[TXT]
1. Üstad daha önce "Kürdistan" olarak yazdığı ifadeleri, sonrasında neden "Vilâyât-ı Şarkiye" olarak değiştirmiş?
Bunun birkaç sebebi olabilir; 

Birincisi; Menfi Kürt milliyetçiliğinin zararlarını önceden hissedip böyle bir önlem almasıdır. Kürdistan ifadesi, Osmanlı döneminde masum ve bir bölgenin adını ifade ediyordu. Ama şimdi ayrılıkçı ve bölücü terör örgütlerinin bir sloganı hâline gelmiştir. Üstad gibi büyük bir âlim ve evliyanın bunu öngörmesi ve sezmesi gayet normal bir durumdur. 

İkincisi; bu asırda milliyetçilik düşüncesi çok yaygınlaşıp bir illet gibi herkesi etkisi altına aldığı için, ırkçılığı ihsas eden tavır ve ifadelerden uzak durmak bir ihtiyaç hâline gelmiştir. Risale-i Nur'un birinci hedefi iman kurtarmaktır ve talebelerinin büyük bir kısmı Türklerden oluşuyor. Şayet Kürdistan ifadesi kullanılmış olsa idi münafıklar ve dinsizler bunu kullanıp fitne çıkarabilirlerdi. Üstad'ımız bu fitneyi önlemek için böyle bir tashih yapmıştır denilebilir. 

Üçüncüsü; Risale-i Nur dairesi içinde Türkler ve Kürtler omuz omuza tam bir samimiyet içinde hakiki birer kardeştirler. Irkçılığı çağrıştıran ve ihsas eden ifadeler bu samimi kardeşliğe ve ittihada zarar verebilir düşüncesi ile böyle bir tashihe ihtiyaç duyulmuş olabilir. 

Mahkemelerde, hâkimler bilerek ve kasdi olarak “Said-i Kürdî” (bk. Tarihçe-i Hayat, Eskişehir Hayatı) diyerek hitap ediyorlar; zira onlar, bunu Kürtçülük şekline yorumlamak suretiyle insanları Bedîüzzaman’dan uzaklaştırmayı hedefliyorlardı. Bu bile Üstad'ın neden tashihe gittiğinin hikmetini gösteren bir delildir...

- RİSALE-İ NUR NÜSHALARINDAKİ FARKLILIKLAR VE BEDİÜZZAMAN'IN TASARRUFLARI

2. Üstad vazifeli olduğu halde, neden inzivaya çekildi?
İnsanlara tebliğ vazifesini alacak her mühim şahsiyetin hayatında inziva, çok önemli bir yer tutar. Evliyaların, