman ıdır. 
Tarikatsiz cennete gidenler çoktur, imans ız cennete giden yoktur.” diye bütün 
kuvvetimizle imana çal ışmış
ız. Ben hocay ım, şeyh değilim. Dünyada bir ha-
nem yok ki, nerede tekkem olacak? Bu yirmi sene zarf ında, birtek adam yok 
ki, ç ıksın desin: “Bana tarikat dersi vermi ş.” Ve mahkemeler ve zab ıtalar bul-
mam ışlar. Yaln ız eskiden yazd ığım tarikatlerin hakikatlerini ilmen beyan eden 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   25
“Telvihat Risalesi” var ki, bir ders-i hakikattir ve yüksek bir ders-i ilmîdir, ta-
rikat dersi de ğildir.
Hürriyet-i vicdan ı esas tutan hükûmet-i cumhuriyenin, elbette bu milletin 
milyarlar ecdad ının ruhlar ı bağland ığı bir hakikate ve onun yolunda dünyaya 
meydan okuduklar ı ve iman- ı tahkikîyi galibâne felsefeye kar şı isbat eden bir 
eseri ve hâdimlerini himaye etmek, ehemmiyetli bir vazifesidir. Yoksa, o zay ıf 
hâdimin ellerini ba ğlay ıp, binler dü şmanlar ını ona sald ırtmaya, hiçbir vecihle 
o cumhuriyetin düsturlar ı müsaade etmez... Cumhuriyet beni dinleyecek, di-
ye şekvâm ı yazd ım. Evet, 1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè derim.
f
Heyet-i Vekileye ve Milletvekilleri Riyasetine 
Cüz’î, Fakat Ehemmiyetli Bir Maruzat ımd ır
Otuz seneden beri hayat- ı siyasiyeden çekildi ğim hâlde, bu s ırada bir de-
faya mahsus olarak, vatanî ve millî ve âsâyi şî bir meseleyi beyan ediyorum. 
Şöyle ki:
Çok emârelerle kat’î kanaatimiz geldi ki, anar şilik hesab ına bana ve bu 
Emirdağ kasabas ına ve dolay ısıyla bu vatana bir suikast var ki, bir habbeyi 
kubbeler ve bir sinek kanad ı kadar ehemmiyeti olmayan bir hâdiseyi da ğ gibi 
gösterip, sükûnete muhtaç olan bu vatanda beni bahane edip, anar şilik he-
sab ına ve bir ecnebî plân ıyla bize, yani biçare vatanda şlar ımızı idam- ı ebedî-
den ve şübehât- ı uhreviyeden kurtarmaya çal ışan Nur şâkirtlerine, bütün bü-
tün kanunsuz ve keyfî hücum edildi. Pek zahir bir garazla, evham yüzünden, baruta ate ş atmak gibi, bu vatana ve âsâyi şe beni bahane edip suikast edil-
di. Şöyle ki:
Üç mahkeme, yirmi senelik mektuplar ımı ve kitaplar ımı ve hallerimi in-
ceden inceye tetkikten sonra bize ve kitaplar ıma beraat verdi ği hâlde; ve üç 
seneden beri telifat ı terk ettiğim ve haftada ancak bir mektup yazabildi ğim ve 
mecbur olmadan her biri bir gün nöbetle zarurî hizmetimi yapan üç-dört ter-zi ç ırağından başka kimseyi kabul etmedi ğim hâlde; ve serbestiyet verildi ği ve 
memleketime gitmedi
ğim hâlde, hiç ömrümde görmedi ğim bir tarzda ve res-
mî bir surette beni hiddete getirip bir hâdise ç ıkarmak için, tahkir ve ihanet 
kast ıyla, kanunsuz ve garazla, beni taharri ile kap ımın kilidini k ırıp, Kur’ân’ ımı 
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” (Âl-i İmran sûresi, 3/173)
26  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ve Arabî levhalar ımı evrak- ı muz ırra gibi al ıp götürmekle beraber, adliyenin 
mühim bir memuru, resmen buradaki memurlara âmirâne demi ş ki: “Said’i 
iki jandarma ile te şhir suretinde ç ıkar ıp, zorla ba şına şapka giydirip öylece ifa-
deye getirmeliydiniz. Hem ona yana şanlar ı tutunuz.” diye, ehemmiyetli bir 
mecliste ve ayn- ı hakikat olan ifademi okuduklar ı vakit söylemi ş. Bunda şek 
ve şüphe kalmad ı ki, beni tahkir ve ihanet edip, hiddete getirip, âsâyi şi boz-
mak garaz ı tâkip ediliyor.
Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki, binler haysiyet ve şerefimi bu va-
tandaki biçarelerin istirahatine ve onlardan belâlar ın def’ine feda etmek için 
bana bir hâlet-i ruhiyeyi ihsan eylemi ş ki, ben de, onlar ın yapt ığı ve niyetinde 
bulunduklar ı tahkirat ve ihanetlere kar şı tahammüle karar vermi şim. Bu mil-
letin âsâyi şine, hususan mâsum çocuklar ın ve muhterem ihtiyarlar ın ve biça-
re hastalar ın ve fakirlerin dünyevî istirahatlerine ve uhrevî saadetlerine binler 
hayat ımı ve binler şerefimi feda etmeye haz ırım…
İşte, sinek kanad ını dağ gibi yapt ıklar ının bir emâresi şu ki: Benim gibi gur-
bette, hasta, ihtiyar, zay ıf, tek başına bulunan bir adam için, on gün zarf ında 
beş defa Afyon Valisi ve Emniyet Müdürü ve iki defa Afyon Müddeiumumîsi 
benim için buraya gelmesi ve iki günde, her bir günde be ş tayyare benim gez-
diğim yerlerde beni nezaret alt ına almas ı ve beş polis hafiyesinin burada ba-
na tarassut edenlere ilâve edilip, ahvâlimi tecessüs etmek için gönderilmesi ve postahanelere, bana ait mektuplar ın müsaderesi için resmen emir verilme-
si gösteriyor ki, Şeyh Said ve Menemen hâdisesinin on misli bir hâdiseyi ev-
hamla dü şünmüşler, habbeyi kubbe söylemi şler ki, böyle bir vaziyet al ıyor-
lar. Benim eski hayat ımı zannedip, ihanetle hiddete gelecek tahmin etmi şler. 
Bilâkis aldand ılar. Biz, bütün kuvvetimizle anar şiliğe bir sedd-i Zülkarneyn gi-
bi, bir sedd-i Kur’ânî tesisine çal ışıyoruz. Bize ili şenler, anar şilik ve belki ko-
münistliğe zemin ihzar ediyorlar.
Evet, eğer eski hayat ım gibi, izzet-i ilmiyeyi muhafaza etmek için hiçbir 
hakareti kabul etmemek olsayd ı ve vazife-i hakikiyesi, s ırf âhiret ve ölümün 
idam- ı ebedîsinden müslümanlar ı kurtarmak vazifesi olmasayd ı ve bana ili-
şenler gibi s ırf dünyaya ve menfî siyasete çal ışmak olsayd
ı, on Menemen, on 
Şeyh Said hâdisesi gibi bir hâdiseye, o anar şilik hesab ına çal ışanlar sebebi-
yet vereceklerdi.
Hem, üç mahkeme ve yirmi senede kaç vilâyetin zab ıtalar ı, k ıyafetime 
kanunca ili şmedikleri ve mâzuriyetim ve inzivama binâen, tebdil-i k ıyafetime 
hiçbir ihtar olmad ığı hâlde, böyle keyfî, kanunsuz, cebren ahâli içinde ba şıma 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   27
şapkay ı giydirmeye çal ışmak, k ırk seneden beri bu vatanda, hususan iman- ı 
tahkikî dersinde karde şâne alâkadar olan yüz binler adam, pek büyük bir he-
yecan içinde zemini hiddete getirip, emsalsiz a ğlamaya vesile olacakt ı.
Zaten ecnebî parma ğıyla, güya hakk ımda teveccüh-ü âmmeyi k ırmak 
fikriyle damarlar ıma dokunacak kanunsuz muamelelerin mezkûr maksat için 
yap ıldığına, çok emârelerle kat’î kanaatimiz geldi. Fakat Cenab- ı Hakk’a had-
siz şükür olsun ki, benim gibi kabir kap ısında, alâkas ız, dünyadan usanm ış, 
hürmetten, teveccüh-ü âmmeden kaçm ış ve şân u şeref ve hodfuru şluk gi-
bi riyakârl ıklara hiçbir meyli kalmam ış bir vaziyette iken, bunlar ın bana kar-
şı kanunsuz ihanetlerinin hiçbir ehemmiyeti kalmad ı; Cenab- ı Hakk’a havale 
ediyorum. Bana lüzumsuz evham yüzünden eziyet edenlerin yak ında ölümle 
idam- ı ebediyeye giriftar olacaklar ını düşünüp, hakikaten ac ıyorum.
Yâ Rabbî, onlar ın iman ını Risale-i Nur’la kurtar! İdam- ı ebedîden, 
sırr-ı Kur’ân’la terhis tezkeresine çevir! Ben de onlara hakk ımı helâl edi-
yorum.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Bana Hizmet Eden Küçücük Bir Risale-i Nur 
Talebesinin Çoklar Nam ına Sordu ğu Sualine Cevapt ır
Suâl:  Üstad ım, yağmur duas ı ve namaz ın neticesi görünmedi, faydas ız 
kald ı. İki üç defa bulut topland ı, yağmur vermeden da ğıldı. Neden?
Elcevap: Elcevap:  Yağmursuzluk, bu çe şit dua ve namaz ın vaktidir, illeti ve hik-
meti değil. Nas ıl ki güne ş ve ay ın tutulmas ı zaman ında küsuf ve husuf na-
maz ı kılınır ve güne şin gurûbuyla ak şam namaz ı kılınır; öyle de, ya ğmursuz-
luk, kurakl ık, yağmur namaz ının ve duas ının vaktidir. İbadet ve duan ın sebe-
bi ve neticesi emir ve r ıza-y ı ilâhîdir, faydas ı uhrevîdir. E ğer namazdan, iba-
detten dünyevî maksatlar niyet edilse, yaln ız onlar için yap ılsa, o namaz bat-
tal olur. Meselâ, ak şam namaz ı güneşin batmamas ı için ve husuf namaz ı ay ın 
aç ılmas ı için k ılınmaz. Öyle de, bu nevi ibadet, ya ğmuru getirmek için k ılınsa
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
28  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
yanl ış olur. Yağmuru vermek, Cenab- ı Hakk’ ın vazifesidir. Biz vazifemizi yap-
tık; O’nun vazifesine kar ışmay ız.
Gerçi yağmur namaz ının zahir neticesi ya ğmurun gelmesidir; fakat as ıl 
hakikî, en menfaatli neticesi ve en güzel ve tatl ı meyvesi şudur ki: Herkes o 
vaziyetle anlar ki, onun tay ınını veren babas ı, hanesi, dükkân ı değil; belki 
onun tay ınını ve yeme ğini veren, koca bulutlar ı sünger gibi ve zemin yüzü-
nü bir tarla gibi tasarrufunda bulunduran bir Zat, onu besliyor, r ızkını veriyor. 
Hattâ en küçücük bir çocuk da –daima aç oldu ğu vakit validesine yalvarmaya 
alışmışken– o ya ğmur duas ında, küçücük fikrinde büyük ve geni ş bu mânây ı 
anlar ki: Bu dünyay ı bir hane gibi idare eden bir Zat, hem beni, hem bu ço-
cuklar ı, hem validelerimizi besliyor, r ızıklar ını veriyor. O vermese, ba şkalar ı-
nın faydas ı olmaz. Öyleyse O’na yalvarmal ıyız der, tam imanl ı bir çocuk olur. 
Bu münasebetle k ısac ık alt ı nokta beyan edilecek.
Birinci  Nokta : Nimet ve rahmet-i ilâhiyenin fiyat ı, şükürdür. Biz şükrü 
hakk ıyla vermedik. Evet, rahmetin fiyat ını şükürle vermedi ğimiz gibi; zulmü-
müzle, isyan ımızla gazab ı celb ediyoruz. Şimdi zemin yüzünde zulüm ve tah-
ribat, küfür ve isyan ile, nev-i be şer tam tokada kendini müstahak etti ve deh-
şetli tokatlar yedi. Elbette bir parça hissemiz de olacak.
İkinci  Nokta : Hadîste var ki: “Hattâ deniz dibindeki bal ıklar dahi günah-
kâr ve zâlimlerden şekvâ ediyorlar ki, onlar ın yüzünden ya ğmur kesilir, hattâ 
bizim de nafakam ız azal ır.”1 derler. Evet, bu zamanlarda öyle günahlar, zu-
lümler oluyor ki, rahmet istemeye yüzümüz kalm ıyor, mâsum hayvanlar da 
azap çekerler.
Üçüncü  Nokta : Âyette vard ır: “Öyle musibetten kaç ınız ki, geldi ği vakit 
zâlimlere mahsus kalmaz, mâsumlar ve mazlumlar da içinde yanar.”2 Çünkü 
musibet-i âmmeden mâsumlar harika bir tarzda, yang ın içinde selâmette kal-
salar, hikmet-i diniye bozulur. Çünkü din bir imtihan, bir tecrübedir. O vakit, Ebûcehil gibi fenalar, aynen Ebûbekir-i S ıdd ık 
(radiyallâhu anh)  gibi tasdik eder-
ler. Onun için, musibet-i âmmede mâsumlar da belâ çekerler.
Dördüncü  Nokta : Şimdi, malda ve r ızıkta hilelerle suistimâl ile, rü şvet-
le çok haram kar ıştığı ve ekinciler kendi mal ına hakk ıyla sahip olmad ığı ve 
on adamdan iki-üçü tam rahmete müstahak ise, ekincilerin mal ından istifade 
1 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân  2/55; el-Be ğavî, Meâlimü’t-tenzîl  1/134.
2 Enfâl sûresi, 8/25.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   29
edenlerden be ş-alt ısı ya zulümle –haram kar ıştırmakla– ya şükürsüzlükle rah-
mete istihkak ını kaybediyor.
Beşinci Nokta : Risale-i Nur –bu Anadolu memleketine– belâlar ın def’i-
ne ehemmiyetli bir vesiledir. Sadaka nas ıl belây ı def ediyor1; onun inti şa-
rı ve okunmas ı küllî bir sadaka nev’inde semâvî ve arzî belâlar ın def’ine çok 
emâreler ve çok hâdiselerle tebeyyün etmi ş. Hattâ Kur’ân’ ın işaretiyle tahak-
kuk etmiş. Ve yazmas ını ve intişarını men etmek zamanlar ında dört defa zel-
zelelerin ba şlamas ı ve intişarıyla durmalar ı ve Anadolu’da ekser okunmas ı 
İkinci Harb-i Umumî’nin Anadolu’ya girmemesine bir vesile oldu ğu Sûre-i 
2ِ﴾óْāَđْĤ﴿وَا işaret ettiği, bu iki ay kurakl ık zaman ında mahkemenin Risale-i 
Nur’un beraatine ve vatana menfaatli oldu ğuna dair karar ını Mahkeme-i 
Temyiz tasdik ederek tam bir serbestiyetle Risale-i Nur’un inti şar ve okunma-
sını beklerken, bütün bütün aksine olarak men edilmesi ve mahkemedeki ri-
salelerin sahiplerine iade edilmemesi ve bizi de o cihetle konu şmaktan men 
etmeleri cihetiyle, belâlar ın def’ine vesile olan bu küllî sadaka-y ı mâneviye 
karşı çıkamad ı, günah ımız neticesi kurakl ık başlad ı.
Alt ınc ı Nokta : Yağmursuzluk bir musibettir ve ceza-y ı amel bir azapt ır. 
Buna kar şı, ağlamakla ve hüzün ve kederle, niyaz ve hazinâne yalvarmakla 
ve pek ciddî nedamet ve tevbe ve isti ğfar ile kar şılamak ve sünnet-i seniyye 
dairesinde, bid’alar kar ışmadan, şeriatin tayin etti ği tarzda dergâh- ı ilâhîye il-
tica etmek ve dua ve o hale mahsus ubudiyetle mukabele etmektir.
Hem böyle umumî musibetler, ekser nâs ın hatas ından geldi ği cihetle, o in-
sanlar ın ekseri –k ısm- ı âzam ı– tevbe ve nedamet ve isti ğfar etmekle def olur.
Biz Risale-i Nur şâkirtleri dünyaya çok ehemmiyet vermedi ğimizden, dün-
yaya yaln ız Risale-i Nur için bakt ığımızdan, bu ya ğmursuzlukta dahi o nok-
tadan bak ıyoruz. İşte, Denizli’de mahkemeye verilen cüz’î bir k ısım Risale-i 
Nur, sahiplerine iadesinin ayn ı zaman ında, burada dahi bir k ısım zatlar yaz-
maya başlamalar ı ayn ı vaktinde, bu ya ğmursuzlukta bir derece rahmet ya ğdı. 
Fakat Risale-i Nur’un serbestiyeti cüz’î olmas ından, rahmet dahi cüz’î kald ı. 
İnşaallah, yak ında benim de risalelerim iade edilecek, tam serbest ve inti şarı 
küllîleşecek ve rahmet dahi tam olacak.
f
1 Bkz.: Hatîb el-Ba ğdâdî, Târîhu Ba ğdâd 8/207; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/236; el-Aclûnî, Keşfü’l-
hafâ 2/30.
2 “Yemin olsun asra (hadiselerle yüklü zamana, bilhassa onun son parças ına)…” (Asr sûresi, 103/1)
30  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Hizbü’l-Kur’ânü’l-Muazzam’ ın hem fevkalâde ehemmiyeti, hem faydala-
rı, hem okumas ında hiçbir vesvesenin gelmemesi, hem bütün Kur’ân’ ın en se-
vapl ı âyetlerinin ihtivas ı, hem Risale-i Nuriye’nin bütün esaslar ını ve hakikat-
lerini cem etmesi, hem herkese, hususan her vakit bütün Kur’ân’ ı okumaya 
fırsat bulamayan ve Hâf ız olmayanlara tamam Kur’ân’ ın bir numûne-i kud-
sîsi, hem tamam Kur’ân’ ın tevafuklu tab’ ında bir misal-i musa ğğarı ve müj-
decisi, hem maddî ve lafzî ve mânevî parlak bir i’câz göstermesi gibi pek çok hâsiyetleri var ve bu şuhûr-u mübarekedeki pek çok bereketlere ve Nur’lara 
ve sevaplara medard ır ve onun tab’ ına ve neşrine çal ışmışlara çok büyük ha-
yırlar kazand ırır. Risale-i Nur’un iki parlak ve kudsî istinad noktas ı ve âb- ı ha-
yat çeşmesi olan 
ëĤا... 1ِħْĥِđْĤا ĳُĤوَأُۨو ُÙٰۤئِכَĥَĩْĤوَا َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُįَّĬأَ ُّٰųا َïِıَü âyetiyle,
ëĤا... 2ْכِĥُĩْĤا ِכَĤَאĨ َّħُıّٰĥĤا ِģُĜ âyeti, her nas ılsa sehven Sûre-i Âl-i İmran’dan al ı-
nan âyetlerde yaz ılmam ışlar. O iki âyeti de yaz ıp içine koyunuz.
Bugünlerde on ikinci sayfay ı okurken birden ِģَęْøَْŶا َّرْكِïĤا ĹِĘ َīِĻِĝِĘَאĭُĩْĤا إِنَّ 
3َّאرِĭĤا َīِĨ âyeti gözüme ili şti. Mâkabline bakt ım, ُįَıْäوَ َħَĥْøأَ ْīَّĩِĨ ًאĭĺدِ ُīَùْèأَ ْīَĨوَ 
ëĤا... 4ِِّٰų gördüm. Arka sayfas ına bakt ım, gördüm ki: Risale-i Nur’a i şa-
ret eden dört âyet var ve onlar Birinci Şuâ’da izah edilmi ş. Kalbime geldi: 
Herhalde bu deh şetli âyet, bu deh şetli ve zulümatl ı ve nifak ı kuvvetli asr ımıza 
da hususî bakar. Dikkat ettim, kanaatim geldi. Bir emâresi şudur ki:
َّאرِĭĤا َīِĨ ِģَęْøَْŶا َّرْكِïĤا ĹِĘ َīĻِĝِĘَאĭُĩْĤا إِنَّ cifir ve ebced hesab ıyla, tam tam ına 
nifak ın dört mertebesinin tarihlerine tevafukla parmak bas ıyor. Şöyle ki:
Şeddeler say ılır, eğer okunmayan hemze ’ler ve ĹِĘ ’deki okunmayan ي 
say ılmazsa, tam tam ına 1362 ederek bu seneye parmak basar.
Eğer َّאرِĭĤا َīِĨ ’deki şedde bir nun bir lâm- ı aslî hesap olsa, 1342 ederek 
Birinci Harb-i Umumî’nin deh şetli nifaklar ı netice veren tarihine tam tam ına 
tevafukla haber verir.
1 “Allah şahittir ki, ba şka ilâh yok, ancak O vard ır; bütün melekler ve kendilerine ilim verilmi ş olanlar 
da, (ayn ı gerçeğe şahittirler.)” (Âl-i İmran sûresi, 3/18)
2 “Allah’ ım, ey mülk ve hakimiyetin yegâne mâliki!...” (Âl-i İmran sûresi, 3/26)
3 “Şüphesiz ki münaf ıklar, ateşin en alt tabakas ındad ırlar.” (Nisâ sûresi, 4/145)
4 “O’nu görürcesine, en az ından O’nun kendisini sürekli gördü ğünün şuuru içinde bütün varl ığıyla 
Allah’a teslim olan ve şirkten, nifaktan uzak dupduru bir tevhid  inanc ıyla İbrahim’in milletine (yol, 
inanç ve ya şay ış tarz ına) uyan ın dininden daha güzel bir dine kim sahiptir ki?” (Nisâ sûresi, 4/125)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   31
Eğer şedde iki nun say ılsa, okunmayan hemzeler ve ي’ de say ılsa, 1376 
ederek, bu zulümatl ı nifak ın sukut mertebesine ve çok âyetlerde Nur ile kar-
şılaştırılan َאتِĩُĥُّčĤاَ kelimesinin1 makam- ı cifrîsi olan 1372’ye dört farkla tevâ-
fuk ederek haber verir.
Eğer okunmayanlar say ılsa ve َّאرِĭĤاَ’ deki şedde lâm- ı aslî olsa, tam tam ı-
na 1306 ederek küfür ve nifak ın dehşetli f ırtınalar ının tarihine tevafukla par-
mak basar gördüm.
Evet, iki ر 400; üç ف ,iki ل 300; bir ق ,iki şeddeli ن’ lar 300; bir م ,bir س 
100; diğer م ,bir ي ,bir ن ,o da 100; iki ن ,o da 100; yekûnü 1300. Bir ل ,bir 
ك 50; şeddeli د 8; ve iki medde, iki hemze 4; mecmuu 1362 eder. Öteki üç 
adedi de k ıyas edilsin.
Hem on ikinci ve on üçüncü sayfalara dikkatle bakt ım, gördüm ki: Risale-i 
Nur’a ve şâkirtlerine ve muar ızlar ına o derece mutab ık geliyor ki, de ğil yaln ız 
bir mânâ-y ı işârî ile bir remizdir; belki bu asra bakan mânâ-y ı sarîhiyle husu-
sî bakar, küllî mânâs ına mümtaz bir fert olarak dahil eder diye kat’î anlad ım, 
hadsiz şükrettim. Bu hizmet-i Nuriye’de şimdiye kadar ba şımıza gelen belâlar 
yüz derece ziyade olsa yine ucuzdur; biz kazan ıyoruz. O belâlar, ehemmiyet-
siz fâni şişelerimizi ve cam parçalar ımızı kırmalar ıyla, bâki ve uhrevî elmaslar ı 
bize kazand ırıyorlar diye sab ır içinde şükretmeliyiz ve sevinmeliyiz bildim.
Hem beni bu sekizinci defadaki zehirlendirmeleri dahi yine akîm kald ığı-
nı size beşaret veriyorum. 2ِÙَĺَאĭِđْĤا ِīْĻَđِÖ ُوسٌóْéَĨ َّכَĬِÍَĘ Gavs- ı Âzam’ ın teminat ı, 
yine tahakkuk eyledi.
Umum karde şlerime birer birer selâm ve dua eder ve dualar ını bu müba-
rek şuhûr-u selâsede isterim.
Ve daire-i nuriyede kesretli bulunan mâsumlar ın ve 
elleri boş dön me yen mübarek ihtiyarlar ın mâsumâne 
dualar ını bütün ruhumla arzu eden karde şiniz
Said Nursî
f
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/257; Mâide sûresi, 5/16; En’âm sûresi, 6/1, 122; Ra’d sûresi, 13/16; İbrahim 
sûresi, 14/1, 5; Ahzâb sûresi, 33/43; Fât ır sûresi, 35/20; Hadîd sûresi, 57/9; Talâk sûresi, 65/11.
2 Muhakkak ki sen, inâyet gözüyle gözetilip korunmaktas ın. Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb 
(Evrâd- ı Şâzelî)  s.562.
32  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz karde şlerim,
Size iki pusulay ı Leyle-i Regaip’ten alt ı saat evvel yazd ım. “Hizbü’n-
Nuriye” kâ ğıt ile teslimden sonra, katiyen benim kanaatimde bir nevi Mucize-i 
Ahmediye olarak, iki aydan beri mütemadiyen kurakl ık ve yağmursuzluk, 
her tarafta daima namazlardan sonra pek çok dualar ın akîm kald ığı ve her-
kes me’yu siyetten derd-i mai şet endişesiyle kalben a ğlarken, birden Leyle-i 
Regaip –bütün ömrümde hiç mislini i şitmediğim ve başkalar da i şitmediği– üç 
saatte yüz defa, belki fazla tekrarla melek-i ra’d ın yüksek ve şiddetli tesbiha-
tıyla öyle bir rahmet ya ğdı ki, en muannide dahi Leyle-i Regaib’in kudsiyeti-
ni ve Hazreti Risalet’in bir derece, bir cihette âlem-i şehadete te şrifinin umum 
kâinatça ve bütün as ırlarda nazar- ı ehemmiyette ve Rahmeten li’l-âlemîn ol-
duğunu isbat etti ve kâinat o geceyi alk ışlıyor diye gösterdi.
Acaba, dualar ımızda Isparta bu memleketle beraberdi, bu ya ğmurda his-
sesi var m ı, merak ediyorum. Şimdiye kadar çok emârelerle Risale-i Nur bir 
vesile-i rahmet olmas ından, bu rahmet ima eder ki, herhalde ehemmiyetli bir 
fütuhat ı perde alt ında vard ır ve belki serbestiyetine bir i şarettir. Hem burada 
Lem’alar’ ın verdiği iştiyak cihetiyle yaz ıcılar ın çoğalmas ı, inşaallah bir nevi 
makbul dua hükmüne geçti.
f
Aziz, s ıdd ık, sars ılmaz karde şlerim ve vârislerim,
Bana kar şı şimdiki tazyikat ın üç sebebi var:
Birincisi : Heyet-i Vekile’nin karar ıyla, iâşem için her gün iki buçuk bank-
not ve sair masraflar için de bir tahsisat ve istedi ğim tarzda bir haneyi in şa 
edip bana vermek hakk ında buraya emir gelmi şti. Ben de kabul etmedim. 
Yaln ız yol masraf ı için Denizli’de sevkiyat ım için verilen bir k ısm ı kabul ettim. 
Onlar da k ızd ılar, tarassuta ba şlad ılar.
İkinci  Sebep : Denizli havalisindeki ahali Risale-i Nur hesab ına bana kar-
şı haddimden pek çok ziyade hüsn-ü teveccüh göstermesiyle ve buralarda da-
hi ayn ı hal başlamas ı, garazkârlar ın evham ına dokunmas ıdır.
Üçüncüsü : Mâlûm ölmü ş adam ın hesab ına benden intikam ını almak 
için Afyon Valisi’nin garazkârâne bahaneleridir. Fakat kader-i ilâhî, onlar ın 
bu zulümlerini hakk ımızda merhametlere ve maslahatlara çeviriyor. Siz me-
rak etmeyiniz. Bir maslahat şudur ki:
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   33
Onlar, yaln ız Risale-i Nur yerinde beni susturuyorlar. Hâlbuki benim be-
delime Risale-i Nur yüzer dillerle ve şâkirtleri binler lisanlar ıyla mükemmel ko-
nuşuyorlar; bu Nur’lar ı, zulmetli kafalara ders veriyorlar. En büyük memurla-
rın onlara gönderilen Risale-i Nur’un müdafaas ı olan Meyve ’nin tesiriyle ba ş-
ka risaleleri de –bilhassa “Hüccetullahi’l-Bâli ğa” mecmuas ını– kemal-i merak-
la tetkik etmeye ba şlamalar ı, onlar ın inatlar ını kırdığına çok emâreler var.
Evet, nas ıl ki, onlar şahs ımla meşgul olmalar ı Risale-i Nur’un bir dere-
ce serbestiyetine ve inti şarına faydad ır; öyle de, karde şlerimle görü ştürme-
mek dahi ehemmiyetli bir maslahatt ır. Hattâ bir defa görü şmek için yüz lira-
sını sarf edip buraya kadar gelen bir karde şimizin görü şmeden geri gitmesi, 
tam bir maslahat oldu. E ğer kap ı aç ılsa, her taraftan ziyaretçi tehacümüyle 
hem garazkâr ve vehhamlar ın evham ına dokunmak ihtimali, hem s ırr- ı ihlâsa 
ve mesleğimiz olan prensibimize zarar ı bulunmas ı cihetiyle bu tecridim, hak-
kımızda bir inâyettir.
Bu şuhûr-u mübarekede kazanç bire yüzdür. Mübarek karde şlerim ricâ-
len ve nisâen ve mâsumlar ve muhterem ihtiyarlar dualar ıyla bize yard ım et-
melerine pek ziyade ihtiyac ımız var. İnşaallah daha hiçbir f ırtına sizleri sars-
mayacak, çelik gibi metanetiniz k ırılmayacak.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
(Hem mânevî, hem maddî bir kaç cihette sorulan (Hem mânevî, hem maddî bir kaç cihette sorulan
bir suale mecburiyet tahtında bir cevaptır.) bir suale mecburiyet taht ında bir cevapt ır.)
Suâl:  Neden, ne dahilde, ne hariçte bulunan cereyanlara ve bilhassa si-
yasetli cemaatlere hiçbir alâka peydâ etmiyorsun? Ve Risale-i Nur ve şâkirtlerini mümkün oldu ğu kadar o cereyanlara temastan men edi-
yorsun? Hâlbuki, e ğer temas etsen ve alâkadar olsan, birden binler 
adam Risale-i Nur dairesine girip, parlak hakikatlerini ne şredecekler-
di; hem bu kadar sebepsiz s ıkıntılara hedef olmayacakt ın.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
34  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Elcevap: Elcevap:  Bu alâkas ızlık ve içtinab ın en ehemmiyetli sebebi: Mesle ğimizin 
esas ı olan ihlâs bizi men ediyor. Çünkü bu gaflet zaman ında, hususan taraf-
girâne mefkûreler sahibi, her şeyi kendi mesle ğine âlet ederek, hattâ dinini 
ve uhrevî harekât ını da o dünyevî mesle ğe bir nevi âlet hükmüne getiriyor. 
Hâlbuki, hakâik-i imaniye ve hizmet-i nuriye-i kudsiye, kâinatta hiçbir şeye 
âlet olamaz. R ıza-y ı ilâhîden ba şka bir gayesi olamaz. Hâlbuki şimdiki cere-
yanlar ın tarafgirâne çarp ışmalar ı hengâm ında bu s ırr- ı ihlâs ı muhafaza et-
mek, dinini dünyaya âlet etmemek mü şkülleşmiş. En iyi çare, cereyanlar ın 
kuvveti yerine, inâyet ve tevfik-i ilâhiyeye dayanmakt ır.
İçtinab ımızın çok sebeplerinden bir sebebi de, Risale-i Nur’un dört 
esas ından birisi olan “ şefkat etmek, zulüm ve zarar etmemektir.” Çünkü
1ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ yani, “Birisinin hatas ıyla, başkas ı veya akrabas ı ha-
takâr olmaz, cezaya müstehak olmaz.” olan düstur-u irade-i ilâhiyeye kar şı, 
bu zamanda 2َّאرٌęכَ مٌĳُĥَčَĤ َאنَùْĬِْŸا إِنَّ sırrıyla şedit bir zulümle mukabele eder. 
Tarafgirlik hissiyle, bir câninin hatas ıyla, değil yaln ız akrabas ına, belki taraf-
tarlar ına dahi adâvet eder. Elinden gelse zulmeder. Elinde hüküm varsa, bir 
adam ın hatas ıyla bir köye bomba atar. Hâlbuki bir mâsumun hakk ı, yüz câ-
ni için feda edilmez; onlar ın yüzünden ona zulmedilmez. Şimdiki vaziyet, yüz 
mâsumu birkaç câni için zararlara sokar.
Meselâ, hatal ı bir adama müteallik, bîçâre ihtiyar valide ve pederi ve mâ-
sum çoluk-çocuklar ı ezmek, peri şan etmek, tarafgirâne adâvet etmek, şefka-
tin esas ına z ıttır.
Müslümanlar içinde tarafgirâne cereyanlar yüzünden, böyle mâsumlar 
zulümden kurtulam ıyorlar. Hususan ihtilâle sebebiyet veren vaziyetler, bütün 
bütün zulmü da ğıtır, genişletir. Cihad, dinî de olsa, kâfirlerin çoluk-çocukla-
rının vaziyetleri ayn ıdır. Ganimet olabilir; Müslümanlar, onlar ı kendi maliki-
yetine dahil edebilir. Fakat İslâm dairesinde birisi dinsiz olsa, çoluk çocu ğuna 
hiçbir cihetle temellük edilmez, hukukuna müdahale edilmez. Çünkü o mâ-sumlar, İslâmiyet rab ıtas ıyla dinsiz pederine de ğil, belki İslâmiyet’le ve cema-
at-i İslâmiye ile ba ğlıdır. Fakat, kâfirin çocuklar ı, gerçi ehl-i necatt ırlar; fakat 
hukukta, hayatta pederlerine tâbi ve alâkadar olmas ından, cihad darbesinde 
o mâsumlar memlûk ve esir olabilirler.
1 En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38.
2 “Gerçekten insan çok zâlim ve çok nankördür.” ( İbrahim sûresi, 14/34).
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   35
Umum karde şlerime birer birer selâm ve kâr ı binler olan Leyle-i Mirac’ ınızı 
tebrik ederim. Merhum Hac ı İbrahim’in, Refet Bey gibi müteallikâtlar ına benim 
taraf ımdan tâziye edip deyiniz ki: “O merhum, Risale-i Nur talebeleri dairesi için-
dedir; daima onlara olan dualara mazhard ır. Biz de hususî ona dua ederiz.”
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Suâl:  “Tevafukla bu keramet nas ıl kat’î sabit oluyor?” diye karde şleri-
mizden birisinin sualine küçük cevapt ır.
Elcevap: Elcevap:  Bir şeyde tevafuk olsa, küçük bir emâre olur ki, onda bir kas ıt 
var, bir irade var; rast gele bir tesadüf de ğil. Ve bilhassa tevafuk birkaç cihette 
olsa, o emâre tam kuvvetle şir. Ve bilhassa, yüz ihtimal içinde iki şeye mahsus 
ve o iki şey birbiriyle tam münasebettar olsa, o tevafuktan gelen i şaret sarih 
bir delâlet hükmüne geçer ki, bir kas ıt ve irade ile ve bir maksat için o tevafuk 
olmuş, tesadüfün ihtimali yok.
İşte, bu mesele-i Miraciye de aynen böyle oldu. Doksan dokuz gün için-
de yaln ız Leyle-i Regaip ve Leyle-i Mirac’a ya ğmur rahmetinin tevafuku ve o 
iki gece ve güne mahsus olmas ı, daha evvel ve daha sonra olmamas ı ve ih-
tiyac- ı şedidin tam vaktine muvafakat ı ve Miraciye Risalesi’nin burada çoklar 
taraf ından şevkle k ıraat ve kitabet ve ne şrine rast gelmesi ve o iki mübarek 
gecenin birbiriyle bir kaç cihette tevafuk etmesi ve mevsimi olmad ığı için acîp 
gürültülerle, söylenmeyecek maddî mânevî zemin gürültüleriyle feryatlar ına 
tehditkârâne ve tesellidârâne tevafuk etmesi ve ehl-i iman ın meyusiyetinden 
teselli aramalar ına ve dalâletin savletinden gelen vesvese ve zaafiyetine kar-
şı kuvve-i mâneviyenin takviyesini istemelerine tam tevafuku, bu geceler gi-
bi şeâir-i İslâmiye’ye kar şı hürmetsizlik edenlerin hatalar ına bir tekdir olarak, 
“Kâinat bu gecelere hürmet eder, neden siz etmiyorsunuz?” diye mânâs ında, 
kesretli rahmetle şeâir-i İslâmiye’ye kar şı, hattâ semâvât ve feza-y ı âlem hür-
metlerini göstermekle tevafuk etmesi, zerre miktar insaf ı olan bilir ki, bu i şte 
hususî bir kas ıt ve irade ve ehl-i imana hususî bir inâyet ve merhamettir; hiç-
bir cihetle tesadüf ihtimali olamaz.
Demek hakikat-i Miraç, bir mucize-i Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm)  ve 
keramet-i kübrâs ı olduğu ve Miraç merdiveniyle göklere ç ıkmas ı ile zat- ı 
Ahmediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  semavat ehline ehemmiyetini ve k ıymetini 
36  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
gösterdiği gibi, bu seneki Miraç da zemine ve bu memleket ahalisine kâinatça 
hürmetini ve k ıymetini gösterip bir keramet gösterdi.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
İşârât- ı Gaybiye-i Gavsiye ve Aleviye’de: “Altm ış dörtte Risale-i Nur telif-
ce tamam olur.” Demek o tarihten sonra, yaln ız izahat ve hâ şiyeler ve tetim-
meler olacak. Bu münasebetle iki nokta ihtar etmek kalbime geldi.
Birincisi : Risale-i Nur’un f ıtraten ve zaman ın vaziyetine göre talebesi ola-
cak, başta, mâsum çocuklard ır. Çünkü bir çocuk, küçüklü ğünde kuvvetli bir 
ders-i imanî alamazsa, sonra pek zor ve mü şkül bir tarzda İslâmiyet ve ima-
nın erkânlar ını ruhuna alabilir. Âdetâ gayr-i müslim birisinin İslâmiyet’i ka-
bul etmek derecesinde zor oluyor, yabani dü şer. Bilhassa, peder ve validesi-
ni dindar görmezse ve yaln ız dünyevî fenlerle zihni terbiye olsa, daha ziyade 
yabanilik verir. O halde o çocuk, dünyada peder ve validesine hürmet yerin-de istiskal edip çabuk ölmelerini arzu ile onlara bir nevi belâ olur. Âhirette de onlara şefaatçi de ğil, belki dâvâc ı olur: “Neden iman ımı terbiye-i İslâmiye ile 
kurtarmad ınız?”
İşte bu hakikate binâen, en bahtiyar çocuklar onlard ır ki, Risale-i Nur da-
iresine girip dünyada peder ve validesine hürmet ve hizmet ve hasenat ı ile 
onlar ın defter-i a’mâline vefatlar ından sonra hasenat ı yazd ırmakla ve âhirette 
onlara derecesine göre şefaat etmekle bahtiyar evlât olurlar.
Risale-i Nur’un ikinci k ısım talebeleri: Fıtraten Risale-i Nur’a muhtaç, 
bir derece de dünyadan ürkmü ş veyahut küsmü ş kad ınlard ır. Hususan bir de-
rece yaşlı da olsa, Risale-i Nur, ona hakikî bir g ıda-y ı mânevîdir. Çünkü Risale-i 
Nur’un dört esas ından birisi şefkattir ki, ism-i Rahîm’in mazhariyetinden gel-
miş. Kad ınlar ın da en esasl ı hâssalar ı ve f ıtrî vazifelerinin mayas ı, şefkattir.
Üçüncü k ısım: Fıtrî olmasa da, vaziyeti itibar ıyla Risale-i Nur’a ekmek ve 
ilâç gibi muhtaç olan hastalar ve ihtiyarlard ır. Çünkü Risale-i Nur hayat- ı bâ-
kiyeyi güne ş gibi gösterdi ğinden ve dünyevî hayat ın fânilik cihetinde mâhiye-
tini tam gösterdi ğinden, dünyevî hayatlar ına ya hastal ık veya ihtiyarl ıkla darbe 
gelen ve gaflet veya dalâlet cihetiyle ölümü idam tevehhüm eden hastalar ve ihtiyarlar Risale-i Nur’a o derece muhtaçt ırlar ve öyle bir teselli, bir nur al ırlar 
ki, onlar ın hastal ık ve ihtiyarl ığını sıhhat ve gençli ğe tercih ettiriyor.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   37
İhtar Edilen İkinci Nokta : Madem Arabîce altm ış dörde girdik, i şaret-i 
gaybiye gelmesiyle Risale-i Nur tekemmül etmi ş olur. Eğer Rumî tarihi ol-
sa, daha iki senemiz var. Hâlbuki çok mühim yerde yaz ılmayan ve tehir edi-
len risaleler kalm ış. Meselâ, Otuzuncu Mektup ve Otuz İkinci Mektup ve Otuz 
İkinci Lem’a’lar gibi ehemmiyetli mertebeler bo ş kalm ış. Kalbime ihtar edil-
miş ki: Eski Said’in en mühim eseri ve Risale-i Nur’un Fatihas ı, Arabî ve mat-
bû olan İşârâtü’l-i’câz  tefsiri, Otuzuncu Mektup olacak ve olmu ş. Eski Said’in 
en son telifi ve yirmi gün Ramazan’da telif edilen, kendi kendine manzum gelen 
Lemeât Risalesi  Otuz İkinci Lem’a olmas ı ve Yeni Said’in en evvel 
hakikatten şuhud derecesinde kalbine zahir olan ve Arabî ibaresinde Katre, 
Habbe, Şemme, Zerre, Hubab, Zühre, Şule ve onlar ın zeyillerinden ibaret bü-
yükçe bir mecmua Otuz Üçüncü Lem’a olmas ı ihtar edildi.
Hem Meyve , On Birinci Şuâ olduğu gibi, Denizli Müdafaanamesi de On 
İkinci Şuâ ve hapiste ve sonra Küçük Mektuplar Mecmuas ı On Üçüncü Şuâ 
olmas ı ihtar edildi. Ben de aziz karde şlerimin tensiplerine havale ediyorum. 
Demek birkaç mertebede kap ı aç ıktır; bizlere daha iyi tetimmeler yazd ırılabilir.
Aziz karde şlerime birer birer selâm ediyorum. Kastamonu ve civar ındaki 
kardeşlerimi de –eski zamanda oldu ğu gibi– daima beraber görüyorum. Hiç 
merak etmesinler, Risale-i Nur tevakkuf etmiyor, perde alt ında büyük fütuha-
tı var. S ıkıntılar ımızın neticeleri Risale-i Nur’un derslerine daha ziyade nazar- ı 
dikkati celb edip geni ş bir dairede kendini okutturuyor. Onun için gayet çal ış-
kan iki karde şimiz olan baba ve o ğlu; ve babas ı, ziyade s ıkıntı çekmelerinde 
iftihar etsinler, orada muvakkat tevakkuftan müteessir olmas ınlar. Benim ve 
bizim nazar ımızda onlar eski mevkilerini tam muhafaza ediyorlar.
Başta Risale-i Nur’un f ıtrî talebeleri mâsum çocuklar demi ştik. İşte bir 
numûnesi, bu mektubumu rahats ızlıktan kendim yazamad ığım için ben söy-
leyip yeni hurufla yazan Ceylân, biri de ona mektup yazan mâsum Küçük Ali, biri de bu defa bana kâmilâne ve müdakkikâne mektup yazan medre-se-i Nuriye’nin küçük şakirdi Küçük Mehmed’dir. Ben de onlara “Bârekâllah, 
bahtiyar çocuklar.” derim, peder ve validelerini de tebrik ederim.
f
38  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
(Bir suâle mecbûrî cevabın tetimmesidir) (Bir suâle mecbûrî cevab ın tetimmesidir)
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu yaz mevsimi, gaflet zaman ı ve derd-i mai şet meşgalesi hengâm ı ve şu-
hûr-u selâsenin çok sevapl ı ibadet vakti ve zemin yüzündeki f ırtınalar ın silâhla 
değil, diplomatl ıkla çarp ışmalar ı zaman ı olduğu cihetle, gayet kuvvetli bir me-
tanet ve vazife-i nuriye-i kudsiyede bir sebat olmazsa, Risale-i Nur’un hizmeti zarar ına bir atâlet, bir fütur ve tevakkuf ba şlar.
Aziz karde şlerim, siz kat’î biliniz ki, Risale-i Nur ve şâkirtlerinin me şgul ol-
duklar ı vazife, rûy-u zemindeki bütün muazzam mesâilden daha büyüktür. 
Onun için, dünyevî merak-âver meselelere bak ıp, vazife-i bâkiyenizde fütur 
getirmeyiniz. “Meyvenin Dördüncü Meselesi”ni çok defa okuyunuz; kuvve-i mâneviyeniz k ırılmas ın.
Evet, ehl-i dünyan ın bütün muazzam meseleleri, fâni hayatta zâlimâne 
olan düstur-u cidal dairesinde, gaddarâne, merhametsiz ve mukaddesat- ı di-
niyeyi dünyaya feda etmek cihetiyle, kader-i ilâhî, onlar ın o cinayetleri için-
de, onlara bir mânevî cehennem veriyor. Risale-i Nur ve şâkirtlerinin çal ıştık-
lar ı ve vazifedar olduklar ı fâni hayata bedel, bâki hayata perde olan ölümü 
ve hayat- ı dünyeviyenin peresti şkârlar ına gayet deh şetli ecel cellad ının, ha-
yat- ı ebediyeye birer perde ve ehl-i iman ın saadet-i ebediyelerine birer vesi-
le olduğ
unu, iki kere iki dört eder derecesinde kat’î isbat etmektedir. Şimdiye 
kadar o hakikati göstermi şiz.
Elhâs ıl: Ehl-i dalâlet, muvakkat hayata kar şı mücadele ediyorlar. Bizler, 
ölüme kar şı nur-u Kur’ân ile cidaldeyiz. Onlar ın en büyük meselesi –muvak-
kat olduğu için– bizim meselemizin en küçü ğüne –bekaya bakt ığı için– muka-
bil gelmiyor. Madem onlar divanelikleriyle bizim muazzam meselelerimize te-nezzül edip kar ışmıyorlar; biz, neden kudsî vazifemizin zarar ına onlar ın küçük 
meselelerini merakla takip ediyoruz?
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   39
Bu âyet 1ْħُÝْĺَïَÝْİا إِذَا َّģَĄ ْīَĨ ْħُّכُóُąَĺ َź ve usûl-ü İslâmiyet’in ehemmiyetli 
bir düsturu olan 2ُįَĤ ُóَčْĭُĺ َź َرِóَّąĤِאÖ ĹِĄَّاóĤاَ yani, “Başkas ının dalâleti sizin hi-
dayetinize zarar etmez; sizler, lüzumsuz onlar ın dalâletleriyle me şgul ol-
mayas ınız.” düsturun mânâs ı: “Zarara kendi raz ı olan ın lehinde bak ılmaz; 
ona şefkat edip ac ınmaz.”
Madem bu âyet ve bu düstur, bizi, zarara bilerek raz ı olanlara ac ımaktan 
men ediyor; biz de bütün kuvvetimiz ve merak ımızla, vaktimizi kudsî vazife-
ye hasretmeliyiz. Onun haricindekileri mâlâyani bilip, vaktimizi zayi etmeme-liyiz. Çünkü elimizde nur var, topuz yoktur. Biz tecavüz edemeyiz. Bize teca-vüz edilse, nur gösteririz. Vaziyetimiz bir nevi nurânî müdafaad ır.
Bu tetimmenin yaz ılmas ının sebeplerinden birisi :
Risale-i Nur’un bir talebesini tecrübe ettim. Acaba bu heyecan, şimdiki si-
yasete kar şı ne fikirdedir diye, Bo ğazlar hakk ında boşboğazl ığı münasebetiyle 
bir-iki şey sordum. Bakt ım, alâkadarâne ve bilerek cevap verdi. Kalben, “Yaz ık!” 
dedim. “Bu vazife-i nuriyede zarar ı olacak.” Sonra şiddetle ikaz ettim.
3ِÙَøَאĻِّùĤوَا َאنِĉْĻَّýĤا َīِĨ ِّٰųِאÖ ذُĳُĐأَ bir düsturumuz vard ır. Eğer insanlara ac ı-
yorsan, geçmi ş düstur onlara merhamete liyakatini selb ediyor. Cennet adam-
lar istediği gibi, cehennem de adam ister.
(Beşinci Şuâ’n ın yine k ısmen verdi ği haberler tezahür ediyor.)
Said Nursî
f
1 Mâide sûresi, 5/105.
2 Bkz.: İmâm Rabbânî, el-Mektûbât  2/83 (49. Mektup).
3 Şeytandan ve siyasetten Allah’a s ığınırım.
40  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
(Denizli tüccarı, aslı Burdurlu Hâfız Mustafa’ya Hitaptır) (Denizli tüccar ı, asl ı Burdurlu Hâf ız Mustafa’ya Hitapt ır)
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3رِĳُّĭĤا ِģَאئِøرَ َאتِĘُوóُè َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşim ve hizmet-i Kur’âniye’de muvaffakiyetli arka-
daşım,
Sen binler safâlarla geldin, beni ebedî minnettar ettin. Ve sad ık arkadaş-
lar ınla Risale-i Nur’un serbestiyetine hizmetiniz o derece büyük ve k ıymetlidir, 
değil yaln ız bizi ve Risale-i Nur’un şâkirtlerini, belki bu memleketi, belki âlem-i 
İslâm’ ı mânen minnettar ettiniz ki, ehl-i iman ın imdad ına yetişmeye Risale-i 
Nur’un yolunu serbestçe açt ınız. Ben, bir seneden beri seni ve seninle beraber 
bu serbestiyetine çal ışanlar ı, merhum Hâf ız Ali ve Hüsrev gibi Risale-i Nur’un 
kahramanlar ıyla beraber mânevî kazançlar ıma, dualar ıma şerik etmişim; hem 
devam edecek... Buraya kadar her bir dakika, yoldaki bir gün, Risale-i Nur’un hizmetinde bulundu ğun gibi beni minnettar eyledin. Hâkim-i âdil nam ını alan 
mâlûm zat ı ve lehimizde onunla beraber çal ışanlar ı, bu hakikî adalete hizmet-
leri için âhir ömrüme kadar unutmayaca ğım. Alt ı-yedi ayd ır onlar ı da aynen 
mânevî kazançlar ıma şerik ediyorum.
Bana teslim ettikleri Risale-i Nur’un bir k ısm ını, kardeşlerime cevap ve-
receğim, bütününü yazs ınlar, onlara hediye edece ğim. Çünkü onlar, Risale-i 
Nur’un bundan sonraki hizmetine tam hissedard ırlar. Bu meselede ben 
Denizli şehrini kendi karyeme arkada ş edip bütün emvât ını ve ehl-i iman ın 
hayatta olanlar ını hem kendim, hem Risale-i Nur’un talebeleri, mânevî ka-
zançlar ımıza hissedar etmeye karar verdik. Denizli Hapishanesi’ni de, bir im-
tihan medresemiz telâkki ediyoruz. Ve bizimle alâkadar hem Denizli’de, hem hapiste umumuna ve hususan tam adaletini gördü ğümüz mahkeme heyetine 
çok selâm ve dualar ederiz.
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Risale-i Nur harflerinin say ısınca Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   41
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Katiyen şek ve şüphemiz kalmad ı ki, bu hizmetimizin neticesi olan Risale-i 
Nur’un serbestiyetini de ğil yaln ız biz ve bu Anadolu ve âlem-i İslâm alk ışlı-
yor, takdir ediyor; belki kâinat memnun olup cevv-i sema, feza-y ı âlem alk ış-
lıyor ki, üç-dört ayda ya ğmura şiddet-i ihtiyaç varken gelmedi ve Denizli’de 
mahkemenin bilfiil teslimine karar vermesi, yine leyle-i Miraçta aynen Risale-i Nur’un bir rahmet oldu ğuna işareten leyle-i Regaib’e tevafuk ederek kesretli 
melek-i ra’d ın alk ışlamas ıyla ve rahmetin Emirda ğ’da gelmesi o teslim kara-
rına tevafuk etmesi ve bir hafta sonra, demek Denizli’de vekillerin eliyle al ın-
mas ı hengâmlar ında yine aynen leyle-i Mirac’a ve leyle-i Regaib’e tevafuk 
ederek aynen onlar gibi Cuma gecesinde kesretli rahmet ve ya ğmurun bu 
memlekette gelmesi, o tevafuklar ıyla kat’î kanaat verdi ki:
Risale-i Nur’un müsaderesine ve hapsine dört zelzelelerin tevafuku küre-i 
arzca bir itiraz oldu ğu gibi, bu Emirda ğ memleketinde dört ay zarf ında yal-
nız üç Cuma gecesinde –biri leyle-i Regaip, biri leyle-i Miraç, biri de Şâbân- ı 
Muazzam’ ın birinci Cuma gecesinde– rahmetin kesretli gelmesi ve Risale-i 
Nur’un da serbestiyetinin üç devresine tam tam ına tevafuk etmesi, küre-i ha-
vâiyenin bir tebriki, bir müjdesidir ve Risale-i Nur’un da mânevî bir rahmet ve yağmur oldu ğuna kuvvetli bir i şarettir.
Ve en latîf bir emâre şudur ki: Dün, birdenbire bir serçe ku şu pencereye 
geldi, vurdu. Biz, uçurmak için i şaret ettik, gitmedi.
Mecbur oldum, Ceylân’a dedim: “Pencereyi aç; o ne diyecek?”Girdi, durdu, tâ bu sabaha kadar... Sonra oday ı
 ona b ırakt ık, yatak oda-
ma geldim. Bu sabah ç ıktım, kap ıyı açt ım, yar ım dakikada döndüm, bakt ım, 
“Kuddüs, Kuddüs” zikrini yapan bir ku ş odamda gördüm. Gülerek dedim: 
“Bu misafir niçin geldi?” Tam bir saat bana bakt ı, uçmad ı, ürkmedi. Ben de 
okuyordum; ekmek b ırakt ım, yemedi. Yine kap ıyı açt ım, ç ıktım, yar ım daki-
kada geldim, o misafir kayboldu.
Sonra bana hizmet eden çocuk geldi, dedi ki: “Ben bu gece gördüm ki, 
Hâf ız Ali’nin karde şi yan ımıza gelmiş.”
Ben de dedim: “Hâf ız Ali ve Hüsrev gibi bir karde şimiz buraya gelecek.”
Ayn ı günde, iki saat sonra çocuk geldi, dedi: Hâf ız Mustafa geldi; hem 
Risale-i Nur’un serbestiyetinin müjdesini, hem mahkemedeki kitaplar ımı da 
kısmen getirdi; hem serçe ku şunun ve senin, hem kuddüs ku şunun tâbirini is-
bat etti ki, tesadüf olmad ığını isbat etti.
42  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Acaba, emsalsiz bir tarzda hem serçe ku şu acip bir surette, hem kuddüs 
kuşu garip bir surette gelip bakmas ı, sonra kaybolmas ı ve mâsum çocu ğun 
rüyas ı tam tam ına ç ıkmas ı, Risale-i Nur’un Hâf ız Mustafa gibi bir zat ın eliyle 
buraya gelmesinin ayn ı zaman ına tevafuku hiç tesadüf olabilir mi? Hiçbir ih-
timali var m ı ki, bir be şâret-i gaybiye olmas ın?
Evet, bu mesele, küçük bir mesele de ğil; kâinat ve hayvanât ile alâkadar-
dır. Ben Risale-i Nur’un bir şakirdi olmak itibar ıyla, kendi hisseme dü şen bu 
kâr ve neticeyi, binler alt ın lira kadar kazanc ım var kanaat ediyorum. Ba şka 
yüz binler Risale-i Nur şâkirtleri ve takviye-i imana muhtaç ehl-i iman ın istifa-
deleri buna k ıyas edilsin.
Evet, dinin, şeriat ın ve Kur’ân’ ın yüzden ziyade t ılsımlar ını, muammâla-
rını hall ve ke şfeden; ve en muannid dinsizleri susturup ilzam eden; ve Miraç 
ve haşr-i cismânî gibi s ırf ak ıldan çok uzak zannedilen Kur’ân hakikatlerini en 
mütemerrid ve en muannid filozoflara ve z ınd ıklara karşı güneş gibi isbat eden 
ve onlar ın bir k ısm ını imana getiren Risale-i Nur eczalar ı, elbette küre-i arz ve 
küre-i havâiyeyi kendi ile alâkadar eder ve bu asr ı ve istikbali kendiyle me şgul 
edecek bir hakikat-i Kur’âniye’dir ve ehl-i iman elinde bir elmas k ılıçtır.
f
Aziz karde şim,
Risale-i Nur’un avukat ı Ziya’y ı bizim taraf ımızdan hem çok te şekkür, hem 
tebrik ediniz. Çoktan beri ruhuma ihtar edilmi ş ki, Ziya nam ında birisi, Risa-
le-i Nur nam ına büyük bir hizmet edecek. Bu mesele gösterdi ki, o Ziya, bu 
Ziya’d ır. Bizleri ebede kadar minnettar eyledi. Mahkemede zab ıt kâtibi ve 
âzâdan Hesnâ Han ım ve sorgu hakimi gibi vicdanl ı zatlara te şekkür ederiz. 
Ve onlar ı unutmayaca ğımı, bilhassa ba şta Müftü Osman, Hasan Feyzi ola-
rak çok ehemmiyetli karde şlerime selâm ımızı ve minnettarl ığımızı bildiriniz. 
Ve hâkim-i âdil olan zata, Risale-i Nur’un ekser eczalar ını ona hediye etmek 
için yazd ırmay ı karar verdi ğimi söyleyiniz. Ve Risale-i Nur’un fahrî avukat ı 
Ziya’ya, k ısm- ı mühimmini yazd ırıp ona hediye etmek niyetindeyim.
Tab’ olunan Âyetü’l-Kübrâ  risalesinin be ş yüz matbû nüshalar ı da tab’-
edenlere verilecek mi, merak ediyorum.
Biri de, İstanbul’da müsadere edilen ne kadar Risale-i Nur varsa bana 
aittir. İçinde yirmi risale bulunan mecmua bana çok ehemmiyeti var.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   43
Hem Denizli’den mufarakat ederken, emanet Mucizât- ı Ahmediye risale-
sini orada baz ılar ına b ırakm ıştım, o da bana çok lâz ımd ır. Belki Hoca Mûsâ 
Efendi biliyor.
Risale-i Nur’un zay ıf veya yeni şâkirtlerini vesveseden kurtarmak için be-
yan ediyorum ki: Gizli bir komitenin desisesiyle safdil baz ı hocalar veyahut 
bid’ a taraftarlar ı baz ı muar ızlar, Risale-i Nur’un hiç zedelenmez baz ı hakikat-
lerine kar şı gelmek için, benim çok kusurlu ve –itiraf ediyorum– çok hata-
lı şahs ımın noksanlar ını ve hatalar ını işâa etmek ve beni onlar ile çürütmek-
le Risale-i Nur’a ili şmek ve darbe vurmak istediklerinin bu yirmi senedir yirmi 
ehemmiyetli hâdisesi var. Hattâ iki defa hapsimize de bir nevi vesilesi oldu-ğundan, dostlar ıma ve Risale-i Nur’un şâkirtlerine ilân ediyorum ki:
Ben, Cenab- ı Hakk’a şükrediyorum ki, nefsimi kendime be ğendirmemi ş 
ve kusurlar ımı kendime bildirmi ş. Değil kendimi satmak, hodfuru şluk etmek, 
belki kemâl-i mahcubiyetle Risale-i Nur’un mübarek şâkirtleri içinde onlar ın 
samimiyet ve ihlâs ıyla kendimi affettirmek ve onlar ın mânevî ş
efaatiyle gü-
nahlar ıma bir keffâret aramakt ır.
Bana itiraz edenler, gizli ay ıplar ımı bilmiyorlar. Yaln ız zahirî baz ı hatala-
rımı bahane edip ve yanl ış olarak Risale-i Nur’u benim mal ım zannedip Ri-
sa le-i Nur’un nurlar ına perde çekmek, inti şarına rekabet etmek için derler: 
“Said Cuma cemaatine gelmiyor, sakal b ırakm ıyor.” gibi tenkitleri var.
Elcevap Elcevap : Ben, çok kusurlar ı kabul ile beraber derim: Bu iki meselede 
büyük mâzeretlerim var.
Evvelâ : Ben Şâfiîyim. Şâfiî Mezhebinde Cuman ın bir şart ı, k ırk adam 
imam arkas ında Fatiha okumakt ır.1 Daha ba şka şartlar da var. Onun için bu-
rada bana Cuma farz de ğil. Ben, mezheb-i Âzamîyi takliden, bazen sünnet 
olarak k ılıyordum.
Sâniyen : Yirmi senedir haks ız olarak beni insanlarla görü ştürmekten 
men ettikleri için –hem bu âhirde, resmen dört ay evvel perde alt ında insan-
larla temas ettirmemek için tenbihat olmu ş– hem yirmi be ş senedir ben mün-
zevî yaşad ığım için, kalabal ık yerlerde huzur bulam ıyorum ve herkesin arka-
sında mezhebimce iktida edip namaz k ılam ıyorum ve okumakta yeti şemiyo-
rum ve daha Fatiha’n ın yar ısını okumadan, imam rükûa gidiyor. Bizde Fatiha 
okumak farzd ır.
1 Bkz.: eş-Şâfiî, el-Ümm  1/190-191, 229; e ş-Şirâzî, el-Mühezzeb  1/117; el-Gazâlî, el-Vasît 2/268; en-
Nevevî, el-Mecmû’  4/421, 423, 424.
44  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Sakal meselesi ise : Bu bir sünnettir,1 hocalara mahsus de ğil. Bu millette 
yüzde doksan sakals ız olanlar ın içinde küçükten beri sakals ız bulundum. Bu 
yirmi senedir bana resmî hücumlarda baz ı arkadaşlar ımın sakallar ını kestir-
meleriyle, benim sakal b ırakmad ığım, bir hikmet, bir inâyet-i ilâhiye oldu ğu-
nu isbat etti. E ğer sakal olsayd ı, tıraş edilseydi, Risale-i Nur’a büyük bir zarar-
dı. Çünkü ölecektim, dayanamayacakt ım.
Baz ı âlimler “Sakal ı tıraş etmek caiz de ğildir.” demi şler.2 Muradlar ı, sakal ı 
bırakt ıktan sonra t ıraş etmek haramd ır, demektir. Yoksa hiç b ırakmayan, bir 
sünneti terk etmi ş olur. Fakat bu zamanda, deh şetli pek çok günah- ı kebîre-
den çekinmek için, bu terk-i sünnete mukabil, Risale-i Nur’un ir şad ıyla, yirmi 
sene haps-i münferit hükmünde i şkenceli bir hayat geçirdik; in şaallah o sün-
netin terkine bir keffârettir.
Hem bunu katiyen ilân ediyorum ki: Risale-i Nur, Kur’ân’ ın mal ıdır. 
Benim ne haddim var ki, sahip olay ım, tâ ki kusurlar ım ona sirayet etsin. Belki 
o Nur’un kusurlu bir hâdimi ve o elmas mücevherat dükkân ının bir dellâl ıyım. 
Benim karmakar ışık vaziyetim ona sirayet edemez, ona dokunamaz. Zaten 
Risale-i Nur’un bize verdi ği ders de, hakikat-i ihlâs ve terk-i enâniyet ve daima 
kendini kusurlu bilmek ve hodfuru şluk etmemektir. Kendimizi de ğil, Risale-i 
Nur’un şahs- ı mânevîsini ehl-i imana gösteriyoruz. Bizler, kusurumuzu görene 
ve bize bildirene –fakat hakikat olmak şart ıyla– minnettar oluyoruz, “Allah raz ı 
olsun” deriz. Boynumuzda bir akrep bulunsa, ısırmadan at ılsa, nas ıl memnun 
oluruz; kusurumuzu –fakat garaz ve inat olmamak şart ıyla ve bid’alara ve da-
lâlete yard ım etmemek kayd ıyla– kabul edip minnettar oluyoruz.
f
Aziz karde şlerim,
Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  3ْÛَåَęْĤا َīِĨ ĹِّĭِĨأَ ٰىóْ×ْכُĤا ِÙَĺْٰźِאÖوَ fıkras ında Âyetü’l-
Kübrâ  yüzünden şâkirtleri bir musibete dü şüp ve onun berekât ıyla emniyet 
ve selâmete ç ıkacaklar ını kerametkârâne haber verdi ği gibi, Âyetü’l-Kübrâ  
risalesi Nur’lar içinde yüzer matbû nüshas ıyla serbestiyet noktas ında daha zi-
yade mevki almas ı cihetiyle bu memlekete üç büyük ya ğmur rahmetine birin-
1 Bkz.: Müslim, tahâre  52, 56; Tirmizî, edeb  14; Ebû Dâvûd, tahâre  29; Nesâî, zînet  1.
2 Bkz.: ed-Dimyâtî, İânetü’t-tâlibîn 2/340; el-Buhûtî, Keşşâfü’l-K ınâ’1/75; eş-Şevkânî, Neylü’l-evtâr 
1/136; en-Nevevî, Şerhu Sahîhi Müslim  3/149.
3 “Âyetü’l-Kübrâ hürmetine beni musibetten kurtar, bana emniyet ve huzur ver!” Bkz.: el-Gümü şhânevî, 
Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî –Hazreti Ali’nin (kerremallâhu vecheh)  Celcelûtiye’si–), s.516.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   45
ci vesile oldu ğu gibi; ben, dünya halini bilmiyorum, fakat eskiden beri bo ğa-
zımızı sıkan ve daima bizi istilâ etmeye f ırsat bekleyen ve deh şetli kuvvet alan 
ve taraftarlar bulan ve bizi istinads ız zann ıyla f ırsat bekleyenin istilâs ından ve 
esaretinden Âyetü’l-Kübrâ  ve arkada şlar ının serbestiyeti çok hâdise ve emâ-
relerle, şimdiye kadar Risale-i Nur, sadaka gibi, belâlar ın def’ine bir vesile ol-
duğundan, bu da bu belâya kar şı vesiledir denilebilir. Ve İmam Ali’nin (radiyal-
lâhu anh)  1ْÛَĥَåْĬا ُÙَĩْĥُّčĤا ِįِÖ ĵٰøĳُĨ َאāَĐ ُħْøوَا fıkras ında bir vecihte Âyetü’l-Kübrâ  
risalesi maksut oldu ğu gibi, Denizli Meyvesi’nin on bir meselesi “Hüccetü’l-
Bâliğa,” on bir hüccetiyle, aynen Asâ-y ı Mûsâ ’nın on bir mucizesine tevafuk 
edip, bu f ıkrada aynen Âyetü’l-Kübrâ  risalesi gibi İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  
medar- ı nazar ı olduğu kalbime ihtar edildi.
Demek Meyve Risalesi, Asâ-y ı Mûsâ  gibi, çok firavunlar ı susturur, ma ğ-
lûp eder. Âyetü’l-Kübrâ ’yı tab’ eden kahraman ve mübarek karde şlerimiz, 
pek büyük bir hizmet-i Nuriye yapm ışlar. Merhum Hâf ız Ali’nin (radiyallâhu anh)  
hizmet-i Nuriyesi bununla da devam ediyor.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Âyetü’l-Kübrâ ’nın matbû nüshalar ı perde alt ında çok hizmet görmü şler. 
Baştaki ihtar ın âhirinde –beyaz yerde– bir hâ şiye olarak size alt ı sat ır suretini 
gönderdik; siz münasip görürseniz yazd ırırsınız, hem ıslah ve tashih edersiniz. 
Benim kat’î kanaatim geldi ki:
Bu defa, Âyetü’l-Kübrâ ’yı dikkatle ve muar ızlar ı nazara al ıp okudum. 
Şüphem kalmad ı ki, Risale-i Nur’un çok şiddetli darbelerine kar şı muar ızlar 
zay ıf bahaneler ve sinek kanad ı kadar ehemmiyetsiz kusurlar ı medar- ı mesu-
liyet gördükleri halde, bu deh şetli darbeleri nazara almay ıp hem beraatimizi, 
hem Risale-i Nur’un serbestiyetini kabul etmelerinin sebebi: Ba şta Âyetü’l-
Kübrâ  olarak Risale-i Nur’un “Meyve” ve “Hüccetü’l-Bâli ğa” gibi eczalar ın-
daki hârikulâde ve sars ılmaz hakikatler, onlar ın dehşetli inatlar ını k ırmas ı-
dır. Çaresiz mecburiyetle serbestiyetini, beraatimizi resmen kabul etmi şler. 
Fakat yine gizli z ınd ıka komitesi, elinden geldi ği kadar nazar- ı millette kendi-
lerini lânetten, nefretten bir derece kurtarmak için, kusurlar ımızı ar ıyorlar ve
1 “Asâ-y ı Musa ismiyle karanl ıklar dağılır.” Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî) 
s.516.
46  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hükûmeti i ğfal etmeye çal ışıyorlar. Onun için, biz, eskisi gibi ihtiyat ımızı elden 
bırakmamal ıyız.1(Hâşiye)
Umum karde şlerimizin gelecek mübarek Ramazan- ı Şerifinizi ve geçmi ş 
Berat gecelerinizi bütün ruh u can ımızla tebrik ediyoruz. Cenab- ı Hak, onla-
rın ve bizlerin hakk ımızda bu Ramazan’daki leyle-i Kadrimizi bin aydan ha-
yırlı ve bin ay kadar medar- ı sevap eylesin, ümmet-i Muhammediye’ye saa-
det ve selâmet versin, âmîn.
Hem cümlenize birer birer selâm eden karde şiniz,
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık, sars ılmaz, sebatkâr, fedakâr, vefadâr karde şlerim,
Bilirsiniz ki Ankara ehl-i vukûfu, Risale-i Nur’a ait kerametleri ve i şaret-i 
gaybiyeleri inkâr edememi şler. Yaln ız, yanl ış olarak o kerametlerde beni his-
sedar zannedip itiraz ederek, “Böyle şeyler kitapta yaz ılmamal ıyd ı, keramet 
izhar edilmez.” diye hafif bir tenkide mukabil müdâfaât ımda onlara cevaben 
demiştim ki:
Onlar bana ait de ğil ve o kerametlere sahip olmak benim haddim de-
ğil. Belki Kur’ân’ ın mucize-i mâneviyesinin tere şşuhat ı ve lem’alar ıdır ki; 
hakikî bir tefsiri olan Risale-i Nur’da kerametler şeklini alarak, şâkirtleri-
nin kuvve-i mâneviyelerini takviye etmek için ikrâmât- ı ilâhiye nev’inden-
dir. İkram ın ise, izhar ı bir şükürdür, caizdir, hem makbuldür.
Şimdi ehemmiyetli bir sebebe binâen cevab ı bir parça izah edece ğim. Ve 
“Ne için izhar ediyorum.. ve ne için bu noktada bu kadar tah şidat yap ıyo-
rum.. ve ne için birkaç ayd ır bu mevzuda çok ileri gidiyorum.. ekser mektup-
lar o keramete bak ıyor?” diye suâl edildi.
1 (Hâşiye) Âyetü’l-Kübrâ ’nın başındaki ihtar ın âhirinde, “nazar- ı dikkati celb etmi ş” cümle-
sine hâşiyedir. Evet, İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  Âyetü’l-Kübrâ hakk ında verdi ği habe-
ri tam tam ına Denizli hâdisesi tasdik etti. Çünkü bu risalenin gizli tab’ ı hapsimize bir vesi-
le oldu; ve onun kudsî ve çok kuvvetli hakikati galebesiyle beraat ve necât ımıza ehemmi-
yetli bir sebep oldu. İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  kerâmet-i gaybiyesini körlere de gösterdi.
 1*ْÛَåَęْĤا َīِĨ ĹِّĭِĨأَ ٰىóْ×ْכُĤا ِÙَĺْٰźِאÖوَ Hakk ımızdaki duas ının kabulünü isbat etti.
*1 “Âyetü’l-Kübrâ hürmetine beni musibetten kurtar, bana emniyet ve huzur ver!” Bkz.: el-
Gümüşhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî –Hazreti Ali’nin (kerremallâhu vecheh)  
Celcelûtiye’si–), s.516.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   47
Elcevap Elcevap : Risale-i Nur’un hizmet-i imaniyesinde, bu zamanda binler tah-
ribatç ılara mukabil, yüz binler tamiratç ı lâz ım gelirken.. hem benimle lâakal 
yüzer kâtib ve yard ımc ı bulunmak ihtiyaç varken.. de ğil çekinmek ve temas 
etmemek, belki millet ve ehl-i idare takdir ile ve te şvik ile yard ım ve temas et-
mek zarurî iken.. ve o hizmet-i imaniyeyi, –hayat- ı bâkiyeye bakt ığı için– ha-
yat- ı fâniyenin me şgalelerine ve faydalar ına tercih etmek, ehl-i imana vâcib 
iken; kendimi misal alarak derim ki:
Beni her şeyden ve temastan ve yard ımc ılardan men etmek ile beraber 
aleyhimizde olanlar bütün kuvvetleriyle arkada şlar ımın kuvve-i mâneviyele-
rini k ırmak.. ve benden ve Risale-i Nur’dan so ğutmak.. ve benim gibi ihtiyar, 
hasta, zay ıf, garip, kimsesiz bîçâreye, binler adam ın göreceği vazifeyi ba şına 
yüklemek.. ve bu tecrid ve tazyiklerde maddî bir hastal ık nev’inde insanlar ile 
temas ve ihtilattan çekilmeye mecbur olmak.. hem o derece tesirli bir tarzda halklar ı ürkütmek ki; en ziyade merbut görülen baz ı dostlar ı bana selâm ver-
memek, hattâ baz ı, namaz ı da terk etmek derecesinde ürkütmekle kuvve-i 
mâneviyeyi k ırmak cihetleriyle ve sebepleriyle, ihtiyâr ım haricinde bütün o 
mânilere kar şı Risale-i Nur şâkirtlerinin kuvve-i mâneviyelerinin takviyesine 
medar ikrâmât- ı ilâhiyeyi beyan ederek Risale-i Nur etraf ında mânevî bir tah-
şidat yapt ırmak.. ve Risale-i Nur kendi kendine, tek ba şı
yla, başkalar ına muh-
taç olmayarak, bir ordu kadar kuvvetli oldu ğunu göstermek hikmetiyle bu çe-
şit şeyler bana yazd ırılm ış. Yoksa, hâ şâ kendimizi satmak ve be ğendirmek ve 
temeddüh etmek ve hodfürû şluk etmek ise; Risale-i Nur’un ehemmiyetli bir 
esas ı olan ihlâs s ırrını bozmakt ır. İnşaallah Risale-i Nur kendi kendine, hem 
kendini müdâfaa etti ği, hem k ıymetini tam gösterdi ği gibi, bizi de mânen mü-
dâfaa edip kusurlar ımızı affettirmeye vesile olacakt ır.
f
Aziz karde şlerim,
Risale-i Nur’un zuhurundan k ırk sene evvel, geni ş bir hiss-i kable’l-vuku,  
acip bir tarzda, hem bende, hem bizim köyde, hem nahiyemizde tezahür et-tiğini şimdi bir ihtar- ı mânevî ile kat’î kanaatim gelmi ş. Şefik ve karde şim 
Abdülmecid gibi eski talebelerime bu s ırrı fâş etmek isterdim. Şimdi Cenab- ı 
Hak sizlerde çok Abdülmecid’leri ve çok Abdurrahman’lar ı verdiği için, size 
beyan ediyorum:
Ben, on ya şında iken, büyük bir iftihar, hattâ bazen temeddüh sure-
tinde bir hâletim vard ı. İstemediğim halde pek büyük bir i ş ve büyük bir
48  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
kahramanl ık tavr ını tak ınıyordum. Kendi kendime derdim: Senin be ş para 
kıymetin yok. Bu temeddühkârâne, hususan cesarette çok fazla gösteri şin ni-
çindir? Bilmiyordum, hayret içindeydim. Bir-iki ayd ır o hayrete cevap verildi 
ki: Risale-i Nur, kable’l-vuku kendini ihsas ediyordu. Sen, âdi odun parças ı 
gibi bir çekirdek iken, o firdevs salk ımlar ını bilfiil kendi mal ın gibi hiss-i kable-
’l-vuku ile hissedip hodfuru şluk ederdin.
Bizim Nurs köyümüz ise, hem eski talebelerim, hem hem şehrilerim bili-
yorlar ki, bizim köyümüz, fevkalâde gösteri ş ve cesarette ileri göstermek için 
temeddühü çok severdiler; güya büyük bir memleketi fetheder gibi kahrama-nâne bir tav ır almak istiyordular. Ben, hem kendime, hem onlara çok hayret 
ederdim. Şimdi hakikî bir ihtar ile bildim ki: O mâsum Nurslu insanlar, Nurs 
karyesi; Risale-i Nur’un nuruyla büyük bir iftihar kazanacak; o vilayetin, na-hiyenin ismini i şitmeyen, Nurs köyünü ehemmiyetle tan ıyacak diye bir hiss-i 
kable’l-vuku ile o nimet-i ilâhiyeye kar şı teşekkürlerini temeddüh suretinde 
göstermişler.
Hem, o nahiyemiz olan Hizan kazas ına tâbi Isparta’da, birden bire, me ş-
hur Seyda nam ında Şeyh Abdurrahman- ı Tâğî himmetiyle o kadar çok tale-
beler ve hocalar ve âlimler ç ıktılar ki, bütün Kürdistan onlarla iftihar eder bir 
şekil ald ığı zaman, içlerinde münazara-y ı ilmiye ve pek büyük bir himmetle 
ve pek geni ş bir daire-i ilim ve tarikat içinde öyle bir vaziyet hissediyordum ki, 
güya rûy-u zemini fethedecek bu hocalard ır.
Eski meşhur ulemâ ve evliyalar ve allâmeler ve kutublar.. onlar ın medar- ı 
bahsi oldukça ben de dokuz-on ya şındayken dinliyordum. Kalbime geliyordu 
ki, bu talebeler, âlimler, ilimde, dinde büyük bir fütuhat yapm ışlar gibi vaziyet 
alıyorlard ı. Bir talebenin bir parça ziyade zekâveti olsayd ı, büyük bir ehemmi-
yet verilirdi. Münazarada, bir meselede birisi galebe çalsa büyük bir iftihar al ır-
dı. Ben de hayret ediyordum, o hissiyat bende de vard ı. Hattâ tarikat şeyhleri 
ve dairelerinde medar- ı hayret bir müsabaka, hem nahiye, hem kaza, hem vi-
layetimizde vard ı. O hâletleri ba şka memleketlerde o derece göremedim.
Şimdi bir ihtar ile kat’î kanaatim geldi: O talebe arkada şlar ım, o üstadlar 
hükmünde hocalar ım, o mür şidlerim, evliya ve şeyhlerim, bir hiss-i kable’l -vu-
ku ile ruhu hissedip ak ıl bilmeyerek –ki en lüzumlu bir zamanda– o talebeler 
içinde ve o hocalar ın şâkirtleri içinde ve o mür şidlerin müridleri içinde parlak 
bir nur ç ıkacak, ehl-i iman ın imdad ına gelecek diye, o istikbaldeki nimet-i ilâ-
hiyeye gayet a ğır ve acip şerait içinde ve hadsiz muar ızlar ın karşısında ve bin 
seneden beri kuvvet bulan dalâletin mukabilinde ve gayet vehham ve garaz-kâr düşmanlar ımızın desiselerinin ihâtas ında ve iki deh şetli mahkemenin uzun 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   49
tetkikat ında Risale-i Nur’un bu fevkalâde galebesi ve hârikulâde perde alt ında 
tenvirât ı ve düşmanlar ını mecbur edip serbestiyetini kazanmas ı gösteriyor ki, o 
mevkiine lây ıktır ki, kable’l-vuku İmam Ali (radiyallâhu anh)  ve Gavs- ı Âzam (kud-
dise sirruh)  ondan haber verdikleri gibi, bunlar, köy ve nahiye ve vilâyetim, be-
nimle beraber şuursuz olarak gelece ğini hissedip mesrur olmu şlar.1(Hâşiye)
Sizi eski talebelerim ve eski arkada şlar ım ve karde şim ve biraderzâdem 
Abdülmecid ve Abdurrahman’lar bildi ğimden, bu mahrem s ırrı size açt ım.
Evet, ben, yirmi dört saat evvel hassasiyetimle ve âsâb ımın rutubetten te-
siriyle rahmet ve ya ğmurun gelmesini hissetti ğim gibi, aynen öyle de, ben ve 
köyüm ve nahiyem, k ırk dört sene evvel Risale-i Nur’daki rahmet ya ğmurunu 
bir hiss-i kable’l-vuku ile hissetmi şiz demektir.
Umum karde şlerimize ve hem şirelerimize selâm ve dua ederiz ve duala-
rını rica ederiz.
f
Hiss-i Kable’l-Vukuun Tetimmesi
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Risale-i Nur’un zuhuru hiss-i kable’l-vuku ile küllî bir surette hissedilme-
si gibi, Risale-i Nur’un has talebelerinin bir k ısm ının itiraf ıyla ve bir k ısm ının 
tarz- ı hayat ı Risale-i Nur gibi bir hizmete namzetli ğini gösterdi ği cihetle bu te-
timmeyi yaz ıyorum:
Evet, hiss-i kable’l-vuku, herkeste cüz’î-küllî vard ır; hattâ hayvanâtta da-
hi vard ır; hattâ rüya-y ı sâd ıkan ın ehemmiyetli bir k ısm ı, bu hiss-i kable’l-vu-
kuun nev’indendir; hattâ baz ılarda hassasiyet cihetiyle keramet derecesine ç ı-
kar. Benim âsâb ımdaki hassasiyetle ya ğmurdan yirmi dört saat evvelki rutu-
bet-i havâiye ile ya ğmurun gelmesini hissetmem, bir cihette hiss-i kable’l-vu-
ku say ılabilir ve bir cihette say ılmaz.
Ben, Risale-i Nur’a ehemmiyetli hizmet eden karde şlerimin tarz- ı hayat-
lar ına dikkat ettim, gördüm ki, ayn ı benim güzerân- ı hayat ım gibi, Risale-i 
Nur gibi bir neticeye göre techiz edilip sevk edilmi ş.
1 (Hâşiye) Evet, Risale-i Nur’un tercüman ı hem fakir, hem âdi iken, şans ız ve âmi bir hane-
den oldu ğu halde, tarihçe-i hayat ında yaz ıldığı gibi fevkalâde isti ğna ve hediye ve sadaka-
lar ı kabul etmemek ve emsalsiz bir izzet-i ilmiye nam ıyla kimseye ba ş eğmemek ve tenez-
zül etmemek ve haddinden bin derece ziyade i şlere girişmek gibi haller, bu mezkûr s ırdan 
ileri gelmi ştir.
50  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Evet, Hüsrev, Feyzi, Hâf ız Ali, Nazif gibi çok karde şlerimizin geçen tarz- ı 
hayatlar ı bu hizmet-i Nuriyeye göre bir vaziyet verildi ğini onlar hissettikleri 
gibi; ben de, çok has karde şlerimde, hattâ burada aynen tarz- ı hayat ım gibi 
böyle bir nurânî meyveyi vermek için tanzim edilmi ş görüyorum. Hissetmeyen 
kısm ı, dikkat etseler hissedecekler. Ben kendim, bütün hayat ımın harika k ıs-
mını, evvelce Gavs- ı Âzam’ ın bir silsile-i kerameti telâkki ediyordum; şimdi 
Risale-i Nur’un bir silsile-i kerameti oldu ğu tebeyyün etti.
Ezcümle : Ben Hürriyetten evvel İstanbul’a gelirken, yolda, bir-iki mü-
him ilm-i kelâma ait kitaplar elime geçti. Dikkatle mütalâa ettim. İstanbul’a 
geldikten sonra, sebepsiz olarak hem ulemây ı, hem mektep muallimlerini mü-
nazaraya, “Kim ne isterse benden sorsun.” diye ilân ettim. Medar- ı hayrettir 
ki, münazaraya gelenlerin bütün sorduklar ı sualler, yolda mütalâa etti ğim ve 
hâf ızamda kald ığı meselelerdi. Hem, filozoflar ın sorduklar ı sualler, hâf ızamda 
bulunan meselelerdi.
Şimdi anla şıldı ki, o fevkalâde muvaffakiyet ve benim de haddimden çok zi-
yade o hodfuru şluk ve mânâs ız izhar- ı fazilet ise, ileride Risale-i Nur’un İstanbulca 
ve ulemâca makbuliyetine ve ehemmiyetine zemin haz ır etmek imi ş.
İkincisi: Hattâ ben, fakir ve muhtaç oldu ğum ve zâhid ve sofu ve riya-
zetçi olmad ığım ve büyük bir şeref ve haysiyet ve hanedanl ık haysiyetinden, 
şan u şerefinden hissedar olmad ığım halde, tarihçe-i hayat ımda yaz ıldığı gibi, 
küçükten beri halklar ın mallar ını, hediyelerini kabul edemiyordum, ihtiyac ı-
mı izhara tenezzül edemiyordum. Beni bilenler gibi, ben de çok hayret eder-
dim. Şimdi hassaten birkaç sene zarf ında anlaşıldı ki, Risale-i Nur’un deh şetli 
bir mücahedesinde, tamâ ve mal yüzünden ma ğlûp olmamak ve itiraz gelme-
mek için o hâlet-i ruhiye bize ihsan edilmi şti. Yoksa, dü şmanlar ım o cihetten 
büyük bir darbe indirecektiler.
Hem ezcümle : Eski Said siyasette çok ileri gitti ği halde, Yeni Said de taraf-
tar bulmak için çok muhtaç oldu ğu zamanda, bütün insanlar ı meşgul eden bu 
beş-alt ı senedeki be şer tufanlar ı, siyaset f ırtınalar ı içinde kat’â ve asla beni me ş-
gul etmedi ve merakla ma ğlûp etmedi ve be ş sene, bilmeyi merak etmedim.
Beni bilenler gibi, ben de bu hale çok hayret ederdim. Hattâ kendi kendi-
me derdim: “Acaba ben mi divane olmu şum ki, bütün dünyay ı kendiyle me ş-
gul eden bu hâdisâta bakm ıyorum, ehemmiyet vermiyorum? Yoksa insanlar 
mı divane olmu şlar?” diye hayret içindeydim. Şimdi hem mânevî ihtarla, hem 
mezkûr hiss-i kable’l-vuku ile, hem meydandaki Risale-i Nur’un galebe ve ser-bestiyetiyle tahakkuk etti ki, Risale-i Nur’daki hakikat-i ihlâs, r ıza-y ı ilâhîden 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   51
başka hiçbir şeye âlet ve tâbi olamaz ve Kur’ân’dan ba şka hiçbir nokta-y ı isti-
nad ı olmad ığını isbat etmek için o acip hâlet-i ruhiye verilmi ş.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Meyve’nin Dördüncü Meselesi’ndeki bir hakikatin izah ını eski Said’in 
âfâka bakmak damar ıyla ve bana hizmet eden kâtibin Ramazan ba şlar ın-
da bayram alâmetini şarkta bir hâdisenin tesiriyle heyecanla demesi ve bu 
Ramazan- ı Şerif’teki k ıymettar vakitleri radyonun mâlâyâniyât ıyla zâyi etme-
mesi için mânen kalbime kaç defa ihtar edildi ki, o geni ş ve kar ışık f ırtına-
lı hakikatin k ısaca zararlar ını beyan eyle! Ben de gayet muhtasar baz ı işaret-
ler nev’i nde, Risale-i Nur şâkirtlerinin meraklar ını tâdil etmek niyetiyle beyan 
ediyorum. Fakat hem mesele çok geni ş, vaktim de dar, halim de peri şan ol-
mas ından, anlamas ında zahmet çekeceksiniz, zekâvetinize güveniyorum.
Meyvenin o Dördüncü Meselesi’nde denilmi ş ki:
“Dünya siyasetine kar ışmad ığımın sebebi: O geni ş ve büyük dairede va-
zife az ve küçük olmakla beraber, câzibedarl ık cihetiyle merakl ılar ı kendiyle 
meşgul eder, hakikî ve büyük vazifelerini onlara unutturur veya noksan b ırak-
tırır. Hem her halde bir tarafgirlik meylini verir, zâlimlerin zulümlerini ho ş gö-
rür, şerik olur.” meâlinde orada denilmi ştir.
Şimdi ben de derim ki: Merak yüzünden ve âfâkî hâdisât ın verdiği sarho-
şâne gafletten zevk alan bîçâreler! E ğer “İnsan ın f ıtrat ındaki merak, insaniyet 
damar ıyla sizin, farz ve lâz ım vazifeniz zarar ına o hâdise, o geni ş boğuşmalara 
sevk ediyor. Bu da bir ihtiyac- ı mânevîdir, f ıtrîdir.” derseniz, ben de derim:
Katiyen biliniz ki, insan ın, çok mucizatl ı hilkatine merak etmeyip, 
dikkat etmeyerek iki ba şlı veya üç ayakl ı bir insan görse kemâl-i merakla 
temâşâsına dald ığı gibi; aynen bu as ırda, nev-i be şerin muvakkat ve fâni, 
tahripçi geni ş hâdiseleri ve zemin yüzünde yüz bin millet ve insan nev’i 
gibi çok hâdisât- ı acîbeye mazhar o milletlerden, her baharda yaln ız bir-
tek ar ı milletine ve üzüm tâifesine baksan, bu nev-i be şerdeki hâdisât ın 
yüz defa daha mûcib-i merak ve ruhânî, mânevî zevklere medar hâdise-ler var. 
Bu hakikî zevklere ehemmiyet vermeyip be şerin zararl ı, şerli, âr ızî hâ-
diselerine bu kadar merak ve zevkle ba ğlanmak; dünyada ebedî kalmak ve o 
hâdiseler daimî olmak ve herkese o hâdiseden bir menfaat veya zarar gelmek ve o hâdiseye sebebiyet verenlerin hakikî fail ve mûcid olmak şart ıyla olabilir. 
52  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hâlbuki, havan ın f ırtınalar ı gibi geçici hallerdir. Sebebiyet verenlerin tesirleri 
pek cüz’î... Ondaki zarar ve menfaati, o vaziyet; şarktan, Bahr-i Muhit’ten sa-
na göndermez. Senden sana daha yak ın ve senin kalbin O’nun tasarrufunda 
ve senin cismin O’nun tedbir ve icad ında olan bir Zât- ı Akdes’in rubûbiyeti-
ni ve hikmetini nazara almay ıp, tâ dünyan ın nihayetinden zarar ve menfaati 
beklemek ne derece divanelik oldu ğu tarif edilmez.
Hem iman ve hakikat noktas ında, bu çe şit meraklar ın büyük zararlar ı 
var. Çünkü gaflet verecek ve dünyaya bo ğduracak ve hakikî vazife-i insani-
yeti ve âhireti unutturacak olan en geni ş daire ise siyaset dairesidir. Hususan 
böyle umumî ve mücadele suretindeki hâdiseler, kalbi de bo ğuyor. Güne ş gi-
bi bir iman lâz ım ki, her şeyde, her vaziyette, her bir harekette kader-i ilâhî ve 
kudret-i rabbâniyenin izini, eserini görsün, tâ o zulm-ü zulmette kalb bo ğul-
mas ın, iman sönmesin; ak ıl, tabiat ve tesadüfe saplanmas ın.
Hattâ ehl-i hakikat, hakikat ve mârifetullah ı bulmak için, kesret daireleri-
ni unutmaya çal ışıyorlar; tâ kalb da ğılmas ın ve lüzumlu ve k ıymetli şeye sarf 
etmek lâz ım gelen merak ı, zevki, şevki, lüzumsuz fâni şeylerde telef olmas ın. 
Hattâ bu ehemmiyetli s ırdand ır ki, din düsturlar ının bir hâdimi olmak ci-
hetinde güne ş gibi imanlar ta şıyan bir k ısım Sahabeler ve onlara benze-
yen mücahidînden, Selef-i Salihîn’den ba şka, siyasetçi, ekserce tam müt-
takî dindar olamaz. Tam ve hakikî dindar, müttakî olanlar, siyasetçi ol-mazlar. Yani, maksad- ı aslî siyasetini yapanlarda din, ikinci derecede ka-
lır, tebeî hükmüne geçer. Hakikî dindar ise, “Bütün kâinat ın en büyük 
gayesi ubudiyet-i insaniyedir.” diye, siyasete, a şk-ı merak ile de ğil; ikinci, 
üçüncü mertebede onu dine ve hakikate âlet etmeye –e ğer mümkünse– 
çal ışabilir. Yoksa bâki elmaslar ı, k ırılacak âdi şişelere âlet yapar.
Elhâs ıl: Nas ıl ki sarho şluk, hakikî vazifelerden gelen elemleri ve ihtiyaç-
lar ı sarhoşlukla muvakkaten unutturdu ğu cihetle menhus ve k ısa bir zevk ve-
rir; öyle de, böyle fâni bo ğuşmalar ı ve hâdiseleri merakla takip etmek bir ne-
vi sarhoşluktur ki, hakikî vazifelerden gelen ihtiyacat ve yapmamaktan gelen 
teellümât ı muvakkaten unutturdu ğu için menhus bir zevk verir. Veya tehlikeli 
bir yeise dü şüp 1ِّٰųا ِÙَĩْèرَ ْīِĨ اĳُĉَĭْĝَÜ َź âyetindeki emr-i ilâhîye muhalefet eder, 
tokada müstehak olur.
Veya 2َّאرُĭĤا ُħَّכُùَĩَÝَĘ اĳُĩَĥَČ َīĺِñَّĤا ĵَĤإِ اĳưĭْכَóَÜ َźوَ olan şiddetli tehdid-i ilâhî to-
1 “Allah’ ın rahmetinden ümit kesmeyiniz.” (Zümer sûresi, 39/53)
2 “Bir de sak ın zulmedenlere meyletmeyin, sempati duymay ın. Yoksa size ate ş dokunur.” (Hûd sûresi, 
11/113).
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   53
kad ına mazhar olur, zâlimlerin zulümlerine hasbî olarak mânen i ştirak eder, 
bilistihkak cezas ını da dünyada, âhirette çeker.
Yaln ız ehemmiyetli bir endi şe ve bir tesellî kalbime geliyor ki:
Bu geniş boğuşmalar ın neticesinde, eski Harb-i Umumî’den ç ıkan zarar-
dan daha büyük bir zarar, medeniyetin istinad ı, menba ı olan Avrupa’da, dec-
calâne bir vah şet doğurmas ıdır. Bu endi şeyi tesellîye medar, âlem-i İslâm’ ın 
tam intibah ıyla ve yeni dünyan ın, H ıristiyanl ığın hakikî dinini düstur-u hare-
ket ittihaz etmesiyle ve âlem-i İslâmla ittifak etmesi ve İncil, Kur’ân’a ittihad 
edip tâbi olmas ı, o dehşetli gelecek iki cereyana kar şı semâvî bir muavenetle 
dayan ıp inşaallah galebe eder.
Umum karde şlerime birer birer selâm. Gelen veya geçen leyle-i Kadirleri-
nizi tebrik ederiz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Denizli’nin bir Hüsrev’i Hasan Feyzi’nin uzunca, tafsilâtl ı bir mektubunu 
vas ıtan ızla ald ım. Ve bildim ki, nas ıl bir dane toprak alt ına konulur, tâ çok da-
neleri sümbül versin; aynen öyle de, şehid merhum Hâf ız Ali o tarlada, toprak 
alt ına girdi, otuz k ırk Hâf ız Ali’leri sümbül verdi ve verecek, kanaatim geldi. 
Siz, benim taraf ımdan ona ve Risale-i Nur’un hizmetine çal ışanlara yaz ınız ki:
Bir-iki sene zarf ında Denizli kahramanlar ı, yirmi sene kadar Risale-i Nur’a 
hizmet ettiklerinden, biz Risale-i Nur şâkirtleri ebede kadar onlar ın bu iyilikle-
rini unutmay ız. Ve Denizli, nazar ımızda ikinci bir Isparta hükmüne geçti ği gi-
bi, hapishanesini dahi bir medrese-i Nuriye mânâs ında biliyoruz.
Feyzi’nin mektubunda isimleri bulunan ve bilhassa hâkim-i âdil ile bera-
ber hakikî adâlete çal ışanlar (Ç. H. M.) ve Avukat Ziya gibi bütün o zatlar, de-
ğil yaln ız bizi, belki Anadolu’yu ve âlem-i İslâm’ ı mânen minnettar eylemi şler. 
Onlar, bizim gibi Risale-i Nur’a sahiptirler. E ğer lüzum olsa, elime teslim edi-
len bir k ısım mecmualar ı da onlara emaneten okutmak için gönderece ğim. 
Orada kalan kitaplar, lüzumu varsa, muattal kalmamak şart ıyla kalabilirler. 
Büyük mecmua elinde bulunan, muattal b ırakmamak ve okutmak ve müm-
künse hapishaneyi te şrik etmek şart ıyla onun elinde kals ın. Daha isterse, da-
ha başkalar ı da ona ve oraya göndereyim.
Ben Denizli gibi, az bir zamanda, bize ve Risale-i Nur’a metin kahraman 
sahipleri ve karde şleri verdi ği için, elimden gelse, kemâl-i sürur ve sevinç-
le onlar ın mübarek hapishanesinde bakiyye-i ömrümü geçirmek istiyorum. 
54  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bizimle çok alâkadar ve hapishanede görü ştüğümüz veya bana hizmet eden 
Beylerbeyli Süleyman ve Tavasl ı Mehmed Çavu ş gibi ne kadar dostlar varsa, 
hepsine çok selâm ediyorum ve her vakit mânevî kazançlar ımıza ve dualar ı-
mıza dahildirler. Ve Feyzi’nin mektubunda isimleri bulunan zatlara bilhassa 
birer birer selâm ve umumunun Ramazanlar ını ve leyle-i Kadirlerini ruh u ca-
nımızla tebrik ediyoruz.
Milâsl ı Halil İbrahim, hakikaten Risale-i Nur’un demir gibi metin ve sar-
sılmaz bir şakirdidir. O kasaba onunla iftihar etmeli. Hem o zat ın, hem Hasan 
Feyzi’nin haddimden yüz derece ziyade hüsn ü zanlar ı neticesinde yazd ıklar ı 
parlak manzum iki parçay ı, Risale-i Nur’a hitap ediyorlar ve benim ehemmi-
yetsiz şahs ımı perde ve ârizî bir unvan olarak yapm ışlar diye kabul ediyorum. 
Yoksa benim ne haddim var ki o meziyetlere sahip olay ım. Hem ona, hem 
Risale-i Nur’un avukat ı Ahmed Feyzi’ye ve arkada şlar ına ve eski kahraman 
kardeşlerimizden Şefik’e çok selâm ve dua ediyoruz.
Kardeşlerim, Âyetü’l-Kübrâ  Ramazan’da zuhur etti ği gibi, zann ımca 
Ramazan’da da matbaadan ç ıktığını, Isparta’ya geldi ğini ve Ramazan’da ser-
bestiyetle okunmas ı ve camilere okutmak için girmesi gibi, bu Ramazan- ı 
Şerif’te Âyetü’l-Kübrâ’ dan ç ıkan ve bir saat tefekkür bir sene ibadet mânâ-
sını taşıyan1 Hizb-i Nuriye Âyetü’l-Kübrâ’ dan ç ıktığı misillü, bizim tesbihat ı-
mızda otuz üç defa 2ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź Âyetü’l-Kübrâ’ nın berekât ı ve feyziyle on da-
kikada ayn ı hakikat-i tevhidi veren iki sayfa kadar Ramazan’ ın nuruyla kalbe 
ihtar edildi. Ben de on dakikada Âyetü’l-Kübrâ’ nın tamam ını okuyor gibi ve 
her bir mertebede, mukaddimesinde denildi ği gibi küre-i arz ın küllî dili benim 
hayalen lisan ım olup ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź der; ve denizler ve da ğlar, o unsurlar ın ve in-
san tabakatlar ının lisân- ı hâlleri benim dillerim olup ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź der diye, ben 
de her bir ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź dedikçe, ya bilisân- ı arz, ya bilisân- ı semâvât, ya bili-
sân- ı cev, ya bilisân- ı anâs ır derim; gibi. İnşaallah, sonra size gönderilecek.
3ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
1 Bkz.: el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/423; el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  4/314; Aliyyülkârî, 
el-Masnû’  s.82.
2 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35; Muhammed sûresi, 47/19)
3 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   55
İkram ı İzhar Mektubunun Tetimmesi
(İşârât- ı Kur’âniye’nin ba şında yazd ık.)
Risale-i Nur’un makbuliyetine imza basan ve gaybî i şaretlerle ondan ha-
ber veren sekiz parçadan birinci parçad ır.
Ayn ı meseleye bu risalede yirmi dokuz i şaret var. Sair parçalarla beraber 
bine yak ın işaretler, rumuzlar, îmalar, emâreler ayn ı meseleye, ayn ı dâvâya 
bakmalar ı sarahat derecesindedir. Vahdet-i mesele cihetiyle, o emareler bir-
birine kuvvet verir, teyid eder. O sekizden üç tanesi, İmam Ali (radiyallâhu anh) , 
üç keramet-i gaybiyesiyle Risale-i Nur’dan haber vermi ş.
Bu sekiz parçay ı Ankara ehl-i vukufu tetkik etmi ş, itiraz etmemi şler. Yaln ız 
demişler: “Keramet sahibi, kerametini yazmaz.”
Ben de onlara cevap verdim ki: “Bu benim de ğil, Risale-i Nur’un kera-
metidir. Risale-i Nur ise, Kur’ân’ ın mal ıdır ve tefsiridir.” dedim, onlar sustu-
lar; demek kabul ettiler. Gerçi bu çe şit ikramlar yaz ılmasayd ı daha münasip 
olurdu; fakat bu hadsiz ve kuvvetli ve kesretli dü şmanlar kar şısında az ve za-
yıf ve fakir olan bizlere kuvve-i mâneviye ve gaybî imdat ve te şcî ve sebat ve 
metanet vermek için mecburiyet-i kat’iye oldu, ben de yazd ım. Benim benli-
ğime bir hodfuru şluk verip sukutuma sebep olsa da, ehemmiyeti yok. Bu hiz-
mete, yani ehl-i iman ı dalâlet-i mutlakadan kurtarmaya, lüzum olsa dünyevî 
hayat gibi, uhrevî hayat ımı da feda etmek bir saadet bilirim. Binler dostlar ım 
ve kardeşlerim cennete girmeleri için, cehennemi kabul ederim.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Şimdi bir halimi size beyan etmek lâz ım geliyor tâ ba şka sebepler sizi mü-
teessir etmesin. O hal de şudur:
Bu yirmi sene tazyik neticesi, ehemmiyetli ve müzmin bir hastal ık bana 
ârız olmuş. Zaten eskiden beri o hastal ığın esas ı bende vard ı ki, ona merdüm-
girizlik, yani, insanlardan çekinmek, temas etmemek, temastan müteessir ol-mak... Hattâ şimdi en hafif ruhlu bir karde şim, bir şakirdimle görü şmeyi –fa-
kat Risale-i Nur hizmetine ait olmamak şart ıyla– ruhum kald ırm ıyor. Hattâ 
dostâne bakmaktan cidden müteessir oluyorum. Bu ehemmiyetli halde in-sanlar ın bana kar şı zulüm ve cinayetleri bir vesile oldu ğu gibi, inâyet-i ilâhiye 
ve kaderin adaleti ve hizmet-i imaniyedeki ihlâs ın muhafazas ı en ehemmiyet-
56  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
li bir sebeptir ki, hem zulm-ü cinayet-i be şeriyeyi hiçe indiriyor, hem bu has-
tal ığı tam bana sevdiriyor, sab ır ve tahammül verir. Nas ıl ki insanlar evham 
yüzünden beni temastan men ede ede âsâb ıma dokundurdular; inâyet-i ilâhi-
ye dahi, hizmet-i imaniyedeki ihlâs ı kırmamak ve tasannukârâne hodfuru şluk 
vaziyetine girmeye mecbur etmemek ve ziyade hüsn-ü zan edenlerin kar şısın-
da beni tekellüflere ve gösteri şlere mecbur etmemek ve bu zamanda çok tesir 
eden şahs ıma karşı teveccüh, muhabbet ve hizmete zarar veren kendini ma-
kam sahibi göstermek vaziyetinden kurtarmak ve Kur’ân’dan gelen Risale-i Nur’un elmas gibi hakikatlerini bana mâletmekle cam parçalar ına indirme-
mek hikmetleriyle, Cenab- ı Erhamürrâhimîn bana bu hastal ığı vermiştir. Ben, 
Cenab- ı Hakk’a şükrediyorum. Siz de müteessir olmay ınız, memnun olunuz. 
Fakat f ıtrî teellümlere kar şı, tahammülüm için duan ıza muhtac ım.
Aziz karde şlerim, bize teslim olunan kitaplar ımın –yald ızlı kapl ı büyük 
mecmualardan– bir k ısm ına bakt ım, gördüm ki: Nur, gül fabrikalar ının elmas 
kalemleriyle yazd ıklar ı risaleler, o yald ızl
ı kaplar içinde bazen on be ş-yirmi ri-
sale içinde bulunan mecmualar o kadar güzel birer elmas k ılıç hükmünde 
düşmanlar ına karşı kendilerini büyük makamlarca ve mahkemelerde müda-
faa etmek hikmetiyle –hiçbir sebep yokken, birden bire Risale-i Nur’u büyük mecmualar tarz ında yapt ırmaya hapsimizden be ş ay evvel ba şlad ık– bunda 
büyük bir inâyet-i ilâhiye oldu ğuna şüphem kalmad ı ve filozoflar ın mağlûbi-
yetinin hikmetini anlad ık. Çünkü içtimada eczalar ın kuvvetinden çok ziyade 
bir kuvvet, hususan müdafaa vaktinde içtima ve tesanüdden ileri geliyor.
Kardeşlerim, çoktan size söylemek lâz ım gelirken unutmu ştum. Kerametli 
Yirmi Dokuzuncu Söz, o Söz’ün yaln ız birinci makam ıdır. O Söz’ün ikinci 
makam ı ise, ehemmiyetine binâen –ki, bir vecihte ona da “
Âyetü’l-Kübrâ ” 
nam ını İmam Ali (radiyallâhu anh)  vermiş olan– Yirmi Dokuzuncu Lem’a-y ı 
Arabiye’dir ki, “Allahu Ekber” gibi sâir tesbihat ın mertebelerindeki nurlar ı be-
yan ediyor ve Hizb-i Nuriye’nin de bir me’haz ıdır.
Umum karde şlerime birer birer selâm ve dua ederim. Gizli olan her gece-
de muhtemel bulunan leyle-i Kadirlerinizi tebrik ederim.
Kardeşiniz
Said Nursî
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   57
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bilmukabele, biz de Ramazan ınızı tebrik ediyoruz. Rüyalar ınız pek çok 
mübarektirler. İnşaallah, Cenab- ı Hak sizi büyük ihsanlara mazhar eyleyecek 
diye bir işarettir.
Bu zamanda en büyük bir ihsan, bir vazife, iman ını kurtarmakt ır, 
başkalar ın iman ına kuvvet verecek bir surette çal ışmakt ır. Sak ın, benlik 
ve gurura medar şeylerden çekin. Tevazu, mahviyet ve terk-i enaniyet, bu 
zamanda ehl-i hakikate lâz ım ve elzemdir. Çünkü bu as ırda en büyük teh-
like benlikten ve hodfuru şluktan ileri geldi ğinden, ehl-i hak ve hakikat, 
mahviyetkârâne daima kusurunu görmek ve nefsini itham etmek gerek-tir. Sizin gibilerin a ğır şerait içinde kahramancas ına iman ını ve ubudiye-
tini muhafaza etmesi, büyük bir makamd ır. Senin rüyalar ının bir tabiri 
de, bu noktadan seni teb şir etmektir.
Risale-i Nur eczalar ında tarikat hakikatine dair “Telvihat- ı Tis’a” nam ın-
daki risaleyi elde edip bak ınız. Hem, zat ınız gibi metin ve imanl ı ve hakikat-
li zatlar Risale-i Nur dairesine giriniz. Çünkü bu as ırda Risale-i Nur, bütün te-
hacümata kar şı mağlûp olmad ı. En muannid dü şmanlar ına da serbestiyeti-
ni resmen teslim ettirdi. Hattâ iki seneden beridir büyük makamatlar ve adli-yeler, tetkikat neticesinde, Risale-i Nur’un serbestiyetini tasdik ve mahrem ve gayr-i mahrem bütün eczalar ını sahiplerine teslime karar verdiler.
Risale-i Nur’un mesle ği, sair tarikatlar, meslekler gibi ma ğlûp olmayarak, 
belki galebe ederek pek çok muannidleri imana getirmesi, pek çok hâdisât ın 
şehadetiyle, bu as ırda bir mucize-i mâneviye-i Kur’âniye oldu ğunu isbat eder. 
O dairenin haricinde, ekseriyetle, bu memlekette, bu hususî ve cüz’î ve yal-nız şahsî hizmet veya ma ğlûbane perde alt ında veya bid’alara müsamaha su-
retinde ve te’vilât ile bir nevi tahrifat içinde hizmet-i diniye tam olamaz diye, hâdisat bize kanaat vermi ş.
Madem sizde büyük bir himmet ve kuvvetli bir iman var; tam bir ihlâs ve 
tam bir mahviyetle, sebatkârâne Risale-i Nur’a şâkirt ol.. tâ binler, belki yüz 
binler şâkirtlerin şirket-i mâneviye-i uhreviyelerine hissedar ol.. tâ senin hay ır-
lar ın, iyiliklerin cüz’iyetten ç ıkıp küllîleşsin, âhirette tam kârl ı bir ticaret olsun.
Said Nursî
f
58  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
İki sene tetkikattan sonra mahkeme taraf ından bana teslim olunan mec-
mualardan bugün, mâsumlar tâifesinin ve ümmî ihtiyarlar cemaatinin bana yâ-digâr olarak gönderdikleri parçalar ı hâvi büyük ve yald ızlı ciltli bir mecmua gör-
düm. Bu mecmuan ın başında tâ Kastamonu’ya yazd ığım bir f ıkray ı size gön-
dermek hat ırıma geldi. Belki de eskiden bir sureti size gönderilmi ş. Bunda ka-
naatim geldi ki: Filozoflara ve muannidlere kar şı mâsumlar ve ümmîlerin mâ-
sumâne ve hâlisâne olan bu elimdeki mecmuas ı, en büyük bir vas ıta-y ı gale-
bedir; inatlar ı kırıp insafs ızlar ı insafa getirmi ştir. İşte çok yerlerden bana gönde-
rilen mecmualar ve ümmîlerin parçalar ını üç mecmua içinde cem etmi ştik. Ve 
mecmuan ın başında, bu gelen parça yaz ılı gördüm, size de gönderiyorum.
Hem bununla, Risale-i Nur’un makbuliyetine delâlet eden sekiz parçadan 
mürekkep yapt ığımız bir mecmua ve keramet-i Gavsiye ve Aleviye ve İşaret-i 
Kur’âniye’den ba şka, lâhika ve saireden üç-dört parça daha ilâve edilen mec-
muan ın başında yaz ılmaya lây ık bir parçay ı leffen beraber gönderiyorum.
Umum karde şlerime, bilhassa mâsum ve ümmîlere selâm ve dua eder ve 
dualar ını istiyoruz. Ve bin mâ şâallah ve bârekâllah onlara deriz. Onlar ın yaz ı-
lar ını kimler görüyorsa, takdirkârâne meftun olur.
Risale-i Nur’un küçük ve mâsum şâkirtlerinden elli altm ış talebenin yaz-
dıklar ı nüshalar ı bize göndermi şler, o parçalar ı üç cilt içinde cem ettik.
İşte bu mecmuadaki parçalar ı yazanlar ın numûne olarak bir k ısm ı şun-
lard ır:
İsimleri Ya şlar ıİsimleri Ya şlar ıİsimleri Ya şlar ı
Ömer 15 Hüseyin 11 Mustafa 14
Mustafa 13 Ahmed Zeki 13 Bekir 9
Hâf ız Nebi 14 Ay şe 11 Ali 12
Hicret 15 Hâf ız Ahmed 12 Ay şe1 1
İşte bu mecmuadaki risaleler, bu mâsum çocuklar ın Risale-i Nur’dan ders 
ald ıklar ı ve yazd ıklar ının bir k ısm ıdır. Onlar ın bu zamanda bu ciddî çal ışmala-
rı gösteriyor ki, Risale-i Nur’da öyle bir mânevî zevk ve câzibedar bir nur var 
ki, mekteplerde çocuklar ı okumaya şevkle sevk etmek için icad ettikleri her 
nevi eğlence ve te şviklere galebe edecek bir lezzet, bir sürur, bir şevk, Risale-i 
Nur veriyor ki, çocuklar böyle hareket ediyorlar. Hem bu hal gösteriyor ki, Risale-i Nur kökle şiyor. İnşaallah, daha hiçbir şey onu koparamayacak; en-
sâl-i âtiyede devam edecek, gidecek.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   59
Aynen bu mâsum çocuk şâkirtler gibi, Risale-i Nur’un câzibedar dairesi-
ne giren ümmî ihtiyarlar ın dahi k ırk-elli yaşından sonra Risale-i Nur’un hat ırı 
için yaz ıya başlay ıp yazd ıklar ı kırk-elli parça, iki-üç mecmua içinde dercedildi. 
Bu ümmî ihtiyarlar ın ve k ısmen çoban ve efelerin, bu zamanda, bu acip şera-
it içinde, her şeye tercihen Risale-i Nur’a bu surette çal ışmalar ı gösteriyor ki, 
bu zamanda Risale-i Nur’a ekmekten ziyade ihtiyaç var ki, harmanc ılar, çift-
çiler, çobanlar, yörük efeleri, hâcât- ı zaruriyeden ziyade bir hâcât- ı zaruriyeyi, 
Risale-i Nur’un hakâikini görüyorlar.
Bu ciltte az ve sâir alt ı cild-i âhirde mâsumlar ın ve ihtiyar ümmîlerin ya-
zılar ının tashihinde çok zahmet çektim. Vakit müsaade etmiyordu. Hat ırıma 
geldi ve mânen denildi ki: S ıkılma! Bunlar ın yaz ılar ı çabuk okunmad ığından, 
acelecileri yava ş yavaş okumaya mecbur etti ğinden, Risale-i Nur’un g ıda ve 
taam hükmündeki hakikatlerinden hem ak ıl, hem kalb, hem ruh, hem 
nefis, hem his, hisselerini alabilir. Yoksa, yaln ız ak ıl cüz’î bir hisse al ır, 
ötekiler g ıdas ız kalabilirler.
Risale-i Nur, sair ilimler ve kitaplar gibi okunmamal ı. Çünkü ondaki 
iman- ı tahkikî ilimleri, ba şka ilimlere ve maariflere benzemez. Ak ıldan 
başka çok letâif-i insaniyenin kut ve nurlar ıdır.
Elhâs ıl: Mâsumlar ın ve ümmî ihtiyarlar ın noksan yaz ılar ında iki fayda var:
Birincisi: Teennî ve dikkatle okunmaya mecbur etmektir.
İkincisi: O mâsumâne ve hâlisâne ve samimî ve tatl ı dillerinden, dersle-
rinden Risale-i Nur’un şirin ve derin meselelerini lezzetli bir hayretle dinlemek 
ve ders almakt ır.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
60  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Elhamdülillâh, bu sene Isparta’daki talebelerinizi dünyevî me şağil daha 
çok gaflete sokmad ı. Hizmet-i Nuriyedeki gayretlerimiz ciddî bir surette de-
vam ediyor. Her birimizin kalblerimizdeki Nur’a kar şı incizap, sîmalar ımızda 
okunuyor. Sanki bu talebelerinizin kalbleri sevinçle doludur.
Evet sevgili Üstad ımız, bütün talebeleriniz hep birden diyorlar: Liyakat siz-
liğimiz, hiçli ğimizle beraber sâfiyane istihdam edildi ğimiz bu hizmet-i Nuriyede 
bedî bir Üstada hem talebe, hem kâtip, hem muhatap, hem nâ şir, hem mü-
cahid, hem halka nâsih, hem Hakk’a âbid olmak gibi cihande ğer güzellikle-
rin hepsini birden bize veren Hazreti Allah’a ne kadar şükretsek azd ır. Ve bu 
yapmak istedi ğimiz şükürler dahi, Hâl ıkımızın fazl ıyla kalbimize gelen bir ih-
san olduğunu tahattur eden biz talebelerinizin kalblerini sürur ve sevinç dol-
duruyor. Mâsum Nurslular ın Üstad ımızın küçüklü ğünde geçirdikleri hayat ın 
müteşekkirâne bir tarz ı, hal ve etvar ımızda okunuyor. Hudutsuz şükürler, ni-
hayetsiz senâlar olsun o Zât- ı Zülcelâle ki, bizleri cehl-i mutlak derelerinden, 
isyan ve küfran batakl ıklar ından lütuf ve keremiyle ç ıkar ıp, gözleri kama ştıran 
en parlak bir Nur’a talebe etmi ştir.
Eğer sevgili Üstad ımız “iktiran” tâbir edilen iki nimetin beraber geldi ğini 
daha evvelden bize izah etmeseydi, çok minnettarl ıklar ımızı kalblerimize ter-
cüman olan kalemlerimizden okuyacaklard ı.
Evet, sevgili Üstad ımız, biz kendimize bak ıyoruz, Risale-i Nur’a muhatap 
olam ıyoruz. Buna ra ğmen, ihtiyaç şiddetlendikçe, Hâl ık-ı Rahîm’in merha-
metli tecellîlerini mü şahede ediyoruz.
Kalb-i Üstad, parlak bir ayna, bir mazhar, bir ma’kes; lisân- ı Üstad, âlî bir 
mübelliğ, bir muallim, bir mür şid; hâl-i Üstad, tecessüm etmi ş en güzel bir ör-
nek, bir numûne, bir misâl oluyor. Tavâif-i be şerin ihtiyaçlar ı yaz ılıyor, gös-
teriliyor.
İşte, yedi seneden beri ate ş püsküren zâlim be şerin hali, bugün daha 
çok ıztırapl ı bir hale girmi ş bulunuyor. Her bir zîidrak, acaba yar ın ne ola-
cak düşüncesiyle kulaklar ını radyolar ın ağızlar ına koymu şlar, mütehayyir du-
ruyorlar. Şarkta Japonlar ın mağlûp olmas ıyla, dünyan ın salâh- ı selâmete ve 
emn ü emâna kavu şmas ı beklenirken, deccalane bir hareket şimalde ken-
dini gösterdi ği görülüyor. Şu vaziyet herkesi heyecana, endi şeye sevk edi-
yor. İstikbalin zulmetlerine gitti ği zann ıyla, merakla radyolar ı takibe ko şturu-
yor. Lillâhilhamd, Risale-i Nur, âlî beyanat ıyla ruhlar ımızı teskin ediyor, haki-
kî dersleriyle kalblerimizi tatmin ediyor.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   61
İşte, bu günde meydana ç ıkan bu deh şetli cereyan ı, ancak ve ancak 
Hıristiyanl ık âleminin Müslümanl ıkla ittihad ı, yani İncil, Kur’ân ile ittihad ede-
rek ve Kur’ân’a tâbi olmas ı neticesi elde edilecek semâvî bir kuvvetle ma ğlûp 
edileceği iş’ar buyuruluyor ki, Hazreti İsa (aleyhisselâm) ’ın da vürûduna intizar 
etmek zaman ının geldiğini mânâ-y ı işârî ile ihtar ediyor.
Mesmuata göre, bugünkü Amerika, aktâr- ı âleme tetkikat için gönderdi-
ği dört heyetten birisini, bugünkü be şeriyetin saadetini temin edecek sâlim bir 
din taharrisine memur etmi ştir. Bu ise, müceddidli ğini mahkeme lisan ıyla her 
tarafa ilân eden Risale-i Nur, bu muztarip, peri şan beşeriyetin en büyük bir 
saadeti olaca ğına iman ımız pek kuvvetlidir.
Sevgili Üstad ımız başımızda, ve en âlî hakikatleri ta şıyan ve Kur’ân’ ın en 
yüksek ve mübarek tefsiri bulunan Risale-i Nur elimizde oldukça, sevinçleri-miz had ve hududa al ınmaz.
İşte bu hakikatlerin her bir cüzü sâha-y ı faaliyete ç ıksa, her tarafta me-
rakla, zevkle kendini okutturuyor. Buna bariz deliller pek çok var. Hususuyla, inkâr- ı haşir mefkûresini ma ğlûp eden Onuncu Söz matbû nüshalar ı ve bil-
hassa gizli tab’ edildi ği hâlde kendini serbest okutan ve takviye-i imanda pek 
yüksek harikalar ı taşıyan 
Âyetü’l-Kübrâ  risaleleri; ve inkâr- ı ulûhiyet mefkû-
resini zîr u zeber eden Külliyat- ı Nur, Hüccetü’l-Bâli ğa ve Meyve  gibi ecza-
lar ı meydanda...
İnşaallah, Kur’ân’ ın etraf ına çevrilmek istenilen imans ızlığın emans ız sû-
runu, Risale-i Nur temelinden kald ıracak, imans ızlığın emâns ız ateşini söndü-
rüp, âb- ı hayat bah şeden şarâb- ı kevserini, bütün dünyaya emanl ı iman ver-
mekle içirecektir.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Çok kusrulu talebeniz
Hüsrev
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
62  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Zat ınızın şahs ıma karşı haddimden pek çok ziyade hüsn-ü zann ınızı, 
Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsi nam ına kabul edebilirim. Yoksa kendimi o 
makamlarda görmek benim haddim de ğil.
Hem, “Risale-i Nur mesle ği, tarikat de ğil, hakikattir, Sahabe mesle-
ğinin bir cilvesidir. Bu zaman tarikat zaman ı değil, iman ı kurtarmak za-
man ıdır.” Risale-i Nur, bu hizmeti lillâhilhamd en mü şkül ve ağır zamanlarda 
yapm ış ve yap ıyor. Risale-i Nur dairesi, Hazreti Ali ve Hasan ve Hüseyin’in 
(radiyallâhu anhum)  ve Gavs- ı Âzam’ ın (kuddise sirruh)  –ihbârât- ı gaybiyeleriyle– şâ-
kirtlerinin bu zamanda bir dairesidir. Çünkü Hazreti Ali, üç keramet-i gay-biyesiyle Risale-i Nur’dan haber verdi ği gibi, Gavs- ı Âzam 
(kuddise sirruh)  da 
kuvvetli bir surette Risale-i Nur’dan haber verip tercüman ını teşcî etmiş. Bu 
mahrem dört Risale-i Keramet-i Aleviye ve Gavsiye’ye ait dört risale in şaal-
lah bir vakit size gönderilebilir. Mahkeme ehl-i vukufu, onlara itiraz edeme-miş. Yaln ız “Bu yaz ılmamal ıyd ı.” diye küçük bir tenkit etmi şler. Ben de ce-
vap verdim, onlar sustular. Zaten Üveysî bir surette do ğrudan do ğruya haki-
kat dersimi Gavs- ı Âzam’dan 
(kuddise sirruh)  ve Zeynelâbidîn (radiyallâhu anh)  ve 
Hasan, Hüseyin (radiyallâhu anhumâ)  vas ıtas ıyla İmam Ali’den (radiyallâhu anh)  alm ı-
şım. Onun için, hizmet etti ğimiz daire onlar ın dairesidir.
Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki, duan ızın himmetiyle, on be ş gün-
den ziyade şiddetli bir hararet içinde tehlikeli ve zehirli hastal ığın iki gündür 
tehlikesi geçti. Hastal ıkla bir saat ibadet bir gün kadar olmas ı cihetiyle, in şaal-
lah yapamad ığım çok hayrat ın yerini bu hastal ık doldurmu ş ve çok kusurat ı-
ma da keffâret olmu ş. Fakat zâfiyet ve hastal ık devam ediyor.
Latîf ve mânidar bir tevâfuktur ki, dünkü gün, mâsumlar ın mecmuas ı eli-
me geçti, açt ım. O mecmuan ın başında, o mâsumlar ın bir kumandan ı hük-
münde ve medrese-i Nuriye’nin kahramanlar ından Marangoz Ahmed’in ga-
yet ziynetli ve nak ışlı ve dikkatli yazd ığı Küçük Sözler , başında dercedilmi ş 
gördüm. “Mâ şaallah Marangoz Ahmed, dedim, mâsumlar ın çavuşu olmuş.” 
Ayn ı günde bir mektubu elime geçti, açt ım. Marangoz Ahmed’in gönderdi ği-
miz mektuplar ı arkadaşlara gecede okumak zaman ında, iki çekirge mektubun 
başına gelip tâ bitinceye kadar dinlemelerini gördüm. Birkaç gün evvel biz 
mektubu yazarken, iki güvercin, mektubun makbuliyetini ve müjdeci serçe ve kuddüs ku şlar ının müjdelerini tasdik ettikleri gibi, marangozun iki çekirgeleri 
de güvercinleri ve müjdeci ku şlar ı tasdik ederek, “Biz dahi Risale-i Nur’u tan ı-
yoruz.” diye lisân- ı hâlleri ifade ediyor diye latîf ve mânidar tevafuk olmu ş.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   63
Bu münasebetle, o mecmua içinde mübarek kahramanlardan Küçük 
Ali’nin biraderzadesi mâsum ve küçük bir Abdurrahman olan Hâf ız Ahmed’in 
yazd ığı Sekizinci Şuâ’ ın Sekizinci Remz’inden bir sayfa evvel bir f ıkra nazar ı-
ma değdi. Bir-iki ayd ır size Risale-i Nur’un makbuliyetine dair yaz ılan mek-
tuplarda şahs ımın hisse-i şerefi ve hüneri olmad ığını ve s ırf bir ikram- ı ilâhî 
olmas ına dair yaz ılan parçay ı bu f ıkray ı, o f ıkraya alâkadar gördüm, size gön-
deriyorum, onlara münasip bir yerde ilhak edersiniz. O f ıkra, Celcelûtiye’nin 
fevkalâde Risale-i Nur’a verdi ği ehemmiyetten şahs ımın bir lem’as ı, bir hüne-
ri olmad ığına dairdir. Şöyle ki, orada demi ştim:
Hem ben itiraf ediyorum ki, böyle makbul bir eserin mazhar ı olmak, hiç-
bir vecihle o makama liyakatim yoktur. Fakat küçük, ehemmiyetsiz bir çekir-dekten, koca, da ğ gibi bir a ğac ı halk etmek kudret-i ilâhiyenin şe’nlerindendir 
ve âdetidir ve azametine delildir.
Ben kasemle temin ederim ki, Risale-i Nur’u senâdan maksad ım, 
Kur’ân’ ın hakikatlerini ve iman ın rükünlerini teyid ve isbat ve ne şirdir. 
Hâl ık-ı Rahîmime hadsiz şükür olsun ki, kendimi kendime be ğendirme-
miş, nefsimin ay ıplar ını ve kusurlar ını bana göstermi ş ve o nefs-i emmâ-
reyi başkalara be ğendirmek arzusu kalmam ış.
Evet, kabir kap ısında bekleyen bir adam, arkas ındaki fâni dünyaya riya-
kârâne bakmas ı, ac ınacak bir hamakatt ır ve dehşetli bir hasârettir. Cenab- ı 
Hak, beni böyle hasâretlerden muhafaza eylesin, âmin…
Umum karde şlerime birer birer selâm ve dua eder ve dualar ını rica ederiz.
f
Aziz, s ıdd ık, mübarek karde şlerim,
Sizin mübarek Ramazan’ ınızı ve leyle-i Kadr’inizi ve bayram ınızı bütün 
ruh u can ımızla tebrik ve tes’id ediyoruz. Cenab- ı Erhamürrâhimîn, emsâl-i 
kesiresiyle sizleri mü şerref eylesin, âmîn.
Bu Ramazan- ı Şerif’te gerçi bir tesmim neticesinde ziyade s ıkıntı ve ıztı-
rap çektimse de, Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki, sab ır ve tahammül ih-
san eyledi. Ve hastal ığın ehemmiyetli sevab ı da ıztırab ın verdiği gaflet nokta-
lar ını izale eyledi. Dualar ınız berekât ıyla bu defa da o tesmimden tam kurtul-
dum. Fakat verdi ği zâfiyet ve sars ıntı, ara s ıra s ıkıntı verir.
Size yazm ıştım ki: Nas ıl Hizb-i Nuriye  Risale-i Nur’un ve Âyetü’l-
Kübrâ ’nın bir hülâsas ıdır; öyle de, on dakika zarf ında Hizb-i Nuriye’nin bir 
64  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hülâsas ı, bu Ramazan- ı Şerif’in feyzinden ve Ramazan’da telif edilen ve yeni 
intişar eden Ramazaniye Risalesi olan Âyetü’l-Kübrâ ’nın otuz üç mertebe-i 
vücûb ve vücûd ve tevhid otuz üç elsine-i külliye ile tezahür etti ği gibi, ruh ve 
hayal ve kalb o noktadan öyle bir inbisat ve inki şaf etti ki, her bir mertebenin 
söylediği 1ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź şehadetini dedi ğim vakit, o küllî lisan benim oluyor gi-
bi azametli bir tevhid hissetti ğimden, Âyetü’l-Kübrâ , güneş gibi iman nurla-
rını ruhlara telkin edebilir. Şeksiz şüphesiz kanaat ettim ve gördüm ve İmam 
Ali’nin (radiyallâhu anh)  ona verdi ği ehemmiyetin s ırrını bildim.
Bu defa Isparta umum şâkirtlerinin hissiyat ıyla Risale-i Nur kahraman ı 
Hüsrev’in yazd ığı mektup, gerçi hakk ım olmayarak bana ziyade hisse ver-
miş, fakat Isparta ve civar ı kahraman şâkirtlerinin tam derece-i irtibatlar ını 
ve Risale-i Nur’un tam k ıymetini gösterdi ğinden ve mektuplar ım içinde ve 
Lâhika’ya, hem daha münasip gördü ğünüz makamlarda yazmaya lây ıktır. 
Size bir sureti yeni hurufla gönderiliyor.
Pek çok alâkadar oldu ğum Kastamonu ve içindeki ehemmiyetli karde ş-
lerim, Isparta şâkirtleriyle vas ıta-y ı irtibat, Mustafa Osman, hakikaten az bir 
zamanda çok ehemmiyetli bir i ş görmesinden, birinci saftaki haslar içine gir-
meye hak kazanm ış. Demek ihlâs ı tamd ır ki, az bir zamanda çok zaman i şi-
ni gördü. Cenab- ı Hak, onun emsalini o havalide ço ğalts ın ve selâmet ver-
sin, âmîn.
Umum karde şlerime ve hem şirelerime birer birer selâm ve tebrik ve dua 
ediyorum.
Said Nursî
f
Gayet ehemmiyetli iki meseleyi, sizlere –zekâvetinize itimaden– Risale-i 
Nur’da müteferrikan parçalar ı bulunmalar ına binâen, gayet muhtasar konu-
şacağım.
Birincisi : Risale-i Nur’un hakikî ve hakikatli bir şakirdi bulunan ve Kur’ân- ı 
Mu’cizü’l-Beyân’ ın kâtibi, bu defa yazd ığı mektupta, haddimden bin derece 
ziyade hüsn-ü zann ına istinaden, bir hakikat soruyor. Risale-i Nur’un şahs- ı 
mânevîsinin gayet ehemmiyetli ve kudsî vazifesini; ve hilâfet-i Nübüvvetin de gayet ulvî vazifelerinden bir vazifesini benim âdi şahs ımda, Üstad ı noktas ın-
1 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35; Muhammed sûresi, 47/19)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   65
dan bir cilvesini gördü ğünden, bana o hilâfet-i mâneviyenin bir mazhar ı na-
zar ıyla bakmak istiyor.
Evvelâ: Bâki bir hakikat, fâni şahsiyetler üstüne bina edilmez. Edilse, ha-
kikate zulümdür. Her cihetle kemalde ve devamda bulunan bir vazife, çürü-meye ve çürütülmeye mâruz ve müptelâ şahsiyetlerle ba ğlanmaz; ba ğlansa, 
vazifeye ehemmiyetli zarard ır.
Sâniyen:  Risale-i Nur’un tezahürü, yaln ız tercüman ının fikriyle, veyahut 
onun ihtiyac- ı mânevî lisan ıyla Kur’ân’dan gelmi ş. Yaln ız o tercüman ın istida-
dına bakan feyizler de ğil, belki o tercüman ın muhataplar ı ve ders-i Kur’ân’da 
arkadaşlar ı olan hâlis ve metin ve sad ık zatlar ın o feyizleri ruhen istemele-
ri ve kabul ve tasdik ve tatbik etmeleri gibi çok cihetlerle, o tercüman ın is-
tidad ından çok ziyade o Nur’lar ın zuhuruna medar olduklar ı gibi, Risale-i 
Nur’un ve şâkirtlerinin şahs- ı mânevîsinin hakikatini onlar te şkil ediyorlar. 
Tercüman ının da içinde bir hissesi var. E ğer ihlâss ızlıkla bozmazsa, bir tekad-
düm şerefi bulunabilir.
Sâlisen: Bu zaman, cemaat zaman ıdır. Ferdî şah ıslar ın dehas ı, ne kadar 
harika da olsalar, cemaat ın şahs- ı mânevîsinden gelen dehas ına karşı mağlûp 
düşebilir. Onun için, o mübarek karde şimin yazd ığı gibi, âlem-i İslâm’ ı bir ci-
hette tenvir edecek ve kudsî bir dehân ın Nur’lar ı olan bir vazife-i imaniye, bî-
çare, zay ıf, mağlûp, hadsiz dü şmanlar ı ve onu ihanetle, hakaretle çürütmeye 
çal ışan muannid has ımlar ı bulunan bir şahsa yüklenmez. Yüklense, o kusurlu 
şah ıs ihanet darbeleriyle dü şmanlar ı taraf ından sars ılsa, o yük dü şer, dağılır.
Râbian: Eski zamandan beri çok zatlar, üstad ını veya mür şidini veya 
muallimini veya reisini k ıymet-i şahsiyelerinden çok ziyade hüsn-ü zan etme-
leri, dersinden ve ir şad ından istifadeye vesile olmas ı noktas ında o pek fazla 
hüsn-ü zanlar bir derece kabul edilmi ş, hilâf- ı vâk ıad ır, diye tenkit edilmez-
di. Fakat şimdi, Risale-i Nur şâkirtlerine lây ık bir üstada muvaf ık bir ulvî mer-
tebe ve fazileti, bîçare, kusurlu bu şahs ımda kabul ettikleri sebebiyle gayret 
ve şevkleriyle çal ışmalar ı, bu noktada haddimden ziyade hüsn-ü zanlar ı ka-
bul edilebilir; fakat Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsinin mal ı olarak elimde bu-
lunuyor diye bilmek gerektir. Fakat, ba şta z ınd ıklar ve ehl-i dalâlet ve ehl-i si-
yaset ve ehl-i gaflet, hattâ sâfi-kalb ehl-i diyanet, şahsa fazla ehemmiyet ver-
dikleri cihetinde haks ızlar, o şahs ı çürütmekle hakikatlere darbe vurmak; ve o 
Nur’lara benim gibi bir bîçareyi mâden zannederek, bütün kuvvetleriyle beni çürütüp o Nur’lar ı söndürmeye ve sâfi-kalblileri de inand ırmaya çal ışıyorlar. 
Ezcümle, İkinci Mesele’de bir hâdise bu hakikati gösteriyor.
66  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İkinci Mesele : Bayram ın ikinci gününde, teneffüs için k ırlara ç ıktığım za-
man, ehemmiyetli bir memur taraf ından beş vecihle kanunsuz bir taarruza 
mâruz kald ım. Cenab- ı Hak, rahmet ve keremiyle, belime, ba şıma yüklenen 
Risale-i Nur eczalar ını ve ruhuma ve kalbime yüklenen şâkirtlerinin haysiyet ve 
izzet ve rahatlar ını muhafaza için, fevkalâde bir tahammül ve sab ır ihsan eyle-
di. Yoksa, bir plân neticesinde beni hiddete getirip, Risale-i Nur’un, bâhusus 
Âyetü’l-Kübrâ ’nın fütuhat ına karşı bir perde çekmek oldu ğu tahakkuk etti.
Sak ın, sak ın, hiç kederlenmeyiniz, merak etmeyiniz, hem telâ ş etmeyiniz, 
hem bana ac ımay ınız. Şeksiz şüphesiz, inâyet-i ilâhiye perde alt ında bizi mu-
hafaza etmekle 1ْħَכُĤ ٌóْĻَì َĳُİوَ ْئًאĻَü اĳُİَóَכْÜ أَنْ ĵٰۤùَĐوَ âyetine mazhar etsin.
Onlar ın o plânlar ı da yine akîm kald ı. Fakat bu vilâyette, do ğrudan do ğ-
ruya büyük bir makamdan kuvvet al ıp şahs ımla uğraşanlar var. E ğer mümkün 
olsa, buran ın havas ıyla hiç imtizaç edemedi ğim cihetini vesile edip, münasip 
bir yere naklime, Denizli Mahkemesini ve Ankara Temyiz Mahkemelerini va-sıta yap ıp çal ışmak lâz ım geliyor. Ben kendim yapamad ığım için, benden, ba-
na daha ziyade alâkadar Denizli dostlar ı teşebbüs etseler iyi olur. Hiç olmazsa 
oran ın hapsine, bir daha bahaneyle beni als ınlar.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık, çok mübarek, çok faal, çok hâlis, çok k ıymettar karde şim 
Hüsrev,
Senin bayram ın ikinci gününde elime geçen mektubun bir güvercin haber 
veriyor gibi geldi ği ayn ı günde beni çok müteessir eden hâdise-i taarruziyeden 
neş’et eden elemlerime, kederlerime bir merhem, bir ilâç hükmüne geçti, bu 
mânây ı hat ıra getirdi: “Sana ihanet eden ehemmiyetsiz adamlara kar şı, Gül 
ve Nur fabrikas ının kahramanlar ının hârikulâde hürmet ve ihtiramlar ı varken, 
böyle bir-iki vicdans ızın hakaretine de ğil, milyonlarca dü şmanlar ın ihanetleri-
ne karşı gelebilir ve hükümden iskat edebilir.” diye kalbime geldi. Fakat kendi 
şahs ıma bakt ım ki, kurumu ş, çürümüş, vazifesi bitmi ş bir hurma çekirde ği hük-
münde iken, Risale-i Nur bahçesinde bir derece o çekirdekten tezahür eden meyvedar, muhte şem koca bir a ğaç nazar ıyla bakt ığınızı gördüm. Sizin fevka-
lâde hüsn-ü zann ınız o ağaçtan ileri geldi ğini ve çekirde ğin de bir cihette, bir 
nevi vesile oldu ğu cihetinde hüsn-ü zanna mazhar olmu ş gördüm.
1 “Olur ki ho şlanmad ığınız bir şey sizin için hay ırlı olur.” (Bakara sûresi, 2/216)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   67
O mektubun birinci sayfas ı güzeldir; ben de i ştirak ediyorum. İkinci sayfa-
da birkaç yerde kalem kar ıştırdım, tâdil ettim. Ezcümle : Hazreti Hasan (radiyal-
lâhu anh) ’ın alt ı ayl ık hilâfetiyle beraber Risale-i Nur’un Cevşenü’l-Kebîr ’den ve 
Celcelûtiye ’den ald ığı bir kuvvet ve feyizle vazife-i hilâfetin en ehemmiyetlisi 
olan neşr-i hakâik-i imaniye noktas ında Hazreti Hasan (radiyallâhu anh) ’ın k ısa-
cık müddetini uzun bir zamana çevirerek tam be şinci halife nazar ıyla bakabili-
riz. Çünkü adalet-i hakikiye ile bu as ırda insanlar ı mes’ud edebilir bir istidatta 
bulunan, Risale-i Nur’dur ve onun şahs- ı mânevîsi, Hazreti Hasan (radiyallâhu 
anh)’ın bir muavini, bir mütemmimi, bir mânevî veledi hükmündedir diye se-
nin mektubunu tâdil ettim. Buna k ıyasen, sana vekâleten bir-iki yerde kalem 
kar ıştırdım. Fakat ayn ı günde mahkeme, kitaplar ım içinde bana teslim ettikleri 
mektuplar, müsveddeleri ve onlar ın üstünde ye şil kalemle i şaretlerine göre çok 
ehemmiyet verdikleri o müsveddeler içinde bu size yazd ığım noksan bir parça-
yı gördüm, fesübhânallah dedim. Mektubuna benimle cevap ver diye mânâs ı-
nı ald ım. Belki bu parça Lâhika’ya girmi ş; ben de size ayn ını yaz ıyorum.
Parça budur:
“Benim çok kusurlu şahs ıma hüsn-ü zanla verdi ğiniz makamlar cihetin-
de değil, belki vazifeye, hizmete bak ıp o noktada bakmal ısınız. Perde aç ılsa, 
benim ba ştan aşağıya kadar kusurat ile âlûde mâhiyetim, benden kaçmaya 
bir vesile olur. Sizi karde şliğimden kaç ırmamak, pi şman etmemek için, şahsi-
yetime kar şı haddimin pek fevk ınde tasavvur etti ğiniz makamlara irtibat ınızı 
bağlamay ınız. Ben, size nisbeten karde şim; mürşidlik haddim de ğil. Üstad da 
değilim, belki ders arkada şıyım. Ben, sizin kusurat ıma karşı şefkatkârâne dua 
ve himmetinize muhtac ım; benden himmet beklemeniz de ğil, bana himmet 
etmenize istihkak ım var. Cenab- ı Hakk’ ın ihsan ve keremiyle, sizlerle, gayet 
kudsî ve gayet ehemmiyetli ve gayet k ıymettar ve her ehl-i imana menfaatli 
bir hizmette, taksim-i mesai kaidesiyle i ştirak etmi şiz. Tesanüdümüzden has ıl 
olan bir şahs- ı mânevînin fevkalâde ehemmiyet ve k ıymeti ve üstadl ığı ve ir-
şad ı, bize kâfidir.
“Madem bu zamanda, her şeyin fevkinde hizmet-i imaniye bir kudsî va-
zifedir. Hem kemmiyet, keyfiyete nisbeten ehemmiyeti azd ır. Hem muvakkat 
ve mütehavvil siyaset daireleri, ebedî, daimî, sabit hizmet-i imaniyeye nisbe-ten ehemmiyetsizdir, mikyas olmaz. Risale-i Nur’un tâlimat ı dairesinde bi-
ze bahşettiği feyizli makamlara kanaat etmeliyiz. Haddimden fazla fevkalâ-
de hüsn-ü zan ile müfritâne âlî makam vermek yerine, fevkalâde sadakat ve
68  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
sebat ve müfritâne irtibat ve ihlâs lâz ımd ır; onda terakki etmeliyiz.” Elhak, 
bunda tam terakki etmi şsiniz. (Parça bitti.)
f
Aziz, s ıdd ık, sebatkâr, muhlis karde şlerim,
Hem maddî, hem mânevî, hem nefsim, hem benimle, temas edenler ga-
yet ehemmiyetli benden suâl ediyorlar ki:
“Neden herkese muhalif olarak –hiç kimsenin yapmad ığı gibi– sana yar-
dım edecek çok ehemmiyetli kuvvetlere bakm ıyorsun, isti ğna gösteriyorsun? Ve 
herkes mü ştak ve talip oldu ğu ve Risale-i Nur’un inti şarına, fütuhat ına çok hiz-
met edece ğine o Risale-i Nur şâkirtlerinin haslar ı müttefik olduklar ı ve senden 
kabul ettikleri büyük makamlar ı kabul etmiyorsun, şiddetle çekiniyorsun?”
Elcevap Elcevap : Bu zamanda ehl-i iman öyle bir hakikate muhtaçt ırlar ki, kâ-
inatta hiçbir şeye âlet ve tâbi ve basamak olamaz; ve hiçbir garaz ve mak-
sat onu kirletemez; ve hiçbir şüphe ve felsefe onu ma ğlûp edemez bir tarzda 
iman hakikatlerini ders versin. Umum ehl-i iman ın bin seneden beri teraküm 
etmiş dalâletlerin hücumuna kar şı imanlar ı muhafaza edilsin.
İşte bu nokta içindir ki, dahilî ve haricî yard ımc ılara ve ehemmiyetli kuv-
vetlerine, Risale-i Nur ehemmiyet vermiyor, onlar ı aray ıp tâbi olmuyor.. tâ 
avâm- ı ehl-i iman ın nazar ında, hayat- ı dünyeviyenin baz ı gayelerine basa-
mak olmas ın; ve doğrudan do ğruya hayat- ı bâkiyeden ba şka hiçbir şeye âlet 
olmad ığından, fevkalâde kuvveti ve hakikati, hücum eden şüpheleri ve tered-
dütleri izale eylesin.
Amma, “Mânevî ve makbul ve zarars ız ve bütün ehl-i iman ve hakika-
tin istedikleri nurânî makamlar ve uhrevî rütbelerden, hâlis karde şlerimizden 
hüsn-ü zanla verilen ve ihlâs ınıza zarar gelmedi ği halde, e ğer kabul etsen, 
reddedilmeyecek derecede senetler, hüccetler bulundu ğu halde; sen, de ğil te-
vazu ve mahviyetle, belki şiddet ve hiddetle ve o makam ı sana veren karde ş-
lerinin hat ırını kırmakla o rütbelerden ve makamlardan kaç ıyorsun.”
Elcevap Elcevap : Nas ıl ki ehl-i hamiyet bir insan, dostlar ın hayat ını kurtarmak için 
kendini feda eder. Öyle de, ehl-i iman ın hayat- ı ebediyelerini tehlikeli dü şman-
lardan muhafaza etmek için, lüzum olsa –hem lüzum var– kendim, de ğil yaln ız 
lây ık olmad ığım o makamlar ı, belki hakikî hayat- ı ebediyenin makamlar ını da-
hi feda etmeye, Risale-i Nur’dan ald ığım ders-i şefkat cihetiyle terk ederim.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   69
Evet, her vakit, hususan bu zamanda ve bilhassa dalâletten gelen 
gaflet-i umumiyede, siyaset ve felsefenin galebesinde ve enâniyet ve hod-furuşluğun heyecanl ı asr ında büyük makamlar her şeyi kendine tâbi ve 
basamak yapar. Hattâ dünyevî makamlar için dahi mukaddesat ını âlet 
eder. Mânevî makamlar olsa, daha ziyade âlet eder. Umumun nazar ında 
kendini muhafaza etmek ve o makamlara kendini yak ıştırmak için baz ı 
kudsî hizmetlerini ve hakikatleri basamak ve vesile yap ıyor diye itham 
alt ında kal ıp, neşrettiği hakikatler dahi tereddütlerle revac ı zedelenir. 
Şahsa, makama faydas ı bir ise, revaçs ızlıkla umuma zarar ı bindir.
Elhâs ıl: Hakikat-i ihlâs, benim için şan ve şerefe ve maddî ve mânevî 
rütbelere vesile olabilen şeylerden beni men ediyor. Hizmet-i Nuriyeye, ger-
çi büyük zarar olur; fakat, kemmiyet keyfiyete nisbeten ehemmiyetsiz oldu-ğundan, hâlis bir hâdim olarak, hakikat-i ihlâs ile, her şeyin fevkinde hakâik-i 
imaniyeyi on adama ders vermek, büyük bir kutbiyetle binler adam ı irşad et-
mekten daha ehemmiyetli görüyorum.
Çünkü o on adam, tam o hakikati her şeyin fevkinde gördüklerinden, se-
bat edip, o çekirdekler hükmünde olan kalbleri, birer a ğaç olabilirler. Fakat o 
binler adam, dünyadan ve felsefeden gelen şüpheler ve vesveselerle, o kut-
bun derslerini, “Hususî makam ından ve hususî hissiyat ından geliyor.” naza-
rıyla bak ıp, mağlûp olarak da ğıtılabilirler. Bu mânâ için hizmetkârl ığı, maka-
matlara tercih ediyorum.
Hattâ bu defa bana, be ş vecihle kanunsuz, bayramda, dü şmanlar ımın 
plân ıyla bana ihanet eden o mâlûm adama şimdilik bir belâ gelmesin diye te-
lâş ettim. Çünkü mesele şaşaland ığı için, doğrudan do ğruya avâm- ı nas bana 
makam verip harika bir keramet sayabilirler diye, dedim: “Yâ Rabbi, bunu ıs-
lah et veya cezas ını ver. Fakat böyle kerametvâri bir surette olmas ın.”
Bu münasebetle bir şeyi beyan edece ğim. Şöyle ki:
Bu defa mahkemeden bana teslim olunan talebelerin mektuplar ı için-
de, çok imzalar üstünde bulunan bir mektup gördüm; belki Lâhika’ya girmi
ş. 
Risale-i Nur’un şâkirtlerinin mai şet cihetindeki bereketine ve baz ılar ın tokatla-
rına dairdi. Burada, aynen Kastamonu’daki tokat yiyenler gibi şüphe kalma-
mış. Beş adam, aynen burada da tokat yediler.1(*)
1(*) Evet, biz gözümüzle gördük, hiç şüphemiz kalmad ı.
              Buran ın talebeleri nam ına
                  Ceylân, İbrahim
70  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Risale-i Nur’un bir kâtibi dedi ki: “Neden dostlar ın kusurat ına tokat gelir; 
hücum eden dü şmanlara bu tarzda gelmiyor?”
Elcevap Elcevap : Memur olmayan, veya hususî, şahs ı itibar ıyla hiyanet eden, 
hususî tokat yer. Bu nevi vukuat pek çoktur. Ve tam sadâkat edenlerde, mai-şetindeki bereket ve kalbindeki rahat cihetinde ikramlara mazhar olanlar dahi 
pek çoktur. E ğer memur ise, kanun nam ına kanunsuz hiyanet eden, ili şen, o 
memlekete, o bîçare ahâliye bir umumî tokada vesile olur. Ya zelzele, ya ya ğ-
mursuzluk, ya hastal ık, ya f ırtına gibi umumî belâlara bir vesile olur. Kendisi, 
zâhiren hususî tokat yememi ş gibi görünüyor.
Hem eğer dinsizlik hesab ına, imanî hizmetimize ili şenler olsa 
ُومُïَĺ َź ُħْĥُّčĤاَ 
1ُومُïَĺ ُóْęْכُĤوَا kaidesince, küfür derecesine giren öylelerin zulümleri –büyük ol-
duğu için– âhirete tehir edilir, ekseriyetçe küçük zulümler gibi cezalar ı dünya-
ca tâcil edilmez.
2ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
Ankara’da Bulunan 
Emniyet-i Umumiye Müdürü Bey’e
Yirmi senedir gayr-i resmî, hem haps-i münferit, hem tecrid-i mutlak için-
de bulundu ğu ve sebepsiz evham yüzünden emsalsiz tazyik gördü ğü halde 
sükût eden bir bîçare ile resmî de ğil, hakikî ve ciddî görü şmek istersen, az si-
zinle konu şacağım.
Evvelâ : İki sene, iki mahkeme, yirmi sene hayat ımın eserlerini, mektup-
lar ını tetkikten sonra, idare ve âsâyi ş aleyhinde hiçbir madde bulunmad ığına 
ve bulmad ıklar ına delil, mahrem ve gayr-i mahrem bütün kitaplar ımı beraa-
timle beraber iade etmeleri cerh edilmez bir hüccettir, bir senettir.
Yirmi seneden evvelki hayat ım ise, bu vatan ve millet lehinde fedakârâne 
sarf olundu ğuna delil, eski Harb-i Umumî’de gönüllü alay kumandan ı olarak 
1 “Zulüm devam etmez, küfür devam eder.” Bkz.: el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  2/107. Ayr ıca “Allah Teâlâ, 
zalime biraz f ırsat tan ır, amma bir de yakalad ı m ı art ık paçay ı kurtaramaz.” anlam ındaki hadis için bkz.: 
Buhârî, tefsîru sûre (11)  5; Müslim, birr 62; Tirmizî, tefsîru sûre (8)  11.
2 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   71
Başkumandan’ ın takdirat ı alt ında hizmetlerimle ve harekât- ı milliyede fevka-
lâde hizmetimi Ankara’daki hükûmet reisleri takdirle ve Meclis-i Mebusan be-ni orada görmekle alk ışlamas ıdır. Demek bu yirmi senede bana verilen azap, 
bütün bütün kanunsuz ve keyfî bir muameledir. Bu yirmi sene k ırk bayram ı-
mı münzevî, yaln ız geçirdim. Art ık yeter! Kabir kap ısınday ım, beni dünyaya 
bakt ırmay ınız…
Hem Emniyet-i Umumiye Reisi oldu ğunuz cihetle, benim hizmetime ta-
raftar olman ız lâz ım. Çünkü mahkemelerce sabit oldu ğu gibi, Risale-i Nur’un 
dersleri, dünyaya bakt ığı vakit bütün kuvvetleriyle âsâyi şin temellerini muha-
faza etmek, korumak ve fesat ve ihtilâllerin önünü kesmek olmas ından, kud-
sî ve mânevî inzibat komiserleri hükmünde oldu ğuna delil, üç vilâyet zab ıta-
lar ı anlam ışlar.
Bu âhirde pek ziyade, ahaliyi, memurlar, benimle görü şmekten ürküt-
mek cihetiyle anlad ım ki, hakk ımda haddimden fazla ve lây ık olmad ığım te-
veccüh-ü âmmeyi k ırmak içinmi ş. Ben de size bunu katiyen beyan edip ve 
has karde şlerime mahremce yazd ığım mektuplarda teveccüh-ü âmmeyi ka-
tiyen –mesle ğimize ve ihlâs ımıza muhalif oldu ğu için– şahs ıma kabul etmi-
yorum ve reddediyorum. Ve o hususta, çok has karde şlerimin de hat ırlar ını 
kırm ışım. Yaln ız Kur’ân- ı Hakîm’in hakikatini emsalsiz bir surette tefsir eden 
Risale-i Nur’un k ıymetini gösteren eski zatlar ın gaybî haberlerini kabul edip 
yazm ışım. Ve kendim, âdi bir hizmetkâr oldu ğumu isbat etmi şim. Farz- ı mu-
hal olarak, bu teveccüh-ü âmmeye taraftar olsam da, âsâyi ş lehinde hizmet 
edecek ve sizin gibi âsâyi ş memurlar ına faydas ı dokunacak.
Mâdem ölüm öldürülmüyor; hayattan çok ziyade ehemmiyetli bir mese-
ledir. Yüzde doksan ı bu hayat ın selâmetine çal ışıyorlar. Biz Risale-i Nur şâ-
kirtleri de, herkesin ba şına muhakkak gelecek olan ölümün deh şetli hücu-
muna kar şı mücadele ediyoruz. Hadsiz şükür olsun ki, şimdiye kadar o ölüm 
idam- ı ebedîsini, yüz binler adam hakk ında terhis tezkeresine Risale-i Nur ile 
çevirdiğine yüzbinler şahit gösterebiliriz. Bu hakikat noktas ını sizin gibi vatan-
perver, milliyet-perverler bizi te şviklerle alk ışlamas ı lâz ım gelirken, evhamlar-
la itham alt ına al ıp tarassutlarla tâciz etmek, ne kadar insaftan ve hamiyetten 
uzak oldu ğunu insaf ınıza havale ediyorum.
Gayr-i resmî, tecrit ve haps-i münferitte
Said Nursî
f
72  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Afyon Emniyet Müdürlü ğü’ne
Ben, sizin, insaniyet ve vicdan ınıza itimaden, mahrem i şlerimi size be-
yan ediyorum. Hem vazife itibar ıyla, siz, bizimle pek çok alâkadars ınız. Çünkü 
Risale-i Nur’un âsâyi ş noktas ında yirmi seneden beri yüz bin şakirdinden hiç-
bir vukuat olmad ığı gibi; pek çok zab ıta memurlar ının itiraflar ıyla ve bir şey 
aleyhimizde kaydetmemeleriyle bunu isbat eder. Buraya, Ankara Emniyet-i Umumiye Müdürü geldi ğini bir çocuktan i şittim. Herhalde benim halimi sora-
cak diye bir şey kaleme ald ım ki, rahats ızlığım münasebetiyle ona konu şmak 
yerinde takdim edeyim. Birden, gitti ğini işittim. Size leffen onu gönderiyorum; 
münasip görseniz, berây- ı mâlûmat ona gönderirsiniz. Ben, dünya i şlerini bil-
miyorum, halklarla görü şemiyorum. Senden ba şka burada kimsem yok ki re-
yini alay ım. Benim şahs ıma ait mesele gerçi çok ehemmiyetsizdir, cüz’îdir; fa-
kat Risale-i Nur’a ait mesele, bu vatan ve millete pek çok ehemmiyeti var.
Size katiyen ve çok emarelerle ve kat’î kanaatimle beyan ediyorum ki, ge-
le cek yak ın bir zamanda, bu vatan, bu millet ve bu memleketteki hükûmet, 
âlem-i İslâm’a ve dünyaya kar şı gayet şiddetle Risale-i Nur gibi eserlere muh-
taç olacak; mevcudiyetini, haysiyetini, şerefini, mefahir-i tarihiyesini onun ib-
raz ıyla gösterecektir.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Aliköy’ünde Risale-i Nur şâkirtlerinden Ali Efendi, münaf ıklar hakk ında 
bir âyet-i kerîmeyi soruyor. Şimdi zaman ım izaha müsait olmad ığı için, k ısa-
ca bir-iki cümle beyan ediyorum.
“Münaf ık öldükten sonra namaz ı kılınmaz.”1 meâlindeki âyet, o zaman-
daki ihbar- ı ilâhî ile bilinen kat’î münaf ıklar demektir. Yoksa zan ile, şüphe ile 
münaf ık deyip namaz k ılmamak olmaz. Madem 2ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź der, ehl-i k ıble-
dir. Sarih küfür söylemese veyahut tevbe etse, namaz ı kılınabilir. O Aliköy’de 
Alevîler çok oldu ğunu ve bir k ısm ı Râfizîliğe kadar gidebilmesi nazar ıyla, on-
lar ın en fenas ı da, münaf ık hakikatine dahil olmamak lâz ım gelir. Çünkü mü-
naf ık itikats ızd ır, kalbsizdir ve vicdans ızd ır, Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm)  
1 Tevbe sûresi, 9/84.
2 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35; Muhammed sûresi, 47/19)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   73
aleyhindedir. ( Şimdiki baz ı zınd ıklar gibi.) Alevî ve Şiîlerin müfritleri ise, de ğil 
Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm)  aleyhinde, belki Âl-i Beyt’in muhabbetinden, 
ifratkârâne muhabbet besliyorlar. Münaf ıklar ın tefritlerine mukabil, bunlar if-
rat ediyorlar. Hadd-i şeriattan ç ıktıklar ı vakit, münaf ık değil, ehl-i bid’a olu-
yorlar, fâs ık oluyorlar; z ınd ıkaya girmiyorlar. Hazreti Ali (radiyallâhu anh) , yirmi 
sene hürmet etti ği ve onlara Şeyhülislâm mertebesinde onlar ın hükmünü ka-
bul ettiği, Ebûbekir, Ömer, Osman’a (radiyallâhu anhum)  ilişmeseler, Hazreti Ali 
(radiyallâhu anh)  o üç halifeye hürmet etti ği gibi, onlar da hürmet etseler, farz na-
maz ını kılsalar, yeter.
Hem, madem Risale-i Nur şâkirtlerinin en büyük üstad ı, Peygamberden 
(aleyhissalâtü vesselâm)  sonra Celcelutiye’nin şehadetiyle İmam Ali’dir (radiyallâ-
hu anh) ; onun muhabbetini dâvâ eden Şiîler, Alevîler, Risale-i Nur’un dersle-
rini Sünnîlerden ziyade dinlemeseler, Âl-i Beyt’e muhabbet dâvâlar ı yanl ış 
olur. Zaten kaç sene evvel, o Alevî köyünde üç Ali’nin himmetiyle mâsumlar Risale-i Nur’u şevkle yazmalar ını işittim. Hattâ o zamanda, o köyü de duama 
dahil etmi ştim. İnşaallah, yine orada imam olmak istenilen karde şimiz Ali’nin 
himmetiyle ve Hâf ız Ali’nin 
(rahmetullâhi aleyh)  vârisi Küçük Ali gibi karde şlerimi-
zin gayretiyle, onlar ın hakk ındaki dualar ım boş gitmeyecek; o köydeki iki k ı-
sım Sünnî, Alevî ittifak edecek.
f
Geçen hâdise-i ihanetten merak etmeyiniz. O hâdise söndü, plânla-
rı akîm kald ı. O yapan adam da, şimdi kendini nefret-i umumîden kurtar-
mak için yeminlerle inkâr ediyor. Ben onu, o oldu ğunu bilmedim. Yoksa 
ilişmezdim. Zaten ili ştiği yoktur. Elini uzatt ı, başımdaki mendili açt ı; hem de 
–buraya– Ankara Emniyet-i Umumîsi mühim memurlarla buraya gelmesini haber ald ığı için o ihanete cesaret etti. O büyük memurlar buraya geldiler. 
Benim aleyhimde olan vali Rumelili olmas ından, benimle görü ştürmedi. Ben 
de size gönderdi ğim konuşmak parças ını Afyon Emniyet Müdürü vas ıtas ıy-
la Ankara’da ona göndermek için, bununla melfuf pusula ile Afyon Emniyeti dairesine gönderdim. Ben de katiyen müteessir de ğilim. Zaten ehemmiyeti de 
kalmad ı. Siz de hiç merak etmeyiniz. Hem her şeyde oldu ğu gibi, bunda da 
kader-i ilâhî benim hakk ımda onlar ın o zulmünü ehemmiyetli bir merhamete 
çevirdiğini katiyen gördüm, Allah’a şükrettim.
Dünkü gün, bayramdan sonra bana gönderece ğiniz emanetleri bekler-
ken, mektubunuzu ald ım, “Bir iş’ar olmazsa on gün sonra takdim edece ğiz.” 
cümlesini gördüm. Demek telâ ş etmişsiniz, onun için göndermediniz. Endi şe 
74  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
edilecek bir şey yok. Fakat buraya ehemmiyetli memurlar geldikleri zamanda 
göndermemek, emanet buraya gelmemek, ihtiyars ız bir güzel ihtiyat olmu ş.
f
Salâhaddin’in pek uzun ve on mektup kadar beni memnun eden ve sada-
katine ve sebat ına bu f ırtınalar hiç tesir etmedi ğini ve daima bir Abdurrahman 
hükmünde bulundu ğunu ve o havalideki karde şlerimiz fütursuz çal ıştıklar ı-
nı bildiren mektubunu ald ım, mâşaallah dedim. Baba ve o ğlu Isparta kahra-
manlar ı gibi sars ılm ıyorlar. Fakat şimdi Risale-i Nur’un tab’ suretiyle inti şarı, 
hakikî bir ihlâs ve kuvvetli bir tesanüd ve birbirinin kusuruna bakmamak lâ-zım geldiğinden, Kastamonu vilâyetindeki karde şlerimiz, Ispartal ılara ihlâs ve 
tesanüdde benzemeye mecburdurlar. İnşâallah, onlar dahi, şahsî hissiyatlar ı-
nı bu kudsî hizmetin zarar ına istimal etmeyecekler.
Hem gerçi Risale-i Nur, parlak ve kuvvetli hakikatleriyle serbestiyetini ka-
zanm ış ve düşmanlar ını bir cihette ma ğlûp etmiş, fakat, eskiden ziyade ihtiya-
ta ihtiyac ımız var. Çünkü münaf ık düşmanlar durmuyorlar, bahaneler ar ıyor-
lar, hükûmeti i ğfale çal ışıyorlar.
Salâhaddin, hususî, kendine ait bir meseleyi soruyor. Dünya, hayat-
ı içti-
maiyeye ba ğlanmak istiyor. Madem o haslar içindedir, katiyen Risale-i Nur’un 
hizmetine zarar ı varsa, girmeyecek. E ğer bilse ki, o refika-y ı hayat ını baz ı has 
kardeşlerimiz gibi Risale-i Nur’un hizmetinde yard ımc ı olarak çal ıştırsa, o ha-
yata girebilir. Çünkü haslar ın hayat ı, Risale-i Nur’a aittir ve şahs- ı mânevîsini 
temsil eden şâkirtlerinin tensibiyle kay ıt alt ına girebilir. Peder ve validesinin 
reyleri de varsa, in şaallah zarar ı olmaz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Merak etmeyiniz, telâ ş edecek bir şey yok. Yaln ız bayramdan sonra 
Ankara Emniyet-i Umumî Müdürü, mühim memurlarla buraya gelmeleri ve bir cihette benimle de gizli alâkadar bir surette gelmesinden evvel bir kuman-dan, onlar ın gelmesinden cesaret al ıp hafifçe bana ili şti. Fakat sonra pi şman 
oldular. O büyük memurlar geldikten sonra mûcib-i endi şe bir şey olmad ı. 
Tahminimce, bana ait mesele bir derece karde şlerime sirayet etmesi cihetiy-
le, Feyzi’ye zâhiren hafifçe ili şilmiş. Fakat ben merak ediyorum, onu taharri 
etmekte neyi bahane etmi şler? Neyi aram ışlar? Tafsilât ı nedir? Madem iki se-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   75
ne tetkikattan sonra üç mahkeme kitap ve mektublar ımızı bilâ-istisna bize iade  
etmiş, biz de dünya siyasetiyle alâkadar olmad ığımız onlarca tahakkuk etmi ş, 
daha ne arayabilirler? Olsa olsa hususî, belki k ıskançl ık eseri veyahut garaz 
veyahut gizli z ınd ıklar ın tahrikiyle böyle baz ı kanunsuzluklar kanun nam ına 
yap ılıyor. Bu hallere mukabil, tam metanet ve tesanüd ve sars ılmamak ve te-
lâş etmemek lâz ımd ır.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşim,
Camide az görü ştük; lüzumlu baz ı şeyler söyleyece ğim, hat ırında kals ın.
Evvelâ : Bedre’deki yüz senelik vazifeyi on sene zarf ında gören Sabri kar-
deşimizin samimî dostlar ı olan Hakk ı, Hulûsi, “پ ,”Mehmed ve Barla’da 
Şaml ı, Süleyman, Bahri gibi k ıymettar karde şlerimize benim taraf ımdan çok 
selâm ediyorum.
Sâniyen : Küçük Ali’nin büyük karde şi mübarek Mustafa’n ın Abdurrah-
man’dan irsiyet ald ığı vazifesini, kahraman karde şi ve mübarek mahdumu o 
vazifeyi tamam ıyla görüyorlar. Onun vazifesi ve hizmeti devam ediyor, merak 
etmesin. Hâf ız Mustafa, elhak merhum Hâf ız Ali’nin zaman ında onunla bera-
ber ektikleri nuranî tohumlar ın çok mübarek mahsulât ı var.
Hem Hâf ız Ali’nin (rahmetullâhi aleyh)  vefat ından sonra hapiste onun yerin-
de bana hizmeti, her vakit onu benim hat ırıma getiriyor. Merhum Lütfi’nin 
ehemmiyetli vârislerinden Abdullah Çavu ş, kahraman Tahirî ile, Atabey’i, 
Nurs karyem hükmüne getirmi şler. İslâmköylü Abdullah, Hâf ız Ali (rahmetullâhi 
aleyh) zaman ında Risale-i Nur’a çok hizmet etmi ş. Onlara umumen selâm edi-
yorum. Mübarek Tahirî’nin küçücük bir medrese-i Nuriye hükmünde hane-sindeki mübareklere dua ediyorum. Yeni bir Hâf ız Ali 
(rahmetullâhi aleyh)  numû-
nesini gösteren ve Milâsl ı Halil İbrahim’in sadakatini and ıran İslâmköylü Halil 
İbrahim ve orada ona benzeyen karde şlerime de pek çok selâm ve bilhassa 
Isparta’da kahraman Rü ştü’nün kahraman karde şi Burhan, bizi çok minnet-
tar ettiğini ve az bir i şle bize ve Risale-i Nur’a pek çok i ş gördüğünü söyleyi-
niz. Zaten sana şifahen söylemi ştim, unutma, hususî Zekâi’yi de gör ve de ki: 
Cenab- ı Hakk’a şükrediyorum, yine Zekâi nam ında ve suretinde biraderza-
dem Abdurrahman’ ı yine bana verdi. Daha şifahen söylediklerimi sen bilirsin; 
sen benim mektubumsun.
f
76  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizin bu defa ne ş’eli, güzel mektuplar ınız, Risale-i Nur’un serbestiyeti 
ve matbaa kap ısıyla intişarı hakk ında beni çok mesrur eyledi ve kahraman 
Tahirî’nin yine bu ehemmiyetli i şte çal ışmas ı için buraya gelmesi, beni şiddet-
le dünyaya bakmaya sevk etti. Kalben dedim: Madem karde şlerim bu dere-
ce istiyorlar, çaresini arayaca ğız. Gecede kalbime geldi ki: İki ehemmiyetli se-
bepten inâyet-i ilâhiye tam serbestiyet ve eski harflerle tamam ını tab’ etmek 
tam müsaade etmiyor.
Birinci  Sebep : İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  işaret ettiği gibi, perde alt ında 
her müştak, kendi kalemiyle veyahut ba şka kalemi çal ıştırmas ıyla büyük bir 
ibadet ve âhirette şehidlerin kan ıyla râcihane muvazene edilen mürekkep ile 
mücahede hükmündeki kitabetle envâr- ı iman ı neşretmektir. E ğer tab’ edilse, 
herkes kolayca elde etti ği için, kemal-i merakla ona çal ışamaz, bilfiil ne şrine 
hizmet vazifesini kaybeder.
İkinci Sebep : Risale-i Nur’un mühim bir vazifesi, âlem-i İslâm’ ın ekseri-
yet-i mutlakas ının yaz ısı ve hatt ı olan huruf-u Arabiye’yi muhafaza etmek ol-
duğundan, tab’ yoluyla i şe girişilse, şimdi ekser halk yaln ız yeni hurufu bildik-
leri için, en çok risaleleri yeni hurufla tab’ etmek lâz ım gelecek. Bu ise, Risale-i 
Nur’un yeni hurufa bir fetvas ı olup şâkirtleri de o kolay yaz ıyı tercih etmeye 
sebep olur. Onun için, şimdiye kadar pek çok müstehak ve lây ık iken, Risale-i 
Nur’a serbestiyet verilmemi şti. Lillâhilhamd, şimdi hakikatlerinin kuvvetiyle 
serbestiyeti kazand ı. Hattâ eski harfle tab’ yasak iken, Âyetü’l-Kübrâ’ yı bize 
teslim ettirip bir keramet-i ekber gösterdi.
Biz şimdi gayet mühim ve herkese lâz ım Meyve ile Hüccetü’l-Bâli ğa’yı ikisi 
bir cilt olarak yeni hurufla tab’ etmek için Tahirî ile İstanbul’a gönderdim. Yaln ız 
Meyve ’nin Onuncu ve On Birinci Meseleleri’ni vakit bulamay ıp tashihsiz ona 
verdim. Şayet tab’ edilse, o iki meseleyi tam tashih edip ona gönderirsiniz.
Hem o iki risale, dahilde, ya hariçte, â şikâre veya gizli, İstanbul’da veya 
dışarıda eski harflerle tab’ etmek lâz ımd ır.
Hem Mucizât- ı Kur’âniye  Zeyilleriyle ve Mucizât- ı Ahmediye  (aleyhissalâ-
tü vesselâm)  dahi zeyilleriyle beraber ikisi bir cilt içinde eski harflerle imkân daire-
sinde ya İstanbul veya ba şka yerde eski harflerle, tevafuklu Hizbü’n-Nuriye , 
Hizbü’l-Kur’ân  gibi tab’ etmesine çal ışmak lâz ımd ır ki; Kur’ân- ı Mu’cizü’l-
Beyân’ ın göze görünen tevâfuk mucizesinin muhafaza ile tab’ edilmesine mu-
kaddime olsun. Fakat teennî ile, me şveretle, ihtiyatla bu kudsî meseleye ça-
lışmak lâz ımd ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   77
Umum karde şlerime birer birer selâm ve selâmetlerine dua ederiz. 
Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun, en eski şâkirtlerden olan Kâtip Osman 
ve Halil İbrahim, hiç sars ılmadan, de ğişmeden, sadakatlerinde demir gibi de-
vam edip çoklara da hüsn-ü misal oluyorlar.
f
Yirmi Yedinci Mektubun Lâhikas ının Zeyli
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu defa şehid merhum Hâf ız Ali’nin ehemmiyetli bir vârisi ve Denizli tale-
belerinin yüksek bir mümessili ve Denizli şehrinin Risale-i Nur’a kar şı fevkalâ-
de teveccühünün bir tercüman ı kardeşimiz Hasan Feyzi’nin edîbâne, Risale-i 
Nur hakk ında fevkalâde senâkârâne pek uzun bir mektubunu ald ım.3(*)
Risale-i Nur’un bana teslim olmas ı münasebetiyle, karde şimiz Hâf ız 
Mustafa’n ın çal ışmas ı hakk ında yazd ığım mektubun içinde Risale-i Nur’un 
çok ehemmiyetli k ıymetini muhtasar bir surette beyanat ıma ve hiss-i kable’l-
vuku mektuplar ımdaki ehemmiyetli dâvâlar ıma bu uzun mektup tam bir izah 
ve Denizli şehrinin Risale-i Nur lehinde bir kuvvetli şehadeti ve bir şahidi ol-
mak cihetiyle, hem bu zat mektep fenlerinde çok zaman alâkadar olup k ıdem-
li bir muallim ve âlim olmas ı haysiyetiyle, Risale-i Nur hakk ındaki bu parlak 
şehadeti çok ehemmiyetli gördüm. Yaln ız, bana bakan k ısımlar ı, ya tayy veya 
tâdil etmeyi münasip gördüm. Bir, iki, üç yerde de, herkese göstermek müna-sip görmedi ğimden, çizgi alt ına ald ım ve sizlere de Yirmi Yedinci Mektub’un 
veya Lâhikas ı’nın bir zeyli olarak gönderdim. Bu parça mektubumu, onun 
mektubunun ba şında yazabilirsiniz. Hasan Feyzi karde şimiz, onun baz ı cüm-
lelerini tayyetmemden gücenmesin. Çünkü umum talebelere o tayyolunan k ı-
sım lâz ım değil, hususî baz ılarda kalabilir.
Bu zat, do ğrudan do ğruya hakâik-i imaniye ve Kur’âniye’yi bir şahs- ı 
mânevî mahiyetinde, Risale-i Nur şahs- ı mânevîsinin cesedine girmi ş ve
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
3 (*) Bu uzun mektubun tamam ı “Konferans” isimli kitapta ne şredilmiştir.
78  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
eczalar ının libas ını giymiş bir tarzda, fevkalâde bir senâ ile ona hitap ediyor. 
Ben, bakt ıkça, birden itirazkârâne hüsn-ü zann ı pek ziyadedir tahattur etti ğim 
dakikada, hakikat-i Kur’âniye mânen dedi: “Cesede, libasa bakma; bana bak: O, benim hakk ımda konu şuyor. Doğru söylemi ş.” Ben daha ili şmedim. Yaln ız, 
Risale-i Nur tercüman ı hakk ında sarihan veya i şareten veya kinayeten onun 
haddinden pek fazla senâkârâne tâbirat ı tâdil etmeye lüzumu var. Ba şkalar, 
hususan ehl-i tenkit insanlar nazar ında bîçâre şahs ıma bu nevi hüsn-ü zann ını 
kabul etmemek mesle ğimize lâz ım geliyor; tâdilime gücenmesin.
f
..........................
O (Bediüzzaman), Nur’un hâdimidir. E ğer dünyay ı istese ve dileseydi, 
kendisine sunulan hediye ve behiyeleri, zekât ve sadakalar ı ve bu teberru ve 
terekeleri alsayd ı, bugün bir milyoner olurdu. Fakat o, t ıpk ı Cenab- ı Ömer’in 
(radiyallâhu anh)  dediği gibi: “S ırtıma fazla yük al ırsam, nefs-i nât ıka-y ı kâinat ın 
kalbi ve Allah’ ın habibi Muhammed-i Arabî (aleyhissalâtü vesselâm) ’a ve yârân ı 
olan kâmil ve vâs ıllara yetişemem ve yar ı yolda kal ırım.” diyor.
“Bütün e şya ve eflâk ı senin için yaratt ım, Habibim.” ferman ına, “Ben de 
se nin için onlar ın hepsini terk ve feda ettim.” diye verilen cevab- ı Hazreti Ri sa-
let penâhî’ye ittibâ ve imtisalen, o da dünya ve mâfîhây ı ve muhabbet ve sev-
das ını terk ve hattâ terki de terk ederek, bütün hizmet ve himmetini ve şu ömr-ü 
nazenînini envâr- ı Kur’âniye’nin inti şarına sarf ve hasretmi ştir. İşte bunun için, 
şimdi çekti ği bütün zahmetler, rahmet; yapt ığı hizmetler, hikmet olmu ş. Celâli 
yüzünden cemalini de gösterip, âlem, bir gülzâr- ı kemal bulmu ştur.
Lütf u kahr ı şey-i vâhid bilmeyen çekti azâp,
Ol azaptan kurtulup sultan olan anlar bizi,
Niyazi-i M ısrî gibi diyen bu tercüman, her şeyi hoş görerek, katreyi, um-
man; âdemi, insan; ve nurunu âleme sultan eylemi ştir.
Ona “Kürdî” denilmesi ve kaside-i Hazreti İmam Ali’de (radiyallâhu anh)  gö-
rülen 1ْرِכًאïُĨ َאĺ kelimesinin hazf ve kalbiyle “Kürt” îma ve i şaretinin bulunma-
sı, gerçekten Kürtlü ğüne delâlet etmez ve onun mânevî silsile-i şerâfet ve si-
yadetten tenzil ve teb’idini icap ettirmez. Bu isnad ve izafe, Kürdistan’da do-ğup büyüyen ve bu lâkapla mâruf ve me şhur olan bu zat ın Risaletü’n-Nur’un 
1 “Ey (o zamana) yeti şen!” Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.596.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   79
tercüman ı olduğunu s ırf âleme ilân etmek içindir; yoksa Kürtlü ğünü isbat et-
mek için de ğildir.
Kürtçe bilmesi, o k ıyafete girmesi ve öyle görünmesi, kendini setr ve ihfa 
için olup, hakikî hüviyet ve milliyetini ihlâl ve inkâr mânâ ve maksad ıyla de-
ğildir diye dü şünüyorum.
Âlem-i İslâmiyet ve insaniyete ve Haremeyn-i Şerifeyn’e as ırlarca hizmet 
eden bu kahraman Türk milletini onun çok sevmesinde ve hayat ının mühim 
bir k ısm ını hep Türklerle meskûn olan bu havalide geçirmesinde büyük hik-
metler, mânâ ve mülâhazalar olsa gerektir.
Âb- ı rûy-u Habîb-i Ekrem için,
Kerbelâ’da revan olan dem için,Şeb-i firkatte a ğlayan göz için,
Râh-i aşkında sürünen yüz için.
Risale-i Nur’a ve Üstad’a ve İslâm’a zafer ver, yâ Rabbî! Âmîn.
Ey Risale-i Nur! Seni söndürmek isteyen bedbahtlar ın necm-i istikbali 
sönsün. İzzet ve ikbâli ve şân u şerefi aksine dönsün. Sen sönmez ve ölmez 
bir nursun.
Boyun bâlâ, gözün şehlâ, gören mecnun seni leylâ.
Sözün fer şte, gözün Ar şta, gönül meftun sana cânâ.
Nikab ın nur, nigâh ın nur, kitab ın nur senin ey nur!
Bağın Nursî, huyun munis, özün idris ferd-i yektâ.
Aç ılm ış gül, öter bülbül, yüzünde var zarif bir tül.
Yaz ılm ış üstüne Nur’dan 
1ĵٰـĬأَدْ أَوْ ِīْĻَøْĳَĜ َאبَĜ
Sana cân ın fedâ etmez mi senden hem görenler hak,
Sözün hak, hem özün hak, hem mesle ğin hak,
hem makam ın Kâbetü’l-ulyâ.
2ُونَóِĘْכَאĤا ِهَóכَ ْĳَĤوَ رِه۪ĳُĬ ُّħِÝُĨ ُّٰųوَا ْħِıِİَاĳْĘَÉِÖ ِّٰųا رَĳُĬ ُۧاËِęْĉُĻِĤ ُونَïĺِóُĺ
1 “Öyle ki, arada (yan yana konmu ş) iki yay aral ığı kadar bir mesafe kald ı, hattâ daha da az.” (Necm 
sûresi, 53/9)
2 “Ağızlar ıyla (üfleyerek) Allah’ ın Nûru’nu söndürmek diliyorlar. Ama Allah, kâfirler ho şlanmasalar da 
Nûrunu tamamlama yolundad ır ve mutlaka tamamlayacakt ır.” (Saf sûresi, 61/8)
80  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Üstad ım Efendim Hazretleri,
Ben, bu yaz ılar ı Risaletü’n-Nur’un eli ve kalemi ve diliyle bu hakîr kalbi-
me ondan s ıçrayan küçük bir k ıvılcım parças ıyla yazd ım. Kabulünü ve imdad 
ve ilham ın kesilmemesini rica eder ve hürmetle ellerinizden öper ve dualar ı-
nızı beklerim efendim.
Duan ıza muhtaç talebeniz
Hasan Feyzi (rahmetullâhi aleyh)
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Size dört meseleyi beyan etmek kalbime ihtar edildi:
Birincisi : Hem lisân- ı hâl, hem lisân- ı kâl ile ve ba şka tezahüratlarla so-
rulan bir suale cevapt ır.
Deniliyor ki:  “Madem Risale-i Nur hem kerametlidir, hem tarikatlerden 
ziyade iman hakikatlerinin inki şafında terakki veriyor ve sad ık şâkirt-
leri k ısmen bir cihette velâyet derecesindeler. Neden evliyalar gibi 
mânevî zevkler ve ke şfiyatlara ve maddî kerametlere mazhariyetleri 
görülmüyor; hem onun talebeleri de öyle şeyler aram ıyorlar? Bunun 
hikmeti nedir?”
Elcevap: Elcevap:
Evvelâ: Sebebi, s ırr- ı ihlâst ır. Çünkü dünyada muvakkat zevkler, kera-
metler tam nefsini ma ğlûp etmeyen insanlara bir maksat olup, uhrevî ameli-
ne bir sebep te şkil eder, ihlâs ı kırılır. Çünkü amel-i uhrevî ile dünyevî maksat-
lar, zevkler aran ılmaz; aran ılsa, s ırr- ı ihlâs ı bozar.
Sâniyen: Kerametler, ke şfiyatlar, tarikatta sülûk eden âmi ve yaln ız ima-
nı taklidî bulunan ve tahkik derecesine girmeyenlere, bazen zay ıf olanlar ı tak-
viye ve vesveseli şüphelilere kanaat vermek içindir. Hâlbuki Risale-i Nur’un 
imanî hakikatlerine gösterdi ği hüccetler, hiçbir cihette vesveselere meydan 
vermediği gibi, kanaat vermek cihetinde kerametlere, ke şfiyatlara hiç ihtiyaç 
bırakm ıyor. Onun verdi ği iman- ı tahkikî, ke şfiyat, zevkler ve kerametlerin çok 
fevkinde olmas ından, hakikî şâkirtleri, öyle keramet gibi şeyleri aram ıyorlar.
Sâlisen: Risale-i Nur’un bir esas ı, kusurunu bilmekle mahviyetkârâne yal-
nız r ıza-y ı ilâhî için rekabetsiz hizmet etmektir. Hâlbuki keramet sahipleri ve 
keşfiyattan zevklenen ehl-i tarikat ın mâbeynindeki ihtilâf ve bir nevi rekabet ve 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   81
bu enaniyet zaman ında, ehl-i gafletin nazar ında, onlara sû-i zan edip, o mü-
barek zatlar ı, benlik ve enaniyetle itham etmeleri gösteriyor ki, Risale-i Nur’un 
şâkirtleri, şahs ı için keramet ve ke şfiyatlar istememek, pe şinde koşmamak lâ-
zım ve elzemdir.
Hem onun mesle ğinde şahsa ehemmiyet verilmiyor. Şirket-i mâneviye 
ve kardeşler birbirinde tefâni noktas ında Risale-i Nur’un mazhar oldu ğu bin-
ler keramet-i ilmiye ve inti şar- ı hizmetteki teshilât ve çal ışanlar ın maişetindeki 
bereket gibi ikrâmât- ı ilâhiye umuma kâfi gelir; daha ba şka şahsî kemâlât ve 
kerameti aram ıyorlar.
Râbian: Dünyan ın yüz bahçesi, fâni olmak haysiyetiyle, âhiretin bâki 
olan bir a ğac ına mukabil gelemez. Hâlbuki, haz ır lezzete meftun kör hissiyât- ı 
insaniye, fâni, haz ır bir meyveyi; bâki, uhrevî bir bahçeye tercih etmek cihe-
tiyle, nefs-i emmare bu hâlet-i f ıtriyeden istifade etmemek için Risale-i Nur şâ-
kirtleri ezvâk- ı ruhaniyeyi ve ke şfiyat- ı mâneviyeyi dünyada aram ıyorlar.
Risale-i Nur şâkirtlerine bu noktada benzeyen eskiden bir zat, haremiyle 
beraber büyük bir makamda bulunduklar ı halde, mai şet müzâyakas ı yüzün-
den haremi, demi ş zevcine: “ İhtiyac ımız şedittir.”
Birden, alt ından bir kerpiç yanlar ında haz ır oldu. Haremine dedi: “ İşte 
cennetteki bizim kasr ımızın bir kerpicidir.”
Birden o mübarek han ım demiş ki: “Gerçi çok muhtac ız ve âhirette de 
çok böyle kerpiçlerimiz var; fakat fâni bir surette bu zayi olmas ın, o kasr ımız-
dan bir kerpiç noksan olmas ın. Dua et, yerine gitsin; bize lâz ım değil.” Birden 
yerine gitti. Ke şifle gördüler diye rivayet edilmi ş.
İşte bu iki kahraman ehl-i hakikat, Risale-i Nur şâkirtlerinin dünyaya ait 
ezvâk- ı kerametlere ko şmad ıklar ına bir hüsn-ü misaldir.
İkinci Mesele : Tevafuk e ğer müteaddit tarzda ve ayr ı ayr ı cihette birbirini 
takviye edecek surette olsa, kat’iyet ve sarahat derecesinde kanaat verebilir.
İşte, hapisten sonra yaz ılan bir k ısım mektuplar ımız hem makbul, hem çok 
ehemmiyetli, hem bu zamanda halk onlara çok muhtaç oldu ğuna bir ema-
re olarak, yazd ığımız zaman –hilâf- ı âdet bir tarzda– serçe ku şunun ve kud-
düs kuşunun ve güvercinlerin garip bir tarzda odama gelmeleri ve birbirine 
tevafuk etmesi ve Milâs’ta ehemmiyetli bir karde şimiz Halil İbrahim’in, kud-
düs kuşu bahsi bulunan mektubu ald ıklar ı zaman, aynen, hilâf- ı âdet, kilitli bir 
odas ını açarken, kuddüs ku şu oda içerisinde uçmaya çal ışmas ı, hem içinde 
82  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
bulunan mektubu, hem bizim ku şlar ımıza tevafuku; ve medrese-i Nuriyede’ki 
şâkirtlerin o mektuplar ımızı okumak zaman ında iki çekirge mektubun ba şına 
gelip dinlemeleri sâb ık kuşlarda tevafukat ına, bu küçük ku şlar dahi hem tas-
dik, hem tevafuk ettikleri gibi; İnebolu’daki sâd ık kardeşlerimizin imzalar ıyla; 
yine mektubumuzu gecede okuduklar ı zaman, gayet heyecanl ı bir tarzda bir 
gece kuşu onlar ı korkutup, pencereye el at ıp iki kanad ıyla pencereyi döverek 
lisân- ı hâl ile “Ben de o mektupla alâkadar ım, bizi alâkas ız zannetmeyiniz.” 
diye yine sâb ık ayn ı meseleye ve sâb ık kuşlar ın alâkadarl ıklar ına, büyük ku ş 
da tam tevafuk ve tasdik ediyor.
Ayn ı meseleye bu kadar tevafukat1(Hâşiye) hem mektuplardaki mücmelen 
bahsedilen hakikatlerin çok ehemmiyetli olmas ından ve nev-i be şerin bu as ır-
daki vaziyetine bakmas ı noktas ında, acaba kâinat kitab ının hâdisat ve mese-
leleri birbiriyle münasebettarl ığını düşünen ve hayali geni ş bir ehl-i kalb ve fi-
kir böyle dese, hakk ı yok mu ki, güya be şer, gayet kesretli tayyareleriyle ve 
insan kuşlar ıyla, kuşlar ın âlemi olan cevv-i havadaki ku şlar ı hem korkutup, 
hem kuşlar âleminde acip bir heyecanla nev-i be şerin gidişatına karşı kuşlar 
dahi ciddî alâkadarl ık gösterip, insanlar ın bu zâlim, tahribatç ı canavar ku şla-
rına karşı kimler mukabele edip onlar ı zulümden, tahripten vazgeçirip be şerin 
menfaatinde ve saadetinde çal ıştırmas ına çal ışan kimlerdir, diye Risale-i Nur 
meselelerine alâkadarl ık gösteriyorlar denilse, yeri yok mu? İhtimal verilmez 
mi? Mânâs ız bir hayal denilebilir mi?
Üçüncü Mesele : Geçen üç sene evvel Ramazan’da telif edilen ve yi-
ne bu sene Ramazan’da serbest inti şar eden Âyetü’l-Kübrâ ’nın bir hülâsa-
sı olan Hizb-i Nuriye’yi okudum. Fakat bir saatten fazla çekerdi. Birden o hü-
lâsan ın da bir hülâsas ı, on veya on be ş dakika ayn ı Ramazan’da tezahür et-
ti. Onu okudu ğum zaman, bütün Âyetü’l-Kübrâ ’yı okuyorum gibi bir inki şa-
fat- ı imaniye ve 2ٍÙَĭَø َאدَةِ×ِĐ ْīِĨ ٌóْĻَì ٍÙَĐَאø ُóَכُّęَÜ sırrına mazhar iki veya üç sayfa-
lık Arabiyyü’l-ibare okuyorum. Vakit bulam ıyorum, kendi kalemimle size ya-
zay ım. İnşaallah bir zaman size yazaca ğım. O parçay ı benim gibi anlayanlar, 
kendisine mahsus nüshalar ından ya Âyetü’l-Kübrâ’ ya, ya Hizbü’n-Nuriye’nin 
1 (Hâşiye) Bu mektubu Üstâd ımızdan yeni alm ıştık. Ben, yâni Hüsrev, okuyordum; arkada şım 
Tahirî yaz ıyordu. Gül kahraman ku şu odam ızın penceresine konup Hüsrev’in ba şını gör-
mekle b ırak ıp gitti.
             Hüsrev, Tahirî
2 “Bir saat tefekkür, bir sene nafile ibadetten daha hay ırlıdır.” (el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/423; el-
Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  4/314; Aliyyülkârî, el-Masnû’  s.82.)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   83
âhirinde yazar, tesbihattan ve duadan sonra otuz üç defa 1ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź tesbi-
hat ımızın yerinde –yaln ız sabah tesbihat ında, mânâs ını düşünerek– onu oku-
yabilir.
Dördüncüsü : İki noktad ır:
Birincisi: Isparta’l ı kardeşlerimiz, hususan gül Nur kahraman ı Hüsrev, 
benim bu k ış münasebetiyle maddî hâcetlerimi merak ediyorlar, yard ım et-
mek istiyorlar. Ben de onlara te şekkürle beraber derim ki:
Onlar ın Risale-i Nur’a hizmeti, her şakirdin saadet-i ebediyesine menfa-
ati gibi, benim de hakikî k ışım suretinde olan kabrimden sonraki k ışta ihtiya-
cat ıma o derece mükemmel yard ım ediyorlar ki; bu fâni, muvakkat k ışın hâ-
cât ına yard ımdan binler derece ziyadedir. E ğer benim elimden gelseydi, bü-
tün ruh u cân ımla, kemal-i i ştiyâkla bütün onlar ın hâcât- ı maddiyesini temi-
ne çal ışırdım. Beni merak etmeyiniz. İktisat ve kanaat, bana iki hazinedir; tü-
kenmez, bitmez.
İkinci nokta: Bir zaman “Küçük Isparta” nam ını alan ve her yerden zi-
yade, geçen meselemizde hapis musibetini çeken İnebolu ve civar ı kardeş-
lerimin gayet güzel ve samimane mektuplar ı beni çok mesrur eyledi. Yaln ız, 
Risale-i Nur’un kahramanlar ından baba-o ğulun meşrepleri ayr ı ayr ı olduğun-
dan, birbiriyle tam imtizaç edemediklerinden endi şe ediyorum. Baba ne ka-
dar haks ız da olsa, o ğul, onun r ızas ını tahsil etmeye mecburdur. O ğul da 
ne kadar serke ş de olsa, baba, şefkat- ı fıtriyesini ona kar şı esirgemez ve 
esirgememeli.  Değil böyle baba ve evlât ve mümtaz seciyeli ve Risale-i 
Nur’un ba ş şâkirtleri, belki birbirinden çok uzak ve dü şman da olsalar, 
Risale-i Nur’un hat ırı için Risale-i Nur şâkirtlerinin mabeynindeki tefanî, 
birbirini tenkit etmemek, kusurunu affetmek düsturuyla bu iki karde şim, 
dünyevî ve cüz’î ve hissî şeyleri medâr- ı münaka şa etmesinler. Pederlik ve 
veledliğin iktiza etti ği hürmet ve şefkatle beraber, Nur’un şâkirtliği iktiza 
ettiği kusura bakmamak ve affetmek ve benim çok sevdi ğim iki karde şim 
–benim hat ırım için– birbirini tenkit etmemek lâz ım geliyor.
Umum karde şlerime birer birer selâm ve dua ediyoruz.
f
1 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35; Muhammed sûresi, 47/19)
84  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Mânen mâruz kald ığım iki şıklı bir sualin cevab ıdır:
Birincisi:  “Neden en ziyade senin şahs ın hakk ında hüsn-ü zan eden ve 
sana büyük bir makam veren ve Risale-i Nur’la çok kuvvetli irtiba-tı bulunan ve sen de onlar ı çok sevdi ğin halde, hizmet-i Nuriye’nin 
haricinde senin şahs ınla temaslar ını istemiyorsun ve senin hakk ında 
fazla hüsn-ü zan beslemeyeni sohbette tercih ediyorsun, daha ziyade iltifat gösteriyorsun, nedendir?”
Elcevap Elcevap : Otuz Üçüncü Sözün İkinci Mektubu’nda dedi ğim gibi: Bu za-
manda insanlar, ihsan ını, muhtaçlara çok pahal ı satarlar. Meselâ, benim gi-
bi bir bîçâreyi, sâlih veya velî zannedip, sonra bir ekmek verir ve mukabilin-de makbul bir dua ister. Bu kadar fiyat vermektense, bu ihsan ı istemiyorum 
diye hediyelerin adem-i kabulüne bir sebep gösterdi ğim gibi –Risale-i Nur’un 
has şâkirtleri müstesna olarak– ba şkalar ı; beni, büyük bir makamda bilmek-
le, kuvvetli bir alâka ve hizmet gösterir. Hem mukabilinde, dünyada, ehl-i ve-lâyet gibi nur’ânî neticeleri ister. Sonra bize hizmeti ile ve alâkas ıyla mânevî 
ihsan eder. Böylelerin bu nevi ihsanlar ına karşı, istediği fiyata sahip olamad ı-
ğım için mahcup oluyorum. Onlar da ehemmiyetsizliklerimi bildikleri vakit in-
kisar- ı hayale u ğrarlar, belki hizmette fütura dü şerler. 
Gerçi umur-u uhreviye-
de h ırs ve kanaatsizlik bir cihette makbuldür. Fakat mesle ğimizde ve hiz-
metimizde –baz ı âr ızalarla– inkisar- ı hayal cihetiyle, şükür yerine, meyu-
siyetle şekvâ etmeye sebep olur; belki de hizmetten vazgeçer. Onun için, 
mesleğimizde kanaat, daima şükrü ve metaneti ve sebat ı netice verdi ği 
için, ihlâs dairesinde, hizmet noktas ında çok h ırs ve kanaatsizlik göster-
diğimiz halde, neticelerine ve semerat ına karşı kanaatle mükellefiz.
Meselâ, Risale-i Nur hizmetiyle Isparta ve civar ında binler ehl-i imana 
fevkalâde kuvvet-i imaniyeyi temin etmek olan bu netice, bizim fevkalâde hiz-metimize kâfidir. On kutup derecesinde biri ç ıksa, bin adam ı derece-i velâye-
te sevk etse, yine bu neticeyi a şağıya düşürtmez. Nur’un hakikî şâkirtleri, bu 
gibi neticelere kanaat ediyorlar. O büyük kutbun müridlerinin kanaat-i kalbi-yelerini temin eden üstadlar ının fevkalâde makam ı ve meselelerde hükümle-
ri yerine, Risale-i Nur’un sars ılmaz hüccetleri, o müridlerinin kanaatlerinden 
çok ziyade şâkirtlerine kanaat verdi ği gibi, bu hâlet ve itikad ba şkas ına da si-
rayet eder, menfaat verir. O müridlerin kanaati ise, hususî ve şahsî kal ır.
Hattâ ilm-i mant ıkta “kaziyye-i makbule” tâbir ettikleri, yani büyük zatla-
rın delilsiz sözlerini kabul etmektir; mant ıkça yakîn ve kat’iyyeti ifade etmiyor, 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   85
belki zann- ı galiple kanaat verir. İlm-i Mant ık’ta; burhan- ı yakînî, hüsn-ü zan-
na ve makbul şah ıslara bakm ıyor, cerh edilmez delile bakar ki, bütün Risale-i 
Nur hüccetleri, bu burhan- ı yakinî k ısm ındand ır.
Çünkü ehl-i velâyetin amel ve ibadet ve sülûk ve riyazetle gördü ğü 
hakikatler ve perdeler arkas ında müşahede ettikleri hakâik-i imaniye, ay-
nen onlar gibi, Risale-i Nur, ibadet yerinde, ilim içinde hakikate bir yol açm ış; sülûk ve evrad yerinde, mant ıkî burhanlarla ilmî hüccetler içinde 
hakikatü’l-hakâike yol açm ış; ve ilm-i tasavvuf ve tarikat yerinde, do ğru-
dan doğruya ilm-i kelâm içinde ve ilm-i akîde ve usûl-ü din içinde bir ve-
lâyet-i kübrâ yolunu açm ış ki, bu asr ın hakikat ve tarikat cereyanlar ına 
galebe çalan felsefî dalâletlere galebe ediyor, meydandad ır.
Teşbihte hata olmas ın, nas ıl ki Kur’ân’ ın gayet kuvvetli ve mant ıkî haki-
kati, sair dinleri, felsefe-i tabiiyenin savletinden ve galebesinden kurtar ıp on-
lara bir nokta-y ı istinad oldu, taklidî ve akl ın haricindeki usullerini de bir de-
rece muhafaza etti.
Aynen öyle de, bu zamanda onun bir mucizesi ve nuru olan Risale-i 
Nur dahi, felsefe-i maddiyeden gelen deh şetli dalâlet-i ilmiyeye kar şı, 
avâm- ı ehl-i iman ın, taklîdî olan imanlar ını, o dalâlet-i ilmiyenin savletin-
den kurtar ıp, umum ehl-i imana bir nokta-y ı istinad ve yak ın ve uzaklar-
da olanlara dahi, zaptedilmez bir kale hükmüne geçmi ştir ki, bu emsalsiz 
dehşetli dalâletler içinde, yine avâm- ı müminin iman ını, şüphelerden ve 
İslâmiyet’ini, hakikatsizlik vesveselerinden muhafaza ediyor.
Evet, her tarafta, hattâ Hint ve Çin’de ehl-i iman, bu zaman ın çok deh-
şetli dalâletinin galebesinden, “Acaba İslâmiyet’te bir hakikatsizlik mi var ki, 
sars ılm ış?” diye şüpheye ve vesveseye dü ştüğü vakit birden i şitir ki, bir risale 
çıkm ış, iman ın bütün hakikatlerini kat’î isbat eder, felsefeyi ma ğlûp edip z ın-
dıkay ı susturuyor, diye anlar. Birden o şüphe ve vesvese zâil olup iman ı kur-
tulur ve kuvvet bulur.
Sualin ikinci şıkkı: “Sen, bir mektubunda, şairane bir latîfeyi –yani 
kuşlar ın, mektuplar ını yazmak ve okumak zaman ında yan ınıza ve 
şâkirtlerin yan ına gelmelerini– o latîfeyi, ciddî bir tarzda karde şlerine 
yazd ın. Hâlbuki o ku şlar, hal-i âlemi ve Risale-i Nur’un hadisata kar-
şı faydas ını bilecek mahiyetinden uzakt ırlar.”
Elcevap: Elcevap:  Emir ve izn-i ilâhî ve havl ve kuvvet-i rabbâniye ile, umum 
hayvanât ın, melâikeden bir çoban ı, bir nâz ırı olduğu gibi, ku ş tâifesinin de bir 
86  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
çoban ı var. Onlar bilmese de, emr-i ilâhî ile ve ilham- ı rabbânî ile, çobanlar ı 
onlar ı sevk eder. O sevk-i f ıtrî ise, ku şlara gelen ilhama dayan ır. Kuşlar, ilha-
ma mazhard ırlar ki, ya şı bir günlük bir ar ı yavrusu, havada, bir gün mesafe-
de gider, o ilham- ı fıtrî ile, o sevk-i rabbânî ile yolunu şaşırmadan dönüp, ge-
lip yuvas ına girer.
Evet, nas ıl ki küre-i arz Risale-i Nur ve şâkirtlerine gelen zulme itiraz et-
ti ve cevv-i hava ya ğmursuzlukla ve so ğukla Risale-i Nur’a gelen tazyikat ve 
müsadereyi tenkit etti ve bulutlar serbestiyetini ya ğmurlarla alk ışlad ı; elbette 
kuş nev’i de alâkadar olabilir.
Evet, insan ın bir k ısım sun’î ku şlar ının bir bomba yumurtas ıyla bir köyü 
harap edip bin adam ı mahveden cinayetine ve cehennemî zakkum yumurta-
lar ı taşıyan o insanî ku şlar ın tahripçi k ısm ını, hem küre-i arza, hem nev-i be-
şere müstebidane, merhametsiz tahribat ına karşı, bu hayvanî ku şlar, tesirli bir 
surette istikbali tenvir eden Risale-i Nur’u elbette mânen tebrik edip alk ışlar, 
diye suretindeki hâdise, gerçi çok tatl ı bir latîfedir; fakat çok ince bir hakikat 
dahi içinde var.
f
Kardeşlerim,
Bu defa Meyve Risalesi ’nin tam k ıymetini bilen ve kendine “Meyveci” 
nam ını veren Risale-i Nur santralc ısının yazd ığı mektup, beni çok memnun 
eyledi. Çünkü Hulûsi, Hakk ı gibi yirmi seneye yak ın bir zamandan beri mâ-
beynlerinde olan samimane dostluk ve karde şlik tam devam ve sebat etti ği gi-
bi, onlar ın Risale-i Nur’a kar şı alâka ve irtibat ve sadakatleri, aynen mâbeyn-
lerindeki hâlisâne münasebetleri gibi hem devam ediyor, hem metanet kes-bediyor, âr ızalarla sars ılm ıyor. Cenab- ı Hakk’a şükrediyorum ki, böyle hâ-
lis, muhlis ve ba şkalara hüsn-ü misal olan sad ık şâkirtleri Risale-i Nur’a ver-
miş ki, daimî hakta hulûs ile ve Nur hizmetinde sab ır içinde şükrediyorlar. O 
Meyvecinin civar ında, ismini söylemedi ğim mâlûm ve çok alâkadar oldu ğum 
kardeşlerim, hususan Barla s ıdd ıklar ı, beni çok defa hayalen eski zamana ve 
o memlekete celb ediyorlar, Barla ve da ğlar ında gezdiriyorlar. Ben, onlarla ve 
o yerleriyle çok alâkadar ım, unutmuyorum.
Onlara binler selâm ediyorum.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   87
Kozca hatibi Hasan Şükrü’nün mektubu beni memnun eyledi; selâm ede-
rim. Mâsumlar, ümmîler, hem şireler ve kaleme çal ışanlar başta olarak umum 
kardeşlerime birer birer selâm ve dua ediyoruz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Mahkeme taraf ından bana iade edilen, daha elime geçmeden postadan 
müsadere edilen mübarekler heyetinin pehlivan ı Küçük Ali’nin bir mektubunu 
gördüm ki, her iki sene bir defa bütün Risale-i Nur’u yazmaya karar vermi ş, 
yapm ış. Bu kahramanl ığı ile, benim, Risale-i Nur’un birinci şakirdi olan Büyük 
Mustafa’da hakikî bir Abdurrahman’ ı ve arkas ında çok Abdurrahman’lar ı gö-
receğim diye ke şfiyat ımı tam tasdik etmi ş ve o mübarek Mustafa’n ın vazifesi-
ni tam yapm ış. Ve Hâf ız Mustafa dahi, Hâf ız Ali zaman ında tam bir muavini 
ve vefat ından sonra tam bir vârisi oldu ğunu hapiste gösterdi. Demek müba-
rek heyet-i âlisinde, on sekiz sene evvel ümit etti ğim hizmet-i Nuriye’yi tam 
yapm ışlar ve yap ıyorlar. Ektikleri tohumlar, onlar çal ışmasalar da, onlar ın be-
deline mahsulât veriyor.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve dua ediyoruz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Sizin leyâli-i a şere olan mübarek o geçmi ş gecelerinizi ve kudsî 
bayram ınızı ruh u can ımızla tebrik ediyoruz. Cenab- ı Hak, rahmet ve kere-
miyle ve h ıfz ve himayetiyle ve tevfik ve hidayetiyle, Risale-i Nur’un tab’ ve 
intişarına ve Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyân’ ın tevafuklu tab’ ına sizleri muvaffak 
eylesin, âmîn.
Sâniyen : Risale-i Nur’un bir hülâsas ı olan Âyetü’l-Kübrâ ve Hizb-i 
Nuriye’nin bir hülâsatü’l-hülâsas ı hükmünde otuz üç kelime-i tevhidin na-
maz tesbihat ındaki eskiden beri okudu ğum ve Risale-i Nur’un ekser hakikat-
leri namaz tesbihat ında inkişaf etmesiyle hayalim fazla tevessü ederek, o otuz 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
88  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
üç kelime-i tevhid, her birisini kâinat ın bir tabaka-y ı mahlûkat ının lisân- ı hâ-
liyle söyledi ği o kelimeyi ben o lisan ile söylüyorum gibi, o küllî lisân- ı hâl, be-
nim cüz’î lisân- ı kâlimin ayn ı olur. Ben, kemal-i zevkle okuyorum. Size de su-
retini gönderiyorum.
Benim şüphem kalmad ı ki: 1ٍÙَĭَø َאدَةِ×ِĐ ْīِĨ ٌóْĻَì ٍÙَĐَאø ُóَכُّęَÜ sırrını taşıyan 
Hizb-i Nuriye’nin on be ş dakika zarf ında bu hülâsatü’l-hülâsas ı dahi ayn ı sır-
rı taşıyor. Arabî bilmeyenler, Âyetü’l-Kübrâ ’nın mertebelerini güzelce anla-
salar, bu Arabî parça tam anla şılır. Arabî bilmeyen, birkaç defa ikisine baksa, 
tam anlayacak. Bunu ben yirmi dört saatte bir defa ya sabah namaz ının tes-
bihat ında veya ba şka vakitte, en ziyade usand ığım ve s ıkıntı zaman ında oku-
yorum. Bana ulvî bir in şirah verir, usanc ı izale eder. Âyetü’l-Kübrâ ve Hizb-i 
Nuriye’nin âhirinde yaz ılsa, münasip olur. Mânidard ır ki, Âyetü’l-Kübrâ  ve 
Risale-i Nur’un ekser hakikatleri, Ramazan’da ve tesbihat ında zuhuru gibi, bu 
Hülâsatü’l-Hülâsa, aynen Ramazan’da ve tesbihatta zuhur etti.
Sâlisen : Bugünlerde haber ald ım ki, Heyet-i Vekile, benim nüfusumu 
Kastamonu’dan al ıp Emirda ğ’a nakletmeye karar vermi şler. Anlaşılıyor ki, 
Risale-i Nur’a ve talebelerine ili şmeye bahane bulam ıyorlar, yaln ız ehemmi-
yetsiz şahs ıma ehemmiyet veriyorlar, kay ıtlar alt ına al ıyorlar.
Ben de size bütün kuvvetimle temin ediyorum ki, ben ruh u can ımla, on-
lar ın, Risale-i Nur ve talebelerine ili şmeye bedel bana ili şmelerini iftiharla ka-
bul ediyorum. Güya ba şka yerlerde birden bana iltihak ediyorlar ve men’i-
ne çare bulam ıyorlar, fakat burada tam çare bulmu şlar zannedip böyle mu-
amele oluyor. Siz hiç müteessir olmay ınız. Benim bu vaziyetim, Risale-i Nur 
şâkirtlerinin fütuhatlar ına bir vesiledir. İnayet-i merhamet-i ilâhiye, hakk ım-
da ehl-i dünyan ın haks ızlıklar ını büyük bir hayra çevirecek kanaatindeyim. 
Zaten mesle ğimizde zaman, mekân sohbetimize mâni olamaz. Şarkta, 
garpta, hattâ âhirette, berzahta olsa da beraberiz. Meselâ, berzahta Hâf ız 
Ali (rahmetullâhi aleyh)  her gün mânen yan ımızdad ır. Bu hakikate binâen, sûrî 
ayr ılmaya, hattâ ölüme ehemmiyet vermemeliyiz.
Râbian : Medrese-i Nuriye kahramanlar ından marangoz Ahmed’in bül-
bülü, gül fabrikas ının mübarek gülcü kâtibinin bülbülünü tasdik etmesi pek 
latîf olmu ş. Zaten baharda umum ku şlar nam ına nebatat kafilelerinin erzak- ı 
hayvaniyeyi getirmelerine kar şı bülbüller bir hatiptir ki, onlar ı kuşlar nam ına 
1 “Bir saat tefekkür, bir sene nafile ibadetten daha hay ırlıdır.” (el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/423; el-
Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  4/314; Aliyyülkârî, el-Masnû’  s.82.)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   89
alk ışlıyor. Risale-i Nur’un ku şlar taraf ından alâkadarl ıklar ı içinde, elbette yine 
başta bülbül görünmek lâz ım geliyor ki göründü.
Safranbolulu muhlis, metin karde şimiz Mustafa Osman, “Buradaki kar-
deşlerime bir-iki mektup gönderdim.” diyor; mektuplar ın cevab ını alamad ı-
ğından telâ ş etmiş. Etmesin.. İhtiyata binâen ve Isparta vas ıtas ıyla muhabe-
reye itimaden ona ayr ı mektup yaz ılmam ış; merak etmesinler. Kastamonulu 
kardeşlerimiz de telâ ş etmesinler. Nüfusumun buraya nakli, Kastamonu ve 
onlarla alâkam ı gevşetmez, bilâkis daha kuvvetli beni onlarla ba ğlıyor. Ben, 
ekser vakitte hayalen ve mânen kendimi Kastamonu’nun mübarek da ğlar ın-
da ve o karde şlerimin yan ında buluyorum.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve hakikî vârislerim,
Bayram tebriklerine ait çok mektuplar ı ald ım. Her birine cevap verme-
ye vaktim, halim müsaade etmiyor. Her bir mektubu, çok karde şlerimi temsil 
ederek bir has karde şimiz yazm ış. O mektuplarda, tebrikten ba şka baz ı ehem-
miyetli noktalar da var; beni mesrur, minnettar eyledi.
Ezcümle, Gül ve Nur fabrikas ı nam ına Hüsrev’in tebrik mektubu, beni 
sevinçle a ğlatt ırdı. Zaten Hüsrev’in mümtaz bir hâsiyeti budur ki; şimdiye ka-
dar bana gelen bütün mektuplar ının hiçbirisi beni incitmiyor.. elîm zamanla-
rımda da yumu şak geliyor, ruhumu ok şuyor. Bu cihette dahi ona şahs ım iti-
bar ıyla çok minnettar ım.
Hulûsi-i Sâni Sabri’nin, mâlûm karde şleri hesab ına tebriknamesi, beni 
derinden derine sevindirdi. O has karde şimizin takdir ve tahsin noktas ında 
ileri olmas ı, Hüsrev ve Hasan Feyzi hakk ında çok güzel takdirat ı, beni cidden 
müferrah eyledi. Hasan Feyzi’nin Denizli şâkirtlerinin hesab ına tebriki dahi 
onun yüksek irtibat ını, kuvvetli alâkas ını gösterdi.
Kastamonu fedakârlar ı nam ına Kastamonu’nun Hüsrev’i ve Rü ştü’sü 
olan Feyzi ve Emin’in tebrikli mektubu ve Feyzi’nin mâlûm hâdisede hiçbir endişe verecek bir hal vuku bulmad ığını, bilâkis bir te
şvik kamç ısı hükmüne 
geçtiğini yazmas ı, bizim endi şemizi izale etti.
Nazif’in o havalideki karde şlerimizin nam ına tebriki ve Nazif’in sars ılmaz 
sadakat ve irtibat ı ve kuvvetli ümitleri bize tam bir nefes ald ırdı. Onun hususî 
rakipleri bulundu ğu için telâ şlıyd ım.
90  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Sadakati harika oldu ğu gibi, cesareti de o nisbette olan Halil İbrahim’in 
(rahmetullâhi aleyh)  doğrudan do ğruya benim adresime gönderdi ği tebrikini al-
dım. Onu ve Nur’un dikkatli avukat ı başta olarak onlar ın umumuna selâm ve 
bayramlar ını tebrik ederiz.
Medrese-i Nuriye kahramanlar ından Şükrü Efe’nin ku şlar ın ve serçelerin 
alâkadarl ıklar ını gösteren mektubu, kahraman marangozun teyidini teyid et-
ti, bizi de memnun etti.
Atabey karde şlerimizden, Lütfi vârislerinden Ali Osman’ ın mektubundaki 
sualine cevap vermeye vakit bulamad ık.
İşte bu mezkûr karde şlerimizin her biri temsil ettikleri kendilerine ve arka-
daşlar ına ayr ı ayr ı ruh u can ımızla maddî ve mânevî bayramlar ını tebrik edi-
yoruz ve büyük Refet karde şimize binler safâlarla geldin deriz.
Umum karde şlerime ki, içinde mâsumlar tâifesi ve ümmî ihtiyarlar ve fe-
dakâr hem şireler tâifeleri olarak birer birer üçüncü olarak bayramlar ınızı teb-
rik ve selâm ve selâmet ve saadetlerine dua ederek hatm-i mekâl ediyorum.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Merhum Şehid Hâf ız Ali’nin (rahmetullâhi aleyh)  kitaplar ıyla beraber bana 
gelen mübareklerin pehlivan ı ve Abdurrahman’lar ın kahraman ı büyük ruh-
lu Küçük Ali’nin Sikke-i Tasdîk-i Gaybî  nâm ındaki mecmuas ı çok güzel ve 
münasiptir. Fakat Lâhika’da ve bilhassa Emirda ğ parças ında, Risale-i Nur’un 
kerametlerine alâkadar zelzele ve ya ğmur ve ku şlar bahisleri gibi daha müna-
sip gördü ğünüz mektuplar o Sikke’nin âhirine girse, daha güzel olur. Bu mü-
nasebetle, mübarekler heyetinin bayramlar ını tekrar tebrikle Küçük Ali’ye bin 
bârekâllah derim.
Safranbolu bahad ırı fedakâr Mustafa Osman’ ın buradaki şâkirtlere gön-
derdiği güzel mektubu okudum. Bu zat dahi Hasan Feyzi gibi fevkalâde sada-
katini ve hüsn-ü zann ını edîbane yazm ış, fakat Risale-i Nur’un şahs- ı mânevî-
si yerine bana haddimden çok ziyade makam vermi ş. Üstad ını, kendi parlak 
aynas ında çok parlak görmü ş. Ben de onun o hüsn-ü zann ını bir mânevî dua 
yerinde kabul ettim. Hem onun, hem civar ındaki karde şlerimizin bayramla-
rını tebrik ederiz.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   91
Muhterem, sevgili, mübarek karde şlerim Risale-i Nur talebelerine be-
yan ediyorum ki:
Risale-i Nur bir ibri şimdir ki, kâinat ve kâinattaki mevcudat ın tesbihatla-
rı onda dizilmi ştir.
Risale-i Nur âhize ve nâkile ile mücehhez bir radyo-yu Kur’âniye’dir ki, 
onun tel ve lâmbalar ı, ayna, tel ve bataryalar ı hükmündeki sat ırlar ı, kelime-
leri, harfleri öyle intizamkârâne ve îcazdârâne bast edilmi ştir ki, yar ın her ilim 
ve fen adamlar ı ve her me şrep ve meslek sahipleri, ilim ve iktidarlar ı mikta-
rında âlem-i gayb ve âlem-i şehadetten ve ruhaniyat âleminden ve kâinattaki 
cereyan eden her hâdisattan haberdar olabilir.
Risale-i Nur müminlere; Kur’ân’dan hedâyâ-y ı hidâyet, kevneyn-i saa-
det, mazhar- ı şefaat ve feyz-i Rahmând ır.
Risale-i Nur, kâinata bahar ın feyzini veren bir âb- ı hayat ve ayn- ı rahmet 
ve mahz- ı hakikat ve bir gülzar- ı gülistand ır.
Risale-i Nur lütf-ü Yezdan, kemal-i iman, tefsir-i Kur’ân ve bereket-i ih-
sand ır.
Risale-i Nur, kâfire hazân, münkire tufan; dalâlete dü şmand ır.
Risale-i Nur bir kenz-i mahfî ve bir sandukça-y ı cevher ve menba- ı en-
vard ır.
Risale-i Nur hakâik-i Kur’ân ve mirâc- ı imand ır.
Risale-i Nur Kur’ân ve hadisten sonra sertac- ı evliya, sultanü’l-eser ve züb-
detü’l-meâni ve atâyâ-y ı ilâhî ve hedâyâ-y ı sübhânî ve feyyâz- ı rahmânîdir.
Risale-i Nur bir bahr-i hakâik ve bir s ırr- ı dekâik ve kenzü’l-maarif ve bah-
rü’l-mekârimdir.
Risale-i Nur hastalara şifahane-i hikmet ve mâ-y ı zemzem, sa ğlara mai-
şet-i hakikat ve rîh- ı reyhan ve misk-i anberdir.
Risale-i Nur mev’id-i Ahmedî (aleyhissalâtü vesselâm)  ve müjde-i Haydarî (radi-
yallâhu anh)  ve beşaret ve teâvün-ü Gavsî (kuddise sirruh)  ve tavsiye-i Gazalî (kuddi-
se sirruh)  ve ihbar- ı Fârukî’dir (kuddise sirruh) .
Risale-i Nur şems-i Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın elvan- ı seb’as ı, Risale-i 
Nur’un men şur-u hakikatinde tam tecellî etti ğinden, hem bir kitab- ı şeriat, 
hem bir kitab- ı dua, hem bir kitab- ı hikmet, hem bir kitab- ı ubudiyet, hem bir 








92  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
kitab- ı emir ve dâvet, hem bir kitab- ı zikir, hem bir kitab- ı fikir, hem bir kitab- ı 
hakikat, hem bir kitab- ı tasavvuf, hem bir kitab- ı mant ık, hem bir kitab- ı ilm-i 
kelâm, hem bir kitab- ı ilm-i ilâhiyyat, hem bir kitab- ı teşvik-i sanat, hem bir 
kitab- ı belâgat, hem bir kitab- ı isbat- ı vahdaniyet, muar ızlar ına bir kitab- ı il-
zam ve iskâtt ır.
Risale-i Nur Kur’ân semalar ından bir sema-y ı mâneviyenin güne şleri, ay-
lar ı ve y ıldızlar ıdır. Nas ıl ki zâhiren, perde-i esbab olan güne şten, kamerden ve 
kevkeb-i münîrden bütün kâinat tenevvür ve tezeyyün ve bütün e şya neşv ü 
nema ve hayat buluyor.
İşte Risale-i Nur da Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’dan al ıp saçt ığı şuâlarla bü-
tün âleme, hayat; ve âdeme, kâmil insan; ve kulûbe, ne ş’e-i iman; ve ukûle, 
yakîn bir itminan; ve efkâra, inki şaf- ı iman; ve nüfusa, teslim-i r ıza ve cand ır. 
O sema-y ı mâneviyeyi bazen ve zâhiren –bihasbilhikmet– âfâkî bir bulut küt-
lesi kaplar. O celâlli sehabdan öyle bir bârân- ı feyz-i rahmet takattur eder ki, 
sümbüllenmeye müstaid tohumlar, çekirdekler, habbeler o s ıkıcı ve dar âlem-
de gerçi muztarip olurlar, o s ıkılmaktan üzerlerindeki k ışırlar ı çatlar ve y ırtarlar; 
o anda bulutlar da ufuklara çekilip nöbetçi vaziyetinde beklemesi bir imtihan- ı 
rabbânî ve bir inki şaf- ı feyezanî ve bir rahmet-i nuranîdir ki, evvelceki bir hab-
be, bir çekirdek yeniden taze bir hayata i ştiyakla ve ne ş’e-i inkişafla meyvedar 
koca bir a ğaç suretini al ır ve 1َאتٍĭَùَè ْħِıِÜِّאٰĻَø ُّٰųا ِّلُïَ×ُĺ sırrına mazhar olurlar.
Evet, yirmi senedir devam eden şu mevsim-i şita, inşâallahu teâlâ niha-
yet bulmu ş ola... Dünyaya yeni ve feyizli bir fasl- ı nevbahar gele ve âlemin 
yüzü nur ile güle...
Risale-i Nur Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyân’ ın taht- ı tasarrufunda oldu ğundan, 
ona uzanan, ili şmek isteyen her el k ırılır ve her dil kurur. Kur’ân- ı Mu’cizü’l-
Beyân’ ın 2۪įِĨْĳَĜ َאنِùِĥِÖ َّźإِ لٍĳُøرَ ْīِĨ َאĭْĥَøأَرْ אƯĨوَ kavl-i şerifinin îma ve i şârât ın-
dan şu devrede Türk lisan ının sadmeler geçirmesine bak ılırsa, Risale-i Nur, 
Türkçe’de, lisan üzerinde de imam olaca ğına, yani yar ın hâlis Türkçe olan 
Risale-i Nur’un kesb-i imtiyaz edip di ğerlerini terk edeceklerine dair i şaret-i 
Kur’âniye’dendir demi ş olsam, hata etmemi ş olurum zannederim.
Başta Üstad ımız olduğu halde bilumum karde şlerimize samimî selâmlar ım-
la arz ve hürmetler eyler, mübarek bayramlar ını tebrik ve tes’id eylerim.
1 “Allah onlar ın kötülüklerini iyiliklere, günahlar ını sevaplara çevirir.” (Furkan sûresi, 25/70)
2 “Biz her bir rasûlü, onlara gerçe ği bütün aç ıklığıyla anlats ın diye ancak kendi halk ının dilini konu şan 
biri olarak gönderdik.” ( İbrahim sûresi, 14/4)

EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   93
Üstad ım hakk ında bir şey yazamad ım. Çünkü veraset-i Muhammediye 
(aley his salâtü vesselâm)  makam ında olan bir zat- ı âli-kadr hakk ında ne diyebilirim? 
Ona Hasan Feyzi Efendi karde şimizin sözlerini tekrar etmekten ba şka bir şey 
bilmem.
Milâs ve havalisi Risale-i Nur talebeleri nam ına duan ıza muhtaç
Halil İbrahim (rahmetullâhi aleyh)
(Halil İbrahim’in Risale-i Nur hakk ındaki parlak f ıkras ının sonunda 
kaydedilip, ikisi beraber Emirda ğ mektuplar ının âhirlerinde kaydedersiniz. 
Bu zat, Risale-i Nur’un çok eski ve çok sad ık ve çok fedakâr bir şakirdidir. 
Risale-i Nur’a hitap ederek bu mektubu yazm ış.)
1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ
Said Nursî
f
1 “Bu, Rabbimin bir lütfudur...”
Risale-i Nur
Mazhar- ı esmâ u s ıfât- ı Bediüzzamand ır bu.
Mev’ûd-ü risaletten bizlere fazl- ı ihsand ır bu.
Kenz-i mahfîde muhit-i mekteb-i irfand ır bu.
Havâ-y ı zulmette i şrâk eden şems-i tâbând ır bu.
Mişkât- ı misbahtan men şur-u hakikat-i Kur’ân’d ır bu.
Mevsim-i âsârda yektâ bir gülistand ır bu.
İrşâd- ı feth-i keşifte serencam- ı hidâyettir bu.
Sefine-i necatta s ırr- ı menzile vusule kaptand ır bu.
Leyle-i zulmet-i cehilde nur-u ç ırâğ-ı Yezdan’d ır bu.
Gamgîn gönüllerde behçet-i ferah feza-y ı şâdümand ır bu
Şems-i Kur’ân’dan akseden nur-u irfand ır bu.
Sultanü’l-eser ve zübdetü’l-meânî-i tefsir-i Furkan’d ır bu.
Şeref-i Ehl-i Beyt ve te şci-i Gavs- ı Âzam’d ır bu.
Etbâ- ı Ehl-i Sünnet ve iklim-i mârifette sultand ır bu.
Mâden-i mârifet ve ibraz- ı şefkatte ümmü’l-enâmd ır bu.
Cism-i velâyette evliyâya ruh-u fezâ-y ı când ır bu.
Kevkeb-i muhakk ıkînde müminlere atâ-y ı Sübhan’d ır bu.
Vahdet-i mevcud ve râh ının semas ında kehke şand ır bu.
İlm ü mârifet bahrinde dürr-i yektâ-y ı mercand ır bu.
İlm ü hakikatte şûledar mâhitab- ı âhirzamand ır bu.
Müstağrak- ı envar- ı safâda gelen bahardand ır bu.
Teslîm-i r ızâ ve nezâhet-i isti ğnada ayn ı iz’and ır bu.
Risale-i Nur talebelerine hakikat-i k ıble-i imand ır bu.
Halil İbrahim
(rahmetullâhi aleyh)
f
Risale-i Nur
Bu Nur Eser, tefsîridir o semavî kitab ın,
İlân eder hakikati, emr-i hakk ı bildirir.
İsyanlara, zulümlere mâruz olan cihan ın,
Bu as ırda gözya şını nur saçarak dindirir.
Bu eserdir muztarip gönüllere tesellî.
Bu karars ız âlemin her buhran ında nur saçar.
Bu eserdir her zulmette selâmetin rehberi.Ehl-i iman bu sayede, bu eserle hür ya şar…
Mâsumlara bir ö ğüttür, gençlerin de rehberi,
Her mazluma “A ğlama” der, “Güleceksin yar ın sen.”
Tesellîsi çok yücedir, ibretlidir dersleri,Beli bükük ihtiyara müjde verir derinden.
Bu eserdir insanlar ı dehşetlerden dûr eden…
Kudret eli hâmisidir, hayret-fezâ hükmü var…Muannidler teslim olur hükmüne, ma ğrur iken.
Her serseri filozofu meftun eden Nur’u var!
Bu nur eser her bilginin, her müminin sertac ı,
Dertlilerin derman ıdır, her münkiri tokatlar…
Şirklerin hem hedimidir, hem her kaygu ilâc ı,
Zınd ık, zâlim ili şirse başında volkan patlar!
Ey güç yetmez deh şet veren hâletlerden a ğlayan!
Fânilere aldanarak k ırıldıkça bağırma…
Ey zâilden, âcizlerden medet umup ba ğlanan!
Gir bu Nur’un âlemine, fânileri ça ğırma…
Ay ıl art ık gaflet sarho şluğundan, durma, uyan!
Hevesat ı
n bir ejderdir, kalbini kemirecek.
Yar ın mesut olacakt ır yoklukta Hakk’ ı bulan.
Nur’a ver nakd-i ömrü, yar ın sana verilecek;
Huzuruna uhrâda ihti şamlar serilecek.
Risale-i Nur’un kusurlu hâdimi
Zekâi
f
96  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Şimdiye kadar gizli münaf ıklar Risale-i Nur’a kanunla, adliye ile ve âsâyi ş 
ve idare noktas ından hükûmetin baz ı erkân ını iğfal edip tecavüz ediyorlard ı. 
Biz, müsbet hareket etti ğimiz için, mecburiyet oldu ğu zaman tedâfüî vaziye-
tinde idik. Şimdi plânlar ı akîm kald ı. Bilâkis tecavüzleri Risale-i Nur’un dai-
resini geni şlettirdi. Bu defa yeni hurufla Asâ-y ı Mûsâ ’yı tab’ etmek niyetimiz, 
ihtiyar ımız olmad ığı halde, tecavüz vaziyeti Risale-i Nur’a veriliyor gibidir. Bu 
hâdisenin ehemmiyetli bir hikmeti şu olmak gerektir:
Risale-i Nur, bu mübarek vatan ın mânevî bir halâskâr ı olmak cihetiyle; 
şimdi iki deh şetli mânevî belay ı defetmek için matbûât âlemi ile tezahüre ba ş-
lamak, ders vermek zaman ı geldi veya gelecek gibidir, zannederim.
O dehşetli beladan birisi:  H ıristiyan Dini’ni ma ğlup eden ve anar şiliği 
yetiştiren, şimalde ç ıkan dehşetli dinsizlik cereyan ın bu vatan ı mânevî istilâ-
sına karşı Risale-i Nur bir Sedd-i Zülkarneyn gibi bir sedd-i Kur’ânî vazifesi-
ni görebilir.
İkincisi : Âlem-i İslâm’ ın bu mübarek vatan ın ahalisine kar şı pek şiddetli 
itiraz ve ithamlar ını izale etmek için matbûât lisan ıyla konuşmak lâz ım gelmiş 
diye kalbime ihtar edildi.
Ben dünyan ın hâlini bilmiyorum. Fakat Avrupa’da istilâkârâne hükme-
den ve edyân- ı semâviyeye dayanmayan deh şetli cereyan ın istilâs ına karşı 
Risale-i Nur hakikatleri, bir kale oldu ğu gibi; Âlem-i İslâm’ ın ve Asya k ıtas ının 
hâl-i haz ırdaki itiraz ve itham ını izale.. ve eskideki muhabbet ve uhuvvetini ia-
de etmeye vesile olan bir mucize-i Kur’âniye’dir.
Bu memleketin vatan-perver siyasîleri çabuk akl ını başına al ıp Risale-i Nur’u 
tab’ ederek resmî ne şretmeleri lâz ımd ır ki, bu iki belaya kar şı siper olsun.
Acaba bu yirmi sene zarf ında iman- ı tahkikîyi pek kuvvetli bir surette bu 
vatanda ne şreden Risale-i Nur olmasayd ı, bu dehşetli as ırda, acip ink ılâp ve 
infilâklarda bu mübarek vatan, Kur’ân’ ını, iman ını dehşetli sadmelerden tam 
muhafaza edebilir miydi? Her neyse... Risale-i Nur’a, daha vatana, idare-ye zarar ı dokunmak bahanesiyle tecavüz edilmez; daha kimseyi o bahaney-
le inand ıramazlar. Fakat cepheyi de ğiştirip, din perdesi alt ında baz ı safdil ho-
calar ı veya bid’a taraftar ı veya enaniyetli sofi me şreplileri baz ı kurnazl ıklarla 
Risale-i Nur’a kar şı –iki sene evvel İstanbul’da ve Denizli civar ında oldu ğu gi-
bi– istimal etmek ve Risale-i Nur’a ve şâkirtlerine ayr ı bir cephede tecavüz et-
meye münaf ıklar çabal ıyorlar. İnşaallah muvaffak olamazlar. Risale-i Nur şâ-
kirtleri, tam ihtiyatla beraber, bir taarruz oldu ğu vakitte münaka şa etmesinler, 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   97
ald ırmas ınlar. Aldanan ehl-i ilim ve imansa, dost olsunlar, “Biz size ili şmiyo-
ruz. Siz de bize ili şmeyiniz. Biz ehl-i imanla karde şiz.” deyip yat ıştırsınlar.
Sâniyen:  Mübareklerin pehlivan ı hem Abdurrahman, hem Lütfi, hem 
Büyük Hâf ız Ali mânâlar ını taşıyan büyük ruhlu Küçük Ali karde şimiz bir su-
al soruyor. Hâlbuki o sualin cevab ı Risale-i Nur’da yüz yerde var. “Risale-i 
Nur’un erkân- ı imaniye hakk ında bu derece kesretli tah şidat ı ne içindir? Bir 
âmî müminin iman ı büyük bir velînin iman ı gibidir, diye eski hocalar bize 
ders vermi şler?” diyor.
Elcevap Elcevap : Başta Âyetü’l-Kübrâ  merâtib-i imaniye bahislerinde; ve âhire 
yak ın müceddid-i elf-i sâni İmam Rabbânî beyan ı ve hükmü ki: “Bütün tari-
katlerin müntehas ı ve en büyük maksatlar ı, hakâik-i imaniyenin inki şafıdır. Ve 
bir mesele-i imaniyenin kat’iyetle vuzuhu, bin kerametlerden ve ke şfiyatlardan 
daha iyidir.”1; ve Âyetü’l-Kübrâ ’nın en âhirdeki ve Lâhika’dan al ınan o mek-
tubun parças ı ve tamam ının beyanat ı cevap oldu ğu gibi, Meyve Risalesi ’nin 
tekrarat- ı Kur’âniye hakk ında Onuncu Meselesi, tevhid ve iman rükünleri hak-
kında tekrarl ı ve kesretli tah şidat- ı Kur’âniye’nin hikmeti, aynen bitamamiha 
onun hakikî tefsîri olan Risale-i Nur’da cereyan etmesi de cevapt ır.
Hem, iman- ı tahkikî ve taklidî ve icmâlî ve tafsilî ve iman ın bütün teha-
cümata ve vesveseler ve şüphelere kar şı dayan ıp sars ılmamas ını beyan eden 
Risale-i Nur parçalar ının izahat ı, büyük ruhlu Küçük Ali’nin mektubuna öyle 
bir cevapt ır ki, bize hiçbir ihtiyaç b ırakm ıyor.
İkinci Cihet:  İman, yaln ız icmâlî ve taklîdî bir tasdike münhas ır değil; bir 
çekirdekten, tâ büyük hurma a ğac ına kadar ve eldeki aynada görünen misalî 
güneşten tâ deniz yüzündeki aksine, tâ güne şe kadar mertebeleri ve inki şafla-
rı olduğu gibi; iman ın o derece kesretli hakikatleri var ki, bin bir esmâ-y ı ilâ-
hiye ve sair erkân- ı imaniyenin kâinat hakikatleriyle alâkadar çok hakikatle-
ri var ki, “Bütün ilimlerin ve mârifetlerin ve kemalât- ı insaniyenin en büyü ğü 
imand ır ve iman- ı tahkikîden gelen tafsilli ve burhanl ı mârifet-i kudsiyedir.” 
diye ehl-i hakikat ittifak etmi şler.
Evet, iman- ı taklidî, çabuk şüphelere ma ğlûp olur. Ondan çok kuvvetli ve 
çok geniş olan iman- ı tahkikîde pek çok meratip var. O meratiplerden ilmel-
yakîn mertebesi, çok burhanlar ının kuvvetleriyle binler şüphelere kar şı daya-
nır. Hâlbuki taklidî iman bir şüpheye kar şı bazen ma ğlûp olur.
1 Bkz.: İmam Rabbânî, Mektubat  1/182 (210. Mektup).
98  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem iman- ı tahkikînin bir mertebesi de aynelyakîn derecesidir ki, pek 
çok mertebeleri var. Belki esmâ-y ı ilâhiye adedince tezahür dereceleri var. 
Bütün kâinat ı bir Kur’ân gibi okuyabilecek derecesine gelir.
Hem bir mertebesi de hakkalyakîndir. Onun da çok mertebeleri var. 
Böyle imanl ı zatlara şübehat ordular ı hücum da etse bir halt edemez. Ve ule-
mâ-y ı ilm-i kelâm ın binler cild kitaplar ı, akla ve mant ığa istinaden telif edi-
lip, yaln ız o mârifet-i imaniyenin burhanl ı ve aklî bir yolunu göstermi şler. Ve 
ehl-i hakikatin yüzer kitaplar ı keşfe, zevke istinaden o mârifet-i imaniyeyi da-
ha başka bir cihette izhar etmi şler. Fakat, Kur’ân’ ın mucizekâr cadde-i kübrâ-
sı, gösterdi ği hakâik-i imaniye ve mârifet-i kudsiye, o ulemâ ve evliyan ın pek 
çok fevkinde bir kuvvet ve yüksekliktedir.
İşte, Risale-i Nur bu cami ve küllî ve yüksek mârifet caddesini tefsir edip, 
bin seneden beri Kur’ân aleyhine ve İslâmiyet ve insaniyet zarar ına ve adem 
âlemleri hesab ına tahribatç ı küllî cereyanlara kar şı Kur’ân ve iman nam ına 
mukabele ediyor, müdafaa ediyor. Elbette hadsiz tah şidata ihtiyac ı vard ır ki, 
o hadsiz dü şmanlara kar şı dayan ıp ehl-i iman ın iman ını muhafazas ına Kur’ân 
nuruyla vesile olsun.
Hadîs-i şerifte vard ır ki: “Bir adam seninle imana gelmesi, sana sahra do-
lusu k ırm ızı koyunlardan daha hay ırlıdır.”1 “Bazen bir saat tefekkür, bir sene 
ibadetten daha hay ırlı olur.”2 Hattâ Nak şîlerin hafî zikre verdi ği büyük ehem-
miyet, bu nevi tefekküre yeti şmek içindir.
Umum karde şlerime birer birer selâm ve dua ediyoruz.
3ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
“İhlâs” ve mektuplar ın suretlerinin hafiyeler taraf ından al ınmas ı, sizi mü-
teessir etmesin. Zaten o mektuplar ı ve “İhlâs” ve ihbar- ı Aleviye’yi onlara 
okutmak, Risale-i Nur hesab ına ve fütuhat ına lâz ımd ı. Hem bu hâdise zama-
1 Buhârî, cihâd  102, 143, fezâilü  ashâb  9; Müslim, fezâilü’s-sahâbe  34; Ebû Dâvûd , ilim  10.
2 el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/423; el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  4/314; Aliyyülkârî, el-
Masnû’  s.82.
3 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   99
nında İstanbul’da bol şevizm aleyhindeki nümayi ş hâdisesi, Risale-i Nur’a kar-
şı perde alt ında hücum eden iki kuvvet birbirine vaziyet almaya ba şlad ığı ci-
hetle, Risale-i Nur fütuhat ına büyük bir vesiledir. Muvakkat bize kar şı baz ı iliş-
meler olsa da, hiç ehemmiyeti yok. Çünkü bol şevizmin, Müslümanlar içinde 
anarşilik mahiyetinde küfr-ü mutlak ve fikr-i tabiatla yerle ştirilmesine muka-
bil, ancak ve ancak Risale-i Nur’un fevkalâde kuvvetli hakikatleri ç ıkabilme-
sinden, milliyet-perver ve vatan-perver ve siyasetçiler ve dindarlar, Risale-i Nur’un arkas ına girmeye ve onunla bar ışmaya ve onunla siper almaya bir yol 
aç ılıyor nazar ıyla bak ıyoruz.
Said Nursî
f
Afyon Emniyet Müdürlü ğüne
Zat ınızı tan ımadan bir defa gördü ğüm vakit insafl ı ve adaletli gördü ğüm-
den herkesten evvel, alâkadar oldu ğum bir hakikati size beyan ediyorum. O 
hakikati alâkadar makamata vazifeniz itibar ıyla bildirmeyi, size b ırak ıyorum. 
O hakikat de şudur:
Benim şimdiki vaziyetim, tarihte emsali yoktur. Her şeyden tecrid-i mutlak 
içinde, herkesten, hattâ camideki cemaat adamlar ından ve temastan memnu 
olduğum halde; ihtiyarl ık, hastal ık, yoksuzluk içinde birden kalbime geldi ki:
Madem ben de bu vatan ın bir evlâd ıyım, bu vatan ın saadetine hizmet 
etmek benim için farzd ır. Maddî cihette elimden hiçbir şey gelmiyor. Yaln ız 
Kur’ân’dan anlad ığım ve kaleme ald ığım Meyve  Risalesi ile Hüccetü’l-
Bâliğa’yı yeni hurufla tab’ etmek için baz ı kardeşlerime izin verdim. O iki 
risaleyi iki seneye yak ın alâkadar Ankara makamat ı ve ehl-i vukufu, hem 
Denizli Mahkemesi tetkikten sonra mûcib-i mesuliyet hiçbir şey bulamayarak 
bize resmen teslim ettiler.
Hem cevap gönderdim ki, sansüre ve büyük muharrirlere göstersinler, 
sonra tab’ etsinler. Hem tab’dan sonra resmen hükûmetin on iki makamat ı-
na vermek bir usuldür. Sonra da İhlâs Risalesi  ile İktisat Risalesi ’ni de o iki 
risalenin âhirine ilhak edip yeni hurufla tab’ edilsin.
Katiyen size beyan ediyorum ki benim maksad ım, bunun tab’ ında, bu 
mübarek milleti ve vatan ı mânevî ve maddî anar şilikten muhafaza etmek ve 
âsâyiş ve inzibata mânevî yard ım etmek ve anar şiliği uyand ıran hâricî bir 
cereyan ın istilâs ına mânevî sed çekmek ve âlem-i İslâm’ ın bize kar şı itiraz 
100  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ve itham ını izaleye ve eski muhabbet ve uhuvvetini celb etmeye çal ışmakt ır. 
Fakat maatteessüf ben dünya ile alâkadar olmad ığımdan ve ehl-i idare ile de 
görüşmediğimden ve dünya halini bilmedi ğimden ve kanunsuz ili şmek belâ-
sına mâruz kald ığımdan, eskiden beri perde alt ında bana husumet eden baz ı 
insanlar, f ırsat bulup zâb ıtay ı, ya adliyeyi evhamland ırıyorlar.
Ezcümle : Acip bir tesadüfle i şittim ki, dört risalemle bu iki sene zarf ında 
yazd ığım mektuplar ın suretini taharrî memurlar ı şimendiferde tutmu şlar.
O risalelerin ikisi, “ İhlâs”t ır. Gerçi bir derece mahremdir; fakat mahkeme, 
hem Ankara ehl-i vukufu tetkikten sonra zarars ız görmüşler ki, bize iade ettiler. 
Hem, sansüre ve büyük muharrirlere göstermek için İstanbul’a gönderilmi ş.
“İktisat” ise, bu zamanda herkese lâz ımd ır. On Sekizinci Lem’a olan ke-
ramet-i Aleviye ise, yanl ışlıkla onlara, beraber gönderilmi ş. Değil o risaleyi 
tab’ etmek, belki en mahrem karde şlerime de ancak okumas ına izin veriyo-
rum. Hem o, dünyaya bakm ıyor. Hem ehl-i vukuf ve mahkeme tetkik etmi ş, 
bize iade etmi şler.
Hem, on sene evvel Eski şehir Hapishanesi’nde çok s ıkıntılı bir zaman ım-
da ve tesellîye çok muhtaç oldu ğum bir zamanda bir müjde-i mânevî kalbi-
me geldi, ben de kaleme ald ım. Amma benim bu iki sene, belki dört-be ş se-
nede yazd ığım mektuplar ın suretleri, de ğil o risalelerle beraber tab’ ve ne şret-
mek, belki mahrem bir-iki dostumun arzusuyla okunmas ını merak edip bera-
ber gönderilmi ş. Bu mektuplar ı kendim yazd ığımın sebebi, benim yüzümden 
hapiste s ıkıntı çekenlere bir tesellî, bir musahabe ve bu vatan ve millete dünya 
ve âhiretlerine yirmi seneden beri büyük menfaati görülen Risale-i Nur hak-kında bir müdavele-i efkâr etmek içindir. Hem zat ınıza, hem Ankara maka-
mat ına yazd ığım baz ı hasbihaller, belki içinde bulunmu
ş.
İşte bu mahiyetteki risaleler ve mektuplar, taharrî memurlar ı taraf ından 
alınm ış. Belki size de gelmi ş veya gelecek ihtimaliyle size bu hakikati beyan 
ediyorum. Benim şimdi pek a ğır beş-alt ı cihetteki s ıkıntılar ıma evham yüzün-
den kanunsuz bana ili ştirmeye meydan vermemenizi sizin vazife-perverli ği-
nizden ve ciddiyetinizden ümit ediyorum.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   101
(İstanbul’da hâdiseyi gören Risale-i Nur talebelerinin (İstanbul’da hâdiseyi gören Risale-i Nur talebelerinin 
mektubundan bir parçadır.) mektubundan bir parçad ır.)
Aziz karde şlerim,
–1ُÙَّĭِĩْĤوَا ُïْĩَéْĤا ُįَĤ– Dün, Nur’un mânevî bir fütuhat ı, bütün azamet ve deh-
şetiyle İstanbul’da görüldü. Küfr-ü mutlak ı dünyaya, hususan âlem-i İslâm’a 
yerleştirmek isteyen bir cemiyet ve onun nâ şir-i efkâr ı ve mürevvic-i a’mâ-
li olan bir-iki gazete matbaas ı ve kütüphanesi darmada ğın edilerek, dinsiz 
yapt ık, komünist yapt ık zannedilen gençlik ve mekteplilerin a ğzıyla ve ha-
rekât ıyla ve fiilleriyle protesto edildi. “Kahrolsun komünistlik” diye beddua-
lar edildi. Bu cemiyetin, binler lira maddî, milyonlar lira da manevî zarar ı ol-
du. Ve üzülen bizlere, kalbimiz ve ruhumuzla çok alâkadar bir şahs- ı mâne-
vî, “Ey Nurcular! Şimdi maddî imkân hâs ıl olmuyor diye üzülmeyiniz. Nur’un 
fütuhat ı geniş bir sahada devam ediyor. Küllî bir muvaffakiyet hâs ıl oluyor. 
Vesaire, vesaire…” diye ba ğırdı.
2ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Size, mânidar ve acip ve Risale-i Nur’un talebeleriyle ve Risale-i Nur’a 
ve Âyetü’l-Kübrâ ’nın kerametiyle ve ehl-i dünyan ın ilişmek niyetleriyle alâ-
kadar kar şımda eskiden belediye bulunan hükûmet dairelerinden birisi, hiçbir 
şey kurtulmayarak, hiç görmedi ğimiz acip bir parlamakla gecenin en so ğuk 
bir vaktinde üç saat cehennem gibi yand ığı halde, tam biti şiğinde, Risale-i 
Nur’un Çal ışkanlar ından bir talebesi, yine iki karde şinin, mâsum Ceylân’ ın 
sermayelerinin k ısm- ı âzam ı bulunan büyük ma ğazalar ı, o yang ın yeriyle iki 
küçük dükkân fas ıla ile o deh şetli yang ın bütün şiddetiyle ma ğazaya do ğru 
gelirken bîçâre Ceylân yan ıma geldi, dedi: “Biz yan ıyoruz, mahvolduk.”
Ben de iki gün evvel ma ğazalar ında bulunan Âyetü’l-Kübrâ ’nın bir k ısım 
matbû nüshalar ını yan ıma getirmek için söyledim, fakat getirmedi. Demek o 
ateşi söndürmek için orada kalm ıştı.
Ben de Risale-i Nur’u ve Âyetü’l-Kübrâ ’yı şefaatç ı yap ıp, “Yâ Rabbi, kur-
tar!” dedim. Üç saat o deh şetli yang ın –hücumunda– bütün o büyük daireyi 
1 Bütün şükür ve şükranlar Allah’ad ır, minnetin her türlüsü de sadece O’nad ır.
2 “Bu, Rabbimin bir lütfudur...”
102  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
mahvetti. Alt ında ve biti şiğindeki dükkânlar ı bütün yakt ı, y ıktırdı. Risale-i Nur’un 
ve Âyetü’l-Kübrâ’ nın h ıfzında olan ma ğazaya katiyen ili şmedi ve alt ındaki şa-
kirdin dükkân ı da müstesna olarak sa ğlam kald ı. Yaln ız ahali camlar ını kırdılar. 
Eğer ahali ili şmeseydi, e şyalar ını almasayd ılar, hiçbir zarar olmayacakt ı.
İşte, Isparta Hal ıcıhanesinin yang ını ile, Risale-i Nur’un derslerine kö şk-
lerini tahsis eden zatlar ın o dehşetli yang ınla bitişik iki karde şinin iki hanesi-
nin kurtulmas ı Risale-i Nur’un bir kerameti oldu ğu gibi, Kastamonu’da aynen 
bu Emirda ğ yang ını gibi, orada, kar şımdaki deh şetli bir yang ının ittisalinde-
ki Risale-i Nur şâkirtlerinden Hâf ız Ahmed’in evi harika bir surette kurtulmas ı 
ve hemşiresinin üçüncü kat yang ın içinde harika bir tarzda, hem elmas ve al-
tın mücevherat ını, hem can ını Risale-i Nur’un berekât ıyla kurtarmas ı misillü, 
burada da, bu yang ında, Risale-i Nur’un çal ışkan talebelerinden ve Çal ışkan 
hanedan ından üç karde şi olarak dört zat ın o dehşetli yang ından kurtulma-
sı, Risale-i Nur’un ve Âyetü’l-Kübrâ’ nın bir kerameti oldu ğuna hem benim, 
hem onlar ın, hem sair karde şlerimizin kat’î kanaatimiz geldi. Burada eksik ol-
mayan az bir rüzgâr esseydi, o çar şı dükkânlar ının ekserisini yand ırabilirdi. 
Hattâ Âyetü’l-Kübrâ  mağazas ından on-onbe ş dükkân tâ uzakta e şyalar ını çı-
kar ıp kaç ırdılar.
Baz ı emarelerle, Sand ıklı’da, hem Afyon, Kütahya ortas ında, Risale-i Nur’a 
ve yeni mektuplar ımı elde etmeleriyle bana kar şı bir ilişmek emareleri gö ründü. 
O iki hâdisede, İstanbul hâdiseleriyle tokat yediler. Bu defa, niyetlerinde ba-
na ilişmek cezas ı olarak bu tokat geldi, in şaallah o niyetten onlar ı vaz geçirdi ve 
korkutup susturdu.
Kardeşlerim, sizin zekâvetiniz ve tedbiriniz, benim tesanüdünüz hakk ında 
nasihatime ihtiyaç b ırakm ıyor. Fakat bu âhirde hissettim ki, Risale-i Nur şâ-
kirtlerinin tesanüdlerine zarar vermek için birbirinin hakk ında sû-i zan verdiri-
yorlar, tâ birbirini itham etsin. Belki “Filân talebe bize casusluk ediyor.” der, tâ bir inşikak düşsün. Dikkat ediniz, gözünüzle görseniz dahi perdeyi y ırtma-
yınız. Fenal ığa karşı iyilikle mukabele ediniz. Fakat çok ihtiyat ediniz, s ır ver-
meyiniz. Zaten s ırrımız yok; fakat vehhamlar çoktur. E ğer tahakkuk etse, bir 
talebe onlara hafiyelik ediyor, ıslah ına çal ışınız, perdeyi y ırtmay ınız.
Sizin, hususan Isparta medresesindeki tesanüdünüz, hem Risale-i Nur’u, 
hem şâkirtlerini, hem bu memleketin yüzünü ak etmi ş. Ve her tarafta Risale-i 
Nur’a çal ıştıran ehemmiyetli bir sebep, tesanüdünüzdür ve şevk ve gayreti-
nizdir. Cenab- ı Hak, sizleri bu hizmet-i imaniyede dâim ve muvaffak eylesin, 
âmîn, âmin…
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   103
Umum karde şlerime tâife tâife, birer birer selâm ve dua; ve dualar ını ri-
ca ediyoruz.
Said Nursî
Yang ın hakk ında Üstad ımızın yazd ığı hakikate kat’î kanaatimiz geldi; gö-
zümüzle gördük.
Osman, Mehmed, Hasan, Ceylân ve yard ım eden İbrahim
f
Aziz karde şim,
Senin mektuplar ını iyi gördüm. Fakat şimdiki gazeteciler ve ba ştakiler, 
hakikatleri tam takdir edemiyorlar. Hem Risale-i Nur yalvarmaz; onlar yal-varmal ı ve aramal ı. Ve k ıymetini takdir edip mü şteri olduktan sonra onlar ın 
yard ımını kabul eder.
Hem şimdi nazar- ı dikkati Risale-i Nur şâkirtlerine celb etmemek müna-
siptir diye dü şünüyorum. Fakat yedi sene Harb-i Umumî’ye bakmayan ve 
yirmi beş sene gazeteleri okumayan, dinlemeyen bu karde şinizin fikri, bu me-
selede sorulmaz. As ıl fikir sahibi, sizler ve Risale-i Nur’un has şâkirtleri ve mü-
dakkik nâ şirleri, meşveretle, hususan Ispartadakilerle, maslahat ne ise yapar-
sınız.
Senin bu güzel mektubunu Lâhika’ya yazd ık. Risale-i Nur’un Lâhika 
Risalesi’nde Feyzi ile Emin ehemmiyetli mevki kazanm ışlar; acaba ne hal-
dedirler? O ehemmiyetli mevkie muvaf ık vaziyete muvaffak oluyorlar m ı? 
Kederleri yok mu?
Hem, hapishanede hakikaten merdane ve fedakârâne istirahatime çal ı-
şan ve on sene şahs ıma hizmet kadar beni minnettar eden Ta şköprülü Sad ık 
ve Hilmi ve İhsan ne haldedirler? Ve o civarda, hususan İnebolu’daki karde ş-
lerimi unutam ıyorum; beni merak etmesinler. Risale-i Nur’un –baz ı ara s ıra– 
baz ı yerlerde tevakkufuna mukabil, pek tesirli ve ehemmiyetli bir tarzda per-
de alt
ında fütuhat ı var. Telâ ş etmesinler; ihtiyat ile beraber sebat, metanet ve 
yaz ıda devam etsinler.
Umuma binler selâm ve dua ediyoruz.
f
104  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Sizleri, birinci vazife-i Nuriye’yi, Asâ-y ı Mûsâ’ ya ait hizmete ba ş-
laman ızı tebrik ve Isparta’n ızı, diyanette ve âdâb- ı İslâmiye’de geri de ğil, ileri 
gitmesini ruh u can ımızla tahsin ve tebrik ediyoruz.
Sâniyen : Denizli’nin Hüsrev’i Hasan Feyzi’nin Risale-i Nur hakk ında ve 
Risale-i Nur’un asl ı ve esas ı ve mâdeni olan hakikat-i Kur’âniye ve s ırr- ı iman 
ve nur-u Ahmedî târifinde yazd ığı manzum f ıkras ı, içinde tam bir samimi-
yet ve metin bir kanaat- ı imaniye bulundu ğundan; hem her şeyi çabuk ka-
bul etmeyen ve delilsiz teslim olmayan âlim, hususan muallim oldu ğu halde 
Risale-i Nur’un hakkaniyetini hem kendi nam ına, hem etraf ındaki rüfekas ı-
nın şahs- ı mânevîsi hesab ına bir derece fevkalâde, hâlisâne tarif etmesinden 
Sikke-i Tasdîk-i Gaybî  âhirinde, Lâhika’dan al ınan parçalar ın sonunda ya-
zılmas ını, hem ayr ıca Lâhika’da da kaydedilmesini ve Halil İbrahim’in de 
son Risale-i Nur hakk ındaki tavsifnâmesini dahi bunun gibi Sikke-i Tasdîk-i 
Gaybî’ nin arkas ında yaz ılmas ını münasip gördük ve burada da öyle yapt ık. 
Çünkü bu kadar kuvvetli ve samimî bir kanaat, Sikke-i Gaybî’ deki îmalar 
nev’i nde hakkaniyetine bir îma, bir emare olabilir.
Sâlisen : Hasan Feyzi’nin mektubunda bahsetti ği bütün oradaki karde ş-
lerimize pek çok selâm, tebrik ediyoruz. Hapishaneleri bir dershane-i Nuriye olduğu gibi, in şaallah Denizli vilâyeti de bir nevi Medresetü’z-Zehrâ hükmü-
ne geçecek. Ve çoklar ın yüzünü ak eden ve Nur’u zulümlerden kurtarmaya 
çal ışan ve Nur’un şâkirtlerinin her birisine ona hediye edilen risalelerden zi-
yade hediye vermi ş hükmünde mânen bizlere hediyesi var. Bu Nur’un teb-
riki umum ona minnettar olanlar ın hat ıralar ıdır. Yüzer misli mukabili al ınm ış 
bir hat ıra-y ı adalettir.
Râbian : İşaret-i gaybiye ile, “64’te Risale-i Nur telifçe tamam olur.” diye 
haber-i gaybiyeyi iki hal tasdik ediyor.
Birincisi:  Çok mühim noktalar hat ıra geldiği halde, risaleyi telif cihetine 
sevk edilmiyor.
İkincisi: Risale-i Nur’un h ıfz ve neşrine ve sahâbet ve himayetine çal ış-
mak için hayat isterdim. Fakat hadsiz şükür olsun ki, bir bîçâre ihtiyar Said 
yerinde çok genç Said’ler o vazifeyi yap ıyorlar. Hususan Hüsrev’ler, Feyzi’ler, 
Ahmed’ler, Mehmed’ler biraderzadem gibi çok Abdurrahman’lar, ve hâke-zâ… Hâf ız Ali’yi kabrinde mesrur, müferrah ettikleri gibi, in şaallah kabrimde 
de öyle mesrur edecekler.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   105
Umum karde şlerime, mâsumlara, ümmîler, hem şîreler gibi her tâife-
nin her birisine birer birer selâm ve dua ediyoruz. Çal ışkanlar ın da Risale-i 
Nur’un bereketiyle o yang ından ziyanlar ı yoktur, sizlere arz- ı hürmet ve selâm 
edip ellerinizden öperler.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Birkaç aydan beri aleyhime çevrilen desiseleri meydana ç ıktı. H ıfz- ı ilâhî 
ile o musibet, yirmiden bire indi.
Hâlî zamanda camiye gidiyordum. Haberim olmadan, talebeler beni 
üşütmemek için, mahfelde bir kulübecik yapm ıştılar. Ben de dört-be ş gündür 
kendi kendime karar verdim, daha gitmeyece ğim. O mâlûm zabit adam va-
sıta olup kulübeci ği kald ırdılar. Bana da resmen tebli ğ ettiler ki, “Daha cami-
ye gitmeyeceksin.” Fakat mânâs ız habbeyi kubbe yap ıp bir heyecan verdiler. 
Hiç ehemmiyeti yok, hiç de merak etmeyiniz. Tahminimce, her tarafta had-dimden pek fazla teveccüh-ü âmmeyi k ırmak için, bana böyle baz ı bahane-
lerle ihanet ediyorlar. Eski zaman ımı düşünüp güya tahammül etmeyece ğim. 
Hâlbuki –Risale-i Nur’un selâmet ve inti şarına halel gelmemek şart ıyla– her 
gün bin ihanet ve tâzipler de gelse, Allah’a şükrederim. Ben ehemmiyet ver-
mediğim gibi, buradaki talebeler de hiç sars ılm ıyorlar. Çoktan beri bekledi ği-
miz bu hâdise de inâyet-i ilâhiye ile hafif geçti.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve dua ediyoruz.
f
106  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Nur-u Muhammedî’ye ve sahabeye bakan dört sayfa çok güzeldir. Âhirinde, 
Risale-i Nur’a ve dolay ısıyla bize bakan k ısımlar, Hasan Feyzi’nin hüsn-ü zan-
nı pek fazla gitmi ş. Gerçi o âhir kasidesinde Risale-i Nur’un hakikatini ve şahs- ı 
mânevisini murad etmi ş. Yine tadile muhtaç gördüm. Baz ı kelimeleri ilâve ve 
birkaç ını tebdil etti ğim halde, yine ondan benim hisseme dü şen, bin derece 
haddimden ziyadedir diye titredim. Fakat madem şâkirtleri şevke ve gayre-
te getiriyor, size havale ediyorum. Siz, hem bu zamandaki vehhaml ılar ı, hem 
mesleğimizin muktezas ı olan mahviyet ve ihlâs ve terk-i enaniyet noktalar ını 
nazara al ınız; münasip gördü ğünüz kelimeleri tâdil ediniz. Bu fütur zaman ında 
ehemmiyetli bir kamç ı-yı teşviktir, arkada şlara gönderebilirsiniz.
Hem o k ıymetli karde şimiz, merhum Hâf ız Ali’nin (rahmetullâhi aleyh)  vârisi 
ve halefi yerinde Risale-i Nur’a fevkalâde irtibat ve sadakatle ba ğlıdır. Benim 
tâdilimden gücenmesin.
Gayet samimî bir kanaatle ve kuvvetli bir itimatla ve derin bir ilimle ve 
parlak bir imanla Risale-i Nur’un mahiyetini iki defad ır tarif eden Risale-i 
Nur’un has şâkirtlerinden ve ehemmiyetli eski muallimlerinden Hasan 
Feyzi’nin Sikke-i Tasdîk-i Gaybî’ den ald ığı bir ilhamla Risale-i Nur hakk ında 
ve o Nur’un menba ı ve esas ı olan Nur-u Muhammedî (aleyhissalâtü vesselâm)  ve 
hakikat-i Kur’ân ve s ırr- ı iman târifinde bu kasideyi yazm ıştır.
f
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُونَóِĘْכَאĤا ِهَóכَ ْĳَĤوَ رِه۪ĳُĬ ُّħِÝُĨ ُّٰųوَا ْħِıِİَاĳْĘَÉِÖ ِّٰųا رَĳُĬ ُۧاËِęْĉُĻِĤ ُونَïĺِóُĺ
Ahmed yarat ılm ış o büyük Nur-u Ehad’den,
Her zerrede nurdur, o ezelden, hem ebedden.
Bir nur ki odur hem yüce, hem lâyetenâhi,
Ol fahr-i cihan Hazreti Mahbub-u İlâhî.
Parlatt ı cihan ı bu güzel nur-u Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm)
Halk olmasa, olmazd ı bir zerre ve bir fert.
1 “Ağızlar ıyla (üfleyerek) Allah’ ın Nûru’nu söndürmek diliyorlar. Ama Allah, kâfirler ho şlanmasalar da 
Nûrunu tamamlama yolundad ır ve mutlaka tamamlayacakt ır.” (Saf sûresi, 61/8)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   107
Ol nuru ân ın, her yeri, her zerreyi sarm ış,
Baştan başa her dem bu kesif zulmeti yarm ış.
Bir nur ki odur sade ve hem lâyetezelzel,
Ârî ve berî cümleden üstün ve mükemmel.
Bir nur ki bütün zerrede ancak o nümâyân,
Bir nur ki verir kalblere hem a şk ile iman.
Bir nur ki e ğer olmasa ol nur hele bir an,
Baştan başa zulmette kal ır hem de bu ekvan.
Bir nur ki de ğil öyle muhat, hem dahi mahsur
Bir nur ki eder kalbi de pürnur, çe şmi de pürnur.
Bir lem’ad ır andan, şu büyük şems ve kamerler.
Hep işte o nurdan bu acâib koca âlem,
Halk oldu o nurdan yine cennetle cehennem.
Şek yok ki o nurdur okunan Hazreti Kur’ân,
Ol nur-u ezel hem sebeb-i hilkat-i insan.
Her şeye odur mebde ve as ıl ve esas hem,
Ondan görünür nev-i be şer böyle mükerrem.
Bir zerre de ğil, bahr-i muhit o bahr-i münirden,
Hem nas ıl beşer hiç kal ıyor hepsi de birden.
Şek yok ki cihan, katre-i nurundan o nurun,
Şek yok ki bu can, zerre-i nurundan o nurun.
Sönsün diye üflense, o derya gibi kaynar,
Söndürmeye hem kimde acep zerre mecal var?
Söndürmeye kalkm ıştı as ırlar dolu küffar,
Kahreyledi her hepsini ol Hazreti Kahhâr.
Hep sönmü ş as ırlar, yan ıyor sönmeden ol,
Tarihe sorun, kimdir o nur, hem kimmi ş menfur?
Aln ında yanan nur-u Muhammed’di Halîl’in,
Yetmezdi gücü bakmaya her çe şm-i alîlin.
Görseydi Resûlün o güzel nurunu Nemrud,
Yakmazd ı o dem, nâr ını ol kâfir-i matrud.
108  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bir sivrisinek öldürüyor o şâh- ı cihân ı,(!)
Atm ıştı Halil’i âte şe çünkü o canî.
Bir perde aç ıp söyledi Hak gizli kelâmdan,
Ol âteşe bahseyledi hem berd ü selâmdan.
“Dostum ve Resûlüm yüce İbrahim’i, ey nâr,
At âdetini, yakma bugün, sen onu zinhar!”
Bir gizli hitap geldi de ol dem yine Hak’tan
Bir abd-i mükerrem dahi kurtuldu b ıçaktan.
Ol nurdan için Yûnus’u h ıfzeyledi ol hût,
Ol nur ile kahreyledi hem kavmini ol Lût.
Ol hüsn-ü cemal, eyledi âlemleri hayran,
Nerden onu bulmu ş, acaba Yûsuf-u Ken’an?
Hikmet nedir, ol dertlere sabreyledi Eyyûb,
Hem s ırrı nedir, Yûsuf için a ğlad ı Yakub.
Öldükçe dirildikçe neden duymad ı bir his?
Ol naml ı nebi, şanl ı şehid Hazreti Cercis.
Hasretle neden a ğlad ılar Âdem ve Havvâ?
Kimdendi bu y ıllarca süren koskoca dâvâ?
Hem âh, neden terk edilip Ravza-y ı Cennet?
Bir dâr- ı karar oldu neden âlem-i mihnet?
Nur şehri olan Tûr’da o dem Hazreti Mûsa
Esrâr- ı kelâm hep çözülüp buldu tecellâ.
Bir parça Zebur’dan okusa Hazreti Dâvud,
Başlard ı hemen sanki büyük mah şer-i mev’ud.
Bilmem ki neden, yel ve sular hep onu dinler,
Bilmem ki neden, hep i şiten âh diye inler.
Mahlûku bütün kendine râm etti Süleyman,
Nerdendi bu kuvvet, ona kimdendi bu ferman?
Yellerle uçan şanl ı büyük taht- ı mukaddes
Esrâr- ı ezelden o da duymu ş yine bir ses.
Ol hangi acip s ır ki, ç ıkar göklere İsâ,
Kimdir çekilen çarm ıha, kimdir yine Yûda.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   109
Nur derdi için taht ını terk eyledi Edhem,
Bir başkas ının taht ı olur derdine merhem.
Çok şahs- ı velî, nur ile hem etti kanaat,
Çok şahs- ı denî, nur ile hem buldu kerâmet.
Her hepsi de pervanesi, üftadesi nurun,
Her hepsi muamma, gücü yetmez bu şuurun.
Fillerle var ıp Kâbe’ye, hem Ebrehe zâlim;
İsterdi ki, yaps ın nice bin türlü mezâlim...
İsterdi ki, o beyt y ıkılıp şöhreti sönsün,
Halk Kâbe’yi terk ederek, kiliseye dönsün.
İsterdi ki, çeksin do ğacak nura bir sed,
Hem doğmadan ölsün diye “Mahbub-u Müebbed.”
Günlerce gidip Kâbe’ye, hem yakla şan ordu,
Birden bire bir tehlike sezmi ş gibi durdu.
Sür’atle gelip bir sürü ku ş, semt-i bahirden,
Taş harbine ba şlar, pek acip hepsi birden.
İndikçe havadan, o muammâ gibi ta şlar,
Cans ız y ıkılıp yerlere yatm ış nice başlar.
Şah ıyla beraber kocaman ordu-yu Mevlâ,
Olsun diye mahbuba ni şan, eyledi mûtâ.
Hem kavm-i Kurey ş, söndürelim derken o nuru,
Erkek ve kad ın, cümlesinin kaçt ı huzuru.
Müşrik ve muvahhid, iki f ırka olup urban,
Yıllarca dökülmü ş yine üstüne bir kan.
Şakk etti kamer, Fahr-i Be şer, ol Yüce Server,
Her yerde ve her anda onun nuru muzaffer.
Kur’ân’d ı kâli, nurdu yolu, ümmeti mutlu,
Ümmet olan ın kalbi bütün nur ile doldu.
Çekmezdi keder, ol sözü cevher, özü kevser,
Ol Sûre-i Kevser, dedi âdâs ına “ebter!”
Ol Şems-i Ezelden kaç ınan ol kuru ba şlar,
Gayyâ-y ı cehennemde bütün yakm ış ateşler.
110  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bitmişti nefes, ç ıkmad ı ses, b ıktı da herkes,
Ol nura var ıp baş eğerek hem dediler pes!
İdrâki olan kafile ayr ıldı Kureyş’ten,
Feyz almak için do ğmuş olan şanl ı güneşten.
Ol kevser-i Ahmed’den içip her biri tas tas,
Olmuştu o gün sanki mücellâ birer elmas.
Ol başlara tâç, derde ilâç, mür şid-i âlem,
Eylerdi nazar bunlara nuruyla demâdem.
Bunlard ı o a’dây ı boğan bir alay arslan,
Hak uğruna, nur u ğruna olmu ş çoğu kurban.
Bunlardan o gün ehl-i nifak cümle kaçard ı,
Müşrik ise, ol akl ı an ın kalmaz, uçard ı.
Bunlard ı o Peygamberin ashab ı ve âli,
Dünyada ve ukbâda da hem şanlar ı âlî.
Tavsif ediyor bunlar ı hep şöylece Kur’ân,
Sulh vakti koyun, kavgada kükrek birer arslan!
Hep yüzleri pâk, sözleri hak, yollar ı hakt ı,
Merkebleri yeller gibi Düldüldü, Burakd ı.
Bir cezbe-i “Yâ Hayy!” ile seller gibi akt ı,
A’dâya var ıp her biri şimşek gibi çakt ı.
Bunlard ı o gün halka-y ı tevhidi kuranlar,
Bunlard ı o gün baltalay ıp küfrü k ıranlar.
Bunlard ı mübarek yüce cemiyet-i şûrâ,
Bunlard ı o nurdan dizilen halka-y ı kübrâ.
Bunlard ı alan Suriye, Irak, ülke-i Kisrâ,
Bunlarla ziyâdar o karanl ık koca sahrâ.
Bunlard ı veren hasta, alîl gözlere bir fer,
Bunlard ı o tarihe geçen şanl ı gazanfer.
Her hepsi de bir zerre-i nuru o Habîbin,
Her an görünür gözlere ondan nice yüz bin.
Nur alt ına girmiş bulunan türlü cemaat,
Hem buldu beka, hem de bütün gördü adalet.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   111
Ecdâd- ı izâm ın o büyük ruhlar ı küskün,
Zira ne küfürler okunur onlara her gün...
Yağmıştı o gün âh ne kederler, ne elemler,
Âciz onu hep yazmaya, eller ve kalemler.
Binlerce yetimin y ıkılan kalbini sen yap,
Affet yeter art ık, o Habîb a şkına, yâ Rab!
Derken yeter art ık, bizi affet güzel Allah!
Sars ıldı cihan, öldü de bir gümgüme nâgâh.
Buz parças ı halinde bulut, bir yere dü şmüş,
Erkek ve kad ın hepsi de ol semte ü şüşmüş...
Derhal aç ılıp gökyüzü hem parlad ı ol nurdan gelen Risâlei’n-Nur
Hallâk- ı Rahîm eyledi mahlûkunu mesrur.
Zulmet da ğılıp başlad ı bir yep yeni gündüz,
Bir neş’e duyup sustu biraz a ğlayan o göz.
Bir dem bile dü şmezken onun âh ı dilinden,
Kurtuldu, yaz ık dertli be şer derdin elinden.
Ol taze güne ş, ülkeye serptikçe ışıklar,
Hep şâd olacak, şevk bulacak kalbi k ırıklar.
Her kalbe sürur, her göze nur doldu bugünden,
Bir müjde verir sanki o bir şanl ı düğünden.
Arz eyleyelim ol yüce Allah’a şükürler,
Kalkar bu kahr u cehl ve dalâl, şirk ve küfürler.
Ol nur-u Hüdâ sald ı ziya, kalbe safâ hem,
Gösterdi beka, göçtü fenâ, buldu vefâ hem.
Çıkm ıştı şakî, geldi nakî gördü adâvet,
Eylerdi nefiy, oldu hafî nur-u hidâyet.
Fışkırdı Risale-i Nur, ufuktan nur-u Risalet
Ol nur-u Risalet verecek emn ü adâlet.
Allah’a şükür, kalkmada hep cümle karanl ık,
Allah’a şükür, dolmada hep kalbe ferahl ık.
Allah’a şükür, işte bugün perde aç ıldı,
Âlemlere art ık yine bir ne ş’e saç ıldı.
112  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Art ık bu sönük canlara can üfledi cânan,
Art ık bu gönül derdine ol eyledi derman.
Bir fasl- ı bahar ba şlad ı illerde bu günden,
Bir sohbet-i gül ba şlad ı dillerde bu günden.
Benden bana ben gitmek için Risale-i Nur diye ko ştum,
Nur derdine dü ştüm de denizler gibi co ştum.
Bir zerrecik olsun bulay ım der de ararken
Düştüm yine derya gibi bir nura bugün ben.
Verdim ona ben gönlümü ba ştan başa art ık,
Mâşukum odur, şimdi benim, ben ona â şık.
Ol nur-u ezel hem kararan kalblere lây ık,
Ol nurdan al ır feyzini hem cümle halây ık.
Kahreyledi ol zulmeti Risale-i Nur’a akanlar,
Nur kahr ına uğrar, ona hasmâne bakanlar.
Küfrün bütün alay ı hücum etse de ey nur,
Etmez seni dûr, kendi olur belki de makhur.
Sensin yine hâz ır, yine sensin bize nâz ır
Ey nur-u Rahîm, ey ebedî bir cilve-i kudret-i Fât ır!
Bir neş’e duyurdun imanla s ırr- ı ezelden,
Bir müjde getirdin bize ol naml ı güzelden.
Mâdem ki içirdin bize ol âb- ı hayattan
Bir zerre kadar kalmad ı havf şimdi memattan.
Hasret ya şad ık nuruna y ıllarca bütün biz,
Mâsum ve alîl, türlü belâ çekti sebepsiz.
Yıllarca akan, kan dolu göz ya şlar ı dinsin,
Zâlim yere bats ın, o zulüm bir yere sinsin.
Yıllarca, as ırlarca bu nurun yine yans ın,
Öksüz ve yetim, dul ve alîl hepsi de kans ın.
Ey nur gülü, nur çehreni öpsem duda ğından,
Kalb bahçesinin kalbine diksem buda ğından.
Her dem kokarak hem o güzel râyihas ından
Çıksam yine ben âlem-i fâni tasas ından.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   113
Nur güllerin açs ın, yine miskler gibi tütsün,
Sînemde bu can bülbülü tevhid ile ötsün.
Sensin bize bir ne ş’e veren ol gül-ü hâlis,
Sensin bize hem cümleden âlâ, dahi muhlis.
Ey nur-u Risalet’ten gelen bir burhan- ı Kur’ân!
Ey s ırr- ı Furkan’dan ç ıkan hüccet-i iman!
Sendin bize matlub, yine sendin bize mev’ud,
Sayende bugün herkes olur zinde ve mes’ud.
Her an seni bekler ve say ıklard ı bu dünya,
Hak kendini gösterdi, bugün bitti o rüya.
Bin üç yüz senedir topra ğa dönmü ş nice milyar
Mümin ve muvahhid seni gözlerdi hep ey yâr!
Her hepsi de senden yana söylerdi kelâm ı
Her hepsi de her an sana eylerdi selâm ı.
Nur çehreni açsan, atarak perdeyi yüzden
Söyler bana ruhum yine 1ًאĭĻِĝَĺ ازْدَدْتُ َאĨ
Vallah, ezelden bunu ben eyledim ezber:
Risalei’n-Nur’dur vallah o son müceddid-i ekber.
Yüzlerce sened, hem nice yüzlerce i şaret,
Eyler bu mukaddes koca dâvâya şehadet.
En başta gelen şâhid-i adl Hazreti Kur’ân
Göstermi ş ayânen otuz üç yerde o burhan.
2ْرِכًאïُĨ َאĺ ’in kalbine gömmü ş Esedullah,
Çok s ır ki, bilenler oluyor hep sana âgâh.
3ِÛْĜَĳْĤا َאدِرِيَّĜ ْīכُ demiş ol pîr-i muazzam,
Binlerce velî hem yine yapm ış buna bin zam.
Mu’cizdir o söz, hakt ır o öz, görmedi her göz,
Art ık bu muammalar ı gel sen bize bir çöz.
1 “Yakînim ziyadele şmedi.” Bkz.: es-Sübkî, Tabakâtü’ ş-Şâfiiyyeti’l-kübrâ  6/61; Aliyyülkârî,  el-Masnû  s.149; 
es-Sindî,  el-Hâşiye 8/96.
2 “Ey (o zamana) yeti şen!” Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.596.
3 “Vaktinin Abdülkâdir’i ol!” Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.562.
114  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Alt ınc ı Sözün ald ı bütün fiil ve s ıfât ı,
Verdim de ar ınd ım ona hem zat ve hayat ı.
Müflis ve fakir bekliyordum şimdi kap ında
Tevhide eri ştir beni, gel vâr ını sun da.
“Ben!.. Ben!..” diye yazd ımsa da sensin yine ol “Ben”,
Hiçten ne ç ıkar, hem bana benlik yine senden.
Affet beni ey aff ı büyük lütfu büyük Risalei’n-Nur!
Bir dem bile hem eyleme senden beni yâ Rabbenâ mehcur!
Nur aşkına, Hak a şkına, dost a şkına ey nur!
Nurunla ve s ırrınla bugün k ıl bizi mesrur.
Ey nur-u ezelden gelen nur-u Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ,
Ey s ırr- ı imandan gelen nur-u müebbed!
Binlerce yetimin duyulan âh ını bir kes,
Sarsar o büyük ar şı da vallah bu ç ıkan ses.
Vallah cemilsin, yeter art ık bu celâlin!
Göster bize ey nur-u Muhammed, bir kere cemalin!
Dergâh ını aç, et bize ihsan, yine ey nur-u Risalet!
Biz dertli kuluz, k ıl bize derman, yine ey nur-u hakikat!
Emmâre olan nefsimizin emrine uyduk,
Ver bizlere sen nur ile îkan, yine ey nur-u Kur’ân!
Hırs âteşi sönsün de gönül gül şene dönsün,
Saç nurunu, hem feyzini her an, yine ey nur-u iman!
Sen nur-u Bedî, nur-u Rahîmsin, bize lutfet,
Hep isteğimiz aşk ile iman, yine ey nur-u ilahî!
Dinin çekilip, dev gibi sald ırmada vah şet,
Rahmet bizi, gark etmeye tufan, yine ey nur-u Rahmânî!
Pürnura boyans ın bütün âfâk- ı cihan ın,
Her yerde okunsun da bu Kur’ân, yine ey nur-u Sübhânî!
Mahbubuna uyduk, hepimiz ümmeti olduk,
Ağlatma yeter, et bizi handân, yine ey nur-u rabbânî!
Ol Ravza-y ı Pâk-i Ahmedi (aleyhissalâtü vesselâm)  göster bize bir dem,
Art ık olal ım hep ona kurban, yine ey nur-u Samedânî!
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   115
İslâma zafer ver bizi kurtar, bizi güldür,
A’dâm ızı et hâk ile yeksan, yine ey nur-u Furkanî!
Her belde-i İslâm ile, olsun bu ye şil yurd,
Tâ haşre kadar cennet-i cânan, yine ey nur-u imanî!
Ol Fahr-i Cihan, Âl-i Abâ hakk ı için, yâ Rab.
Hıfzet bizi âfât ve belâdan, yâ Nûra’l-Envâr, bihakk ı ismike’n-Nûr!
Âciz, bîçâre talebeniz
Hasan Feyzi (rahmetullâhi aleyh)
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Gayet ehemmiyetli bir meseleyi –bundan evvel size icmalen beyan etti ğim 
meseleyi– tekrar size söylememe kuvvetli, mânevî bir ihtar ald ım. Şöyle ki:
Perde alt ındaki dü şman ımız münaf ıklar, şimdiye kadar yapt ıklar ı gibi, 
adliyeyi ve siyaset ve idareyi zahirî dinsizli ğe âlet edip, bize hücumlar ı akîm 
kald ığı; ve Risale-i Nur’un fütuhat ına menfaati olan eski plânlar ını bırak ıp da-
ha münaf ıkane ve şeytan ı da hayrette b ırakacak bir plân çevirdiklerine dair 
buralarda emareleri göründü.
O plânlar ın en mühim bir esas ı, has, sebatkâr karde şlerimizi so ğutmak, 
fütur vermek, mümkünse Risale-i Nur’dan vazgeçirmektir. Bu noktada o ka-dar acip yalanlar ı ve desiseleri istimal ediyorlar ki, Isparta ve havalisi, Gül ve 
Nur fabrikas ının kahraman şâkirtleri gibi, çelik ve demir gibi bir sebat ve sada-
kat ve metanet lâz ım ki dayanabilsin. Baz ı da dost suretinde hulûl edip, kor-
kutmak mümkünse, habbeyi kubbe edip evham veriyorlar. “Aman, aman! Said’e yana şmay ınız! Hükûmet tâkip ediyor.” diye zay ıflar ı vazgeçirmeye ça-
lışıyorlar. Hattâ baz ı genç talebelere, hevesatlar ını tahrik için, baz ı genç k ızla-
rı musallat ediyorlar. Hattâ Risale-i Nur erkânlar ı
na karşı da, benim şahs ımın 
kusurât ını, çürüklü ğünü gösterip, zâhiren dindar ehl-i bid’adan baz ı şöhretli 
zatlar ı gösterip, “Biz de müslüman ız, din yaln ız Said’in mesle ğine mahsus de-
ğil” deyip, bize kar şı perde alt ında cephe alan z ınd ıklara ve anar şilik hesab ına 
o safdil ehl-i diyanet ve hocalar ı âlet edip istimal ediyorlar. İnşaallah bunlar ın 
bu plânlar ı da akîm kalacak. Böyle heriflere dersiniz:
“Biz, Risale-i Nur’un şâkirtleriyiz. Said de bizim gibi bir şâkirttir. Risale-i 
Nur’un menba ı, madeni, esas ı da Kur’ân’d ır. Yirmi senedir emsalsiz tetkikat 
116  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ve takibatla beraber, k ıymetini ve galebesini en muannid dü şmana da isbat 
etmiştir. Onun tercüman ı ve bir hizmetkâr ı olan Said ne hâlde olursa olsun, 
hattâ Said de –el-iyâzü billâh!– Risale-i Nur’un aleyhine dönse, bizim sadaka-timiz ve alâk ımızı inşaallah sarsmayacak.” deyip, o kap ıyı kapars ınız. Fakat, 
mümkün oldu ğu kadar Risale-i Nur’la me şgul olmak, elinden gelirse yazmak, 
ve mübalâ ğalı propagandalara hiç ehemmiyet vermemek, ve eskisi gibi tam 
ihtiyat etmek gerektir.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve dua ediyoruz.
Said Nursî
f
Bu vatandaki milletin en büyük kuvveti olan âlem-i İslâm’ ın teveccühünü 
ve hamiyetini ve uhuvvetini k ırmak ve nefret verdirmek için, siyaseti dinsizli-
ğe âlet ederek, perde alt ında küfr-ü mutlak ı yerleştirmek isteyenler, hükûme-
ti iğfal ve adliyeyi iki defad ır şaşırtıp, der: “Risale-i Nur şâkirtleri, dini siyasete 
âlet eder; emniyete zarar vermek ihtimali var.”
Hâlbuki, bu memlekete maddî ve manevî bereketi ve fevkalâde hizme-
ti ve umum âlem-i İslâm’a taallûk edecek hakâiki cami oldu ğu, otuz üç âyât- ı 
Kur’âniye’nin i şaretiyle ve İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  üç keramet-i gaybiye-
siyle ve Gavs- ı Âzam’ ın kat’î ihbar ıyla tahakkuk etmi ş olan Risale-i Nur’un 
siyasetle alâkas ı yoktur. Fakat, küfr-ü mutlak ı kırdığı için, küfr-ü mutla-
kın alt ı olan anar şilik ve üstü olan istibdad- ı mutlak ı, esas ıyla bozar, red-
deder. Emniyeti ve âsâyi şi ve hürriyeti ve adaleti temin eder.
Risale-i Nur’a, daha vatana, idareye zarar ı dokunmak bahanesiyle teca-
vüz edilmez. Daha kimseyi o bahaneyle inand ıramazlar. Fakat cepheyi de ğiş-
tirip, din perdesi alt ında baz ı safdil hocalar ı veya bid’a taraftarlar ı veya ena-
niyetli sofi me şreplileri, baz ı kurnazl ıklarla Risale-i Nur’a kar şı iki sene evvel 
İstanbul’da ve Denizli civar ında oldu ğu gibi istimal etmeye münaf ıklar belki 
çabalayacaklar. İnşaallah muvaffak olamazlar.
f
Kardeşlerim,
Şimdi tam tahakkuk etti ki, resmen bana ihanet ve hakaret etmek, onunla, 
teveccüh-ü âmmeyi hakk ımda k ırmak için gizli bir tedbir kurulmu ş. Benim bü-
tün dostlar ımı –perde alt ında– soğutmak ve ürkütmeye çal ışıyorlar. Hâlbuki, 
Sikke-i Tasdîk-i Gaybî  onlar ın bütün propagandalar ını zîr u zeber ediyor.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   117
Gerçi böyle dinsizlik hesab ına bana olan hakaret, bir derece beni s ıkıyor, 
eski Said’den kalma baz ı damarlar ıma dokunuyor. Fakat Risale-i Nur’un ha-
rika fütuhat ı ve şâkirtlerinin ehl-i hakikat nazar ında ve ruhânî ve melâikeler 
yan ında hürmet ve merhametle kar şılanmalar ı, benim şahs ıma gelen ihanet 
ve hakaretlerin sivrisinek kanad ı kadar ehemmiyeti kalmaz. O bedbaht ehl-i 
ihanet, dindarl ık cihetiyle, ehl-i din ve ehl-i ulûm-u diniyenin hürmetini k ır-
mak dine bir ihanet oldu ğu cihetinde, ruhânî ve melâikelerin ve ehl-i iman ve 
ehl-i hakikatin nazar ında mel’un oldu ğu gibi, binden ancak bir-iki serserinin 
veya z ınd ığın âferinini kazan ırlar.
O bedbahtlar bana hakaret etmekle, güya Risale-i Nur’un nüfuzunu k ırı-
yor; şahs ımı menba zannedip beni çürütmekle, Risale-i Nur sukut edecek gibi 
ahmakane bir zan ile şahs ıma tecavüz oluyor.
Ben de derim: Ey bana dinsizlik hesab ına ihanet ve hakaret eden bed-
bahtlar! Katiyen size haber veriyorum, yak ında –tevbe etmemek şart ıyla– hiç 
çare-i halâs yok ki, ecel cellâd ıyla sen, idam- ı ebedî ile ölüm dara ğac ı ile as ı-
lacaks ın! Şeraretli ruhun dahi ebedî bir haps-i münferitte mahkûm olmakla 
beraber, ehl-i iman ve ruhânîlerin nefret ve lânetini kazanacaks ın. Tevbe et-
memek şart ıyla, benim intikam ım, senden pek muzaaf bir sûretle al ınıyor bil-
diğimden, hiddet de ğil, hattâ sana ac ıyorum!
Amma Risale-i Nur’un, senin gibi sinekler kadar ehemmiyeti olmayan-
lar ın perde çekmesi, zerre kadar nüfuzunu k ıramaz. Yüz binler adam onunla 
imanlar ını kurtard ıklar ı için, ruh u canla hürmet ve peresti ş ederler.
Amma şahs ımın teessürü ise, katiyen size haber veriyorum ki, bir-iki da-
kika asabiyetle bir teessürat ıma mukabil, birden öyle bir tesellî buluyorum ki, 
bin derece sizlerin hakaret ve ihaneti ziyadele şse o tesellîyi k ıramaz. Çünkü 
Risale-i Nur’un ke şf-i kat’îsiyle, dinsizlik hesab ına bize hücum edenler, ebe-
dî azaplar ve haps-i münferitte ve idam- ı ebedî ile ihanetini gördükleri gibi, 
Risale-i Nur’la iman ını kurtaran şâkirtleri, ölümle terhis tezkeresi ve saadet-i 
ebediye vesikas ını al ıp, ebedî bir hürmet ve merhamet ve ikrama mazhar ola-
caklar ını, filozoflar ı susturan binler hüccetlerle beyan etmi şiz.
Hem bu Yeni Said, Eski Said gibi kendine hürmet ve teveccüh kazanmak 
ve şan u şeref bulmak, katiyen aleyhindedir, katiyen kabul etmez. Onun için, 
yirmi senedir inzivay ı tercih etmi ş.
Eğer âsâyiş ve idare hesab ına nüfuzunu k ırmak ve umumun nazar ın-
da çürütmek için yap ıyorsan ız, pek büyük bir hata ediyorsunuz… İki sene üç 
118  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
mahkeme, yirmi senelik hayat ımın yüz yirmi eserinde, yüz yirmi bin Risale-i 
Nur şâkirtlerinden, mûcib-i ihtilâl ve medâr- ı mesuliyet ve vatan ve millet 
aleyhinde hiçbir şey bulmad ıklar ına, beraatimizle ve Risale-i Nur eczalar ının 
bütününü iade etmeleriyle gösterdi ği cihetle, katiyen size beyan ediyorum ki, 
dinsizlik hesab ına bizi ezen sizler, vatan ve millet, âsâyi ş ve idare aleyhinde 
ve anarşilik lehinde ve müthi ş bir ecnebi hesab ına beni s ıkıştırıp, bir sars ın-
tı çıkar ıp, o cereyan ın müdahalesini istiyorsunuz… Onun için, bütün ihanet 
ve hakaretlerinize be ş para k ıymet vermem; âsâyi ş, idare lehinde sab ır ve ta-
hammüle karar verdim.
Elbette dünya daimî olmad ığı gibi, hâdisât ı da f ırtınal ı, daima de ğişir. 
Birkaç saat cinayetlerle, dünyevî ve uhrevî binler zakkum ve azap neticeleri var. O zaman, faydas ız yüz binler teessüf diyeceksiniz! Ben, resmî makama-
ta ve bizimle tam alâkadar vazifedarlara yazd ığım gibi, sizin gibi bedbahtla-
ra dahi derim: Biz, Risale-i Nur’la, bu memleketin ve istikbalinin en büyük iki tehlikesini def etmeye çal ışıyoruz.. ve bilfiil çok emarelerle, hattâ mahkemede 
de k ısmen isbat etmi şiz.
Birinci tehlike:  Bu memlekette, hariçten kuvvetli bir sûrette girmeye ça-
lışan anarşiliğe karşı sed çekmek.
İkincisi: Üç yüz elli milyon müslümanlar ın nefretlerini karde şliğe çevir-
mekle, bu memleketin en büyük nokta-y ı istinad ını temin etmektir.
f
Afyon Emniyet Müdürüne Derim ki
Müdür Bey,
Dünyada, eski zamandan beri görülmemi ş bu derece kanunsuz ve mânâ-
sız ve maslahats ız tecavüzler bana geldi ği hâlde neden ald ırm ıyorsunuz?
Bir misali : Camiye, hâlî zamanda, cemaat hayr ına sahip olmak için, ba-
zı bir-iki adamdan ba şka kimseyi yan ıma kabul etmedi ğim hâlde, resmen 
“Katiyen camiye gitmeyeceksiniz!” deyip, bu gurbette, hastal ık ve ihtiyarl ık ve 
yoksulluk içinde bu ihanet hangi kanunlad ır? Hangi maslahat var? Haberim 
olmadan, camiin hâlî bir yerinde iki-üç tahta, bir kilimle beni ü şütmemek fik-
riyle bir zat ın yapt ığı iki kişilik bir settare yüzünden, ehemmiyetli bir mesele 
şeklinde, hem bana, hem umum halka mânâs ız telâş vermek hangi kanunla-
dır? Hangi maslahat var? Soruyorum.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   119
Bana bu ihanetleri yapanlar ın hiçbir bahaneleri yoktur. Yaln ız teveccüh-ü 
âmmeyi bahane edip, “Bu menfî adama neden hürmet ediyorsunuz?”
Ben de derim: Bütün dostlar ım biliyorlar ki, ben şahs ıma karşı hürmeti 
ve teveccüh-ü âmmeyi istemiyorum, reddediyorum. Benim hakk ımda başka-
lar ının hüsn-ü zann ını kabul etmedi ğim hâlde, hangi kanun beni mesul eder 
ki, ihtiyar ım ve r ızam haricinde, ba şkas ının hüsn-ü zann ıyla bana ihanet edi-
liyor? Farz- ı muhal olarak, bu teveccüh-ü âmme hakikat de olsa, vatana, mil-
lete faydas ı var, zarar ı olmaz.
Hem eğer bir parças ını ben de kabul etsem, bu ihtiyarl ık, hastal ık, yoksul-
luk ve soğuk bir oda içerisinde, deh şetli bir haps-i münferitte, zarurî hizmetle-
rimi görmek için bir-iki insan ın dostluğunu kabul etmekli ğimde hangi fenal ık 
var? Hangi kanun bunu men eder? Bir-iki i şçi çocuktan ba şka benimle temas 
ettirmemek hangi kanunlad ır? O işçi çocuklar her vakit bulunmad ığı için, ken-
dim işimi göremiyorum. Bu deh şetli vaziyeti, elbette bu memlekette inzibat 
ve hükûmet ve idare adamlar ı nazar- ı ehemmiyete almak borçlar ıdır. Cidden 
alâkadar eder diye size beyan ediyorum.
Emirdağ’da bir tecrid-i mutlakta
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki, çoktan beri bekledi ğim bir ciddî 
yard ım, Konya ulemâs ından görülmeye ba şlad ı.
Evet, Risale-i Nur medreseden ç ıkm ış, ilim içinde hakikate yol açm ış, 
hakikî sahipleri ve taraftarlar ı medreseden ç ıkan hocalar oldu ğuna binâen, 
umum Anadolu’nun eskiden beri parlak ve faal bir medresesi Konya şehri ol-
duğundan, o mübarek medresenin şâkirtleri kendi mallar ı olan Risale-i Nur’a 
sahip ç ıkmaya ve sar ılmaya ba şlad ığını Sabri’nin mektubundan anlad ım ve 
buraya, Konya’ya yak ın geldiğime ruh u can ımla memnun olup, bana gelen 
bütün s ıkıntılara sürurla mukabele edip tahammül ediyorum.
Başta, çok mübarek tefsirin çok muhterem ve k ıymettar sahibi olan Hoca 
Vehbi Efendi olarak, Risale-i Nur’u takdir edip alâkadarl ık gösteren bütün 
Konya ve civar ı ulemâlar ını, bütün kazançlar ıma ve dualar ıma şerik ettim. Ve 
has karde şlerim dairesi içinde isimlerini bildi ğim zatlar ı, isimleriyle dua vak-
120  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
tinde yâd ediyorum. Risale-i Nur şâkirtlerindeki şirket-i mâneviye itibar ıyla, 
benim çok noksan kazanc ımdan hisse ald ıklar ı gibi, bütün şâkirtlerin bütün 
kazançlar ından da hisseler almaya yol aç ıldığını, benim taraf ımdan selâm ımı, 
hürmetlerimle onlara tebli ğ ediniz.
Isparta kahramanlar ı gibi, Konya’n ın mübarek âlimleri Risale-i Nur’a sa-
hip ç ıktıklar ından, daha dünyaca, vazife-i Nuriye’ye bir endi şem kalmad ı. O 
mübarek ve kuvvetli ellere Risale-i Nur’u emanet edip rahat- ı kalb ile kabri-
me gidebilirim.
Sâniyen : Elhak, az bir zamanda Risale-i Nur’a pek çok faydas ı doku-
nan ve on seneden beri Risale-i Nur’a çal ışmış gibi haslar dairesinde bulunan 
Mustafa Osman’ ın, Emirda ğ’daki karde şlerine, yang ın münasebetiyle geçmi ş 
olsun makam ında nev-i be şer yang ınını bahsedip, güzel bir mektup yazm ış. 
Onun mektubunun bir k ısm ını hem Lâhika’da, hem Sikke-i Gaybiye’ de kay-
dediyoruz; sonra sûretini size gönderece ğiz. Benim taraf ımdan hem ona, hem 
yan ındakilere, hem vas ıta-y ı muhabere oldu ğu Kastamonu ve İnebolu’daki 
kardeşlerimize pek çok selâmlarla beraber, hatt ı güzel, vakti müsait olanlar, 
Isparta ve civar ı gibi, Asâ-y ı Mûsâ  mecmuas ını yazsalar, çok münasip olur. 
Bu vazife-i Nuriye, in şaallah matbaan ın çok fevkinde i ş görecek.
Sâlisen : Hâf ız Emin’in Risale-i Nur’a çok hizmeti var. Onun kasabas ı 
olan Küre, geçen hâdiseden evvel Nuri, Hakk ı, İhsan ve merhum muallim 
Osman gibi zatlar ın himmetiyle bir medrese-i Nuriye hükmüne geçip parlak 
bir surette Nur’a çal ışıyordu. İnşaallah, o k ıymettar hizmeti, mümkün olduk-
ça yine yapacak. Gerçi geçen musibette en ziyade onlar üzüldüler, fakat ona mukabil Risale-i Nur’un geni ş muzafferiyetinde o kasaban ın ve o fedakâr kar-
deşlerimizin hisseleri çok ehemmiyetlidir.
Hâf ız Emin, mektubunda diyor ki: “Ben mahkemeden kitaplar ımı alama-
dım. Size gelmi ş mi, gelmemi ş mi?” diye benden soruyor.
Siz ona selâm ımla beraber yaz ınız ki: Seninki bana gelmedi ği gibi, sana 
İstanbul’a gönderdi ğim kitaplar ımdan da hiçbirisi elime geçmedi. Ve bilhassa 
İstanbul’a gönderdi ğim “büyük kitap” nam ında, içinde yirmi risaleden ziyade 
bulunan mecmuay ı çok araştırdımsa da bulamad ım. Fakat, madem Risale-i 
Nur kendi kendine inti şar ediyor ve muhtaç olanlara kendini okutturuyor, 
Hâf ız Emin’e ve bizlere sevap kazand ırıyor; Hâf
ız Emin de, benim gibi, kitap-
lar ının başka ellerde gezmesinden memnun olmal ı.
Hem Küre’de, erkek ve han ım ne kadar Risale-i Nur’la alâkadar var-
sa, onlara selâm ediyorum. Eskisi gibi şimdi de Küre’ye bir medrese-i Nuriye 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   121
nazar ıyla bak ıyorum. Hususan İhsan, Abdullah, Abdurrahman’a selâm edi-
yorum; ne haldedir? İnşaallah eski parlak hizmeti devam ediyor. Tam bir 
Abdurrahman oldu ğunu isbat etti ği gibi, devam edecek.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve dua ediyoruz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Hadsiz şükür olsun ki, Risale-i Nur yerine beni s ıkıyorlar, benimle me şgul 
oluyorlar. Hiç merak etmeyiniz. 1ْħَכُĤ ٌóْĻَì َĳُİوَ ْئًאĻَü اĳُİَóَכْÜ أَنْ ĵٰۤùَĐوَ sırrıyla, in-
şaallah bu yeni hâdisede dahi bir hay ır olacak.
Hâdise budur : Ceylân’ ı ve iki arkada şlar ı –ki bana hizmet ediyorlard ı– 
yan ıma gelmelerini men ettiler. Anahtar ı onlardan ald ılar, bekçilere verdiler. 
O bekçilerden birisi geliyor, su ve ekmek gibi i şlerimi görüyor. Ben bunun se-
bebini bilemedim. Fakat bu kasabada bir parti münazaas ı var. Çocu ğun bir 
amcas ı2(Hâşiye) bir taraftad ır. Onun muar ızlar ı yap ıyor ihtimâli var.
Hem, her tarafta Risale-i Nur’un fütuhat ı ve hariçten gelen anar şistlik mü-
dahalesi sebebiyet verdi zannederim. Ve Sand ıklı’da elde edilen mektubatla, 
bir vas ıta-y ı muhabere olmas ı bahanesiyle, bu s ıkıntıyı verdiler. Siz hiç telâ ş 
etmeyiniz, bunun da hiç ehemmiyeti yoktur. Siz yine eski gibi bana yazars ınız. 
Fakat ben kendim çok yazam ıyorum. Güya beni ihanet ve hakaretle çürüt-
mekle, Risale-i Nur’un fütuhat ına sed çekilecek; divaneliklerinden, üflemekle 
milyonlar elektrik kuvvetinde bulunan Risale-i Nur gibi bir hakikat güne şi sö-
necek diye –ziyade sevab ı bana kazand ırmak için– beni fazla s ıkıyorlar.
Medâr- ı ibret ve dikkat bir tevafuktur ki, dün, çocukla pederini zab ıta celb 
edip ifadelerini ald ığı ayn ı dakikada, ehemmiyetli bir vukuat ı, telefon-u zâb ıta 
haber vererek, bütün erkân ı telâşa düşürttü. Mahall-i vak’aya gitmeye mec-
bur oldular. Mânen onlara denildi:
“Siz sinek kanad ı kadar zarar ı olmayan ı bırak ınız; kartallar, belki ejderha-
lar gibi zararlara bak ınız.”
Hem camiden men hâdisesinin ayn ı vaktinde, men’e emir veren yeni 
kaymakam, Afyon’da, ameliyata maruz kald ı. Lisân- ı hâliyle ona denildi: 
1 “Olur ki ho şlanmad ığınız bir şey sizin için hay ırlı olur.” (Bakara sûresi, 2/216)
2 (Hâşiye) Merhum Abdullah Çal ışkan’d ır. Demokrat partiye muhalefette iken intisap etmi şti.
122  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
“Ölüm var! Onun idam ından kurtulmas ına çal ışan ı tazyik de ğil, belki çok tak-
dir ve tahsin etmek gerektir.”
Umum karde ş ve hemşirelerime birer birer selâm ve dua ederim ve du-
alar ını isterim.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve mübarek vârislerim ve emin vekillerim,
Evvelâ : Size kat’î haber veriyorum ki, hakk ımızda ve Risale-i Nur hizme-
tinde, inâyet-i rabbâniye ve tevfikat- ı samedâniye devam ediyor. Zâhiren çir-
kin perdeler alt ında, gayet güzel neticeler var. Bir zarar ımıza bedel, yüz men-
faat bizlere ihsan ediliyor. Onun için, geçici, muvakkat s ıkıntılara ve sars ıntı-
lara ehemmiyet vermemek lâz ımd ır.
Sâniyen : Mümkün oldu ğu kadar Asâ-y ı Mûsâ  mecmuas ını yazmakta fü-
tur ve tevakkuf verilmesin. O kudsî birinci vazifenin pek çok ehemmiyeti var. 
2ْÛَĥَåْĬا ُÙَĩْĥُّčĤا ِįِÖوَ Onun hakk ında İmam Ali (radiyallâhu anh)  demiş.
Size iki Ali’nin on dört parça mübarek risalelerini tashih edip pos-
ta ile gönderdim. Burada hem beni, hem talebeleri şevkle tam çal ıştırdılar. 
Kastamonu’da imdad ıma geldikleri gibi, burada dahi o iki kahraman yine im-
dad ıma yetiştiler.
Sâlisen : Ben burada gerçi pek çok s ıkılıyorum. Fakat sizlerin fütursuz ça-
lışman ızı düşündükçe ve i ştiyakla bekledi ğim mülâyimâne ve tesellîkâr mek-
tuplar ınızı gördükçe, o s ıkıntılar gider, bazen sevinçlere ink ılâp ederler. Benim 
mektuplar ımı yazan, şimdilik yan ıma gerçi gelemiyor; fakat şahsî hizmetten 
başka, Risale-i Nur’a ait üç-dört vazifesi var. Onlar ı mükemmel yap ıyor.
Hem, benim hususî i şlerimi de kap ıya gelip anlar, gider, onlar ı da yapar.
Râbian : Sair yerlerdeki karde şlerimiz Asâ-y ı Mûsâ  yazmas ına başlam ış-
lar m ı? Bu birinci vazifeyi eskiden yapan ve yan ında mevcut bulunan zatlar, 
bir cilt içine al ıp; ikinci vazife-i imaniye olan mucizatlar ı zeyilleriyle beraber 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 “(Asâ-y ı Musa ismiyle) karanl ıklar dağılır.” Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb  (Evrâd- ı Şâzelî) 
s.516.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   123
tedarikine ba şlas ınlar. Veyahut geri kalanlara yard ım etsinler. Elinden geldi ği 
kadar güzel ve tashihli yaz ılmal ı.
Hâmisen : Âlimlerden sonra muallimler risaleye ihtiyaçlar ını hissetmeye 
başlad ıklar ını çok emareler var. Bir emare budur: İstanbul’da din konferan-
sında okumak niyetiyle Âyetü’l-Kübrâ  risalesini istemeleridir.
Refet karde ş, sen de çok safâlar geldin ve Risale-i Nur yaz ısıyla meşguli-
yetin beni cidden sevindirdi. Hulûsi ve Sabri gibi senin de suallerinin Risale-i Nur’da ehemmiyetli neticeleri ve tatl ı meyveleri var. Senin yan ında bulunan 
ve risalelerde kaydedilmeyen ilmî parçalar ı münasip yerlerde veya Lâhika’da 
yazars ınız.
Kardeşlerim, 
Asâ-y ı Mûsâ  mecmuas ının yazmas ında bir tedbir hat ırıma 
geldi. Taksîmü’l-a’mâl ile be ş-alt ı zat, ayn ı kıtada her biri bir k ısm ını yazs ın; 
daha çabuk ve daha kolay olur. Hem usand ırmaz, hem –büyüklü ğü için– yaz-
mak cesaretini k ırmaz. Tahmin ederim ki, bu çok ehemmiyetli vazife-i Nuriye 
tam ileri gitmemesi bu sebeptendir. Yaz ısı güzel olanlar, herhalde bu yeni ted-
birle o vazifeye çal ışmal ı.
Kardeşlerim, çok dikkat ve ihtiyat ediniz.. sak ın, sak ın hocalarla münaka-
şa etmeyiniz.. mümkün oldu ğu kadar musalâhakârâne davran ınız.. enaniyet-
lerine dokunmay ınız.. bid’at taraftar ı da olsa ili şmeyiniz... Kar şımızda dehşet-
li z ınd ıka varken, mübtedîlerle u ğraşıp, onlar ı dinsizlerin taraf ına sevk etme-
mek gerektir. E ğer size ilişmek için gönderilmi ş hocalara rast gelseniz, müm-
kün oldu ğu kadar münazaa kap ısını açmay ınız. İlim kisvesiyle itirazlar ı, mü-
naf ıklar ın ellerinde bir senet olur. İstanbul’da ihtiyar hocan ın hücumu ne ka-
dar zarar verdi ğini bilirsiniz. Elden geldi ği kadar Risale-i Nur lehine çevirme-
ye çal ışınız.
Umum karde şlerime birer birer selâm...
f
Çok aziz, s ıdd ık, kahraman, bahtiyar Emirda ğlı kardeşlerim,
Geçirdiğiniz çok büyük âfeti mü ş’ir, mübarek efendimiz hazretlerinin, çok 
ehemmiyetli ve çok k ıymetli ve perde alt ında çok müjdeli lütufnâmelerini al-
dık. Her birerlerinize, hususan bu yang ında daha çok tehlike atlatan karde şle-
rime, bura ve bu civar talebeleri nam ına büyük geçmi ş olsun der ve bu vesile 
ile dehşetli küfr-ü mutlak yang ınının mahallemizi sard ığı ve k ızıl k ıvılcımlar ının 
124  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
saçaklar ımıza s ıçramak üzere oldu ğu bir hengâmda, umum ehl-i iman ve hu-
susan Nurcular nam ına, o maddî yang ında çocuk Ceylân’ ın ağlamakla medet 
istemesi gibi, bir mânevî Ceylân olarak, o büyük ve çok mü şfik Üstada “Medet! 
Biz yan ıyoruz, mahvolduk!” diye niyaz eylerim.
Bu Emirda ğ yang ınında, günün en çok nüfuzuna sahip, k ızıl Rusya’dan 
çıkarak k ızıl ateşler ve k ızıl k ıvılcımlar saçan ve birer birer dünya şehrinin ma-
hallelerini saran ve ovalar ı yak ıp kavuran, baz ı yerlerde de nifak ve şikak ateş-
leri saçarak, karde şine “Karde şini öldür!” diye ba ğıran ve en nihayette âlem-i 
Hıristiyaniyeti yak ıp kavurup harman gibi savurduktan sonra âlem-i İslâm 
mahallesini saran ve evimizin saçaklar ına k ıvılcımlar ı sıçrayan ve çok büyük 
ve çok deh şetli bir belâ olan komünizm ve bu azîm yang ında itfaiye vazifesi-
ni üzerine alan Risale-i Nur’a ve Risale-i Nur’un günün en büyük mutfîsi, en büyük tahassungâh ı ve en büyük melcei ve penâh ı ve onun şahs- ı mânevî-
sinin dualar ının, bârigâh- ı ehadiyette kabul oldu ğuna sarih bir i şaret var. Ve 
âdetâ ona hücum edenlere ve etmek isteyenlere karanl ık gecede k ırm
ızı diliy-
le şöyle hitap ediyor:
“Ey Fahr-i Âlemin gösterdi ği doğru yoldan şaşanlar! Dünyan ın fânî me-
talar ıyla gururlan ıp taşanlar! Ve ey dünyam ıza zarar ı olur korkususuyla, nur-u 
Kur’ân’dan kaçanlar! Sizler, dünyan ızın uçurumlara gitti ği zann ıyla, o bâki ve 
tatl ı sand ığınız fâni ve hakikatte çok ac ı lezzetlerinizin, zeval bulmak, şedit ve 
elîm elem ve ıztıraplara tahavvül etmek üzere oldu ğunu tahmin ederek mânâ-
sızca radyolar ın başına koşuyorsunuz. Bu ko şmakta ve bu dedikodular ı din-
lemekte ne fayda var?
Zeval bulucu lehviyat ve lezaizle körle şmiş, bakan gözleriniz... Art ık yeter, 
biraz hakikati görsün! Sa ğırlaşmış duyan kulaklar ınız biraz hakikati duysun ki, 
bu acip ve deh şetli ve hiç misli görülmemi ş devirde, hususan ehl-i iman ın çok 
sars ıntılar geçirdi ği ve çok deh şetli düşmanlar kar şısında bulundu ğu ve küfr-ü 
mutlak ate şinin mahallemizi sard ığı bir zamanda, ancak ve ancak, güvenimi-
zin en müstahkem, kavî, y ıkılmaz, sars ılmaz tahkimat ı olan Risale-i Nur’un 
nurânî siperlerine iltica etmekle ve onun daire-i kudsiyesine dehalet etmekle kurtulacak ve iman ınızı kurtararak, idam- ı ebedî zannetti ğiniz ölümü bir ha-
yat- ı bâkiyeye tebdil edeceksiniz. Ve i şte o nurun mübarek tercüman ının ve 
mübarek şahs- ı mânevîsinin
1َّאرِĭĤا َīِĨ ْħِıْĺَïِĤوَوَا رِĳُّĭĤا ِģَאئِøرَ َÙَ×َĥَĈ ْóِäوَأَ َאĭْĺَïِĤوَا ْóِäوَأَ َאĬْóِäأَ
1 Bizi ve anne babalar ımızı, Risale-i Nur talebelerini ve onlar ın anne babalar ını cehennem ate şinden 
kurtar.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   125
ve emsâli dualar ının kabulüyle, şefaatiyle ve hürmetine, benim deh şetli, fakat 
cehennem ate şi yan ında hiç ehemmiyeti olmayan ate şimden, onun şâkirtleri-
nin, hâdimlerinin ve risalelerinin muhaf ızı bulunan ma ğazalar ı, nas ıl âzâd ol-
muş, kurtulmu şsa, sizler de o mübarek şâkirtler gibi, o mübarek daire-i kudsiye-
ye dehâlet etti ğinizde, dünyevî ve uhrevî deh şetli ateşlerden kurtulacak ve evlât 
ve iyâlinizin bir nevi çoban ı olmak hasebiyle, o sevgililerinizi de kurtaracaks ı-
nız. Ve her birerleriniz maddî ve manevî felâh ve saadete nail olacaks ınız.
Bak ıp da görmeyen ve görüp de görmek istemedi ğinizden kapad ığınız göz-
lerinizi aç ınız, görünüz ve azîm tehlikelerin çok yak ın olduğunu ihsas ve telâ ş ve 
itiraz ınızı artt ırmaktan ba şka bir işe yaramayan dünya havâdislerini veren radyo 
başına değil, ayaklar ınızdaki bütün derman ve kuvvetinizle Risale-i Nur ba şına 
ve onun neticesi emniyet, selâmet ve saadet olan nurânî dairesine ko şunuz.”
Bizlere de: “Ey Nurcular! Allah’ ın sizlere ihsan etti ği ezelî lütfuna kar şı sec-
deden ba şlar ınızı kald ırmay ınız. Gecenin so ğuğuna ald ırmay ınız. Sizlere lüt-
funu hiçbir hususta esirgemeyen Rabb-i Rahim’e, gecenin bu mübarek saat-lerinde kalkarak vazife-i şükrü eda ediniz. Ve baz ılar ın düştüğü, istikbali dü-
şünmek derdiyle akl ı, maaşı sarsan hâdiseler kar şısında titremeyiniz, korkma-
yınız; Nur’un kudsî kerameti ve imdad ını müşahede ediniz.
Dünya fânidir; binler sene ya şamak olsa, bâki olan hayat- ı uhreviyenin 
yan ında, hiç ender hiç mesabesindedir. Fakat fâni olmakla beraber, bâki ha-
yat ın bâki meyvelerini verecek bir mezraas ıdır.
1 Fırtınalar ın şiddeti, havan ın 
dehşeti sizleri sarsmas ın, korkutmas ın. Bu mübarek mezraaya en mübarek ve 
nurânî ve verimli ve bereketli olan Nur tohumlar ını ekiniz. Zira “Eken biçer.” 
atalar ımızdan kalma mübarek bir sözdür.
Ey Nurcular! Sizin hakikî vazifeniz dünyaya bakmak de ğildir. Farz- ı mu-
hal olarak dünyaya da bak ılsa, bak ınız ve görünüz ve zuhuru muhtemel deh-
şetli yang ınlar sebebiyle ve o yüzden kar şılaşman ız ihtimali bulunan tehlikeler 
dolay ısıyla katiyen sars ılmay ınız, fütur getirmeyiniz. Çal ışınız, çal ışınız, çal ışı-
nız ve katiyen inan ınız ki, Nur’un şefaati, Nur’un duas ı, Nur’un himmeti siz-
leri kurtaracakt ır. İşte bu dâvân ın şâhidi Emirda ğlı Nurcular ın dehşetli ateşten 
zarars ız kurtulmalar ıdır. Şimdiden umumunuza müjdeler olsun.”
Kardeşiniz
Mustafa Osman
f
1 “Dünya, âhiretin tarlas ıdır.” mânâs ındaki hadis için bkz.: el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/19; es-
Sehâvî, el-Makâs ıdü’l-hasene  s.497; Aliyyülkârî, el-Esrâru’l-merfûa  s.205.
126  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Vasiyetnâmemdir
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve vârislerim,
Ecel gizli olmas ından, vasiyetname yazmak sünnettir.1 
Benim metrûkât ım ve Risale-i Nur’dan olan benim husu-
sî kitaplar ım ve güzel ciltlenmi ş mecmualar ım ve sair şey-
lerimin bütününü, Gül ve Nur fabrikalar ın heyetine, ba ş-
ta Hüsrev ve Tahirî olarak o heyetten on iki2(Hâşiye) kahra-
man karde şlerime vasiyet ediyorum. Onlara b ırak ıyorum 
ki, emr-i Hak olan ecelim geldi ği zaman, benim arkamda 
o metrûkât ım, benim bedelime o sad ık ve mübarek ellerde 
hizmet-i Nuriye ve imaniyede çal ışsın ve istimal edilsin.
Kardeşlerim, bu vasiyetten telâ ş etmeyiniz. Ben, teessürattan ve dokuz 
defa zehirlenmekten, pek çok zay ıf olmakla beraber gizli münaf ıklar ın desise-
lerle müteaddit suikastlar ı için bu vasiyeti yazd ım. Merak etmeyiniz, inâyet-i 
rabbâniye ve h ıfz- ı ilâhî devam ediyor.
3ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/180, 240; Buhârî, vesâyâ  1; Müslim, vasiyyet  1-4; İbn Mâce, vesâyâ  2.
2 (Hâşiye) Kardeşim Abdülmecid, Zübeyir, Mustafa Sungur, Ceylân, Mehmed Kaya, Hüsnü 
Bayram, Rü ştü, Abdullah, Ahmed Aytimur, Ât ıf, Tillolu Said, Mustafa, Mustafa, Seyyid 
Salih.
3 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   127
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve hizmet-i imaniyede azimkâr karde şlerim,
Evvelâ : Birinci vazife-i Nuriye, in şaallah matbaan ın pek çok fevkinde i ş gö-
recek. Şimdi de şâkirtlerine büyük sevaplar ve kuvvetli iman hizmetleri veriyor. 
Acaba bu vazife ileri gidiyor mu, yoksa bu k ışın ağır şeraitiyle geri mi kal ıyor?
İkinci vazife de, Onuncu Söz, zeyilleriyle beraber, iki Mucizât risaleleri ve 
zeyillerinin âhirinde bulunmak lâz ımd ır. Birinci vazifesini bitirenler, yine mev-
cudu varsa, bir cilt içine almaya çal ışsınlar; yoksa, tedarik etsinler. Çünkü 
âlem-i İslâm, şimdiki intibah ı, vahdet-i İslâm’a çal ışmas ı, herhalde Risale-i 
Nur gibi eserleri arayacak ve büyük dairelerin geni ş nazarlar ına elbette büyük 
mecmualar lâz ımd ır.
Sâniyen : Sizin bana yard ımınız iki cihetle pek zahir ve pek büyüktür.
Birincisi: Sizin fütursuz hizmet-i Nuriyede çal ışman ız benim bütün musi-
betlerimi ve s ıkıntılar ımı hiçe indiriyor, bilakis sürurlara kalbediyor.
İkinci cihet: Katiyen biliniz ki, duan ız, onlar ın ağır ve işkenceli zulümleri-
ni, benim hakk ımda inâyetkâr, maslahattar merhametlere çevirmesine sebep 
olduğuna katiyen şüphem kalmad ı.
Ezcümle:  Memurlar ı ve halklar ı benden ürkütmeleri, beni büyük hatalar-
dan ve tasannulardan ve ihlâsa münâfi hâletlerden ve vaktimi zayi etmekten kurtar ıp, kader-i ilâhînin hakk ımda, zulm-ü be şerî içinde tam adaletini ve inâ-
yetini gösterdi. Buna k ıyasen, ba şıma ne gelse, alt ında bir rahmet var. Yaln ız 
benimle me şgul olmalar ı için on dirhem zarar, Risale-i Nur’un on bin liras ını 
kurtar ıyor. Onun için, siz hiç beni merak etmeyiniz. Hattâ bazen damarlar ıma 
dokunduracak tarzdaki ihanetlerine kar şı beddua etmek isterken, onlar ın ya-
kında ölüm idam ıyla, kabr-i haps-i münferitte azaplar ı ve bu ihanetlerinin ne-
ticesinde bana ait maslahatlar ı ve hizmetimize menfaatleri dü şündükçe, bed-
duadan vazgeçiyorum.
Sâlisen : Her hafta bir-iki mektubunuz bana hem şifâ, hem medâr- ı tesel-
lî ve mânevî bir sohbetle sizinle görü şmeye vesile olmas ından, kemal-i şevk-
le postay ı bekliyorum.
Umumunuza birer birer selâm ve dua...
Said Nursî
f
128  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve hakikat yolunda arkada şlar ım,
Bu defa, sizin be ş-alt ı mübarek mektuplar ınıza yaln ız birtek mü şevveş 
mektupla cevap vermemden gücenmeyiniz.
Evvelâ : Halil İbrahim’in mektubu, şahs ıma verdi ği fevkalâde meziyetler 
için kabul etmemek mesle ğimizce lâz ım gelirken, iki mânidar tevafuku bana 
hem kendini kabul ettirdi, hem Lâhika’ya girdi. Fakat şahs ıma ait k ısm ını ba-
zen tayyettim ve baz ısının üstünde “Risale-i Nur” kelimesini yazd ım; ibarede-
ki suallerine cevap oldu.
Birinci tevafuk: Hakk ımda teveccüh-ü âmmeyi k ırmak için bir yüzba şı 
bana kar şı beş vecihle kanunsuz hakaret ve ihanet etti ği ayn ı zamanda, bel-
ki ayn ı saatte, yüz tane böyle yüzba şıdan ehl-i hakikat nazar ında daha ehem-
miyetli ve Risale-i Nur’un erkân ından bir karde şimiz, bu yeni mektubu, had-
dimden yüz derece ziyade ihtiram verip o gibi ihanetleri hiçe indirerek yaz-mış. Hem şâkirtlerin erkân- ı mühimmesinden dört zat, ayn ı meseleye i ştirak 
edip imza basm ışlar. Ben de bu garip tevafukun hat ırı için, mesle ğime muha-
lif olan senâkârâne mektubu kabul edip tâdil ederek Lâhika’ya geçirdim ve size de müsveddesini gönderdim.
İkinci tevafuk: Ben, gece, Asâ-y ı Mûsâ  Risalesi ’ni yazanlar ı düşündüm 
ve yeni mektuplarda o noktada bahis arad ım. Bu ağır k ışta ve ara s ıra ba-
na münaf ıklar ın ilişmeleri, bunlara fütur vermek ihtimali var. Bu yaz ıcılara 
bir kamç ı-yı teşvik lâz ım. Nas ıl ki Hasan Feyzi ve Halil İbrahim’in edîbane iki 
târifnameleri çoklar ı yaz ıya teşvikle sevkettiler diye bir te şvik vesilesini ara-
dım. Birden, sabahta benim ölümümü mevzu yapan ve şâkirtleri korkutan ve 
sa’y de ve yaz ıda acele etmelerine medar o mektubu ald ım, dedim: İbrahim 
Halil’in sadakati, keramet derecesine ç ıkm ış.
Sâniyen : Feyzi ve Emin’in mektubu, benim çok endi şelerimi izale etti. 
Evet, bu iki karde şimizin sadakatleri ve hizmetleri ve Risale-i Nur’a sahabetle-
rinin çok ehemmiyeti var. Ve hapishanede dokuz ayda dokuz sene kadar k ıy-
mettar hizmet eden Hilmi ve Sad ık ve İhsan ve Be şkardeş nam ında Risale-i 
Nur’a kalemiyle çok hizmet eden ihtiyar Tahsin gibi ve Feyzi ve Emin’in mek-tubunda i şaret edilen umum o civarda çok alâkadar oldu ğum karde şleri-
min hizmet-i Nuriye’de devamlar ı, beni sürurla a ğlatt
ırdı. Fakat öz karde-
şim Abdülmecid, beni çok merak ediyor; görü şemediğim buran ın müftüsün-
den, halimi anlamaya çal ışıyor. Bundan sonra Feyzi ve Emin’in üçüncüsü 
Abdülmecid olsun. Safranbolu kahramanlar ından ald ıklar ı lüzumlu mektup-
lar ı ona da göndersinler.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   129
Hem, benim taraf ımdan ona yazs ınlar ki: Eski Said’in birinci talebesi bu-
lunduğun gibi, yeni Said’in dahi Hulûsi ile beraber yine birinci safta talebe-
lerisiniz.
Hem benim hakk ımda musibet ve fena haberleri ald ığı vakit, merhum 
pederim Mirza (rahmetullâhi aleyh)  gibi olsun, merhume validem Nuriye (rahmetul-
lâhi aleyhâ)  gibi olmas ın. Çünkü eski zamanda, da ğdağalı hayat ımda hakk ımda 
acip havadisler peder ve valideme ihbar ediliyordu. “Sizin o ğlunuz öldü veya 
vuruldu veya hapse girdi.” gibi fena haberleri babam i şittikçe, keyifleniyordu, 
gülüyordu. Derdi:
“Mâşaallah! O ğlum, yine bir ehemmiyetli i ş, bir kahramanl ık göstermi ştir 
ki, herkes ondan bahsediyor.”
Validem ise, onun süruruna kar şı şiddetle ağlıyordu. Sonra zaman, baba-
mın hakl ı olduğunu çok defa gösteriyordu.
Sâlisen : Lütfü’nün sebatkâr ve pek ciddi vârisi Abdullah Çavu ş ve 
İslâmköylü merhum Hâf ız Ali’nin şâkirt ve vârislerinden Mustafa’n ın mek-
tuplar ını umum Nur fabrikas ının kahramanlar ı hesab ına kabul ettim. Cenab- ı 
Erhamürrâhimîn’e hadsiz şükür olsun ki, o köyleri de Sava ve Kuleönü gibi 
bir medrese-i Nuriye hükmüne getirmi ş.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizin bu defa müteaddit mektuplar ınıza, rahats ızlık mecburiyetiyle, birtek 
mektupla iktifa ediyorum.
Evvelâ : Risale-i Nur’un kahraman ı Hüsrev, benim bedelime ölmek ve 
benim yerimde hasta olmak samimî ve ciddî istiyor. Ben de derim: Telif za-man ı değil, şimdi neşir zaman ıdır. Senin yaz ın, benim yaz ımdan ne derece 
ziyade ve ne şre faydal ı ise, hayat ın dahi hizmet-i Nuriye’de benim bu azap-
lı hayat ımdan o derece faydal ıdır. Eğer benim elimden gelseydi, hayat ımdan 
ve s ıhhatimden size memnuniyetle verirdim.
Sâniyen : Şehid merhum Hâf ız Ali’nin tam bir vârisi Hasan Feyzi’nin, 
Denizli hesab ına ve o civarda ciddî karde şlerimizin nam ına yazd ığı parlak 
kaside ve dördüncü şehnamesi; ve orada dahi şâkirtlerin faaliyetle Nur’a 
çal ışmalar ı, benim zehirli, şiddetli hastal ığıma bir merhem oldu. Cenab- ı 
Erhamürrâhimîn’e hadsiz şükür olsun, Denizli’yi ikinci bir Isparta ve büyük 
bir İslâmköyü yap ıyor.
130  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Evet, hâkim-i âdil, Muharrem ve Feyzi ve Hâf ız Mustafa, bir-iki senede, 
yirmi sene kadar hizmet-i Nuriye’yi yapt ılar; Nur’un şâkirtlerini ebede kadar 
minnettar eylediler. Cenab- ı Hak, onlardan ve beraberlerinde Nur’a hizmet 
edenlerden ebeden raz ı olsun, âmîn.
Sâlisen : Medrese-i Nuriye’nin kahramanlar ından ve Barlal ı Marangoz 
Mustafa Çavu ş ve Hâf ız Mehmed’in tam vârisi Marangoz Ahmed’in med-
rese-i Nuriye nam ına pek samimî ve hazîn tâziyenamesi, beni sürurla a ğ-
latt ırdı. Ben de derim: Madem o mübarek medresede küçük ve büyük çok 
Said’ler var; ihtiyar, âciz, vazifesi bitmi ş bir Said noksan olsa, ehemmiyeti 
yok. Hayat- ı bâk ıyede madem beraberiz; bir muvakkat müfarakat olsa da, si-
zi müteessir etmesin.
Râbian : Hâkim-i âdilden sonra en ziyade hakikî adalete çal ışıp Risale-i 
Nur’un serbestiyetine hizmet eden م ر ح م en hâlis şâkirtler içinde ve benim 
öz kardeşim ve birinci talebem Molla Mehmed ismiyle onun nâm ı, dualar ım-
da ve mânevî kazançlar ımda beraberdirler.
Hâmisen : Bu saatte Konyal ı Sabri de –Halil İbrahim ve Hasan Feyzi 
tarz ında vasiyetnamem münasebetiyle– k ısa fakat güzel bir kaside yazm ış, 
Üstad ına çok ziyade k ıymet vermi ş; kendi hüsn-ü zann ının parlak aynas ında, 
bu bîçâre karde şine fevkalâde ehemmiyet vermi ş. Ve oran ın âlimleri pek cid-
di Nur’a çal ışmalar ını yaz ıyor.
Ben de derim: O Üstad nâm ı verdiği ve çok k ıymet verdi ği şah ıs ise, 
Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsi olabilir. Ben de onun nam ına kabul ettim, 
Lâhika’ya geçirdim, hem size de bir suretini gönderdim.
Merak etmeyiniz… Hastal ığım gittikçe hafifle şiyor. Ispartal ı Mustafa na-
mında bir karde şimizin samimî, fakat garip bir mektubu içinde vard ı. Bu zat, 
hangi Mustafa’d ır, bilemedim, ona da çok selâm ederim. Acip rüyas ı hay ır-
dır, şimdi tabir edemem.
Umum karde ş ve hemşirelerimize birer birer selâm ve dua ederiz, mak-
bul dualar ını isteriz.
Hasan Feyzi’nin güzel kasidesini, baz ı kelimeleri ilâve ile Lâhika’ya geçir-
dik ve size de gönderdik.
Said Nursî
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   131
Çok aziz, çok s ıdd ık ve sad ık kardeşlerim ve Risale-i Nur cihetinde 
emin ve hâlis vârislerim,
Çok mânidar ve kuvvetli bir tevafuk ve şâkirtlerin sadakatlerine delil, bir 
zahir keramet-i Nuriye’yi beyan etmeme bir ihtar ald ım. Şöyle ki:
Ben vasiyetnamemi yazd ığım ayn ı zamanda, gizli münaf ıklar, benim iti-
mad ettiğim hizmetçilerimi zab ıta taraf ından yan ıma gelmekten men ettikleri 
ayn ı vakitte, f ırsat bulup, tan ımad ığım birisiyle, sâb ık dokuz defadan daha te-
sirli bir zehir bana yutturdular.
Hem ayn ı zamanda, Tunuslu ve âlim karde şlerimizden ve buraya ka-
dar geçen sene beni görmek için gelip görü şmeden giden Hoca Ha şmet, 
Yozgat’tan buraya yaz ıyor ki: “Said vefat etmi ş, Risale-i Nur’un yüz otuz risa-
lesi muhafaza edilsin. Tâ ki, ileride tab’ edece ğiz.”
Hem ayn ı zamanda Halil İbrahim’in, vefat ım hakk ında bir hazin mersiye 
hükmündeki parlak mektubu, şâkirtleri a ğlatt ırdı.
Hem bu zamana pek yak ın, Hüsrev’in, kendi âdetine muhalif, benim ve-
fat ıma dair bir-iki mektubunda, iki-üç gün ömür gibi tabirlerle ecelime i şaret-
leri, bir parça beni müteessir etti. Acaba ben gidiyorum diye endi şe ettim.
Hem bu ayn ı hengâmlarda, en ziyade hayat- ı dünyeviyedeki vazifemi 
düşünüp vefat ımdan sonra şâkirtler bu deh şetli zamanda benim bedelime 
de o vazifeyi yapacaklar m ı diye çok merak ederken, birden Denizli, Milâs, 
Isparta, İnebolu, ümidimin yüz derece fevkinde ve öyle bir sahabetkârâne ve 
iltizam-perverane o vazifeye ko şup başkalar ı da ve muallim ve âlimleri ko ş-
turdular ki, beni hayret hayret içinde b ırakt ılar.
Elhâs ıl: Bu beş cihetteki tevafuk, zahir bir keramet-i Nuriye’dir.
1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ
Kardeşlerim, merak etmeyiniz, Cev şen ve Evrâd- ı Bahâiye bu defa da-
hi o dehşetli zehirin tehlikesine galebe etti; tehlike devresi geçti, fakat hasta-
lık devam ediyor.
Umum karde şlerime birer birer selâm ve selâmetlerine dua edip şüphesiz 
makbul olan dualar ını isterim. Ve İnebolu’da ve civar ında hem çok han ımlar ın, 
1 “Bu, Rabbimin bir lütfudur...”
132  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hem küçük yavrular ının Risale-i Nur’u yazmaya ba şlamalar ını ve Kur’ân dersi-
ni çok mâsumlar ın almas ını bütün ruh u can ımla tebrik ederiz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Duan ıza muhtaç karde şiniz
Said Nursî
f
Kardeşlerim,
Siz müteessir olmay ınız. Hem merak etmeyiniz. Yaln ız dua ile bana yar-
dım ediniz. Çünkü bir kaç gündür sol kolum çok a ğrıyor, gece rahats ız edi-
yor. Kimseyi yan ıma b ırakmad ığımdan, oda içindeki zarurî i şlerimi zahmetle 
yapabilirim. Zannederim, eskiden beri bende bulunan kulunç illetinin bir şu-
besidir ki, buran ın mizac ıma çok dokunan maddî havas ı ve k ışı, o insafs ızla-
rın evham ı, tazyikatlar ı ve mânevî k ışı, damar ıma dokunur. Âdetâ bir yar ım 
nüzûl isabeti gibi ıztırap çektim. Fakat –lillâhilhamd– sizin makbul dualar ınız, 
o tehlikeyi de hafif bir surete çevirdi. İnşaallah o suret de geçer; çok sevapl ı 
faydas ı, yerinde kal ır.
Kardeşlerim, Salâhaddin’in yaz ısına göre, o havalide dahi Asâ-y ı Mûsâ  
mecmuas ı çok faaliyettedir, fütuhat yap ıyor. Demek o tarafta o çok ehemmi-
yetli vazife-i Nuriye’yi yap ıyor. Yüz bin elhamdülillâh, yazanlara da yüz mâ-
şâallah, bârekâllah!
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Hadsiz şükür olsun ki, Isparta tam bir Medresetü’z-Zehra ve 
Câmiü’l-Ezher olaca ğını ve olmaya ba şlad ığını, kahraman talebelerinin bu 
ağır şerait alt ında sars ılmadan faaliyetleri isbat ediyor. Diyanetçe ve Kur’ân 
ve Risale-i Nur’a mü ştâkane çal ışmalar ı, hattâ Ali Köyü’nde, Ali’lerin gayre-
tiyle çok çocuklar ın talebeli ğe girmeleri ve di ğer bir köyün umum gençleri ge-
ce de Kur’ân’a çal ışmalar ı ve camiler cemaatle dolmalar ı, Nur şâkirtlerinin 
çektikleri bütün s ıkıntılar ı hiçe indiriyor.
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   133
Sâniyen : Fevkalâde sadakat ve alâka ta şıyan Halil İbrahim’in bu dör-
düncü şehnâmesi, benim Nur’a hâdimli ğim noktas ında haddimin pek fevkin-
deki târifnamesi gerçi çok güzeldir; fakat Risale-i Nur’dan ziyade benim şah-
sıma bakt ığı cihetiyle, şimdilik size göndermedim. Tadilden sonra gönderile-
cek. Hem ona, hem onun rüfekalar ına bilhassa selâm ederiz.
Sâlisen : Siz, bana kar şı suikastlere merak etmeyiniz. Belki bir cihette 
memnun olunuz ki; Risale-i Nur ve şâkirtleri yerinde, benim cüz’î ve vazifesi 
bitmiş olan şahs ıma hücum ediyorlar, tâzip ederler.
Bu günlerde, buran ın büyük memurlar ı, çekinmeyerek, baz ılar ı demiş: 
“Said’in vücudu ortadan kalkmal ı.” hâdisesi var. İşte gizli dü şmanlar ım, bu-
nun gibi, bu fikirlerinden istifade ederek, mutemed hizmetçilerimi da ğıtmakla 
fırsat bulup beni zehirlediler. Ve bu gibi memurlardan kuvvet al ıyorlar. Fakat 
hıfz ve inâyet-i ilâhiye, bu suikastleri de akîm b ırakt ı. İnşaallah, daima inâyet, 
himayet edecek, bütün plânlar ını akim b ırakt ı, b ırakacak.
f
Dahiliye Vekili İle Hasbihalden Bir Parçad ır
Hiçbir tarihte ve zemin yüzünde emsali vuku bulmayan bir zulme ve on 
vecihle kanunsuz bir gadre ve tazyike hedef olmu şum. Şöyle ki:
Hem şiddetli suikast eseri olarak zehirlenmeden hasta;
hem gayet zay ıf, yetmiş bir yaşında ihtiyar; hem kimsesiz, ac ınacak bir 
gurbette,
hem palto ve fanilâ ve pabucunu satmakla mai şetini temin eden fakîrü’l -
hal,
hem yirmi be ş sene münzevî olmas ından, binden ancak tam sad ık bir 
adamla görü şebilen bir merdümgiriz, mütevahhi ş,
hem yirmi sene hayat ını ve eserlerini üç mahkeme ve Ankara ehl-i vuku-
fu inceden inceye tetkikten sonra bilittifak beraatine ve eserleri vatana, mille-te zarars ız olarak menfaatli olmas ına karar verilmi ş bir mâsum,
hem eski Harb-i Umumî’de ehemmiyetli hizmet etmi ş bir evlâd- ı vatan,
hem şimdi bu milleti, bu vatan ı, anarşilikten ve ecnebî ifsadlar ın-
dan kurtarmak için meydandaki tesirli âsâr ıyla bütün kuvvetiyle çal ışan bir




134  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hamiyet-perver; ve mahkemede yetmi ş şahitle isbat edildi ği gibi, yirmi be ş se-
nede bir gazeteyi okumayan, merak etmeyen ve yedi sene Harb-i Umumî’ye bakmayan, sormayan, bilmeyen ve eserlerinde kuvvetli delillerle siyasetten bütün bütün alâkas ını kestiğini isbat eden ve dünyan ıza kar ışmad ığını adliye-
leriniz resmen itiraf etti ği bir zarars ız adam;
hem âhiretine ve ihlâs ına zarar gelmemek için şiddetle teveccüh-ü âmme-
den kaçan ve karde şlerinin onun hakk ındaki hüsn-ü zanlar ından ve medihle-
rinden çekinen, be ğenmeyen bu bîçâre Said’e, ba şta Dahiliye Vekili olan sen, 
Afyon Valisini ve Emirda ğ zab ıtas ını musallat edip, her gün bir ay haps-i mün-
ferit azâb ını çektirmek ve tecrid-i mutlak içinde tek ba şıyla bir haps-i münfe-
ritte durmaya mecbur etmek, hangi maslahat ınız iktiza eder? Hangi kanun bu 
dehşetli gadre müsaade eder diye, hukuk-u umumiyeyi muhafaza eden adli-
yenin yüksek dairesi vas ıtas ıyla Dahiliye Vekiline beyan ediyorum.
Zulmen bütün hukuk-u medeniyeden ve insaniyeden
ve yaşamak hakk ından mahrum edilen
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve benim hakk ımda bu gurbette samimî ak-
rabalar ım Osman, Mehmed, Hasan efendiler,
Sizin hâlisane bana ve Risale-i Nur’a kar şı hiç unutulmayacak hizmetini-
ze bir mükâfat- ı âcile olarak Hasan Feyzi ve sair talebelerin, Çal ışkan haneda-
nına karşı fevkalâde teveccühleri ve umum memlekette sizin şerefinizi ne şret-
meleri ve ehl-i hakikati size dost yapmaklar ı cihetiyle, benden ziyade Risale-i 
Nur ve şâkirtlerini himaye ve muhafaza etmek ve ehl-i siyasetin ve beni ze-
hirleyen dü şmanlar ımın desiselerinden kurtarmak için gayet derecede bir ih-
tiyat, tam bir sadakat ve benim yerimde tam bir dikkatle mükellefsiniz. Yoksa az bir hata, yaln ız bana de ğil, belki binler mâsum şâkirtlere ve şimdi parlayan 
şerefinize dokunacak. Benim vaziyetim ve verilen s ıkıntılar alt ı vecihle kanun-
suz olmas ından, ileride mesuliyetten kurtarmak için insafs ız ve kanunsuz be-
ni tâzip edenler, kendilerine bir bahane, bir vesile ar ıyorlar. Pek çok dikkatli 
olman ız lâz ımd ır.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   135
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bir-iki gün evvel hasbihalin bir parças ı size gönderilmi ş. Tâ, siz 
onu esas tutup, lüzum oldu ğu zaman ya istida veya o Vekile ve mahkeme-
ye vermek veya ba şka makamata o parça ile müracaat etmek ve karde şleri-
miz dahi o esas üzerine kendilerini münaf ıklara karşı müdafaa etmek için size 
gönderilmi ş. Demek, şimdiye kadar bana garazla i şkenceli s ıkıntılar ı verdiren, 
en başta o imiş. Her ne ise. Siz, me şveretle ne lâz ımsa yapars ınız. Fakat ihti-
yatla, telâ şsız, velveleye vermemek lâz ım.
Sâniyen : Bu defa görü şmediğim buran ın korkak müftüsü vas ıtas ıy-
la, Hulûsi’nin Kars’tan bir mektubunu biraderzâdem Nihad’ ın mektubuy-
la ald ım. Elhak, o karde şimiz, daima fevkalâde sadakatini ve Nur’lara kuv-
vetli alâkas ını muhafaza ediyor. Mânidar bir tevafuktur ki, bilmedi ği halde, 
Nihad’ ın orada bulunmas ı ihtimaliyle, Sabri’ye ait f ıkrada demi ştim ki: Nihad 
Kars’ta ise Hulûsi ile görü şür, meâlinde burada söyledi ğim ve sonra size yaz-
dığım ayn ı zamanda, o ikisi şimdiye kadar sükût ettikleri halde, beraber ba-
na mektup yaz ıyorlar.
Sâlisen : Refet karde şimizin kemal-i sadakat ve alâkas ını ve Hulûsi gibi 
Nur’lar ın bir kumandan ı olduğunu gösteren mektubu, Hulûsi’nin mektubunu 
ald ığım zaman ına tevafuku, latîf ve sürurlu oldu. O ikisi Lâhika’ya girsin. Ve 
Refet’in mâsumlara Kur’ân okutmas ı ve kendisi Lem’alar  ile, yazmak ve oku-
makla me şgul olmas ı ve benim hastal ığımın şifâs ına o mâsumlarla dua etme-
leri, bir merhem gibi hastal ığıma ferah ve hiffet verdi.
Ve Râbian : Yaz ıda, merhum Âs ım’a benzeyen Yâkup Cemal’in hayatta 
olduğunu; ve hayatta ise Nur’larla, o güzel kalemi ile hizmet ediyor mu, bile-
mediğim için, çok defa hazînane ve müteessifane dü şünüyordum. Hadsiz şü-
kür olsun ki, hem hayatta, hem Nur’lara hizmette, hem sadakatte oldu ğunu 
gösteren bir mektubunu ald ım, elhamdülillâh dedim.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Yüz defadan ziyade, gayet k ıymetli bir hakikat-i imaniye bana görünü-
yor. Telif zaman ı tamam olmas ı hikmetiyle, ne kadar çal ıştım, o çok ehemmi-
yetli hakikati avlayamad ım. Vâz ıhan ifade ve ihsas etmek için bekledim, mu-
vaffak olamad ım. Şimdi gayet k ısa bir işaretle, o çok geni ş ve çok uzun haki-
katten k ısac ık bahsedece ğim.
136  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ِīٰĩْèَّóĤا رَةِĳُĀ ĵٰĥَĐ َאنَùْĬِْŸا َěَĥَì َّٰųا إِنَّ hadisi, hem cevâmiü’l-kelimden, 
hem müte şabih hadislerdendir. Pek büyük ve küllî nüktesi, benim kalbime, 
Hülâsatü’l-Hülâsa  ile Cevşenü’l-Kebir ’i okuduğum vakit zahir oldu. Ben 
de, o acip ve çok güzel nükteyi kaç ırmamak için, şifreler, işaretler nev’inden 
Hülâsatü’l-Hülâsa ’nın on yedinci mertebesi olan “Kur’ân lisan ıyla şehadet” 
ve on sekizinci mertebesi olan “kâinat lisan ıyla şehadet” ortas ında o şifreli 
işaretleri şöyle koydum:
 َאıِÜَאĻَè َאتِĩِĥِכَÖ ِÙَّĻِĬَאùْĬِْŸا ِÙَĝĻِĝَéْĤا َאنِùِĥِÖ ُïَèَْŶا ُïِèَاĳْĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 َאıِÝَĘَŻِìوَ َאıِĜَŻْìوَأَ َאıِÜَאęِĀ َאتِĩِĥِכَÖوَ َאıِÝَّĻِÜْاٰóِĨوَ َאıِÝَّĻِøَאĻْĝِĨوَ َאıِÜَّאĻِåَøوَ َאıِÜَّאĻِّùِèوَ
 َאıِÜَאäَאĻِÝْèوَا ِÙَĐِّĳَĭَÝُĩْĤا َאıِÝَّĺدِĳُ×ُĐوَ ِÙَđِĨَאåْĤا َאıِÝَّĻِĜĳُĥْíَĨ َאتِĩِĥِכَÖوَ َאıِÝَّĻِĬَאĬوَأَ َאıِÝَّĻِÝْøِóْıِĘوَ
2رَةِĳُāْéَĩْĤا ِóْĻَĕْĤا َאıِÜَادَاïْđِÝْøوَا ُودَةِïْéَĩْĤا ِóْĻَĕْĤا َאıِāْĝَĬوَ َאİِõْåَĐوَ َאİِóْĝَĘوَ َةِóĻِáْכَĤا
İşte bu k ısa şifreyi, yine gayet muhtasar bir şifre ile tercüme ve izah ede-
ceğim. Bunu Hülâsatü’l-Hülâsa ’ya bir hâ şiye yap ınız.
Evet ben, Hülâsatü’l-Hülâsa ’yı okuduğum zaman, koca kâinat, naza-
rımda bir halka-y ı zikir oluyor. Fakat her nevin lisan ı çok geni ş olmas ından, 
fikir yoluyla s ıfât ve esmâ-y ı ilâhiyeyi ilmelyakîn ile iz’an etmek için ak ıl çok 
çabal ıyor, sonra tam görür. Hakikat-i insaniyeye bakt ığı vakit, o cami mik-
yasta, o küçük haritac ıkta, o doğru numûnecikte, o hassas mizanc ıkta, o ena-
niyet hassasiyetinde öyle kat’î ve şuhudî ve iz’anî bir vicdan, bir itminan, bir 
iman ile o s ıfât ve esmây ı tasdik eder. Hem çok kolay, hem haz ır yan ında-
ki aynas ında hiç uzun bir seyahat-i fikriyeye muhtaç olmadan iman- ı tahkikî-
yi kazan ır ve ِīٰĩْèَّóĤا رَةِĳُĀ ĵٰĥَĐ َאنَùْĬِْŸا َěَĥَì َّٰųا إِنَّ hakiki bir mânâs ını anlar. 
Çünkü Cenab- ı Hak hakk ında suret muhal olmas ından, suretten murat, sîret-
tir, ahlâk ve s ıfâtt ır.
Evet, nas ıl ki ehl-i tarikat, seyr-i enfüsî ve âfâkî ile mârifet-i ilâhiyede iki 
yol ile gitmi şler ve en k ısa ve kolay ı ve kuvvetli ve itminanl ı yolunu enfüsî-
de, yani kalbinde zikr-i hafiyy-i kalble bulmu şlar. Aynen öyle de, yüksek ehl-i 
1 “Şüphesiz Allah Teâlâ, insan ı Rahmân sûretinde yaratm ıştır.” Buhârî, isti’zân  1; Müslim, birr 115, 
cennet  28; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/244, 251, 315, 323, 434, 463, 519.
2 Hayat ı, hissiyat ı, seciyeliği, mikyasl ığı ve âyineli ği kelimeleriyle; ve s ıfatlar ı, ahlâk ı, halifeliği, fihristeli ği 
ve enaniyeti kelimeleriyle; ve câmi mahlûkiyeti, mütenevvi ubûdiyeti, ihtiyacat- ı kesîresi, fakr ı, aczi, 
gayr-i mahdut naks ı, gayr-i mahsur istidatlar kelimeleriyle lisan- ı hakikat-i insaniyetin şehadetiyle, 
Vacibü’l-vücud ve Vahid-i Ehad olan Allah’tan ba şka ilâh yoktur.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   137
hakikat dahi, mârifet ve tasavvur de ğil, belki ondan çok âlî ve k ıymetli olan 
iman ve tasdikte, iki cadde ile hareket etmi şler.
Biri: Kitab- ı kâinat ı mütalâa ile, Âyetü’l-Kübrâ  ve Hizbü’n-Nuriye  ve 
Hülâsatü’l-Hülâsa  gibi âfâka bakmakt ır.
Diğeri: Ve en kuvvetli ve hakkalyakîn derecesinde vicdanî ve hissî, bir 
derece şuhudî olan hakikat-i insaniye haritas ını ve enaniyet-i be şeriye fihris-
tesini ve mahiyet-i nefsiyesini mütâlaa ile, iman ın şüphesiz ve vesvesesiz mer-
tebesine ç ıkmakt ır ki, s ırr- ı akrebiyete ve veraset-i Nübüvvet’e bakar. Ve en-
füsî tefekkür-ü imanî hakikatinin bir parças ı, Otuzuncu Söz’ün, ve “ene” ve 
“enaniyet”te ve Otuz Üçüncü Mektub’un “Hayat Penceresi”nde ve “ İnsan 
Penceresi”nde ve baz ı parçalar ı da sair ecza-y ı Nuriye’de bir derece beyan 
edilmiş.
Bu hem Lâhika’ya, hem Sikke-i Gaybiye’ ye, hem Hülâsa ’nın âhirine 
yaz ılsın.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Halimin müsaadesizli ği için müteaddit mektuplar ınıza birtek peri şan mek-
tubumla cevap verdi ğimden gücenmeyiniz.
Evvelâ : Gizli düşmanlar ımız hükûmetin ehemmiyetli ve bir kaç vazifedar-
lar ını elde edip beni tazyikatla Menemen ve Şeyh Said hâdisesi gibi bir hâdise 
çıkarmak için bütün kuvvetiyle, en hassas damarlar ıma dokunduracak tarzda, 
her desiseyi istimal ettiler. Gördüler ki, Eski Said yok; yenisi ise her şeye ta-
hammül ediyor. O plân ı sair suikastlere, ezcümle zehir vermeye tebdil ettiler. 
Hıfz- ı ilâhî onu da akîm b ırakt ı. Şimdi o münaf ıklar resmen hükûmetin nüfu-
zunu benden halklar ı ürkütmek ve vazgeçirmek için burada deh şetli bir pro-
paganda ile istimal ediyorlar. Fakat siz hiç telâ ş etmeyiniz. İnayet-i rabbâniye 
devam eder. Gittikçe fütuhat- ı Nuriye tevessü ediyor.
Sâniyen : Bu defa Hasan Feyzi’nin ve bir hafta evvel Halil İbrahim’in 
şahs ıma karşı fevkalâde hüsn-ü zan ile mersiyeleri ve samimî ve hazîn vedâ-
nâmeleri, az tâdil ile üç sebep için kabul edildi.
Birincisi: Onlar, şahs ıma değil, belki Kur’ân ve imana ve Nur’lara hâ-
dimliğim ve o vazife-i kudsiyeye bak ıp yazm ışlar.
138  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İkincisi:  Onlar ın ve onlar temsil ettikleri o civardaki hâlis karde şlerimizin 
ve haddimin çok fevk ındeki târifatlar ını, bir nevi samimî dua ve ulvî bir tefe’ül 
ve yüksek bir arzu-yu hay ır ve istidatlar ının ve itikadlar ının ve Nur’lara pek cid-
dî alâkalar ının bir in’ikâs ı olmas ıdır.
Üçüncüsü: Ben onlar ın nazar ında Risale-i Nur ve şâkirtlerdeki şahs- ı mâ-
nevîsinin mümessili ve numûnesi olmam cihetiyle onlar ın sebeb-i te şvikle-
ri olan o harika hüsn-ü zanlar ını ve kuvve-i mâneviyelerini k ırmak, maslahat 
değildir. O ikisine ve arkada şlar ına, hususan Ahmed Feyzi ve Denizli hapsin-
deki karde şlerimize ve hakk ımızda adalete çal ışanlara binler selâm...
Sâlisen : Çok defa benim s ıkıntılar ıma bir merhem hükmüne geçmi ş ve 
yan ımdaki saklad ığım kahraman Hüsrev’in çok mektuplar ı ve onlar ın her bi-
rinden birer ehemmiyetli f ıkray ı al ıp mecmuunu Lâhika’ya geçirmek için za-
man bulam ıyorum. İnşaallah, bir istirahat zaman ında tetkik edece ğim. Ahmed 
Nazif’in İnebolu talebeleri nam ına yazd ığı ve Halil İbrahim’in a ğlat ıcı mersi-
yesinden i ştiraklerini gösteren mektubu, benim o havalideki sebatkâr karde ş-
lerim hakk ında endişelerimi izale eyledi. Cenab- ı Hak, onlardan raz ı olsun.
Râbian : Çoban İsa Köyü’nde Ahmed’in mektubunda isimleri bulunan es-
ki ve yeni karde şlerimizin Risale-i Nur’a çal ışmalar ı ve çocuklar ı da Kur’ân’a 
ve Nur’lara çal ıştırmalar ı, bu vakitte Nur’lara büyük bir hizmettir. Cenab- ı 
Hak onlar ı muvaffak eylesin, âmîn.
Hâmisen : Münaf ık düşmanlar ımın maddî ve mânevî zehirlerine kar şı 
gerçi Cevşen ve Evrad- ı Kudsiye-i Şâh- ı Nakşibend  beni ölüm tehlikesinden, 
belki yirmi defa kudsiyetleriyle kurtard ılar, fakat maatteessüf, âsâb ımda ve si-
nirlerimde ve hassasiyetimde, o zulümden öyle şiddetli bir tesir, bir heyecan, 
bir teellüm, bir teneffür gelmi ş ki, en samimî dostumu ve tam sad ık bir karde-
şimi bir saat yan ımda tahammül edemiyorum, ruhum kald ırm ıyor. Hattâ biri 
bana baksa da s ıkılıyorum. Eskide bende biraz bulunan merdümgirizlik has-
tal ığı, o zâlimlerin gaddârane s ıkıntılar ıyla ve tarassutlar ıyla bende çok şiddet-
lenmiş. Güya ölmeden evvel hayat- ı içtimaiye cihetinde ölmü şüm ki, bu haki-
kat ve bu s ır için hakk ımda, has karde şlerim vefat mersiyelerini yaz ıyorlar.
Hem, buran ın havas ı, benim âsâb ıma pek çok dokunuyor. Bu k ışın bir gü-
nü, Denizli hapsinin o geçirdi ğimiz k ış kadar bana a ğır geliyor, beni üzüyor.
Evet, nas ıl göz, bir saç ı kald ırm ıyor; aynen öyle de, şimdiki ruhum ve 
o durum, bir saç kadar s ıkletten, a ğırlıktan müteessir oldu ğu halde, Risale-i 
Nur’un ve şâkirtlerinin selâmetlerine, onlar ın bedellerine ve yerlerinde da ğ 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   139
gibi ağır tazyikat ve s ıkıntılar ı memnuniyetle o ruh omuza çeker, tahammül 
eder ve şâkirâne sabreder diye size katiyen haber veriyorum. Fakat madem 
acz ve zaaf ım ve teessürat ım çok ziyadedir; has karde şlerim beni medihlerle 
yüklerimi a ğırlaştırmaya bedel, dualar ıyla ve şefkatleriyle ve himmetleriyle ve 
ac ımalar ıyla yard ım edip yükümü hafifle ştirmek lâz ımd ır. İnayet-i rabbâniye-
nin bir cilvesidir ki, bu şiddetli merdümgirizlik hastal ığıyla, zâlimlerin tecrid-i 
mutlaklar ını hiçe indiriyor, beni tazib etmiyor, bir cihette memnun ediyor.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim, bu deh şetli as ırda mükemmel tesellîlerim 
ve vârislerim,
Sizin fevkalâde sa’y ve gayretiniz Isparta ve civar ını bir geniş Medresetü’z-
Zehra’ya ve bir Câmiü’l-Ezher’e çevirdi ğine bir delil de, bu defa matbaac ılar ı 
da hayrette b ırakan yazd ıklar ınız Asâ-y ı Mûsâ  mecmuas ından yirmiden ziya-
de mükemmel tevafuklu nüshalar ını bu yar ım ümmî karde şinize gönderme-
nizdir. Cenab- ı Erhamürrâhimîn, sizlere, yazanlara ve yard ım edenlere her bir 
harfine mukabil bin rahmet eylesin ve binler meyve-i cennet ihsan etsin ve yüzer hasenat defter-i amâlinizde yazd ırsın, âmîn, âmîn, âmîn…
Ben onlara bakt ım, kalbime geldi ki: Bu kahramanlar ın şimdi de bir mü-
kâfatlar ı yok mu?
Birden ihtar edildi ki: 
Onlar, bu mecmuay ı yazmakla filozoflar ı sustu-
ran, imana getiren kuvvetli bir ders-i imanîyi en evvel kendi kendine tam okuyorlar, mânevî bir hazine kazan ıyorlar.
Hem onlar ın nüshalar ı, pek çoklar ın imanlar ını kurtaracaklar veya imana 
gelecekler. Bir hadiste vard ır ki: “Birtek adam seninle imana gelse, sahra do-
lusu k ırm ızı koyundan daha hay ırlıdır.”1 Hem onlar, bu mübarek kalemleriyle, 
eski zamanda İslâmiyet’in büyük mücahid kahramanlar ının k ılıçlar ının kudsî 
hizmetlerini görüyorlar. Elbette istikbal, onlar ı ve Nurcular ı çok alk ışlayacak.
Sâniyen : Asâ-y ı Mûsâ  mecmuas ının başında bu gelen ve çizgiyle i şaret 
edilen f ıkra yaz ılsa münasiptir. İsteyen, bu mektubun ba şındaki k ısm ını da be-
raber yazabilir.
İmam Ali (radiyallâhu anh)  “Celcelûtiye”sinde pek kuvvetli ve sarahate ya-
kın bir tarzda Risale-i Nur’dan ve ehemmiyetli risalelerinden ayn ı numara ile 
ha ber verdi ğini “Yirmi Sekizinci Lem’a” ile “Sekizinci Şuâ” tam isbat etmi şler 
1 Buhârî, cihâd  102, 143, fezâilü  ashâb  9; Müslim, fezâilü’s-sahâbe  34; Ebû Dâvûd , ilim  10.
140  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ve İmam Ali (radiyallâhu anh) , Risale-i Nur’un en son risalesini Celcelûtiye’de
1ْÛَĥَåْĬا ُÙَĩْĥُّčĤا ِįِÖ ĵٰøĳُĨ َאāَĐ ُħْøوَا fıkras ıyla haber veriyor. Biz bir-iki sene ev-
vel “Âyetü’l-Kübrâ”y ı en son zannetmi ştik. Hâlbuki şimdi altm ış dörtte (Milâdî 
1948) telifçe Risale-i Nur’un tamam olmas ı ve bu cümle-i Aleviye’nin meâli-
ni, yani karanl ığı dağıtacak, Asâ-y ı Mûsâ (aleyhisselâm)  gibi ışık verecek, sihirleri 
iptal edecek bir risaleden haber vermesi ve bu mecmuan ın “Meyve” k ısm ı bir 
müdâfaa hükmüne geçip ba şımıza çöken deh şetli, zulümlü zulmetleri da ğıttı-
ğı gibi, “Hüccetler” k ısm ı da Nur’lara kar şı cephe alan felsefe karanl ıklar ını iza-
le edip Ankara ehl-i vukûfunu teslime ve takdire mecbur etmesi ve istikbalde-ki zulmetleri izale edece ğine çok emareler bulunmas ı ve Asâ-y ı Mûsâ 
(aleyhisse-
lâm) bir taşta on iki çe şme ak ıtmas ına2 ve on bir mucizeye medar olmas ına mu-
kabil ve mü şâbih, bu son mecmua dahi –Meyve, on bir mesele-i nurâniyesi ve 
Hüccetullâhi’l-Bâli ğa k ısm ı, on bir hüccet-i kât ıası bulunmas ı cihetinde– bize 
kanaat verdi ki; İmam Ali (radiyallâhu anh) , o f ıkra ile do ğrudan do ğruya bu Asâ-y ı 
Mûsâ ismindeki mecmuaya bakar ve ondan tahsinkârâne haber veriyor.
Sâlisen : Nur santral ı ve Yirmi Yedinci Mektup’ta çok ehemmiyetli f ık-
ralar ı bulunan Sabri’nin bu defaki mersiyesini Lâhikaya geçirdik ve size de 
gönderdik. Ve çal ışkan mübareklerden ve Nur’lar ın neşrine çok hizmet eden 
Hâf ız Mustafa’n ın yedi ya şında iken Alt ınc ı Şuâ’y ı ve bana bir mektup yazan 
tam mübarek, mâsum mahdumu, burada, mâsumlar içinde Nur’lara bir i şti-
yak uyand ıracak. Onun nam ı Said Nurî olmal ı; Nursî köydür, mânâs ız olur. 
‘Sin’ olmas ın, yaln ız ‘yâ’ olsun; tâ Nur’lara alâkas ını göstersin. Daha çok şey-
ler yazacakt ım, fakat ba şımda çok vazifeler ve i şler bulunmas ından k ısa kes-
meye mecbur oldum.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : İkinci vazife Mucizât Mecmuas ına birinci vazifeyi bitirenler ba ş-
lamalar ını müjde vermeniz, sizleri bu hizmet-i imaniyede bana hakikî karde ş 
veren Erhamürrâhimîn, beni hadsiz şükre sevk eyledi. Hatt- ı Kur’ânî lehinde 
birincisinin bir kerameti, merkezde hatt- ı Kur’ânînin bir kursu aç ılmas ı olduğu 
gibi, inşaallah ikincisi, daha mucizâne bir keramet gösterecek.
1 “Asâ-y ı Musa ismiyle karanl ıklar dağılır.” Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî) 
s.516.
2 Bkz.: Bakara sûresi, 2/60; A’râf sûresi, 7/160.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   141
Sâniyen : Konyal ı Sabri sizin vas ıtan ızla benimle muhabere etse, daha 
maslahatt ır ve münasiptir. Çünkü ekserce siz benim bedelime istedi ğini yapa-
bilirsiniz. Meselâ, tashihat için oradaki âlimler tam yard ım edebildikleri için, 
orada tashihat yap ılsın, etsinler. Siz benim tashihimden geçmi ş baz ı nüshala-
rı onlara gönderirsiniz. Hakikaten tashih meselesi ehemmiyetlidir. Bazen bir 
harfin ve bir noktan ın yanl ışı, k ıymetli bir mânây ı zâyi eder. En evvel yazan-
lar, bir kere güzelce mukabele etsinler. Sonra tashihçi adamlara ve bana ver-sinler. Mâ şaallah, bu defa bana gelen 
Asâ-y ı Mûsâ  mecmualar ında hem yan-
lışlar azd ır, hem bir derece tashih edilmi ş. Cenab- ı Hak hem yazanlardan, 
hem tashihçilerden ebeden raz ı olsun, âmîn...
Sâlisen : Yozgat’ta oturan, Risale-i Nur’la alâkadar Tunuslu Hoca Ha ş-
met, evvelce vefat ımı, sonra hayatta oldu ğumu işitip buraya samimî iki mek-
tup yazm ış. Ona benim taraf ımdan selâm gönderiniz.
Râbian : Rüştü’nün çok defad ır hususî selâm eden kahraman biraderi 
Burhan –eskiden beri– ümmîli ğiyle beraber, Nur’lara lüzumlu zamanlarda 
ehemmiyetli hizmetleri için, onu da haslar s ıras ında her gün ismiyle kazanç-
lar ımızda hissedar ediyoruz.
Mânidar bir tevafuktur ki, ben Hüsrev’in ve Sabri’nin mektuplar ı gelme-
mesinden küllî endi şelerimi yazarken, ayn ı zamanda memûlümün haricinde 
en cemiyetli ve bütün o endi şelerimi izale eden müteaddit mektuplar ı kap ı-
ya geldi.
Umum karde şlerime selâm...
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve ebed ve Hak yolunda hakikatli arkada ş-
lar ım,
Kastamonu efelerinden ve Nur’un kahramanlar ından ve Safranbolu fe-
dakârlar ından size oradan buraya gelen hususî mektuplar ına hususî cevap 
vermeye müstehak ve lây ıktırlar. Fakat halim, vaktim müsaade etmedi ğin-
den, vas ıtan ızla bir k ısa cevap verdi ğime gücenmesinler.
Evvelâ : Hilmi, İhsan, Emin’in, Ta şköprülü Sad ık’ın mektuplar ı beni çok 
mesrur eyledi. Hakikaten bu karde şlerimiz, hapishanede dokuz ayda dokuz se-
ne kadar hizmet-i Nuriye’yi yaparak Isparta kahramanlar ıyla omuz omuza geldi-
ler. Ben onlar ın hem istirahatime, hem hapisteki arkada şlar ımızın ittifaklar ına ve 
yeni Nur’lar ın hizmetine tam çal ışmalar ını hiçbir vakit unutmayaca ğım. Cenab- ı 
142  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hak onlardan ve sizden ebeden raz ı olsun. Ben, hayalen, çok defa eski zamana 
ve Kastamonu’daki ve Barla’daki mâlûm yerlere ve seyrangâhlara şevkle gidi-
yorum. Oralarda oturup a ğlıyorum. O enîslerimi hayalen görüyorum.
Kahraman Sad ık’ın kuvvetli ifadesine ve güzel yaz ısına benzeyen bir k ısa 
mektup da, Safranbolu şâkirtlerinin selâm ını da, Mustafa Osman ve H ıfzı (rah-
metullâhi aleyhimâ)  yaz ıyor. Şüphelendim, acaba Sad ık oraya gelmi ş, yoksa onlar 
oraya gitmi şler, veya ba şka Sad ık nam ında bir karde şimiz midir?
Barla s ıdd ıklar ı Nur’lar ın yazmas ına tam çal ışmalar ı, herkesten evvel on-
lar ın vazifeleridir. Çünkü Barla, birinci medrese-i Nuriye şerefini kazanmas ın-
dan, o mübarek medreseyi talebesiz b ırakmak câiz de ğil. İnşaallah, tekrar şen-
lenecek. Çal ışanlara “bârekâllah” deriz. Cenab- ı Hak tevfik versin, âmîn...
Sâniyen : Safranbolu’nun sad ık şâkirtlerinden Osman ve Ahmed’in iki 
mektuplar ı, onlar ın fevkalâde sadakat ve Nur’lara alâkadarl ıklar ını gösteri-
yor. Mâşaallah, Osman, az zamanda hem Kur’ân’ ı ders alm ış, hem Nur’lar ı 
yazm ış; şimdi de Asâ-y ı Mûsâ’ yı yaz ıyor. Fedakâr Mustafa Osman ve H ıfzı’ya 
tam bir karde ş ve Ahmed dahi tam alâkadard ır. Mektubunda imlâs ı noksan 
olmas ından, dedi ğini bilemedim. Onlara, Safranbolu’da ve Kastamonu ve ci-
var ındaki karde şlerime çok selâm ve dua ederiz, dualar ını isteriz. Medresetü’z-
Zehra’daki Isparta ve civar ı umum karde şlerimize birer birer selâm ve selâ-
metlerine dua ederiz.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bir-iki hafta Hüsrev’in kalemiyle mektubunu almad ığımdan; ve 
Konya’ya gönderdi ğim mecmualar ın cevab ı gelmedi ğinden; ve bir Vekil-i 
Dahiliye ba şta olarak, dü şmanlar ımız, anarşistlerle beraber beni emsalsiz taz-
yiklerinden; ve buradaki münaf ıklar baz ı safdil dostlar ımızdan hem Eski şehir’e, 
hem Konya’ya kitaplar gönderdi ğimi ve Asâ-y ı Mûsâ  mecmualar ını ald ığımı 
haber almalar ından endi şeler ederken, birden hiç emsâli görülmemi ş bir bu-
çuk metre kar ve deh şetli f ırtına ve soğuk bu mevsimde gelmesi, bir hiddet, 
bir gazap, dört defa zelzeleler ve geçen sene ya ğmursuzluk gibi, Risale-i Nur 
ve şâkirtleriyle münasebettar olabilir diye sordum: “Bu belâ umumîdir, yoksa 
Afyon ve Eski şehir vilâyetlerine mi mahsustur?”
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   143
Dediler ki: “O iki vilâyete mahsustur.”
Ben de “elhamdülillâh” dedim. Demek Risale-i Nur’a ve şâkirtlerine umu-
mî bir taarruz yoktur, belki yaln ız bana ve elimdeki Nur’lara... Çok güven-
diğim Eskişehir, Denizli gibi bir medrese-i Nuriye olaca ğını tahmin etti ğim 
halde, Denizli’den on derece noksan kalmas ının sebebi, onlar ı da Afyon ve 
Emirdağ gibi ürkütmektir. Her neyse, merak etmeyiniz, in şaallah bu hâdise-i 
cevviye, ayn ı İstanbul mekteplerinin hâdisesi gibi, gizli masonlar ı, niyet ettik-
leri yeni bir taarruzdan vazgeçirdi. İnayet-i rabbâniye himaye ediyor.
Sâniyen : Bu defa yedi-sekiz mektuplar ınızı ald ım. Hususî cevaplara ha-
lim, kalemim ve vaktim müsaade etmedi ğinden gücenmeyiniz. Mehmed Feyzi 
ve Emin’in mektuplar ını, ilişmeden Lâhika’ya geçirdik. O ikisi, sekiz sene hu-
susî hizmetimde bulunmalar ı cihetiyle, haddimden çok ziyade tavsifatlar ını 
bir nevi mânevî dua ve sebeb-i te şvik ve kanaat, bir hüsn-ü zan ve tercüman- ı 
Nur haysiyetiyle Üstadlar ına bir alâmet-i sadakat ve bir vesika-y ı itikad ve ir-
tibatt ır diye ilişmedim. Ve Feyzi’nin merhume validesinin Risale-i Nur dersle-
riyle güzel ve Nuranî vefat ı, Nur’lar ın, şâkirtlerine sekerat vaktinde ve s ıkıntı-
lı zamanlar ında imdada yeti şmesine bir parlak numûne olarak Lâhika’ya gir-
mesi münasiptir.
Halil İbrahim’in bu defaki mektubunda kaza ve kader-i ilâhîden “Ne 
kadar? Nedendir?” diye çok suallerinin birden cevab ı, bizlere mücahidane 
çok hasenat kazand ıracak ve Nur’lara herkesin nazar- ı dikkatini celb etmek-
le umuma okutmakt ır. Fakat bir derece kaza ve kadere itiraz mânâs ını hayale 
getirdiği için, şimdilik Lâhika ile tâmimi münasip olmaz. Ve mektubun âhirin-
deki Cevşenü’l-Kebîr ’den al ınan f ıkralar, dualar çok güzeldir.
Sâlisen : Hüsrev’in mektubunda, Atabeyli kötürüm Ali ve E ğirdirli 
Kâz ım’ ın Nur’lara tam şevkle hizmetleri, hattâ ruhanîleri de onlar ı tebrike ve 
tahsine sevk eder. Ve Ali Köyü’nden bana mektup yazan on dört ya şındaki 
Mustafa Ye şil, pederiyle, hem Kur’ân’a, hem Nur’lara hizmetleri ve üç Alilerin 
gayret ve himmetleriyle o köy mâsumlar ı Risale-i Nur’a çal ışmalar ı, değil yal-
nız beni, belki umum Nur şâkirtlerini tahsine ve şükre sevk eder.
Râbian : Salâhaddin (Abdurrahman) ve Feyzi’nin validesinin vefat ı mü-
nasebetiyle yazd ığı mektubun âhirindeki Feyzi’ye tâziyesi ve hâ şiyede benim 
ölümümü kabul etmemesi ve Gavs- ı Âzam’ ın bir k ısım himayeti Asâ-y ı Mûsâ 
risalesine geçmesi diye beni sürurlarla a ğlatt ırdı. Ve Safranbolu kahramanla-
rı Mehmed Feyzi ve Emin’in şehnâmelerine i ştirakleri ve merkez-i hükûmette 
144  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
umumî bir Arabî hatt ı ve hurufu kursu aç ılmas ı ve Asâ-y ı Mûsâ  risalesinin fü-
tuhat ına ve kerametine alâmet olmas ını müjdelemeleri, pek büyük bir in şirah 
vermesiyle bu k ışın bütün çekti ğim s ıkıntılar ı hiçe indirdi.
Denizli fedakâr çal ışkanlar ından Tavasl ı Molla Mehmed’in sureten k ısa, 
fakat mânen uzun mektubunda, o dahi ölümüme raz ı olmuyor ve haddimden 
çok ziyade k ıymet veriyor gördüm.
Hem ona, hem hapiste görü ştüğüm karde şlerimize, hem Hasan Feyzi ve 
Hâf ız Mustafa ve arkada şlar ına binler selâm...
Umum karde şlere selâm eden, dualar ınızın
tiryak gibi tesirini gören karde şiniz
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Medrese-i Nuriye’nin eski mâsumlar ından Ahmed’in bu gü-
zel ve hâlis f ıkras ını umum Sava mâsumlar ının ve kahramanlar ının nam ına 
Lâhika’ya yazd ık. Mâşaallah, Hac ı Hâf ız Mehmed’in tam ona benzer bir k ıy-
metli hafidi oldu ğunu gösterdi.
Sâniyen : Safranbolu’da Nur’un ehemmiyetli şâkirtlerinden H ıfzı’nın iki 
mâsum mahdumlar ı biri on, biri de sekiz ya şlar ında Asâ-y ı Mûsâ  mecmua-
sını yazd ıklar ı ve bitmek üzere diye o mâsumlar bana bir mektup yazmalar ı, 
beni fevkalâde sevindirdi.
Sâlisen : Bu k ışta bana verilen elîm s ıkıntılar ın bir sebebi: Selâniklilerin 
istibdad- ı mutlaklar ı, serbest f ırkalarla k ırmas ına yard ımım olmas ın diye be-
ni herkesten tecrid ettiler. Risale-i Nur, binlerle benim bedelime konu şuyor, 
küfr-ü irtidad ı kırıyor, anar şiliği bozuyor.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   145
Dahiliye Vekili Hilmi Uran Bey’e
Merhum Salih Ye şil Taraf ından Yaz ılan Mektubun Sûreti
(Yaz ılar ı yanl ış telâkki ve tefsirlere u ğrat ılmakla senelerden beri çember 
içinde ya şatılan ve sâfi, samimî bir insan ve Müslümanl ıktan başka hiçbir 
maksad ı bulunmayan Bediüzzaman Molla Said nam mâsumun, ya 
bulunduğu yerde veya Ankara’ya nakil ile orada hayat ve huzurunun 
muhafazas ı için s ırf insaniyet nam ına yaz ılm ış olan bu mahrem ricanameyi 
bizzat okumak nezaketinde bulunur ve genç zaman ında yapt ığı, unutulan 
hizmetlerine mükâfaten ihtiyar halinde bu adam ı serbest bir ölüm hayat ına 
kavuşturmak lütfunu, diri ğ buyurmazsan ız, zat- ı keremkârlar ına en büyük 
hürmetlerimi sunar, minnettar ınız olurum.)
Molla Said Kimdir? Molla Said Kimdir?
El’an Afyon’un Emirda ğ kazas ında ikamete memur olan Molla Said, do-
ğumundan itibaren Türk karde şleri aras ında yaşam ış, Türk seciyesiyle per-
verde olmu ş, Umumî Harp’te Kafkas’ ın karl ı dağlar ında kahraman askerleri-
miz aras ında gönüllü alay kumandan ı olarak mücahede ve ir şad için dola şıp 
büyük bir harp madalyas ı alm ış, Sar ıkam ış taarruzunda, Bitlis’in sukutunda 
yaral ı olduğu halde esir olup senelerce Rus garnizonlar ında çile çekmi ş, firar 
edip İstanbul’a gelerek ilmî kudretine binâen Dârü’l-Hikmeti’l- İslâmiye âza-
lığında bulunmu ş, Kuvâ-y ı Milliye ihdâs ında halk ı mücahedeye te şvik etmiş, 
Büyük Millet Meclisi’nin ilk senesinde Ankara’ya gelerek Hac ı Bayram misa-
firhanesinde birçok mütereddit kimselere vatan ın müdafaas ı lüzumunu anlat-
mak hizmetinde bulunmu ş olan bu hakikî vatanperver insan ın, evvelce iba-
dete, imana, itikada müteallik yazd ığı ve yazagelmekte oldu ğu eserleri, din ve 
dindarlar ı sevmeyen baz ı kimselerin, hususuyla dahiliye vekâletinde bulun-
muş olan menfaat-perest Şükrü Kaya’n ın mezhep ve rejimine uygun gelme-
mekle, as ılsız isnad ve uydurma raporlarla bu zavall ı adam yirmi küsûr sene-
den beri hapis ve nefiy cezalar ıyla perişan edilmi ş ve iki sene evvelisi yine o 
yaz ılar ı bahanesiyle Kastamonu’daki çilehanesinden kollar ına kelepçe vuru-
larak kendisine selâm vermi ş olan altm ış alt ı adamla Denizli Cezaevi’ne sevk 
ve on bir ay kadar hapsedildikten sonra, muz ır telâkki edilen o eserleri, evve-
lâ İstanbul Müftülü ğü’nde bir heyet taraf ından, bilâhare Ankara’da Diyanet 
Riyaseti ve Dil-Tarih Enstitüsü âzalar ından mürekkep bir komisyon marifetiyle
146  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
aylarca tetkik olunduktan sonra, bu eserlerin hiçbirisinde devletin siyasetini 
ve âsâyişi rencide edebilecek en ufac ık bir şey görülmemekle, Molla Said ve 
Nur şâkirtleri ve eserlerini okuyanlar, mahkeme karar ıyla serbest b ırak ılm ış ve 
Denizli’de oturmas ına müsaade olunmu ş iken, maatteessüf, bu ihtiyar adam, 
az zaman sonra Denizli’den Afyon’a ve oradan da Emirda ğ kazas ına teb’id ve 
herhangi bir Türk karde şiyle dahi temastan men edilmi ş.
Say ın Beyim,
Cumhuriyet serbestiyetinden, Te şkilât- ı Esasiye Kanunu’nun hürriyetin-
den mahrum kalan bu zavall ı ihtiyar adam, her suretle himayeye lây ık, bak ıl-
maya muhtaç, akraba ve taallûkat ı olmay ıp s ırf bir İslâm hükûmetin himaye-
sine muhtaç bir İslâm mütefekkiridir. Şair-i meşhur Âkif Bey merhumun riva-
yetine nazaran, M ısır’ın en mâruf ulemâs ından olan ve garb ın müteaddit lisan 
ve felsefesine â şina bulunan üstad- ı âzam Abdülaziz Çavi ş’in yirmi küsûr sene 
evvelisi el-Ehram  ceridesindeki Said hakk ında yazd ığı “Fatînü’l-Asr” ba şlıklı 
makalesini okuyan ve kendisiyle bizzat görü şen ilim adamlar ı, bu zat ın f ıtra-
ten ilmî kudretini ve ilâhî mesle ğini takdir edebilirler.
Say ın Beyim,
Kürtlük sözüyle türlü hakarete hedef olan Molla Said, seciyeten takdire 
şâyan bir Türk â şıkı ve İslâmiyet hâdimidir.1(Hâşiye) Bundan memleketimiz iç-
timaen zarar de ğil, mânen fayda görecektir. Ben, namus ve şerefim nam ına 
şehadet ederim ki, Molla Said, katiyen temiz bir adamd ır. Onun için, sizin gi-
bi milletin dahilen idare ve mukadderat ına el koyan dirayetli zatlardan insa-
niyet nam ına temenniyat ım şudur:
Yanl ış anlay ışlı jurnalcilerin sözleriyle hürriyet nimetinden, saf hava te-
neffüsünden, herhangi bir Türk karde şiyle görü şmeden mahrum kalan bu 
adam ı, hükûmetin adaleti, makam ınızın ehemmiyeti nam ına ve adl ve ih-
san kaziyyesine tevfikan olsun, bu adam hakk ında dahi adalet ve kendisiyle 
de hiç olmazsa bir defa olsun hüsn-ü niyetle görü ştükten sonra onun hakk ın-
da ibka veya ifna karar ını vermek lutfunda bulunursan ız, elbette ehemmiyetli 
vazifenizi kanun dairesinde îfâ etmi ş olacağınızdan dolay ı tarihçe-i hayat ını-
za takdire de ğer bir fas ıl derc buyurmu ş, adalet-perverli ğinizi halka ve âcizleri 
1 (Hâşiye) Evet, her biri yüze mukabil binler Türk gençleri, mâsumlar ı, ihtiyarlar ı, Risale-i Nur’a 
şâkirt olmalar ından, bu acip as ırda, Türk Milleti’nin Devlet-i Abbasiye ink ırâz ından İslâm 
yard ımına koşmalar ı gibi, bu şâkirtler dahi aynen ko ştular. Değil yaln ız Said, belki bütün 
ehl-i hakikat tahsin eder, Türk’e dost olur.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   147
gibi baca ğı kesilmiş, köşede kalm ış hür fikirli vak’a-nüvislere duyurmu ş olur-
sunuz efendim.
Milliyetini, memleketini candan seven; 
teninde, kan ında, Kürtlük, Arnavutluk, 
Boşnakl ık kan ı kokusu olmayan,
Erzurum’un eski milletvekillerinden, baca ğı kesik,
Yeşil Oğlu Mehmed Salih
f
Muhterem din karde şim,
Kırk gündür yatakta sizinle me şgulüm. Hayal ve mesmuuma nazaran, 
huzurunuzun muhtel oldu ğuna zâhibim. 1ِيٌّĳَĥَÖ ُīِĨْËُĩْĤاَ Tahminen on gün ka-
dar evvelsi, sokaklarda “Hâlis Afyon tereya ğım var.” diyen birisini pence-
reden yan ıma çağırıp biraz ya ğ ald ım. Maksad ım sizi sormakt ı. Afyon’dan 
Emirdağ kazas ına sürüldü ğünüzü, ahalinin sizinle görü şmesinin yasak oldu-
ğunu duyunca çok müteessir oldum.
Muhterem din karde şim,
Bu mektubu size yazan, otuz bir sene evvelsi sizinle Erzurum’un Esad 
Paşa Medresesi’nde, Umumî Harpte Kafkas’ ın karl ı dağlar ında ve yirmi dört 
sene evvel de mebuslu ğum hengâm ında Van Valisi Haydar Bey dostunuzla 
Millet Meclisi salonunda görü şen Erzurum’un esbak mebuslar ından Yeşil oğ-
lu Mehmed Salih’tir.
Mehmed Salih (rahmetullâhi aleyh)
f
(Yeşil Salih’e yazılan mektuptur) (Yeşil Salih’e yaz ılan mektuptur)
Aziz Karde şim Hasan Efendi,
Sen benim taraf ımdan k ıymetli karde şimiz Salih Efendi’ye yaz ki, ben 
ölünceye kadar onun bu insaniyetini unutmayaca ğım ve ona çok minnetta-
rım ve çok selâm ve dua ederim. Fakat ben her s ıkıntıya karşı tahammüle ka-
rar vermi şim. Hem ben iyili ği o reislerden beklemiyorum.
Said Nursî
f
1 “Mü’min, musibete çok maruz kal ır.” Bkz.: el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  2/390.
148  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bana gönderdi ğiniz Asâ-y ı Mûsâ’ dan bir nüsha, cildsiz –yaln ız sar ı kâ-
ğıt cild olmu ş– Hüsrev’in yaz ısına bir parça benzer, fakat üstünde Mustafa is-
mi var. O kimdir? Hangi Mustafa’d ır? Hem nüshan ın üstünde “on üç ya şında 
Hatice, Ahmed’in k ızı” yaz ılm ış. Bu Ahmed, hangi Ahmed’dir? Hem ona, hem 
kızına bin bârekâllah! Bu ya şta bu koca kitab ı hem dikkatli, tevafuklu, hem gü-
zel s ıhhatli yazmak, mâsumlar ın tâifesinin bir kahramanl ığıdır. Kim görüyor, 
mâşaallah der. Buradaki mektep görmü ş han ımlarda bir şevk uyand ıracak.
Nazif karde şimizin mektubu ehemmiyetlidir. Hakikaten Amerika’da, si-
yasete âlet de ğil, belki dini, din için mutaass ıbane iltizam edenler çok vard ı. 
İnşaallah Asâ-y ı Mûsâ’ yı alan, o dindarlardand ır.
Keçeli Salâhaddin, tam bir Abdurrahman’d ır; kahramanl ıkta babas ından 
geri kalmak istemiyor. Bizi de ara s ıra âdetimize muhalif olarak dünyaya bak-
tırıyor. Eğer o Amerikal ı ehemmiyetli âlim bütün Risale-i Nur’u istese ve ne ş-
rine söz verse, sizin me şveretinizle bir mükemmel tak ım ona verece ğiz.
Nazif’in mektubuyla beraber bir mütekâid efendinin vesveseye dair bir 
suali var. E ğer o adam ın ciddî olarak Nur’lara alâkas ı varsa, böyle suallere 
hiç ihtiyac ı olmaz. Hikmetü’l- İstiâze Lem’as ı’nı ve Yirmi Dokuzuncu Söz’ün 
melâike ve ruhanîlerin vücutlar ına dair k ısm ını okusun. Onun mânâs ız ve yüz 
yerde cevab ı bulunan vesvesesi ise, z ınd ık maddiyyûnlar ın şimdilik deh şet-
li vaziyetinden f ırsat bulup bir a şılamalar ıdır ki, o adam ondan müteessir ol-
muş, o suali sormu ş. Ona selâm ederim. Risale-i Nur, onun her mü şkülünü 
halledebilir. Hâlisane, teslimkârâne ona çal ışsın, onu dinlesin.
Medrese-i Nuriye’nin eski ve yeni kahramanlar ından Marangoz Ahmed’in 
mektubu, üç-dört cihetten beni mesrur ve minnettar eyledi. O medresenin ba ş 
talebesi nam ını verdiği Ahmed ise, hem şehid Hâf ız Ali’nin vazifesini yapt ığı-
nı, hem Süleyman gibi k ıymetli karde şiyle ve küçük kerîmesiyle üç tane Asâ-
yı Mûsâ’ yı yazmalar ı ve mübarek Hasan Day ı’nın hafîdi olmas ı, beni merak-
tan kurtard ı, hem çok memnun eyledi. Cenab- ı Hak ona şifa ve onlara mu-
vaffakiyet ve saadet versin, âmîn, âmîn…
Merhum Hâf ız Mehmed’in iki karde şi o merhumun vazifesini yapmala-
rı ve Mustafa’n ın yaz ısı, Hüsrev’in tatl ı hatt ına mutab ık gelmesi, benim naza-
rımda, yeniden iki Hâf ız Mehmed’i bulmu ş kadar memnun oldum.
Kahraman marangozun gayretiyle Gökdereli Hatip, Risale-i Nur’a üç o ğ-
luyla beraber talebe olup yazmaya ba şlamalar ıyla, hem onlar ı, hem maran-
gozu, hem köylerini tebrik ederiz. Ve marangozun onlara söyledi ği manzume-
sini Lâhika’ya geçirdik.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   149
Atabeyli alîl (kötürüm) Ali Osman’ ın yazd ığı uzun mektubu ve Asâ-y ı Mûsâ 
risalesi ve Nur’lar ın neşrinde cidden tesirli çal ışmas ı ve hizmet-i Nuriye’de çok 
çal ışkan Çilingir Ali ile ve day ısı Hasan’ ın ona yard ım etmesi ve mübarek hül-
yalar ı ve tevafuklar ı bizleri ferahland ırdı. Eğirdir kasabas ını bana ziyade sev-
dirdi. Cenab- ı Erhamürrâhimîn onlardan raz ı olsun.
f
Bir Derece Mahremdir
Geçen k ışta bana kar şı suikastlerin, inâyet-i ilâhiye ile ve duan ızın yard ı-
mıyla gelen sab ır ve tahammülüm neticesinde akîm kalan plân ı pek geni ş bir 
tarzda oldu ğuna delil ise, bu yak ında Reisicumhur Afyon’da demi ş: “Bu vilâ-
yette din cihetinde bir kar ışıklık ç ıkacağını zannederdik…”
Demek, gizli komite beni s ıkıştırmakla bir hâdise ç ıkarmak istiyordular. 
Bir ecnebî müdahelesi hesab ına ve Müslümanlar ve vatan zarar ına, bütün 
bütün kanunsuz ve keyfî bir tarzda, damar ıma şiddetle dokunan ihanetler ve 
sıkıntılarla tâzipleri, onlara dünyada tam zarar, âhirette cehennem ve sakar; 
ve bize, dünyada mükemmel sevap ve zafer, ve âhirette, in şaallah cennet ve 
âb- ı kevseri kazand ırır. Demek bu gizli plân ı Heyet-i Vekile ve Reis hissetmi ş-
tiler ki, buralarda umum me’murlar, hattâ vali ve kaymakam, zab ıta benimle 
görüşmekten kaç ıyor ve ürküyordular. Ben de hayret ederdim. Fakat, elimiz-
de yaln ız Nur bulundu ğunu ve siyaset topuzu bulunmad ığını, zerre kadar ak-
lı bulunanlar anlad ılar.
Gariptir ki, en ziyade lehime çal ışmas ı lâz ım olan baz ı vazifedarlar, aley-
himde istimal ve istihdam edildi. Nurcular, çok ihtiyat ve dikkat ve temkinde bulunmalar ı lâz ımd ır. Çünkü mânevî f ırtınalar var, baz ı dessas münaf ıklar her 
tarafa sokulur. İstibdad- ı mutlaka dinsizcesine taraftarken, hürriyet f ırkas ına 
girer, tâ onlar ı bozsun ve esrarlar ını bilsin, ifşâ etsin.
Hem Salâhaddin’in, 
Asâ-y ı Mûsâ’ yı Amerikal ıya vermesi münasebetiy-
le deriz:
Misyonerler ve H ıristiyan ruhanîleri, hem Nurcular, çok dikkat etmeleri 
elzemdir. Çünkü herhalde şimal cereyan ı, İslâm ve İsevî dininin hücumuna 
karşı kendini müdafaa etmek fikriyle, İslâm ve misyonerlerin ittifaklar ını boz-
maya çal ışacak. Tabaka-y ı avâma müsaadekâr ve vücub-u zekât ve hurmet-i 
riba ile, burjuvalar ı avâm ın yard ımına dâvet etmesi ve zulümden çekmesi
150  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
cihetinde Müslümanlar ı aldat ıp, onlara bir imtiyaz verip, bir k ısm ını kendi ta-
raf ına çekebilir.
Her neyse, bu defa sizin hat ırınız için kaidemi bozdum, dünyaya bakt ım.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Çok ehemmiyetli mektuplar ınıza birtek muhtasar cevaba mecburiyetim 
var.
Evvelâ:  Sualleri, çok nurlu hakikatlerin zuhuruna vesile olan Refet’in, hem 
mâsumlara Kur’ân ve Nur’lar ı ders vermesi, hem kendisi Nur Lem’alar ıyla meş-
gul olmas ı, hem tashihatta bana ve Hüsrev’e yard ım etmesi, hem İstanbul’da 
Asâ-y ı Mûsâ’ nın insafl ı âlimlerin ellerine geçmesine çal ışmas ı, çok şâyân- ı 
tebriktir. Ve yeni sualine şimdi cevap verilmez, daha zaman ı gelmemi ş.
Kahraman Burhan’ ın Serbest F ırkas ının reisine verdi ği cevap güzeldir. Evet, 
Nurcular, siyasetlerle alâkalar ı olmaz. Yaln ız iman hakikatleriyle bütün hayatla-
rı bağlıdır. Şimdiye kadar gizli komiteden, siyaseti dinsizli ğe ve z ınd ıkaya âlet 
edenler, istibdad- ı mutlakla Nurcular ı ezdiler. İnşaallah, bir sebep ç ıkar1(Hâşiye) 
o istibdad ı kıracak, mâsum ve mazlum Nurcular ı kurtaracak. Fakat çok dikkat 
ve ihtiyat lâz ımd ır. Risale-i Nur, dünyada her cereyan ın fevkinde bulunmas ı ve 
umumun mal ı olmas ı cihetiyle, bir tarafa tâbi ve dahil olmaz. Belki mütecaviz 
dinsizlere kar şı hakl ı tarafa yard ımc ı olur ve dost olur ve ihtiyat kuvveti hükmün-
de onlara bir nokta-y ı istinad olur. Fakat siyaset hesab ına değil, belki Nur’lar ın 
intişarı ve maslahat ı hesab ına, baz ı kardeşler, Nur’lar nam ına değil, belki kendi 
şah ıslar ı nam ına girebilir. Hususan, mübarek Isparta’n ın şimdiye kadar Nur’lar 
medresesi olmas ı ve muar ızlar ın dahi ona çok ili şmemesi noktas ında, dahilde 
tarafgirane vaziyet almamak, muterizlerin nedametine ve hakikate dönmelerine bir vesile olabilir. Siz daha iyi bilirsiniz.
Salâhaddin’in mektubu, birkaç cihette ehemmiyetlidir. Amerika âlimleri, 
elbette Asâ-y ı Mûsâ  risalesine lâkayt kalmayacaklar. E ğer dini, din için seven 
kısm ının ellerine geçse, fütuhat yapar. Yoksa, baz ı enaniyetli hocalar ımız gi-
bi, k ıskançl ık damar ıyla neşrine ve tervicine çal ışmalar ı meşkûktur. Her ney-
se, inâyet-i ilâhiyeye havaledir.
f
1 (Hâşiye) Demokrat ç ıktı, bir derece k ırdı.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   151
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Tahirî’nin İstanbul’a gitmesi, in şaallah hay ırdır. Ve Hüsrev’in 
pek çok vazifelerini tamamen yapmas ı… kanaatim geldi ki, Barla’da bulun-
duğum zaman bütün yazanlar ın tashihat ını ve telif hizmetini yapmamda ta-
hakkuk eden büyük inâyet ve harika muvaffakiyet, aynen Hüsrev’de, yar-dımc ılar ında dahi numûnesi var.
Sâniyen : Tahirî’nin, Denizli hapsinde, unutulmaz hâlisane hizmetiyle ve 
Nur’lara sars ılmaz sadakatiyle ve yan ılmaz zekâvetiyle ve çekilmez bahad ır-
lığıyla daire-i Nur’da ehemmiyetli makam ı için, bütün bu defaki mektubunu 
Lâhika’ya geçirdik. Ba şta Nur’un şâkirtlerinden validesi Zübeyde olarak, ak-
rabas ına ve rüfekas ına selâm ederim. Cenab- ı Hak onlardan ebeden raz ı ol-
sun, âmîn...
Sâlisen : Nis’li, Kurey şîlerden Ahmed Kurey şî, muhterem pederiyle ve 
ammizadesi Ahmed ile Nur’lar ın has naşir ve talabelerinden olmas ı, o havali 
şâkirtlerinin nam ına Nur’lar hakk ında güzel manzum f ıkralar ı Lâhika’ya girdi. 
Cenab- ı Hak onlar ı muvaffak eylesin, âmîn...
Râbian : Eğirdir kasabas ında, isimlerini yazmad ığım gayet ehemmiyetli kar-
deş lerimiz var. Onlara ve Mehmed Sabri gibi büyük santrala istinaden ve Sab-
ri’nin yaz ısına benzetti ğim dikkatli ve güzel ifadeli bir mektubu çal ışkan ve ciddî 
kardeşlerimizden Çilingir Ali’den ald ım. Onun arzusuyla ayn ını Lâhika’ya ge-
çirdik. Ona ve onu çal ıştırana “Mâ şâallah ve veffakakümullah” deriz.
f
Aziz, s ıdd ık, âlicenap eski ve yeni karde ş Yeşil Salih,
Benden, sergüze şte-i hayat ıma ait sordu ğun maddelere gayet k ısa ve 
mücmel i şaret edilecek. Bir zaman sonra in şaallah ba şkalar izahla cevap ve-
recekler. Fakat tarihe geçmek ve bu as ır âlimlerinin içinde kendi âdi şahs ımı 
nesl-i âtiye göstermek, bildirmek ne isterim ve ne de liyakatim var. Cenab- ı 
Hakk’a hadsiz şükrederim ki; beni, bana be ğendirmemi ş, dehşetli kusurlar ı-
mı bana göstermi ş.
Hem insanlara kendini bildirmek bir şöhret-perestlik olmas ından, bir 
enaniyet, bir hodfüru şluk, bir riyakârl ık ihtimali var. Bu ise, bizim gibilere tam 
zarard ır.
Hem ben, madem bu as ırda maddeten ve mânen münferit ya şamaya ve 
hayat- ı içtimaiyeden çekilmeye mecbur olmu şum; elbette hakk ım yoktur ki, 
152  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hayat- ı içtimaiyeyi geçirenler içinde tarihe binip istikbaldekilere görüneyim. 
Yaln ız bu cihet var ki, Risale-i Nur, bu vatana ve bu millete pek büyük men-
faati, mahkemelerin ve ehl-i vukuflar ın müttefikan kararlar ıyla tahakkuk et-
miş. Bu nokta-y ı nazarda, benim ehemmiyetsiz, bîçâre, peri şan, çok kusurlu 
şahsiyetim de ğil, belki yaln ız Kur’ân’ ın mal ı ve meâli olan Risale-i Nur nam ı-
na, sizin suallerinize cevap için ben i şaretler ederim, sonra da Risale-i Nur ve 
şâkirtleri izahla cevap versinler.
Evvelâ : Otuz sene evvelki hayat ımın tarihçesini merhum Abdurrahman 
yazm ış, tab’ edilmi ş.
Sâniyen : Risale-i Nur’un zuhur zaman ının bir nevi tarihçesi Eski şehir 
hapsinin müdafaanamesiyle –Yirmi Yedinci Lem’a olmu ş– ve Denizli hap-
sindeki müdafaa risaleleriyle (On birinci ve On ikinci Şuâ) İhtiyarlar Lem’as ı 
ve Âyet-i Hasbiye Risalesi ve On Alt ınc ı Mektupla Hücumat- ı Sitte ve İşârât- ı 
Selâse ve İşârât- ı Seb’a risaleleri gibi Nur eczalar ı, suallerinize tafsilen cevap 
vermek için mahkeme bana iade etti ği ve şimdi elimde bulunmayan risale-
ler, bir zaman elinize gelecek. İnşaallah sizi hiç unutmayaca ğım. Bu halimde 
bu alâkadarl ığınız, benim çok a ğır s ıkıntılar ımı hafifleştirdi. Allah senden ra-
zı olsun, âmîn...
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bir bîçâre vesveseli ve hassas ve dinsizlerle görü şen bir adam, me şhur 
dua-y ı nebevî olan Cevşenü’l-Kebîr  hakk ında ve ak ıl haricindeki sevap ve fa-
ziletine dair bir hadisi görmü ş, şüpheye dü şmüş. Demiş:
“Râvi, Ehl-i Beytin imamlar ındand ır. Hâlbuki hadsiz bir mübalâ ğa görünü-
yor. Meselâ içinde der: ‘Bu duaya Kur’ân kadar sevap verilir.’ Hem ‘Göklerdeki büyük melâikeler, o dua sahibini gördükçe kürsilerinden inip ona pek büyük bir tevazu ile hürmet ederler.’ Bu ise, akl ın ve mant ığın mikyaslar ına gelmez.” 
diye, Risale-i Nur’dan imdad istedi. Ben de Kur’ân’dan ve Cev şen’den ve 
Nur’lardan gayet kat’î ve tam ak ıl ve hikmete mutab ık bir cevap verdim. Size 
gayet k ısa bir icmalini beyan ediyorum. Şöyle ki, ona dedim:
Evvelâ : Yirmi Dördüncü Söz’ün Üçüncü Dal ında on adet “usul” var, 
böyle şüpheleri esas ıyla keser, izale eder. Ona bak, cevab ını al.
Sâniyen : Her gün bütün ümmet kadar hasenat ona i şlenen ve bütün üm-
metin saadetlerine yard ım eden ve İsm-i Âzam’ ın mazhar ı ve kâinat ın çekirdek-i 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   153
aslîsi, hem en mükemmel ve cami meyvesi olan zât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü ves-
selâm), o duan ın kendi hakk ında o azîm mertebesini görmü ş, ona haber veren 
Cebrail (aleyhisselâm) ’dan işitmiş, başkalar ını kendine k ıyas etmiş veya edilmi ş. 
Demek o pek fevkalâde ve acip sevap, zât- ı Ahmediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  
velâyet-i kübrâs ından ona gelmi ş. Küllî, umumî de ğil, belki o duan ın mahiye-
tinde böyle harika bir k ıymet var ve ism-i Âzam mazhar ı olan zat ın tebaiyetiyle 
başkalara dahi o sevap mümkündür; fakat gayet ehemmiyetli şartlar ı var, yal-
nız okumak kâfi gelmez. Yoksa muvazene-i ahkâm ı bozar, farzlara ili şir.
Sâlisen : O dua, nas ıl ki zât- ı Ahmediye’ye bakt ığı vakit mübalâ ğadan mü-
nezzeh ve ayn- ı hakikat oluyor. Öyle de, o duadaki yüzer esmâ-y ı hüsnân ın 
hakikatlerine bakt ığı zaman, de ğil mübalâ ğa, belki onlar ın nihayetsiz tecellîle-
rinden gelmesi mümkün ve gelebilen feyizlerin nihayetsizli ğini göstermek için 
pek az bir k ısm ını Muhbir-i Sâd ık (aleyhissalâtü vesselâm)  haber vermi ş ve teşvik 
için müphem ve mutlak b ırakm ış. Sonra, mürur-u zamanla, o kaziyye-i müm-
kine ve mutlaka, bilfiil vâki ve külliye telâkki edilmi ş.
Râbian : Yirminci Lem’a-y ı İhlâs’ta, bir adama be ş yüz senelik bir geni ş-
likte bir cennet verilmesine dair olan bir hâ şiye var. Ona da bak, gör ki, o ko-
ca cennetin verilmesi, bilmedi ğimiz tarzda bir mâlikiyet de ğil, belki insan na-
sıl hususî hanesine çok cihetlerle mâliktir, sahiptir; öyle de, zemin yüzündeki 
şeylere çok duygular ıyla bir nevi mâliktir, tasarruf ve istifade edebilir. Hem, 
koca dünyay ı, benim hanemdir, bana vermi ş ve güneş lâmbamd ır diyebilir.
Demek baz ı fevkalhad, harika ve ak ıl haricindeki bir k ısım sevaplar, bu 
mezkûr hakikate bakar.
Hem İslâmiyet’te her sevab ın, her fazilet-i a’mâlin en evvel mazhar ı 
ve bizlerin bir duada bir zerre sevab ımızda, o duada bir da ğ kadar sevap 
ve feyzi kazanan zât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm) , hususî virdler ve dua-
lar ve şeriat ve risalet cihetiyle de ğil, belki velâyet-i Ahmediye noktas ında 
ve umumî olmayan derslerinde, kendine verilen en yüksek mertebeyi be-
yan eder. Kendine tam tebaiyet eden has vârislerini, o noktalara te şvik eder.
2ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź ، 1ِّٰųا َïْĭِĐ ُħْĥِđْĤوَا dedim. O vesvese edip şüphelere dü şen 
adam –lillâhilhamd– kurtuldu, tam kanaati geldi. Belki sizin baz ılar ınıza fay-
das ı var diye size de gönderdim.
Umumunuza binler selâm...
1 Gerçek bilgi Allah kat ındad ır.
2 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
154  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bu F ıkra Bir Derece Mahremdir 
Yaln ız Haslara Mahsustur
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Çok defa hat ırıma geliyordu ki: “Neden herkesten ziyade medreseden ç ı-
kanlar Risale-i Nur’a sar ılmalar ı lâz ımken, en ziyade çekinen, onlardan resmî 
vazifeyi alanlard ır?”
Şimdi birden hat ıra gelen cevab ın bir az k ısm ını beyan etmek lâz ım geldi.
Evvelâ : Gizli münaf ıklar, aleyhimizde büyük makamlarda olanlar ın bir 
kısm ını istimal ederek resmî bir tarzda şiddetli propaganda etmelerinden, bü-
tün resmî memurlar ürkmeye ve çekinmeye mecbur olmu şlar. Onlar içinde 
dahi enaniyetli ve evhaml ı ve bid’alar ı kabul eden hocalar, daha ziyade çe-
kinmeye ba şlam ışlar, kendilerine bir özür, bir bahane aram ışlar.
Risale-i Nur’dan İşârât- ı Seb’a’n ın bid’ac ılara şiddetli tokad ı ve Sekizinci 
ve On Sekizinci Lem’a’da İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  Ercûze’ de, ulemâ ü’s-
sû hakk ında dehşetli tokad ı.. ve bid’alara bir derece ve bir cihette müsait olan 
Vehhâbîlik mezhebini perde alt ında kabul edenler, Yirmi Sekizinci Mektub’un, 
Vehhâbîler hakk ındaki meselenin tokad ı.. ve Kur’ân tercümesini yapan ve 
Kur’ân yerinde tercümesinin okunmas ına cevaz gösterenlere Risale-i Nur’un 
şiddetli tokatlar ı.. ve derd-i mai şet zarureti ve mevki-i içtimaîde haysiyetini 
düşünmeleri sebebiyle hocalar, hattâ İstanbul’un eskide dost hocalar ı, kaç-
maya ve az bir k ısm ı, tenkide çal ışmaya, hattâ, Âl-i Beyt ve İmam Ali’ye ada-
vetleri bulunan müfrit Vehhâbîlik hesab ına Risale-i Nur’un Âl-i Beyt ve İmam 
Ali’nin bir mânevî hediyesi ve eseri olmas ından, itiraz etmeye ba şlam ışlar. 
Fakat biz, İstanbul âlimlerinden k ızm ıyoruz, belki bir cihette memnunuz… 
Çünkü ba şkalara nisbeten ili şmiyorlar.
Hem merhum Fetva Emini Ali R ıza ve merhum Ahmed Şirani ve mer-
hum Şevket Efendi ve merhum Mehmed Âkif gibi insafl ı, Risale-i Nur’u fev-
kalâde takdir ve tahsin eden o muhterem ve merhum zatlar ın hat ırı için, 
biz İstanbul hocalar ına dostuz, onlardan gücenmeyiz. İnşaallah, bir zaman 
Yirminci Lem’a-y ı İhlâs kendini onlara okutturacak, o eski dostlar ı da yeni 
dostlar yapacak.
Kardeşlerim, herkes sizin gibi sebatkâr olamaz. Perde alt ında Nurcu-
lar ın kuvve-i mâneviyelerini k ırmak için baz ı hocalar vas ıta oluyorlar. 
Aldanmay ınız ve sars ılmay ınız ve onlarla münaka şa etmeyiniz. Mümkün 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   155
oldukça dostane muamele ediniz, “Biz onlarla karde şiz.” deyiniz. Ve bu 
pusuladaki noktalar ı unutmay ınız, tâ sizi aldatmas ınlar.
Hüsrev’in himmetiyle daireye giren ve Nur’un yeni şâkirtlerinden bana 
mektup yazan Hatice ve Râbia, haslar içinde kabul edildiler. Ve çok alâkadar olduğum Barla’da hararetle Bahri ve evlâd ı ve Eyyub ve Ali ve Mehmed ve 
Süleyman’lar ın gayretleriyle Nur’lar dersine çal ışmalar ı beni sevinçle a ğlatt ır-
dı. Ben bütün Barla halk ına, hususan Süleyman’lar ve Bahri ve Mehmed’ler ve 
Mustafa’lar, eski zamanda Nur’lara k ıymettar hizmet eden Şaml ı Hâf ız Tevfik 
ve mübarek Hâf ız Halid ve İmam Hakk ı Efendi ve Muhacir Hâf ız Ahmed ve 
evlâd ı ve ahfad ı ve Şem’î ve bana çok hizmet eden Abdullah Çavu ş ve ora-
daki kom şular ıma ricâlen ve nisâen binler selâm ve dua ederim ve mübarek 
aylarda dualar ını isterim.
Bahri ve evlâtlar ı üç 
Asâ-y ı Mûsâ  yazd ıklar ını şimdi haber ald ım. Muhacir 
Hâf ız Ahmed ile Barla’da karde şlerimizin hesab ına hem Kâz ım’ ın, hem ber-
ber Mehmed’in ciddî hâlisâne mektuplar ı Lâhika’ya girmeye hak kazand ılar. 
Ve Bahri’nin güzel manzumesi, küçük bir medrese-i Nuriye hesab ına tam gi-
rebilir.
Medar- ı hayret bir latîf inâyettir ki, Büyük Mustafa’y ı (rahmetullâhi aleyh)  ay-
nen merhum Abdurrahman gibi hem sadakatiyle, hem kalemiyle, hem ik-tidar ıyla Nur’lara hizmet edece ğini kalbime ihtar edilmesiyle o zamanda 
Abdurrahman’ ın vefat ını unutmaya çal ıştım. Hakikaten Küçük Ali, o hat ıra-y ı 
gaybiyeyi kalem cihetinde dahi tam tam ına tasdik ettirdi. Karde şinin kalemini 
kendisi ald ı. Sar ı bıçağı, elmas k ılıcı yapt ı. Demek o zaman, onu da mübarek 
Mustafa’n ın ruhunda hissetmi ştim.
Hem Muhacir Hâf ız Ahmed’i hem bana, hem Nur’lara alâka ve sadakat 
noktas ında Nur’lar ın birinci talebesi ve fedakâr bir nâ şiri kalben hissetmi ştim. 
Hâlbuki kalemle hizmete muvaffak olamad ı. Çok defa o gaybî hissimi tahat-
tur ederdim. Sonra, birden hem o ğlu Kâz ım, hem damad ı Bahri, hem di ğer 
damad ı berber Mehmed ondan his ve ümid etti ğim metînâne hizmeti fevkalâ-
de bir alâka ve sadakatle tam tam ına yerine getirmeye, çal ışmaya başlad ılar. 
Hattâ hafîdeleri dahi mâsum şâkirtler içine girmi şler. Umuma selâm.
Said Nursî
f
156  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık, bahtiyar, vefâkâr, faal, sebatkâr karde şlerim,
Evvelâ : Tekraren hem sizin Receb-i Şerif’inizi ve Leyle-i Regaib’inizi teb-
rik, hem Safranbolulu karde şlerimizin tebriklerine mukabeleten şuhûr-u selâ-
selerini ve dört leyâli-i mübarekelerini ve Nur’larla gayet ciddî alâkalar ını teb-
rik ederiz. Ve oran ın şâkirtleri nam ına yaz ılan tebrikname mektubunda benim 
pek çok kusurlu şahs ıma verdikleri unvanlar ı ve senâlar ı, Halil İbrahim’in ba-
zı mektuplar ı gibi, tâdil ile Risale-i Nur’a çevirip Lâhika’ya girmesini istedim; 
fakat şahs ım pek sarih bir tarzda mevzu yap ıldığı için yak ıştıramad ım, şimdi-
lik geri kald ı.
Kardeşlerim, katiyen biliniz: Şan u şeref ve hodfüru şluk ve kendine gü-
venmek ve şahs ımı beğendirmekten ürküyorum ve kaç ıyorum ve şahs ıma 
karşı medihlerden ho şlanm ıyorum. Yaln ız Risale-i Nur’a kar şı sadakat ve ka-
naate bir emare olmak cihetiyle, baz ı müfritane tâbirleri, ya hat ırlar ı için ve-
ya hüsn-ü zanlar ını kırmamak fikriyle, k ısmen tâdil ile kabul ve sükût ede-
rim. Fakat iki ihlâs Lem’alar ı ve mesle ğimizin “h ıllet” ve “ihlâs” ve “uhuvvet” 
esaslar ı, bu tarz medihlere müsaade etmez.
Hem, bu benlik ve enaniyet asr ında ve şöhret-perestlerin nazar ında 
Nur’lar ın safiyetine ve hâlisiyetine zarar verebilir.
Sâniyen : H ıfzı’nın iki mâsumunun yazd ıklar ı Asâ-y ı Mûsâ  ve Rehber  ve 
Küçük Sözler  bizi mesrur eyledi. Yüz mâ şâallah! Böyle binler Nurcu mâsum-
lar, istikbali nurland ıracaklar.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   157
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu şuhûr-u mübarekede, Nurcular ın şirket-i mâneviyesine in şaallah pek 
çok kudsî servet girecek. Her bir Nurcu, binler lisanla ve yüzer kalemle çal ı-
şacak gibi kâr kazanacak. Ve bu mübarek ve çok bereketli aylarda be ş tarz-
da ibadet say ılabilen kalemle Zülfikâr (Mucizat)  mecmuas ına hizmet eden-
ler, tam bahtiyard ırlar. Fakat yaz ıdan ziyade, s ıhhatine dikkat etmek lâz ım ve 
elzemdir. Bugün de tatl ı iki mânidar tevafuku gördüm. Kanaatim geldi ki, be-
nim bugünlerde zahmetler içinde Asâ-y ı Mûsâ  tashihinde s ıkıntılar ıma muka-
bil, inâyet-i ilâhiye ücretimi ve tay ınat ımı şirin bir surette veriyor.
Birisi: Kahraman Tahirî’nin teberrük olarak getirdi ği tatl ı lokmalar, acip 
bir bereketle, her gün iki şer üçer yedi ğim halde bitmiyordu. Hayret ederdim. 
Bugün âdetimle iki alacakt ım; bakt ım yaln ız iki tane kalm ış. İktisat için birisi-
ni ald ım. Ayn ı saatte, H ıfzı’nın iki mâsum evlâd ının, bir kutu içinde yazd ıkla-
rı nüshalar alt ında şekerden, ekmekten, aynen Tahirî’nin lokmalar ı gibi, hem 
onun miktar ında elime verildi. Ben bu tatl ı tevafuktan zevk al ırken, dünkü 
gün, ayn ı saatte çok hararetim vard ı, çok su içiyordum. Can ım üryani erik ho-
şafı istedi. Ben bilmiyordum, unutmu ştum; şiddetli bir arzuyla hararetimi tes-
kin edecek eskide al ıştığım ve çok istimal etti ğim üryani erik, bir kutu içinde 
ve Âsiye’nin has arkada şlar ından Nurcu Şerife Han ım’ ın şekeriyle elime ve-
rildi. Ben de bu çok tatl ı tevafukun hat ırı için hem mâsumlar ın, hem onlar ın 
teberrüklerini yüz misli kadar kabul ettim.
Umumunuza binler selâm.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
158  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık, sars ılmaz, usanmaz, çekinmez, çekilmez karde şlerim,
Evvelâ : Bu yaz, derd-i mai şet cihetiyle ve bu şuhûr-u selâse, ibadet hay-
siyetiyle bir derece Nur’lar ın kitabetine fütur verebilir diyenlere beyan ederiz 
ki: Bilâkis yazmaya şevk verir ve vermek gerektir. Çünkü Nur’un hizmeti, hem 
maişet, hem rahat- ı kalbe bereketleriyle yard ım ettiği gibi, ibadet-i tefekkürî 
nev’inden olmas ı cihetiyle, mübarek aylar ın sevaplar ına büyük yard ımı olur.
Sâniyen : Nur’un bir şakirdi bana dedi ki: “Geçen sene daha Nur’lar bi-
ze teslim olmadan ve hususî bir iade neticesinde –burada rahmet dahi hususî bir derece tezahürüyle– demi ştin ki: ‘Ne vakit tam serbestiyetle Nur’lar okun-
sa ve yaz ılsa ve bize iade edilse, ya ğmurla, rahmet tam olacak’ haber vermi ş-
tin. Hakikaten bu baharda hem 
Asâ-y ı Mûsâ  her tarafta merakla yaz ılmas ı ve 
okunmas ı, hem Zülfikâr (Mucizat)  yaz ılmas ına şevkle başlanmas ı, bu emsal-
siz rahmete bir vesile oldu ğuna katî kanaatim geliyor.” dedi.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Hüsrev’le bir ruh iki ceset ve kendisi, bahad ır biraderiyle Nur hiz-
metinde çok ehemmiyetli mevki alan kahraman Rü ştü’nün acip bir el maki-
nesini Nur’lar için celbine çal ışmas ı, ehemmiyetli bir fütuhat- ı Nuriye’nin mu-
kaddimesidir. İnşaallah, yine Nur’lar, Nurcular ın, lây ık elleriyle kalemleri gibi 
tab’ ve ne şredilecek; yabani ve lây ık olmayanlara muhtaç olmayacak. Fakat 
her şeyden evvel s ıhhatli ve yanl ışsız ve güzel bir tarzda makine ile, mümkün-
se evvel eski harfle yaz ılsa, sonra yeni harfle daha münasiptir. Sizlerin isabetli 
tedbirinize havale ediyoruz.
Sâniyen : Konyal ı Sabri’nin Refet’e yazd ığı mektubunu gördüm, ondan 
bildim ki; bu Sabri, öteki Sabri gibi gayet hâlis ve samimî ve çal ışkan bir 
Nurcudur. Bin bârekâllah hem ona, hem onu te şvik ve teşcî eden ve hocala-
rın yüzlerini ak eden Konya âlimlerine! Ba şta müfessir mübarek Hoca Vehbi 
olarak onlara ve oradaki Nur şâkirtlerine çok selâm ederiz ve bu mübarek şu-
hûr-u selâsede dualar ını isteriz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   159
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sekiz sene çoluk ve çocu ğuyla sadakatle bana hizmet eden; ve evlâd ve 
ahfad ve refika ve damatlar ıyla Nur’lara ciddî çal ışan; ve ders ve vaazlar ını bü-
tün Nur’lardan veren; ve vefat ından on dakika evvel dünyaca en ehemmiyetli 
vasiyeti, kendinin Nur Risaleleri’ni tekmil için Şaml ı Hâf ız’a rica eden, vefat ın-
dan iki gün evvel bana mektup yaz ıp benim ayn ı vakitte Sava’y ı Barla’ya tercih 
ederek Sava mezaristan ında defnimi arzu etti ğimi sizlere yazd ığımı sadakatin 
kerametiyle hissedip bana mukabele ve itiraz tarz ında o mektubunda der:
“Sen Barla’y ı ikinci vatan ımd ır dediğin halde, neden ona gelmiyorsun, ba ş-
ka yerleri tercih edersin? İbtidâ-y ı medrese-i Nuriye, Barla’d ır; senin mezar ın 
orada olmal ı.” diye bana ihtar etti. İki gün sonra –size yazd ığım daha size yeti ş-
meden– onun mektubunu, hem Şaml ı Hâf ız ikinci sayfas ında yazd ığı vefat ha-
berini ald ığım merhum Muhacir Hâf ız Ahmed’in (rahmetullâhi aleyh)  dünyadan göç-
mesi, aynen Abdurrahman gibi beni çok sarst ı, ağlatt ırdı, 1نَĳُđِäرَا ِįْĻَĤإِ َّאĬوَإِ ِِّٰų َّאĬإِ 
dedirtti. Binler rahmet onun ruhuna insin, âmîn… Kabri de hanesi gibi Kur’ân 
ve Nur’un bir menzili olsun, âmîn... Şüphem kalmad ı ki, bu zahir sadakat ke-
râmeti, Nurcular ın imanla kabre gireceklerini isbat ediyor ve hüsn-ü hâtimeye 
mazhard ırlar. Benim taraf ımdan onun akrabas ını tâziye ediniz.. ve ben bütün 
dualar ımda onu hissedar ediyorum diye tebli ğ ediniz.
Sâniyen : Kardeşimiz Refet bana yaz ıyor ki: “İstanbul’da Nur’lara çok ih-
tiyaç var ve ekmek gibi herkes muhtaçt ır. Ve karde şlerimizden ve Nur’larla 
çok alâkadar ve çok okumu ş ve Nurcu olan Ye şil Şemseddin, Nur’un hakikat-
lerinden ders verdi ğinden, vaaz ında binlerle adam bulunur.”
Hem Refet der: “Bundan anla şılıyor ki, Risale-i Nur, bu millete her gün 
ekmek gibi lâz ımd ır.”
Hem bir k ısım Nur’lar ı ehemmiyetli zatlara vermi ş ve Zülfikar (Mucizât)’ ın 
benim tashihimden geçmi ş bir nüshas ını istiyor.
Umuma birer birer selâm ve dua ederiz ve dualar ını isteriz.
2ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursîf
1 “Biz Allah’a âidiz ve vakti geldi ğinde elbette O’na dönece ğiz.” (Bakara sûresi, 2/156)
2 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
160  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hüsrev’i tashihte ve tevzide ve tedbirde ve muhaberede ve Nur’lar ın ne-
şir ve yeti ştirmesinde tebrik ve muvaffakiyetine dua ederiz. Bu ehemmiyetli 
vazifelerle beraber, yine o şirin ve parlak kaleminin yaz ılar ını çok nüshalarda 
görüyoruz. Hem müstakil nüshalar ı da yaz ıyor, mektubundan anl ıyorum.
Şimdi birden medrese-i Nuriye’nin (Sava) –Hac ı Hâf ız Mehmed, mer-
hum Hâf ız Mehmed ve karde şleri ve Mehmed’leri ve Ahmed’leri ve mâsum 
Nurcular ı ve mübarek ihtiyar ve sâir kahramanlar ı– şâkirtlerini dü şündüm. 
Hayat ım müddetince ona yak ın olmak bütün can ımla istedim ve vefattan 
sonra onlar ın mezaristan ında defnolmam ı arzulad ım.
Birden ihtar edildi ki:“Gerçi Medresetü’z-Zehra’n ın merkezi olan Isparta Vilâyetinde maddeten 
bulunmak çok cihetle faydal ı, saadetlidir; fakat Nur’un mesle ği ve Nurcular ın 
meşrebi cihetiyle daima berabersiniz. Zaman ve mekân, perde olamazlar. 
Şarkta, garpta, şimalde, cenupta, dünyada, berzahta bulunsan ız, mânen bir 
mecliste, beraber say ılırsınız. Onlar ın mânevî yard ımlar ı daima birbirine olu-
yor ve sana da gelir.” diye beni teskin etti.
Ben dedim: Madem şimdi her tarafta Nur’lara kuvvetli ve kesretli eller sa-
hip ç ıkı
yorlar ve tam muhafaza ve ne şrine çal ışıyorlar, elbette ben bir parça 
istirahat etsem tembellik olmaz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Geçen mübarek Leyle-i Berât’ ınızı ve gelecek Ramazan- ı 
Şerif’inizi tebrik ederiz. Bu sene, Berat Gecesi, Nurcular hakk ında çok bere-
ketli ve kerametli oldu ğuna bir emaresini hayretle gördük. Şöyle ki:
Ben, Berat Gecesinden az evvel Asâ-y ı Mûsâ  tashihiyle me şgulken, bir gü-
vercin pencereye geldi, bana bakt ı. Ben dedim: “Müjde mi getirdin?” İçeriye 
girdi, güya eskiden dost idik gibi, hiç ürkmedi.1(Hâşiye) Asâ-y ı Mûsâ  üstüne ç ık-
tı, üç saat oturdu. Ekmek, pirinç verdim, yemedi. Tâ ak şama kald ı, sonra git-
ti, tekrar geldi. Berât gecesinde, tâ sabaha kadar yan ımda kald ı. Ben yatarken 
başıma geldi, “Allah’a ısmarlad ık” nev’inden ba şımı okşad ı, sonra ç ıktı gitti. 
İkinci gün, ben teessüf ederken, yine geldi, bir gece daha kald ı. Demek bu mü-
barek kuş, hem Asâ-y ı Mûsâ’ yı, hem Berât ımızı tebrik etmek istedi.
f
1 (Hâşiye) Evet, biz gözümüzle gördük. Evet Evet  Evet
   Nureddin Mehmed İsmail
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   161
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Kastamonu Hüsrev’i ve Süleyman Rü ştüsü olan Mehmed Feyzi ve Emin’in, 
Üstadlar ının Kastamonu’daki hayat ımın bir tarihçesini, hüsn-ü zanla haddim-
den çok fazla senâlar ını tebdil etmeyerek kabulümün sebebi şudur ki:
Bugünlerde Afyon’un büyük memuru, bir çavu şu bana ihanete vas ı-
ta yap ıp güya teveccüh-ü âmmeyi hakk ımda k ırarak, tâ bu vilâyet, Denizli, 
Isparta gibi Nur’lara tam sahip ç ıkmas ın ve Nur’lar parlamas ın. Gerçi ben 
tahammül ettim, fakat buran ın yeni şâkirtlerinin teessürlerinden müteessir-
dim. Düşünürken, Mehmed Feyzi’nin bu samimâne ve âlimâne, hürmetkârâ-
ne mektubu o herifin ve o âmirinin ihanetlerini yüzlerine vurup hiçe indirerek, teessürat ımı tam sildi, süpürdü. Binler derece o iki bedbahttan yüksek olan iki 
Nurcunun böyle medih ve hürmetleri, onlar ın kanunsuz cebir ve ihanetlerinin 
ayn ı zamanda tam tam ına tevafuku, Feyzi ve Emin’in sadakatlerinin bir kera-
meti oldu ğuna kanaat etti ğimdir.
f
Kardeşlerim,
Şimdi tebeyyün etti ki, beni karakola ça ğırmak, lüzumsuz bahanelerle be-
ni hükûmete celb etmekte maksat, ihanet ve halk ın nazar ında ehemmiyetsiz-
liğim ve bana müttehem vaziyeti vermek içindi. Şimdi tahammülüm kalmad ı. 
Mümkün oldukça oraya beni ça ğırmamak lâz ımd ır. Ceza hâkimini görünüz. 
Bana bir dâvâ vekili tarz ında bir adam ı bulunuz; benim bedelime lüzum olsa 
karakola gitsin. Yirmi be ş sene münzevî bir adam, böyle ihanetkâr insanlar-
la görüşmek, işkenceli bir azapt ır. Ben, sekiz sene Kastamonu’da, birtek defa 
valinin ısrar ıyla yan ına ve iki defa da polishaneye gittim. Burada sebepsiz on 
defadan geçti. Ben daha gidemem. Hem doktordan bir rapor al ınız. Yoksa bu 
şehre maddî ve mânevî zarard ır.
Hüsrev’in müdafaat ımda yaz ılan dört zelzele meselesini tasdik eden bu 
geceki şiddetli dört defa zelzele, bana ve Nur’lara ve bu memlekete kat’î bir 
suikast eseri olarak hükûmet içinde hizmetçime ba ğırarak bana tahkirkârâ-
ne ihanet ve şetmedip “Git ona söyle!” diyen ve kaymakam ın emr-i cebrîsiy-
le “Hasta da olsa buraya getiriniz!” bekçilere ve jandarmalara emir veren ve Afyon’un perde alt ındaki büyük memura dayanan karakol çavu şu, hem Nur 
şâkirtlerinin şevklerine, hem Nur’lar ın burada yaz ılmas ına, hem bana ehem-
miyetli s ıkıntı vermesinin ayn ı vakitte, böyle burada görülmeyen bu şiddetli 
162  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
zelzelenin gelmesi gösteriyor ki, Risale-i Nur bir vesile-i def-i belâd ır; tâtile uğ-
rad ıkça, belâ f ırsat bulup gelir.
Nur’lara az zamanda çok hizmet eden Mustafa Osman’ ın gayet tevazukâ-
râne ve mahviyetkârâne mektubu, tam onun hâlisâne sadakatini ve ihlâs ını 
isbat edip on be ş senelik haslarla omuz omuza geldi ğini gösterir. Zaten yazd ı-
ğı Asâ-y ı Mûsâ  mecmuas ı kuvvetli bir delildir. İşte bu dakikada bunu yazar-
ken, yine hafif zelzele ba şlad ı.
f
Emirdağ Zab ıtas ıyla Bir Hasbihal
“Hem insaniyet nam ına istediğim bir hukukuma kar şı yap ılan, hayretimi 
mûcib, acip bir muamelenin sebebi nedir?” diye bir sualim var.
Birincisi : Bir seneden beri saklad ığım şekvâm ı vermedim. Şimdi zab ıta-
nın vas ıtas ıyla Ankara makamat ına vermek üzere bir zata gönderdik. Dedim: 
Afyon Emniyet Müdürü insafl ıdır. Ona da bir suret elden gönderdim. Ondan 
istirahatime dair bir eser beklerken, bilâkis beni s ıkıştıran zatlara yazm ış: “Bu 
güzel yaz ı onun de ğil. Kim yazm ışsa tahkik ediniz.”
Acaba çok kuvvetli ve ayn- ı hakikat o şekvây ı nazara almay ıp lüzumsuz, 
ehemmiyetsiz, zarars ız bir yaz ıyı merak etmek, benim istirahatimi bozmak; 
bin liraya ehemmiyet vermemek, be ş paraya çok ehemmiyet vermek gibi ol-
maz m ı? Yüz otuz risalelerden binler nüshalar ı ayr ı ayr ı yaz ılarla üç mahkeme 
inceden inceye tetkikten sonra ve onlar ı yazanlar ın mühim bir k ısm ı benimle 
beraber mahkemede bulunmalar ı ve zerre kadar medar- ı mesuliyet olmad ığı 
halde, “Kim ona yaz ıyor diye tahkik ediniz.” demek yüzünden bir kanun, bir 
maslahat var m ı? Bir bîçâreyi bu bahaneyle karakola ça ğırmak, endi şe ver-
mek ve bilhassa benim ihbar ımla istemek ne lüzumu var? İşte ben size haber 
veriyorum: E ğer arzu etsem, binler adam yaz ılar ımı yazacaklar; hem her ta-
rafta millet ve vatan menfaatine yaz ıyorlar.
İkincisi : İnsaniyet nam ına sizden isterim ki, tâ bayrama kadar benim yü-
zümü dünyaya çevirmeyiniz. Ben sizi dü şünmediğim gibi, siz dahi beni unutu-
nuz. Bu mübarek aylarda benim gibi dünyadan küsmü ş bir bîçâreyi âhiret za-
rar ına gayet ehemmiyetsiz dünya i şleriyle me şgul etmeye mecbur etmeyiniz.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   163
Bu mânidar yeni zelzeleyi merak ettim. Kalben dedim: E ğer sair yerler-
de bu şiddetle olmu şsa, her halde Nur şâkirtlerine dahi yine bir tecavüz var. 
Yoksa benim yaln ız mektubumla alâkadard ır, diye sordum. Dediler: Yaln ız 
Ankara hafif, Afyon ve Eski şehir ve bu Emirda ğ’da ve en şiddetlisi bu kasa-
bada olmu ş. Fakat medar- ı hayrettir ki, dört defa şiddetli oldu ğu halde, hiçbir 
zarar olmad ı. Bunun bir hikmeti budur:
Kat’î emir verilmi ş ki: “Said’i cebren hükûmete getiriniz.”
Bekçiler ve bir onba şı gelmişler. Kap ımı kapam ıştım, kilitlemi ştim. Onlar 
demişler: “Biz istifa ederiz, onun kap ısını kırmayacağız.” Dönmü şler, gitmişler.
Demek bu hususî zelzele müdafaat ımdaki zelzeleler gibi Risale-i Nur’la 
alâkadard ır ki, bu defa hususî kald ı, hem şiddetiyle beraber zarars ız geçti.
Eğer Nur’un buradaki küçücük medresesinin kap ısını kırsayd ılar, elbette 
tokat ciddî olacakt ı, yaln ız ihtar için olmayacakt ı. Gerçi bu taarruz cüzî ve ha-
fif idi, fakat ben gizlemem ki, hiç bu defa gibi damar ıma dokunmam ıştı. Fakat 
Nur ve Nurcular ın hat ırı için, harika tahammül ettim. Çünkü o bedbaht, hü-
kûmette, vazife sandalyesinde bana şetmedip hizmetçime der: “Git, ona söy-
le!” Hükûmetin nüfuzunu serseri şahs ına mal ederek meydan okumu ş. Ve 
Eski Said’in bende irsiyet kalan damar ıma çok ili şti. Fakat fevkalâde ehem-
miyetli olan sükûn ve temkin ve itidal-i dem ve sab ır ve tahammülün kat’î lü-
zumu beni teskin etti.
Sâlisen : Marangoz merhum Barlal ı, harika sadakatli Mustafa Çavu ş’un 
tam yerine geçen medrese-i Nuriye’nin tam çal ışkan kahramanlar ından ma-
rangoz Ahmed’in benim için Sava’n ın Davraz Da ğı’nda berzahî ve uhrevî bir 
menzil, bir mezar dü şünmesi ve yazmas ı, beni çok sevindirdi ve hazînâne a ğ-
latt ırdı.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Tekrar mübarek Ramazan’ ınızı tebrik ederiz. İki kahraman karde şin ve 
Mucizât- ı Ahmediye’de yedi çocu ğun bir cihette bir sekizincisi hükmüne geçen 
Süleyman Rü ştü’nün mübarek kerîmesinin makine ile Zülfikar (Mucizât) ’a 
çal ışmas ını ve Hüsrev ve Tahirî’nin şirin ve dikkatli yaz ılar ını teksir etmeye 
fedakârâne deruhde etmelerini bütün ruh u can ımızla onlar ı tebrik ederek, 
şimdiye kadar pek fevkalâde Nur’lara ettikleri k ıymettar ve meyvedar sâb ık
164  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hizmetlerine kar şı, Risale-i Nur hesab ına binler mâ şaallah ve bârekâllah ve 
veffakakümullah deriz.1(Hâşiye)
f
Aziz, s ıdd ık, fedakâr karde şlerim,
İnebolu kahramanlar ının tebrik mektuplar ında iki tevafuk ve iki ku şun 
garip ziyaretleri çok mânidard ır. Evet, benim birtek mektubumu yazan bir-
tek adam ın hükûmetçe ara ştırılmas ı ve ehemmiyetle bak ılmas ı tazyiki zama-
nında, şahs ımdan binler derece daha ziyade konu şan ve tesirli ders veren 
Risale-i Nur’un Zülfikâr (Mucizat) ’ın bin nüshalar ı ve bin dille ve binler mek-
tubat ıyla şimdiye kadar çok rakipleri bulunan ve takip edilen ve mümâ şâta 
tenezzül edemeyen Ahmed Nazif’in kalemiyle serbest ve mümânaat görme-den yaz ılmas ına, değil yaln ız kuşlar, belki melekler ve ruhanîlerden bir k ısım, 
temessül edip bu harika muvaffakiyeti tebrik etseler, yine çok de ğil. Biz dahi 
o küçük Isparta kahramanlar ına binler bârekâllah ve mâ şaallah ve veffakakü-
mullah deriz. Bütün ruh u can ımızla onlar ı tebrik ederiz ve bu pek büyük va-
zifede ihtiyat ve dikkatin lüzumunu ihtar ederiz.
f
İnebolu civar ında bulunan ve Nur’lara güzel kalemiyle çok hizmet eden 
kardeşlerimizden Mehmed Zekeriya’n ın bir mektubunu ald ım. Endişelerimi 
izale edip beni mesrur eyledi. Şimdi Nur’lar ın bir vazifesi olan çocuklara Kur’ân 
okutmak ve iman derslerini vermek hizmetiyle me şgul olduğunu yaz ıyor.
Ona yaz ınız ki: Bu hizmetin, aynen eskide Nur’lara çal ışman ız gibi k ıy-
metlidir. Hem, senin yazd ığın kesretli risaleler, senin bedeline Nur’lar ın neşri-
ne hizmet ederler. Merak etmesin; o eski makam ını muhafaza ediyor.
f
1 (Hâşiye) Latîf bir tevafuktur ki, bir aydan beri burada hiç ya ğmur gelmiyordu ve kalbimiz 
dahi mâlûm taarruzdan Nurcular’a gelen füturdan a ğlıyordu. Birden, Hüsrev’in, iki gün 
evvel makine müjdesi ve Nazif’in bugün tafsilli mektubu ve makinenin yaz ısının numûne-
si elime verildi ği ayn ı zamanda; –ve bana hizmet edenler– Eski şehir ezan- ı Muhammedî’yi 
okumaya ba şlamas ı ve mâlûm çavu şa bana ihanet için emr-i cebrî veren adam tokat yedi-
ğini dedikleri ayn ı vakitte rahmet ya ğmuruyla çoktan a ğlayan mahzun kalblerimizin büyük 
ferahlar ına ve sevinç ve in şirahlar ına tam tam ına tevafuku ve tetabuku, in şaallah bir fâl-i 
hay ırdır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   165
Bugünlerde rahats ızlık için “Evrad- ı Bahâiye”yi ezber de ğil, kitaba ba-
karak okudum. Âhirinde ihtitam- ı Bahâiye olan hâtimesini bilemedi ğim-
den, eskiden beri okumuyordum. Haydi, bir defa bunu da okuyay ım dedim. 
Gördüm ki, bir sayfada ve uzun alt ı buçuk sat ırında, on dokuz defa nur, nur, 
nur kelimeleri... Kat’î kanaatim geldi ki; Şâh- ı Nakşibend, Gavs- ı Âzam gibi 
Risale-i Nur’u ve kudsî hizmetini ke şfen müşahede edip tahsinkârâne haber 
vererek ona i şaretler ediyor. Ben de, yaln ız o alt ı sat ırı ve baştaki sat ırı ve âhir-
deki sat ırı ile otuz senelik Bahâiye virdime, o meleklerin, Nur’lar ın intişarına 
muavenetleri niyetiyle ilhak eyledim.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Isparta’n ın acip yang ınında musibetzedelerin elemlerine ben cid-
den iştirak ediyorum. Çünkü müteaddit vecihle ben Ispartal ı olduğum gibi, o 
mübarek şehir, taşıyla, topra ğıyla nazar ımda çok ehemmiyeti var; ve Nur’lar ın 
Câmiü’l-Ezheri ve Medresetü’z-Zehra’s ının merkezi hükmündedir.
Benim taraf ımdan o musibetzedelere deyiniz ki: “Nass- ı hadisle, böy-
le musibetlerde, ehl-i iman ın zâyi olan mallar ı tam sadaka hükmünde-
dir.1 Hususan bu zamanda, yüz sadaka kadar o fâni mallar ı, bâki ve daha 
çok ebedî mallara ink ılâp ederler. Onun için, sab ır içinde bir cihette şükret-
mek gerektir. İnşaallah, dünyada dahi o keffâretü’z-zünub olan zayiat ın yeri-
ne Erhamürrâhimîn ihsan eder. Geçmi ş olsun, ba şınız sağ olsun, faydas ız me-
rak etmeyiniz.”
Sâniyen : Bu çeşit kazalar ın bir sebebi: Be şerin çirkin bir hatas ı bulun-
mas ından, bu Ramazan- ı Şerif’in hürmetini ve k ıymetini muhafaza etmek ve 
Nur’lar ı himaye etmeye, her yerden ziyade Nur’lar ın menba ı ve medresesi 
olan Isparta borçludur ve vazifesidir. Ve sefahetlere kar şı şeair-i İslâmiye’yi 
muhafaza etmekle mükelleftir.
f
1 Bkz.: Hatîb el-Ba ğdâdî, Târîhu Ba ğdâd 8/207; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr 4/236; el-Aclûnî, Keşfü’l-
hafâ 2/30.
166  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem meselâ 1َكَŻْĘَْŶا ُÛْĝَĥَì َאĩَĤ َكَźْĳَĤ َكَźْĳَĤ beyan ında “Bu hitap zâhi-
ren Hazreti Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm) ’a müteveccih ise de, z ımnen ha-
yata ve zevilhayata râcidir.” f ıkras ı, tâdile muhtaçt ır. Çünkü küllî hakikat-i 
Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm)  hem hayat ın hayat ı, hem kâinat ın hayat ı, 
hem ism-i âzam ın tecellî-i âzam ının mazhar ı ve bütün zîruhlar ın nuru ve kâi-
nat ın çekirdek-i aslîsi ve gaye-i hilkati ve meyve-i ekmeli olmas ından, o hitap 
doğrudan do ğruya ona bakar. Sonra hayata ve şuura ve ubudiyete onun he-
sab ına nazar eder.
Hem meselâ, felsefeye temas eden baz ı cümleler, “Mürur-u zamanla ka-
buk bağlam ış, sonra topra ğa ink ılâp etmiş, sonra nebâtât husule gelmi ş, son-
ra hayvanât vücuda gelmi ş” gibi tâbirler, îcad ve hilkat-i ilâhî noktas ında fel-
sefîdir ki, Risale-i Nur’un sanat ve îcad- ı ilâhî cihetindeki beyanat ına müna-
sip düşmüyor.
Kardeşim Abdülmecid,
Her neyse, bu küçücük kusurla beraber, sen, ha şir hakk ında, Nur’un em-
salsiz hüccetlerinden tam ve mükemmel bir ders al ıp, Eski Said’in mümtaz 
bir şakirdi oldu ğun gibi, in şaallah Risale-i Nur’un dahi mükemmel bir şakirdi 
ve dikkatli bir muallimi olaca ğına kuvvetli bir hüccettir. Ben müsait bir vakit-
te baz ı kelimeleri ya ıslah ve tâdil ederek “Ha şir Meselesine Bir İzahl ı Hâşiye” 
nam ında Lâhika’ya dercetmek için senin gibi Nur’dan tam ders alanlara gön-
dereceğim. Sen evlâtlar ınla beraber Fuad, her gün dualar ımda ve mânevî 
yan ımda bulunuyorsunuz. Ve senin şimdi vazife-i resmiye cihetiyle çocukla-
ra Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ı okutman ı bütün ruh u can ımla tebrik ediyorum. Bin 
bârekâllah derim.
Hem civar ınızda, hem memlekette bütün dost ve akrabalara selâm ımı 
tebliğ ediniz. Şimdi Zülfikar (Mucizât)  ve Asâ-y ı Mûsâ  mecmualar ı teksir ma-
kinas ıyla iki merkezde tab’ edilmesinden sen bütün kuvvetinle ve tashih cihe-
tinde güzel kaleminle ve dikkatli ilmin ile tam alâkadar ol.
Kardeşiniz
Said Nursî
f
1 “Sen olmasayd ın, âlemleri yaratmazd ım.” (Aliyyülkârî, el-Esrâru’l-merfûa  s.385; el-Aclûnî, Keşfü’l-
hafâ 2/214). Ayr ıca yak ın ifadeler için bkz.: et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  6/314; el-Hâkim, el-
Müstedrek  2/672.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   167
Refet ameliyat oldu mu? Ne haldedir? Merak ediyorum. Ona çok dua 
edildi. Saval ı kahraman Ahmed’in kerîmesi Hatice’nin yazd ığı Asâ-y ı Mûsâ 
Mecmuas ı’nı kahraman Tahirî, İstanbul’da birisine emaneten b ırakm ış. O 
nüsha, han ımlar ı Nurculuğa teşvik ettiği için zayi olmas ın. Muattal kalm ışsa, 
lüzum kalmam ışsa bana gönderilsin.
Ramazan ınızı, leyle-i Kadrinizi, hem bayram ınızı tebrik ederim. Kastamo-
nu’da iken nas ıl her gün dualar ımda ve mânevî kazançlar ımda Nur’un has 
şâkirtlerinden Âsiye, Ulviye, Lütfiyeler, Zehralar, Şerifeler, Hâcerler, Nec-
miyeler, Nimetler, Aliyeler hissedar olmak için mânen yan ımda bulunuyor-
dular; aynen şimdi de öyledirler.
Ben sizleri unutmuyorum. Hattâ bugünlerde birden Ulviye, Lütfiye’yi me-
rak ettim. İkinci gün, ikisinin de mektuplar ını, hediyelerini ald ım; bunlar ın sa-
dakatlerine bir emare oldu. Eskiden beri âdetim hediyeleri kabul etmemek-le beraber, sizin cübbe ve yele ğinizi bu geceki Leyle-i Kadir’de giyip Âsiye ile 
beraber Kastamonu’daki bütün Nur şâkirtleri nam ına kabul ettim. Fakat ka-
ideme muhalif olmamak için, ona mukabil, Emin’de bulunan risalelerimden Lütfiye, Ulviye istediklerini als ınlar; veyahut benim hesab ıma Mehmed Feyzi 
ve arkada şlar ı onlar ın beğendiklerini yazs ınlar.
Benim yan ıma çok defa gelen bu hem şirelerimin mâsum evlâtlar
ı, Nur 
şâkirtlerinden mâsumlar dairesinde dahildirler ve çok defa hat ırlıyorum.
f
Hadsiz şükür ve hamd ü senâ ediyorum ki, sizlerin bu mektuplar ınız, hem 
Hüsrev ve arkada şlar ına ve makinelerine, hem Nazif ve yard ımc ılar ına ve 
makinesine ve bu kudsî yeni hizmette devam edebilmelerine ait s ıkıcı çok en-
dişelerimi izale ettiler. Binler elhamdülillâh.
Hattâ mektuplar ınızı ald ığımdan bir gün evvel, arabayla gezmeye ç ıkm ış-
tım. Birden, Kur’ân’ ın medhine mazhar olan hüdhüd-ü Süleymanî ku şu bir 
müjde vermek istiyor gibi, on be ş dakika kadar yolumuzu takiben sa ğa ve so-
la ve yola konup, uçup, yine gelip, hiç bu acip tarz ı görmedi ğimiz surette, ka-
naatim geldi ki, yar ın beni mesrur edecek bir haber alaca ğım. Beni gezdiren 
Nureddin’e dedim. O da benim gibi o ku şun o garip vaziyetinden hayret edi-
yordu. Birden, biz onun s ırrını ifşa ettiğimizden kayboldu.
İkinci gün, hem tesellikâr Nazif’in mektubunu ve makinesinin yeni mah-
sulünü, hem Abdurrahman Salâhaddin’in medar- ı merak mektubunu ve
168  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
bana şapka için Ankara’da s ıkıntı veren Vâli Nevzat’ ın intihar ıyla, kendi toka-
dını ve cezas ı kendi eliyle verilmesini ve Zülfikar  hizmetine hiçbir taarruz ol-
mad ığını ve devam etti ğini, hem Medresetü’z-Zehra’n ın kahramanlar ı hiç te-
lâş etmeyerek Zülfikar’ a devamlar ını ve hakikat-i hali beyan etmelerini ve 
çok alâkadar oldu ğum Atabey kahramanlar ının ve Lütfi vârislerinin ve bü-
yük merhum Hâf ız Ali’nin vekil ve vâris ve hizmet-i Nuriye’de muktedir arka-
daşlar ının, Tahirî ve Abdullah Çavu ş’un tebrik mektuplar ını ve Ali Köyü’nün 
imam ı Ali’nin bu yeni taarruzda pek merdâne ve Nur şâkirtlerine lây ık bir 
tarzda ve hükûmette suallerine kar şı mânidar ve hakikatli cevaplar ını ald ım 
ve dedim: İşte, hüdhüdün müjde sözü do ğru ç ıktı.
Nas ıl ki Asâ-y ı Mûsâ  risalesi tabiatta bo ğulanlar ı dalâletten kurtar ıyor ve bu 
zamanda herkese, hususan şüpheye ve inkâra dü şenlere lâz ımd ır ve tiryakt ır. 
Öyle de, Zülfikar,  ehl-i imana ve ehl-i ilme ve bilhassa hâf ızlara elzemdir. Her 
bir hâf ız-ı Kur’ân, bu mecmuaya bu zamanda şiddetle ihtiyac ı var. Kur’ân’ ın 
kırk vecihle i’câz ını beyan eden bu eser, her hâf ızın elinde bulunmal ı.
Şimdiye kadar hiçbir zaman tarih göstermiyor ki, Risale-i Nur gibi, pek 
çok tâifelere ve mesleklere hücum eden, bu derece, pek az ve hafif tenkitle kurtulmu ş olsun. Hattâ yüz derece daha az zahmetle, yüz derece kudsî hiz-
met ve mücahede mukabilinde, küçük ve muvakkat ve netice itibar ıyla hay ır-
lı bir-iki hapis ve iki-üç inâyetli ve fütuhatl ı musibet gördüler.
Umuma binler selâm ve muvaffakiyetlerine dua.
f
Kanaatim geliyor ki; bu s ıralarda biz, Zülfikar’ ı ve Asâ-y ı Mûsâ ’yı pek 
çok teksir etmeye mecbur oldu ğumuz hengâmda ve temiz olmayan matbaa-
cılar dahi çekinmeleri ayn ı zamanda bu acip makina kolayca elimize verilme-
si, o iki mecmuan ın makbuliyetine bir i şaret-i gaybiye ve inâyet-i ilâhiyenin 
bir harika ikram ıdır ve Nur’lar ın kerametidir.
Evet, bir âdi mektubum için “Kim yazm ış?” diye sekiz defa bana resmen 
sıkıntı ve eziyet verildi ği ayn ı zamanda, sekiz yüz sayfay ı bin beşyüz nüsha-
ya ve bir milyon sayfalara ç ıkaran o makine, elbette gayptan imdad ımıza gel-
miş Nurcu ve bin kalemli bir kâtiptir. Onun için baz ı sayfalar ı sönük ç ıksa, za-
rar yoktur. Parlak k ısm ı bize şimdilik yeter. İyi okunmayan k ısm ı ayr ı yap ılsın; 
sonra elmas kalemliler, her biri bir-iki nüshay ı ıslah etsin.
Bir zaman bir memlekete şimendifer geldi ği vakit, arabac ılar telâş edip 
dediler: “Bizim sanat ımız bozuldu.” Hâlbuki şimendiferin gelmesiyle mem-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   169
lekette faaliyet ço ğald ığından, faytonculu ğa iki kat ziyade ihtiyaç olmu ş. 
İnşaallah, onun gibi Nur yaz ıcılar ı, değil tevakkuf, belki daha ziyade yaz ı ile 
defter-i a’mâl lerine hasenat kaydedecekler.
f
Ben ehl-i siyasetin her nevi tâziplerine kar şı 1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè deyip 
sab ır ve tahammüle karar vermi şim. Kâz ım Karabekir ile eskiden münasebe-
tim vard ı. Acaba şimdi de o münasebetin sebebi olan merdane mesle ğini mu-
hafaza ediyor mu? E ğer eski gibi ise ve Nur’lara zarar ı yoksa ve Nur’a faydas ı 
muhtemel ise ve dost ise, benim selâm ımı ona tebli ğ edebilirsiniz. Fakat, ma-
dem ehl-i siyaset, hayat- ı bâkiyesi için Risale-i Nur’a müracaata tenezzül et-
miyor, o hayata nisbeten be ş paral ık olan bu hayât- ı fâniye için onlara müra-
caata ben de tenezzül etmem ve istirahatim için şekva ve rica etmem.
f
Merhum Büyük Ali’nin tam vârisi ve tam bir sistemi ve merhum 
Abdurrahman’ ın tam misli ve halefi ve mübareklerin pehlivan ı ve kahra-
man ı Küçük Ali’nin iki büyük ve pek güzel hediye-i Nuriye’sini ald ık. Fakat 
Zülfikar’ ın âhirinde Hizb-i Nuriye’nin parças ı yaz ılmam ış; o parçay ı da o ha-
rika kalemiyle yazs ın, bana göndersin.
f
Hâşiye: Memleketimizde medrese talebelerinden birisi bir kitab ı bitirse 
veya başlasa, bir tatl ı veya yemek “müftihâne” veya “mahtumâne” diye ver-
mek âdettir. Aynen bu kaideyi Kâtip Osman’ ın üzümünde gördük. Onun yaz-
dığı Asâ-y ı Mûsâ ’nın tashihini bitirdi ğim ayn ı vakitte, mahtumânesi olarak bu 
üzümün gelmesi, tatl ı bir latîfe ve şirin bir hat ıra-y ı hayat- ı medresiyye oldu.
Nur’da şefkat esas olmas ından, han ımlar o cihette ileridir ve Nur’lara ciddî 
yap ışıyorlar. Ben “karde şlerim” dedi ğim zaman, han ım hemşirelerimi kar-
deşler içinde kastederim.  Bütün mektuplar ımda onlar dahi muhataplar ımd ır.
f
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” (Âl-i İmran sûresi, 3/173)
170  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Hiç merak etmeyiniz. Yaln ız duan ızı almak için şimdilik şiddetli ve suikast 
eseri olarak evvelce size yazd ığım gibi hastal ığımı beyan ediyorum. Fakat ka-
tiyen telâ ş etmeyiniz. Hadsiz şükür olsun ki, hem evrad ıma, hem vazife-i tas-
hihe mâni olmuyor. İnşaallah, büyük bir sevap ve hay ır var içinde. Ben ken-
dim, bundan bir cihette memnunum; siz de hiç müteessir olmay ınız. Zaten 
benim vazifem bitmek üzeredir. Risale-i Nur, hususan mecmualar ı, her bir 
nüshas ı, Said’e kar şı hüsn-ü zann ınızın fevkinde onun vazifesini görebilir ve 
görüyor. Ve Nur şâkirtlerinin haslardan her bir fedakâr ı, o Said’in vazifesini 
mükemmel görebilir. İnşaallah ileride tam görecekler. Bir Said içinizde nok-
san olmakla, yüzer mânevî Said olan mecmualar ve binler maddî Said’ler, içi-nizde halis ve mükemmel o vazifeyi görebilirler ve görüyorlar. Bu hakikate bi-nâen, benim şahs ıma ve ba şıma gelen hâdiselere çok ehemmiyet vermeyiniz. 
Yaln ız çok dua ediniz. Zaaf ve ihtiyarl ık ve ziyade teessürat ıma, bence mak-
buliyetleri şüphesiz olan dualar ınızla yard ım ediniz.
Kahraman Tahirî’nin Nurcu mâsume, merhume mübarek Hicret’i dün-
yadan cennete hicret etmesi, hakikaten beni mahzun eyledi. Öyle bir Nur şa-
kirdi ve mâsum tâifesinin ehemmiyetli bir çal ışkan ı gitmesi, Nur hesab ı
na da 
beni müteessir etti. İnşaallah onun yerine çoklar girecek, yerini bo ş b ırak-
mayacaklar. Nas ıl ki şimdiden U şakl ı küçücük Haydar meydana ç ıktı, hicret 
eden hem şiremin vazifesini görece ğim diye bizi mesrur eyledi. Cenab- ı Hak, 
Hicret’in peder ve validesine ve akrabas ına sabr- ı cemîl ihsan edip, Hicret’i 
onlara şefaatçi eylesin ve o merhumeyi de merhume hem şirem Hân ım’la 
cennette mesrur eylesin, âmîn...
Uşakl ı Haydar’a benim taraf ımdan onu tebrik ve Nur hizmetinde tevfiki-
ne dua etti ğimi ve Nur’un mâsumlar tâifesi içinde dahil oldu ğunu bildiriniz. 
Ve onun hocas ı İzzet’e de pek çok selâm ediyorum.
f
Nur şâkirtleri, hiç siyasete kar ışmad ılar, hiçbir partiye girmediler. Çünkü 
iman, mâl-i umumîdir. Her tâifede muhtaçlar ı ve sahipleri vard ır. Tarafgirlik 
giremez. Yaln ız küfre, z ınd ıkaya, dalâlete kar şı cephe al ır. Nur mesle ğinde, 
müminlerin uhuvveti esast ır.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   171
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bir meseleyi, çoktan beri size söylemek lâz ım iken unutmu ştum. O da şu-
dur: Mucizât- ı Kur’âniye risalesindeki ekser âyetler, her biri, ya mülhidler ta-
raf ından medar- ı tenkit olmu ş veya ehl-i fen taraf ından îtiraza u ğram ış veya 
cinnî, insî şeytanlar ın vesvese ve şüphelerine maruz olmu ş âyetlerdir.
İşte, Yirmi Be şinci Söz öyle bir tarzda o âyetlerin hakikatlerini ve nükte-
lerini beyan etmi ş ki, ehl-i ilhad ve fennin kusur zannettikleri noktalar, i’câz ın 
lemeât ı ve belâgat- ı Kur’âniye’nin kemâlat ının menşeleri oldu ğunu, ilmî kai-
deleriyle isbat edilmi ş; bulant ı vermemek için onlar ın şüpheleri zikredilmeye-
rek cevab- ı kat’î verilmi ş. 2َאدًاÜأَوْ َאلَ×ِåْĤوَا ، 1ِيóْåَÜ ُ÷ْĩَّýĤوَا gibi, yaln ız Yirminci 
Söz’ün Birinci Makam ı’nda üç-dört âyette şüpheleri söylenmi ş.
Hem o Mucizât- ı Kur’âniye risalesi de gerçi gayet muhtasar, acele yaz ıl-
mış ise de, fakat, ilm-i belâgat ve ulûm-u Arabiye noktas ında âlimlere hayret 
verecek derecede âlimane ve derin ve kuvvetli bir tarzda beyan edilmi ş. Gerçi 
her bahsini, her ehl-i dikkat tam anlamaz, istifade etmez; fakat o bahçede her-kesin ehemmiyetli hissesi var. Pek acele ve mü şevveş haletler içinde telif edil-
diğinden, ifade ve ibaresinde kusur var olmas ıyla beraber ilim noktas ında çok 
ehemmiyetli meselelerin hakikatini beyan etmi ş.
f
Madem Risale-i Nur, makine ile taammüm etmeye ba şlam ış ve madem 
felsefe ve hikmet-i cedideyi okuyan mektepliler ve muallimler çoklukla Risale-i Nur’a yap ışıyorlar. Elbette, bir hakikat beyan etmek lâz ım geliyor, şöyle ki:
Risale-i Nur’un şiddetle tokat vurdu ğu ve hücum etti ği felsefe ise  
mutlak de ğildir, belki muz ır k ısm ınad ır. Çünkü felsefenin hayat- ı içtima-
iye-i beşeriyeye ve ahlâk ve kemâlât- ı insaniyeye ve sanat ın terakkiyât ına 
hizmet eden felsefe ve hikmet k ısm ı ise Kur’ân ile bar ışıktır. Belki Kur’ân’ ın 
hikmetine hâdimdir, muâraza edemez. Bu k ısma Risale-i Nur ili şmiyor.
İkinci k ısım felsefe ise  dalâlete ve ilhada ve tabiat batakl ığına dü-
şürmeye vesile oldu ğu gibi sefâhet ve lehviyât ile gaflet ve dalâleti netice 
verdiğinden ve sihir gibi harikalar ıyla Kur’ân’ ın mucizekâr hakikatleriyle 
muâraza etti ği için, Risale-i Nur ekser eczalar ında mizanlarla ve kuvvet-
li ve burhanl ı muvâzenelerle felsefenin yoldan ç ıkm ış bu k ısm ına ilişiyor, 
1 “Güneş döner...” (Yâsîn sûresi, 36/38)
2 “Dağlar ı da arz ı tutan birer destek (yapmad ık m ı)?” (Nebe sûresi, 78/7)
172  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
tokatl ıyor; müstakim, menfaattar felsefeye ili şmiyor. Onun için mektep-
liler, Risale-i Nur’a itirazs ız çekinmeyerek giriyorlar ve girmelidirler.
Fakat gizli münaf ıklar, nas ıl ki bir k ısım hocalar ı bütün bütün manas ız ve 
haks ız bir tarzda, ehl-i medresenin ve hocalar ın hakikî mal ı olan Risale-i 
Nur aleyhinde istîmal ettikleri gibi baz ı felsefecilerin enaniyet-i ilmiyelerini 
tahrik edip, Nur’lar aleyhinde istîmal etmek ihtimaline binâen, bu hakikat “Asâ-y ı Mûsâ” ve “Zülfikâr” mecmualar ı başında yaz ılsa münasip olur.
Safranbolu, Eflâni Nahiyesi Mülâyim Köyü’nde mütekâid muallim bir 
kardeşimiz ve Nur’un has şakirdi, Nur’lar ın neşri ve tab’ ı için âdetâ serma-
yesinin k ısm- ı âzam ını teberru etmek istiyor, kabulünü rica ediyor. Ben, bu 
hâlis ve has karde şimizin fedakârâne ve hâlisane ricas ını reddedemiyorum. 
Ve dünya mallar ı kaide-i şahsiyeme girmedi ği ve muavenetleri kendime ka-
bul etmedi ğim için, bu i şteki maslahat ı da bilemiyorum. İki Isparta’n ın kah-
ramanlar ına ve Hüsrev ve Tahirî ve arkada şlar ına ve Nazif ve refiklerine bu 
meseleyi havale ediyorum. Nur’un ne şri için böyle çok büyük bir hay ır ve se-
vaba mâni olamam. Sizler ya bütün niyet etti ği miktar ı, veyahut bir k ısm ını, 
iki hisse ile, biri büyük Isparta’n ın, biri küçük Isparta’n ın makinelerine veril-
sin. Onun istedi ği gibi, ya teberru veya ileride ba şka muavenet edenler gibi 
bir mukabele nev’inde, ya Nur’lardan veya ba şka bir istedi ği ne varsa vermek 
suretiyle o has karde şimizi memnun edersiniz.
f
Rumuzat- ı Semâniye’yi yazd ığım zaman hem çok acele telif edilmi ş; hem 
benim eski mahfuzat ıma itimad ederek, takribî iki mikyas yapt ım. Onunla, 
hem eski ulemân ın hesaplar ına binâen hurufat- ı Kur’âniye’nin i’câz cihe-
tinde esrar ını yazd ım. Sonra, me şhur Kâmûsü’l-Lu ğa sahibi Mecdüddîn-i 
Fîrûzâbâdî’nin el-Mikbâs  nâm ındaki tefsir-i me şhur u makbûlünün hurufat 
ve kelimat- ı Kur’âniye’ye dair beyanat ına bakt ık, yüzde doksan ı bizim hesa-
bımıza tevafuk etmi ş. Yaln ız, beş-on yerinde muhalefet gördük. Sonra tahkikî 
bir hesap yapt ım. Bizimki do ğru, onunki matbaalar ın sehvi oldu ğu tahakkuk 
etti. Madem böyle azîm yekûnlardaki tevafuklarda küçük küsûratlar ve küçük farklar zarar vermez diye, daha tam tam ına tahkikî bir tarzda bütün Kur’ân’ ı, 
bütün hurufat ıyla ve kelâm ve kelimat ıyla hesap etmeye ve letaif-i i’câziyeyi 
onunla tam takviye etmeye vakit bulamad ım. Zâlimler bana vakit b ırakmad ı-
lar. Ben de o takribî mikyaslar ımla ve mahfuzat ımla ve eski ulemân ın hesap-
lar ına ve Kenzü’l-Ar ş duas ındaki adetlerime iktifa eyledim.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   173
Nazif Çelebi’nin İnebolu hâlis karde şlerimizin nam ına bayram tebriki ile 
ve Zülfikar’ ın gayet dikkat ve ehemmiyet ve ihtiyatla devam- ı hizmeti ve 
Mucizât- ı Kur’âniye’yi de bitirip zeyillerinden bir k ısm ını da tamam etmesi ve 
Abdurrahman Salâhaddin’in Amerika misyonerlerine dört-be ş ay okutturdu-
ğu Asâ-y ı Mûsâ  ve Mucizât- ı Ahmediye’yi emin bir vas ıta ile bizim nâm ımı-
za Câmiü’l-Ezher’e hediye edip göndermesini ve ehemmiyetli bir Nur şakir-
di Ahmed Kurey şî’nin onlar ın makinesinin masraf ına yüz banknot vermesini 
beyan eden bir mektubunu ald ım.
Bu kahraman Nazif karde şimize ve gayet ciddî ve sebatkâr ve tam alâ-
kadar İnebolu Nurcular ına ve Ahmed Kurey şî ve rüfekalar ına, hem bayram-
lar ını, hem devaml ı hizmetlerini, hem yüksek sadakatlerini, hem Zülfikar ’ın 
tab’ ve muvaffakiyetini, hem Salâhaddin’in Câmiü’l-Ezher’le Medresetü’z-Zehra’n ın münasebetini temine çal ışmas ını ruh u can ımızla tebrik ediyoruz. 
Cenab- ı Hak onlar ı muvaffak eylesin, âmîn… Ve hizmetlerini tam makbul ey-
lesin, âmîn…
f
Câmiü’l-Ezher ulemâs ına gönderilen iki nüsha benim tashihimden geçme-
miş olduğundan, baz ı harekeler ve Arabî kelimelerde sehivler elbette vard ır. 
Hususan âhirdeki arabî Hülâsatü’l-Hülâsa harekelerinde ilm-i nahivce, ba şka 
nüshalarda müteaddid sehivler gördüm. Onun için, tam Arabî hocalar ının tet-
kikinden geçmi ş birer nüsha Asâ-y ı Mûsâ1(Hâşiye) ve Zülfikar’ dan, münasip gör-
düğünüz zaman Câmiü’l-Ezher’e göndermekle beraber, onlara yaz ınız ki:
Nur Risalelerinin Medresetü’z-Zehra’s ı, Câmiü’l-Ezher’in şefkatine çok 
muhtaç bir mahdumudur, bir talebesidir, şiddetli dü şmanlar ın hücumuna he-
def olmu ş bir şakirdidir ve bütün medreselerin ba şı ve âlem-i İslâm’ ı daima 
tenvir eden o büyük Câmiü’l-Ezher’in küçük bir daire ve şubesidir. Onun için, 
o âli-kadr üstad ve mü şfik peder ve hamiyetkâr mür şid-i âzam, bîçâre evlâ-
dına ve şâkirtlerine tam yard ım etmesini onlar ın ulüvv-ü himmetinden bekli-
yoruz. O pek büyük üstad ımıza takdim edilen iki kitap ise, bir talebe, dersini 
ne derece anlam ış diye akşamda babas ına ve üstad ına yaz ıp vermesi gibi, o 
iki dersimiz, o şefkatli allâmelerin nazar- ı müsamahalar ına arzedilmi ş diye bu 
mektubu yazars ınız.
f
1 (Hâşiye) Yan ımda bulunan ve noksan tashihimden geçen bir Zülfikar’ la bir Asâ-y ı Mûsâ ’yı 
size gönderebilirim. Tam bir mukabeleden sonra, siz isterseniz kendi nüshalar ınızı M ısır’a 
gönderirsiniz.
174  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Pek çok alâkadar oldu ğum ve Risale-i Nur’un gayet ehemmiyetli bir mer-
kezi ve az zamanda pek çok Nur i şini gören Denizli Hüsrev’i ve gayet ciddî ve 
sad ık rüfekalar ı, hususan hâkim-i âdil ve Muharrem ve Hâf ız Mustafa ve saire-
nin nam ına bayram tebrikiyle, Hasan Feyzi’nin şiddetli ve tehlikeli hastal ığını 
beyan eden bir mektubu, çok ehemmiyetli bir karde şimiz olan Muharrem’den 
ald ım. Kanaat-i kat’iyem geldi ki, Hasan Feyzi, aynen şehid Hâf ız Ali (rahmetul-
lâhi aleyh)  gibi, benim musibetimin k ısm- ı âzam ını kendine al ıp mânevî bir feda-
kârl ık eylemiş. Hâf ız Ali, benim bedelime birkaç emare ile berzaha gitti ği gibi, 
bu Hasan Feyzi de ayn ı hastal ığım zaman ında, ayn ı vakitte, ayn ı müddette, 
ayn ı tarzda, ayn ı sıkıntılı dışarıya ç ıkmamakta tevafuku kuvvetli bir emaredir 
ki, bana çok ac ıyan ve şefkat eden o karde şimiz, mânen hastal ığımı kısmen 
kendine ald ı. Bu dört cihetle tevafuk içinde yaln ız bir fark var. Benimki zehir-
den, tesemmümden, onunki so ğuktan gelmi ştir. Elbette Hastalar Risalesi bi-
zim bedelimize onu tesellî edip iyadetü’l-mariz gibi keyfini sormu ş ve hasta-
lıktaki büyük sevaplar ve s ıkıntılar ını sürura kalbetmi ş. Cenab- ı Hak, şifa-y ı 
âcil ihsan eylesin, âmîn...
f
Bir zaman Barla’da temsil için yazd ığım bir risalede, “ İki adam İstanbul’a 
gidecek. Birisinin yüzde doksan dokuz dostu İstanbul’dad ır. Onun için oraya 
iştiyakla gider. Öteki, onun aksi, ilâ âhir...” meâlinde bir şey yaz ılm ış.
Şimdi, aynen bu hastal ığımın ihtar ıyla geçmi ş zamana geçtim ve o za-
manlarda hayat ımı geçirdiğim memleketlerde de hayalen gezdim. O şirin ha-
yat ımın devirlerinde, her memlekette yüz dostumdan ancak bir-ikisini göre-
bildim. Ötekiler, berzah memleketlerinde... Hattâ kendi Nurs köyümde, bir-tek amcazadem ve talebem Molla Dâvud da 
(rahmetullâhi aleyh)  eski ahbaplar ım, 
akrabalar ım yan ına berzaha gitti ğini gördüm. Yirmi seneki ayr ı ayr ı ikinci va-
tan ım say ılan Barla, Kastamonu gibi yerlerde, üç k ısım dosttan ancak iki k ıs-
mını gördüm; ötekiler de gitmek üzeredirler.
Bu hayalî hakikate binâen, hakikaten Nur’lar ın ışığıyla nurânî gördü ğü-
müz berzaha gitmek; bana, de ğil ağır gelmek, belki bir i ştiyak verdi. Benim 
bedelime hem vazifemi görüp, hem sevap kazand ıracak yüzer Hüsrev’ler, 
Tahirî’ler, Mustafa’lar, Nazif’ler, Osman’lar, Abdurrahman’lar, Ali’ler, Sabri’ler, Feyzi’ler, Ahmed’ler, Mehmed’ler, At ıf’lar, Mustafa’lar, Sad ık’lar, 
Osman’lar, ve hâkezâ… Nur’lar ın bahad ırlar ı dünyada arkamda kald ıklar ı, 
ölümü bana çok hafifle ştiriyorlar. Yaln ız günah cihetinde ölüyorum, hasenat 
cihetinde ya şıyorum diye Allah’a hadsiz şükrediyorum.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   175
Evvelen : 1نَ﴾ĳُđِäرَا ِįْĻَĤإِ َّאĬوَإِ ِِّٰų َّאĬ﴿إِ ٍÙَ×ĻِāُĨ ِّģِכُĤ
Risale-i Nur’un kahramanlar ından ve Hâf ız Ali’nin makam ına geçen mer-
hum Hasan Feyzi’nin vefat ı, Denizli’ye, Risale-i Nur dairesine ve bu memle-
kete ve âlem-i İslâm’a büyük bir zayiatt ır. Fakat kendisi, pek samimî ve hâlis 
ve fevkalâde beyanat ıyla ve dersleriyle, in şaallah, kendi yerinde çok Hasan 
Feyzi’lerin yeti şmesine bir zemin ihzar etmi ş, sonra gitmi ş. Aynen biraderza-
dem Abdurrahman gibi, bir-iki senede on sene kadar Nur’lara k ıymetli hizmet 
etti. Güya o da, Abdurrahman da çabuk dünyadan gidece ğiz diye on senelik 
vazifeyi bir-iki senede gördüler.
Ben, merhum Hasan Feyzi’nin vefat ını onun şahs ı itibar ıyla tebrik ediyo-
rum ve Denizli’yi ve Nur dairesini ve bu memleketi cidden taziye ediyorum. Bu çeşit zülcenaheyn ve hakikî mümin ve müdakkik bir âlim ve yüksek bir 
edip, muallim ve tesirli bir vâiz ve müderrisi kaybetti ği için, büyük bir musi-
bettir. Cenab- ı Hak, inşaallah, Denizli gibi kahramanlar oca ğından çok Hasan 
Feyzi ruhunda Nur’lara sahip ve na şir ç ıkaracak. Bir tane, toprak alt ına girer, 
vefat eder, fakat yüz tane sümbüller meydana geldi ği gibi; rahmet-i ilâhiye-
den ümitvar ız ki, Hasan Feyzi de öyle kudsî bir sümbül verecek, çok Hasan 
Feyzi’ler Nur dairesinde yeti şecekler, vazifesini daha ziyade yapacaklar.
Sâniyen : Bu kahraman karde şimizin, hayatta kald ığı gibi, defter-i hase-
nat ına her birimiz, mânevî kazançlar ımızı –umumda oldu ğu gibi, hususî bir 
surette dahi– o karde şimize hediye etmeliyiz. Ben, kendim, onu da, Hâf ız Ali, 
Hâf ı
z Mehmed ve Saval ı Ahmed ve Mehmed Zühtü’nün be şincisi olarak ev-
liya-y ı azimenin has dairesinde, mânevî kazançlar ımı ona da ba ğışlamaya 
karar verdim. O zat ın ağır şerait alt ında Nur’lar ın intişarına büyük hizmetler 
eden Nur hakk ındaki f ıkralar ı, Lâhika’da oldu ğu gibi, münasip gördü ğünüz 
baz ı mecmualar ın âhirine de o tesirli mektuplar ının birer tanesini ilhak ediniz. 
Nas ıl ki Asâ-y ı Mûsâ  ve Zülfikar ’da yaz ılıyor; tâ onun o canl ı fıkralar ı, onun 
bedeline Nur’lara hizmet etsin.
Hem, benim bedelime onun küçücük medrese-i Nuriye’si olan hanesin-
deki akrabas ına ve Denizli ve civar ındaki büyük medrese-i Nuriye’deki re-
fiklerine ve talebelerine ve Nur şâkirtlerine tâziyemizi tebli ğ edip deyiniz ki: 
Ben, bütün ömrümde, bu derece, bir vefattan bu kadar müteessir olup a ğla-
mam ıştım.
1 Her musibet kar şısında deriz ki: “Biz, Allah’a aidiz (O’nun mahlûku, O’nun kullar ı, O’nun mülküyüz; 
O, mülkünde diledi ği gibi tasarruf eder) ve zaten O’na dönmekteyiz.” (Bakara sûresi, 2/156)
176  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem size bundan evvel yazd ığım mektuptaki şiddetli hiddetim ve dima-
ğımdaki peri şaniyet, şimdi tahakkuk etti ki, o kahraman karde şimizin vefa-
tı gününden ba şlam ış. Hattâ o tesir, ihtiyâr ımı selb etmi şti. Öleceğim diye 
hizmetçiye vasiyetimi söyledim. Demek, ikinci bir ruhum hükmünde Hasan Feyzi, benim bedelime ölmü ş ve ölüyor. Hattâ onun vefat mektubu, bütün 
bütün âdetime muhalif, bir buçuk saat elimde iken açam ıyordum. Her ney-
se.. bütün bu elîm ac ılara mukabil, inâyet-i ilâhiye imdada geldi; hem kendi-
mi, hem onu, hem Nurcular ı mesrurane ruh u can ımızla tâziye içinde tebrik 
ettim. Bin bârekâllah ve binler rahmetullah dedim, terhisini alk ışlad ım.
Sâlisen : Merhum Hasan Feyzi’nin berzaha gitmesi ve vazifesi münhal kal-
mas ı ve mekteplileri Nur’lara sevk eden yüksek muallimlik ve mekteb-i fünun-
da mütefenninlik s ıfatlar ı çok mekteplilere bir parlak numûne-i iktida olma-
sı cihetini teessüfle dü şünürken, birden, ayn ı sistemde hem muallim, hem iki 
mahdumuyla Nurcu, hem Hasan nam ında, hem bu iki Hasan’lar gibi müstes-
na ve fedakâr bir muallim olan Ahmed Fuad’ ı Nur dairesine girmeye vesile 
bulunan Dadayl ı Hâf ız Hasan’ ın üç seneden beri hiç mektubunu almad ığım 
ve halini ve Nur’lara devam ını bilemedi ğim halde, bir mektubunu ald ım. De-
dim: Bir muallim Hasan gitti, yerine bir muallim Hasan ve çok fedakâr di ğer 
bir muallim Ahmed geldi.
Ayn ı vakitte, hacca gidip yeni gelen Bolvadinli bir Hasan yan ıma geldi, 
Nur dairesine girdi, risaleleri ald ı, tenvir etmeye ba şlad ı.
Üç-dört saat sonra, Emirda ğ’ın bir Hüsrev’i ve Feyzi’si, çok hay ırlı olan 
Tabib Hayri yan ıma geldi. Dedi: “Buran ın ehemmiyetli bir mektep muallimi 
Abdurrahman (bu muallim aynen Feyzi kadar Nur’a hizmet etti) Nur’lara ta-lebe olmak istiyor. Kabul etseniz, 
Asâ-y ı Mûsâ ’yı vereceğiz.”
Dedim: “Veriniz.”Hem, o merhum Hasan Feyzi gibi az zamanda çok hizmet eden karde-
şimiz Mustafa Osman’ ın o günde gelen mektubunu gördüm ki, Kastamonu 
Lisesi’ni k ısmen bir cihette şereflendiren ve şimdi dârülfünunu nurland ırmaya 
çal ışan mektepli Mustafa, Nur makinesi münasebetiyle Nur’lara zarar gelme-
mek için matbuât kanununu hat ırlat ıp ihtiyatkârâne muhaberesinden bahse-
diyor.
1(Hâşiye-1)
1 (Hâşiye-1) Komünistli ği, dinsizli ği, anarşistliğin esaslar ını neşreden baz ı ceridelere matbu-
ât kanunlar ı ilişmediği halde, bu vatan ve milletin temel ta şını muhafazaya pek tesirli bir 
surette hizmet eden Zülfikar  ve Asâ-y ı Mûsâ  mecmualar ının makinelerine nas ıl ilişebilir ve 
neden ilişirler? Hakikaten hayret ediyorum!
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   177
Ben dedim: Hadsiz şükür olsun ki, bir muallim terhis edildi, onun bedeline 
iki Hasan ve iki Mustafa ve üç muallim ve bir çal ışkan muallim, vazifeleri için-
de Denizli kahraman ının vazifesini görüyorlar. İşte bu hal i şaret eder ki, nas ıl 
Hâf ız Ali gitti, Denizlili onun yerine geldi, ac ısını unutturdu; öyle de, bir Hasan 
Feyzi gitti, yerine bir dârülfünun gelecek, in şaallah ac ısını unutturacak.
Umum karde şlerime selâm.
f
Evvelen : Kahraman Nazif’in ve hakikaten Nazif ruhunda ve sadakatinde 
kendi arkada şlar ının makine ile ve sair cihette Nur’a hizmetleri, bu memleke-
ti cidden minnettar edecek bir vaziyettedirler. Cenab- ı Hak, onlar ı muvaffak 
eylesin, âmîn... Hususan makinelerinin mahsulât ı hem zinetli, hem aç ık, hem 
sıhhatli1(Hâşiye-2) olmas ından, büyük bir muvaffakiyettir. Cenab- ı Hak, Nazif’e 
çok Salâhaddinler, İbrahimler vermi ş.
Benim kendi hatt ımla Zülfikar ’ın başında bir parça yaz ımı istiyor. 
Gönderdi ği yağlı dört sayfay ı kendi yaz ımla bu rahats ızlığım zaman ımda biz-
zat yazamad ığımdan, ben söyleyip benim daimî kâtibim yazs ın. Baz ı kelime-
leri ben yazaca ğım.
Nazif karde şimizin hem İstanbul, hem İnebolu Nurcular ının nam ına bay-
ram ve yeni sene teberrükü hesab ına gönderdi ği maddî üç nevi teberrükü al-
dım. Onlar ın umumu nam ına âdetime muhalif olarak kabul ettim. Allah on-
lardan raz ı olsun, âmîn. Onlar ın hat ırı için kaidemi k ırdım. Ve mânevî ve fir-
devsî olan Nur Zülfikar’ ı ikinci Salâhaddin olan Küçük İbrahim’in nam ına ve 
ekseriyet-i mutlakas ı Sözler ’i gayet güzel bir surette yazan ve Nazif sadaka-
tinde ve alakas ında bulunan karde şimiz Mustafa Osman’ ın umum Safranbolu 
Nurcular ı nam ına gönderilen iki mecmuay ı da beraber ald ık. Cenab- ı Hak, 
Zülfikar ’ın ve o iki mecmuan ın harfleri adedince onlar ın, İbrahim ve Mustafa 
ve İzzet ve refiklerinin ve yard ımc ılar ının defter-i a’mâline hasenatlar yazs ın 
ve her harfine mukabil yüz rahmet eylesin, âmîn...
Hakikaten Mustafa Osman, ehemmiyetli ve çok gayretli iki cenah buldu. 
Nazif’in, Salâhaddin’i ve İbrahim’i gibi, muallim Ahmed Fuad’ ı ve dârülfü-
nundaki Mustafa Oruç’u bulmu ş; o iki cenahla, in şaallah Nur hizmetinde çok 
1 (Hâşiye-2) Bu defaki yirmi dört sayfada yaln ız iki-üç noktada ح,  خ olmuş, başka yok. Birçok 
kelimesi noksan, mânâ anla şılır; daha tamam ına bakamad ım.
178  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
iş görecek. Hattâ Mustafa Oruç’la muallim Ahmed Fuad gibi zatlar ın bu s ıra-
da tesirli bir surette hizmet-i Nuriye’ye geçmeleri, Denizli kahraman ı Hasan 
Feyzi’nin vefat ac ısını bir derece izale ediyorlar. Küçük İbrahim, Nazif’e ikin-
ci bir Salâhaddin hükmüne geçip çoluk çocu ğuyla, karde şiyle ve refikas ıy-
la Nur’a ve makineye pek ciddî çal ışmas ı, mektubunda namlar ı bulunan 
Salih ve Gülcü Hüseyin ve Osman ve Zühtü ve İzzet ve Ömer ve sair orada-
ki Nurcular ın sebatkârâne, sars ılmadan Nur hizmetinde terakki etmeleri biz-
leri çok mesrur ettikleri gibi, bu memleketi de ileride çok minnettar edecek-ler. Mâşaallah, İnebolu, küçük bir Isparta ve tam bir medrese-i Nuriye oldu-
ğunu isbat ettiler.
Sâniyen :
 Nurs Köyü ve Nursî lakâb ımla ve Nur’larla münasebettar 
üniversite mektebinin pek gayretli bir Nurcusu ve bir Abdurrahman ve bir Salâhaddin kabiliyetinde Mustafa Oruç’a evvelce eski harfle gönderdi ğimiz 
mecmualardan sonra, yeni harfle sekiz-dokuz parçay ı da, onun istemesi ve 
“Üniversite talebeleri çok muhtaç ve mü ştakt ır.” demesi üzerine gönderdik. 
Fakat o genç şakirdin tecrübesi az olmas ından, Nur’lar ın himayesine kâfi gel-
mediğinden ve lây ık ellere vermek ve muattal kalmamak için, Nur şâkirtleri, 
hususan İstanbul’a yak ın olan veya u ğrayan veyahut İstanbul’un içinde bulu-
nanlar, Nur’un ne şir ve himayesinde ona yard ım etmek lâz ımd ır.
Sâlisen : Denizli’nin bir mânevî kahraman ı merhum Hasan Feyzi’nin 
(rah-
metullâhi aleyh)  Isparta kahraman ı merhum Hâf ız Ali’nin (rahmetullâhi aleyh)  yan ına 
gitmesi gerçi bizi çok müteessir ediyor; fakat onun gayet has bir talebesi ve Nur’un hâlis bir şakirdi S ıdd ık Muharrem’in dedi ği gibi deriz:
O, bir cihette, ölmemi ş; belki vazifesini acele bitirmi ş, âlem-i berzaha is-
tirahat için gitmi ş, terhis edilmi ş. Hâf ız Ali ile beraber, mânen, şefaatleriyle 
ve b ırakt ıklar ı tesirli Nur hakk ındaki eserleriyle yard ım ediyorlar, yine mânen 
Nur’a çal ışıyorlar. Elbette mânevî şehid hükmünde olmalar ından, 
Meyve ’nin 
On Birinci Meselesi’ndeki ilm-i nahiv talebesinin kendini medresede bildi-ği gibi, Hâf ız Ali ile Nur hakikatlerinin müzakeresi ve vefat eden Nurcular ın 
dairesinde me şgul olmalar ını, merhamet-i ilâhiyeden kuvvetle ümitvâr ız. 
İnşaallah, Cenab- ı Hak, onun vazifesini dünyada gördürecek, Nur dairesinde 
çok Hasan Feyzi’leri yeti ştirecek.
1(Hâşiye)
1 (Hâşiye) Bu merhum karde şimizin Nur’a ait müteaddit vazifelerini tamamen görecek ve 
şâkirtlerin tensibiyle ve me şveretiyle intihap edilecek bir yeni kahraman bulununcaya 
kadar o vazifeleri taksimü’l-a’mâl suretinde her bir şâkirt bir vazifesini yapmaya ba şla-
sın. Demirba ş Ali Osman! Bu vazife Isparta’da sana dü ştü. Hem oradaki karde şlerin Ö
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   179
Yaln ız o mübarek karde şimiz, benim gibi resmî ilaçlardan çekinmedi ği 
için bir sehivdir. Ben ondan ziyade ıztırapta iken, “Nurcular ın duas ı yeter.” 
diye maddî ilâçlar ı aramad ım ve hastal ık hakk ında kimsenin fikrini al ıp ev-
ham etmedim. O merhum karde şimiz, bu noktada bana muvafakate muvaf-
fak olamam ış. Nur’lar hakk ında parlak f ıkralar ında, bu bîçâre karde şine ken-
dini kurban etmeye söz verdi ğinden ve Nur vazifesini acele yapmas ıyla isti-
rahat âlemine gitti. Ben, hem onun akrabas ını, hem Muharrem gibi k ıymetli, 
ciddî talebelerini ve Denizli ve civar ı Nurcular ını tekrar tâziye edip, bizler gibi 
onlar da o merhumu hasenatlar ına hissedar ederek hasenat cihetinde ölme-
miş gibi, defter-i hasenat ına haseneler yazd ırsınlar, diyerek umum onlara bin-
ler selâm ve ona binler rahmet deriz.
Râbian : Bir zaman bin kalemle Nur’lara çal ışan Sava kahramanlar ından 
ve Nur’un ehemmiyetli şâkirtlerinden Mustafa Y ıldız’ın hüdhüd-misal ku şu 
hüdhüd-ü Süleymanî nev’inde Nur i şleri hakk ında harika vaziyetleri göster-
mek acip de ğil, çok emsâli var. Ku şlar ın Nur’larla alâkadarl ıklar ı, çok hâdise-
lerle tahakkuk etmi ş.
Hapishanede, hakikaten şahs ıma ve Nurcular ın ittihad ına ve mahpusla-
rın Nurcularla tevafukuna unutulmayacak derecede Hilmi ile hizmet eden ve 
memleketinde hapisten evvel ve sonra kahramanane çal ışan ve ismine tam 
mutab ık Sad ık Bey’in, akrabas ıyla, validesiyle tebrikine ve benim nam ıma 
orada kurban kesti ğine mukabil, bin bârekâllah ve mâ şaallah deriz. Ve onun-
la Risale-i Nur’a hem talebe ve bize selâm gönderen Salih o ğlu Osman’a hem 
selâm ederiz, hem Nur dairesinde kabul edildi, deriz.
f
meşveretiyle, onun yeri bo ş kalmamak için Nurla onun gibi çok alâkadar birisi, şimdilik 
Denizli Hüsrev’i vaziyetini als ın. Ona hediye etti ğim takkeyi muhafaza etsin tâ hakikî sahip 
çıkas ıya kadar.
180  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1َاءِïَıُّýĤا َאءِĨِïِÖ َאءِĩَĥُđْĤا َادُïِĨ زَنُĳُĺ
2ٍïĻِıَü ِÙِאئَĨ ُóْäأَ ُįَĥَĘ ĹِÝَّĨأُ َאدِùَĘ َïْĭِĐ ĹِÝَّĭُùِÖ َّכَùَĩَÜ ْīَĨ
Bu iki hadis-i şeriften al ınan bir ilhamla, Risale-i Nur’u yazman ın dünyevî 
ve uhrevî pek çok faydalar ından, Risale-i Nur’da beyan edilen ve şâkirtlerinin 
tecrübeleriyle tasdik edilen yaln ız birkaç tanesini beyan ediyoruz.
Beş türlü ibadet :
1– En mühim bir mücahede olan ehl-i dalâlete kar şı mânen mücahede 
etmektir.
2– Üstad ına neşr-i hakikat cihetinde yard ım suretiyle hizmet etmektir.
3– Müslümanlara iman cihetinde hizmet etmektir.4– Kalemle ilmi tahsil etmektir.5– Bazen bir saati bir sene ibadet hükmüne geçen, tefekkürî olan bir iba-
deti yapmakt ır.
Beş türlü de dünyevî faydas ı var:
1– R ızıkta bereket.
2– Kalbde rahat ve sürur.3– Maişette suhûlet.
4– İşlerinde muvaffakiyet.
5– Talebelik faziletini almakla bütün Risale-i Nur talebelerinin has duala-
rına hissedar olmakt ır.
Kalemle nur’lara hizmet ve sadakatle talebesi olman ın iki mühim 
neticesi vard ır:
1– Âyât- ı Kur’âniye’nin i şaretiyle, imanla kabre girmektir.
2– Bütün şâkirtlerin mânevî kazançlar ına, Nur dairesindeki şirket-i mâne-
viye s ırrıyla, umum onlar ın hasenatlar ına hissedar olmakt ır.
1 “Mahşer de, hakiki alimlerin sarf ettikleri mürekkeb , şehid lerin kan ıyla müvâzene edilir (o k ıymette 
olur).” Bkz.: el-Gazâlî, İhyâü ulûmi’d-dîn  1/6, 8; İbni Hacer, Lisânü’l-mîzân  5/225; el-Münâvî, 
Feyzu’l-kadîr  6/466.
2 “Bid’a lar ın ve dalâletlerin istilâs ı zaman ında sünnet-i seniyye me temessük edip hizmet eden, yüz şehid  
sevâb ını kazanabilir.” et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  5/315; İbni Adiyy, el-Kâmil  2/327; el-Beyhakî, 
ez-Zühd  s.118.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   181
Hem bu talebesizlik zaman ında, melâikelerin hürmetine mazhar olan1(Hâşiye-1)
talebe-i ulûm-u diniye s ınıfına dahil olup âlem-i berzahta –tâlihi varsa, tam 
muvaffak olmu şsa– Hâf ız Ali ve Meyve ’de bahsi geçen me şhur talebe gibi; 
şühedâ hayat ına mazhar olmakt ır.
f
Makineyle ç ıkan mecmualar ın başında yaz ılacak f ıkra şudur:
Risale-i Nur’un bütün eczalar ını iki sene hem Ankara, hem Denizli mahke-
meleri ve ehl-i vukufu tetkikten sonra hem beraatimiz, hem umum Risale-i Nur 
eczalar ını bana teslime müttefikan karar vermelerine binâen, ne şirlerine bir 
mâni yoktur. Bana verilen Risale-i Nur’dan birisi, bu mecmuan ın eczalar ıdır.
Isparta’da hem mekteplerde, hem camilerde din lehindeki icraatlar, 
Zülfikar ’ın mânevî fütuhat ı say ılabilir. İnşaallah, Isparta nas ıl Nur’lar ın med-
resesi olmu ş, başka vilâyetlere de ders veriyor; in şaallah şeâir-i İslâmiye’de de 
birinci hüsn-ü misal ve numûne-i imtisal olacak.2(Hâşiye-2)
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bu şiddetli maddî ve mânevî k ışın, s ıkıntılı maddî ve mânevî has-
tal ığı vaktinde dünyadan mufarakat ve pek çok alâkadar oldu ğum Nurcu kar-
deşlerimden iftirak ihtimalinden gelen elemler beni s ıkarken, birden S ıdd ık 
Süleyman, Nur Santral ı Sabri, umum o havalideki karde şlerim nam ına ve 
nesebî akrabalar ımın da hesab ına, Abdülmecid ve Abdurrahman mânâs ında 
buraya geldiler. Cenab- ı Hakk’a şükrediyorum, onlar ın gelmesi, bir panzehir 
hükmünde bana ilâç oldu. Ben de buradaki âdetime muhalif olarak ne olur-sa olsun yan ıma dâvet ettim, geldiler. İki-üç saat kadar tam bütün meraklar ı-
mı, hususan Barla’daki dostlar ımın hallerini anlamakla, Barla’daki eski zama-
nıma mesrurane bir seyahat-i mâneviye-i hayâlî yapt ık. Ondan bir ferah, bir 
inşirahla elîm s ıkıntılar ım zâil oldu. Onlar ı bir-iki gün burada b ırakmak ister-
dim. Fakat bu fena zaman ve buran ın evhaml ı vaziyeti müsaade etmedi. Bu 
1 (Hâşiye-1) Baz ı ehl-i keşfin kat’î mü şahedesiyle sabittir.
2 (Hâşiye-2) Ehl-i siyasete hiç bakmad ığım halde, bugün tesadüfen kula ğıma girdi ki, baz ı 
camileri kald ırmak için bir mecliste, bir k ısım dinsiz mebuslar çal ışmışlar. Ayn ı vakitte beni 
tesmim (zehirlendirmesi) ve Hasan Feyzi’nin ölüm hastal ığı tesadüfe benzemiyor. Bu üç 
suikast ayn ı zamanda birbiriyle alâkadar görünüyor. İkisi şimdilik akîm kald ı, birisi bir kah-
raman ı ald ı.
182  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
iki kardeşimizi, umumunuzun hesab ına kabul ettim. Ve kendime bedel, umu-
munuza iki canl ı mektup olarak gönderdim.
Sâniyen : İkinci gün, çok ziyade merak ve alâka peyda etti ğim dârülfü-
nûn gençlerinin, üniversite talebelerinin nam ına, şimdiden, dokuz tane hakikî 
Nurcu ve küçük Salâhaddinler ve Abdurrahmanlar nevinde dârülfünunun ten-virine ciddî çal ıştıklar ını bildiren bir mektup ald ım. O küçük Abdurrahmanlar 
ise, Mustafa Oruç, Konyal ı Ziya ve Sabri’nin mahdumu Feyzi ve Bahaeddin, 
Abdurrahim ve Kastamonulu Ömer ve Aziz ve Şükrü ve Sabri gibi ciddî genç 
Nurcular Nur’lara sahip olmalar ı, merhum biraderzadem Abdurrahman ve 
Fuad yeniden on tane olarak dünyaya gelip vazife-i Nuriye’ye ba şlamas ı gibi 
beni hem sevindirdi, hem hastal ığımı da hafifle ştirdi.
Sâlisen : Zülfikar’ ın makineyle hitama yakla şmas ı, Nurcular, belki bütün 
memleket için bir saadettir. Bu saadeti elden kaç ırmamak için, ne kadar ih-
tiyatl ı tedbirler varsa yapars ınız. Eğer, farz- ı muhal olarak –in şaallah olmaz– 
Âyetü’l-Kübrâ ’ya yap ılan tecavüz gibi bir arama olsa, bütün nüshalar teca-
vüze mâruz kalmas ın. Gerçi şimdi tecavüz etmezler ve edemezler.. belki müsa-
lâhaya çal ışıyorlar. Fakat gizli z ınd ıklar, kendilerini istikbalin lânetinden kur-
tarmak için elbette bahaneler ar ıyorlar ve hüküm ellerinde bulunanlar ı aldat ı-
yorlar. Onun için, h ıfz ve inâyet-i ilâhiyeye tam itimad ederek ihtiyat edilme-
li. İnşaallah Zülfikar  kendini tecavüzden muhafaza edecek ve mütecavizlerin 
başını dağıtacak veya imana getirecek.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşim ve bu fâni dünyada hamiyetli ve ciddî bir ar-
kadaşım,
Evvelâ : Bütün dostlar ım ve hem şehrilerimden en ziyade zât ınız ve ba-
zı Erzurumlu zatlar, benim bu i şkenceli ve mazlumiyet hâletimde şefkatkârâ-
ne ciddî alâkadarl ığınıza ve imdad ıma fikren ko şman ıza cidden çok minnet-
tar ım; âhir ömrüme kadar unutmayaca ğım. Size bin mâ şaallah ve bârekâl-
lah derim.
Sâniyen : Mesleğime ve Risale-i Nur’dan ald ığım dersime bütün bütün 
muhalif olarak ve on seneden beri fâni dünyan ın geçici, ehemmiyetsiz hâdi-
selerine bakmamak olan bir düstur-u hayat ıma da münâfi olarak, s ırf senin 
hat ırın ve merak etti ğin ve bu defaki uzun mektubun için vaziyetime ve zâlim-
lerin işkencelerine ait birkaç maddeyi beyan edece ğim:
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   183
Birincisi : Otuz sene evvel Dârü’l-Hikmet âzâs ı iken, birgün, arkada şımız-
dan ve Dârü’l-Hikmet âzâs ından Seyyid Sadeddin Pa şa dedi ki:
“Kat’î bir vas ıta ile haber ald ım; kökü ecnebîde ve kendisi burada bulu-
nan bir z ınd ıka komitesi, senin bir eserini okumu ş. Demişler ki: ‘Bu eser sa-
hibi dünyada kalsa, biz mesle ğimizi (yani z ınd ıkay ı, dinsizliği) bu millete ka-
bul ettiremeyece ğiz. Bunun vücudunu kald ırmal ıyız.’ diye senin idam ına hük-
metmişler. Kendini muhafaza et.”
Ben de “1ِّٰųا ĵَĥَĐ ُÛْĥَכَّĳَÜ, ecel birdir, tagayyür etmez.” dedim.
İşte bu komite, otuz sene, belki k ırk seneden beri hem tevessü etti, hem 
benimle mücadelede her bir desiseyi istimal etti. İki defa imha için hapse 
ve on bir defa da beni zehirlemeye çal ışmışlar (şimdi on dokuz defa oldu). 
En son deh şetli plânlar ı, sâb ık Dahiliye Vekili’ni ve Afyon’un sâb ık Vâlisi’ni, 
Emirdağ’ın sâb ık kaymakam vekilini aleyhime sevk etmeleriyle, resmî hükû-
metin nüfuzunu bütün şiddetiyle aleyhimde istimal etmeleridir. Benim gibi 
zay ıf, ihtiyar, merdümgiriz, fakir, garip, hizmete çok muhtaç bir biçâreye o üç 
resmî memurlar, aleyhimde öyle bir propaganda ve herkesi korkutmak o de-receye gelmi ş ki, bir memur bana selâm etse, haber ald ıklar ı vakitte de ğiştir-
dikleri için, casusluktan ba şka hiçbir memur bana u ğramad ığını ve komşula-
rımın da baz ılar ı korkular ından hiç selâm etmediklerini gördü ğüm halde, inâ-
yet ve h ıfz- ı ilâhî bana bir sab ır ve tahammül verdi. Emsalsiz bu i şkence, bu 
tazyik, beni onlara dehalete mecbur etmedi.
İkincisi :
 Belki tahattur edersin, Ankara’da, divan- ı riyasetinde Mustafa 
Kemal’le münaka şa zaman ında, ona kar şı dedim: “Namaz k ılmayan haindir, 
hainin hükmü merduttur.” Yüzüne şiddetli mukabele etti ğim halde bana kar şı 
ihanet ve hakarete cesaret edemedi ği halde, burada küçük bir zabit ve bir ça-
vuş, o ihaneti ve hakareti yapt ılar. Maksatlar ı beni hiddete getirip bir mesele 
çıkarmak olmas ından, h ıfz ve inâyet-i ilâhiye bana sab ır ve tahammül verdi.
Üçüncüsü : İki sene, iki mahkeme, ellerinde tetkik edilen bütün Risale-i 
Nur eczalar ında kanunca bir vesile bulamay ıp2(Hâşiye) bizi ve Risale-i Nur’u
1 “Allah’a tevekkül ettim. (Allah kerîm..!)” (Hûd sûresi, 11/56)
2 (Hâşiye) Ya hiçbir cihetle hiçbir kanun, hattâ onlar ın baz ı keyfî kanunlar ı bize ve Risale-i 
Nur’a ilişmiyorlar; veyahut şimdiki baz ı kanunlar ı iliştiği halde, koca adliyeler ve üç büyük 
mahkemeler, istikbalde gelecek şiddetli nefret ve lânetten çekinmek için Nurun ve bizim 
mahkûmiyetimize cesaret edemeyip ittifakla umumumuzun beraatine.. ve bütün Risale-i Nur’un iadesine karar verdikleri ve ellerindeki kanun onlara siper olabilir. Da ğ gibi kuvvet-
li adliyeler çekindi ği halde, muvakkat bir makam alan gaddar şahsiyetler bu zulmü yapma-
lar ı, elbette semavat ı ve arz ı kızd ırıyor, daha hiddetime lüzum kalm ıyor.
184  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
beraat ettirdikten sonra, z ınd ıka komitesi, münaf ık baz ı memurlar ı vesile ede-
rek, merkez-i hükûmette resmî bir plân çevirip beni bütün bütün hilâf- ı kanun 
olarak bütün dostlar ımdan ve talebelerimden tecrit ve s ıhhat ve hayat ım nok-
tas ında en fena bir yerde, beni nefyetmek nâm ı alt ında, haps-i münferit ve 
tecrid-i mutlak mânâs ında beni Emirda ğ’a gönderdiler. Şimdi tahakkuk etmi ş 
ki, iki maksatla bu muameleyi yap ıyorlar.
Birisi:  Eskiden beri ihaneti kabul etmedi ğimden, beni o surette hiddete 
getirip bir mesele ç ıkararak mahv ıma yol açmakt ı. Bundan bir şey ç ıkarama-
dıklar ı için, zehirlendirmek vas ıtas ıyla mahv ıma çal ıştılar. Fakat inâyet-i ilâhi-
ye ile, Nur şâkirtlerinin dualar ı tiryak gibi, panzehir gibi ve sab ır ve tahammü-
lüm tam bir ilâç gibi o plân ı akîm b ırakt ı, o maddî ve mânevî zehrin tehlikesi-
ni geçirdi. Gerçi hiçbir tarihte, hiçbir hükûmette bu tarzda i şkenceli zulümler, 
kanun nam ına, hükûmet nam ına yap ılmad ığı halde, damarlar ıma dokundu-
racak tarzda mütemadiyen tarassutlarla herkesi ürkütmekle beni hiddete ge-tiriyordu. Fakat birden kalbime ihtar edildi ki, bu zalimlere hiddet de ğil, ac ı-
mal ısın. Onlar ın her birisi, pek az bir zaman sonra, sana muvakkaten verdik-
leri azap yerinde bin derece fazla bâki azaplara ve maddî ve mânevî cehen-nemlere mâruz kalacaklar. Senin intikam ın, bin defa ziyade onlardan al ınır. 
Ve bir k ısm ı, akl ı varsa, dünyada da kald ıkça, geberinceye kadar vicdan aza-
bı ve idam- ı ebedî korkusuyla i şkence çekecekler. Ben de onlara kar şı hiddeti 
terk ettim, onlara ac ıd
ım. Allah ıslah etsin dedim.
Hem bu azap ve i şkencelerinde pek büyük sevap kazanmakla beraber, 
Risale-i Nur şâkirtleri yerine ve onlar ın bedeline benimle me şgul olup yaln ız 
beni tâzip etmeleri, Nurculara büyük bir fayda ve selâmetlerine hizmet olma-sı cihetinde de Cenab- ı Hakk’a şükrediyorum ve müthi ş sıkıntılar ım içinde bir 
sevinç hissediyorum.
Dördüncüsü : Senin mektubunda benim istirahatimi ve e ğer iktidar ım ol-
sa, benim Şam ve Hicaz taraf ına gitmeme dair sizin hükûmet-i haz ıraya mü-
racaat maddesi ise:
Evvelâ: 
Biz, iman ı kurtarmak ve Kur’ân’a hizmet için, Mekke’de 
olsam da buraya gelmek lâz ımd ı. Çünkü en ziyade burada ihtiyaç var. 
Binler ruhum olsa, binler hastal ıklara müptelâ olsam ve zahmetler çek-
sem, yine bu milletin iman ına ve saadetine hizmet için burada kalmaya 
Kur’ân’dan ald ığım dersle karar verdim ve vermi şiz.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   185
Sâniyen: Bana kar şı hürmet yerine hakaret görmek noktas ını mektubu-
nuzda beyan ediyorsunuz. “M ısır’da, Amerika’da olsayd ınız, tarihlerde hür-
metle yâd edilecektiniz.” dersiniz.
Aziz, dikkatli karde şim,
Biz, insanlar ın hürmet ve ihtiram ından ve şahs ımıza ait hüsn-ü zan ve ik-
ram ve tahsinlerinden mesle ğimiz itibar ıyla cidden kaç ıyoruz. Hususan acip 
bir riyakârl ık olan şöhret-perestlik ve câzibedar bir hodfuru şluk olan tarihle-
re şâşaal ı geçmek ve insanlara iyi görünmek ise, Nur’un bir esas ı ve mesle ği 
olan ihlâsa z ıttır ve münafidir. Onu arzulamak de ğil, bilâkis şahs ımız itibar ıyla 
ondan ürküyoruz. Yaln ız Kur’ân’ ın feyzinden gelen ve i’câz- ı mânevîsinin le-
meât ı olan ve hakikatlerinin tefsiri bulunan ve t ılsımlar ını açan Risale-i Nur’un 
revac ını ve herkesin ona ihtiyac ını hissetmesini ve pek yüksek k ıymetini her-
kes takdir etmesini ve onun pek zahir mânevî kerâmât ını ve iman noktas ında 
zınd ıkan ın bütün dinsizliklerini ma ğlûp ettiklerini ve edeceklerini bildirmek, 
göstermek istiyoruz ve onu rahmet-i ilâhiyeden bekliyoruz.
Şahs ıma ait ehemmiyetsiz ve cüz’î bir maddeyi hâ şiye olarak beyan edi-
yorum:
Madem Recep Bey ve Kara Kâz ım seninle dost ve zann ımca eski Said’le 
de münasebetleri var. Onlardan iyilik istemek de ğil, belki bana kar şı selefleri 
gibi mânâs ız, lüzumsuz tazyik ve zulme meydan vermesinler. Hakikaten bu-
ran ın maddî ve manevî havas ıyla imtizaç edemiyorum. S ıkıntılar ım pek fazla. 
İkametgâh ımı hem d ışarıdan, hem içeriden kilitliyorum. Her cihetle yaln ızım. 
Ve bir cihette de kom şusuz, s ıkıntılı bir odada, hasta bir halde hayat ımı geçiri-
yorum. Bazen bir günü, Denizli’de bir ay hapisten fazla beni s ıkm ış. Bu yirmi 
sene deh şetli zulümle hürriyetime ve serbestiyetime ili şmek art ık yeter! Zaten 
iki sene mahkemelerin tetkikat ıyla ve aleyhimdeki münaf ıklar ın plânlar ı akîm 
kalmas ıyla katiyen tebeyyün etmi ş ki, şahs ımda ve Nur’larda bu vatan ve mil-
lete zarar tevehhüm etmekle daha kimseyi kand ıramazlar. Ben de herkes gi-
bi hürriyetime sahip olsam, belki tebdil-i hava için mutedil havas ı bulunan bu 
kazan ın baz ı köylerine gitmeme müsaadekâr bir i ş’ar burada olsa, münasip 
olur. Size ve oradaki Nur dostlar ıma çok selâm ve dua ediyoruz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
186  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hakikaten merhum Hasan Feyzi gibi az zamanda çok hizmet eden ve 
Nur’lara kar şı pek çok ciddî alâkadar olan Mustafa Osman’ ın, hizmetinin 
makbuliyetine bir delil olarak, Hasan Feyzi’nin ve onun ruhlar ında ve sada-
katlerinde iki muallim olan Ahmed Fuad ve Mustafa Sungur ve iki yüksek ta-lebe olan Mustafa Oruç ve Rahmi’yi bulmas ı ve Risale-i Nur’un o kuvvetli el-
lerle hizmetine çal ışmas ı, o havali için büyük bir saadettir.
Hem baz ı cümleleri tadilâtla beraber Lâhika’m ıza geçirdi ğimiz Mustafa 
Osman’ ın ve muallim Mustafa Sungur’un mü şterek acip mektuplar ı göste-
riyor ki, merhum Hasan Feyzi nev’inde bir sümbül orada inki şafa başlam ış; 
inşaalah çok bîçârelerin iman ını kurtaracaklar. Hususan onlar ın mahiyetin-
de ve Isparta’n ın küçük mâsum kahramanlar ına benzer, Rahmi nâm ında, on 
dört yaşında bir mektepli çocu ğun fedakârâne Nur’lar ın derslerini gaye-i ha-
yat bilmesi, bizleri ve Nurcular ı cidden sevindiriyor. O havali için gençlerin 
kurtulmas ına bir fâl-i hay ırdır.
Risale-i Nur’un 
Zülfikar  ve sair mecmualar ın intişarı için büyük yard ım-
larda bulunan ve merhum şehid Hâf ız Ali’nin en mükemmel tarzda yazd ığı 
ve Nur fabrikas ında tam çal ışkan bir arkada şı ve sad ık bir vârisi olan Hâf ız 
Mustafa’n ın eline emanet b ırak ılan bütün Risale-i Nur eczalar ı onun eline 
geçmesini temin eden Ahmed Fuad’ ı ve emaneti ona teslim eden karde şi-
miz Hâf ız Mustafa’y ı ve Safranbolu memleketini ve oradaki karde şlerimizi 
ruh u can ımızla tebrik ediyoruz. İnşâallah Zülfikar ’a verdiği her bir bankno-
ta mukabil, bin kâr görecek, binler hay ırlara medar olacak. Hem ona, hem 
kardeşlerinden Hatip İbrahim’e, hem yeni bir fedakâr muallim olan Mustafa 
Sungur’a ve küçük bir Selâhaddin olan Rahmi’ye ve ba şta Mustafa Osman ve 
Hıfzı olarak oradaki bütün karde şlerimize selâm ederiz.
f
Muhterem, mübarek, muazzez, şefkatli ve faziletli Üstad ımız Efendi-
miz Hazretlerine,
Evvelâ : 1نَ﴾ĳُđِäرَا ِįْĻَĤإِ َّאĬوَإِ ِِّٰų َّאĬ﴿إِ ٍÙَ×ĻِāُĨ ِّģِכُĤ Risale-i Nur kahramanlar ın-
dan şehid merhum Hâf ız Ali Efendi’nin refakat-i mâneviyesine bu defa vâ-
sıl olan Hasan Feyzi a ğabeyimizin irtihali, bizleri cidden müteessir eylemi ştir. 
Başta siz Üstad ımız Efendimiz olduklar ı halde bütün Risale-i Nur talebelerine 
ve kendisinin mensup oldu ğu maddî ve mânevî efrad- ı ailesine ve medrese-i 
1 Her musibet kar şısında deriz ki: “Biz, Allah’a aidiz (O’nun mahlûku, O’nun kullar ı, O’nun mülküyüz; 
O, mülkünde diledi ği gibi tasarruf eder) ve zaten O’na dönmekteyiz.” (Bakara sûresi, 2/156)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   187
Nuriye’sine ve Denizli halk ına tâziyetlerimi bildirir ve teessürlerinize i ştirak ey-
lerim. Ve nâçiz mânevî hediyelerimi dergâh- ı ilâhîye takdim eylerken, garîk- ı 
rahmetler ihsan buyurmas ını niyazlarda bulunurum. 1ْتِĳَĩْĤا ُÙَĝائِƯذ ٍ÷ْęَĬ ُّģכُ
fehvas ınca, bu âlemden âlem-i ervaha götürdü ğü
 َאرُıْĬَْŶا َאıِÝْéَÜ ْīِĨ ِيóْåَÜ ًאĘَóُĔ ِÙَّĭَåْĤا َīِĨ ْħُıَّĭِّئَĳَ×ُĭَĤ َאتِéِĤَّאāĤا اĳُĥِĩَĐوَ اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĤوَا
2َīĻِĥِĨאَđْĤا ُóْäأَ َħْđِĬ َאۘıĻِĘ َīĺِïِĤَאì
âyet-i Sübhânî’nin i şaret buyurdu ğu ecr-i naîm çok Hasan Feyzi’ler sümbül 
vermesini eltâf- ı ilâhiyeden tazarru ve niyaz eylerim.
Muhterem efendim,
Mesmuat ıma nazaran, Denizli’de, bundan yetmi ş-seksen sene evvel bü-
yük bir evliyadan Hasan Feyzi isminde bir zat, birgün talebelerine, “Bugün Kürdistan’da bir evliya dünyaya geldi.” diye be şarette bulunmakla zât- ı devlet-
lerini işaret buyurmu ş. Ba’dehu Denizli’ye ba şka başka perdelerle te şrifiniz, o 
zât ın ruhunu şâd ve îzaz için oldu ğunu telâkki etmi ştim. Ve az zaman sonra ayn ı 
isimde müteveffa Hasan Feyzi Efendi’nin Risale-i Nur’a hürmetle birinci Hasan Feyzi’ye imtisalen istikbal etmesi ve Nur’lara taa şşukla idhal-i envar olmas ı, bu 
kanaatimi kat kat ziyadele ştirdi. Şimdi de dü şündüm: Birinci Hasan Feyzi’nin 
vefat ından sonra Said yeti şti. Ve nam ına bakt ığı ikinci Hasan Feyzi de vazife-
sini yapt ı ve Nur’lara gark olarak ve yerine b ırakacağı çok Hasan Feyzi’leri de 
vazife başına dâvet edip hayata vedâ etti. Cenab- ı Erhamürrâhimîn’den tazar-
ru ve niyaz eylerim ki, Risale-i Nur’a ve Üstad ımıza bu Hasan Feyzi’nin ac ısını 
unutturacak daha çok Hasan Feyzi’ler ihsan buyursun. Ve onlar ın başlar ında 
Üstad ımızı mes’ud ve bahtiyar ve muammer buyurmas ını onun derya-y ı rah-
metinden, fazl
ından, inâyetinden ve ihsan ından, ikram ından, in’âm ından, el-
tâf ından ümitvar olup, görmekli ğimizi tazarru ve niyaz eylerim.
Günahkâr, âciz, kusurlu talebeniz
Halil İbrahim
(rahmetullahi aleyhi ve alâ Hasan Feyzi )
f
1 “Her canl ı ölümü tadacakt ır.” (Âl-i İmran sûresi, 3/185)
2 “İman edip, imanlar ı istikametinde do ğru, sağlam, yerinde ve ıslaha yönelik i şler yapanlar ı, hiç şüphe 
edilmesin ki, (a ğaçlar ının aras ından ve kö şklerinin) alt ından ırmaklar akan cennette yüksek kö şklere 
yerleştireceğiz ve onlar orada sonsuzca kalacaklard ır. Hayatlar ını böyle güzel i şlerle geçirenlerin mükâ-
fat ı ne güzeldir!” (Ankebût sûresi, 29/58)
188  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
(Bu s ıkıntılı zamanda nefsim sab ırsızlıkla beni tâciz ederken, bu f ıkra 
onu tam susturdu, şükrettirdi. Size de faydas ı olur diye leffen takdim edilen 
bu f ıkra, başımın yan ında as ılı duruyor.)
1– Ey nefsim! Yetmi ş üç sene, yüzde doksan adamdan ziyade zevklerden 
hisseni alm ışsın. Daha hakk ın kalmad ı.
2– Sen, âni ve fâni zevklerin bekas ını ar ıyorsun. Onun için, onun zeva-
liyle ağlamaya ba şlıyorsun. Kör hissiyat ınla bu yanl ışının tam tokad ını yersin. 
Bir dakika gülmeye bedel on saat a ğlıyorsun.
3– Senin ba şına gelen zulümler ve musibetlerin alt ında kaderin adaleti 
var. İnsanlar, senin yapmad ığın bir işle sana zulmediyorlar. Fakat kader, se-
nin gizli hatalar ına binâen, o musibet eliyle seni hem terbiye, hem hatana kef-
fâret ediyor.
4– Hem yüzer tecrübenle, ey sab ırsız nefsim, kat’î kanaatin gelmi ş ki, za-
hirî musibetler alt ında ve neticesinde inâyet-i ilâhiyenin çok tatl ı neticeleri var. 
1ْħَכُĤ ٌóْĻَì َĳُİوَ ْئًאĻَü اĳُİَóَכْÜ أَنْ ĵٰۤùَĐوَ çok kat’î bir hakikati ders veriyor. O der-
si daima hat ıra getir.
Hem, fele ğin çark ını çeviren kanun-u ilâhî, senin hat ırın için –o pek geni ş 
kanun-u kaderî– de ğiştirilmez.
5– 2َرِïْכَĤا َīِĨ َīِĨأَ َرِïَĝْĤِאÖ َīَĨاٰ ْīَĨ kudsî düsturunu kendine rehber et. Hevesli 
ak ılsız çocuklar gibi, muvakkat, ehemmiyetsiz lezzetlerin pe şinde koşma. 
Düşün ki, fâni zevkler, sana mânevî elemler, teessüfler b ırak ıyor. S ıkıntılar, 
elemler ise, bilâkis, mânevî lezzetler ve uhrevî sevaplar veriyor. Sen divane olmazsan, muvakkat lezzeti yaln ız şükür için arayabilirsin. Zaten lezzetler şü-
kür için verilmi ş…
Said Nursî
f
1 “Olur ki ho şlanmad ığınız bir şey sizin için hay ırlı olur.” (Bakara sûresi, 2/216)
2 “Kadere iman eden, gam ve hüzünden emin olur.” Bkz.: el-Kudâî, Müsnedü’ ş-Şihâb 1/187; ed-
Deylemî, el-Müsned  1/113; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  3/187.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   189
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelen : Garip bir münazara-y ı nefsiyemi, bana mahsus iken, berây- ı 
mâlûmat size yazmak hat ırıma geldi. Şöyle ki:
Başım üstündeki sizce mâlûm levha nefsimi tam susturdu ğu halde, bu ge-
ce nefs-i emmarenin silâh ını daha mus ırrane istimal eden kör hissiyat ım, da-
marlar ıma tam dokundurup, tesemmüm ve hastal ıktan gelen ziyade teessür 
ve hassasiyet ve şeytandan gelen ilkaat ve f ıtrî hubb-u hayattan gelen acip bir 
hâletle, o ikinci nefs-i emmare hükmünde olan kör hissiyat, benim vefat ihti-malinden şiddetli bir meyusiyet ve teellüm ve kuvvetli bir h ırs ve zevk ve lez-
zetle kalb ve ruhuma tam ili şti.
“Niçin istirahat-i hayat ına çal ışmıyorsun, belki reddediyorsun? Ve gayet 
zevkli ve mâsumâne lezzetli bir hayat ve bir ömür kendine Nur dairesinde ara-mıyorsun ve ölmeye karar verip raz ı oluyorsun?” dedi ve dediler. Birden gayet 
kuvvetli iki hakikat, o ikinci nefs-i emmareyi şeytanla beraber susturdu.
Birincisi: Madem Risale-i Nur’un vazife-i kudsiye-i imaniyesi benim ölü-
mümle daha ziyade hâlisâne inki şaf edecek ve hiçbir cihetle dünya i şlerine 
ve benlik ve enaniyete vesilelikle itham edilmeyecek ve rekabeti tahrik eden hayat- ı şahsiyemi bulmad ığı için daha mükemmel ve ihlâs ile o vazife devam 
edecek. Hem ben dünyada kald ıkça gerçi bir derece yard ımım olabilir; fakat 
âdi şahsiyetimin ehemmiyetli rakipleri, münekkitleri, o şahsiyeti itham edebi-
lir ve Risale-i Nur’a ihlâss ızlıkla ilişebilir ve bir derece çekinir, çekindirir. Hem 
bir derece bekçilik yapan bir şahsiyetin yatmas ıyla, o daire-i nurâniyedeki bü-
tün ehl-i gayret müteyakk ız davran ır. Bir nöbettar yerine, binler bekçi ç ıkar. 
Elbette ölüm gelse, “Ba ş üstüne geldin.” demek gerektir.
Hem, madem Nur şâkirtlerinden çoklar ı hem mal ını, hem istirahatini, 
hem dünya zevklerini, hem lüzum olsa hayat ını Nur’un hizmetinde feda edi-
yorlar. Sen, ey nefsim; neden fedakârl ıkta en geri kalmak istersin?
Hem katiyen bil ki, Çok bîçârelerin hayat- ı bâkiyelerini Nur’larla kurtar-
mak hizmetinde, fâni ve zahmetli ihtiyarl ık hayat ını memnuniyetle b ırakmaya 
lüzum olsa veya vakti gelse, râz ı olmak gayet lezzetli bir şereftir.
İkincisi: Nas ıl ki âciz, zay ıf bir adam, bir batman ı kald ıramad ığı halde on 
batman yük üstüne y ığılm ış bulunsa ve dostlar ı onu çok kuvvetli bilip ona giz-
li zaaf ına yard ımdan ziyade ondan yard ım istedikleri halde, o bîçâre de on-
lar ın hüsn-ü zann ını kırmamak veyahut kendini çok a şağı göstermemek için 
gayet ağır ve soğuk olan gösteri ş ve tekellüflerle kendini yüksek ve kuvvetli
190  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
göstermeye çal ışmak çok elîm ve zevksiz olmas ı gibi; aynen öyle de, ey kör 
hissiyat ın içine giren nefs-i emmare!  Bu âdi şahsiyetimin ve bir çekirdek ka-
dar ehemmiyeti olmayan istidad ımın yüz derece fevkinde ve s ırf bir inâyet-i 
rabbâniye olarak bu karanl ıklı ve çok hastal ıklı as ırda Kur’ân’ ın eczahane-i 
kudsiyesinden ç ıkan ve rahmet-i ilâhiye ile elimize verilen Risale-i Nur’daki 
hakikatlere o şah ıs masdar ve menba ve medar olamaz. Belki, yaln ız çok bî-
çâre ve muhtaç ve Kur’ân kap ısında bir sâil ve muhtaçlara yeti ştirmeye bir 
vesile oldu ğum halde, Nur’un muhlis ve hâlis, s ıdd ık ve sad ık, sâfi ve feda-
kâr şâkirtleri, o bîçâre şahsiyetim hakk ında yüz derece ziyade hüsn-ü zanlar ı-
nı kırmamak ve hissiyatlar ını incitmemek ve Nur’lara kar şı şevklerine ili şme-
mek ve “Üstad” nâm ı verdikleri o bîçâre şahs ı, onlar ın hat ırı için çok a şağı ol-
duğunu göstermemek ve a ğır ve elemli tekellüflere ve tasannulara mecbur ol-
mamak için ve yirmi sene tecrîdât ın verdiği tevahhu ş için, hattâ dostlarla dahi 
–hizmet-i Nuriye olmazsa– görü şmeyi terk ediyorum ve etmeye ruhen mec-
bur oluyorum. Ve tekellüfe ve k ıymetten ziyade kendimi göstermeye ve ziya-
de hüsn-ü zan edenlere kar şı hoş görünmek için kendimi makam sahibi gös-
termek ve s ırr- ı ihlâsa tam münâfi kendini büyük göstermek ve vakar perdesi 
alt ında benli ğin zararl ı ve fâni zevkini aramak hâletleri ise, ey nefsim, meftun 
olduğun o zevkleri hiçe indirirler.
Ey nefis! Ey zevke müptelâ bedbaht kör hissiyat!  Binler dünyevî zevki 
alsan, şu vaziyette yine bozulur; o zevk ayn- ı elem olur. Madem yüzde doksan 
mâzideki ahbab âdetâ –güya– beni berzaha ça ğırıyorlar. Bu haz ır zamanda-
ki on dosttan ben kaçmaya mecbur oluyorum. Elbette bu ihtiyarl ık ve yaln ız-
lık hayata, berzah hayat- ı mâneviyesi bin derece müreccaht ır, diye bu iki ha-
kikatle, hadsiz şükürler olsun, o ikinci nefs-i emmare tam susturuldu, kalb ve 
ruhtan gelen zevke raz ı oldu. Şeytan dahi sustu, hattâ damarlar ımdaki maddî 
hastal ık da gayet hafifle şti.
Elhâs ıl: Ölsem, vazife-i Nuriye daha ziyade ihlâs ile rekabetsiz, ithams ız 
inkişaf eder.
Hem, bu zamanda aramad ığım cüz’î, muvakkat zevk ve bu hayat ve dün-
ya gözüyle fütuhat- ı Nuriye’den gelen lezzet bedeline, çok a ğır, soğuk ve nâ-
hoş tekellüf elemlerinden ve hodfuru şluk zahmetlerinden ve tasannu zararla-
rından kurtulmak vard ır.
Hem, bu senede bir defa ey nefis!  Ruh ve kalble beraber çok mü ştak 
olduklar ınız eski, zevkli ve hayat ımdaki ya şad ığım memleketleri ve ünsiyet et-
tiğim ahbaplar ı ve mufarakatlerinden çok mahzun oldu ğum karde şleri gör-
mek için; beraber, k ısmen hakikaten, k ısmen hayalen o geçmi ş mâzide gez-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   191
din. Sen de gördün ki, o sevimli, müteaddit vatanlar ımda, yüzde ancak bir-iki 
ahbab ı bulabildin. Ötekiler, bütün berzah âlemine göçmü şler ve o sevimli ha-
yat levhalar ı değişmiş, elîm ve hazin bir vaziyet alm ış. Daha o ahbaps ız yerle-
ri görmek istenilmez. Onun için, bu hayat ve bu dünya bizi kovmadan evvel ve “Haydi d ışarıya!” demeden, biz kemâl-i izzetle, “Allah’a ısmarlad ık” deyip 
izzetimizle bu fâni zevklerimizi b ırakmal ıyız.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Umum karde şlerimize binler selâm ve dua eden,
hasta fakat tam mesrur karde şiniz
Said Nursî
f
Sizleri ve umum Risale-i Nur şâkirtlerini ve bilhassa medrese-i Nuriye’nin 
talebelerini ve bilhassa o merhumun akrabalar ını, medrese-i Nuriye’nin mü-
barek üstad ı Hac ı Hâf ız Mehmed’in vefat ı münasebetiyle tâziye ediyoruz. Ve 
Nur’lar hesab ına bütün ruh u can ımızla biz dünyada kald ıkça ona dua-y ı rah-
met etmeye ve Hâf ız Ali ve Hasan Feyzi ortas ında daima bütün mânevî ka-
zançlar ımıza hissedar etmeye kat’î karar verdik. O çok ehemmiyetli ve Nur 
hizmetinde muvaffakiyetli merhum o mübarek zat, mükemmel vazifesini biti-rip yüzer mânevî evlât ve hayrulhalef b ırak ıp gittiği ve terhis oldu ğu, rahmet 
ve istirahat âlemine çekildi ği ayn ı zamanda, büyük üstadlar ımın dairesine ka-
zançlar ımı bağışlad ığım zaman, Hâf ız Ali, Hâf ız Mehmed, Mehmed Zühtü ve 
Savl ı Ahmed ve Hasan Feyzi içinde, ihtiyar ım olmadan Hac ı Hâf ız Mehmed 
daha hayatta iken on günden beri onlar ın içinde görüyordum. Derdim, “Vefat 
edenler içinde bu da bulunsun…” ili şmedim. Hem hayatta olanlar içinde, 
hem üstadlar dairesinde bulunmas ına hayret ederdim.
Şimdi bu mektubunuzdan anla şıldı ki, onun halisâne kudsî hizmetinin 
bir kerameti olarak vefat ın
ı ihsas ediyordu. “Hâf ız Ali, Hasan Feyzi ortas ın-
da makam ım var.” diye i ş’ar ediyordu. Cenab- ı Hak, onun defter-i a’mâline 
Sava medrese-i Nuriye’de okunan ve yaz ılan risalelerin harfleri adedince ru-
huna rahmetler ve kabrine nurlar ihsan eylesin, âmîn... Ve ayn ı sistemde tam 
hayrulhalef mahdumu Hâf ız Mehmed ve hafîdi Ahmed Zeki’yi onun vazife-
sinin idamesine muvaffak eylesin, âmîn… Ve onlar ın umumuna sabr- ı cemil 
ihsan eylesin, âmîn...
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
192  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve Nur şâkirtlerinin küçük pehlivanlar ı,
Asâ-y ı Mûsâ  âhirlerinde –baz ı nüshalar ında– mübarekler pehlivan ı bü-
yük ruhlu Küçük Ali nam ında bir karde şimizin sualine kar şı verdiğim bir ce-
vap var. Onu okuyunuz ki, o zâta baz ı muterizler Risale-i Nur’un k ıymetini bir 
derece k ırmak için demi şler: “Herkes Allah’ ı bilir. Âdi bir adam, bir veli gibi 
Allah’a iman eder.” diye, Nur’lar ın pek yüksek ve pek çok k ıymettar ve gayet 
lüzumlu tah şidat ını ziyade göstermek istemi şler.
Şimdi, İstanbul’da –daha deh şetli bir fikirde– anar şi fikirli küfr-ü mutlaka 
düşmüş bir k ısım münaf ıklar, Risale-i Nur gibi, ekmek ve suya ihtiyaç derece-
sinde herkes muhtaç oldu ğu imanî hakikatlerine ihtiyac ı düşürmek desisesiy-
le diyorlar ki: “Her millet, herkes Allah’ ı bilir. Onu, daha yeni ders almaya ih-
tiyac ımız çok yok.” diye mukabele etmek istiyorlar.
Hâlbuki Allah’ ı bilmek, bütün kâinata ihata eden rubûbiyetine ve zer-
re lerden y ıldızlara kadar cüz’î ve küllî her şey Onun kabza-y ı tasarrufun-
da ve kudret ve iradesiyle oldu ğuna kat’î iman etmek; ve mülkünde hiç-
bir şeriki olmad ığına ve 3ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź kelime-i kudsiyesine, hakikatlerine 
iman etmek, kalben tasdik etmekle olur.  Yoksa, “Bir Allah var.” deyip, bü-
tün mülkünü esbaba ve tabiata taksim etmek ve onlara isnad etmek –hâ şâ– 
hadsiz şerikleri hükmünde esbab ı merci tan ımak ve her şeyin yan ında hâ-
zır irade ve ilmini bilmemek ve şiddetli emirlerini tan ımamak ve s ıfatlar ını ve 
gön derdiği elçilerini, peygamberlerini bilmemek, elbette hiçbir cihette Allah’a 
iman hakikati onda yoktur. Belki küfr-ü mutlaktaki mânevî cehennemin dün-yevî tazibinden kendini bir derece teselliye almak için o sözleri söyler.
Evet, inkâr etmemek ba şkad ır, iman etmek bütün bütün ba şkad ır.
Evet, kâinatta hiçbir zî şuur, kâinat ın bütün eczas ı kadar şahidleri bu-
lunan Hâl ık-ı Zülcelâl’i inkâr edemez... Etse, bütün kâinat onu tekzip 
edeceği için susar, lâkayd kal ır.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
3 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35; Muhammed sûresi, 47/19)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   193
Fakat O’na iman etmek, Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın ders verdi ği gibi, O 
Hâl ık’ı, sıfatlar ıyla, isimleriyle, umum kâinat ın şehadetine istinaden kal-
ben tasdik etmek; ve elçileriyle gönderdi ği emirleri tan ımak; ve günah 
ve emre muhalefet etti ği vakit, kalben tevbe ve nedamet etmek iledir. 
Yoksa, büyük günahlar ı serbest i şleyip isti ğfar etmemek ve ald ırmamak, 
o imandan hissesi olmad ığına delildir. Her neyse...
Evlâtlar ım, ehemmiyetli bir hâdise size bu uzun meseleyi k ısaca beyan et-
meye sebep oldu.
Şimdilik sizlere Risale-i Nur’un ehemmiyetli şâkirtleri nazar ıyla bak ıyo-
rum. Mustafa Oruç, çok talihlidir ki, kendi sisteminde ve ruhunda ve ciddiye-tinde, az bir zamanda sizleri buldu. Bir iken on Mustafa oldu.
Said Nursî
f
Aziz, muhterem karde şim,
Evvelâ zat ınızın bir risale kadar câmi ve uzun ve müdakkikane hararet-
li mektubunuzu kemâl-i merakla okudum. Pe şin olarak size bunu beyan edi-
yorum ki, Risale-i Nur’un üstad ı ve Risale-i Nur’a “Celcelutiye Kasidesi”nde 
rumuzlu i şârât ıyla pek çok alâkadarl ık gösteren ve benim hakâik-i imaniyede 
hususî üstad ım, İmam Ali’dir (radiyallâhu anh) .
Ve 1ĵٰÖْóُĝْĤا ĹِĘ َدَّةَĳَĩْĤا َّźإِ ًاóْäأَ ِįْĻَĥَĐ ْħُכُĥْئَøأَ Ưź ْģُĜ âyetinin nass ıyla, Âl-i Beyt’in 
muhabbeti, Risale-i Nur’da ve mesle ğimizde bir esast ır ve Vehhâbîlik damar ı, 
hiçbir cihette Nur’un hakikî şâkirtlerinde olmamak lâz ım geliyor. Fakat, ma-
dem bu zamanda z ınd ıka ve ehl-i dalâlet ihtilâfdan istifade edip, ehl-i iman ı 
şaşırtıp ve şeâiri bozarak Kur’ân ve iman aleyhinde kuvvetli cereyanlar ı var; 
elbette bu müthi ş düşmana kar şı cüz’î teferruata dair medar- ı ihtilâf münaka-
şalar ın kap ısını açmamak gerektir.
Hem, ölmü ş insanlar ı zemmetmek, hiç lüzumu yok. Onlar, dar- ı âhirete, 
mahall-i cezaya gitmi şler. Lüzumsuz, zararl ı, onlar ın kusurlar ını beyan etmek, 
emrolunan muhabbet-i Âl-i Beyt’in muktezas ı değildir ve lâz ım da değildir di-
ye, Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat, Sahabeler zaman ındaki fitnelerden bahis aç-
may ı menetmi şler. Çünkü Vâk ıa-y ı Cemel’de A şere-i Mübe şşere’den Zübeyir 
1 “De ki: Ben bu risalet ve ir şad hizmetinden ötürü, sizden akrabal ık sevgisinden ba şka bekledi ğim hiçbir 
karşılık yoktur.” ( Şûrâ sûresi, 42/23)
194  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ve Talha ve Âi şe-i S ıddîka (radiyallâhu anhum)  bulunmas ıyla Ehl-i Sünnet ve’l-
Cemaat, o harbi, içtihad neticesi deyip, “Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  hakl ı, öteki 
taraf haks ız; fakat içtihad neticesi oldu ğu cihetle affedilir.”
Hem Vehhâbîlik damar ı, hem müfrit Râf ızîlerin mezhepleri İslâmiyet’e 
zarar vermesin diye, S ıffîn Harbi’ndeki bâ ğîlerden de bahis açmay ı zararl ı gö-
rüyorlar.
Haccac- ı Zâlim, Yezid ve Velid gibi heriflere ilm-i kelâm ın büyük allâmesi 
olan Sadeddin Teftazânî, “Yezid’e lânet caizdir.” demi ş; fakat “Lânet vacip-
tir.” dememi ş. “Hay ırdır ve sevab ı vard ır.” dememi ş. Çünkü hem Kur’ân’ ı, 
hem Peygamberi, hem bütün Sahabelerin kudsî sohbetlerini inkâr eden hadsizdir. Şimdi onlardan meydanda gezenler çoktur. Şer’an bir adam, hiç 
mel’un lar ı hat ıra getirmeyip lânet etmese, hiçbir zarar ı yok. 
Çünkü zem ve 
lânet ise, medih ve muhabbet gibi de ğil; onlar amel-i salihte dahil ola-
maz. Eğer zarar ı varsa daha fena...
İşte şimdi gizli münaf ıklar, Vehhâbîlik damar ıyla en ziyade İslâmiyet’i ve 
hakikat-i Kur’âniye’yi muhafazaya memur ve mükellef olan bir k ısım hocalar ı 
elde edip, ehl-i hakikati Alevîlikle itham etmekle birbiri aleyhinde istimal ederek dehşetli bir darbeyi İslâmiyet’e vurmaya çal ışanlar meydanda geziyorlar. Sen de 
bir parças ını mektubunda yaz ıyorsun. Hattâ sen de biliyorsun; benim ve Risale-i 
Nur’un aleyhinde istimal edilen en tesirli vas ıtay ı hocalardan bulmu şlar.
Şimdi Haremeyn-i Şerîfeyn’e hükmeden Vehhâbîler ve me şhur, dehşetli 
dâhîlerden İbni Teymiyye ve İbni Kayyim el-Cevziyye’nin pek acip ve cazibe-
dar eserleri İstanbul’da çoktan beri hocalar ın eline geçmesiyle, hususan evli-
yalar aleyhinde ve bir derece bid’alara müsaadekâr me şreplerini kendilerine 
perde yapmak isteyen, bid’alara bula şmış bir k ısım hocalar, sizin, muhabbet-i 
Âl-i Beyt’ten gelen ve şimdi izhar ı lâz ım olmayan içtihad ınızı vesile ederek 
hem sana, hem Nur şâkirtlerine darbe vurabilirler. Madem zemmetmemek ve 
tekfir etmemekte bir emr-i şer’î yok, fakat zemde ve tekfirde hükm-ü şer’î var. 
Zem ve tekfir, e ğer haks ız olsa, büyük zarar ı var; eğer hakl ı ise, hiç hay ır ve se-
vap yok. Çünkü tekfire ve zemme müstehak hadsizdir. Fakat zemmetmemek, tekfir etmemekte hiçbir hükm-ü şer’î yok, hiç zarar ı da yok.
İşte bu hakikat içindir ki, ehl-i hakikat, ba şta Eimme-i Erbaa ve Ehl-i 
Beyt’in Eimme-i İsnâ Aşer olarak Ehl-i Sünnet, mezkûr hakikate müstenid 
olan kanun-u kudsiyeyi kendilerine rehber edip, İslâmlar içinde o eski zaman 
fitnelerinden medar- ı bahis ve münaka şa etmeyi caiz görmemi şler, menfaat-
siz, zarar ı var demi şler.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   195
Hem o harplerde, çok ehemmiyetli Sahabeler, nas ılsa iki tarafda bulun-
muşlar. O fitneleri bahsetmekte o hakikî Sahabelere, Talha ve Zübeyir (radiyal-
lâhu anhumâ)  gibi Aşere-i Mübe şşere’ye dahi tarafgirane bir inkâr, bir itiraz kal-
be gelir. Hata varsa da tevbe ihtimali kuvvetlidir. O eski zamana gidip lüzum-suz, zararl ı, şeriat emretmeden o ahvâlleri tetkik etmektense, şimdi bu zaman-
da bilfiil İslâmiyet’e deh şetli darbeleri vuran, binler lânete, nefrete müstehak 
olanlara ehemmiyet vermemek gibi bir hâlet, mümin ve müdakkik bir zat ın 
vazife-i kudsiyesine muvaf ık gelemez...
Hattâ Sabri ile küçücük münaka şan ız, hem Risale-i Nur’a, hem hakâik-i 
imaniyenin inti şarına ehemmiyetli zarar verdi ğini senden saklamam. Ayn ı va-
kitte burada hissettim, müteessir ve müteellim oldum. Sonra senin gibi ehl-i tahkik bir âlimin Risale-i Nur’a oraca ehemmiyetli bir hizmete vesile olacak Sabri oraya gelmesi, ikinizden büyük bir hizmet-i Nuriye beklerken, bilâkis üç 
cihetle Nur’a zarar geldi ğini hissettim ve gördüm. Acaba neden bu zarar olmu ş 
diye, iki-üç gün sonra haber ald ım ki, Sabri, mânâs ız, lüzumsuz seninle müna-
kaşa etmiş; sen de hiddete gelmi şsin. “Eyvah!” dedim. “Yâ Rab! Erzurum’dan 
imdad ıma yetişen bu iki zât ın münaka şasını musalâhaya tebdil et.” diye dua 
ettim. Risale-i Nur’un İhlâs Lem’alar ı’nda denildi ği gibi, şimdi ehl-i iman, de-
ğil Müslüman karde şleriyle, belki H ıristiyan ın dindar ruhânîleriyle ittifak etmek 
ve medar- ı ihtilâf meseleleri nazara almamak, nizâ etmemek gerektir. Çünkü 
küfr-ü mutlak hücum ediyor. Senin, hamiyet-i diniye ve tecrübe-i ilmiye ve Nur’lara kar şı alâkan ızdan rica ediyorum ki, Sabri ile geçen maceray ı unutma-
ya çal ış ve onu da affet ve helâl et. Çünkü o, kendi kafas ıyla konuşmam ış; es-
kiden beri hocalardan i şittiği şeyleri, lüzumsuz münaka şa ile söylemi ş. Bilirsin 
ki, büyük bir hasene ve iyilik, çok günahlara keffâret olur.
Evet, o hem şehrimiz Sabri, hakikaten Nur’a ve Nur vas ıtas ıyla imana öy-
le bir hizmet eylemi ş ki, bin hatas ını affettirir. Sizin âlicenapl ığınızdan, o Nur 
hizmetleri hat ırı için, dost bir hem şehri ve Nur hizmetinde bir arkada ş naza-
rıyla bakmal ısınız.
Sahabelerin bir k ısm ı, o harplerde, adalet-i izafiye ve nisbiye ve ruhsat- ı 
şer’iyeyi dü şünüp tâbi olarak, Hazreti Ali’nin (radiyallâhu anh)  takip etti ği ada-
let-i hakikiye ve azîmet-i şer’iye ile beraber zâhidâne, müsta ğniyâne, mukte-
sidâne mesle ğini terk edip, muhalif tarafa bu içtihad neticesinde girdiklerini, 
hattâ İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  kardeşi Ukayl ve “Habrü’l-Ümme” unvan ını 
alan Abdullah İbni Abbas dahi bir vakit muhalif taraf ında bulunduklar ından,
196  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hakikî Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat, 1ِīَÝِęْĤا َابِĳْÖأَ ُّïَø ِÙَđĺِóَّýĤا ِīِøَאéَĨ ْīِĨ bir düs-
tur-u esasiye-i şer’iyeye binâen 2َאĭَÝَĭِùْĤأَ ُóِّıَĉُĭَĘ َאĭَĺِïْĺأَ ُّٰųا َóَّıَĈ diyerek o fitnele-
rin kap ısını açmak, bahsetmek caiz görmüyorlar. Çünkü itiraza müstehak bir-
kaç tane varsa, tarafgirlik damar ıyla büyük Sahabelere, hattâ muhalif taraf ın-
da bulunan Âl-i Beyt’in bir k ısm ına ve Talha ve Zübeyir (radiyallâhu anhum)  gibi 
Aşere-i Mübe şşere’den büyük zatlara itiraza ba şlar, zem ve adavet meyli uya-
nır diye, Ehl-i Sünnet o kap ıyı kapamak taraftar ıdır.
Hattâ Ehl-i Sünnet’in ve ilm-i kelâm ın azîm imamlar ından me şhur 
Sadeddin Teftazânî, Yezid ve Velid hakk ında tel’in ve tadlile cevaz vermesi-
ne mukabil, Seyyid Şerif Cürcanî gibi Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat’in allâmeleri 
demişler: “Gerçi Yezid ve Velid, zalim ve gaddar ve fâcirdirler; fakat sekeratta 
imans ız gittikleri gaybîdir. Ve kat’î bir derecede bilinmedi ği için, o şah ıslar ın 
nass- ı kat’î ve delil-i kat’î bulunmad ığı vakit, imanla gitmesi ihtimali ve tevbe 
etmek ihtimali oldu ğundan, öyle hususî şahsa lânet edilmez. Belki ĵَĥَĐ ِّٰųا ُÙَĭْđَĤ 
3َīĻِĝِĘَאĭُĩْĤوَا َīĻِĩِĤَّאčĤا gibi umumî bir unvan ile lânet caiz olabilir. Yoksa zararl ı, 
lüzumsuzdur.” diye Sadeddin Teftazânî’ye mukabele etmi şler.
Senin müdakkikane ve âlimâne mektubuna kar şı uzun cevap yazmad ığı-
mın sebebi, hem ehemmiyetli hastal ığım ve ehemmiyetli me şgalelerim içinde 
acele bu kadar yazabildim.
4ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
1 Fitne kap ılar ını kapatmak şeriat ın güzelliklerindendir.
2 “Cenâb- ı Hak ellerimizi o kanl ı hadiselere bula ştırmad ı; o halde biz de o hadiselerden bahsedip dilimizi 
bulaştırmayal ım.” eş-Şa’rânî, el-Yevâkît ve’l-cevâhîr  s.445; el-Azîmâbâdî, Avnü’l-ma‘bûd  12/274. 
Yak ın ifadeler için bkz.: İbni Sa‘d, et-Tabakâtü’l-kübrâ  5/394; Ebû Nuaym, Hilyetü’l-evliyâ  9/114.
3 Allah’ ın lâneti zalimlerin ve münaf ıklar ın üzerine olsun.
4 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   197
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Cennetü’l-Firdevs’in meyveleri ve Medresetü’z-Zehra’n ın heyet-i 
fa’âlesinin sahâif-i amelleri ve defter-i haseneleri olan Zülfikar  ve arkada ş-
lar ını, selâmetle Cuma gecesi serçe ku şunun verdi ği müjdeden iki saat sonra 
kemâl-i sürurla ald ık. Sizlere onlar ın harfleri adedince
1ِīْĺَّارَïĤا ĹِĘ ُّٰųا ُħَכُïَđْøوَأَ ُّٰųا ُħَכُĝَّĘوَوَ ُّٰųا َאرَكَÖ
deyip ruh u can ımızla sizi tebrik etti ğimiz gibi, bu memleketi de tebrik ederiz. 
Ve Zülfikar ’ın zuhurunun mukaddimeleri ba şlamas ıyla din lehinde kuvvet-
li cereyanlar ın ve aleyhindeki tecavüzün durmas ı ve bir k ısm ı rücu edip eski 
hatîât ın tamirine çal ışmas ı işaretiyle, şimdi bilfiil tezahür ve ne şrolmas ı, inşa-
allah memleket için İslâmiyet cihetinde büyük bir faydas ı olacak ve zulmetleri 
dağıtacak işaretini veriyor.
Evet, şimalden gelen küfr-ü mutlak cereyan ını durduracak, yaln ız Risale-i 
Nur’dur. Siyaset, diplomatl ık, bu vazifeyi göremez. Onun için, vatan-perver 
ve milliyetçi ve siyasetçiler, Nur’lara sar ılmaya mecburiyet var. O Zülfikar ’ın 
zuhura gelmesi için çal ışanlar ın şahs- ı mânevîsinin, belki her birisinin k ıyâ-
metteki defter-i hasenat ına yedi yüz sayfas ıyla birtek sayfa-y ı hasenat olmas ı-
nı rahmet-i ilâhiyeden niyaz ediyoruz.
Mâdem o iman hakikatleri yüksek bir ibadet ve hasenedir ve onunla çok-
lar ın iman ını kurtarmak binler hasene hükmündedir; onun zuhuruna çal ışan-
lar ın her birisi onu okuyup ve dinleyip itikad etmesiyle, aynen i şlediği sa-
ir hayrat ın defteri gibi bir uhrevî senedidir. Elbette onlar ın ve şahs- ı mâne-
vîsinin âhirette defter-i hasenat ından yedi yüz sayfas ıyla birtek sayfa olarak 
Zülfikar  aynen ne şrolmak ve bir sayfas ı hükmüne geçmek, hadsiz bir rahme-
tin şe’nidir.
Sâniyen : Gerçi Nur’lar girdikleri her yerde galebe eder; fakat mütemerrid 
ve muannid z ınd ıklar, maddiyyûnlar, ellerinden geldi ği kadar fütuhat ına fütur 
vermek için desiselere ve ehl-i siyasete evham vermeye çabal ıyorlar. İnşaallah 
bir halt edemezler. Fakat ihtiyat her vakit iyidir. “ Sirran tenevverat”  düstu-
ru devam ediyor. Tâ bunun gibi birkaç mecmua ç ıkıncaya kadar temkinli ve 
ihtiyatl ı bulunmak lüzumu var. Hattâ bu defa s ırr- ı 2َא﴾ĭْĻَĉْĐأَ َّאĬ﴿إِ’nın remizli ri-
salesini on üç seneden beri görmedi ğim halde buraya göndermek bir derece
1 Allah mübarek k ılsın. Allah sizi muvaffak etsin. Allah sizi iki cihanda mesut etsin.
2 “Hiç şüphesiz (sana bol ve kesilmez hay ır) verdik.” (Kevser sûresi, 108/1)
198  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ihtiyat kaidesine muhalif oldu ğu gibi, herkes anlamaz, hem tevil ve tefsir lâ-
zımd ır. Çünkü Lâhika’da bir mektupta yazm ıştım ki, iki hakikat mücmelen ba-
na ihtar edilmi şti:
Birisi: Bir derece dar bir dairede bir nur gösterilmi şti; geniş bir daire-
de mânâ verip, k ırk sene evvel “Bir nur görece ğiz.” diye müjde veriyordum. 
Hattâ Hürriyet’ten evvel, eski talebelerime de o müjdeyi mükerrer söylüyor-dum. Zannederdim ki, geni ş siyaset dairesinde olacak. Hâlbuki bu memleke-
tin en ziyade muhtaç oldu ğu imanî ve İslâmî ve hayat- ı içtimaiye-i İslâmiye 
dairesinde Risale-i Nur’u göreceksiniz diye hakikatten bana ihtar edilmi ş; bir 
hiss-i kable’l-vuku ile mus ırrane ve tekrarla ben de haber veriyordum, o hak 
ve hakikatli meselenin sûretini de ğiştiriyordum.
İkincisi:  Şeâir-i İslâmiye’ye ve siyaset-i İslâmiye’ye darbe vuranlar on iki, 
on üç, on dört, on alt ı sene zarf ında büyük darbeler yiyecekler diye bana ih-
tar edildi. Evvelki meselenin aksine olarak, geni ş dairede vuku bulan o hâdi-
sât ı ve büyük cemaatlere gelen o tokatlar ı, küçük bir dairede şah ıslara gele-
cek tokatlar suretinde mânâ vermi ştim ki, tam aynen iki dairede, hem küçük, 
hem büyük, on iki sene sonra en müthi şi dünyay ı terk ettiği gibi, büyük dai-
rede de onun gibi deh şetli cemaatler on iki, on üç, on dört, on alt ı tarihlerin-
de ayn ı tokatlar ı yediler ve yiyecekler diye ihtar edildi.
Ben, tevilimle bu büyük daireyi yaln ız küçükte tatbik etti ğim gibi, evvel-
ki “nur” meselesinde de bilâkis küçük daireyi ve s ırf imanî hâdise-i Nuriye’yi 
pek geni ş daire-i siyasiyede tevilimle mânâ vermi ştim. Onun için, s ırr- ı
1َא﴾ĭْĻَĉْĐأَ َّאĬ﴿إِ’yı herkes birden anlamaz. Hem şahsî isimleri böyle mesail-i il-
miyeye girmemek lâz ım olduğundan, o risale hattâ on üç seneden beri elime 
geçmediğinde isabet var; karde şlerim dahi onu merak etmesinler. Biri e ğer 
çok merak etse, o s ırr- ı َא﴾ĭْĻَĉْĐأَ َّאĬ﴿إِ’ n ın başında “Şimdiki Sâniyen…” ile ba ş-
layan f ıkray ı ve Lâhika’da geçen ayn ı meseleye dair f ıkray ı okumak lâz ımd ır; 
yoksa hiç bakmas ın.
O ikinci Harb-i Umumî ve o deh şetli şahs ın dünyadan gitmesiyle ve şim-
di de onun mesle ği geri çekilmesi ve bir k ısm ı o mesleğin aksine din lehinde 
resmen çal ışmas ı ve ehl-i iman ın istibdad- ı mutlakadan bir derece kurtulma-
sı ve az bir tevil ile o risaleci ğin verdikleri haber ayn ı tarihlerde vuku bulma-
sı, o sûrenin bir lem’a-y ı i’câz ıdır. Fakat heyecanl ı tevillerim perde çekmi şti; 
hakikat gizlenmi ş.
f
1 “Hiç şüphesiz (sana bol ve kesilmez hay ır) verdik.” (Kevser sûresi, 108/1)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   199
Aziz, muhterem karde şim,
Bin üç yüz seneden beri âlem-i İslâm’ ı ağlatan ve bütün ehl-i hakikate 
“Eyvahlar! Yaz ıklar olsun!” dediren âlem-i İslâm’ ın en deh şetli büyük yara-
sını deşmek, düşünmek, benim hususî me şrebimde tahammülüm fevkinde 
elem veriyor. Hususan yirmi be ş seneden beri ihlâs ile hakikî hizmet-i ima-
niye, beni her nevi siyasetten çekti ği ve yirmi be ş sene zarf ında bir gazeteyi 
okutturmad ığı gibi; yirmi sene bu i şkenceli esaretimde hayat- ı siyasiyeye bak-
mamak için hükûmete müdafaat- ı hapsiyeden ba şka müracaat etmeyen ve 
vazife-i imaniyeye noksan gelmemek ve ihlâs k ırılmamak ve siyasete bula ş-
mamak için on sene bu deh şetli Harb-i Umumî’ye bakmayan, bakt ırmayan 
bir hâlet-i ruhiyeyi ta şımaya mecburiyetim varken; şimdi deh şetli ejderhalar 
hakâik-i imaniye cephesinde ehl-i imana gözümüz önünde sald ırmalar ından 
ve çoklar ı ısırmalar ından, ehl-i iman ı kurtarmak mecburiyeti Kur’ân’ ın emriy-
le varken; bu zaman ı bırak ıp, eski zamana gidip, Ehl-i Beyt’e gelen deh şetli 
zulümleri temâ şâ etmek, daha ziyade ruhumu ezer ve kuvve-i mâneviyeyi k ı-
rıp ruhuma azap azap üstüne gelmektir.
Zâlim siyasetin gaddarâne bir düsturu olan “Cemaat için fert fedâ edi-
lir.” diye çok zâlimâne pek çok vukuat ı, ehvenü’ ş-şer diye bir nevi adalet-i 
izafiye nam ında hâkimiyetine bir maslahat göstermi şler. Hattâ bu as ırda, o 
gaddar düsturun hükmüyle, bir adam ın hatas ıyla bir köyü mahveder. Be ş-
on adam ın, onlar ın siyasetine zarar vermek tevehhümüyle, binler adam ı pe-
rişan eder.
İşte, eski zamanda bir derece, siyasetin bu gaddar düsturu İslâmlar içi-
ne girdiğinden, siyasette, bu müthi ş düsturlar kar şısında, mecburiyetle Selef-i 
Salihîn sükûtla ve Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat’in imamlar ı o kap ılar ı kapamak, 
1َאĭَÝَĭِùْĤأَ ُóِّıَĉُĭَĘ َאĭَĺِïْĺأَ ُّٰųا َóَّıَĈ deyip o kap ılar ı açm ıyorlar.
Madem Ehl-i Beyt’e zulmedenler şimdi âhirette cezas ını öyle bir tarzda 
görüyorlar ki, bizim onlara hücumla yard ımımıza bir ihtiyaç kalm ıyor. Ve maz-
lum Ehl-i Beyt, muvakkat bir azap ve zahmet mukabilinde o derece yüksek bir mükâfat görmü şler ki, akl ımız ihata etmiyor. De ğil şimdi onlara ac ımak, belki 
onlar ı o hadsiz rahmete mazhariyetleri noktas ında binler tebrik etmek gerek-
tir ki, birkaç sene zahmetle, milyonlar mertebeler ve bâki saadetler âhirette ka-
zand ıklar ı gibi, dünyada da kald ıklar ı zamanda, ehemmiyetsiz, dünyan ın fâni 
1 “Cenâb- ı Hak ellerimizi o kanl ı hadiselere bula ştırmad ı; o halde biz de o hadiselerden bahsedip dilimizi 
bulaştırmayal ım.” eş-Şa’rânî, el-Yevâkît ve’l-cevâhîr  s.445; el-Azîmâbâdî, Avnü’l-ma‘bûd  12/274. 
Yak ın ifadeler için bkz.: İbni Sa‘d, et-Tabakâtü’l-kübrâ  5/394; Ebû Nuaym, Hilyetü’l-evliyâ  9/114.
200  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
saltanat ı ve muvakkat hâkimiyeti ve kar ışık siyasetine bedel mânevî birer sul-
tan ve hakikat âleminde birer şâh, birer mânevî padi şah makam ını kazand ı-
lar. Valiler yerine, evliyalar, aktablara kumandan oldular. Kazançlar ı bire bin 
değil, milyonlard ır.
İşte bu s ır içindir ki, Yeni Said’in hususî üstad ı olan İmam Rabbânî, Gavs- ı 
Âzam ve İmam Gazâlî, Zeynelâbidin (radiyallâhu anhum)  hususan Cevşenü’l-
Kebîr  münâcât ını bu iki imamdan ders alm ışım. Ve Hazreti Hüseyin ve İmam 
Ali (kerremallâhu vecheh) ’den ald ığım ders, otuz seneden beri, hususan Cevşenü’l-
Kebîr ’le daima onlara mânevî irtibat ımda, geçmi ş hakikati ve şimdiki Risale-i 
Nur’dan bize gelen me şrebi alm ışım. Zâlimlerin gaddarl ıklar ını değil deşmek, 
bakmak, belki dü şünmek de me şrebimize gelmiyor. Çünkü onlar mücâzât ını 
ve mazlumlar mükâfat ını, akl ımızın fevkinde görmü şler. O meselelerle me şgul 
olmak, şimdiki bu haz ır musibet-i diniyeye kar şı mükellef oldu ğumuz vazife-i 
Kur’âniye’ye zarar verir.
Ulemâ-y ı İlm-i Kelâm’ ın ve usûlü’d-din allâmelerinin ve Ehl-i Sünnet 
ve’l -Cemaat’in dâhi muhakkiklerinin İslâmî akidelere dair çok tetkik ve mu-
hakematla ve âyât ve hadisleri müvazene ile kabul ettikleri usûlü’d-din düs-turlar ı, şimdiki Risale-i Nur’un me şrebini muhafazaya emrediyor, kuvvet ve-
riyor. Hattâ, hiçbir yerde, hattâ ehl-i bid’a k ısm ı da bu me şrebimize ili şemi-
yorlar. Hakikat-i ihlâs tam muhafaza edildi ği için, her nevi ehl-i İslâm içine 
giriyor. Şîal ıkta mutaass ıp ve Vehhâbîlikte de müfrit, filozoflar ın en maddîsi 
ve mütefennini ve mutaass
ıp hocalar ın en enaniyetlisi, beraber Nur dairesi-
ne girmeye ba şlam ışlar ve k ısmen şimdi de karde şçe bulunuyorlar. Hattâ ba-
zı misyonerler de, din-i İsâ’n ın (aleyhisselâm)  hakikî ruhânîsi de o daireye gire-
ceklerine emâreler var. Birbirine hücum de ğil, belki bir tesanüt, bir musalâha 
lüzumunu hissedip medar- ı münaka şa meseleleri ortaya atm ıyorlar. Demek 
İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  otuz k ırk işaretiyle sarahat derecesinde haber ver-
diği Risale-i Nur, bu zaman ın müthiş yaralar ına tam bir ilâçt ır. Onun için, o 
daire bize kâfi gelmi ş, harice ç ıkm ıyoruz.
İmam Ali’nin (kerremallâhu vecheh)  şahs ına ve hayat ına ve adalet-i hakikî üze-
rine giden siyasetine ili şmek, darbe vurmak ba şkad ır. Şahsiyet-i zahirîsinden 
ve hayat- ı dünyeviyesinden ve siyaset-i içtimaiyesinden binler derece daha 
yüksek olan şahsiyet-i mânevîsine ve kemâlât- ı ilmiyesine ve makamat- ı ve-
lâyetine ve varisli ğine darbe gelmez ve gelmemi ş ve gelemiyor. Kimin had-
di var? Onun için, iki ciheti birle ştirmek tevehhümüyle kar şısında muarazaya 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   201
çal ışanlar ın taarruzu pek deh şetli görünüyor. Ehl-i iman ortas ında nas ıl böyle 
vukuat olabilir, diye hayret veriyor. Hâlbuki Yezid ve Velid gibi habis herifler müstesna, ötekilerin k ısm- ı âzam ı, İmam Ali’nin 
(radiyallâhu anh)  harika kemâlâ-
tına ve kerametlerine ve verasetine ili şmek değil, belki yaln ız hayat- ı içtimai-
ye-i insaniyeye ait idaresine darbe vurmaya çal ışmışlar, hata etmi şler.
Hâricî ve büyük bir dü şman ın hücumu zaman ında, dahilî küçük dü ş-
manl ıklar ı bırakmak elzemdir. Yoksa, hücum eden büyük dü şmana yar-
dım hükmüne geçer. Bunun için, daire-i İslâmiye’de eskiden beri taraf-
girâne birbirine mukabil, muar ız vaziyetini alan ehl-i İslâm o dahilî dü ş-
manl ıklar ı muvakkaten unutmak maslahat- ı İslâmiye muktezas ıdır.
f
Aziz, s ıdd ık, bahtiyar karde şim Süleyman Rü ştü,
Seni ve karde şin kahraman Burhan’ ı ve senin iki mübarek, mâsum evlâ-
dını ve senin hane halk ını, Risale-i Nur nam ına ve umum şâkirtler hesab ına 
ruh u can ımızla sizi tebrik ediyoruz. Böyle kudsî ve daimî sevap kazand ıracak 
uhrevî bir hizmete muvaffakiyetinizi, Isparta ve bu memleket istikbalde alk ış-
layacakt ır. Size çok hay ırlı dualar ı kazand ıracak. İnşaallah, Zülfikar  gibi da-
ha çok emsaline muvaffak olursunuz. Bu acip şerait içinde bu fevkalâde mu-
vaffakiyet, hem Zülfikar ’ın, hem sadakatinizin bir kerametidir. Çok mübarek 
olan senin rüyan –ki, emr-i ilâhi ile, Kur’ân’ ı, Hazreti Peygamberimiz (aleyhis-
salâtü vesselâm) ’a vermek, Hazreti Cebrail’in vazifesinin bir cilvesidir– i şarettir ki, 
bu hizmetiniz hem r ıza-y ı ilâhiyeye, hem r ıza-y ı Peygamberîye (aleyhissalâtü ves-
selâm) muvaf ıktır. Mucizât- ı Kur’âniye’yi, Mucizât- ı Ahmediye vas ıtas ıyla üm-
met-i Muhammediye’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  tebliğ etmek mânâs ıyla senin rü-
yan tâbir edilir.
Nas ıl, bir küçücük cam parças ında güne şin bir timsali, ziyas ıyla o elindeki 
cam ı tutanla münasebettar olur, bir nevi muhabere eder. Öyle de hususî bir 
tecellî ile, rü’yalarda –selef-i sâlihînde bu çe şit rüyalar görülmü ş– makbuliyet 
ve r ıza alâmetidir. Hazreti Peygamber’in (aleyhissalâtü vesselâm)  yan ında gördü-
ğün adam da, Nur ve Risale-i Nur şâkirtlerinin şahs- ı mânevîsidir.
f
202  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Vazifemiz, ihlâs ile ve sebat ve tesanüdle ve mümkün oldu ğu kadar ihti-
yatla, “sirran tenevverat”  irşad- ı Alevî’yi fiilen tasdik etmek, ona göre hare-
ket etmektir. Yoksa, muar ızlara mukabele etmek ve onlar ın hücumundan te-
lâş etmek de ğil. Muvaffakiyet ve fütuhat- ı Nuriye ve revaç ile inti şarı ise, vazi-
fe-i ilâhiyedir. “Vazifemizi yap ıp, vazife-i ilâhiyeye kar ışmamak gerektir.”  
diye hem bana, hem sizin bedelinize teselli buldum.
f
O beş Ahmed’den Safranbolu’da Hasan Feyzi’nin tam yerine geçen tam 
vârisi Safranbolulu Ahmed Fuad’ ın gayet samimî ve fedakârâne mektubun-
da, benim bedelime, aynen Hasan Feyzi, Hâf ız Ali gibi, bâki kalan hayat ı-
nı bana verip, benden evvel berzaha gitmek için dua ediyor. Hâlbuki şimdi 
Nur’lara onun hayat ı daha ziyade faydal ıdır. Bana nisbeten genç, faal bir kar-
deşim, benden sonra, karde şlerim gibi vazife-yi Nuriyemi yap ıyorlar diye ke-
mâl-i istirahat-i kalble ecelimi beklerim. Cenab- ı Hak, onun gibi çok fedakâr-
lar ı Nur’lara kavu ştursun.
f
Hem çok eski, hem çok sad ık, hem çok muktedir, sebatkâr medrese-i 
Nuriye kahramanlar ından Marangoz Ahmed’in; ve medresenin üstad ı olan 
merhum Hac ı Hâf ız’ın kerametli vefat ına dair güzel, hazîn mektubunda, o 
medrese-i Nuriye’nin şâkirtlerinin o merhum üstadlar ına karşı gösterdikleri 
dindarane vaziyet ve ya ğmurun zahmet vermemek ve onlar ı ıslatmamak ve 
üşütmemek için durmas ı, iş bittikten sonra ba şlamas ı, o merhum zat ın ruhu-
na büyük rahmetlerin nüzûlüne emâre... Cenab- ı Hak o rahmet katreleri ade-
dince ona ve onlara rahmet etsin, âmîn...
f
Kastamonu’da, sekiz sene mübarek mahdumu ve merhum refikas ıyla 
Risale-i Nur’a fevkalâde bir sadakatle çal ışan ve kalemiyle Risale-i Nur’a çok 
hizmet eden ve çoklar ı Nur dairesine getiren ve hapishanede kendi gibi kah-
ramanlardan olan Sad ık Beye, hem istirahatime, hem Nur şâkirtlerinin tesa-
nüdüne ehemmiyetli hizmet eden ve Feyzi ve Emin ve İhsan ve Ahmed’ler gi-
bi has karde şlerimizle, yine Kastamonu’da Nur’lara hizmet eden Küçük Şeyh 
nam ında Hilmi Bey bana mektubunda, Nurcu olan refikas ının vefat ını bildi-
riyor. O merhume hakk ında medar- ı şükrand ır ki, bir-iki ayd ır, dualar ımda 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   203
“Zehralar” dedi ğim vakit, “Hâcerler” de derdim, içinde o merhumeyi de ni-
yet ediyordum. Vefat ını bilmiyordum. Cenab- ı Hak ona binler rahmet eylesin 
ve akrabas ına sabr- ı cemîl ihsan etsin, âmîn...
f
Risale-i Nur dairesinde bulunan ve bilfiil çal ışan hocalardan ve Konya 
hocalar ından başka, sair hocalara, bugünlerde, tashihat yaparken şiddetli 
bir hiddet bana geldi. Çünkü Arabî okumayan Nur şâkirtlerinin fedakârlar ı, 
Arabî bilmemesinden sehivler, hatalar oluyor. Ben de zahmet çekti ğimden, 
hem eski talebelerimden olan hocalara ve karde şime, hem şimdiki Ankara’da 
ve İstanbul’daki resmî hocalara ba ğırarak dedim:
“Ey insafs ızlar! Neden hem vazifeniz, hem medresenin mahsulü, hem si-
ze farz- ı ayn gibi lüzumu bulunan bu hizmet-i imaniyede bana yard ım etmi-
yorsunuz? Belki de sizin lâkaytl ığınızdan çoklar ın çekilmesine sebebiyet veri-
yorsunuz. İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  âhir zaman ın bir k ısım hocalar ına vur-
duğu tokattan hissedar oluyorsunuz.” diye deh şetli bir itiraz kalbe gelirken, 
birden, kalbini bozmayan hocalar ı müdafaa etmek için üç mânâ ihtar edildi.
Birincisi : Resmen iki büyük merkezde, iki heyet-i ilmiye, beyan ı münasip 
olmayan çok esbaba binâen, her vesile ile, hoca k ısımlar ının Risale-i Nur’dan 
çekilmeleri için çok vas ıtalar ı istimal ediyorlar. Memuriyet gibi derd-i mai şet 
belâs ıyla bîçâre hocalar ı dairelerine çekip, Nur’lardan uzakla ştırıyorlar. Bîçâre 
hocalar, Nur’lar ın k ıymetini bilmiyorlar de ğil; belki derd-i mai şet veyahut o 
heyet-i ulemâdaki büyük hocalara itimad edip ve kendi tahsil etti ği ilm-i dinî 
kendi iman ını kurtaracak derecesindedir zann ıyla lâkayt kal ıp, ruhsatla amel 
etmeye kendine fetva buluyor.
İkinci  mânâ : Bu kadar deh şetli bir hücum ve tazyike mâruz kalan Risale-i 
Nur şâkirtlerini, evham yüzünden, güya “Menemen ve Şeyh Said vak ıalar ı gi-
bi bir hâdisenin ihtimali var”, diye iki defa imha için, hem perde alt ında eski-
den beri dü şmanlar ım, hem resmen kanun ve idare ve siyaset cihetinde mer-
hametsiz bir surette baz ı erkân- ı hükûmetin bizi iki defa hapis ve itham etmesi 
ve resmî ve gayr-i resmî propagandalarla herkesi bizden ve Nur’lardan ürküt-mesiyle, elbette hassas ve bir derece zay ı
f hocalara ehemmiyetli bir korku ve-
rip bir mâzeret olur. Onun için, ekseriyet de ğil, belki yaln ız fevkâlade bir ce-
saret ve gayret ta şıyan bir k ısım hocalar Nur’lar dairesine girip, girmeyenleri 
de bir derece affettirdiler.
204  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Üçüncü  mânâ : Şimdilik tehir edildi. Baz ı hocalar, “Minare kadar yüksek 
bir adam ı,” hem “Aln ında okunacak bir yaz ı bulunacak,”1 hem “Birden eli 
bir su ile delinecek,” gibi hakikatin perdesi olan te şbihleri hakikat zannetmek 
bahanesiyle, Nur’un baz ı ihbârât- ı gaybiyesi, sathî nazarlar ına muvaf ık gelmi-
yor, ona daha yana şmıyor. Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki, bu zaman-
da Risale-i Nur’da, nokta-y ı istinad olarak avam- ı müminînin en ziyade muh-
taç olduklar ı ve Nur’da bulduklar ı öyle bir hakikattir ki; hiçbir şeye âlet olma-
yacak ve hiçbir garaz ve maksat, içine girmeyecek ve hiçbir şüphe ve vesve-
seye meydan vermeyecek ve hiçbir dü şman ona bahane bulup çürütmeye-
cek ve yaln ız hak ve hakikat için ona çal ışanlar bulunacak, dünya maksatlar ı 
ona kar ışmayacak, tâ ki, uzakta olan ehl-i iman, o hakikate ve sad ık nâşirleri-
ne tam itimad edip imanlar ını, z ınd ıklar ın ve dinsizlerin, din aleyhindeki deh-
şetli filozoflar ın itirazlar ından ve inkârlar ından kurtars ınlar.
Evet, o ehl-i iman, lisân- ı hâl ile diyecek ki: Madem bu hakikati, bu kadar 
şiddetli dü şmanlar ı çürütemediler ve itiraz edemiyorlar; ve şâkirtleri, haktan 
başka onun hizmetinde hiçbir maksat ta şımıyorlar. Elbette, o hakikat, ayn- ı 
hak ve mahz- ı hakikattir diye, bin burhan kadar bir delil hükmünde iman ını 
kuvvetlendirir ve kurtar ır; ve “İslâmiyet’te bir hakikatsizl ık m ı var?” diye daha 
evhama dü şmeyecekler.
İki defad ır, himmeti uzun, eli k ısa Abdurrahman Salâhaddin, Asâ-y ı 
Mûsâ ’yı ve Zülfikar ’ın bir k ısm ını Câmiü’l-Ezher’e göndermek istemi ş; hilâf- ı 
memul olarak, o lüzumlu ve ehemmiyetli yere baz ı esbaba binâen gitmemi ş 
2ُّٰųا َאرَهُÝْìا َאĨ ĹِĘ ُóْĻَíْĤاَ kaidesince, belki ben o iki nüshaya bakmad ığım ve tas-
hih edemedi ğim için, o inceden inceye her şeyi tetkik eden ulemâ heyetine, 
tam bir tashih gördükten sonra, hem tam Zülfikar  ve Asâ-y ı Mûsâ  beraber 
olarak gitmek münasiptir, diye kalbime geldi. Belki ehemmiyetli ve ulemân ın 
itiraz ını celb edecek sehivler içinde var. Onun için, o iki risaleyi Salâhaddin 
bana göndersin ki, ben bakaca ğım. Sonra, in şaallah, hem tam Zülfikar ’ı, 
hem Asâ-y ı Mûsâ  ile, hem Tılsım Mecmuas ı ile, ehemmiyetli bir beyanna-
me ile beraber gönderece ğiz.
Üstadlar ımdan birisi olan Mevlânâ Celâleddin-i Rumî’nin (kuddise sirruh)  
mensuplar ından oldu ğu anlaşılan eczac ı Hac ı Abdüllatîf’in mektubundan an-
1 Bkz.: Buhârî, tevhîd  17; Müslim,  fiten 101-103, 95; Tirmizî,  fiten 59; Ebû Dâvûd, melâhim  14.
2 “Allah’ ın kullar ını sevk ettiği ve onlar için seçti ği her şeyde hay ır vard ır.” Bkz.: el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  
1/478.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   205
laşılıyor ki, bilerek, tam takdir ederek Nur’lara hizmet edecektir. Zaten ben 
bekliyordum ki, Mevlevîlerden baz ı Nur kahramanlar ı çıksın. İnşaallah birisi 
bu olacak. Ona çok selâm ederim. Hususî mektup yazmaya halim müsaade etmediği için gücenmesinler. Orada, Sabri ve mahdumlar ı ve Nur şâkirtleri-
ne ve başta Hoca Vehbi Hazretleri olarak hocalar ına çok selâm eder ve dua-
lar ını bekleriz.
f
Size hayat ımda vefattan sonra elinize geçecek mânevî mal ımı ve hukuku-
mu size vermeye ve 1اĳُÜĳُĩَÜ أَنْ َģْ×َĜ اĳُÜĳُĨ sırrına binâen, ölümden evvel sizi bil-
fiil vâris yapmaya dair bir Nur şakirdi sordu ki: “Hikmet nedir? Sizi daha çok 
zaman aram ızda görmek istiyoruz. İnşaallah öyle kalacaks ınız.”
Ben de dedim ki Ben de dedim ki : Eğer vefattan sonra bu hakikî ve hakikatli vârislerin 
eline bu mal ım geçse, dünya mal ı gibi bir derece taksim olur; derecesine gö-
re her birisi maldan bir k ısm ına hakikî malik olur, umumuna mâlik olamaz. 
Fakat ölümden evvel vârislere verilse; emvâl-i uhrevî gibi, her birisi umum o mala, o nur lâmbas ına derecesine göre mâlik say ılır. Her birisi küçük bi-
rer Said olur; bir nöbetçi yerine, binler nöbetçiler olur. Said’in, irsiyette yaln ız 
binden bir hisse sahibi bir Nurcu olmaz, belki tam bir genç Said olur.
Meselâ o emvâl –emvâl-i Nuriye– faraza bir hazine kadar olsa, binler Nur-
cu lara tevziatta, taksimatta yirmi şer, yüzer alt ın düşebilir. Fakat vefat etmeden 
onlar ı onlara vermek, bir s ırr- ı azîme binâen, her birine istidad ına göre, hasla-
ra bir milyon birden dü şebilir. Bu s ırrın bir s ırrı var, şimdi izah edemem.
Yine o şâkirt dedi ki:  “Her bir has şakirdin, senin gibi hayat ını ve bütün 
rahat ını feda edebilir mi ki, o koca mal ı bütün birden als ın?”
Ben de dedim ki: Ben de dedim ki:  İnşaallah, tesanüdün s ırr- ı âzîmi ile –ki, üç elif tesa-
nüdle yüz on bir kuvvetinde gösterdi ği gibi– has şâkirtlerin mabeynindeki te-
sanüd-ü hakikînin verdi ği kuvvet, benim gibi bir bîçârenin sizce fevkalâde 
zannedilen fedakârl ığından geri kalmayacakt ır inşaallah.
f
1 “Ölüm gelip çatmadan evvel, şehevânî ve nefsanî hislerinizi terk etmek suretiyle ölüp, hakikî hayata 
eriniz.” es-Sehâvî, el-Makâs ıdü’l-hasene  s.436; Aliyyülkârî, el-Masnû’  s.198; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  
2/384.
206  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Sava Medrese-i Nuriye kahramanlar ından Mehmed Çavu ş, benim için 
yazd ığı Zülfikar ’ı Emniyet Müdürü’nün elinde görmü ş, demiş: “Benimdir, 
veriniz..”
O da demi ş ki: “Hoşuma gitti, bir-iki hafta okuyaca ğım.”
O da demi ş: “Kals ın.”
Eğer münasip görseniz, benim taraf ımdan o Emniyet Müdürü’ne ve alan 
komisere deyiniz ki: Said size selâm edip benim hatt ım güzel olmad ığı için, o 
zat, benim için yazm ış.
Ben Isparta’y ı toprağıyla, taşıyla, bütün ahalisiyle mübarek gördü ğümden, 
oradaki hükûmete, hususan zab ıtas ına ciddî dost nazar ıyla bak ıyorum. Husu-
san çok tecrübelerle ve üç vilâyet zab ıtas ının itiraf ıyla ve üç vilâyet mahkemesi-
nin müttefikan beraat karar ıyla ve üç cemiyet-i ilmiyenin ve ehl-i vukufun tah-
sin ve takdirleriyle sabit olmu ş ki, Risale-i Nur eczalar ı ve şâkirtleri, Emniyet 
Müdürü’nün ve zab ıtan ın vazifeleri olan âsâyi ş ve idare ve inzibat ve ahlâks ız-
lığa karşı, komiserlerden ziyade, serke şleri itaate getirmek ve âsâyi şi temin et-
mekte, mânevî ve tam tesirli mânevî inzibat memurlar ıdır. Onun için, zab ıta, 
evhamla de ğil, kemâl-i takdirle, Emniyet Müdürü’nün bakmas ı gibi bakmal ıdır. 
Çünkü o Zülfikar  hakk ında demi ş: “Çok güzel, sevdim, okuyaca ğım.. hoşuma 
gitti.” Her neyse... Siz, daha ne münasip görürseniz öyle yapars ınız.
Hem Emniyet Müdürü’ne deyiniz ki: Karde şimiz Said diyor: E ğer o Zülfi-
kar tam hoşuna gitmi şse, o benimdir, ona hediye ediyorum. Hem onun gibi 
mühim olan Asâ-y ı Mûsâ ’yı da ona hediye edece ğim.
Denizli’den ve Tavas’tan gelen güzel mektuplar ına hususî cevap verme-
ye katiyen vaktim ve halim müsaade etmedi ğinden, hususî cevap vermedi-
ğimden gücenmesinler. Çak ır Yusuf’un mektubundan, tam ciddiyeti ve tam 
Hasan Feyzi’nin bir vârisi oldu ğunu gösteriyor.
f
Kardeşimiz ve Nur’un kumandanlar ından Isparta Hulûsi’si Refet Bey’in 
mübarek mâsumunun dokuz ya şında iken –bu derece– Risale-i Nur’dan 
Birinci Söz’ü yazmas ı gösteriyor ki, o mübarek Hüsnü, Safranbolu’nun on 
bir yaşındaki Hüsnü’sü gibi dahi mâsumlar ın küçücük bir kahraman ı olmaya 
namzettir. Cenab- ı Hak onu Nur’lara ba ğışlas ın ve muvaffak eylesin, âmîn... 
İnşaallah, yazd ığımız nüshay ı sonra tashih edip gönderece ğim.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   207
Eski Dahiliye Vekili, Şimdi Parti 
Kâtib-i Umumisi Hilmi Bey
Evvelâ : Yirmi sene zarf ında birtek istida Dahiliye Vekili iken sana yaz-
dım. Fakat yirmi senelik kaidemi bozmad ım, vermedim. İstersen sana okuya-
cağım. Hem eski dahiliye vekili, hem şimdi kâtib-i umumî s ıfatlar ıyla seninle 
konuşacağım. Yirmi sene hükûmetle konu şmayan, tek bir defa yine hükûmet 
hesab ına hükûmetin büyük bir rüknü ile konu şan adam, on saat kadar söyle-
se azd ır. Onun için siz benimle konu şmay ı bir-iki saat müsaade ediniz.
Sâniyen : Şimdi partinin kâtib-i umumîsi itibar ıyla size bir hakikati beyan 
etmeye kendimi mecbur biliyorum. Hakikat de şudur:
Sen, kâtib-i umumî oldu ğun Halk F ırkas ı’nın millet kar şısında gayet ehem-
miyetli bir vazifesi var. O da şudur:
Bin seneden beri âlem-i İslâmiyet’i kahramanl ığı ile memnun eden ve 
vahdet-i İslâmiye’yi muhafaza eden ve âlem-i be şeriyeti, küfr-ü mutlaktan ve 
dalâletten şanl ı bir surette kurtulmas ına büyük bir vesile olan Türk milleti ve 
onlar ın Türkleşmiş din karde şleri!
Eğer şimdi, eski zaman gibi kahramancas ına Kur’ân’a ve hakâik-i ima-
na sahip ç ıkmazsan ız ve sizler gibi ehl-i hamiyet eskide yanl ış bir surette ve 
din zarar ına medeniyetin propagandas ı yerinde do ğrudan do ğruya hakâik-i 
Kur’âniye ve imaniyeyi tervice çal ışmazsan ız, size kat’i’yen haber veriyorum 
ve kat’î hüccetlerle isbat ederim ki, âlem-i İslâm’ ın muhabbet ve uhuvveti ye-
rine, deh şetli bir nefret; ve kahraman karde şi ve kumandan ı olan Türk mille-
tine bir adavet; ve şimdi âlem-i İslâm’ ı mahva çal ışan küfr-ü mutlak alt ında-
ki anarşiliğe mağlûp olup, âlem-i İslâm’ ın kalesi ve şanl ı ordusu olan bu Türk 
milletinin parça parça olmas ına ve şark- ı şimalîden ç ıkan dehşetli ejderhan ın 
istilâ etmesine sebebiyet verecek.
Evet, hariçte iki deh şetli cereyana kar şı bu kahraman millet, Kur’ân kuv-
vetiyle dayanabilir. Yoksa, küfr-ü mutlak ı, istibdad- ı mutlak ı, sefahet-i mut-
lak ı ve ehl-i namusun servetini serserilere ibâha etmesini âlet ederek deh şetli 
bir kuvvetle gelen bir cereyan ı durduracak, ancak İslâmiyet hakikatiyle mezc-
olmuş, ittihad etmi ş ve bütün mâzideki şerefini İslâmiyet’te bulmu ş, bu millet 
dayanabilir. Bu milletin hamiyet-perverleri ve milliyet-perverleri, her şeyden 
evvel bu mümteziç, müttehid milliyetin can damar ı hükmünde olan hakâik-i 
Kur’âniye’yi terbiye-i medeniye yerine esas tutmak ve düstur-u hareket yap-makla o cereyan ı durdurur in şaallah.
208  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İkinci cereyan:  Âlem-i İslâm’daki müstemlekâtlar ını kendilerine ısınd ır-
mak ve tam ba ğlamak için bu vatandaki kuvvetli merkeziyet-i İslâmiye’yi din-
sizlikle itham etmekle bozmak ve âlem-i İslâm’ ın irtibat ını mânen kesmek ve 
uhuvvetlerini bu millete adavete çevirmek gibi bir plânla şimdiye kadar bir 
derece muvaffak da olmu ş.
Eğer bu cereyan ın akl ı başında olsa, bu deh şetli plân ı değiştirip, hariçteki 
âlem-i İslâm ı okşad ığı gibi, bu merkezdeki İslâmiyet dinini ok şasa, hem o da 
çok istifade eder, hem azîm fütuhat ını bir derece muhafaza eder, hem bu va-
tan ve millet deh şetli belâdan kurtulur.
Eğer şimdi siz kâtib-i umumî oldu ğunuz hamiyet-perver, milliyet-perver 
adamlar, şimdiye kadar cereyan eden ve medeniyet hesab ına mukaddesat ı 
çiğneyen usulleri muhafazaya çal ışıp, üç-dört şahs ın ink ılâp nam ında yapt ık-
lar ı icraat ı esas tutarak mevcut haseneleri ve ink ılâp iyiliklerini onlara verip ve 
mevcut deh şetli kusurlar ı millete verilse, o vakit üç-dört adam ın seyyiesi üç-
dört milyon seyyie olup bu kahraman ve dindar milleti ve İslâm ordusu olan 
Türk milletinin geçmi ş as ırlardaki milyarlar şerefli merhum ordular ına ve mil-
yonlarla şehidlerine ve milletine büyük bir muhalefet ve ervah ına bir mânevî 
azap ve şerefsizlik olmakla beraber; o üç-dört ink ılâpç ı adam ın pek az hissele-
ri bulunan ve millet ve ordunun kuvvet ve himmetiyle vücut bulan haseneleri o üç-dört adama verilse, o üç-dört milyon iyilikler, üç-dört haseneye inhisar edip küçülür, hiçe iner; daha deh şetli kusurlara keffâret olamaz.
Sâlisen : Size kar şı elbette çok cihetlerde dahilî ve haricî muar ızlar var. 
Ben dünya ve siyasetin haline bakmad ığım için bilemiyorum. Fakat beni bu 
senede çok s ıkıştırdıklar ı için mecburiyetle sebebine bakt ım ki, size kar şı bir 
muar ız ç ıkm ış. Eğer o muar ız mükemmel bir reis bulup hakâik-i imaniye na-
mına ç ıksayd ı, birden sizi ma ğlûp ederdi. Çünkü bu milletin yüzde doksan ı, 
bin seneden beri an’ane-i İ
slâmiye ile, ruh ve kalble ba ğlanm ış. Zâhiren, mu-
halif-i f ıtrat ındaki emre itaat cihetiyle serfürû etse de, kalben ba ğlanmaz.
Hem, bir Müslüman, ba şka milletler gibi de ğil. Eğer dinini b ıraksa anar-
şist olur, hiçbir kay ıt alt ında kalamaz; istibdad- ı mutlaktan, rü şvet-i mutlaka-
dan başka hiçbir terbiye ve tedbirle idare edilmez. Bu hakikatin çok hüccetle-
ri, çok misalleri var. K ısa kesip sizin zekâvetinize havale ediyorum.
Bu asr ın Kur’ân’a şiddet-i ihtiyac ını hissetmekte İsveç, Norveç, Finlandi-
ya’dan geri kalmamak size elzemdir. Belki onlara ve onlar gibilere rehber ol-mak vazifenizdir. Siz, şimdiye kadar gelen ink ılâp kusurlar ını üç-dört adamla-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   209
ra verip şimdiye kadar umumî harp ve sair ink ılâplar ın icbar ıyla yap ılan tah-
ribatlar ı –hususan an’ane-i dîniye hakk ında– tamire çal ışsan ız, hem size istik-
balde çok büyük bir şeref ve âhirette büyük kusuratlar ınıza keffâret olup, hem 
vatan ve millet hakk ında menfaatli hizmet ederek milliyet-perver, hamiyet-
perver nam ına müstehak olursunuz.
Râbian : Madem ölüm öldürülmüyor ve kabir kap ısı kapanm ıyor. Ve ma-
dem siz de herkes gibi kabre ko şuyorsunuz. Ve madem o kat’î ölüm ehl-i da-
lâlet için idam- ı ebedîdir, yüz bin hamiyetçilik ve dünya-perestlik ve siyaset-
çilik onu tebdil edemez. Ve madem Kur’ân, o idam- ı ebedîyi, ehl-i iman için 
terhis tezkeresine çevirdi ğini güneş gibi isbat eden Risale-i Nur elinize geçmi ş 
ve yirmi seneden beri hiçbir filozof, hiçbir dinsiz ona kar şı çıkam ıyor.. Bilâkis 
dikkat eden filozoflar ı imana getiriyor ve bu on iki sene zarf ında dört büyük 
mahkemeniz ve filozof ve ulemâdan mürekkep ehl-i vukufunuz Risale-i Nur’u tahsin ve tasdik ve takdir edip, iman hakk ındaki hüccetlerine itiraz edeme-
mişler. Ve bu millet ve vatana hiçbir zarar ı olmamakla beraber, hücum eden 
dehşetli cereyanlara kar şı sedd-i Zülkarneyn gibi bir sedd-i Kur’ânî oldu ğuna 
Türk milletinden, hususan mektep görmü ş gençlerden yüz bin şahit göstere-
bilirim. Elbette benim size kar şı bu fikrimi tam nazara almak, ehemmiyetli bir 
vazifenizdir. Siz dünyevî çok diplomatlar ı her zaman dinliyorsunuz; bir parça 
da âhiret hesab ı
na konuşan, benim gibi kabir kap ısında, vatanda şlar ın haline 
ağlayan bir bîçâreyi dinlemek lâz ımd ır.
Küçük bir Hâ şiye:
Hilmi Bey! Talihin var. Ben hapiste ve burada iken hakk ımda seni 
merhametsiz gördüm. Ne vakit hiddet ettim, bedduay ı niyet ettim; Hilmi 
Bey nam ında benim bir karde şim ve Nur’un has bir şakirdini her vakit 
hay ırlı duamda ismiyle zikretti ğimden, sana beddua niyet ederken, bu 
hay ırlı duaya mazhar “Hilmi Bey” ismi âdetâ şefaatçi oldu, beni men 
etti. Ben de o niyetten vazgeçtim, senin beni tazip eden memurlar ından 
gelen eziyete tahammül edip o bedduadan vazgeçtim. Çok defa hayret ediyordum. Bana bu kadar sebepsiz azap vermekle beraber sana hiddet etmiyordum. Demek en sonunda seninle dost olaca ğız diye o hiss-i kable’l-
vuku ile kalbe gelmi ş.
f
210  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bu istida, yirmi seneden beri hiç müracaat etmedi ğim hâlde, bir 
hiddet zaman ında bir defa olarak beni tâzip eden Dahiliye Vekili 
Hilmi’ye hitaben yaz ılm ış, berây- ı mâlûmat Afyon Emniyet Müdürüne 
gönderilmi ş. Mânâs ız, lüzumsuz dört-be ş defa bana s ıkıntı verdiler. 
“Senin yaz ın böyle de ğil; kim sana böyle yazm ış?” diye resmen beni 
karakola ça ğırdılar. Ben de dedim: Böylelere müracaat edilmez; yirmi 
sene sükûtum hakl ı imiş!
Ey Emirda ğ hükûmeti ve zab ıtas ı! Bu hasbihâli bir sene evvel yaz-
mıştım. Fakat vermedim, saklad ım. Şimdi, beş cihetle kanunsuz beni 
hususî ikametgâh ımda bir hizmetçiden men ve müdahale etmeleri gibi 
dünyada emsalsiz bir tarzda beni istibdad- ı mutlak alt ına al ıyorlar. Kanun 
nam ına kanunsuzluk edenleri, insafa gelmek fikriyle izhar ediyorum.
Dahiliye Vekili İle Hasbihalden Bir Parçad ır
…………………
Hiçbir tarihte ve zemin yüzünde emsali vuku bulmayan bir zulme ve on 
vecihle kanunsuz bir gadre ve tazyike hedef olmu şum. Şöyle ki:
Hem şiddetli suikast eseri olarak zehirlenmeden hasta;
hem gayet zay ıf, yetmiş bir yaşında ihtiyar; hem kimsesiz, ac ınacak bir 
gurbette,
hem palto ve fanilâ ve pabucunu satmakla mai şetini temin eden fakîrü’l -
hal,
hem yirmi be ş sene münzevî olmas ından, binden ancak tam sad ık bir 
adamla görü şebilen bir merdümgiriz, mütevahhi ş,
hem yirmi sene hayat ını ve eserlerini üç mahkeme ve Ankara ehl-i vuku-
fu inceden inceye tetkikten sonra bilittifak beraatine ve eserleri vatana, mille-te zarars ız olarak menfaatli olmas ına karar verilmi ş bir mâsum,
hem eski Harb-i Umumî’de ehemmiyetli hizmet etmi ş bir evlâd- ı vatan,
hem şimdi bu milleti, bu vatan ı, anarşilikten ve ecnebî ifsadlar ından kur-
tarmak için meydandaki tesirli âsâr ıyla bütün kuvvetiyle çal ışan bir hamiyet-
perver; ve mahkemede yetmi ş şahitle isbat edildi ği gibi, yirmi be ş senede bir 
gazeteyi okumayan, merak etmeyen ve yedi sene Harb-i Umumî’ye bakma-yan, sormayan, bilmeyen ve eserlerinde kuvvetli delillerle siyasetten bütün 




EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   211
bütün alâkas ını kestiğini isbat eden ve dünyan ıza kar ışmad ığını adliyeleriniz 
resmen itiraf etti ği bir zarars ız adam,
hem âhiretine ve ihlâs ına zarar gelmemek için şiddetle teveccüh-ü âmme-
den kaçan ve karde şlerinin onun hakk ındaki hüsn-ü zanlar ından ve medihle-
rinden çekinen, be ğenmeyen bu bîçâre Said’e, ba şta Dahiliye Vekili olan sen, 
Afyon Valisini ve Emirda ğ zab ıtas ını musallat edip, her gün bir ay haps-i mün-
ferit azâb ını çektirmek ve tecrid-i mutlak içinde tek ba şıyla bir haps-i münfe-
ritte durmaya mecbur etmek, hangi maslahat ınız iktiza eder? Hangi kanun bu 
dehşetli gadre müsaade eder diye, hukuk-u umumiyeyi muhafaza eden adli-
yenin yüksek dairesi vas ıtas ıyla Dahiliye Vekiline beyan ediyorum.
Zulmen bütün hukuk-u medeniyeden ve insaniyeden 
ve yaşamak hakk ından mahrum edilen
Said Nursî
f
Bu yak ınlarda Üstad ımızın yan ına ehemmiyetli iki miralay (ikisi de jan-
darma kumandanlar ından), bir de ehemmiyetli bir mebus (partinin müfet-
tişlerinden) Üstad’ ın yan ına geldiler. Uzun bir sohbetten sonra, üçü de, ke-
mâl-i teslimiyetle, Üstad’a dostlu ğa karar verdiler. Ve birisi, şimdiden Risale-i 
Nur talebesi olmu ş. O mebus (müfetti ş-i umumî), Eski Said’in dostu imi ş. 
Gittikten sonra haber ald ık ki, bu zat ın vas ıtas ıyla eski dahiliye vekili ve şim-
di partinin kâtib-i umumisi olan Hilmi Bey, bilhassa hususî olarak Üstad’ ın 
ziyaretine gelecek ve dostane bir surette görü şecek. Onun için, Üstad da si-
ze gönderdi ğimiz bu sureti aynen onun eline vermek, o mevzuda konu şmak 
için kaleme al ınm ış. Daha o gelmeden berây- ı mâlûmat size göndermeye 
Üstad bize izin verdi.
Hem Refet Bey’in mübarek mahdumu Hüsnü’nün küçük risalesinin âhiri-
ne duas ını yazd ı, onu da leffen gönderiyoruz. Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükür ol-
sun ki, hem Nurcu, hem ciddî dost, hem mütedeyyin bir kaymakam, şimdi bu-
raya kaymakam olmu ş. Eskide size gönderilen “Dahiliye Vekili ile Bir Hasbihal” 
nam ındaki parçay ı dahi gönderiyoruz. Onu da Üstad, ona okuyacak.
f
212  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Kahraman Nazif’in ve Yâkub Cemal’in, şimâl-i garbîde, üç devletin 
Kur’ân’ ı kabul etmesi Zülfikar ’ın intişarına tevafuku; ve geçen sene, “ Zülfikar  
çıkarsa, dahilen ve haricen büyük fütuhata vesile olacak.” hükmünü tasdik et-
mesi büyük bir fâl-i hay ırdır diye, biz de o iki karde şimizin kanaatine i ştirak 
ediyoruz. Bu f ırtınal ı ve ilhadl ı as ırda, biri gizli Alman, üçü â şikâr devletle-
rin, beşerin bu as ırda Kur’ân’a şiddet-i ihtiyac ını hissetmesi ve bilfiil kabul et-
mesi büyük bir hâdise-i Kur’âniye’dir. De ğil üç devlet, belki yaln ız on meş-
hur adam, on filozof dahi –birden– uzak memleketlerde Kur’ân’ ı tasdik etme-
si, bizlere ve âlem-i İslâm’a büyük bir müjde ve avam- ı ehl-i imana büyük bir 
kuvve-i mâneviye temin eder.
f
Risale-i Nur’un Yirmi Dokuzuncu Mektubu’nda “Hücumat- ı Sitte” ve Zeyli 
ve “İşârât- ı Seb’a” ve “Telvîhat- ı Tis’a” gibi risalelerin rumuzât- ı Kur’âniye ve 
tevafukât- ı Nuriye’ye kar ışık bir surette bulunmas ının hikmeti, mahkemeler 
ve ehl-i vukufun susturulmas ına ve bizi onlarla mesul etmemesine bir vesile 
olmakt ı. Güya o rumuzât, o derin ince meseleler, lisân- ı hâl ile onlara demi ş: 
“İnsaf ediniz, Kur’ân’ ın bu derece esrar ına çal ışanlara ilişmeyiniz.” Şimdi ise 
o kar ışık vaziyeti hiç münasip de ğil. Çünkü o rumuzât ve tevafukâta, yirmi-
den ancak birisi muhtaç olur, anlar. İçindeki öteki risalelere yirmiden on do-
kuzu muhtaç olup anlayabilir.
Buradaki Nur şâkirtleri diyorlar ki: “Mucizeli Kur’ân’ ımıza üç sene Denizlili 
kardeşlerimiz bakt ılar. Onlar müsaade etsinler, biz de üç ay bakaca ğız. Hem 
buradan İstanbul’a muhabere edip foto ğrafla Hizb-i Nuriye, Hizb-i Kur’âniye 
gibi tab’ ına çal ışacağız.”
İstanbul’daki Amerika Sefiri vas ıtas ıyla Amerika’daki Müslüman heyetine 
Zülfikar ’ı ve bir Asâ-y ı Mûsâ ’yı göndermesini isteyen o dostumuz ve karde şi-
mize deyiniz ki: Sefirlerin kafas ı siyasetle me şgul olduğundan ve Risale-i Nur, 
siyasetle alâkas ı olmad ığından, siyasî bir kafa çabuk takdir edemiyor.
Hem Risale-i Nur, mü şterileri aramaz; mü şteriler onu aramal ı, yalvarma-
lı. Amerika, buran ın en küçük bir havadisini merakla takip etti ği halde, bu-
ran ın en büyük bir hâdisesi olan Risale-i Nur’u elbette arayacakt ır. Bundan 
sonra her meselemizde emir, Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsini temsil eden 
has şâkirtlerin ve sizlerindir. Benim de şimdi bir reyim var.
Umum karde şlerimize binler selâm ve selâmetlerine dua eden ve duala-
rını isteyen karde şiniz...
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   213
Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükür ediyoruz ki, Medresetü’z-Zehra’n ın erkânla-
rı, hakikî bir tesanüd ve sars ılmaz bir ittihad kerametiyle, bütün mü şkülâta ve 
mânialara galebe edip Nur’un elmas Zülfikar ’lar ını ve harika mu’cizatl ı hüc-
cetlerini muhtaçlara yeti ştirmeye muvaffak oluyorlar. Bu neticeye mukabil 
çektiğimiz zahmet bin derece ziyade olsa da ucuzdur, ehemmiyeti yoktur.
Kardeşimiz Refet’in mektubunda Münevvere, Nazmiye, Saim nam ında üç 
mâsumun üç ayda elif’ten başlay ıp Kur’ân- ı Hakîm’i hatmetmeye muvaffak 
olmalar ından ve Kur’ân dersiyle beraber Nur hakikatlerini ve hakâik-i imani-
yeyi mâsumâne, mü ştakâne dinlemeleri için onlar ı ve üstadlar ını ve peder ve 
validelerini tebrik ediyoruz. Münevvere ve Nazmiye, Abdülbaki ve Mehmed Celâl’in Nur hizmetinde noksan kalan vazifelerini in şaallah tekmil edecekler.
Bizi ve Risale-i Nur’u çok minnettar eden kahraman Burhan’ ın mektu-
bunda yaz ılan hastaya Cenab- ı Hak şifa versin ve karde şimiz Zekâi’nin vefat 
eden validesine çok rahmet eylesin, âmîn...
Nur’un erkân ından ve hocalar k ısm ının yüzünü ak eden Nur’un santra-
lı Sabri’nin mektubunda, merhum Hâf ız Ali, Hasan Feyzi ve onlar ın halefi ve 
vazifelerini gören Ahmed Fuad’ ın, ihtiyar ve vazifesi bitmek üzere olan bu bî-
çâre Üstadlar ına bedel ömrünü feda etmek, onun yerinde çabuk berzaha git-
mek gibi, Sabri karde şimiz de dördüncü olmak üzere ve ömrünü kabilse ba-
na vermek, nefis ve kalbini ikna edip bana yaz ıyor. Ben, bu pek eski ve sars ıl-
maz ve Nur’lar için hayat ı çok faydal ı kardeşime binler bârekâllah deyip, ba-
na verdiği ömrünü kabul edip, ona aynen Ahmed Fuad gibi, o bâki kalan iki 
ömrümü, o iki karde şime ve o iki yeni Said’e emanet verip benim bedelime 
hizmet-i imaniyede ve Nuriyede hizmet etsinler.
Ve onun mektubunda, Barla medrese-i Nuriye’nin ba ş kâtibi Şaml ı Hâf ız 
Tevfik’in halka-y ı tedrisinde, S ıdd ık Süleyman’ ın mahdumu Yusuf ve mer-
hum Mustafa Çavu ş’un ve Ahmed’in o ğullar ı gibi Kur’ân dersiyle Kur’ân ya-
zısını ve Nur’lar ı öğrenmesi; ve Hulûsi ve Hâf ız Hakk ı’nın Nur’lar ı şevk ile 
yazmalar ı, Barla’ya kar şı benim ümidimi kuvvetlendirdiler ve derince bir fe-
rah ve sürur verdiler. Cenab- ı Hak muvaffak eylesin, âmîn... Ve Tevfik’e tev-
fik refik eylesin, âmîn...
Sabri’nin mektubu içinde, ben Barla’da iken bana çok hizmet eden ve çok 
defa hat ırıma gelen S ıdd ık Süleyman’ ın hemşirezadesi Hüseyin’in mektubu 
beni çok sevindirdi. Hem onun hakk ındaki merak ımı izale eyledi. Mâ şaallah, 
tam S ıdd ık Süleyman’ ın mahiyetinde eski alâkadarl ığını muhafaza ediyor.
214  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem, Sabri’nin mektubuyla beraber E ğirdir Cire Köyü Risale-i Nur tale-
belerinden Şükrü, Süleyman, Osman Çavu ş’un samimî ve ciddî alâkalar ını 
Nur’lara kar şı gösteren mektuplar ına karşı, “Bârekâllah, Cenab- ı Hak sizleri 
muvaffak etsin.” deriz.
Kastamonu’nun Hüsrev’i ve Rü ştü’sü olan Mehmed Feyzi ve Emin’in gön-
derdikleri benim Kastamonu’da kalan bir k ısım risaleler emanetlerini ald ım. 
Size gönderdi ğim Asâ-y ı Mûsâ ’nın lugatnamesini hasta oldu ğu halde çok gü-
zel ve âlimâne yazan, lugatnamenin ba şında güzel bir f ıkra derceden ve bana 
da ayr ı mektup yazan Risale-i Nur’un s ırkâtibi/serkâtibi Mehmed Feyzi’nin, 
oraca çok mü şkülât ve mânialara ra ğmen harika sadakatini ve Nur’lara fâik 
alâkas ını, sars ılmadan imana hizmetini bir kaç cihette yapmas ı gösteriyor ki, 
o küçük bir Hüsrev oldu ğu gibi, tam bir Hasan Feyzi’dir. Fakat, ben orada 
iken, çok ehemmiyetli ve enaniyetli bir sofi-me şrep eski memurlardan bir zat 
ve gayet mühim mâlûmatl ı, dünya ile çok alâkadar ve siyasî tüccar bir hoca, 
bana kar şı ilişmedikleri için, ben de onlar ı daire-i Nur’a celbetmeye çal ışma-
dım, onlara da ili şmedim. Şimdi Mehmed Feyzi ise, Kastamonu’yu onlar ın 
nüfuzundan kurtar ıp Denizli gibi muvaffak olam ıyor. Hilmi, Sad ık ve Ahmed 
Kureyşî gibi Nur’un kahramanlar ı da köylerde bulundu ğundan, Feyzi’nin hiz-
meti bir derece hususî kal ıyor. İnşaallah, bir vakit tam muvaffak olurlar.
Kastamonu’nun Zehralar ı, Hâcerleri, Lütfiyeleri, Ulviyeleri, Necmiyeleri 
başka bir sahada, han ımlar âleminde Nur hizmetinde Feyzi’ye arkada şlık edi-
yorlar.
Feyzi’nin mektubunda Risale-i Nur şâkirtlerinin te şebbüsüyle resmî Kur’ân 
mektebi aç ılıp, en evvel Nur’un mâsumlar ı ve hususan Emin’in mahdumlar ı 
en evvel mektebe girip, en evvel onlar Kur’ân’ ı hatmederek k ısmen h ıfza baş-
lamalar ı cihetinde, onlar ı ve pederlerini ve oradaki şâkirtleri tebrik ediyoruz ve 
o mâsumlara binler bârekâllah deriz.
İki defa Nur’un hizmeti için buraya kadar gelen k ıymetli hem şiremiz Zeh-
ra’n ın, Medresetü’z-Zehra’n ın kâğıt masraf ına iki yüz lira vermesi, han ımlar 
kısm ında da Hüsrevler, Feyziler, Ahmedler bulundu ğunu gösteriyor.
Kastamonu’da, Hâf ız İhsan’ ın imzas ıyla ve Nur kahramanlar ından Hilmi 
Bey ve Emin’in mü şterek mektubunu ald ım. Ben, bu iki eski ve k ıymetli ve 
sars ılmaz ve metin o karde şlerime ve İhsanlara ve oradaki Nur şâkirtlerine 
çok hasretler ve i ştiyaklarla selâm ediyorum. Ve hapiste, bizimle beraber ve 
bize hapiste çok hizmet eden İhsan nerededir, merak ediyorum.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   215
Safranbolu havalisi, hakikaten Mustafa’lar ve Ahmed Fuad ve H ıfzı (rah-
metullâhi aleyh)  ve Rahmi gibi harika sadakat ve alâkadarl ıkla, Kastamonu’daki 
sekiz sene bizim Nur hizmetimizin akîm kalmad ığını ve Safranbolu’da par-
lak bir medrese-i Nuriye olaca ğını maddeten isbat ediyorlar. Bu defa Mustafa 
Osman’ ın mektubunda, iki saat yak ınındaki Karabük fabrikalar şehrinde bu-
lunan yüzer genç ve i şçilerde Nur’lar fütuhat yapaca ğını bildirmekle ehemmi-
yetli bir müjde telâkki ediyoruz.
Nur’un küçük kahramanlar ından Mustafa Sungur ve Rahmi’nin güzel 
mektuplar ında, onlar ın köylerinde Ahmed Fuad’ ın ciddî gayretiyle ders ver-
mesi; ve Eflâni nahiyesinin, Barla nahiyesi gibi bir medrese-i Nuriye hükmüne girdiğini ve ora ahalisi i ştiyakla Nur’lar ı dinlemesi; ve yeniden iki genç muallim 
daha eski yaz ı ile Nur’lara girmesi; ve çocuklar ın, huruf-u Kur’âniye’yi ö ğren-
meye başlamas ı ile Risale-i Nur’lar ı da yazmaya girmeleri, büyük bir fâl-i ha-
yırdır. Cenab- ı Hak o mâsumlar ı muvaffak etsin ve onlar ın üstadlar ı ve peder 
ve validelerinden raz ı olsun. Onlar, duada mâsumlar dairesine girdiler. Ba şta 
Ahmed Fuad, Mustafa ve Rahmi olarak, Eflâni nahiyesini tebrik ediyoruz.
Nur’un küçük kahramanlar ından Mustafa Sungur ve Rahmi’nin az bir 
zamanda, eski harfle, Mustafa Sungur’un gayet mükemmel Meyve ’nin On 
Birinci Meselesi Hâtimesi ile ve Rahmi’nin Gençlik Rehberi ’ni eski harfle gü-
zelce yazmalar ı ve Kastamonu’dan gelen kitaplar ım içinde bize göndermeleri, 
hakikaten benim için yeni biraderzadelerim bir Abdurrahman ve Fuad dün-yaya gelmi ş gibi beni memnun ediyor.
f
Edhem Hoca nam ında Bal ıkesir’de muhacir ve Celâleddin-i Rumî’nin 
men  sup lar ından, yirmi seneye yak ın köy hocal ığı ve çocuklara Kur’ân okut-
makla me şgul ve şimdi de tam Risale-i Nur’a Bal ıkesir ve K ırkağaç havalisinde 
hizmet eden ve uzun mektubuyla korkak hocalar ı Nur’lara dâvet eden ve ce-
sa ret veren ve Bal ıkesir, K ırkağaç havalisi Nur şâkirtleri nam ına “Sand ıklı Ala-
mes cid Köy imam ı İbrahim Edhem” imzas ıyla yazd ığı mektupta, çok ehemmi-
yetli ve güzel f ıkralar ı var ve korkak hocalara tokatlar ı var. O zat ı cidden teb rik 
ediyorum. Cenab- ı Hak muvaffak eylesin. Hem ona, hem mektubunda isim-
leri bulunan yeni ve çok Nurculara selâm ediyorum. Onun uzun mektu bu nu, 
hastal ığımdan, tashih ve ıslah ve tâdil edemedim. Hakk ımda pek ziyade senâ-
lar ını ya kald ırmak, ya tâdil etmek lâz ımd ır. Lâhika’ya girmek için su re tini size 
gönderiyorum. İnşaallah Hasan Feyzi, Ahmed Fuad muallimleri Nur’lara sevk 
ettikleri gibi, bu gayretli karde şimiz de hocalar ı Nur’lara sevk edecek.
216  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Ben Denizli Oteli’nde iken bana mahdumuyla ara s ıra ekmek, ate ş cihe-
tinde hizmet eden ve Tahir Çavu ş’la bana mektup gönderen ekmekçi Mus-
tafa’ya da selâm ediyorum.
Umuma binler selâm ve selâmetlerine dua ederiz.
f
Maddî ve mânevî bir suâl münasebetiyle hat ıra gelen bir cevapt ır
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Deniliyor ki:  “Neden Nur şâkirtlerinin kuvvetli hüsn-ü zanlar ı ve kat’ î 
kanaatleri, senin şahs ın hakk ında Nur’lara daha ziyade şevklerine 
medar olan bir makam ı ve kemâlât ı şahs ına kabul etmiyorsun? Yaln ız 
Risale-i Nur’a verip, kendini çok kusurlu bir hâdim gösteriyorsun?”
Elcevap Elcevap : Hadsiz hamd ve şükür olsun ki, Risale-i Nur’un öyle kuvvet-
li ve sars ılmaz istinad noktalar ı ve öyle parlak ve keskin hüccetleri var ki, be-
nim şahs ımda zannedilen meziyete, istidada ihtiyac ı yoktur. Ba şka eserler gi-
bi müellifin kabiliyetine bak ıp, makbuliyeti ve kuvveti ondan alm ıyor. İşte 
meydanda, yirmi senedir kat’î hüccetlerine dayan ıp, şahs ımın maddî ve mâ-
nevî düşmanlar ını teslime mecbur ediyor.
Eğer şahsiyetim ona ehemmiyetli bir nokta-y ı istinad olsayd ı, dinsiz dü ş-
manlar ım ve insafs ız muar ızlar ım kusurlu şahs ımı çürütmekle, Nur’lara büyük 
darbe vurabilirdiler. Hâlbuki o dü şmanlar, divaneliklerinden, yine her nevi 
desiselerle beni çürütmeye ve hakk ımda teveccüh-ü âmmeyi k ırmaya çal ış-
tıklar ı hâlde, Nur’lar ın fütuhat ına ve k ıymetine zarar veremiyorlar. Yaln ız baz ı 
zay ıf ve yeni mü ştaklar ı buland ırsa da vazgeçiremiyorlar.
Bu hakikat için, hem bu zamanda enaniyet ziyade hükmetti ği için, had-
dimden çok ziyade olan hüsn-ü zanlar ı kendime alm ıyorum. Ve ben, karde ş-
lerim gibi, kendi nefsime hüsn-ü zan etmiyorum. Hem karde şlerimin bu bîça-
re kardeşlerine verdi ği makam- ı uhrevî, hakikî, dinî makam ise, Mektubat ’ta 
İkinci Mektub’un âhirindeki kaideye göre, “ Şahs ıma verdikleri mânevî hedi-
ye olan kemâlât ı, eğer hâşâ ben kendimi öyle bilsem, olmamas ına delildir. 
Kendimi öyle bilmesem, onlar ın o hediyesini kabul etmemek lâz ım geliyor.” 
Hem kendini makam sahibi bilmek cihetinde enaniyet müdahale edebilir.
Bir şey daha kald ı ki, dünya cihetinde hakâik-i imaniyenin ne şrindeki va-
zifedar, makam sahibi olsa, daha iyi tesir eder denilebilir. Bunda da iki mâ-ni var.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   217
Birisi:  Faraza velâyet olsa da, bilerek, isteyerek makam yapmak tarz ında, 
velâyetin mahiyetindeki ihlâs ve mahviyete münafidir. Nübüvvetin vereseleri olan sahabeler gibi izhar ve dâvâ edemezler; onlara k ıyas edilmez.
İkinci mâni:  Pek çok cihetlerle çürütülebilir ve fâni ve cüz’î ve muvakkat 
ve kusurlu bir şah ıs sahip olsa, Nur’lara ve hakâik-i imaniyenin fütuhat ına za-
rar gelir. Fakat bir nokta var ki, mucib-i şükrand ır: Ehl-i siyasetteki dü şman-
lar ım, mezkûr hakikatleri bilmedikleri için, şerefli, izzetli Eski Said’i dü şünüp 
mütemadiyen Nur’lar bedeline benim şahs ıma ihanet ve tenkis etmekle me ş-
gul oluyorlar. Baz ı mutaass ıp enaniyetli hocalar ı da şahs ımın aleyhine çevi-
riyorlar, güyâ Nur’lar ı söndürmeye çal ışıyorlar. Hâlbuki Nur’lar ı daha ziyade 
parlatt ırmaya vesile oluyorlar. Nur’lar, âdi şahs ımdan değil, Kur’ân güne şinin 
menba ından nurlar ı al ıyor.
f
Alamescid Köyü hocas ı İbrahim Edhem’in hâlisâne mektubuyla, ehemmi-
yetli ve Nur’un mâsum şâkirtlerinin o mübarek hocan ın dersinden tam hisse 
alan ve Nur dairesine giren alt ı küçücük mâsumlar ın kendi kendilerine dü şü-
nüp hocalar ına söyleyerek, alt ı pusula kendi kalemleriyle yazarak, bu ihtiyar, 
hasta Said’e, o mâsum mübarekler, ömürlerinden her biri bir k ısm ını verme-
si, hakikaten gayet medar- ı hayret ve takdir bir hâdise-i Nuriye’dir. Ben dahi o 
mâsumlar ın o mübarek hediyelerini kabul edip, yine o küçücük Said’lere he-
diye ederek, benim yerimde çal ışmak için ba ğışlıyorum. Cenab- ı Hak, onlar ı 
muvaffak eylesin. O küçücük Said’ler ise, i şaretlerinden: İbrahim, dokuz ya şın-
da, Mustafa on bir ya şında, Halil İbrahim on iki ya şında, Emin Y ılmaz on dört 
yaşında, Mehmed on bir ya şında, Abdullah on iki ya şlar ındad ır.
Medrese-i Nuriye kahramanlar ından ve o medresenin üstad- ı mübare-
ki, merhum Hac ı Hâf ız’ın mahdumu ve vârisi Hâf ız Mehmed’in, o medrese-
nin umum şâkirtleri nam ına yazd ığı mektubunda “Nurla i ştigalin, ölümden 
başka her belâya, hastal ıklara bir ilâç oldu ğu gibi, deh şetli ölümü de, cenne-
tin kap ısı gösterip, ehl-i iman ı heyecanla şevke getiriyor.” diye f ıkras ı hakikat 
olduğuna pek çok hâdiseler var. Mâsum mahdumu da hâf ızlığa başlamas ı.. 
İnşaallah muvaffak olacak, ceddinin ve pederinin mübarek hâf ızlık unvanla-
rını daimileştirecek.
Medrese-i Nuriye’nin elmas kalemli kahramanlar ından Mustafa Y ıldız’ın, 
sureten k ısa ve mânen uzun ve k ıymetli mektubunda, medrese-i Nuriye’nin 
kahramanlar ına havale edilen Sikke-i Gaybiye ’nin yağlı kâğıda yaz ılmas ını 
218  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
üç-dört hüdhüdün mânen alk ışlamas ı gösteriyor ki, in şaallah Sikke-i Gaybiye  
medrese-i Nuriye’de parlak bir tarzda ç ıkacak ve güzel fütuhat yapacak.
Kahraman Tahirî’nin gönderdi ği k ısa münâcât, s ıhhatlidir. Fakat yaln ız 
baştaki k ısm ın tercümesi var. Şimdi tam tercüme etmeye halim müsaade etmi-
yor; aynen yaz ılsın. Bu k ısac ık münâcât gösteriyor ki, enaniyet-i nefsiye ve his-
siyat- ı hayatiye, Risale-i Nur’un telifi zaman ında hükmetmemi şler, Nur’lar ın 
ihlâs ve safiyetini buland ırmam ışlar. Eski Harb-i Umumî’de, daima şehid ol-
maya muntaz ır olduğumdan, İşârâtü’l-i’câz  tefsiri tam, hâlis yaz ıldığı gibi, bu 
münâcâttaki tam rab ıta-y ı mevtin kuvvetli tezahürü dahi, Nur’lar ın sâfi ve hâlis 
bir mahiyet almas ına vesile olmu ş, inşaallah hissiyat- ı nefsaniye kar ışmam ış.
Nur’lar ın birinci medresesi olan ve ben ruhen çok alâkadar oldu ğum 
Barla’n ın ehemmiyetli genç şâkirtlerinden, aynen Denizli’den bana gelen 
Ahmed gibi, Mehmed gibi bir Ahmed ve Mehmed buraya geldiler ki, o es-ki zamanda en ziyade alâkadar oldu ğum ve bana sekiz sene sadakatle hiz-
met eden Muhacir Hâf ız Ahmed, Mustafa Çavu ş hesab ına; merhum Mustafa 
Çavuş’un mahdumu Ahmed, merhum pederi hesab ına; ve berber Mehmed 
ise, kay ınpederi merhum muhacir Hâf ız Ahmed bedeline ve Barla’daki Nur 
şâkirtleri nam ına yan ıma geldiler. Hakikaten ben, Barla’ya ve o zamana git-
miş kadar sevindim. Mâ şaallah, Barla, birinci medrese-i Nuriye oldu ğunu his-
setmeye ba şlam ış. Ciddî bir intibah, bir alâkadarl ık gösteriliyor. Hattâ eskiden 
Onuncu Sözü tab’ eden Hac ı Bekir, benim orada oturdu ğum oday ı, her bir 
masraf ını deruhte edip, satmaktan men etmi ş. Nur şâkirtlerinin bir misafirha-
nesi hükmünde muhafaza edilmesini Barla’ya haber göndermi ş.
Nur santral ı kardeşimiz Hoca Sabri’nin, eskiden beri onun gibi Nurcu re-
fikas ının ve mübarek mahdumu Nureddin’in (Ya şar) küçük bir mektuplar ını 
ald ım. Cenab- ı Hak onlara s ıhhat ve âfiyet ve saadet ihsan eylesin, âmîn…
Gariptir ki, müstesna olarak her tarafta ya ğmura ihtiyaç varken, bu 
Emirdağ’a mahsus şiddetli bir ya
ğmur ve emsali görülmemi ş fınd ık kadar ta-
neleri büyük ve ekinlere çok faydal ı bir dolu geldi. Şimdi yan ımda iki Nurcu 
kardeşler diyorlar ki: “Hem mucizatl ı Kur’ân’ ın gelmesi ve Afyon’dan bir nüs-
ha Zülfikar ’ın müsaderesi münasebetiyle ehemmiyetli bir hücum beklenir-
ken, takdirle Emniyet Müdürü taraf ından okunmu ş. Ve üçü İsmail nam ında 
üç ehemmiyetli memurun ayn ı vakitte Nur’lara tam şâkirt ve nâ şir olmalar ı 
bu yağmura vesile oldu.”
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   219
Çünkü şimdiye kadar çok tecrübelerle, Risale-i Nur’un serbest inti şarıyla 
belâlar ın ref’i ve ona ili şmek ve susturulmakla belâlar ın gelmesi sabit olmu ş, 
hattâ mahkemede isbat edilmi ş. Anlaşılıyor ki, bu bahar f ırtınas ında iki hari-
cî, iki dahilî dört cereyan, her biri bir maksada göre ve Nurcular ın şevkine ve 
sa’y lerine ilişmek ve yüzlerini dünyaya ve siyasete çevirmek istemelerinden 
kurakl ık başlad ı, inşaallah yak ında ref olur.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bütün tarih-i be şeriyede, katiyen misli görülmemi ş ve kavm-i Lût’un ba-
şına yağan semavî ta şlardan daha müthi ş taşlar, dinsizlik hesab ına milyon-
larla ehl-i iman ı ve mâsumlar ı edyân- ı semaviye ve kavânin-i ilâhiye harici-
ne dehşetli vas ıtalarla sevk eden bir memleketi semavî ta şlarla tokatlamas ı-
nın bir mukaddimesi olarak, resmî gazetelerin kat’î haber verdikleri bir hâ-
dise-i semaviyeyi, âdetime muhalif olarak bir Nur şakirdi bana haber verdi. 
Dedim: Yirmi be ş sene gazetelerin havadislerini merak etmedim. Fakat bu 
taşlar, Risale-i Nur’un dinsizlere mânevî tokatlar ını temsil etti ği cihette ve be ş-
alt ı sene evvel ondan haber verdi ği için o şakirde dedim: “Git, yaln ız o hâ-
diseyi tamam ıyla oku, tahkik et.” O tahkik etti, geldi. Diyor ki: “Bu baharda, 
Rusya’n ın Vladivostok Ormanlar ına, zemin yüzünde hiç emsali görülmeyen 
büyüklükte semadan ta şlar düşmüş. Ve en büyü ğü, yirmi be ş metre uzunlu-
ğunda ve on metre boyundad ır. Düştüğünde etraf ındaki ağaçlar ı devirmiş ve 
otuz kadar büyük çukurlar husule getirmi ş. Tetkik edilen parçalar ında demir, 
çelik ve ba şka maddeler, kar ışık olarak mizans ız bulunmaktad ır.”
İşte resmî gazetelerin kat’î verdikleri bu haber, 1360 sene evvel Sûre-i Fîl’in 
mucizâne 1َאرَةٍåِéِÖ ْħِıĻِĨْóَÜ cümlesiyle 1359 tarihinde dünyay ı dine tercih eden 
ve dinsizli ği esas tutan, bir nevi medeniyet hesab ına beşeri yoldan ç ıkaranlar ın 
başlar ına, ebâbil ku şlar ı gibi, semavî tayyarelerden bombalar ba şlar ına inecek 
ve semavî ta şlar yağdırmas ına mukaddimesi olacak diye haber veriyor.
Ve 2ٍģĻِĥْąَÜ ĹِĘ aynen 1360 tarihini gösterip, dalâletin cezas ı olarak kavm-i 
Lût’un ba şına gelen ahcâr- ı semaviyeyi and ıran semavî ta şlar o tarihlerden 
sonra gelece ğini haber verip tehdit ediyor. Ve Risale-i Nur’un sûre-i Fîl nük-
tesine ait beyanat ı içinde hâ şiyeli bu cümle var:
1 “Onlar ı (mermi gibi) ta şlarla vuruyorlard ı.” (Fil sûresi, 105/4)
2 “(Boşa ç ıkarmad ı m ı onlar ın) hile ve düzenlerini?” (Fil sûresi, 105/2)
220  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
“Evet, bu tokatlardan pür şer beşer, şirkten şükre girmezse ve Kur’ân’a 
tarziye vermezse, melâike elleriyle de ahcâr- ı semaviye ba şlar ına yağacağını 
bu sûre bir mânâ-y ı işârî ile tehdit ediyor.”
İşte bu f ıkra doğrudan do ğruya bu ta şlara işareti olmas ına iki emâre var.
Birincisi: Şimdiye kadar gelen semavî ta şlar bir-iki kar ış olduklar ı halde, 
böyle yirmi be ş metre uzunlu ğunda ve on metre geni şliğinde dağ gibi taşlar, 
elbette semavat ın dinsizliğe karşı bir alâmet-i hiddetidir. Sûre-i Fîl mucizâne 
ona bakmas ı, onun tefsiri, ona i şaret etmesi, hakikattir. O hâdisenin o ihbara 
liyakati var. Çünkü emsalsizdir.
İkinci emâresi: Bütün zemin yüzünü ve nev-i be şeri tehdit eden deh şetli 
bir dinsizli ğin merkezlerine gelmesidir. Ve dinsizler bunu hissetmi şler ki, küçü-
cük hâdiseleri ehemmiyetle ne şrettikleri halde, bir-iki ayd ır bu acip, deh şetli 
hâdiseyi, ellerinden geldi ği kadar şâşaaland ırmamaya çal ışmışlar.
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim Tahirî, Sabri, Salâhaddin, Mehmed, Mustafa,
Evvelâ : Bu gelen şuhûr-u selâsenin hürmetine ve Nur şâkirtlerinin sada-
kat ve ihlâslar ının hürmetine, çok ehemmiyetli, hakk ımda bir sebeb-i itab ve 
tokat bir hâdiseyi tamire çal ışacağız. Ve gücenmeyiniz. Şöyle ki, bu gece hiç 
görmediğim bir itab, bir tâzip suretinde mânevî bir şiddetli ihtar ile denildi ki:
“Dünyaya, zevke, keyfe tenezzül etmemekle Nur’lardaki ihlâs ve isti ğnây ı 
muhafazaya mükelleftin. Ve bu as ırda 4َאĻْĬُّïĤا ةَĳٰĻَéْĤا نَĳُّ×ِéَÝْùَĺ sırrıyla dünyay ı di-
ne tercih etmek ve bilerek elmas ı şişeye tebdil etmek olan hastal ığa, Nur vas ıta-
sıyla çal ışmaya vazifedard ın. Yüz tecrübenizle de anlad ın ki, insanlar ın hediyele-
ri, ihsanlar ı, yard ımlar ı, sana dokunuyor, hattâ seni hasta ediyor. Her gün eserini, 
tecrübesini görüyorsun. Senin en ziyade itimad etti ğin ve Risale-i Nur’un fedakâr 
kahramanlar ının yüzlerini Risale-i Nur’un hizmetinden ziyade kendi istir ahatine 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
4 “(Vay onlara ki, âhirete inanmalar ına rağmen, bile bile) dünyay ı âhirete tercih ederler.” ( İbrahim 
sûresi, 14/3)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   221
çevirmeye sebebiyet verdin... ilâ âhir.” diye daha mânen çok söylenildi diye be-
ni tam tekdir etti. Hattâ şimdi bir mânevî tokattan dahi korkuyorum. Bu hâdise-
nin çare-i yegânesi, bu otomobili alan sizler ilân edeceksiniz ki, “Bu karde şimiz 
Said, bunu kabul edemedi, mânevî, deh şetli bir zarar hissetti.”
İkincisi: Otomobil şimdi Konyal ı Sabri’nin yan ına gönderilmeli, oraya 
gitsin. O raz ı olmazsa Medresetü’z-Zehra erkânlar ına gitsin. Sabri merak et-
mesin, her ay Nur’lara onun harika hizmeti bir otomobil fiyat ından ziyadedir. 
Onun için gücenmesin.
Sâniyen : Katiyen biliniz ki, bu deh şetli itâb ı gördüğümün sebebi, istira-
hat için bir arzu nevinde ve bir temenni tarz ında, bir otomobille gezmeye git-
tiğim vakitte, otomobilci dedi ki: “Küçücük otomobiller ç ıkm ış, bin lira gibi bir 
fiyatla sat ılıyor.”
Ben de temenni nevinden dedim ki: “Ke şke, öyle bir emanet küçük oto-
mobil elimize geçseydi, sair yerlerdeki Nurcu karde şlerimi ziyaret etseydim.” 
demiştim.
Buna hakikî ve ciddî bir karar vermemi ştim. Bir arzu iken, buradaki iki 
has karde şimiz, bu arzuyu ciddî bir karar zannedip bin lira de ğil, dört bin lira-
ya kadar fedakârâne çal ışmışlar. Buraya geldikleri vakit, yedi saat memnuni-
yetle telâkki edip, o arzuyu bir dua-y ı makbule zannetti ğim halde, birden bu 
gecede mânevî itiraz ve itab gördüm. O arzumun hatas ını anlad ım. Hiç gör-
mediğim bu tarz mânevî itab ın üç sebebi var; ba şka vakit izah edilecek.
Bu otomobili alan be ş kardeşimiz katiyen bilsinler ki, de ğil beşinin bir 
otomobili sadaka ve ihsan ve hediye etmi şler, belki onlar ın hay ırlı niyetleri ci-
hetinde Risale-i Nur dairesi hizmetinde her biri tam bir otomobil fiyat ı kadar 
bir hediye bilfiil yapm ışlar gibi mânen kabul edildi ğine bana bir i şaret ve ka-
naat var. Madem, karde şlerim, sizin hâlisâne bu hizmetiniz hakk ınızda böyle 
makbuliyet var. Siz müteessir olmay ınız. Beni de bu mânevî itaptan kurtar ı-
nız. Hem benim düstur-u hayat ıma, hem Risale-i Nur’un s ırr- ı ihlâs ına gelmek 
ihtimali bulunan zarar ı çabuk tâmir ediniz. Hem o otomobil burada kalmas ın. 
En büyük hisseyi veren zât ın yan ına gitsin. Üç ehemmiyetli sebebi izah etti-
ğim vakit, bu telâ şımın hakikatini anlars ınız. Zaten hem şuhûr-u selâse, hem 
üç ay mühim mecmualar ın ç ıkmas ına kadar bütün dünya saltanat ı verilse de 
bakmamaya mecburum. Şayet otomobile verdi ğiniz para tam ç ıkmazsa, o 
noksan ını alâküllihâl ben her şeyimi sat ıp tekmil etmeye karar verdim.
Umumunuza selâm. Hakk ınızı bana helâl ediniz. Ben de size helâl edi-
yorum.f
222  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Merak etmeyiniz, inâyet-i rabbâniye devamdad ır. Bu yeni taarruzlar ı in-
şaallah akîm kalacak, hem Nur’un fütuhat ına yard ım edecek. Şimdilik telâ ş-
sız, kanun dairesinde hakk ımızdaki kanunsuz muameleyi def etmek için, bir 
kardeşimiz Ankara’ya gitsin. Eski partinin müfetti şi Hilmi Uran ve Afyon vi-
lâyetinin müfetti şi, mebus Celâl’i ve Diyanet Riyaseti’nde Ahmed Hamdi ve 
ehl-i vukuftaki Yusuf Ziya gibi zatlar ı görsün, bize edilen kanunsuz ve keyfî 
muameleyi de ğiştirmeye çal ışsın.
Hem müsadere edilen Zülfikar  ve Asâ-y ı Mûsâ  ve makine için mahke-
meye ve zab ıtaya deyiniz ki: “Bunlar ın nüshalar ının teksiri, hariç içindir; ha-
rice gönderilecektir.”
Madem şimalde üç devlet Kur’ân’ ı kabul edip mekteplerinde ders ver-
meye ba şlam ışlar.. ve mâdem Hindistan bu hükûmetten iki milyon liral ık 
Kur’ân- ı Kerîm istedi.. ve madem Zülfikar  ve Asâ-y ı Mûsâ  eczalar ını iki sene 
üç mahkemeniz ve filozof âlimleriniz onlar ı tetkik ettikten sonra ittifakla bera-
atimize karar verip bu kitaplar ı takdir ve tahsin etmi şler.. ve madem bu iki ki-
tap, Kur’ân’ ın iki keskin k ılıcı ve iki parlak hüccetleridir ve en muannidleri de 
teslime mecbur ediyorlar.. ve madem bu iki eser, deh şetli ve tahripçi anar şist-
liği yetiştiren, şimalden gelen dinsizlik cereyan ına karşı tam mukabele edebilir 
bir kuvvette olduklar ına binler ehl-i tahkik ve ehl-i fen şehadet ediyorlar.. ve 
madem şimdiki hükûmet Kur’ân mekteplerini aç ıyor ve mekteplere dinî ders-
ler vermeye emretmi ş; elbette bize kar şı bu muamele, emsalsiz ve keyfî bir zu-
lüm ve vatana ve millete ve âsâyi şe ve hürriyet-i vicdana bir cinayettir. Biz is-
temiyoruz ki dünya siyaseti bize bula şsın. Yoksa, haberiniz olsun ki biz hakk ı-
mızı tam müdafaa edebiliriz. Bizi mecbur etmeyiniz!
Umumunuza binler selâm...Benim için münasip bir vakitte cildlendirdi ğiniz 
Asâ-y ı Mûsâ ’dan gönde-
rirsiniz. Hüsrev’in, vazifesini tam yapt ıktan sonra gelen bu maddî zarar ın hiç 
ehemmiyeti yok. Zülfikar ’lar tam inti şar etti; Asâ-y ı Mûsâ  da az zayiat olmak-
la beraber in şaallah mânevî pek çok menfaati olacak. Yaln ız Nurcular sebat 
ve tesanüdlerini muhafaza edip telâ ş etmesinler, şevkleri k ırılmas ın.
Kardeşiniz
Said Nursî
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   223
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Madem Isparta, Nur dershanesi hükmüne geçmi ş ve şimdiye kadar her 
yerden ziyade oran ın hükûmeti ve zab ıtas ı müsamahakâr, belki dost nazar ıy-
la Nurculara bakm ış, ziyade incitmemi ş. Biz dahi Isparta’n ın mübarekiyeti he-
sab ına onlar ın bu hâdisede ili şmelerinden gücenmiyoruz ve bir cihette onla-
rı da tebrik ediyoruz ki, Nur’un eczalar ını vazifece tetkik etmeye ve okumaya 
ve istifade etmeye muvaffak oluyorlar. Zaten onlar ın hakk ıdır, en evvel onlar 
okusunlar. İman ı kuvvetli bir zab ıta veya adliye memurunun, on adam ka-
dar millete ve vatana faydas ı olabilir. Onun için, maddî zayiat ımız, bu mâne-
vî faydaya nisbeten hiç ehemmiyeti yok. Münasip gelse, benim taraf ımdan 
da Emniyet Müdürü ve Müdde-i Umumî’ye selâm edip deyiniz ki: “Ben on-lara beddua de ğil, bilâkis dua ediyorum ki: Yâ Rabbi! Onlara iman- ı kâmil ve 
hüsn-ü hâtime ver ve Nur’lardan müstefid yap.”
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Gerçi şimdi ayr ı ayr ı kasabalarda karde şlerimi görüp, Nur hizmetinde bir 
cihette yard ım etmek için, be ş kardeşimizin benim için minnetsiz olarak ald ık-
lar ı otomobil, bir cihette k ırk bin lira kadar faydas ı ve lüzumu varken, kabul 
etmediğimden zahirî bir zarar zannedildi. Fakat neticesinde Nur şâkirtlerinin 
ellerinde kat’î bir hüccet oldu ki, dünya için ilme ve dine zaruret var diye zarar veren muteriz hocalar ı ve siyasîleri, Risale-i Nur’un yüksek hakikati, dünya-
nın hiçbir menfaatine tenezzül edip âlet olmad ığını kat’î bir surette bu hâdise 
ile bir hüccet olarak onlar ı ilzam etmesine kuvvetli bir senet olan harika kera-
metinden daha kuvvetli bir burhan hükmüne geçti. Hattâ çok evham eden ve Nur’dan kaçan ve Nur’un dünyan ın hiçbir şeyine tenezzül etmedi ğine inan-
mayan, bir k ısm ı şimdi kemâl-i teslimiyetle Nur’lar ın hakikatine ve her şeyin 
fevk ınde oldu ğunu teslime mecbur oluyor. Demek o zarar ı da, inâyet-i Hak, 
hakk ımızda ehemmiyetli bir rahmete çevirdi.
1(Hâşiye)
f
1 (Hâşiye) Otomobil sat ıldıktan sonra yine onun fiyat ından üç bin lira Emirda ğ’a gönderilmi ş-
ti ki, Risale-i Nur’un hizmetinde sarfedilsin. Ben de telgraf havalesiyle sahiplerine gönder-dim. Bugün i şittim ki, bu hâdiseyi dost memurlar muar ızlara karşı demişler: “Üç bin, be ş 
bin liraya tenezzül etmeyen bir adam, bu zamanda en ziyade itimad edilebilir bir adamd ır 
ki, hiçbir şey onu alâkadar etmiyor.”
224  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bütün ruh u can ımızla, geçmi ş rahmetli ve bereketli ve keramet-
li ve yağmurlu Mirac- ı Şerif’inizi tebrik ve emsâl-i kesiresiyle mü şerref olmak-
lığınızı rahmet-i ilâhiyeden niyaz ediyoruz. Ve bu sene, aynen geçen sene gi-
bi, Miraç gecesinden evvel, gecede, hiç emsali görülmemi ş bir tarzda ya ğmu-
run gelmesi ve Miraç Gecesi ve gündüzünde devam etmesi, kâinat ve anâs ır 
bu mübarek geceyi alk ışlad ığına bir alâmet oldu ğu gibi, Zülfikar  ve Asâ-y ı 
Mûsâ ’nın fütuhatlar ına –hususan resmî dairelerde– bir emaresi oldu ğuna ka-
naatimiz kat’îdir. Ve bu mübarek gecenin yar ısına kadar şiddetli ve çal ışma-
ya bir derece mâni bir rahats ızlık ve sanc ı birdenbire zâil olmalar ı bana ka-
naat verdi ki; bu mübarek gecede karde şlerim s ıhhat ve âfiyetim için duala-
rı, hakk ımda makbuliyetinin eseri oldu ğuna ve o gecenin bir miktar ında ziya-
de hastal ık cihetiyle her bir saati on saat kadar sevapl ı bulunmas ını bir nevi 
mânevî müjde ald ım, Allah’a şükrettim. “Erhamürrâhimîne hadsiz şükür ol-
sun.” dedim.
Sâniyen : Nur’un bir kumandan ı kardeşimiz Refet Beyin Ankara seya-
hatiyle Nur’lara az bir zamanda büyük bir hizmete muvaffak oldu ğuna şüp-
he yoktur. İnşaallah yak ında eseri görünecek. Hususan Diyanet Riyaseti’nin 
müntesipleri umumen Zülfikar  ve Asâ-y ı Mûsâ  mecmualar ını takdir ve tah-
sin ile kar şılamalar ı ve tenkit de ğil, belki himaye ve müdafaa edeceklerine söz 
vermeleri, çok ehemmiyetli bir hâdisedir ve Zülfikar ve Asâ-y ı Mûsâ’ ya par-
lak bir ilânnamedir.
f
Muhterem Üstad ım, Efendim Hazretleri,
Kardeşimiz Müteahhit İsmail Efendi, Hilmi Beyle hususî olarak her za-
man görü şmekte oldu ğundan, bu hususta lâz ım gelen izahat ın verilmesini 
ona havale ederek, biz do ğruca Diyanet Riyaseti’ne gittik. Orada, evvelâ bi-
zim Isparta’da iken tan ıdığımız müderris Hasan Hüsnü Bey vard ı. Kendisi 
Diyanet Riyaseti Heyet-i Mü şavere âzâs ındand ır. Onunla hususî olarak bir 
müddet görü ştüm ve izahat verdim. Bilâhare beraberce heyet-i mü şave-
re odas ına giderek Ankara ehl-i vukuf raporunda imzas ı bulunan müder-
ris Yusuf Ziya’y ı gördüm. Bakt ım, Zülfikar  ve Asâ-y ı Mûsâ  mecmualar ıyla, 
hakk ımızda yaz ılm ış olan evraklar önünde duruyordu. Yan ında yer gösterdi. 
Mufassalan izahat verdim. Dedim:
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   225
“Sizin raporunuz ve Denizli Mahkemesinin karar ı ve Mahkeme-i Temyiz’in 
tasdiki varken, kitaplar ımıza vuku bulan taarruz ve bizlere verilen bu s ıkıntı 
neden ileri geliyor? Madem cumhuriyet idaresinde kanun her şeyin fevkinde-
dir ve onun hükmü câri olur. Biz kanun huzurunda beraat etmi şiz, bundan 
böyle bize ili şmemek gerektir. Bunun men’i, sizin verece ğiniz isabetli bir ka-
rarla mümkündür. Yoksa biz hakk ımızı arayabiliriz.” dedim.
Sonra ilâve etti: “Bu, oradaki adliye memurlar ıyla zab ıtan ın sizin mese-
leye vukuf-u tâmmeleri olmad ığından ileri geliyor. Şimdi evrak önümdedir. 
Sû-i tevehhüme u ğram ış mütalâalar ına birer birer cevap verece ğim.” dedi ve 
eserleri takdir etti ğini söyledi. Ben de Üstad ımızın selâm ını söyledim, bilmu-
kabele selâm ve duan ızı istediğini bildirdi.
Ondan sonra oradan ayr ıldım, Diyanet Reisi’nin yan ına girdim. Onunla 
da bir müddet görü ştüm ve izahat verdim. Cevaben, “Ben Hoca Hazretlerini 
Dârü’l-Hikmet’ten tan ırım, hürmetim vard ır. Kendisine selâm ve hürmetleri-
mi iblâğ ediniz.” dedi. Ve bize, “Lâz ım gelen cevab ı vereceğiz; inşaallah iyi 
olur.” dediler. Ve bilumum Diyanet müntesipleri, eserleri takdirle kar şılad ılar. 
Bu gibi yolsuz i şlerin, ancak âsâr- ı diniye mütalâas ında hüsn-ü niyet ta şımaya-
rak kendi kafalar ına göre mânâ vermelerinden ileri geldi ğini anlad ım.
Ertesi gün, Mehmed Efendi karde şimiz, Erzurum Mebusu Vehbi Pa şa’y ı 
görmüş. O zat dahi “Ben Dahiliye Vekili’ni görüp bu hususta uzun uzad ı-
ya görüşeceğim. Üstad Hazretlerine hürmet ve selâmlar ımı götürünüz.” de-
miş. Bunun üzerine parti erkân ıyla görüşmeyi İsmail Efendi’ye havale ederek 
Ankara’dan ayr ıldık.
Kusurlu, âciz talebeniz
Refet
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu şâşaal ı bahar ın1(Hâşiye) çiçeklerini temâ şâ etmek için arabayla bir-iki sa-
at geziyorum. Hiç hayat ımda görmedi ğim bir tarzda bütün çiçekli otlar, âdetin 
fevkinde bir tarzda büyümü ş, çiçekler açm ış, tebessümkârâne tesbihat edip, 
1 (Hâşiye) Bu senenin emsalsiz bir rahmetli ya ğmuru.. ve ordunun ba şından şapkan ın k ısmen 
kalkmas ı.. ve Kur’ân mekteplerinin resmen aç ılmas ı.. ve Zülfikar , Asâ-y ı Mûsâ ’nın iman 
kurtarmak için tesirli bir surette inti şar etmesi, bunun gibi çok rahmetli neticeleri vermesine 
delildir. Umum karde şlerimize binler selâm ve dua ediyoruz.
226  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
lisân- ı hâl ile Sâni-i Zülcelâl’lerinin sanat ını takdir edip alk ışlıyorlar gibi hak-
kalyakîn hissetti ğimden, hayat- ı dünyeviyeye mü ştak hissiyat ım ve gafil ve 
tahammülsüz nefsim bu hâlden istifade ederek, dünyadan nefret ve hastal ık-
lı ve s ıkıntılı hayattan usanmak ve berzaha gitmeye ve oradaki yüzde doksan 
dostlar ını görmeye i ştiyak cihetinde karar veren kalbime ve fânide bâki zevk 
arayan nefsime itiraz geldi.
Birden hissiyata da, damarlara da sirayet eden iman nuru o îtiraza kar-
şı gösterdi ki; madem toprak bu kadar cemal ve rahmet ve hayat ve zînetlere 
maddî cihetinde mazhar olmas ından hadsiz bir rahmetin perdesidir ve içine 
giren hiçbir şey başı boş kalm ıyor. Elbette bütün bu zahirî ve maddî ziynetle-
rin ve güzelliklerin ve hüsün ve cemal ve rahmet ve hayat ın mânevî merkez-
lerinin ve bir k ısım tezgâhlar ının faal bir nev’i, toprak perdesinin alt ında ve 
arkas ındad ır. Elbette bu himayetli annemiz olan toprak alt ına girmek ve ku-
cağına s ığınmak ve o hakikî ve daimî ve mânevî çiçekleri seyretmek, daha zi-
yade sevilir ve i ştiyaka lây ıktır.. diye, o kör hissiyat ın ve dünya-perest nefsin 
itiraz ını tamam ıyla izale ve def etti. 
1ٍįْäوَ ِّģכُ ْīِĨ َאنِĩĺِْŸا رِĳُĬ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ dünya-perest nefsime de dedirtti.
Said Nursî
f
Aziz, mâsum evlâtlar ım,
Kur’ân’ ı öğrenmek için ders almaya çal ışıyorsunuz. Sizin bildi ğiniz yeni 
harfte noksanlar oldu ğu için, mümkün oldukça yeni harften okunmamak lâ-
zım gelir.
Hem Kur’ân’ ı okuman ın faydas ı, yaln ız hâf ız olmak ve dünyada 
onunla bir makam kazanmak, bir maa ş almak de ğil; belki her bir harfi, 
hiç olmazsa on hayr ından tâ yüze, tâ binlere kadar cennet meyvelerini, 
âhiret faydalar ını vermesini dü şünüp ve ebedî hayat ın rahat ını ve saade-
tini temin etmek niyetiyle okumak lâz ımd ır.
Evet, mekteplerde, dünya mai şeti, ya rütbeleri için fenleri ders okumak, 
bu k ısac ık dünyevî hayatta derecesi, faydas ı bir ise, ebedî hayatta Kur’ân ve 
1 İman nûruyla beraber gelen her lütuftan dolay ı hamdolsun Yüce Rabbimize.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   227
Kur’ân’ ın kudsî kelimelerini ve nurlu ve imanî mânâlar ını öğrenmek binler 
derece daha k ıymetlidir. Onlar şişe hükmünde, bunlar elmas hükmündedir.
Hem peder ve validenize hakikî ve faydal ı evlâtlar olabilirsiniz. Siz, mâ-
dem mâsumsunuz, daha günah ınız yok; böyle kudsî bir niyetle okusan ız, siz-
leri Risale-i Nur’un mâsum şâkirtleri içinde kabul edip umum şâkirtlerin dua-
lar ına hissedar olursunuz ve nurlu ve mübarek talebeler olursunuz.
Hem Üstad ınızı, hem sizi, hem peder ve validelerinizi, hem memleketini-
zi tebrik ediyorum.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bütün ruh u can ımızla, geçen Leyle-i Berât’ ınızı tebrik ediyoruz.
Sâniyen : Nur’un ehemmiyetli bir kumandan ı ve nâşiri Refet Bey’in Nur 
hizmeti için İstanbul’a gitmesi çok iyi, çok güzeldir. Zaten oraya onun gibi bir 
Nurcu lâz ımd ır. Cenab- ı Hak muvaffak eylesin, âmîn...
Sâlisen : Ben, ikisini Câmiü’l-Ezher ulemâs ına, ikisini Medine-i Münev-
vere’nin Ravza-y ı Mutahhara civar ındaki âlimlerine, ikisini de Şâm- ı Şerif he-
yet-i ulemâs ına göndermek üzere üç Asâ-y ı Mûsâ,  üç Zülfikar ’ı haz ırlad ım. 
Başlar ında, evvelce Câmiü’l-Ezher ulemâs ına hitaben size gönderdi ğimiz bir 
mektup dercedilmi ştir. Mümkün oldu ğu kadar çabuk gönderece ğiz inşaallah.
Râbian : Ben, iki cihette mânevî hizmetlerinize ve dualar ınıza ve benim 
yerimde yapamad ığım mânevî kazançlar ınızın imdad ıma gelmesine şiddetle 
ihtiyac ım var.
Birinci sebep:  Bütün hayat ımda şimdiki kuvvetsizlik ve gittikçe ziyadele-
şen zâfiyeti hissetmemi ştim. Çok s ıkıntılarla daimî evradlar ımı baz ı da noksan 
olarak yapabilirim. Hâlbuki bu eyyam ve leyâli-i mübarekede yüz derece ça-lışmaya ihtiyac ım var. Ve sizin şirket-i mâneviyenize hissem itibar ıyla yard ım 
etmek ve dualar ınıza bin derece ziyade âmînlerle i ştirake koşmak lâz ımken, 
bu iktidars ızlığım, o şirket-i mâneviyeye pek cüz’î yard ım edebilir. Bunun ça-
resi, vazife-i Nuriye’de benim vazifem size verildi ği gibi, o şirketteki vazifeyi 
de sizlerin mânevî yard ımlar ına dayan ıp haddimden ve istidad ımdan pek çok 
ziyade bu âciz karde şinizdeki hüsn-ü zann ınıza muvaf ık çal ışmay ı rahmet-i 
ilâhîden niyaz ediyorum.
228  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İhtiyac ın ikinci sebebi: Hem siz, hem bizden olmayan bir k ısım zatlar, 
Risale-i Nur’un hakikatinden ve şâkirtlerinin şahs- ı mânevîsinden tezahür 
eden fevkalâde halleri ve neticeleri bu bîçâre karde şinizden zannedildi ğinden, 
o büyük neticelere kar şı çok büyük bir iktidar, bir tahammül lâz ımken, pek 
cüz’î ve şahsî çal ışmam, bu hastal ık ve zâfiyetle beraber, elbette beni şiddetle 
mânevî yard ımınıza muhtaç ediyor. Ben de bu mânevî yard ımlar ınızı kendi-
me koşturmak için 2َאĭْĩَèاِرْ ، 1َאĬْóِäأَ gibi bütün mütekellim-i maalgayr tâbir edi-
len kelimelerde sizleri niyet ediyorum. Güya umumunuzla beraberiz gibi çal ı-
şıyorum. Ve “âmin” dedi ğim vakitte, bütün dualar ınıza bir âmîn niyet ediyo-
rum. İnşaallah Erhamürrâhimîn, rahmetiyle o çok noksan ve cüz’î çal ışmam ı, 
büyük çal ışman ıza mükemmel bir âmîn hükmünde kabul eder.
Hâmisen : Sâb ık hâdiseden vaziyetiniz ne şekilde oldu ğunu çok me-
rak ederdim. Cenab- ı Hakk’a şükür ki, mektubunuzda Kahraman Tahirî’nin 
İstanbul’a makine ve kâ ğıt almak için gitmesi gösteriyor ki, o hâdise sönüyor 
ve Nur’lar ın neşrine mâni olmayacak, belki ba şka yerlerde oldu ğu gibi orada 
da galibane fütuhat ı var, inşaallah.
f
Ravza-y ı Mutahhara ( َمِŻَّùĤوَا َةِŻَّāĤا ُģَąْĘأَ َאıِ×ِèَאĀ ĵٰĥَĐ) civar ındaki mübarek 
heyet-i ulemâya takdim edilen Asâ-y ı Mûsâ  ve Zülfikar  risalesidir. Hem bir 
vesile-i şefaat, hem kudsî yerde hay ırlı dualar ına mazhar olmak için müelli-
fin bedeline o mübarek yerleri ve elleri ziyaret etmek için gönderilmi ştir. Bu 
fıkra, yaln ız Şam, M ısır ve Hind’e gidenlerden Ravza-y ı Mutahhara yerinde 
Câmiü’l-Ezher ve Şam ve Hind cemaat-i İslâmiye’sine yaz ılm ış. Aynen hem 
dört Zülfikar , hem dört Asâ-y ı Mûsâ  başlar ında yazd ık, ikişer nüsha olarak 
hem M ısır Câmiü’l-Ezher, hem Şam ulemâs ına, hem Hindistan’da iki milyon 
liraya mukabil Kur’ân’lar ı isteyen heyete gönderdik.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Asâ-y ı Mûsâ  ve Zülfikar- ı Mucizât- ı Ahmediye ve Kur’âniye  mecmu-
alar ından, münasip gördü ğünüz zaman Ravza-y ı Mutahhara’n ın civar ındaki 
ulemâya göndermekle beraber, onlara yaz ınız ki:
1 Bizi s ıyanetinle koru.
2 Bize merhametinle muamele et.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   229
“Nur Risalelerinin Medresetü’z-Zehra’s ı,1(Hâşiye) Ravza-y ı Mutahhara’n ın 
(َمِŻَّùĤوَا َةِŻَّāĤا ُģَąْĘأَ َאıِ×ِèَאĀ ĵٰĥَĐ) civar ındaki ulemân ın şefkatine çok muhtaç mâ-
nevî bir mahdumudur, bir talebesidir, şiddetli dü şmanlar ın hücumuna mâruz 
kalm ış bir şakirdidir ve âlem-i İslâm’ ı daima tenvir eden sizin o büyük medre-
senizin küçük bir dairesi ve şubesidir. Onun için, o âl-i kadr üstad ve mü şfik 
peder ve hamiyetkâr mür şid-i âzam olan zatlar, bu bîçâre evlâd ına tam mâ-
nevî yard ım etmesini onlar ın ulüvv-ü himmetinden bekliyoruz. O pek büyük 
üstadlar ımıza takdim edilen iki kitap ise, bir talebe dersini ne derece anlam ış 
diye, akşam üzeri üstad ına ve babas ına yaz ıp vermesi gibi, o iki dersimiz, o 
şefkatli allâmelerin nazar- ı müsamahalar ına arz edilmi ş.” diye bir mektup ya-
zınız ve selâm ve ihtiramlar ımı ve ellerinden öptü ğümü tebli ğ ediniz.
Bu risalelerin müellifi Said Nursî, yirmi iki senedir inzivadad ır. Tecrid-i 
mutlak içinde bulundu ğundan, halklarla görü şemez. Ancak zaruret derece-
sinde başkalar ıyla az bir zaman sohbet edebilir. Yan ında hiçbir kitap bulun-
maz. Bütün yazd ıklar ı, “Yüz otuz parça risalelerin menbalar ı, me’hazleri yaln ız 
Kur’ân’d ır.” diyor. Biz de bütün kuvvetimizle tasdik ediyoruz. Kendisi hem has-
ta, hem gurbette, hem peri şan bir halde, bazen çok sür’atli yazd ığı risalelerde 
sehivler bulunabilir diye, sizin gibi allâmelerden nazar- ı müsamaha ile bakma-
nızı rica ettiğini bize söyledi. Biz de ricas ını tebliğ ederek ellerinizden öperiz.
Nur şâkirtlerinden
Tahirî, Hayri, Mustafa, Sad ık, Osman, Hüsrev, Tahir
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Şimalin İsveç, Norveç, Finlandiya, Kur’ân’ ı mekteplerinde en büyük halâs-
kâr bir kitap olarak kabul ettikleri gibi, şimdi erkân- ı İslâmiye’nin birincisi olan 
Ramazan s ıyam ını tutmak niyetiyle Câmiü’l-Ezher’e “ Şimalin pek uzun gün-
lerinde bir çare-i tahfifi ve tehiri yok mu?” diye sormu şlar. Demek Avrupan ın 
yaln ız o küçük hükûmetleri de ğil, belki siyaset mânâs ı verilmemek için kendi-
ni izhar etmeyen, eskide büyük ve dünyan ın yüksek mevkiini tutmakla bera-
ber, gayet deh şetli bir tarzda dünyan ın fena ve fânili ğini dehşetli tokatla o yük-
sek mertebelerin hiçe indi ğini görmekle hakikî teselli, yaln ız ve ancak hakâik-i 
Kur’âniye’de bulmas ıyla, o küçüklerle mânen beraber tahmin edilebilir.
1 (Hâşiye) Medresetü’z-Zehra’n ın maddî tesisine çok mâniler bulundu ğundan, şimdilik Nur 
şâkirtlerinin heyet-i mecmuas ının dairesinden ibarettir.
230  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Evet, dünyan ın mahiyeti anla şıldıktan sonra, elbette hayat- ı ebediyeden 
başka beşeriyetin o inkisar- ı hayal yaras ını tedavi edecek Kur’ân’dan ba şka 
yoktur.
f
Çok aziz ve s ıdd ık, kahraman Sabri,
Cenab- ı Hak, Galip Bey gibi çok fedakârlar ı İslâm ordusunda yeti ştirsin. 
Bu zat, garpta, ayn ı şarkta Hulûsi Bey gibi imana hizmet ediyor. Tarikat ci-
hetiyle ehl-i iman ı dalâletten çekmeye çal ışıyor. Bu zat, eskiden beri Risale-i 
Nur’u görmeden Nur mesle ğinde hareket etmeye çal ışmış. Sonra Nur’larla 
münasebeti kuvvetle ştiği zaman, daha ziyade hizmet edebilir. Fakat Nur’un 
mesleği, hakikat ve sünnet-i seniyye ve feraize dikkat ve büyük günahlar-
dan çekinmek esast ır; tarikate ikinci, üçüncü derecede bakar. Galip karde-
şimiz, Alevîler içinde Kâdirî, Şâzelî, Rufâî tarikatlerinin bir hülâsas ını sünnet-i 
seniyye dairesinde Hulefa-y ı Râşidîn, Aşere-i Mübe şşere’ye ilişmemek şar-
tıyla, muhabbet-i Âl-i Beyt dairesinde bir tarikat dersi vermesini dü şünüyor. 
Hakikat nam ına ve iman ı kurtarmak ve bid’alardan muhafaza etmek hesab ı-
na ehemmiyetli üç-dört faydas ı var:
Birincisi: Alevîleri ba şka fena cereyanlara kapt ırmamak ve müfrit Râfi-
zîlik ve siyasî Bekta şîlik’ten bir derece muhafaza etmek için ehemmiyetli fay-
das ı var.
İkincisi:  Hubb-u Ehl-i Beyti meslek yapan Alevîler ne kadar ifrat da etse, 
Râfizî de olsa, z ınd ıkaya, küfr-ü mutlaka girmez. Çünkü muhabbet-i Âl-i Beyt 
ruhunda esas oldukça, Peygamber ve Âl-i Beyt’in adavetini tazammun eden küfr-ü mutlaka girmezler. İslâmiyet’e o muhabbet vas ıtas ıyla şiddetli ba ğlan ı-
yorlar. Böylelerini daire-i sünnete tarikat nam ına çekmek büyük bir faydad ır.
Hem bu zamanda, ehl-i iman ın vahdetine çok zarar veren baz ı siyasî ce-
reyanlar Alevîler’in f ıtrî fedakârl ıklar ından istifade edip kendilerine âlet etme-
mek için Nur dairesine çekmek büyük bir maslahatt ır. Madem Nur şâkirtleri-
nin üstad ı İmam Ali (radiyallâhu anh) ’tır ve Nur’un mesle ğinde hubb-u Âl-i Beyt 
esast ır; elbette hakikî Alevîler kemâl-i i ştiyakla o daireye girmeleri gerektir.
Bu zaman, iman ı kurtarmak zaman ıdır. Seyr-i sülûk-ü kalbî ile tarikat 
mes leğinde bu bid’alar zaman ında çok mü şkülât bulundu ğundan, Nur dairesi 
haki kat mesle ğinde gidip, tarikatlerin faydas ını temin eder diye o karde şimize 
Ra ma zan’ ını tebrik ve selâm ımla beraber yaz ınız. O da bize dua etsin.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   231
Safranbolu’daki hâlis karde şlerimizden H ıfzı’nın küçük medrese-i Nuri-
ye’si olan hanesindeki küçük ve çok çal ışkan mâsumlar ı yedi yaşında Y ılmaz 
ve on üç ya şında Hüsnü’nün ve onlar gibi Nur’a çal ışan muhterem validele-
rinin mübarek kalemleriyle yazd ıklar ı tebriklerini, umum Safranbolu ve Eflâni 
medrese-i Nuriye’si nam ına bu Ramazan’ ın bir firdevsî teberrükü hesab ına 
kabul ettik. Y ılmaz’ ın rüyas ı aynen ç ıkm ış.
Eflâni’nin hakikaten küçük kahramanlar ından Mustafa Sungur’un gü-
zel ve samimî mektubunun bir k ısm ı Lâhika’ya geçecek. Elhak, Mustafa 
Osman’ ın, Mustafa Oruç ve Mustafa Sungur gibi iki namda ş ve Nur hizme-
tinde pek ciddî arkada ş bulmas ı, sadakatinin ve muvaffakiyetinin bir kerame-
ti hükmündedir. Hususan Safranbolu Hasan Feyzi’si olan Ahmed Fuad’ ın ve 
sair o mektuplar ında isimleri bulunanlara birer birer selâm ve dua ediyoruz 
ve onlar ın fevkalâde gayretlerini tebrik ediyoruz. Umum karde şlerimize bin-
ler selâm ediyoruz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ: Siracü’n-Nur ’un s ıhhatli, mükemmel, güzel ç ıkmas ı, Medresetü’z-
Zehra’n ın gayet ehemmiyetli bir yeni dersidir ki, geni ş daire-i Nuriye’de me-
rakla okunacakt ır, inşaallah.
Sâniyen:  Kastamonu’nun Hüsrev’i Mehmed Feyzi’nin hiç sars ılmadan 
kemâl-i i ştiyakla Nur’lara çal ışmas ı ve çal ıştırılmas ı ve okutmas ını gösteren 
Nihad’ ın ve Abdurrahman İhsan’ ın mektuplar ı gösterdiği gibi, oradan gelen-
ler de ayn ı haberi veriyorlar. Tam şâkirtliğini yap ıyor, Allah muvaffak eyle-
sin, âmîn...
Ve Nur’un kahramanlar ından Mustafa Osman’ ın Karabük’te perde alt ın-
da faaliyetle Nur’a hizmetini ve o havalideki ve Eflâni’deki şâkirtlerin şevk ve 
gayretini Leyle-i Kadir’leriyle beraber tebrik ediyoruz.1(Hâşiye)
f
1 (Hâşiye) Sirâcü’n-Nur ’u tashih ederken, bu Ramazanda ehemmiyetli virdlerime tam vakit 
bulamad ığımdan müteessir oldum. Birden ihtar edildi ki: Okudu ğun bu mebhaslar, bir 
cihetle ibadet oldu ğu gibi, hem ayn- ı mârifetullah ve zikrullah ve huzur-u kalbî ve muhab-
bet-i îmaniye olmas ından, senin noksan b ırakt ığın virdlerinin yerini tam doldurur. Ben de 
“elhamdülillâh” dedim.
232  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Eğer kolaysa, İstanbul’a gönderilen kitaplar buraya da u ğrasa münasip 
olur. Benim için de yirmi otuz nüsha İstanbul’da ciltlense, bana gönderilse iyi 
olur. Şimdilik fiyat ı elimde yoktur ki göndereyim. Hem çoklara da hediye ver-
meye mecbur oluyorum.
Nur’lar ın erkânlar ından bir-iki doktor, benim hastal ığımın şiddetiyle be-
raber o hâlis, sad ık zatlara hastal ık noktas ından müracaat etmeyip ve ilâçlar ı-
nı da yemeyip çok a ğır hastal ıklar içinde onlarla me şveret etmeyerek ve şid-
det-i ihtiyac ım ve elemlerim içinde yan ıma geldikleri vakit, hastal ığa dair bahis 
açmad ığımdan endi şeli bir merak onlara geldi ğinden, s ırlı bir hakikati izhara 
mecbur oldum. Belki size de faydas ı var diye yaz ıyorum. Onlara dedim ki:
“Hem gizli dü şmanlar ım, hem nefsim, şeytan ın telkiniyle zay ıf bir dama-
rımı ar ıyorlar ki, beni onunla yakalay ıp Nur’lara tam ihlâs ile hizmetime za-
rar gelsin.
En zay ıf damar ve deh şetli mâni, hastal ık damar ıdır. Hastal ığa ehemmi-
yet verdikçe, hiss-i nefs-i cisim galebe eder; “Zarurettir, mecburiyet var.” der, ruh ve kalbi susturur, doktoru müstebit bir hâkim gibi yapar ve tavsiyelerine ve gösterdi ği ilâçlara itaate mecbur ediyor. Bu ise, fedakârâne, ihlâsla hizme-
te zarar verir.
Hem gizli dü şmanlar ım da bu zay ıf damar ımdan istifadeye çal ışmışlar 
ve çal ışıyorlar. Nas ıl ki korku ve tamah ve şan u şeref cihetinde çal ışıyor-
lar. Çünkü insan ın en zay ıf damar ı olan korku  cihetinde bir halt edemediler, 
idamlar ına beş para vermedi ğimizi anlad ılar.
Sonra insan ın bir zay ıf damar ı derd-i mai şet ve tamah
 cihetinde çok so-
ruşturdular. Nihayetinde, o zay ıf damardan bir şey ç ıkaramad ılar. Sonra on-
larca tahakkuk etti ki, onlar mukaddesat ını feda ettikleri dünya mal ı, naza-
rımızda hiç ehemmiyeti yok ve çok vukuatlarla onlarca da tahakkuk etmi ş. 
Hattâ bu on sene zarf ında yüz defadan ziyade resmen “Neyle ya şıyor?” diye 
mahallî hükûmetlerden sormu şlar.
Sonra en zay ıf bir damar- ı insânî olan şan u şeref ve rütbe  noktas ında 
bana çok elîm bir tarzda o zay ıf damar ımı tutmak için emredilmi ş. İhanetler, 
tahkirlerle, damara dokunduracak i şkencelerle dahi hiçbir şeye muvaffak ola-
mad ılar. Ve katiyen anlad ılar ki, onlar ın perestiş ettiği dünya şan u şerefini bir 
riyakârl ık ve zararl ı bir hodfuru şluk biliyoruz, onlar ın fevkalâde ehemmiyet 
verdikleri hubb-u cah ve şan u şeref-i dünyeviyeye be ş para ehemmiyet ver-
miyoruz, belki onlar ı bu cihette divane biliyoruz.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   233
Sonra bizim hizmetimiz itibar ıyla bizde zay ıf damar say ılan, fakat hakikat 
noktas ında herkesin makbulü ve her şah ıs onu kazanmaya mü ştak olan “mâ-
nevî makam sahibi olmak ve velâyet mertebelerinde terakki etmek” ve o ni-met-i ilâhiyeyi kendinde bilmektir ki, insanlara menfaatten ba şka hiçbir zarar ı 
yok. Fakat böyle benlik ve enaniyet ve menfaat-perestlik ve nefsini kurtarmak hissi galebe çald ığı bir zamanda, elbette s ırr- ı ihlâsa ve hiçbir şeye âlet olma-
maya bina edilen hizmet-i imaniye ile şahsî makam- ı mâneviyeyi aramamak 
iktiza ediyor. Harekât ında onlar ı istememek ve dü şünmemek lâz ımd ır ki, ha-
kikî ihlâs ın s ırrı bozulmas ın. İşte bunun içindir ki, herkesin arad ığı keşif ve ke-
râmât ı ve kemâlât- ı ruhiyeyi, Nur hizmetinin haricinde aramad ığımı zay ıf da-
marlar ımı tutmaya çal ışanlar anlad ılar. Bu noktada dahi ma ğlûp oldular.”
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve gelecek Leyle-i Kadir’i her bir 
Nurcu hakk ında seksen üç sene ibadetle geçmi ş bir ömür hükmüne geçmesi-
ni hakikat-i Leyle-i Kadir’i şefaatçi ederek rahmet-i ilâhiyeden niyaz ediyoruz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bu aşr-i âhir-i Ramazan’da her gece, hususan tek gecelerde 
Leyle-i Kadir’in bulunmak ihtimali kuvvetli oldu ğunu hadis-i şerif ferman edi-
yor.4 Onun için, Nurcular o nur-u âzamdan istifadeye çal ışmak gerektir.
Sâniyen : Hüsrev ve Tahirî gibi vazifelerini tam yapan ve bin Hüsrev ve 
beş yüz Tahirî meydanda b ırakan iki karde şimizi ve onlar ın sisteminde bir 
Nurcuyu sulh mahkemesine vermek, in şaallah, neticesinde büyük bir inâyet 
ve fütuhat olacak, hiç merak etmeyiniz.
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Bkz.: Buhârî, îmân  36, leyletü’ l-kadr  3-4; Müslim, müsâfirîn  176, 177, 179, 180, sıyâm 205-218.
234  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ْħَכُĤ ٌóْĻَì َĳُİوَ ْئًאĻَü اĳُİَóَכْÜ أَنْ ĵٰۤùَĐوَ sırrıyla, bu hâdise zulmedenlere mad-
dî-mânevî cehennemi ve Nurculara dünyevî-uhrevî cenneti kazand ırmaya bir 
sebeptir, in şaallah.
Sâlisen : Bu mektup münasebetiyle dünkü gün yan ıma gelen mühim bir 
resmî memura böyle söyledim ki: Eski Said’in sergüze şte-i hayat ından hari-
ka üç vak ıa, şimdi tahakkuk etmi ş ki, ileride ç ıkacak Risale-i Nur’un kerame-
ti imiş. Şöyle ki:
31 Mart hâdisesinde Hareket Ordusu’nun Ba şkumandan ı Mahmud Şev-
ket Paşa bana kar şı fazla hiddetli iken ve Divan- ı Harb-i Örfî’de beni muhake-
me ettikleri gün, on be ş adam kar şımda dara ğac ında as ılı bir vaziyette Divan- ı 
Harb-i Örfî Reisi Hur şid Paşa benden sordu: “Sen şeriat ı istedin mi? İşte şeri-
atı isteyenler böyle as ılırlar.”
Ben de “ Şeriat ın bir meselesine bin ruhum olsa feda ederim.” dedi ğim 
halde ve beni mahkûm etmeye pek çok esbap –muhbirlerin iftiralar ıyla– var-
ken, benim müstesna bir surette müttefikan beraatime karar vermeleri…
Hem eski Harb-i Umumî’nin nihayetinde, İstanbul’da İngilizlerin Ba şku-
man da nının eline benim İngiliz aleyhine şiddetli yazd ığım Hutuvat- ı Sitte ve 
Başpapaz ına tahkirkârâne sözlerim eline geçti ği halde, beni mahvetmek yüz-
de yüz ihtimali varken, hiddetini geri al ıp ilişmemesi...
Hem Ankara’da, divan- ı riyasetinde pek çok mebuslar varken Mustafa 
Kemal şiddetli bir hiddetle divan- ı riyasetine girip, bana kar şı bağırarak: “Seni 
buraya ça ğırdık ki, bize yüksek fikir beyan edesin. Sen geldin, namaza dair şey-
ler yaz ıp içimize ihtilâf verdin.” Ben de onun hiddetine kar şı dedim: “Namaz 
kılmayan haindir, hainin hükmü merduttur.” Deh şetli bir pot k ırdım (!).
Hâz ır mebus dostlar ım telâş ettikleri ve herhalde beni ezeceklerini tahmin 
ettikleri s ırada, bana kar şı bir nevi tarziye verip o mecliste hiddetini geri al-
mas ı, âdetâ deh şetli bir kuvveti ve hakikati hissedip geri çekilmesi, ikinci gün 
hususî riyaset odas ında, Hücumat- ı Sitte ’nin Birinci Desise içinde bulunan 
“Meselâ, Ayasofya Camii ehl-i fazl ve kemalden, ilâ âhir...” cümlesinden ba ş-
layan, tâ İkinci Desise’ye kadar, bir saat tamamen ona söyledim.
Bütün hissiyat ını ve prensibini rencide etti ğim halde bana ili şmemesi, 
hattâ taltifime çok çal ışmas ı, katiyen bu üç cebbar fevkalâde kumandanla-
1 “Olur ki ho şlanmad ığınız bir şey sizin için hay ırlı olur.” (Bakara sûresi, 2/216)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   235
rın bu üç acip hâletleri, âdeta eski Said’den korkmalar ı, şüphesiz ki Risale-i 
Nur’un, ileride kahraman şâkirtlerin şahs- ı mânevîsinin harika bir kuvveti ve 
Risale-i Nur’un parlak bir kerametidir.
Râbian : Kardeşimiz Yâkup Cemal’in Denizli şâkirtleri nam ına Ramazan 
ve Leyle-i Kadir tebrikine kar şı bin “bârekâllah”.. ve nefsine kar şı mücade-
lesi “veffakakellah”.. ve İngiliz devletinin pâyitaht ında, hatipleri kürsülerinde 
“Art ık İngiltere’nin İslâmiyet’i kabul etmesi lâz ımd ır.” diyerek ba ğırdıklar ını 
ve beşeriyetin bütün hakikî ihtiyacat ını câmi olan Furkan- ı Hakîm’in âyetle-
rini birer birer okuyup tefsir ve beyan ettiklerini, en son gazetede arkada şla-
rın okuduklar ını işitiyoruz, diye o karde şimizin bu havadisine bin “elhamdü-
lillâh” deriz. Evet o devletin hem dünyas ı, hem saltanat ı, hem saadeti onun-
la kurtulabilir.
Mübarekler pehlivan ı ve Nur’un büyük Abdurrahman’ ı, büyük ruh-
lu Küçük Ali’nin Lemeât ’taki muvaffakiyetine binler “bârekâllah”.. ve mâ-
sum mahdumu Nur Mehmed’in hâf ızlığına bin “mâ şallah”, “veffakakellah” 
deriz. Fakat Lem’alar  mecmuas ında Siracü’n-Nur ’a ve Sikke-i Gaybiye  ve 
Tılsımlar ’a giren parçalar mükerrer olmamak için tensibinize havale ediyo-
ruz. Umumunuza binler selâm...
f
Hem benim şahs ım hakk ında desin ki:
Katiyen bizce tahakkuk etti ki, bu adam, alt ı-yedi ay şiddetli hasta oldu-
ğu halde, kendi cismine nazar etmemek ve ehemmiyet vermemek için, gayet 
sevdiği doktorlara katiyen ne müracaat etti ve ne de ilâçlar ını ald ı.
Hem dünyaya bakmamak ve hem de hizmet-i imaniyede ihlâs ına za-
rar gelmemek için on sene zarf ında –mahkemece isbat edilmi ş ki– Harb-i 
Umumî’ye bakmam ış, merak etmemi ş. Yine siyasete ve dünyaya bir meyil 
uyanmamak için, yirmi be ş sene bir gazeteyi dinlemedi ve okumam ış, bütün 
kardeşlerine ve talebelerine de “Kar ışmay ınız.” diye tavsiye etmi ş.
Hem mai şetçe yaln ız ve ihtiyar oldu ğu halde, evham yüzünden kendisi-
ne yap ılan s ıkıntılara tahammül edip dünyaya bakmam ış ve yirmi senedir isti-
rahati için hükûmete müracaat etmemi ş. Zarurî bir hizmet olmad ıkça kimseyi 
kabul etmiyor ve hiç kimsenin yard ım ve ihsan ını kabul etmiyor. Ve diyor ki:
Ben, bu millet ve bu vatana en büyük, en elzem hizmet bildi ğim iman-
lar ına kuvvet vermek için Kur’ân- ı Hakîm’in bu zamanda bir mucize-i mâne-
viyesi olarak baz ı hakâik-i imaniyeyi dertlerime deva buldu ğum gibi, derhal 
236  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
kaleme ald ım. İki sene üç mahkeme ve Ankara ehl-i vukufunun tetkikinden 
sonra, bu millet ve vatana hiçbir zarar ı olmad ığına dair ittifaken beraat karar ı 
verildiği için, bu hizmet-i imaniye devam etmek gayesiyle arkada şına izin ver-
miş ki, baz ılar ı teksir edilsin.
Hem biz bu adamdan i şitiyoruz ki: Bu memleket ve millet ve hükûmet, 
bu eserlere şiddetle muhtaçt ır. Hükûmetin erkânlar ından bekliyordum ki, ba-
zılar ı bu eserlere sahip ç ıksın. Çünkü ben ölmek üzereyim; hem elim ba ğlı, 
sahip olam ıyorum. İnşaallah, Ahmed Hamdi gibi dindar, muktedir zatlar be-
nim bedelime sahip ç ıkacaklar ına ümitle mütesellî oluyorum. Bu vatan ın ve 
İslâmiyet camias ına yapaca ğınız bu kudsî vazifenizin mahkeme-i kübrâda şe-
faatçi olmas ına dua eder, hem de bilhassa o iki zata selâm ederim.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Leyle-i Kadir’de kalbe gelen pek uzun ve geni ş bir hakikate pek 
kısaca bir i şaret edece ğiz. Şöyle ki:
Nev-i beşer, bu son Harb-i Umumî’nin e şedd-i zulüm ve istibdad ıyla.. ve 
merhametsiz tahribat ıyla.. ve bir dü şman ın yüzünden yüzer mâsumu peri şan 
etmesiyle.. ve ma ğlûplar ın dehşetli meyusiyetleriyle.. ve galiplerin deh şetli te-
lâş ve hâkimiyetlerini muhafaza ve büyük tahribatlar ını tâmir edememelerin-
den gelen deh şetli vicdan azaplar ıyla.. ve dünya hayat ının bütün bütün fâni 
ve muvakkat olmas ı ve medeniyet fantaziyelerinin aldat ıcı ve uyutucu olma-
sı umuma görünmesiyle.. ve f ıtrat- ı beşeriyedeki yüksek istidadat ın, mahiyet-i 
insaniyesinin umumî bir surette deh şetli yaralanmas ıyla.. ve ebed-perest his-
siyat- ı bâkiye ve f ıtrî aşk-ı insaniyenin heyecan içinde uyanmas ıyla.. ve gaflet 
ve dalâletin, en sert, sa ğır olan tabiat ın Kur’ân’ ın elmas k ılıcı alt ında parçalan-
mas ıyla.. ve gaflet ve dalâletin en bo ğucu, aldat ıcı, en geniş perdesi olan siya-
setin rûy-u zeminde pek çirkin, pek gaddârâne hakikî sureti görünmesiyle.. ve elbette hiçbir şüphe yok ki, şimalde, garpta, Amerika’da emareleri göründü-
ğüne binâen, nev-i be şerin mâşuk-u mecazîsi olan hayat- ı dünyeviyesi böyle 
çirkin ve geçici olmas ından, f ıtraten be şerin hakikî sevdi ği ve arad ığı hayat- ı 
bâkiyeyi bütün kuvvetiyle arayacak... ve elbette, hiç şüphe yok ki, bin üç yüz 
altm ış senede her as ırda üç yüz elli milyon şakirdi bulunan ve her hükmüne 
ve dâvâs ına milyonlar ehl-i hakikat tasdikle imza basan ve her dakikada mil-
yonlar hâf ızlar ın kalbinde kudsiyetle bulunup lisanlar ıyla beşere ders veren 
ve hiçbir kitapta emsali bulunmayan bir tarzda be şer için hayat- ı bâkiyeyi ve 
saadet-i ebediyeyi müjde verip bütün be şerin yaralar ını tedavi eden Kur’ân- ı 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   237
Mu’cizü’l-Beyân’ ın şiddetli, kuvvetli ve tekrarl ı binler âyât ıyla belki sarihan 
ve işareten on binler defa dâvâ edip, haber verip, sars ılmaz kat’î delillerle, 
şüphe götürmez hadsiz hüccetlerle hayat- ı bâkiyeyi kat’iyetle müjde ve saa-
det-i ebediyeyi ders vermesi.. elbette nev-i be şer bütün bütün akl ını kaybet-
mezse ve maddî ve mânevî bir k ıyâmet ba şlar ında kopmazsa; İsveç, Norveç, 
Finlandiya ve İngiltere’nin Kur’ân’ ı kabule çal ışan meşhur hatipleri ve din-i 
hakk ı arayan Amerika’n ın çok ehemmiyetli dinî cemiyeti gibi, rûy-u zeminin 
kıtalar ı ve hükûmetleri, Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyân’ ı arayacaklar ve hakikatle-
rini anlad ıktan sonra bütün ruh u canlar ıyla sar ılacaklar. Çünkü bu hakikat 
noktas ında katiyen Kur’ân’ ın misli yoktur ve olamaz ve hiçbir şey bu mucize-i 
ekberin yerini tutamaz.
Sâniyen : Madem Risale-i Nur o mucize-i kübrân ın elinde bir elmas k ılıç 
hükmünde hizmetini göstermi ş ve en muannid dü şmanlar ı teslime mecbur et-
miş. Hem kalbi, hem ruhu, hattâ hissiyat ı tam tenvir edecek ve ilâçlar ını vere-
cek bir tarzda hazine-i Kur’âniye’nin dellâll ığını yapan ve ondan ba şka me’haz 
ve mercii olmayan bir mucize-i mâneviyesi bulunan Risale-i Nur o vazifeyi yap ı-
yor ve aleyhinde deh şetli propagandalara ve gayet muannid z ınd ıklara tam ga-
lebe çalm ış ve dalâletin en kal ın ve boğucu ve geni ş daire-i âfâk ında ve fennin 
en geniş perdelerinde Asâ-y ı Mûsâ ’daki Meyvenin Alt ınc ı Meselesi ve Birinci ve 
İkinci, Üçüncü ve Sekizinci Hüccetleriyle gayet parlak bir tarzda gafleti da ğıtıp 
nur-u tevhidi göstermi ş. Elbette bizlere lâz ım ve millete elzem,  şimdi resmen 
izin verilen din tedrisat ı için hususî dershaneler aç ılmas ına ve izin verilme-
sine binâen, Nur şâkirtleri, mümkün oldu ğu kadar her yerde küçücük bir 
dershane-i Nuriye açmak lâz ımd ır. Gerçi herkes kendi kendine bir derece isti-
fade eder, fakat herkes her meselesini tam anlamaz.
Hem iman hakikatlerinin izah ı olduğu için, hem ilim,1(Hâşiye) hem mârifet, 
hem ibadettir. Eski medreselerde be ş-on seneye mukabil, in şaallah Nur med-
reseleri, be ş-on haftada ayn ı neticeyi temin edecek ve yirmi senedir ediyor. 
Ve hem hükûmet ve millet ve vatan, hem hayat- ı dünyeviyesine ve siyasiye-
sine ve uhreviyesine pek çok faydas ı bulunan bu Kur’ân lemeâtlar ına ve del-
lâl ı bulunan Risale-i Nur’a de ğil ilişmek, tamam ıyla terviç ve ne şrine çal ışma-
lar ı elzemdir ki, geçen deh şetli günahlara keffâret ve gelecek müthi ş belâlara 
ve anarşistliğe bir sed olabilsin.
Sâlisen : Bu Ramazan- ı Şerif’te, Kur’ân’ ı zevk ve şevk ile okumak çok ihti-
yac ım vard ı. Hâlbuki elemli hastal ık, maddî ve mânevî s ıkıntılar, yorgunlukla ve 
1 (Hâşiye) Şayet biri biliyor, taallüm etmeye muhtaç de ğilse, ibadete muhtaç veya marifete 
müştak veya huzur ister. Onun için herkese lüzumlu bir derstir.
238  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
meşgalelerin tesiriyle telâ ş ettim. Birden Hüsrev’in şirin kalemiyle yaz ılan mu-
cizatl ı cüzler ve Hâf ız Ali ve Tahirî’ye pek çok sevap kazand ıran parlak ve kera-
metli “Hizbü’l-Ekber-i Kur’âniye”yi birbiri arkas ından okumaya ba şlarken öy-
le bir zevk ve şevk verdi ki, bütün o yorgunluklar ı hiçe indirdi. Hiçbir vesvese-
ye meydan vermeyerek pek parlak bir surette ders-i Kur’âniye’yi onlardan din-lerken bütün ruh u can ımla arzu ettim ve kast ve azmettim ki, mümkün oldu ğu 
derecede ayn ı “Hizbü’l-Ekber-i Kur’âniye” gibi foto ğrafla mucizatl ı Kur’ân’ ımızı 
tab’ edece ğiz, inşaallah...
Said Nursî
f
Bu defa Nur’lar ın galebesiyle ve mânevî fütuhat ıyla müsadere edilen ki-
taplar ınızı Ankara’n ın emriyle size iade etmeleri, büyük bir fâl-i hay ırdır. Ve 
Risale-i Nur’un tam serbestiyetine bir vesile oldu ğu cihetle büyük bir fütuhat 
ve maslahat- ı Nuriye oldu. 1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
Alîl Ali Osman ve Çilingir Ali, Nur’un pek çal ışkan karde şlerimizin tebrik-
lerini ruh u can ımızla hem bayramlar ını, hem Leyle-i Kadir’lerini, hem harika 
ve k ıymetli ve çok sevapl ı hizmet-i Nuriye’lerini tebrik ediyoruz ve muvaffaki-
yetlerine ve mahfuziyetlerine dua ediyoruz. Onlar, Nur dairesini ebede kadar bir cihette minnettar ettiler. Allah raz ı olsun, âmîn...
Ali Osman, mektubunda isimleri bulunan karde ş ve hemşirelerimize birer 
birer selâm ve dua ediyoruz ve dualar ını istiyoruz. Ve mübarek bir karde şi-
miz olan Kâz ım’ ın ruhuna Cenab- ı Hak binler rahmet eylesin ve kabrini pür-
nur etsin, âmîn…
Ali Osman’ ın mübarek kaleminin bir kerametidir ki, gönderdi ği on beş 
parça risalecikler, ayn ı vakitte Konya Medrese-i Nuriyesi’nin iki mühim şakir-
di geldiler, ayn ı o risaleler bize lâz ımd ır dediler, onlara verildi. Ali Osman’a 
daha geni ş bir sahada sevap kazand ıracaklar.
Umuma birer birer selâm ve dua ediyoruz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Nur’un küçük kahramanlar ından muallim Mustafa Sungur, hem Eflâni, 
hem Safranbolu, hem Kastamonu, hem İnebolu, hem Daday, hem Araç kar-
deşlerimizin nam ına bayram tebriki için yan ımıza geldi. Biz de onu bir kü-
1 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   239
çük Said olarak hem size, hem o karde şlerimize maddî ve mânevî bayram-
lar ını tebrik için gönderdik. Ve Emirda ğ’ın Süleyman Rü ştü’sü olan Çal ışkan 
Mehmed’i Siracü’n-Nur ’u almak ve harice giden kitaplar ı anlamak niyetiyle 
İstanbul’a gönderdik.
Nur’lar ın muar ızlar ı, her cihetle ma ğlûp olduktan sonra, zâhiren bize ho ş 
görünmeyen ve hakikaten Nur’lara daha menfaatli bir plân takip ediyorlar. Güya Nurcular ın tesanüdünü k ırıp, bilinmeyecek bir tarzda baz ı mühim erkân-
lar ını başka yerlere gitmelerine sebebiyet veriyorlar. Hâlbuki onlar ın gitmesiyle 
tesanüd k ırılmad ığı gibi, gidece ği yerlerde lüzumlar ı var. Ezcümle: Muharrem’i 
Tavas’a; Mustafa Osman’ ı Karabük’e; Refet’i İstanbul’a gibi... Baz ı kardeşleri-
mizi dağıtmaya sebebiyet veriyorlar. Bu karde şlerimiz de, onlara hissettirme-
yerek, güya kendi ihtiyarlar ıyla gidiyorlar. Hakikat ise, hiç ihsas edilmeyecek 
bir tarzda, tesanüde zarar niyetiyle öyle zemin ihzar ediliyor.
Hem bir plânlar ı da, onlar ın usulünce hapse müstehak oldu ğumuz halde 
hapsimize taraftar ç ıkm ıyorlar, “Aman hapse girmesinler.” diyorlar. Sebebi: 
Birden Denizli hapsi bir Nur medresesi olmas ıyla, hem oradan ba şka hapis-
hanelere gidenler oralar ı tenvire çal ışmalar ı, gizli düşmanlar ımızı bütün bütün 
şaşırttı, onun için hapisten ç ıkmam ıza onlar da taraftar oldular.
Hem adliyeler, Risale-i Nur’un hakkaniyetine kar şı bir nevi teslimiyetle, 
istikbalde gelecek olan şiddetli itirazdan çekinmek için çekindiler, keyfî ka-
nunlar ın aleyhimizdeki hükümlerini nazara almad ılar. Ve muannid baz ı din-
sizler, Nur’un hakikatine kar şı mağlûp olup inad ı terk ettiler. Gizli dü şmanlar 
da, “Aman hapisten ç ıksınlar, yoksa hapishaneler Nur medreseleri hükmüne 
geçecek.” diye, üç k ısım da müttefikan beraatimize taraftar ç ıktılar.
Bu da inâyet-i ilâhiyenin Risale-i Nur’a verdi ği bir keramettir ki, nas ıl ki 
bu asr ın en dehşetli üç büyük kumandanlar ını korkutup harika bir tarzda, hem 
Mart hâdisesinde Hareket Ordusu’nun Ba şkumandan ı.. hem İstanbul’un es-
ki Harb-i Umumîdeki istilâs ındaki Hareket-i Milliye s ıras ında İstanbul’u istilâ 
eden deh şetli ecnebî kumandan ı korkutup bize taarruz edememesi.. ve hem 
Ankara’da, divan- ı riyasetinde en deh şetli reisin hiddetini tarziyeye çevirme-
si gibi; üç adliyenin de dokunakl ı, şiddetli müdafaata kar şı binler bahane tu-
tabildikleri halde, hakperestâne ve musalâhakârâne, ittifakla beraat karar ını 
vermeleri, elbette Kur’ân’ ın bir mucize-i mânevîsi olan Risale-i Nur’un bir ke-
rametidir, diye kat’î bu gece bir ihtar hissettim ve kaleme ald ım. Fakat gayet 
müşevveş ve tashih ve ıslah edilmeden size gönderildi.
f
240  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Siracü’n-Nur ’un biri tamam, biri de bakiyesini –iki parça– ald ık. 
Yanl ışlar ı pek az. Hata-savab ın küçük cetvelini leffen gönderiyoruz.
Sâniyen : Madem Isparta mânevî bir Medresetü’z-Zehra’d ır ve madem 
o mübarek dershanedeki hükûmeti şimdiye kadar mümkün oldu ğu kadar 
müsaadekârâne davran ıyor ve ba şta Emniyet Müdürü olarak takdirkârâne 
Risale-i Nur’a bak ıyorlar. Biz, oradaki hükûmete kar şı dost nazar ıyla bak ıyo-
ruz; ne yaparlarsa gücenmeyiniz ve gücenmeyece ğiz.
Hem şimdiye kadar onlar ın bize kar şı az tazyikleri neticesinde ehemmi-
yetli hay ırlar olmu ş. Şimdi bir maslahat için bütün bütün serbest olarak her 
tarafa neşretmek, belki sirran tenevverat  sırrına münafi oldu ğundan, bir de-
rece ihtiyat tavsiyelerinde bir hay ır var.
Sâlisen : Dadayl ı ehemmiyetli muallimlerden ve k ıymetli Nur nâ şirlerin-
den Hâf ız Hasan’ ın ve Nurcu iki mübarek mahdumlar ının, Doktor Hakk ı ve 
Hüsnü ve Araçl ı Tahir’in ve Daday’daki Fuad gibi k ıymetli karde şlerimizin 
bayram tebriklerine mukabil, ruh u can ımızla hem geçmi ş bayramlar ını, hem 
Nur hizmetinde sebatkârâne muvaffakiyetlerini tebrik ediyoruz. Ve mektubu-nu Lâhika’ya geçmek için leffen gönderiyoruz.
Râbian : Nur kahramanlar ından Refet karde şimiz, kendi sisteminde ga-
yet ehemmiyetli “Abdülehad” nam ında bir büyük hocay ı, Risale-i Nur’a tam 
bağlı bir karde şi İstanbul’da bulmu ş. Cenab- ı Hak ikisini de daima muvaffak 
eylesin, âmîn...
Hâmisen : Bir miktard ır hiç görmedi ğim bir tarzda, pek şiddetli bir alâka 
ile, çoktan görmedikleri peder, validelerine hararetli bir i ştiyakla ellerine sar ıl-
malar ı gibi, iki ya şından on ya şına kadar mâsum çocuklar, faytonla gezdi ğim 
vakit beni görünce, aynen öyle uzaktan ko şup benim ellerime sar ı
ldıklar ının 
ne hikmeti var, diye hayret ediyordum. Birden ihtar edildi ki:
Bu küçücük mâsumlar tâifesi, bir hiss-i kable’l-vuku ile, ileride Risale-i 
Nur ile saadeti bulacaklar ını ve tehlike-i mânevîden kurtulacaklar ını, belki de 
içinde çoklar ı şâkirt olacaklar ını ve buran ın maddî-mânevî havas ına imtizaç 
edemediğim için menfîlere verilen serbestiyet münasebetiyle buradan gitme-
mekliğim için lâkayt olan büyüklerin bedeline, “Bizler Nur dairesindeyiz; bizi 
bırakma, gitme.” gibi bir mânâ var, hissettim.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   241
Hüve Nüktesi
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Çok aziz ve s ıdd ık kardeşlerim,
Kardeşlerim.. 4َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ve 5ٌïَèأَ ُّٰųا َĳُİ ْģُĜ ’deki 6َĳُİ lafz ında, yaln ız mad-
dî cihette bir seyahat-i hayâliye-i fikriyede hava sayfas ının mütâlaas ıyla ani bir 
sûrette görünen bir zarif nükte-i tevhidde, meslek-i îmâniyenin hadsiz derece kolay ve vücûb derecesinde sühûletli bulunmas ını; ve şirk ve dalâletin mesle-
ğinde hadsiz derecede mü şkülâtl ı, mümteni binler muhâl bulundu ğunu müşâ-
hede ettim. Gayet k ısa bir işaretle, o geni ş ve uzun nükteyi beyan edece ğim:
Evet; nas ıl ki bir avuç toprak, yüzer çiçeklere nöbetle saks ılık eden kab ın-
da, eğer tabiata, esbâba havale edilse, lâz ım gelir ki; ya o kapta küçük mik-
yasta yüzer, belki çiçekler adedince mânevî makineler, fabrikalar bulunsun veyahut o parçac ık topraktaki her bir zerre, bütün o ayr ı ayr ı çiçekleri, muh-
telif hâsiyetleriyle ve hayattar cihâzât ıyla yapmalar ını bilsin. Âdeta bir ilâh gi-
bi hadsiz ilmi ve nihayetsiz iktidar ı bulunsun.
Aynen öyle de: Emir ve irâdenin bir ar şı olan havan ın, rüzgâr ın her bir 
parças ı ve bir nefes ve t ırnak kadar olan 
َĳُİ lafz ındaki havada, küçücük mik-
yasta bütün dünyada mevcut telefonlar ın, telgraflar ın, radyolar ın ve hadsiz 
ve muhtelif konu şmalar ın merkezleri, santralleri, âhize ve nâkileleri bulunsun 
ve o hadsiz i şleri beraber ve bir anda yapabilsin. Veyahut o َĳُİ ’daki havan ın, 
belki unsur-u havan ın her bir parças ının her bir zerresi, bütün telefoncular ve 
ayr ı ayr ı umum telgrafç ılar ve radyo ile konu şanlar kadar mânevî şahsiyetle-
ri ve kabiliyetleri bulunsun ve onlar ın umum dillerini bilsin ve ayn ı zamanda 
başka zerrelere de bildirsin, ne şretsin. Çünkü bilfiil o vaziyet k ısmen görünü-
yor ve havan ın bütün eczas ında o kabiliyet var. İşte ehl-i küfrün ve tabiiyyûn 
ve maddiyyûnlar ın mesleklerinde de ğil bir muhâl, belki zerreler adedince mu-
hâller ve imtinâlar ve mü şkülâtlar â şikâre görünüyor.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
4 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163, 255; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2, 6, 18; Nisâ sûresi, 4/87; …)
5 “De ki: O, Allah’t ır, gerçek İlah’t ır ve Bir’dir.” ( İhlâs sûresi, 112/1)
6 “O”
242  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Eğer Sâni-i Zülcelâl’e verilse, hava bütün zerrât ıyla onun emirber nefe-
ri olur. Birtek zerrenin, muntazam birtek vazifesi kadar kolayca hadsiz küllî vazifelerini Hâl ık’ının izniyle ve kuvvetiyle ve Hâl ık’a intisap ve istinad ile ve 
Sâni’inin cilve-i kudreti ile bir anda, şimşek sür’atinde ve 
َĳُİ telâffuzu ve ha-
van ın temevvücü sühûletinde yap ılır. Yâni, kalem-i kudretin hadsiz ve hârika 
ve muntazam yaz ılar ına bir sayfa olur. Ve zerreleri o kalemin uçlar ı ve zerre-
lerin vazifeleri dahi, kalem-i kaderin noktalar ı bulunur. Birtek zerrenin hare-
keti derecesinde kolay çal ışır.
İşte ben 1َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ve 2ٌïَèأَ ُّٰųا َĳُİ ْģُĜ ’deki hareket-i fikriye ile seya-
hatimde, hava âlemini temâ şâ ve o unsurun sayfas ını mütâlaa ederken, bu 
mücmel hakikati tam vâz ıh ve mufassal aynelyakîn mü şâhede ettim ve َĳُİ laf-
zında, havas ında böyle parlak bir bürhân ve bir lem’a-y ı vâhidiyet bulundu-
ğu gibi, mânâs ında ve işaretinde gayet nûrânî bir cilve-i ehadiyet ve çok kuv-
vetli bir hüccet-i tevhid ve َĳُİ zamirinin mutlak ve müphem i şareti, hangi zâ-
ta bak ıyor? işaretine bir karîne-i taayyün o hüccette bulunmas ı içindir ki, hem 
Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyân, hem ehl-i zikir; makam- ı tevhidde bu kudsî kelime-
yi çok tekrar ederler diye ilmelyakîn ile bildim.
Evet, meselâ: Bir nokta beyaz kâ ğıtta, iki-üç nokta konulsa kar ıştığı ve bir 
adam, muhtelif çok vazifeleri beraber yapmas ıyla şaşıracağı ve bir küçük zî-
hayata, çok yükler yüklenmesiyle alt ında ezildi ği ve bir lisan ve bir kulak, ayn ı 
anda müteaddit kelimelerin beraber ç ıkmas ı ve girmesi intizam ını bozup ka-
rışacağı hâlde, aynelyakîn gördüm ki: َĳُİ anahtar ı ile ve pusulas ıyla fikren se-
yahat etti ğim hava unsurunda her bir parças ı, hattâ her bir zerresi içine muh-
telif binler noktalar, harfler, kelimeler konuldu ğu veya konulabilece ği hâlde, 
kar ışmad ığını ve intizam ını bozmad ığını...
Hem ayr ı ayr ı pek çok vazifeler yapt ığı hâlde, hiç şaşırmadan yap ıldığını 
ve o parçaya ve zerreye, pek çok a ğır yükler yüklendi ği hâlde, hiç zaaf göster-
meyerek, geri kalmayarak intizam ile ta şıdığını..
Hem binler ayr ı ayr ı kelime, ayr ı ayr ı tarzda, mânâda o küçücük kulak 
ve lisanlara kemâl-i intizamla gelip, ç ıkıp, hiç kar ışmayarak, bozulmayarak o 
küçücük kulaklara girip, o gayet incecik lisanlardan ç ıktığı ve o her zerre ve 
her parçac ık, bu acîb vazifeleri görmekle beraber kemâl-i serbestiyet ile cez-
1 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163, 255; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2, 6, 18; Nisâ sûresi, 4/87; …)
2 “De ki: O, Allah’t ır, gerçek İlah’t ır ve Bir’dir.” ( İhlâs sûresi, 112/1)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   243
bedarâne hâl dili ile ve mezkûr hakikatin şehâdeti ve lisan ıyla َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ve
ٌïَèأَ ُّٰųا َĳُİ ْģُĜ deyip gezer ve f ırtınalar ın ve şimşek ve berk ve gök gürültüsü 
gibi havay ı çarp ıştırıcı dalgalar içerisinde, intizam ını ve vazifelerini hiç bozmu-
yor ve şaşırm ıyor. Ve bir i ş diğer bir işe mâni olmuyor... Ben aynelyakîn mü-
şâhede ettim.
Demek, ya her bir zerre ve her bir parça havada nihayetsiz bir hikmet 
ve nihayetsiz bir ilmi, irâdesi ve nihayetsiz bir kuvveti, kudreti ve bütün zerrâta hâkim-i mutlak bir hâssalar ı bulunmak lâz ımd ır ki, bu i şlere me-
dar olabilsin. Bu ise, zerreler adedince muhâl ve bât ıldır. Hiçbir şeytan 
dahi bunu hat ıra getiremez.
Öyle ise, bu sayfa-y ı havan ın hakkalyakîn, aynelyakîn, ilmelyakîn dere-
cesinde bedâhetle Zât- ı Zülcelâl’in hadsiz gayr-i mütenâhî ilmi ve hikmetle ça-
lıştırdığı kalem-i kudret ve kaderin mütebeddil sayfas ı ve bir levh-i mahfuzun 
âlem-i tağayyürde ve mütebeddil şuûnât ında bir levh-i mahv, isbat nâm ında 
yazar-bozar tahtas ı hükmündedir.
İşte hava unsurunun yaln ız nakl-i asvât  vazifesinde mezkûr cilve-i vahdâ-
niyet’i ve mezkûr acâibi gösterdi ği ve dalâletin hadsiz muhâliyetini izhar etti ği 
gibi; unsur-u havâînin, sâir ehemmiyetli vazifelerinden biri de elektrik , câzibe , 
dâfia , ziyâ gibi sâir letâifin naklinde şaşırmadan muntazaman, asvât naklindeki 
vazifeyi gördü ğü ayn ı zamanda bu vazifeleri dahi gördü ğü; ayn ı zaman ında bü-
tün nebâtât ve hayvanâta teneffüs ve telkih gibi hayata lüzumu bulunan levâz ı-
mât ı kemâl-i intizam ile yeti ştiriyor. Emir ve irâde-i ilâhiyenin bir ar şı olduğunu 
kat’î bir sûrette isbat ediyor ve serseri tesadüf ve kör kuvvet ve sa ğır tabiat ve 
kar ışık, hedefsiz esbâb ve âciz, câmid, cahil maddeler bu sayfa-y ı havâiyenin ki-
tâbetine ve vazifelerine kar ışmas ı hiçbir cihetle ihtimâl ve imkân ı bulunmad ığı-
nı aynelyakîn derecesinde isbat etti ğini kat’î kanaat getirdim. Ve her bir zerre ve 
her bir parça lisân- ı hâl ile َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ve ٌïَèأَ ُّٰųا َĳُİ ْģُĜ dediklerini bildim ve bu 
َĳُİ anahtar ı ile havan ın maddî cihetindeki bu acâibi gördü ğüm gibi, hava unsu-
ru da bir َĳُİ olarak âlem-i misâl ve âlem-i mânâya bir anahtar oldu.
(Mütebakisi şimdilik yazd ırılmad ı. Umuma binler selâm.)
Kardeşiniz
Said Nursî
f
244  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Kardeşlerim,
Merak etmeyiniz ve Nur’un fevkalâde perde alt ındaki fütuhat ına kanaat 
ediniz. Şimdiye kadar hiçbir eserin böyle a ğır şerait alt ında bu derece tesirli 
intişarını tarih göstermiyor.
Hem tam serbestiyet verilmemesinin sebebi ve hikmeti : Nur’lar ın fev-
kalâde kuvvetinden korkuyorlar. Belki sars ıntı verecek diye, tam takdir ve 
kabul etmekle beraber, şimdilik resmen inti şarından telâ ş ettiklerini, Diyanet 
Reisi büyük reisle görü şmesinden haber al ınm ış. Eski gibi hücum yok; belki 
musalâha istiyorlar. Fakat Nur’lar lehinde kuvvetli cereyanlar, in şaallah o te-
lâşı, iştiyakla resmen ne şrine çevirecek. Hem çok enaniyetliler, eserlerini ter-
viç etmek için, Nur’lar ın meydana ç ıkmalar ına k ıskanmak damar ıyla taraftar 
olmuyorlar. Merak etmeyiniz, Nur galebe edecek.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Medresetü’z-Zehra’n ın yirmi derslerini ve hediyesini ald ım. Ona 
mukabil, Dârü’l-Hikmet’te vazife-i ilmiyede iken tay ınat ım olan, elime verilen 
ve o zaman tab’ etti ğim risalelerin masraf ından fazla kalan ve onunla hacca git-
mek niyet etti ğim ve yirmi otuz seneye yak ın bir zamanda benim ihtiyat erza-
kım bulunan doksan banknot –ki, nazar ımda bin banknot kadar k ıymeti vard ı– 
Medresetü’z-Zehra’n ın kudsî derslerine medar olmak için, Nur’un ehemmiyet-
li bir nâşiri ve Hâf ız Ali’nin (rahmetullâhi aleyh)  çal ışkan bir vârisi Hâf ız Mustafa (rah-
metullâhi aleyh)  ile size gönderdim. Bu yeni derslerin fiyat ı, ayn ı Siracü’n-Nur  ve 
Sikke-i Gaybiye  gibi, benim hakk ımda yedi buçuk lira olsun. Çünkü ben çokla-
ra hediye vermeye mecbur oluyorum. Bununla beraber, her bir ders ve nüshay ı 
Medresetü’z-Zehra’n ın erkânlar ından bin hediye hükmünde kabul ediyorum.
Sâniyen : Risale-i Nur, hac ılarla hariç âlem-i İslâm’a yay ılıyor, kendi ken-
dini lây ık ellere yeti ştiriyor. Ve Şam’a el yaz ısı ile gönderdi ğimiz Asâ-y ı Mûsâ  
ve Zülfikar ’ı heyet-i ilmiye on be ş gün tetkik etmi ş, tam takdir etmelerine alâ-
met olarak demi şler: “Biz bunu mecmualar halinde k ısım k ısım tab’ edelim.”
Hem bunu birden tab’ etmeye çok para lâz ım. Hem bunu şimdi birden 
Arabîye tercüme etmek uzun zaman lâz ım; imkân olmuyor. Onun için, ora-
daki eski talebem ve yeni gönderdi ğim şâkirt, kitab ı onlar ın elinden kurtarma-
ya çal ışmışlar ki, para kazanmak için tab’ etmemi şler. O karde şlerim, kendi 
ellerinde mü ştaklara okutturuyorlar. Hâlbuki ben, tab’ etmek için iznim yok-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   245
tu. Şimdi zaman ı değil. Hem Arabîye çevirmek, M ısır ulemâs ının iştirakiyle 
ehemmiyetli ve yüksek bir heyet-i ilmiye lâz ım. Her neyse, acele edilmi ş.
Sâlisen : Harice göndermek için İstanbul’a gönderdi ğimiz bir k ısım nüs-
halar daha gönderilmemesinin sebebi, hacca gitmek için pek çoklar ra ğbet 
göstermediklerinden ve “Hududa fazla dikkat ediliyor ve bir bahaneyle çev-riliyor.” diye, elinde olan emanet bulunan, hacca gidecek olan zat, bize yaz-mış ki: “Bunu postayla do ğrudan do ğruya Mekke-i Mükerreme’de Mehmed 
Ali Mâlikî, Vaziye Mahalle-i Şâmiye adresiyle gönderilsin.” diye münasip gör-
müş; onu, bahaneyle huduttan çevrilmemek için beraber götürmemi ş. Çok 
da isabet olmu ş. Çünkü benim ve Nur şâkirtlerinin nam ına şimdi bu mec-
mualar ı göndermek; her halde inki şafa başlayan İslâm birlik fikri ve ittihad- ı 
İslâm siyaseti, Risale-i Nur’u kendine bir kuvvet, bir âlet yapmaya çal ışacak-
tı ve bizleri siyaset-i İslâmiye’ye bakmaya mecbur edecekti. Hâlbuki Risale-i 
Nur’un mesle ğindeki s ırr- ı ihlâs; iman, Kur’ân hakikatlerinden ba şka hiçbir 
şeye âlet, tâbi olmad ığı.. hem mü şterileri aramak de ğil, belki mü ş
teriler haki-
ki ihtiyac ını hissedip ve yaras ının tedavisi için Risale-i Nur’u aramas ının lüzu-
mu.. hâlbuki gönderilecek o mübarek merkezler, şimdilik Nur’lara hakikî ih-
tiyac ını değil, belki âlem-i İslâm ın hayat- ı dîniyesine ait cihetlerinden dü şün-
meye mecbur olmas ı.. hem Nur mesle ğinde benlik ve gösteri ş bir nevi şöhret-
perestlik, merdut oldu ğundan, bu enaniyet zaman ında insanlara kendini sat-
maya çal ışmak ve be ğendirmek, bir anda Nur şâkirtleri böyle büyük bir imti-
yaz gibi bu eserlerle me şhur mevkilere kendilerini göstermek bir nevi göste-
riş olmas ı.. cihetiyle kader-i ilâhî, Nur şâkirtlerini tam ihlâs ın muhafazas ı için 
şimdilik müsaade etmiyor.
Râbian : Kahraman ve sadakatte hiç sars ılmadan ve karde şiyle mâsum ol-
malar ıyla ve az zamanda pek çok k ıymettar hizmet eden Süleyman Rü ştü’nün 
dünyada, âhirette Cenab- ı Hak onu mânevî ve maddî ticaretinde daima onu 
ihsan ına mazhar eylesin, âmîn...
Hâmisen : “Hüve Nüktesi” pek ince, gerçi çok mücmel ve muhtasar ol-
muş, fakat herkes ondan pek kuvvetli bir nur-u imanî hissedebilir, diye size 
gönderildi. Fakat o nüktenin âhirlerinde “Her zerre, cezbedârâne hal diliyle 
2ٌïَèأَ ُّٰųا َĳُİ ْģُĜ ، 1َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź deyip gezer.” cümlesine, “hal diliyle ve mezkûr 
hakikatin şehadeti ve lisan ıyla” kelimeleri ilâve edilecek. Bu Hüve Nüktesi 
1 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163, 255; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2, 6, 18; Nisâ sûresi, 4/87; …)
2 “De ki: O, Allah’t ır, gerçek İlah’t ır ve Bir’dir.” ( İhlâs sûresi, 112/1)
246  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ile Yirmi Dokuzuncu Mektub’un Be şinci K ısm ı olan 1َاتِĳٰĩَّùĤا رُĳُĬ ُّٰųاَ âye-
ti münasebetiyle bir seyahat-i hayaliye ve yine Yirmi Dokuzuncu Mektubun 
Birinci K ısm ı’nda yaln ız nûn-u na’büdü  kap ısıyla cemaat s ırrını gösteren se-
yahat-i hayaliye dahi beraber Sikke-i Gaybiye ’nin âhirine veyahut münasip 
gördüğünüz yere konulsun. E ğer “inâyât”, Sikke-i Gaybiye ’ye konulmam ış 
ise, onun da bir hülâsas ını dercedilmesini size havale ediyorum.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Mesmuat ıma nazaran, Şemsi ve isimlerini söylemeyi münasip bulmad ığı-
mız müellifler, Zülfikar ’dan ve sair Risale-i Nur’dan baz ı kısımlar ı kendi nam-
lar ına neşretmelerine raz ıyım ve helâl ediyorum ve memnun olurum. Onlar 
da Nur’un şâkirtleridirler, bu surette Nur’lar ı neşrederler. Yirmi seneden beri 
çoklar, hattâ büyük hocalar eserlerinde ve müellifler de Nur’un meselelerin-den çoklar ını alm ışlar ve al ıyorlar. Hattâ de ğil böyle dost zatlar ı, belki resmî 
makamlar ı bulunan ve eserler yazan ve Nur’lar ın intişarlar ına taraftar olma-
yan ve eserleri revaç bulmak niyetiyle Nur’un ne şrine mâni olanlar ı dahi he-
lâl ediyoruz. Çünkü onlar ın men’leri ba şka bir tarzda ve daha faydal ı intişarı-
na ve fütuhat ına vesile oluyorlar.
Ben, hal-i hâz ıra bakmad ığım için bilemiyorum. İstemeyerek i şittim ki, 
eser yazan ve Nur’dan çalan resmî büyük zatlar diyorlar: “Risale-i Nur’u oku-yabilirsiniz, ba şkas ına vermeyiniz.” Güya Nur’lar onlar ın eserlerini setretti-
recek! Hâlbuki Nur’lar, o eserlerdeki hakikatleri tasdik eder, onlara kuvvet ve revaç verir. İnşaallah bir zaman onlar resmen ne şrine mecbur olacaklar. 
Fakat İzmirli hâkimin dedi ği gibi, 
“Risale-i Nur gizlenmiyor ve ba şka kitap-
lara benzemiyor ve temellük edilmiyor. Nerede bulunursa bulunsun, ben Nur’dan gelmi şim.”
 der.
Hem Risale-i Nur’un sekiz senedir en mühim parçalar ı İstanbul’a gidiyor-
du ve kemâl-i şevkle müellifler okuyorlard ı. Esasen Risale-i Nur ise, ona şâ-
kirt olmak şart ıyla, herkesin kendi mal ı gibidir.
Isparta’dan hacca giden ve benim bedelime dahi mânen hac etmeyi va-
ad eden o mübarek karde şlerimizi has şâkirtler dairesinde bütün mânevî ka-
zançlar ımıza hissedar etmeye karar verdik. Cenab- ı Hak, onlar ı iki cihanda 
mesut eylesin, âmîn...
1 “Allah, göklerin (ve yerin) Nûru’dur.” (Nûr sûresi, 24/35)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   247
Medresetü’z-Zehra’n ın bana gönderdi ği bu defaki Asâ-y ı Mûsâ  fiyat ın-
dan kalan altm ış banknotu yak ında gönderece ğim.
Hem Nur Ticarethanesini tebrik ediyorum. İnşaallah, yak ın zamanda mu ha-
beremiz Nur Ticarethanesi sahibi vas ıtas ıyla olacak. Umuma birer birer selâm.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Rehber’ den yüz tanesini nâ şirlerinden elli banknota ald ım ve 
kendi Asâ-y ı Mûsâ  nüshalar ımdan satt ığımdan onlara verdim. Bana son gön-
derdiğiniz Asâ-y ı Mûsâ  fiyat ından borcum kalan altm ış banknotun yerine size 
gönderdim. Yirmi-otuz tanesi Medresetü’z-Zehra’n ın dahilinde ve mütebakisi 
Denizli, Milâs, Burdur, Antalya, Ayd ın, İzmir gibi yerlere tensip etti ğiniz mik-
tarda gönderirsiniz. As ıl bunun ehemmiyetli hakikî fiyat ı, alan adam hiç 
olmazsa on adama okutmakt ır. Çünkü nüshalar ı azd ır.
Sâniyen : Mahkemedeki müdafaat ınızı beğendim, güzeldir. Te şrin 22’ye 
tehiri de hay ırlıdır. Zaten onlar ın elindeki k ısm ı, resmî adamlar ın bir cihette 
hisseleridir, okusunlar. Okumasalar da, yak ınlar ında dairelerinde bulunmas ı 
ve onlar vazifeten onlar ın hakâikiyle mücmelen me şgul olmas ı.. mânevî ders 
alıyorlar, hiç merak etmeyiniz. Nur’lar ın inkişafı ve fütuhat ı gittikçe ziyadele şi-
yor, resmî adamlar ın çoklar ını içine al ıyor. Resmî memurlara bir merak dü ş-
müş, ar ıyorlar. Bulduklar ı vakit, tokad ını yedikleri halde elini öpüyorlar.
Sâlisen : Küçük Isparta’n ın kahramanlar ından Küçük İbrahim’le Salih’in 
mektuplar ı, beni fevkalâde mesrur eyledi. Bin bârekâllah! O iki karde şimiz, 
o havalideki ehemmiyetli karde şlerimizi ziyaret edip s ıhhat ve selâmetlerini 
yazd ıklar ı gibi, Karadeniz sahillerinde Ordu, Sinop, Gerze, Ayanc ık, Bart ın, 
Zonguldak gibi yerler Nur’larla münevver olduklar ını ve İstanbul’un Üsküdar 
taraf ından Nurcu vâiz hocalar Nur’a çal ıştıklar ını ve Gerze’den mühim bir ti-
caret ve gayet Nur’lara mü ştak ve Nur’lara tam çal ışmaya azmeden bir yeni 
kardeşimizin güzel mektubunu ald ık. İbrahim’le Salih’i ve o zat ı çok selâm ı-
mızla beraber tebrik ediyoruz, muvaffakiyetlerine dua ediyoruz.
Râbian : Alamescid imam ı faal karde şimiz İbrahim Edhem’in kendi siste-
minde tam Nurcu olarak buldu ğu vaiz Ali Şentürk’ün ve vâiz Osman Nuri’nin 
samimî ve fedakârâne ve Nur hizmetinde azimkârâne mektuplar ında arzu et-
tikleri tarzda has şâkirtler dairesinde kabul olmu şlar. Cenab- ı Hak onlar ı mu-
vaffak eylesin, âmîn... Ali Şentürk’ün mektubunda ismi bulunan müfti-i belde 
248  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Ali R ıza’ya pek çok selâm edip Ali R ıza nam ındaki çok ehemmiyetli karde ş-
lerimizin içinde Nur dairesine girdi ğini ve çoklara hüsn-ü misal olaca ğını teb-
liğ ediniz.
Umuma binler selâm.
f
Mucizeli Kur’ân’ ımızdan Sûre-i Rahmân tevâfukât- ı latîfesi içinde bulu-
nan cüz ile –güzel tevafuklu bir cüz ile– İstanbul’da matbaac ı Aziz’e göster-
mek için göndermi ştik. O da çok be ğenmiş, söz vermi ş ki: “Ne vakit isterse-
niz, bunu da Hizb-i Kur’âniye ve Hizb-i Nuriye gibi foto ğrafla tab’ edece ğim. 
Hindistan’a bir milyon Kur’ân’ ı göndermeye söz verdi ğimden, bu mucizatl ı 
Kur’ân’ ı da içinde onlara göndermek güzel olur.”
Cenab- ı Hak, inşaallah Nurcular ı muvaffak eder.
f
Sikke-i Gaybiye’ nin fiyat ı olarak elli Rehber ’i nâşirlerinden paras ını ver-
dim, ald ım, size gönderiyorum. Hem o mübarek mecmuan ın bir mübarek fi-
yat ı olarak, bana hizmet eden ve şimdilik pek lüzumu bulunmayan ve ba ş-
kalar ına da vermek istemedi ğim iki tencere ve on be ş sene giydi ğim pamuk-
lu entari ve gayet mübarek bir kitaba mukabil, bir çaydanl ık ve yirmi dört se-
neden beri t ıraşa hizmet eden bir ustura ve çok zamandan beri bana hizmet 
eden bir çar şaf, hâz ır K ılıç Ali’nin pederiyle Ahmed Rasih’in tahmin ve tensi-
biyle, dokuz lira tencere, dokuz lira da çaydanl ık, dokuz lira t ıraş bıçağı, pa-
muklu entari ve çar şaf ile iki el havlusu ve bir iç donu ile bir pamuklu gömlek 
fiyat ı yekûnu yüz yirmi be ş lira tahmin edilmi ştir. Hâz ır olan zatlar bu k ıymeti 
takdir ettiler. Ben daha az fiyat verdim; bu fiyat çoktur derim.
Umuma selâm.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerimiz,
Evvelâ : Leyâli-i a şerenizi tebrikle beraber, size Nur’un iki kerametini 
beyan ediyoruz. Şöyle ki: Bu s ıralarda çok cihetlerde, hususan makine ile 
Nur’lar ın inkişâfât ı, gizli düşman z ınd ıklar ı şaşırttı. Cüz’î, fakat elîm bir tarzda 
bir plânla, çok evhama ve iftiralara medar olabilir bir hâdiseyi, bir bîçâre mu-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   249
hakemesiz bir adam ın vas ıtas ıyla yapt ırdılar ki, burada Nur’un en mühim ve 
vazifesi en ehemmiyetli bir şakirdini, tam hanesinin yan ında dört gülle ile, o 
bîçâre adam yaralan ıyor. Doktor: “Yüzde yüz ölecektir.” diyor. O mecruhun 
taraf ında dâvâ edecek, resmî, gayr-i resmî çok adamlar varken ve yüzde dok-
san o ehemmiyetli şakirde isnad etmek ve o vesileyle hanesindeki bütün Nur 
Risalelerini ve mektuplar ını taharrî bahanesiyle elde etmek yüzde doksan ih-
timali varken ve o vas ıtayla beni ve Nurcular ı alâkadar etmek ve o mâsum 
şakirdi de acip iftiralarla lekedar etmek, esbaplar oldu ğu halde, ُوسٌóْéَĨ َّכَĬِÍَĘ 
1ِÙَĺَאĭِđْĤا ِīْĻَđِÖ sırrıyla yine inâyet-i ilâhiye imdada yeti şti. O adam tam yüzün-
den dört gülle ile yak ından vuruldu ğu halde ölmedi. Ve harika bir surette hiç-
bir şahit bulunmad ı. Hiçbir emare bulunmad ı. O vurulan adam, ne mahke-
meye, ne babas ına, ne karde şlerine, kim vurdu ğunu, ısrar ettikleri halde söy-
lemedi, yani söylettirilmedi. E ğer söyleseydi, habbeyi kubbe yapan münaf ık-
lar, acip iftiralar edeceklerdi.
Cenab- ı Hak, ihsan ve keremiyle Nur’lar ı ve Nurcular ı himaye edip, 
o hâdise ve o bomban ın patlamas ı bize zarar vermedi. Kat’î kanaatimiz 
gelmiş ki, bu bir keramet-i Nuriye’dir.
Hem o adam Nur’lar ın bir parças ını okuduğu cihetiyle, onun kerametiy-
le hayat ını kurtard ığı gibi, ondan ald ığı cüz’î bir ders-i hakikat hissiyle, o elîm 
vaziyetinde ve inatç ı tabiat ında, yine Nur’lara zarar gelmemek için susturul-
du. Ne mahkemeye, ne akrabas ına söylettirilmedi. Fakat benim yan ıma bir 
defa geldi ği ve istikamete söz verdi ği halde, yanl ış hareket etti ği için tokat ye-
di. Hattâ ithama mâruz olabilir şakirdin de, kemâl-i sadakat ve ihlâs içinde 
baz ı lâkaytl ıklar ı yüzünden bir şefkat tokad ı yediğini anlad ık.
f
“Hüve Nüktesi”nin Âhirinde Bu Parça Yaz ılacak
Gördüm ki, âlem-i misal, nihayetsiz foto ğraflar ve her bir foto ğraf, hadsiz 
hâdisât- ı dünyeviyeyi ayn ı zamanda hiç kar ıştırmayarak al ıyor. Binler dünya 
kadar büyük ve geni ş bir sinema-y ı uhreviye ve fâniyât ın fâni ve zâil halleri-
ni ve vaziyetlerini ve geçici hayatlar ının meyvelerini sermedî temâ şâgâhlarda 
ve cennette saadet-i ebediye ashablar ına da dünya maceralar ını ve eski hât ı-
ratlar ını levhalar ıyla gözlerine göstermek için pek büyük bir foto ğraf makina-
sı olarak bildim.
1 “Muhakkak ki sen, inâyet gözüyle gözetilip korunmaktas ın.” Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-
ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.562.
250  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem Levh-i Mahfuz’un, hem âlem-i misâlin iki hücceti ve iki küçücük nu-
mûnesi ve iki noktas ı, insan ın başında olan kuvve-i hâf ıza ve kuvve-i hayali-
ye, mercimek küçüklü ğünde iken hiç kar ıştırmayarak kemâl-i intizamla içle-
rinde bir büyük kütüphane kadar mâlûmât ın yaz ılmas ı kat’î isbat eder ki: O 
iki kuvvenin numûne-i ekber ve âzamlar ı, âlem-i misal ile Levh-i Mahfuz’dur. 
Hava ve su unsurlar ının, hususan nutfelerin suyu ve hava unsuru toprak un-
surunun pek fevkinde, daha ziyade hikmet ve irade ile ve kalem-i kader ve kudretle yaz ıldıklar ı.. ve tesadüf ve kör kuvvetin ve sa ğır tabiat ın ve câmid, 
hedefsiz esbab ın kar ışmas ı yüz derece muhal ve hiçbir cihetle mümkün olma-
dığı.. Hakîm-i Zülcelâl’in kalem-i kader ve hikmetinin sayfas ı olduğu.. ilmel-
yakîn ile kat’î bilindi.
(Mütebakisi şimdilik yazd ırılmad ı. Umuma binler selâm.)
1ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve hizmet-i Kur’âniye’de faal, sebatkâr ar-
kadaşlar ım,
Evvelâ : Bu sene hacc- ı ekber mânâs ını taşıyan leyâli-i a şerenizi ruh u ca-
nımızla tebrik ederiz.
Sâniyen : Hem dahilde, hem hariçte Nur’un fütuhat ı devam ediyor. Fakat 
gizli düşmanlar ımız olan ehl-i dalâlet ve sefahet, ehemmiyetsiz baz ı hâdiseler-
le Nur talebelerine telâ ş vermeye ve habbeyi kubbe yap ıp sars ıntı veriyorlar.
Bugünlerde ekser kitaplar ım ve üç senelik muhabere mektuplar ım mey-
danda bulunan ehemmiyetli bir şakirdin hanesine yak ın, gecede bir vukuat 
oldu. Ondan istifade ile o şakirdin hanesini taharri etmek yüzde doksan ih-
timal-i kavî varken, Cenab- ı Hak, inâyetiyle ve h ıfz ve himayetiyle o haneyi 
taharrîden kurtard ı. Eğer sabahleyin safdil iki karde şimizi ciddî ikaz etmesey-
dim ve kitap ve mektuplar ı oradan kald ırmasayd ım, yine Nur dairesi içinde 
büyükçe bir mesele olacakt ı.
1 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   251
O vukuatta bir nevi siyaset korkusu da görünüyor. Gerçi inâyet-i ilâhiye 
bizi muhafaza etti; fakat bu s ırada –ki, mecmualar ç ıkıyor ve inti şar ediyor ve 
biz de pek çok sükûnete ve ihtiyata mecbur oldu ğumuz halde– böyle heye-
canl ı bir hâdise, habbeyi kubbe yapan dü şmanlar ımız bize telâ ş ve sars ıntı ve-
recekti. İnayet-i ilâhiye, o plân ı da def etti, bizi muhafaza etti.
Fakat o hilâf- ı memûl, birden bu hâdiseden ruhuma gelen heyecan ve 
mânevî darbe ve Nur hizmetine ehemmiyetli zarar gelmek dü şünmesiyle, hiç 
ömrümde görmedi ğim bir s ıkıntı ve âsâb ımda mânevî yaralar aç ıldı. İhtiyars ız 
teessürat beni çok eziyordu. Birden Cenab- ı Erhamürrahîmîn, kemâl-i mer-
hametinden, o teessürat- ı mânevî yaralar ıma tam bir merhem olarak, çok fe-
dakâr Nuri Benli’yi ve Kastamonu kahraman ı Sad ık Beyi ve İnebolu kahra-
manlar ından İsmail’i tam bir merhem ve ilâç olarak ikinci gün gönderdi.
Hem on be ş seneden beri şehid olmu ş işittiğim ve daima Ubeyd gibi şe-
hid talebelerim içinde ona dua etti ğim, hem İşârâtü’l-i’câz ’ı, hem Onuncu 
Söz’ü tab’ eden Molla Hamza hayatta, Irak’ta oldu ğunu ve Nur’lar ı arad ığını.. 
memlekete giden karde şimiz Emin’in mektubunda o müjde, tamam ıyla yara-
mı tedavi etti. Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun dedim.
Umum karde şlerimize binler selâm ederiz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Size hem acip, hem elîm, hem latîf bir macera-y ı hayat ımı, düş-
manlar ımın hem şenî, hem bin ihtimalden birtek ihtimalle hiçbir şeytan hiçbir 
kimseyi kand ıramad ığı bir iftiralar ını ve Nur’a kar şı istimal edilecek hiçbir si-
lâhlar ı kalmad ığını beyan etmeye bir münasebet geldi. Şöyle ki:
Tarih-i hayat ımı bilenlere mâlûmdur. Elli be ş sene evvel ben, yirmi ya şla-
rında iken, Bitlis’te merhum vali Ömer Pa şa hanesinde iki sene onun ısrar ıyla 
ve ilme ziyade hürmetiyle kald ım. Onun alt ı adet k ızlar ı vard ı; üçü küçük, üçü 
büyük. Ben, üç büyükleri, iki sene beraber bir hanede kald ığımız halde, birbirin-
den tefrik edip tan ımıyordum. O derece dikkat etmiyordum ki bileyim. Hattâ bir 
âlim misafirim yan ıma geldi, iki günde onlar ı birbirinden fark etti, tan ıdı. Herkes 
ve ben de bu hale hayret ederdik. Bana sordular: “Neden bakm ıyorsun?”
Derdim: “ İlmin izzetini muhafaza etmek, beni bakt ırm ıyor.”
Hem k ırk sene evvel İstanbul’da Kâ ğıthane şenliğinin yevm-i mahsusun-
da, Köprü’den tâ Kâ ğıthane’ye kadar Haliç’in iki taraf ında binler aç ık-saç ık 
252  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Rum ve Ermeni ve İstanbullu kar ı ve k ızlar dizildikleri s ırada, ben ve merhum 
mebus Molla Seyyid Tâha ve mebus Hac ı İlyas ile beraber kay ığa bindik, o 
kad ınlar ın yanlar ından geçiyorduk. Benim hiç haberim yoktu. Hâlbuki Molla 
Tâha ve Hac ı İlyas, beni tecrübeye karar verdikleri ve nöbetle beni tarassut 
ettiklerini bir saat seyahat sonunda itiraf edip dediler:
“Senin bu haline hayret ettik, hiç bakmad ın.”
Dedim: “Lüzumsuz, geçici, günahl ı zevklerin âk ıbeti elemler, teessüfler 
olmas ından, istemiyorum.”
Hem bütün tarih-i hayat ımda hediyeleri kabul etmek ve minnet alt ına 
girip halk ın sadaka ve ihsanlar ını almaktan çekindi ğimi, benimle arkada şlık 
edenler bilirler. Nur’lar ın ve hizmet-i imaniye ve Kur’âniye’nin şerefini ve se-
lâmetini himaye etmek için, dünyan ın maddî ve içtimaî ve siyasî bütün ezvâ-
kını ve merak ını terk ettiğimi ve idam gibi ehl-i garaz ın bütün tehditlerine be ş 
para ehemmiyet vermedi ğimi, yirmi sene i şkenceli esaretimdeki, iki deh şetli 
hapislerimde ve mahkemelerimde kat’î göründü.
İşte, yetmiş beş sene devam eden bu düstur-u hayat ım varken, Risale-i 
Nur’un fevkalâde k ıymetini k ırmak fikriyle, şeytanlar ın bile hat ır ve hayali-
ne gelmeyen bir iftira, resmî makam ını işgal eden bir adam yapt ı. Ve de-
miş: “Gecede tablalarla baklavalar, fâhi şe ve namussuzlar yan ına gidiyorlar.” 
Hâlbuki benim kap ım gecede d ışarıdan ve içeriden kilitli, hem sabaha kadar 
bir bekçi, o bedbaht ın emriyle kap ımı bekliyordu. Hem buradaki kom şular ve 
bütün dostlar bilirler ki, ben, i şâ namaz ından sonra, tâ sabaha kadar hiç kim-
seyi yan ıma kabul etmemi şim.
İşte böyle bir iftiraya bir sefih, ahmak insan, e şek olsa, sonra şeytan ol-
sa, buna ihtimal vermez. O adam anlad ı, o gibi plânlardan vazgeçti, bura-
dan başka yere cehennem olup gitti. Onun resmiyet cihetiyle beni de ğil, bel-
ki Nurcular ı lekedar etmek için kurdu ğu plân ıyla, bu yeni hâdiseyi vesile edip 
şâkirtlere leke sürmek istenildi. Fakat h ıfz ve himayet ve inâyet-i ilâhiye, o plâ-
nı da harika bir tarzda akîm b ırakt ı.
Bu beyanla ben nefsimi tebrie etmiyorum. Belki “Kudsî hizmet-i imaniye, 
o nefsi bütün hevesat ından vazgeçirmi ş; ve o hizmetteki mânevî zevk ona kâ-
fi geliyor.” demek istiyorum ve Nurcular ın ihtiyat ve dikkate ihtiyaçlar ını be-
yan ediyorum.
Sâniyen : Makine i şinde tecrübeli ve muktedir hususî kâtibi size gönderi-
yorum. Kendim zahmetle yazd ığımdan, bundan sonra k ısaca yazaca ğım, gü-
cenmeyiniz.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   253
Sâlisen : Eflâni taraflar ında hatip Mehmed’e, Tevfik’e selâm ediyorum, 
rüyas ı mübarektir.
Râbian : Bu dakikada Kastamonu Hüsrev’i Mehmed Feyzi’nin tebrik ve 
Nur fütuhat ının müjdelerini hâvi parlak, güzel mektubunu ald ım. Ve o k ıy-
metli karde şimiz başta olarak Hilmi, Emin, Be şkardeşler, Ulviyeler, Zehralar, 
Lütfiyeler gibi Nurcu hem şirelerimizin hem leyali-i a şerelerini, hem bayram-
lar ını ruh u can ımızla tebrik ediyoruz. Hem Hulûsi’nin, hem Feyzi’nin mek-
tuplar ını leffen gönderiyoruz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Nur’un ehemmiyetli ve çok hay ırlı bir şakirdi, çoklar ın nam ına 
benden sordu ki:  “Nur’un hâlis ve ehemmiyetli bir k ısım şâkirtle-
ri, pek mus ırrâne olarak, âhir zamanda gelen Âl-i Beyt’in büyük bir 
mürşidi seni zannediyorlar ve o kadar çekindi ğin halde onlar ısrar 
ediyorlar. Sen de bu kadar mus ırrâne onlar ın fikirlerini kabul etmi-
yorsun, çekiniyorsun. Elbette onlar ın elinde bir hakikat ve kat’î bir 
hüccet var ve sen de bir hikmet ve hakikate binâen onlara muvafakat etmiyorsun. Bu ise bir tezatt ır, her halde hallini istiyoruz.”
Ben de bu zat ın temsil etti ği çok mesâillere cevaben derim ki cevaben derim ki :
O has Nurcular ın ellerinde bir hakikat var. Fakat iki cihette bir tâbir ve 
tevil lâz ım.
Birincisi:  Çok defa mektuplar ımda işaret ettiğim gibi, Mehdî-i Âl-i Re-
sûl’ün temsil etti ği kudsî cemaatinin şahs- ı mânevîsinin üç vazifesi var. E ğer 
çabuk k ıyâmet kopmazsa ve be şer bütün bütün yoldan ç ıkmazsa, o vazifeleri 
onun cemiyeti ve seyyidler cemaati yapaca ğını rahmet-i ilâhiyeden bekliyo-
ruz. Ve onun üç büyük vazifesi olacak:
Birincisi : Fen ve felsefenin tasallutuyla ve maddiyyûn ve tabiiyyûn tâu-
nu, beşer içine inti şar etmesiyle, her şeyden evvel felsefeyi ve maddiyyûn fik-
rini tam susturacak bir tarzda iman ı kurtarmakt ır.
Ehl-i iman ı dalâletten muhafaza etmek ve bu vazife hem dünya, hem her 
şeyi b ırakmakla, çok zaman tedkikat ile me şguliyeti iktiza etti ğinden, Hazreti 
Mehdî’nin, o vazifesini bizzat kendisi görmeye vakit ve hal müsaade ede-mez. Çünkü hilâfet-i Muhammediye 
(aleyhissalâtü vesselâm)  cihetindeki saltanat ı, 
onunla iştigale vakit b ırakm ıyor. Herhalde o vazifeyi ondan evvel bir tâife bir
254  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
cihette görecek. O zat, o tâifenin uzun tetkikat ıyla yazd ıklar ı eseri kendine haz ır 
bir program yapacak, onunla o birinci vazifeyi tam yapm ış olacak.
Bu vazifenin istinad etti ği kuvvet ve mânevî ordusu, yaln ız ihlâs ve sada-
kat ve tesanüd s ıfatlar ına tam sahip olan bir k ısım şâkirtlerdir. Ne kadar da az 
da olsalar, mânen bir ordu kadar kuvvetli ve k ıymetli say ılırlar.
İkinci vazifesi : Hilâfet-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm)  unvan ıyla şe-
âir-i İslâmiye’yi ihya etmektir. Âlem-i İslâm’ ın vahdetini nokta-y ı istinad edip 
beşeriyeti maddî ve mânevî tehlikelerden ve gazab- ı ilâhiden kurtarmakt ır. 
Bu vazifenin, nokta-y ı istinad ı ve hâdimleri, milyonlarla efrad ı bulunan ordu-
lar lâz ımd ır.
Üçüncü vazifesi : İnk ılâbât- ı zamaniye ile çok ahkâm- ı Kur’âniye’nin ze-
delenmesiyle ve şeriat- ı Muhammediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  kanunlar ı bir 
derece tâtile u ğramas ıyla, o zat, bütün ehl-i iman ın mânevî yard ımlar ıyla ve 
ittihad- ı İslâm’ ın muavenetiyle ve bütün ulemâ ve evliyan ın ve bilhassa Âl-i 
Beytin neslinden her as ırda kuvvetli ve kesretli bulunan milyonlar fedakâr 
seyyidlerin iltihaklar ıyla o vazife-i uzmây ı yapmaya çal ışır.
Şimdi hakikat-i hal böyle oldu ğu halde, en birinci vazifesi ve en yüksek 
mesleği olan iman ı kurtarmak ve iman ı, tahkikî bir surette umuma ders ver-
mek, hattâ avam ın da iman ını tahkikî yapmak vazifesi ise, mânen ve hakikaten 
hidayet edici, ir şad edici mânâs ının tam sarahatini ifade etti ği için, Nur şâkirtle-
ri bu vazifeyi tamam ıyla Risale-i Nur’da gördüklerinden, ikinci ve üçüncü vazi-
feler buna nisbeten ikinci ve üçüncü derecedir diye, Risale-i Nur’un şahs- ı mâ-
nevîsini hakl ı olarak bir nevi Mehdî telâkki ediyorlar. O şahs- ı mânevînin de bir 
mümessili, Nur şâkirtlerinin tesanüdünden gelen bir şahs- ı mânevîsi ve o şahs- ı 
mânevîde bir nevi mümessili olan bîçâre tercüman ını zannettiklerinden, bazen 
o ismi ona da veriyorlar. Gerçi bu, bir iltibas ve bir sehivdir, fakat onlar onda mesul de ğiller. Çünkü ziyade hüsn-ü zan, eskiden beri cereyan ediyor ve itiraz 
edilmez. Ben de o karde şlerimin pek ziyade hüsn-ü zanlar ını bir nevi dua ve bir 
temenni ve Nur talebelerinin kemâl-i itikatlar ının bir tere şşuhu gördü ğümden, 
onlara çok ili şmezdim. Hattâ eski evliyan ın bir k ısm ı, keramet-i gaybiyelerinde 
Risale-i Nur’u ayn ı o âhir zaman ın hidayet edicisi oldu ğu diye ke şifleri, bu tah-
kikat ile tevili anla şıl
ır. Demek iki noktada bir iltibas var; tevil lâz ımd ır.
Birincisi: Âhirdeki iki vazife, gerçi hakikat noktas ında birinci vazife derece-
sinde değiller; fakat hilâfet-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm)  ve ittihad- ı İslâm 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   255
ordular ıyla zemin yüzünde saltanat- ı İslâmiye’yi sürmek cihetinde herkeste, hu-
susan avamda, hususan ehl-i siyasette, hususan bu asr ın efkâr ında, o birinci va-
zifeden bin derece geni ş görünüyor. Ve bu isim bir adama verildi ği vakit, bu iki 
vazife hat ıra geliyor; siyaset mânâs ını ihsas eder, belki de bir hodfuru şluk mâ-
nâs ını hat ıra getirir; belki bir şan, şeref ve makam-perestlik ve şöhret-perestlik 
arzular ını gösterir. Ve eskiden beri ve şimdi de çok safdil ve makam-perest zat-
lar, Mehdî olaca ğım diye dâvâ ederler. Gerçi her as ırda hidayet edici, bir nevi 
Mehdî ve müceddid geliyor ve gelmi ş. Fakat her biri, üç vazifelerden birisini bir 
cihette yapmas ı itibar ıyla, âhir zaman ın Büyük Mehdî unvan ını almam ışlar.
Hem mahkemede Denizli ehl-i vukufu, baz ı şâkirtlerin bu itikatlar ına gö-
re, bana kar şı demişler ki :
“Eğer Mehdîlik dâvâ etse, bütün şâkirtleri kabul edecekler.”
Ben de onlara demiştim: Ben de onlara demi ştim: “Ben, kendimi seyyid bilemiyorum. Bu za-
manda nesiller bilinmiyor. Hâlbuki âhir zaman ın o büyük şahs ı, Âl-i Beyt’ten 
olacakt ır. Gerçi mânen ben Hazreti Ali’nin (radiyallâhu anh)  bir veled-i mânevî-
si hükmünde ondan hakikat dersini ald ım ve Âl-i Muhammed (aleyhisselâm)  bir 
mânâda hakikî Nur şâkirtlerine şâmil olmas ından, ben de Âl-i Beyt’ten say ı-
labilirim. Fakat bu zaman şahs- ı mânevî zaman ı olmas ından ve Nur’un mes-
leğinde hiçbir cihette benlik ve şahsiyet ve şahsî makamlar ı arzu etmek ve 
şan, şeref kazanmak olmaz; ve s ırr- ı ihlâsa tam muhalif olmas ından, Cenab- ı 
Hakk’a hadsiz şükür ediyorum ki, beni kendime be ğendirmemesinden, ben 
öyle şahsî ve haddimden hadsiz derece fazla makamata gözümü dikmem. Ve 
Nur’daki ihlâs ı bozmamak için, uhrevî makamat dahi bana verilse, b ırakma-
ya kendimi mecbur biliyorum.” dedim, o ehl-i vukuf sustu.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Umum Nurcular ın mübarek bayramlar ını ve haccü’l-ekberde bulu-
nan Nur şâkirtleriyle ve hacdaki Nur taraftarlar ının bayramlar ını tebrik içinde ve 
çok zamandan beri esaret alt ında kalm ış ve istiklâliyetini kaybetmi ş Hindistan, 
Arabistan gibi âlem-i İslâm’ ın büyük memleketleri birer devlet-i İslâmiye şeklin-
de Hind’de yüz milyon bir devlet-i İslâmiye, Cava’da elli milyondan ziyade bir 
devlet-i İslâmiye ve Arabistan’da dört-be ş hükûmet bir cemâhir-i müttefika gibi 
Arap birli ği ile İslâm birliğini birleştirmesindeki âlem-i İslâm’ ın bu büyük bayra-
mının mukaddimesini tebrik ile bu bayram bize müjde veriyor.
256  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Sâniyen : İstanbul’da, Refet Bey’in ve Mustafa Oruç’un yazd ıklar ına gö-
re, çok zaman İslâm ordusunu idare eden ve sonra darülfünuna ink ılâp eden 
Harbiye Nezareti ve Bâb- ı Seraskerî, o muazzam binan ın aln ında
 ْכَĻَĥَĐ ُįَÝَĩْđِĬ َّħِÝُĺوَ َóَّìَÉَÜ َאĨوَ ِכَ×ْĬذَ ْīِĨ َّمَïَĝَÜ َאĨ ُّٰųا َכَĤ َóِęْĕَĻِĤًא۝ĭĻِ×ُĨ ًאéْÝَĘ َכَĤ َאĭْéَÝَĘ َّאĬإِ
1ًاõĺِõَĐ ًاóْāَĬ ُّٰųا َكَóُāْĭَĺًא۝وَĩĻِĝَÝْùُĨ ًאĈَاóِĀ َכَĺِïْıَĺوَ
hatt- ı Kur’ân ile o mânidar Kur’ân âyeti yaz ılm ışken, sonra da mermer ta ş-
larla üzeri kapat ılıp o nurlar ı gizlemişlerdi. Şimdi yeniden hatt- ı Kur’âniye’ye 
bir numûne-i müsaade ve Risale-i Nur’un takip etti ği maksad ına bir vesile ve 
üniversite ileride bir Nur medresesi olmas ına bir işaret oldu ğu gibi, Denizli 
Nurcular ından Ahmed’lerin me şhur âlim ve ak ılca on dokuzuncu asr ın en bü-
yüğü ve içtimaî filozoflar ın en ilerisi Bismark’ ın eserinden ald ıklar ı bir f ıkrada, 
o yüksek Bismark, eserinde diyor ki:
“Kur’ân’ ı her cihetle tetkik ettim, her kelimesinde büyük bir hikmet gör-
düm. Bunun misli ve be şeriyeti idare edecek hiçbir eser yoktur ve gelemez.”
Ve Peygambere hitaben der:
“Yâ Muhammed! Sana muas ır olamad ığımdan çok müteessirim. 
Beşeriyet senin gibi mümtaz bir kudreti bir defa görmü ş, bâdema göre-
meyecektir. Binâenaleyh, senin huzurunda kemal-i hürmetle e ğilirim.”
Bismark
diye imzas ını atm ış. Ve o f ıkras ında tahrif ve nesh olunan kütüb-ü münzeleyi 
ziyade tenkis etti ği için, o cümleler yaz ılmamal ı; ben de i şaret ettim.
O zat on dokuzuncu asr ın en ak ıllı ve en büyük bir filozofu ve siyasetin ve 
içtimaiyat- ı beşeriyenin en mühim bir şahsiyeti olmas ı; hem âlem-i İslâm, istik-
lâliyetini bir derece elde etmesi; ve ecnebî hükûmetlerin hakâik-i Kur’âniye’yi aramas ı; ve garp ve şimal-i garbîde Kur’ân lehinde büyük bir cereyan bulun-
mas ı; hem Amerika’n ın en yüksek ve me şhur filozofu olan Mister Carlyle da-
hi aynen Bismark gibi demi ş: “Başka kitaplar, hiçbir cihette Kur’ân’a yeti şe-
mez. Hakikî söz odur, onu dinlemeliyiz.” diye kat’î karar vermesi;
2(Hâşiye) ve 
1 “Biz sana, (ba şka zaferlere aç ılacak bir kap ı olarak) a şikâr bir zafer ihsan ettik. Ki, Allah geçmi ş ve 
gelecek bütün günahlar ını bağışlas ın, sana olan nimetini tamamlas ın ve seni (O’nun r ızas ına ve ebedî 
saadete götürecek olan) dosdo ğru bir yolda sabit k ılsın; Ayr ıca, sana çok önemli, şerefli ve büyük bir 
zafer ihsan buyursun.” (Fetih sûresi, 48/1-3)
2 (Hâşiye) Risale-i Nur’dan Arabî İşârâtü’l-i’câz  tefsiri otuz sene evvel, onun bu k ıymetli hak-
perestâne hükmüne i şaret etmi ş.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   257
Nur’lar ın da her tarafta fütuhat ı ve ileri gitmesi, büyük bir fâl-i hay ırdır ki, ec-
nebide çok Bismark’lar ve Mister Carlyle’lar ç ıkacaklar ve emareleri de var di-
ye Nurcular’a bir bayram hediyesi olarak takdim ediyoruz ve Bismark’ ın f ık-
ras ını leffen gönderiyoruz.
f
İnebolu kahramanlar ından berber Ali Osman’ ın mâsum mahdumunun 
güzel yaz ısıyla gönderdi ği mektuba bakt ım, birden hat ırıma geldi: Üç mühim 
Nur merkezinde üç berber tam birbirine benzer bir tarzda Nur’a büyük hizmet-leri, hem her birisi çocuklar ıyla Nur’a çal ışmalar ı, beni mesrur eyledi. Berber 
Burhan, berber H ıfzı, berber Ali Osman, Nur’un birer k ıymetli kahramanlar ıdır. 
Allah onlar ı çoluk ve çocuklar ıyla dünyada ve âhirette mesut etsin, âmîn...
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Medresetü’z-Zehra’n ın üç şakirdinin hafifçe bir ay hapis cezas ı 
ve pek haks ız ve çok mânâs ız ve soğuk hâkimin hiddetine mâruz kalmalar ına 
mukabil, kat’î bir kanaatle ve çok emarelerin kuvvetiyle müjde veriyoruz ki: O şâkirtler ve yard ımc ılar ı, o adam ın küçücük verdi ği ceza ve mânâs ız hiddetine 
bedel; ruhanîler, melâikeler ve istikbaldeki nesl-i âti milyonlar alk ışlamalarla 
öyle şâkirtleri tebrik ediyorlar. Ve haps-i ebedînin milyonlar sene cezalardan 
kurtulmaya vesile olduklar ı için, böyle sinek kanad ı kadar ehemmiyeti olma-
yan bu gibi tâciz ve tâzipleri hiçe indirir, belki iftiharla sevindirir.
Evet, bir as ır evvel dünyan ın en ak ıllı ve en müdakkiki ve filozofu ve sal-
tanatl ı hâkimi telâkki edilen ve kendi H ıristiyan iken bütün eski dinleri ve 
kitaplar ı hiçe indiren, belki inkâr etmek cür’etini gösteren, gayet enaniyet-
li ve şöhretli olan Prens Bismark’ ın Kur’ân- ı Hakîm’in önünde kendi imza-
sıyla ve bütün kuvvetiyle tasdikkârâne secde etmesini yazan ve inat ve ena-
niyetini ve dinsizli ğini b ırak ıp Kur’ân’a teslim oldu ğunu âleme ilân etti ğini 
ceridelerde ne şredildiği bir hengâmda ve bütün edyân- ı semâviyeyi inkâr 
eden ve şark- ı şimalîdeki şimdiki deh şetli hükûmetin te ş
vikiyle kesretle için-
deki Müslümanlar ı hacca gönderip, âlem-i İslâm nazar ında dinsizli ğini ve inat 
ve adâvetini b ırakmak tarz ında, güya Kur’ân’ ı inkâr edemiyor ve azameti-
ne karşı bir nevi teslimiyet ve dehalet tarz ında, “Buradakilerden daha ziyade 
Kur’ân’ ı ehemmiyetli biliyorum.” diye, “Bu noktada onlar benden daha geri 
258  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
düşüyorlar ki, benim kadar hac ı gönderemiyor.” demesine mukabil, burada-
kiler dahi, mâ şaallah, tam müsaade ettikleri halde ve böyle siyasî propagan-
da edildiği bir zamanda, Medresetü’z-Zehra’n ın Nur şâkirtleri, o mahiyet ve 
azametteki Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın hakikatlerini Zülfikar  ve Asâ-y ı Mûsâ  
gibi harika risalelerle mucizelerini kalemleriyle ne şredip en muannid dinsizleri 
tasdike mecbur etmelerine mukabil, ehl-i dalâletin hücumu, elbette de ğil yal-
nız ehl-i hakikat insanlar ı, belki ruhanîleri, belki melekleri de a ğlat ır ve arz ı ve 
semay ı hiddete getirebilir.
Madem iki sene tetkikten sonra Âyetü’l-Kübrâ  eski harflerle tab’ edilen 
bin nüsha ve Nur’un bütün risaleleri ittifâkan beraatle beraber umumu iade edilmiş. Aynen iade edilen baz ı risalelerin eski hurufla teksirini bir suç say ıp 
ceza vermek, adliyeleri cidden alâkadar edip adalet şerefini k ırıyor.
Sâniyen : Benim hususî kâtibim şimdi yok, ba şka kâtipler de benim dilimi 
iyi anlam ıyorlar; ben de hem rahats ız ve hem de geç ve güç yazabiliyorum. 
Hâlbuki, dünden beri yirmiye yak ın mektuplar geldi. İçinde de pek çok kar-
deşlerimiz ve hem şirelerimizin isimleri var. Biz, onlar ın umumunun hem bay-
ramlar ını tebrik ediyoruz, hem yeni şâkirt olmak isteyenleri ruh u can ımızla 
kabul ediyoruz. Ve onlar ı öyle sevk eden zatlara da Allah raz ı olsun ve kalble-
rindeki muradlar ı ne ise Cenab- ı Hak onlar ı muvaffak eylesin deriz.
Sâlisen :
Nur santral ı Sabri’nin 
(rahmetullâhi aleyh)  Lâhika’ya girecek güzel mektu-
bu ve Ali Osman ve Çilingir Ali’nin Nur’lar ın neşrindeki kudsî hizmetleri ve 
İbrahim Edhem’in Bal ıkesir ve sair taraflarda tesirli faaliyeti ve onun ir şad ıy-
la çoklar ın Nur dairesine girmesi ve Ahmed Fuad’ ın da Eflâni havalisinde 
Hasan Feyzi gibi faaliyeti ve şiddetli alâkas ı;
ve Konyal ı Sabri’nin genç mekteplilerin çoklukla Nur dairesine girmeleri-
ne çal ışmas ı ve başta müfessir, hac ı ve hoca Vehbi Efendi ve Konya ulemâs ı-
nın Nur’lara kar şı hüsn-ü teveccühleri ve tasdikkârâne münasebetleri;
ve muallim Abdurrahman İhsan’ ın hasbihal mektubundaki samimî ve 
ciddî Nur’a alâkadarl ığı;
ve Tavşanl ı Vâizi Osman’ ın mektubunda pek samimî ve ciddî iki-üç zat ın 
Nur şâkirtliğine kemâl-i ciddiyetle girmeleri;
ve Eğirdir köylerinde Ali Osman’ ın ve Halil İbrahim’in tasdikiyle çok hâ-
lis Nurcular ın yetişmesi;



EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   259
ve Ankara dârülfünununda Nur’a ehemmiyetli hizmet eden ve Kastamo-
nu’da mektep gençlerinden en evvel Nur’lara giren ve Ankara’daki Abdurrah-man’ ın oğlu Vahdet’i himaye ve muhafazaya çal ışan Araçl ı Abdullah’ ın mek-
tubunda tam imanl ı ve dindarane ve müjdekârâne yazmas ı ve orada okuyu-
cular ın çok olmas ıyla ellerindeki risalenin kâfi olmad ığına ve Konyal ı arkada-
şı Mehmed ile beraber gençler içerisinde Nur ne şretmeleri;
ve Ayd ın taraf ında inşaallah bir Ahmed Feyzi hükmünde, Nur’larla gayet 
alâkadar Ali Akda ğ’ın güzel ve samimî mektubundaki dualar ı ve tavsifleri ve 
Nur’un tesirlerini hissetmesi gibi f ıkralar ın mealleri.. bizi ve Nur dairesini ta-
mam ıyla mesrur etti ği gibi, bu bayramda da büyük bir mânevî hediye olarak 
kabul ediyoruz. Cenab- ı Hak, onlar ın umumundan raz ı olsun. Hususî ve ayr ı 
ayr ı mektup yazamad ığımdan gücenmesinler.
Hüsrev’in lâyiha-y ı temyize ait mektubunu hiç ili şmeden kabul etti ğim 
için, sizdeki ayn ı suretini Mahkeme-i Temyiz’e gönderebilirsiniz. Madem sizde 
bir sureti vard ır, bu mektubu göndermeden Lâhika’ya da geçsin. Şimdi gelen 
mektupta 
Gençlik Rehberi ’nin fiyat ını siz benden daha iyi bilirsiniz. Bir veya 
bir buçuk banknottan a şağı olmas ın. Hüsrev’in kalemi Dördüncü Söz’e ba ş-
lamas ına bin bârekâllah deriz. Allah muvaffak eylesin, âmîn...
Safranbolu kahraman ı berber H ıfzı, Hüsnü, Y ılmaz iki mâsum Nurcu mah-
dumlar ıyla ve İnebolu kahramanlar ından Ali Osman ve iki Nurcu mahdumla-
rının bayram tebriklerine mukabil selâm, hem muvaffakiyetlerine dua ederiz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşim Refet Bey,
Evvelâ : Baz ı bize temas eden cüz’î hâdiseler münasebetiyle bir hakikati 
beyan etmek şiddetle ruhuma ihtar edildi. Şöyle ki:
Risale-i Nur hiçbir şeye âlet olamad ığını ve r ıza-y ı ilâhiyeden ba şka hiçbir 
maksada vesile olamad ığını ve doğrudan do ğruya her şeyden evvel iman ha-
kikatlerini ders vermek ve bîçâre zay ıflar ın ve şüpheye dü şenlerin imanlar ını 
kurtarmak oldu ğunu, elbette sizin gibi nurun has şâkirtleri biliyorlar.
Sâniyen : Risale-i Nur’un bu kadar muar ızlar ına mukabil en büyük kuv-
veti ihlâs oldu ğundan ve dünyan ın hiçbir şeyine âlet olmad ığı gibi, tarafgir-
lik hissiyat ına bina edilen cereyanlara, hususan siyasete temas eden cereyan-
larla alâkadar olmaz. Çünkü tarafgirlik damar ı ihlâs ı kırar, hakikati de ğişti-
rir. Hattâ, benim otuz seneden beri siyaseti terk etti ğime sebep, bir mübarek 

260  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
âlimin takip etti ği cereyan ın tarafgirlik damar ıyla, salih ve büyük bir âlimin 
onun fikrine muhalif olmas ından tefsik derecesinde tahkir edip ve cereyan ı-
na ve kendi fikrine muvaf ık meşhur ve mütecaviz bir münaf ığı gayet medh ü 
senâ etti. Ben de bütün ruhumla ürktüm. Demek tarafgirlik hissine siyasetçi-
lik de kar ışsa, böyle acip hatalara sebebiyet veriyor diye َאنِĉْĻَّýĤا َīِĨ ِّٰųِאÖ ذُĳُĐأَ 
1ِÙَøَאĻِّùĤوَا dedim, o zamandan beri siyaseti terk ettim.
O halim neticesi olarak, sizin gibi karde şlerim bilirsiniz ki, yirmi be ş sene-
den beri bir gazeteyi ne okudum, ne dinledim ve ne de merak ettim. Ve on sene Harb-i Umumî’ye bakmad ım, bilmedim ve merak etmedim; ve yirmi iki 
sene bu i şkenceli esaretimde tarafgirli ğe ve siyasete temas etmemek için ve 
Nur’lardaki ihlâsa zarar gelmemek için, müdafaat ımdan ba şka, istirahatim 
için hiç müracaat etmedi ğimi bilirsiniz.
Hem bilirsiniz ki, hapiste size yazd ığım gibi, 
benim idam ıma hükmeden 
adamlar, beni i şkenceli tâzip edenler, Risale-i Nur ile imanlar ını kurtarsa-
lar, şahit olunuz ki, ben, onlar ı helâl ediyorum.  Ve tarafgirlik damar ıyla ih-
lâsa zarar gelmemek için, bu iki-üç senede dahilden ve hariçten gelen f ırtınal ı 
cereyanlara hiç temas etmedik ve karde şlerimi de bir derece ikaz ettim.
Sâlisen : Bilirsiniz ki, kendim sadaka ve yard ımlar ı kabul etmedi ğim gi-
bi, öyle yard ımlara da vesile olamad ığımdan, kendi elbisemi ve lüzumlu e ş-
yam ı sat ıp o parayla kendi kitaplar ımı, yazan karde şlerimden sat ın al ıyorum. 
Tâ Risale-i Nur’un ihlâs ına dünya menfaatleri girmesin, bir zarar vermesin ve 
başka kardeşler de ibret al ıp hiçbir şeye âlet edilmesin.
Râbian : Nur’un hakikî şâkirtlerine Nur kâfidir. Onlar da kanaat etmeli, 
başka şereflere veya maddî, mânevî menfaatlere gözünü dikmesin.
Hem münaka şa, münazaa ve mesâil-i dîniyede damarlara dokunacak 
tarafgirane mübahese etmemek lâz ımd ır ki, Nur aleyhinde garazkârlar ç ık-
mas ın. Hattâ, bir hiss-i kable’l-vuku ile, Mustafa Oruç karde şimizin Risale-i 
Nur’un mesle ğine muhalif olarak birisiyle mübahesesi.. ayn ı zamanda, bel-
ki ayn ı dakikada ona gayet hiddet ve şiddetle bir gücenmek kalbime geldi. 
Hattâ o Nur’dan kazand ığı çok ehemmiyetli makam ından atmak arzusu ol-
du, kalben müteessir oldum. Bu benim için bir Abdurrahman idi, neden böy-le şiddetli hiddet ettim? Sonra bu bayramda yan
ıma geldi, Cenab- ı Hakk’a 
şükür ki, çok ehemmiyetli bir ders dinledi ve o büyük hatas ını da anlad ı ve 
benim burada hiddetimin ayn ı dakikada hatas ını itiraf etti. İnşaallah o keffâ-
ret oldu, tam temiz olarak kurtuldu.
1 “Şeytandan ve siyasetten Allah’a s ığınırım.”
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   261
Hâmisen : Dört-be ş aydan beri bir zat, bana buraya bir gazete gönderi-
yormuş. Ben yeniden haber ald ım ki, bana gönderiliyormu ş. Buradaki dost-
lar ım âdetimi bildikleri içindir ki, de ğil gazete, Nur’dan ba şka hiçbir kitab ı, 
hiçbir mecmuay ı kabul etmedi ğim gibi, yeni yaz ıdan hiçbir harf bilmedi ğim 
için korkmu şlar, bana haber vermemi şler ve göstermemi şler. Şimdi bir zat, bir 
mektup içinde bir sayfas ı benimle konu şan bir gazetecinin, fakat dost ve hem-
şehri bir zat ın mektubunu gösterdi. Dediler ki: “Çoktan beri senin nam ına bir 
gazete gönderiyordu. Biz korktuk, sana göstermedik.”
Ben de dedim: “O zata benim taraf ımdan çok selâm ediniz. O dostun es-
ki bildiği Said de ğişmiş, dünya ile alâkas ı kesilmiş. Hem hasta, hem hususî 
mektubu karde şime de yazamad ığımdan o zat gücenmesin.”
Oradaki umum dostlara, hususan Hâf ız Emin ve Hâf ız Fahreddin gibi 
kardeşlerimize selâm ve bayramlar ını tekrar tebrik ediyoruz.
f
Risale-i Nur’un avukat ı ve Ayd ın havalisinin Hasan Feyzi’si ve o civar ın bir 
Hüsrev’i karde şimiz Ahmed Feyzi, üç seneden beri Sikke-i Tasdîk-i Gaybî ’nin 
Risale-i Nur’a verdi ği yüzer işaretle tasdiklerini, tam bir kat’î burhan olarak hem 
hadislerden, hem âyetlerden mânâ ve cifir muvafakatlar ıyla Risale-i Nur’un 
şahs- ı mânevîsini pek kuvvetli bir surette isbat ediyor. Risale-i Nur’un şahs- ı 
mânevîsinin bir mümessili olan Nur şâkirtlerinin şahs- ı mânevîsine baz ı işaret-i 
hadisiyeyi, Nur’un tercüman ına veriyor. Hakikat ise, tercüman, bir derece telif 
itibar ıyla, o şahs- ı mânevînin bir nevi mümessili olmak itibar ıylad ır. Yoksa had-
dim ve hakk ım değildir ki, ben o kudsî i şarete medar olay ım.
Her neyse, ben daha fazla tetkik edemedim. Onun üç buçuk senede ve 
onun gibi fevkalâde zeki bir karde şimizin ince tetkikat ını vaktim ve hastal ığım 
müsaade etse, tetkik ve tâdilden sonra size gönderip, ya Tılsımlar  mecmu-
asının zeyli veya Lem’alar  mecmuas ına, Risale-i Nur’un hakkaniyetine bir 
hüccet olarak yazars ınız. O karde şimizin Nur avukat ı Ahmed Feyzi’nin incir 
teberrüküne mukabil, benim nam ıma bir Sikke-i Gaybiye  mecmuas ını ona 
gönderiniz ki, incirleri bana dokunmas ın. Çünkü bu âhirde katiyen mukabe-
lesiz hediyeler beni hastaland ırdığı, çok tecrübelerle pek kat’île şti.
Hem o karde şimizin iki mübarek haremi ve muhterem validesinin ve Said 
ve Nuri nam ındaki evlâtlar ının bana yazd ıklar ı samimî mektuplar ına mukabil, 
hem onlara, hem evlâtlar ına çok dua ediyorum. Öyle bir kahraman Nurcunun 
öyle hakikatli, muhterem, dindar refikas ının Nur’lara fedâi ve hâdim olarak 
262  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
verdikleri mâsum evlâtlar ını ruh u can ımızla Nur’un mâsumlar dairesinde ka-
bul ediyoruz. Ve Mehmed Emin ve Ali Akda ğ ve Ahmed Feyzi’ye ve umum 
kardeşlerimize selâm ve dua ederiz.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Lüzumu olmayan erzak ve elbiselerimi sat ıp gayet mübarek yüz liray ı, 
hem Dârü’l-Hikmet’ten ald ığım maaşla –ki, onunla hacca gidecektim– hem 
yirmi iki sene hisse-i erzakiyemin bakiyesi olan on liray ı da üstünde suret bu-
lunduğu için tekrar o mübarek on liray ı da Lem’alar  mecmuas ının fiyat ı ola-
rak beraber gönderiyorum.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Hadsiz şükür olsun ki, Risale-i Nur’un, Haremeyn-i Şerifeynce makbuli-
yetine bir alâmet şudur ki:
Denizli kahraman ı Hâf ız Mustafa, İstanbul’dan ald ığı Zülfikar  ve Asâ-y ı 
Mûsâ  ve Siracü’n-Nur ’u –ki Hindistan ulemâs ına gönderilecekti– onlar ı al ıp 
yolda baz ı hac ılara okutup, beraber Medine-i Münevvere’de Ke şmirli gayet 
meşhur bir âlim ve Türkçe de güzel bilen zata teslim etmi ş. O zat ın da çok 
takdir edip kat’î teminatla Hindistan ulemâs ının merkezine gönderece ğini ve 
Medine-i Münevvere’ye mahsus olan mecmualar da yeti ştiğini ve sair yerlere 
de gönderilen mecmualar selâmetle yeti ştiğini Denizlili Hâf ız Mustafa’ya be-
raber arkada ş olup ve yolda Nur’lar ı okuyarak giden hem genç, hem Nurcu 
iki Afyonlu hac ı ve başka hac ılar, bu müjdeli haberi bana getirdiler ve hariç-
te Risale-i Nur’un ehemmiyetli revac ını ve makbuliyetini müjdelediler. Yaln ız 
Câmiü’l-Ezher’e gidecek üç mecmuadan Zülfikar  burada kald ı, göndereme-
dik; ikisi gitmi şler. Bunun hikmeti şudur ki:
Zülfikar  ilmî bir geni ş derstir. Âlem-i İslâm’ ın medrese-i kübrâs ı olan 
Câmiü’l-Ezher’e ders suretiyle göndermek münasip olmad ığı gibi, hem orada 
kolera hastal ığının istilâs ıyla, elbette Zülfikar , lây ık olduğu dikkat-i nazara bu 
sırada alâkadarane mazhar olamayacakt ı.
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   263
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Nur’un ehemmiyetli kahramanlar ından Nur’un ehemmiyetli 
mecmualar ını Mekke-i Mükerreme’ye götürüp gayet büyük bir Hindli âlim 
Ahmed Ali Şimşirî’ye teslim edip, hem Hintçe tercüme etmeye ve Hind’e de 
göndermeye teminat alan karde şimiz Hâf ız Mustafa’ya binler bârekâllah ve 
mâşaallah ve es’adekâllah deriz. Medresetü’z-Zehra, Mekke-i Mükerreme’deki 
o büyük zatla muhabere etsin. Adresi şudur: “Mekke-i Mükerreme’de Bâbü’s-
Selâm’da Ahmed Ali Şimşirî” diye mektup yazabilirsiniz.
Sâniyen : Bu defaki hâdise, bir habbeyi, evham yüzünden çok kubbeler 
yapt ıklar ını öğrendik. Bir emaresi de şudur:
Dahiliye Vekilinin emriyle gece içinde Afyon Vâlisi, Emniyet Müdürüyle 
buraya gelip gecede menzilimi basmak istemi şler. Müdde-i Umumî muvafa-
kat etmedi ğinden, sabaha kadar bekleyip, en ziyade aleyhimizde bulunan iki 
adam ı tayin edip, kilidimi k ırıp füc’eten bask ın vermeleri; hem ayn ı gün1(Hâşiye) 
faytonla ç ıktığım vakit –burada emsali vuku bulmayan– be ş tayyare pek a şa-
ğıda uçup benim faytonumu bildikleri için etraf ımda iki defa dönmeleri, ikin-
ci gün ba şka bir tarafa, çok görünmeyen gizli bir dere taraf ına faytonla gider-
ken, aşağıda uçan be ş tayyareyi bir şey ar ıyor gibi gördük, anlad ık ki, bizi ar ı-
yorlar. Yine aynen evvelki gün gibi, o be ş tayyare etraf ımızda ve kasaba üs-
tünde gezip, odam ıza girdiğimiz zaman onlar ın da gitmeleri kuvvetli bir ema-
redir ki, bir habbe yüz kubbe yap ılm ış. Burada böyle mânâs ız, evham yüzün-
den bana eziyet verilmesi ve Medresetü’z-Zehra’n ın kahramanlar ına buraya 
nisbeten bu üç senede on dereceden yaln ız bir derece eziyet verilmek cihetiy-
le, Isparta hükûmetine ve adliyesine te şekkürümü ve minnettarl ığımı ve onla-
rın verdiği eziyetleri de helâl etti ğimi bildirirsiniz.
Sâlisen : Bu defaki musibette, her vakit oldu ğu gibi, yine kaderin adaletine 
ve inâyet-i ilâhiyenin feyzine bakt ım, gördüm ki: Sair vilâyete nisbeten bir dere-
ce Nur’dan geri kalan ve Nur dairesine de yak ın bulunan Kütahya ve adliyesini 
ve hükûmetini, Denizli, Kastamonu gibi Risale-i Nur’la alâkadar etmek…
Evet, ne kadar fikri ve vazifesi aleyhimizde olsa da, her halde kalbi, ru-
hu Risale-i Nur’dan iman ı cihetinde büyük istifade etmek ve Nurculara da
1 (Hâşiye) Evet, buradaki Nur şâkirtleri nam ına tasdik ediyoruz, hadise aynen vuku buldu.
   Evet Evet Evet Evet Evet Evet 
   Terzi Mustafa İsmail Mustafa Hizmetkâr ı Nuri Hayri Halil
264  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
sevap kazand ırmak hikmetiyle, o vilâyete gönderildi. Kader-i ilâhî dahi bana 
bir şefkat tokad ı olarak, Dahiliye Vekili Erzurumlu ve hem şehrim ve Afyon 
Valisi (Antalyal ı) ve şimdiye kadar bana ili şmemesi cihetiyle demi ştim: Gerçi 
serbest oldum, şimdi böyle insafl ı bir vali buldum, Emirda ğ’dan gitmeyece-
ğim diye bir nevi sevinç ve ihtiyats ızlığımın cezas ı olarak, o iki adam ın elleriy-
le kader-i ilâhî bana tokat vurdu, adalet etti.
Afyon Valisi, Emniyet Müdürü ve buradaki heyetiyle meselemize dair 
Ankara’ya yazm ışlar ki: “Cemiyetçilik, tarikatç ılık gibi meseleler yok. Fakat 
Said Nursî’nin onun sözüyle kendini feda edecek iki yüz bin Nurcu karde şleri 
var.” diye, ba şka bir cihette yine hükûmete büyük bir evham vermi şler. Fakat 
onlar ın bu yazmas ında, Nur’a ve Nurculara bir fayda ve benim şahs ıma da 
belki bir zarar ihtimali var.
Faydan ın bir ciheti şudur ki : Bu kadar a ğır şerâit içinde öyle demir gibi 
sars ılmaz bir hakikat var ki, iki yüz bin Türk ruhunu ona feda edecek o haki-
katin mü şterisi bulunur. Bu noktada, zay ıf imanl ı olanlar iman ını kuvvetlen-
dirir. Ehl-i siyaset de ve iman ını kaybedenler onlara ili şmekten korkarlar, da-
ha çabuk taarruz edemezler.
Bana zarar ı ise; Cenab- ı Hak, Hâf ız’d ır. Beni çürütmek ve karde şlerimi ben-
den kaç ırmak ve karde şliğimizi k ırmak için, şeytan ın bile hat ırına gelmeyen ifti-
ralar ve isnadlarla benim ehemmiyetimi k ırmak için çal ışmalar ı muhtemeldir.
Ehl-i vukuftan ve Diyanet Riyaseti’nin mü şavirlerinden Yusuf Ziya ve ora-
daki hocalar, Risale-i Nur’un tamam bir tak ımını bizden istiyorlar. Hem zerre-
lere ait Otuzuncu Söz ve Otuz İkinci’nin Birinci Mevk ıfının başındaki “Zerre” 
bahsi ve “Hüve Nüktesi” ve “Tabiat Risalesi”nin, “Zerre” bahsi gibi parçalar ı, 
rica suretinde ve hürmetkârâne, oraya gönderdi ğimiz Hasan Çal ışkan ile ce-
vap göndermi şler. Güya 1ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ mânâs ını anlamak isti-
yorlar ve bu parçalarla anla şılır ve şimdi serbest ifsada ba şlayan maddiyyûn-
lar ı susturur.
Said Nursî
f
1 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   265
 (Kanunca ifademi almak lâz ımken ifademi almad ılar. Ben de ifademi 
şimdi Adliyenin şahs- ı mânevîsine ve Dahiliye Vekiline berây- ı mâlûmat 
beyan ediyorum.)
Bu k ırk sene zarf ında bu vatana ve millete hiç zarar etmeyip pek çok men-
faati dokunan.. ezcümle Mart İhtilâlinde isyan eden sekiz taburu bir nutuk-
la itaate getiren ve çok zabitleri kurtaran.. ve Harekât- ı Milliye’de Hutuvat- ı 
Sitte  Risalesi ile ulemây ı ve Şeyhülislâm’ ı ve İstanbul’u, i şgal eden ecnebî 
taraftarl ığından kurtaran ve eski Harb-i Umumî’de merhum Enver Pa şa’n ın 
çok takdir ve tahsiniyle fedakârâne hizmet eden ve üç deh şetli kumandanlar 
ona hiddet ettikleri halde ili şmeye cesaret edemeyen ve gizli z ınd ıklar ın iftira-
lar ına binâen, kanunlar onu mesul etti ği halde, üç mahkeme onun takip et-
tiği hakikate kar şı mağlûp olup mahkûmiyetine cesaret etmeyen ve risaleleri 
ehl-i fen ve ehl-i ilim yan ında çok takdir ve tahsinlerle kar şılanan ve o risale-
ler hesab ına konuşan bir adam ı bir saat dinlemeniz, vazifeniz itibar ıyla elzem-
dir ve vaciptir.
İşte başlıyorum. Elimizde hak var. Hakk ımızı kuvvetle ve ba şka suretle 
aramaya Cenab- ı Hak mecbur etmesin, âmîn...
Bu yirmi senede yüzer tecrübeyle inâyet-i ilâhiye bizi himaye etti ği ve 
dehşetli zulümlerden kurtard ığı gibi, bu yeni mânâs ız, bütün bütün kanunsuz, 
gaddarâne zulümden de kurtaraca ğına kat’î kanaat etmeliyiz. Şayet bir par-
ça s ıkıntı, zahmet, zarar da görsek, binler derece o zahmetten ziyade rahmet 
ve ihsan- ı ilâhiyeye ve sevaba mazhar olmakla beraber, pek çok bîçâre ehl-i 
iman ın imanlar ına başka bir tarzda bir kudsî hizmet hükmüne geçece ğini rah-
met-i ilâhiyeden pek kuvvetli ümit ediyoruz.
Bu hâdisenin on vecihle kanunsuz oldu ğunu beyan ediyorum:
Birincisi : Üç mahkeme ve üç ehl-i vukufun ve Ankara’n ın yedi makama-
tından ve adliyelerin elinde iki sene Risale-i Nur tetkikle nazardan geçti ği hal-
de, ittifakla, hiçbir muhalif kalmadan hem umum risalelerin beraatine, hem Said ile beraber yetmi ş beş arkadaşı birlikte beraat ettirildi ği ve bir gün bile 
ceza verilmedi ği halde, yeniden evrak- ı muz ırra gibi onlara el uzatmak ne de-
rece kanunsuzdur, zerre kadar insaf ı olan bilir.
İkincisi : Beraatinden sonra üç buçuk sene Emirda ğ’da münzevî, garip, 
kap ısını hem d ışarıdan kilit, hem içeriden sürgüyle kapayan ve yüzde bir ada-
mı zarurî bir i ş olmasa yan ına kabul etmeyen ve yirmi seneden beri devam 
eden telifini de b ırak ıp daha telif etmeyen bir adama, dünya siyaseti için
266  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
kap ısının kilidini k ırıp, yan ına gelip Arabî evrad ından, yan ındaki iki levha-y ı 
imaniyeden ba şka taharrîciler bir şey bulamad ıklar ı halde bu eziyetin ne de-
rece hilâf- ı kanun oldu ğunu, zerre kadar akl ı bulunan anlar.
Üçüncüsü : Mahkemece yetmi ş şahidin tasdikiyle, yedi sene Harb-i 
Umumî’yi bilmeyen ve merak etmeyen, sormayan –ki, şimdi on senedir ay-
nı o halde bulunan– ve yirmi seneden beri hiçbir gazeteyi okumayan ve din-
lemeyen ve otuz seneden beri 1ِÙَøَאĻِّùĤوَا َאنِĉْĻَّýĤا َīِĨ ِّٰųِאÖ ذُĳُĐأَ deyip siyasetten 
bütün kuvvetiyle kaçan ve yirmi iki sene i şkencede s ıkıntılar çektiği halde ehl-i 
siyasetin nazar- ı dikkatini kendine celb etmemek ve siyasete kar ışmamak için 
bir defa istirahati için hükûmete müracaat etmeyen bir adama, deh şetli bir si-
yasî gibi ve siyasî entrikac ısı gibi, onun menzilini ve inzivagâh ını bas ıp, hasta 
halinde emsalsiz bir s ıkıntı ruhuna vermek, hiçbir kanuna muvaf ık gelir mi? 
Zerre kadar vicdan ı bulunan bu hale ac ıyacak.
Dördüncüsü : Eskişehir Mahkemesi’nde alt ı ay tetkikten sonra ve sebebi 
de cemiyetçilik, tarikatç ılık olduğu, o evham bahanesiyle büyük bir reisin ona 
şahsî garaz ıyla onun aleyhinde baz ı adliyecileri te şvik ettiği halde cemiyetçi-
lik, tarikatç ılık ve Risale-i Nur cihetinde beraat ettirip, yaln ız Risale-i Nur’un 
bir küçük parças ı olan Tesettür Risalesi’ni bahane ederek kanunen de ğil de, 
kanaat-i vicdaniye ile, yüz şâkirt içinde be ş-on şâkirde alt ı ay ceza verdiler ki, 
tetkik zaman ına kadar dört ay mevkuf, yani bir buçuk ay hapis kald ıklar ı ve 
on sene sonra Denizli Mahkemesi, yine dokuz ay cemiyetçilik ve tarikatç ılık 
gibi birkaç bahaneyle, yirmi senelik bütün mektubat ve telifatlar ını inceden 
inceye tetkikle beraber, Ankara ve Denizli mahkemesinde tetkikte kald ıklar ı 
halde, o mahkemeler ittifakla cemiyetçilik ve tarikatç ılık2(Hâşiye) ve sair bahane-
leri cihetinde beraat karar ı verip, o kitap ve mektuplar ı aynen sahiplerine iade 
ve Said’i arkada şlar ıyla beraber beraat ettirdikleri halde, bir siyasî cemiyetçi 
nazar ıyla ve entrikac ı bir siyasî adam tarz ında onu itham etmek ve adliye me-
murlar ını onun aleyhinde cemiyetçilik ve tarikatç ılık noktas ında sevk etmek 
ne kadar kanunsuz oldu ğunu, insaniyeti sukut etmeyenler bilir.
1 Şeytandan ve siyasetten Allah’a s ığınırım!
2 (Hâşiye) Nur’lar ın esas ı ve hedefi, iman- ı tahkikî ve hakikat-i Kur’âniye’dir. Onun için, üç 
mahkeme, tarikat noktas ında beraat vermi şler. Hem yirmi senede hiçbir adam dememi ş ki, 
“Bana tarikat vermi ş.” Hem bin seneden beri bu milletin ekser ecdad ı bağland ığı bir mes-
lek, sebeb-i mes’uliyet olamaz. Hem gizli münaf ıklar, hakikat-i İslâmiyet’e tarikat nam ını 
tak ıp bu milletin dinine taarruz ettiklerine kar şı, mukabele edenler, tarikatla itham edilmez. 
Cemiyet ise, uhuvvet-i İslâmiye cihetinde bir uhrevî karde şliktir. Yoksa siyasî cemiyet olma-
dığına üç mahkeme hüküm vermi ştir.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   267
Beşincisi : Şöyle ki, ben Risale-i Nur mesle ğinin esas ı ve otuz seneden be-
ri bir düstur-u hayat ım olan şefkat itibar ıyla, bir mâsuma zarar gelmemek için, 
bana zulmeden cânilere de ğil ilişmek, hattâ beddua edemiyorum. Hattâ, en 
şiddetli garazla bana zulmeden fâs ık, belki dinsiz zâlimlere hiddet etti ğim hal-
de, değil maddî, belki beddua ile de mukabeleden beni o şefkat men ediyor. 
Çünkü o zâlim gaddar ın, ya peder ve validesi gibi ihtiyar bîçârelere veya evlâ-
dı gibi mâsumlara maddî ve mânevî darbe gelmemek için, o dört mâsumlar ın 
hat ırına binâen, o zâlim gaddara ili şmiyorum, bazen helâl ediyorum.
İşte bu s ırr- ı şefkat içindir ki, idare ve âsâyi şe katiyen ili şmediğimiz gibi, 
bütün arkada şlar ımıza da o derece tavsiye etmi şim ki, üç vilâyetin insafl ı za-
bıtalar ının bir k ısm ı itiraf etmi şler ki, “Bu Nur şâkirtleri mânevî bir zab ıtad ır, 
idare ve âsâyi şi muhafaza ediyorlar.” dedikleri ve bu hakikate binler şahit ve 
yirmi sene hayat ıyla tasdik ve binler şâkirtlerin de zab ıtaca hiçbir vukuat kay-
detmemesiyle tasdik ve teyid ettikleri halde, o bîçâre adam ın ihtilâlci ve insaf-
sız bir komiteci gibi menzilini basmak ve insafs ız adamlar ona ihanet etmek ve 
menzilinde bir şey bulamamakla beraber, yüz cinayeti bulunan bir adam gibi, 
hattâ Kur’ân’ ı ve başındaki levhalar ını evrak- ı muz ırra gibi toplamak, acaba 
dünyada hangi kanun buna müsaade eder.
Alt ınc ısı: Bundan otuz sene evvel, Cenab- ı Hakk’ ın inâyetiyle, dünya-
da muvakkat şan u şeref ve enaniyetli hodfuru şluk ve şöhret-perestlik ne ka-
dar zararl ı ve ne kadar faydas ız ve mânâs ız olduğunu, hadsiz şükür olsun ki, 
Kur’ân’ ın feyziyle anlam ış bir adam, o zamandan beri bütün kuvvetiyle nefs-i 
emmaresiyle mücadele edip, mahviyet etmek ve benli ği b ırakmak ve tasan-
nu ve riyakârl ık yapmamak için, elinden geldi ği kadar çal ıştığına ona hiz-
met veya arkada şlık edenler kat’î bildikleri halde ve yirmi seneden beri her-
kes kendi hakk ında hoşland ığı ziyade hüsn-ü zan ve teveccüh-ü nâs ve şah-
sını medh ü senâdan ve kendini mânevî makam sahibi oldu ğunu bilmek-
ten, herkese muhalif olarak bütün kuvvetiyle kaçt ığını, hem has karde şleri-
nin, onun hakk ındaki hüsn-ü zanlar ını reddedip, o has karde şlerinin hat ırla-
rını kırmas ı ve yazd ığı cevabî mektuplar ında onlar ın kendi hakk ında medih-
lerini ve ziyade hüsn-ü zanlar ını kırmas ı ve kendini faziletten mahrum göste-
rip, bütün fazileti Kur’ân’ ın tefsiri olan Risale-i Nur’a ve dolay ısıyla Nur şâkirt-
lerinin şahs- ı mânevîsine verip, kendini âdi bir hizmetkâr bilmesi kat’î isbat 
ediyor ki; şahs ını beğendirmeye çal ışmad ığı ve istemedi ği ve reddetti ği hal-
de, onun r ızas ı olmadan baz ı dostlar ı uzak bir yerden, onun hakk ında ziyade 
hüsn-ü zan edip medhetmek gibi bir makam vermesi ve Kütahya havalisinde 
268  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
tan ımad ığı bir vâizin baz ı sözleriyle ve Kütahya’ya kendim hiçbir mektup gön-
dermediğim halde ve benim imzam ı taklitle ve medâr- ı mesuliyet tevehhüm 
edilen bir mektupla ve kimin yaz ısı bilinmeyen dokunakl ı bir kitap Bal ıkesir’de 
bulunmas ıyla, acaba hangi kanunla medâr- ı mesuliyet olur ki, o bîçâre ve 
hasta, çok ihtiyar, garip ve münzevî adam ın odas ına, bir cinayet i şlemiş gibi 
kilidini k ırıp taharrî memurlar ını sokmak, hem evrad ından ve levhalar ından 
başka bahane bulamamak, acaba dünyada hiçbir kanun, hiçbir siyaset bu ta-
arruza müsaade eder mi?
Yedincisi : Bu s ırada, dahilde, o kadar dahilî-haricî heyecanl ı parti cere-
yanlar ı varken ve bundan tam istifade etmek, yani mahdut birkaç arkada şına 
bedel ve çok diplomatlar ı kendisine tarafdar kazanmak için zemin haz ırken, 
sırf siyasete kar ışmamak ve ihlâs ına zarar vermemek ve hükûmetin nazar ını 
kendine celb etmemek ve dünya ile me şgul olmamak için, bütün arkada şlar ı-
na yaz ıp ki, “Sak ın cereyanlara kap ılmay ınız, siyasete girmeyiniz, âsâyi şe 
dokunmay ınız!” dediği ve bu iki cereyan bu çekinmesinden ona zarar ver-
dikleri, eskisi evham ından, yenisi “Bize yard ım etmiyor.” diye ona çok s ıkın-
tı verdikleri halde, ehl-i dünyan ın dünyalar ına hiç kar ışmay ıp kendi âhiretiyle 
meşgul olan ve memleketinde ve Nurs karyesinde öz karde şine yirmi iki sene 
zarf ında birtek mektup yazmayan ve o vilâyetlerdeki dostlar ına yirmi senede 
on mektup yazmayan bir bîçâreye, onun âhiret me şguliyetine bu kadar ili ş-
mek hangi kanun müsaade eder?
Bu vatana ve millete, ahlâka çok zararl ı olan dinsizlerin kitaplar ının inti-
şarına ve komünistlerin ne şriyatlar ına serbestiyet kanunu ile ili şilmediği hal-
de, üç mahkeme medâr- ı mesuliyet olacak, içinde hiçbir maddeyi bulmayan, 
millet ve vatan ın hayat- ı içtimaiyesini ve ahlâk ını ve âsâyi şini temine yirmi 
seneden beri çal ışan ve milletin hakikî nokta-y ı istinad ı olan âlem-i İslâm’ ın 
uhuvvetini ve bu millete de dostlu ğunu iade ve takviyesine tesirli bir surette 
çabalayan ve Diyanet Riyaseti’nin ulemâs ı tenkit niyetiyle, Dahiliye Vekili’nin 
emriyle üç ay tetkikten sonra tenkit etmeyerek tam k ıymetini takdir edip, “k ıy-
mettar eser” diye Diyanet kütüphanesine konulan Zülfikar  ve Asâ-y ı Mûsâ  
gibi Nur eczalar ını evrak- ı muz ırra gibi toplay ıp mahkeme eline vermeye aca-
ba hiçbir kanun, hiçbir vicdan, hiçbir insaf, buna müsaade eder mi?
Sekizincisi : Yirmi sene s ıkıntılı ve sebepsiz bir nefiyden sonra tam ser-
bestiyet verildi ği halde, binler akraba ve ahbab ı bulunan do ğduğu memleke-
tine gitmeyerek gurbeti, kimsesizli ği tercih ederek, tâ ki dünyaya ve hayat- ı iç-
timaiyeye ve siyasete temas etmesin ve çok sevapl ı olan camideki cemaatin 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   269
hayr ını bırak ıp, odas ında yaln ız namaz ını kılıp oturmas ını tercih eden, yani 
halk ın hürmetinden çekinmek olan bir hâlet-i ruhiyeyi ta şıyan ve yirmi sene 
hayat ının şehadetiyle, yüz binler Türk, k ıymettar zatlar ın tasdikiyle, bir din-
dar müttakî Türkü, lâkayt çok Kürtlere tercih eden, hattâ mahkemede Hâf ız 
Ali gibi kuvvetli iman ı bulunan Türk karde şlerini yüz Kürde de ğiştirmediği-
ni isbat eden ve hürmet ve ihtiram görmemek için zaruret olmadan halklar-la görüşmeyen ve camiye gitmeyen ve k ırk seneden beri bütün kuvvetiyle ve 
âsâr ıyla İslâmiyet’in uhuvvetine ve müslümanlar ın birbirine muhabbetine ça-
lışan ve şedid düşman ına karşı menfî hareket etmeyen ve hattâ onunla me ş-
gul olmayan, bedduay ı dahi etmeyen ve Türk milleti Kur’ân’ ın bayraktar ı ve 
senâ-y ı Kur’âniye’ye mazhar oldu ğu için o milleti çok seven ve hayat ını onla-
rı
n içinde geçiren bir adam hakk ında, resmî lisan ıyla ihanet için bir propagan-
da yapmak, dostlar ını ürkütmek için “O Kürttür, siz Türksünüz; o Şâfiîdir, siz 
Hanefîsiniz.” deyip halklar ı ürkütüp, ondan çekinmeyi ve yirmi iki senede ve 
iki mahkemede tarz- ı kıyafet değiştirmeye mecbur edilmeyen ve şapkan ın ya-
rı askerin ba şından kalkmas ıyla beraber münzevî bir adama zorla şapka giy-
dirmeye cebretmesi, hangi kanun buna müsaade eder?
Dokuzuncusu : Çok mühimdir,1(Hâşiye) çok kuvvetlidir. Fakat siyasete te-
mas ettiği için sükût ediyorum.
Onuncusu : Bu da hiçbir kanun müsaade etmedi ği ve hiçbir maslahat 
bulunmad ığı, yaln ız mânâs ız evhamdan bir habbeyi kubbeler yapmaktan 
ibaret hiçbir kanuna girmeyen bir taarruzdur. Bu da mesle ğimizce bakamad ı-
ğımız siyasete temas etmemek için sükût ederek böylece on vecihle kanunsuz 
muamelelere kar şı yaln ız 2ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè deriz.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki, bu yeni taarruzda ve çok geni ş ve 
çok evhaml ı taarruz, yüzde bire indi. Dünkü gün dört saat mahkemede ifa-
demi ald ılar. Evvelce size gönderdi ğim ifadenin ayn ını ve izahat ıyla cevap 
1 (Hâşiye) İslâm hükûmetlerde H ıristiyan ve Yahudi bulunmas ı; ve H ıristiyan ve Mecusî hükû-
metlerde, müslümanlar bulundu ğu gösteriyor ki: İdare, âsâyi şe bilfiil ili şmeyen muhaliflere 
kanunca ili şilmez. Hem imkânat, medâr- ı mes’uliyet olamaz. Yoksa herkes bir adam ı öldü-
rebilir; herkesi bu imkânatla mahkemeye vermek lâz ım gelir.
2 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” (Âl-i İmran sûresi, 3/173)
270  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
verdim. Allah, Isparta adliyesinden çok raz ı olsun ki, onlar ın buraya lehimiz-
deki iş’ar ı bize çok yard ım etti. Yoksa Afyon’daki evham ve burada baz ı res-
mîler gizli dü şmanlar ımıza da yard ımlar ıyla pek çok zahmet çekecektik.
Müsadere ettikleri Kur’ân’ ımızı Diyanet Reisi’ne göndermi şler. Biz de 
İstanbul’a gönderdi ğimiz iki cüzler ve ba ştaki cüz ile beraber, bir mektup 
Diyanet Reisi’ne yazd ık. “Bunu foto ğrafla tab’ etmeye çal ışmak istiyoruz. 
Diyanet Reisi’nin tensibi ve muavenetini ümit ediyoruz.” diye mektup yazd ık.
Bu defa bana mahkemede sorduklar ı pek çok mânâs ız sualler içinde, 
“Neyle ya şıyorsun?”
Dedim ki: “ İktisat bereketiyle.” Hattâ bir vakit Isparta’da bir Ramazan’da 
bir ekmek, bir kilo torba yo ğurdu, bir kilo pirinçle ya şayan bir adam, mai şeti 
için dünyaya tenezzül etmez ve hediyeyi de kabul etmeye mecbur olmaz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Sizin muvaffakiyetinizi ve sebat ınızı ve Yirmi Dokuzuncu Söz’ün 
elif’ler kerametini muhafazas ıyla mumlu kâ ğıtlara yaz ılmas ını ve çal ışman ıza 
fütur gelmemesini ruh u can ımızla tebrik ediyoruz.
Sâniyen : Dört saat ifademi almakla pek çok emsalsiz bir s ıkıntı çektiğim 
on saat sonra, âdetâ ayn ı zamanda iki milyon lira zarar veren Maarif yang ını 
gösterdi ki; Risale-i Nur, belâlar ın def’ine bir vesiledir ki, Nur’lara hücum edil-
di, belâ yol buldu, geldi.
Sâlisen : Risale-i Nur’un kerameti olarak yang ına dair yaz ılan bir parça, 
bir haftadan beri size göndermek için bekliyordu. Çünkü ziyade evhamlar ın-
dan postahanelere çok dikkat ettiklerinden, postayla göndermedik. Sizin de mahkemece hakikî vaziyetinizi merak ediyoruz. “Karde şimiz Burhan’ ın bir 
küçük musibeti varm ış” diye yaz ıyor, neymi ş, merak ettik. Cenab- ı Hak def 
etsin. Hem Refet Bey, hem Abdullah Çavu ş’un mektuplar ından çok memnun 
oldum. Onlara hususan selâm ediyorum. Umuma selâm.
Kardeşiniz
Said Nursî
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   271
Reisicumhura Gönderilen İstidan ın 
Zeylidir ki, Mecbur Oldum Yazmaya
Bana hücum eden garazkârlar ın en esasl ı sebebi, Mustafa Kemal’in dost-
luğu ve tarafgirli ği vesilesiyle beni eziyorlar. Ben de o garazkârlara derim ki:
Ölmüş gitmiş ve dünyadan ve hükûmetten alâkas ı kesilmiş bir adam hak-
kında otuz sene evvel bir hadis-i şerifin ihbar ıyla Kur’ân’a zararl ı öyle bir adam 
çıkacak dedi ğimi ve sonra Mustafa Kemal o adam oldu ğunu zaman gösterdi.
Ben de be ş yüz seneden beri kahramanl ığıyla ve hakperestli ğiyle dünya-
ya meydan okuyan kahraman bir ordunun şerefini ve zaferini hilâf- ı hakikat 
olarak M. Kemal’e vermedi ğim için, garazkâr dostlar ı, beni yirmi senedir ba-
hanelerle tâzip ediyorlar.
Evet –mahkemede isbat etti ğim gibi– “ Şerefler, müsbet hay ırlar, maddî-
mânevî ganimetler orduya, cemaate verilir, tevzi edilir; kusurlar, menfî icraat-lar başa, reise verilir.” diye bir kaide-i hakikatle, “Kahraman ordunun ve bil-
fiil asker ve asker ba şında çal ışan cesur zabitlerin zaferleri ve şerefleri Mustafa 
Kemal’e verilmez; belki kusurlar, hatalar yaln ız ona verilir.” diye, beni onu 
sevmemekle itham edenleri, kahraman orduyu sevmemekle ve şereflerini k ır-
makla itham edip, onlara hain-i millet nazar ıyla bak ıyorum. Bu hakikati mah-
kemede isbat etti ğim gibi, onun muannid dostlar ına da isbat etmeye haz ırım. 
Ben, bu mübarek milletin bahad ır ordusunun milyonlar efrad ı ve zabitlerini 
severim; hürmetlerini, haysiyetlerini elimden geldi ği kadar muhafaza ediyo-
rum. Benim kar şımdaki garazkâr muar ızlar ım, birtek adam ı sevmek yolunda 
milyonlar efrada mânen ihanet, belki adavet ediyorlar.
Evet, çok emarelerle bildik ki, bana hücum edenleri tahrik eden, Mustafa 
Kemal’e itiraz ımd ır ve ona dost olmad ığımd ır. Başka sebepler bahanedir. 
Bunun için mecbur oldum ki, o muar ızlar ıma derim:
O, beni taltif etmek ve bütün vilâyât- ı şark ıyeye vâiz-i umumî yapmak için, 
Ankara’ya istedi. Ben oraya gittim. Bu gelen üç madde, beni, onun dostlu ğun-
dan vazgeçirdi. Yirmi sene inzivada azap çektim, dünyalar ına kar ışmad ım.
Birinci madde: Bir hadis-i şerifin1, âhir zamanda an’anât- ı İslâmiye’nin za-
rar ına çal ışacak diye haber verdi ği adam bu oldu ğunu ef’âliyle göstermesidir. 
1 Bkz.: Müslim,  fiten 119; İbni Mâce,  fiten 23; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  4/216-217; İbni Ebî 
Şeybe, el-Musannef  7/491.
272  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Ben, otuz alt ı sene evvel o hadisi tefsir etmi ştim. Aynen bu adama mânâs ı çık-
mış. Mahkemedeki müdafaat ımın üçüncü esas ında izah ı var.
İkinci madde:  Bir şeyin vücudu ve tâmiri ve hayat ı, ona ait bütün erkân 
ve şeraitin vücuduyla olabilmesi ve o şeyin ademi ve tahribi ve ölmesi, birtek 
şart ın bozulmas ıyla olduğu bir kaide-i hakikattir. Umumun dillerinde “Tahrip, 
tâmirden çok kolayd ır.” diye darb- ı mesel olmu ştur. Bu kat’î kaideye binâen, 
meydanda görünen ehemmiyetli kusurlar ve tahribatlar, o kumandan ın ha-
tas ından ve ehemmiyetli şerefler ve zaferler ise, ordunun kahramanl ığından 
geldiğinden, o fenal ıklar ı ona; o iyilikleri orduya vermek lâz ım gelirken, bü-
tün bütün aksine olarak, cemaatin hayr ını baştaki bir ferde; ve o ferdin şerrini 
cemaate vermek, deh şetli bir haks ızlık olmas ıdır.
Üçüncü madde:  Cemaatin hayr ını ve ordunun zaferini ba şa vermek ve 
o başın kusurunu cemaate isnad etmek ise, binler hay ırlar ı birtek hayra indir-
mek ve birtek kusuru binler kusur yapmakt ır. Çünkü nas ıl bir tabur bir deh şet-
li düşman ı öldürse, her bir neferi bir gazilik rütbesini al ır; ve yaln ız binbaşısına 
verilse, binden bire iner, birtek gazi olur; o binba şının hatas ıyla zâlimane bir 
katil yap ılsa ve ona verilmeyip tabura verilse, o birtek katil bin cinayet hük-
müne geçerek bin neferi mesul eder ve cezaya çarpar. Aynen öyle de, mey-dandaki görünen ehemmiyetli kusurlar onlar ı işleyen ölmü ş adama verilmez-
se, beş yüz, belki bin seneden beri gazili ğini ve hakperestli ğini dünyaya göste-
ren ve ferman- ı şerefini ve Kur’ân bayraktarl ığını kılıçlar ıyla ve kanlar ıyla im-
zalayan bir orduya havalesiyle o kusurlar binler derece ve erkânlar ı adedince 
ziyadeleşir, o ordunun pek parlak mâzisini deh şetli karart ır ve bu asr ın ordu-
sunu, geçen as ırlar ın ayn ı ordular ı önünde mahcup ve mesul eder. Ve mev-
cut şerefler, zaferler tek adama verilse, binler derece küçülür, erkân ve efrad 
adedince gazilik ve hay ırlar birtek hükmüne geçer, söner; daha kusurlara kar-
şı keffâretü’z-zünub olmaz.
İşte bu sebepler içindir ki, ben, onun dostlu ğunu b ırak ıp, onun yerinde, 
ehemmiyetli bir zamanda içinde bulundu ğum ve tesirli hizmet etti ğim o ordu-
nun dostlu ğunu ald ım ve binler derece daha ehemmiyetli şerefini muhafaza-
ya Risale-i Nur ile çal ıştım.
Emirdağ’da
Said Nursî
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   273
Yirmi senede kaç vilâyetin zab ıtalar ı kıyafetime ili şmedi. Yaln ız, yirmi be ş 
sene evvel Ankara Valisi Nevzat Bey, cebren k ıyafetime ili şmek istedi; hem 
muvaffak olamad ı, hem kendi kendini intihar etmekle tokad ını yedi.
Hem Afyon Valisi’nin büyük memuru, cebren k ıyafetime emir vermesi-
ne mukabil, Emirda ğ’ın küçük bir adliye memuru ona mukabele edip “Kanun 
haricinde hiçbir şey yapamay ız.” demiş, kanun-perestli ğini göstermi ş.
Hem buran ın kaymakam ı evham etmeyip bana zulmetmedi ği için, o vic-
danl ı zat ın tebdiline çal ıştılar.
Hem camiye, Cumaya gitmeye beni men eden merdümgirizlik hastal ı-
ğıyla beraber, maddî birkaç hastal ığa binâen, bir hafta rapor verip beni ifade-
mi almaya sevk etmemek için doktorluk kanunuyla amel etti ğime binâen, tâ 
Afyon’dan iki doktor gönderip onun raporunu bozmak, onu da mahkemeye vermek derecesinde keyfî kanunlara mâruz olmu şuz.
f
(Adliyenin şahs-ı mânevîsine ve dahiliye vekiline berây-ı mâlûmat takdim (Adliyenin şahs- ı mânevîsine ve dahiliye vekiline berây- ı mâlûmat takdim 
edilen ve Emirdağ’daki istintakta verdiğim ifadenin hâşiye ve lâhikasıdır.) edilen ve Emirda ğ’daki istintakta verdi ğim ifadenin hâ şiye ve lâhikas ıdır.)
Bu yirmi be ş seneden beri hiçbir gazeteyi okumay ıp, dinlemeyip, dünkü 
gün, bana hizmet eden bir adam, gazetenin bir parças ını bana okudu. İçinde, 
Ankara Maarif dairesi –iki milyon zararla– hem yine Ankara’da otomobil ga-raj ı binas ı, ayn ı vakitte İzmir’de ehemmiyetli fabrika, hem ayn ı vakitte Ada’da 
büyük bir binan ın tamamen yand ığını işittiğim vakit, pek çok teessür ve ya-
zıklarla bu fakir millete ac ımakla, ayn ı zamanda bütün ömrümde çekmedi ğim 
bir s ıkıntı içinde, hiçbir mahkemede benim gibi ihtiyar ve hasta halimde dört 
buçuk saat mütemadiyen ifademi sual-cevaba mecbur oldu ğum bir zaman-
da, eğer bura adliyesinin insaniyeti ve bir derece şefkati olmasayd ı katiyen 
dayanamad ığım gibi, kat’î karar vermi ştim ki; sert bir sözle, bu so ğukta, bu 
hastal ığımda hapse girmeyi gözüme alm ıştım. Hattâ bana hizmet edenin bi-
rini odamda yat ırmak, birine bir tokat vurup benim hizmetim için hapse, ya-
nıma gelmek için karar vermi ştik. Fakat bura adliyesinin insaniyeti ve inâyet-i 
ilâhiye bana sab ır verdi, tahammül ettim.
Bu acip vaziyetim ve as ılsız evham ın sebebini merak ettim. 
Gençlik 
Rehberi ’nin resmen tab’ edilmesi ve inti şarı pek çok mektepleri tenvir et-
miş, hattâ Ankara Darülfünunu’ndaki ve İstanbul Darülfünunu’ndaki k ıy-
mettar gençlerin Risale-i Nur’un esasat ını, bu vatan milletinin saadetine bir 
274  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
vesile oldu ğunu bilmeleri ve pek çok muallimler, hamiyet-i milliye ve vatani-
ye ve haysiyet-i ilmiye cihetiyle Risale-i Nur’a kemâl-i i ştiyakla alâkadar ol-
malar ı, Maarif Dairesi’nin nazar- ı dikkatini celb etmi ş; Nur’lara kar şı bir dere-
ce beğenmemek tarz ında bir ili şmek istemi şler.
Hattâ burada, “Gençleri elde ediyor, matbû Gençlik Rahberi  ile mektep 
talebelerinin nazarlar ını dine çeviriyor.” diye ihbar edilmi ş. Bunun üzerine hem 
bana, hem ekser Risale-i Nur şâkirtlerine baz ı vilâyetlerde ili şilmiş. Hâlbuki ben, 
medreseden ç ıktığım için hocalardan istimdad etmek lâz ımken, bütün kuvve-
timle Maarif Dairesi’ne ve mekteplilere itimad edip onlara dayanmak istiyor-dum. Çünkü Nur dairesine girenlerin ço ğu mekteplilerdir, hocalar azd ır; çoğu 
çekindiği halde, mektepliler kemâl-i takdirle Nur’lara sahip ç ıktığından, kalbim-
den derdim: İnşaallah Maarif Dairesi Nur şâkirtlerini himaye edecek. Ve yard ım-
lar ı beklerken birden bize bu yeni taarruzun sebebi matbû 
Gençlik Rehberi ’nin 
âhirinde “Nur şâkirtleri, hükûmetin müsaadesine binâen, mümkün oldu ğu ka-
dar Nur dershaneleri aç ılmak münasiptir.” diye bizim gizli dü şmanlar ımız Maarif 
Dairesi’ni aleyhimize çevirmeye çal ışmas ı bir vesile oldu.
Şimdiye kadar o dü şmanlar ımız, desiselerle kaç defa adliye cihetiyle bizi 
perişan etmek istediler, muvaffak olamad ılar, bir şey de ç ıkaramad ılar. Sonra 
mutaass ıp ve enaniyetli ve resmî makamlardaki hocalar ı aleyhimize sevk et-
meye çal ıştılar, onda da bir şeye muvaffak olamad ılar. Şimdi en ziyade bana 
yard ıma güvendi ğimiz Maarif İdaresi’ni aleyhimize istimal etmekle, bu hükû-
metin baz ı memurlar ını, üç mahkemede kat’î beraat kazand ığımız cemiyetçi-
lik ve tarikatç ılık bahanesiyle geni ş bir dairede bîçâre mâsum Nur şâkirtleri-
ne ve beni Risale-i Nur’un mütalâas ından mahrum etmeye çal ıştıklar ı bir za-
manda ve benim ac ınacak dört buçuk saat istintak ımın ayn ı vaktinde Maarif 
Dairesi’nin sebepsiz yanmas ı ve söndürülmesine hiçbir imkân bulunmamas ı 
ve tamamen yanmas ı tesadüfe benzemiyor, bir eser-i hiddet görünüyor.
O ifademin âhirinde ve ayn ı zamanda demi ştim ki: “Beni bu gurbette, 
yaln ızlıkta kitaplar ımın mütalâas ından mahrum etmeyiniz. Yoksa hem bana, 
hem bu vatana yaz ık olur.1(Hâşiye) Belki zemin, yine zelzeleyle hiddet eder.” 
dediğimden üç dakika sonra üç saniye devam eden zelzele ve o f ıkray ı mah-
kemede tekrar etti ğim ayn ı zamanda –ya gece veya gündüzde– zemin ate ş-
le Maarif Dairesi’ne sald ırmas ı ve mahkemece dört defa isbat edilen çok de-
fa zelzelenin Risale-i Nur’a ve şâkirtlerine taarruzun ayn ı zaman ında gelmesi.. 
1 (Hâşiye) İşte yaz ık oldu.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   275
elbette bunda tesadüf olamaz. Demek bu vatan ın ve milletin ve âsâyi şin bü-
yük bir temel ta şı olan Risale-i Nur’un hakikatleridir ki, böyle vukuatl ı tokat-
larla, bu milletin nazar- ı dikkatini Kur’ân’ ın hakikî ve hakikatli ve kuvvetli bir 
tefsiri olan Risale-i Nur’a çeviriyor; milleti ona te şvik edip muâr ızlar ına şefkat 
tokad ı vuruyor.
Şimdi nas ıl sadaka belây ı def ediyor1; öyle de, Risale-i Nur, bu memle-
kette belân ın def’ine vesile oldu ğu çok hâdiselerle tahakkuk etmi ş. Bu defa da 
Risale-i Nur’a hücum edildi ğinin ayn ı zamanda bu yang ın belâs ının gelmesi; 
Risale-i Nur, belân ın def’ine vesile oldu ğunu isbat ediyor.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Nas ıl ki Eğirdir’de Asâ-y ı Mûsâ ’yı müsadere eden ve mahkemeye veren 
adam kendisi iki sene hapis cezas ıyla tokat yedi. Ve Hüsrev’e hiddetle bir ay 
ceza veren hâkimin istifaya mecbur olmas ıyla ve refikas ının oradan mufara-
kat ıyla bir nevi tokat yemesi gibi, aynen burada dahi size leffen gönderdi ği-
miz pusulada yaz ılan tokatlar kat’î gösteriyorlar ki: Biz bir himayet ve inâyet 
alt ınday ız; bize ili şenler, âhirette şiddetli tokatlar yiyecekleri gibi, dünya-
da dahi bir k ısm ı çabuk çarp ılır.
Hem bu defa, bize hücumlar ın ayn ı zaman ında k ış çok hiddet etti, şid-
detli soğuk ve f ırtına ile havan ın k ızd ığını gösterdiği gibi, hücumlar ı durmas ıy-
la ve Nurcular ın ferahlanmas ıyla bu zemherir günleri nevruz günleri gibi gül-
meye başlad ı. O tebessüm, devamla mânevî bir müjde ve teselli veriyor ka-
naatindeyiz.
Bu defa pusulada yaz ıldığı gibi, hiçbir şeytan ın da kimseyi kand ıramad ığı 
acip ve maskaraca bir iftira etmekle teveccüh-ü âmmeyi hakk ımızda k ırmaya 
çal ışan resmî polisler, ayn ı zamanda tokatlar ını yemesiyle gösteriyor ki; bize 
hücum edenler, iftiradan ba şka hiç çare bulam ıyorlar, ba şka çareleri kalma-
mış. Hem biz de çok dikkat ve ihtiyat etmeye, böyle şâyialara ehemmiyet ver-
memeye mecbur oluyoruz.
f
1 Bkz.: Hatîb el-Ba ğdâdî, Târîhu Ba ğdâd 8/207; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/236; el-Aclûnî, Keşfü’l-
hafâ 2/30.

Emirdağ 
Lâhikas ı-2
(Emirdağ’da ve Isparta’da son ikametlerinde yaz ılan mektuplard ır.)
“Emirdağ Lâhikas ı - 1” ile bu “Emirda ğ Lâhikas ı - 2” 
aras ında Nur Müellifi Üstad ımız Hazretleri baz ı talebele-
riyle Afyon hapsine sevkle, orada muhakeme edilmi ş ve 
Afyon hapsinde kald ığı yirmi ay zarf ında yazd ıklar ı mektup 
ve müdafaalar ı Şuâlar’da On Dördüncü Şuâ olarak ve k ıs-
men Tarihçe-i Hayat’ta ne şredilmiştir.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bayram tebrikiyle beraber her birinizi derecesine göre birer Said ve birer 
vârisim ve benim yerimde Nur’lar ın birer bekçi muhaf ızı olarak mânevî bir hât ı-
raya binâen kabul etti ğimi haber verdi ğim gibi, şimdi de size beyan ediyorum:
Mâdem haddimden çok ziyade hüsn-ü zann ınızla bana ulûm-u imaniye 
ve hizmet-i Kur’âniye’de bir üstadl ık vermişsiniz; ben de her birinize derecesi-
ne nisbeten eski zaman üstadlar ının icazet almaya lây ık olan talebelerine ica-
zet-i ilmiyeyi verdikleri misillü, icazet veriyorum. Ve bütün kanaatimle ve ruh u can ımla sizi tebrik ediyorum. İnşaallah şimdiye kadar sadakat ve ihlâs dai-
resinde fevkalâde ne şr-i envar etti ğiniz gibi, daha parlak devam edip bu âciz, 
zay ıf, mütekaid Said bedeline binler muktedir, kuvvetli vazife-perver Saidler 
olursunuz.
Said Nursî
f
Afyon Hapsinden Sonra 
Emirdağ’da Yaz ılan Mektuplar
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Her halde biriniz benim bedelime Diyanet Riyaseti’ne gitsin; benim se-
lâm ve hürmetlerimle Ahmed Hamdi Efendiye desin ki:
“Zat ınız iki sene evvel Nur’un Külliyat ından bir tak ım istemiştiniz. Ben de 
haz ırlatt ırdım. Fakat birden hapse soktular; tashih edemedim, göndereme-
dim. Şimdi onlar ın tashihiyle me şgulüm. Fakat tesemmüm hastal ığıyla ziya-
de perişaniyetimden, çabuk bitirmeyece ğim. Bitirdikten sonra in şaallah tak-
dim edilecektir. ‘Hediye almayan elbette hediye veremez.’ kaidesine binâen, bu ziyade k ıymettar mânevî tefsir-i Kur’ân, bu memleket-i İslâmiye’nin âlim-
ler reisi olan zat- ı âlinize, Nur’lar ın serbestiyetine mümkün oldu ğu derecede 
çal ışman ıza ve numûne için üç cüzü size evvelce gösterdi ğimiz Kur’ân’ ımızın 
bas ılmas ına himmet ve sa’y etmenize bir kudsî ücrettir.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
4  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 4  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
“Katiyen size beyan ediyorum ki: Meselemizde hiçbir tarihte ilm-i haki-
kate ve hakâik-i imaniyeye kar şı bu derece garazkârâne, gaddârâne tecavüz 
olmam ış. Sizin daire-i ilmiyeniz ve riyasetiniz her şeyden evvel bu vazife-i di-
niye ve ilmiyeyi yapman ız iktiza ediyor. Ben bu son zehirlendi ğim zaman da 
öleceğimi düşündükçe, ‘Benim bedelime Ahmed Hamdi, Nur’lara sahip ç ı-
kacak.’ diye kalbim ferahlan ıyordu, teselli buluyordum. Size mahkeme mü-
dafaat ımızdan baz ı parçalar evvelce dairenize gönderdi ğimiz halde; şimdi ta-
mam, mükemmel ve ayn- ı hakikat bir nüsha müdafaat ımı da size gönderiyo-
rum. Ona göre sizin delâletinizle Nur’lar ın serbestiyetine çal ışacak zatlara bir 
me’haz olarak göstermek niyetiyle gönderdik.”
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim, Safranbolu, Eflâni havalisi Nur şâkirtleri,
Sizlere, gönderdi ğiniz Nur eczalar ının hediyesine bin barekâllah, mâ şaal-
lah deriz. Cenab- ı Hak sizleri iki cihanda mesut eylesin, âmîn...
Nur’un mübarek, fedakâr şâkirtlerinin her biri bir k ısım risaleleri güzel-
ce yaz ıp bu s ırada bana hediye etmeleri ve bir k ısım tatl ı teberrükle beraber 
şiddetli hastal ığım ve s ıkıntılar ım içinde garip bir tarzda bana gelmesi, eski-
den beri mukabelesiz hediyeyi kabul etmemek kaidem iken, o kaidenin aksi-ne olarak kemâl-i sevinç ve memnuniyetle kabul etti ğime sebep, üç mânidar 
ve garip hâdiselerdir:
Birincisi :
 Bir k ısım paramla ald ığım bana mahsus makine mahsulü on 
bir mecmua ve elmas kalemli Nur’un k ıymettar üç şakirdinin yazd ıklar ı tam 
bir tak ım Risale-i Nur, Diyanet Riyaseti’nin be ş-alt ı defa mus ırrâne istemesi 
üzerine haz ırlad ığım, ayn ı zamanda ve bir derece yabanî kalan müftüler ve 
hocalara bir mânevî hediye ve mü şevvik olarak göndermek te şebbüsü zama-
nında böyle çok ehemmiyetli bu vazifeyi yerine getirmek için Hüsrev’i bura-
ya istiyordum. Hâlbuki vaziyetim mü şkül bir halde, çok merak ediyordum. 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------    5 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------    5
Birden, küçük bir Hüsrev olan kahraman Sungur ayn ı vakitte geldi. Beni çok 
endişe ve telâşlardan ve masraflardan kurtard ığı gibi, bu vazife, iki sene mü-
temadiyen yan ımda hizmeti kadar k ıymettar oldu ğu için kat’î kanaatim geldi 
ki, bu da Nur’un ne şrindeki muvaffakiyetin bir kerametidir.
İkinci  Hâdise : Ben kendime ait nüshalar ımı Diyanet Riyaseti’ne gönder-
diğim ayn ı zamanda, aynen mizanla ziyade-noksan olmayarak tart ılsa aynen 
o kadar Nur’un Safranbolu, Eflâni havalisindeki Nur’un küçük kahramanlar ı 
gönderdikleri mübarek hediyeleri lisân- ı hâl ile bana dediler: “Merak etmeyi-
niz, biz zayiat yerine geldik. O zayiat ın yerini doldurduk.” Ben de ruh u canla 
kabul ettim ve gönderenleri tebrik ettim; daha teberrükleri bana dokunmad ı.
Üçüncü  Hâdise : O mübarek hediyeler odama geldi ği zamandan on 
dakika evvel, serçe ku şuna benzer bir ku ş yatağımın ayağı alt ında gördüm. 
Hâlbuki pencereler ve kap ı kapal ı, hiçbir delik yok ki, o ku ş girebilsin. Bakt ım, 
benden kaçm ıyor. Bir parça ekmek verdim; yemedi. Kalben dedim: “Üç-dört 
sene evvel ayn ı burada ku şlar ın müjde vermesi gibi, bu da müjde veriyor.”
Hakikaten ayn ı zamanda o mübarek nurlu hediye geldi ği gibi, üç senedir 
haber almad ığım müftü karde şim Abdülmecid’den güzel bir mektup ald ım. 
Bana hizmet eden Halil geldi. “Bu ku şa bak, bu da eski ku şlar gibi bir müj-
decidir.” dedim. Sonra pencereyi açt ık, gitsin; gitmiyordu. Yukar ıda beş-alt ı 
defa uçtu, gitmedi.
Sonra Sungur da geldi. “ İşte sen de gör.” dedik; o da gördü. Yar ım saat 
sonra, nas ıl görülmesi harika oldu; bulunmamas ı da harika oldu. Pencereden 
çıkmadan Halil ile arad ık, bulamad ık, kayboldu…
Hattâ bu mânevî hediyenin gelmesi ve Hüsrev yerinde Sungur imdada ye-
tişmesi, ehemmiyetini göstermeye bir kat’î hâdise budur ki: Sungur gelmeden 
iki gün evvel –demek o evden ç ıktığı gün– Halil rüyada görüyor ki: Sungur, 
Mustafa Osman ile buraya gelmi şler; büyük bir hâdise ve şâşaal ı bir merasim 
yap ılm ış. Benden “Tâbiri nedir?” diye sordu. Ben de merak ettim: “Sen niçin bu 
rüyay ı bana söyledin? Acaba onlar ın başına bir zarar m ı gelmiş?” diye bir gece 
sabaha kadar endi şe ile müteessirdim. O rüya-y ı sâd ıka az bir tâbirle ç ıktı.
f
6  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 6  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
(Sungur Ankara’da iken Üstadımıza yazdığı mektubun suretidir.) (Sungur Ankara’da iken Üstad ımıza yazd ığı mektubun suretidir.)
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Çok aziz, çok mübarek, çok mü şfik, çok sevgili Üstad ımız Efendimiz 
Hazretleri,
Mübarek, makbul, k ıymetli mektubunuzu Diyanet Riyaseti Ba şkan ı Ah-
med Hamdi Efendi’ye teslim ettik. Sevinçler içinde mübarek mecmua ve Nur’lar ı kendi hususî kütüphanesine koydu. “ İnşaallah bunlar ı kendi öz ve 
has karde şlerime okumak için verece ğim ve bu suretle tedricî tedricî ne şrine 
çal ışacağız.” dedi.
Çok sevgili Üstad ım Efendim,
Mübarek mektubunuzdaki emirlerinizi yapaca ğını söyledi. “Fakat şim-
di hemen birdenbire bunlar ın neşri olmaz. Ben bu eserleri has karde şlerime 
okutturup merakl ılara göre ileride ne şrederiz. İnşaallah tam ve parlak şekilde 
ileride ne şrine çal ışacağını” söyledi.
Sungur
f
Yirmi Dokuzuncu Mektub’un İkinci Makam ı’nın en baş sayfas ında, suâl 
ve cevaptan sonra şu nükte yaz ılacak:
“Bu risalenin sebeb-i telifi: Kur’ân’ ın tercümesini Kur’ân yerinde camiler-
de okutmak olan deh şetli suikast ına karşı bir nevi mukabeledir. Ziyade tafsilât 
ve lüzumsuz bahisler girmi ş. Fakat o mücahidâne ve heyecanl ı mukabelede 
kıymettar bir gaybî anahtar ı hissedip meczubâne aratt ırmak içinde, lüzumsuz 
tafsilât ve zay ıf ve pek ince emareler dahi girmi ş.
Kalbime geldi ki: Yirmi Dokuzuncu Mektub’un gayet ehemmiyetli ve lü-
zumlu ve parlak ve îcazl ı olan Birinci Makam’ ı, bu İkinci Makam’ ın bütün ku-
sûrat ını ve israfat ını affettirir.”
Ben de kemâl-i sürurla şükrettim, o kusurlar ı unuttum.
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------    7 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------    7
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Muhterem Ahmed Hamdi Efendi Hazretleri,
Bir hâdise-i ruhiyemi size beyan ediyorum: Çok zaman evvel zat ınız ve 
sizin mesle ğinizdeki hocalar ın, zarurete binâen ruhsata tâbi ve azîmet-i şer’i-
yeyi b ırakan fikirlerine, benim fikirlerim muvaf ık gelmiyordu. Ben hem onla-
ra, hem sana hiddet ederdim. “Neden azîmeti terk edip ruhsata tâbi oluyor-lar?” diye, Risale-i Nur’u do ğrudan do ğruya sizlere göndermezdim. Fakat, 
üç-dört sene evvel, yine şiddetli, kalbime, size kar şı tenkitkârâne bir teessüf 
geldi. Birden ihtar edildi ki:
“Bu senin eski medrese arkada şlar ın olan ba şta Ahmed Hamdi gibi zat-
lar, dehşetli ve şiddetli bir tahribata kar şı ‘ehvenü’ ş-şer’ düsturuyla, bir k ısım 
vazife-i ilmiyeyi, mukaddesat ın muhafazas ına sarf edip tehlikeyi dörtten bi-
re indirmeleri, onlar ın mecburiyetle baz ı ruhsatlar ına ve kusurlar ına inşaallah 
keffâret olur.” diye kalbime şiddetli ihtar edildi.
Ben dahi sizleri ve sizin gibilerini, o vakitten beri yine eski medrese kar-
deşlerim ve ders arkada şlar ım diye hakikî uhuvvet nazar ıyla bakmaya ba şla-
dım. Onun için benim bu şiddetli tesemmüm hastal ığım vefat ımla neticelen-
mesi düşüncesiyle, sizi Nur’lara benim bedelime hakikî sahip ve hâmi ve mu-
haf ız olacağ
ınızı düşünerek, üç sene evvel mükemmel bir tak ım Risale-i Nur’u 
size vermek niyet etmi ştim. Fakat şimdi hem mükemmel de ğil, hem tamam ı 
değil; fakat ekseriyet-i mutlaka eczalar ı Nur şâkirtlerinden gayet mühim üç za-
tın on-on be ş sene evvel yazd ıklar ı bir tak ımı sizin için hastal ığım içinde bir 
derece tashih ettim. Bu üç zat ın kaleminin benim yan ımda on tak ım kadar 
kıymeti var. Senden ba şka bu tak ımı kimseye vermeyecektim. Buna mukabil 
onun mânevî fiyat ı da üç şeydir:
Birincisi : Siz mümkün oldu ğu kadar Diyanet Riyaseti’nin şubelerine 
vermek için, mümkünse eski huruf, de ğilse yeni harfle ve has arkada şlar ım-
dan tashihe yard ım için birisi ba şta bulunmak şart ıyla, memleketteki Diyanet 
Riyaseti’nin şubelerine yirmi otuz tane teksir edilmektir. Çünkü haricî dinsizlik 
cereyan ına karşı böyle eserleri ne şretmek, Diyanet Riyaseti’nin vazifesidir.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
8  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 8  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İkincisi : Madem Nur Risaleleri medrese mal ıdır. Siz de medreselerin hem 
esas ı, hem ba şlar ı, hem şâkirtlerisiniz. Onlar sizin hakikî mal ınızd ır. Münasip 
görmediğiniz risaleyi şimdilik ne şrini geri b ırak ırsınız.
Üçüncüsü : Tevafuklu Kur’ân’ ımız mümkünse foto ğraf matbaas ıyla tab’ 
edilsin ki, tevafuktaki lem’a-y ı i’câziye görünsün. Hem ba ştaki Türkçe târifat ı 
ise; o, Kur’ân ile beraber tab’ edilmesin, belki ayr ıca bir küçük risalecik olarak 
ya Türkçe veya Arabîye güzelce çevirip öylece tab’ edilsin.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Gayet k ıymetli, fedakâr Nur kahraman ı ağabeyimiz Hüsrev Efendi,
Şimdi beş defad ır Diyanet Reisi Nur’dan bir tak ımı mus ırrâne istedi. 
Üstad da şiddetli hastal ığı içinde tashih edip – şimdilik bitmek üzeredir– Diya-
net Reisi’nden onun mânevî fiyat ı olarak üç madde istemi ş:
Birisi : Sizin harika yazd ığınız mucizeli Kur’ân’ ı fotoğrafla tab’ etmek. Bu 
maddeyi kabul etmi ş; yaln ız “Başındaki Türkçe târifat ı müstakil kalsa, ayr ı 
tab’ edilse münasiptir.” demi ş. İşte, Üstad ımız ona yazd ığı mektubu, berây- ı 
mâlûmat, leffen size gönderiyoruz. Üstad ımız diyor ki:
“Hem bir tak ım Risale-i Nur’u, hem makine ile ç ıkan mecmualar ı ona 
göndermek ve Hüsrev gibi bu i şte en ziyade alâkadar bir karde şimizin eliy-
le teslim etmek cihetini me şveretinize havale ediyor.” Siz de tam bir me şve-
retle sizin bu meselede oraya gitmenizin vücutça s ıhhatiniz müsaitse ve fikri-
nize de muvaf ık ise, muayyen bir vakitte acele oraya gidersiniz ve adresinizi 
bildirirsiniz. Biz de tak ımı ve mecmualar ı size, Ankara’ya, elinize yeti ştirece-
ğiz. Hattâ siz isterseniz kendi hesab ınıza, onlar ı müftüler ne şretmek niyetiyle 
Diyanet Reisi’ne verirsiniz.
Hizmetinde bulunan
Halil, Sâd ık, İbrahim
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------    9 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------    9
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Hem Medresetü’z-Zehra şâkirtlerini, hususan mübarekler heye-
tini ve Isparta vilâyetini merhum Hâf ız Mustafa’n ın vefat ıyla tâziye ve Hâf ız 
Mustafa’y ı tam vazifesini yapmas ıyla yirmi senede ikinci bir Hâf ız Ali olarak 
yirmi seneden beri usanmadan, sars ılmadan Nur’lar ın neşrine çal ışmas ını bü-
tün ruh u can ımızla tebrik; hem onu, hem Isparta vilâyetini, hem Medresetü’z-
Zehra’y ı tebrik ediyoruz. Hakikaten bu merhum kahraman karde şimiz, aynen 
Hâf ız Ali gibi vazifesini bitirdi, âlem-i nura ve berzaha, Hâf ız Ali ve Hasan Feyzî 
gibi karde şlerinin yan ına gitti. Cenab- ı Hak Risale-i Nur’un hurufat ı adedince 
onun defter-i hasenat ına hay ırlar yazs ın ve ruhuna rahmet eylesin, âmîn...
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Size, şahs ıma ait birkaç meseleyi beyan etmek kalbime ihtar edildi.
Evvelâ : Baz ı has karde şlerim şahs ıma hizmette dikkatsizlik ettiklerinden, 
onlar ın bana kar şı ac ımas ını noksan gördü ğümden bazen hiddet ve tekdir et-
tiğim vakit kalbime geldi ki:
O bîçâreler ziyade hüsn-ü zanla tahmin ediyorlar ki, “Üstad ımız istese 
belki baz ı ruhanîler, cinnîler de hizmet edecekler, belki ediyorlar. Hizmet-i 
Nuriye’de inâyetin â şikâre cilvesi gösteriyor ki, onun şahs ının perişaniyetine 
meydan verilmiyor ve şefkatimize muhtaç de ğil.” diye, hizmette baz ı kusurlar ı 
oluyor. Hattâ bugün de birisi araba getirecekti; dikkatsizlik yüzünden ben ya-yan ç ıktım, bir saatte on saat kadar zahmet çektim. Ben de birkaç gün evvel 
böyle kusuru yapanlara demi ştim. Tekrar edece ğim, siz de dinleyiniz:
Nas ıl ki Risale-i Nur’u ve hizmet-i imaniyeyi, dünyevî rütbelerine ve şah-
sım için uhrevî makamlar ına âlet yapmaktan s ırr- ı ihlâs şiddetle beni men 
ettiği gibi; öyle de, kendi şahs ımın istirahatine ve dünyevî hayat ımın güzel-
ce, zahmetsiz geçmesine, o hizmet-i kudsiyeyi âlet yapmaktan cidden çekini-yorum. Çünkü uhrevî hasenat ı
n bâki meyvelerini fâni hayatta cüz’î bir zevk 
için sarf etmek, s ırr- ı ihlâsa muhalif olmas ından, katiyen haber veriyorum ki: 
Târikü’d-dünya ehl-i riyâzetin arzu ve kabul ettikleri ruhânî, cinnî hüddamlar bana her gün, hem aç oldu ğum zamanda ve yaral ı olduğum vakitte en gü-
zel ilâç getirseler, hakikî ihlâs için kabul etmemeye kendimi mecbur biliyo-rum. Hattâ berzahtaki evliyadan bir k ısm ı temessül edip bana helva baklava-
lar ı hizmet-i imaniyeye hürmeten verseler, yine onlar ın elini öpüp kabul et-
memek ve uhrevî, bâkî meyvelerini dünyada fâni bir surette yememek için, 
nefsim de kalbim gibi kabul etmemeye r ıza gösteriyor. Fakat kast ve niyetimiz 
10  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 10  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
olmadan, inâyet cihetinde gelen bereket gibi ikrâmât- ı rahmâniye, hizmetin 
makbuliyetine bir alâmet oldu ğundan, nefs-i emmâre kar ışmamak şart ıyla ru-
humla kabul ederim. Her neyse.. bu mesele bu kadar kâfi.
Sâniyen : Eski Harb-i Umumî’de Pasinler Cephesi’nde şehid merhum 
Molla Habib’le beraber Rusya’ya hücum niyetiyle gidiyorduk. Onlar ın topçu-
lar ı bir-iki dakika fas ılayla bize üç top güllesi at ıyordu. Üç gülle tam ba şımızın 
iki metre üstünden geçip, arkada dere içine saklanan askerimiz görünmedik-leri halde geri kaçt ılar. Tecrübe için dedim:
“Molla Habib, ne dersin, ben bu gâvurun güllesine gizlenmeyece ğim.”
O da dedi: “Ben de senin arkandan çekilmeyece ğim.”
İkinci top güllesi pek yak ınımızda düştü. H ıfz- ı ilâhî bizi muhafaza etti ğine 
kanaatle Molla Habib’e dedim:
“Haydi ileri! Gâvurun top güllesi bizi öldüremez. Geri çekilmeye tenezzül 
etmeyece ğiz.” dedim.
Hem Bitlis muhasaras ında ve avc ı hatt ında Rus’un üç güllesi öldürecek 
yerime isabet etti. Biri de şalvar ımı delip, iki aya ğımın aras ından geçip o teh-
likeli vaziyette sipere oturmaya tenezzül etmemek bir hâlet-i ruhiye ta şıdığım-
dan, arkadan kumandan Kel Ali, Vali Memduh Bey i şittiler, “Aman çekilsin 
veya sipere otursun!” dedikleri halde, “Bu gâvurun gülleleri bizi öldürmeye-cek!” dedi ğim ve hiçbir ihtiyat ve tedbire ehemmiyet vermeyerek o gençlik 
zaman
ında, o zevkli hayat ımın muhafazas ına çal ışmad ığım halde, şimdi sek-
sen yaşına girdiğim halde gayet derecede bir ihtiyat ve hayat ımı muhafaza, 
hattâ vesvese derecesinde tehlikelerden çekinmek hâleti acip bir tezat görün-düğünden, elbette o gençlik hayat ını pervas ızca feda etmek, bir-iki sene ihti-
yarl ık ve zevksiz hayat ını bu derece muhafaza etmek büyük bir hikmet içindir. 
Ve iki-üç kudsî maksat, içinde vard ır:
Birincisi: Gizli, gayr-i resmî ve bir k ısım resmî, insafs ız düşmanlar ımızın 
desiseleriyle Nur şâkirtlerinin bedeline bütün hücumlar ı benim şahs ıma ve be-
nimle me şgul olmas ına ve bilmeyerek ehemmiyeti benden bilmekle Nur şâ-
kirtlerinin bir derece desiselerden ve hücumlardan kurtulmalar ına bu ihtiyar 
ve perişan hayat ım vesile oldu ğundan, Eski Said’in on gençlik hayat ı kadar 
kardeşlerimin hat ırı için şimdilik ona muvakkaten ehemmiyet veriyorum.
Eğer ben ortadan çekilsem, bana verdi ği zahmet, ruhumdan ziyade sevdi-
ğim has karde şlerime verilecekti. O halde, bir zahmet, yüz adet zahmet olurdu.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   11 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   11
İkincisi:  Gerçi has karde şlerim her birisi mükemmel bir Said hükmünde 
Nur’a sahiptirler. Fakat ihlâstan sonra en büyük kuvvetimiz tesanüdde bulun-duğundan; ve me şreplerin ihtilâf ıyla, hapiste oldu ğu gibi, bir derece tesanüd 
kuvveti sars ılmas ıyla hizmet-i Nuriye’ye büyük bir zarar gelmesi ihtimaline bi-
nâen; bu bîçâre ihtiyar hasta hayat ım, tâ 
Lem’alar , Sözler  mecmuas ı da ç ı-
kıncaya kadar ve korkakl ık ve k ıskançl ık damar ıyla hocalar ı Nur’lardan ür-
kütmek belâs ı def oluncaya kadar ve tesanüd tam muhkemle şinceye kadar o 
hayat ımı muhafazaya bir mecburiyet hissediyorum. Çünkü uzun imtihanlar-
da mahkemeler, dü şmanlar ım, benim gizli ve mevcut kusurlar ımı göremedik-
lerinden, h ıfz- ı ilâhî ile bütün bütün beni çürütemediklerinden, Risale-i Nur’a 
galebe edemiyorlar. Fakat hayat- ı içtimaiyede çok tecrübelerle mahiyeti bilin-
meyen, benim vârislerim genç Said’lerin bir k ısm ını, Nur’un zarar ına iftiralar-
la çürütebilirler diye o telâ ştan bu ehemmiyetsiz hayat ımı ehemmiyetle mu-
hafazaya çal ışıyorum; hattâ yan ımda bir rovelver varken, ikinci bir kuvvetli 
rovelver daha tedarik etmeye lüzum gördüm. Dü şmanlar ın zehirleri karde şle-
rimin duas ıyla k ırıldıklar ı gibi, sâir suikastlar ı dahi inşaallah akîm kalacakt ır.
Ezcümle : İki saat kamer tamam ıyla tutuldu ğu ayn ı gecede, gizli dü şman-
lar ım Ankara’dan bizden Nur mecmualar ı istemeleri üzerine buraya gelen iki 
adam, birden otuz alt ı mecmua gönderdi ğimizin ayn ı ikinci gününde tahmin-
lerince daha gönderilmemi ş diye, hem o kitaplar nerede oldu ğunu bilmek ve 
Afyon’daki resmî ve makam sahibi bir-iki masona haber vermek ve taharrî et-tirmek ve kilitli olan iki odamda yemek ve içmek kaplar ıma zehir atmak için, 
fevkalâde bir tarzda dama ç ıkm ışlar ve iki odan ın her birinin bir penceresini 
kırmadan acip bir tarzda aç ıp içeriye girmi şler. Benim yatt ığım oda ise arka-
sından sürgülü olmas ından bana suikast edememi şler. H ıfz- ı ilâhî ve inâyet-i 
rabbâniye onlar ın eline bir uç vermedi.
Ben daha lüzumlu şeyler yazacakt ım. Fakat rahats ızlık “Yeter!” dedi. 
Her 
vakit ihtiyat, ihlâs, tesanüd, sebat, sars ılmamak ve vazifemizi yapmak ve 
vazife-i ilâhiyeye kar ışmamak 1َّرَتْĳَĭَÜ ًّاóِø düsturuna göre hareket etmek 
ve telâş ve meyus olmamak lâz ım ve elzemdir.  Hem tekrar derim:
Nur şâkirtleri gibi pek az zahmetle pek çok k ıymettar hizmet ve pek çok mâ-
nevî kazanç elde edenler tarihlerde görülmüyor. A ğır şerâit alt ında bazen bir sa-
at nöbet bir sene ibadet hükmüne geçti ği misillü, in şaallah Nurcular ın hizmet-i 
imaniye ve Kur’âniye’deki saatleri yüzer saat hükmünde hay ırlar kazand ırır.
Umum karde şlere ve hem şirelere selâm ve iki cihanda
selâmetlerine dua eden ve dualar ını isteyen karde şiniz
1 “Gizli olarak nurlan ır.” Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509.
12  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 12  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
..... Hakikî fedakâr Zübeyir, en lüzumlu ve hizmete şiddet-i ihtiyac ım za-
man ında buraya imdad ıma geldi. Yoksa Isparta’dan o sistemde birisini iste-
yecektim.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Leyle-i Mirac’ ınızı tebrik ve içinde etti ğiniz dualar ın makbuliyeti-
ni rahmet-i ilâhiyeden niyaz ederiz. Ve bu havalide Miraç gecesinden bir gün evvel ve bir gün sonra müstesna bir surette rahmetin ya ğmas ı işarettir ki, bu 
vatanda bir umumî rahmet tecellî edecek, in şaallah.
Sâniyen :
 Van’daki eski talebelerimle ziyade alâkadar ve merak etti ğim 
ve bugünlerde Kastamonu’nun Süleyman Rü ştü’sü olan Çayc ı Emin, Van’da 
bulunup o eski mübarek talebelerimin ellerine Nur’lar ın yetişmesine çal ışma-
sı; ve o mübarek eski karde şlerimin hayatta olduklar ını bilmediğim ve merak 
ettiğim ki, beraber onlar ın hayatta ve Nur’lara mü ştak olduklar ını mektupla 
haber vermesi, beni çok ziyade memnun eyledi. Ve çok ferahl ı bir hüzün ve 
hazin bir eski hat ıra-y ı sürur verdi. Ben buradan oraya muhabere edemedi-
ğim için, benim bedelime Safranbolu kahramanlar ı muhabere etse iyi olur.
Sâlisen : Otuz seneden beri siyaseti b ırak ıp havâdislerini merak etmedi-
ğim halde, mucizâtl ı Kur’ân’ ımızı iki buçuk sene müsâdere edip bize verme-
mekle beraber, dünyada emsali vuku bulmam ış bir tarzda Afyon Mahkemesi 
bizi tâzip ve kitaplar ımızın neşrine mâni olmak cihetiyle, ziyade beni incitti. 
Ben de, be ş-on günde iki-üç defa siyaset dünyas ına bakt ım, acip bir hal gör-
düm. Müdafaat ımda dedi ğim gibi istibdad- ı mutlak ve rü şvet-i mutlaka ile ha-
reket eden bir cereyan- ı zınd ıka, masonluk, komünistlik hesab ına bizi böyle 
işkencelerle ezmeye çal ışmış. Şimdi o kuvveti k ıracak başka bir cereyan bu 
vatanda tezahüre ba şlad ığını gördüm. Fazla bakmak mesle ğimce iznim olma-
dığından daha bakmad ım.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Hasta karde şiniz
Said Nursî
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   13 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   13
Celâl Bayar,
Reisicumhur,Zat ınızı tebrik ederiz. Cenab- ı Hak sizi İslâmiyet ve vatan ve millet hizme-
tinde muvaffak eylesin.
Nur talebelerinden, onlar ın nam ına
Said Nursî
f
Reisicumhur Celâl Bayar ve Heyet-i Vükelâs ına
Ankara,
Biz Nur talebeleri, yirmi senedir emsalsiz bir tâzip ve i şkencelere hedef ol-
muşuz. Sabrettik, tâ Cenab- ı Hak sizi imdad ımıza gönderdi. O i şkencelerin se-
bebini on be ş senedir üç mahkeme hakikî ve kanunî olarak yüz otuz kitap ve 
bin mektubatta bulamad ıklar ına, Mahkeme-i Temyiz’le Denizli Mahkemesi’ni 
şahit gösteriyoruz. Otuz seneden beri ben siyaseti terk etmi ştim. Bu defa, bir-
kaç gün zarf ında Ahrarlar ın başına geçip milletin mukadderat ına sahip ç ıkma-
sı sebebiyle, Reisicumhur’u ve Heyet-i Vekile’yi tebrikle beraber, bir hakikati 
ifşa ediyorum. Şöyle ki:
Bize hücum eden ve mahkemelerde tâzip edenler demi şler: “Bu Nur tale-
belerinin dini siyasete âlet etmek ihtimalleri var, belki de ediyorlar.”
Biz de o zâlimlere kar şı müdafaatlar ımızdaki binler hüccetle demi şiz ve 
diyoruz ki:
Biz, dini siyasete âlet de ğil, belki r ıza-y ı ilâhîden ba şka hiçbir şeye, hattâ 
dünyaya ve saltanata âlet etmemek bizim esas mesle ğimiz oldu ğundan, dü ş-
manlar ımızca da tahakkuk etmi ş ki, üç senedir üç çuvaldan ziyade dosyala-
rımızı garazkârâne tetkik ettikleri halde bizi mahkûm edemiyorlar. Verdikleri 
keyfî ve vicdanî hükümlerine de bir bahane bulam ıyorlar ki, Temyiz o hük-
mü bozdu.
Evet, biz dini siyasete âlet de ğil, belki vatan ve milletin deh şetli zarar ına 
siyaseti mutaass ıbâne dinsizli ğe âlet edenlere kar şı, bizim siyasete bakmam ıza 
mecburiyet-i kat’iye oldu ğu zaman, vazifemiz siyaseti dine âlet ve dost yap-
makt ır ki, üç yüz elli milyon karde şlerin uhuvvetini bu vatandaki karde şlere 
kazand ırmaya sebep olsun.
14  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 14  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Elhâs ıl: Bize işkence edenlere, siyaseti asabiyetle dinsizli ğe âlet etmele-
rine mukabil; biz de siyaseti dine âlet ve dost yapmakla bu vatan ve milletin saâdetine çal ışmışız.
Kardeşlerim, ben bunu böyle münasip gördüm, sizlerin me şveretine ha-
vale ediyorum.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Seksen küsûr sene ibadetli bir ömr-ü bâkîyi temin eden Ramazan- ı 
Şerif’inizi bütün ruh-u can ımızla tebrik ve her gecesi bir nevi Leyle-i Kadir 
hükmünde hakk ımızda menfaattar olmas ını niyaz ederiz. Ve te şrik-i mesai s ır-
rıyla ve her has Nurcu, umum Nurcular ın mânevî kazanc ına hissedar olma-
sıyla, mânen binler dille ibadet ve dua ve isti ğfar ve tesbihat yapmaya hakikî 
uhuvvet ve ihlâs ile mazhariyetinizi rahmet-i ilâhiyeden niyaz ediyoruz ve öy-le de ümit ediyoruz.
Sâniyen : Risale-i Nur’un mânen galebe-i tâmmesi ile beraber, mason 
kısm ının dinsizleri ve komünistlerin z ınd ıklar k ısm ı, habbeyi kubbe yap ıp ba-
hanelerle Nur’lar ın serbestiyetine mâni olmaya çal ışıyorlar ki, yine bu defa da 
mânâs ız, sebepsiz otuz be ş gün mahkememizi tehir ettiler. Hattâ Kur’ân’ ımızı 
vermemek için, avukat ımızla da gürültü etmi şler. Fakat inâyet-i ilâhiye on-
lar ın bütün plânlar ını akîm b ırak ıyor. Nur’lar kemâl-i ihti şamla, İstanbul ve 
Ankara münevver gençlerinde büyük bir i ştiyakla kendi kendine inti şar edip 
şâkirtlerine ders veriyor. Bu mânevî galebesinin bir neticesidir ki, ezan-
ı 
Muhammedî’nin okunmas ına çal ışan Başvekil’e yüzer imza ile genç münev-
verler teşekkür ve tebrik yaz ıyorlar.
Sâlisen : Buradaki talebeler de Ramazan- ı Şerifinizi tebrikle beraber, ken-
dilerince pekçok numûneler içinde eski komünistlerin i şkencelerinden bir-iki 
numûne yaz ıp leffen size takdim ediyorlar. Belki bir vakit bu mealde gazete-
lerde bir makaleyi de ne şredecekler.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   15 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   15
Umum karde şlerim ve hem şirelerime selâm ve dua eden ve hastal ık 
sebebiyle vazife-i ubudiyeti tam yerine getiremeyen ve Nurcular ın mânevî 
yard ımlar ına ve onun bedeline dua etmelerine ve mânevî kazançlar ına 
muhtaç hasta karde şiniz,
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Halk F ırkas ı iktidar partisi iken Üstad ımıza yap ılan eşedd-i zulüm ile 
yüzer kanunsuz i şkencelerinden birinci numûnesi:
Zemin yüzünde bu as ırdaki kadar misli görülmeyen bir z ınd ıka cereyan ı-
nın plânlar ıyla Üstad ımıza yirmi be ş senedir istibdad- ı mutlak ile yap ılan zul-
mün bir numûnesi şudur ki:
Nefes almak üzere kapal ı arabayla k ırlara gitmek için d ışarıya ç ıktığı za-
man, buran ın büyük bir memuru k ıyafetine ili şmek istemi ş. Bu beş cihette ka-
nunsuz ve be ş vecihle vicdans ızlık olan hadsiz cüretkârl ığa karşı deriz ki:
Padişah ın küçük bir tahakkümüne tahammül edemeyen ve Me şrutiyet 
ilân ında ve Divan- ı Harb-i Örfî’de mahkeme reisi Hur şid Paşa’ya ve mahke-
me âzâlar ına cevaben, “E ğer Meşrutiyet bir f ırkan ın istibdad ından ibaret ise, 
bütün ins ve cin şâhid olsun ki ben mürtecîyim! Şeriat ın birtek meselesi u ğ-
runda bin ruhum olsa fedaya haz ırım!” diyen ve Meclis-i Mebusan’da Mustafa 
Kemâl’e kar şı, “Namaz k ılmayan hâindir, hâinin hükmü merduttur!” söyleyen 
ve İslâmî k ıyafeti katiyen ve asla tebeddül etmeyen ve k ıyafetine ili şmek iste-
yen ve sonra kendi kendini öldürmekle tokad ını yiyen Nevzat isminde Ankara 
Valisine, “Bu sar ık bu başla beraber ç ıkar!” tarz ında konu şarak boynunu gös-
termesiyle dokunulmayan bir zata; hem Isparta, hem Eski şehir, hem Denizli 
mahkemeleri dahi ba şını açt ırmad ıklar ı ve –son Afyon Mahkemesi müstes-
na– binlerce halk ve yirmi polislerin bulundu ğu s ıralarda bile ba şını açmas ı 
ihtar edilmedi ği ve münzevî oldu ğu halde, o dü şüncesiz memurlar ın mânâs ız 
ihanet için müdahale niyeti, do ğrudan do ğruya anar şilik hesab ına vatan ve 
millete tehlike getirmeye çal ışmakt ır. Ve bütün bütün kanunsuz olmakla bera-
ber, senelerden beri emsaline rastlanmam ış, bir ferâgat- ı nefis ve fedakârl ıkla 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
16  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 16  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
en ağır şerait alt ında yüz otuz parçadan müte şekkil muazzam ve harika eser 
külliyat ıyla vatan ve milletin mânevî kurtulu şunu temin eden böyle bir zata 
bu tarzda ili şmek, elbette millet ve gençli ğin mahv u peri şan olmas ına gayret 
eden gizli vatan dü şmanlar ına yard ım etmek ve âlet olmakt ır. Afyon’da bir-iki 
mütemerrid, bir z ınd ık masonun i ştirak ve te şvikiyle, o insan ın bu tarz ihanet 
etmek fikrine, hiçbir ihaneti kabul etmeyen Üstad ımızın tahammül etmesin-
den ve ehemmiyet vermedi ğinden şu hakikati katiyen anlad ık ki, bu vatan ve 
millete kendi yüzünden bir zarar gelmemesi için haysiyetini, şerefini, nefsini, 
ruhunu, rahat ını dahi feda etmi ştir.
Konyal ı Zübeyir
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Hem sizin, hem bu memleketin, hem âlem-i İslâm’ ın mühim 
bayramlar ının mukaddimesi olan, bu memlekette şeâir-i İslâmiye’nin yeni-
den parlamas ının bir müjdecisi olan ezan- ı Muhammedî’nin (aleyhissalâtü ves-
selâm) kemâl-i ferahla on binler minarelerde okunmas ını tebrik ediyoruz. Ve 
seksen küsûr sene bir ibadet ömrünü kazand ıran Ramazan- ı Şerif’teki ibadet 
ve dualar ınızın makbuliyetine âmîn diyerek rahmet-i ilâhiyeden her bir gece-i 
Ramazan bir Leyle-i Kadir hükmünde sizlere sevap kazand ırmas ını niyaz edi-
yoruz. Bu Ramazan’da şiddetli zafiyet ve hastal ığımdan tam çal ışamad ığım-
dan sizlerden mânevî yard ım rica ediyorum.
Sâniyen : Benim son hayat ımı Isparta havâlisinde geçirmek büyük bir ar-
zumdur. Ve Nur Efesinin dedi ği gibi demi ştim: “Isparta, ta şıyla toprağıyla be-
nim için mübarektir.” Hattâ yirmi be ş seneden beri beni i şkence ile tâzip eden 
eski hükûmete kalben ne vakit hiddet etmi şsem, hiçbir zaman Isparta hükû-
metine hiddet etmeyip, o mübarek vatandaki hükûmetin hat ırı için ötekileri 
de unutuyordum. Hususan oradaki eski tahribat ı tamirata ba şlayan hakikî va-
tan-perverler olan Demokrat nam ında hamiyetli Ahrarlar, yani hürriyet-per-
verler, Nur ve Nurcular ı takdir etmelerine çok minnettar ım. Onlar ın muvaf-
fakiyetine çok dua ediyorum. İnşaallah, o Ahrarlar istibdad- ı mutlak ı kald ırıp 
tam bir hürriyet-i şer’iyeye vesile olacaklar.
Sâlisen : Bayramdan bir miktar sonraya kadar burada kalmakl ığımın bir 
sebebe binâen lüzumu var. Bir-iki ay sonra Medresetü’z-Zehra erkânlar ının 
karar ıyla ve İstanbul ve Ankara üniversitelerindeki genç Said’lerin de muva-
fakat ıyla nereyi benim için münasip görürseniz oray ı kabul edece ğim. Madem 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   17 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   17
hakikî vârislerim sizlersiniz ve şahs ımdan bin derece ziyade dünyada vazifemi 
de görüyorsunuz. Bu hayat- ı fânideki son menzili sizin reyinize b ırak ıyorum.
Râbian : Hem tebriklerini, hem şiddetli alâkalar ını gösteren Ahmed Nazif 
ve Ahmed Feyzi ve Halil İbrahim ve Hasan At ıf ve Bucak’ta ve Eflâni ve 
İstanbul’daki Nurcular ın mektuplar ına benim bedelime sizler cevap verirse-
niz, sizleri tevkil ediyorum.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Hadîs-i şerifin s ırrıyla Ramazan- ı Şerif’in n ısf- ı âhirinde, hususan 
aşr-ı âhirde, hususan tek gecelerde, hususan yirmi yedisinde1, seksen küsûr 
sene bir ibadet ömrünü kazand ırabilen Leyle-i Kadir’in ihyas ına ve her biri-
niz umum Nur talebeleriyle beraber, hususan bu bîçâre, çok kusurlu, hasta, zay ıf kardeşinizi hissedar etmenizi ve her birinizin dualar ınızın binler mâne-
vî âmînlerin teyidiyle dergâh- ı ilâhîde kabul olmas ını rahmet-i ilâhiyeden ni-
yaz ediyoruz.
Sâniyen : Üniversitedeki genç Said’lerin hakikaten Medresetü’z-Zehra’n ın 
İstanbul ve Ankara’daki vazifesini yapt ıklar ına ve bu bîçâre Said’e ihtiyaç b ı-
rakmad ıklar ına ve Risale-i Nur’un her bir cihetle kâfi olmas ının bir numûne-
si olarak şimdi size leffen gönderdi ğimiz, onlar ın mebuslara hitaben yazd ıkla-
rı beyannamelerini; ve yine onlar ın bir eseri olan 
Tarihçe-i Hayat ’ın yetmiş 
nüshas ının baş taraf ına koyup yetmi ş mebusa göndermeleri için bize gelen 
beyannamelerini berây- ı mâlûmat size gönderdik. Siz münasip görseniz, onu 
ve size evvelce gönderdi ğimiz Sungur’un Maarif Vekâleti’ne müdafaas ı ve 
Mustafa Osman’ ın Adliye Vekiline istidas ıyla beraber Tarihçe-i Hayat ’a bir 
nevi zeyil olarak el yazmas ıyla veya makine ile veya İnebolu’daki yeni harfle 
elli-altm ış nüsha teksirini reyinize havale ediyoruz.
Sâlisen : Medresetü’z-Zehra erkânlar ı, benim şahs ımın da hakikî vekilim-
dirler. Bana, şahs ıma gelen mektuplara, onlar benim bedelime cevap versin-
ler. Hususan Hüsrev’in mektubunda isimleri bulunan zatlara kar şı münasip 
cevap verirsiniz. Ahmet Feyzi’nin size kar şı yazd ığı mektubun cevab ının par-
ças ını leffen size gönderiyoruz.
Umum karde ş ve hemşirelerimin mübarek Ramazan’lar ını ve umum ge-
celerini, mânevî Leyle-i Kadir’lerini tebrik ile selâm ve dua ve dualar ını rica 
ediyoruz.
f
1 Bkz.: Buhârî, îmân  36, leyletü’l-kad r 3-4; Müslim, müsâfirîn  176, 177, 179, 180, sıyâm 205-218.
18  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 18  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Hak ve hakikatin nâ şiri olan Sebilürre şad’a, halen Halk Partisi nam ına 
yap ılan yüz cihetle kanunsuz bir muameleyi arz ediyoruz:
Üstad ımız Bediüzzaman Said Nursî, şiddetli zehirlerin neticesi olarak has-
tal ığı şiddetlenip hayattan ümidini kesti ği için, kendi nafaka paras ıyla ald ı-
ğı sekiz adet kitab ını muhafaza etmek üzere müftü karde şine göndermi şti. 
Emirdağ Postahanesi güya zab ıta memuru vazifesini yap ıyor gibi, gizli bir 
maksada binâen bu kitaplar ı zaptederek hemen bizzat kendisi gidip jandar-
ma dairesine, kaymakama, adliyeye ve telefonla Afyon’a şâyi edip i şi şâşa-
aland ırarak kitaplar ın hepsini adliyeye verdirmi ştir. Hâlbuki kitaplar ın mahi-
yeti şudur:
Beş parças ı, mahkemede bulunan müdafaat ve zeyillerinden ibarettir. 
Diğer üç kitap da, şimdiki Adliye Vekili Halil Özyörük’ün üç defa beraatleri-
ne karar verdi ği eserlerdir ki, Denizli Mahkemesi ayn ı eserlerin eczalar ını iade 
etmiştir. Ve Afyon Mahkemesi’nin de hükümlerini bozmu ş ve o eserlerin be-
raatlerine rey vermi ştir.
Gerçi, komünist olan eski adliye vekili Fuat Sirmen, eski heyet-i vekileye 
ihbar etmi ş ve Kur’ân’ ın gayet hak ve menfaatli bir tefsiri olan Zülfikar mec-
muas ının dört yüz sayfas ı içinde, otuz sene evvel yaz ılan iki âyetin tefsirine 
dair iki sayfay ı bahane ederek bu çok mühim eseri yasak etmeye çal ışmış-
tır. Hâlbuki şimdi millet ve vatana gayet zararl ı olan komünist ve masonla-
rın eserlerine müsaade edildi ği halde, yüz binler kimselerin iman ını kurtaran 
Kur’ân’ ın gayet hak ve pek çok menfaatli bir tefsiri oldu ğunu beş yüz bin ada-
mın şehadetiyle isbat edece ğimiz eserlere evrâk- ı muz ırra gibi böyle muame-
le yapmak ve Üstad ımıza bu hastal ıklı, nâzik zaman ında öz karde şine karşı bu 
hazin teessürat ı vermek, yüz cihetle kanunsuzdur diye arz ediyoruz.
Sâniyen : Bu meselenin gayet sinsi ve gayet gizli hakikati şudur: Üstad ımız 
mânen ve maddeten Demokrat Partiye yard ım için talebelerini hafifçe te şvik 
etmişti. Bunu, Halk Partisi’nin muannid müstebidleri anlad ıklar ı için, mânâs ız 
bahaneyle habbeyi kubbe yaparak bu muameleyi yapt ılar. Yoksa her taraf-
ta bu kitaplar posta ile al ınıp veriliyor ve buraya da İstanbul’dan, ba şka yer-
lerden geliyor ve ili şilmiyordu. Bu vaziyet çok dessasâne ve ümit edilmeyen 
bir plând ır.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   19 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   19
Sâlisen : Zülfikar ’daki mevzubahis iki âyetin tefsirinden bin misli bir mu-
halefetle, halen matbuâtta eski hükûmete hücumlar yap ılıyor ki, şimdi o âyet-
lerin tefsiri zerre miktar bir suç olam ıyor. Bundan da anla şılıyor ki, bu mua-
meleler Halk Partisi hesab ına yap ılmakta devam edilen keyfî i şlerdir. Ve Halk 
Partililerin “Saltanat Demokratlarda ise, hüküm ve icraat ve iktidar bizdedir.” diye olan iddia ve vehimlerinin bir numûnesidir.
Emirdağ Nur talebeleri nam ına
Mehmed, İbrahim, Ziya, vesaire…
f
Reisicumhura, Heyet-i Vekileye, Ba şbakanl ığa,
Adliye Bakanl ığı yüksek kat ına, Diyanet Riyaseti’ne,
         Ankara
Hakikî adalet ve hürriyet için çal ışan zatlara birkaç nokta beyan ediyorum:
Birinci nokta: Hem Denizli Mahkemesi, hem Ankara A ğır Ceza Mahke-
mesi, bütün Risale-i Nur eczalar ını tetkik edip ve ehl-i vukufun da i ştirakiyle 
beraatlerine ve sahiplerine iade etmesine bir mahzur olmad ığına karar verip 
Said’i arkada şlar ıyla beraat ve tahliye ederek, iki sene ellerde ve mahkeme-
lerde kalan Nur Risalelerinin tamam ıyla Said’e ve arkada şlar ına iade edildi-
ği ve ayn ı karar ı Mahkeme-i Temyiz kaziyye-i muhkeme haline getirip tasdik 
ettiği halde; şimdi Afyon’un, Said’in şahs ına karşı iki garazkâr ın ayn ı kitapla-
rı, hem gayet antika mucizâtl ı yaz ılı Kur’ân’ ını, bütün bütün hilâf- ı kanun ola-
rak müsâdere edip Said ve arkada şlar ına verdiği as ılsız hükmünü yine ayn ı 
Mahkeme-i Temyiz bozdu ğu ve şimdi vatan ve milleti eski partinin garazkâ-
râne istibdad ından kurtaran hamiyetkâr, vatan-perver baz ı Demokrat liderle-
ri kemâl-i istihsan ile o risaleleri kabul edip sahip olduklar ı halde, üç senedir 
hiç sebepsiz binler lira bizim gibi fukaraya zarar vermek, üç defa beraat etmi ş 
bir mahkemeyi üç sene uzat ıp –acip bir zulüm içinde şahsî bir garazkârl ık var-
dır ki– yirmi ay tecrid-i mutlakta hizmetçisiyle temas ettirmediler. Tahliyeden 
sonra iki polis kap ısında b ırakt ılar. Hem o gayet müttakî Nur şâkirtlerini, kas-
ten, sebepsiz, s ırf takvâlar ına ihanet için, ma ğrip namaz ının vaktinde muha-
keme edip namazlar ını kazaya b ırakarak acip bir zulmetmi şler. Hem bütün bu 
Risale-i Nur eserlerini bir defa da Isparta tamamen müsâdere edip tetkikten sonra tekrar aynen iade etmi ş.
20  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 20  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Demokratlar ın zaman ında madem ezan- ı Muhammedî ve din dersleri gi-
bi şeâir-i İslâmiye ile Kur’ân’a hizmet ve eskilerin Kur’ân zarar ına tahribat-
lar ı tâmire ba şlan ılm ış.. ve madem dinsizlerin ve masonlar ın ve komünist-
lerin eserleri inti şar ediyor.. elbette âlem-i İslâm’ ın Mekke, Medine, Şam gi-
bi yerlerinde büyük âlimlerin takdir ve tahsinlerine mazhar olmu ş ve Diyanet 
Riyaseti’nde hocalara okutturulan Zülfikar , Asâ-y ı Mûsâ  ve Siracü’n-Nur  gi-
bi filozoflar ı susturan mübarek mecmualar ı müsâdere etmek, üç sene onlar-
la beraber binler lira k ıymetinde de ğerli, mucizâtl ı, alt ınla İsm-i Celâl yaz ılm ış, 
Diyanet Reisi bütün takdir ile tab’ ına çal ıştığı Kur’ân’ ı müsâdere eden adam-
lar, elbette adalet ve adliye ve hakikat hesab ına değil, belki komünist, mason-
luk hesab ına bir garazkârl ık ediyorlar. Ben kendim zehir hastal ığıyla şiddetli 
hasta oldu ğumdan ve kendi hukukumu müdafaa edemedi ğimden, Sungur’u 
kendime vekil ediyorum. Eski hükûmetin bana kar şı yirmi senelik i şkenceyle 
bu tahribat ın kald ırılmas ını adalet-perver yeni hükûmetin bakanlar ından bek-
liyorum. Karde şlerimden Mustafa Sungur’u tevkil ediyorum.
Nur şâkirtleri nam ına
Said Nursî
f
(Ehemmiyetli bir hakikat ve Demokratlarla (Ehemmiyetli bir hakikat ve Demokratlarla
Üniversite Nurcularının bir hasbihalidir.) Üniversite Nurcular ının bir hasbihalidir.)
Şimdi milletin arzusuyla şeâir-i İslâmiye’nin serbestiyetine vesile olan 
Demokratlar, hem mevkilerini muhafaza, hem vatan ve milletini memnun et-mek çâre-i yegânesi, ittihad- ı İslâm cereyan ını kendine nokta-y ı istinad yap-
makt ır. Eski zamanda İngiliz, Frans ız, Amerika siyasetleri ve menfaatleri bu-
na muar ız olmakla mâni olurdular. Şimdi menfaatleri ve siyasetleri buna mu-
arız değil, belki muhtaçt ırlar. Çünkü komünistlik, masonluk, z ınd ıklık, dinsiz-
lik, doğrudan do ğruya anar şistliği intac ediyor. Ve bu deh şetli tahrip edicilere 
karşı ancak ve ancak hakikat-i Kur’âniye etraf ında ittihad- ı İslâm dayanabi-
lir. Ve be şeri bu tehlikeden kurtarmaya vesile oldu ğu gibi, bu vatan ı istilâ-y ı 
ecânipten ve bu milleti anar şilikten kurtaracak yaln ız odur. Ve bu hakikate bi-
nâen, Demokratlar bütün kuvvetleriyle bu hakikate istinad edip komünist ve masonluk cereyan ına karşı vaziyet almalar ı zarurîdir.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   21 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   21
Bir ezan- ı Muhammedî’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  serbestiyetiyle kendi kuv-
vetlerinden yirmi defa ziyade kuvvet kazand ılar. Milleti kendilerine ısınd ırdı-
lar, minnettar ettiler. Hem mânen eski İttihad- ı Muhammedî’den (aleyhissalâtü 
vesselâm)  olan yüz binler Nurcularla, eski zaman gibi farmason ve İttihatç ılar ın 
mason k ısm ına karşı ittifaklar ı gibi, şimdi de aynen İttihad- ı İslâm’dan olan 
Nurcular büyük bir yekün te şkil eder. Demokratlara bir nokta-y ı istinadd ır. 
Fakat Demokrata kar şı eski partinin müfrit ve mason veya komünist mânâs ını 
taşıyan k ısm ı, iki müthi ş darbeyi Demokratlara vurmaya haz ırlan ıyorlar.
Eskiden nas ıl Ahrarlar iki defa ba şa geçtiği halde, az bir zamanda onlar ı 
devirdiler. Onlar ın müttefiki olan İttihad- ı Muhammedî (aleyhissalâtü vesselâm)  ef-
rad ının çoklar ını ast ılar. Ve “Ahrar” denilen Demokratlar ı kendilerinden daha 
dinsiz göstermeye çal ıştılar. Aynen öyle de, şimdi bir k ısm ı dindarl ık perdesine 
girip Demokratlar ı din aleyhine sevk etmek veya kendileri gibi tahribata sevk 
etmek istedikleri katiyen tebeyyün ediyor. Hattâ ulemân ın resmî bir k ısm ını 
kendilerine al ıp Demokratlara kar şı sevk etmek ve Demokrat ın taraf ında, onla-
ra mukabil gelecek Nurcular ı ezmek, tâ Nurcular vas ıtas ıyla ulemâ, Demokrata 
iltica etmesinler. Çünkü Nurcular hangi tarafa meyletseler ulemâ dahi taraftar olur. Çünkü onlardan daha kuvvetli bir cereyan yok ki, ona girsinler.
İşte madem hakikat budur, yirmi be ş seneden beri ehl-i ilmi, ehl-i tarika-
tı ezen, ya kendilerine dalkavuklu ğa mecbur eden eski partinin müfrit ve ma-
son ve komünist k ısm ı bu noktadan istifade edip Demokratlar ı devirmemek 
için, Demokratlar mecburdurlar ki hem Nurcular ı, hem ulemây ı, hem mille-
ti memnun ve minnettar etmek, hem Amerika ve müttefiklerinin yard ımlar ı-
nı kaybetmemek için bütün kuvvetleriyle ezan meselesi gibi şeâir-i İslâmiye’yi 
ihyâ için mümkün oldukça tamire çal ışmalar ı lâz ım ve elzemdir.
Maatteessüf, baz ı müfrit ve mason ve komünistler, Demokrat aleyhinde 
olduğu halde kendini Demokrat gösteriyorlar ki, Demokratlar ı tahribata sevk 
etsin ve din aleyhinde göstersin, onlar ı devirsin.
Nur talebeleri ve Nurcu Üniversite gençli ği nam ına
Sâd ık, Sungur, Ziya
f
22  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 22  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık, fedakâr karde şimiz Hac ı Ali,
Gönderdi ğiniz k ıymettar ve bilhassa Hazreti Üstad ı pek çok sevindiren 
mektubunuzu ald ık. Üstad ımız diyor ki:
“Risale-i Nur bu zamanda kâfidir. On sene medresede okuyanlar, Risale-i 
Nur’la bir senede ayn ı istifadeyi ettiklerine şahit, binler ehl-i ilim var. Madem 
Hac ı K ılıç Ali bir buçuk sene bütün Risale-i Nur eczalar ına sahip ç ıkm ış, k ıs-
men okumu ş; nazar ımızda yirmi senelik bir Nur talebesidir. Ben her sabah 
haslar içinde onun ismiyle bütün mânevî kazançlar ıma, defter-i a’mâline geç-
mek için hissedar ediyorum. Öyleyse o da bütün hayat ını Risale-i Nur’a ver-
meye mükelleftir.
“Demek şimdiye kadar Câmiü’l-Ezher’e gitmeye muvaffak olmamas ı 
ehemmiyetli bir hikmet içindir ki, Nur’lar ona kâfi imi ş. Şimdi Şam’a, Halep’e 
yak ın olan Urfa’da bir Medrese-i Nuriye ileride te şekkül etmesini kuvvetli 
ümit ediyoruz. K ılıç Ali ile beraber Eski Said’in gayet k ıymettar bir talebesi 
olan Şam’daki Molla Abdülmecid, Urfa’daki Nur’un talebelerinden Seyyid 
Salih ve onun yan ına giden Nur’un fedakâr bir talebesiyle muhabere etsin-
ler. Ben hem Molla Abdülmecid’e, hem Hac ı Ali’ye, hem Şam’daki Risale-i 
Nur’la alâkadar olanlara pek çok selâm ediyorum. Ve dualar ını ve o mevki-i 
mübarekede bana dua etmelerini rica ediyorum.” dedi.
Evet, kahraman karde şimiz Hac ı Ali, Hazreti Üstad daima sizin fedakârl ı-
ğınızı izhar buyuruyorlar. Biz de sizi tahsinlerle tebrik ediyoruz.
3ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Üstad ın hizmetinde bulunan kusurlu
Sungur, Zübeyir, Ziya
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
3 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   23 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   23
Aziz karde şim,
Evvelâ : Bin mâşaallah; Sözler  mecmuas ında yanl ışlar yok gibidir. Birkaç 
kelime var ki, leffen gönderildi.
Sâniyen : Eğer münasip görseniz gönderdi ğim bu elli liray ı benim hesab ı-
ma mahkemedeki mecmualar ın bedeline benim için al ınız, gönderiniz. E ğer 
münasip görmezseniz, bu defaki gönderdi ğiniz mecmualar ın bana mahsus 
olacak k ısm ının fiyat ına al ınız.
Sâlisen : Şimdilik Tarihçe-i Hayat ’ı mebuslara paras ız vermemek müna-
siptir. Paras ıyla isteyenlere verilsin. Fakat on-yirmi nüsha Ankara’da bulun-
sa münasiptir.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Muazzam ve harika Risale-i Nur Külliyat ı’ndan iki büyük mecmuan ın im-
ha edilece ği hakk ında dehşetli bir haber i şittik. Gayet hak ve hakikatli ve fi-
lozoflar ı ilzam eden o mecmualar, Risale-i Nur’un di ğer eczalar ıyla beraber 
Denizli ve Ankara mahkemelerinde beraat verilip kaziyye-i muhkeme haline gelerek iade edildi ği ve iki defa Temyiz Mahkemesi beraat ettirdi ği halde ve 
Mısır, Şam, Halep, Mekke-i Mükerreme ve Medine-i Münevvere gibi âlem-i 
İslâm’ ın mühim merkezlerinde fevkalâde bir takdir ve tahsine mazhar olan ve 
makbuliyetine hürmeten Hazreti Peygamber 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ın kabr-i şe-
rifi ve Hacerü’l-Esved üzerine konulan bu eserler hakk ındaki bu müthi ş mu-
amele, Halk Partisi’nin yapt ığı diğer azîm cürümleri gibi tarihte emsali görül-
memiş bir cinayettir.
Biz Nur talebeleri, o cebbar gaddarlardan hakk ımızı kolayca alabilirdik. 
Fakat İslâmiyet’in as ırlard ır bayraktarl ığını yapan kahraman Türk milletinin 
mâsum çoluk-çocuk ve ihtiyarlar ına karşı Risale-i Nur’un bizlerde husule ge-
tirdiği kuvvetli şefkat itibar ıyla ve Kur’ân- ı Hakîm’in bizleri maddî mücadele-
den men edip elimizde topuz yerinde Nur olmas ı haysiyetiyle ve bütün kuv-
vetimizle mesle ğimizin icab ı olan âsâyi şi temin etmek esas ıyla, o zâlimlere 
maddeten mukabele edemedik. Yoksa, Allah göstermesin, bir mecburiyet-i kat’iye olursa, komünist ve masonlar hesab ına ona sebebiyet verenler bin de-
fa pişman olacaklard ır.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
24  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 24  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem biz mü şahedat ımızla kat’î bir kanaatteyiz ki, Risale-i Nur’a ilhad ve 
zınd ıka nam ına ilişildiği zaman, umumî bir musibet geliyor. Taarruzun ayn ı 
vaktinde dört defa büyük zelzelenin vukuu ve çok hâdisât ın ayn ı vakitte zu-
huru, bu kanaatimizi tasdik etmi ş. Bu itibarla öyle bir karar ın infaz ından ehl-i 
iman ın titrediği, o hârikulâde ve k ıymettar, mübarek mecmualar hakk ında im-
ha cinayetinin i şlenmesi, bu millet ve memleket içinde mânevî zelzeleler, f ır-
tınalar, tâun ve tufanlar kopacak kuvvetli ihtimalinden telâ ş ediyoruz. Zira 
Risale-i Nur’a dört defa taarruz ve hücum zaman ında şiddetli zelzelelerin teva-
fuku, bu hakikati kör gözlere dahi göstermi ştir. Hattâ mahkemede dâvâ ettik.
Hem müfessirlerin üç yüz elli bin tefsirlerine ittibaen, iki sayfada iki âyât- ı 
Kur’âniye’yi tefsir etti ği bahanesiyle, yüz binler kimselerin iman ına pek ziyade 
bir ehemmiyet ve tesirle hizmet eden dört yüz sayfal ık Zülfikar  mecmuas ını 
müsâdere ve imha etmek, dünyada hiçbir kanunda olmad ığından, s ırf dinsiz-
liğe âlet olarak yap ılan bu fecî garazkârl ık fâillerinin hak, hakikat ve adaletten 
ne derece uzak oldu ğunun zâhir bir delili bulundu ğunu, zerre miktar vicdan ı 
olanlar anlayacak ve yüzsüz yüzlerine lânet ve nefretler savuracakt ır.
Halk Partili müstebid, mürteci cebbarlar ın zaman ında yap ılm ış olan bu 
korkunç muameleye kahraman Demokratlar hükûmeti mâni olup Afyon Mahkemesi’nde üç senedir hapsedilen ve zerre kadar bir suç mevzuu buluna-mayan eserleri ve en ba şta alt ın yald ızlı ve tevafuk mucizeli Kur’ân’ ımızı derhal 
iade ettireceklerini kuvvetli ümit edip, alâkal ı makamlardan rica ediyoruz.
Nur talebeleri nam ına
Hüsrev, Sungur
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, kahraman a ğabeyimiz,
Evvelâ : Gayet derecede bir ehemmiyetli meseleyi arz ediyoruz ki, büyük 
mecmualar ımızın imhas ına sak ın, sak ın meydan verilmeyecektir. Ne pahas ı-
na olursa olsun kurtar ılacakt ır. Yaln ız imha karar ı şimdi mi, yoksa eskiden mi 
verilmiştir? Ve sizce bu imha karar ı resmen sabit midir? Bu ciheti oldu ğu gibi 
öğrenerek bize acele ve derhal bildiriniz.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   25 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   25
Sâniyen : Bu hususta, Ankara’da olan kahraman Sungur’a ve Devlet Ba-
ka nı’na yaz ılan yaz ıyı berây- ı mâlûmat takdim ediyoruz. Binler selâm ve hür-
metle ellerinizden öperiz.
Ziya, Zübeyir
f
Aziz ve çok k ıymetli kahraman karde şimiz Sungur,
Evvelâ : Binler selâm eder, Cenab- ı Hak’tan Nur hizmetinizde hay ırlı mu-
vaffakiyetlerinizi dileriz.
Sâniyen : Çok ehemmiyetli ve mahrem bir i şi haber veriyoruz. Haber al-
dığımıza göre, “Isparta adliyesinde zaptedilen yüz yetmi ş cilt Asâ-y ı Mûsâ  
ve Zülfikar  mecmualar ı –ki, o mecmualar ı şimdiki Adliye Bakan ı beraati-
ni, iadesini tasdik edip daha evvelce Denizli’de de Üstad ımıza verilen kitap-
lard ır– bunlar ın imhas ı için karar verilmi ş. Zemin ve semâvât ı hiddete getire-
cek ve mevcudat ı ağlatacak bu müthi ş karar ın Demokratlar aleyhinde Halk 
Partisi’nin müfrit adamlar ı taraf ından tertip edilen bir plân oldu ğundan ka-
tiyen şüphemiz yoktur. Zira Nur talebelerinin Demokratlar ı muhafaza etti ği-
ni ve Demokratlar ın kuvvetli bir istinadgâh ı olduğunu müfrit şeytanlar anla-
mışlar. Nur talebelerini Demokratlardan bu tarzda nefret ettirip hükûmeti y ık-
maya çal ışıyorlar. Bu plân ın akîm kalmas ı ve mecmualar ımızın kurtulmas ı ve 
Afyon’daki kitaplar ımızın tamamen iade edilmesi için, pek fazla bir ehemmi-
yet ve gayretle çal ışılmas ını Üstad ımız sizlere havale ediyor.
Ziya, Zübeyir
f
Devlet Bakanl ığına,
Zat ınıza vatan ve milletin mukadderat ı mevzuunda, gayet derecede ehem-
miyetli, şeytan ın bile zor dü şünebilece ği bir tarzda tertip edilen Demokratlar 
aleyhindeki bir plân ı ifşa ediyoruz; şöyle ki:
Bu vatanda dinsizlikle ve istibdad- ı mutlak ve e şedd-i zulme kar şı yir-
mi yedi y ıldır perde alt ındaki hususî ne şriyatla harikulâde bir ferâgat-i nefis-
le mücahede eden Bediüzzaman Said Nursî’nin vücuda getirdi ği muazzam 
Nur talebeleri câmias ının Demokrat Parti’yi muhafaza etti ğini Halk Partisi’nin 
müfrit dessaslar ı anlam ış, hattâ bir zamanlar gayet gizli olarak Nur talebeleri-
nin kesretle bulundu ğu m ıntıkalara tetkik ve tecessüs için İsmet ç ıkar ılm ış idi.
26  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 26  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İşte, Anadolu’nun her taraf ında harika bir kuvvet-i imaniye ile, fevka-
lâde bir fedakârl ıkla bu milletin iman ve İslâmiyet’e hizmet edip cebbarlar 
saltanat ının esas ından ve kökünden y ıkılmas ına medar olan Nur talebeleri-
ni Demokratlardan nefret ettirmek için, uhrevî ve dünyevî hayatlar ının halâs-
kâr ı olan, yüz binlerle ehl-i iman ı ve bir k ısım yüksek tahsil gençli ğini tenvir 
ve irşad eden ve Arabistan’da ve M ısır’da büyük bir takdir ve tahsine mazhar 
olan ve mübarekli ğine hürmeten Peygamberimizin kabr-i şerifi ve Hacerü’l-
Esved üzerine konulan Zülfikar  ve Asâ-y ı Mûsâ  mecmualar ının Isparta adli-
yesi taraf ından yak ılmas ına karar verilmek gibi, arz ve semâvât ı hiddete ge-
tirecek ve mevcudat ı ağlatacak derecedeki bir hükmü haber ald ık. Hâlbuki 
yüz on dokuz parçadan müte şekkil Risale-i Nur Külliyat ı’ndan olan bu bü-
yük mecmualar ın parçalar ı da Risale-i Nur Külliyat ı’yla beraber 1944 sene-
sinde Denizli A ğır Ceza Mahkemesi’nde müttefikan beraat verilmi ş ve yüksek 
Temyiz Mahkemesi tasdik etmi ştir. Kaziyye-i muhkeme haline gelmi ş ve bü-
tün eserler, müellif-i muhteremine ve sahiplerine iade edilmi ştir. Son Afyon 
Mahkemesi’nde de Halk Partisi hükûmetinin komünist vekilinin hususî emir-leriyle verdi ği garazkâr hükmü, kahraman Demokratlar ın adliye vekili, eski 
Temyiz Mahkemesi’nin âdil reis-i muhteremi esas ından nakzetmi ştir. Nihayet 
af kanunu ile, gaddarâne giri ştikleri ve içinden ç ıkamad ıklar ı iftira ve ithamla-
rın üzerine perde çekmi şler ve afla neticelendirmi şlerdir.
Hakikat bu merkezde iken ve şimdi eski hükûmete binler hakaretli ne şri-
yatlar, bütün hürriyetle devam ederken ve dört yüz sayfal ık gayet hak ve haki-
katli bir mecmuan ın iki sayfas ında bir âyetin tefsirini, garaz ve bahaneyle me-
dâr- ı mesuliyet yap ıp o mecmuan ın imha cihetine gidilmesi, do ğrudan do ğ-
ruya eski zâlim parti hesab ına ş
u maksada matuftur ki, yüz binlerle Nur ta-
lebelerini Demokratlar aleyhine çevirip, Demokrat Partisi’nin sessiz, sadas ız, 
gösterişsiz, fakat dindarl ıklar ıyla gayet muhkem bir istinadgâh ını yok etmek 
ve Demokrat hükûmetini y ıkmakt ır. Bu müthi ş ve şeytanî plân ın akîm kalma-
sı için zât- ı âlînize ehemmiyetle ihbar eder ve hürmetlerimizi arz ederiz.
Üniversite Nur talebeleri nam ına
Yusuf Ziya Arun
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   27 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   27
Çok aziz, çok mübarek, çok sevgili, çok mü şfik Üstad ımız Efendimiz 
Hazretleri,
Mucizâtl ı ve İsm-i Celâl alt ın ile yaz ılı, yald ızlı Kur’ân’ ı Diyanet Riyaseti, 
Afyon Mahkemesi’nden getirtmi ş ve dünkü gün İstanbul Mushaflar İnceleme 
Heyeti’ne göndermi ştir. Heyet tetkikten sonra ne şrinin lüzum ve elzem oldu-
ğunu tasdik ederek geri iade edecekmi ş.
Hem Akşehirli kahraman Ahmed Alt ın kardeşimizin daha evvel bir su-
retini siz sevgili Üstad ımıza gönderdi ği ve Diyanet Reisli ği’ne yazd ığı istidas ı-
nı Diyanet Riyaseti Mü şavere Heyeti tetkik etmi ş. Bunun üzerine, siz sevgili 
Üstad ımızın Diyanet Riyaseti’ne hediye etti ğiniz iki tak ımın birisini mü şavere 
heyetine tetkik için verecekler. Diyanette Nur’lar ın lehinde çal ışan muhterem 
kardeşimiz var. Hakikaten, sevgili Üstad ımız, baştanbaşa zulmetli, kararm ış 
olan Ankara şimdi pek çok de ğişmiş ve gittikçe de ğişmekte. Saç ılan zehirler 
ve kendisine kar şı gençliğin tezahürat ı tesirini kaybetmi ş.
Sungur
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bin bârekâllah, hem Sözler  mecmuas ının güzel ve s ıhhatli olma-
sına ve müsâderedeki mecmualar ın imhadan kurtulmas ına numûne olarak 
bir k ısm ını elde etmenize binler mâ şaallah ve elhamdülillâh, deriz.
Sâniyen : Benim nam ıma gelen mektuplara Medresetü’z-Zehra erkânlar ı 
münasip tarzda benim bedelime cevap vermelerini onlara havale ediyorum. Ezcümle, Ankara’da Osman Nuri karde şimiz oran ın bir Hasan Feyzi’si hük-
münde Nur’lara tesirli hizmet ve benim için hanesi yan ında bir menzil yap-
mas ı ve hastal ığım zaman ında güya hastal ığımın tahfifine Hasan Feyzi gibi 
yard ım eder gibi kendi hastal ığına memnun olmas ına çok minnettar ım. Fakat 
kitaplar ımızı mahkemeden almad ığımızdan burada bekliyorum. Kur’ân’ ımızı 
ve baz ı mecmualar ımızı tab’ zaman ında orada bulunmak istiyorum. Fakat 
şimdi burada çok lüzumlu i şler olduğundan gidemiyorum, gücenmesin. E ğer 
o orada olmasayd ı, benim gitmem lâz ımd ı. Fakat o, bana ihtiyaç b ırakm ıyor. 
Allah raz ı olsun, hizmet-i Nuriye’de onu muvaffak etsin.
Halep’te İhvan- ı Müslimîn âzâs ının bana yazd ığı tebriğe mukabil onu ve 
İhvan- ı Müslimîn’i ruh u can ımızla tebrik edip “Binler bârekâllah.” deriz ki, itti-
had- ı İslâm’ ın Anadolu’da Nurcular –ki eski İttihad- ı Muhammedî’nin halefleri  
28  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 28  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hükmünde– ve Arabistan’da İhvan- ı Müslimîn ile beraber hakikî karde ş olan 
Hizbü’l-Kur’ânî ve İttihad- ı İslâm cemiyet-i kudsiyesi dairesinde çok saflardan 
iki mütevaf ık ve müteraf ık saf teşkil etmeleriyle ve Risale-i Nur ile ciddî alâka-
dar ve bir k ısm ını Arabîye tercüme edip ne şretmek niyetleri, bizleri pek ziya-
de memnun ve minnettar eyledi. Benim bedelime, İhvan- ı Müslimîn Cemiyeti 
nam ına bana tebrik yazana cevap verirsiniz. O taraftaki Nur şâkirtlerine ve 
Nur eczalar ına himayetkârâne alâkadar olsunlar.
Sâlisen : Atabeyli metîn ve ciddî bir karde şimiz Abdullah Çavu ş’un yaz-
dığı mektubu tasdik ediyorum. K ırk sene evvel hadislere verdi ğim mânân ın 
yeniden bu zamanda tevili görünüyor. Muannidler dahi itiraf etmeye mec-bur oluyorlar. Ve istibdad- ı mutlak ın cehennemî azâb ını dünyada da çekme-
leri, 
Siracü’n-Nur ’un Beşinci Şuâ’ ı ile verdiği haberleri zaman tasdik ediyor. 
Hem Samsunlu İhsan’ ın samimî mektubu gösteriyor ki, buraya gelen tam bir 
tak ım Nur eczalar ını kendine alan Samsun’un bir mebusu o havalide nurlu 
bir uyanmak ve intibaha vesile olmu ş ki, böyle İhsanlar yeti şiyor. İhsan’ ı o zat 
ile beraber dualar ımıza dahil ediyoruz.
Râbian : Yirmi Dokuzuncu Söz’ün keramet-i elifiyesi hakikaten harika ol-
duğu gibi, makineyle bu tarzda bu kadar güzel ç ıkmas ı yazan ın da bir harika-
sıdır. Umuma selâmlar.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Hasta ve memnun karde şiniz
Said Nursî
f
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Nurculara ehemmiyetli bir müjde:
Evvelâ : K ırk seneden beri takip etti ğim ve Sultan Re şad’ ın yirmi bin al-
tın ve eski müstebidler hükûmetinin Millet Meclisi’nde 163 mebusun imzas ıy-
la 150 bin banknotu, kü şad ı için tahsisat verdikleri; hem âlem-i İslâm’ ın, hem 
şark ın, hem bu milletin en mühim bir i şi olan Van vilâyetinde Câmiü’l-Ezher 
gibi bir İslâm dârülfünunu ve büyük üniversitesi olan Medresetü’z-Zehra’n ın 
yap ılmas ı lüzumunu yeni hükûmetin reisi de anlam ış ki, büyük memleket i şle-
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   29 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   29
ri içinde sizlere müjde olarak gönderdi ğim aşağıdaki haberi vermi ş. Fiilen ya-
pılmasa dahi bu mânân ın anlaşılmas ı büyük bir fâl-i hay ırdır.
İşte, Mecliste Reisicumhur büyük i şler s ıras ında, ehemmiyetli nutkunda 
bu gelen f ıkray ı söylemiş. Van havalisinde Do ğu Üniversitesi’nin kurulmas ı 
için Maarif Vekâletinin tetkikat ına giriştiğini söyleyen Celâl Bayar demi ştir ki: 
“Doğu vilâyetlerimizden olan Van’da böyle bir irfan müessesesinin kurulma-
sı için bütün mü şkülât iktiham olunmal ı ve önümüzdeki bütçe y ılında işe baş-
lanmal ıdır.” demiştir. Demek, Tarihçe-i Hayat ’ı takdim eden genç üniversite-
liler bir derece Nur Risaleleri’nin k ıymetini Reis’e ihsas etmi şler.
Sâniyen : Reisicumhur’un bu çok ehemmiyetli f ıkras ı Risale-i Nur’un bu 
memlekette ve bu vatanda etti ği ve edece ği çok k ıymettar hizmetlerinin anla-
şıldığına bir emaredir. Ve Nurcular ın bütün çektikleri zahmet ve Nur’un müsâ-
dereleri bu büyük neticeye vesile olmas ı cihetiyle şekva değil, şükretmelidir.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerimiz Ziya ve Abdülmuhsin,
Üstad ımız diyor ki:
“Eşref Edip k ırk seneden beri iman hizmetinde benim arkada şım ve 
Sebilürre şad’da makale yazan ve şimdi vefat eden çok k ıymetli karde şlerimin 
mümessili ve hakikî İslâmiyet mücahidlerinden bir karde şimdir. Ve Nur’un bir 
hâmisidir. Ben vefat etsem de, E şref Edip Nurcular içinde bulunmas ıyla bü-
yük bir teselli buluyorum.
“Fakat Nur Risalelerinin ve Nurcular ın siyasetle alâkalar ı yok. Ve Risale-i 
Nur, r ıza-y ı ilâhîden ba şka hiçbir şeye âlet edilmedi ğinden, mümkün oldu ğu 
kadar Risale-i Nur’un mensuplar ı, içtimaî ve siyasî cereyanlara kar ışmak iste-
miyorlar. Yaln ız Sebilürre şad, Doğu gibi mücahidler iman hakikatlerini ehl-i 
dalâletin tecavüzat ından muhafazaya çal ıştıklar ı için, ruh u can ımızla onlar ı 
takdir ve tahsin edip onlarla dostuz ve karde şiz fakat siyaset noktas ında değil. 
Çünkü iman dersi için gelenlere tarafgirlik nazar ıyla bak ılmaz. Dost-dü şman, 
derste farketmez. Hâlbuki siyaset tarafgirli ği, bu mânây ı zedeler, ihlâs k ırılır. 
Onun içindir ki, Nurcular emsalsiz i şkencelere ve s ıkıntılara tahammül edip 
Nur’u hiçbir şeye âlet etmediler. Siyaset topuzuna el atmad ılar.
“Hem Nur Risaleleri küfr-ü mutlak ı kırdığı için, küfr-ü mutlak ın alt ındaki 
anarşiliği ve üstündeki istibdad- ı mutlak ı kırdığı cihetle, bir nevi siyasete tema-
sı var tevehhüm edilmi ş. Hâlbuki Nur’un tercüman ı, birtek mesele-i imaniyeyi 
30  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 30  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
dünya saltanat ına değişmediğini mahkemelerde dâvâ edip yirmi be ş sene tarz- ı 
hayat ıyla ve emarelerle isbat etmi ştir.”
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşleriniz
Sâd ık, İbrahim, Zübeyir
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bütün ruh u can ımızla sizin faaliyetinizi ve muvaffakiyetinizi teb-
rik ediyoruz. Benim bütün elemlerime ve hastal ıklar ıma ilâç, Medresetü’z-
Zehra’n ın faaliyetinden ve muvaffakiyetinden ileri geliyor.
Sâniyen : Asâ-y ı Mûsâ ’nın Arapça’ya güzelce tercümesi için bir pusula 
yazm ıştım. Bugün Ankara’ya giden Zübeyir ile Seyyid Salih’e gönderecektim. 
Hem Tarsus’ta mütekait bir zabitin samimî bir mektubuyla Risale-i Nur’dan baz ı kitab ı istediğine dair mektubunu, onu da Ankara yoluyla size göndere-
cektim. Birden Antalya Elmal ı’nın gayet hâlis Nurcular ı nam ına, hem ken-
disi haremiyle beraber Afyon’a kadar gelen ve orada Nur’lar ın neşrine va-
sıta olan İbrahim Efendi birden şimdi geldi; ben de onunla size gönderdim. 
Umuma selâm.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Medresetü’z-Zehra erkânlar ına ehemmiyetli bir meseleyi havale ediyorum.
Seyyid Salih, “Arabistan’da Asâ-y ı Mûsâ ’nın çok lüzumu ve çok faydas ı 
olduğunu, oralarda seyahatimde anlad ım. Herhalde Arapçaya tercümesi lâ-
zım geliyor.” dedi. Benim halim ve hastal ığım müsaade etmedi ği için, benim 
bedelime Medresetü’z-Zehra erkân ı, dört yere, güzelce Arapçaya tercümesi 
için muhabere etsinler.
Bir mektubu Câmiü’l-Ezher’e, Emirda ğlı K ılıç Ali vas ıtas ıyla orada bir-
kaç edip zatlar tercüme etsinler. Bir mektup da, Ankara Diyanet Dairesi’nde Risale-i Nur’u ciddî takdir eden ve alâkadar olan bir-iki âlim Arapçaya tercü-me etsinler.
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   31 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   31
Biri de; Kayseri kazalar ından Ürgüp Müftüsü karde şim Abdülmecid’e yaz-
sınlar ki, yirmi sene bütün kuvvetiyle Nur’a hizmet etmek ona lâz ım iken et-
mediği için, onun bedeline bütün kuvvetiyle Arapçaya tercüme etsin.
Biri de, Isparta havalisinde Nur dairesindeki âlimler dahi, Asâ-y ı Mûsâ ’yı, 
taksim suretinde, her biri bir k ısm ını tercüme etsinler.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : En büyük müjde ve Risale-i Nur’un tam serbestiyetine bir mu-
kaddime olarak, çok ziyade be şaretinize sevindik. Isparta adliyesinin üç sene 
bir menzilde saklamalar ı, o menzilin kiras ı olarak o üç yüz lira bedeline, yeni 
yaz ı Tarihçe-i Hayat ’ı bana b ırak ılan beş yüzden iki şer lira fiyat ile o üç yüz 
liraya o fiyat ı mukabil tutarak o Tarihçe-i Hayat ’tan elli tane gönderirsiniz. 
Dört sene hapis çeken mübarek Asâ-y ı Mûsâ  ve Zülfikar mecmualar ı benim 
nazar ımda pek fazla k ıymettar oldu ğu için, bana elli liral ık gönderiniz. Size 
şimdi elli lira gönderiyorum.
Sâniyen : Nazif’e bin bârekâllah, bin mâ şaallah! İkinci bir Hüsrev; İnebolu 
ikinci bir Isparta oldu ğunu isbat ediyor. Tarihçe-i Hayat ’ın en mühim mese-
lesi Medresetü’z-Zehra olmas ı cihetiyle Nazif’in bu ne şriyat ı, Reisicumhur’un 
Medresetü’z-Zehra mânâs ında ve Do ğu Üniversitesi nam ında Şark Camiü’l-
Ezheri’ne ciddî çal ışmas ına bir vesile oldu ğunu zannediyoruz.
Sâlisen : Dinar’ ın Barakl ı imam ı Süleyman’ ın ehemmiyetli mektubuna 
karşı yaz ınız ki: Türkler hakk ında senâ-y ı Peygamberî muhakkakt ır. Birkaç 
yerde Türklerden ehemmiyetle bahsetmi ş; hadis var. Fakat bu hadisin haki-
kî sureti ne oldu ğunu, yan ımda kütüb-ü hadisiye bulunmad ığından bilemiyo-
rum. Fakat mânâs ı hakikat ve Türk milletinin senâ-y ı Peygamberîye mazhar 
olduğu hakikattir. Bir numûnesi Sultan Fâtih hakk ındaki hadistir.1
Nur’un birinci talebelerinden Hulûsi Bey’in, Ankara’da dostlar ına Risale-i 
Nur dairesine girmesine te şvik eden mânidar ve güzel mektubu dahi gösteri-
yor ki, yirmi be ş seneden beri hiç sars ılmadan Nur hizmeti yapmas ına bir nu-
mûnedir.
Umum karde şlerime ve hem şirelere binler selâm.
f
1 Bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  4/335; et-Taberânî, el-Mu‘cemü’l-kebîr  2/38; el-Hâkim, el-
Müstedrek  4/468.
32  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 32  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükrolsun, mahkemede üç sene hapsedi-
len Asâ-y ı Mûsâ  risalesinden ve Sikke-i Gaybiye  risalesinden be ş nüshay ı ke-
mâl-i sürur ile ald ık. Cenab- ı Hak sizlerden ebediyen raz ı olsun, âmîn...
Sâniyen : Mahkemeden verilen Zülfikar  nüshas ında tashih olunmu ş 
sehivler, bu nüshada tashih edilmemi ş. Mu’cizât- ı Kur’âniye’nin Dördüncü 
Zeylinin yüz onuncu sayfas ında, sekizinci sat ırında “hem lâm’ın” sehivdir. 
“Hem lâ’nın” olacak. Çünkü Kur’ânda lâm otuz bindir, lâ on dokuz bindir.
Sâlisen : Yeni harfle Isparta Sümerbank Fabrikas ı’nda bir zat bir mek-
tubunda bir suâl soruyor. Benim bedelime siz Kader Risalesi’ni ona tavsiye edersiniz. Ben hem rahats ızım, hem hususî mektuplar yazam ıyorum. Hem 
Zübeyir de Ankara’ya gitmi ş. Hem yeni harfi de bilemiyorum. Berây- ı mâlû-
mat size gönderdim.
Râbian :
 Şoför Abdurrahmân ile kendi nafakam elli liray ı daha gönder-
dim. Bana gönderdi ğiniz kitaplar ı ve Sözler  mecmuas ını kalan borcuma he-
sap edersiniz. Pek acele oldu.
Umuma pek çok selâm ederim.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Sizi tebrik ediyorum. Ve bu defaki Hüsrev’in bakanlara yazd ığı 
istida, pek mükemmel bir vesika-y ı tarihiye hükmündedir. Fakat bir-iki gün 
evvel Sungur’dan ald ığımız bir “tel”de, 185 eserin verilmesine emir verilmi ş. 
Bu adetli cümleyi anlayamad ık. Telgrafhanede müdürden sorduk. O memur 
onu yanl ış alm ış. Makineden ben kula ğımla işittim. “Ve bütün eserlerin ge-
ri verilmesine…” demektir. Hat ırımıza geldi ki, acaba 130 risalenin baz ılar ı-
nı müteaddit cüzleri birer risale yap ıp 185’e mi ç ıkard ılar diye ihtimal verdik. 
Ve anlayamad ık.
Hem Yeni Sabah  gazetesi yazd ığı gibi, Medresetü’z-Zehra’y ı Doğu Üni-
ver sitesi nam ıyla büyük bir İslâm Darülfünunu Reisicumhur’un tabiriyle, 
“her müşkülât ı iktiham edip onun yap ılmas ına çal ışacaklar ını” haber ald ık. 
İnşaallah, k ırk senedir takip etti ğimiz mühim bir maksad ımız, vatan ve mille-
tin menfaati için yapmaya mecbur olacaklar.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   33 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   33
Sâniyen : Gönderdi ğiniz, üç sene bizim gibi hapiste bulunan Zülfikar  
ve Asâ-y ı Mûsâ ’dan ehemmiyetli yerlere birkaç tane gönderdim. Ezcümle, 
Cezire’de cami imam ı Vastanl ı Abdurrahim benim eski talebelerimden olup 
buraya kadar geldi. Ben on adet mühim kitaplardan verdim. Fakat hat ırı-
ma geldi ki, Zülfikar ’ın Mu’cizât- ı Kur’âniye Dördüncü Zeylinin iki yerde 
–biri sekizinci sat ırda, biri on ikinci sat ırda– “ lâ’nın” yerine “ lâm’ın” yaz ıl-
mış. Hâlbuki lâm Kur’ân’da otuz bindir. Lâ on dokuz bindir. Bu sehiv ba şka 
nüshalarda k ısmen tashih edilmi ş. Fakat mahkemenizde kalan Zülfikar ’larda 
tashih edilmemi ş. Ben de burada unuttum. Siz Cezire’nin müftüsü vas ıtas ıy-
la o imam Abdurrahim’e müstensihin bu sehvini tashih edilmesini yazars ınız. 
Tâ ki Medresetü’z-Zehra’n ın erkân ı bu vas ıta ile Cezire ile dahi münasebettar 
olsun diye size havale ediyorum.
Hem bu defa Hüsrev’in mektubunda Zübeyir’in Nazif’e gönderece ği pu-
su lay ı oraya sehven gönderdi ğini anlad ım. Hüsrev’in de küçük bir sehvi var. 
Çünkü Yirmi Dördüncü Mektup de ğil, Yirmi Dördüncü Söz’ün Onuncu Asl ı’na 
dair Nazif’e bir k ısac ık mektubum vard ı. Sureti burada kalmam ıştı. Onuncu 
Asl ı’n suretini Nazif’e gönderip o pusulan ın suretini bize göndermesi için de-
miştim. Hâlbuki Onuncu Asl ı sehven size göndermi ş. Fakat gayet parlak, uzun 
istidas ı, bu küçücük sehvini hiçe indirdi, affettirdi.
Bu meselenin s ırrı budur. Nazif büyük bir hay ır yapmak için Nurcular ın 
ehemmiyetli bir virdi olan Cevşenü’l-Kebir ’i makine ile teksir etmi ş. Bunun 
sevab ına dair, hâ şiyesindeki pek harika ve müte şabih hadislerden faziletine 
dair olan parçay ı beraber teksir etmek için bana yazm ıştı.
Ben de dedim: Otuz be ş seneden beri her gün Cevşen’i okuduğum halde 
o hâşiyeyi üç-dört defadan ziyade okumad ım. Onun için onun ayn ı, münasip 
olmaz. Tâ muar ız ve z ınd ıklar itiraz parmaklar ını uzatmas ınlar. İnşaallah ya-
kında o mübarek Cevşenü’l-Kebir , Nurcular ı şevkiyle tenvir edecek.
Sâlisen : Ankara ve İstanbul Üniversite Nurcular ı İstanbul’da iki bin adet 
Rehber’i  tab’ ediyorlar. Zann ımca büyük Rehber’dir. Daha iyi. İnşaallah 
gençlere büyük bir rehber olur. K ılıç Hac ı Ali’ye Medresetü’z-Zehra ile müna-
sebettar olmak için siz yaz ınız ki: Asâ-y ı Mûsâ ’yı edip âlimler, güzelce tercü-
me etsinler. Tâ o tercüme münasebetiyle âlem-i İslâm’ ın o üstadlar ı Nur’larla 
alâkadar olsunlar.
Râbian : Hacca giden karde şimiz marangoz Ahmed selâmetle gelmi ş mi, 
merak ediyorum. Hem Zülfikar ve Asâ-y ı Mûsâ ’nın âhirinde Hüsrev’e ve 
34  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 34  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
yard ımc ılar ına olan ayn ı duay ı Mustafa Gül ve refiklerini ilâve ile Sözler  mec-
muas ının âhirinde yaz ınız. Bâkî umumunuza selâm.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Bu Muallim Osman, Ceylân’ ın hapis arkada şıdır. Ondan tam ders alm ış. 
İkinci bir Ceylân olmak kabiliyeti var. Medâr- ı hayrettir, duamda Nurcular 
dairesinde her gün isimleriyle yâd etti ğim iki sofî-me şrep, kendilerini satmak 
fikriyle bana ve Nur’a ili ştiklerine dair mektup geldi. Ben gücenmedim, onla-
rı daha ziyade duama ald ım. Aynen eskiden İstanbul’da eski partinin desise-
leriyle bize ili şen mâlûm ihtiyar şeyh gibi, onlar ı hem kendime mübarek kar-
deş, hem dost bildim, hakk ımı helâl ettim. Fakat iki İhlâs Lem’a’lar ını okuma-
lar ını arzu ediyorum.
Kardeşlerim, siz dahi böylelerden gücenmeyiniz, münaka şa etmeyiniz.
Said Nursî
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
4ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
(Mahkeme-i Kübrâ’ya Şekvâ ve Müdafaatın bir hâşiyesidir.) (Mahkeme-i Kübrâ’ya Şekvâ ve Müdafaat ın bir hâşiyesidir.)
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu mealde adalet-perver Demokratlar’a istida yazabilirsiniz. Hastay ım, 
siz nas ıl münasipse öyle yap ınız. Avukat ımızdan, bir gün evvel ald ığımız mek-
tupta “Kitaplar ımızın suç mevzuu olan ve olmayanlar ını tefrik etmeye çal ışı-
yorlar.” diye haber verdi. Şimdiye kadar yapt ıklar ı gibi, yine hiçbir kanuna 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   35 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   35
uymayan bir tarzda, binler kelime içinde bir risalede birtek kelimeyi bahane 
edip suç mevzuu yapmak, o risaleyi vermemek suretiyle Nur’lar ın intişarına 
garazkârâne mâni olmak fikriyle, hem kararnamelerini Mahkeme-i Temyiz’ce bütün bütün bozan o kararnamede suç mevzuu gösterdikleri, bizim aleyhi-mizde olmad ığı halde müddeiumumînin iddianamesine kar şı hata-savab cet-
velinde seksen bir hatas ını ve garazkârl ığını kat’î isbat etti ğimiz halde, şimdi 
ayn ı garazkârl ıkla dört yüz sayfa 
Zülfikar  risalesini, birkaç sat ır tesettür ve ir-
siyet hakk ındaki, yüz bin tefsirin ayn ı mânây ı söylediklerine binâen otuz-k ırk 
sene evvel yaz ılan cümlelerini suç mevzuu yap ıp o mecmua-y ı azîmeyi müsâ-
dere edip bize vermemek, dünyada hangi kanun buna müsaade eder?
Hem Afyon Mahkemesi’ndeki eserler –tekrarat- ı Kur’âniye ve melekler 
hak kındaki iki parçac ık müstesna olarak– bütün eserler iki sene ellerinde ka-
larak hem Denizli, hem Ankara A ğır Ceza Mahkemesi beraatine karar vere-
rek içinde suç mevzuu bulamad ıklar ı ve bize iade etmeye karar verdikleri ve 
ayn ı eserler Isparta hükûmetinin bir vakit müsâdere ile tamamen eline geçti-
ği halde, tamam ıyla sahiplerine iade ettikleri ve sonra da Zülfikar ’la Asâ-y ı 
Mûsâ ’yı ruhsats ız eski yaz ıyla neşir bahanesiyle dört seneden beri müsâde-
re edip aynen hiçbiri zayi olmadan yüz yetmi ş adet mecmuada bir suç mev-
zuu bulamad ıklar ı için bizlere tamamen iade ettikleri ve bizim en mühim su-
çumuz olarak gösterdikleri eski partinin bir k ısım şeflerine hakikat nam ına iti-
raz ımızın yüz misli ziyade şimdiki dinî mecmualar, resmî cerideler ayn ı itira-
zı şiddetle vurduklar ı halde, Risale-i Nur’un bir mahrem parças ı, şimdiki za-
man tamam ıyla tayin etti ği bir hadisin hakikatini tefsir bahsinde şeflerin ba-
şı Lozan Muahedesi’nde hiçbir zaman hiçbir Müslüman hakikî Türk’ü, hiçbir 
Nasraniyet’e ve Yahudili ğe ve başka dine girmeyen ve İslâm kahramanlar ı 
olan Türkleri Protestan yapmaya, mâlûm Hahamba şı ile ittifak ederek rey ve-
ren o adam, bütün ulemâ-y ı İslâm’ ın “Cevaz ı yok!” diye ittifaken hükmettikle-
ri halde, on cihetle kanunlarla onu bütün bu vatandaki mâsum Müslümanlara cebren giydirdi ği ve tarih-i be şerde bu çe şit mânâs ız acip bir cebr-i umumî 
yapmak ve hiçbir kanuna uymayan keyfî kanun nam ına kanunla onu bu mil-
let-i İslâmiye’ye cebren giydirmek; elbette o adama, o Lozan Muahedesi’nde 
verdiği dehşetli fikrini isbat etmi ş
 ki, din-i İslâm’a gayet muz ır olarak hadisin 
haber verdi ği adam bu zamanda o şeftir.
İşte hakikat böyleyken Afyon Mahkemesi, adalet nam ına değil, bel-
ki o ölmü ş adam ın muhabbeti taassubu nam ına, eski harfle de ne şredilen 
kararnamenin âhirinde bizi mahkûm etmek için en mühim sebep, savc ının 
36  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 36  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
garazkârl ığı sebebiyle, mahkeme heyeti demi şler ki: “Said ve arkada şlar ı, 
Mustafa Kemâl’e ‘din y ıkıcı, süfyan’ demi şler ve kalblerdeki sevgisini bozma-
ya çal ışmışlar. Onun için mahkûm ediyoruz.”
Acaba, ölmü ş gitmiş bir adam ın şahs ına karşı bin defa böyle itiraz da ol-
sa şahsî bir dâvâ oluyor. Mahkeme-i adalet buna dair böyle bir hükmü ver-
mek, elbette pek acip bir mânâ, i ş içinde vard ır. Şimdi böyle adamlar ın elinde 
Nur eserleri dört defa beraat kazand ıklar ı ve şimdi Adliye Bakan ı, üç defa Nur 
eserlerinin beraatine ve eserde suç mevzuu olmad ığına, bizi mahkûm eden 
Afyon karar ını bozmas ıyla hüküm verdi ği halde, şimdi bütün millet, adalet ve 
şefkat ve diyanete hizmet bekledikleri Demokrat hükûmeti zaman ında, eski 
müstebitlerin deh şetli plânlar ıyla Risale-i Nur’a kar şı garazkârlar ın keyfine b ı-
rakmamak; b ırak ılsa, Demokrat Hükûmeti aleyhinde büyük bir h ıyanettir. Ve 
milletin teselli ümidini k ırmakt ır.
Benim Ankara’da bir vekilim Mustafa Sungur 17.11.1950 tarihli çekti-
ği telgrafta “umum risalenin bize iadesine karar verilmi ş” diye müjde ver-
di ve âdil Adliye Vekili üç defa beraat verdi ği ve şimdi de Sungur’un mek-
tubuna göre, hem iadesine emir verildi ğini ve şimdi telefonla yine haber ve-
receğim söyledikleri halde, bu on alt ı seneden beri aleyhimizde olan iftiralar 
ve jurnaller, hem Eski şehir, hem Denizli Mahkemesi’nden bütün dosyalar ı 
Afyon Mahkemesi mânâs ız toplamak ve af kanununun ç ıkmas ıyla ve mah-
kemelerin beraat vermesiyle o mübarek eserleri o dosyalar içerisine kar ıştıra-
rak çürütmek için mahzene atmak ve üç seneden beri bizi aldatan baz ı eşhâ-
sa Nur’lar ın işlerini b ırakmamak lâz ım geliyor.
Başbakan ve Adliye Bakan ına, bu gayet mühim meseleyi nazar- ı dikkat-
lerine arz ediyoruz.1(Hâşiye)
Said Nursî
f
1 (Hâşiye) Acip bir hâdise, adalet ve dinden hariç, zâlimâne numûnelerden birisi de, üç sene-
den beri müsâdere ettikleri Kur’ân’ ımızı çok defa istedi ğimiz halde vermedikleri ve 2800 
Lafza-y ı Celâl alt ınla yaz ılı, gözle görünen mu’cize-i Kur’âniye’yi gösteren o mübarek 
Kur’ân’ ımızı bize vermediler. Şimdi avukat diyor ki: “Bir istida Diyanet Reisine yaz ınız ki, 
iade edilsin.” Bunun gibi yüzler numûneler var ki, s ırf bir garazla ve ecnebî parma ğıyla 
aleyhimize i şler dönüyor. Bizi ve âlem-i İslâm’ ı pek sevindiren Demokratlar dikkat etsinler. 
Nur’lar ı ve Nurcular ı bu işkencelerden kurtars ınlar.
 Nur talebeleri nam ına
 Said Nursî
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   37 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   37
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Benim Abdurrahmân’ ım ve küçücük bir Hüsrev nam ını alan Ceylân, vazi-
fesini iki-üç yerde tam yapt ı, geldi. Şimdi daha büyük bir vazife için Ankara’ya 
Sungur gibi bir vekilim olarak gönderiyorum.
Sâniyen: Baz ı zatlar ın mektuplar ını berây- ı mâlûmat size gönderdim.
Sâlisen:  Benim Sözler  mecmuas ından ve İnebolu’dan gelen yeni harf 
Tarihçe-i Hayat  ve eski harf Cevşen’den bana gönderilecek nüshalar ın mu-
kabili size ne kadar borcum olabilir, bildiriniz.
4ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşim Osman Nuri,
Madem Cenab- ı Hak, senin kudsî niyet ve ihlâs ınla Ankara’da en mühim 
genç Saidleri senin etraf ına toplatm ış. Madem Ankara’da benim bulunmam ı 
lüzumlu görüyorsunuz. Ben de şimdi nafakamla tedarik etti ğim nüshalar ımı o 
küçük medrese-i Nuriyeme benim bedelime gönderiyorum. Onlar ın adedin-
ce Said’ler, seninle kom şu olurlar.
Hem fedakâr evlâd ın çok fevkinde sadakatle şimdiye kadar hizmetleriyle 
her biri birer genç Said olarak be ş-on Abdurrahmânlar ım hükmünde Sungur, 
Ceylân, Salih, Abdullah, Ahmed, Ziya gibi genç ve çal ışkan Saidleri senin 
yan ına hem benim vekilim, hem senin talebelerin olarak benim bedelime o 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
4 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
38  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 38  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
küçücük medrese-i Nuriye’ye nezaret ve bir nevi dershane olarak reyinize b ı-
rak ıyorum.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık ve mübarek karde şlerim,
Evvelâ : Hüsrev’in imzas ıyla Reisicumhur’a verilen telgraf, bir ihtimali var 
ki; Ankara’da küçük Hüsrev’ler, Hüsrev’in kalemiyle yaz ılan Kur’ân’ ı fotoğ-
rafla tab’ etmek ihtimali hat ırımıza geldi. Siz Isparta postahanesinden anlay ı-
nız ki, ne mahiyette bir telgraft ır? Bana da mâlûmat veriniz. Merak ettim.
Sâniyen : Konya’daki R ıfat Filiz karde şimizin mektubunda, baz ı sofîle-
rin bize hafif tenkitlerinin hiç ehemmiyeti yoktur. Sak ın müteessir olmas ınlar. 
Hiçbir vecihle mukabele etmesinler. Şimdi ehl-i iman ın, hususan ehl-i tarika-
tın ve bilhassa şahs ıma ait tenkitlerini bir nevi nasihat ve bir nevi iltifat telâkki 
ederim. Onlara hakk ımı helâl ediyorum. Şimdi ehl-i ilhad ın bize deh şetli za-
rarlar ına karşı, kardeşlerimiz olan ehl-i iman ın gayet hafif, şahs ıma karşı ten-
kitlerini bir nevi ikaz ve bizi ihtiyata sevk için bir dostluk telâkki ediyorum.
Sâlisen : Bu yak ında Afyon’da haftal ık gazeteler, gizli münaf ıklar ın tahri-
kiyle beni de, alâkam ız olmad ığı bir şeye münasebettar göstermi ş. Buradaki 
Nurcular da onu tekzip ettiler. Merak edilecek bir şey değildir. Medresetü’z-
Zehra erkânlar ının harika ve müessir ve âlem-i İslâm’a menfaatli hizmet-i 
Nuriyelerini bütün ruh u can ımızla tebrik ediyoruz. Umum karde şlerimize ve 
hemşirelerimize binler selâm eder, dua eder ve dualar ınızı istiyorum.
ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   39 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   39
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Mübarekler köyünden Ali ile Hac ı Süleyman ve Dinar taraf ından 
Abdurrahmân ve Himmet ve daha evvel gelen ehemmiyetli bir Nurcu hem-şehrisi yan ıma geldiler. Cenab- ı Hakk’a çok şükürler ediyorum ki, Mübarekler 
köyünde (Kuleönü) eskisi gibi Nur’lara şiddetli alâkalar ını muhafaza ediyor-
lar. Ve onlar ın sadakat ve ihlâslar ının bir kerametidir ki, kendime mahsus on 
mecmua kitaplar ımı lüzumuna binâen Ankara’ya gönderdi ğim ve çok ehem-
miyetli ve uzak yerlerden benden kitaplar ı istedikleri ayn ı zamanda Kuleönü 
mübarekleri kendilerine mahsus Nur mecmualar ını gönderdi ğim miktar ın ay-
nı olarak Medresetü’z-Zehra’n ın bir hediyesi olarak bana getirdiler. Hususan 
birinci Abdurrahmân olan Büyük Mustafa’n ın kendi el yaz ısı olan bütün 
Mektubat ve Lâhika ’yı içinde buldum. Cenab- ı Hak o kitaplar ın harfleri ade-
dince her birisine mukabil bin rahmet ihsan etsin, âmîn...
Sâniyen : On bir ay Hüsrev’in istirahatine fevkalâde, hâlisâne, hapiste 
hizmet eden ve müdafaat ında gayet güzel mukabele eden Nur’un küçük kah-
ramanlar ından Mustafa, dünkü gün benim yan ıma geldi, dedi: “Ben, a ğabe-
yim Hüsrev’in yan ına ziyaretine gidece ğim.” Dedim: Gerçi hem senin, hem 
onun hakk ınızd ır bu ziyaret. Fakat bugün dört talebe geldiler, Isparta’ya git-
tiler; o cihette ihtiyaç kalmad ı. Sen de Risale-i Nur hesab ına mühim bir köy-
de imam oldu ğun için, o hizmet de benim şahsî hizmetimden daha ziyade 
Nur’lara faydas ı olduğu gibi, Hüsrev’in ziyaretinden şimdilik daha k ıymettar 
olabilir. E ğer o köyde hizmet-i Nuriye olmasayd ı, Mustafa gibi hâlis ve feda-
kâr hizmetkâra ihtiyac ım vard ı. Öyleyse, şimdilik ziyareti tehir et.
Sâlisen : Konyal ı Hac ı Sabri karde şimiz yan ıma geldi. Ben, Sâd ık, Hayri, 
Mustafa haz ır iken çok ehemmiyetli sohbetimiz Hac ı Sabri’ye mühim bir ders 
oldu. Bilhassa Medresetü’z-Zehra erkânlar ının, hususan Hüsrev’in, bu vatan 
ve millet ve âlem-i İslâm’a hizmet-i imaniyeleri ve tahripçi dinsizlerin desise-
lerine sed çekmeleri o kadar büyük bir hasenedir ki, farz- ı muhal, binler sey-
yie olsa affettirir. Öyleyse, ba şta Hüsrev olarak o erkânlar ın hiçbir hareketini 
tenkit etmemek ve kemâl-i ihlâs ve samimiyetle onlara tesanüd ve tam karde ş 
olmak lâz ımd ır diye bu mealde bir ders oldu. İnşaallah Hac ı Sabri de Hoca 
Sabri ve Rü ştü ve emsalleri gibi ruh u can ile alâkadar ve Hüsrev’e tam kar-
deş olacak; me şrep ihtilâf ı daha tesir etmeyecek.
Hasta karde şiniz
Said Nursî
f
40  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 40  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim, Medresetü’z-Zehra erkânlar ı, Nur nâ şirleri,
Evvelâ : Bir meseleyi biz münasip gördük; size, as ıl Nur hakk ında söz sa-
hibi Medresetü’z-Zehra erkânlar ının tensibine havale etmek için kalbe geldi. 
Şöyle ki:
Bugünlerde bana hizmet eden üç arkada şımızın muvakkaten birkaç gün 
benden ders almak i ştiyaklar ına binâen ve eski zamanda talebelerime verdi-
ğim k ıymettar bir hat ıray ı hayatland ırmak iştiyak ına binâen, matbû Lemeât ’ı 
her gün bir sayfas ını ders veriyordum. Hem ben, hem onlar çok hayretle ve 
takdirle kar şılıyorduk. Fikrimize geldi ki: Bu matbû risalenin, sair matbû ri-
saleler gibi nüshalar ının kalmad ığının sebebi, bunun çok k ıymettar oldu ğu-
nu bilen dü şman k ısm ı intişarına mâni olduklar ına ve dost k ısm ı, k ıymeti için 
elinden ç ıkarmad ığına kanaatimiz geldi.
Hem gördük ki, bu Lemeât , Risale-i Nur’un mühim bir k ısm ının çekir-
dekleri, tohumlar ı hükmünde gayet güzel vecizelere ve hiçbir edibin ve müte-
fekkirin muvaffak olamad ığı bir tarzla sehl-i mümteni gibi taklit edilmez büyük 
bir hakikat-i içtimaiyeyi küçük bir vecizede ve manzum bir kitab ı, mensur gibi, 
ayn ı nesirli bir kitap gibi, hiç nazm ı hat ıra getirmeden kolayca okunacak bir 
tarzda bulunmas ı, otuz yedi sene evvel Ramazan- ı Şerif’in yirmi gününde her 
gün bir-iki saat i ştigaliyle bir tarzda koca bir kitap kadar uzun, bir nevi mesne-
vî yaz ılmas ı ve içinde yirmi yerde, bir ihtar- ı gaybiye nevinde haber verdikle-
rinin otuz-k ırk sene sonra aynen meâli ç ıkm ış gibi o noktalara elimize geçen 
bir nüshada i şaret koyduk. Gösteriyor ki, bu Lemeât , Risale-i Nur’un bir müj-
decisi ve fihristesi ve bir fidanl ık numûnesidir, kanaatimiz geldi.
Sâniyen : Bu Lemeât’ ın işaret ettiğimiz k ısımlar ı Otuz Üçüncü Söz nam ın-
da Sözler ’in âhirinde yaz ılmas ı, Nur Kahraman ı Hüsrev’in ve Medresetü’z-
Zehra erkânlar ının reyine havale ediyoruz. Umum karde ş ve hemşirelerime 
selâm ve dua.. ve dualar ını istiyoruz.1(Hâşiye)
2ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
1 (Hâşiye) Eğer kabul etseniz, yan ımdaki Lemeât  sonra gönderilecek.
2 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   41 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   41
Aziz, s ıdd ık, sâd ık, muhlis ve hâlis karde şlerim ve hem şirelerim,
Bütün ruh u can ımızla bayramlar ınızı, hem bu sene serbestçe hâlisâne 
hacca gidenlerin bayramlar ını, hem bu vatandaki istibdad ın k ırılmas ıyla hür-
riyet-i şer’iyeye bu milletin mazhariyete ba şlamas ını ve bu milletin bu mânevî 
bayram ını ve âlem-i İslâm’ ın ittifakkârâne intibahlar ının mânevî bayramlar ını 
ve Risale-i Nur’un hakikat-i Kur’âniye’ye dair verdikleri haberlerini zaman ın 
tasdik etmelerini ve en geni ş bir dairede o mânevî envar- ı Kur’âniye’ye, be-
şer ihtiyac ını hissetmesini tebrik ediyoruz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Seyyid Salih’in Halep ve havalisindeki çok ehemmiyetli İhvan- ı 
Müslimîn Cemiyeti için sizden istedi ği Nur mecmualar ından, kendime mah-
sus mecmualardan on tanesini ona gönderdim ki onlara versin.
Sâniyen : Denizli, hem Denizli’deki Nur karde şlerimizle ziyade alâkada-
rım. Merhum Hasan Feyzi’nin arkada şlar ı ne vaziyette olduklar ını ve Yâkup 
Cemal eski karde şimiz ne halde ve nerede oldu ğunu merak ederken, ayn ı 
vakitte Yâkup Cemal’in Denizli Nurcular ı nam ına güzel bayram tebriki beni 
çok sevindirdi. Mütehassirâne ve mü ştâkane hayalen beni Denizli’de gezdir-
di, “Mâşâallah, bârekâllah!” dedim.
Sâlisen : Nurcular ı yirmi seneden beri tâzip eden ve hapislere sokan bed-
bahtlardan baz ılar ı, her günde bir ay bize verdikleri s ıkıntılar kadar mânevî 
azap çekiyorlar. Biz o zâlimleri cehenneme havale edip sabrederdik. Fakat hizmet-i imaniye kudsiyeti, o bedbahtlara dünyada da bir nevi cehennemi, adalet-i ilâhiyeden istemi ş ki, baz ılar ı bir senede istibdad- ı mutlakadan ald ığı 
lezzeti hiçe indiriyor gördük; zaman gösterdi. Demek adalet ve inâyet-i ilâhi-yenin himayeti bize kâfidir.
Râbian : Ali Osman’ ın vefat ıyla hem akrabas ını, hem Medresetü’z-Zehra 
ve Nur dairesini tâziye ediyorum. Ve onu da tebrik ediyorum ki, vazifesini 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
42  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 42  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
tam yapm ış ve şimdi de Nur kahramanlar ı Hâf ız Ali ve Hâf ız Mustafa yan ın-
da duama dahildir.
Umum karde şlerime binler selâm.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
(Mahremdir. Şimdilik Medresetü’z-Zehra erkânlarına mahsustur.) (Mahremdir. Şimdilik Medresetü’z-Zehra erkânlar ına mahsustur.)
İhtiyar kad ınlara ehemmiyetli bir müjde ve bekâr ve mücerred
kalmak isteyen genç k ızlara bir ihtar
Hadîs-i şerifte 2ِõَאئِåَđْĤا ِīĺِïِÖ ْħْכُĻَĥَĐ gösteriyor ki âhir zamanda kuvvetli 
iman, ihtiyar kad ınlarda bulunur ki, “Dindar ihtiyar kad ınlar ın dinine tâbi olu-
nuz.” diye hadis-i şerif ferman etmi ş. Hem Risale-i Nur’un dört esas ından bir 
esas ı şefkattir. Ve kad ınlar şefkat kahraman ı bulunmas ından, hattâ en korka ğı 
da kahramancas ına ruhunu yavrusuna feda eder. Ve bu zamanda o k ıymet-
tar valideler ve hem şireler, büyük bir hâdise ile kar şılaşıyorlar. Mahremce ve 
ifşâsı münasip olmayan bir hakikat-i f ıtriyesini, Nur şâkirtlerinden mücerred 
kalmak isteyen veya mecbur kalan k ızlar k ısm ına beyan etmek lâz ım gelir di-
ye ruhuma ihtar edildi. Ben de derim ki:
Kızlar ım, hemşirelerim,
Bu zaman, eski zamana benzemiyor. Terbiye-i İslâmiye yerine terbiye-i 
medeniye, yar ım asra yak ın hayat- ı içtimaiyemize yerle ştiği için, bir erkek bir 
kad ını ebedî bir refika-y ı hayat ve saadet-i hayat- ı dünyeviyeye medar ve sair 
günahlardan kendini muhafaza etmek için almak lâz ım gelirken; o bîçâre zai-
feyi daim tahakküm alt ında, yaln ız dünyevi, muvakkat gençli ğinde sever. Ona 
verdiği rahat ın baz ı on misli onu zahmetlere sokar. E ğer şer’an “küfüv” tâbir 
edilen birbirine denk olmazsa, hukuk-u şer’iye nazara al ınmad ığından, hayat ı 
daima azap içinde geçer. K ıskançl ık da müdahale ederse daha berbat olur.
İşte bu izdivaca sevk eden üç sebep var:
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  3/78; es-Sehâvî, el-Makâs ıdü’l-hasene  s.290; es-Suyûtî, ed-Düreru’l-
müntesira  s.14.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   43 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   43
Birisi : Tenasülün devam ı için, hikmet-i ilâhiyece o f ıtrî hizmete bir ücret 
olarak bir f ıtrî meyil ve şevk vermi ş. Hâlbuki o zevk, on dakikada bir lezzet 
verse de, e ğer meşru ise, erkek bir saat me şakkat çekebilir. Fakat kad ın, on 
dakikal ık o zevk için on ay çocu ğu kendi vücudunda zahmetini çekmekle on 
sene çocu ğun hayat ına yard ımla meşakkat çeker. Demek, o on dakikal ık f ıtrî 
meyil, bu uzun me şakkatlere sevk etti ği için, ehemmiyeti kalmaz. His ve nefis, 
onunla onu izdivaca tahrik etmemeli.
İkincisi : F ıtraten kad ın, zaaf ı için maişet noktas ında bir yard ımc ıya muh-
taçt ır. O ihtiyaç için şimdiki terbiye-i İslâmiye’den ders almayan, serserili ğe, 
tahakküme al ışanlardan o küçük bir iâ şesi hat ırı için tahakkümler alt ına gi-
rip riyakârâne kocas ının r ızas ını tahsil etmek yolunda hayat- ı dünyeviye ve 
uhreviyesinin medar ı olan ubudiyetini ve ahlâk ını bozmak bedeline, köy ka-
dınlar ı gibi kendi nafakas ını kendi çal ışmas ıyla kazanmak, on defa daha ko-
layd ır. Rezzâk- ı Hakikî çocuklar ın r ızkını sütle verdi ği gibi, onlar ın da r ızkını 
o Hâl ık-ı Rahîm veriyor. O r ızık hat ırı için namazs ız ve ahlâk ını kaybetmi ş bir 
zevci aramak, riyakârâne çal ışıp tahakkümü alt ına girmek, elbette Nur tale-
besinin kâr ı değil.
Üçüncüsü : Kad ınlığın f ıtrat ında çocuk ok şamak ve sevmek meyelân ı var. 
Ve bir evlâd ının dünyada ona hizmeti ve âhirette de şefaati ve validesi öldük-
ten sonra ona hasenat ıyla yard ımı, o meyl-i f ıtrîyi kuvvetlendirip evlendirme-
ye sevk etmi ş. Hâlbuki şimdi terbiye-i İslâmiye yerine terbiye-i medeniye ile 
on taneden bir-iki hakikî evlât, kendi validesinin şefkatine mukabil fedakârâ-
ne hizmet ve dindârâne dualar ıyla ve hasenatlar ıyla validesinin defter-i a’mâ-
line haseneler yazd ırmak ve âhirette salih ise validesinin şefaat etmek ihtima-
line mukabil, ondan sekizi o hâleti göstermedi ğinden, bu f ıtrî meyil ve nefsânî 
şevkle o bîçâre zaifeler böyle a ğır bir hayata kat’î mecbur olmadan girmemek 
gerektir. İşte bu işaret ettiğimiz hakikate binâen, bekâr kalmak isteyen Nur şâ-
kirtlerinden olan k ızlara derim ki:
Tam muvaf ık ve dindar ve ahlâkl ı bir zevc bulmadan, kendilerini aç ık sa-
çıklıkla satmas ınlar. Eğer bulunmad ı; Nur’un bir k ısım fedakâr şâkirtleri gibi 
mücerred kal ıp tâ ona lây ık ve ebedî bir arkada ş olacak ve terbiye-i İslâmiye’yi 
alm ış vicdanl ı bir müşteri ona ç ıksın. Ve saadet-i ebediyesi, muvakkat bir keyf-i 
dünyevî için bozulmas ın. Ve medeniyetin seyyiât ı içinde bo ğulmas ın.1(Hâşiye)
Said Nursî
f
1 (Hâşiye) Hemşireler ve genç k ızlar, Tesettür Risalesi’ni okumal ıdırlar.
44  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 44  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hapsin Latif Bir Hât ıras ı
Hapislerde, hususan Afyon hapsinde eski, zâlim müstebitlerin aldatmak 
suretinde aras ıra af bahsini etmesinden, bîçâre mahpuslar benden soruyor-
dular: “Acaba af olacak m ı?”
Ben de derdim: Bu zâlimler aldat ıyorlar. Fakat Nur şâkirtleri madem 
mahpuslara teselli vermek ve yüzde doksan ını namaz k ıldırmak hikmetiyle 
üç defa hapse girdiler. Rahmet-i ilâhiyeden kuvvetli ümit ederim ki, hapisle-rin tam bir afla ç ıkmas ına bir alâmet oldu ğuna kuvvetle ümit ve müjde ediyo-
rum. Çok defa çok adamlara bu teselliyi veriyordum. Cenab- ı Hakk’a hadsiz 
şükrolsun ki, kahraman Demokratlar o ümit ve ihbarlar ımı tasdik ettirip, key-
fî, tarafgirâne baz ı kanunlar ın bahanesiyle ve garazkâr baz ı memurlar ın taraf-
girlik hesab ına bahanelerle ezilen çok mâsum mahpuslar ı azaptan kurtarma-
ya vesile oldular. Ve milletin cüretkâr k ısm ını kendine ve âsâyi şe taraftar etti-
ler. O vesileyle, pek çok mahpuslar Nur’lara ve Nurculara cidden alâkadarl ık 
sebebiyle tamam ıyla ıslah- ı hal edip vatan ve millete de ğil muz ır, belki birer 
hizb ve uzv-u nâfi hükmüne geçtiler.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Çok Sevgili Üstad ımız Efendimiz,
“Risale-i Nur imha edilmez.” diye yaz ılan ayn- ı hakikat parçay ı Başbakan, 
Adliye Bakan ı’na ev adresleriyle, yine di ğer bakanlar ın da resmî adreslerine 
gönderdik. Görü ştüğümüz mebuslara veriyoruz. Hepsi de bu hususta çal ışa-
caklar ını söylüyorlar. Isparta Mebus’u Senirkentli Tahsin Tola, ziyade alâka-
dar oluyor ve diyor ki: “Hükûmet şimdi komünistlikle mücadeleye ba şlad ı. 
Bu mücadele yaln ız zab ıta ile olamaz. Nurcular yirmi seneden beri mücadele 
ediyorlar. Ve hükûmete büyük yard ımda bulunuyorlar. Ve bugün memleket-
teki muhtelif cereyanlar ın en hay ırlısı ve en tesirlisi Nurculard ır diyorlar.”
Vâiz ve mebus Ömer Bilen, di ğer mebus Hasan Fehmi Ustao ğlu ve Fehmi 
Çobanoğlu isimli ihtiyar zatlar, size pek çok hürmet ve selâm ediyorlar. Her 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   45 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   45
ikisi dahi Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsi nam ına sevgili Üstad ımızı, bu asr ın 
bir mürşid-i hakikîsi söyleyerek, “Onlar ın himmetidir ki, bu umulmad ık zafer 
kazan ıldı.” diyorlar. Siz sevgili Üstad ımızdan çok cihetle yard ım gördüğünü 
söyleyen bu muhterem milletvekilleri, sizin dua ve Risale-i Nur’un hizmetine güvenerek ileriye pek büyük ümitle bakt ıklar ını ve “İslâmiyet’in bütün şâşa-
asıyla âlem-i insaniyet çap ında parlayaca ğını Cenab- ı Hakk’ ın rahmetinden 
bekliyoruz.” diyorlar. Dünkü Çar şamba günü üç mebus, bir aral ık Üstad ımızı 
ziyaret edeceklerini konu şmuşlar.
Abdullah, Sungur
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bütün ruh u can ımla geçmi ş Mevlid-i nebeviyenizi tebrik ediyoruz.
Sâniyen : Sizin Nur’un ne şrindeki muvaffakiyetinizi âlem-i İslâm tebrik 
edip alk ışlayacak. Şimdi de emareleri görünüyor ki: Ezcümle bir numûne-
si, Pakistan Maarif Vekili Nur’lar için benim yan ıma geldi, Risale-i Nur’un bir 
kısm ını ald ı. “Doksan milyon Müslümanlar içinde ne şrine çal ışacağım.” de-
di. Ald ı, gitti.
Hem bu kadar aleyhimizde münaf ıklar çal ıştıklar ı halde, hem Avrupa’da, 
hem Asya’da uzak yerlere Risale-i Nur’u götürmü şler.
Hem Berlin’de Almanlar Zülfikar ’ı ald ıklar ı vakit, bir gazetelerinde alk ış-
layarak ilân etmi şler.
Hem dahilde ehl-i iman, en ziyade muar ızlar olan eski ba şbakan ve da-
hiliye vekili yasak ettikleri Asâ-y ı Mûsâ  ve Zülfikar ’ı yasaklar ına ehemmiyet 
vermeyerek kemâl-i şevkle okuyorlar. Okuyanlar Ankara’da pek ziyadedir.
Hem birkaç yerde hapishane müdürleri iki-üç vilâyette karar vermi şler 
ki: “Biz hapishaneleri medrese-i Nuriye yapaca ğız ki, bizim mahpuslar da 
Denizli, Afyon hapisleri gibi Nur’larla ıslah olsunlar.”
Sâlisen : Merhum Burhan, Nur’un ümmî ve gizli kahraman ı idi. Hem 
onun akrabas ını, hem Isparta’y ı, hem Medresetü’z-Zehra şâkirtlerini tâziye 
ediyorum. Be ş-alt ı gün evvel haber alm ıştım. Şimdiye kadar be ş-alt ı gün zar-
fında belki bin defa ona dua etmi şim. Çünkü alt ı günde virdimde dört yüze 
yak ın 1َّאرِĭĤا َīِĨ َאĬْóِäأَ dediğimde onu da niyet ediyorum. Bütün okuduklar ımı 
Burhan’a hediye ediyorum.
1 Bizi azap ate şinden ve cehennemden kurtar.
46  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 46  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Râbian : Nur’lar, mektepleri tam nurland ırmaya ba şlad ı. Mektep şâkirt-
lerini medrese talebelerinden ziyade Nur’lara sahip ve nâ şir ve şâkirt eyle-
di. İnşaallah, medrese ehli yava ş yavaş hakikî mallar ı ve medrese mahsulü 
olan Nur’lara sahip ç ıkacaklar. Şimdi de çok müftülerden ve çok ulemâlardan 
Nur’lara kar şı çok iştiyak görülüyor ve istiyorlar.
Şimdi en mühim tekkeler ehli, ehl-i tarikatt ır. Bütün kuvvetleriyle Nur 
Risalelerini nurland ırmalar ı ve sahip ç ıkmalar ı lâz ım ve elzemdir.1(Hâşiye) 
Şimdiye kadar ben yaln ız iman hakikatini dü şünüp “Tarikat zaman ı değil, 
bid’alar mâni oluyor.” dedim. Fakat şimdi, sünnet-i Peygamberî dairesinde, 
bütün on iki büyük tarikat ın hulâsas ı olan ve tariklerin en büyük dairesi bulu-
nan Risale-i Nur dairesi içine, her tarikat ehli, kendi tarikat ı dairesi gibi görüp 
girmek lâz ım ve elzem oldu ğunu bu zaman gösterdi.
Hem ehl-i tarikat ın en günahkâr ı dahi çabuk dinsizli ğe giremiyor; kal-
bi mağlûp olam ıyor. Onun için onlar tam sars ılmaz, hakikî Nurcu olabilirler. 
Yaln ız mümkün oldu ğu kadar bid’atlara ve takvây ı kıran büyük günahlara 
girmemek gerektir.
Hâmisen : Şimdi bu zamanda en büyük tehlike olan z ınd ıka ve dinsiz-
lik ve anar şilik ve maddiyyûnlu ğa karşı yaln ız ve yaln ız tek bir çare var. O da 
Kur’ân’ ın hakikatlerine sar ılmakt ır. Yoksa koca Çin’i az bir zamanda komü-
nistliğe çeviren musibet-i be şeriye, siyasî, maddî kuvvetlerle susmaz. Yaln ız 
onu susturan hakikat-i Kur’âniye’dir.
Rehber  Risalesindeki Leyle-i Kadir meselesi, şimdi hem Amerika, hem 
Avrupa’da eseri görülüyor. Onun için, şimdiki bu hükûmetimizin hakikî kuv-
veti, hakâik-i Kur’âniye’ye dayanmak ve hizmet etmektir. Bununla, ihtiyat kuvveti olan üç yüz elli milyon uhuvvet-i İslâmiye ile ittihad- ı İslâm dairesinde 
kardeşleri kazan ır. Eskiden H ıristiyan devletleri bu ittihad- ı İslâm’a taraftar de-
ğildiler. Fakat şimdi komünistlik ve anar şistlik ç ıktığı için, hem Amerika, hem 
Avrupa devletleri Kur’ân’a ve ittihad- ı İslâm’a taraftar olmaya mecburdurlar.
Sâdisen : Yan ıma Nur talebesi bir mebus geldi, dedi ki:
“Ben Adliye Bakanl ığı’na gittim. Afyon’da Nur’lar ın müsâdere kara-
rını söyledim.” Adliye Vekili Özyörük dedi ki: “Ben Afyon Mahkemesi’ne 
1 (Hâşiye) İşte mühim bir numûnesi: Seydi şehirli Hac ı Abdullah’ ın bütün mensuplar ı, hem 
Kastamonu’da, hem Isparta’da, hem Eski şehir’de Risale-i Nur dairesini kendi tarikat daire-
leri telâkki etmi şler ki, onlardan Nur’lara rastlayanlar, takdirkârâne sahip ç ıkıyorlar. Onlara 
bin bârekâllah...
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   47 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   47
Nur’lar ın tamamen verilmesine emir verdim. Hattâ bendeki Asâ-y ı Mûsâ ’yı 
da müellifine iade edece ğim, diye bana söyledi. Halil Özyörük’ün bu sözü 
Demokratlar’a ve Nur’lara taraftarl ığını gösteriyor.”
Umuma binler selâm.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
4ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve Nur’un genç kahramanlar ı,
Evvelâ : Ruh u can ımızla sizin Ankara gibi yerde harika bir tarzda hiz-
met-i Nuriyenizi tebrik ediyoruz. Hakikaten ümidimizin fevkinde ehl-i maarif ve mektepliler k ısm ında çok ehemmiyetli bir intibaha vesile oldunuz. Bir se-
nede Ankara gibi bir yerde bu hizmetiniz on senede ancak yap ılacak. Az bir 
zamanda bu vazife-i imaniyeyi yapt ığınıza kanaat edip kuvve-i mâneviyeniz 
ehemmiyetsiz hâdiselerle k ırılmas ın. Belki daha şiddetli çal ışman ıza vesile ol-
sun. O gibi yerlerde dahilden ve hariçten gelen yirmi kadar siyasî ve içtimaî cereyanlar ın hodfuru şâne ve garazkârâne çarp ıştıklar ı bir zamanda Kur’ân ve 
imana hizmetiniz ve Üniversitelilerin Nur’lara takdirkârâne sahip ç ıkmalar ı, 
bütün Nurcular ı sevindirdi ği gibi, ileride in şaallah âlem-i İslâm’ ı da sevindire-
cek. Sizlerin az hizmetinizde mükâfat çoktur.
Bazen askerlikte a ğır şerait alt ında bir saat nöbet, bir sene ibadet hükmün-
de olduğu gibi, sizler ve İstanbul Üniversiteli Nurcular ı dahi, az zamanda çok 
vazife gördünüz. Mesainizin semeresi az da olsa kanaat ediniz. Mücahede cep-hesinde baz ı zay ıflar ın geri çekilmesi cesurlarda daha ziyade kahramanl ık da-
mar ını tahrik etti ği gibi, Nur fedakârlar ı, vehhamlar ın çekilmesiyle daha ziyade 
gayret ve sebata, belki şevkle daha ziyade çal ışmaya sebep olmak gerektir.
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
48  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 48  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Evet, Risale-i Nur’un mühim bir hakikatinden siz f ıtraten bir ders ald ınız. 
Yine o hakikati nazar- ı dikkate al ınız. O da şudur:
Vazifemiz ihlâs ile iman ve Kur’ân’a hizmet etmektir. Amma bizi mu-
vaffak etmek ve halka kabul ettirmek ve muar ızlar ı kaç ırmak ise, o vazi-
fe-i ilâhiyedir. Biz buna kar ışmayacağız. Mağlûp da olsak, kuvve-i mâne-
viyeye ve hizmetimize noksanl ık vermeyecek. O noktada kanaat etmek 
lâz ımd ır.
Meselâ: Bir zaman İslâm’ ın büyük bir kahraman ı Celâleddin Harzem şah’a 
demişler: “Cengiz’e kar şı muzaffer olacaks ın.”
O demiş: “Vazifemiz cihad etmektir. Bizi galip etmek vazife-i ilâhiyedir. 
Ona kar ışmam.”
Sizin şimdiye kadar sars ılmadan hâlis hizmetinizin delâletiyle, siz de bu 
kahramana iktida etmi şsiniz. Binden bir-iki adam sizden kabul etse, yine sar-
sılmamak gerektir. Bazen bir-iki adam, bine mukabil geliyor.
Sâniyen : Ankara’da bu s ırada nazarlar dünyaya ziyade çevrilmi ş. Ve ik-
tidar k ısm ı daha tam prensibini kabul etmeye vakit bulamam ış. Müteaddit 
partiler kendine taraftar bulmak için veya kabahatlerini seddetmek için elbet-te çok çal ışıyorlar. Ve İslâmiyet ve Kur’ân aleyhindeki hariçteki cereyanlar el-
bette dahilde baz ılar ını bulmuşlar ki, Kur’ân lehinde cidden çal ışanlar ı uçur-
mak, kaç ırmak, evham vermek gibi propagandalarla hakikî fedakâr olmayan 
veya dünya ile ve fazla dostlarla alâkadar olanlar ı evhamland ırıyorlar. Ve 
Nurcular ın da kuvve-i mâneviyelerini k ırmaya çal ışıyorlar.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ben size bugün mektup yazacakt ım. Ziyade rahats ızlığım sebebiyle telâ şta 
iken, ayn ı dakikada Mustafa Gül ve İbrahim Gül geldiler. Hem bana ilâç, hem 
teselli, hem büyük sevince vesile olduklar ından, o iki mübarek karde şimi be-
nim vekillerim ve bir mektup olarak size gönderiyorum. Onlar birer Said olarak benim bedelime sizi ziyaret ve tebrik edip sair şeylerimi de size beyan etsinler.
Said Nursî
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   49 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   49
(Üstadımızın tebrik telgrafına Reisicumhur Celâl Bayar’ın (Üstad ımızın tebrik telgraf ına Reisicumhur Celâl Bayar’ ın
telgrafla verdiği cevaptır.) telgrafla verdi ği cevapt ır.)
Bediüzzaman Said Nursî,
Emirdağ,
Samimî tebriklerinizden fevkalâde mütehassis olarak te şekkürler ederim.
Celâl Bayar
f
Aziz, s ıdd ık ve mübarek karde şlerim,
Evvelâ : Nur’dan bana çok lüzumu bulunan Medresetü’z-Zehra’n ın fütu-
hatç ı mahsulât ını ve kahraman Tahirî’nin merhume haremiyle ve merhume 
iki kerîmesi nam ına gönderdi ği mecmualar ını ve iki hafta evvel merhum Hâf ız 
Ali’nin bir hayrülhalefi Mustafa’n ın tam zaman ında tamam Mektubat ’ını ve 
Nur’un metin bir kumandan ı Refet Bey’in kendi kalemiyle yazd ığı mübarek 
mecmuas ını ve pek güzel ve mânidar rüyal ı mektubunu ald ım ve çok se-
vindim. Onlar ın her bir harfine Cenab- ı Erhamürrâhimîn sizin her birinize 
bin hasene ihsan etsin. Merhume Hatice ve merhume Hicret’in ve merhume Âişe’nin ruhlar ına ve kabirlerine binler rahmet eylesin, âmîn...
Sâniyen : İkinci bir Hüsrev olan Mustafa Osman’ ın mektubunda, Sabri 
nam ında bir karde şimizin, benim hizmetim için yan ıma gelmesini istemesi be-
ni çok memnun etti. O gelmi ş ve birkaç ay hizmet etmi şçesine kabul ediyo-
rum. Fakat şimdi benim hizmetime hariçten gelmeye ihtiyaç kalmam ıştır. Ne 
vakit ihtiyaç olursa o zaman haberdar edece ğim. Hakikaten Eflâni havalisinde 
Isparta kahramanlar ı mahiyetinde küçük kahramanlar yeti şmeye başlam ıştır.
Sâlisen : Nur’un demirba ş kâtibi ve şakirdi Kâtip Osman’ ın Risale-i Nur 
bahçesinden gönderdi ği yaş üzüm teberrükünü ve Medresetü’z-Zehra’n ın çok 
ehemmiyetli bir şubesi ve bir merkezi olan Sava’n ın gayet mübarek teberrük-
lerini, kaideme muhalif olarak onlar ın hat ırı için kabul ettim. Ve kime yedir-
sem de, onlar ın hayr ı olarak yedirece ğim.
Râbian : Nur kahraman ı Hüsrev’in, ben Emirda ğ’da iken bana yazd ığı 
umum mektuplar ından mühim parçalar ını, hususan benim yazd ığım mek-
tuplar ın hülâsalar ını hâvi k ısımlar ını bir defterde yazm ıştım. Fakat ben ha-
pisteyken birisi, ho şuna gitmi ş, alm ış; kayboldu. Şimdi tekrar eski mektup-
lar ından k ırk kadar bende var. Onlar ı inşaallah ben i şaret edece ğim; burada 
50  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 50  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
yazd ıramazsam size gönderece ğim. Bir defterde cem edilerek belki ehemmi-
yetine binâen teksir edilecek.
Hâmisen : Sözler mecmuas ından on be ş tanesini Ankara’ya gönderdim. 
Çok fayda vermi ş. Oradaki Nurcular kahramancas ına ihtiyat perdesi alt ında 
çal ışıyorlar.
Sâdisen : Sizde bulunmayan ve Hüsrev’in istedi ği Mektubat ’ı tashih et-
tim. Birisiyle gönderece ğim. Bu defa Yirmi Dördüncü Mektub’u çok k ıymetli, 
çok ince, çok derin ayn- ı hakikat gördüm.
Umuma binler selâm.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık ve mübarek karde şlerim,
Evvelâ : Kardeşimiz İnebolu Hüsrevi Nazif Çelebi bana yaz ıyor ki: “Hizb-i 
Nûriye ve Salavât’ ın neşrini bitirdikten sonra ne münasip ise ne şredeceğim.” 
diye soruyor.
Bence sizin tensibinizle Hastalar ve İhtiyarlar Lem’alar ı ve On Yedinci 
Mektup olan çocuklar ın k ısac ık tâziyenamesi ve Yirmi Birinci Mektup –ihtiyar-
lara hizmet hakk ındaki k ısa mektubun– ne şri münasiptir. Fakat Medresetü’z-
Zehra’n ın erkân ı, hangi cümle ve hangi f ıkra münasip görürlerse kald ırabilir-
ler ve ıslah edebilirler. Ve daha k ısa başka münasip risaleler varsa ilâve ede-
bilirler. Bu mealde, kahraman Nazif’e çabuk cevap gönderiniz. Hakikaten, o kardeşimizin 
Cevşenü’l-Kebîr’i  ve Hizb-i Nuriye ’yi Salavât ile beraber ne ş-
ri, Nurculara ve ehl-i imana büyük bir hizmettir. Cenab- ı Hak her bir harfine 
mukabil ona ve yard ımc ılar ına bin sevap ihsan etsin, âmîn...
Sâniyen : Yeni ehl-i hükûmet yava ş yavaş anl ıyor ki, hakikî kuvvet 
Kur’ân’dad ır. Ve İslâmiyet uhuvvetiyle ve iman ın hakâikiyle tahribatç ı düş-
manlara kar şı dayanabilirler.
Evet, bir tahripçi, yirmi tamirciyi telâ şa düşürür ve bazen ma ğlûp edebilir. 
Koca Çin’i kendine tâbi yapan bir kuvveti, buradaki yirmi milyon müslüma-
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   51 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   51
na karşı âdetâ ma ğlûp bir vaziyette tecavüzden durduran, maddî kuvvetler, 
haricî-dahilî tedbirler, ittifaklar de ğil; belki yaln ız Kur’ân ve iman ın hakikat-
leri, onlar ın en büyük kuvveti olan mâneviyat- ı kalbiyeyi tahribatlar ına karşı 
sed çekmesi ve mânevî yaralar ını tedavi etmesidir. Ve yeni hükûmetin Maarif 
Vekili bu hakikati hissetmi ş ki, seleflerine muhalif olarak, en ziyade iman ha-
kikatlerinin ne şrine, din derslerine ehemmiyet veriyor. Hattâ büyük bir ehem-
miyetle, şimdi de Şark Darülfünûnu –tâbirlerince Do ğu Üniversitesi– için yüz 
bin lira tahsis edildi ğini gazeteler yazm ış
Hem mezkûr hakikati, hem Ankara, hem İstanbul Üniversiteleri o deh-
şetli, tahribatç ı kuvvete kar şı hem vatan ı, hem gençli ği kurtaracak hakâik-i 
Kur’âniye ve imaniye oldu ğunu katiyen bildiler ki, Ankara’daki üniversiteliler 
1700 imza ile Maarif Vekili’nin din derslerini cebrî mekteplere koymas ı için 
tebrik etmi şler. Ve İstanbul Üniversitesi’nde yeni hükûmetin en mühim bir 
rüknüne demi şler ki:
“Anadolu’da din lehinde kuvvetli bir cereyan var... Onlara da, solcular 
gibi bir derece meydan vermeyece ğiz.” demesine mukabil, o üniversitenin 
mümessili, din ne şriyat ı yapanlar aleyhinde oldu ğu halde, o reise demi ş ki:
“Eğer dediğin o cereyan Risale-i Nur ise, ne siz ve ne de Avrupa onu ma ğ-
lûp edemez.”
Bu mesele münasebetiyle, meslek ve me şrebime muhalif olarak Eski 
Said’in bir-iki dakika kafas ını başıma alarak diyorum ki:
Küfür ile iman ortas ı yoktur. Bu memlekette İslâmiyet’e kar şı komü-
nist mücadelesi ortas ı olamaz. Sa ğ ve sol, ortas ı, üç meslek icap ettirir. E ğer 
İngiliz, Frans ız deseler haklar ı var. “Sa ğ İslâmiyet, sol komünistlik, ortas ı da 
Nasraniyet” diyebilirler. Fakat bu vatanda, küfr-ü mutlaka kar şı iman ve 
İslâmiyet’ten ba şka bir din, bir mezhep olamaz. Olsa, dini b ırak ıp komünist-
liğe girmektir. Çünkü hakikî bir Müslüman hiçbir zaman Yahudi ve Nasranî 
olam ıyor. Olsa olsa dinsiz olup tam anar şist olur.
İnşaallah, Maarif ve Adliye Vekilleri gibi, sair erkânlar da bu ehemmiyetli 
hakikati tam anlayacaklar. Sa ğ-sol tâbiri yerine, hak ve hakikat ve Kur’ân ve 
iman kuvvetine dayan ıp bu vatan ı küfr-ü mutlaktan, anar şilikten, z ınd ıkadan 
ve onlar ın dehşetli tahribatlar ından kurtarmaya çal ışmalar ını rahmet-i ilâhi-
yeden bütün ruh u can ımızla niyaz ve rica ediyoruz.
f
52  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 52  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
... Bir-iki hafta evvel M ısır’ın Camiü’l-Ezher’inin büyük bir müderrisi 
olan Ali R ıza buraya hususî bir adam ı gönderdi ği gibi, iki gün evvel de as-
len Buharal ı ve Medine-i Münevvere’de mücavir ve M ısır’da büyük âlimler-
le ve hususan eski Şeyhü’l-İslâm’ ımız ve Dârü’l-Hikmet’te benim arkada şım 
Mustafa Sabri Efendi’yle alâkadar ve bu tarafa gelece ğine dair onlarla gö-
rüşen ve bir derece onlar ın nam ına mühim bir âlim yan ıma geldi. Ben de 
Camiü’l-Ezher’e hediye-i vakfiyem olarak on bir tane hususî mecmualar ımı o 
zat vas ıtas ıyla âlem-i İslâm’ ın büyük medresesi olan ve o âlimin ihbar ıyla şim-
di yirmi yedi bin talebesi bulunan Camiü’l-Ezher’e hediye olarak o zata ver-dik. Hem dedik: Ba şta Mustafa Sabri ve Ali R ıza ve Mehmed Zahid Kevserî 
olarak, Nur mecmualar ına benim bedelime sahip ve hâmi ve vâris olsunlar ve 
Arabî’ye tercümeye çal ışsınlar, dedik. Mektup da yazd ık. O zat ald ı, gitti.
Umum karde şlerime ve hem şirelerime selâm ederim, dualar ını isterim.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Evvelâ : Hadsiz şükrolsun ki, şimdi Ankara içinde küçük bir medrese-i 
Nuriye mânâs ında, küçük Said’ler ve Nur’un fedakârlar ı her gece birisi bir 
mecmuay ı okur, ötekiler ders al ır gibi dinliyorlar. Baz ı vakit konferans zama-
nında baz ı mühim adamlar da i ştirak ediyorlar. Bu defa Afyon gazetecisinin if-
tiras ı münasebetiyle Ba şvekil’e ve Dahiliye Vekâleti’ne ve Nur talebelerine ba-
zı mebuslar söylemi ş: Adnan Menderes ile Dahiliye Vekili pek dostâne muka-
bele edip haber göndermi şler ki, “Hiç merak etmesin ve meyus olmas ın.”
Ve Afyon’daki gazeteci de, “Ben Emirda ğ’a geleceğim ve Üstada iki di-
leğim var; bunlar ı rica edece ğim ve özür dileyece ğim.” demi ş. Ve bizim aley-
himizde ne şredilen o gazetelerden, talebelerim yüz altm ış adedini alarak im-
ha etmişlerdir.
Daha fazla yazacakt ım. Rahats ızlığım dolay ısıyla yazamad ım ve vakit de 
dar olduğundan k ısa kesiyorum. Umumunuza selâm.
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   53 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   53
Hakikaten Eflâni ve Safranbolu, aynen Isparta’n ın kahramanlar ı gibi 
Nur’lara mütemadiyen çal ışıyorlar. Hattâ bu defa Rehberlerin bir k ısm ında 
münâcât yoktu. Eflâni az bir zamanda yetmi ş adet eski harfle Münâcât’ ı ya-
zıp bize göndermi ştir. Biz de o Münâcâtlar ı, Rehberlerin arkas ına ilâve ettik. 
İnşaallah orada da çok Sungur’lar ç ıkıyor ve ç ıkacak.
f
Müdafaat ın Bir Hâşiyesidir
Bu mealde adalet-perver Demokratlara istida yazabilirsiniz. Ben hasta-
yım. Siz nas ıl münasipse öyle yap ınız.
Avukat ımızdan bir gün evvel ald ığımız mektupta, kitaplar ımızın suç mev-
zuu olan ve olmayanlar ı, hiçbir kanuna uymayan bir tarzda, binler kelime 
içinde, bir risalede, birtek kelimeyi bahane edip, suç mevzuu yapmak, o risa-leyi vermemek suretiyle Nur’lar ın intişarına garazkârâne mâni olmak fikriyle, 
hem kararnamelerini Mahkeme-i Temyiz’ce bütün bütün bozan kararname-de, suç mevzuu gösterdikleri bizim aleyhimizde olmad ığı halde ve müddei-
umuminin iddianamesine kar şı hata-savab cetvelinde seksen bir hatas ını ve 
garazkârl ığını kat’î isbat etti ğimiz halde, şimdi ayn ı garazkârl ıkla ve dört yüz 
sayfa 
Zülfikar  risalesini, birkaç sat ır tesettür ve irsiyet hakk ındaki, yüz bin tef-
sirin ayn ı mânây ı söylediklerine binâen, otuz-k ırk sene evvel yaz ılan cümlele-
rini suç mevzuu yap ıp, o mecmuay ı müsâdere edip bize vermemek, dünyada 
hangi kanun buna müsaade eder?
Hem Afyon’un mahkemesindeki eserler –tekrarat- ı Kur’âniye ve melekler 
hakk ındaki iki parçac ık müstesna olarak– bütün eserler iki sene hem Denizli, 
hem Ankara A ğır Ceza Mahkemesi beraatine karar vererek, içinde suç mev-
zuu bulamad ıklar ı ve bize iade etmeye karar verdikleri ve ayn ı eserler Isparta 
hükûmetinin bir vakit müsâdere ile tamamen eline geçti ği halde, tamam ıy-
la sahiplerine iade ettikleri, sonra da Zülfikar ’la Asâ-y ı Mûsâ ’yı ruhsats ız es-
ki yaz ıyla neşir bahanesiyle dört seneden beri müsâdere edildikleri ve aynen 
hiçbiri zâyi olmadan yüz yetmi ş adet mecmuada bir suç mevzuu bulamad ıkla-
rı için bizlere tamamen iade ettikleri ve bizim en mühim suçumuz olarak gös-
terdikleri, eski partinin bir k ısım şeflerine hakikat nam ına itiraz ımızın yüz mis-
li ziyade şimdi dinî mecmualar, resmî cerideler ayn ı itiraz ı şiddetle vurduklar ı 
halde, Risale-i Nur’un bir mahrem parças ı, şimdiki zaman ı tamam ıyla tayin 
ettiği bir hakikatini tefsir bahsinde isbat etmi ş ki, “Ölmü ş bir şeftir.” demi ş.
54  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 54  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İşte hakikat böyleyken, Afyon Mahkemesi, adalet nam ına değil, belki o 
ölmüş adam ın muhabbeti taassubuyla, eski harfle de ne şredilen kararname-
nin âhirinde, bizi mahkûm etmek için en mühim sebep savc ının garazkârl ığı 
sebebiyle mahkeme heyeti demi şler ki:
“Said ve arkada şlar ı, Mustafa Kemâl’e din y ıkıcı, süfyan demi şler ve kalb-
lerdeki sevgisini bozmaya çal ışmışlar. Onun için mahkûm ediyoruz.”
Acaba ölmü ş gitmiş bir adam ın şahs ına karşı bin defa böyle itiraz da ol-
sa umumî bir dâvâ oluyor. Mahkeme-i adalet buna dair böyle bir hükmü ver-mek, elbette pek acip bir mânâ i ş içinde var.
Şimdi böylelerin elindeki dört defa Nur eserleri beraat kazand ıklar ı ve 
şimdi Dahiliye Bakan ı, evvelce Adliye Bakan ı üç defa beraatine ve suç mev-
zuu olmad ığına ve bizi mahkûm eden Afyon karar ını bozmas ıyla, suç mev-
zuu olmad ığına hüküm verdi ği halde, şimdi bütün millet, adalet ve şefkat ve 
diyanete hizmet bekledikleri Demokrat hükûmeti zaman ında, eski müstebitle-
rin dehş
etli plânlar ıyla Risale-i Nur’a kar şı garazkârlar ının keyfine b ırakmak, 
Demokrat hükûmeti aleyhinde büyük bir h ıyanettir. Ve milletin tesellî-i ümi-
dini k ırmakt ır.
Benim Ankara’da bir vekilim Mustafa Sungur’dur. 17.11.1950 tarihli 
çektiği telgrafta, umum risalenin bize iadesine karar verilmi ş, diye müjde ver-
di. Ve âdil Adliye Vekili üç defa beraat verdi ği ve şimdi de Sungur’un mek-
tubuna göre, hem iadesine emir verildi ğini ve “Şimdi telefonla haber verece-
ğim” söyledikleri halde, bu on alt ı senedenberi aleyhimizde olan iftiralar ve 
jurnaller hem Eski şehir, hem Denizli mahkemesinde bütün dosyalar ı Afyon 
Mahkemesi toplamak ve af kanununun ç ıkmas ıyla ve mahkemelerin beraat 
vermesiyle, o mübarek eserleri, o dosyalar içerisine kar ıştırarak çürütmek için 
mahzene atmak ve üç seneden beri bizi aldatan baz ı eşhasa Nur’lar ın işlerini 
bırakmamak lâz ım geliyor. Ba şbakan ve Maarif Bakan ı ve Dahiliye Bakan ına 
bu gayet mühim meseleyi nazar- ı dikkatlerine arzediyorum.
Said Nursî
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   55 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   55
 Papal ık Makam- ı Âlîsi
 Kalem-i Mahsusu Başkitabet Dairesi
 Numara: 232247
Vatikan, 22 Şubat 1951
Efendim,
Zülfikar nâm el yaz ısı olan güzel eseriniz İstanbul’daki Papal ık makam- ı 
vekâleti vas ıtas ıyla Papa Hazretleri’ne takdim edilmi ştir. Bu nazik sayg ınızdan 
dolay ı gayet mütehassis olduklar ını bildirirken, üzerinize Cenab- ı Hakk’ ın lü-
tuflar ını dilediklerini tebli ğe beni memur ettiklerini arza müsâraat eylerim. Bu 
vesile ile sayg ılar ımı sunar ım efendim.
İmza
Vatikan Bayn Ba şkâtibi
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bütün ruh u can ımızla Receb-i Şerif’inizi ve Şuhûr-u Selâse’nizi 
tebrik edip Cenab- ı Erhamürrâhimîn’den niyaz ediyoruz ki, hakk ınızda ve 
hakk ımızda seksen sene bir mânevî ömr-ü bâki kazand ırmaya bu üç müba-
rek ay ı vesile eylesin, âmîn...
Sâniyen : Otuz-k ırk gündür hakikî ehl-i imana bir nevi hücum içinde üç 
dindar vekilin İslâmiyet şeâirini bir derece tamir etmeye meydan vermemek 
için bir sars ıntı verildi. Hizmet-i imaniye içinde en büyük kuvveti Nurcularda 
buldular. Bahanelerle onlara fütur vermek, şevklerini k ırmak için çok desise-
ler yap ıldı. Tarsus, İstanbul gibi, Emirda ğ’da da acip desiselerle beni hiddete 
getirip bir gaile ç ıkarmak istediler. Hâlbuki, Cenab- ı Hakk’ ın rahmetiyle ba-
na fevkalâde bir sab ır ve tahammül verildi. Onlar ın da plân ı zîr u zeber ol-
du. Hattâ Afyon’da ve burada üç büyük memurun belki azl olmak ihtimali var. Ve üç vekil de lehimde bulunmu şlar. Demek, inâyet-i ilâhiye daima bi-
zi himaye ediyor, elhamdülillâh. Bu gibi şeyleri merak etmeyiniz. Yaln ız ihti-
yat her vakit iyidir.
Sâlisen : Risale-i Nur’un mânevî avukat ı ve bir kahraman ı Ahmed Feyzi, 
İzmir’deki Nur’un teksiri ve intibahkârâne İzmir vaziyeti ile Ahmed Feyzi alâka-
dar olmuş, teksirdeki tashihat ı deruhte etmi ş. Mehmed Yayla ve Abdurrahmân 
56  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 56  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
gibi ve yard ım eden karde şler gibi İzmir’de Nur’un teksirinde alâkalar ını de-
vam ettireceklerine dair mektubu hapishanede Nur’un küçük bir kahraman ı 
olan Bayram getirdi. Ve Ahmed Feyzi onunla bir miktar zeytin ve zeytinya ğı 
göndermi ş. Ben Abdülmecid karde şimin hediyesini kabul etmedi ğim halde, 
Ahmed Feyzi karde şimi daha ziyade kendime yak ın gördüğümden, hediyesi-
ni kabule mecbur oldum. Fakat kaidem bozulmamak için o hediyeye muka-bil benim hesab ıma bir 
Sözler  mecmuas ı, beş tane Cevşenü’l-Kebir , üç tane 
Nazif’in mektubunda yazd ığı bana ait nüshalardan ve İstanbul’dan size gele-
cek Hizb-i Nuriye’ yi ona gönderiniz.
İki Nurcu Ankara’ya gittiler. Hem Ba şvekil, hem Dahiliye Vekili, hem 
Maarif Vekili lehimizdedir. Ve bize müjdeli haber geldi. Onun için beni merak etmeyiniz. Ben gelen s ıkıntıdan mânevî sürur duyuyorum.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
(Seyyid Salih’in mektubundan bir parçadır.) (Seyyid Salih’in mektubundan bir parçad ır.)
Bu sene on be ş talebe birlikte Hicaz’a gidecekler. Hicaz’da olan masraf-
lar ını da Hicaz almayacak. Kendilerine dü şen masraf çok az bir şey olacak. 
Dönüşlerinde Salih ile bir-iki arkada şı, İran ve diğer hükûmetleri gezdikten son-
ra Pakistan’a İslâm Gençlik Konferans ı’na âzâ olarak gidecekler. Belki bunlar ın 
yol masraf ını hükûmet verecek. Bu hususta emirlerinizi intizar ediyoruz.
Ali Ekber Şah’ ı, Said Ramazan’ ı, Abdurrahim Zapsu görmü ş; Pakistan’da 
çok hürmet etmi şler. Üstad ımız yerine ellerini öptüler, duan ızı rica etmi şler.
Seyyid Salih
f
Evvelâ : İstifsâr- ı hat ırla el ve ayaklar ınızdan öper, s ıhhat ve âfiyetinizi Ce-
nab- ı Hak’tan dilerim ve ziyade muhtaç oldu ğum duan ızı beklerim efendim.
Sâniyen : Bura için merak edecek hiçbir şey kalmad ı. 5 Mart’taki merak 
18 Nisan’da ferah buldu. Polis dairesi, Nur dairesi oldu. Tarsus Savc ısı tet-
kik edip, “Bu kitaplar ı geriye verin!” o vakit demi şti. Komiser Bey bana “Git, 
Mersin’dekilerini de al, gel, hepsini bir verelim.” diye beni Mersin’e gönder-
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   57 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   57
di. Mersin Emniyeti “Biz senin kitaplar ını Ankara’ya gönderdik; gelirse veri-
riz, gelmezse burada kitab ın yok.” dedi. Döndüm, tekrar Tarsus komiserine 
geldim. Komiser Bey boynunu bükerek, “Hoca, biz emir kuluyuz. Gücenme, kusura bakma. Biz senin kitaplar ını emirsiz veremeyiz.” cevab ında bulun-
du. 18 Nisan’da “Kitaplar ın gelmiş. Git, al da gel.” dediler. Hemen gittim. 
Zülfikar, Sikke-i Tasdik, T ılsım, Afyon Müdafaan ızı, hülâsa bu be ş kitaplar ımı-
zın Ankara’ya var ıp geldiğini, d ışındaki sar ılı kâğıttan anlad ım.
Netice, kitaplar ın içinde “Sat ılmamas ı için bir şey yoktur.” diyerek bir 
vesika ile beraber kitaplar ımızı elime teslim ettiler. Ben de komiser beye bir 
Tılsım mecmuas ı, emniyet memuru Ethem Bey’e bir Hülâsa , bir de yeni 
harfle Tarihçe-i Hayat  hediye ettim, çok memnun oldular. Onlar da Nurcu 
oldular.
Üstad ım Efendim, “Bu taraf ın vazifesi senin” demi ştin. Ben de söz ver-
dim, Isparta’dan gitti ğimde Mart’ta gelirim, demi ştim. Gaziantep ve Mara ş’a 
varamad ığım için ruhum “Sen vazifeni tam yapmad ın!” diyor.
Üstad ım Efendim, Eski şehir’e gitmeden bir sene evvel ilk görü ştüğümüz-
den üç-dört ay sonra rüyada Üstad ım, hanemize gelmi ştin. Bana dediniz: 
“Seni bir yere göndersem gider misin?” Ben de “Giderim, efendim.” dedim. Sen de “Seni üç ayl ık bir yere gönderece ğim.” dedin. Ben de hemen yürü-
düm. Bana “Dur!” diye emir verdin. Ben de durdum. “Ben sana şimdi git em-
rini verdim mi?” dedin. Ben hemen uyand ım. O zamandan beri merak edi-
yordum. “Acaba bu sene emir verdi mi ki? Hem üç ayl ık yol bize de nasip 
olur mu ki?” diye gece ve gündüz gözya şlar ı döküyordum. Demek mukad-
der şimdi imiş.
1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
Efendim, el ve ayaklar ınızdan hürmetle ve hasretle öpüyorum.
Çok kusurlu köleniz
Süleyman Kaya
21.04.1951
f
1 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.
58  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 58  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bu sene M ısır radyosu Per şembe gecesi Miraç’tan çok bahsetmesinden, 
hem Perşembe ve hem de Cuma gecesi Miraç yapt ım.
Sâniyen : Bizden müsâdere edilen İşaratü’l-i’câz ’ı Afyon jandarma ku-
mandanlar ından birisi hiddet etmi ş ki, bunun gibi ilmî ve eskiden yaz ılm ış 
bir eseri ne hakla müsâdere ediyorlar. Ve Afyon Müdde-i Umumîli ği iadesi-
ne karar vermi ş. Ve bize Cuma günü ve Miraç günü Hayri’yi ça ğırm ışlar ve 
iade etmi şler. Bunu da Tarsus’taki iade misillü Nur’lar ın intişarına set çekil-
meyeceğine bir işaret-i Miraciye diye kabul ettik. İnşaallah Kur’ân’ ımızı ve di-
ğer risalelerimizi Afyon’dan alaca ğız. İstanbul’da savc ılığa verilen bir k ısım 
Rehberlerimiz, ba şta Eski Said’in mühim bir talebesi Avukat Mehmed Mihri 
ve dâvâ vekili damad ı Âs ım olarak demi şler ki: “Elli avukatla beraber bu me-
sele için mahkemeye girece ğim. Fakat in şaallah ona hacet kalmadan ve mah-
kemeye dü şmeden alaca ğım.”
Sâlisen : “Haşirdeki Mahkeme-i Kübra’ya Şekvâ” nam ındaki ve yirmi 
sekiz sene evvel Meclis-i Mebusan’a hitaben yaz ılan ve o vakit tab’ edilen 
on maddelik namaza dair parça ve bir de Mustafa hakk ında dört sene ev-
vel Reisicumhur’a yaz ılan üç maddelik parça, şimdi, bu zamanda Ankara’da 
baz ı mebuslar ın nazar ına ve imanl ı hükûmet erkân ına göstermek niyetiyle 
Ankara’ya gönderilmi ş. Size de berây- ı mâlûmat gönderiyoruz.
Râbian : Dinar Barakl ı köyünden Mehmed Çavu ş ve karde şi, bir adamla 
beraber yan ıma geldiler. Pek ciddî gördüm. Sonra bana bir mektubunda bir 
şey yaz ıyor ve bir parça mektubunu leffen gönderiyorum. Bu karde şimiz ba-
zı şeyler soruyor. Risale-i Nur suâllere ihtiyaç b ırakm ıyor. Ve benim bedeli-
me her şeye cevap veriyor. Yaln ız çocuk tâziyesine dair risalede ْħِıْĻَĥَĐ فُĳُĉَĺ 
1ُونَïَّĥَíُĨ َانٌïْĤوِ’ ye dair suâlinde bir k ısım eski tefsirler, demi şler:
“Cennette çocuktan gayet ihtiyara kadar herkes otuz üç ya şında olacak.”
Bunun hakikati –Allahu a’lem– şu olacak ki: Sarih âyet 2َانٌïْĤوِ tâbiri ifa-
de eder ki, ferâiz-i şer’iyeyi yapmaya mecbur olmayan ve mesnûniyet cihe-
tiyle de yapmayan ve kable’l-bülû ğ vefat eden çocuklar, cennete lây ık ve se-
vimli çocuk olarak kalacaklar. Fakat şer’an yedi ya şına gelen bir çocu ğa na-
maz gibi farzlara peder ve valideleri onlar ı al ıştırmak için, te şvikkârâne em-
retmek ve on ya şına girse şiddetle namaz k ıldırmak ve al ıştırmak şeriatta var. 
1 “Etraflar ında ebedîli ğe ermiş çocuklar dola şır.” (Vâk ıa sûresi, 56/17)
2 “(ebedîliğe ermiş) çocuklar”
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   59 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   59
Demek, “Vacip olmad ığı halde, nafile nevinden yedi ya şından hadd-i bülû-
ğa kadar büyükler gibi namaz k ılıp oruç tutan çocuklar, mütedeyyin büyük-
ler gibi büyük mükâfat ı görmek için otuz üç ya şında olacaklar.” diye, bir k ı-
sım tefsir bu noktay ı izah etmeden, umum çocuklara te şmil etmişler. Has iken 
âmm zannedilmi ş.
f
Aziz, s ıdd ık, mütefekkir karde şlerim,
Evvelâ: Çok emarelerle kat’î kanaatim gelmi ş ki, gizli dinsizler, resmî ba-
zı memurlar ı aldat ıp Nur’un mahrem büyük risaleleri içinde yaln ız Rehber’i  
mus ırrane medâr- ı itham tutmalar ı ve bir buçuk seneden beri bana s ıkıntı 
vermelerinin sebebi, Rehber’ deki “Hüve Nüktesi” oldu ğunu katiyen bildim. 
Çünkü bu Hüve ’nin keşfettiği sırr- ı tevhid pek kat’î ve bedihî bir surette küfr-ü 
mutlak ı kırıyor. Hattâ bir k ısm ında hiçbir vesvese ve şüphe b ırakm ıyor. Gizli 
dinsizler buna kar şı çare bulamad ıklar ından, inti şarına resmî yasakla sed çek-
mek için çal ıştılar. Bu Hüve Nüktesi’nin bir gün evvel Medresetü’z-Zehra’n ın 
erkânlar ına bir ders nevinden söyledi ğim çok noktalar ından yaln ız üç nokta-
sını sizlere beyan ediyorum.
Birinci  Nokta : Hava unsurunun yüksek ve ehemmiyetli bir vazifesi
 1ُÕِّĻَّĉĤا ُħِĥْכَĤا ُïَđْāَĺ ِįْĻَĤإِ âyetinin s ırrıyla güzel ve mânidar ve imanî ve hakikatli 
kelimelerin kalem-i kaderin istinsah ıyla ve izn-i ilâhî ile inti şar etmesiyle, bü-
tün küre-i havadaki melâike ve ruhanîlere i şittirmek ve Ar ş-ı Âzam taraf ına 
sevk etmek için, kudret-i ilâhî kaleminin mütebeddil bir sayfas ı olmakt ır.
Madem havan ın kudsî vazifesinin, hikmet-i hilkatinin en mühimmi bu-
dur. Ve rûy-u zemini radyolar vas ıtas ıyla birtek menzil hükmüne getirip nev-i 
beşere pek büyük bir nimet-i ilâhiye olmakt ır. Elbette ve elbette, be şer, bu 
pek büyük nimete kar şı bir umumî şükür olarak o radyolar ı her şeyden evvel 
kelimât- ı tayyibe olan kelâmullah ın, başta Kur’ân- ı Hakîm ve hakikatleri ve 
iman ın ve güzel ahlâklar ın dersleri ve be şerin lüzumlu ve zarurî menfaatlerine 
dair kelimâtlar ı olmal ı ki, o nimete şükür olsun. Yoksa nimet böyle şükür gör-
mezse, be şere zararl ı düşer.
Evet beşer, hakikate muhtaç oldu ğu gibi, baz ı keyifli hevesata da ihtiyac ı 
var. Fakat bu keyifli hevesat, be şte birisi olmal ı. Yoksa havan ın s ırr- ı hikmetine  
1 “Güzel ve temiz sözler O’na yükselir.” (Fât ır sûresi, 35/10)
60  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 60  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
münafi olur. Hem be şerin tembelli ğine ve sefahetine ve lüzumlu vazifelerinin 
noksan b ırak ılmas ına sebebiyet verip be şere büyük bir nimet iken, büyük bir 
nikmet olur, be şere lâz ım olan sa’ye şevki k ırar.
Şimdi gözümün önündeki makinecik ve radyo kab ı, Kur’ân’ ı dinlemek 
için odama getirilmi şti. Bakt ım, on hissede bir hisse kelimât- ı tayyibeye veri-
liyor. Bunu da bir hata-y ı beşerî olarak anlad ım. İnşaallah, be şer bu hatas ını 
tamir edecek. Ve bütün zemin yüzünü bir meclis-i münevver, bir menzil-i âli ve bir mekteb-i imanî hükmüne geçirmeye vesile olan bu radyo nimetine bir şükür olarak, be şerin hayat- ı ebediyesine sarf edilecek kelimât- ı tayyibe, be ş-
te dördü olacak.
İkinci
 Nokta : Nur Risaleleri’nde denilmi ş ki: “Kâinat ı halk edemeyen, bir 
zerreyi halk edemez. Bir zerreyi tam yerinde halk edip muntazam vazifeleriy-le çal ıştıran, yaln ız kâinat ı halk eden Zat olabilir.” Bu cümlenin küllî hüccetle-
rinden bir cüz’î hücceti şudur ki:
Kelimelerin envâ ının kab ı ve mahfazas ı olan yan ımdaki bu radyo maki-
neciğindeki bir avuç hava katiyen gösteriyor ki, şimdi elimizde bakt ığımız rad-
yo “istasyon cetveli” nam ındaki listede yaz ılı iki yüze yak ın merkezden, bir sa-
atten bir seneye kadar uzak ve muhtelif mesafelerden ayn ı dakikada birtek 
kelime-i Kur’âniye, meselâ 
1ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ kelâm ı tam hurufat ıyla ve şivesiyle ve 
söyleyenin mahsus sadâs ının tarz ıyla, bu makinedeki bir avuç havan ın zer-
releriyle, hiç tagayyür etmeden kula ğımıza gelmek için ve muhtelif kelimât- ı 
Kur’âniye’yi ayr ı ayr ı sadâ ile, çe şit çeşit şive ile, keza hiç tagayyür etmeden 
ve bozulmadan bizim kula ğımıza getirmek için o bir avuç havan ın her bir zer-
resinde öyle hadsiz bir kuvvet ve ihâtal ı bir irade ve bütün rûy-u zemindeki 
merkezlerde o Kur’ân’ ı okuyan haf ızlar ın ayr ı ayr ı şivelerini bilecek ihatal ı bir 
ilim ve onlar ı bütün görecek ve i şitecek muhit bir göz ve her şeyi bir anda i şi-
tebilir bir kulak olmazsa, elbette bu mucize-i kudret vücuda gelmeyecek.
Demek, bu bir avuçtaki hava zerreleri yaln ız ve yaln ız bütün kâinat ı iha-
ta eden bir ilim ve iradenin, sem’ ve basar ın sahibi bir Zât’ ın ve hiçbir şey 
ona ağır gelmeyen ve en büyük şey, en küçük şey gibi kudretine kolay gelen 
bir Kadîr-i Mutlak’ ın kudreti ve iradesi ve ilmiyle bu mucizât- ı kudrete maz-
har oluyorlar. Yoksa, temevvücât- ı havaiyede mevcudiyeti tevehhüm edilen 
serseri tesadüfün ve kör kuvvetin ve sa ğır tabiat ın icad ına yer vermek, her bir 
zerreyi, bütün zemin yüzündeki küre-i havaiyede bulunan her şeyi görür, bilir 
1 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   61 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   61
ve yapar hâkim-i mutlak etmektir. Bu ise yüz bin derece ak ıldan uzak, muhal 
muhaller içinde bir hurafedir. Ehl-i dalâlet gelsinler, mezhepleri ne kadar ak ıl-
dan uzak ve hurafe olduklar ını görsünler.
Üçüncü  Nokta : Bu radyo makineci ğinde ve mânevî kelimât çiçeklerine 
saks ılık eden bu kapç ıktaki bir avuç havan ın gösterdikleri mucizât- ı kudretten 
bu hakikat anla şılıyor ki, her bir zerre, Cenab- ı Hakk’ ı zât ıyla ve s ıfât ıyla tâ-
rif eder ve isbat eder. Bütün kâinat ı teftiş eden hükemâlar ve ulemâlar, bü-
yük ve geni ş delillerle Zat- ı Vâcibü’l-vücud’un vücudunu ve vahdetini isbat 
etmek için bütün kâinat ı nazara al ırlar, sonra mârifetullah ı tam elde ediyorlar. 
Hâlbuki nas ıl güneş çıktığı vakit bir zerrecik cam, ayn ı deniz yüzü gibi güne-
şi gösteriyor ve o güne şe işaret ediyor. Öyle de, bu bir avuç havadaki her bir 
zerre de, mezkûr hakikate binâen, aynen kâinat denizindeki cilve-i tevhidi, s ı-
fât ve kemâliyle kendilerinde gösteriyorlar.
İşte, Kur’ân- ı Hakîm’in mânevî mucizesinin bir lem’as ı olan Risale-i Nur 
bu hakikati izahat ıyla isbat etmesi içindir ki müdakkik bir Nurcu, huzur-u da-
imî kazanmak ve mârifetullah ı her vakit tahattur etmek için ve huzur-u daimî 
hât ırı için 1َĳُİ َّźإِ دَĳُäْĳَĨ َź demeye mecbur olmuyor.
Ve yine bir k ısım ehl-i hakikatin dâimî huzuru bulmak için  2َĳُİ َّźإِ دَĳُıْýَĨ َź 
dedikleri gibi, o Nurcu böyle demeye muhtaç olmuyor.
Belki 3ٌïِèوَا ُįَّĬأَ ĵٰĥَĐ ُلُّïَÜ ٌÙَĺاٰ ُįَĤ ْءٍĹَü ِّģכُ ĹِĘوَ parlak hakikatinin kudsî pence-
resi ona kâfi geliyor. Bu kudsî Arabî f ıkran ın k ısac ık bir izah ı şudur ki:
Evet, herkesin bu âlemde birer âlemi var, birer kâinat ı var. Âdetâ zî şuur-
lar adedince birbiri içinde hadsiz kâinatlar, âlemler var. Herkesin hususî âle-minin ve kâinat ının ve dünyas ının direği kendi hayat ıdır. Nas ıl herkesin elin-
de bir aynas ı bulunsa ve bir büyük saraya mukabil tutsa, herkes bir nevi sa-
raya, aynas ı içinde sahip olur. Öyle de, herkesin hususî bir dünyas ı var. Bir 
kısım ehl-i hakikat bu hususî dünyas ını 
َĳُİ َّźإِ دَĳُäْĳَĨ َź diye inkâr etmekle, 
terk-i mâsivâ s ırrıyla Cenab- ı Hakk’a kar şı huzur-u dâimî ve mârifet-i ilâhiye 
bulur. Ve bir k ısım ehl-i hakikat de, yine dâimî mârifet ve huzuru bulmak için 
1 Vücûd-u Vâcib’e nisbeten ba şka şeylere vücûd denilmemeli.. onlar vücûd unvan ına lây ık değillerdir..
2 Meşhûd olan sadece O’dur.
3 “Bütün her şeyde Allah’ ın varl ık ve birli ğini gösteren bir âyet (i şaret) vard ır.” Bkz.: el-Esfehanî, el-
Eğânî 4/39; el-Kalka şendî, Subhu’l-a’ şâ 12/413; el-Üb şeyhî, el-Müstatraf  1/16, 2/280.
62  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 62  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1َĳُİ َّźإِ دَĳُıْýَĨ َź deyip kendi hususî dünyas ını nisyan hapsine sokar, fânilik 
perdesini üstüne çeker, huzuru bulmakla bütün ömrünü bir nevi ibadet hük-
müne getirir.
Şimdi, bu zamanda, Kur’ân’ ın i’câz- ı mânevîsiyle tezahür eden
2ٌïِèوَا ُįَّĬأَ ĵٰĥَĐ ُلُّïَÜ ٌÙَĺاٰ ُįَĤ ْءٍĹَü ِّģכُ ĹِĘوَ
sırrıyla, yani, zerrelerden y ıldızlara kadar her şeyde bir pencere-i tevhid var 
ve doğrudan do ğruya Zât- ı Vâhid-i Ehad’i s ıfât ıyla bildiren âyetleri, yani de-
lâletleri ve i şaretleri var.
İşte Hüve Nüktesi’yle bu mezkûr hakikat-i kudsiyeye ve imaniyeye ve hu-
zuriyeye icmâlen i şaretler vard ır. Risale-i Nur, bu hakikati izahat ıyla isbat et-
miş. Eski zamandaki ehl-i hakikat bir derece mücmelen ve muhtasaran beyan 
etmişler. Demek, bu deh şetli zaman daha ziyade bu hakikate muhtaçt ır ki, 
Kur’ân- ı Hakîm’in i’câz ıyla bu hakikat tafsilât ıyla ihsan edilmi ş, Nur Risaleleri 
de bu hakikate bir nâ şir olmuşlar.
3ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Dindar ve hamiyetkâr ve vatan-perver milletvekillerine
şunu arz ediyorum :
Mekke-i Mükerreme’de Hacerü’l-Esved yan ında hürmet için konul-
duğunu hac ılar ın gördükleri Zülfikar- ı Mucizât- ı Kur’âniye  mecmuas ıyla, 
Medine-i Münevvere’de de Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın kabri üzerinde 
konulduğunu gördükleri Asâ-y ı Mûsâ mecmuas ı gibi Risale-i Nur’un bir k ı-
sım eczalar ı, âlem-i İslâm’ ın bizimle hakikî uhuvvetini temine vesile oldukla-
rı halde, müsâdere edilmek suretiyle dört seneden beri evrâk- ı muz ırra gibi 
dosyalar içinde mahkeme mahzenlerinde çürütülmek suretiyle imhas ına ça-
1 Meşhûd olan sadece O’dur.
2 “Bütün her şeyde Allah’ ın varl ık ve birli ğini gösteren bir âyet (i şaret) vard ır.” Bkz.: el-Esfehanî, el-
Eğânî 4/39; el-Kalka şendî, Subhu’l-a’ şâ 12/413; el-üb şeyhî, el-Müstatraf  1/16, 2/280.
3 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   63 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   63
lışıldığı ve dört mahkeme beraatine ve serbestiyetine karar verdikleri ve biz 
de çok defa makamata istida ile müracaat edip serbestiyetini istedi ğimiz ve 
hem Başbakan’ ın “din propagandas ı yüzünden şimdiye kadar bu vatana hiç-
bir zarar gelmedi ğini” söyledi ği halde, bu dindarlar ın serbestiyeti hakk ındaki 
kanunun tasdikinin tâcili ve takdimi lâz ım gelirken tehir edilmesi, dindar me-
buslar ın nazar- ı millette “Kendilerine dü şen en ehemmiyetli dinî vazifelerini 
yapm ıyorlar.” diye dindarlar ın bir telâşlar ı var. Biz de telâ ş ediyoruz ki, dahi-
lî, gizli dinsizler ve komünizm hesab ına çal ışan hainler bu vaziyetten istifade 
etmemeleri için bu gelecek hakikati sizlere beyan etmeye hamiyyeten mecbur oldum. O hakikat de budur ki:
Demokrat dindar milletvekillerine bir hakikati ihtar
Bugünlerde hastal ığım itibar ıyla k ışın pek şiddetli hiddetine tahammül 
edemedim. Çok tecrübelerimle, umumî bir hatan ın neticesinde hava ile ze-
min, zelzele ile f ırtına ile gazab- ı ilâhîyi haber vermek nevinden hiddet edi-
yorlar gibi âdete muhalif bir vaziyet gösterdiler. Ben de bundan bir mânevî fırtınaya alâmet hissettim. Kalbime geldi ki: “Acaba yine İslâmiyet ve hakâ-
ik-i imaniye zarar ına bir hata-y ı umumî mi meydana geldi?” Âdetim olmad ığı 
halde ve dünya siyasetini terk etti ğim halde bu nokta için sordum: “Ne var? 
Cerideler ne haber veriyorlar?”
Bana dediler ki: “Din propagandas ını yapan dindarlar ın serbestiyet kanu-
nu geri kalm ış. Fakat solcular hakk ındaki kanunu tâcil edip tasdik etmi şler.”
Kalbime geldi ki: Bu vatan ve İslâmiyet’in maslahat ı, her şeyden evvel 
dindarlar ın serbestiyeti hakk ındaki kanunun hem tâcil, hem tasdik ve hem de 
çabuk mekteplerde tatbik edilmesi elzemdir. Çünkü bu tasdikle Rusya’daki kırk milyona yak ın müslüman ı, hem dört yüz milyon âlem-i İslâm’ ın mâne-
vî kuvvetini bir ihtiyat kuvveti olarak bu vatana kazand ırmakla beraber, ko-
münistin mânevî tahribat ına karşı şimdiye kadar Rus’un, Amerika ve İngilize 
karşı tecavüzünden ziyade bin senelik adavetinden dolay ı en evvel bize teca-
vüz etmesi adavetinin muktezas ı iken, o tecavüzü durduran, şüphesiz hakâik-i 
Kur’âniye ve imaniyedir. Öyleyse, bu vatanda her şeyden evvel o acip kuvve-
te karşı hakâik-i Kur’âniye ve imaniyeyi bilfiil elde tutup dinsizli ğin önüne kuv-
vetli bir sedd-i Zülkarneyn gibi bir sedd-i Kur’ânî yap ılmas ı lâz ım ve elzemdir.
Çünkü dinsizlik Rus’u, şimdiye kadar yar ı Çin’i ve yar ı Avrupa’y ı istilâ 
ettiği halde, bize kar şı tecavüz ettirmeyip tevkif ettiren, hakâik-i imaniye ve 
Kur’âniye’dir. Yoksa, Ruslar ın tahribat nevinden mânevî kuvvetlerine kar şı 
64  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 64  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
adliyenin binden birine maddî ceza vermesiyle; serserilere ve fakirlere, zen-
ginlerin mal ını peşkeş çeken ve hevesli gençlere ehli namusun k ızlar ını ve ai-
lelerini mübah k ılan ve az bir zamanda Avrupa’n ın yar ısını elde eden bir kuv-
vete karşı, ancak ve ancak mânevî bombalar lâz ım ki, o da hakâik-i Kur’âniye 
ve imaniye atom bombas ı olup o deh şetli solculuk cereyan ını durdursun. 
Yoksa adliye vas ıtas ıyla yüzden birine verilen maddî ceza ile bu küllî kuvvet 
tevkif edilmez.
Onun için, dindar milletvekilleri bu tacili lâz ım gelen hakikati tehir etme-
lerinden, çok defa tecrübelerle gördü ğümüz gibi bu defa da küre-i hava şid-
detli soğuğu ile buna itiraz ediyor.
İki dehşetli Harb-i Umumî’nin neticesinde be şerde hâs ıl olan bir intibâh- ı 
kavî ve be şerin tam uyanmas ı cihetiyle, katiyen dinsiz bir millet ya şamaz. Rus 
da dinsiz kalamaz. Geri dönüp H ıristiyan da olamaz. Olsa olsa, küfr-ü mutla-
kı kıran ve hak ve hakikate dayanan ve hüccet ve delile istinad eden ve akl ı 
ve kalbi ikna eden Kur’ân ile bir musalâha veya tâbi olabilir. O vakit dört yüz milyon ehl-i Kur’ân’a k ılıç çekemez.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Mevlid-i Şerifinizi ruh u can ımızla tebrik ediyoruz. Ve muvaffa-
kiyetinizi ve Nur’lar ın fevkalâde tesirli inti şarlar ını sizlere müjde ediyoruz. Ve 
Nurcular ı tebrik ediyoruz.
Sâniyen : Bu mübarek gecede pek şiddetli bir ihtar kalbime geldi ki: 
İstanbul’daki üniversiteciler Eski Said ile Yeni Said’in Tarihçe-i Hayat ındaki 
harikalar ı yazmalar ı münasebetiyle iki fikir meydana gelmi ş.
Birisi:  Dostlarda , benim haddimden pek ziyade, fevkalâde bir nevi velâ-
yet gibi bir hüsn-ü zan hâs ıl olmuş. Ve muâr ızlarda ve ehl-i felsefede  de pek 
harika bir dehâ zann ı ve hattâ baz ılar ında da kuvvetli bir sihir tevehhümüyle, 
haddimden bin derece ziyade bir tevehhüm hâs ıl olmuş. Ve bu mânâya dair 
çok yerlerde “Bunun hakikati nedir?” diye maddî ve mânevî izah ı benden is-
tenilmişti. Ben de bu geceki şiddetli ihtar için çok mukaddematl ı bir hakikati 
beyan etmeye mecbur oldum.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   65 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   65
Birinci Mukaddime : Nas ıl ki bir çam a ğac ının buğday tanesi kadar bir 
çekirdeği, koca çam a ğac ına bir mebde oluyor; kudret-i ilâhî o acip a ğac ı o 
çekirdekten halk ediyor. Milyondan ancak bir hisse o çekirdekte bulunurken, o çekirdek kader kalemiyle yaz ılan mânevî bir fihriste olmu ş. Yoksa, bir köy 
kadar fabrikalar lâz ımd ır ki, o acip a ğaç, dal ve budaklar ıyla teşkil edilsin. 
İşte, azamet ve kudret-i ilâhînin bir delili de budur ki, bir zerreden da ğ 
gibi şeyleri halk eder.
İşte, aynen bunun gibi, hiçbir mahviyet ve tevazu niyetiyle olmayarak, bü-
tün kanaatimle ilân ediyorum ki, benim hizmetim ve sergüze şte-i hayat ım, bir 
nevi çekirdek hükmüne geçmi ş. İnayet-i ilâhiye ile bu zamanda ehemmiyetli 
bir hizmet-i imaniyeye mebde olmak için, Kur’ân’dan gelen ve meyvedar bir şecere-i âliye olan Nur Risalelerini ihsan etmi ş. Ben bunu kasemle temin edi-
yorum ki, bütün hayat ımda geçen o harikalardan dolay ı ben kendimde kati-
yen bir kabiliyet ve bir meziyet ve o fevkalâdeli ğe bir liyakat görmüyordum. 
Hayret hayret içinde kal ıyordum. De ğil fevkalâde bir dehâ veyahut fevkalâde 
bir velâyet, belki kendi kendimi idâre edecek ve hayat- ı içtimaiye ile münase-
bettar olacak bir kabiliyet görmüyordum. Gerçi zâhiren hodfuru şluk gibi baz ı 
hâlât hayat ımda görünmü ştü. O da ihtiyar ım haricinde halklar ın hüsn-ü zan-
nını tekzip etmemek için bir nevi hodfuru şluk gibi oluyordu. Fakat halklar ın 
hüsn-ü zann ı gibi hakikatte olmad ığımın hikmetini bilmedi ğimden ve dünya-
ya yaramad ığımı, böyle bin derece haddimden fazla bir teveccühe mazhar ol-
duğumu bütün bütün hilâf- ı hakikat telâkki ediyordum. Fakat Cenab- ı Hakk’a 
yüz bin şükür olsun ki, yetmi ş-seksen senelik hayat ımın sonlar ında onun hik-
metini ihsan- ı ilâhî ile bir derece bildik ve k ısaca bir k ısm ına iş
aret edece ğim. 
Ve çok numûnelerinden bir k ısım numûnelerini beyan ediyorum:
•Birinci Numûne : Medrese usulünce hiç olmazsa on be ş sene tahsil-i 
ilim lâz ım geliyor ki, hakâik-i diniye ve ulûm-u İslâmiye tam elde edilsin. O 
zamanda Said’de, de ğil harika bir zekâ veya bir mânevî kuvvet, belki bütün 
istidat ve kabiliyetinin haricinde bir acip tarzla, bir-iki sene sarf ve nahiv me-bâdisini gördükten sonra, üç ayda acip bir tarzda k ırk-elli kitab ı güya okumu ş 
ve icâzet alm ış gibi bir hâlet göründü.
Bu hal altm ış sene sonra do ğrudan do ğruya gösterdi ki, o vaziyet ulûm-u 
imaniyeyi üç-dört ayda, k ısa bir zamanda ellere verebilecek bir tefsir-i Kur’ânî 
çıkacak ve o bîçâre Said de onun hizmetinde bulunacak i şaretiyle, hem bir 
zaman gelecek ki; de ğil on beş sene belki bir sene de ulûm-u imaniyeyi ders 
alacak medreseler ele geçmeyecek ve azalacak bir zamana bir nevi i şaret-i 
gaybiye gibi mânâlar hat ıra geliyor.
66  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 66  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
•İkinci Numûne : O eski zamanda, Said’in o çocukluk zaman ında büyük 
âlimlerle münazaras ını ve o âlimlerin suâllerine cevap vermesini, hattâ ken-
disi hiç suâl etmeden âlimlerin en mü şkül suâllerine do ğru cevap vermesini, 
ben katiyen itiraf ediyorum ve itikad ediyorum ki, o hal ne harika zekâvetim-den ve ne de acip istidad ımdan neş’et etmiş değildir. Ben de bîçâre, mübtedi, 
sersem, gürültücü bir çocuk iken, hiç böyle, de ğil büyük âlimlere cevap ver-
mek, belki küçük hocalara, hattâ küçük talebelere de ma ğlûp olur bir halde 
iken doğru cevap vermekli ğim, katiyen istidad ımdan ve zekâvetimden gelme-
miş olduğuna kanaat-i kat’iyem var. Yetmi ş senedir de hayret ediyordum.
Şimdi ihsan- ı ilâhî ile bir hikmetini anlad ım ki: 
Çekirdek gibi, medrese 
ilimlerine bir a ğaç ihsan edilecek ve o a ğacın hizmetinde bulunana kar şı 
pek çok rakipleri ve muar ızlar ı bulunacak.
İşte, bu zamanda, İslâmlar içinde muhtelif me şrepler ve meslekler sahip-
leri birbirisini tenkit etmek ve eserine mukabil eserler ne şretmek, Mutezile ve 
Ehl-i Sünnet gibi birbirini k ırmak âdetiyle bu zamanda o Nur a ğac ının hiz-
metkâr ının başına vuracak ve rekabet veya me şrep muhalefetiyle en tesirli-
si ve en müthi şi medrese hocalar ı olmak lâz ım gelirken, Cenab- ı Hakk’a yüz 
bin şükür olsun ki, eskiden beri devam etmekte olan o âdete muhalif ola-
rak, Risale-i Nur en ziyade ulemân ın damarlar ına dokundurdu ğu halde ho-
calar ın Nur’lara kar şı tenkitkârâne eserler yazamad ıklar ının sebebi, o zaman-
da o çocuk Said’in ulemân ın suâllerine kar şı doğru cevap vermesi ulemân ın 
cesaretini k ırm ış ki, hiçbir yerde k ıskanç hocalardan, hem me şrepçe Said’e 
çok muhalif olduklar ı halde Nur Risalelerine kar şı mukabil ç ıkmamalar ı, bu 
halin bir hikmeti oldu ğuna kanaatim gelmi ş. Yoksa böyle acip bir zamanda 
ehl-i medresenin itiraz ı başlasayd ı, dinsizlik taraftarlar ı olan gizli dü şmanlar ı-
mız hem Nur’lar ı, hem ulemây ı çürütmek için ehemmiyetli bir vesile yapa-
caklard ı. Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükrolsun ki, en ziyade Nur’lar ın dokundu ğu 
resmî ulemâ, aleyhinde bulunamad ılar.
•Üçüncü Numûne : Eski Said’in çocukluk zaman ından beri hem kendisi, 
hem babas ı fakir olduklar ı halde, ba şkalar ının sadaka ve hediyelerini almad ı-
ğının ve alamad ığının ve şiddetli muhtaç oldu ğu halde hediyeleri mukabilsiz 
kabul etmedi ğinin ve Kürdistan âdeti, talebelerin tayinat ı ahalinin evlerinden 
verildiği ve zekâtla masraflar ı yap ıldığı halde, Said hiçbir vakit tayin almaya 
gitmediğinin ve zekât ı dahi bilerek almad ığının bir hikmeti, şimdi kat’î kana-
atimle şudur ki:
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   67 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   67
Âhir ömrümde Risale-i Nur gibi s ırf imanî ve uhrevî bir hizmet-i kud-
siyeyi dünyaya âlet etmemek ve menâfi-i şahsiyeye vesile yapmamak için, 
o makbul âdete ve o zarars ız seciyeye kar şı bana bir nefret ve bir kaç ın-
mak ve şiddet-i fakr ve zarureti kabul edip elini insanlara açmamak hâ-
leti verilmi şti ki, Risale-i Nur’un hakikî bir kuvveti olan hakikî ihlâs k ırıl-
mas ın. Ve bunda bir i şaret-i mânevî hissediyordum ki, gelecek zamanda 
maişet derdiyle ehl-i ilmin ma ğlûbiyeti bu ihtiyaçtan gelecektir.
•Dördüncü Numûne : Yeni Said ihtiyarl ığında bütün bütün siyasetten ve 
dünyadan kendini çekmeye çal ıştığı halde, ehl-i dünyan ın bütün bütün ka-
nuna ve insafa ve vicdana, hattâ insanl ığa muhalif bir tarzda e şedd-i zulüm-
le yirmi sekiz sene i şkencelerle ezdiklerine ve bir sine ğin ısırmas ına tahammül 
etmeyen o bîçâre Said’in baltalarla ba şına vurduklar ına ve ihanetin en şenî-
lerini yapt ıklar ına karşı, emsalsiz bir sab ır ve tahammül ona ihsan olunmas ı 
ve gayet asabî ve sinirli oldu ğu gibi, f ıtraten korkak olmad ığı halde “Ecel bir-
dir, tagayyür etmez.” hakikatine iman ından gelen büyük bir cesaretle bera-
ber en korkak, en miskin bir vaziyette sükût edip sabretmesi, hattâ bir miktar sonra o i şkenceler sonunda ruhuna bir ferah verilmesinin bir hikmeti, kana-
at-i kat’iyemle budur ki:
Kur’ân- ı Hakîm’in hakâik-i imaniyesini tefsir eden Risale-i Nur’u hiçbir 
şeye ve şahsî menfaatlerine ve mânevî kemâlâtlar ına âlet yapmamak ve ha-
kikî ihlâs ı kırmamak için, ehl-i siyaset Said hakk ında “dini siyasete âlet yap-
mak” vehmini verip, tâ Said i şkencelerle, hapislerle dini siyasete âlet etmesin 
diye ehl-i siyasetin zâlimâne hükümleri alt ında kader-i ilâhî, Nur’daki hakikî 
ihlâs ı kırmamak için Said’e şefkatli tokatlar vurup “Sak ın, sak
ın, hakâik-i ima-
niyenin tefsiri olan Risale-i Nur’u kendi şahsî menfaatlerine ve hattâ mânevî 
kemâlâtlar ına ve belâlardan ve muz ır şeylerden kurtulmakl ığına âlet yapma. 
Tâ ki Nur’un en büyük kuvveti olan ihlâs- ı hakikî zedelenmesin!” diye, ka-
der-i ilâhînin şefkatli tokatlar ı olduğuna kat’î kanaat ediyorum.
Hattâ, her ne vakit s ırf âhiretime şahsî ibadetle ziyade me şguliyetim sebe-
biyle Nur’un hizmetini b ırakt ığım ayn ı zaman ında, ehl-i dünya bana musallat 
olup bana azap verdi ğine kat’î kanaat getirmi şim.
Bu dördüncü numûnenin izah ını en son yaz ılan mektuplardan, ehl-i si-
yaset, Said’i dini siyasete âlet yapar diye hapislere atmas ı ve sonra Said onun 
hikmetini, yani kaderin şefkat tokatlar ı olduğunu anlamas ıyla onlar ı helâl et-
mesi ve kendi tahammülünün hikmetini anlamas ına dair olan o mektuba ha-
vale ediyoruz.
68  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 68  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
•Beşinci Numûne : Bu bîçâre Said’in gayet muhtaç oldu ğu ve yetmi ş se-
neden beri o sanatla me şgul olmas ı ve baz ı gün iki yüz sayfa kadar tashihe 
mecbur olmas ıyla beraber, on ya şındaki zeki bir çocu ğun on günde muvaffak 
olduğu yaz ı kadar bir yaz ıya mâlik olamad ığına hayret ediliyordu. Hâlbuki 
Said bütün bütün istidats ız değildir. Hem de nesebî karde şlerinin hepsinin de 
güzel yaz ılar ı olduğu halde, bu kadar yaz ıya muhtaç iken böyle yar ım ümmî 
vaziyetinin hikmeti, kanaat-i kat’iyemle şudur ki:
Bir zaman gelecek ki, cüz’î ve şahsî iktidarlar, kuvvetler mukabele ede-
meyecek deh şetli ve mânevî dü şmanlar ın hücumu zaman ında güzel yaz ı sa-
hiplerini ruh u can ıyla aramak ve hizmetine şerik etmek ve o çekirde ğin etra-
fında su, hava, nur gibi o mânevî a ğaca hizmet etmek için o şahsî ve cüz’î hiz-
meti, küllî ve umumî ve kuvvetli ve bir kaleme mukabil binler kalemi bulmak hikmetiyle ve buz parças ı gibi benli ğini o mübarek havuz içinde eritmesiyle 
hakikî ihlâs ı elde etmek ve bu suretle imana hizmet etmek hikmetiyle olmu ş.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ruh u can ımızla mübarek bayram ınızı tebrik ediyoruz. İnşaallah, âlem-i 
İslâm’ ın da büyük bir bayram ına yetişirsiniz. Cemâhir-i müttefika-y ı İslâmi-
ye’nin kudsî kanun-u esasiyelerinin menba ı olan Kur’ân- ı Hakîm, istikbale 
tam hâkim olup be şeriyete tam bir bayram ı getireceğine çok emareler var.
Sâniyen: Şüphe kalmad ı ki, Nur Risaleleri ve talebeleri, h ıfz ve inâyet-i 
ilâhiyeye mazhard ırlar ki, bu zaman ın hassasiyetle ve baz ı keyfî kanunlarla 
pek hiddetli bir inatla uzun zamandan beri Nur talebelerine ancak yüzde bir nisbetinde zarar verebildiler. Nur’un faal talebelerinden alt ı yüz talebesinin 
mahkemelerle me şgul edilmesine deh şetli bir plân varken, yaln ız alt ı talebe-
ye muvakkaten ili şildi. Hattâ Nur kahraman ının yazd ığı gibi, yirmi be ş adli-
ye mahkemeleri yüz binler nüshalar ında ve yüz binler talebelerinde medâr- ı 
mesuliyet bir şey bulam ıyorlar. Ve o kesretli adliyelerin “Nur’larda suç yok ve 
bulam ıyoruz.” demeleri kat’î bir delildir. Çünkü benim İstanbul ve Afyon gibi 
mahkemelerimde, onlar ın o hassas ve sû-i istimal edilebilir kanunlar ına tam 
ayk ırı olarak söyledi ğim halde beni mesul etmedikleri gibi, Nur’lar da mede-
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   69 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   69
niyetin zâlimâne kanunlar ını zîr u zeber ettikleri halde, medâr- ı mesuliyet suç 
bulamad ıklar ı katiyen gösteriyor ki: Nur’lardaki hakikat, kar şısındaki muâr ız-
lar ı mağlûp ederek adliyeleri de insafa getirmi ştir. İnayet-i ilâhiye, Kur’ân’ ın 
bir mucize-i mâneviyesi olan Risale-i Nur’u muâr ızlar ından muhafaza ediyor. 
Muâr ızlar ın hücumu ise, Nur’lar ın parlamas ına ve inti şarına vesile oluyor.
f
Üstad ımız diyor ki :
“Yirmi sekiz sene zarf ında hükûmetin resmî adamlar ından bana rast ge-
lenler, hep s ıkıntı verdikleri halde, zâb ıtan ın bana hiç s ıkıntı vermedi ği gibi, 
baz ı himayetkârâne vaziyeti göstermelerinin hikmetini şimdi izhar ediyorum 
ki: “Nur talebeleri ve Risaleleri, mânevî bir zab ıta hükmünde âsâyi ş ve emni-
yeti muhafazaya –hem kudsî bir şekilde– çal ıştıklar ı ve herkesin kalbinde nasi-
hatleriyle iman cihetinde bir yasakç ı bırakt ıklar ı tahakkuk etmi ş.” Zab ıta bunu 
mânen hissetmi ş ki, bize her vakit dost göründü. Bunun s ırrı budur ki:
Kur’ân’ ın bir kanun-u esasîsiyle, yüzde doksan mâsuma zarar gelmemek 
için on câni yüzünden âsâyi şi bozmaya çal ışanlar ı men ediyorlar. Birisinin gü-
nah ıyla başkas ı mesul olamaz. Bu s ırra binâen, şimdi âsâyi şi bozmaya çal ı-
şan mânevî, deh şetli kuvvetler mevcut oldu ğu halde; Fransa, M ısır, Fas, İran 
gibi yerlerden daha ziyade bu mübarek memlekette çal ışıldığı halde emniyet 
ve âsâyişi bozamad ıklar ının en büyük sebebi, 600 bin Nur nüshalar ı ve 500 
bin Nur talebeleri zâb ıtaya bir mânevî kuvvet olarak o mânevî tahribata kar-
şı dayand ıklar ını zab ıta mânen hissetmi şler ki, yirmi sekiz seneden beri resmî 
memurlara muhalif olarak Nur’lara insafkârâne ve merhametkârâne vaziyet gösteriyorlar.”
Hem Üstad ımız diyor ki :
“Ben derim: Bu zamanda hocalardan, hattâ sofîlerden ziyade zab ıta efra-
dı, ehl-i takvâ olup kebâirden kendilerini muhafaza ve feraizi yapmas ını vazife-
leri iktiza ediyor. Ve ona ihtiyac- ı şedid var. Tâ ki kar şısındaki mânevî tahribat-
çılara karşı âsâyiş ve emniyet-i umumiyeye ait vazifelerini tam yapabilsinler. ”
Hizmetindeki Nur Talebeleri
f
70  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 70  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
(Üstad ımızın çok evvel yazm ış olduğu zîrdeki mektubu, şahsî nüfuz
temin ve dini siyasete âlet etmek ithamlar ına tam bir cevap oldu ğundan, 
kararnameye ilhak edilmi ştir.)
Konuşan Yaln ız Hakikattir
Risale-i Nur’da isbat edilmi ştir ki, bazen zulüm içinde adalet tecellî eder. 
Yani, insan bir sebeple bir haks ızlığa, bir zulme mâruz kal ır, başına bir felâket 
gelir, hapse de mahkûm olur, zindana da at ılır. Bu sebep haks ız olur. Bu hü-
küm bir zulüm olur. Fakat bu vâk ıa adaletin tecellîsine bir vesile olur. Kader-i 
ilâhî başka bir sebepten dolay ı cezaya, mahkûmiyete istihkak kesbetmi ş olan 
o kimseyi bu defa bir zâlim eliyle cezaya çarpt ırır, felâkete dü şürür. Bu, ada-
let-i ilâhînin bir nevi tecellîsidir.
Ben şimdi düşünüyorum. Yirmi sekiz senedir vilâyet vilâyet, kasaba ka-
saba dola ştırılıyorum. Mahkemeden mahkemeye sürükleniyorum. Bana bu 
zâlimane i şkenceleri yapanlar ın bana atfettikleri suç nedir? Dini siyasete âlet 
yapmak m ı? Fakat bunu niçin tahakkuk ettiremiyorlar? Çünkü hakikat-i hâl-
de böyle bir şey yoktur.
Bir mahkeme aylarca, senelerce suç bulup da beni mahkûm etmeye u ğ-
raşıyor. O b ırak ıyor; diğer bir mahkeme ayn ı meseleden dolay ı beni tekrar 
muhakeme alt ına al ıyor. Bir müddet de o u ğraşıyor, beni tazyik ediyor, türlü 
türlü işkencelere mâruz k ılıyor. O da netice elde edemiyor, b ırak ıyor. Bu defa 
bir üçüncüsü yakama yap ışıyor. Böylece musibetten musibete, felâketten fe-
lâkete sürüklenip gidiyorum. Yirmi sekiz sene ömrüm böyle geçti. Bana isnad ettikleri suçun asl ı ve esas ı olmad ığını nihayet kendileri de anlad ılar.
Onlar bu itham ı kasten mi yapt ılar, yoksa bir vehme mi kap ıldılar? İster 
kas ıt olsun, ister vehim olsun, ben böyle bir suçla münasebet ve alâkam ol-
mad ığını kemâl-i kat’iyetle yakinen ve vicdanen biliyorum. Dini siyasete âlet 
edecek bir adam olmad ığımı bütün insaf dünyas ı da biliyor. Hattâ beni bu 
suçla itham edenler de biliyorlar. O hâlde neden bana bu zulmü yapmakta ısrar edip durdular? Neden ben suçsuz ve mâsum oldu ğum hâlde böyle de-
vaml ı bir zulme, muannid bir i şkenceye mâruz kald ım? Neden bu musibetler-
den kurtulamad ım? Bu ahvâl adalet-i ilâhiyeye muhalif dü şmez mi?
Bir çeyrek as ırdır bu suâllerin cevaplar ını bulam ıyordum. Bana zulüm 
ve işkence yapt ıklar ının hakikî sebebini şimdi anlad ım. Ben kemâl-i teessürle 
söylüyorum ki, benim suçum, hizmet-i Kur’âniyemi maddî ve mânevî terak-kiyat ıma, kemâlât ıma âlet yapmakm ış.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   71 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   71
Şimdi bunu anl ıyorum, hissediyorum, Allah’a binlerle şükrediyorum ki, 
uzun seneler ihtiyar ım haricinde olarak hizmet-i imaniyemi maddî ve mâne-
vî kemâlât ve terakkiyat ıma ve azaptan ve cehennemden kurtulmama ve hat-
tâ saadet-i ebediyeme vesile yapmakl ığıma, yahut herhangi bir maksada âlet 
yapmakl ığıma mânevî gayet kuvvetli mânialar beni men ediyordu. Bu de-
runî hisler ve ilhamlar beni hayretler içinde b ırak ıyordu. Herkesin ho şland ı-
ğı mânevî makamat ı ve uhrevî saadetleri a’mâl-i saliha ile kazanmak ve bu 
yola müteveccih olmak hem me şru hakk ı olduğu, hem de hiç kimseye hiç-
bir zarar ı bulunmad ığı hâlde ben ruhen ve kalben men ediliyordum. R ıza-y ı 
ilâhîden ba şka f ıtrî vazife-i ilmiyenin sevkiyle, yaln ız ve yaln ız imana hizmet 
hususu bana gösterildi. Çünkü şimdi bu zamanda hiçbir şeye âlet ve tâbi ol-
mayan ve her gayenin fevkinde olan hakâik-i imaniyeyi f ıtrî ubudiyetle, bil-
meyenlere ve bilmek ihtiyac ında olanlara tesirli bir surette bildirmek; bu ke ş-
mekeş dünyas ında iman ı kurtaracak ve muannidlere kat’î kanaat verecek bir 
tarzda, yani hiçbir şeye âlet olmayacak bir tarzda, bir Kur’ân dersi vermek lâ-
zımd ır ki, küfr-ü mutlak ı ve mütemerrid ve inatç ı dalâleti k ırsın, herkese kat’î 
kanaat verebilsin. Bu kanaat de bu zamanda, bu şerait dahilinde, dinin hiç-
bir şahsî, uhrevî ve dünyevî, maddî ve mânevî bir şeye âlet edilmedi ğini bil-
mekle husule gelebilir.
Yoksa komitecilik ve cemiyetçilikten tevellüd eden deh şetli dinsizlik şah-
siyet-i mâneviyesine kar şı çıkan bir şah ıs, en büyük mânevî bir mertebede bu-
lunsa, yine vesveseleri bütün bütün izale edemez. Çünkü imana girmek iste-yen muannidin nefsi ve enesi diyebilir ki: “O şah ıs, dehâs ıyla, harika maka-
mıyla bizi kand ırdı.” Böyle der ve içinde şüphesi kal ır.
Allah’a binlerce şükürler olsun ki, yirmi sekiz senedir dini siyasete âlet it-
ham ı alt ında, kader-i ilâhî, ihtiyar ım haricinde, dini hiçbir şahsî şeye âlet et-
memek için be şerin zâlimâne eliyle mahz- ı adalet olarak beni tokatl ıyor, ikaz 
ediyor; “Sak ın” diyor, “iman hakikatini kendi şahs ına âlet yapma; tâ ki imana 
muhtaç olanlar anlas ınlar ki, yaln ız hakikat konu şuyor. Nefsin evham ı, şeyta-
nın desiseleri kalmas ın, sussun.”
İşte, Nur Risalelerinin büyük denizlerin büyük dalgalar ı gibi gönüller üze-
rinde husule getirdi ği heyecan ın, kalblerde ve ruhlarda yapt ığı tesirin s ırr
ı 
budur, ba şka bir şey değildir. Risale-i Nur’un bahsetti ği hakikatlerin ayn ını 
binlerce âlimler, yüz binlerce kitaplar daha belî ğane neşrettikleri hâlde yine 
küfr-ü mutlak ı durduram ıyorlar. Küfr-ü mutlakla mücadelede bu kadar a ğır 
72  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 72  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
şerait alt ında Risale-i Nur bir derece muvaffak oluyorsa, bunun s ırrı işte bu-
dur. Said yoktur. Said’in kudret ve ehliyeti de yoktur. Konu şan yaln ız haki-
kattir, hakikat-i imaniyedir.
Madem ki nur-u hakikat, imana muhtaç gönüllerde tesirini yap ıyor; bir 
Said değil, bin Said fedâ olsun. Yirmi sekiz sene çekti ğim ezâ ve cefalar ve 
mâruz kald ığım işkenceler ve katland ığım musibetler hep helâl olsun. Bana 
zulmedenlere, beni kasaba kasaba dola ştıranlara, hakaret edenlere, türlü tür-
lü ithamlarla mahkûm etmek isteyenlere, zindanlarda bana yer haz ırlayanla-
ra, hepsine hakk ımı helâl ettim.
Âdil kadere de derim ki :
Ben senin bu şefkatli tokatlar ına müstahak idim. Yoksa herkes gibi gayet 
meşru ve zarars ız olan bir yol tutarak şahs ımı düşünseydim, maddî-mânevî 
füyûzât hislerimi feda etmeseydim, iman hizmetinde bu büyük mânevî kuv-veti kaybedecektim. Ben maddî ve mânevî her şeyimi feda ettim, her musibe-
te katland ım, her işkenceye sabrettim. Bu sayede hakikat-i imaniye her tarafa 
yay ıldı. Bu sayede Nur mekteb-i irfan ının yüz binlerce, belki de milyonlarca 
talebeleri yeti şti. Art ık bu yolda, hizmet-i imaniyede onlar devam edecekler-
dir. Ve benim maddî ve mânevî her şeyden fera ğat mesleğimden ayr ılmaya-
caklard ır. Yaln ız ve yaln ız Allah r ızas ı için çal ışacaklard ır.
Benimle beraber çok talebelerim de türlü türlü musibetlere, ezâ ve cefâ-
lara mâruz kald ılar, ağır imtihanlar geçirdiler. Benim gibi onlar da bütün hak-
sızlıklara ve haks ız hareket edenlere kar şı bütün haklar ını helâl etmelerini iste-
rim. Çünkü onlar bilmeyerek kader-i ilâhînin s ırlar ına, derin tecellîlerine ak ıl 
erdiremeyerek bizim dâvâm ıza, hakikat-i imaniyenin inki şafına hizmet ettiler. 
Bizim vazifemiz onlar için yaln ız hidayet temennisinden ibarettir. Bize 
ezâ ve cefâ edenlere kar şı hiçbir talebemin kalbinde zerre kadar intikam 
emeli beslememesini ve onlara mukabil Risale-i Nur’a sadakat ve sebatla çal ışmalar ını tavsiye ederim.
Ben çok hastay ım. Ne yazmaya, ne söylemeye tâkatim kalmad ı. Belki de 
bunlar son sözlerim olur. Medresetü’z-Zehra’n ın Risale-i Nur talebeleri bu va-
siyetimi unutmas ınlar.
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   73 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   73
Kardeşlerim,
Sizce münasipse Ba şvekile ve dindar mebuslara verilmek üzere, ihtara 
binâen yazd ırılm ış gayet ehemmiyetli bir hakikattir.
Mukaddime : K ırk seneye yak ın siyaseti terk etti ğimden ve ekser hayat ım 
bir nevi inzivada geçti ğinden, hayat- ı içtimaiye ve siyasiye ile me şgul olma-
dığımdan, büyük bir tehlikeyi göremiyordum. Bugünlerde o tehlikenin hem 
millet-i İslâmiye’ye ve hem de bu memleket ve hükûmet-i İslâmiye’ye bü-
yük bir zarar vermeye zemin haz ırlamakta oldu ğunu hissettim. Mecburiyetle, 
İslâmiyet milliyeti ve hâkimiyeti ve memleketin selâmeti için çal ışan ehl-i si-
yaset ve cemiyet-i be şeriyeye hamiyetle çal ışanlar için bana mânevî bir ihtar 
edildiğinden Üç Nokta’y ı beyan edece ğim.
Birinci Nokta : Gazeteleri dinlemedi ğim halde bir-iki senedir “irtica ile it-
ham” kelimesi mütemadiyen tekrar edildi ğini işitiyordum. Eski Said kafas ıyla 
dikkat ettim, katiyen gördüm ki:
Siyaseti dinsizli ğe âlet yapan ve be şerdeki en deh şetli vahşet ve bedevîli-
ğin bir kanun-u esasîsine irticâya çal ışan ve hamiyet maskesini ba şına geçiren 
gizli İslâmiyet dü şmanlar ı, gaddarâne bir ithamla ehl-i İslâmiyet ve hamiyet-i 
diniye ve kuvvet-i imaniye cihetiyle de ğil dini siyasete âlet yapmak, belki de 
siyaseti dine âlet ve tâbi yapmakla, tâ İslâmiyet’in kuvvet-i mâneviyesinden 
bu hükümet-i İslâmiye’yi tam kuvvetlendirmek ve dört yüz milyon hakikî kar-
deşi arkas ında ihtiyat kuvveti bulundurmak ve bir k ısım zâlim Avrupa’n ın di-
lenciliğinden kurtulmak için çal ışanlara pek haks ız olarak “irtica” damgas ını 
vurup onlar ı memlekete zararl ı tevehhüm etmeleri, yerden gö ğe kadar hadsiz 
bir haks ızlıktır. Numûnelerinden birinci numûnesi: Bu asr ın dehşetli zulmüne 
karşı bir sed olarak İkinci Nokta ’da beyan etmek zaman ı geldi. Men şe’leri iki 
kanun-u esasiye istinad eden iki irtica var:
Biri: Siyasî ve içtimaî ki, hakikî irticad ır. Onun kanun-u esasîsi çok sû-i 
istimale ve zulme medar olmu ştur.
İkincisi:  İrtica nam ı verilen hakikî bir terakki ve adaletin esas ıdır.
İkinci Nokta : Beşerin vahşet ve bedevîlik zamanlar ındaki bir kanun-u 
esasîsine, medeniyet nam ına dine hücum edenler, irtica ile o vah şete ve be-
devîliğe dönüyorlar. Be şerin selâmet, adalet ve sulh-ü umumîsini mahveden 
o dehşetli vahşiyane kanun-u esasî, şimdi bizim bu bîçâre memleketimize gir-
mek istiyor. Garazkârâne ve anûdâne particilik gibi baz ı cereyanlar ı aşılama-
ya başlamas ı gibi bir ihtilâf görülüyor. O kanun-u esasî de budur:
74  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 74  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bir tâifeden, bir cereyandan, bir a şiretten bir ferdin hatas ıyla o tâifenin, 
o cereyan ın, o aşiretin bütün fertleri mahkûm ve dü şman ve mesul tevehhüm 
ediliyor. Bir hata, binler hata hükmüne geçiriliyor. İttifak ve ittihad ın temel ta-
şı olan karde şlik ve vatanda şlık, muhabbet ve uhuvveti zîr ü zeber ediyor.
Evet, birbirine kar şı gelen muannid ve muar ız kuvvetler, kuvvetsiz olu-
yorlar. Bu kuvvetsizlikle zay ıfland ığı için, millete ve memlekete ve vatana âdi-
lâne hizmete muvaffak olunamad ığından, maddî ve mânevî bir nevi rü şvet 
vermeye mecbur oluyorlar ki, dinsizleri kendilerine taraftar yapmak için o gaddar, engizisyonâne ve bedeviyâne ve vah şiyâne bu mezkûr kanun-u esa-
sîye karşı ayn- ı adalet olan bu semavî ve kudsî 
1ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ nass- ı 
kat’îsiyle, Kur’ân’ ın bir kanun-u esasîsi muhabbet ve uhuvvet-i hakikiyeyi te-
min eden ve bu millet-i İslâmiye’yi ve memleketi büyük tehlikeden kurtaran 
bu kanun-u esasî ki, “Birisinin hatas ıyla başkas ı mesul olamaz.”  Kardeşi de 
olsa, aşireti ve tâifesi de olsa, partisi de olsa, o cinayete şerik say ılmaz. Olsa 
olsa, o cinayete bir nevi tarafgirlikle yaln ız mânevî günahkâr olup âhirette 
mesul olur; dünyada de ğil. Eğer bu kanun-u esasî çabuk düstur-u esasî yap ıl-
mazsa, hayat- ı içtimaiye-i be şeriye iki Harb-i Umumî’nin gösterdi ği tahribat ın 
emsaliyle, esfel-i sâfilîn olan o vah şî irticâya dü şecek.
İşte, Kur’ân’ ın bu gibi kudsî kanun-u esasîsine irtica nam ını veren bed-
bahtlar, vah şet ve bedevîli ğin dehşetli bir kanun-u esasîsi olarak kabul ettikle-
ri şimdiki öylelerinin siyasetinin bir nokta-y ı istinad ı şudur ki: “Cemaatin selâ-
meti için fert feda edilir. Vatan ın selâmeti için e şhâs ın hukuku nazara al ınmaz. 
Devletin siyasetinin selâmeti için cüz’î zulümler nazara al ınmaz.” diye, birtek 
câni yüzünden bir köyü mahvetmekle bin mâsumun hakk ını nazara almaz. 
Birtek câninin yüzünden bin adam ın k ılıçtan geçmesini caiz görür. Bir adam ın 
yaralanmas ıyla binler mâsumu s ıkıntıya verdirir. Ve iki yüz adam ı kurşuna di-
zilmesini o bahaneyle nazara almaz. Birinci Harb-i Umumî’de üç bin adam ın 
câniyâne siyaset hatalar ıyla otuz milyon bîçâre nev-i be şer ayn ı harpte mah-
vedildiği gibi, binler misaller var.
İşte bu vah şiyâne irtican ın, bu deh şetli zulümlerine kar şı gelen Kur’ân şâ-
kirtlerinin, Kur’ân’ ın yüzer kanun-u esasîsinden ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ âyeti-
nin ders verdi ği kanun-u esasîsi ile adâlet-i hakikiyeyi ve ittihad ı ve uhuvveti 
temin etmeye çal ışan ehl-i iman fedakârlar ına “mürteci” nam ını verip onlar ı 
1 En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   75 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   75
müttehem etmek, mel’un Yezid’in zulmünü adalet-i Ömeriyeye tercih etmek 
misillü en vah şî ve zalimâne bir engizisyon kanununu, be şerin en yüksek te-
rakkiyat ına ve adaletine medar olan Kur’ân’ ın mezkûr kanun-u esasîsine ter-
cih etmek hükmündedir. Hükûmet-i İslâmiye ile bu memleketin selâmetine 
çal ışan ehl-i siyasetin mezkûr hakikati nazara almas ı lâz ımd ır. Yoksa, üç veya 
dört cereyan ın muannidâne muâraza etmeleriyle, o kuvvetler, muaraza sebe-
biyle zay ıflar. Memleketin menfaatine ve âsâyi şine sarf edilecek o zay ıf kuvvet-
le hâkimiyetini –hattâ istibdad ile de olsa– âsâyi ş ve emniyet-i umumiyeyi mu-
hafazaya kâfi gelmedi ğinden Frans ız ihtilâl-i kebîrinin tohumlar ının bu müba-
rek memleket-i İslâmiye’ye ekilmesine yol vermektir diye telâ ş edilebilir.
Madem bu ittifaks ızlıktan gelen zaafiyet ve kuvvetsizlik sebebiyle ecnebî-
nin politikas ına ve ehemmiyetsiz, muvakkat yard ımlar ına karşı bu acip mâne-
vî rüşvetler veriliyor, dört yüz milyon karde şin uhuvvetine, milyarlar ecdad ın 
mesleğine ehemmiyet verilmiyor gibi bir mânâ hükmediyor. Ve âsâyi ş ve siya-
sete zarar gelmemek için bu kadar isrâfât ile bol maa şlar suretinde kuvvet temi-
nine kendilerini mecbur zannederek rü şvetler veriliyor; milletin fakr- ı hali na-
zara al ınm ıyor. Elbette ve elbette ve kat’î olarak, şimdi bu memleketteki ehl-i 
siyaset, garba ve ecnebîye verdi ği siyasî ve mânevî rü şvetin on mislini âlem-i 
İslâm’ ın ileride cemâhir-i müttefikas ı hükmünde olacak olan dört yüz milyon 
Müslüman karde şlere memleket ve milletin ve bu devlet-i İslâmiye’nin selâmeti 
için gayet azîm bir bah şiş ve zarars ız rüşvet vermesi lâz ım ve elzemdir.
İşte o makbul, lâz ım ve çok menfaatli, caiz ve vacip rü şvet ise, teâvün-ü 
İslâm’ ın esas ı ve hediye-i Kur’ân’ ın semavî bir düsturu ve rab ıtas ı ve kudsî ka-
nun-u esasîsi olan
2ًאđĻِĩَä ِّٰųا ِģْ×َéِÖ اĳُĩِāَÝْĐوَا ، 1َةٌĳْìإِ نَĳُĭِĨْËُĩْĤا َאĩَّĬإِ
4ْħُכُéĺرِ َÕَİْñَÜوَ اĳُĥَýْęَÝَĘ اĳُĐَאزَĭَÜ َźوَ ، 3ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ
kudsî, esasî kanunlar ını düstur-u hareket etmektir.
Üçüncü Nokta , şimdilik tehir edildi.
Said Nursî
1 “Müminler birbirleriyle ancak karde ştirler.” (Hucurât sûresi, 49/10)
2 “Hepiniz toptan, Allah’ ın ipine (dinine) s ıms ıkı sar ılın.” (Âl-i İmran sûresi, 3/103)
3 “Hiçbir günahkâr, ba şkas ının günah ını yüklenmez.” (En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır 
sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38)
4 “Sak ın birbirinizle ihtilâf etmeyin; sonra korkuya kap ılıp zaafa dü şersiniz, rüzgâr ınız (kuvvetiniz) gider.” 
(Enfâl sûresi, 8/46)
76  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 76  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hâşiye: Kardeşlerim, evvelce gördü ğünüz şiddetli ihtar ın bir derece 
tağyirine üç şey vesile oldu.
Birincisi:  Nur kahraman ı Hüsrev’in beyan ıyla, yirmi be ş adliye 
mahkemelerinin “Risale-i Nur’da suç yok” diye itiraflar ıdır.
İkincisi: Nur’un bir kahraman avukat ı “Ankara hükûmeti Said aley-
hinde olmad ığından, şiddetli kelimeler tâdil edilse münasiptir.” demesidir.
Üçüncüsü: Kat’î haberlere göre Afyon Mahkemesi “Nur’un alt ı yüz bin 
fedakâr talebesi var.” demesine binâen, Malatya hâdisesi bahanesiyle, hiç olmazsa Nur talebelerinden alt ı yüz faal ve muktedir olanlar ını mahkemeye 
vermek plân ı varken, yaln ız on alt ı adam ı ve bundan yaln ız alt ı adama ve 
bundan birtek adam ın bir sene mahkûm edilmesi, Nurcular aleyhindeki 
zâlimâne tazyikat hafifle şmesi ve def olmas ının alâmetidir. Onun için bir 
derece şiddetli kelimeler tâdil edildi.
f
Hazreti Üstad ın Emirda ğ’da Santral Sabri, S ıdd ık Süleyman’a
Arabî İşârâtü’l-i’câz’dan Verdi ği Derstir
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
 َאĬِïِّĻَø ĵٰĥَĐ َمُŻَّùĤوَا َةُŻَّāĤوَا َ،īĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
1ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ۪įِÖَאéْĀوَأَ ۪įِĤاٰ ĵٰĥَĐوَ ٍïَّĩَéُĨ
İşârâtü’l-i’câz ’ın birinci cüzü ki, tamam ı yetmiş cüz olacakt ı. Fakat Risale-i 
Nur mânevî bir tefsir-i Kur’ânî oldu ğu için dedi: Bu zamanda bana daha lü-
zum var. Öteki cüzler yerinde onlar yaz ıldı.
Evet, İşârâtü’l-i’câz , umum Risale-i Nur’un bir fihristesi, bir listesi ve o 
nur bahçesinin bir fidanl ığı ve s ırr- ı i’câzi’l Kur’ân’ ın bir menba ı olduğu görü-
nüyor. Gayet ince ve derin oldu ğu için, şimdiye kadar âlimler pek az ını an-
lam ışlard ı. Fakat kimin eline geçmi şse, fevkalâde takdir etmi ş ve “emsalsiz” 
demiş. Dehşetli eski harp içinde, avc ı hatt ında, bazen de at üzerinde, îcazda-
ki i’câz ın en ince münasebât ını görmek ve onlarla tam me şgul olmak ve ko-
ca dehşetli harbin tehlikesi onu mü şevveş etmemek ve incimad derecesin-
1 Âlemlerin Rabbi, Rahman ve Rahîm Allah’a, üzerimizdeki hadd ü hesaba gelmez lütuflar ı adedince 
hamd ü senâ.. bütün insanl ığa rahmet ve kurtulu ş vesilesi olarak gönderdi ği habibi Hazreti Muhammed 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’a, nezih aile fertlerine ve seçkin ashab ına ebediyetlere kadar salât ü selam olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   77 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   77
deki soğukta, avc ı hatt ında o incecik i’câz münasebetlerini her şeyden daha 
ehemmiyetli görmek, Eski Said’in hakikaten hizmet-i Kur’âniye’de harika bir fedakârl ığıdır. Hattâ Yeni Said’in otuz be ş senede, bu acip zamanda gazetele-
ri okumamak ve on sene İkinci Harbi bilmemek, sormamak ve idam niyetiy-
le hapisliğinde Kur’ân esrar ını yazmaktan vazgeçmemek ve bütün tehlikeleri 
hiçe saymaya nisbeten Eski Said’in o acip vaziyetinde o deh şetlere ehemmi-
yet vermeden 
İşârâtü’l-i’câz  nüktelerini yazd ığı zaman gösterdi ği ilmî ve mâ-
nevî fedakârl ığını, Yeni Said’in bu otuz senedeki fedakârl ığından daha hari-
ka görüyoruz.
Sâniyen: Bu İşârâtü’l-i’câz ’ın matbû nüshas ında hakikaten bir keramet 
var ki, tesadüf ihtimali yoktur. Onun için, bir defa daha ayn ı tarzda ve kera-
metli k ıtada tab’ etmek ve Arabistan’a ve Pakistan gibi yerlere göndermek 
münasip görüldü. Fakat Eski Said, îcazdaki i’câz ı beyan etti ği ve en ince mü-
nasebet-i belâgat ı beyan ı içinde gayet ince ve k ısa, îcazl ı cümleleri bir derece 
izah ve Türkçe’ye tercüme etmek lâz ım geliyor.
İşârâtü’l-i’câz ’ın harikalar ından birisi de budur ki:
Her bir âyetin sair âyetlere münasebât ını ve her âyetteki cümlelerinin 
birbirine kar şı nisbetini ve nizam ını ve her cümledeki heyetlerin ve harflerin 
mânâ-y ı maksuda kar şı nisbetlerini ve teveccühlerini gösterip, âyetlerin inti-
zam ından ve cümlelerin nizam ından ve her cümlenin heyetinin nazm ından 
bir lem’a-y ı i’câz göstermesidir. Âdetâ bir saatin saniyeleri sayan mili ve da-
kikalar ı sayan yelkovan ı ve saatleri sayan ibresi gibi, o naz ımdaki nükteleri 
beyan ve ondaki hakikati burhanlarla izah, hattâ bazen birtek harfte büyük bir hakikati ifade etmesidir. Ve her bir âyetin hakikatini gayet i’câz ile ve ka-t’î hüccetlerle isbat ediyor ki, şimdi yüz otuz risalenin çekirdekleri ve hülâsa-
lar ı hükmündedirler. Ve cümlenin ve cümledeki heyetlerin ve harflerin nükte-
lerini ve ifade ettikleri z ımnî hükümlerini, bilâ-istisna ilm-i belâgatin ince kai-
deleriyle ve ilm-i nahvin ve sarf ın kaideleriyle ve ilm-i mant ığın ve usul-ü din 
ve sair ilimlerin kanunlar ıyla beyan eder. Hattâ, hurdebinî bir mânevî âletle, 
görünmeyen incecik münasebât- ı belâgati beyan ediyor ve emarelerini gös-
teriyor. Ve Kur’ân’ ın nazar ı küllî olmas ından, bütün beyan edilen hak mânâ-
lara ve nüktelere, elbette kudsî elfaz- ı Kur’âniye z ımnî, remzî i şaret ve delâlet 
eder denilebilir.
Hüsrev, Sungur, Hayri, Sâd ık,
Sabri, S ıdd ık Süleyman
f
78  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 78  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
َامِóَĩْĤا َאدَةُĘإَِامِóَĩْĤا َאدَةُĘإِ
 َאرِāْĐَŶا ِّģכُ ĹِĘ َאتِĝَ×َّĉĤا ِÙَّĨَאđِĤ ًÙَ×ْĉُìوَ مِĳُĥُđْĤا َאتِÝْüَِŶ ًאđِĨَאä ْاٰنُóُĝْĤا כَאنَ َّאĩَĤ :لُĳُĜأَ
 ۪؛įِÖَóْýَĨوَ ۪įَכِĥْùَĩِĤ ِÕُّāَđَّÝĤا َīِĨ ُÿُĥْíَĺ َאĩَّĥَĜ ِيñَّĤا ْدِóَęْĤا ِħْıَĘ ْīِĨ ٌěَئِź ٌóĻِùْęَÜ ُįَĤ ُģَّāَéَÝَĺ َź
 َź– ُįُĈَא×ْĭِÝْøوَا. رِĳُıْĩُåْĤا لُĳُ×َĜ ُįَĺِّïَđُĺ أَنْ َّźإِ ِįْĻَĤإِ ِóْĻَĕْĤا َةُĳْĐدَ ُįَĤ َ÷ْĻَĤ ُįُّāُíَĺ ُįُĩْıَĘ إِذْ
.َאعٍĩْäإِ ْعُĳَĬ ُįَĜِّïَāُĺ أَنْ َّźإِ ِóْĻَĕْĤا ĵَĥَĐ ًÙَّåُè نُĳَכُĺ َźوَ ْ،ćَĝَĘ ۪įِùْęَĭِĤ ُģَĩَđْĤا ُįَĤ –ĹِّıَýَّÝĤِאÖ
 َďَĨ ِóِכْęْĤا ِÙَّĺِّóُè ْīِĨ ِÙِئَüَّאĭĤا –ĵٰĄْĳَęْĤا ِďْĘوَرَ َאİَادِóِّĈوَا ْכَאمِèَْŶا ِħĻِčْĭَÝِĤ َّïُÖ َź َאĩَכَĘ
 ِÙَّĻِĭْĨَِŶ ْħِıِÝَّĺِóَıْčَĩِÖ– َīĺِñَّĤا َīĻِĝِّĝَéُĩĤا َאءِĩَĥُđْĤا َīِĨ ٍÙَĻِĤَאĐ ٍÙْئَĻَİ دِĳُäوُ ْīِĨ –َאعِĩْäِْŸا َאلِĩْİإِ
 ِÙَّĻِّåُè ِّóِø َóَıْčَĨ ُونَóĻِāَĻَĘ ِ،ÙَّĨُْŷِĤ ًÙَّĻِĭْĩِĄ ًÙَĤَאęכَ ُونَïَّĥَĝَÝَĺ –رِĳُıْĩُåْĤا َאدِĩِÝْĐوَا مِĳُĩُđْĤا
 َّïُÖ َź ِכَĤٰñכَ ۪؛įِÝِכَّøوَ ۪įِĝĺِïْāَÝِÖ َّźإِ رًاĳُÝْøوَدُ ًאĐْóَü َאدِıِÝْäِْźا ُÙَåĻِÝَĬ ُóĻِāَÜَź ِيñَّĤا َאعِĩْäِŸا
 ِÙَĻِّĥَåَÝُĩْĤا –ِįِĝَאئِĝَè ِÛĻِ×ْáَÜوَ ِóĻِøَאęَّÝĤا ĹِĘ ِÙَĜِّóَęَÝُĩْĤا ِīِøَאéَĩْĤا ِďْĩَäوَ ْاٰنِóُĝْĤا ĹِĬَאđَĨ ِėْýِכَĤ
 َ،īĻِāِّāَíَÝُĩْĤا َאءِĩَĥُđْĤا َīِĨ ٍÙَĻِĤَאĐ ٍÙْئَĻَİ َאضِıِÝْĬا ِīِĨ –َאنِĨَّõĤا ِăĻِíْĩَÜوَ ِّīَęْĤا ِėْýِכَÖ
.ِه۪óĻِùْęَÝِĤ ٍóِכْĘ ُÙَđْøوُ ٍóَčَĬ ِÙَّĜدِ َďَĨ ْħُıَĤوَ َאصِ،āِÝْìِْźا هِĳُäوُ ĹِĘ َīĻِęِĥَÝْíُĩْĤا
 ٍÙَĺَźوَوِ ٍñِĘَאĬ َאدٍıِÝْäوَا َאلٍĐ َאءٍİدَ ذَا ْاٰنِóُĝْĤا ُóِّùَęُĨ نَĳَכُĺ أَنْ َّïُÖ َź ُįَّĬإِ: َامِóَĩْĤا ُÙَåĻِÝَĬَامِóَĩْĤا ُÙَåĻِÝَĬ
 َא،İِïُĬَאùَÜوَ َْرْوَاحِŶا َاجِõِÝْĨا ِīِĨ ُïِّĤَĳَÝُĩْĤا «ِيُّĳَĭْđَĩْĤا ُÿْíَّýĤا» َّźإِ ْٰنَźا َĳُİ َאĨوَ. ٍÙَĥِĨכَא
 ْכَĥِÜ ِīْĻَÖ ْīِĨ َאıِÝَّĻِĩĻِĩَĀوَ َא،ıِĀَŻْìوَإِ بِĳُĥُĝْĤا ِóُĘَאčَÜوَ َא،ıِĬَאوُđَÜوَ ْכَאرِĘَْŶا ِěُèَŻَÜوَ
 رُهُĳُĬوَ ِ،ÙَĺَźِĳْĤا ُÙَّĀَאìوَ َאدِıِÝْäِْźا َאرُàاٰ ٰىóُĺ َאĨ ًاóĻِáכَ «ٍّģِכُĤ َ÷ْĻَĤ ٌħُכْè ِّģْכُĥِĤ» ِّóِùِ×َĘ .ِÙْئَĻَıْĤا
.َאİَادُóْĘأَ َאıْĭِĨ ْÛَĥَì ٍÙَĐَאĩَä ْīِĨ َא،İَאؤُĻِĄوَ
 َاñٰİ כَאنَ ْïَĜوَ –ِכَĤٰñכَ ٍÙْئَĻَİ ِóُİَאčَÝِÖ ِïَāْĝَĩْĤا َاñٰıِĤ ًאıِّäَĳَÝُĨوَ ًاóِčَÝْĭُĨ ُÛْĭכُ َאĩَĭْĻَÖ ĹِّĬإِ َّħُà
 (Hâşiye)1ُّبُóَĝَÜ عِĳُĜُĳْĤا َģْ×َĜ ِّ÷ِéْĤا ِģĻِ×َĜ ْīِĨ Ĺِ×ْĥَĝِĤ َçَĭَø إِذْ– ٍïĺِïَĨ َאنٍĨزَ ْīِĨ ĹِĤَאĻَì َÙَĺَאĔ
 َçَĭَø َאĨ ِïĻِĻْĝَÜ ĹِĘ –ĹِĨَŻכَ ĹِĘ َقِŻْĔِْŸوَا رِيĳُāُĜوَ ِيõْåَĐ َďَĨ– ُÛْĐَóَýَĘ ٍ،ÙَĩĻِčَĐ ٍÙَĤَõْĤزَ
 ُÙَđَäَاóُĨ ĹِĤ ْóَّùَĻَÝَĺ ْħَĤوَ ۪،įِĝَאئِĝَè ِăْđَÖ َאنِĻَÖوَ ۪įِĩْčَĬ ĹِĘ ْاٰنِóُĝْĤا َאزِåْĐإِ َאرَاتِüإِ ْīِĨ ĹِĤ
.َّĹَĥَĐ َةُïْıُđْĤَאĘ َّźوَإِ ْÛَĩْđِĬوَ َאıِ×َĘ َאıَĝَĘوَا ِنْÍَĘ .ِóĻِøَאęَّÝĤا
1 (Hâşiye) .َóَ×ْìأَ َאĩכَ ْÛَđَĜَĳَĘ (ِÙَّĻِĨĳُĩُđْĤا ْبِóَéْĤا ĵَĭْđَĩِÖ) ٍÙَĩĻِčَĐ ٍÙَĤَõْĤزَ عَĳُĜوُ َّرْسِïĤا َאءِĭْàأَ ĹِĘ َارًاóِĨ َאĬَóَ×ْìأَ ْïَĜوَ
  يóıĨ ïĩéĨيóıĨ ïĩéĨ  ، ěĻęü ïĩéĨěĻęü ïĩéĨ  ، ةõĩèةõĩè
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   79 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   79
 ĹِĘ ًÙَĀْóُĘ ْتُõَıَÝْĬا َאĩَّĥכُ َאدِıِåْĤا ِÙَąĺِóَĘ أَدَاءِ َאءِĭْàأَ ĹِęَĘ ..ٰىóْ×ْכُĤا ُÙَّĨَّאĉĤا ِهِñٰİ ْÛَđَĜَĳَĘ
 .َتِźَאéْĤا َفِŻِÝْìِאÖ ٍÙَÜَאوِęَÝُĨ َאرَاتٍ×ِđِÖ َאلِ×ِåْĤوَا ِÙَĺَْوْدِŶا ĹِĘ ĹِĤ َحَź َאĨ ْتُïَّĻَĜ ْبِóَéْĤا ِّćَì
 َتْóَıَČ إِذْ َא؛ıِĥĺِïْ×َÜوَ َאİِóĻِĻْĕَÝِÖ Ĺِ×ْĥَĜ ĵٰĄْóَĺ َź َحِŻْĀِْŸوَا ِçĻِéْāَّÝĤا ĵَĤإِ َאıِäَאĻِÝْèا َďَĩَĘ
 ٌóĻِùْęَÜ ُįَّĬَِŶ َź َאلِĩْכَĤا ِģْİأَ َאرِčْĬَِŶ َאıُĄِóْĐَÉَĘ ْٰنَ،źا ُïَäĳُÜ َź ِÙَّĻِّĭĤا صِĳُĥُì ْīِĨ ٍÙَĤَאè ĹِĘ
 ĹِĭَĜَאø ْïَĜوَ. ِóĻِùْęَّÝĤا هِĳُäوُ ِăْđَ×ِĤ ٍñَìْÉَĨ ْعَĳَĬ –لِĳُ×َĝْĤِאÖ َóِęَČ ْĳَĤ– َóĻِāَĻِĤ ْģَÖ ِ،ģĺِõْĭَّÝĥِĤ
.َّوَامِïĤا ĵَĥَĐ ĹِĬĳُđَّåَü هُĳُĭَùْéَÝْøا ِنِÍَĘ ،ĹِĜْĳَĈ ْقَĳَĘ َĳُİ َאĨ ĵٰĤإِ ĹِĜْĳَü
1ُěĻِĘْĳَّÝĤا ِّٰųا َīِĨوَ
ĹøرĳĭĤا  ïĻđø
Kısa Bir Tercümesidir
Şimdi, bundan k ırk bir sene evvel ve eski Harb-i Umumî’nin az evvelinde 
başlam ış olduğu İşârâtü’l-i’câz ’ın “İfadetü’l-Meram” ında diyor ki:
Madem Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan ulûm-u hakikiyenin envâ ına câmi ve 
umum as ırlarda umum tabakât- ı beşeriyeye müteveccih bir hutbe-i ezeliye-
dir. Elbette, birtek ferdin fehmi, ona lây ık ve mükemmel bir tefsir yapamaz ve 
mümkün olmuyor. Çünkü bir fert, pek nadir olarak kendi hususî meslek ve meşrebinin tesirinden kendi fikrini kurtarabilir. Onun hususî me şrebi tesir et-
tikçe, tam tam ına hakikati sâfi olarak ifade edemez. Ferdin fehmi ve mânâs ı 
ona hast ır. O fert onu kabul eder; fakat ba şkalar ını ona dâvet edemez. E ğer 
cumhur-u ulemâ onun fehmini kabul ile ba şkalara şumûlünü gösterse, o vakit 
başkas ını o mânâya davet edebilir ve hakikî tam tefsir olabilir.
Hem ferdin ahkâmda istinbat ı ve içtihad ında –hevesi kar ışmamak şart ıy-
la– o kendi nefsi için amel edebilir, fakat ba şkalar ına hüccet tutamaz. Tâ bir 
nevi icmâ o hükmü tasdik etsin. Nas ıl ki, ahkâm- ı şer’iyeyi tatbik ve tanzim ve 
icra etmek ve hürriyet-i fikirden ne ş’et eden mânevî anar şiliği kald ırmak için 
gayet lâz ımd ır ki; ulemâ-y ı muhakikînden bir heyet-i âliye bulunsun ki, o he-
yet umumun emniyetine mazhariyetleriyle ve cumhur-u ulemân ın onlara iti-
mad ıyla ümmet için bir nevi z ımnî kefâlet ve dâvâ vekili hükmünde olmalar ı 
cihetinde, icmâ- ı ümmet hüccetinin s ırrına mazhar oluyorlar. O vakit içtihad ın 
1 Tevfik ancak Allah’tand ır.
80  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 80  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
neticesi o icmâ ile şer’an düstur olabilir. Ve icmân ın tasdik ve sikkesiyle umu-
ma şâmil oluyor. Aynen onun gibi lâz ımd ır, Kur’ân’ ın mânâlar ının keşfi ve tef-
sirlerde ayr ı ayr ı mehasininin cem’i, hem zaman ın çalkamas ıyla ve fenlerin 
keşfiyle cilvelenen, tezahür eden Kur’ân’ ın hakikatlerinin tesbiti için elzemdir 
ki, muhakkikîn-i ulemâdan her biri bir fende mütehass ıs, geniş fikre, ince na-
zara mâlik allâmelerden müte şekkil bir heyet bu vazifeye sahip ç ıksın.
Elhâs ıl: Kur’ân’ ı tefsir edene lâz ım gelir ki, gayet âli bir deha ve nüfuzlu 
derin bir içtihad ve bir nevi kuvve-i kudsiye sahibi olmak gerektir. Bu zaman-da öyle bir zat ancak bir şahs- ı mânevî olabilir ki, o şahs- ı mânevî, çok ruhla-
rın imtizac ından ve tesanüdünden ve efkâr ın telâhukundan ve birbirine yar-
dımından ve kalblerin birbirine in’ikâs ından ve ihlâs ve samimiyetlerinden, 
mezkûr bir heyetten ç ıkabilir. O heyetin bir ruh-u mânevîsi hükmüne geçer.
Evet, “Mecmuunda bir hâssa bulunur ki, ondaki her fertte bulunmaz.” 
düs turuyla, çok defa içtihad ın âsâr ı ve nur-u velâyetin hassalar ı ve ziyas ı bir 
cema atte görünüyor. Hâlbuki, o cemaatin hangisine bak ılsa o hassa görünmü-
yor. Demek âmi adamlar ın ihlâsla tesanüdleri, bir velâyet hassas ını veriyor. 
İşte bu hakikate binâen, böyle bir maksat için bir heyetin ç ıkmas ına munta-
zır ve daima bekliyordum. O ümit, küçüklü ğümden beri gaye-i hayalim iken, 
birden hiss-i kable’l-vuku kabilinden kalbime bir sünuhat oldu ki: Maddî ve mânevî iki zelzele-i azîme yakla şıyordu.
1(Hâşiye) Ben de, acz ve kusurumla, söz-
lerimdeki izahs ızlık ve muğlâkl ık ile beraber Kur’ân’ ın nazm ındaki i’câz ın işâ-
rât ını ve kalbimde tahattur eden nüktelerini kaydedip kaleme almak ve âyât ın 
baz ı imanî hakikatlerini yazmaya şiddetli bir ihtar- ı gaybî hissettim.
Hâlbuki harpte acip bir vaziyette oldu ğumdan, tefsirlere müracaat etmek 
kabil olmad ı. Kur’ân’dan ba şka merci yoktu. Ben de yazd ım. Yazd ıklar ım tef-
sirlere muvaf ık geldiyse, güzel bir nimet ve bir muvaffakiyet... Yoksa, mesuli-
yet benim bîçâre fehmime aittir.
Ayn ı zamanda zelzele-i kübra mahiyetinde olan maddî Birinci Harb-i 
Umumî ve o zelzele-i azîmenin âhirlerinde o mezkûr heyetin yuvalar ını tahrip 
eden mânevî zelzele-i azîme meydana ç ıktı ki, öyle bir heyet-i âliye-i ilmiyeye 
1 (Hâşiye) Evet, Üstad ımız mükerreren Birinci Harb-i Umumî’den evvel çok defa bize ulûm-u 
Arabiyeyi ders verdi ği zaman bize kat’î bir tarzda “Büyük ve umumî bir zelzele yakla şıyor, 
haz ırlan ınız. O zaman herkes benim gibi mücerredlere g ıpta edecekler.” diye söylüyorlard ı. 
Pek az zamanda, onun mükerreren verdi ği haber aynen ç ıktı.
 Horhor’daki eski talebeleri nam ına Medresetü’l-Vâizîn mezunlar ından
 Mehmed Sâd ık, Sabri, Mehmed Şefik, Mehmed Mihrî, Hamza
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   81 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   81
ve böyle bir vazife yapmak için bütün kap ılar kapand ı. Ben de o noksan feh-
mimle eski Harb-i Umumî’de farîza-y ı cihadda avc ı hatt ında ne kadar f ırsat 
buldumsa kalbime tulû eden nükteleri yaz ıyordum. Derelerde, da ğlarda hü-
cum ederken kaydederdim. Fakat o acip ayr ı ayr ı hâletlerin tesiriyle çe şit çe-
şit olmas ından, tashih ve ıslah edilmesine çok ihtiyaç varken, benim kalbim 
tebdil ve ta ğyirine raz ı olmad ı. Çünkü her dakika şehid olmaya haz ırland ığı-
mız için bir niyet-i hâlise ile yaz ılm ış ki, o hâlet her vakit bulunmuyor. Ben de 
o yaz ılar ımı Tenzil’e bir tefsir olarak de ğil, belki tefsirin baz ı vücûhuna bir ne-
vi me’haz olarak, ehl-i kemâl olan ulemâ-y ı muhakkikînin enzar ına arz edi-
yorum. Hakikaten benim şevkim, benim takatimin pek fevkinde bir noktaya 
sevk etti. E ğer ehl-i tahkik istihsan etseler, beni devama ve ileri gitmeye te şcî 
ve tergib ederler.
Said Nursî
f
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1َאنَĻَ×ْĤا ُįَĩَّĥَĐ ۝ َאنَùْĬِْŸا َěَĥَì ۝ ْاٰنَóُĝْĤا َħَّĥَĐ ۝ ُīٰĩْèَّóĤاَ
 ٰىóْ×ْכُĤا ُįَÜَõِåْđُĨ َģَđَäوَ َ،īĻِĩَĤَאđْĥِĤ ًÙَĩْèرَ ُįَĥَøأَرْ ِيñَّĤا ٍïَّĩَéُĨ ۪įِّĻِ×َĬ ĵٰĥَĐ َīĻِّĥَāُĨ ُهُïَĩْéَĭَĘ
 ِ،īĺِّïĤا ْمِĳَĺ ĵٰĤإِ رِĳُİُّïĤا ِّóَĨ ĵٰĥَĐ ًÙَĻِĜَאÖ َאتِĭْכَאئِĤا ِěَאئِĝَéِĤ َאıِÜَאرَاüوَإِ َאİزِĳُĨُóِÖ َÙَđِĨَאåْĤا
.ًÙَّĘכَא ۪įِÖَאéْĀوَأَ ًÙَّĨَאĐ ۪įِĤاٰ ĵٰĥَĐوَ
!ْħَĥْĐَאĘ ُ؛ïْđَÖ َّאĨأَ
 َِنَّŶ ْاٰنِ؛óُĝْĤا ِħْčَĬ زِĳُĨرُ ْīِĨ ٍÙَĥْĩُä ُóĻِùْęَÜ َאرَاتِüِْŸا ِهِñٰİ ْīِĨ َאĬَïَāْĝَĨ أَنَّ: ًźأَوَّ  ًźأَوَّ  
.ِħْčَّĭĤا ُûْĝَĬ َّźإِ ُóِİَّاõĤا َאزُåْĐِْŸا َאĨوَ. ۪įِĩْčَĬ ْīِĨ ĵّٰĥَåَÝَĺ َאزَåْĐِْŸا
 ُïĻِèْĳَّÝĤاَ: ٌÙَđَÖأَرْ َÙَّĻِĥْĀَْŶا َهُóِĀَאĭَĐوَ ْاٰنِóُĝْĤا َīِĨ َÙَّĻِøَאøَْŶا َïِĀَאĝَĩْĤا أَنَّ: ًאĻِĬَאàوَ  ًאĻِĬَאàوَ  
:ُįَّĬَِŶ ُ؛ÙَĤَاïَđْĤوَا ُóْýَéْĤوَا َّةُĳُ×ُّĭĤوَا
1 “Rahmân, Kur’ân’ ı öğretti (insanl ığa ve cinlere); insan ı yaratt ı; ona konu şmay ı tâlim etti.” (Rahman 
sûresi, 55/1-4)
82  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 82  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
 َةٍóِĘَאø َدِه۪،ŻِÖوَ ĹِĄَאĩْĤا ِÙَĺأَوْدِ ْīِĨ ٍÙَĥِèرَا ٍÙَĥِùْĥَùَÝُĨ ٍÙَĥِĘَאĜوَ ٍÕَכْóכَ اٰدَمَ ĳُĭَÖ כَאنَ َّאĩَĤ•
 ُّõَÝْıَÝَĘ ۪،įِÜَّאĭَä ĵٰĤإِ ٍÙَıِّäَĳَÝُĨ َאلِ،×ْĝِÝْøِْŸا ِěِİَاĳَü ĵٰĤإِ ٍÙَ×ِİذَا َאةِ،ĻَéْĤوَا دِĳُäُĳْĤا َاءِóْéَĀ ĹِĘ
 ِÙَĩِכْéْĤا َّīَĘ ِÙَĝْĥِíĤا ُÙَĨĳُכُè ْÛَĥَøأَرْ ُįَّĬَÉכَ. َאتُĭْכَאئِĤا ُħِıْĻَĤإِ ُįَّäَĳَÝَÜوَ َאتُ×َøَאĭُĩْĤا ُħِıِÖ
 ْ؟ħُכُĬَאĉْĥُø ْīَĨ نَ؟ĳُđَĭْāَÜ َאĨ َ؟īْĺأَ ĵٰĤإِ َ؟īْĺأَ ْīِĨ !اٰدَمَ ĹِĭَÖ َאĻـ»بِ ْħُıْĭِĨ ًŻَאئِøوَ ًאĝِĉْĭَÝْùُĨ
«ْ؟ħُכُ×Ļِĉَì ْīَĨ
 –ِħَائِõَđْĤا ِĹĤأُۨو ِģُøُّóĤا َīِĨ ِģِàَאĨَْŶا ِįِĤَאáْĨَÉכَ –اٰدَمَ ĹِĭَÖ ِīْĻَÖ ْīِĨ َאمَĜ إِذْ َאوَرَةُ،éُĩْĤا َאĩَĭْĻَ×َĘ
:ْاٰنِóُĝْĤا َאنِùِĥِÖ َאلَĜوَ ْħَّĥَøوَ ِįْĻَĥَĐ ُّٰųا ĵَّĥَĀ ُّĹِĩِüَאıْĤا ٌïَّĩَéُĨ ِóَýَ×ْĤا ْعِĳَĬ ُïِّĻَø
 ْرَةِïُĝِÖ َمِïَđْĤا َאتِĩُĥُČ ْīِĨ َīĺَאرِزِÖ ءُĹِåَĬ دَاتِĳُäْĳَĩْĤا َóِüَאđَĨ ُīْéَĬ !ُÙَĩِכْéْĤا َאıَّĺأَ»
 َīĺَאزِÝْĩُĨ ِÙَّĺرِĳُĨْÉَĩْĤا ِÙَęِāِÖ َאĭْáِđُÖ اٰدَمَ ĹِĭَÖ َóِüَאđَĨ ُīْéَĬوَ.. دِĳُäُĳْĤا َאءِĻِĄ ĵٰĤإِ َْزَلِ،Ŷا َאنِĉْĥُø
 ِóْýَéْĤا ِěĺِóَĈ ْīِĨ ِóَęَّùĤا َאحِĭَä ĵٰĥَĐ ُīْéَĬوَ.. ِÙَĬَאĨَْŶا ِģْĩَéِÖ دَاتِĳُäْĳَĩْĤا َאĭِĬَاĳْìإِ ِīْĻَÖ ْīِĨ
 َĹِİ ĹِÝَّĤا َادَاتِïْđِÝْøِْŸا ِÙَĻِĩْĭَÜوَ َאدَةِđَّùĤا ْכَĥِÜ َارُكِïَÝِÖ ْٰنَźا ُģِĕَÝْýَĬوَ ِ،ÙَّĺِïَÖَْŶا َאدَةِđَّùĤا ĵَĤإِ
 َאنِĉْĥُّùĤا ِכَĤذٰ َمُŻכَ َĳُİوَ! رِيĳُýْĭَĨ ْħَכُĬدُو َאıَĘ .ْħُıُ×Ļِĉَìوَ ْħُİُïِّĻَø َאĬوَأَ.. َאĭِĤَאĨ رَأْسُ
«.َאزِåْĐِْŸا ُÙِכَّø ِįْĻَĥَĐ َُŶَْŷَÝَĺ ِّĹِĤَْزَŶا
...ِįĻِĘ َÕْĺرَ َź َאبُÝْכِĤا ِכَĤذٰ ْاٰنَ؛óُĝْĤا َّźإِ َ÷ْĻَĤ َابَĳَّāĤا َابَĳَåْĤا ِÙَĥْئِøَْŶا ِهِñٰİ ْīَĐ ُÕĻِåُĩْĤوَا
.َÙَّĻِøَאøَْŶا َهُóِĀَאĭَĐ ُÙَđَÖَْرْŶا ِهِñٰİ (Hâşiye)1כَאنَ•
Tercümesinin Bir Hulâsas ı
İnsan ı halk edip Kur’ân’ ı ona talim eden Zât- ı Zülcelâl’in Rahmân ismiyle 
tecellî-yi kübras ına, rahmetin tecelliyat ı adedince O’na hamd ü senâ ederek 
ve Seyyidü’l-be şer Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ı rahmeten li’l-âlemîn gön-
derdiği o Resûl-i Ekrem’ine risaletin semereleri adedince ona, âl ve ashab ına 
salât ü selâm ve hadsiz şükrediyoruz ki, onun mucize-i kübras ı ve hakâik-i kâ-
inat ın remizleri ve i şaretleri ile tamam ıyla cem edilen Kur’ân- ı Azîmüşşân as ır-
lar ın geçmesi ile dâim, bâkî ve nev-i be şere mürşid, tâ k ıyâmete kadar beka 
vermiş. Ve o Resûl-i Ekrem’i onlara üstad- ı âzam eylemi ş.
1 (Hâşiye) ...َّאĩَĤ َابُĳَä
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   83 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   83
Emmâ ba’dü, biliniz ki:
Evvelâ  bu yazaca ğımız işârât ve nüktelerdeki maksad ımız Kur’ân’ ın naz-
mındaki bir k ısım remizlerinin tefsiridir. Çünkü yedi nev’i i’câz ın en incesi, fa-
kat kuvvetli ve lafzî fakat hakikatli i’câz, Kur’ân’ ın nazm ından tecelli ediyor. 
Evet, parlak i’câz elbette nazm ın nakşından ç ıkıyor.
Sâniyen: Kur’ân’da esas maksatlar ı ve anâs ır-ı asliyesi dört hakikattir:
Tevhid, nübüvvet, ha şir ve adalet ’tir. Çünkü vakta kâinat sahras ında 
benîâdem bir acip ve büyük bir kafile ve sair tâifeler beraber birbiri arka-sında as ırlar üstünde geçmi ş zaman ın derelerinden, şehir ve me şherlerinden 
sefer edip vücut ve hayat sahras ında yürüyü şüyle istikbalin yüksek da ğlar ı-
na azimetle oradaki ba ğlar ına gözleri müteveccih olmak cihetiyle hilâfet-i ze-
mine mazhariyet noktas ında ve sâir zîhayata tasarrufat ı cihetinde rûy-u ze-
minde ekser e şyan ın nev-i be şerle münasebât ı iktizas ıyla heyecana gelmesin-
den kâinat dahi onlara yüzlerini çevirip nev-i be şerle ciddi alâkadar oluyor. 
Benîâdem birtek tâife iken yüz binler tâifelere kar ışmas ında kâinat zemin gi-
bi onlara netice-i hilkat-i âlem noktas ında bak ıyor. Güya hilkat-i kâinat hukü-
meti, o hukümetin zâb ıta memuru hükmünde fenn-i hikmeti, bir müstant ık ve 
sorgucu olarak o misafir kafileye gönderip ondan suâl edip soruyor ki:
“Ey benîâdem! Nereden geliyorsunuz ve nereye gideceksiniz? Ve ne ya-
pacaks ınız? Ve her şeye kar ışıyor ve bazen kar ıştırıyorsunuz. Sultan ınız ve ha-
tibiniz ve reisiniz ve ileri geleniniz kimdir? Tâ bana cevap versin.”
O muhavereler içinde birden kafile-i benîâdemden Muhammedü’l-Hâ şimî 
(sallallâhu aleyhi ve sellem) , emsalleri olan ulü’l-azm peygamberler gibi fenn-i hik-
mete karşı kalkt ı. Ve Kur’ân’ ın lisan ıyla dedi ki:
“Ey müstant ık hikmet! Biz mevcudat kafilesi, adem karanl ıklar ından 
Sultan- ı Ezeli’nin kudretiyle ç ıktık, ziya-y ı vücuda girdik. Varl ık nurunu bulduk. 
Her bir tâifemiz bir vazifeye girdik. Ve biz benîâdem tâifesi ise, bir emanet-i kübra rütbesi ve hilâfet-i zemin vazifesiyle sâir mevcudat karde şlerimizin içinde 
imtiyazl ı ve memuriyet s ıfat ı ile bu me şher-i kâinata gönderilmi şiz. Her vakit-
te yola ç ıkmaya müheyya bir vaziyetteyiz ve ha şir yolu ile saâdet-i ebediyenin 
kazanmas ının tedariki ile me şgulüz. Ve bizim re’sü’l-mâlimiz olan istidatlar ımı-
zın çekirdeklerini sümbüllendirmeye, iman ve Kur’ân’la inki şaf ettirmekle i ştigal 
ediyoruz. İşte o kafilenin reisi ve hatîbi benim. İşte elimdeki bu ferman ı; mâne-
vî ve maddî hava, birtek lisan gibi bütün kâinata o ferman ın her kelimesini bir 
anda milyarlar yap ıp işittiriyor. İşte o menşur ferman, Ezel ve Ebed Sultan ı’nın 
84  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 84  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
kelâm ıdır. Ve emirleri ve konu şmalar ı olduğuna delil-i kat’î, üstünde parlayan 
sikke-i şahanesi ve turra-y ı sermediyesine bak, gör, git, söyle.”
Evet, en mü şkül, en umumî ve bütün mevcudata sorulan bu üç-dört gayet 
acip suâle tam do ğru ve mükemmel cevap veren yaln ız ve yaln ız Kur’ân- ı Mu’ci-
zü’l-Beyan’d ır ki; başında 1ِįĻِĘ ۛ َۚÕْĺرَ َź َאبُÝْכِĤا ِכَĤذٰ ferman ıyla ilân edilmi ş.
f
Madem ba ştan buraya kadar bir hakikati anlad ın. Elbette bu hakikatten 
anlaşılıyor ki, Kur’ân’ ın anâs ır-ı esasiyesi o dört hakikattir. Yani; “ tevhid ”, 
“nübüvvet ”, “haşir” ve “ adalet ”tir. İşte bu dört hakikat nas ıl ki mecmu-u 
Kur’ân’da dört rükündür. Öyle de, o dört makas ıd çok sûrelerin her birisinde 
bulunuyorlar. Her bir sûre bir küçük Kur’ân olur. Belki çok cümlelerin içinde de o dört maksada telmihen i şaretler var.
Belki bazen birtek kelimede o dört esasa remizler var. Çünkü Kur’ân’ ın 
eczalar ı ve kelime ve âyetleri, mecmuuna kar şı birer ayna hükmüne geçer, 
birbirinden in’ikâs eder. Güya Kur’ân müteselsilen âyet ve cümle ve kelime-lerine o maksatlar ın nurunu veriyor. Aynada güne ş gibi bazen bir kelime, bir 
cümle; bir küçük Kur’ân’ ı gösterir. İşte Kur’ân’a mahsus bu nükte, yani cüz, 
küll gibi ayn ı maksad ı göstermesi maksad ıyla Kur’ân mü şahhas bir fert oldu-
ğu halde, çok efrad ı bulunan bir küllî gibi ilm-i mant ıkça târif edilir. Demek 
Kur’ân’da bin Kur’ân’lar var ki, şahs- ı küllî olmu ş. Hem öyle de lâz ım gelir. 
Çünkü hadsiz ve gayet muhtelif tâifelere ders oldu ğu için, ayn ı derste hadsiz 
o tâifeler adedince dersler bulunmak lâz ım gelir.
Suâl:  Eğer denilse: Bu dört maksad- ı asliyeyi bize 2ِّٰųا ِħْùِÖ ve 3ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ 
cümlesinde göster.
Cevap: Cevap:  Deriz ki: Madem ِّٰųا ِħْùِÖ Allah’ ın abdlerine bir ders olarak nâzil 
olmuş, elbette “söylemek” mânâs ında olan ْģُĜ kelimesi Bismillâh  içinde var-
dır. İlm-i sarf ile, “mukadder” tâbir edilir. İşte ِّٰųا ِħْùِÖ ’taki ْģُĜ takdiri, bütün 
Kur’ân’daki ْģُĜ ، ْģُĜ (söyle, söyle) laf ızlar ının esas ı ve anas ı, bu ِّٰųا ِħْùِÖ ’taki 
1 “İşte (eşsiz, mucize) Kitap: Onun (Allah taraf ından indirildi ği ve baştan sona hakikatler mecmuas ı 
olduğu) hakk ında hiçbir şüphe yoktur.” (Bakara sûresi, 2/1, 2)
2 “Allah’ ın ad ıyla…” (Fâtiha sûresi, 1/1)
3 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.” (Fâtiha sûresi, 1/2; En’âm sûresi, 6/1; A’râf sûresi, 7/43; Yûnus 
sûresi, 10/10; İbrahim sûresi, 14/39; Nahl sûresi, 16/75; …)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   85 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   85
ْģُĜ ’dür. Buna binâen ْģُĜ kelimesinde risalete  işaret oldu ğu gibi, Bismillâh’ta 
dahi ulûhiyete remiz var ve ِħْùِÖ ’deki ب’ nin takdimi, ْģُĜ ’ün besmelenin âhi-
rinde mukadder olmas ı “hasr ve yaln ız” mânâs ını ifade etti ğinden tevhide  
işaret ediyor. Yani, yaln ız O’nun ismiyle ba şla ve medet al. Ve Rahmân is-
minde adaletin  nizam ına ve rahmetin cilvelerine i şaret var. Çünkü muhtelif, 
karmakar ışık mevcudat, intizam ı ile güzelle şmiş. Ve rahmetin cilvelerine maz-
har olabilir. Ve Rahîm’de haşre işaret var. Çünkü mânâs ında hem affetmek, 
hem rahmet ve şefkat etmek.. ve bu fâni dünyada o dört mânâ, hakikati ile 
umumî bir surette görünmedi ğinden elbette bir diyar- ı âherde o mânâlar ta-
mam ıyla tezâhür edebilir. Hem rahmet ve şefkatin hakikati, dirilmemek üze-
re ölmekle kabil-i tevfik de ğildir. Demek Rahîm’deki şefkat, parma ğını cenne-
te uzatm ış gösteriyor.
Şimdi 1ِīĺِّïĤا ْمِĳَĺ ِכِĤَאĨِ۝ħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤَ۝اَīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ’ e bak ınız!
2ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ’ da ulûhiyetin zâhir i şârât ı var. Çünkü bütün hamd Allah’a 
mahsustur. Ulûhiyeti gösterdi ği gibi, tevhidi  de gösteriyor.
Evet, ِِّٰų ’deki lâm, ilm-i sarfça bir mânâs ı ihtisas ve istihkakt ır. ُïْĩَéْĤاَ’ de-
ki elif-lâm  bir mânâs ı istiğrakt ır. Demek bütün hamdler Allah’a mahsustur. 
Demek tevhidi, kat’î ifade ediyor.
3َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ lafz ında hem adalete , hem nübüvvete  işaret var. Çünkü on 
sekiz bin âlemin zerreden ve zerrelerden, sineklerden tut, tâ bin defa zeminden 
büyük seyyareler ve y ıldızlara kadar gayet mükemmel bir muvazene, bir inti-
zam, bir mükemmel terbiye, gayet mükemmel bir adâlet-i kübray ı gösteriyor.
Nübüvvete i şareti ise : Madem nev-i be şerin f ıtrî kuvvelerine sâir hayva-
nât gibi had konulmam ış, ondan tecavüzât ç ıkm ış. Hem insan; maddî oldu ğu 
gibi, mâneviyat cihetinde de bütün kâinatla alâkadar olmas ından, hilkat-i kâi-
nattaki hikmet-i âliye-i be şeriyeti, nizam ve intizam alt ında olan çekirdek hük-
münde olan istidadat ı, inkişaf ettirmekle emanet-i kübrâ vazifesini yapmak ci-
hetiyle nübüvvet zarurîdir ki: َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ’ deki َīĻِĩَĤَאĐ içindeki yüksek maka-
mını bulabilsin ve halife-i zemîn olup melâikeye rüçhaniyetini gösterebilsin.
1 “Bütün hamdler, övgüler âlemlerin Rabbi Allah’ad ır. Rahmânü’r-Rahîm Allah, din gününün, hesap 
gününün tek hâkimidir.” (Fâtiha sûresi, 1/2-4)
2 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
3 “(Bütün hamdler, övgüler) âlemlerin Rabbi Allah’ad ır.” (Fâtiha sûresi, 1/2)
86  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 86  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Ve 1ِīĺِّïĤا ْمِĳَĺ ِכِĤَאĨ cümlesi ise, haşri tasrih ediyor. Çünkü ِīĺِّïĤا ْمِĳَĺ yani, 
din günü ve ceza günü ve mâneviyat günü demek. Nas ıl dünya; maddiyat ve 
maddî harekât ın ve amellerinin günüdür. Elbette o harekât ın neticelerini ve o 
hizmetlerinin ücretlerini ve o mâneviyat ın semeratlar ını belki o fâniyat ve zâ-
ilât ın bâkî ve daimî eserlerini ve âlem-i misal sinemas ıyla ve foto ğraf ıyla al ı-
nan umum o fâniyat ve zâillerin sayfa-y ı amellerini gösterecek ve ne şredecek 
bir gün gelecektir, diye ifade ediyor.
Bismillâh, elhamdülillâh  cümleleri gibi Kur’ân’da ekseri yerlerinde böy-
le dört unsur-u esasiye içinde görünebilir. Meselâ: 2
َóَàْĳْכَĤا َאكَĭْĻَĉْĐأَ َّאĬإِ bir sa-
def gibi bu dört cevahir içindedir. Dikkat etsen görürsün. “Biz sana verdik 
Kevser’i.”  Yani, Zât- ı Zülcelâl’in seni nübüvvetle ve maddî-manevî temin-i 
adâletle mü şerref ettiği gibi, cennette Kevser’i ihsan ediyor.
Ey sâil! Pek uzun hakikati k ısa kesip bu üç misali minval ve mekik yap; 
üstünde o münasebât ve i şârât ı dokumaya ba şla. Biz de şimdi Bismillâh ’tan 
başlıyoruz. İzah ı, tafsîli Risale-i Nur ve “Birinci Söz” ve “Besmele Lem’as ı”na 
ve sâir Risale-i Nur’daki Bismillâh ’ın hakikatlerine dair hüccetlerine havale 
edip, yaln ız nazm itibar ıyla küçük bir îma ederiz. Şöyle ki:
Bismillâh güneş gibidir. Ba şkalar ını tenvir etti ği gibi, kendini de gösteri-
yor. Her nefes ve her dakika ruhlar ona hava ve su gibi muhtaç oldu ğundan 
onun hakikatini herkesin ruhu hisseder. Kalb ve hayal bilmese de ehemmiye-ti yok. Onun için beyan ve tariften müsta ğnidir.
Harfler ve cüzlerinden evvelâ 
ب’ nin fenn-i sarfça bir mânâs ı istiânedir. 
Bir mânâ-y ı örfîsi teberrük mânâs ı olmas ından bu ب’ nin merci-i müteall ı-
kı kendi mânâs ından ç ıkan 3ُīĻِđَÝْøأَ ve 4ُīَّĩَĻَÜأَ fiillerine ba ğlan ıyor. Veyahut
ِّٰųا ِħْùِÖ ’taki perdesinde ْģُĜ (söyle)’den ç ıkan َأْóْĜاِ( oku) fiiline bakar. Yani: “Yâ 
Rabbi, ben senin isminin yard ımıyla ve onun bereketiyle okuyaca ğım. 
Her şey senin kudretinle ve icad ınla ve tevfîkinle oldu ğu gibi, yaln ız ve 
yaln ız senin isminle ba şlıyorum .”
1 “Din gününün, hesap gününün tek hâkimidir.” (Fâtiha sûresi, 1/4)
2 Kevser sûresi, 108/1.
3 Yard ım istiyorum.
4 Yümün ve bereket umarak ba şlıyorum..
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   87 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   87
Demek Bismillâh ’tan sonra َأْóْĜاِ okumak lafz ı, âhirinde mukadder olma-
sından hem ihlâs, hem tevhidi ifade eder.
Ama ِħْøاِ kelimesi ise: Biliniz ki, Zât- ı Vâcibü’l-vücud’un bin bir esmâs ın-
dan bir k ısm ına “esmâ-y ı zâtiye”  denilir ki, her cihette, Zât- ı Akdes’i gösterir. 
O’nun ad ı ve O’nun unvan ıdır. “Allah, Ehad, Samed, Vâcibü’l-vücud” gibi 
çok esmâ var. Bir k ısm ına da “esmâ-y ı fiiliye”  tabir edilir ki, çok nevileri var. 
Meselâ, “Gaffar, Rezzak, Muhyî, Mümît, Mün’im, Muhsin.”
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Hem geçmi ş, hem gelecek, hem maddî, hem mânevi bayramla-
rınızı ve mübarek gecelerinizi bütün ruh u can ımla tebrik ve etti ğiniz ibadet ve 
dualar ın makbuliyetini rahmet-i ilâhiyeden bütün ruh u can ımızla niyaz edip, 
isteyip, o mübarek dualara âmîn deriz.
Sâniyen : Hem çok defa mânevî, hem çok cihetlerden ehemmiyetli iki su-
âllerine mahrem cevap vermeye mecbur oldum.
Birinci Suâlleri:  Niçin eskiden Hürriyetin ba şında siyasetle hararetle 
meşgul oluyordun, bu k ırk seneye yak ınd ır ki bütün bütün terk ettin?
Elcevap Elcevap : Siyaset-i be şeriyenin en esasl ı bir kanun-u esasîsi olan, “Selâ-
met-i millet için fertler feda edilir. Cemaatin selâmeti için e şhas kurban edilir. 
Vatan için her şey feda edilir.” diye, bütün nev-i be şerdeki şimdiye kadar deh-
şetli cinayetler bu kanunun sû-i istimalinden ne ş’et ettiğini katiyen bildim. Bu 
kanun-u esasî-yi be şeriye, bir hadd-i muayyenesi olmad ığı için çok sû-i isti-
male yol açm ış. İki Harb-i Umumî, bu gaddar kanun-u esasînin sû-i istimalin-
den ç ıkıp bin sene be şerin terakkiyât ını zîr ü zeber etti ği gibi, on câni yüzünden 
doksan mâsumun mahv ına fetva verdi. Bir menfaat-i umumî perdesi alt ında 
şahsî garazlar, bir câni yüzünden bir kasabay ı harap etti. Risale-i Nur bu haki-
kati baz ı mecmua ve müdafaatta isbat etti ği için onlara havale ediyorum.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
88  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 88  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İşte, beşeriyet siyasetlerinin bu gaddar kanun-u esasîsine kar şı, Arş-ı 
Âzam’dan gelen Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’daki bu gelen kanun-u esasîyi bul-
dum. O kanunu da şu âyet ifade ediyor:
1ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ
2ًאđĻِĩَä َّאسَĭĤا َģَÝَĜ َאĩَّĬَÉَכَĘ َْرْضِŶا ĹِĘ َאدٍùَĘ أَوْ ٍ÷ْęَĬ ِóْĻَĕِÖ ًאùْęَĬ َģَÝَĜ ْīَĨ
Yani, bu iki âyet, bu esas ı ders veriyor ki: “Bir adam ın cinayetiyle ba şka-
lar mesul olmaz. Hem bir mâsum, r ızas ı olmadan, bütün insana da feda edil-
mez. Kendi ihtiyar ıyla, kendi r ızas ıyla kendini feda etse, o fedakârl ık bir şe-
hadettir ki, o ba şka meseledir” diye, hakikî adalet-i be şeriyeyi te’sis ediyor. 
Bunun tafsilât ını da Risale-i Nur’a havale ediyorum.
İkinci Suâl:  Sen eskiden şarktaki bedevî a şâirde seyahat etti ğin vakit, 
onlar ı medeniyet ve terakkiyâta çok te şvik ediyordun. Neden k ırk se-
neye yak ınd ır medeniyet-i hâz ıradan “ mim’siz” diyerek hayat- ı içti-
maiyeden çekildin, inzivaya sokuldun?
Elcevap Elcevap : Medeniyet-i hâz ıra-y ı garbiye, semavî kanun-u esasîlere muha-
lif olarak hareket etti ği için seyyiât ı hasenat ına; hatalar ı, zararlar ı, faydalar ına 
râcih geldi. Medeniyetteki maksud-u hakikî olan istirahat-i umumiye ve saa-det-i hayat- ı dünyeviye bozuldu. İktisat, kanaat yerine israf ve sefahet; ve sa’y 
ve hizmet yerine tembellik ve istirahat meyli galebe çald ığından, bîçâre be şeri 
hem gayet fakir, hem gayet tembel eyledi. Semavî Kur’ân’ ın kanun-u esasîsi,
4اĳُĘِóْùُÜ َźوَ اĳُÖَóْüوَا اĳُĥכُ ، 3ĵٰđَø َאĨ َّźإِ َאنِùْĬِْŹِĤ َ÷ْĻَĤ وَأَنْ
ferman- ı esasîsiyle: “Be şerin saadet-i hayatiyesi, iktisat ve sa’ye gayrette ol-
duğunu ve onunla be şerin havas, avâm tabakas ı birbiriyle bar ışabilir.” diye 
Risale-i Nur bu esas ı izaha binâen, k ısa bir-iki nükte söyleyece ğim:
Birincisi: Bedevîlikte be şer üç-dört şeye muhtaç oluyordu. O üç-dört 
hâcât ını tedarik etmeyen, on adette ancak ikisiydi. Şimdiki garp medeniyet-i 
1 “Hiçbir günahkâr, ba şkas ının günah ını yüklenmez.” (En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır 
sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38)
2 “Kim katil olmayan ve yeryüzünde fesat ç ıkarmayan bir ki şiyi öldürürse sanki bütün insanlar ı öldürmü ş 
gibi olur.” (Mâide sûresi, 5/32)
3 “Ve insan için ancak eme ğinin karşılığı vard ır.” (Necm sûresi, 53/39)
4 “Yiyin, için fakat israf etmeyin.” (A’râf sûresi, 7/31)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   89 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   89
zâlime-i hâz ıras ı, sû-i istimâlât ve israfat ve hevesat ı tehyiç ve havâic-i gayr-i 
zaruriyeyi, zarurî hâcâtlar hükmüne getirip görenek ve tiryakilik cihetiyle, şim-
diki o medenî insan ın tam muhtaç oldu ğu dört hâcât ı yerine, yirmi şeye bu 
zamanda muhtaç oluyor. O yirmi hâcât ı tam helâl bir tarzda tedarik edecek, 
yirmiden ancak ikisi olabilir; on sekizi muhtaç hükmünde kal ır. Demek, bu 
medeniyet-i hâz ıra insan ı çok fakir ediyor. O ihtiyaç cihetinde be şeri zulme, 
başka haram kazanmaya sevk etmi ş. Bîçâre avâm ve havas tabakas ını daima 
mübarezeye te şvik etmiş. Kur’ân’ ın kanun-u esasîsi olan “vücub-u zekât, hur-
met-i riba” vas ıtas ıyla avâm ın havassa kar şı itaatini ve havass ın avâma kar şı 
şefkatini temin eden o kudsî kanunu b ırak ıp burjuvalar ı zulme, fukaralar ı is-
yana sevk etmeye mecbur etmi ş. İstirahat-i be şeriyeyi zîr ü zeber etti.
İkinci nükte:  Bu medeniyet-i hâz ıran ın harikalar ı, beşere birer nimet-i rab-
bâniye olmas ından, hakikî bir şükür ve menfaat-i be şerde istimali iktiza etti ği 
halde, şimdi görüyoruz ki, ehemmiyetli bir k ısım insan ı tembelliğe ve sefa hete 
ve sa’yi ve çal ışmay ı bırak ıp istirahat içinde hevesat ı dinlemek meylini verdi ği 
için, sa’yin şevkini k ırıyor. Ve kanaatsizlik ve iktisats ızlık yoluyla sefahete, isra-
fa, zulme, harama sevk ediyor.
Meselâ, Risale-i Nur’daki “Nur Anahtar ı”n ın dediği gibi: Radyo büyük bir 
nimet iken, maslahat- ı beşeriyeye sarf edilmekle bir mânevî şükür iktiza etti-
ği halde, be şte dördü hevesata, lüzumsuz, mâlâyâni şeylere sarf edildi ğinden, 
tembelliğe, radyo dinlemekle heveslenmeye sevk edip sa’yin şevkini k ırıyor. 
Vazife-i hakikiyesini b ırak ıyor.
Hattâ çok menfaatli olan bir k ısım harika vesait, sa’y ve amel ve hakikî 
maslahat- ı ihtiyac- ı beşeriyeye istimali lâz ım gelirken, ben kendim gördüm, on-
dan bir-ikisi zarurî ihtiyâcâta sarf edilmeye mukabil, ondan sekizi keyif, heve-sat, tenezzüh, tembelli ğe mecbur ediyor. Bu iki cüz’î misale binler misaller var.
Elhâs ıl: Medeniyet-i garbiye-i hâz ıra, semavî dinleri tam dinlemedi ği için, 
beşeri hem fakir edip ihtiyacat ı ziyadeleştirmiş… İktisat ve kanaat esas ını bo-
zup israf ve h ırs ve tamah ı ziyadeleştirmeye, zulüm ve harama yol açm ış.
Hem beşeri vesait-i sefahete te şvik etmekle, o bîçâre muhtaç be şeri tam 
tembelliğe atm ış, sa’y ve amelin şevkini k ırıyor. Hevesata, sefahete sevk edip 
ömrünü faydas ız zayi ediyor.
Hem o muhtaç ve tembelle şmiş beşeri, hasta etmi ş. Sû-i istimal ve isra-
fatla yüz nevi hastal ığın sirayetine, inti şarına vesile olmu ş.
90  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 90  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem üç şiddetli ihtiyaç ve meyl-i sefahet ve ölümü her vakit hat ıra getiren 
kesretli hastal ıklar ve dinsizlik cereyanlar ının o medeniyetin içlerine yay ılma-
sıyla intibaha gelip uyanm ış beşerin gözü önünde ölümü idam- ı ebedî suretin-
de gösterip her vakit be şeri tehdit ediyor, bir nevi cehennem azâb ı veriyor.
İşte bu deh şetli musibet-i be şeriyeye kar şı Kur’ân- ı Hakîm’in dört yüz mil-
yon talebesinin intibah ıyla ve içinde semavî, kudsî kanun-u esasîleriyle bin 
üç yüz sene evvel gösterdi ği gibi, yine bu dört yüz milyonun kendi kudsî esa-
sî kanunlar ıyla beşerin bu üç deh şetli yaras ını tedavi etmesini; ve e ğer yak ın-
da k ıyâmet kopmazsa, be şerin hem saadet-i hayat- ı dünyeviyesini, hem saa-
det-i hayat- ı uhreviyesini kazand ıracağını; ve ölümü, idam- ı ebedîden ç ıkar ıp 
âlem-i nura bir terhis tezkeresi göstermesini; ve ondan ç ıkan medeniyetin me-
hasini, seyyiât ına tam galebe edece ğini; ve şimdiye kadar oldu ğu gibi dinin 
bir k ısm ını, medeniyetin bir k ısm ını kazanmak için rü şvet vermek de ğil, bel-
ki medeniyeti ona, o semavî kanunlara bir hizmetkâr, bir yard ımc ı edeceğini, 
Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyân’ ın işârât ve rumuzundan anla şıldığı gibi, rahmet-i 
ilâhiyeden şimdiki uyanm ış beşer bekliyor, yalvar ıyor, ar ıyor!
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
4ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık, fedakâr karde şlerim,
Çok yerlerden telgraf ve mektuplarla bayram tebrikleri ald ığım ve çok has-
ta bulundu ğum için, vârislerim olan Medresetü’z-Zehra erkânlar ı benim be-
delime hem kendilerini, hem o has karde şlerimizin bayramlar ını tebrik etmek-
le beraber, âlem-i İslâm’ ın büyük bayram ının arefesi olan ve şimdilik Asya 
ve Afrika’da inki şafa başlayan ve dört yüz milyon Müslüman ı birbirine kar-
deş ve maddî ve mânevî yard ımc ı yapan İttihad- ı İslâm’ ın, yeni te şekkül eden 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   91 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   91
İslâmî devletlerde tesise ba şlamas ının ve Kur’ân- ı Hakîm’in kudsî kanunlar ı-
nın o yeni İslâmî devletlerin kanun-u esasîsi olmas ından dolay ı büyük bay-
ram- ı İslâmiye’yi tebrik ve dinler içinde bütün ahkâm ve hakikatlerini akla ve 
hüccetlere istinad ettiren Kur’ân- ı Hakîm’in, zuhura gelen küfr-ü mutlak ı tek 
başıyla k ırmas ına çok emareler görülmesi ve be şer istikbalinin de, bu gelen 
bayram ını tebrikle beraber, Medresetü’z-Zehra’n ın ve bütün Nur talebelerinin 
hem dahil, hem hariçte, hem Arapça, hem Türkçe Nur’lar ın neşriyat ına çal ış-
malar ını ve dindar Demokratlar’ ın bir k ısm- ı mühimmi Nur’lar ın serbestiyeti-
ne taraftar ç ıkmalar ını bütün ruh u can ımızla tebrik ediyoruz.
Bu sene hac ılar ın az olmas ına çok esbap varken, yüz seksen binden ziya-
de hac ılar ın o kudsî farizay ı ve din-i İslâm’ ın kudsî ve semavî kongresi hük-
münde olan bu hacc- ı ekberi büyük bir bayram ın arefesi noktas ında olarak 
bütün ruh u can ımızla tebrik ediyoruz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Hasta karde şiniz
Said Nursî
f
Emirdağ’ın Mânidar Bir Hât ıras ı
Beş seneden beri teneffüs için Emirda ğ’ın etraf ında faytonla gezdi ğim za-
man, garip bir tarzda, bir ya şından yedi ya şına kadar küçücük çocuklar, va-
lide ve pederlerine kar şı gösterdikleri alâkadan ziyade bir i ştiyakla faytonu-
ma koşup elime sar ılıyorlard ı. Hattâ bir-iki defa fayton alt ına düşüp harika bir 
tarzda zarar görmeden kurtuldular. Hattâ hiç beni görmeyen, bilmeyen bir ve iki, üç ya şında çocuklar yal ın ayak dikenler içinde ko şa koşa faytona yeti şi-
yorlar, büyük adamlar gibi temenna edip “Elinizi öpelim.” derlerdi. Bu hale hem ben, hem karde şlerim ve görenler hayret ediyorduk. Bu hal bir mahalle-
ye mahsus de ğil; her tarafta hattâ köylerinde ayn ı hal devam ediyordu.
Beni aldatmayan bir hat ıra-y ı hakikatle benim ve arkada şlar ımın kanaa-
timiz geldi ki, bu mâsum tâifenin masumiyetleri cihetiyle, sevk-i f ıtrî denilen 
bir hiss-i kable’l-vuku ile, Risale-i Nur’un bu memlekette mâsum çocuklara ve 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
92  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 92  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
kendilerine çok menfaati olacak diye, ak ıl ve fikirleri derk etmedi ği halde, o 
mâsumâne hisle Risale-i Nur’un mânâs ı itibar ıyla tercüman ına, annesine yal-
varmas ından ziyade bir i ştiyakla ko şuyorlard ı.
Biz de bir hiss-i kable’l-vuku ile hissediyoruz ki, ileride bu küçük mâsum 
mahlûklarda büyük Nurcular ç ıkacak. Ve ileride Nur’un has şâkirtleri olacak 
ki, bu vaziyeti gösteriyorlar.
Ben de bu nevi küçücük mâsumlar ı, evlâd ım olmad ığından, evlâd- ı mâ-
neviye olarak dualar ıma umumen dahil ettim. Her sabah bunlar ı da Nur tale-
beleriyle beraber dualar ımda yâd ediyorum.
Hem onlardan bir ya şındaki mâsumu, k ırk yaşındaki lâkayt bir adama 
tercih etmeye sebep, bunlar günahs ız ve samimî bir alâka göstermesinden, 
elbette onlar ı, sevk eden bir hakikat var. Ben de o cihetten onlar ı; büyüklere 
temenna etti ğim gibi, onlar ın temennalar ına ciddî mukabele ediyorum.
Hem mâsumiyetleri, hem ileride tam Nurcu olmalar ına binâen, dualar ı-
nı kendi hakk ımda makbul olacak diye onlara derdim: “Madem siz benim ev-
lâd- ı mâneviyem oldunuz. Ben de size dua ediyorum. Siz de günah ınız olma-
dığı için, duan ız benim hakk ımda inşaallah makbuldür. Siz de bana dua edi-
niz. Çünkü ziyade hastay ım.” derdim.
Ben ve benim yan ımdaki karde şlerimin kuvvetli bir ihtimalle kanaatimiz ge-
liyor ki, masonlar ve z ınd ıklar ın plân ı ile bolşevizm tarz ında gençleri terbiye et-
mek için bir vakit baz ı mektepler aç ıldığı ve sonra de ğişen bu mekteplerle genç-
leri ifsada çal ıştıklar ına mukabil, İslâmiyet’in kahraman bayraktar ı olan Türk 
milletinin mâsum küçük yavrular ı, nuranî bir intibah ve bir hiss-i kable’l-vuku ile 
Nur’lardan ders almalar ı, gençlerin ba şına gelen o belâya kar şı bir mukabeledir 
ki, inşaallah o yavrular ın hem kendileri, hem gençler, mason ve z ınd ıklar ın şer-
lerinden kurtulmas ına bir işarettir ki, bu acip vaziyeti gösteriyorlar.
Said Nursî
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   93 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   93
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve mânevî Medresetü’z-Zehra’n ın Nur şâ-
kirtleri,
Ben Isparta’ya geldi ğim vakit, Isparta’da İmam-Hatip ve vâiz mektebi-
nin aç ılacağını haber ald ım. O mektebe kay ıt olacak talebelerin ekserisi Nurcu 
olmalar ı münasebetiyle o mektebin civar ında gayr-i resmî bir surette bir Nur 
medresesi aç ılıp, o mektebi bir nevi medrese-i Nuriye yapmak fikriyle bir hât ı-
ra kalbime geldi. Bir-iki gün sonra, güya bir ders verece ğim diye etrafta şâyi ol-
mas ıyla, o dersimi dinlemek için rical ve nisâ kafilelerinin etraftan gelmeleriyle 
anlaşıldı ki, böyle nim-resmî ve umumî bir medrese-i Nuriye aç ılsa, o derece 
kalabal ık ve tehacüm olacak ki, kabil olmayacak. Afyon’da mahkemeye gitti-
ğimiz vakitki gibi pek çok lüzumsuz içtimalar olmak ihtimali bulundu ğundan, o 
hât ıra terk edildi, kalbe bu ikinci hakikat ihtar edildi. Hakikat de şudur:
“Her bir adam e ğer hanesinde dört-be ş çoluk çocu ğu bulunsa kendi ha-
nesini bir küçük medrese-i Nuriye’ye çevirsin. E ğer yoksa, yaln ız ise, çok alâ-
kadar kom şular ından üç-dört zat birle şsin ve bu heyet bulunduklar ı haneyi 
küçük bir medrese-i Nuriye ittihaz etsin. Hiç olmazsa i şleri ve vazifeleri olma-
dığı vakitlerde, be ş-on dakika dahi olsa Risale-i Nur’u okumak veya dinle-
mek veya yazmak cihetiyle bir miktar me şgul olsalar, hakikî talebe-i ulûmun 
sevaplar ına ve şereflerine mazhar olduklar ı gibi, İhlâs Risalesi’nde yaz ılan beş 
nevi ibadete de mazhar olurlar. Hakikî ilim talebeleri gibi, onlar ın maişetleri-
ni temin hususundaki âdi muameleleri de bir nevi ibadet hükmüne geçebilir.” diye kalbe ihtar edildi… Ben de karde şlerime beyan ediyorum…
4ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Hasta karde şiniz
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
4 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
94  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 94  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
29.11.1951
Eskişehir
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelen : Bütün ruh u can ımla hizmet-i Kur’âniye ve imaniyenizi tebrik 
ediyorum. Bu mektupta bir ince meseleyi me şveret suretiyle reyinizi almak 
için gönderdik. Münasip midir? De ğilse ıslah edersiniz.
Sâniyen : Risale-i Nur’da isbat edilmi ş ki, insanlar ın ayn- ı zulümleri için-
de kader-i ilâhî adalet eder. Yani, insanlar baz ı sebeple haks ız zulmeder, bi-
risini hapse atar. Fakat kader-i ilâhî ayn ı hapiste ba şka sebebe binâen adalet 
ediyor ki, hakikî bir suça binâen o hapisle onu mahkûm ediyor.
İşte, şimdi bu hakikati gösteren, ba şıma gelen acip bir misali şudur: Yirmi 
sekiz senedir müteaddit vilâyetlerde ve mahkemelerde benim mesuliyetime ve mahkûmiyetime ve mahpusiyetim gibi zâlimâne i şkence ve cezalar ına gös-
terdikleri sebep, hiçbir emaresini bulmad ıklar ı mevhum bir suçum şudur:
Diyorlar: “Said, dini siyasete âlet yapmak ister ve yap ıyor.” Hâlbuki bu 
dâvâlar ına otuz senelik musibetli yeni hayat ımda ve otuz büyük mecmuala-
rımda bu suça müsbet bir delil bulamad ılar. Hâlbuki böyle meselelerde bir 
mahkeme madem bulmad ı ve mesul edemedi. Ba şka mahkemelerin mus ır-
râne ayn ı meseleyi esas tutmalar ı, bütün bütün kanuna ve akla ve âdete mu-
halif bir hâlettir. Belki siyaseti dinsizli ğe âlet edenler k ısm ı, kendilerine bir per-
de olarak bu itham ı bizlere ediyorlar.
Bununla beraber, dine hizmet itibar ıyla taallûk eden eski altm ış senelik 
hayat- ı ilmiyem kat’î bir hüccet ve yakîn bir delildir ki, bütün hayat ımda te-
mas ettiğim siyaseti ve dünyay
ı ve bütün içtimaî cereyanlar ı dine hizmetkâr 
ve âlet ve tâbi yapmak düsturuyla hareket etmi şim. Mahkemelerde de hem 
dâvâ, hem isbat etmi şim ki, değil dini siyasete âlet yapmak, belki birtek haki-
kat-i imaniyeyi dünya saltanat ına değiştirmediğimi kat’î delillerle isbat etti ğim 
halde, böyle yirmi vecihle hakikate muhalif ve divanecesine büyük makam ı-
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   95 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   95
nızı işgal eden bir k ısım adliye memurlar ı ve siyasî adamlar bu acip hurafe gi-
bi meseleyi hakikat zannedip yirmi sekiz sene bana zulmettiklerinin hakikî se-bebini bugünlerde bildim. Sebebi bu ki:
Bu enaniyetli zamandaki hizmet-i imaniyede en büyük tehlikem ve mâ-
nevî en büyük suçum ve cinayetim; bu zamanda hizmet-i Kur’âniye’mi şah-
sıma ait maddî ve mânevî terakkiyat ıma ve kemâlât ıma âlet yapmak imi ş. 
Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükrediyorum ki, bu uzun zamanlarda ihtiyar ım hari-
cinde hizmet-i imaniyemi, de ğil maddî ve manevî terakkiyat ıma ve kemâlâ-
tıma ve azaptan ve cehennemden kurtulmama ve hattâ saadet-i ebediyeme 
vesile yapmama, belki hiçbir maksada katiyen âlet etmekli ğime gayet kuvvet-
li, mânevî bir mâni görüyordum. Hayret, hayret içinde kal ıyordum.
Acaba herkesin ho şland ığı mânevî makamat ı ve uhrevî saadetleri a’mâl-i 
sâliha ile onlar ı kazanmak ve müteveccih olmak, hem me şrû, hem hiçbir ci-
het-i zarar ı olmad ığı halde, niçin böyle ruhen men ediliyorum? R ıza-y ı ilâhî-
den başka vazife-i f ıtriye-i ilmiyenin sevkiyle yaln ız ve yaln ız imana hizme-
tin kendisi ayn- ı ücret bana gösterilmi ş. Çünkü şimdi bu zamanda hiçbir şe-
ye âlet ve tâbi olmayan ve her gayenin fevkinde olan hakâik-i imaniyeyi f ıt-
rî ubudiyetle muhtaçlara tesirli bir surette bildirmenin bu deh şetli zamanda 
çâre-i yegânesi ve iman ı kurtaracak ve kat’î kanaat verecek, bu tarzda, yani 
hiçbir 
şeye âlet olmayan bir ders-i Kur’ânî lâz ımd ır ki, küfr-ü mutlak ı ve mü-
temerrid ve inatç ı dalâleti k ırsın ve herkese kanaat-i kat’iye verebilsin. Böyle 
bir derse, bu zamanda bu şerâit dahilinde hiçbir şahsî ve uhrevî ve dünye-
vî, maddî ve mânevî bir şeye âlet edilmedi ğini bilmekle kat’î kanaat gelebilir. 
Yoksa, komitecilikten ve cemiyetçilikten tevellüd eden deh şetli dinsizlik şahsi-
yet-i mâneviyesine kar şı mukabil ç ıkan bir şahs ın en büyük bir mertebe-i mâ-
neviyesi de bulunsa, yine vesveseleri bütün bütün izale edemez. Çünkü ima-na girmek isteyen muannidin nefsi ve enesi diyebilir ki: “Bu kudsî şah ıs, de-
hâs ıyla ve harika makam ıyla bizi kand ırdı.” diye bir şüphesi kal ır.
Cenab- ı Hakk’a şükür ki, yirmi sekiz sene dini siyasete âlet itham ı alt ın-
da kader-i ilâhî bu zulm-ü be şerîde benim ruhumu, ihtiyar ım haricinde, dini 
hiçbir şahsî şeyde âlet etmemek için, beni, be şerin zâlimâne eliyle ayn- ı ada-
let olarak tokatl ıyor. Yani, “Sak ın, sak ın!” diye îkaz ediyor. “ İman hakikatini 
kendi şahs ına âlet yapma! Tâ imana muhtaç olanlar anlas ınlar ki, yaln ız haki-
kat konuş
uyor. Nefsin evhamlar ı, şeytan ın desiseleri kalmas ın, sussun.”
Hakikaten Risale-i Nur’un bahsetti ği hakikatlerin ayn ı meâlinde milyon-
lar kitap o hakikatleri belî ğane neşrettikleri halde ve binler hakikî âlimler ders 
96  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 96  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
vermeleriyle bu memlekette deh şetli küfr-ü mutlak ı tam durduramad ıklar ı 
halde, Nur’lar, mezkûr s ırra binâen bir cihette galebe etti ğini düşmanlar ı da-
hi tasdik ederler.
Evet, küfr-ü mutlaka kar şı, bu ağır şerâit içinde Nur’lar bu i şi görmüş, 
meydandad ır. Demek Nur’lar ın kuvveti bu s ırr- ı azîmden ileri geliyor.
Ben de bütün ruh u can ımla yirmi sekiz sene bu i şkenceli musîbetlerime 
raz ı oldum. Hakk ımı helâl ettim. Âdil kadere de derim ki: Müstehak idim se-
nin bu şefkatli tokatlar ına... Yoksa gayet me şrû, zarars ız, herkesin lillâh için 
takip ettikleri mübarek mesle ğe girseydim, yani maddî ve mânevî hislerimi 
bütün feda etmeseydim, hizmet-i imaniyede bu acip mânevî kuvveti kaybe-decektim. İşte bu kuvvetin bir acip numûnesi baz ı zatlar ın ki, ben onlar ın an-
cak ednâ bir talebesi olabildi ğim halde, onlar ın hakâik-i imaniyeye dair bir ki-
tab ını birisi okumu ş, Risale-i Nur’un da bir sayfas ını okumuş. Risale-i Nur’un 
bir sayfas ıyla daha ziyade iman ını kurtard ığ
ını ikrar etmi ş.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Duan ıza muhtaç karde şiniz
Said Nursî
f
Üstad ımız diyor ki :
Mahkemelerin tehirinde hay ır var. Şimdiye kadar Nur’a ve Nurculara ve-
rilen zahmetler, rahmetlere dönmesi gösteriyor ki, bu tehirde de hay ırlar var 
ki, birisi bu olmak ihtimali var:
Hariç âlem-i İslâm’da Nur’un ehemmiyetli tesire ba şlamas ı ve in-
kişaf ve inti şarı ve buran ın siyasîleri Avrupa’ya bir rü şvet olarak bir dere-
ce Avrupala şmak meylini göstermesi, hariçte zannedilmekle mahkemelerce 
Nur’un serbestiyet-i tâmmesi için karar vermek, hariç âlem-i İslâm’da Nur’la-
rın hakikî ihlâs ına böyle bir şüphe gelecekti ki, ya Nurcular riyakârl ığa mec-
bur olmu şlar veyahut böyle medenîle şmek fikrinde olanlara ili şmiyorlar, zaaf 
gösteriyorlar diye, Nur’un k ıymetine büyük zarar oldu ğu için, bu tehir o ev-
hamlar ı izale eder. Ve isbat ediyor ki, otuz seneden beri İslâmiyet’in şiar ına 
muhalif şeylere ba ş eğmiyorlar.
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   97 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   97
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
(Üstad ımız notalar hükmünde söyledi, biz de kaleme ald ık.)
Bu sene bu iki mahkemenin mâhiyetini beyan etmek lâz ım geldi. Buradaki 
mahkeme ise:
Elli sene evvel Süfyan ve şapka hakk ında bir hâdise mânâ vermi şim. Sonra 
mahkemeler bunu bir kumandana tecavüzdür diye medâr- ı bahis ettiler. Afyon 
Mahkemesi benim cezam ın şiddetine bir sebep, o tecavüzü, o mânây ı gös-
termiş. Hâlbuki, faraza yeni yazm ışım ve o kumandan da sa ğdır farz edilsin. 
Dininde ve rejiminde mutaass ıp İngiliz’in hükmü alt ında yüz milyon Müslüman, 
yüz senede İngiliz’in hem rejimini, hem dinini inkâr etmi şlerken, kanunen adli-
yeleri onlara o ciheti medâr- ı mesuliyet yapmad ığı halde, hem şimdi eski parti 
liderleri faraza o kumandan ın üçte biri de olsalar –belki onun gibi birer kuman-
dan idiler– benim o kumandana hadis ile vurdu ğum tokat ın yirmi mislini, şim-
diki cerideler daha şiddetli olarak o liderlere, o eski kumandanlara vurmakta-
dırlar; medâr- ı mesuliyet tutulmuyorlar, serbest oluyorlar. Hâlbuki, elli sene ev-
vel bir hadisin ta şını atm ışım; yirmi sene sonra bir kumandan ba şını karşı tut-
muş, başı kırılm ış. Ölmüş gitmiş, alâkas ı hükûmetten ve dünyadan kesilmi ş. 
Hâlbuki eski partinin liderleri mebus iken veya memur iken, hükümetle alâka-lar ı olduğu halde onlara gelen tecavüz, Risale-i Nur’un vurdu ğu tokat ın on, bel-
ki yüz derece ziyade iken, serbest cerideler inti şar ediyor.
Amma kitaplar hakk ında müsâderenin mâhiyeti: Risale-i Nur’un yüz otuz 
üç kitab ından birtek kitab ın bir-iki sayfas ı o tokat ı bahsetmi ş. Bunun dolay ı-
sıyla yüz otuz kitab ı müsâdere etmek; bir adam ın hatas ıyla yüz otuz adam ı 
cezaland ırmak gibi bir acip gaddarâne zulüm olmas ı ve şimdi kütüphaneler-
de, kitapç ılarda ve ellerde gezen ve hususan vatan ve din aleyhinde dinsizle-
rin, mülhidlerin, z ınd ıklar ın, komünistlerin kitaplar ı, hattâ ba ştan aşağıya ka-
dar İslâmiyet aleyhindeki Doktor Duzi’nin kitab ı baz ı ellerde gezmesi göste-
riyor ki: Risale-i Nur’a kar şı müsâdere, yerden gö ğe kadar haks ız bir zu-
lümdür, bir gadirdir.
Çünkü Risale-i Nur, ekser âlem-i İslâm’ ın mühim merkezlerinde, bu yir-
mi sekiz senede bu vatanda ulemâlar ın elinde gezdi ği halde, hiçbir âlim, hiç-
bir filozof itiraz etmemi ş. Mahkemeler ve siyasiyyûnlar, yaln ız, biri tesettü-
re; diğeri de “Âhir zamanda bir kumandan ba şına şapka koyacak ve cebren 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
98  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 98  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
giydirecek.” gibi iki meseleye ili şmişler. Sonra da bu meseleler için, dört-be ş 
mahkeme, o meseleler dahi dâhil oldu ğu ve beraat verildi ği halde, o bir-iki say-
fa için yirmi bin sayfay ı mesul ve mahkûm etmek hükmünde Risale-i Nur’u 
müsâdere etmek, ayn ı bu misale benziyor:
Bir adam ın bir adama haks ız değil, belki hakl ı taarruzu yüzünden ki, ba ş-
kalar ı da onu medâr- ı mesuliyet görmedi ği ve beş mahkeme de cinayet say-
mad ığı halde, o mevhum suçla yirmi bin adam ı suçlu yapmak gibi, yirmi bin 
Nur sayfalar ını bir-iki sayfa yüzünden müsâdere ve dört buçuk sene Afyon’da 
hapsetmek, o taarruzun yüz mislinden daha ziyade bir hatad ır, bir cinayettir 
ve bu vatana da bir suikastt ır.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelen : Cenab- ı Hakk’a yüz bin şükür ediyoruz ki, elli be ş sene bir ga-
ye-i hayalim ve hayat ımın bir neticesi olan Medresetü’z-Zehra’n ın mânevî ha-
kikatini siz, Medresetü’z-Zehra erkânlar ı tamam ıyla gösteriyorsunuz.
Sâniyen : Şiddetli hastal ık ve sair sebeplerin tesiriyle ben Nurcu karde ş-
lerimle konu şamad ığımdan ve o musahabeden mahrum kald ığımdan, benim 
bedelime sizler ve Risale-i Nur’un Kur’ân medresesinde Yeni Said’e verdi ği 
ders ve Eski Said’in de Hutbe-i Şâmiye  ve zeyilleri gibi hayat- ı içtimaiye med-
resesinde ald ığı dersleri ve konu şmalar ı, bu bîçâre karde şiniz bedeline, mü ştak 
olduğum karde şlerimle benim yerimde konu şmalar ını tevkil ediyorum.
Sâlisen : Bir küçük medrese-i Nuriye’yi kendi hanesinde tesis edip kah-
raman Tahirî gibi bir has, hâlis Nur nâ şirini daire-i Nuriye’ye veren Tahirî’nin 
merhum pederinin vefat ını, hem onun akrabas ını, hem Isparta’y ı, hem Nur 
dairesini tâziye ediyorum. Cenab- ı Hak, Nur’un huruflar ı adedince ruhuna 
rahmet eylesin, âmîn...
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   99 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------   99
Râbian : İnebolu, Zühretü’n-Nur ’dan üç yüzü benim hesab ıma tahsis et-
miş. Ben de dedim: Yüz elli Isparta’ya ve yüz elli bana gelsin. Bana gelmi ş; si-
ze gelen ise, ileride bana verece ğiniz Mektubat mecmuas ına mukabil ve size 
borcum varsa hesap edersiniz…
Hâmisen : Irak taraf ında, hususan Ba ğdat’taki Üstad- ı Âzam’ ın türbeda-
rına ve karde şlerime selâm ımı tebliğ ve hayat ım müsaade ederse, bütün ruh u
can ımla o havaliye gitmek i ştiyak ımı bildirirsiniz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Hasta karde şiniz
Said Nursî
f
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz karde şlerim,
Eski Said’in matbû eski eserlerinden birisi elime geçti. Merak ve dik-
katle bakt ım. Bu gelen f ıkra kalbe geldi. Münasipse Mektubat âhirinde 
yaz ılsın.
Evvelâ : Hürriyetin üçüncü senesinde a şâirler aras ında meşrutiyet-i me ş-
ruay ı aşâire tam bildirmek ve kabul ettirmek için Erto ş aşâiri içinde hususan 
Küdan ve Mamhuran’a verdi ği ders ve 1329’da Matbaa-y ı Ebüzziya’da tab’ 
edilen, k ırk bir sene evvel tab’ edilmi ş, fakat maatteessüf yirmi otuz seneden 
beri ar ıyordum, bulamam ıştım. Bu defa birisi bir nüsha bulup bana gönder-
miş. Ben de Eski Said kafas ını al ıp ve Yeni Said’in sünuhat ıyla dikkatle müta-
lâa ettim. Anlad ım ki, Eski Said acip bir hiss-i kable’l-vuku ile, otuz-k ırk sene 
sonra şimdi vukua gelen vukuat- ı maddiye ve mâneviyeyi hissetmi ş. Ve be-
devî ekrad a şâiri perdesi arkas ında, bu zaman ın medenî perdesini kendileri-
ne maske yapan ve vatan-perverlik perdesi alt ında dinsiz ve hakikî bedevî ve 
hakikî mürteci, yani, bu milleti, İslâmiyet’ten evvelki âdetlerine sevk eden ha-
inleri görmü ş gibi, onlarla konu şup başlar ına vuruyor.
Sâniyen : O matbû eserin yüz be şinci sayfadan tâ yüz dokuza kadar par-
çaya dikkatle bakt ım. O zamanda a şâire ders verdi ğim o suâller ve cevaplar 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
100  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 100  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
vaktinde, mühim bir veli içlerinde bulunuyormu ş. Benim de haberim yok. O 
makamda şiddetli itiraz etti. Dedi:
“Sen ifrat ediyorsun, hayali hakikat görüyorsun, bizi de tahkir ediyorsun. 
Âhir zamand ır. Gittikçe daha fenala şacak.”
O vakit ona kar şı matbû kitapta böyle cevap vermi ş:
Herkese dünya terakkî dünyas ı olsun; yaln ız bizim için mi tedennî dünya-
sıdır? Öyle mi? İşte, ben de sizinle konu şmayacağım. Şu tarafa dönüyorum; 
müstakbeldeki insanlarla konu şacağım:
Ey yüzden tâ üç yüz seneden sonraki yüksek asr ın arkas ında gizlen-
miş, sâkitâne benim sözümü dinleyen ve bir nazar- ı hafiyy-i gaybî ile be-
ni temâşâ eden Said, Hamza, Ömer, Osman, Yusuf, Ahmed v.s size hi-
tap ediyorum!
Tarih denilen mâzi derelerinden sizin yüksek istikbalinize uzanan 
telsiz telgrafla sizinle konu şuyorum. Ne yapay ım, acele ettim, k ışta gel-
dim. Siz in şaallah cennet-âsâ bir baharda gelirsiniz. Şimdi ekilen nur to-
humlar ı zemininizde çiçek açacaklar. Sizden şunu rica ederim ki, mâzi k ı-
tas ına geçmek için geldi ğiniz vakit mezar ıma uğray ınız. O çiçeklerin bir-
kaç tanesini, mezarta şı denilen, kemiklerimi misafir eden topra ğın kap ı-
cısının başına tak ınız. Yâni, İhtiyar Risalesi’nin On Üçüncü Ricas ı’nda 
beyan etti ği gibi, Medresetü’z-Zehra’n ın mekteb-i ibtidaîsi ve Van’ ın yek-
pare taşı olan kalesinin alt ında bulunan Horhor medresemin vefat et-
mesi ve Anadolu’da bütün medreselerin kapat ılmas ıyla vefat etmelerine 
işaret ederek, umumunun bir mezar- ı ekberi hükmünde olmas ına bir alâ-
met olarak, o azametli mezara azametli Van Kalesi mezarta şı olmuş. “Ey 
yüz sene sonra gelenler! Şu kalenin ba şında bir medrese-i Nuriye çiçe ğini 
yap ınız. Cismen dirilmemi ş, fakat ruhen bâki ve geni ş bir heyette ya şa-
yan Medresetü’z-Zehra’y ı cismanî bir surette bina ediniz” demektir. Zaten 
Eski Said ekser hayat ı o medresenin hayaliyle gitmi ş ve o matbû risale-
nin 147’nci sayfadan tâ 157’nci sayfaya kadar Medresetü’z-Zehra’n ın te-
sisine ve faydalar ına dair ehemmiyetli hakikatleri yazm ış.
Bir fâl-i hay ırdır ki, yirmi be ş senelik deh şetli ve medreseleri öldüren istib-
dad ın k ırılmas ıyla, Maarif Vekili Tevfik, Van’da “ Şark Üniversitesi” nam ında 
Medresetü’z-Zehra’y ı inşa etmesine karar vermesi ve ümidin haricinde Reis 
Celâl dahi mühim meseleler içinde Tevfik’in fikrine i ştirak etmesi, Eski Said’in 
kırk sene evvelki sözü ve ricas ı doğru ç ıkacağını gösteriyor.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   101 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   101
Şimdi k ırk beş sene evvelki cevab ının izah ında üç hakikat beyan edilecek:
Birincisi : Eski Said bir hiss-i kable’l-vuku ile iki acip hâdiseyi hissetmi ş, 
fakat rüya-y ı sâd ıka gibi tabire muhtaç imi ş. Nas ıl bir k ırm ızı perde ile beyaz 
veya siyah bir şeye bak ılırsa k ırm ızı görünür. O da siyaset-i İslâmiye perde-
siyle o hakikate bakm ış. Hakikatin sureti bir derece şeklini değiştirmiş. O ha-
zır büyük veli dahi o yanl ışını görüp o cihette şiddetle itiraz etmi ş. İşte o ha-
kikat iki k ısımd ır:
Birincisi : Bu Osmanl ı ülkesinde büyük bir parlak nur ç ıkacak. Hattâ 
Hürriyetten evvel pek çok defa talebelere teselli vermek için, “Bir nur ç ıka-
cak, gördü ğümüz bütün fenal ıklara karşı bu vatana saadet temin edecek.” di-
yordu. İşte, k ırk sene sonra Risale-i Nur o hakikati kör gözlere dahi gösterdi.
İşte Nur’un zâhiren, kemmiyeten dar cihetine bakmayarak, hakikat cihe-
tinde keyfiyeten geni ş ve fevkalâde menfaatini hissetmesi suretiyle, hem de 
siyaset nazar ıyla bütün memleket-i Osmaniye’de olacak gibi ifade etmi ş. O 
büyük veli, onun dar daireyi geni ş tasavvurundan ona itiraz etmi ş. Hem o zat 
hakl ı, hem Eski Said bir derece hakl ıdır. Çünkü Risale-i Nur iman ı kurtarmas ı 
cihetiyle o dar dairesi madem hayat- ı bâkiye ve ebediyeyi imanla kurtar ıyor. 
Bir milyon talebesi bir milyar hükmündedir. Yani bir milyon de ğil, belki bin 
insan ın hayat- ı ebediyesini temine çal ışmak, bir milyar insan ın hayat- ı fâni-
ye-i dünyeviye ve medeniyetine çal ışmaktan daha k ıymettar ve mânen daha 
geniş olmas ı, Eski Said’in o rüya-y ı sâd ıka gibi olan hiss-i kable’l-vuku ile o 
dar daireyi bütün Osmanl ı memleketini ihata edece ğini görmü ş. Belki, in şaal-
lah, o görü ş, yüz sene sonra nurlar ın ektiği tohumlar ın sümbüllenmesiyle ay-
nen o geni ş daire Nur dairesi olacak, onun yanl ış tâbirini sahih gösterecek.
İkinci hakikat : K ırk sene evvel Eski Said bu matbû kitabetlerinde, 
İşârâtü’l-i’câz ’ın baştaki ifade-i meram ında ve sair eserlerinde mus ırrâne ve 
mükerreren talebelerine diyordu ki: “Hem maddî, hem mânevî büyük bir zelzele-i içtimaî ve be şerî olacak. Benim dünya terkiyle inzivam ı ve mücer-
red kalmam ı g ıpta edecekler.” diyordu. Hattâ Hürriyetin birinci senesinde 
İstanbul’da Câmiü’l-Ezher’in Reis-i Ulemâs ı olan Şeyh Bahît Hazretleri 
(rahme-
tullâhi aleyh)  İstanbul’da Eski Said’e sordu:
ِ؟ÙَّĻَّאئِÖُْورُŶا ِÙَّĻِĬَïَĩْĤوَا ِÙَّĻِĬَאĩْáُđْĤا ِÙَّĺِّóُéْĤا ِهِñٰİ ِّěَè ĹِĘ لُĳُĝَÜ َאĨ
102  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 102  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Said cevaben demi ş:
َאĨ ًאĨْĳَĺ ُïِĥَÝَùَĘ ٍÙَّĻَّאئِÖأُورُ ٍÙَĤَوْïِÖ ٌÙَĥِĨَאè َÙَّĻِĬَאĩْáُđْĤا إِنَّ
َאĨ ًאĨْĳَĺ ُïِĥَÝَùَĘ ِÙَّĻِĨَŻْøِْŸِאÖ ٌÙَĥِĨَאè َّאÖُْورُŶوَا
Yani, “Osmanl ı hükûmetindeki hürriyete ne diyorsun ve Avrupa hakk ın-
da fikrin nedir?”
O vakit Eski Said demi ş: “Osmanl ı hükûmeti Avrupa ile hâmiledir; Avrupa 
gibi bir hükûmeti do ğuracak. Avrupa da İslâmiyet’e hâmiledir; o da bir İslâm 
devleti do ğuracak.” Şeyh Bahît’e söylemi ş.
O allâme zat demi ş: “Ben de tasdik ediyorum.” Beraberinde gelen hoca-
lara dedi: “Ben bununla münazara edip galebe edemem.”
Birinci tevellüdü gözümüzle gördük. Bir çeyrek as ır Avrupa’dan daha 
dinden uzak...
İkinci tevellüd de in şaallah yirmi otuz sene sonra ç ıkacak. Çok emareler-
le, hem şarkta, hem garpta Avrupa içinde bir İslâm devleti ç ıkacak.
Üçüncü hakikat : Hem Eski Said, hem Yeni Said, hem maddî, hem mâ-
nevî büyük bir hâdise Osmanl ı memleketinde büyük ve deh şetli ve tahribat-
çı bir zelzele-i be şeriye Osmanl ı memleketinde olacak diye, hiss-i kable’l-vuku 
ile Eski Said mükerrer ve mus ırrane haber veriyordu. Hâlbuki o his ile Nur 
meselesinin aksiyle gayet geni ş daireyi dar görmü ş. Zaman onu ikinci Harb-i 
Umumî ile tam tasdik etti ği halde, onun o çok geni ş daireyi Osmanl ı memle-
ketinde gördü ğünü şöyle tâbir ediyor ki:
İkinci Harb-i Umumî be şere ettiği tahribat- ı azîme gerçi çok geni ştir. Fakat 
hayat- ı dünyeviyeye ve bekas ız medeniyete bakt ığı cihetinde, Osmanl ı’daki 
tahribata nisbeten dard ır. Osmanl ı’daki mânevî zelzele hayat- ı ebediye ve sa-
adet-i bâkiyenin zarar ına bir tahribat ve bir zelzele-i mâneviye-i İslâmiye mâ-
nen o ikinci Harb-i Umumî’den daha deh şetli olmas ından, Eski Said’in o seh-
vini tashih ediyor ve rüya-y ı sâd ıkas ını tam tâbir ediyor ve o hiss-i kable’l-vu-
kuunu gözlere gösteriyor. Ve o muteriz ehl-i velâyeti zâhiren hakl ı, fakat ha-
kikaten Eski Said’in o hissi daha hakl ı olduğunu isbatla, o veli zat ın itiraz ını 
tam reddediyor.
Said Nursî
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   103 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   103
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık, mübarek karde şlerim,
Evvelâ : Medresetü’z-Zehra erkânlar ının arzular ıyla verilen bir dersin 
bir hülâsas ını sizlere de söylemeyi münasip gördük. O dersin mevzuu da, 
umum kâinat mevcudat ı hesab ına Miraç gecesinde, Fahr-i Kâinat ve Netice-i 
Hilkat-i Âlem Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm) , huzur-u ilâhîde nev-i be-
şerin, belki umum zîhayat, belki umum mahlûkat nam ına, selâm yerinde,
4ِِّٰų َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ َاتُ،ĳَĥَّāĤاَ َאرَכَאتُ،×ُĩْĤاَ َّאتُ،ĻِéَّÝĤاَ demesi; ve içinde bir küllî mânâ bu-
lunduğundan bütün ümmet her gün çok defa namazlar ında zikretmesi ile; ve 
ehl-i iman içinde, her bir mertebe sahibinin bir hissesi içinde bulundu ğu; ve 
bundan evvel Hüve Nüktesi ’nin hâşiyesinde, radyo vas ıtas ıyla hava unsuru-
nun harika mucizât- ı kudreti göstermesi cihetinde kalbe ihtar edildi ki:
“Bir ehl-i iman, ebedî bir saadette, dünya kadar bir mülk-ü bâkîyi neti-
ce verecek bu k ısac ık ömr-ü dünyevîde etti ği ibadette bir küllî ibadet.. âde-
tâ kendi hususî dünyas ıyla beraber ibadet etmi ş gibi, kendi hususî dünyas ı 
kadar bir mükâfat alaca ğı işârât- ı Kur’âniye’den anla şılır.” diye, Hüccetü’z-
Zehra ’nın ikinci makam ında, ilm-i ilâhî mebhasinde َאرَכَאتُ×ُĩْĤاَ َّאتُ،ĻِéَّÝĤاَ ilâ 
âhir’in küllî mânâlar ı ruhuma gelip, öylece te şehhüdde; َّאتُĻِéَّÝĤاَ derken, bir-
den hayalime hususî dünyam ın dört unsuru olan toprak , su, hava , nur un-
surlar ı dört küllî dil oldular. Her bir dil, milyarlar, hattâ trilyonlar, katrilyonlar 
adedince ِِّٰų َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ َاتُ،ĳَĥَّāĤاَ َאرَכَאتُ،×ُĩْĤاَ َّאتُ،ĻِéَّÝĤاَ kelimelerini lisân- ı hâl ile 
söylüyorlar; hayalen gördüm.
Bu unsurlardan “ toprak ” unsuru bir dil olarak, bütün zîhayatlar ın her biri 
bir kelime-i zîhayat olup َّאتُĻِéَّÝĤاَ derler. Çünkü her bir avuç toprak ekser ne-
batata saks ılık edebilir ve men şe olabilir bir vaziyettedir. O halde, her bir avuç 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
4 “Bütün tahiyyeler yani hayat sahibi varl ıklar ın hayatlar ıyla sunduklar ı ibadetler; hayat ın ve zîhayat ın 
hülâsas ı olan mahlûklar ın, hususan tohumlar ın ve çekirdeklerin, danelerin, yumurtalar ın f ıtrî müba-
rekiyetleri, bereketleri, ubudiyetleri; salâvât yani dualar; tayyibat yani bütün güzel söz ve davran ışlar 
Allah’a mahsustur.” (Müslim, salât  60; Tirmizî, salât  216; Ebû Dâvûd, salât  178; Ahmed İbni Hanbel,  
el-Müsned  1/292)
104  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 104  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
toprakta, ya bütün be şerin meydana getirdikleri bütün fabrikalar ın adedince 
mânevî küçücük mikyasta fabrikalar –her bir avuç toprakta– bulunacak. Bu ise hadsiz derecede imkâns ız... Veyahut bir Kadîr-i Mutlak’ ın hadsiz kudreti, 
nihayetsiz ilmi ve iradesiyle olacak. Demek toprak unsuru, bütün eczas ıyla ve 
zerrât ıyla bu mazhariyet için hadsiz ِِّٰų َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ der. Yani: “Ezelden ebede ka-
dar bütün zîhayatlar ın hayat hediyeleri Zât- ı Vâcibü’l-vücud’a hast ır.”
Sonra herkesin hususî dünyas ındaki gibi, benim de hususî dünyam ın ikin-
ci unsuru olan “ su” unsuru dahi, küllî bir lisan olarak bütün zerrât ıyla, husu-
san zîhayatlar ın menşelerine ve ya şamalar ına hizmetleri noktalar ında, trilyon-
lar, katrilyonlar adedince َאرَכَאتُ×ُĩْĤاَ kelime-i mübarekesini lisân- ı hâl ile kâinat-
ta neşrediyor. Çünkü suyun katrelerinin gördü ğü vazifeler, hususan nutfelerin 
ve çekirdeklerin ve tohumlar ın intibah ında ve uyan ıp vazife-i f ıtriyelerine maz-
har olmakta ve gayet acip ve güzel ve harika o küçücük mahlûklar ın ve yav-
rular ın büyük ve gayet intizaml ı ve mükemmel vazifelere mazhariyetlerini bü-
tün zîşuura tebrik ile “Bârekâllah” dediren ve hadsiz “Bârekâllah, mâ şaallah” 
dedirmeye vesile olmaya lây ık olan o mübareklerin o vaziyetleri, o su unsuru-
nun her bir zerresinin binler Eflâtun kadar ilmi ve binler Hakîm-i Lokman ka-dar hikmeti ve iradesi bulunmak lâz ımd ır. Bu ise, suyun zerrât ı adedince mu-
haldir. Öyleyse, bir Kadîr-i Zülcelâl’in ve bir Rahmân- ı Rahîm’in hadsiz kudret 
ve rahmet ve hikmet ve iradesiyle o mübareklerin, o hadsiz mucizâta mazhari-
yetleri cihetinde bütün o mübarekler adedince ِِّٰų َאرَכَאتُ×ُĩْĤاَ kelimesini külliye-
tiyle söylediklerinden, bütün mahlûkat nam ına, Miraç gecesinde, netice-i hil-
kat-i âlem olan Peygamberimiz (aleyhissalâtü vesselâm) , ِِّٰų َאرَכَאتُ×ُĩْĤاَ demiş. Yani: 
“Bütün bu medar- ı tebrik ve mâ şaallah ve barekâllah dediren bütün hâ-
letler ve sanatlar Zat- ı Zülcelâl’in kudretine mahsus oldu ğundan, bütün o 
hadsiz ِِّٰų َאرَכَאتُ×ُĩْĤاَ’ lar ı Cenab- ı Hakk’a huzuru ile hediye ediyor.”
Sonra, herkesin hususî dünyas ındaki “ hava ” unsuru dahi bir hüve ka-
dar, her bir avuç havadaki her bir zerre, mazhar olduklar ı santrall ık, âhize ve 
nâkilelik vazifeleri içinde bütün dualar ı ve salavatlar ı ve ricalar ı ve ibadetle-
ri ifade eden ِِّٰų َاتُĳَĥَّāĤاَ cümlesini lisân- ı hâlleriyle dedikleri için, hava un-
suru küllî bir lisan olarak o hadsiz kelimâtlar ını katrilyonlar, belki kentrilyon-
lar adedince söyleyerek Sâni’lerine, Hâl ık’lar ına takdim ettiklerinden, onlar ın 
namlar ına o küllî mânâ ile Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm)  Cenab- ı Hakk’a 
ِِّٰų َاتُĳَĥَّāĤاَ diye takdim etmi ştir. Yani: “Bütün dualar ve ihtiyaçtan gelen ri-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   105 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   105
calar ve nimetten ç ıkan şükürler ve ibadetler ve namazlar, Hâl ık-ı külli 
şey’e mahsustur.”
Çünkü Hüve Nüktesi ’nin hâşiyesinde denildi ği gibi, ya,  hüve kadar bir 
avuç havan ın her bir zerresi, umum dilleri bilecek ve söyleyenlerin yerleri-
ni görecek ve yak ın-uzak her şeyi işitecek ve her şiveyi ve her harfin tarz ını 
tam bilecek ve çok i şleri beraber, şaşırmadan görecek bir kudret-i mutlaka ve 
irade-i tâmmeye mâlik olacak. Bu ise hava zerreleri adedince muhal olma-sından, elbette ve elbette şüphesiz ve kat’î bir zaruretle, o zerrelerin her biri, 
Sâni-i Hakîm’i bütün s ıfât ıyla gösterip şehadet eder. Âdeta küçük bir mikyas-
ta, âlemin büyük şehadeti kadar şehadetleri vard ır.
Demek zerrât- ı havaiye adedince salavâtlar ı ifade eden, Mirac- ı Ahme-
dî’de 
(aleyhissalâtü vesselâm)  ِِّٰų َاتُĳَĥَّāĤاَ denilmiştir.
Sonra َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ kelime-i tayyibe söylendi ği vakit, birden “ nâr” ile “ nur” 
unsuru, yani hararetli ve hararetsiz maddî ve mânevî nur unsuru bir küllî dil 
olarak, hadsiz ve nihayetsiz bir surette lisân- ı hâl ile, hadsiz dillerle ِِّٰų َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ 
diyor. Yani: “Bütün güzel sözler, güzel mânâlar, harika güzel cemaller ve 
bütün kâinat ın yüzünde cemalleri görünen ezelî esmâ-y ı hüsnân ın cilve-
leri ve ba şta enbiyalar, evliyalar, asfiyalar olarak bütün ehl-i iman ın iman-
lar ı ile kâinat ın ve mahlûkat ın görünen güzellikleri ve ehl-i iman ın iman-
lar ından ne ş’et eden güzel sözler, hamdler, şükürler, tevhidler, tehliller, 
tesbihler, tekbirler 1ُÕِّĻَّĉĤا ُħِĥْכَĤا ُïَđْāَĺ ِįْĻَĤإِ sırrı ile Arş-ı Âzam taraf ına giden 
o kelimât- ı tayyibeleri ve dünyan ın üç adet yüzünden gayet güzel olan es-
mâ-y ı ilâhiyeye aynal ık eden birinci yüzündeki hadsiz güzellikler, tayyi-
beler; ve dünyan ın âhiret tarlas ı olan ikinci yüzündeki hadsiz hasenatlar, 
hay ırlar ve mânevî meyveler ve güzellikler, tamam ıyla, Ezel-Ebed Sultan ı 
Kadîr-i Zülcelâl’e mahsustur.”  diye, nâr ve nur unsurunun bu küllî diliyle bu 
küllî ubudiyeti, Mâbud-u Zülcelâl’e takdim etmek mânâs ında olarak, Fahr-i 
Kâinat (aleyhissalâtü vesselâm) , umum mahlûkat hesab ına ِِّٰų َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ demiş. Çünkü 
maddî ve mânevî nur unsuru, mazhar olduklar ı vazifelerinin umumu hem be-
raber, hem ayr ı ayr ı Zat- ı Vâcibü’l-vücud’a i şaret ve şehadet ettikleri milyar-
lar numûneleri var.
Evet, nur ve nâr unsuru toprak, hava ve mâ unsurlar ı gibi gayet kat’î ve 
bedihî ve zarurî bir surette o numûnelerle gösteriyor ki: Bütün esbap yaln ız 
bir perdedir. Bütün icatlar ve tesirler Zât- ı Kadîr-i Zülcelâl’indir.  Çünkü 
1 “Güzel ve temiz sözler O’na yükselir.” (Fât ır sûresi, 35/10)
106  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 106  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
nur, aynen vücut ve hayat gibi, kudret-i ilâhiyenin perdesiz, bizzat müba şere-
tine lây ık olmas ından, esbâb- ı zâhirî hiçbir cihette perde olmad ığından, vâhi-
diyet içinde ehadiyeti gösterir. Gayet cüz’î ve küçük bir vazifede, küllî ve geni ş 
bir delil-i ehadiyete i şaret eder ki, “Hüve Nüktesi” hâ şiyeleriyle bunu gayet k ı-
saca isbat ediyor. İşte milyarlar numûnelerinden iki küçük numûnesinden:
Birisi: Mânevî nurun –ilim sûretinde– be şerin kafas ında cilvesinin bir 
cüz’î si, t ırnak kadar kuvve-i hâf ızaya malik bir adam ın kafas ında, doksan ki-
tab ın kelimât ı yaz ılm ış. Ve üç ayda, her günde üç saat me şgul olarak, hâf ıza-
sının sayfas ının yaln ız o k ısm ını ancak tamam edebilmi ş. Ayn ı adam, seksen 
sene ömründe gördü ğü ve işittiği ve merak ını tahrik eden ve ona ho ş gelen 
mânâlar ı ve kelimeleri ve suretleri ve savtlar ı, o t ırnak kadar kuvve-i hâf ıza-
nın sayfas ında, istedi ği vakitte müracaat edip bir büyük kütüphane kadar bü-
tün mahfuzat ının ayn ı şeylerini orada bütün istediklerini mevcut ve munta-
zam yaz ılm ış ve dizilmi ş görüyor.
İşte bu t ırnak kadar kuvve-i hâf ızan ın, bahr-i umman gibi bir vüs’ati ve 
güneş gibi bir ihatal ı nuru ve bir ziya-y ı mânevîsi ve zemin yüzü kadar geni ş 
sayfalar ı olmazsa bu hal olamaz. Bu ise yüz binler derece muhal muhal için-
de ve imkâns ız olduğundan, elbette ve elbette bu küçücük t ırnak kadar hâf ı-
za, Levh-i Mahfuz bir sayfa-y ı kader ve kudreti olan Alîm-i Mutlak ın, ilim ve 
hikmet ve kudretiyle, o Levh-i Mahfuz’un bir numûnesini be şerin kafas ında 
halk eylemesine kudsî bir şehadet eder.
İkinci cüz’î ve küçücük bir numûnesi:  Elektrik tir. Bir adam, elektrik 
lâmbas ının acip vaziyetini tetkik etmi ş. Bak ıyor ki, yüzer dü ğmelerdeki ve 
merkezlerdeki ve demir ve ip tellerdeki zerreler ve maddeler camid, şuursuz, 
hareketsiz olduklar ı halde, yaln ız gayet cüz’î bir temas neticesinde, on kilo-
metre yeri dolduran karanl ık derhal gider ve yerini, yar ım saniyede dolduran 
bir nur vücuda gelir. Bu gözle görünen karanl ığın birden kaybolmas ı ve yine 
gözle görünen o zulmet kadar nurun vücuda gelmesi elbette bir hayal de ğil.
Ya o temas eden camid, şuursuz zerreler, hadsiz bir kuvveti ve bir nuru 
kendilerinde ta şımakla beraber, birden yüz kilometre yerlere elini uzat ıp, ka-
ranl ığı süpürüp, temizleyip nurlar ı dolduracak. Bu ise bütün şeytanlar ve dinsiz-
ler, maddiyyûnlar toplansalar, bunu bir sofestâîye de kabul ettiremezler.1(Hâşiye)
1 (Hâşiye) Yaln ız aldatmak için baz ı derin ve ehemmiyetli hakikatlere bir isim takip güya o 
hakikat anla şılm ış gibi âdile ştiriyorlar. Meselâ; “Bu, elektrik kuvvetiymi ş” deyip, o ince ve 
derin hakikati ehemmiyetsiz yap ıp âdi gösteriyorlar. Hâlbuki, kudretin o mucizesinin Ö
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   107 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   107
Veyahut bütün kâinata hükmü geçen ve bütün nurlar, onun Nur ismin-
den feyz alan ve Nûru’n-nûr ve Hâl ıku’n-nûr ve Müdebbiru’n-nûr olan Kadîr-i 
Zülcelâl’in ve Allâmü’l-guyûb’un ve Alîm-i Mutlak’ ın kudretiyle ve hikmetiyle 
olacak. İşte bu iki numûneye k ıyasen hadsiz numûneler var.
İşte ِِّٰų َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ bütün kâinattaki nurlar ı, güzellikleri, tayyibeleri ve keli-
mât- ı tayyibeleri ve hay ırlar ı ve kemâlâtlar ı Zat- ı Zülcelâl’e nur unsuru diliy-
le kâinat takdim etti ği gibi, netice-i hilkat-i kâinat ve sebeb-i hilkat-i âlem olan 
Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm)  dahi –namlar ına– mebus oldu ğu kâinattaki 
bütün mevcudat hesab ına, Miraç gecesinde o küllî mânâ ile ِِّٰų َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ demiş.
Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm biadedi zerrâti’l-enâm)  bu dört kelimât- ı ce-
mileyi selâm yerinde söyledikten sonra –Risâle-i Nur’da izah edildi ği gibi– 
Cenab- ı Hak 1
ُّĹِ×َّĭĤا َאıُّĺأَ ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ demesiyle, bütün ümmeti öyle diyecek-
lerine işaret ve mânevî emir ve ferman ve kabul hükmünde mukabele etmi ş. 
Birden Peygamber 2َīĻِéِĤَّאāĤا ِّٰųا َאدِ×ِĐ ĵٰĥَĐوَ َאĭْĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ demekle, o kudsî selâ-
mı hem kendine, hem ümmetine, hem bütün kendinden evvelki emsallerine 
tamim edip, küllî ve umumî bir selâm suretinde gösterip, bütün mahlûkat ın 
mebusu olmas ı noktas ında onlara da o selâm ı teşmil etmiş.
Ümmeti ise her namazda ُّĹِ×َّĭĤا َאıُّĺأَ ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ demeleri, o selâm- ı ilâ-
hîdeki emir ve fermana bir imtisaldir.
Hem ona kar şı biat etmektir. Ve her gün biat ını, yani memuriyetini 
kabul ve getirdi ği fermanlara itaatlerini tecdit ve tazelemektir.
Hem, risaletini bir tebriktir.Hem, umum âlem-i İslâm her gün bu kelime ile onun getirdi ği saa-
det-i ebediye müjdesine kar şı bir teşekkürdür.
hikmetleri iki sayfayla ancak ifade edildi ği halde, birtek isim takmakla, o hakikati ve o kül-
lî hikmeti gizleyip, gayet küçük ve basit bir perdesini yerine ikame ederek, o mucizeli eseri, kör kuvvete ve serseri tesadüfe ve mevhum tabiata isnad edip, Ebûcehil’den daha echel bir dereceye dü şüyorlar. İşte, irade-i ilâhiyenin nâmuslar ının unvanlar ı olan âdetullah kanun-
lar ının birisine be şer, aczinden mahiyetini bilemedi ği o kanunun mahiyetine “elektrik” 
nam ını verip, tenvirdeki harika mucize-i kudreti âdile ştirmekle ve mâlûm bir şeymiş gibi 
“elektrik kuvveti” diye bir isim takmakla, bunun gibi çok harikulâde mucizât- ı kudret-i ilâ-
hiyeyi câhilâne âdile ştiriyorlar.
1 “Ey Peygamber! Selâm, senin üzerine olsun!”
2 “Bize ve Allah’ ın salih kullar ına selâm olsun!”
108  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 108  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Evet, her insan, kendi vücudunun mahvolmas ıyla müteellim oldu ğu gibi, 
hanesinin harap olmas ıyla da elem çekiyor. Ve vatan ının bozulmas ıyla gayet 
müteessir oluyor. Ahbab ının firak ve vefat ıyla derinden derine kalbi ac ıyor. 
Dünya kadar büyük, has ve hususî dünyas ının zeval ve firak ve âhirde tama-
men mahvolmas ını düşünmesi, mânevî bir cehennem gibi ruhunu ve vicda-
nını yand ırıyor.
İşte, akl ı başında her bir adam ruhsuz, kalbsiz, ak ılsız olmamak şart ıyla 
bilecek ki: Muhammed-i Arabî (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın Miraç gecesinde gözüyle 
gördüğü saadet-i ebediyenin müjdesini ve ehl-i iman ın cennetteki hayat- ı ba-
kiyesinin be şaretini ve insan ın alâkadar oldu ğu sevdiklerinin mahvolmad ıkla-
rını ve onlar ın zevallerinden sonra yine görü şmelerinin muhakkak olaca ğının 
gayet sürurlu, mânevî hediyesine kar şı umum âlem-i İslâm her gün çok de-
fa ُّĹِ×َّĭĤا َאıُّĺأَ ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ dediği gibi; onun da getirdi ği hediye-i mâneviyesiy-
le, hem kâinat sayfalar ı ve tabakalar ı mektubat- ı samedaniye olmas ına, hem 
mahlûkat ın hakikî k ıymetleri ve kemâlâtlar ı onun risaletiyle tezahür etmesine 
mukabil, bütün mahlûkat mânen ُّĹِ×َّĭĤا َאıُّĺأَ ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ bu mezkûr hakikatin 
lisan ıyla derler.
Ve ümmet mâbeyninde şeâir-i İslâmiye’den olan, birbirine ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ 
demeleri sünnet olmas ı, bu büyük hakikatin şuâ ı olmas ındand ır.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelen : Seksen sene bir mânevî ömr-ü bâki kazand ıran şuhûr-u selâse-
nizi ve mübarek kudsî gecelerinizi ve leyle-i Regaibinizi ve leyle-i Mirac ınızı ve 
leyle-i Berât ınızı ve leyle-i Kadrinizi ruh u can ımızla tebrik ve her bir Nurcunun 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   109 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   109
mânevî kazançlar ı ve dualar ı umum karde şleri hakk ında makbuliyetini rah-
met-i ilâhiyeden rica ve hizmet-i Nuriyede muvaffakiyetinizi tebrik ederiz.
Sâniyen : Tesemmüm vesilesiyle nisyan- ı mutlak hastal ığının musibeti, 
benim hakk ımda bir nimet ve merhamet hükmüne ve baz ı hakâikin ke şfine 
bir anahtar oldu ğunu, bana çok ac ımamak için haber veriyorum. Fakat yine 
duan ızı ruh u can ımla rica ediyorum.
Evet, şimdi Siracü’n-Nur  başındaki münâcât ı okudum. Ülfet ve âdet ve 
yeknesakl ık perdeleri alt ında çok harika hakikatler gizleniyor gördüm.  
Bilhassa ehl-i gaflet ve ehl-i tabiat ve felsefenin dinsiz k ısm ı bu âdetullah ka-
nunlar ının perdesi alt ında çok mucizât- ı kudret-i ilâhiyeyi görmeyip, da ğ gi-
bi bir hakikati, zerre gibi bir âdi esbaba isnad eder, yükletir. Kadîr-i Mutlak’ ın 
her şeydeki mârifet yolunu seddeder. Ondaki nimetleri kör olup görmeyerek, 
şükür ve hamd kap ısını kap ıyorlar.
Meselâ, birtek kelimeyi ayn ı anda milyon, belki milyar kelime olarak, cil-
ve-i kudret, sayfa-y ı havada istinsah etti ği gibi, 1ُÕِّĻَّĉĤا ُħِĥْכَĤا ُïَđْāَĺ ِįْĻَĤإِ âyetinin 
remziyle her kelime-i tayyibe, bütün küre-i havada birden, âdetâ zamans ız, 
kalem-i kudretle istinsah edildi ği gibi mânevî ve makbul hakikatlerin bir ya-
zar-bozar tahtas ı hükmünde olan küre-i havada kudretin acip bir mucizesinin 
zaman- ı Âdem’den beri ülfet perdesi alt ında ehl-i gaflet nazar ında sakland ığı 
gibi; şimdi, radyo nam ı verdikleri ayn- ı hakikatle sabit olmu ş ki: İçinde hadsiz 
bir ilim ve hikmet ve irade bulunan gayr-i mütenahi bir kudret-i ezeliyenin cil-vesi, her zerre-i havâide hâz ır ve nâz ırdır ki, hadsiz ayr ı ayr ı kelimeler her bir 
zerre-i havaînin küçücük kula ğına girip incecik dilinden ç ıktığı halde kar ışmı-
yor, bozulmuyor, şaşırm ıyor.
Demek bütün esbab toplansa, tek bir zerrenin bu vazife-i f ıtriyesindeki cil-
ve-i kudret-i kudsiyeyi hiçbir cihette yapamad ığı ve bu her zerrenin hadsiz in-
ce küçük kula ğında ve dilinde gayet harika sanata hiçbir cihette hiçbir parmak 
kar ışmad ığı için, ehl-i dalâlet ve ehl-i gaflet “ülfet, âdet, kanunluk, yeknesak-
lık” perdesiyle saklay ıp, âdi bir isim tak ıp, muvakkat kendilerini aldat ıyorlar.
Meselâ, On Dördüncü Söz’ün Zeylinin hâ şiyesinde denildi ği gibi, pek çok 
mucizâtl ı bir usta, bir t ırnak kadar bir odun parças ından yüz okka muhtelif ta-
amlar ı, yüz arşın muhtelif kuma şlar ı yapsa, bir adam o odun parças ını gös-
terip dese, “Bu i şler tabiî ve tesadüfî olarak bundan olmu ş.” O ustan ın hari-
ka sanatlar ını, hünerlerini hiçe indirse, ne derece bir hamakât ve dalâlette bir 
hurâfet ve hezeyan oldu ğu gibi…
1 “Güzel ve temiz sözler O’na yükselir.” (Fât ır sûresi, 35/10)
110  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 110  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aynen öyle de, çam ve incir a ğac ı gibi binler harika sanatlar ı tazammun 
eden bir mucize-i kudreti, nohut gibi iki çekirde ği gösterip “Bunlar bundan 
olmuş” demek; veya küre-i havay ı bir konferans meydan ı ve zemin yüzünü 
bir dershane ve bir mekteb-i irfan hükmüne getiren ve hadsiz nimetleri ta-zammun eden ve hadsiz şükürlerle mukabele etmek lâz ımken; ve be şerin sa-
adet-i ebediyesindeki ihsânât- ı ilâhiyenin bir muaccel
1(Hâşiye) numûnesi ve hiç-
bir şüpheyi b ırakmayan ve do ğrudan do ğruya hazine-i rahmetten ihsan edi-
len bir hediye-i rahmâniyeye radyo nam ını takmakla, bu elektrik ve havan ın 
temevvücat ı nam ını vermekle, o yüz bin nimetlere küfran perdesini çekmek, 
aynen o misal gibi, maddiyyûnlar ın ve ehl-i dalâletin hadsiz bir divanelikleri-
dir ki, hadsiz bir cinayet olup, hadsiz bir azaba onlar ı müstehak eder.
İşte, kardeşlerim, hakikaten bugün, Siracü’n-Nur ’un başındaki Münâcât ı 
tashih niyetiyle okudum. Kuvve-i hâf ızam tam söndü ğü için, birden o münâ-
cât ın hakikatlerine kar şı, güya seksen ya şında iken yeni dünyaya gelmi şim 
gibi, birden ülfet ve âdetleri bilmiyor gibi, o mâlûm âdetler perde olamad ı. 
Kemâl-i şevkle tam istifade edip okudum. Pek harika gördüm. Ve anlad ım ki, 
gizli düşmanlar ımız bir k ısım resmî memurlar ı aldat ıp, Siracü’n-Nur’un âhirini 
bahane ederek müsâderesine, yani ba şındaki Münâcât’ ın intişar etmemesine 
çal ıştıklar ına kanaatim geldi. Rehber’deki Hüve Nüktesi gibi bu Münâcât da, 
Siracü’n-Nur’a dinsizler taraf ından hücumunun bir sebebidir.
Sâlisen : Size bütün ruh u can ımızla müjde veriyoruz ki, Nurculardaki 
tam ihlâs ve hakikî sadakat ve sars ılmaz tesanüd vesilesiyle, ba şımıza gelen 
bütün musibetler, hizmet-i imaniyemiz noktas ında büyük nimetlere çevrilmi ş 
ve perde alt ında hat ır ve hayale gelmeyen Nur’un fütuhatlar ı oluyor…
Meselâ, Isparta’dan buraya, yani İstanbul’a mahkemeye gelmekli ğim için 
yüz banknot, otomobile mecburiyetle verildi. Sizi temin ediyorum ki, yaln ız 
bu meselede ve yaln ız Rehber’e ait ve yaln ız benim şahs ıma ait meydana ge-
len ve gelmeye ba şlayan netice-i hizmete iki bin banknot verseydim yine ucuz 
sayacakt ım. Umuma ait neticeleri de buna k ıyas edilsin.
2ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Duan ıza muhtaç, hasta karde şiniz
Said Nursî
f
1 (Hâşiye) Bu kelimede büyük bir hakikat hazinesinin anahtar ına işaret var.
2 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   111 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   111
Nur Âleminin Bir Anahtar ının Bir Hâ şiyesi
Bu Nur Anahtar ının radyo bahsine dair, iki üniversiteli ile, birgün hareket 
etmekte olan, hiçbir telle ba ğlı bulunmayan bir otomobilde bulunan radyo 
ile, uzakta bir mevlid-i şerif dinliyorduk. O iki Nurcu üniversitelilere dedim:
Nur’da dahi, hayat, vücut gibi do ğrudan do ğruya kudret-i ilâhiyenin per-
desiz tecellîsi bedahetle göründü ğüne bir delil budur ki: Şimdi bu makinecik-
teki t ırnak kadar bir hava, mânevî az bir nur, yaln ız bu mevlidden gelen keli-
meleri dinler, söyler de ğil; belki binler, milyonlar kelimeleri ayn ı anda dinler, 
söyler ki, binler istasyondaki ayr ı ayr ı kelimeleri şimdiki işittiğimiz kelimeler gi-
bi işitir ve işittirebilir, bize söyleyebilir. Demek en cüz’î, en küllî olur.
Hem o küçücük, parçac ık hava, küre-i hava kadar vazife görür. En kü-
çük, en büyük küre-i hava kadar büyür.
Eğer cilve-i kudret-i ezeliyeye verilmezse, öyle acip bir hurafeli tezat olur 
ki, hiçbir hayale gelmez. Bir şey z ıdd ına ink ılâb ı muhal oldu ğundan, böyle 
binler derece en cüz’î, z ıdd ı olan en küllî olmak.. en küçük, en büyük olmak.. 
en câmid, câhil, şuursuz, âciz; en muktedir, en dirâyetli ve iradetli ve şuurlu 
olmak lâz ım gelir ki, yüzer tezad ve muhaller ve hurafetler içinde emsali bu-
lunmaz bir hurafedir. Demek, bilbedâhe kudret-i ezeliyenin bir cilvesidir. Ve o cilveyi küre-i havada umumen temsil eden bu gelen hadis-i şerifin meâli gös-
teriyor. Şöyle ki:
“Bir melâike var. K ırk bin ba şı var. Her ba şında, k ırk bin dil var. Her bir 
dilde k ırk bin tesbihat yap ıyor. 64 trilyon tesbihat ayn ı anda söylüyor.”1
Demek küre-i hava, bu melâike gibidir. Yani, bu melâikenin tesbihat ı 
adedince her kelime-i tayyibe, hava sayfas ında yaz ılıyor.
Küre-i hava diyor ki: “Bu hadis, benden veya bana nezarete memur me-
lekten haber veriyor. Çünkü insandaki bütün konu şmalar ve sair bütün had-
siz sesler, kar ışmalar ı içinde kar ıştırılmadan tam hurufat ıyla ve söyleyenlerin 
şiveleriyle, mümtaz sesleriyle söylenmek gösterir ki: Küllî bir şuurla yap ılan 
bu iş, yaln ız tek bir zerrenin vazifesi.. ne bana –yani küre-i havaya– ve ne de 
bütün esbaba vermesi hiçbir cihet-i imkân ı yok. Demek her yerde hâz ır, nâz ır 
1 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân  15/156; Ebu’ ş-Şeyh, el-Azame  2/547, 740, 742, 747, 3/868; İbni 
Kesîr, Tefsîru’l-Kur’ân  3/62.
112  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 112  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ehadiyet cilvesiyle ve içinde ihatal ı bir irade, muhit bir ilim bulunan bir kud-
ret-i ezeliyenin cilvesidir. Buna milyonlar şahitlerinden birisi radyodur.”
On Üçüncü Söz’de hikmet-i Kur’âniye ile hikmet-i felsefeyi muvazene 
bahsinde denilmi ş olan meselenin meâli budur ki:
Felsefe-i insaniye, gayet harikulâde mucizât- ı kudret-i ilâhiyenin muci-
zât- ı rahmeti üstüne âdiyat perdesi çeker. O âdiyat alt ındaki vahdaniyet delil-
lerini ve o harika nimetlerini görmüyor, göstermiyor. Fakat âdetten huruç et-miş hususî baz ı cüz’iyât ı görür, ehemmiyet verir.
Meselâ, hilkat-i insaniyedeki kudret mucizelerini görmüyor, ehemmiyet 
vermiyor. Fakat kaideden ç ıkm ış iki başlı, üç ayakl ı bir insan ı görüp, isti ğrab 
ve velvele-i hayretle nazar- ı dikkati celb eder. Küllî, umumî mucizât ı âdet per-
desinde saklar; cüz’î ve kanundan ç ıkm ış ve tâifesinden ayr ılm ış maddeleri 
medâr- ı ibret yapar.
Hem meselâ –hayvandan, insandan– yavrular ın pek harika, pek muci-
zâtl ı iâşelerini âdi görüp ehemmiyet vermiyor. Fakat bir vakit Amerika’da bir 
gazetenin ne şrettiği gibi, tâifesinden ç ıkm ış, milletinden ayr ılm ış, denizin di-
bine girmi ş bir böce ğin, bir ye şil yaprak r ızık olarak a ğzına verilmesini gören 
bal ı
kç ılar ağlam ışlar; şâşaa ile ilân etmi şler.
Hâlbuki; en cüz’î bir yavruda, memedeki âb- ı kevser gibi r ızkında, onun 
gibi binler mucizât- ı rahmet ve ihsan var. Felsefe-i be şeriye görmüyor ki şük-
retsin, o Rahmânü’r-Rahîm’i tan ısın, şükürle mukabele etsin.
İşte, hikmet-i Kur’âniye, o âdiyat perdesini y ırtar. O küllî, umumî ha-
rika mucizeleri ve fevkalâde nimetleri be şere ders verir, Allah’ ı tan ıttırır. 
Küllî şükür nam ına ubudiyete sevk eder.
İşte, felsefe-i be şeriyenin en acip, en antika hatas ından birisi de şudur ki: 
Cüz-ü ihtiyarîsi ve iradesi, en zâhir ve küçük fiili olan “söylemek”e kâfi gelmi-yor, icad edemiyor. Yaln ız havay ı harflerin mahrecine sokuyor. Bu cüz’î kesb 
ile, Cenab- ı Hak, onun o kesbine binâen o kelimât ı halk eder, havaya da bin-
ler nüsha yazar. Bu kadar icattan insan ın eli k ısa olduğu halde, bütün esbab- ı 
kâinat âciz kald ıklar ı bir harika küllî mucizât- ı kudrete “be şer icad ı” nam ını 
vermek ne kadar büyük bir hata oldu ğunu, zerre kadar şuuru bulunan anlar.
İşte, bunun bir misali, yüz bin harikalar ı tazammun eden bir kanun-u ilâ-
hîyi, beşerin istifadesine vesile olmak için bir ke şfiyat, yani fiilî dualar ına bir 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   113 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   113
nevi kabul hükmünde bir ilham- ı ilâhî ile ke şif olan radyo ile, be şer istifade-
sine vesile olan bîçâre, âciz-i mutlak bir insana, “Hah! Radyoyu filân ke şşaf 
icad etti ve elektrik kuvvetini buldu. Ve baz ı keşşaflar da, be şerin kafas ını oku-
mak için bir madde icad etmeye çal ışıyorlar!”
Evet, Cenab- ı Hak bu kâinat ı, –insana lâz ım ve lây ık her şeyi içinde halk 
etmiş bir misafirhanedir– ziyafetler nevinde baz ı zaman ve as ırlarda gizli kal-
mış nimetlerini dua-y ı fiilî olan telâhuk-u efkârdan ileri gelen taharriyat neti-
cesinde ellerine ihsan eder. Buna kar şı şükretmek lâz ım gelirken, bir küfran- ı 
nimet nevinden, âdi, âciz bir insan ın icad ı, hüneri nazar ıyla bak ıp, sonra o 
küllî bir şuur ve ilim ve irade ve rahmet ve ihsan ın neticesi olan o harikalar ı 
unutturup, yaln ız ince bir perdesini gösterip, şuursuz tesadüfe, tabiata ve câ-
mid maddelere havale edip, ahsen-i takvimde olan insaniyetin mahiyetine z ıt 
bir cehl-i mutlak kap ısını açmakt ır. Öyleyse
1ٌïِèوَا ُįَّĬأَ ĵٰĥَĐ ُلُّïَÜ     ٌÙَĺاٰ ُįَĤ ْءٍĹَü ِّģכُ ĹِĘوَ
düsturuyla, mahlûkata mânâ-y ı harfiyle bakmak elzemdir ki, insan, insan 
olsun.
2ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
f
1 “Bütün her şeyde Allah’ ın varl ık ve birli ğini gösteren bir âyet (i şaret) vard ır.” Bkz.: el-Esfehanî, el-
Eğânî 4/39; el-Kalka şendî, Subhu’l-a’ şâ 12/413; el-Üb şeyhî, el-Müstatraf  1/16, 2/280.
2 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32)
114  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 114  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
4ُīĻِđَÝْùَĬ ۪įِÖوَ 3ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ bu günlerde Sûre-i Ankebût’ta,
 تِĳُĻُ×ْĤا َīَİأَوْ وَإِنَّ ًאۘÝْĻَÖ َتْñَíَّÜاِ تِۚĳُ×ْכَĭَđْĤا ِģَáَĩכَ אءَƯĻِĤأَوْ ِّٰųا دُونِ ْīِĨ ُواñَíَّÜا َīĺِñَّĤا ُģَáَĨ
5نَĳُĩَĥْđَĺ اĳُĬכَא ْĳَĤ تِۢĳُ×ْכَĭَđْĤا ُÛْĻَ×َĤ
âyetini okurken birden şiddetli bir vehim geldi ki: “En zay ıf hane örümce-
ğin hanesidir. Allah’a şerik yapanlar faraza bilseler, yani imana gelmeyen 
Kureyş rüesâlar ı eğer bilseler...”  mânâs ında olan bu âyetin belâgat ına mü-
nasip bir vaziyet görülmedi.
Birden, ayn ı zamanda Zülfikar- ı Mucizât- ı Ahmediye ’yi tashih için aç-
tım. Birden şu sat ırlar nazar ıma ilişti:
“Birinci Hâdise : Mânevî tevâtür derecesinde bir şöhretle, Resûl-i Ekrem 
(aleyhissalâtü vesselâm) , Ebûbekri’s-S ıdd ık ile, küffâr ın takibinden kurtulmak için 
tahassun ettikleri Gâr- ı Sevr’in kap ısında, iki nöbetçi gibi, iki güvercin gelip 
beklemeleri ve örümcek dahi, perdedâr gibi, harika bir tarzda, kal ın bir ağ ile 
mağara kap ısını örtmesidir. Hatta, rüesâ-y ı Kureyş’ten, Resûl-i Ekrem’in (aley-
hissalâtü vesselâm)  eliyle Gazve-i Bedir’de öldürülen Übey İbni Halef,6 mağaraya 
bakm ış. Arkadaşlar ı demişler: “Mağaraya girelim.” O demi ş: “Nas ıl girelim? 
Burada bir a ğ görüyorum ki, Hazreti Muhammed tevellüd etmeden bu a ğ ya-
pılm ış gibidir.”7”
Birden, bu âyet-i kerîmenin iki harfinde yani ْĳَĤ harflerinde bir mucize 
gördüm ki, benim vehmim yerine yüksek bir lem’a-y ı i’câz bildim. Şöyle ki:
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
4 Ancak O’ndan yard ım dileriz.
5 “Allah’ ı b ırak ıp da başka koruyucu, s ığınıp işlerini havale etmek için ba şka velîler edinenlerin hali, 
örümceğin haline benzer. Örümcek, bar ınmak için kendine bir yuva yapar, fakat yuvalar ın en zay ıfı, 
en çürüğü örümce ğin yuvas ıdır. Keşke bu gerçe ği bilselerdi!” (Ankebût sûresi, 29/41)
6 Bkz.: İbni İshak, es-Sîre 3/310; İbni Hişâm, es-Sîratü’n-nebeviyye  4/33; el-Vâk ıdî, Kitâbü’l-me ğâzî 
1/251-252; İbni Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ  2/46.
7 Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/348; Abdurrezzak, el-Musannef  5/389; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-
kebîr  11/407, 20/443; İbni Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ  1/228-229.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   115 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   115
Sûre-i Ankebût Mekke’de nazil oldu ğu için1, Kureyş’in imana gelmeyen 
reisleri Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm) ’a suikast edeceklerini2 ve o suikast ın 
içinde en zay ıf ve en küçük bir hayvan olan bir örümcek3 o reislerin o şid-
detli hücumlar ına karşı mukabele edip galebe edecek. Yani örümce ğin hane-
si olan ağ en zay ıf bir perde iken, o kuvvetli reisleri ma ğlûp edece ğini göster-
mekle âyet diyor ki:
“En zay ıf bir hayvana ma ğlûp olacaklar ını faraza bilseydiler, bu cinayete 
ve bu suikasta te şebbüs etmeyeceklerdi.”
İşte 4ِכَĬَïَ×ِÖ כَĻِّåَĭُĬ ْمَĳَĻْĤَאĘ âyetinde bir kelime ile bir mucize-i tarihiye göste-
rildiği gibi5(Hâşiye) Mekke’de nazil olan bu sûrenin de, bu 6نَĳُĩَĥْđَĺ اĳُĬכَא ْĳَĤ âye-
tinde görülen remizle Gar- ı Hira hâdisesinde harika bir h ıfz- ı ilâhîye ve ihbar- ı 
gaybî neviden bir mucize-i nebeviyeye i şaretle bir lem’a-y ı i’câz gösterip o sû-
reye “Ankebût” nam ı vermek ve onun ehemmiyetsiz a ğına ehemmiyet ver-
mek tam yerinde olup, bu âyete gelen şüphe ve evhamlar ı esas ıyla reddet-
tiğini gördüm. Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükrettim ki, Kur’ân’ ın sûrelerinde ve
âyetlerinde, hattâ cümlelerinde ve kelimelerinde de i’câz lem’alar ı olduğu gi-
bi, harflerinde de vard ır bildim.
7ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Hasta karde şiniz
f                              Said Nursî
1 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân  20/127; İbn Kesîr, Tefsîru’l-Kur’ân  3/405; el-Vâhidî, Tefsîru’l-Vâhidî  2/828.
2 Bkz:: Enfâl sûresi, 8/30; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/303, 368; İbni Hişâm, es-Sîratü’n-nebeviy-
ye 3/6-8; İbni Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ  1/227-228.
3 Bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/348; Abdurrezzak, el-Musannef  5/389; et-Taberânî, el-
Mu’cemü’l-kebîr  20/443; İbni Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ  1/229.
4 “Biz de bugün senin bedenini denizden kurtaraca ğız.” (Yûnus sûresi, 10/92)
5 (Hâşiye) Mucizât- ı Kur’âniye’de 1*ِכَĬَïَ×ِÖ כَĻِّåَĭُĬ ْمَĳَĻْĤَאĘ âyetiyle, gark olan Firavun’a der: “Bugün 
gark olan cesedine necat verece ğim, kurtaraca ğım.” demesiyle, umum Firavunlar ın tena-
suh fikrine binâen cenazelerini mumyalamakla mâziden al ıp müstakbeldeki ensâl-i âti-
nin temâ şâgâh ına göndermek olan mevt-âlûd, ibretnüma bir düstur-u hayatiyelerini ifade 
etmekle beraber, şu asr- ı âhirde, o gark olan Firavun’un ayn ı cesedi olarak ke şfolunan bir 
beden o mahall-i gark denizinden sahile at ıldığı gibi zaman ın denizinden as ırlar ın mevcele-
rinin üstünde şu as ır sahiline at ıldığı gibi zaman ın denizinden as ırlar ın mevcelerinin üstün-
de şu as ır sahiline at ılacağı mu’cizane bir i şaret-i gaybiye ifade eder.(Hâşiyenin hâ şiyesi)
*1 Yûnus sûresi, 10/92.
(Hâşiyenin  hâşiyesi)  Bu as ırda ecnebîler ayn ı Firavun’un cesedini bulmu şlar; müzehane-
lerine götürdükleri, ceridelerle ne şredilmiştir.
6 “…keşke bu gerçe ği bilselerdi!” (Ankebût sûresi, 29/41)
7 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
116  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 116  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık, sars ılmaz, sebatkâr, fedakâr karde şlerim,
Evvelâ : 3ٍóْýَĐ َאلٍĻَĤِ۝وَóْåَęْĤوَا senâs ına mazhar o gecelerinizi ve bayram ı-
nızı ruh u can ımla tebrik ederim. Ve şiddetli hastal ığımın şifas ına dualar ını-
zı isterim.
Sâniyen : Nur’lar ın parlak fütuhat ına bir derece mümanaat fikriyle, gizli din-
sizler bir k ısım resmî memurlar ı âlet ederek keyfî kanunlarla ili şiyorlar. Ve has 
Nurcular ın az bir k ısm ına fütur vermek için çal ışıyorlar. Ezcümle, bu mübarek 
günlerde İstanbul’dan Rehber hakk ında dinsizlik damar ıyla yaz ılan4(Hâşiye) ehl-i 
vukuf raporunu bana gönderdiler. Ben şiddetli ve semli hastal ığım için, onlara 
cevap vermesini sizlere havale ediyorum.
On iki sene evvel yaz ılan ve aflar ve beraatlar gören ve be ş mahkemenin 
eline geçip ili şilmeyen ve iade edilen ve on bin adama, hususan gençlere za-
rars ız menfaat veren ve zeyilleriyle beraber büyük müdafaat ımda bu vatana 
büyük faydas ı isbat edilen bu eser hakk ında Medresetü’z-Zehra ve şubeleri o 
ehl-i vukufu susturmak ve kanun nam ına tam kanunsuzluk ettiklerini ve adli-
yede adalet hesab ına dehşetli zulüm ettiklerini ve Rehber hakk ında “Dini si-
yasete âlet etmek var.” demelerine mukabil, o vukufsuz ehl-i vukuf siyaseti ve adlî vazifelerini dinsizli ğe âlet etmek istediklerini delillerle göstermek vazifesi-
ni o Nurcu karde şlere havale ediyorum.
5ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Hasta karde şiniz
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
3 “(Yemin olsun) Fecre ve o on geceye!..” (Fecr sûresi, 89/1-2)
4 (Hâşiye) Size berây- ı mâlûmat bilâhare gönderilecektir.
5 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   117 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   117
Ehl-i Vukuf Raporuna Hafif Bir İtiraz Tarz ında
Hakikat-i Hali Beyan Etmektir
“Dinî hissiyat ı siyasete âlet ediyorum.” diye ithamlar ına karşı deriz:
Bütün hayat ımı ve beni tan ıyanlar ı işhad ediyorum ki, de ğil dini siyase-
te âlet, belki siyasî oldu ğum zamanda dahi, bütün kuvvetimle siyasetleri di-
ne âlet ve tâbi yapmaya çal ıştığımı, bütün tarih-i hayat ım ve dostlar ım şeha-
det ettikleri gibi, Hürriyetin ba şında, şeriat isteyenleri ast ıklar ı bir zamanda, 
Hareket Ordusu’nun deh şetli Divan- ı Harb-i Örfî’sinde, ayn ı günde on be ş 
adam as ıldığı bir zamanda, Divan- ı Harb-i Örfî reisi ve âzâlar ı dediler ki: “Sen 
mürtecisin, şeriat istemi şsin!” sözlerine mukabil demi ş:
“Şeriat ın birtek meselesine ruhumu feda etmeye haz ırım. Eğer Meşrutiyet 
bir f ırkan ın istibdad ından ibaret ve hilâf- ı şeriat hareket ise, bütün dünya şahid 
olsun ki ben mürteciyim!” diyen bir adam, idama be ş para ehemmiyet verme-
yen ve dünyas ını, her şeyini şeriata feda eden, hiç mümkün müdür ki, dini, şe-
riat ı bir şeye ve bir siyasete âlet yaps ın. Buna ihtimal veren sofestaî olamaz.
Hem bir mâsumun hat ırı, bu vatanda on zalim gaddarlara siyaset yoluy-
la ilişmek büyük bir hata bilen.. on zalim cinayetkâr ve kendine i şkence eden-
lere karşı mukabele etmeyen, hattâ beddua da etmeyen bir adam.. ve âsâyi-
şe ilişmemek hayat ına bir düstur yapan bir adam ı; “dini, siyasete ve dolay ı-
sıyla âsâyişe dokunur” mânâs ında itham etmek, elbette deh şetli bir garazla it-
ham eder. Yirmi sekiz senede emsalsiz ihanetler, i şkenceler, azaplar verildi ği 
halde, mahkemelerin tahkikat ıyla, yüz binler fedakâr dostlar ı varken, alt ı vi-
lâyetin ve alt ı mahkemenin tahkikat ıyla bir vukuat talebesinde bulunmayan 
bir adam âsâyi şe, ya vatana, siyasete zarar ı var diyen, elbette yerden gö ğe 
kadar haks ızd ır.
Zannetmesinler ki, ben bu zalimâne ithamlara kar şı kendimi mesuliyetten 
veya mahkûmiyetten kurtarmak içindir. Sizi temin ediyorum ki, beni tam bi-len dostlar ım da tasdik ediyorlar ki, bu yirmi sekiz senede, ölüm hayattan zi-
yade bana faydal ı.. ve kabir on defa bana hapisten ziyade medâr- ı rahat.. ve 
hapis on defa bu çe şit serbestiyetten daha istirahatime faydal ı olduğuna kati-
yen kanaatim var. E ğer baz ı dostlar ım mahzun olmasayd ı, ben daimî hapis-
te kalacakt ım.
Eğer şer’an intihar caiz olsayd ı, elbette Rus’un Ba ş
kumandan ının ve 
İstanbul’u i şgal eden İtilâfç ılar ın Başkumandanlar ının kendi idam etmek va-
ziyetlerine ve divan- ı riyasette elli mebusun huzurunda ilk Reisicumhur’un 
118  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 118  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
şiddetli hiddetine kar şı tezellüle tenezzül etmeyen bir adam, elbette pek çok 
defa bir âdi jandarma ve gardiyan ın ve âdi bir memurun tahkirkârâne ihanet-
leri ve iftiralar ı ve tazipleri ve a ğır tâcizlerini gören adama, elbette ölüm yüz 
defa hayattan daha ziyade ona ho ş gelir.
Madem Rehber ’i bahane edip, böyle hiç hat ıra ve hayale gelmeyen bir 
evhamla itham ediliyorum. Ben ve karde şlerim Rehber ’in hakikatiyle, hem 
iman ımızı, hem ahlâk ımızı tehlikeden kurtard ığımız için deriz ki:
Rehber on be ş sene evvel telif edilmi ş, üç defa tab’ ile binler nüshas ı ve 
el yaz ısıyla on binler nüshas ı bu vatanda i ştiyakla okunmak suretinde inti şar 
ettiği halde, yüz bin adam okuyucu hiç kimseden muvaf ık, muhalif, dindar, 
dinsizden hiçbirisi dememi ş; “Ondan zarar gördük.” veya “Vatan ve millete 
zarar ı var.” işitmedik. Öyle bir zarar olsayd ı, bu ehemmiyetli bir mesele ol-
duğu için inti şar edecekti. Hâlbuki bundan yüz bine yak ın şahit gösteririz ki; 
“Biz ondan iman ımızı kurtard ık, seciye-i milliyemizi onunla düzelttik, istifade 
ettik.” diye yüz bin şahit bu dâvâm ıza lüzum olsa gösterece ğiz.
Acaba bir adam ın on hasenesi olsa, bir küçük yanl ış nazara al ınmad ığı 
halde, böyle yüz bin hasene ve fayda sahibi bir eserin vehmî, as ılsız bir kusur 
tevehhümüyle medâr- ı mesuliyet olabilir mi? Hiç, dünyada hayat- ı içtimaiye-
ye temas eden hiçbir kanun böyle bir hâle suç diyebilir mi?
O eseri tetkik eden ulûm-u İslâmiye ve diniyeye mâlik olmayan ehl-i vu-
kufun suç unsuru diye gösterdikleri:
Birincisi : “Lâikliğe ayk ırıdır, dini siyasete âlet ediyor.”
Hâlbuki, müellifi otuz be ş seneden beri siyaseti terk edip bir gazeteyi oku-
mam ış ve şâkirtlerine de “Siyasetle me şgul olmay ınız!” daima demesi, bu suç 
unsurunu tamam ıyla keser.
İkincisi : “Dinî tedrisata taraftar olmak” bir suç gösterilmi ş.
Buna karşı Buna karşı deriz  deriz : Dünyada buna suç diyen hiçbir ehl-i iman bulun-
maz. Hususan hapisteki olanlar içindeki bîçârelere teselli suretinde ders ver-miş. Tedrisata taraftarl ığını o zaman söylemi ş. Bu ise, o cümleyi de, bütün bü-
tün mânâs ız olduğunu gösterir. Hattâ hapisteki üç yüz adam ın az bir zaman-
da Risale-i Nur’la ıslah olmas ı, cinayetlerden tevbe ederek ve bütün onlar na-
maz k ılmalar ı, alâkadar memurlar ın nazar- ı dikkatlerini celb etmi ş. O memur-
lar bir k ısm ı demişler:
“On beş sene hapiste kalmas ının faydas ı kadar, on be ş hafta Risale-i Nur 
fayda vermi ş.” Bunu hapisteki 
Rehber ’i yazana söylemi şler.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   119 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   119
Müellifi de demi ş:
Yüz otuz kitaptan ibaret olan Risale-i Nur ve onun küçük bir parças ı olan 
Rehber ’i, tamam ıyla olmasa da okuyan adam, elbette on be ş sene hapiste-
ki cezadan, medresede ders okumak kadar istifade eder, ıslah- ı hal eder, fe-
nal ıklardan tevbe eder. Acaba böyle bir temenni, bir te şvik ve beni hapse so-
kanlar da tasdik ettikleri halde suç olabilir mi?
Üçüncüsü : “Tesettür ve terbiye-i İslâmiye taraftar ıdır.” diye suç göstermi ş.
Bu ise hem Eski şehir, hem Denizli, hem Afyon’da, hem Afyon’un mahke-
mesinin kararnamesinde de ne şredildiği gibi, on be ş sene evvel Eski şehir’de 
tesettür taraftarl ığım için mahkeme bana ili şmiş. Ben de hem mahkemeye, 
hem Mahkeme-i Temyiz’e bu cevabı vermişim bu cevab ı vermişim:
“Bin üç yüz elli senede ve her as ırda üç yüz elli milyon müslümanlar ın 
kudsî bir düstur-u hayat- ı içtimaîsi ve üç yüz elli bin tefsirin mânâlar ının itti-
faklar ına iktidaen ve bin üç yüz elli senede geçmi ş ecdatlar ımızın itikadlar ı-
na ittibaen tesettür hakk ındaki bir âyet-i kerîmeyi tefsir eden bir adam ı itham 
eden, elbette, zemin yüzünde adalet varsa, bu itham ı şiddetle reddeder ve o 
ithama göre hüküm verilse nakz ve reddedecek.”
Bu âyet-i kerîmenin tesettür emri kad ınlara büyük bir merhamet oldu-
ğunu ve kad ınlar ı sefaletten kurtard ığını, Risale-i Nur kat’î isbat etti ği gibi, 
Sebilürre şad’ın 115. say ısındaki “Ehl-i iman âhiret hem şirelerime” unvan ı 
olan bir makalem isbat eder.
Dördüncüsü : “Şahsî nüfuz temin etmek” bir suç unsuru gösterilmi ş. 
Sebe bi de “Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsi nam ına konuşuyorum.” demesi 
ve “Kalbe ihtar edildi,” “Hat ırıma geldi,” “Kalbime geldi,” “Risale-i Nur hem 
mektep, hem medrese, hem tekke faydas ını veriyormu ş.” Ehl-i vukuf bu cüm-
leyi medâr- ı itham etmi ş.
Cevaben deriz Cevaben deriz : Bir adam kabir kap ısında, seksenden geçmi ş, k ırk sene-
den beri kendisini inzivaya al ıştırm ış, yirmi sekiz seneden beri tecrid-i mutlak 
ve haps ve nefiy içinde bütün bütün dünyadan küsmü ş. Otuz be ş sene gaze-
teleri okumam ış, dinlememi ş. Mukabelesiz ömründe hediye kabul etmemi ş, 
en yak ın akrabas ından, hattâ karde şinden hiç mukabelesiz bir şey kabul et-
memiş. Hürmetten, teveccüh-ü nastan kaçmak için, halklarla görü şmemek 
için zaruret olmadan kendine düstur yapm ış. Ve bütün dostlar ın medihlerini 
kendi şahs ına almayarak, ya Nurcular ın heyetine, ya Risale-i Nur’un şahs- ı 
mânevîsine havale etmi ş. Ve dermi ş:
120  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 120  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
“Ben lây ık değilim. Haddim de de ğil. Ben bir hizmetkâr ım; çekirdek 
gibi çürüdüm, gittim. Risale-i Nur ise, Kur’ân- ı Hakîm’in tefsiridir, mâ-
nâs ıdır.”
Hemen herkesin dedi ği gibi “Hat ırıma geldi.” yahut “Fikrime geldi.” yahut 
“Fikrime ihtar edildi.” gibi tabirleri herkes istimal ediyor. Benim de bunu söy-lemekten maksad ım bu ki: “Benim hünerim, benim zekâm de ğil. Sünuhat ka-
bilinden” demektir. Bu da herkesin dedi ği gibi bir sözdür. E ğer vukufsuz ehl-i 
vukufun verdi ği mânâ ilham da olsa, hayvanâttan tut, tâ melâikelere, tâ insan-
lara, tâ herkese bir nevi ilhama ve sünuhata mazhar olduklar ı, ehl-i fen ve ehl-i 
ilim ittifak etmi şler. Buna suç diyen, ilim ve fenni inkâr etmek lâz ım gelir.
Beşincisi : “Müellif, câzibedar bir fitnenin esiri olmak ihtimali olan bir nesli, 
Risale-i Nur’dan medet umanlara verdi ği cevaplarla kurtaraca ğına kanidir.”
Ehl-i vukuf bu cümleyi de medâr- ı itham etmi şler. “Yüz bin şahitle isbat 
edilen ve meydana gelen zâhir bir hakikati kanaat ettim.” demesini medâr- ı 
suç yapmak ne derece mânâs ız olduğunu, dikkat eden anlar.
Alt ınc ısı: “Siyasiyyûn, içtimaiyyûn, ahlâkiyyûnlar ın kulaklar ı çınlas ın!” 
demesini bir suç mevzuu göstermi şler.
Hâlbuki gençleri tehlikelerden kurtarmak için k ısa ve rahat bir çareyi 
keşfettiğini, “Siyasiyyûn, ahlâkiyyûn da bunu terviç etsinler” mânâs ında de-
miş: “Kulaklar ı çınlas ın!” Buna suç diyen, insaniyet itibar ıyla çok suçlu ol-
mak gerektir.
Yedincisi : “Fitneyi ate şlendiren ve talim eden irtidatkâr bir şahs- ı mâne-
vînin mevcut oldu ğunu ve bu mânevî şahs ın hayaline göründü ğünü söyle-
mekte, fakat kim oldu ğunu bildirmemektedir.”
Ehl-i vukuf medâr- ı itham etmi şler. Acaba dünyada insî ve cinnî şeytan-
lar hiç bo ş dururlar m ı? Onlar ın daima fenal ıklar ı yapmak ve yapt ırmakla 
meşgul olduklar ından, bu vukufsuz ehl-i vukuf hiç bilmemi şler mi ki, mânâ-
sız ilişiyorlar? Madem “mânevî” demi ş, madem kim oldu ğunu bildirmemi ş, 
dünyada hiçbir mahkeme böyle mânevî bir adama, yani “Bir şeytana haka-
ret ettin.” diye seni mahkemeye verece ğiz diyen, elbette sözüne zerre miktar 
ehemmiyet verilmez bir hezeyan hükmündedir.
Sekizincisi : “Doğrudan do ğruya Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyân’ ın i’câz- ı mâ-
nevîsinden süzülen ve ç ıkan ve tevellüd eden Risale-i Nur esaslar ına dayan-
dığı müellif taraf ından mükerreren ve mus ırrane beyan ve iddia edilmekte ve 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   121 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   121
böylece propaganda dinî delillere, telkinlere istinad etti ğini söylemekle” suç 
unsuru gösterilmektedir.
Bunu, bütün Risale-i Nur’u okuyanlar ın tasdikiyle, hususan me şhur M ısır, 
Şam, Bağdat, Pakistan ve Diyanet Riyaseti’nin dairesinin ulemâs ı tasdikle, 
“Risale-i Nur do ğrudan do ğruya hakikî bir tefsir-i Kur’ânîdir ve Kur’ân’ ın ma-
lı ve lemeât ıdır.” dedikleri halde, bu cümleyi medâr- ı suç yapanlardan mah-
keme-i kübrâ-y ı haşirde bu hatas ının sebebi sorulacak.
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè
Hasta
Said Nursî
f
1952’de İstanbul’da Görülen Gençlik Rehberi Mahkemesine,
Ehl-i Vukufa Cevaben Verilen İtiraznamedir
Birinci Ağır Ceza Mahkemesi’ne,
Risale-i Nur eczalar ından Gençlik Rehberi ’nin tab’ ı ve intişarı münasebe-
tiyle müellifi Bediüzzaman Said Nursî’nin mahkemeye verildi ğini ve Gençlik 
Rehberi ’nin mahiyetini tetkik için, bilirki şi nam ıyla hakikatleri tamamen tah-
rif ederek dinsiz ve İslâmiyet dü şmanlar ı mahiyetinde mütalâa edip suç mev-
zuu ç ıkaran ehl-i vukufun raporunu okuduk.
130 parçadan müte şekkil iman, ilim ve fazilet hazinesi hükmündeki 
Risale-i Nur Külliyat ı’ndan bu Gençlik Rehberi  bir cüzü olmas ı ve Risale-i 
Nur’daki yüksek hakikatlere ruh ve canlar ıyla bağlanarak o eserler hazinesini 
bu milletin maddî-mânevî hayat ında bir saadet rehberi oldu ğunu isbat edip 
bildiğimizden, Rehber ’in aleyhindeki o bilirki şi isnadlar ını red ve ehl-i vuku-
fun vukufsuzluklar ını bütün kuvvetimizle yüzlerine çarparak ilân ve isbat edi-
yoruz. Ve mahkeme heyetine arz ediyoruz ki:
Verilen ehl-i vukuf raporu, vatan ve milletin hayat ına, tarihine, an’ane-
sine, mukaddesat ına, kanununa tamamen yabanc ı, hâlihaz ır kanunlara iftira 
eden, hükûmeti tahkir eden, bin y ıllık bu milletin tarihini tezyif ile bütün bir 
millet ecdad ını tahkir eden ve bugün bu vatanda ya şayan yirmi milyon kar-
deşlerimizin mâneviyat ına taarruz eden bir suikast ın örneğidir. Mahkeme-i 
adalet bunu nazar- ı itibara almas ı gayr-i mümkündür.
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” (Âl-i İmran sûresi, 3/173)
122  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 122  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İşte biz de, bilirki şi ismini al ıp bu suikast vesikas ını imza edenlere soru-
yoruz:
Bu millet –hâ şâ– dinsiz midir? Bu millet yüzy ıllar boyunca dinden ve 
imandan –hâ şâ– mahrum bir vaziyette en sefih millet midir? Bu millet ve bu 
milletin parlak tarihini alt ınla yald ızlayan bir ecdad, bütün hayatlar ını dünya-
ya sefahet ve dalâlet da ğıtan küfür yolu üzerinde mi yürümü şler? İstanbul’u 
fetihle dünya hayat ında yeni bir devir açan, şarka garba Kur’ân’ ın bayraktarl ı-
ğı vazifesiyle nur-u hidayet, ilim ve fazilet saçan, Avrupa’ya hakikî medeniyeti 
ders veren ve İslâmî medeniyetin ziyas ıyla beşeriyeti ayd ınlatan ve kos koca 
bir tarih, onlar ın kahramanl ığıyla dolu olan Y ıldırımlar, Fatihler, Selimler ve 
Süleymanlar ve onlar ın mensup oldu ğu bir millet, yazd ığının tamamen aksi-
ne olarak, mâneviyat ı sönmüş, dinden haberi yok, İslâmiyet’i ne şreden ba ş-
ka millet, o kumandanlar ba şka bir milletin tarihinde, tarih yalan söylüyor, 
Türkler İslâmiyet’in kahraman ı olarak Kur’ân’ ın bayraktarl ığını bütün millet-
ler üstünde bir şeref tac ı olarak ta şıdıklar ı yaland ır, öyle mi?
Veyahut bu millet, hakikat-i İslâmiye’den ald ığı bir dersle kad ınlar ını ve 
kızlar ını âdâb- ı Kur’âniye ziynetiyle ziynetlendirip kad ınlığın haysiyet ve şere-
fini muhafaza ederek onlar ın âdi ve k ıymetsiz olmalar ına mâni oldu ğu, yalan! 
Uzun as ırlarda İslâm-Türk kahramanlar ı nam ıyla mâruf olmu ş ve ahlâk ve na-
musun, haysiyet ve şerefin kemâline yeti şmiş bildiğimiz ve iftihar etti ğimiz ec-
dad ımız, annelerimiz, bizim iftihar ımızın aksine olarak emr-i Kur’ân’a ittibâ et-
memişler, güzelli ğin hakikatini terbiye-i İslâmiye dairesinde âdab- ı Kur’âniye 
ziynetiyle ziynetlenmek de ğil, vücutlar ını çıplak olarak te şhir etmekte bilmi ş-
ler, öyle mi?
Ey ehl-i insaf ve ey tarihiyle, mukaddesat ıyla kahraman ve mübarek ec-
dad ıyla iftihar eden nesl-i hâz ır! Geliniz, görünüz. Tarihinizi ve İslâmiyet’inizi 
tahkir eden bir suikast vesikas ını yazan ve imza edenlere, hayat ınızın hayat ı, 
ruhunuzun ruhu bildi ğiniz İslâmiyet’iniz nam ına ve kâinat ı on dört as ır ışık-
land ıran ve kudsî ve ilâhî düsturlar ıyla bin seneden beri milyonlar ecdad ını-
zı nurland ıran ve ebedî saadete sevk eden Kur’ân’ ınız nam ına ve o düstur-u 
Kur’ân’a ittibâ eden yüzer milyon ecdad ınız nam ına, ahlâk- ı hasene ve na-
mus muhafazas ı yolunda İslâmî terbiyenin ziyas ıyla nurlanan ve terbiye alan 
ve kad ınlığın hakikî mânâs ını ve hakikî güzelli ğini yaşay ışlar ıyla ve giyini şle-
riyle ve hayatlar ıyla gösteren annelerinizin ve ninelerinizin ve hem şirelerinizin 
nam ına o müfterilere, o tezyif ve tahkir savuranlara teessüfünüzü, tekdirinizi 
ve reddinizi bildiriniz.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   123 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   123
İşte o müfteriler, ya şı sekseni bulmu ş, zehirlerden şiddetli hasta, dinî hiz-
metinden dolay ı ömrü hapishanelerde çürütülmü ş bir İslâm kahraman ınız, 
şimdi bütün münevverlerin ve çok ediplerin ve terbiyecilerin vatan ve mil-
let-perverlerin şikâyet ettikleri ahlâks ızlığın ve fuhu ş tehlikesinden muhafa-
za için gençlere iyi ahlâk, yüksek namus, iman ve fazilet dersi veren, vatana millete bir uzv-u nâfi hâline gelmelerini temin eden, adalet ve âsâyi ş lehinde 
en birinci kuvvet olarak memleket ve milletin saadetine hizmet eden 
Gençlik 
Rehberi  adl ı eserinin müsâderesine ve müellif-i muhtereminin mahkûmiyeti-
ne sebep olmak için diyorlar:
“Bediüzzaman tesettür taraftar ıdır. Kad ınlar ın yar ı çıplak, aç ık dolaşma-
lar ına, İslâmiyet’e kar şı muharebede şeytan kumandas ına verilen f ırkalar ola-
rak tasvir etmekte, kad ınlar ın bugünkü içtimaî hayatta aç ık bacak ve yar ım 
çıplak giyinmelerini günah saymakta, Bediüzzaman halihaz ır bu aç ık, yar ım 
çıplak giyini şleri evlenmelere mâni olup fuh şa teşvik edici mahiyetinde gör-
mektedir. Ve yine Bediüzzaman’a göre, kad ını güzelleştiren şey ve kad ının 
hakikî ve daimî güzelli ği içtimaî hayatta yer alan süslenmek, vücutlar ını teşhir 
etmek olmay ıp, terbiye-i İslâmiye dairesinde âdâb- ı Kur’âniye ziynetidir.
Bediüzzaman dinî tedrisat taraftar ıdır. Risale-i Nur ad ı verdiği dinî tedri-
sat sayesinde mahkûmlar ın on beş haftada ıslah olacaklar ını –ki, Denizli ve 
Afyon hapishaneleri; adliyenin, gardiyan ve müdürlerin şehadetiyle sabittir– 
söylemektedir. Bediüzzaman, câzibedar bir fitneye esir olan gençlerin din ha-kikatleriyle ve Nur’un imanî dersleriyle kurtulacaklar ına kanidir.
İşte bu fikirleriyle suçludur, kanunen mahkûm edilmesi lâz ımd ır.” diyorlar.
İşte bunlar güya ehl-i vukuf nam ında memleket gençli ğine adalet ve hak 
ve hürriyet derslerini verecek profesörler veya hukuk doçentleridir!
İşte, ey adalet-i hakikiyenin mümessilleri s ıfat ıyla hukuk-u umumiyeyi 
ve haysiyet-i milliyeyi muhafaza eden hâkimler! Gençlik Rehberi ’nin imanî 
dersleri ve ahlâkî telkinleri, ehl-i vukuf raporundaki gibi bir suç mevzuu ola-rak kabul ediliyorsa ve müellifi bu büyük hizmetinden dolay ı mesul tutuluyor-
sa, eğer öyleyse, o zaman yukar ıda arz etti ğimiz bu millete, bin y ıllık tarihine, 
an’anesine, idarî ve örfî kanunlar ına, bu milletin ebedî medâr- ı iftihar ı olmuş 
mukaddes dinine, mukaddes İslâmiyet hakikatlerine, kudsî Kur’ân dersleri-
ne ve o kudsî hakikatlere sar ılarak İslâmî medeniyeti kemâl-i şâşaa ile dünya-
ya ilân eden bir aziz ecdada ve onlar ın haysiyetine, hukukuna, mâneviyat ı-
na savrulan tahkir ve tezyifleri, indirilen darbeleri ve söylenen i ğrenç iftiralar ı 
124  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 124  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
kabul etmeniz lâz ımd ır. Bu büyük, mânevî cinayetleri ho ş görüp kabul etmek-
le, ismî ehl-i vukuflar ın suç isnad ettikleri Gençlik Rehberi suç say ılabilir. Ve 
ancak o cihetle müellifi mahkûm ve Rehber ’i neşreden talebeleri muahaze 
olunabilir. Yoksa, adalet-i kanun ve hürriyet-i fikir ve vicdan düsturuyla mah-kûmiyeti ve muhakemesi mümkün de ğildir. Hürriyet-i fikir ve hürriyet-i vic-
dan düsturunu en geni ş mânâs ıyla tatbik eden cumhuriyet idaresinin demok-
rasi kanunlar ıyla asla kabil-i telif de ğildir.
Eğer “
Gençlik Rehberi ’nin intişarıyla dinî terbiyeyi ders veriyor; bu ise 
lâikliğe ayk ırıdır.” diye itham olunuyorsa, o halde lâikli ğin mânâs ı nedir? 
Biz de soruyoruz. Lâiklik, İslâmiyet dü şmanl ığı m ıdır? Lâiklik dinsizlik midir? 
Lâiklik, dinsizli ği kendilerine bir din ittihaz edenlerin dine taarruz hürriyeti mi-
dir? Lâiklik, din hakikatlerini beyan edenlerin, imanî dersleri ne şredenlerin 
ağızlar ına kilit, ellerine kelepçe vuran bir istibdad- ı mutlak düsturu mudur?
Lâiklik, bir vicdan ve fikir hürriyeti oldu ğuna göre, dinsizler ve din dü ş-
manlar ı, İslâmiyet aleyhinde her çe şit hücumlar ı, taarruzlar ı yapar, anar şik fi-
kirlerini o hürriyet-i vicdan ve fikir bahanesiyle ne şreder de, fakat bir İslâm 
âlimi o hürriyet-i fikir düsturuna istinaden bin y ıldan beri İslâmiyet’in serda-
rı olmuş bir millet içinde ve o milletin bin y ıllık an’anesine, kanunlar ına ittibâ 
ederek ve yine o milletin saâdeti u ğrunda, ahlâk ve namusun muhafazas ı yo-
lunda dinî bir ders beyan etmesi “lâikli ğe ayk ırıdır” diye suçlu gösterilir, dev-
letin nizamlar ını dinî inançlara uydurmak istiyor diye mahkûr gösterilir. Biz 
böyle bir gayr-i mümkünün, mümkün olmas ına ihtimal vermiyoruz. Adaletin 
buna müsaade etmeyece ğini şüphesiz biliyoruz.
Hakikat-i halde, geçen mahkemelerin beraatler vererek tamamen iade 
ettikleri Risale-i Nur’un 130 parças ından bir parças ı olan Gençlik Rehberi , 
vatan ve milletin saadetinde en birinci vesilelerden birisidir. O eserleri oku-yup, onlar ın dersleriyle sefahet ve dalâletin girdaplar ından kurtulduklar ını 
mahkemelerde söyleyen yüzler Nur talebeleri ve şimdi bizzat o eserlerle va-
tan ve millete nâfi bir uzuv haline geldiklerini hayatlar ıyla ve hizmetleriyle is-
bat eden binler Türk gençleri bizler, o as ılsız isnadlar ı, o müfterilerin yüzleri-
ne çarp ıyoruz.
Hakikaten ne kadar ac ıdır ki, âsâyi şin teminine, ahlâk ın muhafazas ına 
vesile olmu ş, adliyeye ve zab ıtaya binler faydas ı bulunmu ş bir eser, bugün 
hakikatin tamamen aksine olarak suçlu gösterilip zararl ı tevehhüm edilmek 
isteniyor. Art ık bu kadar bedihî bir z ıddiyet kar şısında insaf ve vicdan sahip-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   125 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   125
lerinin vicdanlar ına ve insaflar ına havale edip Üstad ımız hakk ında o ehl-i vu-
kufun “Dini siyasete âlet ediyor.” demelerine mukabil biz de diyoruz: O ehl-i vukuf, adliyeyi dinsizli ğe âlet ediyor.
Bilirkişi raporunda bir isnad da, “Müellif, Risale-i Nur şahs- ı mânevîsi na-
mına konuşmaktad ır.” “Kalbe ihtar edildi.” “Leyle-i Kadir’de kalbe gelen bir 
mesele-i mühimme.” gibi baz ı cümleleri ele alarak, bununla şahsî nüfuz temin 
etmek maksad ının müellifte bulundu ğudur.
Bu kadar as ılsız ve mânâs ız bir isnad kar şısında insan, o bilirki şi nam ını 
alanlar ın bilirkişi mahiyetinden tamamen uzak olduklar ına hükmedip, o ce-
haletleri ve o vukufsuzluklar ı karşısında hayrette kal ıyor. Hiç olmazsa, ehl-i 
vukuf, hürmeten bu ciheti dikkatle mütalâa etseydiler, kendileri bu derece ce-halet deresine at ılmaktan belki bir derece kurtulurlard ı. Bu as ılsız isnada kar şı 
evvelâ bütün Risale-i Nur eserleri ve mektuplar ı ve Üstad ımızın bütün hayat ı 
en kat’î delildir ki, o aziz zat bütün gayretini, bütün hizmetini hak u ğrunda ve 
yaln ız hak için yapm ış ve yaln ız Hakk’ ın hat ırı için konu şmuş. O suretâ ehl-i 
vukuf, Nur Külliyat ı’ndan yaln ız küçük bir cüzünü okumakla ve dinsizlikte ta-
assup göstererek, illâ ki bir suç isnad edebilmek için bu iftiray ı savurmu şlar. 
Hâlbuki, o aziz zat, Risale-i Nur dersini izah ederken diyor: “ En büyük dersi-
miz, acz, fakr, şefkat ve tefekkürdür. ”
Hakikat-i halde o aziz zat, büyük ve küllî hizmetleriyle, en câniyane i şken-
celere sab ır ve tahammül ederek, mücahede-i mâneviyesinde devam edip 
küfür ve dalâletin bîaman hücumlar ını, maddiyyûn ve tabiiyyûnun küfrî mes-
leklerini Kur’ân- ı Hakîm’in hakâik-i imaniyesinden ald ığı Nur hakikatleriyle 
parçalayarak ve o Nur’un 130 risalesinin yüz binler nüshalar ını, imanî ders-
leriyle ona minnettar kalan yüz binler mü ştak talebeleriyle her tarafa ne şre-
den.. dinsizli ğin, bilhassa komünistli ğin bu vatandaki hücumuna mâni olan 
iman hakikatlerini en kat’î delil ve burhanlarla isbat ederek küfür ve dalâletin bât ıl mesleklerini Kur’ân’ ın elmas k ılıcı hükmündeki iman- ı billâh ve vahda-
niyet-i ilâhiye hüccetleriyle parça parça eden.. ve o Nur eserleri şimdi âlem-i 
İslâm’ ın büyük merkezlerinde kemâl-i takdir ve istihsanla ne şredilen.. ve ge-
çen sene Türkiye’yi ziyarete gelen Pakistanl ı bir vekil, k ırk-elli üniversite ta-
lebesine, “Karde şlerim, ben âlem-i İslâm’da arad ığımı Türkiye’de buldum. 
Bediüzzaman yaln ız sizin de ğil; o bütün âlem-i İslâm’ ınd ır. Ve yak ın bir za-
manda bütün İslâm âlemi onu anlayacakt ır. Siz bu Nur eserlerine dikkatle ba-
kın. Ben bunu doksan milyon İslâmlar içinde ne şredeceğim. Benim âlem-i 
İslâm hakk
ında pek çok endi şelerim ve Üstada pek çok soracaklar ım vard ı. 
126  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 126  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bir saat kadar yan ında yaln ız onu dinlemekle bütün endi şelerim zâil olup bü-
tün suâllerime cevap ald ıktan sonra, şimdi Pakistan’a âlem-i İslâm’ ın mukad-
derat ı hakk ında büyük müjdelerle gidiyorum.
Ben Türk ve İslâm tarihini tetkik ettim. Evet, çok kahramanlar, çok İslâm 
fedaileri ve çok vatan-perverler gelmi şler. Hepsi büyük fedakârl ık ve kah-
ramanl ıkla millete, vatana hizmet etmi şler. Fakat o hizmetlerinin neticesin-
de lây ık olduklar ı mükâfat onlara verilmi ş. Her birisi birer mükâfata mazhar 
olmuşlar. Fakat bugün Üstad, yirmi küsûr seneden beri bu milletin saadet-i 
dünyeviyesi ve uhreviyesi için, târife imkân olmayan zulüm ve i şkenceler içe-
risinde işte bu eserleri telif ve ne şrederek, bu millet içerisinde, din aleyhindeki 
cereyanlar ın intişarına mâni olan Bediüzzaman’ ın evinde bugün bir lâmbas ı 
bile yok. İşte o her şeyi terk ederek yaln ız ve yaln ız dine hizmet için çal ışmış-
tır. Elbette âlem-i İslâm yak ında böyle bir zat ı eserleriyle tan ıyacakt ır.” diye 
Ali Ekber Şah gibi bir İslâm âlimi ve mütefekkirinin takdir ve tahsinine mazhar 
olan.. ve şimdi Demokrat milletvekillerinden baz ılar ı, “Bediüzzaman’ ın Nur 
risalelerini okuyan, ders alan ve o eserleri ne şreden Nur talebeleri bu hizmet-
leriyle bu memlekette komünistli ğin yay ılmas ına sed oldular. Madem hükû-
metimiz komünizmin aleyhindedir. Öyleyse, Nurculara o hizmetlerinden do-lay ı minnettard ır.” diye milletvekillerince dahi hizmeti takdir edilen.. ve serâ-
pâ bütün Risale-i Nur eczalar ı her bir nüshas ı, binler kelime ve cümleleriyle 
o zat ın mahiyetine, hizmetine, yirmi be ş yıllık faaliyetine ve ne şriyat ının kül-
lî faydalar ına şehadet ve i şaret ettikleri bir zat.. evet, i şte o acz ve fakr dersi-
ni kendisine meslek edinen ve talebelerine ders veren bir zat; hakikat-i halde 
yukar ıda bir derece arz etti ğimiz o küllî hizmetlerinin neticesinde talebelerinin 
ve bütün ehl-i iman ın en büyük medh ü senâlar ına, hürmet ve muhabbetle-
rine en lây ık, en elyak ve kabul etmesi hakk ı iken, bilâkis o aziz zat, kendisi-
ni ziyarete gelenlere ve Risale-i Nur eserlerini okuyup o eserleri ilim ve iman hakikatleri dersinde, asr ın bütün ilim ve isbatlar ı üstünde görerek hayran ka-
lanlar ın en samimî hürmet ve senâlar ından mütemadiyen kaç ınm ış ve müte-
addit mektuplar ında, “Ben de sizin bu ders-i Kur’âniye’de bir ders arkada şı-
nızım. Ben en ziyade muhtaç ve fakir oldu ğumdan bu kudsî hakikatler en ev-
vel bana ihsan edilmi ştir. Ben makam sahibi de ğilim. Ben kendimi be ğenmi-
yorum. Beni be ğenenleri de be ğenmiyorum. Karde şlerim, sizi bütün bütün 
kaç ırmamak için nefsimin gizli çok kusurlar ını söylemiyorum.” diye kendisine 
yap ılan medihleri ve hürmetleri reddetmi ş. Ve gaye-i hayat ını yaln ız hakâik-i 
imaniyenin ne şrine hizmet bilmi ş. Dünyevî bütün menfaatleri o hizmeti u ğ-
runda feda etmi ş.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   127 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   127
Ve işte bütün hayat ı bilâ-istisna bu ferâgate ve bu hakikate şehadet 
eden bir zata, en haks ızlar ın dahi yapamayacaklar ı bir isnad ı bu ehl-i vukuf 
isimli kimseler yapm ışlar. Hattâ “Leyle-i Kadir’de İhtar Edilen Bir Mesele-i 
Mühimme” diye Rehber’ deki çok mühim bir hakikate nazar etmeyerek, 
bu “ihtar” kelimesinden de şahsî nüfuz temin etti ğine bir delil göstermi şler. 
Hâlbuki, bu “ihtar” kelimesi, o yüksek hakikatlerin ehemmiyetine öyle bir şü-
mulü var ki, ancak o hakikati okumak lâz ımd ır. İşte, o parça, İkinci Harb-i 
Umumî’nin sonunda nev-i be şerin dehşetli zulümleri ve tahribatlar ı neticesin-
deki dehşetli meyusiyetleriyle deh şetli vicdan azaplar ını ve dünya hayat ının 
bütün bütün fâni ve muvakkat olmas ı ve medeniyet fantaziyelerinin uyutucu 
ve aldat ıcı olduğunun umuma görünmesiyle, f ıtrat- ı beşeriyedeki yüksek isti-
dâdât ın dehşetli yaralanmas ını ve Kur’ân’ ın elmas k ılıcı alt ında gaflet ve dalâ-
letin parçaland ığını ve bu sebeple dünya hayat ının geçici ve muvakkat olma-
sından, be şeriyet, hayat- ı bâkiyeyi arayaca ğını ve ebedî hayat ı ve dâimî saa-
deti ancak Kur’ân’ ın müjde verdi ğini isbat ile pek parlak izahtan sonra diyor:
“Elbette, nev-i be şer bütün bütün akl ını kaybetmezse, maddî veya mâne-
vî bir k ıyâmet ba şlar ına kopmazsa, İsveç, Norveç, Finlandiya ve İngiltere’nin 
Kur’ân’ ı kabul etmeye çal ışan meşhur hatipleri ve Amerika’n ın din-i hakk ı 
arayan ehemmiyetli cemiyeti gibi, rûy-u zeminin geni ş kıtalar ı ve büyük hü-
kûmetleri, Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyân’ ı arayacaklar ve hakikatlerini anlad ıktan 
sonra bütün ruh-u canlar ıyla sar ılacaklar. Çünkü bu hakikat noktas ında kati-
yen Kur’ân’ ın misli yoktur ve olamaz. Ve hiçbir şey bu mucize-i ekberin yeri-
ni tutamaz.”
Ey muhterem hâkimler,
Yaln ız son cümlesini numûne olarak size arz etti ğimiz bu ehemmiyetli f ık-
ran ın başında yaz ılan “ihtar” kelimesi bir suça mesned olabilir mi? Bu yaz ı 
şahsî bir nüfuz temini için mi yaz ılm ış? Yoksa nev-i be şerin Kur’ân hakikatle-
rini aramaya ba şlad ığını beyan ile istikbalde Kur’ân’ ın beşeriyete hâkim ola-
cağını m ı haber veriyor ve isbat ediyor? Bu hususu yüksek takdirinize hava-
le ediyoruz.
Evet, Risale-i Nur müellifi, Kur’ân’ ın dersinden ald ığı ve ayn- ı hakikat 
olan bu ihtarlar ı beyan etmesi, beyan ve isbat etti ği derslerin ve mevzular ın 
hakkaniyetine bir hüccet içindir. Evet, ayn- ı hak ve hakikat oldu ğunu dikkat-
le bakanlar görebilirler. Ve bir derya-y ı iman ve bir hazine-i tevhid ve bir um-
man- ı hikmet halinde co şan bir harikan ın, istikbalin nesillerinde ve milyon-
lar kalb ve gönüllerde nas ıl kemâl-i şâşaa ile yaşayacağını ve alk ışlanacağını 
128  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 128  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hissedebilirler. Ve Türk milletinin bin y ıllık kudsî mefahir-i milliyesine mümâ-
sil, yine Türk milletinin dünyaya örnek olmu ş kahraman ecdad ının yerinde 
İslâmiyet hakikatlerine sar ılarak yine Kur’ân’ ın bayraktarl ığı vazifesiyle istik-
balin k ıtalar ında hâkim-i mânevî olaca ğını hissedebilirler.
Bu çok yüksek ve çok ehemmiyeli hakikatleri tam anlayabilmek için, 
Bediüzzaman’ ın bundan k ırk sene evvel 1327’de Şam’da, Câmiü’l-Emevî’de, 
içinde yüz ehl-i ilim bulunan on bin ki şilik bir cemaate hitaben irad buyurduk-
lar ı Hutbe-i Şamiye  eserini okumak lâz ımd ır. Şimdi o eserin tercümesini yap-
mak lütfunda bulunan o aziz zat, o zamanda peri şan ve esaret alt ında bulu-
nan İslâm âlemine pek azîm müjdelerle, medeniyetin seyyiât ı, hasenesine ga-
lip gelmesine mukabil, istikbalde İslâmiyet’in kuvvetiyle medeniyetin mehasi-
ni galebe ederek şems-i İslâmiyet’in büyük milletler ve k ıtalar üzerinde hâkim 
olacağını beyan ve isbat ederek haber veriyor.
Mâdem o ehl-i vukuf ismini alanlar, “kalbe ihtar edilen bir mesele” cüm-
lesinde hakikate nüfuz edemeyerek yanl ış mânâ ç ıkarm ışlar. 1327’den, tâ 
1371 senesinden sonraki âlem-i İslâm’ ın mukadderat ına nazar eden Hutbe-i 
Şamiye ’deki hakikatler dahi –bilirki şilerin yanl ış anlad ıklar ı veya yanl ış mânâ 
verdikleri– bu “ihtar” kelimesinin hakikatini ve geni ş mânâs ını çok yüksek bir 
hakikat halinde gösterdi ğinden, Hutbe-i Şamiye  eserinin tercümesini mahke-
meye arz ediyoruz. Ve yaln ız burada, eserde isbat edilen meselelerin âhirinde 
zikredilen birkaç cümleyi yazarak takdim ediyoruz:
“Evet, ben kendi hesab ıma ald ığım dersime binâen, ey İslâm cemaati, 
müjde veriyorum ki: Şimdiki âlem-i İslâm’ ın saadet-i dünyeviyesi, bâhusus 
Osmanl ılar ın saadeti ve bilhassa İslâm’ ın terakkisi ve onlar ın uyanmas ı ve in-
tibah ı ile olan Arab ın saadetinin fecr-i sâd ıkının emareleri inki şafa başlıyor. 
Ve saadet güne şinin de ç ıkmas ı yak ınlaşmış. Ben dünyaya i şittirecek bir de-
recede kanaat-i kat’iyemle derim: İstikbal yaln ız ve yaln ız İslâmiyet’in ola-
cak ve hâkim, hakâik-i Kur’âniye ve imaniye olacak. Öyleyse, şimdiki ka-
der-i ilâhî ve k ısmetimize raz ı olmal ıyız ki, bize parlak istikbal, ecnebîle-
re müşevveş bir mâzi dü şmüş.”
“Eğer biz ahlâk- ı İslâmiye’nin ve hakâik-i imaniyenin kemâlât ını ef’âlimiz-
le izhar etsek, sair dinlerin tâbileri elbette cemaatlerle İslâmiyet’e girecekler. 
Belki, küre-i arz ın baz ı kıtalar ı ve devletleri de İslâmiyet’e dehalet edecekler.”
“Ey bu Câmiü’l-Emevî’deki karde şlerim gibi âlem-i İslâm’ ın câmi-i kebi-
rinde olan karde şlerim! Siz de ibret al ınız. Bu k ırk beş senedeki hâdisattan ib-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   129 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   129
ret al ınız. Tam akl ınızı başınıza al ınız. Ey mütefekkir ve ak ıl sahibi ve kendini 
münevver telâkki edenler!
Hâs ıl-ı kelâm, biz Kur’ân şâkirtleri olan müslümanlar, burhana tâbi 
oluyoruz, ak ıl ve fikir ve kalbimizle hakâik-i imaniyeye giriyoruz. Ba şka 
dinlerin tâbileri gibi ruhban ı taklit için burhan ı bırakm ıyoruz. Onun için 
ak ıl ve ilim ve fen hükmetti ği istikbalde, elbette burhan- ı aklîye istinad 
eden ve bütün hükümlerini akla tesbit ettiren Kur’ân hükmedecek. ”
“Evet, şimdi olmasa da otuz-k ırk sene sonra fen ve hakikî mârifet ve 
medeniyetin mehasini o üç kuvveti tam techiz edip, cihâzât ını verip o do-
kuz mânileri ma ğlûp edip da ğıtmak için taharrî-i hakikat meyelân ını ve insaf 
ve muhabbet-i insaniyeyi o dokuz dü şman tâifesinin cephesine göndermi ş. 
İnşaallah yar ım as ır sonra onlar ı darmada ğın edecek.”
“İşte Amerika ve Avrupa tarlalar ı böyle dâhi muhakkikleri (Mister Carlyle 
ve Bismark gibi) mahsûlât vermesine istinaden, ben de bütün kanaatimle de-rim: Avrupa ve Amerika İslâmiyet’le hâmiledir. Günün birinde bir İslâmî dev-
let doğuracak.”
“Hem de İslâmiyet güne şinin tutulmas ına (inkisâf ına) ve be şeri tenvir et-
mesine mümânaat eden perdeler aç ılmaya ba şlam ışlar. O mümânaat eden-
ler çekilmeye ba şlıyorlar. K ırk beş sene evvel o fecrin emaresi göründü. 71’de 
fecr-i sâd ıkı başlad ı veya başlayacak.”
“Ey Câmi-i Emevî’de karde şlerim! Ve yar ım as ır sonraki âlem-i İslâm ca-
miindeki ihvanlar
ım! Baştan buraya kadar olan mukaddimeler netice vermi-
yor mu ki: İstikbalin k ıtalar ında hakikî ve mânevî hâkim ve be şeri, dünyevî 
ve uhrevî saadete sevk edecek yaln ız İslâmiyet’tir ve İslâmiyet’e ink ılâp etmiş 
ve tahrifattan ve hurâfattan s ıyrılacak İsevîlerin hakikî dinidir ki: Kur’ân’a tâ-
bi olur, ittifak eder.”
Muhterem heyet-i hâkime,
Risale-i Nur müellifi aleyhindeki bütün iftiralara ve isnadlara kar şı huku-
kî en kat’î cevap olarak üç mahkemenin ve üç ehl-i vukuflar ın tetkikten son-
ra eserleri iade etmeleridir.
Hem Üstad ımızın yirmi yedi senelik hayat ı ve 130 parça kitab ı ve mek-
tuplar ı, üç mahkeme ve hükûmet memurlar ı taraf ından tam tetkik edildi ği ve 
aleyhinde çal ışan zâlim, mürted ve münaf ıklara karşı mecbur oldu ğu, hattâ 
idam ı için gizli emir verildi ği halde, dini siyasete âlet etti ğine dair en ufak bir 
130  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 130  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
emare bulamamalar ı, dini siyasete âlet etmedi ğini kat’î isbat ediyor. Hayat ını 
yak ından tan ıyan biz Nur şâkirtleri ise, bu fevkalâde hâle kar şı hayranl ık duy-
makta ve Risale-i Nur dairesindeki hakikî ihlâsa bir delil saymaktay ız.
Bu itibarla onu baz ı iftiralarla çürütmek isteyen, vatan ve milletin saadeti 
lehindeki hizmetlerinin aleyhindeki gizli, zâlim dü şmanlar ının plânlar ını âdilâ-
ne karar ınızla mahvedece ğinizi ve müfterilerin yanl ış isnadlar ını yüzlerine çar-
pacağınızı adalet ve vicdan ınızdan bekler, hürmetlerimizi takdim ederiz.
Eskişehir Nur talebelerinden
Yaşar, Osman Toprak, Ahmed, Osman,
Ceylân, Şükrü, Bayram, Sungur, Hüsnü
f
Heyet-i S ıhhiyeye
On beş sene evvel Rehber’ in başında yaz ıldığı gibi, baz ı gençler kendi-
lerinin hayat- ı dünyeviye ve uhreviyesini muhafaza için yan ıma geldiler. Ben 
de onlara lillâh için o Rehber  dersini verdim.
O risale, bir-iki hâ şiye müstesna, hem Isparta hükûmeti, hem Denizli Mah-
ke mesi’nde, hem Ankara’n ın Ağır Ceza ve Temyiz Mahkemesi’nin iki sene elle-
rinde kalmas ı neticesinde beraat kazanmas ı ve tamamen Risale-i Nur Külliyat ı, 
Rehber  de içinde oldu ğu halde iade edilmesi ve bir nüshas ı Ankara Emniyet 
Müdürü’nün eline geçmesi ile – Rehber’ in başında yaz ıldığı gibi– birtek keli-
mesine ili şmesiyle âhirinde gelen cümleyi okuyunca hakikati anlamas ı ve inti-
şarına mâni olmamas ı, hem binlerce nüsha inti şar ettiği halde hiçbir yerde bir 
zarar, bir itiraz görülmemesi, hattâ Mersin’in Tarsus kazas ında birkaç Nur ki-
taplar ını müsâdere ederek Gençlik Rehberi  de içinde oldu ğu halde Ankara’ya 
gönderilip tetkik ettirildikten sonra, vilâyetin emriyle “tamamen serbesttir” di-ye resmî vesika vermeleri ve İstanbul’da tab’ edildi ği zamanda kanunen be ş-
alt ı makama gönderildi ği ve ellerinde be ş-alt ı ay kald ığı halde ili şmemeleri, 
Rehber’ in ehemmiyetini ve kanunen dahi serbest oldu ğunu isbat ediyor.
Sonra binden fazla gençler Ankara ve sair vilâyetlerin mekteplerinde ondan 
vatan, millet, ahlâk cihetinde istifade ettikleri ve hiç kimse zarar görmedi ği hal-
de, birden, hiçbir medâr- ı mesuliyet olmayan bir-iki kelimeye yanl ış mânâ ver-
mek, meselâ “ Gençlik Rehberi ” nam ını vermekle bir suç mevzuu yapm ışlar.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   131 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   131
Biri de müellifi tab’ etmemi ş, kendi bîçâre hasta yata ğında iken, gençler 
tab’ ettikleri halde, “ şahsî nüfuz temini için yaz ılm ış” diye suç mevzuu yap ıp, 
tab’ edene de ğil de, müellifini A ğır Ceza’ya vermek, hem zorla oraya celb et-
mek, hâlbuki on be ş sene evvel yaz ılm ış ve af kanunu ve mürur-u zaman ı, 
hem beraati görmü ş, öyleyse bütün bütün kanunsuz olarak bir garaza binâen 
müellifine bu kadar mus ırrane ilişiyorlar.
Ben de diyorum ki: On vecihle kanunsuz, bu kadar mus ırrane hastal ığım 
zaman ında iktidar ım harici beni mahkemeye vermenin sebebi, Rehber’ in va-
tana, millete, âsâyi şe pek büyük faydas ı olduğu için, anar şilik ve dinsizlik he-
sab ına ilişiyorlar, diye ihtimal veriyorum.
Şimdi bu kanun nam ına garazkârâne kanunsuzluk hesab ına beni ceb-
ren, zorla İstanbul’a mahkemeye sevk etmekte, benim çok ihtiyarl ık, zafiye-
tim ve zehirli şiddetli hastal ığım katiyen t ıbben, fennen mazeret-i kat’î oldu ğu 
gibi, dört defa o noktadan rapor al ıp onlara gönderdi ğimiz halde, yine ısrarla 
beni zorlamakta olduklar ından, pek şiddetli ruhuma dokunmu ş. Daha benim 
mahkeme ve idare huzurunda konu şmak, iktidar ım haricindedir. Konu şsam 
da vatan, millet ve âsâyi şe zarar vermek fikriyle çal ışan ve beni hilâf- ı kanun 
muhakeme edenlerin yüzüne vurmaya mecbur olaca ğım. Daha bu kadar zul-
me tahammül edemeyece ğim. Bu ise ehemmiyetli ba şka bir nevi hastal ıktır. 
Hem vatana bu mânevî hastal ık zarar vermek ihtimali var.
Şimdi heyet-i s ıhhiyeden ricam, beni tan ıyanlar ve benimle yak ından 
alâkadar olanlar ve hizmet edenler biliyorlar ki, gizli dü şmanlar ım müteaddit 
defad ır beni zehirliyorlar. Tegaddî edemiyorum. Hattâ hizmetçimle be ş daki-
kadan fazla konu şam ıyorum.
Hem başımda şiddetli ve devaml ı nezle ve bir gözüm o nezleden a ğrıyor 
ve ak ıyor. Müzmin kulunç ve şiddetli sanc ı ile hastay ım.
Hem yirmi sekiz sene gurbette kald ığımdan ve ba şkalar ının muavenetini 
kabul etmedi ğimden, pek zarurette ya şad ığım için zafiyet fazlad ır. Hattâ, zor-
la merdivenden ç ıkıyorum. Zaruret-i kat’î olmazsa be ş dakika konu şam ıyo-
rum, yoruluyorum.
Ben sâb ık mahkemelerde hem Risale-i Nur, hem Risale-i Nur talebeleri 
için tahammül ediyordum. Ve tam hakikati izhar etmiyordum. Bir derece zu-lümlerine tahammül edip haks ızlıklar ını yüzlerine vurmuyordum. Tâ masum-
lara, âsâyi şe zarar gelmesin diye sab ır ve her nevi zulüm ve i şkencelere ta-
hammül ediyordum.
132  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 132  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Şimdi ise Risale-i Nur’a âlem-i İslâm sahip ç ıktı. Nur talebeleri de benim 
müsamahama ve dü şmanlar ıma ilişmemekliğime ve zulümlerine sükût etme-
me ihtiyaçlar ı kalmad ı. Onun için benim damar ıma pek şiddetli dokunuldu-
ğunda, irade ve ihtiyâr ım haricinde kar şıma ç ıkan gizli dü şmanlar ımın bana 
zararlar ına vesile olan, beni cezaland ırmaya çal ışanlara hakikati ç ıplak olarak 
böyle söyleyece ğim. Sükût... Şimdi izhar edilmeyecek.
Madem hakikat böyledir. Heyet-i s ıhhiye benim hem maddî, hem mâne-
vî, hem sinir, hem kalb, hem nezleli ba ş hastal ıklar ım, hem kulunç ve sanc ı ve 
mahkemelerde konu şma iktidars ızlığı ve hem madem resmen vekillerim ora-
dad ırlar, hem tab’ edenler de oradad ırlar; istinâbe suretiyle ifademin al ınmas ı 
için fennî ve tehlikeli hastal ığı var, şeklinde rapor verilmesini rica ederim.
Emirdağ’da
Said Nursî
f
Aziz ve mübarek mü şfik Üstad ım,
Bu arîzam ı Nurla alâkadar ve hac refiklerimdem Karakoçanl ı Hac ı Sabri 
kardeşimle takdim ediyorum.
Evvelâ : Mübarek ellerinizi kemâl-i ihtiramla takbil eder, bu âciz ve pür-
taksir karde şiniz ve talebenizi müstecap ve mübarek duan ızda dahil buyur-
man ızı istirham eylerim.
Sâniyen : Hac ı Sabri karde şinizi ve di ğer yeni alâkadarlar ı da dualar ınıza 
dahil buyurman ızı rica ederim.
Sâlisen : Kardeşim Hüsrev gerek zat- ı âlilerinin, gerekse di ğer kardeşle-
rinin mektuplar ını emirlerinize atfen göndermekte devam etti ği için, –lillâhil-
hamd– vaziyetten haberdar bulunuyoruz.
Râbian : Gerek Hüsrev karde şimin ve gerek Ceylân’ ın gönderdikleri eser-
leri karde şlere verdim ve paras ını kendilerine gönderdim. Urfa’dan biraz da-
ha istedim. Gelince in şaallah onlar ı da talebelere verece ğim. Eserlerden bir 
tak ımını Hac ı Sabri alm ıştır.
Hâmisen : Reisicumhurun nutkundan gelen müjdeli istihrac ın tahakkuk 
et me sini eltâf- ı ilâhiyeden niyaz ederiz.
Sâdisen : Nur’un ne şri ve fütuhat ı için Rahîm ve Kerîm Rabbimiz muvaf-
fak buyurdu ğu nisbette istihdam ımız –lillâhilhamd– devam ediyor.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   133 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   133
Akşamlar ı Nurlu cemaatten mürekkep fakirhanemize gelen cemaate ted-
risat- ı Nuriye’de devam olunuyor.
Malatya seyahatimde oradaki alâkadarlar ın çal ışma tarzlar ını söyledim. 
Büyük Do ğucular ın bu fakiri kendi zümrelerine katmak hususundaki teklifle-
rine, “Büyük Do ğuculuk siyasî bir te şekkül müdür?” diye sordum. “Evet” de-
dikleri için, “Sizin yaln ız imanî ve Kur’ânî mesâildeki mü şküllerinizi ve izah ını 
arzu ettiğiniz noktalar ı Risale-i Nur’un yard ımıyla halle çal ışırım. Benim mes-
leğim, ihtiyâr ve şuurum taallûk etmeden Risale-i Nur dairesinde istihdamdan 
ibarettir. İman ve Kur’ân meselelerinize hemfikrinizim. Fakat siyasetle i ştigal 
edemem.” meâlinde cevap verdim. Yaln ız bu zümreden Nur’larla alâkadar 
olanlar var. Onlar ın el ele vererek, hem eserleri okumalar ını ve anlayamad ık-
lar ı yerleri sormalar ını, Kur’ânî hatt ı öğrenmeye gayret etmelerini rica ettim. 
Malatya, Urfa, Antep’tekileri eserleri edinmeye ve alâkalar ını artt ırmaya âci-
zâne yaz ılar ımla teşvik etmekteyim. Şimdilik mesâil-i Nuriyem böyledir.
Cenab- ı Hakk’a nihayetsiz hamd ve şükür olsun ki, hesaps ız kusurlar ımla 
beraber bu Kur’ânî ve imanî hizmette istihdama lây ık görmüştür. Elbette, mü-
barek ve mü şfik Üstad ımın dualar ı bereketiyle zümre-i Nuriyenin âciz bir fer-
di olmakta devam ve öylece Livâü’l-Hamd (aleyhissalâtü vesselâm)  taht ında topla-
nanlardan olurum.
Tekrar tekrar mübarek ellerinizi kemâl-i tâzimle takbil eyler, alâkadar kar-
deşlerimin de selâm, dua ve ihtiramlar ını arzederim. Muhitinizdeki maddeten 
ve mânen yak ın bütün arkada şlara arz ve ihtiram eylerim. Erhamürrâhimîn 
olan Rabbimizden daimî niyaz ım, aziz, muhterem ve mü şfik Üstad ımdan ebe-
diyen raz ı olsun ve bütün maksad ını hâs ıl eylesin, âmîn...
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
el-Hubbu fillâh muhibb-i muhlisiniz
Hulûsi
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
134  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 134  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Çok sevgili, mü şfik Üstad ım Efendim Hazretleri,
Evvelâ : Hem mübarek leyâli-i a şerenizi, hem kudsî bayram ınızı ruh u ca-
nımla tebrik eder, arz- ı hürmetlerimle Nur ne şreden ellerinizden öper, kusu-
rat ımın aff ını istirham ederim.
Sâniyen : Bu günahkâr âdi, âciz, kusurlu, liyakatsiz, miskin, tembel tale-
benizi Risale-i Nur’un hakâik-i kudsiye-i imaniye ve Kur’âniye’sine ve sev-gili Üstad ın terbiye-i mâneviye ve maddiyesine mazhar buyuran Cenab- ı 
Erhamürrâhimîn’e hadsiz şükrediyorum. 
1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
Sevgili Üstad ım,
Terbiye-i mâneviyenizin âsâr ını her vakit bize ihsas eden Rabb- ı 
Rahîm’ime ne kadar şükretsem yine azd ır. Tahdîs-i nimet olmak üzere şunu 
da arzetmek isterim ki, hastal ığımdan mü ştekî değilim. Çünkü –lillâhilhamd– 
nur-u ayn ım ve sürur-u ruhum ve g ıda-y ı kalbim olan Risale-i Nur’un haki-
katlerini bilfiil ve bittecrübe ders almama sebep oldu.
Hem hakikaten ömrü k ırkınc ı sene-i devriyesinde müthi ş bir tarzdaki 
maddî ve mânevî hastal ıklar ıma her bir ricas ında ruha ve kalbe binler nur-u 
tevhidi ve ziya-y ı teselliyi serpen İhtiyarlar Risalesi..
hem her bir devas ında bînihaye şifa-y ı mânevî bulunan Hastalar Risalesi..
hem on bir kelime-i kudsiye-yi tevhidiyenin pek harika ve emsalsiz bir 
tarzda t ılsımlar ını keşfeden ve her bir cümlesinden nur-u tevhid f ışkıran Yir-
minci Mektup..
hem hakâik-i imaniyenin en son ve en mü şkül ve en derin ve bütün filo-
zoflar ı, hattâ hükema-y ı İslâmiye’yi dahi hayrette b ırakan çok mühim muam-
malar ı halleden Yirmi Dördüncü Mektup..
hem kalbin bütün mânevî yaralar ına kudsî bir tiryak olan On Yedinci Söz 
ve emsali risaleler pek harika bir tarzda imdad ıma yetişti ve tedaviye ba şlad ı. 
Ve bana şöyle bir kanaat-i kat’iyye verdi ki: Güya Risale-i Nur, ezcümle mez-
kûr risaleleri hem ben, hem hastal ık münasebetiyle yan ıma gelenler ders al-
sınlar diye, rahmet-i ilâhiye taraf ından hastaland ırılm ışım. Evet, sanki sevgi-
li, müşfik Üstad ımız İhtiyarlar Risalesi’ni gençlere, Hastalar Risalesi’ni s ıhhat-
te olanlara yazm ış.
1 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.



EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   135 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   135
Sâlisen : Orada bulunan ve sevgili Üstad ımızın k ıymettar hizmetinde bulu-
nan muhterem arkada şlar ımıza, hem birer birer selâm, hem bayramlar ını tebrik 
ederim. Sevgili Üstad ımızın ellerinden, karde şlerimizin gözlerinden öperim.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Çok kusurlu ve hasta talebeniz
Mehmed Feyzi
f
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bir zat, uzunca bir mektup yeni hurufla bana yazm ış, kendisinin kim ol-
duğunu bildirmemi ş. Üç noktada şüphe edip bir nevi itiraz gibi yanl ış mânâ 
verdiği için güya bizi ikaz ediyor. Me şrebimiz münaka şa ve münazara olma-
dığından ve kusurumuzu hakikî olarak gösterenlerden memnun oldu ğumuz-
dan, bu meçhul zat ın mektubunda üç esas ın hakikatini gösterip yanl ışını tas-
hih etmek istedim.
Birinci Esas : Risale-i Nur’un üstad ı ve me’haz ı ve Said’in de çok zaman-
dan beri bir virdi olan baz ı âyetler, bir hizb-i Kur’ânî suretinde bir k ısım tale-
belerin arzular ıyla kaleme al ınm ış. Sonra da tab’ edilmi ş. Ve dört-be ş mah-
kemenin de gösterdi ği ehl-i vukuf ulemâlar ı ve hattâ Diyanet Riyaseti daire-
si ve İstanbul’un fetva dairesindeki tetkik-i kütüb-ü diniye heyetinden hiçbir 
âlim ve ehl-i vukuf ulemâlar ı itiraz etmemi şler. Belki takdir edip tahsin etmi ş-
ler. Çünkü ba şta Sahabeler ve matbû Mecmuatü’l-Ahzab’da bulunan Hazreti 
Üsame (radiyallâhu anh)  hizb-i Kur’ânîsi ki, her bir günde bir k ısm ını okumakla 
taksim edilmi ştir. Ve ayn ı kitapta ve Mecmuatü’l-Ahzab’ ın ayn ı cildinde İmam 
Gazalî’nin (radiyallâhu anh)  bir hizb-i Kur’ânîsi ve çok ehl-i velâyetin kendi me ş-
replerine muvaf ık baz ı sûreleri ve âyetleri bir hizb-i mahsus-u Kur’ânî yapt ık-
lar ı meydandad ır.
On sene evvel şehîden vefat eden Merhum Hâf ız Ali gibi Nur’un kahra-
manlar ından benim hususî virdimi ve Risale-i Nur’un üstadlar ı ve menbala-
rı olan mühim âyetleri cem etmek istediler. Sonra onlara gönderdim. Onlar 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
136  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 136  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
da tab’ ettirdiler. Çünkü herkes her vakit bütün Kur’ân’ ı okumaya vakit bula-
mıyor. Fakat böyle bir hizb-i Kur’ânî eline geçse her vakit istifade edebilir fik-
riyle, hem sevaplar ı çok ziyade olan âyetler ve sûreler, içinde yaz ılm ış. Zaten 
Kur’ân- ı Hakîm’in bir mucizesi şudur ki, ehl-i hakikatten ve kemâlâttan her bir 
meslek sahibi, me şrebine muvaf ık, Kur’ân’da bir Kur’ân’ ını, bir hizb-i mahsu-
sunu, bir üstad ını bulur. Güya tek bir Kur’ân’da binler Kur’ân var. Bu muci-
zenin s ırrı şudur ki:
Kur’ân- ı Hakîm’in âyetlerinin ve kelâmlar ının münasebetleri yaln ız bera-
ber olanlara de ğil, belki pek çok âyetlere ve kelâmlara ve kelimelere münase-
beti var, bak ıyor. İşaratü’l-i’câz  tefsir-i Nuriyede bu s ır bir derece gösterilmi ş. 
Demek ba şka kelâmlara benzemez. Her bir âyet, binler âyetlere bakar birer 
yüzü ve gözü var.
Bu vaziyet-i Kur’âniye çok hakâike medard ırlar. Ehl-i tarikat ve ehl-i ha-
kikatin her bir k ısm ı kendi mesle ğine göre o küllî Kur’ân içinde bir mahsus 
hizbleri var.
İşte Risale-i Nur’un Hizb-i Kur’ânîsi de o neviden birisidir. Bunu böyle 
neşretmek için evliyadan olan merhum Hâf ız Ali bunun tab’ ını acele etmek 
istedi. Çünkü tamam- ı Kur’ân’ ın Risale-i Nur’un ke şfiyat ıyla hatt ında bir nevi 
mucize-i tevafuk ıyye bulunmas ından, onu tab’ edip bast ırmak için bu hizb-i 
Kur’ânîyi bir mukaddimesi, bir müjdecisi olarak bast ırdılar.
Evet şimdiki, Hüsrev’in kalemiyle yaz ılan ve pek harika olan ve teva-
fuk cihetinde mucizâtl ı olan Kur’ân’ ımızın on beş seneden beri tab’ ına çal ışı-
yoruz. Ve fakat ekser Nurcular fakirü’l-hal oldu ğundan ve foto ğrafla tab’ ı lâ-
zım geldiğinden ve yirmi be ş bin banknot masraf lâz ım olmas ından, Hizb-i 
Kur’ân ımız mukaddime olarak, daha evvel bu mucizeli Kur’ân’ ımızın bir müj-
decisi olarak tab’ edildi. İşte bu mucizeli Kur’ân’ ımızı, hem Diyanet Riyaseti 
tetkik etmi ş, çok beğenmiş; hem İstanbul’daki fetva dairesindeki tetkik-i me-
sâhif ulemâs ı gayet güzel görmü ş. Gayet güzelce tetkik edip musahhah ola-
rak bize iade etmi ş. İnşaallah yak ında bu Kur’ân’ ımız bas ılarak bir hediye-i 
Nuriye olarak âlem-i İslâm’a ne şredilecektir.
O kendini bildirmeyen zat ın şüphe ettiği,
İkinci Mesele : Pek çok Nurcular ın haddimden yüz derece ziyade hüsn-ü 
zanlar ıyla benden zannetti ği medâr- ı iftihar s ıfatlar ı, yüz defa onlar ın hat ırla-
rını kırıp reddetmi şim. Fakat yirmi sekiz sene siyasetçiler Risale-i Nur’un s ırf 
imanî ve uhrevî mesle ğini şimdiki medenîle şmek fikirlerine müsait görme-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   137 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   137
diklerinden, yirmi sekiz senedir hapislerle, mahkemelerle, tarassutlarla, as ıl-
sız isnadlarla Nurcular ı ürkütmekle ve beni çürütmek cihetiyle Risale-i Nur’u 
neşrettirmemek için emsalsiz bir vaziyete dü şmüştüm. Yar ım ümmî ve itham 
alt ında ve Nur şâkirtlerini bütün bütün kaç ırmamak için, bana kar şı medhi, 
şahs ımdan reddedip medhiniz Nur’lara ait olabilir. Ve gördü ğünüz meziyet-
ler benim de ğil, Risale-i Nur’undur. O da Kur’ân- ı Hakîm’in bir hakikatinin 
bir tefsiridir. Ve her as ırda dine ve imana tam hizmet eden müceddidler gel-
dikleri gibi, bu acip ve komitecilik ve şahs- ı mânevî-i dalâletin tecavüzü za-
man ında bir şahs- ı mânevî, müceddid olmak lâz ım gelir. Eski zamana ben-
zemez. Şah ıs ne kadar da harika olsa, şahs- ı mânevîye kar şı mağlûp olmak 
kabildir. Risale-i Nur’un o cihette bir nevi müceddid olmas ı kaviyyen muhte-
mel oldu ğundan, o s ıfatlar –hâ şâ– benim haddim de ğil; belki mükerrer yaz-
dığım gibi, benim hayat ım Risale-i Nur’a bir nevi çekirdek olabilir. Kur’ân’ ın 
feyziyle, Cenab- ı Hakk’ ın ihsan ıyla o çekirdekten Risale-i Nur’un meyvedar, 
kıymettar bir a ğaç hükmüne icad- ı ilâhî ile geçmesidir. Ben bir çekirdektim, 
çürüdüm, gittim. Bütün k ıymet Kur’ân- ı Hakîm’in mânâs ı ve hakikatli tefsiri 
olan Risale-i Nur’a aittir.
Kendini bildirmeyen zat ın,
Üçüncü Şüphesi : Büyük Cihad ’ın ve Sebilürre şad’ın neşrettiği gibi, ben 
ilân etmişim ki, dine, imana hizmeti ve Risale-i Nur’u de ğil dünya siyasetine, 
belki kemâlât- ı mâneviyeye ve makamat- ı âliyeye âlet edemedi ğim gibi, her-
kesin hoş gördüğü saadet-i uhreviye ve cehennemden kurtulmaya vesile et-
memek ve yaln ız emr-i ilâhî ve r ıza-y ı ilâhîden ba şka hiçbir şeye âlet etmemek 
bu zamanda Nur’un hakikî kuvveti olan s ırr- ı ihlâs- ı hakikîyi muhafaza etme-
ye beni mecbur etmi ş ki, S ıdd ık-ı Ekber (radiyallâhu anh)  dediği olan, “Müminler 
cehenneme gitmemek için Allah’tan isterim, benim vücudum cehennem-de büyüsün ki, onlar ın yerine azap çeksin.”
 diye söyledi ği kudsî fedakâr-
lığının bir zerresini ben de kendime kazand ırmak için, “İman ile cehennem-
den birkaç adam ın kurtulmalar ı için cehenneme girmeyi kabul ederim.”  
demişim. Zaten ibadet, cennete girmek ve cehennemden kurtulmak için 
kılınmaz; bozulur. Belki r ızâ-y ı ilâhî ve emr-i rabbânî için yap ılır.
Yine Hizb-i Kur’ân’ ımızın bahsine döneriz:
Resûl-i Ekrem’in (aleyhissalâtü vesselâm)  büyük bir kumandan ı olan Hazreti 
Üsame (radiyallâhu anh) , bir gün “hamd”e ait, bir gün “isti ğfar”a ait âyetler, bir 
gün “tesbih”e ait, bir gün “tevekkül”e, bir gün de “selâm” lafz ına, bir gün 
138  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 138  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
de “tevhid” ve 1َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ’ya ait, bir gün de “Rab” kelimesine ait bütün 
Kur’ân’dan müteferrik sûrelerden bir hizb-i Kur’ânî ç ıkarm ış, kendine bir vird 
eylemiş. Demek böyle hizblere izn-i Peygamberî (aleyhissalâtü vesselâm)  var.
Hem bizim hizb-i Kur’ân’ ımız iman hakikatlerine dair âyetleri, hususan sû-
reler başlar ındaki âyetleri cem etti ğinden, ba şlar ında ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ 
yaz ılm ış. Bu hizb, tamam Kur’ân’ ı okumaya büyük bir şevk verir, noksani-
yet vermez. Hem yirmi günde okunacak arzu edilen baz ı imanî âyetler bir-iki 
günde bu hizipte okundu ğundan, bir zaman bütün sûrelerin ba şında bir k ısım 
âyetleriyle beraber, Risale-i Nur’un esaslar ı olan baz ı âyât- ı imaniyeyi kendi-
me vird eylemi ştim. Sonra bir hizb suretine girdi.
O meçhul zat, izzet-i ilmiyeyi firavuncuklara kar şı muhafazam ı, bir enani-
yet tevehhüm etmi ş. Nur talebelerinin hakk ımda hüsn-ü zanlar ını bütün bü-
tün k ırmad ığımı bir benlik tahayyül etmi ş. Ve iman hakikatlerine dair beya-
nat ıma talebelerin tam itimat ve kanaatlerini temin etmek fikriyle ehl-i velâ-
yetin ve baz ı âyât ın kat’î kanaat etti ğim bine yak ın emârât ve i şaretlerinin iz-
har ına mecbur oldu ğum için bir k ısm ını has karde şlerime beyan etmemi bir 
nevi hodfuru şluk zannetmi ş.
Evet, bu zamanda dinsizlik hesab ına, benlikleri firavunla şmış derecede 
ve imana ve Risale-i Nur’a hücumlar ı zaman ında onlara kar şı tedâfü’ vaziye-
timizde tevazu ve mahviyet göstermek büyük bir cinayet ve h ıyanettir. Ve o 
tevazu, tezellül hükmünde bir ahlâk- ı rezile olur. Onlara kar şı izzet-i diniyeyi 
ve şerafet-i ilmiyeyi muhafaza etmek için kahramancas ına bir sebat, bir kuv-
ve-i mâneviyeyi göstermek, acaba hiçbir vecihle hodfuru şluk olur mu? Hiçbir 
şöhret-perestlik ve enaniyet olur mu ki, o zat öyle tevehhüm etmi ş.
Hem Risale-i Nur’a muhtaç ve iman ını kuvvetlendirmek ve kurtarmak 
için Nur’lar ı arayanlara kar şı ki, onda üçü veya dördü şahs ıma bakmay ıp 
Nur’daki kat’î hüccetlerle iktifa etti ği gibi, be ş-alt ı tane hüccetlerin k ıymetini 
bilmediği için benim şahs ıma bakar. “Acaba bizi kand ırdı m ı, yoksa hakikat 
mı söylüyor?” diye şahs ıma karşı hüsn-ü zanlar ını kırmamaya mecbur oldu-
ğumdan, şahs ımın gizli fenal ıklar ına perde çekmek bir enaniyet olur mu?
2ĹِّÖرَ َħِèرَ َאĨ َّźإِ ءِĳُّùĤِאÖ َّאرَةٌĨََŶ َ÷ْęَّĭĤا إِنَّ ۚĹِùْęَĬ ِّئُóَÖأُ אƯĨوَ
1 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163, 255; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2, 6, 18; Nisâ sûresi, 4/87; …)
2 “Doğrusu ben nefsimi temize ç ıkarmam. Çünkü Rabbimin merhamet edip koruduklar ı hariç, nefis 
dâima fenal ığı ister, kötülü ğe sevkeder.” (Yûsuf sûresi, 12/53)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   139 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   139
âyet-i kerîmesinin s ırrıyla nefs-i emmareme itimad edemem. Nefis kusursuz 
olmaz. Fakat şimdi bu zamanda ejderhalar, ifritler hükmünde dinsizlik komi-
telerinin hücumlar ı ve tahribatlar ı zaman ında, müdafaamda, bende görünen 
o sinek kanad ı kadar kusurlar ı görmek, o hücum edenlere bir yard ım hükmü-
ne geçmektir. Ve on adet muhtaçlardan be ş-alt ı bîçâreyi Nur’un ilâçlar ından 
mahrum etmektir. Bu nokta için ben kendi kuvvetime, meziyetime hiç itimad etmeyerek, yaln ız hakikat-i Kur’âniye ve onun tefsiri olan hakâik-i imaniye-
deki kuvvete istinaden dünyaya ilân ediyorum ki: 
Bütün dinsizler toplansa-
lar, ben onlara kar şı çekinmeyerek meydan okuyorum. Ve ba şımı eğmi-
yorum. Ve izzet-i ilmiyeyi k ırm ıyorum. E ğer bu bir benlik ise, o hiçbir ci-
hetle bana ait de ğil ve benlik olamaz, salâbet-i imaniye olur.
Zaten ben nas ıl tabiat ı, icad itibar ıyla inkâr ediyorum. Ve Risale-i Nur bu-
nu kat’î isbat etmi ş. Öyle de, be şeri gurura, enaniyete, firavunlu ğa sevk eden 
iktidar ı da, tabiat gibi, inkâr ediyorum. Yaln ız beşerin duas ı, bir fiilî dua ne-
vinde samimî bir ihtiyaç ile cüz’î kesbi, bir makbul dua hükmüne geçer. Onu da Cenab- ı Hak kabul eder, ke şfiyat nam ındaki beşere lâz ım olan harikalar ı 
ihsan eder diye kat’î delillerle ilm-i usuli’d-dinin ulemâs ı, kader ve cüz-ü ihti-
yarî bahsinde isbat ettikleri gibi; ben de aynelyakîn derecesinde kat’î kanaat-le, feyz-i Kur’ânî ile, Risale-i Nur’un hüccetleriyle evvelâ kendi nefsimde, son-ra herkesteki benlik ve iktidar ın icad ve ihsan ve tevfik-i ilâhînin yaln ız bir per-
desi olduklar ını kat’î bildi ğim için, Nur’lara ve karde şlerime ilân etmi şim ki: 
Ben bir çekirdektim. Çürüdüm. Acz ve ihtiyaç ve samimî istemek ve fii-
lî dua etmek neticesinde, Cenab- ı Erhamürrâhimîn, Risale-i Nur’u o çe-
kirdekten halk edip ihsan etmi ş. Nur’un mektubat ındaki bütün medâr- ı 
medih f ıkralar o nuranî a ğaca aittir. Benim hissem, katiyen, hiçbir cihet-
te fahir olamaz. Belki, yaln ız ve yaln ız şükürdür. Öyleyse kâinat adedin-
ce 2ِِّٰų ُóُّכْýĤاَ ، 1ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ...
3ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
1 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
2 Her türlü şükran ve minnet Allah’ad ır.
3 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
140  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 140  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelen : Çok emarelerle ve baz ı hâdiselerle katiyen tahakkuk etmi ş ki, 
Nur’un has talebelerinden baz ılar ının bir zay ıf damar ını bulup hizmet-i Nuriyeden 
vazgeçirmek veya zay ıflaştırmak için Nur’un ve Nur talebelerinin dü şmanlar ının 
çok plânlar ı var. Medâr- ı ibret bir-iki numûneyi beyan ediyoruz:
Birinci Numûnesi: Nur’larla şiddetli alâkas ı bulunan birkaç has karde şi-
mizin nazar ını, fikrini ba şka tarafa çevirmek veya zevkli ve ruhanî bir me şrep-
le meşgul edip hizmet-i imaniyeye kar şı zay ıflaştırmak için, baz ı şah ıslar isp-
ritizma denilen, ölülerle muhabere nam ı alt ında cinnîlerle muhabere etmek 
gibi, hattâ baz ı büyük evliyalarla, hattâ peygamberlerle güya bir nevi konu ş-
mak gibi, eski zamanda “kâhinlik” denilen, şimdi de “medyumluk” nam ı ve-
rilen bu mesele ile baz ı kardeşlerimizi me şgul ediyorlar.
Hâlbuki, bu mesele felsefeden ve ecnebîden geldi ği için, ehl-i imana çok 
zararlar ı olabilir. Ve çok sû-i istimalâta men şe olmakla beraber, içinde bir 
doğru olsa on yalan kar ışıyor. Çünkü do ğruyu ve yalan ı tefrik edecek bir mi-
henk, bir mikyas olmad ığından, ervah- ı habîse ve şeytana yard ım eden cin-
nîlerin bu vesileyle, hem onunla me şgul olan ın kalbine ve hem de İslâmiyet’e 
zarar vermek ihtimali var. Çünkü mâneviyat nam ına hakâik-i İslâmiye’ye ve 
akide-i umumiyeye muhalif ihbarat oluyor. Ervâh- ı habîse iken, kendilerini 
ervah- ı tayyibe zannettirip, belki kendilerine baz ı büyük veliler nam ını verip, 
İslâmiyet’in esasat ına muhalif sözlerle zarar vermeye çal ışabilirler. Hakikati 
tağyir edip, safdilleri tam aldatabilirler.
Meselâ, nas ıl ki güne ş, bir küçük cam parças ında ziyas ıyla, hararetiyle, 
şekliyle görünüyor. Fakat o küçücük cam ın içindeki güne şin o küçücük timsa-
li, kendi nam ına eğer konuşsa ve, “Benim ziyam dünyay ı istilâ ediyor. Benim 
hararetim her şeyi ısıtıyor. Ve küre-i arzdan bir milyon defadan daha büyü-
ğüm” dese, ne derece hilâf- ı hakikat oldu ğu anlaşılır.
Aynen bu misal gibi, bir peygamber, güne ş gibi hakikî makam ında iken, 
o ispritizman ın veyahut medyumlu ğun cam parças ı hükmündeki istidad ına 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   141 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   141
göre bir cilvesinin tezahürü, o hakikat nam ına konuşamaz. Eğer konuşsa, yüz 
derece muhalif olur. İspritizman ın veya medyumlu ğun o mazhardaki cüz’î cil-
vesi, vahyin mazhar ı olan o mânevî güne şin kudsî mahiyetine hiçbir cihetle 
kıyas olamaz. Çünkü esfel-i sâfilîndeki bir cam parças ı, mânen alâ-y ı illiyyîn-
de olan o mânevî güne şin hakikatini yan ına getiremez. Getirmeye çal ışmak 
da hürmetsizlikten ba şka bir şey değildir. Ancak onun makam ına karîb olmak 
için, Celâleddin Süyûtî ve bir k ısım evliyalar gibi seyr u sülûk ile terakki ede-
rek o mânevî güne şin sohbetine mazhar olunur. Fakat böyle terakki –Risale-i 
Nur’un isbat etti ği gibi– peygamberin velâyetiyle bir nevi sohbeti, kendi de-
recelerine göre ve kendi istidatlar ı derecesinde olur. Fakat nübüvvet hakika-
ti velâyetten ne derece yüksek ise, ispritizma vas ıtas ıyla veyahut terakki-
yat- ı ruhiye cihetiyle mazhar olunan sohbet ve muhabere dahi hiçbir ci-
hette hakikî peygamberle muhabereye yeti şemeyece ğinden, yeni ahkâm- ı 
şer’iyeye medâr- ı ahkâm olamaz.
Evet, dinden gelmeyen, belki felsefenin hassasiyetinden gelen celb-i er-
vah da, hem hilâf- ı hakikat, hem hilâf- ı edep bir harekettir. Çünkü âlâ-y ı 
illiyyînde ve kudsî makamlarda olanlar ı esfel-i sâfilîn hükmündeki masas ı-
na ve yalanlar ın yeri olan oyuncak tahtas ına getirmek tam bir ihanettir ve 
bir hürmetsizliktir. Âdetâ bir padi şah ı, kulübeci ğine çağırıp getirmek gibidir. 
Belki ayn- ı hakikat ve edep ve hürmet ve istifade odur ki, Celâleddin Süyûtî, 
Celâleddin Rumî ve İmam Rabbânî gibi zatlar ın seyr u sülûk-u ruhanîleri gibi 
seyr u sülûk ile yükselerek o kudsî zatlara yana şmak ve istifade etmektir.
Rüya-y ı sâd ıkada ervâh- ı habîse ve şeytan, peygamber suretinde temes-
sül edemez. Fakat celb-i ervahta, ervah- ı habîse, belki peygamberin lisanen 
ismini kendine tak ıp, sünnet-i seniyyeye ve ahkâm- ı şer’iyeye muhalif olarak 
konuşabilir. Eğer bu konu şmas ı şeriat ın ahkâm ına ve sünnet-i seniyyeye mu-
halif ise, tam delildir ki, o konu şan ervâh- ı tayyibe de ğildir. Mümin ve müslü-
man cinnî de de ğildir. Ervah- ı habîsedir; bu şekilde taklit ediyor.
Sâniyen: Şimdi Nur talebeleri böyle meselelerde derse muhtaç de ğildir-
ler. Risale-i Nur her şeyin hakikatini beyan etmi ş, başka izahata ihtiyaç b ırak-
mam ış. Risale-i Nur onlara kâfidir. Fakat Nur talebesi olmayanlar ın ayn ı mu-
haberede, ahkâm- ı şeriat ve sünnet-i seniyye esasat ına muhalif telkinat ı din-
lememeleri lâz ım ve elzemdir. Yoksa büyük hata olur.
Bir İhtar: Bu mektuptaki ruhlarla muhabere meselesine kar şı edilen şid-
detli tenkit, ecnebîden, fen ve felsefeden ve manyetizma ve ispritizmadan 
142  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 142  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
gelen ve mânevî bir şekli giyen bir me şrebe karşıdır. Yoksa İslâmiyet’ten ve 
tasavvuf ve ehl-i tarikattan gelen ve bir derece ruhlarla muhabereye benze-yen ve nâehillerin girmesiyle bir derece sû-i istimal edilen ve pek az olan bir kısım sofular ın sofîliğine karşı değildir. Gerçi onlarda da bir cihette baz ılara 
zarar olabilir. Fakat öteki gibi hiçbir cihette aldat ıcı değil ve İslâmiyet’e hiçbir 
cihette zarar niyeti yok. Hem o ecnebîden gelen me şrep ise, hem tarikat ve 
hem İslâmiyet aleyhinde oldu ğu gibi, o sofular ın mesleğini de sukut ettirme-
ye çal ışıyor, ve âdile ştiriyor. Ehl-i tasavvufun zay ıf ve tam sünneti yerine ge-
tirmeyen k ısm ı dikkat etsinler, kendilerini onlara benzetmesinler.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Mahkeme Reisine,
Pek çok uzun ve mazlumâne macera-y ı hayat ıma dair şu gayet k ısa ifa-
demi dinlemenizi rica ediyorum. Yirmi sekiz sene emsalsiz ihanetlerin, taras-sutlar ın, hapislerin ileri sürdükleri sebeplerinden,
Birincisi : Beni “Rejimin aleyhindedir.” diye itham etmi şler. Buna ceva-ceva-
ben deriz ki ben deriz ki :
Her hükûmette muhalifler bulunur. Âsâyi şe, emniyete ili şmemek şart ıyla 
herkes vicdan ıyla, kalbiyle kabul etti ği bir metodu, bir fikri ile mesul olamaz. 
Çünkü dininde en mutaass ıp ve cebbar bir hükûmet olan İngilizlerin yüz sene 
hâkimiyeti alt ında bulunan yüz milyondan ziyade Müslümanlar, İngilizlerin 
küfrî rejimlerini Kur’ân ile reddettikleri ve kabul etmedikleri halde, İngiliz 
mahkemeleri şimdiye kadar onlara o cihette ili şmemiştir. Hem bu millette ve 
bu hükûmet-i İslâmiye içinde eskiden beri bulunan Yahudiler ve Nasranîler, 
bu milletin dinine ve kudsî rejimlerine muhalif ve z ıt ve muteriz olduklar ı hal-
de, hiçbir zaman mahkeme, kanunlar ıyla onlara o cihette ili şmemiştir.
Hem Hazreti Ömer (radiyallâhu anh)  hilâfeti zaman ında bir âdi H ıristiyanla 
mahkemede beraber muhakeme olmu şlar. Hâlbuki o âdi H ıristiyan, Müslü-
man lar ın hem mukaddes rejimlerine, hem dinlerine, hem kanunlar ına muha-
lif iken, o mahkemede onun hali nazara al ınmamas ı gösteriyor ki, mahkeme 
hiçbir cereyana âlet olamaz, hiçbir tarafgirlik içine giremez ki, Halife-i rûy-u zemin, âdi bir kâfirle muhakeme olmu şlar.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   143 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   143
İşte, ben de yüzer âyât- ı Kur’âniye’ye istinaden Kur’ân’ ın kudsî kanunla-
rının yerine, medeniyetin bozuk k ısm ından anar şilik hesab ına ve bir nevi bol-
şeviklik nam ına istibdad- ı mutlak mânâs ında Cumhuriyetteki hürriyet perde-
si alt ında dindarlar hakk ında eşedd-i zulme âlet olabilen muvakkat bir rejime, 
değil yaln ız ben, belki bütün ehl-i vicdan muhaliftir. Hem muhalefet, hiçbir 
hükûmette bir suç say ılm ıyor.
İkincisi : Âsâyişi bozmak, emniyeti ihlâl etmek ihtimali bahanesiyle otuz 
sene cezay ı bana çektirdiler. Buna cevaben cevaben  deriz ki  deriz ki :
Mahkemenin tahkikat ıyla hem be ş yüz bin fedakâr Nur talebeleri bu-
lunduğu halde, hem yirmi sekiz sene zarf ında bu kadar zâlimâne ihanetlere 
mâruz oldu ğumuz halde, Nurcularla alâkadar olan alt ı vilâyet, alt ı mahkeme 
hiçbir vukuat ını kaydedememeleri, gösterememeleri isbat ediyor ki, Nurcular 
âsâyişin muhaf ızlar ıdırlar. İman dersiyle herkesin kafas ında bir yasakç ıyı bı-
rak ıyorlar. Âsâyi şi muhafaza ediyorlar. Ve üç vilâyetin insafl ı zab ıtalar ı bunu 
tasdik etmi şler.
Üçüncüsü : “Dini siyasete âlet yapmak istiyor.” diye beni suçlu yap ıyor-
lar. Sebilürre şad’ın 116. say ısındaki “Hakikat Konu şuyor” nam ındaki maka-
lem buna kat’î bir cevapt ır. O makalenin k ısaca hülâsas ı şudur:
Elcevap Elcevap : Bütün dünyas ını, hattâ lüzum olsa kendi şahsî âhiretini dine 
feda etmeye bütün hayat ı şehadet eden ve otuz be ş seneden beri siyaseti 
terk eden ve be ş mahkeme bu meseleye dair kat’î delil bulamad ığı halde sek-
sen yaşını geçmiş, kabir kap ısında, hem dünyada hiçbir şeye mâlik olmayan 
bir adam hakk ında “Dini siyasete âlet yap ıyor.” diyenler, yerden gö ğe kadar 
haks ızd ırlar, insafs ızd ırlar. Hem bu iftiralar ıyla beraber, o adam hakk ında gü-
ya âsâyişi ve emniyeti ihlâl etmek istiyor, diyorlar. Hâlbuki o adam ın Kur’ân- ı 
Hakîm’den ald ığı hakikat dersi ve talebelerine verdi ği ders şudur:
Bir hanede veya bir gemide birtek mâsum, on câni bulunsa, adalet-i 
Kur’âniye o mâsumun hakk ına zarar vermemek için, o haneyi yakmas ını ve 
o gemiyi bat ırmas ını men etti ği halde, dokuz mâsumu birtek câni yüzünden 
mahvetmek suretinde o haneyi yakmak ve o gemiyi bat ırmak, en azîm bir 
zulüm, bir h ıyanet, bir gadir oldu ğundan, dahilî âsâyi şi ihlâl suretinde, yüz-
de on cani yüzünden doksan masumu tehlike ve zararlara sokmak, adalet-i ilâhiye ve hakikat-i Kur’âniye ile şiddetle men edildi
ği için, biz bütün kuvve-
timizle, o ders-i Kur’ânî itibar ıyla, âsâyi şi muhafazaya kendimizi dinen mec-
bur biliyoruz.
144  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 144  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bu üç-dört madde ile bizi itham edenler ve lüzumsuz, mahkemeleri bi-
zimle me şgul eden gizli dü şmanlar ımız, şüphe yoktur ki, onlar ya siyaseti din-
sizliğe âlet etmek istiyorlar veya komünist perdesi alt ında bu mübarek va-
tanda, bilerek veya bilmeyerek anar şiliği yerleştirmek istiyorlar. Çünkü bir 
Müslüman İslâmiyet dairesinden ç ıksa, mürted ve anar şist olur, hayat- ı 
içtimaiyeye zehir hükmüne geçer. Çünkü anar şi hiçbir hakk ı tan ımaz, in-
saniyet seciyelerini canavar hayvanlar ın seciyesine çevirir. Âhir zamanda 
gelecek Ye’cüc ve Me’cüc’ün komitesi, anar şistler oldu ğuna Kur’ân i şa-
ret ediyor.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerimiz,
Evvelâ : Kur’ân’ ın nakş-ı hurufundaki bir nevi mucizesini gözlere dahi 
gösterecek bir tarzda yazd ırılan ve bu zamanda izhar edilen mucizeli ve yal-
dızlı Kur’ân’ ımız evvelce tab’ için Almanya’ya gönderilmi ş ve İstanbul’da da 
gayret edilmi şse de üç renk üzerine tab’ edilmesi fazla bir masrafa ihtiyaç gös-
termesi gibi mânilerden geri kalm ıştı. Bu defa matbaa i şlerinde fazla ilerlemi ş 
olan İtalya’ya numûne için bir cüzü gönderildi. İstanbul’da mümkün olursa 
tab’ ı için tekrar te şebbüse geçildi. Ve şimdilik bir renk mürekkeple ayn ı teva-
fuku muhafaza ile tab’ edilmesine ba şka yerde ba şlanacak. Ondan sonra in-
şaallah tam yald ızlı olarak ve üç renkle M ısır ve Almanya veya İtalya gibi bir 
yerde tab’ edilecek.
Sâniyen : Kur’ân’ ın Arabî bir tefsiri ve Risale-i Nur’un Arabî Mesnevî-i 
Şerifi olan ve Zülfikar  büyüklüğünde ve alt ınla yaz ılmaya lây ık bir mecmua 
dahi inşaallah teksir edilecek. Bu çok harika ve pek ehemmiyetli ve gayet mü-
him ve her bir bahsi birer kitap ve birer risale olacak derecede gayet îcazkâr olan ve k ırk sene evvel telif edilen bu eserleri, o zaman ın hakikî ve me şhur ve 
büyük ulemâ ve me şayihi de tam takdir ve tahsin etmi şler. Ve o risalelerden 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   145 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   145
birtek risale hakk ında “Bu bir katre de ğil, bir bahirdir.” diyerek fevkalâdeli ği-
ni izhar etmekle beraber tam anlamaktan da âciz olduklar ını idrak etmi şler. 
Risale-i Nur’un bu gayet mühim iki i şini müjde ederiz. Muvaffak olunmas ı için 
dualar ınızı bekleriz. Umumunuza pek çok selâm eder, muvaffakiyetler dileriz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşleriniz
Ceylân, Zübeyir
f
(Bu mektup Samsun’da münteşir Büyük Cihad gazetesinde intişar (Bu mektup Samsun’da münte şir Büyük Cihad gazetesinde inti şar 
etmiştir. Müfterilerin tahrikâtıyla Samsun’da muhakeme açılmasına etmiştir. Müfterilerin tahrikât ıyla Samsun’da muhakeme aç ılmas ına 
sebep olmuştur. Muhakeme beraatle neticelenmiştir.) sebep olmu ştur. Muhakeme beraatle neticelenmi ştir.)
Âlem-i İslâm’ ın halâskâr ı, ehl-i iman ın sertâc ı, Risale-i Nur’un tercü-
man ı Üstad ımız Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri’ne,
Bu defa dindar Demokratlar ın delâletiyle Afyon Mahkemesince Risale-i 
Nur’un serbestiyetine, bütün risale, mektup ve mecmualar ının suç mevzuu 
teşkil etmedi ğinden iadelerine karar verilmesini, senelerce evvel ilân etti ğiniz 
“Risale-i Nur benim de ğil, Kur’ân’ ın mal ıdır; Kur’ân’ ın feyzinden gelmi ştir. 
Hiçbir kuvvet onu Anadolu’nun sinesinden kopar ıp atamayacakt ır. Risale-i 
Nur Kur’ân’a ba ğlıdır; Kur’ân ise Ar ş-ı Âzamla ba ğlanm ıştır. Kimin haddi var 
ki, onu oradan söküp ats ın?” diye olan hakikatli beyanat ınızın aç ık bir tezahü-
rü ve bu ulvî hizmetinizin ilâhî ve Kur’ânî oldu ğunun parlak bir delili bilerek, 
bu beraat karar ının âlem-i İslâm’ ın ve bâhusus bu millet-i İslâmiye’nin saa-
detlerinin ba şlang ıcı olmas ı itibar ıyla, başta, bütün varl ığıyla bu zaferleri bek-
leyen ve Nur ailesine reis ve hakikatler deryas ına kaptan tayin edilen ve zul-
met-i küfürle tu ğyan etmiş insanl ığa hâdi ihsan olunan aziz, sevgili Üstad ımız 
ve buna vesile olmakla ehl-i iman ı kendilerine dost ve taraftar eyleyen din-
dar Demokratlar ı ve âdil heyet-i hâkimeyi sonsuz minnetlerle tebrik eder ve 
arz ederiz ki:
Uzun senelerden beri terakki ve teâlîsi için çal ıştığınız ve uğrunda fedâ-y ı 
nefis ve can eyledi ğiniz hakikat-i Kur’âniye’nin bugün bütün bir memleket, 
bir millet çap ında ehl-i iman ın kalblerine sürurlar getirerek fevkalâde inki şafı, 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
146  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 146  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hizmetine memur k ılınd ığınız ve bilfiil muvaffak oldu ğunuz kudsî dâvâ ve hiz-
metinizin ne kadar yüksek ve parlak oldu ğunu güne ş gibi isbat ediyor.
Yirmi beş-otuz seneden beri bütün mânilere ve s ıkıntılara rağmen bu ka-
dar sab ır ve metanetiniz ve Kur’ân’dan kalb-i münevverinize gelen Risale-i 
Nur’un ne şri cihetinde bu kadar hizmet ve mücahedeleriniz, istikbalin nesille-
rine ve İslâm’ ın kahraman mücahidlerine bir numûne-i iktida ve imtisal olu-
yor. Kur’ân güne şinin sönmeyen nurlar ı ve ebedî lem’alar ı olan Nur şuâlar ıy-
la cehil ve dalâlet karanl ıklar ını izale ederek, milyonlar kalbleri o nurla nurlan-
dırıp ehl-i iman ı kendinize minnettar ettiniz. Bu vatan ve bu millet, bu tarih ve 
bu toprak, sizin bu hizmetinizi, bu fedakârl ığınızı hiçbir zaman unutmayacak-
tır. Ebediyet âlemine göç eyledi ğinizde dahi sizin bu hizmetiniz bir çekirdek 
olup, ondan f ışkıran bir şecere-i âliye her taraf ı kaplayacak ve o Nur a ğac ının 
etraf ına toplanan büyük cemaatler ve Risale-i Nur’un yükselen ebedî şualar ı, 
o hizmetinizi ilelebed ve daha parlak ve daha şâşaal ı idame edecekler.
Siz, Risale-i Nur’un tercüman ı haysiyetiyle ve bu iman hizmetinizin İslâm 
ufuklar ında parlamas ı cihetiyle, bu asr ın bir hidayet serdar ısınız.
Kur’ân- ı Kerîm’in on dördüncü asr- ı Muhammedî’deki (aleyhissalâtü vesselâm)  
aziz dellâl ı ve o müthi ş zaman ın müthiş zulümat ına karşı nur-u Kur’ân’la mu-
kabele eden büyük fedakâr ı ve Risale-i Nur’u yüz binler nüshalar ını yüz bin-
ler talebelerinin kalemleriyle her tarafta ne şredip dinsizli ğe ve küfr-ü mutlaka 
karşı bir sedd-i Kur’ânî tesis eden muhte şem kahraman sevgili Üstad ımız,
Âlemlere rahmetler ve saadetler getiren ve insanl ığa selâmet ve teselliler 
bahşeden bu mukaddes hizmetinizde ehl-i imana zuhurunu müjde verip isbat 
ettiğiniz ve emareleri gözükmeye ba şlayan ve bütün k ıtalara şâmil hâkimiyet-i 
İslâmiye’nin nurlu ve büyük bayram ını bütün ruhumuzla tebrik eder, Cenab- ı 
Hak’tan uzun ömürlerinize dualar eder, ellerinizden tâzimle öperiz.
Ankara Üniversitesi 
Nur Talebeleri
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   147 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   147
Kalbe İhtar Edilen
İçtimaî Hayat ımıza Ait Bir Hakikat
Bu vatanda şimdilik dört parti var. Biri Halk Partisi, biri Demokrat, biri 
Millet, diğeri İttihad- ı İslâm’d ır.
İttihad- ı İslâm Partisi,  yüzde altm ış, yetmişi tam mütedeyyin olmak şar-
tıyla, şimdiki siyaset ba şına geçebilir. Dini siyasete âlet etmemeye, belki siya-
seti dine âlet etmeye çal ışabilir. Fakat çok zamandan beri terbiye-i İslâmiye 
zedelenmesiyle ve şimdiki siyasetin cinayetine kar şı dini siyasete âlet etmeye 
mecbur olaca ğından, şimdilik o parti ba şa geçmemek lâz ımd ır.
Halk Partisi ise: Hakikaten acip ve zevkli bir rü şvet-i umumîyi kanunlar 
perdesinde baz ı memurlara verdikleri için, yirmi sekiz senelik bütün cinâyât ıy-
la başkalar ın cinâyât ı ve İttihatç ılar ın ve mason k ısm ının seyyiâtlar ı da o par-
tiye yükletildi ği halde, Demokratlara bir cihette galip hükmündedirler. Çünkü 
ubudiyetin noksaniyetiyle enaniyet kuvvet bulur, nemrutçuluklar ço ğalır. Bu 
benlik zaman ında, memuriyet hakikatte bir hizmetkârl ık olduğu halde, bir hâ-
kimiyet, bir a ğalık, bir nemrutçulukla nefse gayet zevkli bir hâkimiyet merte-
besini bir k ısım memurlara rü şvet olarak verdi ği için, bütün o acip cinayetler-
le ve kendinden olmayan ceridelerin ne şriyat ıyla beraber bana yap ılan mu-
amelelerinden hissettim ki, bir cihette mânen Demokratlara galip geliyorlar. 
Hâlbuki, İslâmiyet’in bir kanun-u esasîsi olan, hadis-i şerifte 1ْħُıُĨَאدِì ْمِĳَĝْĤا ُïِّĻَø 
yani, “Memuriyet, emirlik ise, reislik de ğil, millete bir hizmetkârl ıktır.” 
Demokratl ık, hürriyet-i vicdan, İslâmiyet’in bu kanun-u esasîsine dayanabilir. 
Çünkü kuvvet kanunda olmazsa şahsa geçer. İstibdad, mutlak keyfî olur.
Millet Partisi ise:  Eğer İttihad- ı İslâmdaki esas olan İslâmiyet milliyeti ki, 
Türkçülük onun içinde mezc olmu ş bir millet olsa, o Demokrat ın mânâs ında-
dır, dindar Demokratlara iltihak etmeye mecbur olur. Frenk illeti tâbir etti ği-
miz ırkç ılık, unsurculuk fikriyle Avrupa, âlem-i İslâm’ ı parçalamak için içimize 
bu frenk illetini a şılam ış. Fakat bu hastal ık ve fikir, gayet zevkli ve câzibedar 
bir hâlet-i ruhiye verdi ği için, pek çok zararlar ı ve tehlikeleriyle beraber, zevk 
hat ırı için her millet cüz’î-küllî bu fikre i ştiyak gösteriyorlar.
1 el-Beyhakî, Şuabü’l-îmân  6/334; Hatîb el-Ba ğdâdî, Târîhu Ba ğdâd 10/187; ed-Deylemî, el-Müsned  
2/324; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/122.
148  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 148  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Şimdiki terbiye-i İslâmiye’nin zaafiyetiyle ve terbiye-i medeniyenin ga-
lebesiyle ekseriyet kazanarak ba şına geçerse, ekseriyet te şkil etmeyen ve an-
cak yüzde otuzu hakikî Türk olan ve yüzde yetmi şi başka unsurlardan olanlar, 
hem hakikî Türklerin, hem hâkimiyet-i İslâmiye’nin aleyhine cephe almaya 
mecbur olacaklar. Çünkü İslâmiyet’in bir kanun-u esasîsi olan bu âyet-i kerî-
me, 1ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ’ d ır. Yani, “Birisinin günah ıyla başkas ı mua-
haze ve mesul olmaz.”
Hâlbuki, ırkç ılık damar ıyla, bir adam ın cinayetiyle mâsum bir karde şini, 
belki de akrabas ını, belki de a şiretinin efrad ını öldürmekte kendini hakl ı zan-
neder. O vakit hakikî adalet yap ılmad ığı gibi, şiddetli bir zulüm de yol bulur. 
Çünkü “Bir mâsumun hakk ı, yüz câniye feda edilmez.”  diye İslâmiyet’in 
bir kanun-u esasîsidir. Bu ise çok ehemmiyetli bir mesele-i vataniyedir. Ve hâkimiyet-i İslâmiye’ye büyük bir tehlikedir.
Mâdem hakikat budur, ey dindar ve dine hürmetkâr Demokratlar siz bu 
iki partinin gayet kuvvetli ve zevkli ve câzibedar nokta-y ı istinadlar ına muka-
bil, daha ziyade maddî ve mânevî cazibedar nokta-y ı istinad olan hakâik-i 
İslâmiye’yi nokta-y ı istinad yapmaya mecbursunuz. Yoksa, sizin yapmad ığı-
nız eskiden beri cinayetleri nas ıl eski partiye yüklüyorlarsa, size de yükleyip, 
Halkç ılar ırkç ılığı elde edip tam sizi ma ğlûp etmeye bir ihtimal-i kavî ile hisset-
tim. Ve İslâmiyet nam ına telâş ediyorum.
Hâşiye: Eskilerin lüzumsuz keyfî kanunlar ı ve sû-i istimalleri neticesiyle, 
belki de tahrikleriyle zuhur eden Ticanî meselesini ve a ğır cezalar ını dindar 
Demokratlara yüklememek ve âlem-i İslâm nazar ında Demokratlar ı düşür-
memenin çare-i yegânesi kendimce böyle dü şünüyorum:
Nas ıl ezan- ı Muhammediye’nin 
(aleyhissalâtü vesselâm)  neşriyle Demokratlar 
on derece kuvvet buldu ğu gibi, öyle de, Ayasofya’y ı da beş yüz sene devam 
eden vaziyet-i kudsiyesine çevirmektir. Ve âlem-i İslâm’da çok hüsn-ü tesir 
yapan ve bu vatan ahalisine âlem-i İslâm’ ın hüsn-ü teveccühünü kazand ı-
ran, bu yirmi sene mahkemeler bir muz ır cihetini bulamad ıklar ı ve beş mah-
keme de beraatine karar verdikleri Risale-i Nur’un resmen serbestiyetini din-dar Demokratlar ilân etmelidirler. Tâ, bu yaraya bir merhem vurmal ı. O vakit 
âlem-i İslâm’ ın teveccühünü kazand ıklar ı gibi, başkalar ının zâlimane kabaha-
ti de onlara yüklenmez fikrindeyim.
1 En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   149 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   149
Dindar Demokratlar, hususan Adnan Menderes gibi zatlar ın hat ırlar ı için, 
otuz beş seneden beri terk etti ğim siyasete bir-iki gün bakt ım ve bunu yazd ım.
Said Nursî
Ve bu hakikate yakinen şahid olup tasdik eden Risale-i Nur talebeleri:
Mehmed Çal ışkan, Mustafa Acet, Hamza,
Sâd ık, Halim, Râ şid, Ahmed Hüsrev,
Sungur, Tahirî, Nuri vesaire…
Hâşiye: Üstad diyor ki: Bu içtimaî, siyasî mesele mücmel olarak ih-
tar edildi. Ve tabiratta lüzumsuz, zararl ı kelimeleri siz tebdil edebilirsiniz. 
Mer kez lerden münasip gördü ğünüz yerlere, sû-i tesir yapmamak şart ıyla 
gönderebilirsiniz.
f
(Üstadımız Bediüzzaman Said Nursî, Samsun’da münteşir Büyük Cihad (Üstad ımız Bediüzzaman Said Nursî, Samsun’da münte şir Büyük Cihad 
gazetesinde neşrolup orada muhakemesi görülen bu müdafaayı İstanbul gazetesinde ne şrolup orada muhakemesi görülen bu müdafaay ı İstanbul 
Mahkemesi’nde okumuş ve mahkeme beraatle nihayet bulmuştur.) Mahkemesi’nde okumu ş ve mahkeme beraatle nihayet bulmu ştur.)
Gizli düşmanlar ımız bu Ramazan- ı Şerif’te, tekrar adliyeyi benim aleyhi-
me sevk ettiler. Mesele de bir gizli komünist komitesiyle alâkadard ır.
Birisi, bütün bütün kanun hilâf ına olarak, beni tek ba şımla ve yaln ız ola-
rak k ırda ve da ğda otururken, üç silâhl ı jandarma ile bir ba şçavuş yan ıma 
gönderdiler. “Sen ba şına şapka giymiyorsun” diye zorla beni karakola getir-
diler. Ben de, adaleti hedef tutan bütün adliyelere söylüyorum ki:
Böyle beş vecihle kanunsuzluk edip, kanun nam ına beş vecihle İslâm ka-
nunlar ını kıran adam, hakikî kanunsuzlukla itham edilmek lâz ım gelirken, on-
lar ın o acip kanunsuzlu ğu ve bahanesiyle iki seneden beri vicdanî azap verdik-
lerinden, elbette mahkeme-i kübrâ-y ı haşirde bunun cezas ını çekeceklerdir.
Evet, otuz be ş senedir münzevî oldu ğu halde hiç çar şı ve kasabalarda 
gezmeyen bir adam ı, “Sen frenk serpu şunu giymiyorsun.” diye itham etmeye 
dünyada hangi kanun müsaade eder? Yirmi sekiz senedenberi be ş vilâyet ve 
beş mahkeme ve be ş vilâyetin zab ıtalar ı onun ba şına ilişmedikleri halde hu-
susan bu defa İstanbul mahkeme-i âdilesinde yüzden ziyade polislerin gözleri 
önünde, hem iki ayda yaya olarak her yeri gezdi ği halde, hiçbir polis ili şme-
diği ve Mahkeme-i Temyiz “Bere yasak de ğil.” diye karar verdi ği, hem bütün 
150  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 150  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
kad ınlar ve ba şı aç ık gezenler ve bütün askerî neferler ve vazifedar memurlar 
giymeye mecbur olmad ıklar ından ve giymesinde hiçbir maslahat bulunma-
dığından ve benim resmî bir vazifem olmad ığından –ki resmî bir libast ır– be-
reyi giyenler de mesul olmazlar denildi ği halde, hususan münzevî ve insanlar 
aras ına girmeyen ve Ramazan- ı Şerif’in içinde böyle hilâf- ı kanun en çirkin 
bir şeyle ruhunu me şgul etmemek ve dünyay ı hat ırına getirmemek için has 
dostlar ıyla dahi görü şmeyen, hattâ şiddetli hasta oldu ğu halde, ruhu ve kal-
bi, vücuduyla me şgul olmamak için ilâçlar ı almayan ve hekimleri ça ğırma-
yan bir adama şapka giydirmek, ecnebî papazlara benzetmek için ona teklif 
etmek ve adliye eliyle tehdit etmek, elbette zerre kadar vicdan ı olan bundan 
nefret eder.
Meselâ, ona teklif eden demi ş: “Ben emir kuluyum.” Cebr-i keyfî kanun 
ile emir olur mu ki, emir kuluyum desin? Evet, Kur’ân- ı Hakîm’de, Yahudi ve 
Nasranîlere ba şta benzememek için ona dair âyet oldu ğu1 gibi,
2ْħْכُĭِĨ ِóْĨَْŶا ĹِĤوَأُۨو لَĳُøَّóĤا اĳُđĻِĈوَأَ َّٰųا اĳُđĻِĈأَ اĳưĭَĨاٰ َīĺِñَّĤا َאıُّĺأَ אƯĺ
âyeti ülü’l-emre itaati emreder. Allah ve Resûlünün itaatine z ıt olmamak şar-
tıyla, o itaatin emir kuluyum diye hareket edebilir. Hâlbuki bu meselede, an’-
ane-i İslâmiye kanunlar ı, hastalara şefkatle incitmemek, gariplere şefkat edip 
incitmemek, Allah için Kur’ân ve ilm-i imanîye hizmet edenlere zahmet ver-memek ve incitmemek emretti ği halde, hususan münzevî, dünyay ı terk etmi ş 
bir adama ecnebî papazlar ının serpuşunu teklif etmek on vecihle de ğil, yüz 
vecihle kanuna muhalif ve İslâm ın an’anevî kanunlar ına karşı bir kanunsuz-
luktur ve keyfî bir emir hesab ına o kudsî kanunlar ı kırmakt ır.
Benim gibi kabir kap ısında, gayet hasta, gayet ihtiyar, garip, fakir, mün-
zevî, sünnet-i seniyyeye muhalefet etmemek için otuz be ş seneden beri dün-
yay ı terk eden bir adama bu tarz muameleler, katiyen şek ve şüphe b ırakmad ı 
ki, komünist perdesi alt ında anar şilik hesab ına vatan ve millet ve İslâmiyet ve 
din aleyhinde müthi ş bir suikast eseri oldu ğu gibi, İslâmiyet’e ve vatana hiz-
mete niyet eden ve müthi ş haricî tahribata kar şı cephe alan dindar mebuslar 
ve Demokratlara dahi büyük bir suikastt ır. Dindar mebuslar dikkat etsinler, 
bu dehşetli suikaste kar şı
 müdafaada beni yaln ız b ırakmas ınlar.
1 Bakara sûresi, 2/120.
2 “Ey iman edenler! Allah’a itaat edin. Resûlüne ve sizden olan ulü’l-emre de itaat edin.” (Nisâ sûresi, 
4/59)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   151 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   151
Hâşiye: Rus’un Ba şkumandan ı kasten önünden üç defa geçti ği hal-
de ayağa kalkmayan ve tenezzül etmeyen ve onun idam tehdidine kar şı 
izzet-i İslâmiye’yi muhafaza için ona ba şını eğmeyen; İstanbul’u istilâ eden 
İngiliz Başkumandan ına ve onun vas ıtas ıyla fetva verenlere kar şı, İslâmiyet 
şerefi için, idam tehdidine be ş para ehemmiyet vermeyen ve “Tükürün 
zâlimlerin o hayâs ız yüzüne!” cümlesiyle ve matbuât lisan ıyla karşılayan 
ve Mustafa Kemâl’in elli mebus içinde hiddetine ehemmiyet vermeyip, “Namaz k ılmayan haindir!” diyen; ve Divan- ı Harb-i Örfî’nin deh şetli 
suâllerine kar şı, “Şeriat ın tek bir meselesine ruhumu feda etmeye haz ırım!” 
deyip dalkavukluk etmeyen; ve yirmi sekiz sene, gâvurlara benzememek için inzivay ı ihtiyar eden bir İslâm fedaisi ve hakikat-i Kur’âniye’nin fedakâr 
hizmetkâr ına maslahats ız, kanunsuz denilse ki, “Sen Yahudi ve H ıristiyan 
papazlar ına benzeyeceksin, onlar gibi ba şına şapka giyeceksin, bütün 
İslâm ulemâs ının icma ına muhalefet edeceksin; yoksa ceza verece ğiz.” 
denilse, elbette öyle her şeyini hakikat-i Kur’âniye’ye feda eden bir adam, 
değil dünyevî hapis veya ceza ve i şkence, belki parça parça b ıçakla kesilse, 
cehenneme de at ılsa, katiyen; yüz ruhu da olsa, bütün tarihçe-i hayat ının 
şehadetiyle, feda edecek...
Acaba, bu vatan ve dinin gizli dü şmanlar ının bu eşedd-i zulm-ü 
nemrudânelerine kar şı, manevî pek çok kuvveti bulunan bu fedakâr ın 
tahammülü ve maddî kuvvetle ve menfî cihette mukabele etmemesinin hikmeti nedir?
İşte bunu size ve umum ehl-i vicdana ilân ediyorum ki, yüzde on z ınd ık 
dinsizin yüzünden doksan mâsuma zarar gelmemek için, bütün kuvvetiyle dahildeki emniyet ve âsâyi şi muhafaza etmek için, Nur dersleriyle herkesin 
kalbine bir yasakç ı b ırakmak için Kur’ân- ı Hakîm ona o dersi vermi ş. 
Yoksa bir günde, yirmi sekiz senelik zâlim dü şmanlar ımdan intikam ımı 
alabilirim. Onun içindir ki, âsâyi şi mâsumlar ın hat ırı için muhafaza yolunda 
haysiyetini, şerefini tahkir edenlere kar şı müdafaa etmiyor ve diyor ki: 
“Ben, de ğil dünyevî hayat ı, lüzum olsa âhiret hayat ımı da millet-i 
İslâmiye hesab ına feda edece ğim.”
Said Nursî
f
152  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 152  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bağdat’ta Ç ıkan ed-Difâ Gazetesinin Muharriri İsa Abdülkadir’in
Arabî Makalesinin Tercümesi
Bağdat’ta ç ıkan ed-Difâ  gazetesi Risale-i Nur talebelerinden bahisle diyor ki:
Türkiye’deki Nur talebelerinin İhvan- ı Müslimîn cemiyeti ile alâkalar ı 
nedir, ne münasebeti var? Hem farklar ı nedir? Türkiye’deki Nur talebeleri, 
Mısır’da ve bilâd- ı Arapta İhvan- ı Müslimîn nam ında ittihad- ı İslâm’a çal ışan 
cemiyetler gibi müstakil cemiyet midirler? Ve onlar da onlardan m ıdır? Ben 
de cevap veriyorum ki:
Nur talebelerinin ve İhvan- ı Müslimîn Cemiyeti’nin gerçi maksatlar ı, ha-
kâik-i Kur’âniye ve imaniyeye hizmet ve ittihad- ı İslâm dairesinde müslüman-
lar ın saadet-i dünyeviye ve uhreviyelerine hizmet etmektir; fakat Nur talebe-
lerinin be ş-alt ı cihetle farklar ı var:
Birinci  Fark: Nur talebeleri siyasetle i ştigal etmez, siyasetten kaç ıyorlar. 
Eğer siyasete mecbur olsalar, siyaseti dine âlet yap ıyorlar, tâ ki siyaseti din-
sizliğe âlet edenlere kar şı dinin kudsiyetini göstersinler. Siyasî bir cemiyetleri 
asla mevcut de ğil.
İhvan- ı Müslimîn ise; memleket ve vaziyet sebebiyle siyasetle, din lehin-
de iştigal ediyorlar ve siyasî cemiyet de te şkil ediyorlar.
İkinci  Fark: Nurcular, Üstadlar ıyla içtima etmiyorlar ve etmeye de mec-
bur değiller. Kendilerini Üstadlar ıyla içtimaa mecburiyet hissetmiyorlar. Ders 
almak için beraber bulunmaya lüzum görmüyorlar. Belki koca bir memleket bir dershane hükmünde, Risale-i Nur kitaplar ı onlar ın eline geçmekle, üstad 
yerine onlara bir ders verir. Her bir risale, bir Said hükmüne geçer.
Hem ellerinden geldi ği kadar ücretsiz istinsah ederler. Muhtaçlara mu-
kabelesiz
1(Hâşiye) veriyorlar ki, okusunlar ve dinlesinler. Bu suretle büyük bir 
memleket büyük bir dershane hükmünde oluyor.
İhvan- ı Müslimîn ise; umumî merkezlerde mür şid ve reisleriyle görü şmek 
ve emirler ve dersler almak için ziyaretine giderler. Ve o umumî cemiyetin şu-
belerinde de o büyük üstadla ve naibleriyle ve vekilleri hükmündeki zatlarla yine görü şürler, ders al ırlar, emir al ırlar.
Hem umumî merkezlerde ç ıkan ceride ve mecellelerin fiyat ını verip, al ıp, 
onlardan ders al ıyorlar.
1 (Hâşiye) Yirmi be ş sene müddetle el yazmas ıyla Anadolu’da ne şri bu şekilde olmu ştur.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   153 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   153
Üçüncü  Fark: Nur talebeleri, aynen, âli bir medresenin ve bir üniversite 
darülfünununun talebeleri gibi, ilmî muhabere vas ıtas ıyla ders al ıyorlar. Büyük 
bir vilâyet bir medrese hükmüne geçer. Birbirini görmedikleri, tan ımad ıklar ı ve 
uzak olduklar ı hâlde birbirine ders veriyorlar ve beraber ders okuyorlar.
Amma İhvan- ı Müslimîn ise; memleketleri ve vaziyetleri iktizas ıyla mecel-
leleri ve kitaplar ı çıkar ıyorlar, aktar- ı âleme ne şrediyorlar; onunla birbirini ta-
nıyıp ders al ıyorlar.
Dördüncü  Fark: Nur talebeleri, bu zamanda ve bugünde ekser bilâd- ı 
İslâmiye’de inti şar etmişler ve çoklukla vard ırlar. Bu inti şarlar ında ayr ı ayr ı hü-
kûmetlerde bulunduklar ı hâlde hükûmetlerden izin almaya muhtaç olmuyorlar 
ki, tecemmu’ edip toplans ınlar ve çal ışsınlar. Çünkü meslekleri siyaset ve cemi-
yet olmad ığından hükûmetlerden izin almaya kendilerini mecbur bilmiyorlar.
Amma İhvan- ı Müslimîn ise; vaziyetleri itibar ıyla siyasete temas etme-
ye ve cemiyet te şkiline ve şubeler ve merkezler açmaya muhtaç bulunduk-
lar ından, bulunduklar ı yerlerdeki hükûmetten icazet ve ruhsat almaya muh-
taçt ırlar. Ve Nurcular gibi bilinmiyor de ğiller. Ve bu esas üzerine, kendilerine 
umumî merkezleri olan M ısır’da, Suriye’de, Lübnan’da, Filistin’de, Ürdün’de, 
Sudan’da, Ma ğrib’de ve Ba ğdat’ta çok şubeler açm ışlar.
Beşinci Fark: Nur talebeleri içinde çok muhtelif tabakalar var. Yedi-sekiz 
yaşındaki, camilerde Kur’ân okumak için elifbây ı ders almakta olan çocuklar-
dan tut, tâ seksen, doksan ya şındaki ihtiyarlara var ıncaya kadar kad ın erkek, 
hem bir köylü, hamal adamdan tut, tâ büyük bir vekile kadar ve bir neferden büyük bir kumandana kadar tâifeler Nurcularda var. Bütün Nurcular ın bu 
çok tâifelerinin umumen bütün maksatlar ı, Kur’ân- ı Mecîd’in hidayetinden ve 
hakâik-i imaniye ile nurlanmaktan ibarettir. Bütün çal ışmalar ı ilim ve irfan ve 
hakâik-i imaniyeyi ne şretmektir. Bundan ba şka bir şeyle iştigal ettikleri bilin-
miyor. Yirmi sekiz seneden beri deh şetli mahkemeler dessas ve k ıskanç mu-
arızlar, bu kudsî hizmetten ba şka onlarda bir maksat bulamad ıklar ı için onla-
rı mahkûm edemiyorlar ve da ğıtam ıyorlar. Ve Nurcular, mü şterileri ve ken-
dilerine taraftarlar ı aramaya kendilerini mecbur bilmiyorlar. “Vazifemiz hiz-
mettir, mü şterileri aramay ız. Onlar gelsinler bizi aras ınlar, bulsunlar.” diyor-
lar. Kemmiyete ehemmiyet vermiyorlar. Hakikî ihlâs ı taşıyan bir adam ı, yüz 
adama tercih ediyorlar.
Amma İhvan- ı Müslimîn ise: Gerçi onlar da Nurcular gibi ulûm-u İslâmiye 
ve marifet-i İslâmiye ve hakâik-i imaniyeye temessük etmek için insanlar ı teş-
154  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 154  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
vik ve sevk ediyorlar; fakat vaziyet, memleket ve siyasete temas iktizas ıyla, zi-
yadeleşmeye ve kemmiyete ehemmiyet veriyorlar, taraftarlar ı ar ıyorlar.
Alt ınc ı Fark: Hakikî ihlâsl ı Nurcular, menfaat-i maddiyeye ehemmiyet 
vermedikleri gibi, bir k ısm ı, âzamî iktisat ve kanaatle ve fakirü’l-hal olmalar ıy-
la beraber, sab ır ve insanlardan isti ğna ile ve hizmet-i Kur’âniye’de hakikî bir 
ihlâs ve fedakârl ıkla; ve çok kesretli ve şiddetli ehl-i dalâlete kar şı mağlûp ol-
mamak için ve muhtaçlar ı hakikate ve ihlâsa dâvet etmekte bir şüphe b ırak-
mamak için ve r ızâ-y ı ilâhîden ba şka o hizmet-i kudsiyeyi hiçbir şeye âlet et-
memek için, bir cihette hayat- ı içtimaiye faydalar ından çekiniyorlar.
Amma İhvan- ı Müslimîn ise: Onlar da hakikaten maksat itibar ıyla ayn ı 
mahiyette olduklar ı hâlde, mekân ve mevzu ve baz ı esbap sebebiyle, Nur ta-
lebeleri gibi dünyay ı terk edemiyorlar. Âzamî fedakârl ığa kendilerini mecbur 
bilmiyorlar.
İsa Abdülkadir
f
Bağdat’ta Ç ıkan, Ehemmiyetli, Siyasî Bir Cerîde Olan
ed-Difâ Gazetesinin Muharriri İsa Abdülkadir Diyor ki :
Nur talebelerinin mür şidi olan Bediüzzaman Said Nursî hakk ında “ ed-
Difâ”  gazetesini okuyanlar benden soruyorlar. “Türkiye’deki Nur talebele-
rinden ve Üstadlar ı olan Said Nursî’den bize mâlûmat ver.” diyorlar. Ben de 
bunlar hakk ında k ısa bir cevap verece ğim. Çünkü Üstad ın, Nur’un ve Nur ta-
lebelerinin Araplarda hakk ı olduğu için, Araplar onlardan ciddî bahsetsinler. 
Zira, İslâmiyet’in madde-i esasiyesi olan Araplar Risale-i Nur’dan ziyadesiyle 
fayda görmeye ba şlam ışlar.
Bu Nur talebeleri, Risale-i Nur’la hem Türkiye’de, hem bilâd- ı Arapta ko-
münistliğe karşı muhkem bir sed tesis ediyorlar.
.............................Risale-i Nur ise, öyle geni ş bir mikyasla inti şar ediyor ki, de ğil yaln ız 
Türkiye’de ve bilâd- ı İslâmiye’de, hattâ ecnebîlerde de i ştiyakla istenilir olu-
yor. Ve Nur’un talebelerinin şevklerini hiçbir şey k ıram ıyor.
İşte, Nur talebeleriyle Nur Risaleleri ve onlar ın bu büyük hizmet-i Kur’âni-
ye’leri Demokrat Hükûmetinin bir büyük hasenesidir ki, mübarek âlem-i İslâm’daki hareket-i İslâmiye bu hükûmet-i demokrasiyi takdir ve tahsinle 
karşılıyor. Bütün Irak ahali-i Müslimesi ki, Arap, Türk, Kürt, İran, bu İslâmî 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   155 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   155
hizmeti ve kudsî mücahedeyi kemâl-i ferahla kar şılıyorlar. Ve Türkiye’deki 
Türk karde şlerimiz, garb ın yanl ış tesiratlar ına karşı bunlarla mukavemet gös-
teriyorlar kanaatindedirler.
İsa Abdülkadir
f
(Risale-i Nur’un vatana, millete ve İslâmiyet’e büyük hizmetini kabul ve (Risale-i Nur’un vatana, millete ve İslâmiyet’e büyük hizmetini kabul ve 
takdir eden Başvekil Adnan Menderes’e Üstadın yazdığı bir mektup.) takdir eden Ba şvekil Adnan Menderes’e Üstad ın yazd ığı bir mektup.)
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Ben çok hasta oldu ğum ve siyasetle alâkas ız bulundu ğum hâlde, Adnan 
Menderes gibi bir İslâm kahraman ı ile bir sohbet etmek isterdim. Hal ve vazi-
yetim görü şmeye müsaade etmedi ği için, o sûrî konu şmak yerine, bu mektup 
benim bedelime konu şsun, diye yazd ım.
Gayet k ısa birkaç esas ı, İslâmiyet’in bir kahraman ı olan Adnan Menderes 
gibi dindarlara beyan ediyorum:
Birincisi : İslâmiyet’in pek çok kanun-u esasîsinden birisi, وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ 
2ٰىóْìأُ وِزْرَ âyet-i kerîmesinin hakikatidir ki, “Birisinin cinayetiyle ba şkalar ı, 
akraba ve dostlar ı mesul olamaz.” Hâlbuki, şimdiki siyaset-i hâz ırada partici-
lik taraftarl ığıyla, bir câninin yüzünden pek çok mâsumlar ın zarar ına r ıza gös-
teriliyor. Bir câninin cinayeti yüzünden taraftarlar ı veyahut akrabalar ı dahi şe-
nî g ıybetler ve tezyifler edilip, birtek cinayet yüz cinayete çevrildi ğinden, ga-
yet dehşetli bir kin ve adaveti damarlara dokundurup kin ve garaza ve mu-
kabele-i bilmisile mecbur ediliyor. Bu ise, hayat- ı içtimaiyeyi tamamen zîr 
u zeber eden bir zehirdir. Ve hariçteki dü şmanlar ın parmak kar ıştırmalar ına 
tam bir zemin haz ırlamakt ır. İran ve M ısır’daki hissedilen hâdise ve buhran-
lar bu esastan ileri geldi ği anlaşılıyor. Fakat onlar buras ı gibi değil; bize nis-
beten pek hafif, yüzde bir nisbetindedir. Allah etmesin, bu hal bizde olsa pek dehşetli olur.
Bu tehlikeye kar şı çare-i yegâne : Uhuvvet-i İslâmiye’yi ve esas İslâmiyet 
milliyetini o kuvvetin temel ta şı yap ıp, mâsumlar ı himaye için, cânilerin cina-
yetlerini kendilerine münhas ır b ırakmak lâz ımd ır.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38.
156  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 156  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem, emniyetin ve âsâyi şin temel ta şı yine bu kanun-u esâsîden geliyor.
Meselâ, bir hanede veya bir gemide bir mâsum ile on câni bulunsa, ha-
kikî adaletle ve emniyet ve âsâyi ş düstur-u esasîsi ile, o mâsumu kurtar ıp teh-
likeye atmamak için, gemiye ve haneye ili şmemek lâz ım; tâ ki mâsum ç ıkın-
caya kadar…
İşte bu kanun-u esasî-i Kur’ânî hükmünce, âsâyi ş ve emniyet-i dahiliyeye 
ilişmek, on câni yüzünden doksan mâsumu tehlikeye atmak, gazab- ı ilâhînin 
celbine vesile olur. Madem Cenâb- ı Hak, bu tehlikeli zamanda bir k ısım haki-
kî dindarlar ın başa geçmesine yol açm ış, Kur’ân- ı Hakîm’in bu kanun-u esa-
sîsini kendilerine bir nokta-y ı istinad ve onlara garazkârl ık edenlere kar şı siper 
yapmak lâz ım geldiğini, zaman ihtar ediyor.
İslâmiyet’in İkinci Bir Kanun-u Esasîsi : Şu hadîs-i şeriftir: ْمِĳَĝْĤا ُïِّĻَø 
1ْħُıُĨَאدِì hakikatiyle, memuriyet bir hizmetkârl ıktır; bir hâkimiyet ve ben-
lik için tahakküm âleti de ğil... Bu zamanda terbiye-i İslâmiye’nin noksani-
yetiyle ve ubudiyetin zaafiyetiyle benlik, enaniyet kuvvet bulmu ş. Memuriyeti 
hizmetkârl ıktan ç ıkar ıp bir hâkimiyet ve müstebidâne bir tahakküm ve mü-
tekebbirâne bir mertebe tarz ına getirdi ğinden; –abdestsiz, k ıblesiz namaz k ıl-
mak gibi– adalet, adalet olmaz, esas ıyla da bozulur. Ve hukuk-u ibad da zîr ü 
zeber olur. Hukuk-u ibad, “hukukullah” hükmüne geçmiyor ki hak olabilsin. Belki nefsanî haks ızlıklara vesile olur.
Şimdi, Adnan Menderes gibi, “ İslâmiyet’in ve dînin icaplar ını yerine geti-
receğiz.” diye ve mezkûr iki kanun-u esasîye kar şı muhalefet edip tam z ıdd ına 
olarak iki deh şetli cereyan, gayet büyük rü şvetle halklar ı aldatmak ve ecnebî-
lerin müdahalesine yol açmak vaziyetinde hücum etmek ihtimali kuvvetlidir.
Birisi: Birinci kanun-u esasîye muhalif olarak, bir câni yüzünden k ırk mâ-
sumu kesmi ş, bir köyü de yakm ış. Bu derecede bir istibdad- ı mutlak, her nef-
sin zevkine geçecek memuriyete bir hâkimiyet suretinde rü şvet vererek, din-
dar hürriyet-perverlere hücum ediliyor.
İkinci hücum da:  İslâmiyet milliyet-i kudsiyesini b ırak ıp –evvelkisi gibi– 
bir câni yüzünden yüz mâsumun hakk ını çiğneyebilen, zâhiren bir milliyetçi-
lik ve hakikatte ırkç ılık damar ıyla hem hürriyet-perver dindar Demokratlara, 
hem bütün bu vatandaki yüzde yetmi şi sair unsurlardan bulunanlara, hem 
1 el-Beyhakî, Şuabü’l-îmân  6/334; Hatîb el-Ba ğdâdî, Târîhu Ba ğdâd 10/187; ed-Deylemî, el-Müsned  
2/324; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/122.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   157 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   157
hükûmet aleyhine, hem biçare Türkler aleyhine, hem Demokrat ın takip etti ği 
siyaset aleyhine çal ışarak ve serseri ve enaniyetli nefislere gayet zevkli bir rü ş-
vet olarak bir “ ırkç ılık kardeşliği” veriyor. O zevkli karde şliğin içinde, o zevk-
li faydadan bin defa daha ziyade hakikî karde şleri düşmanl ığa çevirmek gibi 
acip tehlikeyi, o sarho şluğu ile hissedemiyor.
Meselâ, İslâmiyet milliyetiyle 400 milyon hakikî karde şin her gün ْóِęْĔا َّħُıّٰĥĤاَ 
1َאتِĭِĨْËُĩْĤوَا َīĻِĭِĨْËُĩْĥِĤ dua-y ı umumîsiyle mânevî yard ım görmek yerine, ırkç ılık 
400 milyon mübarek karde şleri, dört yüz serseriye ve lâubalilere yaln ız dünyevî 
ve pek cüz’î bir menfaati için terk ettiriyor. Bu tehlike hem bu vatana, hem hü-kûmete, hem de dindar Demokratlara ve Türklere büyük bir tehlikedir. Ve öyle yapanlar da hakikî Türk de ğillerdir. Necip Türkler böyle hatadan çekinirler.
Bu iki tâife her şeyden istifadeye çal ışıp dindar Demokratlar ı devirme-
ye çal ıştıklar ı ve çal ıştırıldıklar ı, meydandaki âsar ile tahakkuk ediyor. Bu acip 
tahribata ve bu iki kuvvetli muar ızlara karşı; k ırk Sahabe ile dünyan ın k ırk 
devletine kar şı meydan- ı muarazaya ç ıkan ve galebe eden ve bin dört yüz se-
ne zarf ında ve her as ırda üç yüz-dört yüz milyon şakirdi bulunan hakikat-i 
Kur’âniye’nin sars ılmaz kuvvetine dayanmak ve onun içindeki dünyevî ve uh-
revî saâdet-i ebediyenin zevklerine o câzibedar hakikatle beraber nokta-y ı isti-
nad yapmak, o mezkûr muar ızlar ınıza ve hem dahil ve hariçteki dü şmanlar ını-
za karşı en lâz ım ve elzem ve zarurî bir çâre-i yegânedir. Yoksa, o insafs ız dahi-
lî ve haricî dü şmanlar ınız sizin bir cinayetinizi binler yap ıp ve eskilerin de cina-
yetlerini ilâve ederek ba şkalar ın başına yükledikleri gibi, size de yükleyecekler. 
Hem size, hem vatana, hem millete telâfi edilmeyecek bir tehlike olur.
Cenab- ı Hak sizleri İslâmiyet lehindeki hizmetlerinizde muvaffak ve mez-
kûr tehlikelerden muhafaza eylesin, diye ben ve Nurcu karde şlerimiz, yapa-
cağınız hizmete ve mezkûr hakikati kabul etmenize mukabil dua etmeye ka-
rar verece ğiz.
Üçüncüsü : İslâmiyet’in hayat- ı içtimaiyeye dair bir kanun-u esasîsi da-
hi, bu hadis-i şerifin,
2ًאąْđَÖ ُįُąْđَÖ ُّïُýَĺ صِĳُĀْóَĩْĤا َאنِĻْĭُ×ْĤכَא ِīِĨْËُĩْĥِĤ ُīِĨْËُĩْĤاَ
1 Allah’ ım! Erkeğiyle kad ınıyla bütün müminleri ba ğışla.
2 “Bir mü’min di ğer mü’min için, duvar ın birbirini perçinleyen tu ğlas ı gibidir.” Buhârî, salât  88; Müslim, 
birr 65; Tirmizî, birr 18.
158  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 158  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hakikatidir. Yani, “Hariçteki dü şmanlar ın tecavüzlerine kar şı, dahildeki 
adâveti unutmak ve tam tesanüd etmektir.”  Hattâ en bedevî tâifeler dahi 
bu kanun-u esasînin menfaatini anlam ışlar ki, hariçte bir dü şman ç ıktığı va-
kit, o tâife birbirinin babas ını, kardeşini öldürdükleri hâlde, o dahildeki dü ş-
manl ığı unutup, hariçteki dü şman def oluncaya kadar tesanüd ettikleri hâlde; 
binler teessüflerle deriz ki:
Benlikten, hodfuru şluktan, gururdan ve gaddar siyasetten gelen dahilde-
ki tarafgirane fikriyle, kendi taraf ına şeytan yard ım etse rahmet okutacak, mu-
ha lifine melek yard ım etse lânet edecek gibi hadisatlar görünüyor. Hattâ, bir 
sâlih âlim, fikr-i siyasîsine muhalif bir büyük sâlih âlimi tekfir derecesinde g ıy-
bet ettiği; ve İslâmiyet aleyhinde bir z ınd ığı, onun fikrine uygun ve taraftar ol-
duğu için hararetle senâ etti ğini gördüm. Ve şeytandan kaçar gibi, otuz be ş 
seneden beri siyaseti terk ettim.
Hem şimdi birisi, hem Ramazan- ı Şerif’e, hem şeâir-i İslâmiye’ye, hem 
bu dindar millete büyük bir cinayeti yapt ığı vakit muhaliflerinin onun o vazi-
yeti hoşlar ına gittiği görüldü. Hâlbuki, küfre r ıza küfür oldu ğu gibi; dalâlete, 
fıska, zulme r ıza da f ıskt ır, zulümdür, dalâlettir. Bu acip halin s ırrını gördüm 
ki, kendilerini millet nazar ında ettikleri cinayetlerinden mâzur göstermek da-
mar ıyla muhaliflerini kendilerinden daha dinsiz, daha câni görmek ve göster-
mek istiyorlar. İşte bu çeşit dehşetli haks ızlıklar ın neticeleri pek tehlikeli oldu-
ğu gibi, içtimaî ahlâk ı da zîr u zeber edip bu vatan ve millete ve hâkimiyet-i 
İslâmiye’ye büyük bir sû-i kast hükmündedir.
Daha yazacakt ım, fakat bu üç nokta-y ı esasiyeyi şimdilik dindar hürriyet-
perverlere beyan etmekle iktifa ediyorum.
Said Nursî
f
(Adnan Menderes’e gönderilmek niyetiyle evvelce yaz ılan içtimaî haya tı-
mıza ait bir hakikatin hâ şiyesini takdim ediyoruz.)
Hâşiye: Eskilerin lüzumsuz keyfî kanunlar ı ve sû-i istimalleri neti ce sinde, 
belki de tahrikleriyle zuhur eden Ticanî meselesini dindar Demokratlara yük-lememek ve âlem-i İslâm’ ın nazar ında Demokratlar ı düşürmemenin çare-i 
yegânesi kendimce böyle dü şünüyorum:
Ezan- ı Muhammedî’nin 
(aleyhissalâtü vesselâm)  neşriyle Demokratlar on de-
rece kuvvet buldu ğu gibi; Ayasofya’y ı, beş yüz sene devam eden vaziyet-i 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   159 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   159
kudsiyesine çevirmek.. ve hâlen İslâm’da çok hüsn-ü tesir yapan ve bu va-
tan ahalisine âlem-i İslâm’ ın hüsn-ü teveccühünü kazand ıran, yirmi sekiz se-
ne mahkemelerin muz ır cihetini bulamad ıklar ı ve beş mahkeme de beraatine 
karar verdikleri Risale-i Nur’un resmen serbestîsini dindar Demokratlar ilân etmeli ve bu yaraya bir nevi merhem vurmal ıdırlar. O vakit âlem-i İslâm’ ın 
teveccühünü kazand ıklar ı gibi, başkalar ının zâlimane kabahatlar ı onlara yük-
lenmez, fikrindeyim.
Dindar Demokratlar, hususan Adnan Menderes gibi zatlar ın hat ırlar ı için, 
otuz beş seneden beri terk etti ğim siyasete bir-iki saat bakt ım ve bunu yazd ım.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Samsun Mahkemesi’nden Sorgu ve Savc ının Büyük Cihad ’da intişar 
eden bir şekvâma dair beni Samsun A ğır Ceza Mahkemesi’ne vermelerine 
dair bir davetiye geldi. Bana okudular. İçinde yaln ız dört nokta nazar- ı ehem-
miyete al ınabilir gördüm:
Birincisi : Büyük Cihad ’ın müdür-ü mes’ûlü mahkemede müdde-i umu-
mîye demi ş ki: “Said Nursî o makaleyi bana göndermi ş. Ben de ne şrettim.”
Bu meselenin hakikati şudur: Ben hasta iken Emirda ğ’daki karde şlerim 
yan ıma geldiler. Emirda ğ’da başıma gelen zâlimâne hâdiseye dair konu ş-
tuk. Hem hastal ıklı, hem hiddetli, hem Ankara’ya şekvâ suretinde bir şeyler 
söylemiştim. Yan ımdaki hizmetçim kaleme ald ı. Nur talebelerinin tensibiyle 
Ankara’daki bir-iki Nur talebesine gönderip, tâ baz ı dindar mebuslara göster-
sinler, bu hastal ığımda bana s ıkıntı verilmesin. Hem gönderilmi ş. Baz ı meb-
uslar da görmü ş. Ve bilmedi ğimiz bir zat ın hoşuna giderek Büyük Cihad  mü-
dürüne göndermi ş. Ben kasem ederim ki, o zamandan şimdiye kadar bilmi-
yorum ki kim göndermi ş. Fakat ne şrolduktan sonra bir nüsha buraya gelmi ş. 
Yeni harfleri bilmedi ğim için bana birisi okudu. Ben memnun oldum. “Allah 
raz ı olsun ne şredenlere” dedim. Gerçi otuz be ş seneden beri siyaseti terk et-
miştim. Fakat Büyük Cihad gibi hâlisâne dine hizmet eden o cerideye ve 
onun sahip ve muharrirlerine din nam ına minnettar oldum ve “Allah raz ı ol-
sun” dedim. Haberim olmadan ve para da vermeden daima bana o müba-rek gazete gönderiliyordu.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
160  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 160  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İkinci Nokta : Benim Samsun’daki A ğır Ceza Mahkemesi’ne sevk edilmek-
liğime dairdir. Bu noktada bunu katiyen beyan ediyorum ki, Samsun havali-
sinde, hususan Büyük Cihad  dairesine mensup mübarek âhiret karde şlerim 
ve Nur talebelerini ziyaretle görmek için oraya gitmek isterdim. Fakat doktor-lar ın raporlar ıyla, kat’î iktidars ızlığım o dereceye gelmi ş ki, beş dakikal ık kar-
şımdaki, bu meselenin ba şlang ıcı ve esas ı olan mahkemeye, bir buçuk sene-
dir bana haber verdikleri halde gidemiyorum. Mecburiyetle müdde-i umumî ve hâkim vazifesini gören sorgu hâkimi yan ıma geldiler. Medâr- ı suâl ve cevap 
Büyük Cihad  gazetesini de getirdiler. Gazetenin baz ı sözleri benim sözlerim içi-
ne kar ıştırılm ış. Ben de onlara cevaplar ını vermiştim. Eğer faraza A ğır Ceza bu 
ehemmiyetsiz meseleye ehemmiyet verse, benim mahkememi Eski şehir’e nak-
line müsaade etsin ki, orada s ıhhiye heyetinden iki ayl ık raporlu zehir hastal ığı 
ile şiddetli hasta bulundu ğumdan bizzat bulunabilirim. Yoksa imkân ı yoktur.
Üçüncü Nokta : Savc ı ve sorgu hâkimi 163. maddeye dayan ıp Said 
Nursî’yi dini siyasete âlet ve âsâyi şe zararl ı propaganda diye itham ediyorlar. 
Bu noktan ın hakikatini yirmi dokuz senedir be ş-alt ı mahkeme ve be ş-alt ı vi-
lâyetin zab ıtalar ı ve 133 parça kitaplar ımı ve binlerce umum mektuplar ımı el-
de ettikleri halde ve dinsiz komitelerin tahriki ile safdil baz ı memurlar ı aldat-
malar ıyla katiyen iki meseleden ba şka medar- ı mesuliyet bulmad ıklar ına de-
lil: İki sene bütün mektuplar ım ve kitaplar ım Denizli A ğır Ceza Mahkemesi’yle 
Ankara A ğır Ceza Mahkemesi ve Mahkeme-i Temyiz de müttefikan hem be-
nim beraatime, hem bütün kitaplar ın iadesine karar vermeleri ve be ş-alt ı vilâ-
yette yaln ız tesettüre dair bir âyetin tefsiri bahanesiyle birtek mahkeme hafif-
çe ceza vermek istedi. Kat’î ve kuvvetli cevab ıma karşı mecburiyetle meseleyi 
kanaat- ı vicdaniyeye çevirdiler. Demek onlar da medâr- ı mesuliyet bulama-
dılar. Bu noktay ı izah için Afyon mahkeme reisine gönderdi ğim istiday ı size 
de berây- ı mâlûmat gönderiyorum.
Elhâs ıl: Ayn ı nakarat be ş-alt ı mahkemede tekrar edilmi ş ve medâr- ı me-
suliyet bulamam ışlar. Şimdi Samsun savc ısı ve sorgusu ve yirmi sekiz sene-
ki nakarat ı aynen tekrar ediyorlar: “ Şahsî nüfuz temin için propaganda ya-
pıp dini siyasete âlet ediyor.” Be ş mahkemede dört yüz sayfa kadar olan cerh 
edilmemi ş müdafaat ıma, benim bedelime havale ediyorum. Beni konu ştur-
maktan ise ona baks ınlar.
Said Nursî
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   161 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   161
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Samsun’dan gelen tebli ğnâmeye kar şı kısaca cevab ımı Samsun Heyet-i 
Hâkime’sine takdim ediyorum:
Birincisi : Ben makalemi kendim göndermemi şim. Bütün buradaki dost-
lar ım biliyorlar.
İkincisi : Benim gizli dü şmanlar ımın suikast ıyla zehir tesemmümü ile şid-
detli hastal ığımdan yan ımdaki camiye on defada ancak bir defa gidebiliyo-
rum. Bu Samsun Mahkemesini yak ınımızdaki Eski şehir’e naklini kanunen ta-
lep ediyorum.
f
Gayet Ehemmiyetli Bir Hâdise, Bir İstida ve Bir Şekvâd ır
Pakistan’da ç ıkan es-S ıdd ık nam ındaki mühim bir mecmua elimize geçti. 
Bakt ık ki, elli sayfal ık o mecmuan ın yar ısına yak ın k ısm ı Risale-i Nur’un ba-
zı makaleleridir. Ve bilhassa ba şında Risale-i Nur’dan Yirmi İkinci Mektub’un 
Birinci Mebhas ını gayet ehemmiyetle ve takdirle âlem-i İslâm’a, نَĳُĭِĨْËُĩْĤا َאĩَّĬإِ 
2َةٌĳْìإِ âyetine bir dâvetnâme hükmünde yazd ığını gördük. Şimdi o Arabî mec-
muan ın tercüme etti ği risalenin asl ı olan Türkçesini efkâr- ı âmmeye, hususan 
bu hükûmet-i İslâmiye’nin reislerine ve mebuslar ına bir sene evvel verildi ği 
gibi, yine berây- ı mâlûmat takdim etmek için iki-üç sebep var:
Birincisi: Risale-i Nur’dan Sikke-i Tasdîk-i Gaybî mecmuas ında yaz ılan 
kat’î, yüzer i şârât ın ve emârât ın delâletiyle ve çok hâdiselerin o delâleti tasdi-
kiyle sabit olmu ş ki:
Risale-i Nur, mânevî tahribata ve anar şilik ve bol şevizm, tabiiyyûn ve 
maddiyyûnlu ğa ve şükûk ve şübehâta ve küfr-ü mutlaka kar şı bin sedd-i 
Kur’ânî hizmetini bihakk ın îfâ etmesiyle, bu vatan ı bu tehlikeli dünya f ırtınas ı 
içinde muhafazaya bir vesile oldu ğu ve bir sadaka-y ı makbule hükmüne ge-
çip ikinci Harb-i Umumî’nin belâs ına ve başka memleketlerde vuku bulan be-
lâlar ın bu memlekete girmesine mümânaatla mânevî bir siper te şkil ettiği be-
dahetle â şikâr olmu ştur. Bu müddeay ı Risale-i Nur’a nazar eden en muannid 
filozoflar da tasdik etmeye mecbur kalm ışlard ır. İşte o Risale-i Nur, 500 bin 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Müminler birbirleriyle ancak karde ştirler.” (Hucurât sûresi, 49/10)
162  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 162  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
talebesiyle ve 600 bin nüshas ıyla herkesin kalbinde iman dersiyle bir yasak-
çı bırak ıp âsâyişi temin etmekle 1ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ yani, “Birinin güna-
hıyla başkas ı mesul olamaz”  diye olan Kur’ân’ ın bir kanun-u esasîsini tatbi-
ke çal ışmas ıyla ve milyonlarla okuyanlar içinde hiçbirisi onu okumaktan za-
rar görmemesiyle, bu zamanda bir mucize-i Kur’âniye ve bu vatan ve mil-let için bir vesile-i def-i belâ oldu ğu isbat edildi ği halde; ve yirmibe ş seneden 
beri gizli, ifsatç ı, anarşi hesab ına çal ışan komiteler, desiseleriyle mahkemele-
ri aleyhine sevk edip çal ıştıklar ı ve beş vilâyette be ş büyük mahkeme Risale-i 
Nur’un eczalar ını inceden inceye tetkik edip medâr- ı mesuliyet birtek nokta 
bulamay ıp beraat verdikleri ve sonra da yirmi yerde yirmi adliye ayr ıca alâ-
kadar olup, mûcib-i mesuliyet bir cihet olmad ığından suç yok, diye karar ver-
dikleri ve Afyon Mahkemesi de iki defa iadesine karar verdi ği halde, risale-
lerin iadesini ve tamam inti şarını iktiza eden kanunî, hukukî esbab- ı mûcibe 
mevcut iken, be ş seneden beri gizli komitelerin aldatmalar ı ve desiseleriyle ve 
bahanelerle Afyon Mahkemesi’nde be ş senedir o mübarek risalelerin sahiple-
rine teslimi tehir edilmektedir. Hâlbuki, büyük emniyet dairelerince, zab ıtaca 
sabit oldu ğu gibi, yüz binler Nur talebelerinde ve yüz binler Nur nüshalar ında 
hiçbir zarar, bir vukuat görülmemesi, kaydedilmemesi gösteriyor ki: 
Risale-i 
Nur, âsâyi şin temel ta şına hizmet eden bir sadaka-y ı makbule hükmün-
dedir. Maddî ve mânevî tehlikelerden bu memleketi muhafazaya vesile olduğu tahakkuk eden bir hakikat-i Kur’âniye’dir.
Risale-i Nur’un ehemmiyetli bir parças ı olan ve binler gençleri vatan, mil-
let ve âsayi şin menfaatine terbiye eden Gençlik Rehberi ’nin mahkemesi do-
lay ısıyla Üstad ımız hasta halinde iki defa İstanbul’a mahkemeye gidip, yüz yir-
mi polisin kalabal ığı dağıtmaya çal ıştığı o mahkemede Gençlik Rahberi ’nin 
hem müellifine, hem nâ şirine ittifakla beraat ve ayr ıca Rehber’ in de içinde 
bulunduğu umum risalelere be ş mahkeme beraat vermi şken, on be ş günde 
teslimi lâz ım gelen Gençlik Rehberi ’nin on be ş aydan beri teslim edilmeme-
siyle Denizli ve Ankara A ğır Ceza Mahkemeleri be ş ayda beraat ve iadesine 
karar verdikleri halde Afyon Mahkemesi be ş sene teslimi tehir etmesiyle ve 
Diyarbak ır havalisine, vilâyât- ı şarkiyeye iman, din ve âsâyi ş noktas ında yüz 
vâiz kadar menfaati bulunan bir zat ın kendi paras ıyla ald ığı hususî Nur nüs-
halar ını –haklar ında beş mahkemenin beraat karar ı olmas ına rağmen– müsâ-
dere edip vatana, millete faydal ı hizmetine mâni olmas ıyla o sadaka-y ı mak-
1 En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   163 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   163
bule hükmündeki vesile-i def-i belâ bu suretle gizlendi ğinden, bir buçuk mil-
yar lira zarara vesile olan bu belâ f ırsat buldu, geldi denilebilir.
Eğer beş mahkemenin ve İstanbul’un verdi ği beraat neticesiyle o Genç lik 
Rehberi  intişar etseydi, onun dersiyle intibaha gelen ve gelecek olan Müs lüman 
gençler, elbette ba şkalar ının veyahut ihtilâlcilerin ifsad ına meydan vermeyerek 
bir buçuk milyar lira zarardan bu milleti kurtarmaya sa’y ve gayret ede cek idiler. 
Bir buçuk milyar liral ık bu lekenin zuhuruna meydan vermeyecektiler…
Evet, Üstad ımız eski Harb-i Umumî’de Rusya’daki esaretinde anlam ış ki; 
mânevî tahribatla gençleri ifsad eden tehlike memleketimize de gelecek diye telâş edip bütün kuvvetiyle o vakitten beri tahribât- ı mâneviyeye bir siper ol-
mak için 
Gençlik Rehberi  gibi çok eserler yazd ı. Kur’ân- ı Hakîm’in dersle-
rini neşretti. Lillâhilhamd, pek çok gençleri kurtarmaya vesile oldu… Şimdi 
ehl-i siyaset madem müsalemet-i umumiyeyi ve ittihad- ı milleti istiyor; çabuk, 
Pakistan’ ın dahi ehemmiyetle nazara al ıp ve es-S ıdd ık mecmuas ında neşret-
tiği risalenin inti şarına müsaade etsin.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Kur’ân- ı Hakîm’in bir kanun-u esasîsi olan 2ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ sırrıy-
la, “Birisinin hatas ıyla başkas ı, hattâ karde şi de olsa mesul olamaz.” Şimdi yüz 
otuz risalede birtek risalenin yüz sayfas ında bir sayfa muannid insafs ızlar ın na-
zar ında hata bile olsa, o yüz bin sayfa olan yüz otuz kitab ı mesul edecek dün-
yada bir kanun var m ı? Hâlbuki bu otuz sene zarf ında beş mahkeme ayn ı ki-
taplara beraat vermi şler. Hem Malatya meselesi münasebetiyle yirmi mahke-
me de alâkadar olmu ştular. O yirmi mahkeme “Bir suç bulam ıyoruz” dedikleri 
halde ve 600 bin nüshas ı dahilde ve hariçte inti şar ettiği halde hiç kimseye za-
rar vermemesi ve Avrupa’da en yüksek mektep içinde Nur’un dershânesi, di-ye ay ırdıklar ı yerde H ıristiyanlar dahi onlar ı okumas ı ve âlem-i İslâm’da gayet 
takdirle inti şar etmesi, hattâ Pakistan’da ç ıkan 
es-S ıdd ık mecmuas ının Risale-i 
Nur’un bir risalesini ne şredip Diyanet Riyaseti’ne göndermesi ve bu kadar inti-
şarıyla beraber hiçbir âlim ona itiraz etmemesi gibi hakikatler gösteriyor ki, el-
bette Diyanet Dairesi Nur’lar ı himaye etmek hakikî bir vazifesidir.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38.
164  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 164  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Diyanet Dairesi, Me şihat- ı İslâmiye gibi, yaln ız Türkiye’nin din muallimi 
değil, belki umum âlem-i İslâm’a Me şihat- ı İslâmiye yerine alâkas ı, nezareti, 
münasebeti var. Âlem-i İslâm o Diyanet Dairesine kar şı tam hüsn-ü zan etmek, 
sû-i tevehhüm etmemek, hususan bu zamanda ziyade lüzumu var. Hem de Türkiye ile ittifak etmeyen İslâmî hükûmetlerde o mübarek daireye kar şı sû-i 
tevehhüm gelmemesine büyük bir vesilesi olan ve âlem-i İslâm’ ın her taraf ın-
da, belki Avrupa’da takdire mazhar olmu ş Risale-i Nur, o Diyanet Dairesini 
hem şerefini muhafaza ediyor. Hem âlem-i İslâm’a kar şı o dairenin bir eseri 
olarak inti şarı gayet lâz ım ve zarurî oldu ğunu bu noktay ı ehl-i vukuf tam naza-
ra als ınlar. Onun için bîçâre Said Nursî ve Nur talebelerinden yüz derece ziya-
de Diyanet Riyaseti âzalar ı, hocalar ı alâkadar olmak lâz ım. Tâ ki, Risale-i Nur 
dinsizlerin taarruzlar ına karşı muhafaza ve himaye edilsin. Mükerrer beraatler 
verildiği halde inti şarına mâni olan desisecileri susturmak lâz ım...
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Ankara’da bir karde şimizden Asâ-y ı Mûsâ  ve Gençlik Rehberi ’ni ba-
hane ederek umum Nur Risalelerini almak için gelmi şler. O karde şimiz Ağır 
Ceza Mahkemesi’nin Asâ-y ı Mûsâ  hakk ındaki beraat karar ını gösterince 
Asâ-y ı Mûsâ ’yı almaktan vazgeçmi şler. Bulduklar ı ve götürmek üzere göz-
lerinin önüne koyduklar ı on kadar Gençlik Rehberi ’nin de üzerine kendile-
ri fark ında olmayarak baz ı kitaplar koymu şlar. Giderken Gençlik Rehberi ’ni 
de ne kadar aram ışlarsa da bulamam ışlar. Bu suretle Gençlik Rehberi  kendi 
kerametiyle kendini muhafaza etmi ş. Asâ-y ı Mûsâ  ve Gençlik Rehberi  hariç, 
birer tane ald ıklar ı mecmua ve risaleleri de emniyetten tekrar iade etmi şler.
3ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
3 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   165 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   165
Heyet-i Vekileye ve Tevfik İleri’ye arz ediyoruz ki :
Şark Üniversitesi hakk ında çok k ıymettar hizmetinizi Üstad ımıza söyle-
dik. O dedi:
Ben hasta olmasayd ım, ben de o mesele için vilâyat- ı şarkiyeye gidecek-
tim. Ben bütün ruh u can ımla Maarif Vekili’ni tebrik ediyorum. Hem 55 sene-
den beri, Medresetü’z-Zehra nam ında Şark Üniversitesinin tesisine çal ışmak 
ve o üniversiteyi biri Van’da, biri Diyarbak ır’da, biri de Bitlis’te olmak üzere 
üç tane veya hiç olmazsa bir tane Van’da tesis etmek için, Hürriyetten evvel İstanbul’a geldim. Hürriyet ç ıktı, o mesele de geri kald ı.
Sonra İttihatç ılar zaman ında Sultan Re şad’ ın Rumeli’ye seyahati müna-
sebetiyle Kosova’ya gittim. O vakit Kosova’da büyük bir İslâmî darülfünun 
tesisine te şebbüs edilmi şti. Ben orada hem İttihatç ılara, hem Sultan Re şad’a 
dedim ki: “ Şark böyle bir darülfünuna daha ziyade muhtaç ve âlem-i İslâm’ ın 
merkezi hükmündedir.”
O vakit bana vaad ettiler. Sonra Balkan harbi ç ıktı. O medrese yeri isti-
lâ edildi. Ben de dedim ki: “Öyleyse o 20 bin alt ın liray ı Şark Darülfünununa 
veriniz.” Kabul ettiler.
Ben de Van’a gittim. Ve bin lira ile Van gölü kenar ında Artemit’te teme-
lini att ıktan sonra Harb-i Umumî ç ıktı. Tekrar geri kald ı
.
Esaretten kurtulduktan sonra İstanbul’a geldim. Hareket-i Milliyeye hiz-
metimden dolay ı Ankara’ya ça ğırdılar. Ben de gittim. Sonra dedim: “Bütün 
hayat ımda bu darülfünunu takip ediyorum. Sultan Re şad ve İttihatç ılar 20 
bin alt ın liray ı verdiler. Siz de o kadar ilâve ediniz.” Onlar 150 bin banknot 
vermeye karar verdiler. Ben dedim: “Bunu mebuslar imza etmelidirler.”
Baz ı mebuslar dediler: “Yaln ız sen medrese usulüyle s ırf İslâmiyet nokta-
sında gidiyorsun. Hâlbuki şimdi garpl ılara benzemek lâz ım.”
Dedim: “O vilâyat- ı şarkiye âlem-i İslâm’ ın bir nevi merkezi hükmünde, 
fünûn-u cedide yan ında ulûm-u diniye de lâz ım ve elzemdir. Çünkü ekser en-
biyâ şarkta ve ekser hükemâ garpta gelmesi gösteriyor ki: Şark ın terakkiyat ı 
din ile kaimdir.1(Hâşiye) Başka vilâyetlerde s ırf fünûn-u cedide okutturursan ız 
1 (Hâşiye) Hattâ o zamandan evvel Türk olmayan bir talebem vard ı. Eski medresemde hami-
yetli ve gayet zeki o talebem ulûm-u diniyeden ald ığı hamiyet dersiyle her vakit derdi: “Salih 
bir Türk elbette fâs ık kardeşimden, babamdan bana daha ziyade karde ş ve akrabad ır.” 
Sonra ayn ı talebe talihsizli ğinden s ırf maddî fünun-u cedide okumu ş. Sonra ben dört Ö
166  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 166  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
da, Şarkta her halde millet, vatan maslahat ı nam ına, ulûm-u diniye esas ol-
mal ıdır. Yoksa Türk olmayan Müslümanlar, Türke hakikî karde şliği hissede-
meyecek. Şimdi bu kadar dü şmanlara kar şı teâvün ve tesanüde mecburuz.”
Şimdi ben zehir hastal ığıyla ziyade rahats ız vaziyette ve çok ihtiyarl ık se-
bebiyle elli be ş senelik bir gaye-i hayat ımı görüp takip etmekten mahrum kal-
dığım gibi, Ankara’ya gidip şark terakkiyat ının anahtar ı olan bu müesseseye 
çal ışanlar ı ruh u can ımla tebrik etmekten dahi mahrum kal ıyorum.
Yaln ız, otuz be ş sene evvel Ebuzziya Matbaas ında tab’ edilen Münazarat  
ve Saykalü’l- İslâmiyet  nam ındaki eserim, elbette Maarif Vekilinin nazar ın-
dan kaçmam ış. Benim bedelime o eser konu şsun. Ben hayat ımdan ümidim 
kesilmiş gibiyim. Fakat o azîm üniversitenin temelleri ve esasat ı ve mânevî bir 
program ı ve muazzam bir tedrisat ı nevinden, Risale-i Nur’un yüz elli risalesini 
kendime tevkil ediyorum. Bu vatan ve milletin istikbalinin fedakâr genç üni-versite talebelerine ve maarif dairesine arz edip bu meselede muvaffakiyete mazhar olan Tevfik İleri’nin bu bîçâre Said’e bedel Risale-i Nur’a himayetkâ-
râne sahip ç ıkmas ını rahmet-i ilâhîden niyaz ediyorum.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Çok hasta, çok ihtiyar, garip, tecrid içinde
Said Nursî
f
sene sonra onunla görü ştüm. Hamiyet-i milliye bahsi oldu. O dedi ki: “Ben şimdi Râfizî 
bir Kürdü, salih bir Türk hocas ına tercih ederim.” Ben de “Eyvah!” dedim. “Sen ne kadar 
bozulmuşsun.” Bir hafta çal ıştım. Onu kurtard ım. Eski hakikatli hamiyetine çevirdim. Sonra 
Meclis-i Mebusan’daki bana muhalefet eden mebuslara dedim: O talebenin evvelki hali Türk milletine ne kadar lüzumu var. Ve ikinci halinin ne kadar vatan menfaatine uygun olmad ığını fikrinize havale ediyorum. Demek farz- ı muhal olarak siz ba şka yerde dünyay ı 
dine tercih edip siyasetçe dine ehemmiyet vermeseniz de herhalde şark vilâyetlerinde din 
tedrisat ına âzamî ehemmiyet vermek lâz ım. O vakit bana muhalif mebuslar da ç ıkıp o lâyi-
ham ı 163 mebus imza ettiler. Bu kadar imzay ı taşıyan bir istiday ı elbette yirmi yedi sene 
istibdad- ı mutlak onu bozamam ış.
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   167 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   167
Doğu Üniversitesi Hakk ında Tahrifçi Bir Gazeteye Cevapt ır
Muhalif bir partinin şiddetli ve tenkitçi taraf ından bir mensubu, yani 
Ulus’un 01.04.1954 tarihli nüshas ında yaz ılan Atatürk Üniversitesi hakk ın-
daki makaleye cevap hükmünde o üniversitenin hakikatini beyan ediyoruz. Şöyle ki:
Şimdi Atatürk Üniversitesi nam ı verilen bu Darülfünunun kü şad ına üs-
tad ımız Said Nursî 50 seneden beri büyük bir gayretle çal ışmıştır. Üstad ımız 
İttihatç ılara muhalif oldu ğu halde onlar ve Sultan Re şad, bu Darülfünunun in-
şası için 19 bin alt ın tahsis etmi ş, Van’da Üstad ımız temellerini atm ıştı. Fakat 
Harb-i Umumî’nin vukuuyla geri kalm ıştı. Sonra devr-i Cumhuriyetin ibtida-
sında üstad ımız Said Nursî’nin Ankara’da Meclis-i Mebusan’a istenilmesiyle, 
Üstad ımız tekrar te şebbüse geçmi şti. Orada Üstad ımız o zaman ın idaresine tam 
muhalif ve siyaseti bütün bütün terk etti ği ve baz ı cihetle de muhalif oldu ğunu 
ve “Dünyan ıza kar ışmayacağım.” dedi ği ve hattâ Mustafa Kemâl’e “Namaz 
kılmayan haindir.” dedi ği ve onun teklif etti ği büyük servet, maa ş, şark vaiz-i 
umumîliği gibi büyük tekliflerini kabul etmedi ği halde, Şark Darülfünununun 
tesisi için 150 bin banknotun 200 mebustan 163 mebusun imzas ı ve Mustafa 
Kemâl’in tasdikiyle verilmesine karar verilmi şti. Demek ki, şark ın en mühim 
meselesi o zaman o üniversiteydi. Şimdi yirmi derece daha ziyade ihtiyaç var. 
Nihayet yine Üstad ımızın maddî ve mânevî gayret ve te şvikleri neticesiyle ya-
pılmas ına bu hükûmet-i İslâmiye zaman ında karar verildi.
Bu Şark Üniversitesi’nin o cihan şümul k ıymet ve ehemmiyetini, bir bahr-i 
ummandan bir katre takdim eder misillü iki-üç nokta olarak arz ederiz:
Birincisi : Bu Darülfünun hem İran, hem Arabistan, hem M ısır ve Afga-
nistan, hem Pakistan ve Türkistan ve Anadolu’nun merkezinde bir kalb hük-mündedir. Ve hem bir Camiü’l-Ezher, bir Medresetü’z-Zehra’d ır.
İkincisi : Şimdi umum be şerde sulh-u umumî için, yani be şerin ifsad edil-
memesi için çareler aran ıyor, paktlar kuruluyor. Ve madem bu hükümet-i 
İslâmiye musâlahat- ı umumiye ve hükûmetin selâmeti için, Yugoslavya’ya, tâ 
İspanya’ya kadar onlar ı okşayarak dostluk kurmaya çal ışıyor.
İşte bunlar ın çare-i yegânesinin bir delili olarak gösteriyoruz ki, tesis edi-
lecek Şark Darülfünunu’nun ilk müte şebbisinin bir ders kitab ı olan ve ulûm-u 
müsbete ve fenniye ile ulûm-u imaniyeyi bar ıştıran ve bu otuz seneden be-
ri bütün filozoflara meydan okuyan ve resmî ulemâya dokundu ğu ve eski 
168  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 168  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hükûmetle resmen mübareze etti ği halde bütün bunlar taraf ından takdir ve 
tahsine mazhar olan ve mahkemelerde beraat kazanan Risale-i Nur’un bu va-tan ve millete temin etti ği âsâyiş ve emniyettir ki, İslâm memleketlerinde, hu-
susan Fas’ta, M ısır ve Suriye ve İran gibi yerlerde vuku bulan dahilî kar ışıklık-
lar ın bu vatanda görülmemesidir.
İşte, nas ıl ki bu vatan ve millette Risale-i Nur –emniyet ve âsâyi şin ihlâline 
sair memleketlerden daha ziyade esbap bulunmas ına rağmen– âsâyi şi temin 
etmesi gösteriyor ki: O Do ğu Üniversitesinin tesisi, be şeri müsâlemet-i umu-
miyeye mazhar k ılacakt ır. Çünkü şimdi tahribat mânevî oldu ğu için ona mu-
kabil tamirci mânevî bir atom bombas ı lâz ımd ır.
İşte, bu zamanda tahribat ın mânevî oldu ğuna ve ona kar şı mukabelenin 
de ancak tamirci mânevî atom bombas ıyla mümkün olabilece ğine kat’ î bir 
delil olarak, üniversitenin mebde ve çekirde ği olan Risale-i Nur’un bu otuz se-
ne içerisinde Avrupa’dan gelen deh şetli dalâlet ve felsefe ve dinsizlik hücum-
lar ına bir sed te şkil etmesidir. O mânevî tahribata kar şı Risale-i Nur tamirci ve 
mânevî bir atom bombas ı olmuş.
Üçüncüsü : Evet, Şark Üniversitesi bir merkez olarak âlem-i İ
slâm’ ı ve tâ 
bütün Asya’y ı alâkadar edecek bir mahiyet ve ehemmiyette oldu ğundan, alt-
mış milyon de ğil, altm ış milyar da masraf yap ılsa elyakt ır.
Yeni Ulus gazetesi muhalif oldu ğu için, bu meseleyi perde ederek ye-
ni iktidar ın baz ı büyük memurlar ından bu meseleye çal ışanlara bir nevi ir-
tica süsünü vermek istiyor. Hâlbuki, bu mesele en yüksek terakkî ve sulh-u umumînin medar ıdır. Bu müessese bu hükûmet-i İslâmiye’ye baz ı şeâir-i 
İslâmiye’den Arabî ezan- ı Muhammedî ve din dersleri gibi pek çok kuvvet ve-
recek. Belki bu hükûmetin istikbalinde, tarihlerde kemâl-i takdir ve tahsinle yâd edilmesine en parlak bir vesile olacakt ır.
Bu meselenin ihyas ıyla hâs ıl olan nur ve feyiz, Demokrat hükûmetin en 
büyük ve cihande ğer bir hizmeti olarak ebede kadar misli görülmemi ş bir par-
lakl ıkla lemean edecektir. Ve beynelmilel bir itibar ı temin edecektir.
Üstad ımızın hastal ığı münasebetiyle hizmetinde bulunan
Nur talebeleri
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   169 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   169
Mahkememizin tehiriyle i şlerin Ankara Mahkemesine havale edilmesinde 
çok hay ır var. Şimdi hem Isparta Mahkemesi, hem Van’da Molla Hamid’in ve 
Diyarbak ır’da Mehmet Kaya’n ın kitaplar ının iadesi ve Afyon, hepsi Ankara’ya 
bak ıyor. Ankara’da olacak hay ırlı bir netice ile in şaallah her tarafta birden i ş-
lerimiz halledilmi ş olacak, hem böyle bir vakitte Nur’lardaki hakâik-i imaniye, 
hususan Ankara’da nazarlar ın çevrilmesi lâz ımm ış. İnşaallah bu meselemizin 
oraya gönderilmesi mühim bir intibaha vesile olacak.
Kardeşiniz
Zübeyir
f
Üstad’ ın Ziyaretçilere Dair Bir Mektubu
Umum dostlar ıma, hususan ziyaretçilere dair bir özrümü beyan etmeye 
mecbur oldum:
Ekser hayat ım inzivada geçti ği gibi, otuz-k ırk senedir tarassut ve taarruza 
mâruz kald ığımdan, zaruretsiz sohbet etmekten çekinip tevahhu ş ediyorum. 
Hem eskiden beri maddî ve mânevî hediyeler bana a ğır geliyordu. Hem şim-
di ziyaretçiler, dostlar ço ğalm ış, hem mânevî mukabele lâz ım gelmiş. Şimdi 
maddî bir lokma hediye beni hasta etti ği gibi, mânevî bir hediye olan ziyaret 
etmek, görü şmek, hususan ba şka yerlerden musafaha için zahmet edip gel-
mek ziyareti dahi, ehemmiyetli bir hediye-i mâneviyedir. Ona mukabele ede-miyorum. Hem de ucuz de ğil. Mânen pahal ıdır. Ben kendimi o hürmete lây ık 
görmüyorum. Mânen mukabele de edemiyorum. Onun için şimdilik aynen 
maddî hediye gibi, bir ihsan olarak, bana mânevî hediye gibi olan sohbetten –zaruret olmadan– men edildim. Baz ı beni hasta eder; maddî hediyenin tam 
mukabilini vermedi ğim vakit beni hasta etti ği gibi. Onun için hat ırınız k ırılma-
sın, gücenmeyiniz.
Risale-i Nur’u okumak, on defa benimle görü şmekten daha kârl ı-
dır. Zaten benimle görü şmek âhiret, iman, Kur’ân hesab ınad ır. Dünya ile 
alâkam ı kestiğim için, dünya hesab ına görüşmek mânâs ızd ır. Âhiret, iman, 
Kur’ân için ise, Risale-i Nur daha bana ihtiyaç b ırakmam ış. Hususan Tarihçe-i 
Hayat’taki mektuplar... Hattâ hizmetimdeki has karde şlerimle de zaruret ol-
madan görü şemiyorum. Yaln ız baz ı Risale-i Nur’un fütuhat ına ve neşriyat ına 
ait baz ı kimseler için görü şmek istesem, o zaman görü şmek caiz olabilir. Ve 
bana s ıkıntı vermez.
170  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 170  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bu noktay ı bilmeyen ziyarete gelenlere haber veriyorum ki, birkaç sene-
dir ceridelerle ilân etmi şim ki, benimle görü şmek isteyenleri, hususan uzak 
yerden gelerek görü şmeden gidenleri hususî dualar ıma dâhil ediyorum. Her 
sabah da dua ediyorum. Onun için de gücenmesinler.
Said Nursî
f
Çok muhterem karde şimiz Salih,
Üstad ımız sana ve iki dindar ve hakiki milletvekillerine çok selâm ve dua 
eder, sana ve onlara bin bârekâllah der.
Üstad ımız diyor ki:
“Ben çok zaman evvel bekliyordum ki, Urfa taraf ında Nur’lara kar-
şı kuvvetli eller sahip olmaya ç ıksın. Çünkü oras ı hem Anadolu’nun, hem 
Arabistan’ ın, hem Kürdistan’ ın bir nevi merkezi hükmündedir. Nur’lar orada 
yerleşse, o üç memlekette inti şarına vesile olur. Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükre-
diyorum ki, Seyyid Salih gibi gençli ğin bir kahraman ı ve o havalinin çok k ıy-
mettar ve hamiyetkâr ve dindar iki milletvekili Nur’lara sahip ç ıkmaya ba şla-
dılar. Ben de kendi paramla ald ığım ve zehir hastal ığının fazla rahats ızlığı için-
de tashih etti ğim bana mahsus bir k ısım mecmualar ımı onlara gönderiyorum. 
Çok yerlerden ve çok mühim zatlar taraf ından istedikleri halde, ben Urfa’y ı 
her yere tercih ediyorum. İnşaallah bir k ısım daha onlara gönderece ğim.
Seyyid Salih ve hamiyetkâr milletvekilleri orada in şaallah Kur’ân ve ima-
na tam hizmet edecek ve oray ı Isparta’daki Medresetü’z-Zehra ve M ısır’daki 
Camiü’l-Ezher’in küçük bir numûnesi haline getirmeye vesile olmaya ve Şam 
ve Bağdat’taki medrese-i İslâmiye’nin bir numûnesini açmaya yol açmalar ını 
rahmet-i ilâhiyeden ümit ediyoruz.
Hem madem Risale-i Nur’un mesle ği h ıllettir. Ve Urfa ise, İbrahim Hali lul-
lah’ ın bir menzilidir. İnşaallah h ıllet-i İbrahimiye parlayacakt ır.
Hem ihtimal-i kavîdir ki, bu deh şetli semli hastal ıktan kurtulsam, gelecek 
kışta Urfa’ya gitmeyi cidden arzu ediyorum.”
Üstad ımızın sözü bitti. Biz de tekrar selâm ve arz- ı hürmet ederiz.
Risale-i Nur hizmetinde bulunan karde şiniz
Ziya ve Mehmed
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   171 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   171
Bütün Urfa halk ına, çoluk ve çocu ğuna ve mezarda yatanlar ına her sa-
bah dua ediyorum. Ve bütün Urfal ılara selâm ediyorum. Urfa ta şıyla, topra-
ğıyla mübarektir. Ben çok hastay ım. Onlar da bana dua etsinler.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
4ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Âlem-i İslâm’da Leyle-i Kadir telâkki edilen bu Ramazan- ı Şerif’in yirmi 
yedinci gecesinde bir nevi tesemmümle şiddetli bir mide hastal ığı içinde sinir-
lerimi ve vicdan ve kalbimi istilâ eder gibi bir di ğer dehşetli hastal ık hissettim. 
Bu maddî ve mânevî iki deh şetli hastal ık içerisinde şefkat hissiyle bütün zîha-
yatlar ın elemleri hat ıra geldi. Şahsî hastal ığımdan daha ziyade elîm bir hâlet-i 
ruhiyeyi hissettim. Bununla beraber seksen küsûr seneye varan ömrümün so-nunda seksen sene mânevî bir ibadeti kazand ıran en son Leyle-i Kadr’e lây ık 
çal ışamayaca ğım diye, sâb ık iki deh şetli hastal ıktan daha şiddetli, hazîn bir 
meyusiyet içinde âsâba gelen ve nefs-i emmarenin vazifesini gören bir elîm his beni ezdi ği ayn ı zamanda, âyet-i hasbiyenin bir s ırrı imdad ıma yetişti. Bu 
üç hastal ığı izale edip, Cenab- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki, hilâf- ı me’mul 
bir tarzda dayand ım. Bu üç hastal ığıma da böyle üç merhem sürüldü.
Maddî hastal ığın –Hastalar Risalesinde isbat edildi ği gibi– bir saat has-
tal ık, sâbir ve mütevekkil insanlara, hiç olmazsa on saat ibadet ve leyle-i 
Kadir’de ise daha ziyade ibadet hükmüne geçti
ği gibi, benim de bu leyle-i 
Kadir’deki hastal ığım, iktidars ızlığımla yapamad ığım leyle-i Kadir’deki hizme-
tin yerine geçmesiyle, tam şifa verici bir merhem oldu.
Ve bütün zîhayat ın hastal ık ve elemlerinden şefkat s ırrıyla bana gelen 
teellüm maraz ını birden rahîmiyet-i ilâhiyenin tecellîsi ile; yani, mahlûklar ı 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
172  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 172  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
yaratan ın şefkat ve rahîmiyeti ve rahmeti tam kâfi olmas ından, onlar ın elem-
lerini onlar için bir nevi lezzete veya mükâfata çevirdi ğinden, o rahmet-i ilâhi-
yeden daha ileri şefkati sürmek mânâs ız ve haks ız olduğundan, şefkatten ge-
len elemi, bir mânevî sürura ve lezzete çevirdi. Yaln ız merhem de ğil, belki şi-
fa da verdi.
Ve en son ömrümde en ziyade k ıymettar mânevî bir hazineyi kaybet-
mekteki mânevî eleme kar şı, Nur’un has şâkirtlerinin her birisi şirket-i mâne-
viye s ırrıyla umum nam ına dahi dua ile ve amel-i sâlihle çal ıştıklar ından, hem 
el-Hüccetü’z-Zehra’ da, hem Nur Anahtar ı’nda izah edilen; te şehhüdde ve 
Fatiha’da bütün mevcudat ve zîhayat cemaatinin dualar ına ve tevhiddeki dâ-
vâlar ına iştirak suretiyle, hususan toprak , hava , su ve nur unsurlar ı birer dil 
olmas ıyla, topraktan ç ıkan bütün hayat hediyeleri ve sudan mübârekât ve 
tebrikât ve havadan şükür ve ibadetin temessülleri ve nur unsurundan maddî 
ve mânevî tayyibatlar, güzellikler tarz ında, teşehhüdde ve Fatiha’da, kâinat-
taki bütün nimetlerden gelen şükürler ve hamdler ve bütün mahlûkat ın, husu-
san zîhayatlar ın küllî ibadetleri ve bütün istiâneleri ve do ğru yolda giden bü-
tün ehl-i hakikate ve ehl-i iman ın yolundan gidenlere, mânevî refakat etmek-
le onlar ın dualar ına ve dâvâlar ına tasdik suretinde âmînlerle i ştirak ederek, 
âmîn demekle hissedar olman ın küllî s ırrı o gece imdad ıma geldi.
Gayet hasta, zay ıf, meyus bir halde, cüz’î bir hizmet edememekteki mâ-
nevî elîm hastal ığıma öyle bir tiryâk oldu ki, ben hakikaten en sa ğlam halle-
rimde ve en genç zamanlar ımda, en zevkli ve lezzetli evrad ımda bulamad ı-
ğım bir mânevî süruru hissettim. Ve hadsiz şükür edip, o deh şetli hastal ığıma 
raz ı oldum.
1َאنٍĨزَ ِّģכُ ĹِĘ َאنَąَĨرَ ِóْıَü ِěَאئِĜدَ َاتِóِüَאĐ َدِïَđِÖ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
dedim.
2ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
1 Her zamanda gelen bütün Ramazan aylar ının âşireleri adedince Allah’a hamd olsun.
2 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   173 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   173
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Üstad ımız Der :
Benimle görü şmek isteyen aziz karde şlerime
beyan ediyorum ki:
İnsanlarla görü şmeye zaruret olmad ıkça tahammülüm 
kalmad ığından, hem şimdi tesemmümden, zâfiyetten, ihti-
yarl ıktan ve hasta bulunmu ş olmaktan dolay ı fazla konu-
şam ıyorum. Buna mukabil, katiyen size haber veriyorum 
ki, Risale-i Nur’un her bir kitab ı bir Said’dir. Siz hangi ki-
taba baksan ız, benimle kar şı karşıya görüşmekten on defa 
ziyade hem faydalan ır, hem hakikî bir surette benimle gö-
rüşmüş olursunuz. Ben şuna karar vermi ştim ki, Allah için 
benimle görü şmek isteyenleri, görü şmediklerine bedel, her 
sabah okuduklar ıma, dualar ıma dahil ediyorum ve etmek-
te devam edece ğim.
Şimdi bir-iki ayd ır Üstad ımız bir hizmetkâr ıyla dahi konu şam ıyor. Konu ş-
tuğu vakit bir hararet ba şlıyor. Bunun hikmetini bir ihtara binâen söyledi ki:
“Risale-i Nur bana hiç ihtiyaç b ırakm ıyor. Konu şmaya lüzum kalmad ı. 
Hem ben âciz şahs ımla, binler dostlar ımdan yirmi-otuz dostla konu şabilirim. 
Yirmi adam ın hat ırı için binler adam ın hat ırını rencide etmemek için konu ş-
maktan men edildim ihtimali kavîdir. Hususî görü şmediğim için mâzur gör-
sünler. Hattâ bayramda musafaha etmek ve ona bakmaya tahammül edemi-yor.
2(Hâşiye) Onun için hat ırlar ı kırılmas ın.”
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 (Hâşiye) Şimdi hem Ankara, hem İstanbul, hem Samsun, hem Antalya Risale-i Nur’un ne şri-
ne başlad ığı cihetle, gizli din dü şman ı komiteler o ne şriyata kar şı bir evham vermemek için, 
şimdilik has dostlar ı da kabul etmemeye mecbur oldu. Tâ, Sözler’in tab’ ı tamam oluncaya 
kadar.
174  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 174  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Dört sene evvel Üstad ımız hastal ığı yüzünden beni Ankara’da Risale-i 
Nur’un mahkemeleriyle alâkadar i şlerini takip için tevkil ettirdi ği zaman, 
baz ı mebuslara gönderdi ğimiz ilişik mektubumuzu yeniden sizlere ve 
muhterem mebuslar ın nazar- ı irfanlar ına takdim ediyoruz.
Buna sebep, ayn ı meselenin devam etmesidir. Bilhassa son aylarda 
şark vilâyetlerinde kurulmas ı için teşebbüse geçilen yeni üniversitedir.
Risale-i Nur’un bu otuz senelik zamanda dahil ve hariçteki fevkalâde inti-
şarıyla her tarafta hüsn-ü tesiri ve şark vilâyetlerinde elli be ş seneden beri bü-
yük bir darülfünunun kurulmas ına çal ışmas ı, birbirini takip eden ve birbirini 
tamamlayan bu zamanda âlem-i İslâm’ ı şiddetli alâkadar eden iki mühim me-
seledir. Bu iki netice-i azîme, hem bu milleti, hususan şark vilâyetlerini, hem 
dört yüz milyon İslâm milletlerini, hem sulh-u umumîye muhtaç H ıristiyanl ık 
dünyas ını da alâkadar edip ve tesirini gösteren medar- ı iftihar iki ehemmiyet-
li hâdisedir. Ve İslâm dininin ve Kur’ân hakikatlerinin küllî ve umumî iki nâ-
şiri ve ilânc ısıdır.
Üstad ımız elli beş seneden beri âzamî gayretle ve müteaddit vesilelerle 
Şarkî Anadolu’da Câmiü’l-Ezher’e muvaf ık Medresetü’z-Zehra nam ıyla bir 
İslâm üniversitesinin kurulmas ı için çal ışmış ve bunun kat’î lüzumunu dai-
ma ileri sürmü ştür. Reisicumhura ve Ba şvekile hitaben, onlar ı bu mesele-
den tebrik eden Üstad ımızın yaz ısında denildi ği gibi, Şark Darülfünunu âlem-i 
İslâm’ ın bir nevi merkezinde olarak beyne’l- İslâm medar- ı iftihar bir makam 
kazanacakt ır. O vilâyetlerde medfun çok aziz ve mübarek binlerle ulemâ ve 
ârifin, şühedâ ve muhakkikîn ecdatlar ımızın mâzideki pek k ıymetli ve kud-
sî hizmet-i diniyeleri, mânevî, bâkî hasletleri bu darülfünunla dahi tecessüm ederek vazife-i imaniyelerini daha geni ş bir sahada yapacaklard ır.
Şark Üniversitesinin bir nevi program ı olmaya lây ık üssü’l-esas dersi ise, 
Kur’ân- ı Hakîm’in hakâik-i imaniyesini tefsir eden ve bütün meselelerini, fü-
nun-u akliye ile ve delâil-i mant ıkıye ve müsbete ile tesbit ettiren ve mâkulât-
la ders veren Risale-i Nur’dur ki, yeni asr ın üniversitelerinde ve mekteplerin-
de okutulmaya şâyand ır.
Risale-i Nur, Şarkî Anadolu’da yer yer kurulmu ş ve yüzy ıllardan beri o 
havalide mânevî âb- ı hayat menbâlar ı vazifesini görmü ş bulunan medresele-
rinin ve üstadlar ının bir talebesi vas ıtas ıyla zuhur etmi ştir ki; bu son münevver 
meyvelerle o muhterem üstadlar, yeniden vazife ba şına geçip vazife-i tenviri-
yelerini ve hizmet-i Kur’âniye’lerini bu suretle cihan- şumûl bir vüs’ate ink ılâp 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   175 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   175
ettirmelerini bütün ruhumuzla ümit ve rahmet-i ilâhiyeden temenni ve niyaz 
ediyoruz. Bu duam ıza zaman ve zeminin şerâit-i hayatiyesi ve musalemet-i 
umumiyenin lüzumu da “âmin, âmîn..” diyor ve diyecektir.
Evet, şarktaki ilim ve irfan faaliyetinin bir semeresi ve netice-i külliye-
si olan Risale-i Nur, Şark Darülfünunu’nun İslâmiyet noktas ında bir prog-
ram ı olmas ı hasebiyle İslâmiyet’e, bu millete ve âlem-i İslâm’a hizmete çal ı-
şanlar ı şiddetle alâkadar etmektedir. Ve şimdi Amerika’da ve Avrupa’da Nur 
Risalelerini istemeleri ve oralarda inti şarı, bu müddeam ızın fevkalâde ehem-
miyetini gösterir.
Mustafa Sungur
f
Yaz ılar ı beş vecihle iftira ve yalan oldu ğunu gördü ğüm bir gazeteyi ba-
na okudular. Böyle iftiralar ın hem Isparta’ya, hem ne şredenlere büyük zara-
rı var.
Birinci yalan : Nur Risalelerini okuyanlara mürid ve tarikat diye beni tari-
kat dersi vermekle itham ediyor. Hâlbuki beni tan ıyanlar biliyorlar ki, mahke-
melerde de sabit oldu ğu gibi, ben tarikat dersi de ğil; iman ın, Kur’ân’ ın ha-
kikatlerini ders veriyorum. Dersimi dinleyenlere Nur talebesi denir. Mes-le ğimiz tarikat de ğil, iman ın hakikatleridir.
İkinci yalan ı: İftira eden gazete, ba şka bir gazeteyi kendine te şrik etmek-
le, baz ı yanl ış tabirler kar ıştırmas ıyla diyor ki: “E ğirdir gençleri Said ve mürid-
leriyle mücadeleye ba şlad ılar.”
Katiyen bunun asl ı olmad ığını bütün Isparta ve E ğirdir gençleri biliyorlar. 
Hattâ Isparta ve E ğirdir gençleri bunu i şittikleri vakit hiddetle protesto ediyor-
lar. Yaln ız Ankara’da bulunan E ğirdirli genç olmayan bir adam, otuz sene ev-
vel benimle görü şmesini az tenkitkârâne yazm ış. Buna “Gençler mücadeleye 
başlad ılar.” nam ını vermek ne kadar zâhir bir yaland ır! Hâlbuki, kim olursa ol-
sun, bütün gençlere kar şı daima karde ş nazar ıyla bak ıyorum. Bana yahut tale-
belerime kar şı Isparta ve E ğirdir’de hiçbir gencin mücadelesini i şitmemişim.
Üçüncü iftiras ı: O iftira eden gazete ba şka birisinin diliyle diyor ki: “Said 
ve müridleri gizli siyaset çeviriyorlar. Emniyeti bozmak tarz ında nizamat ı de-
ğiştirmeye çal ışıyorlar.”
Bunun yalan oldu ğuna yirmi sekiz senede be ş mahkeme beraat verme-
siyle gösteriyor ki, siyasetle hiçbir alâkam yok. Ve hiçbir emare bulunmamas ı, 
176  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 176  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
bunun ne kadar iftira oldu ğunu gösteriyor. Hattâ otuz be ş seneden beri siya-
setten çekildi ğimi bütün dostlar ım biliyorlar. Bu hakikat mahkemeler taraf ın-
dan da sabit olmu ştur.
Dördüncü iftiras ı: Said Nursî baz ı kad ınlara şeytand ır demiş. Bu iftira-
nın asl ı: “Eskiden büyük şehirlerde aç ık-saç ık, ç ıplakl ık derecesinde, hususan 
yar ım ç ıplak H ıristiyan k ızlar ı, şeytan kumandas ında ahlâk- ı İslâmiye’ye za-
rar veriyorlar.”
İşte böyle birkaç tane aç ık gezenler hakk ındaki bir sözü ba şka surete çe-
virip mutlak kad ınlara teşmil ederek tâbiri çirkinle ştirip istimal etmesi, pek çir-
kin ve zâhir bir iftirad ır. “Kad ınlarla Muhavere” nam ındaki risalemde, kad ın-
lara büyük bir hürmet ve ehemmiyet ve k ıymet verdi ğimi, hattâ şefkat cihetin-
de erkeklerden pek ileri olduklar ından, Risale-i Nur’un mühim bir esas ı şefkat 
olduğundan, bu mübarek hem şirelerimi “Muhterem Hem şirelerim” nam ıyla 
yâd ediyorum. Onlar ın samimiyet ve ihlâslar ını ziyade görüyorum.
Beşinci hakaretkârâne iftiras ı: Gerilemek ve irtica, yani İslâmiyet ahkâ-
mına, ahlâk ına dönmek mânâs ıyla “mel’un fikir” tâbiri kullanmas ı, küre-i arz ı 
titretecek kâfirâne bir iftira oldu ğu gibi, yaln ız Ispartal ılara ve Nur talebelerine 
değil, belki âlem-i İslâm’a kar şı bir ihanettir.
Çok hasta ve çok ihtiyar
Said Nursî
f
(Üstadımızın köylerde dolaştığına dair çıkarılan uydurma habere (Üstad ımızın köylerde dola ştığına dair ç ıkar ılan uydurma habere 
karşı bir cevaptır; mûcib-i merak hiçbir şey yoktur.) karşı bir cevapt ır; mûcib-i merak hiçbir şey yoktur.)
Üstad ımız Said Nursî’nin iki seneden beri misafir bulundu ğu Isparta em-
niyetine bir maruzat ımızd ır.
1– Üstad ımız Said Nursî otuz seneden beri bu Anadolu memleketinde 
gezdiği bütün vilâyet ve kazalarda kendisini zab ıtan ın bir misafiri olarak telâk-
ki etmiş ve zab ıta efrad ı daima dostane ve himayetkârâne muamele göster-
miştir. Kur’ân’ ın hakikî ve parlak bir tefsiri olan Risale-i Nur’u Isparta’da otuz 
sene evvel telife ba şlayan Üstad ımız, hakâik-i imaniyeye gayet tesirli bir suret-
te hizmet etmekle, tamamen âhirete müteveccih olan bu hizmetinin dünyevî bir faydas ı olarak, iman sebebiyle kalblerde fenal ığa karşı daimî bir yasakç ı 
bırakm ıştır. Onun neticesidir ki, âsâyi şin teminine vesile olmu ştur.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   177 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   177
Evet, Üstad ımız adalet-i hakikiyeyi ifade eden 1ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ 
yani, “Birisinin hatas ıyla başkas ı mesul olamaz.” âyet-i Kur’âniye’si ve “Bir 
mâsumun hakk ı yüz şerir için dahi feda edilemez.”2 gibi düstur-u Kur’âniye 
gereğince, yüzde on zâlimler yüzünden doksan mâsumlara zarar vermek, ha-
kikî adalete, evâmir-i Kur’âniye’ye tamamen z ıttır… diye her tarafta ne şret-
miş ve kendisine zulüm yap ılmas ına karşı millet-i İslâmiye’nin selâmeti için 
“Ben, de ğil dünya hayat ımı, belki âhiret hayat ımı da feda ediyorum.” demi ş 
ve demektedir.
Risale-i Nur’un hakâik-i imaniye dersleriyle ve bütün mahkemelerde be-
raati netice veren müdafaalar ındaki Kur’ânî hakikatlerle hayat- ı içtimaiyenin 
uhrevî ve dünyevî saadetine rehber olan hakâiki ders veren ve dolay ısıyla 
âsâyişin muhafazas ına ve emniyet-i umumiyenin teminine en büyük bir vesi-
le Üstad ımız olduğu, hayat- ı içtimaiyenin saadetiyle alâkadar hamiyet-perver 
zatlar ın tasdikiyle sabittir. Otuz seneden beri müteaddit tetkikler ve mahkeme-
lerin beraat kararlar ı vermesiyle ve şimdi de tamamen serbest bulunmas ıyla ve 
eserleri büyük bir vüs’atle her tarafta, Anadolu’da ve âlem-i İslâm’ ın merkez-
lerinde ve garb memleketlerinin baz ılar ında yay ılarak takdir ve tebriklere maz-
har olmas ıyla en ince esrar ına kadar büyük bir dikkat ve ehemmiyetle her hali 
tetkik edilen Üstad ımızın mûcib-i mesuliyet hiçbir hali gösterilememi ştir.
Bir tarafta komünizm gibi din, ahlâk ve an’ane aleyhinde olup pek müt-
hiş bir tahribatla yar ı Avrupa’y ı, Çin’i istilâ eden, umum dünyaya kar şı müf-
sid, y ırtıcı rejim-i küfrîsine mukabil; milletler, devletler mâbeyninde tedbir al-
dıran ve bununla beraber haricî, gizli ifsad komiteleri de bu vatan aleyhinde 
müthiş bir herc ü merce çal ıştıklar ı bir zamanda, biz otuz senelik pek hâlis ve 
tesirli geni ş bir hizmeti ibraz ederek ve Üstad ımız Said Nursî’nin eserleri olan 
Risale-i Nur nüshalar ından yüz binlerinin inti şarıyla ve yüz binleri geçen oku-
yucular ının hüsn-ü halini göstererek ve zab ıtaca Nur talebelerinden âsâyi ş 
aleyhinde birtekinin gösterilmemesini şahid tutarak deriz ve katiyen sabittir ki, 
Risale-i Nur o tahribatç ı cereyan ı durduran Kur’ânî ve imânî bir seddir. İnsafl ı 
zab ıta ehli de bu tahakkuk etmi ş hakikate şehadet ediyorlar.
İman hizmetinin mânevî, uhrevî faydalar ından kat- ı nazar, dünyevî, mil-
lete ait mühim bir faydas ını vaktiyle Üstad ımız şu suretle ifade etmi ştir ki, za-
man bunun ne kadar do ğru olduğunu göstermi ştir. O zaman demi ş:
1 En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38.
2 Mâide sûresi, 5/32.
178  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 178  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
“Şimdi bu memleketin, bu vatan ve milletin saadet-i hayatiye ve ebedi-
yesi noktas ında iki müthi ş cereyan var:
Birisi : Şimalde ç ıkan dehşetli dinsizlik cereyan ının bu vatan ı mânevî is-
tilâs ına karşı Kur’ân’ ın hakikatleri ve iman ın nurlar ıyla mukabele etmektir. 
Çünkü o dinsizlik cereyan ı mânevî tahribat nev’inden oldu ğundan kar şısında 
bir mânevî mukabele olmal ıdır. Hakâik-i Kur’âniye’nin lemeât ı olan Risale-i 
Nur mânevî tâmirci bir atom bombas ı olarak bu dalâlet cereyan ına mukabe-
le edebilir ve etmi ştir.
İkincisi : Bin seneden beri İslâmiyet’in kahraman bir ordusu ve bayrak-
tar ı olan Türk milletine âlem-i İslâm’ ın adâvetini izâle etmek, Türkler yine es-
kisi gibi İslâmiyet’in kahraman ıdırlar kanaatini verdirmektir. Bu suretle 400 
milyon hakikî karde şleri bu millete kazand ırmakla saadet-i hayatiyesine en 
ehemmiyetli bir hizmeti îfâ eylemektir ki, Risale-i Nur iman hakikatlerini bu vatanda ne şrederek bu azîm fayday ı fiilen göstermi ştir.
Risale-i Nur’un bir talebesi, evvelce elinde Nur Risaleleriyle ve oradan ç ı-
kard ığı mev’izelerle şark hudut bölgesinde Ruslar ın o zamanda o havalideki 
propagandalar ını durdurmu ştu. Bu suretle, birtek talebe bir ordu kadar vatana, 
millete ve âsâyi şe hizmet etmi ştir. Risale-i Nur’un gaye ve maksad ı tamamen 
uhrevî ve r ıza-y ı ilâhî dairesinde imana hizmet etmek oldu ğundan, netice ver-
diği sair dünyevî iyilikler dolay ısıyla, hayat- ı içtimaiyeye ait bir faydas ıdır.”
2– Otuz-k ırk seneden beri inzivada tecrid, hastal ık ve hapis gibi sebepler-
le, zaruret olmad ıkça insanlarla görü şmeye tahammülü olmad ığı için, hariç-
ten gelen dostlar ını daima hat ırlar ını kırarak onlar ı geri çevirmesi ve ak şam-
dan ertesi gününün sabah ına kadar hizmetçileri dahi yan ına kabul etmemesi 
öyle bir hakikattir ki, bu kadar zâhir ve gözle görünen bu hakikat kar şısında 
başka bir söz söylemeye lüzum yoktur. Üstad ımız Said Nursî’nin eskiden beri 
bir f ıtrî seciyesidir ki; inziva ve insanlarla zaruret olmad ıkça görüşmemek, bir 
düstur-u hayat ı olmuştur. Hattâ, hayatta kalan tek bir karde şini dahi, yak ın 
bir şehirde iken otuz seneden beri görmedi ği halde, görü şmek için yan ına ça-
ğırmam ıştır. Hem hizmetçileri de ak şamdan ertesi gün sabaha kadar şiddetli 
bir zaruret olmad ıkça odas ına girememektedirler. Şiddetli hastal ığı ve görüş-
meye tahammülü olmamas ı sebebiyle, hariçten gelen çok dostlar ının hat ırla-
rını incitip, görü şmeden geri çeviriyor. Üstad ımızla otuz seneden beri alâka-
dar olup dostane vaziyet gösteren zab ıtaya âsâyi ş noktas ında Risale-i Nur’la 
pek ehemmiyetli harika hizmeti sabit olan Üstad ımızın bütün hali mahkeme-
lerce medâr- ı tedkik olmakla hiçbir hali zab ıtaca gizli kalmad ığından, baz ı giz-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   179 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   179
li din düşmanlar ının onun hakk ındaki uydurmalar ıyla otuz senelik bir mü şa-
hedeye dayanan müsbet kanaati bozmamak, hukuk-u umumiyeyi temine ça-lışanlar ın vazifeleri iktizas ıdır.
3– Üstad ımız hastad ır, hattâ Cuma’ya dahi ç ıkamamaktad ır. Aras ıra ha-
va almaya pek ziyade muhtaç oluyor. Bu sebepten, pek nadir olarak kendi-ne mahsus bir odas ı bulunan ve otuz sene evvel on sene ikamet etti ği Barla 
Köyüne gider, bir müddet kal ır, gelir. Bazen de burada, yaz mevsiminde in-
sanlar ın bulunmad ığı, şehrin haricindeki mahallere giderek iki-üç saat tenef-
füs eder, gelir. İhtiyarl ığı, hastal ığı dolay ısıyla yayan yürüyememekte oldu-
ğundan ve halk ın hürmetkâr vaziyetiyle rahats ız etmemesi için bu basit gidip-
gelmeyi otomobille yapar. Bunun haricinde hiçbir köye, meskûn hiçbir ma-halle, hattâ otuz senelik dostlar ı bulunan yerlere dahi mezkûr sebeplerle git-
miyor. İşte hal ve vaziyet bundan ibarettir. Hakikat-i hal de budur.
Hizmetinde bulunan
Tâhirî, Zübeyir
Hâşiye: Çok yerlerde ne şredilen ve müddeînin huzursuzluk itham ının 
ademini gösteren ve Ankara Emniyet Umum Müdürlü ğüne verilen bir 
hakikattir.
Nur Talebeleri Âsâyi şçidirler.
Âsâyişi muhafaza ettiklerinin delil-i kat’îsi şudur:
Alt ı vilâyetin alt ı zab ıta dairesi, 600 bin talebelerin yirmi sekiz sene 
zarf ında haks ız muamelelere mâruz kald ıklar ı halde hiçbir vukuatlar ını 
kaydedememeleri, hattâ Afyon Savc ısının âsâyiş itham ına mukabil 
Üstad ımız demiş: “Bu yirmi sekiz senede birtek vukuat ı gösterebilir misiniz? 
Mâdem gösteremediniz, nas ıl bu itham ı ileri sürüyorsunuz? Yaln ız küçük 
bir talebenin ba şka bir meseleden küçük bir vukuat ından başka ve 600 bin 
talebeden hiçbir vukuatlar ı olmad ığı kat’î isbat eder ki, âsâyi şi Nur talebeleri 
muhafaza ediyorlar.” diye Afyon’da savc ıya demiş ve susturmu ştur.
f
180  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 180  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz karde şlerim,
Bu defa motorlu kay ık içinde E ğirdir’den Barla’ya giderken denizin deh-
şetli, emsalsiz f ırtınas ı leyle-i Kadir’deki deh şetli hastal ık gibi, zahmet nokta-
sını kald ırıp büyük bir rahmete vesile oldu ğunu sizlere müjde veriyorum. Alt ı 
arkadaşla beraber şehid olmak, yedi ihtimalden alt ı ihtimalle deniz bize geni ş 
bir kabir olmak için zemin haz ırland ı. Fakat o hal alt ında, mükerrer tecrübe-
lerle yağmurun Risale-i Nur’la alâkadarl ığı ve şimdi çok zamand ır yağmura 
şiddetli ihtiyaç oldu ğu bu zamanda Risale-i Nur’un gizli dü şmanlar ının tehli-
kesinden ve geni ş plân ından kurtulmas ına bir işaret olarak o deh şetli hâleti-
miz bir sadaka-y ı makbule hükmüne geçti ği remziyle, o rahmet-i ilâhîden ge-
len emr-i rahmânîyi imtisalindeki i ştiyakla ya ğmurun bir annesi olan bu de-
niz, o rahmete dair emr-i ilâhîyi gayet heyecanla ve i ştiyakla, acelelikle getir-
mek için, bir şefkat tokad ı nevinden Nur talebeleri olan bizim ba şımızı tokatla 
yüzümüzü ve gözümüzü ya ğmurla ok şad ı.
Biz bu hâleti zâhiren hiddet, mânen şefkatkârâne ok şamak nev’inde gör-
dük. Ben daha f ırtına ve yağmur başlamadan evvel hiss-i kable’l-vuku ile, ha-
zine-i rahmete bir anahtar olacak deh şetli ve heyecanl ı bir musibet hissetti-
ğimden, mütemadiyen Cev şen’i ve Şâh- ı Nakşibend’in virdini okuyordum. 
Denizin o deh şeti içinde kemâl-i şevkle o mübarek denizi kabir olarak kabul 
ediyordum. Böyle kaza ile vefat eden şehid hükmünde oldu ğu gibi, şehid de 
velî hükmünde olmas ından, alt ı arkadaşıma ac ımad ım. Yaln ız içinde bulunan 
çocuğa bir parça ac ıdım. O kay ığın makinesi bozuldu ğu ve yelkeni de, rüzgâr 
onun aksiyle geldi ği için fayda vermedi ğini ve denizin mevcleri de pek büyük, 
evvelâ kay ığa ve zâhiren bize hücum etmesiyle beraber kay ığın içine girme-
diği için, kemâl-i sab ır ve şükürle kar şılad ık ve sâlimen sahile ç ıktık. ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ 
2َאلٍè ِّģכُ ĵٰĥَĐ dedik.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Bize uygun gördü ğü her hâlimizden ötürü hamdolsun Rabbimize..” Bkz.: Tirmizî, deavât  128; Ebû 
Dâvûd, edeb  97, 98; İbni Mâce, edeb 55 , duâ 2; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/117.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   181 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   181
Üstad ımız Diyor ki :
“Ben elli-altm ış senedir küfr-ü mutlaka kar şı imana hizmet etmek ve 
küfr-ü mutlak ın neticesi olan anar şilikten milleti kurtarmak için bütün kuv-
vetimle iman hizmetindeki ihlâs ın neticesi olan âsâyi şi muhafaza ile, bir câni 
yüzünden on mâsumu zulümden kurtarmak için rahat ımı, şerefimi, haysiye-
timi, hattâ lüzum olsa hayat ımı feda etmekle, her bir tazyikata, mânâs ız, lü-
zumsuz şeylere kar şı sab ır ve tahammül ettim. İşte, benim otuz-k ırk senedir 
bu hizmet-i imaniye için, benim hakk ımda habbeyi kubbe yap ıp, bir bardak 
suda f ırtına ç ıkar ıp beni tâciz ettikleri halde, s ırf hizmet-i imaniyenin bir neti-
cesi olan âsâyi ş için sab ır ve tahammül ettim. Bir misali, be ş mahkeme huzu-
runda hiç benim k ıyafetime ili şilmediği halde ve mütemadiyen gezdi ğim hal-
de ve hattâ İstanbul’da mahkememde yüz yirmi polis bulundu ğu halde, ayn ı 
kıyafetime ili şmediler ve iki ay İstanbul’da yaya gezdi ğim halde, mümânaat 
etmediler ve ili şmeye hiç kimsenin hakk ı yok.
Çünkü hem münzevî, hem de camiye gitmiyor ve çar şıda kalabal ık yer-
lerde gezmiyor, yaln ız otomobiliyle ç ıkıyor. İnsanlarla zaruret olmadan ko-
nuşmuyor, yaln ız teneffüs için da ğlar başında ve hâli yerlerde geziyor. Şimdi 
ehl-i dünyan ın hiçbir hakk ı yoktur ki vaziyetime, hâlime ili şsinler.”
Bir seyahat münasebetiyle ve otomobili içinde İstanbul’a en mühim bir 
mesele-i imaniye için gitmesinden, şimdi İstanbul’un baz ı resmî adamlar ı yir-
mi cihette kanunsuz bir tarzda kanun nam ına Üstad ımızı bir bardak suda f ır-
tına koparmak nev’inden, milyonlar fedakâr talebeleri bulunan bir zata sinek 
kanad ı kadar bir ehemmiyeti olmayan bir mesele için resmî adamlar ı yan ına 
göndermek olan yüz cihette ehemmiyetsiz, mânâs ız ve bir habbeyi yüz kubbe 
yapmak gibi bu şeye karşı Üstad ımız diyor:
“Madem iman hizmetinde ihlâs- ı etemle, anar şiliği durdurmakla, âsâyi şi 
muhafaza etmekle sab ır ve tahammül gerektir. Ben de bunun için rahat ımı, 
haysiyetimi feda ediyorum. Onlar ı da helâl ediyorum.”
Üstad ımızın bu defa İstanbul’a gitmesi münasebetiyle İstanbul Müdde-i U mu-
mî liğince ifadesinin al ınmas ı için yan ına gelen iki memura Üstad ımız dedi:
“Ben daha evvel bu mesele için mahkemede ifade vermi ştim ve mahke-
me tahkikat yapm ış, neticede beraat vermi ş. Başka diyece ğim yok.” diyerek, 
Samsun Mahkemesine giden ve İstanbul Mahkemesinde okudu ğu ifâdât ını tek-
rar söyledi. Hem eskiden ald ığı birkaç rapor var ki, hastal ığı dolay ısıyla başını 
sarmaya mecburdur ve şiddetli nezleden ve hastal ıklardan dolay ı istirahate ve 
182  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 182  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
tebdil-i havaya ihtiyac ı vard ır. Daimî bir yerde kalmas ı sıhhatine münafidir. 
Daha evvel lüzum da olmad ığı için bu raporlar ı göstermeye tenezzül etmiyor-
du, lüzum görmüyordu.
Hizmetinde bulunan Nur talebeleri
Tâhirî, Zübeyir, Sungur, Hüsnü, Bayram
f
Üstad ımızın Vasiyetnâmesi
Hem benim şahs ımın, hem Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsinin sermaye-
sini, kendilerini Risale-i Nur’un hizmetine vakfedenlerin tay ınlar ına vermek, 
hususan nafakas ını çıkaramayanlara vermek lâz ımd ır.
Şimdiye kadar birkaç senedir tay ınâtlar ı verilen Nur talebeleri, haslara ma-
lum olmu ş. Ben de yan ımda şimdi bulunan karde şlerimi kendime vâris ve be-
nim vazifemi yapmaya çal ışmak lâz ım. Tesanüdü de tam muhafaza etsinler.
Evet, bu vasiyetnameyi tasdik ediyorum.
Said Nursî
f
Vasiyetnâmenin Hâ şiyesidir
Üstad ımız âhir ömründe insanlar ın sohbetinden men edildi ği cihetle an-
lad ı ki:
“Bu zamanda şahsiyet cihetiyle insanlara zarar verecek haller var. Risale-i 
Nur’un mesle ğindeki âzamî ihlâs için bu hastal ık verilmiş. Çünkü bu zamanda 
şan, şeref perdesi alt ında riyakârl ık yer ald ığından, âzamî ihlâs ile bütün bü-
tün enaniyeti terk lâz ımd ır. Dostlar uzaktan ruhuma Fatiha okusunlar, mâne-
vî dua ve ziyaret etsinler. Kabrimin yan ına gelmesinler. Fatiha uzaktan da ol-
sa ruhuma gelir. Risale-i Nur’daki âzamî ihlâs ile bütün bütün terk-i enaniyet için buna bir mânevî sebep hissediyorum. Kendini Risale-i Nur’a vakfetmi ş 
olan, yan ımda bulunanlardan nöbetle birer adam kabrimin yak ınında olup, 
bu mânây ı, lüzumsuz ziyarete gelenlere bildirsinler.”
Said Nursî
f
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   183 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   183
Menderes’in, Konya Nutkuna Dair Aç ıklamas ı
Başvekil, sözlerinin maksatl ı olarak tefsirlere tâbi tutuldu ğunu söylüyor. 
(Hususî muhabirimizden.)
Ankara: Ba şvekil Adnan Menderes, Konya’da söylemi ş olduğu nutuk do-
lay ısıyla yap ılan neşriyat üzerine Zafer  gazetesinin sordu ğu bir suâli şu şekil-
de cevapland ırm ıştır:
“Konya’da Hükûmet Meydan ında büyük bir kitle halinde toplanm ış bu-
lunan çok muhterem Konyal ı vatandaşlar ıma karşı söylediğim nutkun lâiklik 
telâkkimiz hakk ındaki k ısm ının sû-i niyet sahibi kalemlerde nas ıl tefsire tâbi 
tutulduğunu, ben de esefle mü şahede ettim. Bunlardan bir k ısım sözlerimin 
kardeşi kardeşe k ırdıracak bir mahiyette oldu ğunu, bir k ısm ı sağ politikac ıla-
ra meydan açt ığını ve mukaddesatç ılık yasağını ortadan kald ırdığını ve neti-
ce itibar ıyla Türk ink ılâplar ının büyük esaslar ından birini zedeledi ğini ifade 
etmişlerdir.
Bütün bu yaz ılarda dikkatime çarpan cihet, Konya’daki sözlerimin takip 
olunan maksatlara ve elde edilmek istenilen neticelere göre tahrif edilmi ş ol-
mas ıdır. Meselenin iyice anla şılmas ı için, evvelâ Konya’daki sözlerimi bir kere 
daha ve o günkü Anadolu Ajans ında neşredildiği gibi tekrar etmek isterim. O 
gün aynen şöyle demi ştim:
Şimdi size lâiklik telâkkimizden de bahsetmek istiyorum. Lâiklik bir taraf-
tan din ile siyasetin birbirinden ayr ılmas ı, diğer taraftan ise vicdan hürriyeti 
mânâs ına gelir. Din ile siyasetin kat’î surette birbirinden ayr ılmas ı esas ında en 
küçük tereddüde dahi tahammülümüz yoktur.
Vicdan hürriyeti bahsine gelince: Türk milleti Müslümand ır. Ve Müslü-
man olarak kalacakt ır. Evvelâ kendine ve gelecek nesillere dinini telkin et-
mesi, onun esas ını ve kaidelerini ö ğretmesi, ebediyen Müslüman kalmas ı-
nın münaka şa götürmez bir şart ıdır. Hâlbuki mekteplerde din dersi olma-
yınca, evlâd ına kendi dinini telkin etmek ve ö ğretmek isteyen vatanda şlar 
bu imkânlardan mahrum edilmi ş olurlar. Müslüman çocu ğu, dinini ö ğren-
mek gibi pek tabiî bir haktan mahrum edilmemek icabeder. Böyle mahru-miyet ve imkâns ızlık, vicdan hürriyetine uygundur denilmez. Bu itibarla 
orta mekteplerimize din dersleri koymak, yerinde bir tedbir olacakt ır.
Dinsiz bir cemiyetin, bir milletin pâyidar olabilece ğine inanm ıyoruz. En 
ileri milletlerin dahi din ile siyaset ve dünya i şlerini birbirinden ay ırdıktan 
184  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 184  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
sonra ne derece dinlerine ba ğlı kald ıklar ını biliyoruz. Bugünkü seviye ile asil 
milletimize taassup isnad ı reva görülemez. Milletimiz dinine s ıms ıkı bağlı oldu-
ğu kadar, umumiyetle dini en temiz duygularla benimsemektedir. İslâml ık, mil-
letimizin vicdan ında en musaffâ seviyesini bulmu ştur. Müslümanl ığı ve onun 
esaslar ını, farizalar ını ve kaidelerini kifayetle telkin edip ö ğretecek ö ğretmenle-
rimizin yeti ştirilmesine ayr ıca gayret sarf edilecektir. Gelecek sene lise derece-
sinde ilk mezunlar ını verecek olan Konya İmam Hatip Mektebi’nin ileri seviye-
de din tahsili veren bir tedris müessesesi haline getirilmesi ve bu müesseselerin benzerlerinin yurtta fazlala ştırılmas ı uygun olacakt ır.” demiştir.
“Konya nutkunun bu k ısm ını muhterem Türk efkâr ı karşısında öylece tek-
rar ettikten sonra şunu ehemmiyetle tebarüz ettirmek isterim ki: Beyanat ım, 
herhangi bir iltibasa mahal vermeyecek kadar aç ıktır. Yap ılacak tefsirlerde, 
ileri sürülecek mütalâalarda bu aç ık metne sâd ık kalmak esast ır. Hiç kimse 
benim söyledi ğim sözleri tahrif hakk ına sahip olmad ığı gibi, hiçbir zaman ak-
lımdan geçmeyen maksad ı ve niyetleri bana atfetmeye kimsenin hakk ı olma-
mak lâz ım gelir.”
Hâşiye: Başvekilin Konya’daki ehemmiyetli nutku için umum Nur 
talebeleri ve mektepli mâsum çocuklar nam ına bir tebrik yazacakt ım. 
Şimdi kalbime geldi: Risale-i Nur’un serbestiyetine dair müdafaatlar ımızın 
ve ehemmiyetli bir avukat ımızın ehl-i vukufa cevab ının arkas ında, o nut-
ku, Risale-i Nur’un serbestiyetine dair bir sebep ve senet göstermekle Anadolu’daki Müslümanlar ı ve Nur’un bütün talebelerini ona bir mânevî 
kuvvet ve duac ı yapmak, ezan- ı Muhammedî’nin ilân ı onlara nas ıl bir 
mânevî kuvvet hükmüne geçti; bu nutukla Risale-i Nur’un serbestiyeti dahi, ona bir mânevî kuvvet hükmüne geçmesi için, ona tebrik yerine, 
dâvâ vekilimizin hakl ı müdafaas ında bir hâ şiye yapt ık.
1(Hâşiye)
Rehber’in müsâderesine bahaneleri reddeden avukat Mihri’nin müda-
faat ı gibi, Konya’da Ba şvekilin bu nutku da o bahaneleri reddeden bir 
hakikattir.
f
1 (Hâşiye) Bu müdafaa E şref Edib’in ne şrettiği küçük Tarihçe-i Hayat ’tad ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   185 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   185
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Üstad ımız Said Nursî diyor ki:
“Madem Isparta benim hakikî bir memleketimdir. Ben ruh u can ımla bu 
hakikî memleketime ve insanlar ına hay ır kazand ırmak istiyorum. Şimdi çok 
mühim olan hay ır da şudur:
Afyon, nas ıl ki bütün Risale-i Nur Külliyat ı’nı iade etmekle âlem-i İslâm ve 
hattâ âlem-i insaniyette çok büyük bir hayra vesile oldu ve sekiz seneden beri olan hatay ı hiçe indirip affettirdi. Bu mübarek Isparta dahi, âlem-i İslâm naza-
rında M ısır Camiü’l-Ezher’i ve eski Şam- ı Şerif mübarekiyetine mazhar oldu-
ğundan, elbette Risale-i Nur’u sahiplerine iade etmekle hâs ıl olacak çok bü-
yük şeref noktas ında Afyon’dan geri kalmayacak. Belki yirmi derece ileri gide-
cek. Isparta’n ın âdil adliyesi, vatan-perver Demokrat ı ve dindar halk ı bu hayr- ı 
azîmi memleketlerine kazand ırmak ve Afyon’un mazhar oldu ğu şereften yüz 
derece ziyade bir şerefi kendilerine temin etmek için, bu mübarek Isparta’n ın 
mahsulü olan Nur Risalelerinin iadesine çal ışsınlar. Nas ıl ki, Isparta’n ın bir me-
busu olan Tahsin Tola, Ankara ve Afyon’un Risale-i Nur iadesinde yüz adam kadar fayda verip bu hayr- ı azîmin yar ısını Ispartal ılara kazand ırdı…”
Hizmetinde bulunan Nur talebeleri
f
Üstad ımız izzet-i ilmiyeyi muhafaza için eski zamandan beri en büyük re-
islere tezellül etmedi. Hem halklar ın hediyesini kabul etmiyordu. Şimdi ise 
Üstad ımız hem zay ıf olduğu halde, ehl-i ilme bir mahzuru olmayan hediye-
yi ise hastal ıkla alam ıyor. Hattâ biz hizmetkârlar ından dahi en küçük bir şe-
yi mukabelesiz yiyemiyor. Yese hasta oluyor. Bu hâleti, hiçbir şeye âlet ol-
mayan Risale-i Nur’daki âzamî ihlâs ın muhafazas ı için, bir hastal ık suretini 
ald ı ve hastal ıkla bu kaidesini bozmaktan men ediliyor, itikad ınday ız. Hattâ 
Risale-i Nur’un her tarafta ne şir ve intişarının büyük bir bayram ı münasebe-
tiyle ehl-i ilme lâz ım olan musafaha ve sohbet etmekten ve bu mübarek bay-
ramda da en has talebeleri ve karde şleriyle musafaha ve sohbetten ve ona 
bakmaktan da şiddetle s ıkılıp âzamî ihlâs ın muhafazas ı için bir hastal ık hâleti 
alarak men edildi ği ona ihtar edildi. Hattâ bizler gördük ki, bu mübarek bay-
ramda şiddetli hastal ığı için talebelerine dedi:
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
186  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 186  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
“Benim kabrimi gayet gizli bir yerde, bir-iki talebemden ba şka hiç 
kimse bilmemek lâz ım geliyor. Bunu vasiyet ediyorum. Çünkü dünyada 
sohbetten beni men eden bir hakikat, elbette vefat ımdan sonra da o ha-
kikat bu surette beni mecbur ediyor.”
Biz de Üstad ımızdan sorduk:  “Kabri ziyarete gelenler Fatiha okur, 
hay ır kazan ır. Acaba siz ne hikmete binâen kabrinizi ziyaret etmeyi 
men ediyorsunuz?”
Cevaben Üstadımız dedi ki: Cevaben Üstad ımız dedi ki:  “Bu dehşetli zamanda, eski zamandaki fi-
ravunlar ın dünyevî şan ve şeref arzusuyla heykeller ve resimler ve mumyalar-
la nazar- ı beşeri kendilerine çevirmeleri gibi, enaniyet ve benlik, verdi ği gaf-
letle, heykeller ve resimler ve gazetelerle nazarlar ı, mânâ-y ı harfîden mânâ-y ı 
ismî ile tamamen kendilerine çevirtmeleri ve uhrevî istikbalden ziyade dünye-vî istikbali hayal edinmi ş olmalar ı ile, eski zamandaki lillâh için ziyarete mu-
kabil, ehl-i dünya k ısmen bu hakikate muhalif olarak mevtan ın dünyevî şan 
ve şerefine ziyade ehemmiyet verir. Öyle ziyaret ediyorlar. Ben de Risale-i 
Nur’daki âzamî ihlâs ı kırmamak için ve o ihlâs ın s ırrıyla, kabrimi bildirmeme-
yi vasiyet ediyorum. Hem şarkta, hem garpta, hem kim olursa olsun, okuduk-
lar ı Fatihalar o ruha gider.
Dünyada beni sohbetten men eden bir hakikat, elbette vefat ımdan son-
ra da o hakikat bu suretle, beni sevap cihetiyle de ğil, dünya cihetiyle men et-
meye mecbur edecek.” dedi.
Hizmetinde bulunan talebeleri
f
Üstad ımızın Afyon Mahkeme Heyetine 
Gönderdi ği Yaz ının Suretidir
Bugün sizi tebrik ve size te şekkür için Afyon’a geldim. Çoktan beri kitap-
lar ımızın zayi olmamas ı için ziyade muhafaza etti ğinize teşekkür ederim. Ve 
şimdi Ankara’ya gönderece ğinizden sizi tebrik ederim. On sene evvel husu-
sî olarak birisinin birisine yazd ığı ve bazen de benim nam ımla yaz ılıp imzam 
bulunmayan ve ne şrolmayan hususî mektuplar evvelce mahkemenizce tet-
kik edilip medâr- ı mesuliyet bir şey bulunmad ığından nazar- ı itibara al ınma-
dı. Hem mürur-u zamana u ğram ış ve neşredilmemi ş ve af kanunlar ı görmüş, 
mâlûmat ım olmam ış ve Risale-i Nur kitaplar ıyla alâkas ı olmayan mektuplar ı 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   187 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   187
yeniden nazar- ı dikkate almak, hem ehl-i adaleti, hem ehl-i vukufu lüzumsuz
meşgul edece ğinden böyle i şgal etmemesi ve i şimizin tehire u ğramamas ı için 
mezkûr hususî mektuplar ım o mübarek kitaplara tak ılmamas ı adaletinizden 
temenni ediyoruz.
Bu mübarek adliye iki defa o kitaplar ın beraatle iadesine karar verdi ği 
halde, baz ı esbaba binâen mahpus kalm ış. Ayn ı kitaplar ı bazen tamam ını, ba-
zen ele geçirilen k ısm ını beş mahkemenin iade ettiklerini ve be ş emniyet da-
iresi de sahiplerine teslim ettiklerini size haber veriyoruz. İnşaallah adaletiniz 
ve hüsn-ü niyetiniz bu defa da iadesine vesile olacak.
Hasta
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Say ın Adnan Menderes,
Otuz beş seneden beri siyaseti terk eden Üstad ımız Bediüzzaman Haz retleri, 
şimdi Kur’ân ve İslâmiyet ve vatan hesab ına, bütün kuvvetiyle ve talebeleriyle, 
dersleriyle Demokrat Parti’nin iktidarda kalmas ını muhafazaya çal ıştığına, biz 
Demokrat Parti mensuplar ı ve Nur talebeleri kat’î kanaatimiz gelmi ştir.
Üstad ımızdan, niçin Demokrat Partiyi muhafazaya çal ıştığını sorduk.
Cevaben Cevaben : “Eğer Demokrat Parti dü şse, ya Halk Partisi veya Millet Partisi 
iktidara gelecek. Hâlbuki, Halk Partisi İttihatç ılar ın bozuk k ısm ının cinayetle-
ri ve hem Cumhuriyetin birinci reisinin Sevr Muahedesiyle ve çok siyasî desi-selerin icbar ıyla on be ş senede yapt ığı icraat ının k ısm- ı âzam ı tamam ıyla es-
ki partiye yüklendi ği için, bu asil Türk milleti ihtiyar ıyla o partiyi katiyen ikti-
dara getirmeyecek.
Çünkü Halk Partisi iktidara gelecek olursa, komünist kuvveti ayn ı parti-
nin alt ında bu vatana hâkim olacakt ır. Hâlbuki, bir Müslüman katiyen komü-
nist olamaz, anar şist olur. Bir Müslüman hiçbir zaman ecnebîlerle mukayese 
edilemez. İşte bunun için, hayat- ı içtimaiye ve vatan ımıza dehşetli bir tehlike 
teşkil eden bu partinin iktidara gelmemesi için, Demokrat Parti’yi, Kur’ân ve 
vatan ve İslâmiyet nam ına muhafazaya çal ışıyorum.” dedi.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
188  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 188  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
“Milletçilere gelince: E ğer bu partide s ırf İslâmiyet esas olsa,1(Hâşiye) Demok-
rat Partiye yard ım ettiği gibi, muhalif ve muar ız olmayarak, iktidara gelmesine 
çal ışmaz. Eğer bu parti, ırkç ılık ve Türkçülük fikri esas ise, birden hakikî Türk 
olmayan bu vatandaki ekseriyetin ancak onda üçü Türktür, kalan k ısm ı da 
başka milletlerle kar ışmıştır. O zaman, Hürriyetin ba şında oldu ğu gibi, bu asil 
ve mâsum Türk milleti aleyhine bir milliyetçilik tarafgirli ği meydana gelecek. 
O vakit hakikî Türkleri, ecnebîler boyunduru ğu alt ına girmeye mecbur ede-
cek. Veya Türkle şmiş sair unsurdan olan ve bu vatanda mevcut ırkç ılık ve un-
surculuk damar ıyla bir ecnebîye istinad ile masum Türk milletini tahakkümle-
ri alt ına alacaklar. Bu durum ise, deh şetli, tehlikeli oldu ğundan, Kur’ân ve va-
tan ve millet hesab ına, dindar ve dine hürmetkâr Demokrat Partinin iktidarda 
kalmas ını temin etmeleri için ders veriyorum.” dedi.
Say ın Adnan Menderes,
Bütün gayesi vatan ve milletin selâmeti u ğruna çal ışan ve ders veren 
Üstad ımız Bediüzzaman gibi mübarek ve muhterem bir zat ın Demokrat 
Partiye yapt ığı yard ımı kıskanan Halk Partisi ve Millet Partisi elemanlar ı, ikti-
dar partisi yap ıyormuşças ına çeşit çeşit bahane ve eziyet yaparak Üstad ımızı 
Demokrat Partiden so ğutmak için var kuvvetleriyle çal ıştıklar ına kat’î kanaa-
timiz gelmi ş.
Sizin gibi “Dînin icaplar ını yerine getirece ğiz; din bu memleket için hiçbir 
tehlike te şkil etmez.” diyen bir Ba şvekilden vatan, millet, İslâmiyet ad ına, par-
timize maddî ve mânevî büyük yard ımlar ı dokunan bu mübarek Üstad ımızın 
kitaplar ının ve kendisinin tamamen serbest b ırak ılarak bir daha rahats ız edil-
memesinin teminini sayg ı ve hürmetlerimizle rica ediyoruz.
Demokratlar âzalar ından Nur talebeleri
Mustafa, Nuri, Nuri, Hamza, Süleyman,
Hasan, Seyda, Receb, İbrahim, Faruk,
Muzaffer, Tahir, Sâd ık, Mehmed
f
1 (Hâşiye) İslâmiyet milleti her şeye kâfidir. Din, dil bir ise, millet de birdir. Din bir ise, yine mil-
let birdir.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   189 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   189
Demokratlara Büyük Bir Hakikati İhtar
Şimdi Kur’ân, İslâmiyet ve bu vatan zarar ına üç cereyan var:
Birincisi : Komünist, dinsizlik  cereyan ı. Bu cereyan, yüzde otuz-k ırk ada-
ma zarar verebilir.
İkincisi : Eskiden beri müstemlekâtlar ın Türklerle alâkalar ını kesmek için, 
Türkiye dâiresinde dinsizli ği neşretmek için, ifsad komitesi nam ında bir ko-
mite. Bu da yüzde on-yirmi adam ı bozabilir.
Üçüncüsü : Garpl ılaşmak ve H ıristiyanlara benzemek ve bir nevi Purutluk 
mezhebini İslâmlar içinde yerle ştirmeye çal ışan ve dinde hissesi olmayan bir 
kısım siyasîler heyetidir . Bu cereyan yüzde, belki binde birisini Kur’ân ve 
İslâmiyet aleyhine çevirebilir.
Biz Kur’ân hizmetkârlar ı ve Nurcular, evvelki iki cereyana kar şı daima 
Kur’ân hakikatlerini muhafazaya çal ışmışız. Mümkün oldu ğu kadar dünyaya 
ve siyasete bakmamaya mesle ğimiz bizi mecbur ediyormu ş. Şimdi mecburi-
yetle bakmaya lüzum oldu. Gördük ki, Demokratlar, evvelki iki müthi ş cere-
yana karşı bize (Nurculara) yard ımc ı hükmünde olabilirler. Hem onlar ın din-
dar k ısm ı daima o iki deh şetli cereyana mesleklerince muar ızd ırlar. Yaln ız 
dinde hissesi az olan bir k ısım garpl ılaşmak ve garpl ılara tam benzemek mes-
leğini takip edenler ise, üçüncü cereyana bir yard ım ediyorlar. Madem o ce-
reyan ın yüzde ancak birisini, belki binden birisini Purutlar ve H ıristiyan gibi 
yapmaya çevirebilirler. Çünkü İngiliz iki yüz sene zarf ında tahakküm etti ği iki 
yüz milyon İslâmdan iki yüz adam ı Purutluğa çevirememi ş ve çeviremez.
Hem hiçbir tarihte bir İslâm, H ıristiyan oldu ğunu ve kanaatle ba şka bir 
dini İslâmiyet’e tercih etmi ş olduğu işitilmediğinden, iktidar partisinde bulu-
nan az bir k ısım, dinin zarar ına siyaset nam ıyla üçüncü cereyana yard ım etse 
de, madem o Demokrat Partisi, meslek itibar ıyla öteki iki cereyan- ı azîmenin 
durmas ında ve def etmesinde mecburî vazifeleri olmas ından, bu vatana ve 
İslâmiyet’e büyük bir faydas ı dokunabilir. Bu cihetten biz, Demokratlar ı ikti-
dar yerinde muhafaza etmeye Kur’ân menfaatine kendimizi mecbur biliyoruz. Onlardan hay ır beklemek de ğil, belki deh şetli, baştaki iki cereyana siyasetle-
rince muar ız olduklar ı için, onlar ın az bir k ısm ı dine verdikleri zarar ı, vücu-
dun parçalanmas ına bedel, yaln ız bir parma ğı kesmek gibi pek cüz’î bir zarar-
la pek küllî bir zarardan kurtulmam ıza sebep oluyorlar bildi ğimizden, o iktidar 
partisinin lehinde ehl-i dini yard ıma davet ediyoruz. Ve dinde lâubali k ısm ı-
nı dahi cidden îkaz edip “Aman, çabuk hakikat-i İslâmiye’ye yap ışınız!” ihtar 
190  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 190  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ediyoruz ki, vatan ve millet ve onlar ın hayat ı ve saadeti, hakâik-i Kur’âniye’ye 
dayanmak ve bütün âlem-i İslâm’ ı arkas ında ihtiyat kuvveti yapmak ve uhuv-
vet-i İslâmiye ile 400 milyon karde şi bulmak ve Amerika gibi din lehinde ciddî 
çal ışan muazzam bir devleti kendine hakikî dost yapmak, iman ve İslâmiyet’le 
olabilir. Biz bütün Nurcular ve Kur’ân hizmetkârlar ı onlara hem haber veri-
yoruz, hem İslâmiyet’e hizmete muvaffakiyetlerine dua ediyoruz. Hem de ri-
ca ediyoruz ki, bu memleketin bir ehemmiyetli mahsulü ve vatanda ve şimdi 
âlem-i İslâm’da pek büyük faydas ı ve hizmeti bulunan Risale-i Nur’u müsâ-
derelerden kurtar ıp neşrine hizmet etsinler. Bu vatandaki dindarlar ı kendine 
taraftar etsinler. Ve selâmeti bulsunlar.
Said Nursî
f
Medar- ı ibret ve hayret ve şükrand ır ki:
Yirmi dokuz senedir, elli seneden beri benimle muar ız gizli dü şman ko-
miteler bütün desiseleriyle aleyhimde adliyeyi, hükûmeti sevk etmeye çal ışır-
ken ve her desiseye ba ş vururken, 130 kitab ımı, binler mektuplar ımı tetkik 
ve taharrî için adliyenin nazar ını celb etmi ş. O adliyeler, be şi kat’î beraat ve 
umum kitaplar ı suç yok diye iadeye karar vermeleri ve geçen Malatya hâdi-
sesi münasebetiyle yine gizli dü şmanlar ımız hükûmetin ve adliyenin nazar- ı 
dikkatini bizlere çevirmeye çal ıştıklar ı halde, yirmi üç mahkeme demi şler ki: 
“Suç bulam ıyoruz.”1(Hâşiye) Acaba benim gibi dünya ehli ile münasebeti pek 
az ve Risale-i Nur gibi hakikati hiçbir şeye feda etmeyen 130 kitab ında bu ka-
dar aleyhimizde bahane arayanlar varken hiçbir suç bulunmamas ı ve yaln ız 
Eskişehir’in birtek mesele olan tesettürden ba şka, o da cevap verildikten son-
ra kanaat-i vicdaniyeye çevrilmesi, hâlbuki Nur talebeleri gibi takvaya taraftar olanlardan birtek adam ın on mektubunda on günde onu mesul edecek ba-
zı maddeler bulunur. Bu kadar hadsiz bir derecede kesretli bir şeyde medar- ı 
mesuliyet adliyeler gösterememesi iki şeyden hâli de ğil:
Ya katiyen bir inâyet ve h ıfz- ı ilâhiyedir ki, bu cihette merhametini, rahi-
miyetini Nur talebeleri, Kur’ân hizmetkârlar ı hakk ında gösteriyor ki; bize te-
1 (Hâşiye) Denizli’de bütün Risale-i Nur eczalar ı iade edilmesi ve İstanbul’da ve Ankara’da 
ele geçen bütün Risaleleri iade etmeleri ve Tarsus-Mersin’de ellerine geçen umum risalele-ri iade etmeleri ve dört ay Ankara bütün risaleleri tedkikle iadesine ve beraatine karar ver-meleri ve o beraat ve iadeyi dört defa tasdik etmesi ve en ziyade u ğraşan Afyon, dört sene 
sonra iki defa beraat ve iadesine karar vermesi gösteriyor ki, adliyeler tamam ıyla hakikî 
adaletle i ş görmüşler ki, yeni şeylerin ehemmiyeti kalm ıyor.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   191 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   191
mas eden bütün adliyeleri böyle harika bir adalete ve hiçbir cihette haks ızlık 
yapmamaya ve böyle aleyhimizde binler esbap varken o hakikat-i kudsiye-i Kur’âniye’nin bir hizmetine yard ım etmişler. Biz de bütün ruh u can ımızla on-
lara teşekkür ederiz.
Eski zaman adliyelerinin önünde padi şahlar, fukaralarla diz çöküp mu-
hakeme olmas ı ve Hazreti Ömer 
(radiyallâhu anh)  adaleti zaman ında âdi bir 
Hıristiyanla, Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  âdi bir Yahudi ile muhakeme olmas ı1 
ile gösterilen, adliyedeki haktan ba şka hiçbir şeye âlet olmad ığını gösteren 
adliyelik adaletinin bu s ırr- ı azîmine bizimle alâkadar olan bu adliyeler –bize 
temas eden cihette– mazhar olmu şlar. Onun içindir ki, sekiz senedir bu kadar 
işkenceler, hapisler, tazyikatlar gördü ğüm halde, hiçbir adliye adamlar ına, bu 
sırr- ı azîme binâen, de ğil küsmek ve beddua, bilâkis kalben bir minnettarl ık, 
bir nevi te şekkür, bir tebrik var.
Said Nursî
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
4ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık, vefadar, fedakâr karde şlerim,
Evvelen : Bütün ruh u can ımla fevkalâde nuranî hizmet-i imaniyenizi teb-
rik ederim.
Sâniyen : Ankara’da dindar Ahrarlar ın kongresinde beni Diyanet Riyaseti 
dairesinde bir vazife ile tavzif etmeyi hararetle istemelerine ve Medresetü’z-Zehra’n ın Nur talebelerini, bu meselede bana kabul ettirmekte vas ıta yapma-
lar ına karşı derim:
O toplant ıda bu teklifi yapan mebuslara ve dindar arkada şlar ına çok te-
şekkür ve çok selâm ve muvaffakiyetlerine çok dua ederiz. Fakat ben ziyade 
1 Bkz.: Ebû Nuaym, Hilyetü’l-evliyâ  4/139-140; ez-Zehebî, Mîzânü’l-i’tidâl  2/353; es-Suyûtî, Târîhu’l-
hulefâ  s.184-185.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
192  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 192  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
zay ıf ve şiddetli hasta ve ihtiyar ve kabir kap ısında ve peri şan olduğumdan, 
o kudsî vazifeyi yapmaya iktidar ım olmamas ından, benim yerimde Risale-i 
Nur’un şahs- ı mânevîsi, benim bedelime Nur şâkirtlerinin has ve hâlis ve 
İslâmiyet’in hakikî fedakârlar ının şahsiyet-i mâneviyesi, o kudsî vazifeyi şim-
diye kadar gayr-i resmî perde alt ında yapt ıklar ı gibi, inşaallah resmî bir suret-
te dahi yapabilecekler. Onlara havale ederiz...
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Duan ıza muhtaç karde şiniz
Said Nursî
f
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
(İmanın dünyada dahi bir nevi cennet lezzetini (İman ın dünyada dahi bir nevi cennet lezzetini
 benim hayatımda temin ettiğine dair.)  benim hayat ımda temin etti ğine dair.)
Ben dokuz ya şımdan beri şefkatli validemi görmedi ğimden sohbetinde 
bulunamad ım. O hürmetli muhabbetten mahrum kald ığım ve üç hem şiremi 
de on be ş yaşımdan sonra göremedi ğim –Allah rahmet etsin– vâlidemle be-
raber berzah âlemlerine gittikleri için, dünyan ın çok zevkli, lezzetli olan uhuv-
vetkârâne sohbetlerinden merhamet ve hürmetten mahrum kald ığımdan ve 
üç kardeşimden iki karde şimi elli seneden beri görmedi ğimden –Allah onlara 
rahmet etsin– öyle k ıymettar, dindar, âlim iki karde şimin sohbetinden, hür-
metkârâne muhabbet, merhametkârâne şefkatteki sürurdan mahrum kald ı-
ğımdan, bu dünyada Risale-i Nur’un imanda cennet çekirde ği bulundu ğunu 
gösterdiği gibi; bugün dört fedakâr, hizmetimde bulunan mânevî evlâtlar ımla 
bir seyahat etti ğim zaman imandaki cennet çekirde ğinin bir zerreci ği katiyen 
ruhuma ihtar edildi.
Ömrümde mücerred kald ığımdan dünyada çocuklar ım olmamas ından, 
ço cuk lara karşı şefkatkârâne zevklerinden, memnuniyetlerinden de mah-
rum kal dı ğımla beraber, bu noksaniyeti hissetmiyordum. Bugün dört yara-
ma muka bil, Cenab- ı Hak gayet zevkli bir mânây ı ihsan etti, üç cihetle teda-
vi etti.
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   193 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   193
•Birincisi: Risale-i Nur’da beyan edilen hadis-i şerifteki 1ِõَאئِåَđْĤا ِīĺِïِÖ ْħْכُĻَĥَĐ 
sırrıyla, ihtiyar kad ınlar ın Risale-i Nur cihetinde harika istifadeleri ve zevk-i ru-
hanîleri, merhume validemin merhametkârâne hususî şefkatinden gelen lez-
zete mukabil küllî ve umumî bir surette binler valideleri rahmet-i ilâhiye bana ihsan etti ği gibi, üç merhume hem şirelerimin şefkatkârâne, karde şâne sevinç 
ve sürurlar ına bedel, yüz binler genç han ımlar ı bana hem şire nev’inde Risale-i 
Nur cihetiyle verip dualar ıyla ve Nur’larla alâkadarl ıklar ı ile hemşirelerim yü-
zünden kaybetti ğim üç fayda yerine binler fâide-i mânevî ve sürur-u ruhî ih-
san etmiş. Bu ikinci k ısm ın hakikat oldu ğuna çok delil ve emareleri var, kar-
deşlerim biliyorlar.
•Hem merhum karde şimin vefat ıyla fedakârâne dünyadaki maddî, mâ-
nevî muavenetlerinden ve muhabbet ve şefkatlerinden mahrumiyetime be-
del, rahmet-i ilâhiye o hususî iki-üç karde ş yerine yüz binler hakikî karde ş gi-
bi hakikî şefkat, muavenet ve yard ım eden, hattâ de ğil yaln ız dünya hayat ını, 
belki hayat- ı uhreviye sermayesini de Risale-i Nur’un hizmetinde bana yar-
dım etmek için fedai karde şleri ihsan etmi ş.
•Dünyada evlâtlar ım olmad ığından, gayet zevkli olan çocuklara şefkat me-
ziyetinden mahrumiyetime bedel, bir-iki çocuk şefkatine bedel, yüz binlerle mâ-
sumlar ı ki, ileride Risale-i Nur’la beslenmeleri cihetiyle, bu hususî, cüz’î üç şef-
katkârâne vaziyeti yüz binlere çevirdi. Buna dair çok emareleri var. Hattâ bana hizmet edenler biliyorlar ki, peder ve validesinden çok ziyade bir şefkat, bir hür-
met, bir ba ğlılık, mâsum çocuklar ın bana kar şı Bolvadin’de ve Emirda ğ’daki 
ekser yollarda göstermeleri, bu cüz’î, şahsî, hususî zevki, lezzeti, şefkatkârâne 
hürmeti binler küllî ve umumî bir surete çevirdi ğine çok misalleri var.
Mübarek bir k ısım zîruhlarda hiss-i kable’l-vuku oldu ğu gibi, mâsum ço-
cuklar ın bir hiss-i kablel vuku ile, Risale-i Nur’un onlara dünyevî, uhrevî bir 
babal ıkla terbiye ve muhafaza etmesini ruhlar ı hissetmi ş ki, Nur’un hizmet-
kâr ına babalar ından ve validelerinden daha şiddetli bir hürmet gösteriyorlar. 
Hattâ benim hiç görmedi ğim, tan ımad ığım üç yaşındaki bir k ız çocuğu yal ın 
ayak, dikenlere basarak, ko şarak geldi. Hattâ pek çok dostlar ım Bolvadin’de 
bulunduğu için otomobille çok h ızlı gittiğimiz halde kurtulam ıyoruz. Hattâ 
her yerde, hiç beni i şitip görmedikleri halde, peder ve validesine gösterdikleri 
1 “Dindar ihtiyar kad ınlar ın inanc ına tâbi olunuz.” (el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  3/78; es-Sehâvî, el-
Makâs ıdü’l-hasene  s.290; es-Suyûtî, ed-Düreru’l-müntesira  s.14.)
194  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 194  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
alâkay ı göstermeleri, benim hakk ımda, nefsim, hevesim cismanî cihetinde 
dahi imanda bir cennet çekirde ği var oldu ğunu gördüm.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Üstad ımızı ziyarete gelip de görü şemeyenlerin ve biz görü ştürmeden gi-
denlerin hat ırlar ı kırılmamak için, Üstad ımızın gizli, harika bir ahvâl-i ruhiye-
sini beyan etmeye mecbur olduk. Hattâ bugün bir parça dikkatsizlik etti ğimiz-
den, gayet çok muhtaç oldu ğu hizmetimize nihayet vermek niyet etti ği halde, 
şimdiki yazaca ğımız şey hat ırına geldi; bizi de affetti, helâl etti.
İşte hakikat budur:
Biz de katiyen anlad ık ki, Üstad ımız ekser hayat ını tecerrüdle geçirdi ği gi-
bi, bütün hayat ında hediyeleri kabul etmemek ve mukabilsiz hediyeler onu 
hasta etmek gibi, şimdi hürmet ve dostluk cihetiyle onunla görü şmek, ona ga-
yet ağır geliyor. Hattâ mükerreren biz de anlad ık. Musafaha etmek, elini öp-
mek, kendine tokat vurmak gibi, ruhen müteessir oluyor. Ve ona bakmaktan, dikkat etmekten de şiddetle müteessir oluyor. Hattâ hizmetinde biz bulundu-
ğumuz halde, zaruret olmadan bakam ıyoruz.
Bunun s ırrı ve hikmetini katiyen anlad ık ki, Risale-i Nur’un esas mesle ği 
hakikî ihlâs olmak cihetiyle, şimdiki tezahür, sohbet etmek, fazla hürmet et-
mek, bu enaniyet zaman ında bir nefis-perestlik, riyakârl ık, tasannu alâmeti 
olmak cihetiyle ona 
şiddetle dokunuyor. Çünkü der:
“Benimle görü şmek isteyen, e ğer âhiret için, Risale-i Nur için ise, Risale-i 
Nur bana katiyen ihtiyaç b ırakmam ış. Milyonlar nüshas ı her birisi on Said ka-
dar fayda veriyor. E ğer dünya cihetiyle ve dünyaya ait i şler için görü şmek ise, 
o, dünyay ı şiddetle terk etti ği için, dünyaya dair şeyleri mâlâyani, vakti zâ-
yi etmek oldu ğu için cidden s ıkılır. Eğer Risale-i Nur’un hizmetine, inti şarına 
ait olsa, bana hizmet eden hakikî fedakâr talebelerim ve mânevî evlâtlar ım ve 
kardeşlerim benim bedelime görü şmeleri kâfi; bana hiç ihtiyaç yok.”
Uzun yerlerden, uzak memleketlerden gelenlerle beraber ba şka kardeşleri-
mizin de hat ırlar ı kırılmas ın. Çünkü on seneden beridir her sabah okudu ğu ve 
başkalar ı onu tevkil etti ği evrad okumas ında sevab ı bağışlad ığı vakit der ki:
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   195 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   195
“Yâ Rabbi! Benimle görü şmek için gelip görü şmeden dönenlerin def-
ter-i a’mâline de yaz ılsın” diye ruhlar ına hediye ediyor. Üstad ımızın bu hâ-
lini karde şlerimize beyan ediyoruz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Hizmetinde bulunan
Nur talebeleri
f
İleri Gazetesinin 13 Nisan 1957 tarihli nüshas ından al ınm ıştır
Üstad Bediüzzaman’ ın uğurlu elleriyle yeni bir caminin temeli at ıldı.
Üstad Bediüzzaman Said Nursî 3. E ğitim Tümeni Camii’ne harç koydu. 
(Isparta hususî muhabirimiz bildiriyor.)
Isparta’n ın geçen y ıllarda teşekkül etmi ş bulunan 3. E ğitim Tümeni için 
yapt ırılmas ına karar verilen caminin temeli, tertip edilen muazzam bir me-
rasimle at ılm ış ve bu törene Isparta’da bulunan Risale-i Nur Müellifi Üstad 
Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri de davet olunmu şlard ır. Büyük bir alâka 
ile karşılanan Üstad, törenden sonra, u ğurlu elleriyle temele ilk harc ı koymuş-
lar ve dualarda bulunmu şlard ır.
f
Hüseyin Avni ve Tahsin Tola ile bir hasbihaldir
Biz Nur şâkirtleri, Üstad ımızın hizmetinde ve mesle ğinde bulundu ğumuz-
dan, siyasetlerle alâkam ız yoktur. Fakat Demokratlar Nur’lar ın neşrine mü-
saadekâr olmalar ı ve eskiden beri Nur’un men’ine dair zulümleri yapmad ık-
lar ından, Demokrat ın hat ırı için seçimlerle alâkadar olduk. Evvelki defa gi-
bi bu defa da Nurcular ın epey faydas ı, Demokrat lehine oldu. Üstad ımıza 
ve Nur’lara en ziyade faydas ı dokunan eski adliye vekili Hüseyin Avni ve 
Senirkent Mebusu Tahsin Tola herkesten ziyade kazanmalar ı lâz ımken kazan-
mamalar ı bizi çok müteessir etti diye Üstad ımıza söyledik. Bize dedi ki:
“Müteessir olmay ınız. Ben de sizinle beraber olarak onlar ı tebrik etme-
liyiz. Çünkü iki sene zarf ında elli sene kadar hükûmete, vatana, millete, di-
ne, âsâyi şe hizmet ettiklerine delil-i kat’î, kerametkârâne –Üstad ımızın ona 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
196  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 196  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
müracaat ı olmadan– Rehber’ in kurtulmas ını arzu ettiği ayn ı dakikada, müsâ-
dere edilen iki yüz Rehber’ in bize iadesine emir vermesiyle iki yüz bin adam 
Rehber’ den istifade etmesiyle ona duac ı olmas ı; ve Tahsin Tola’n ın ehemmi-
yetli çal ışmas ıyla Sözler  mecmuas ı resmen Ankara’da tab’ edilmesiyle hem 
âsâyişe, hem Demokrata, hem bu vatan ve millete yüz sene mebusluk etmek 
kadar faydas ı oldu. Şimdi bu kadar mânevî, hakikî, hususan bâkî ve uhrevî 
kâr onlara yeter. Bir-iki sene memuriyet ve mebuslu ğa çal ışmakla o bâki el-
mas gibi hizmetlerini, k ırılacak fâni şişeye âlet yapmamak gerektir. Onun için 
ben onlar ı tebrik ediyorum. Siz de onlar ı tebrik ediniz, dua ediniz. Hattâ ben 
Tahsin Tola’n ın tekrar mebus olmas ını istedim, tâ Nur’lara hizmet etsin; fakat 
onun evvelki hizmeti kâfi geliyor. Kap ıyı açm ış, daha ihtiyaç kalmad ı.”
Nur talebelerinden
Mehmet Kaya, Hüsrev, Tâhirî, Sungur,
Zübeyir, Ceylân, Bayram
Hâşiye: Üstad ımız dedi ki: Dünya cihetiyle mebus olmad ığından, ayda 
bir miktar banknot kaybetti. Şimdi onun hizmetiyle Sözler  mecmuas ının 
neş riyle milyonlar adamlar içinde yaln ız benim hisseme mukabil bir şey 
lâz ım olsayd ı, ben –elli bin lira kadar bana fayda oldu– e ğer param olsayd ı, 
böyle azîm bir yekûn ona verecektim. Şimdi bu hakikati nazar- ı dikkate 
almak lâz ım gelirken, tekrar mebus olsayd ı, bu hakikat nazara al ınmayacakt ı. 
Onun için baz ı dinsiz zâlimlerin parma ğıyla kazanmad ığından müteessir 
olmas ın.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Vasiyetnamenin Bir Zeyli
Eşref Edib’in ne şrettiği Tarihçe-i Hayat ’ın otuzuncu sayfas ındaki Said’in 
hususiyetlerinden alt ı numûnesinden yedinci numûnesi ki, mukabelesiz hedi-
yeyi ömründe kabul etmemek, kanaat ve iktisada istinaden, şiddet-i fakriyle 
beraber, altm ış yetmiş sene evvelki kendi talebelerinin tay ınat ını da kendisi 
verdiği acip vaziyetin şimdiki bir misâli ve bir s ırrı kaç senedir anla şıldı diye, 
vasiyetnamenin âhirinde bunu yazman ın zaman ı geldi.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   197 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   197
Evet, şiddet-i fakr ve isti ğna ile hediye almamakla beraber, Cenab- ı Hakk’a 
hadsiz şükür olsun ki, yasak olmayan daktilo makinesiyle inti şar eden Risale-i 
Nur’un verdi ği sermaye ile, şimdi mânevî Medresetü’z-Zehra’n ın dört-be ş vi-
lâyetinde hayat ını Risale-i Nur’a vakfeden ve nafakas ına çal ışmaya zaman bu-
lamayan fedakâr Nur talebelerinin tay ınat ına acip bir bereketle kâfi gelen ve 
Nur nüshalar ının fiyat ı olan o mübarek sermayeyi ben öldükten sonra da o 
hâlis, fedakâr karde şlerime vasiyet ediyorum ki, altm ış-yetmiş sene evvelki ka-
idemi yetmi ş sene sonraki şimdiki düsturlar ıma aynen tatbik etsinler. İnşaallah 
Risale-i Nur’un tab’ serbestiyeti olsa, o düstur daha fazla inki şaf eder.
Medâr- ı hayrettir ki, o eski zamanda evkaftan be ş talebenin tay ınat ını 
Van’da Eski Said kabul etmi ş, o az para ile bazen talebesi yirmiye, otuza, alt-
mışa kadar ç ıktığı halde kendi talebelerinin tay ınat ını kendisi veriyordu. O ka-
naat ve iktisad ın bereketiyle ve kendi be ş-alt ı mavzer tüfe ğini satmakla isti ğ-
na kaidesini bozmad ı. O zaman me şhur Tâhir Pa şa gibi çok yard ımc ılar var-
ken kaidesini bozmad ı. O altm ış-yetmiş senelik düstur-u hayat ının, bir işa-
ret-i gaybiye ile altm ış-yetmiş sene sonra o kanaat ve isti ğnan ın bir meyve-
si inâyet-i ilâhiye ile ihsan edildi ki, o kadar mahkemeler ve yasaklar ve mü-sâdereler ve eski hurufla izin vermemekle beraber, kaç senedir dört-be ş vilâ-
yet vüs’atindeki mânevî Medresetü’z-Zehra’n ın fedakâr talebelerinin tay ınat ı-
nı Risale-i Nur kendisi hediye etti.
Hâlbuki, o nüshalar ın bir k ısm- ı mühimmini hediye olarak mukabelesiz 
etrafa ve âlem-i İslâm ve Avrupa’ya gönderdi ği ve elindeki nafakas
ını Nur’un 
teksirine sarfetti ği halde, yine Nur’un nüshalar ı acip bir tarzda hem kendine, 
hem o hâlis fedakârlar ına kâfi gelmesi, eski zamandaki i şaret-i gaybiyesinin 
bir güzel meyvesi ve bir hikmeti oldu ğuna katiyen kanaatim geldi ğinden, va-
siyetnamemin âhirinde beyan ediyorum:
Bu vasiyetname benden sonra bâki kalan tay ınat içinde de konulsun, tâ 
ki baz ı insafs ız insanlar “Bu Said günde be ş-on kuruşla yaşad ığı ve kimseden 
para almad ığı halde şimdiki miras ı yüzer lira görünüyor, nerede buldu?” de-
memek için bu hakikati izhar etmek münasip olur.
Şimdi mânevî evlâtlar ım, fedakâr hizmetkârlar ım olan Zübeyir, Ceylân, 
Sungur, Bayram, Hüsnü, Abdullah, Mustafa gibi ve has ve hâlis Nur’un kah-ramanlar ı olan Hüsrev ve Nazif, Tahirî, Mustafa Gül gibi zatlar ın nezaretinde 
o düsturumun muhafaza edilmesini vasiyet ediyorum.
Said Nursî
f
198  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 198  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
(Baz ı gazetelerde ç ıkan yalanlar hakk ındaki bir tekzîbi berây- ı mâlûmat 
gönderiyoruz.)
Baz ı muhalif gazeteler, Risale-i Nur talebelerine tekrar “tarikat kurmu ş-
lar” itham ını yapt ıklar ını gördük. Bunun hakikatle hiçbir alâkas ı yoktur. Bu 
husus Risale-i Nur dâvâs ını gören 10’a yak ın Ağır Ceza Mahkemesi’nin kat’i-
yet kesbetmi ş kararlar ıyla sabittir.
Hem tarikata dair en küçük bir emareye vaktiyle müsâdere edilip son-
ra bilâ-kayd ü şart sahiplerine iade edilen Risale-i Nur kitaplar ı ve mektuplar ı 
aras ında tesadüf edilmemi ştir. Bilâkis, Üstad ımız Said Nursî’nin mektuplar ın-
da ve müdafaalar ında kat’î bir lisanla beyan etti ği, “Zaman tarikat zaman ı 
değil, iman ı kurtarmak zaman ıdır. Tarikats ız cennete giden pek çok, fa-
kat imans ız cennete giden yoktur.” ifadesi mevcuttur.
Bu sarahate ve bütün mahkeme ve müdde-i umumîlerin otuz seneden 
beri tarikat hususunda en küçük bir delile tesadüf edememelerine mukabil, dini ortadan kald ırmak isteyen ve bugünkü İslâmî inki şafı bir türlü hazmede-
meyen, dine lâkayt, hattâ aleyhindeki bir güruh hakikat-i İslâmiyet’e tarikat 
nam ını verip kendi efkârlar ı lehine bu vatanda bir zemin ihzar etmek pe şinde-
dirler. Elbette her defas ında oldu ğu gibi, gizli dinsizlerin entrikalar ıyla, plânla-
rıyla ihdas edilen bu vâk ıa, bu vatan ve milletin lehine olarak tecellî edecek-
tir. Ve Ayd ın ve Nazilli mahkemeleri de adaletli seleflerine ittibaen Nur şâkirt-
lerini tebrie edeceklerdir.
Risale-i Nur’un bütün vatan sath ında ve hattâ âlem-i İslâm ve Avrupa’n ın 
pek çok yerlerinde hüsn-ü kabule mazhar olmas ı ve Türkleri, âlem-i İslâm’la 
eski ittihada muvaffak edecek bir dünyevî semeresi Nur şâkirtlerinin niyetle-
rinde olmadan netice vermesi ve hükûmetin bizzat İslâmiyet’e, dine, vicdan 
hürriyetine tam k ıymet verip eski hükûmetin tahribatlar ını tamire çal ışmas ı ve 
mukaddesata tecavüz edenlerin tenkîli hakk ında bir kanun ç ıkarmaya te şeb-
büsü gibi müsbet ve ferahlat ıcı pek çok hâdisât ın ayn ı an ında o as ılsız mese-
lenin ihdas ı, hükûmetin ve İslâmiyet’in aleyhinde olanlar ın mahsulü oldu ğ
un-
da asla şüphe etmiyoruz.
Yalanlar ının birkaç delili de şunlard ır:
Üstad ımız Said Nursî için “Bir şah ve bir padi şah gibi ya şamakta ve gelen 
yard ımlarla geçinmektedir.” diye o vicdans ızlar apaç ık bir iftirada bulunmu ş-
lard ır. Said Nursî, amcas ının çorbas ını dahi içmemi ş olup, hayat ında kimse-
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   199 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   199
nin minneti alt ında kalmay ıp, beş bin lira hediyeye be ş para değer vermeden 
red ve iade eden, hayat ındaki isti ğna düsturunu en zâlimâne muameleler ve 
mahrumiyetler içinde kald ığı zamanlarda dahi bozmayan ve böylece izzet-i 
İslâmiye ve şeref-i diniyeyi muhafaza etmi ş olan bir zatt ır.
Evet, Üstad ımızın, halklar ın hediyesini kabul etmemek düsturu, seksen 
senelik hayat ıyla sabit oldu ğu ve otuz senelik müteaddit mahkemelerde da-
hi vesikalarla tahakkuk etmi ş, dost ve dü şman ın gözleri önünde zâhir olmu ş-
tur. Bu bedihî hakikatin herkesçe bilindi ği bir zamanda böyle ithamda bulu-
nanlar ın ne kadar deh şetli garazkâr olduklar ını ehl-i vicdan ın takdirlerine b ı-
rak ıyoruz…
Ankara hükûmetinin adaletiyle, Üstad ımız Said Nursî’nin Risale-i Nur 
eserleri bas ılmaktad ır. Hissesine dü şen bir miktar kitap fiyatlar ını Üstad ımız, 
hayat ını Nur’lara vakfedip nafakas ını çıkaramayan Nur talebelerine tay ın ola-
rak vermektedir. Kendisi de bugün art ık herkesin mâlûmu olmu ş olan âzamî 
bir iktisat ve kanaatle ya şamaktad ır. Ve bütün ömrü boyunca fevkalâde bir 
iktisat dairesinde kendini idare etti ğine, seksen senelik hayat ını bir şahid-i sâ-
dık olarak gösteriyoruz.
Halk ı Demokrat hükûmet aleyhine geçirmek plânlar ını takip eden muh-
telif gazetelerin di ğer bir zâhir yalanlar ı ise, Nazilli’de iki mübarek adam ın 
Ramazan- ı Şerif hakk ındaki hasbihalini “ İslâmî bir devlet kurmak.” gibi siya-
setvâri bir tarzda tebdil edivermeleri, o sahte siyaset bezirgânlar ının, çocuklar ı 
dahi kand ıramayacaklar ı acemice bir iftira ve bir uydurmalar ından ibarettir. 
Böyle yalanlar ı yapmakla hangi maksatlar ının istihsaline çabalad ıklar ı kimse-
nin meçhulü de ğildir.
Nazilli’ye hiç gitmemi ş olan, orada bir kimseyi tan ımayan, k ırk seneden 
beri 1ِÙَøَאĻِّùĤوَا َאنِĉْĻَّýĤا َīِĨ ِّٰųِאÖ ذُĳُĐأَ deyip, siyasetle alâkas ını kesen, yaln ız ve 
yaln ız Kur’ân ve iman hakikatleriyle iman ı kurtarmak dâvâs ına ömrünü has-
reden, bunun haricinde dünyevî şeylerle alâkadar olmayan, seksen yedi ya-
şında, daima yatakta olan, zehirli hastal ıklar ın tesirat ıyla ölüm nöbetleri ge-
çirip “Kabir kap ısınday ım.” diyen ve sükûnet ve istirahate pek muhtaç olan 
Said Nursî gibi bir İslâm müellifini böyle siyasî iftiralarla mevzubahs etmek, 
çok vecihlerle vicdans ızlıktır. Müthiş bir gaddarl ıktır. Âdi bir yalanc ılık dere-
kesine sukuttur.
1 Şeytandan ve siyasetten Allah’a s ığınırım!
200  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 200  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Herhangi bir din âlimine, bir bahane ile peygamberlik isnad ını yapmak, 
doğrudan do ğruya İslâmiyet’e bir taarruz ve Kur’ân’a bir ihanettir.
Üstad ımız Said Nursî bütün ömrü müddetince sünnet-i seniyyeye ittibâ 
etmiş ve bir sünnet-i seniyyeye muhalif hareket etmemek için idam cezalar ını 
hiçe saym ış ve sünnet-i seniyyeyi ihya ve iman ı muhafaza u ğrunda 130 par-
ça eser telif etmi ştir. Hunhar din dü şmanlar ına karşı hayat ını istihkar ederek 
mücahede etmi ş ve nihayet muvaffak ve muzaffer olmu ştur.
Evet, ittibâ- ı sünnet-i Ahmediye’ye dâir yazd ığı bir eseri otuz seneden 
beri binlerce nüsha ne şrolmuştur. Fahr-i Kâinat Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü ves-
selâm) Efendimiz’in son ve hak peygamber oldu ğuna dair muazzam bir eseri 
olan Mucizât- ı Ahmediye kitab ı da meydandad ır. Hakikat-i hal böyle oldu ğu 
halde, Said Nursî’ye böyle bir itham ı yapanlar ın, hak ve hakikatten, insaf ve 
vicdandan ne kadar uzak olduklar ı kıyas edilsin. Bu itham ı yapmak, şeytan-
lar ın bile hat ırından geçmez.
Bu hâdisenin bir sebebi şu olmak kavîdir ki, Risale-i Nur, aile hayat ına 
büyük bir fayda verip han ımlar ın iffet ve namus ve ismetle ve saadetle hayat 
geçirmelerini temin etti ğinden, kad ınlar Risale-i Nur’a çoklukla ra ğbet göster-
mektedirler. Buna bir hüsn-ü misal olarak han ımlar ın neşrolunan birkaç ma-
kalesini din dü şmanlar ı görmüşler ve bol şeviklik hesab ına birtak ım uydur-
ma bahanelerle hücuma geçmi şlerdir. Fakat asla muvaffak olamayacaklard ır. 
Onlar ın maksatlar ının tam aksine olarak Risale-i Nur’un ne şriyat ı erkek ve ka-
dınlar aras ında harika bir tarzda inki şaf etmektedir ve edecektir.
Hastal ığı münasebetiyle hizmetinde bulunan
Tâhirî, Zübeyir, Ceylân, Bayram, Sungur, Rü ştü
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
En mühim bir mahkemede son sözüm olarak “Mahkeme-i Kübrâya Şek-
vâ” nam ıyla yaz ılan ve Tarihçe-i Hayat ’ta birkaç defa ne şrolunan ve mahke-
mede iken Ankara makamat ına, Temyiz Mahkemesine ve mahkeme reisleri-
ne gönderilen şekvân ın sebebi, o hâdisenin acip, garip, küçük bir numûnesi 
bu defa aynen ba şıma geldiği için, o “Mahkeme-i Kübrâya Şekvâ”ya bir hâ-
şiyecik olarak beyan ediyorum:
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   201 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   201
İki gün evvel, çok mü ştak olduğum ve eski zamanda Anadolu medrese-i 
ilmiyesi hükmünde olan Konya’ya üç sebep bahanesiyle,
Biri: İki hakikatli Nur karde şim fakir halleriyle beraber büyük bir masra-
fa girip İzmir mahkemesine gitmi şler. Dönü şlerinde yan ıma uğrad ılar. Ben de 
onlar ı kısmen masraftan kurtarmak için, hususî otomobilimle Konya’ya kadar 
beraber almak;
İkincisi : On beş sene benim yan ımda okumu ş ve yirmi seneye yak ın 
müftülük etmi ş ve k ırk seneden beri birtek defadan ba şka görmedi ğim ve bü-
tün karde şlerim, akrabalar ım içinde hayatta bir o kalm ış olan karde şimi ve 
çocuklar ını ziyaret etmek ve onlarla görü şmek;
Üçüncüsü : Eski Said’in ve Yeni Said’in mühim üstadlar ından olan ve 
onun müridleri olan Mevlevîlerin her yerde Risale-i Nur’la alâkadarl ıklar ı ci-
hetiyle çok alâkadar oldu ğum ve İmam Rabbânî, İmam Gazâlî gibi mühim bir 
üstad ım olan Mevlânâ Celâeddin’i ziyaret için gitmi ştim.
Hem, Tarihçe-i Hayat ’ta insanlarla görü şemediğime dair ne şredilen ya-
zı ki, “Ziyaretçilerle görü şemiyorum.” Nas ıl ki, hediyelerden men etmek için 
Cenâb- ı Hak hastal ık verdiği gibi, bu hürmetkârâne ziyaret de bir nevi hedi-
ye-i mâneviye oldu ğundan, sesim kesilip bir eser-i inâyet olarak konu şmak-
tan men olundu ğumdan karde şimin evine dahi gidemedim ki, konu şmaya-
yım. Hiç olmazsa Konya’da iki-üç gün kalmak zarurî iken mecburî olarak bir 
saat içinde namaz ımı kılıp dönmü şüm. Fakat orada bana birden bire öyle bir 
vaziyet verildi ki, bütün gazetelerde ne şrettiler. K ırk senedir bir defadan ba şka 
görüşmediğim karde şimin evine dahi gidip görü şemediğim ve konu şamad ı-
ğım halde, sanki binler adamlarla görü şmüşüm gibi muamele gördüm.
Gerçi, polislerin, ald ıklar ı emre binâen o vaziyetleri cidden büyük bir se-
hiv idi. Fakat bu şiddetli hastal ıklı halime muvaf ık geldiği için onlardan s ıkıl-
mad ım. Bilakis helâl ettim. Allah raz ı olsun dedim, te şekkür ettim. Ben teb-
dil-i havaya çok muhtaç oldu ğum için, yaz ın dağlarda, k ışın da kira etti ğim 
ayr ı ayr ı menzillerde gezmeye mecbur oluyorum. Bir yerde duram ıyorum. 
Hastal ığım şiddetleniyor. Niyet ettim, tekrar aras ıra Konya gibi yerlere gidece-
ğim. Hattâ kiras ını verdiğim Emirda ğ’da iki menzilim, Eski şehir’de bir menzi-
lim varken, o mânâs ız vaziyet beni o tebdil-i havadan, o menzilleri ziyaret et-
mekten men edilmeme sebep oldu ğunu Konya’daki vaziyetten hissetmi ştim. 
Ben katiyen kimseyle görü şemiyorum.
202  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 202  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bunun gibi, âdetim hilâf ına bana yap ılan çok gayr-i kanunî muamele-
ler var. İşte bu defaki mezkûr vaziyeti beyan eden şu ifâdât ım evvelce yaz ılan 
“Mahkeme-i Kübrâya Şekvâ”ya bir zeyil olarak ne şredilebilir.
Said Nursî
f
Reisicumhur’a ve Ba şvekile
Kabir kap ısında ve seksen küsûr ya şında, birkaç hastal ıkla hasta bulunan 
ve ölüme kendini yak ın gören bir bîçâre garip ihtiyar der ki:
Size iki hakikati beyan ediyorum:Evvelâ : Sizlerin Pakistan ve Irak’la gayet muvaffakiyetkârâne ittifak ını, 
bu millete kemâl-i samimiyetle, sürûr ve ferah ile kazanman ızı bütün ruh-u 
can ımızla tebrik ediyoruz. Bu ittifak ınızı, inşaallah 400 milyon İslâm’ ın sulh-u 
umumiyesine ve selâmet-i âmmenin teminine kat’î bir mukaddime olarak ru-humda hissettim. Ve namaz tesbihat ındaki kuvvetli bir ihtar ile bunu size yaz-
maya mecbur kald ım.
Otuz-k ırk seneden beri dünyay ı ve siyaseti terk etti ğim hâlde, şiddetli bir 
alâka ile bu ihtar- ı kalbînin sebebi: Elli seneden beri iman ı kurtarmak için ga-
yet k ısa bir yolu bulan ve Kur’ân’ ın bu zamanda bir mucize-i mâneviyesi olan 
Risale-i Nur’un Arabistan ve Pakistan’da her yerden daha ziyade tesirat ı ol-
duğu ve makbul olmas ı, hattâ ald ığımız habere göre, mahkemece tesbit edi-
len miktar ın üç misli Risale-i Nur’un talebelerinin o havalide bulunmalar ıdır. 
Bu s ır için âhir hayat ımda kabir kap ısında bu netice-i azîmeyi görmek ve be-
yan etmeye ruhen mecbur oldum.
Sâniyen : Irkç ılık fikri, Emevîler zaman ında büyük bir tehlike verdi ği ve 
hürriyetin ba şında “kulüpler” suretinde büyük zarar ı görülmesi ve Birinci 
Harb-i Umumî’de yine ırkç ılığın istimaliyle mübarek karde ş Araplar ın mücahid 
Türklere kar şı zarar ı görüldüğü gibi, şimdi de uhuvvet-i İslâmiye’ye kar şı istimal 
edilebilir ve istirahat-i umumiye dü şmanlar ı gizli dinsizler, yine o ırkç ılıkla bü-
yük zarar vermeye çal ıştıklar ına emareler görünüyor. Hâlbuki, menfî hareket-
le başkas ının zarar ıyla beslenmek ırkç ılığın seciye-i f ıtrîsi olduğu hâlde, evvelâ 
başta Türk milleti dünyan ın her taraf ında müslüman oldu ğundan onlar ın ırk-
çılıklar ı İslâmiyet’le mezc olmu ş, kabil-i tefrik de ğil. Türk, müslüman demektir. 
Hattâ müslüman olmayan k ısm ı, Türklükten de ç ıkm ışlar. Türk gibi Araplarda 
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   203 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   203
da Arapl ık ve Arap milliyeti İslâmiyet’le mezcolmu ş ve olmak lâz ımd ır. Hakikî 
milliyetleri İslâmiyet’tir. O kâfidir. Irkç ılık, bütün bütün bir tehlike-i azîmdir.
Sizin bu defaki Irak ve Pakistan’la pek k ıymettar ittifak ınız, inşaallah bu 
tehlikeli ırkç ılığın zarar ını def edecek ve dört-be ş milyon ırkç ılar ın yerine, 400 
milyon karde ş müslümanlar ı ve 800 milyon sulh ve müsalemet-i umumiye-
ye şiddetle muhtaç H ıristiyan ve sâir dinler sahiplerinin dostluklar ını bu vatan 
milletine kazand ırmaya tam bir vesile olaca ğına ruhuma kanaat geldi ğinden, 
size beyan ediyorum.
Sâlisen : Altm ış beş sene evvel bir vali bana bir gazete okudu. Bir din-
siz müstemlekât nâz ırı Kur’ân’ ı elinde tutup konferans vermi ş. Demiş ki: “Bu 
İslâmlar ın elinde kald ıkça, biz onlara hakikî hâkim olamay ız, tahakkümümüz 
alt ında tutamay ız. Ya Kur’ân’ ı sukut ettirmeliyiz veyahut müslümanlar ı on-
dan soğutmal ıyız.”
İşte bu iki fikirle, deh şetli ifsat komitesi bu bîçâre fedakâr, mâsum, hami-
yetkâr millete zarar vermeye çal ışmışlar. Ben de, altm ış beş sene evvel bu ce-
reyana kar şı, Kur’ân- ı Hakîm’den istimdat eyledim. Hakikate kar şı kısa bir yol 
ve bir de pek büyük bir “Dârülfünun-u İslâmiye” tasavvuru ile, altm ış beş se-
nedir, âhiretimizi kurtarmak ve onun bir faydas ı olarak hayat- ı dünyeviyemi-
zi de istibdad- ı mutlaktan ve dalâletin helâketinden kurtarmaya ve akvam- ı 
İslâmiye’nin mâbeynindeki uhuvvetini inki şaf ettirmeye iki vesileyi bulduk.
Birinci vesilesi: Risale-i Nur’dur ki, uhuvvet-i imaniyenin inki şafına kuv-
vet-i iman ile hizmet etti ğine kat’î delil, emsalsiz bir mazlumiyet ve âcizlik hâ-
letinde telif edilmesi ve şimdi âlem-i İslâm’ ın ekseri yerlerinde ve Avrupa ve 
Amerika’ya da tesirini göstermesi ve ihtilâlcilere ve dinsiz felsefeye ve otuz se-neden beri deh şetli bir surette maddiyyûn ve tabiiyyûn gibi dinsizlik fikrine 
karşı galebe çalmas ı ve hiçbir mahkeme ve ehl-i vukuf dahi onlar ı cerh ede-
memesidir. İnşaallah bir zaman da, sizin gibi uhuvvet-i İslâmiye’nin anahtar ını 
bulan zatlar, bu mucize-i Kur’âniye’nin cilvesini âlem-i İslâm’a işittireceksiniz.
İkinci vesilesi:  Altm ış beş sene evvel Câmiü’l-Ezher’e gitmek istiyordum. 
Âlem-i İslâm’ ın medresesidir diye, ben de o mübarek medresede bir ders al-
maya niyet ettim. Fakat k ısmet olmad ı. Cenab- ı Hak rahmetiyle bir fikir ru-
huma verdi ki:
Câmiü’l-Ezher Afrika’da bir medrese-i umumiye oldu ğu gibi, Asya 
Afrika’dan ne kadar büyük ise, daha büyük bir darülfünun, bir İslâm üniver-
sitesi Asya’da lâz ımd ır. Tâ ki İslâm kavimlerini, meselâ: Arabistan, Hindistan, 
204  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 204  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İran, Kafkas, Türkistan, Kürdistan’daki milletleri, menfî ırkç ılık ifsat etmesin. 
Hakikî, müsbet ve kudsî ve umumî milliyet-i hakikiye olan “ İslâmiyet milliye-
ti” ile 1َةٌĳْìإِ نَĳُĭِĨْËُĩْĤا َאĩَّĬإِ Kur’ân’ ın bir kanun-u esasîsinin tam inki şafına maz-
har olsun. Ve felsefe fünunu ile ulûm-u diniye birbiriyle bar ışsın ve Avrupa 
medeniyeti, İslâmiyet hakâikiyle tam müsâlaha etsin. Ve Anadolu’daki ehl-i 
mektep ve ehl-i medrese birbirine yard ımc ı olarak ittifak etsin diye, vilâ-
yât- ı şark ıyenin merkezinde hem Hindistan, hem Arabistan, hem İran, hem 
Kafkas, hem Türkistan’ ın ortas ında, Medresetü’z-Zehra mânâs ında, Câmiü’l-
Ezher üslûbunda bir darülfünun, hem mektep, hem medrese olarak bir üni-versite için, tam elli be ş senedir Risale-i Nur’un hakâikine çal ıştığım gibi ona 
da çal ışmışım. En evvel bunun k ıymetini –Allah rahmet etsin– Sultan Re şad 
takdir edip yaln ız binas ını yapmak için 20 bin alt ın lira verdi ği gibi, sonra ben 
eski Harb-i Umumî’deki esaretimden döndü ğüm vakit, Ankara’da mevcut 
200 mebustan 163 mebusun imzas ı ile 150 bin lira, o zaman paran ın k ıymetli 
vaktinde, ayn ı o üniversite için vermeyi kabul ve imza ettiler. Mustafa Kemâl 
de içinde idi. Demek, şimdiki para ile be ş milyon liraya yak ın bir tahsisat ver-
mekle, tâ o zamanda böyle k ıymettar bir üniversitenin tesisine her şeyden zi-
yade ehemmiyet verdiler. Hattâ dinde çok lâkayt ve garpl ılaşmak ve an’anat-
tan tecerrüd etmek taraftar
ı bulunan bir k ısım mebuslar dahi onu imza ettiler. 
Yaln ız onlardan ikisi dediler ki:
“Biz şimdi ulûm-u an’ane ve ulûm-u diniyeden ziyade garpl ılaşmaya ve 
medeniyete muhtac ız.”
Ben de cevaben dedim: Ben de cevaben dedim:
Siz, farz- ı muhal olarak, hiçbir cihette ihtiyaç olmasa da, ekser enbiyân ın 
Asya’da, şarkta zuhuru ve ekser hükeman ın ve filozoflar ın garpta gelmeleri-
nin delâletiyle Asya’y ı hakikî terakki ettirecek, fen ve felsefenin tesirat ından 
ziyade hiss-i dinî oldu ğu hâlde, bu f ıtrî kanunu nazara almayarak “garpl ılaş-
mak” nam ıyla an’ane-i İslâmiye’yi b ıraksan ız ve lâdinî bir esas yapsan ız dahi, 
dört-beş büyük milletlerin merkezinde olan vilâyât- ı şark ıyede millet, vatan 
selâmeti için dine, İslâmiyet’in hakâikine katiyen taraftar olmak, size lâz ım ve 
elzemdir. Binler misallerinden bir küçük misal size söyleyece ğim:
Ben Van’da iken, hamiyetli Kürt bir talebeme dedim ki: “Türkler İslâmi-
yet’e çok hizmet etmi şler. Sen onlara ne niyetle bak ıyorsun?” dedim.
1 “Müminler birbirleriyle ancak karde ştirler.” (Hucurât sûresi, 49/10)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   205 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   205
Dedi: “Ben Müslüman bir Türk ’ü, fâs ık bir karde şime tercih ediyorum. 
Belki babamdan ziyade ona alâkadar ım. Çünkü tam imana hizmet ediyorlar.”
Bir zaman geçti, –Allah rahmet etsin– o talebem, ben esarette iken, 
İstanbul’da mektebe girmi ş. Esaretten geldikten sonra gördüm. Baz ı ırkç ı mu-
allimlerden ald ığı aksülamel ile o da Kürtçülük damar ıyla başka bir mesle ğe 
girmiş. Bana dedi: “Ben şimdi gayet fâs ık, hattâ dinsiz de olsa bir Kürd’ü sa-
lih bir Türk’e tercih ediyorum.”
Sonra ben onu birkaç sohbette kurtard ım. Tam kanaati geldi ki, Türkler 
bu millet-i İslâmiye’nin kahraman bir ordusudur.
Ey suâl soran mebuslar! Şarkta beş milyona yak ın Kürt var. Yüz milyo-
na yak ın İranl ı ve Hintliler var. Yetmi ş milyon Arap var. K ırk milyon Kafkas 
var. Acaba birbirine kom şu, kardeş ve birbirine muhtaç olan bu karde şlere, 
bu talebenin Van’daki medreseden ald ığı ders-i dinî mi daha lâz ım? Veyahut 
o milletleri kar ıştıracak ve ırkdaşlar ından başka düşünmeyen ve uhuvvet-i 
İslâmiye’yi tan ımayan, s ırf ulûm-u felsefeyi okumak ve İslâmî ilimleri naza-
ra almamak olan o merhum talebenin ikinci hali mi daha iyidir? Sizden so-ruyorum.
İşte bu cevab ımdan sonra, an’ane aleyhinde ve her cihetle garpl ılaşmak 
fikrini taşıyanlar, kalkt ılar, imza ettiler. İsimlerini söylemeyece ğim. Allah ku-
surlar ını affetsin; şimdi vefat etmi şler.
Râbian : Mâdem Reisicumhur gayet mühim mesâil-i siyasiye içinde Şark 
Üniversitesi’ni en ehemmiyetli bir mesele yap ıp hattâ harika bir tarzda altm ış 
milyon liran ın o üniversiteye sarf ı için bir kanun ç ıkarmak derecesinde fev-
kalâde bir hizmetle medresenin medâr- ı iftihar ı ve kendisine büyük bir şeref 
verdiren bu medrese-i İslâmiye’ye, eski hocal ık hissiyat ıyla başlamas ı, bütün 
şark hocalar ını minnettar etmi ş. Ve şimdi orta şarkta sulh-u umumînin temel 
taşı ve birinci kalesi olan bu üniversiteyi yine mesâil-i azîme-yi siyasiye içinde 
yeniden nazara almas ı, elbette bu vatan, bu devlete, bu millete bu azîm, fay-
dal ı hizmeti netice verecek. Ulûm-u diniye o üniversitede esas olacak. Çünkü 
hariçteki kuvvet tahribat ı mânevîdir, imans ızlıklad ır. O mânevî tahribata kar-
şı atom bombas ı, ancak mânevî cihetinde mâneviyattan kuvvet al ıp o tahri-
bat ı durdurabilir.
Mâdem elli be ş sene bu meseleye bütün hayat ını sarf etmi ş ve bütün deka-
ikiyle ve neticeleriyle tetkik etmi ş bir adam ın bu meselede reyini almak ve fik-
rini sormak lâz ım gelirken, Amerika’da, Avrupa’da bu meseleye dair isti şareye 
206  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 206  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
kendinizi mecbur bildi ğinizden, elbette benim de bu meselede söz söylemeye 
hakk ım var. Hamiyetkâr olan bütün bir millet nam ına sizden bekliyoruz.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık, fedakâr, hâlis, muhlis karde şlerim ve hizmet-i Kur’âni-
ye’de hakikî, ciddî, metanetli arkada şlar ım,
Size gayet ehemmiyetli bir halimi ve deh şetli bir zahmet, fakat inâyet-i 
ilâhiye ile büyük bir rahmeti tazammun eden zâhirî bir hastal ığın mânevî bir 
istirahat ve bir tamam- ı vazifeye bir alâmet olarak bir hastal ığımı beyan edi-
yorum. Şekvâ değil, teşekkür ediyorum. Fakat sizden tahammülüm için dua 
istiyorum. O hâlet de şudur:
Ben kelimât ı konuşurken, birden mânevî bir men gibi şiddetli bir hara-
ret başlıyor. Hattâ eskiden günde bir-iki defa su içerken, şimdi yeme ği pek 
az yediğim halde, yirmi otuz defa su içmeye mecbur oluyorum. Hattâ iki gün 
evvel pek şiddetlendi. Ben bir tesemmüm zannettim. Hattâ bir vehme binâ-
en yan ımdaki karde şlerime ifşa ettim. Bu gayet şiddetli hastal ığıma karşı sa-
bır ve tahammül niyaz ettim. Rahmet-i ilâhiyeden rica ettim; birden kalbime 
geldi ki: Ekser hayat ımdaki zahmetlerde bir inâyet ve rahmet cilvesi bulun-
duğu gibi, in şaallah bunda da o cilve-i rahmet var ki, cinnî ve insî şeytanla-
rın ve dinsizlerin seni zehirlendirmek ve susturmaya çal ışmalar ı, vazifenin ta-
mam olmas ına ve istirahatine rahmet-i ilâhiye bir vesile oldu ki, geçen sene 
İşârâtü’l-i’câz  tefsiri ve Mesnevî-i Arabî ’yi bir sene müddetle ders verme-
ye başlam ıştım. Gizli dü şmanlar ım cinnî ve insî şeytanlar, beni susturmaya 
desâisleriyle çal ıştıklar ı halde, rahmet-i ilâhiye hem İşârâtü’l-i’câz ’ın, hem 
Mesnevî-i Arabî ’nin Türkçesini ihsan etti ğinden ve Risale-i Nur da ekseriyet 
itibar ıyla kendi kendine ders verip muallimlere ihtiyaç b ırakmad ığından, bu 
tedris vazifemde bana istirahat ve tebrik nev’inde bir ihsan- ı ilâhî olarak bu 
acip hastal ık benim istirahatime medar oldu.
Hem benim ruhuma geldi ki: Senin binler, belki yüz binler Saidcikler, se-
nin bedeline ders verecek ve konu şacaklar var. İhsan- ı ilâhî ile Risale-i Nur, 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   207 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   207
başka ilimler gibi me şakkatli derslere muhtaç de ğil. 1ِÙَĺَאĭِđْĤا ِīْĻَđِÖ ُوسٌóْéَĨ َّכَĬِÍَĘ 
Gavs- ı Geylânî’nin (kuddise sirruh)  kerametkârâne cümlesi, en deh şetli zaman gi-
bi bunda da ayn- ı hakikat oldu ğu görüldü.
Hem âzamî ihlâs ın zedelenmemek için, şimdi düşmanlar da, dostlara in-
kılâp ettiği bir zamanda sohbet etmek, konu şmak, bu dünyada da uhrevî hiz-
metlerin bir güzel ve fâni meyvelerine vesile olabilir. O vakit, âzamî ihlâs ki, hiçbir şeye âlet olmayacak; hem vazife-i ilâhiyeye kar ışmamak için kader-i 
ilâhî hakk ımdaki bu şiddetli hâlete aleyhimde de ğil, lehimde olarak fetva ver-
di, müsaade etti. Ben yan ımdaki vasiyetnamemdeki evlât kabul etti ğim kü-
çük evlâtlar ı tevkil ediyorum. Onlarla konu şan ı benimle konu şmuş gibi kabul 
ediyorum...
2ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
Üstad ımızın bu hastal ığı gösteriyor ki, gizli dinsizler konu şturmamak 
için bir ilâç bulmu şlar, yedirmi şler. Elhâs ıl, Üstad ımızın musafahadan, 
sohbetten ve konu şmaktan men edildi ğini biz de görüyoruz.
Üstad ımızın hizmetinde bulunan
Tahirî, Zübeyir, Ceylân, Hüsnü, Bayram
f
Berây- ı mâlûmat hem resmî zatlara, hem dostlara mühim bir hakika-
ti beyan ediyoruz:
Üstad ımız gençliğinde ve hattâ çocuklu ğundan itibaren izzet-i ilmiyeyi 
muhafaza için şiddetle halktan isti ğna ediyordu. Zekât ve sadakay ı katiyen 
almad ığı gibi –İkinci Mektupta da beyan edildi ği üzere– hediyeyi kabul etmi-
yordu. Bu halin, şimdiki ihtiyarl ık ve zay ıflık zaman ında devam edebilmesi 
için, Cenab- ı Hakk’ ın rahmetiyle, o isti ğna düsturu hastal ığa ink ılâp etti. Yani 
mukabilsiz bir lokma alsa, derhal hasta olur. O lokmay ı yiyemiyor.
1 “Muhakkak ki sen, inâyet gözüyle gözetilip korunmaktas ın.” Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-
ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.562.
2 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
208  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 208  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Üstad ımız gençliğinde bu kadar muhtaç de ğildi. Tek ba şına yaşad ığı za-
manlar pek az bir masraf kendisine kâfi idi. Şimdi pek çok talebelerine tay ın 
verdiği ve birkaç hastal ıkla hasta bulundu ğu bir zamanda, o isti ğna düsturunun 
muhafazas ı için, rahmet-i ilâhiye onu mukabilsiz hediyelerden hasta ediyor.
Aynen öyle de, Üstad ımıza hürmet dahi mânevî bir hediye gibi oldu ğun-
dan, şiddetle nâs ın hürmetinden ve elini öpmesinden kaç ıyordu. Tarihçe-i 
Hayat’ ının ve İhtiyarlar Lem’as ı’nın şehadetiyle, gençli ğinde emsallerinin 
fevkinde olarak, Siirt’in Tillo kasabas ında inzivaya girmi şti. Ağrı vilâyetinde 
Şeyh Ahmed Hânî Hazretlerinin türbesine kapand ı. Rusya’ya esir dü ştüğün-
de, doksan kadar esir zabit kendisinin dinî derslerini şevkle dinledikleri halde, 
üsera kamp ında Tatarlar ın küçük hâlî bir camiinde bir yer bularak orada yal-
nızlığa çekildi. İstanbul’da Dârü’l-Hikmeti’l- İslâmiye âzâl ığı gibi câzip ve şâşa-
alı bir hayat içinde iken, Yû şâ Tepesinde kimsesizli ği tercih etti. Van’a dön-
düğünde pek çok eski ve yeni talebeleri aras ında sürurlu bir ömrü istemeye-
rek Erek Da ğı’ndaki bir ma ğaraya kapand ı. En son defa otuz senede gördü ğü 
emsalsiz zulümlerin neticesi olarak hapishanelere gönderildi ği zaman, kanu-
nen tecrid müddeti on be ş gün olmas ına rağmen, yirmi ay ve hattâ bütün ha-
pis müddetince tecrid-i mutlakta tutuldu ğu halde kimseye şekvâ etmedi.
Bütün bu haller gösteriyor ki, Üstad ımızın f ıtrat ında inziva daima hüküm 
sürmüştür. Fakat ihtiyarl ığında pek çok yard ıma, hizmete, sohbete muhtaç 
olduğu bir vakitte bunun devam etmesi için, bir nevi hastal ık hâleti verilmi ş. 
Beş dakika konu şsa, şiddetli bir hararet ba şlıyor, sesi ç ıkm ıyor. Hattâ Şâfiî 
mezhebinde oldu ğu için, namazda Fatiha’y ı kendisi i şitecek derecede oku-
mas ı lâz ım gelirken, hastal ık sebebiyle sesi ç ıkmad ığından, mezheb-i Hanefîyi 
takliden namazlar ını edâ ediyor. Bu hastal ığına dair iki mühim doktorun iki 
raporu var. İstenilirse gösterilecektir.
Şimdi Risale-i Nur’un fevkalâde fütuhat ı ve âlem-i İslâm’da dahi fevka-
lâde bir hüsn-ü kabule mazhar olmas ı hengâm ında, düşmanlar dahi dostla-
ra ink ılâp ettiği bir zamanda Risale-i Nur’un âzamî ihlâs ını –ki r ıza-y ı ilâhîden 
başka dünyevî, uhrevî hiçbir rütbeye, makama âlet etmemek– muhafaza için, 
dehşetli bir merdümgiriz, yani insanlardan tevahhu ş ve sesi ç ıkmamak ve ko-
nuşmamak hastal ığı ve elini öpmek, ona âdetâ bir tokat vurmak gibi dokun-
mak vaziyeti, katiyen bize kanaat verdi ki: Bu bir istihdâm- ı rabbânîdir. Hattâ 
bu hakikatlerin izhar ına vesile olan bir şahs ı da Üstad ımız helâl etti.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   209 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   209
Hâşiye: Üstad ımızdan sorduk: Neden Risale-i Nur’un şâşaal ı intişarı 
ve düşmanlar ın dahi ma ğlûp olup dostâne vaziyet ald ıklar ı bir zamanda 
insanlarla görü şmüyorsunuz?
Cevaben dedi ki: “Benimle görü şmek isteyenler, ya muar ızd ır veya 
dosttur. Dost olsa, Risale-i Nur’un yüz binler nüshas ı benim bedelime tam 
konuşuyor; bana katiyen ihtiyaç b ırakmam ış. Görüşmek isteyen muar ız 
olsa, bu otuz sene zarf ında pek çok mahkemeler ve ehl-i vukuflar tetkik 
ettikleri halde, ne Nur Risalelerinde ve ne de Nur talebelerinde hiçbir suç bulamam ışlar. Yirmi dört mahkeme “Risale-i Nur’da suç bulam ıyoruz” 
dedikleri, dört mahkeme de katiyen umum Nur Risalelelerine beraat vererek kaziyye-i muhkeme haline gelen kararlar ıyla bütün kitaplar ı, 
mektuplar ı sahiplerine iade etmesi, benim bedelime muar ızlara tam cevap 
veriyor. Bana ihtiyaç kalmam ış. Eğer şahsî görü şmek istenilse, bütün Nur 
talebeleri bir cihette bu bîçâre Said’in dâvâ vekilleri oldu ğu gibi, İstanbul’da 
ve Ankara’da avukatlar ı bulundu ğundan, isteyenler onlarla görü şebilir.”
Şiddetli hastal ığı ve çok ihtiyarl ığı için zarurî i şlerini gören
Hizmetkârlar ı
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Üstad ımız ifade buyurdular ki:
Aleyhimizde olan Cumhuriyet gazetesi, müdafaam ı çok yanl ış ve ga-
yet fena bir tarzda ta ğyir etmiş, hattâ “Bir cânî yüzünden on mâsuma zarar 
gelmemesi için” cümlesinin yerine “Bir câni yüzünden on mâsumu zulmet-ten kurtarmak için” gibi hezeyanlar kar ıştırm ış. Hem de o yazd ığım cevap, 
beş-alt ı sene evvel İstanbul 2. Sulh Ceza Mahkemesinde aynen söylenmi ş, 
en mühim meselemde beraat verilmi ş bir müdafaa iken, bir-iki ay evvel, bir 
bardak suda bir f ırtına koparmak nev’inden, İstanbul seyahatimde gayet mâ-
nâs ız, garazkârâne, bir savc ı Isparta Müdde-i Umumîsine havale edip mânâ-
sız benim ifademi almaya iki resmî polis memuru gönderdi. Onlara dedim: 
O meseleye be ş sene evvel cevap verilmi ştir. İşte o zamanki cevab ım da bu-
dur, dedim. Onlar da kabul ettiler. Hem de makine ile ç ıkard ılar, hem o he-
rife de göndermi şler.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
210  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 210  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Şimdi uzak bir yerde tekrar mânâs ız olarak bizden uzak bir kaymakama 
başkas ı onu vermi ş. İftirac ı gazete de “Onu kaymakam, savc ıya vermiş” de-
mesiyle Risale-i Nur’un bir k ısım zay ıf şâkirtlerine vesvese ve bir evham ver-
mek istemi ştir. Bu yaz ıya Nur’un çok avukatlar ı tekzip yazs ınlar. O meselenin 
mevzuuna dair İstanbul s ıhhî heyetinden dört rapor var. Fakat lüzumsuz ol-
duğu için, kimseye göstermeye tenezzül etmedim. Hem de lüzum olmam ış.
Said Nursî
Ankara’daki iki emniyet müdürüne çok selâm ediyorum. Böyle şeylere 
ehemmiyet vermesinler.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerimiz,
Evvelen : Üstad ımız leyle-i Berat ınızı tebrik ediyor. Hem selâm ve dua 
ediyor.
Sâniyen : Diyarbak ır’dan dün ald ığımız mektupta ifade edildi ğine göre, 
Diyarbak ır havalisiyle beraber şarkta şimdi iki yüz kadar Nur dershaneleri 
aç ılm ış. Ayr ıca Diyarbak ır’da kad ınlara mahsus dört-be ş dershane-i Nuriye 
varm ış. İnşaallah bu büyük bir hayr ın alâmetidir.
Üstad ımız on sene evvel i şaret ve büyük menfaatini beyan etti ği Nur med-
reselerinin şimdi bu zamanda aç ılma işi, tam tahakkuk safhas ına girmiş bulu-
nuyor. O zaman demi şti: “Şimdi resmen din tedrisat ı için hususî dershaneler 
aç ılmas ına izin verilmesine binâen Nur şâkirtleri mümkün oldu ğu kadar her 
yerde küçücük bir dershane-i Nuriye açmak lâz ımd ır. Gerçi herkes kendi ken-
dine bir derece istifade eder; fakat herkes her bir meselesini tam anlamaz. İman 
hakikatlerinin izah ı olduğu için, hem ilim, hem mârifetullah, hem huzur, 
hem ibadettir.  Eski medreselerde be ş-on seneye mukabil, in şaallah Nur med-
reseleri be ş-on haftada ayn ı neticeyi temin edecek ve yirmi senedir ediyor.”
Üstad ımız, Barla’daki dokuz senelik ikametgâh ı olan ve Risale-i Nur’un 
birinci dershanesi, hem alt ı vilâyet geni şliğindeki Medresetü’z-Zehra’n ın çe-
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   211 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   211
kirdeği bulunan hanesini medrese-i Nuriye olarak Risale-i Nur’a vakfetmi şti. 
Şimdi onu müteakip hem Isparta ve civar ı kazalar ı ve baz ı köylerinde, hem 
Diyarbak ır ve Şarkta Nur dershaneleri aç ılmaktad ır. Bu suretle o dershane-
lerde Nur’lar ın okunmas ı ve Nur’larla me şguliyete devam edenlere ve ders 
alanlara talebe-i ulûm şerefini kazand ırmaktad ır. Talebe-i ulûmun ise, âdi ha-
rekât ı, hattâ uykusu dahi ibadet hükmüne geçti ğini baz ı büyük müçtehidler 
beyan etmi şler.1
Sâlisen : Nur’lar ın radyo diliyle Anadolu ve âlem-i İslâm’a inti şarının ilk 
mukaddimesi, mübarek leyle-i Berât’a tevafuk etmesi, bu vatan ve âlem-i İslâm hakk ında Risale-i Nur lehinde büyük bir hayr ın alâmeti ve i şaretidir.
2ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşleriniz
Tahirî, Zübeyir, Sungur, Ceylân, Bayram
Hâşiye: Bu mektup ayn ı zamanda telgrafla veya mektupla Üstad ımızın 
leyle-i Beratlar ını tebrik eden karde şlerimize cevapt ır.
f
3ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Umum dostlar ıma ve Nur karde şlerime bu vasiyeti ilân ediyorum:
Ben şahs ım itibar ıyla vazife-i Nuriyeyi yapmaya tâkatim kalmam ış. Belki 
ihtiyaç da kalmam ış. Hem müteaddit tesemmümlerle ve çok ihtiyarl ık vazi-
yetiyle ve hastal ıkla, şimdiki hayatta kalmak, tahammülüm kalmam ış gibidir. 
Şayet müştak olduğum ölüm elime geçmese de, zâhirî hayat ımda ölmü şüm 
gibi, diye bu vasiyetimi yaz ıyorum.
Hâl ık-ı Rahmân- ı Rahîme hadsiz şükür olsun ki, bundan altm ış-yetmiş 
sene evvel hilâf- ı âdet olarak tahsil-i ilim, hususan ilm-i imanî yolunda ba ş-
kalar ın muavenetine yalvarmamak ve tam fakr- ı haliyle beraber Eski Said 
çocukluk, gençlik zaman ında talebelerine tay ınlar ını kendi vermeye çal ıştı-
ğı ve ancak k ısa bir zaman be ş tay ın kabul edip mütebâki talebelerine, bazen 
1 Bkz.: el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/182; İmam Rabbânî, Mektubat  1/47 (33. Mektup).
2 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
3 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
212  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 212  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
yirmi-otuz talebesine tay ın verdiğinden, ilmi, vas ıta-y ı cer etmeye o talebe-
ler mecbur olmad ılar. İktisat ve kanaatle o zaman muvaffak olduklar ı gibi, 
Cenab- ı Erhamürrâhimîn’e hadsiz şükür olsun ki, Eski Said gibi şimdi Risale-i 
Nur kendi hakikî talebelerinin tay ınlar ını neşriyat ıyla mükemmel vermeye ba ş-
lam ış. Âzamî ihlâs ı kırmamak için, Risale-i Nur has talebelerine, hususan nafa-
kas ını tedarik edemeyenleri tam tam ına idare edecek derecede Risale-i Nur’un 
sat ılan nüshalar ının beşten birisi Risale-i Nur’un hakk ı olduğu cihetle, şimdi el-
li-altm ış talebesine kâfi sermayesi ç ıkıyor. Benim (bîçâre Said’in) içinde hiçbir 
hakk ı yoktur. Yaln ız Risale-i Nur’un k ıymettar hâsiyeti ve şâkirtlerinin şahs- ı 
mânevisinin kemâl-i sadakati bu mânevî Nur bayram ına vesile oldu.
Şimdi bütün talebelerin fevkinde diyerek de ğil, benim en yak ınımda, hiz-
metimde olup bir derece tam tarz- ı hareketimi bilenler ve yak ından gören-
ler içinde, dört-be ş adam ı mutlak vekil yap ıyorum. Ben ölsem veya hayat-
ta şuursuz kalsam, Nur’lara kar şı hizmetimin tarz ını bilerek tam yapabilsinler. 
Şimdilik Tâhirî, Sungur, Ceylân, Hüsnü ve bir-iki adam daha mutlak vekilim 
olarak vasiyet ediyorum. Şimdi Risale-i Nur’un sat ılan nüshalar ının sermaye-
si, Risale-i Nur’un mal ıdır. Said de bir hizmetkârd ır. Hayatta tay ınını alabilir. 
Hattâ bugünlerde ölüm bana çok yak ın göründü. Ben de alt ı vilâyette bulu-
nan elli-altm ış talebeyi iki-üç sene Nur sermayesinden tay ınını vermek kat’î 
niyet ederken, belki baz ılar ını baz ı mâniler onlar ı talebelik hizmetinden vaz-
geçirecek, diye vazgeçtim. Şimdi vasiyetimi yazd ım.
Said Nursî
Hâşiye: Gavs- ı Âzam Şeyh-i Geylânî (radiyallâhu anh)  Risale-i Nur’a 
ve Müellifine i şaret ettiği keramet-i gaybiyesinde bir f ıkrada 1ًاïĻِđَø ُûĻِđَÜ 
diye “maişet hususunda saadetle ya şayacağını ve en mesut olaca ğını” haber 
vermiş. Hâlbuki biz Üstad ımızın fakr u isti ğnas ını şimdiye kadar zâhiren 
buna muhalif görüyorduk. Gavs- ı Âzam ın bu ihbar- ı gaybiyesi Üstad ımızın 
hayat ında şimdi bilfiil görülmü ş ki, küçüklü ğünde, daha on ya şında iken 
amcas ının çorbas ını içmezdi, minnet alt ına girmezdi. Ve ders verdi ği eski 
talebelerinin mai şetini de kendisi deruhte ederdi. Aynen şimdi de elli-altm ış 
talebesinin tay ınlar ını vermesi, o gaybî ihbar ın tam tahakkuk ve tezahür 
ettiğini göstermi ştir.
Tahirî, Sungur, Ceylân
f
1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.562.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   213 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   213
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ecel muayyen olmad ığı için, benim şiddetli hastal ığım her vakit gelebilir 
diye, evvelce yazd ığım vasiyetnamelerimi teyiden bu vasiyetname de şiddetli, 
dahilî bir hastal ığımdan ihtar edildi. Ben de beyan ediyorum ki:
Benim vefat ımdan sonra, benim emaneten elimde bulunan Risale-i Nur 
sermayesi, hem mucizâtl ı Kur’ân ımızı tab’ ettirmek için Eski şehir’de muha-
faza edilen sermaye, o Kur’ân’ ın tevafukla ve foto ğrafla tab’ ına ait.2(Hâşiye) 
Yan ımızdaki sermaye ise, Risale-i Nur’un sermayesidir. O sermaye, Cenab- ı 
Erhamürrâhimîn’e hadsiz şükür olsun ki, yetmi ş küsûr sene evvel, o zama-
nın âdetine muhalif olarak, kendim fakirli ğimle beraber onlar ın tay ınlar ı-
nı verdiğime bir ihsan ve lütf-u rabbânî olarak, o zamandan elli-altm ış sene 
sonra Cenab- ı Erhamürrâhimîn o örfî âdete muhalif kaidemi, mânevî ve ge-
niş Medresetü’z-Zehra’n ın hâlis ve nafakas ını temin edemeyen ve zaman ını 
Risale-i Nur’a sarf eden talebelerine aynen ve eski zaman ihsan- ı ilâhî neticesi 
olarak şimdi yan ımızdaki sermaye onlar ın tay ınlar ıdır ve tay ınlar ına sarf edile-
cek. Ve kaç senedir benim yapt ığım gibi, benim mânevî evlâtlar ım, benim ve-
reselerim aynen öyle yapmak vasiyet ediyorum. İnşaallah tam Risale-i Nur in-
tişara başlasa, o sermaye şimdiki fedakâr, kendini Risale-i Nur’a vakfeden şâ-
kirtlerden çok ziyade fedakâr talebelere kâfi gelecek ve mânevî Medresetü’z-Zehra ve medrese-i Nuriye çok yerlerde aç ılacak, benim bedelime bu haki-
kate, bu hale mânevî evlatlar ım ve has ve fedakâr hizmetkârlar ım ve Nur’a 
kendini vakfeden kahraman ve herkesçe mâlûm karde ş
lerim bu vasiyetin tat-
bikine yard ımlar ını rica ediyorum. Risale-i Nur itibar ıyla bana hiç ihtiyaç kal-
mad ığı için, âlem-i berzaha gitmek benim için medâr- ı sürurdur. Siz mahzun 
olmay ınız. Belki beni tebrik ediniz ki, zahmetten rahmete gidiyorum.
Çok hasta
Said Nursî
Evet, biz Üstad ımızın bu vasiyetine şahidiz.
Emirdağlı Çal ışkan, Mustafa Acet, Safranbolulu Hüsnü,
Ermenekli Zübeyir, Ço ğollu Bayram
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 (Hâşiye) On bin lirad ır.
214  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 214  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, muhterem karde şimiz Tahsin Bey,
Leyle-i Kadrinizi tebrik eder, muvaffakiyetler dileriz. Üstad ımız size husu-
sî selâm ediyor. Dedi ki:
“Tahsin’in ne şrettiği Tarihçe-i Hayat  yirmi büyük mecmua kadar fay-
da verdi, fütuhat yapt ı. Şimdi bir parça ili şmelerine katiyen merak etmesin. 
Nazar- ı dikkati celb etti ği için, büyük bir ilânname hükmüne geçti. Şimdiye 
kadar nas ıl ki yirmi senedir yirmi büyük mecmua perde alt ında intişar etme-
siyle çok büyük fütuhata medar oldu. Tarihçe-i Hayat ’ın da perde alt ında in-
tişarı inşaallah ayn ı neticeyi verecek.”
Sâniyen: Madem Cenab- ı Hak sizi Ankara’da Risale-i Nur’un ba şkuman-
dan ı olarak ihsan etmi ş; Risale-i Nur’un, Kur’ân’ ın k ırk vech-i i’câz ından bir 
vechi olan nazm ını beyan eden İşârâtü’l-i’câz  tefsirinin ne şri de size müyes-
ser oldu. O vech-i naz ım yedi k ısımd ır. Bir k ısm ı tevafukatt ır. Tevafukat ın bir 
nevi de Lafza-y ı Celâl’de görülen zâhir tevafukatt ır. İşte, mucizâtl ı Kur’ân’ ımız 
bu tevafukat ı gösteriyor. İnşaallah bu mucizâtl ı Kur’ân’ ın neşri ve tab’ ı da si-
ze nasip olacak.
Evvelce Üstad ımız on bin lira size göndermi şti. Şimdi de Kur’ân’ ın âyetle-
rine tam muvaf ık olarak2 6666 liray ı ki bu para, talebelerin iki senelik tay ına-
tından fazla kalan parad ır. Bunda bir s ırr- ı azîm var, ayn ı alt ın para gibi mü-
barektir. Ba şkas ına sarf etmemek lâz ımd ır. Size, Kur’ân’ ın baz ı cüzleriyle bir-
likte gönderiyoruz ve pek çok selâm ediyoruz.
3ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşleriniz
Tâhirî, Zübeyir, Ceylân, Sungur
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Kur’ân âyetlerinin tamam ı 6200 küsûrdur. Fakat baz ı müfessirler Kur’ân’da 6666 âyet oldu ğunu 
belirtmiş ve bunu da şu şekilde aç ıklam ışlard ır: Bin âyet emir; bin âyet nehiy; bin âyet vaad; bin âyet 
vaîd; bin âyet haber; bin âyet kasas; be ş yüz âyet helâl-haram ihtiva eden ahkâm; yüz âyet dua ve 
tesbih; altm ış alt ı âyet de nâsih ve mensûhtur. (el-Kermî, en-Nâsih ve’l-mensûh  1/240; Muhammed 
Bedreddin, Ebdeu’l-beyân  s.3-4)
3 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   215 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   215
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Ankara’ya bu defa geldi ğimin mühim bir sebebi, İslâmiyet’e ciddî taraftar 
Dahiliye Vekili Nam ık Gedik’i görmek ve İslâmiyet’in kahraman ı olan Adnan 
Bey’e ve Tevfik İleri gibi mühim zatlara bir hakikati söylemektir ki:
Hem Demokrata ezan- ı Muhammedî gibi çok kuvvet vermek ve Risale-i 
Nur’un ne şrine müsaadesi gibi çok taraftar olmak ve âlem-i İslâm’ ı, hattâ bir 
kısım H ıristiyan devletlerini de memnun etmek için, Ayasofya’y ı muzahrafat-
tan temizleyip ibadet mahalli yapmakt ır. Bu ise, bu mesele için otuz sene si-
yaseti terk etti ğim halde, bu nokta hat ırı için Nam ık Gedik’i görmek istedim 
ve geldim. Adnan Bey, Nam ık Gedik ve Tevfik İleri gibi zatlar ın hat ırı için baş-
ka yere gitmedim.
Hem Risale-i Nur, Kur’ân’ ın kanun-u esasiyesiyle bütün Anadolu ve vilâ-
yât- ı şarkiyede âsâyi şi temin eden Risale-i Nur’un 500 bin nüshas ı komünist-
liği susturdu ğu gibi, âsâyi şi temin etti ğine bir delili budur ki:
On küsûr sene evvel Afyon Müdde-i Umumîsi: “600 bin fedakâr talebesi 
var; 500 bin nüsha Risale-i Nur’dan ne şretmiş. Belki âsâyi şe zarar gelir.” dedi.
Ona karşı Said demi ş ki: “Mâdem 600 bin fedakâr talebesi var. Bu on 
beş senedir bana bu kadar zulmediliyor. Birtek vukuat ı hiçbir zab ıta ve mah-
keme gösteremedi.”
Hem dedim: “Ey müdde-i umumî! E ğer bin müdde-i umumî, bin emni-
yet müdürü kadar âsâyi şin teminine Risale-i Nur hizmet etmemi şse, Allah be-
ni kahretsin. Siz de bana ne ceza verirseniz verin!” dedim. O bu sözüme kar-şı hiçbir çare bulamad ı.
Yaln ız bir-iki sene sonra Nur’un bir küçük talebesi Risale-i Nur’a zarar 
gelecek zann ıyla kendini intihar edecekti ki, tab’ etti ği bir küçük risaleye za-
rar gelmesin. Sonra Üstad ı onu men etti ve küçücük bir hâdise oldu ve ikisi 
de bar ıştırıldı.
Hâlbuki bir Üstad ın on tane fedakâr talebesi bulunsa –hattâ biri selâm et-
miş tokat vurulmu ş, biri elini öpmü ş tahkir edilmi ş– hiçbir fedakâr ı, âsâyişe iliş-
memek için sükût etmi şler. Said’den i şitmişler ki, “Benim yüz ruhum olsa âsâ-
yişe feda ediyorum.” Onun için 2ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ kanun-u esasiyesiyle, 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir günahkâr, ba şkas ının günah ını yüklenmez.” (En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır 
sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38)
216  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 216  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
beş câni yüzünden doksan mâsuma zarar gelmemek, bir câni yüzünden on mâ-
sum çoluk-çocuk, peder ve validelerine zulmetmemek için, Risale-i Nur iman hizmetiyle beraber âsâyi şi tamam ıyla temin edip herkesin kalbinde fenal ığa kar-
şı bir yasakç ı bırak ıyor. Ben de bin ruhum olsa, Kur’ân’ ın bu kanun-u esasiye-
sine feda etti ğimi 
Tarihçe-i Hayat isbat  ediyor ve meydandad ır. Ve mahkeme-
ler de kabul etmi şler.
Hattâ tezahüre bir riyakârl ık, bir hodfuru şluk, bir enaniyet mânâs ını verip 
halklarla görü şmeyi de terk etti ği ve rahmet-i ilâhînin ihsan ıyla sesi de kesil-
miş ki, dostlarla görü şmeye mecbur olmas ın ve hat ırlar ı da k ırılmas ın.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Gayet şiddetli hasta Üstad ımıza mühim, resmî bir zattan bir mektup gel-
di. Diyor ki: “ Tarihçe-i Hayat ’ın neşrolunmamas ı için eski partinin mühim 
adamlar ı, büyük bir tâvizle eski partinin baz ı memurlar ını bu hataya sevk et-
mişler…”
Üstad ımız da dedi ki: “Bu Tarihçe-i Hayat ’ın en mühim k ısm ı üç de-
fa Sebilürre şad taraf ından, dört defa da otuz-k ırk seneden beri hem eski 
harf, hem yeni harfle ne şredilmiş ve içindeki müdafaat parçalar ı da mütead-
dit mahkemelerin huzurunda okunmu ş ve resmen de ne şredilmiş. Yeni ola-
rak, Medine-i Münevvere gibi hariç yerlerden bir-iki âlim zat ın, izah ve te şek-
kür nevinden birkaç hakikatli mektuplar ı var. Onun için mahkemelerin res-
men bunlara ili şecek hiçbir ciheti yok.
Sâniyen : Risale-i Nur, k ırk-elli senede bütün ehl-i siyasetin tazyikat ı alt ın-
da tek ba şına âlem-i İslâm’da harika bir tarzda ne şrolduğu hâlde, şimdi mil-
yonlar nâ şirleri varken, de ğil eski bir parti, dünya toplansa ona kar şı bir sed 
çekemez, mümkün de ğil. Belki bir ilânnâme hükmüne geçer. Onun için, Nur 
talebeleri müteessir olmas ınlar…
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   217 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   217
Sâlisen : Hem eski partinin bana kar şı zulümlerini helâl etti ğim, hem 
Kur’ân’ ın bir kanun-u esasiyesi olan 1ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ yani, “Birisinin 
hatas ı ile başkas ı, partisi, akrabas ı mesul olmaz, olamaz”  diye, hem 
Anadolu, hem vilâyet-i şark ıyede Risale-i Nur’la ne şredildiği sebebiyle, âsayi-
şe tam kuvvetli bir tarzda hizmet edilmi ş. Demek bir mânevî zab ıta hükmün-
de, herkesin kalbinde bir yasakç ı bırak ıyor. Bu noktaya binâen, Risale-i Nur 
eski partinin dört-be ş hatas ını yüz derece ziyadele ştirmeye mânidir. Yüzde be ş 
adam ın hatas ını doksan be şe de verip yirmi otuz derece ziyadele ştirmemiş. 
Onun için umum o partinin ekserisi iktidar partisi kadar Risale-i Nur’a minnet-tar olmak lâz ımd ır. Çünkü bu dersi, bu kanun-u esasiye-i Kur’âniye’yi Risale-i 
Nur ders vermeseydi, o be ş adam ın hatas ı binler adam ı da hatakâr yapard ı.
Râbian : Katiyen tahakkuk etmi ş ki; Risale-i Nur hariçten hücum eden 
küfr-ü mutlaka kar şı bu milleti ve âlem-i İslâmiyet’i muhafaza edecek Kur’ân- ı 
Hakîm’in mucize-i mâneviyesinden bir derstir ki, dinsiz filozoflardan hiçbiri-si ona kar şı mukabele çaresi bulamad ılar. Katiyen haber ald ık ki: Hariçte ba-
zı yerde bir milyon gençler “Müsalemet-i umumiyeyi temin edecek Risale-i 
Nur’dur” demi şler. Sulh-u umumî taraftar ı Almanya ve Amerika gibi baz ı ec-
nebîlerin de Risale-i Nur’u tercümeye ba şlad ığını haber ald ık.
Hâmisen : Eğer resmî adamlar baz ı yeni kanunlara yanl ış mânâlar verip 
bir-iki sat ırına ilişseler, benim bedelime deyiniz ki: “Bir adam ın hatas ıyla yir-
mi bin kom şusu cezaland ırılır m ı, hapsedilir mi? Dünyada böyle hükmeden 
hiçbir kanun var m ı?”
İşte her sayfas ı yirmi sat ır olan beş yüz sayfal ık bir kitab ın bir sat ırında bir 
adama şiddetli tokat vurmu şsa, evvelâ, isim muayyen de ğil, orada mesuliyet 
yok... Şayet olsa da, sansür gibi o sat
ır silinir. O kitab ı müsâdere etmek, on 
bin adam ı hapse sokmak gibi kâinatta i şitilmemiş bir kanunsuzluk, bir zulüm 
olduğu gibi, öteki yirmi bin sat ırlar şimdiye kadar yirmi bin adam ın iman ını 
kuvvetlendirdi ği cihetle, yirmi bin hasene ve iyilik oldu ğundan, elbette o ha-
tay ı ve seyyieyi affettirir.
Ben şiddetli hasta olmasayd ım daha konu şacakt ım. Siz hizmetkârlar ım 
tashih ve ıslah edersiniz. Hattâ münasip görseniz, mânen polislerin bir va-
zifesini gören Risale-i Nur’un âsayi ş hizmetinde polislere büyük bir kuvvet 
olan derslerine polisler herkesten ziyade taraftar olmak lâz ım gelirken, şimdi 
1 En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38.
218  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 218  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
resmen taharri memuru suretinde, polislik aleyhinde olan bu hizmeti polislere 
vermeye ruhum raz ı değil. Onlara umumen hakk ımı helâl etti ğimi söylersiniz.
Sâdisen : Şiddetli bir teessüfle, leyle-i Miraç vaktinde Mirac- ı Şerif, şu-
hûr-u selâse hürmetine vesile beklerken, Tarihçe-i Hayat  hasebiyle tahar-
rî hâdisesi şiddetli bir keder verdi. “Sadaka belây ı def eder”1 mealindeki ha-
dis-i sahihin hükmüyle, Risale-i Nur Anadolu için belâlar ı def eder bir sada-
ka hükmüne geçti ği, ona beraatler ve serbestiyetler verildi ği zaman belâlar ın 
def edilmesi, ona hücum edildi ği zaman belâlar ın gelmesi yüz hâdisesi var ki, 
bazen zelzele ve f ırtınalarla kaydedildi ği gibi, bu defa da hayat ımda görme-
diğim tahte’s-s ıfır on sekiz dereceye yak ın bir soğuk, taarruz ve taharrînin ay-
nı vaktinde geldi.
Üstad ımız şiddetli hastal ığından fazla konu şamad ı. Hasta halinde hizmet-
kâr ına dedi: “Merak etmemeleri için berây- ı mâlûmat baz ı dostlara ve baz ı 
resmî zatlara gönderirsiniz.”
Şiddetli hasta Üstad ımızın
Hizmetkâr ı
Evet, hizmetkâr ımın yazd ığı doğrudur.
Said Nursî
f
Müdde-i umumîler hakk ında Üstad ımızın garip bir hâlet-i ruhiyesini be-
yan etmek zaman ı geldi. Bana dedi ki:
Otuz-k ırk sene bu tazyikat ımda, hukukullah mânâs ında olan hukuk-u 
âmme nam ındaki vazifelerle muvazzaf olan savc ılar ekser hapislerimde, nef-
yimde şiddetlerini gördü ğüm halde onlara kar şı bir hiddet, bir küsmek bana 
gelmiyordu.
Sonra görüyordum: Onlar ın zâhirî şiddetine sebep olan kusurlar ı kendi-
lerinde görmüyordum. Fakat, çok defa bir zaman sonra, kader-i ilâhînin ba ş-
ka kusurat ıma binâen şefkat tokad ının öyle savc ılar ın eliyle geldi ğini gördüm. 
Kader adalet yapt ığı için, o şefkat tokad ını ruh ve kalbimle kabul ettim. Zâhirî 
sebebe binâen savc ılar ın şiddetini helâl ediyorum. Şimdi, Cenab- ı Hakk’a şü-
1 Bkz.: Hatîb el-Ba ğdâdî, Târîhu Ba ğdâd 8/207; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/236; el-Aclûnî, Keşfü’l-
hafâ 2/30.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   219 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   219
kür, o müdde-i umumîlerin bir k ısm ı, vazifeleri olan hukuk-u umumiyenin 
müdafaas ı, hukukullah nev’inden oldu ğu cihetle, bana kar şı şiddet değil, bila-
kis hakikî adalet noktas ında, umum İslâmiyet’e ve belki insaniyete de menfa-
ati olan Risale-i Nur’un hizmet-i imaniyesi cihetiyle şiddeti b ırak ıp kader-i ilâ-
hînin şefkat tokad ına bakar gibi zâhirî tâzip, hakikaten yard ım hükmüne geç-
tiği için, ben de bu s ırr- ı azîm münasebetiyle, bütün böyle müdde-i umumîle-
re karşı bir dostluk ve dua etmek vaziyetini ald ım. Zâhiren bana kar şı şiddet-i 
hüküm görünen hâlât, o hizmet-i imaniyeye bir ilânname hükmüne geçti.
Ben de şimdi onlara, hukuk-u âmmenin hukukullah hükmüne geçti ğini 
bilenlere, umumen selâm ve dua ediyorum. Bana olan şiddetlerini umûmen 
helâl ediyorum.
Said Nursî
Üstad ımızın sizlere yazd ığı ayn ı hakikat olan bu mektubunu arz ediyorum.
Talebesi
Sungur
f
Bediüzzaman Said Nursî’nin Gazetelere Bir Mektubu
(Bize ait meseleleri yazan gazetelere hitaben yazd ığım bu yaz ıyı neşret-
seler, bugünlerde olan aleyhimdeki isnadlar ını helâl edece ğim. Şiddetli 
hastal ığıma binâen bu k ısac ık mektubumu o gazeteler ne şretsinler ki; bizi 
düşünen karde şlerim kederlenmesin.)
Evvelâ : Bugünlerde olan meseleler için merak etmeyiniz. Hakk ımızda 
tecellî eden inâyet ve rahmet-i ilâhiye ile bu büyük bir hay ırdır. Hem hasta 
olduğumdan konu şmaya ve görü şmeye de tahammül edemiyorum. Şimdi 
Risale-i Nur’un dahil ve hariçteki fevkalâde inti şarı ve geniş fütuhat ıyla düş-
manlar da dost olmu şlar. Herkesin konu şmak istemesine mukabil, inâyet-i 
ilâhiye ile sesim de k ısılm ış ki, daha Risale-i Nur bana ihtiyaç b ırakmad ığın-
dan görü şüp konuşam ıyorum.
Beni alt ı vilâyetten davet etmeleri üzerine giderken önümüze gelen ve 
Risale-i Nur’un ve mesle ğimin hakikatini anlayan dost memurlar, Emirda ğ’da 
istirahat etmemi ve şimdilik Emirda ğ’da kalmam ı hükûmetin rica etti ğini bil-
dirdiler. Zaten görü şmeye ve konu şmaya tahammül edemedi ğimden, hak-
kımdaki bu dostane teklif ve vaziyet bir inâyet oldu ki, beni davet eden çok 
220  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 220  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
vilâyetlerdeki hakikî karde şlerimin hat ırlar ı kırılmas ın. Hem baz ı vilâyetlere gi-
dip diğer vilâyetlere gidemedi ğimden ileri gelen vaziyetimle, yüz binlerle ha-
kikî fedakâr talebelerim gücenmesinler.
Sâniyen : Benim bu seyahatlerimde katiyen siyasetle alâkam ın olma-
dığına bir delil; k ırk seneden beri siyaseti terk etti ğimden, yaln ız ve yaln ız 
Kur’ân’ ın bu zamana tam muvaf ık bir tefsiri olan Risale-i Nur küfr-ü mut-
lak ı k ırdığı için anar şistliğe ve tahribatç ı cereyanlara kar şı sed çekti ği gibi, 
Kur’ân’ ın Risale-i Nur’a verdi ği dersinde bir kanun-u esasî olan وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ 
1ٰىóْìأُ وِزْرَ sırrıyla, “Âsâyişe ilişmek, beş câni yüzünden doksan mâsuma 
zulüm etmektir”  diye olan uhrevî hizmetimiz vatan, millet ve âsâyi şe de bü-
yük bir faydas ı olmas ı cihetiyle, beni tecessüs eden veyahut da zahmet veren 
polis ve inzibatlara da helâl ediyorum. Onlar ı âsâyişin mücahid muhaf ızlar ı 
diye, karde ş gibi mesrurâne kabul ettim. Hattâ, beni Ankara’dan çevirmeleri-
ni de kabul etti ğim gibi, hakk ımda bir inâyet-i ilâhiyeye vesile olmalar ı cihe-
tiyle Allah’a şükrettim. Ve kemâl-i ferahla Ankara’dan döndüm.
Sâlisen : Her yerde Risale-i Nur’un inti şarı ve okunmas ı ve pek fazla 
müştaklar ı bulunmas ı dolay ısıyla, benimle görü şmek ve konu şmak ve dâvet 
etmek arzu ediyorlard ı. Bu vaziyette, yirmi vilâyete gitmemin zarureti vard ı. 
Ancak Risale-i Nur’un tab’ edildi ği yerler olan Ankara, İstanbul ve Konya’ya 
gittim.
Beni Emirda ğ’a çeviren dostlara şunu derim ki: Hakk ımdaki bu muamele 
bir inâyet ve rahmet-i ilâhiyeye vesile oldu. S ıkılm ıyorum. Yaln ız benim yirmi 
sene kald ığım Isparta vilâyetinde iki senelik kira etti ğim bir evim ve orada ba-
zı eşyalar ım var. Oran ın havas ı da bir parça hastal ığıma yar ıyor. Hükûmetin 
müsaadeleriyle bir ay Emirda ğ’da, bir ay da kiralad ığım Isparta’daki evimde 
bulunmak arzu ediyorum.
Bediüzzaman Said Nursî
f
1 “Hiçbir günahkâr, ba şkas ının günah ını yüklenmez.” (En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır 
sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   221 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   221
Umum Nur Talebelerine Üstad Bediüzzaman’ ın 
Vefat ından Önce Vermi ş Olduğu En Son Derstir
Aziz karde şlerim,
Bizim vazifemiz müsbet hareket etmektir. Menfî hareket de ğildir. R ıza-y ı 
ilâhîye göre s ırf hizmet-i imaniyeyi yapmakt ır, vazife-i ilâhiyeye kar ışmamak-
tır. Bizler âsâyi şi muhafazay ı netice veren müsbet iman hizmeti içinde her bir 
sıkıntıya karşı sab ırla, şükürle mükellefiz.
Meselâ, kendimi misal alarak derim: Ben eskiden beri tahakküme ve ter-
zile karşı boyun e ğmemişim. Hayat ımda tahakkümü kald ırmad ığım, birçok 
hâdiselerle sabit olmu ş. Meselâ, Rusya’da kumandana aya ğa kalkmamak, 
Divan- ı Harb-i Örfî’de idam tehdidine kar şı mahkemedeki pa şalar ın suâlle-
rine beş para ehemmiyet vermedi ğim gibi, dört kumandanlara kar şı bu tav-
rım, tahakkümlere boyun e ğmediğimi gösteriyor. Fakat bu otuz senedir müs-
bet hareket etmek, menfî hareket etmemek ve vazife-i ilâhiyeye kar ışmamak 
hakikati için, bana kar şı yap ılan muamelelere sab ırla, r ıza ile mukabele ettim. 
Cercis (aleyhisselâm)  gibi ve Bedir, Uhud muharebelerinde çok cefa çekenler gi-
bi, sab ır ve r ıza ile karşılad ım.
Evet, meselâ seksen bir hatas ını mahkemede isbat etti ğim bir müdde-i umu-
mînin yanl ış iddialar ı ile aleyhimizdeki karar ına karşı, beddua dahi etmedim. 
Çünkü as ıl mesele bu zaman ın cihad- ı mânevîsidir. Mânevî tahribat ına karşı sed 
çekmektir. Bununla dahilî âsâyi şe bütün kuvvetimizle yard ım etmektir.
Evet, mesle ğimizde kuvvet var. Fakat bu kuvvet, âsâyi şi muhafaza et-
mek içindir. 1ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ düsturu ile ki: “Bir câni yüzünden onun 
kardeşi, hanedan ı, çoluk-çocu ğu mesul olamaz.”  İşte bunun içindir ki, bü-
tün hayat ımda bütün kuvvetimle âsâyi şi muhafazaya çal ışmışım. Bu kuvvet 
dahile kar şı değil, ancak hâricî tecavüze kar şı istimal edilebilir. Mezkûr âye-
tin düsturuyla vazifemiz, dahildeki âsâyi şe bütün kuvvetimizle yard ım etmek-
tir. Onun içindir ki, âlem-i İslâm’da âsâyi şi ihlâl edici dahilî muharebat an-
cak binde bir olmu ştur. O da aradaki bir içtihad fark ından ileri gelmi ştir. Ve 
cihad- ı mâneviyenin en büyük şart ı da vazife-i ilâhiyeye kar ışmamakt ır ki, 
“Bizim vazifemiz hizmettir; netice Cenab- ı Hakk ’a âittir. Biz vazifemizi 
yapmakla mecbur ve mükellefiz.”
1 En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38.
222  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 222  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Ben de Celâleddin Harzem şah gibi, “Benim vazifem hizmet-i imaniye-
dir; muvaffak etmek veya etmemek Cenab- ı Hakk’ ın vazifesidir.”  deyip 
ihlâs ile hareket etmeyi Kur’ân’dan ders alm ışım.
Haricî tecavüze kar şı kuvvetle mukabele edilir. Çünkü dü şman ın mal ı, 
çoluk çocu ğu ganimet hükmüne geçer. Dahilde ise öyle de ğildir. Dâhildeki 
hareket, müsbet bir şekilde mânevî tahribata kar şı mânevî, ihlâs s ırrıyla hare-
ket etmektir. Hariçteki cihad ba şka, dahildeki cihad ba şkad ır. Şimdi milyon-
lar hakikî talebeleri Cenab- ı Hak bana vermi ş. Biz bütün kuvvetimizle dahilde 
ancak âsâyi şi muhafaza için müsbet hareket edece ğiz. Bu zamanda dahil ve 
hariçteki cihad- ı mâneviyedeki fark pek azîmdir.
Bir mesele daha var; o da çok ehemmiyetlidir : Hükm-ü Kur’ân’a göre, 
bu zamanda mimsiz medeniyetin icâbât ından olarak hâcât- ı zaruriye dörtten 
yirmiye ç ıkm ış. Tiryakilikle, görenekle ve itiyadla hâcat- ı gayr-i zaruriye, hâ-
cât- ı zaruriye hükmüne geçmi ş. Âhirete iman etti ği hâlde, “Zaruret var” diye 
ve zaruret zann ıyla dünya menfaati ve mai şet derdi için dünyay ı âhirete ter-
cih ediyor.
Kırk sene evvel, bir ba şkumandan beni bir parça dünyaya al ıştırmak için 
baz ı kumandanlar ı, hattâ hocalar ı benim yan ıma gönderdi. Onlar dediler:
“Biz şimdi mecburuz. 1رَاتِĳُčْéَĩْĤا ُçĻِ×ُÜ ُورَاتِóَّąĤا إِنَّ kaidesiyle, Avrupa’n ın 
baz ı usullerini, medeniyetin icaplar ını taklide mecburuz.” dediler.
Ben de dedim: “Çok aldanm ışsınız. Zaruret sû-i ihtiyardan gelse, katiyen 
doğru değildir; haram ı helâl etmez. Sû-i ihtiyardan gelmezse, yani zaruret ha-
ram yoluyla olmam ışsa zarar ı yok. Meselâ; Bir adam sû-i ihtiyar ıyla haram bir 
tarzda kendini sarho ş etse ve sarho şlukla bir cinayet yapsa, hüküm aleyhine 
câri olur, mâzur say ılmaz, ceza görür. Çünkü sû-i ihtiyar ıyla bu zaruret mey-
dana gelmi ştir. Fakat bir meczup çocuk cezbe halinde birisini vursa, mâzur-
dur. Ceza görmez. Çünkü ihtiyar ı dahilinde de ğildir.”
İşte, ben o kumandana ve hocalara dedim: “Ekmek yemek, ya şamak gibi 
zarurî ihtiyaçlar haricinde ba şka hangi zaruret var? Sû-i ihtiyardan, gayr-i me ş-
ru meyillerden ve haram muamelelerden tevellüd eden hareketler, haram ı he-
lâl etmeye medar olamazlar. Sinema, tiyatro, dans gibi şeylerde tiryaki olmu ş-
sa, mutlak zaruret olmad ığı ve sû-i ihtiyardan geldi ği için, haram ı helâl etmeye 
1 “Zarûretler, haram ı helâl derecesine getirir.” (e ş-Şâtıbî, el-Muvafakât 4/145; İbnü’l-Hümâm, Fethu’l-
kadîr  4/348; Aliyyülkârî, el-Masnû’  s.121; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  2/35)
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   223 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   223
sebep olamaz. Kanun-u be şerî de bu noktalar ı nazara alm ış ki, ihtiyar haricinde 
zaruret-i kat’iye ile, sû-i ihtiyardan ne ş’et eden hükümleri ay ırm ıştır. Kanun-u 
ilâhîde ise, daha esasl ı ve muhkem bir şekilde bu esaslar tefrik edilmi ş.”
Bununla beraber zaman ın ilcaat ıyla zaruretler ortal ıkta zannederek ba-
zı hocalar ın bid’alara taraftarl ığından dolay ı onlara hücum etmeyiniz. Bilme-
yerek “Zaruret var” zann ıyla hareket eden o bîçârelere vurmay ınız. Onun 
için kuvvetimizi dahilde sarf etmiyoruz. Bîçâre, zaruret derecesine girmi ş, bi-
ze muhalif olanlardan hoca da olsa onlara ili şmeyiniz. Ben tek ba şımla daha 
evvel aleyhimdeki o kadar muar ızlara karşı dayand ığım, zerre kadar fütur ge-
tirmediğim, o hizmet-i imaniyede muvaffak oldu ğum hâlde, şimdi milyonlar 
Nur talebesi oldu ğu hâlde, yine müsbet hareket etmekle onlar ın bütün tahki-
ratlar ına, zulümlerine tahammül ediyorum.
Biz dünyaya bakm ıyoruz. Bakt ığımız vakit de onlara yard ımc ı olarak ça-
lışıyoruz. Âsâyi şi muhafazaya müsbet bir şekilde yard ım ediyoruz. İşte bu gibi 
hakikatler itibar ıyla, bize zulüm de etseler ho ş görmeliyiz.
Risale-i Nur’un ne şri her tarafta kanaat-i tamme verdi ki, Demokratlar di-
ne taraftard ırlar. Şimdi bir Risaleye ili şmek, vatan, millet maslahat ına tama-
men z ıttır.
Bir mahrem risale vard ı ki, o mahrem risalenin ne şrini men etmi ştim. “Öl-
dük ten sonra ne şrolunsun.” demi ştim. Sonra mahkemeler al ıp okudular, tetkik 
ettiler, sonra beraat verdiler. Mahkeme-i Temyiz o beraati tasdik etti. Ben de bunu dahilde âsâyi şi temin için ve yüzde doksan be ş mâsuma zarar gelmemesi 
için neşredenlere izin verdim. “Said, me şveretle ne şredebilir.” dedim.
Üçüncü mesele: Şimdi küfr-ü mutlak, öyle cehennem-i mânevî ne şri-
ne çal ışıyor ki, kâinatta hiçbir kâfir ona yana şmamak lâz ım geliyor. Kur’ân’ ın 
“rah meten lil’âlemîn” oldu ğunun bir s ırrı budur ki: Nas ıl müslümanlara rah-
mettir; âhirete iman, Allah’a iman ihtimalini vermesiyle de, bütün dinsizlere ve bütün âleme ve nev-i be şere rahmet olmas ına bir nükte, bir i şarettir ki, o 
mânevî cehennemden dünyada da onlar ı bir derece kurtarm ış. Hâlbuki şim-
di fen ve felsefenin dalâlet k ısm ı, yani Kur’ân’la bar ışmayan, yoldan ç ıkm ış, 
Kur’ân’a muhalefet eden k ısm ı, küfr-ü mutlak ı komünistler tarz ında neşre baş-
lad ılar. Komünistlik perdesinde anar şistliği netice verecek bir surette müna-
fıklar, z ınd ıklar vas ıtas ıyla ve baz ı müfrit dinsiz siyasetçiler vas ıtas ıyla neşir ile 
aşılanmaya ba şland ığı
 için, şimdiki hayat, dinsiz olarak kabil de ğildir, yaşa-
maz. “Dinsiz bir millet ya şamaz.” hükmü bu noktaya i şarettir. Küfr-ü mutlak 
224  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 224  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
olduğu zaman, hakikat-i hâlde ya şanmaz. Onun için, Kur’ân- ı Hakîm, bu as ır-
da bir mucize-i mâneviyesi olarak Risale-i Nur şâkirtlerine bu dersi vermi ş ki, 
küfr-ü mutlaka, anar şistliğe karşı sed çeksin. Hem çekmi ş. Evet Çin’i, hem ya-
rı Avrupa’y ı ve Balkanlar ı istilâ eden bu cereyana kar şı bizi muhafaza eden 
Kur’ân- ı Hakîm’in bu dersidir ki, o hücuma kar şı sed çekmi ş, bu suretle o teh-
likeye kar şı çare bulmu ştur.
Demek bir müslüman mümkün de ğil, başka bir dine girip, ya H ıristiyan 
ve Yahudi, hususan bol şevik gibi olmak... Çünkü bir İsevî, müslüman ol-
sa, İsâ (aleyhisselâm) ’ı daha ziyade sever. Bir Mûsevî, müslüman olsa, Mûsâ 
(aleyhisselâm) ’ı daha ziyade sever. Fakat bir müslüman, Muhammed (aleyhissa-
lâtü vesselâm) ’ın zincirinden ç ıksa, dinini b ıraksa, daha hiçbir dine girmez, 
anarşist olur; ruhunda kemâlâta medar hiçbir hâlet kalmaz. Vicdan ı te-
fessüh eder, hayat- ı içtimaiyeye bir zehir olur.
Onun için, Cenab- ı Hakk’a şükür, Kur’ân- ı Hakîm’in i şârât- ı gaybiyesi 
ile, kahraman Türk ve Arap milletleri içinde lisân- ı Türkî ve Arabî ile bu as-
rı kurtaracak bir mucize-i Kur’âniye’nin Risale-i Nur nam ıyla bir dersi inti şara 
başlam ış. Ve on alt ı sene evvel 600 bin adam ın iman ını kurtard ığı gibi, şimdi 
milyonlardan geçti ği sabit olmu ş.
Demek Risale-i Nur, be şeri anarşistlikten kurtarmaya bir derece vesile ol-
duğu gibi, İslâm’ ın iki kahraman karde şi olan Türk ve Arab’ ı birleştirmeye, bu 
Kur’ân’ ın kanun-u esasîlerini ne şretmeye vesile oldu ğunu düşmanlar da tas-
dik ediyorlar.
Madem bu zamanda küfr-ü mutlak Kur’ân’a kar şı çıkıyor. Küfr-ü mutlak-
ta cehennemden ziyade dünyada da daha büyük bir cehennem var. Çünkü ölüm madem öldürülmüyor. Her gün be şerde otuz bin cenaze ölümün deva-
mına şehadet ediyor. Bu ölüm küfr-ü mutlaka dü şenlere, yahut taraftar olan-
lara, hem şahs ın idam- ı ebedîsi ve bütün geçmi ş, gelecek akrabalar
ının da 
idam- ı ebedîsi olarak dü şündüğü için, cehennemden on defa daha fazla deh-
şetli cehennem azâb ı çeker. Demek o cehennem azâb ını küfr-ü mutlakla kal-
binde duyuyor. Çünkü her bir insan akrabas ının saadetiyle mesut, azab ıyla 
muazzep oldu ğu gibi Allah’ ı inkâr edenlerin itikadlar ınca bütün o saadetleri 
mahvoluyor, yerine azaplar geliyor. İşte bu zamanda, bu dünyada bu mâne-
vî cehennemi insanlar ın kalbinden izale eden tek bir çaresi var. O da Kur’ân- ı 
Hakîm’dir. Ve bu zaman ın fehmine göre onun bir mucize-i mâneviyesi olan 
Risale-i Nur eczalar ıdır.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   225 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   225
Şimdi Allah’a şükrediyoruz ki, siyasî partiler içinde bir parti, bir parça bu-
nu hissetti ki, o eserlerin ne şrine mâni olmad ı; hakâik-i imaniyenin dünyada 
bir cennet-i mâneviyeyi ehl-i imana kazand ırdığını isbat eden Risale-i Nur’a 
mümanâat etmedi, ne şrine müsaadekâr davrand ı, nâşirlerine de tazyikattan 
vazgeçti.
Kardeşlerim, hastal ığım pek şiddetli; belki pek yak ında ölece ğim veya-
hut bütün bütün konu şmaktan –bazen men oldu ğum gibi– men edilece ğim. 
Onun için benim Nur âhiret karde şlerim, “ehvenü şşer” deyip baz ı bîçâre yan-
lışçılar ın hatalar ına hücum etmesinler. Daima müsbet hareket etsinler. Menfî 
hareket vazifemiz de ğil... Çünkü dahilde hareket menfîce olmaz. Madem si-
yasetçilerin bir k ısm ı Risale-i Nur’a zarar vermiyor, az müsaadekârd ır; “ehve-
nüşşer” olarak bak ınız. Daha “âzamü şşer”den kurtulmak için, onlara zarar ınız 
dokunmas ın, onlara faydan ız dokunsun.
Hem dahildeki cihad- ı mânevî, mânevî tahribata kar şı çal ışmakt ır ki, 
maddî de ğil, mânevî hizmetler lâz ımd ır. Onun için, ehl-i siyasete kar ışmad ığı-
mız gibi, ehl-i siyaset de bizimle me şgul olmaya hiçbir haklar ı yok...
Meselâ, bir parti bana binler vecihle s ıkıntı verdiği hâlde, hattâ otuz sene-
de hapisler de, tazyikler de oldu ğu hâlde, hakk ımı helâl ettim. Ve azaplar ına 
mukabil, o bîçârelerin yüzde doksan be şini tezyif ve itirazlara, zulümlere mâ-
ruz kalmaktan kurtulmaya vesile oldum ki, 1ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ âyeti hük-
münce kabahat ancak yüzde be şe verildi. O aleyhimizdeki partinin şimdi hiç-
bir cihetle aleyhimizde şekvâya haklar ı yoktur.
Hattâ bir mahkemede yanl ış muhbirlerin ve casuslar ın evhamlar ıyla bizi, 
yetmiş kişiyi mahkûm etmek için sû-i fehmiyle, dikkatsizli ğiyle Risale-i Nur’un 
baz ı kısımlar ına yanl ış mânâ vererek seksen yanl ışla beni mahkûm etmeye 
çal ıştığı hâlde, mahkemelerde isbat edildi ği gibi, en ziyade hücuma mâruz 
bir karde şiniz, mahpus iken pencereden o müdde-i umumînin üç ya şındaki 
çocuğunu gördü, sordu. Dediler: “Bu müdde-i umumînin k ızıdır.” O mâsu-
mun hât ırı için o müddeîye beddua etmedi. Belki onun verdi ği zahmetler, o 
Risale-i Nur’un, o mucize-i mâneviyenin inti şarına, ilân ına bir vesile oldu ğu 
için rahmetlere ink ılâp etti.
Kardeşlerim, belki ben ölece ğim. Bu zaman ın bir hastal ığı daha var; o 
da benlik, enaniyet, hodfuru şluk, hayat ını güzelce medeniyet fantaziyesiyle 
1 “Hiçbir günahkâr, ba şkas ının günah ını yüklenmez.” (En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır 
sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38)
226  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN 226  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
geçirmek i ştah ı, tiryakilik gibi hastal ıklard ır. Risale-i Nur’un Kur’ân’dan al-
dığı dersin en birinci esas ı benlik, enaniyet, hodfuru şluğu terk etmek 
lüzumudur. Tâ ihlâs- ı hakikî ile iman ın kurtar ılmas ına hizmet edilsin.  
Cenab- ı Hakk’a şükür, o âzamî ihlâs ı kazananlar ın pek çok efrad ı meydana 
çıkm ış. Benliğini, şan ve şerefini en küçük bir mesele-i imaniyeye feda eden 
çoktur. Hattâ Nur’un bîçâre bir şakirdinin dü şmanlar ı dost oldu ğu vakit onun-
la sohbet etmek ço ğald ığı için, rahmet-i ilâhiye cihetinde sesi kesilmi ş. Hem 
de ona takdirle bakanlar isabet-i nazar hükmüne geçip onu incitiyor. Hattâ musafaha etmek de tokat vurmak gibi s ıkıntı veriyor.
“Senin bu vaziyetin nedir?” diye soruldu. “Madem milyonlar kadar arka-
daşlar ın var; neden bunlar ın hat ırlar ını muhafaza etmiyorsun?”
Cevaben  dedi: “Madem mesle ğimiz âzamî ihlâst ır; değil benlik, enaniyet, 
dünya saltanat ı da verilse, bâki bir mesele-i imaniyeyi o saltanata tercih etmek 
âzamî ihlâs ın iktizas ıdır. Meselâ, harp içinde, avc ı hatt ında, düşman ın top gül-
leleri aras ında Kur’ân- ı Hakîm’in tek bir âyetinin, tek bir harfinin, tek bir nük-
tesini tercih ederek, o gülleler içinde Habib kâtibine ‘Defteri ç ıkar.’ diyerek at 
üstünde o nükteyi yazd ırm ış. Demek Kur’ân’ ın bir harfinin, bir nüktesini dü ş-
man ın güllelerine kar şı terk etmemi ş ruhunun kurtulmas ına tercih etmi ş.”
O kardeşimize sorduk: “Bu acip ihlâs ı nereden ders alm ışsın?”
Demiş: İki noktadan...
Birisi : Âlem-i İslâmiyet’in en acip harbi olan Bedir Harbinde, namaz vak-
tinde cemaatten hissesiz kalmamak için, dü şman ın hücumuyla beraber mü-
cahidlerin yar ısı silâh ını bırak ıp cemaat hayr ına şerik olmak, iki rek’at sonra 
onlar da hissedar olsun diye Fahr-i Âlem (aleyhissalâtü vesselâm)  bir hadis-i şerifiy-
le emretmi ş olmas ıdır. Madem harpte bu ruhsat var. Ve madem cemaat hayr ı 
da sünnet oldu ğu hâlde, o sünnete riayet etmek en büyük bir hâdise-i dünye-
viyeye tercih edilmi ş. Üstad- ı mutlak ın böyle bir i şaretinden bir nüktecik ala-
rak, biz de ruh ve can ımızla ittibâ ediyoruz.
İkincisi : Kahraman- ı İslâm İmam Ali (radiyallâhu anh) , Celcelûtiye ’nin çok 
yerlerinde ve âhirinde bir himayetçi istemi ş ki, namaz içinde huzuruna gaflet 
gelmesin. Dü şmanlar ı taraf ından ona bir hücum mânâs ı hat ırına gelmemek, 
sırf namazdaki huzuruna, pek çok olan dü şmanlar ı taraf ından bir hücum ta-
savvuru ile namazdaki huzuruna mâni olunmamak için, bir muhaf ız ifriti der-
gâh- ı ilâhîden niyaz etmi ş.
EMİRDAĞ LÂHİKASI - 1  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   227 EMİRDAĞ LÂHİKASI - 2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------   227
İşte bu bîçâre, ömrü bu zamanda hodfuru şluk içinde yuvarlanan bîçâre 
kardeşiniz de, hem sebeb-i hilkat-i âlemden, hem kahraman- ı İslâm’dan bu 
iki küçük nükteyi ders ald ım. Ve bu zamanda çok lâz ım olan Kur’ân’ ın esra-
rına ehemmiyet vermekle, harp içinde ruhunun muhafazas ını dinlemeyerek, 
Kur’ân’ ın bir harfinin bir nüktesini beyan etmi ş.
Said Nursî
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُّوسُïُĜ َאĺ ْلُïَĐ َאĺ ُħَכَè َאĺ مُĳُّĻَĜ َאĺ ُّĹَè َאĺ ْدُóَĘ َאĺ ُħĻِèرَ َאĺ ُīٰĩْèرَ َאĺ ُّٰųاَ َאĺ
İsm-i âzam ın hakk ına ve Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın hürmetine ve Resûl-i 
Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın şerefine, bu mecmuay ı bast ıranlar ı ve mübarek 
yard ımc ılar ını ve Risale-i Nur talebelerini Cennetü’l-Firdevs’te saadet-i ebe-
diyeye mazhar eyle, âmîn…
Ve hizmet-i imaniye ve Kur’âniye’de dâima muvaffak eyle, âmîn…Ve defter-i hasenâtlar ına Emirda ğ Lâhikas ı’nın her bir harfine mukabil, 
bin hasene yazd ır, âmîn...
Ve Nur’lar ın neşrinde sebat ve devam ve ihlâs ihsan eyle, âmîn…
Yâ Erhamerrâhimîn!.. Umum Risale-i Nur şâkirtlerini iki cihanda mesûd 
eyle, âmîn…
İnsî ve cinnî şeytanlar ın şerlerinden muhafaza eyle, âmîn…
Ve bu âciz ve bîçâre Said’in kusurât ını affeyle, âmîn...
Umum Nur Şâkirtleri Nâm ına
Said Nursî
1 Ya Allah, yâ Rahmân: Ey Zât’ ı itibar ıyla merhametli olan! yâ Rahim: Ey rahmetiyle mahlûkât ına mer-
hamet eden! yâ Ferd: Ey e şi ve benzeri olmayan! yâ Hayy: Ey her zaman var olan, diri olan, ezelî ve 
ebedî hayat sahibi olan! yâ Kayyûm: Ey kendi Zât’ ı ile var olup, zeval bulmayan ve bütün varl ıklar ı 
varl ıkta tutup onlar ı yöneten! yâ Hakem: Ey hükmü geçersiz k ılınmayan Hâkim! yâ Adl: Ey tam adalet 
sahibi! yâ Kuddûs: Ey her şeyi tertemiz yapan ve kendisi bütün eksiklerden uzak ve yüce Zât!
HuginRisale/content/pdf/EMiRDAG LAHiKASI.pdf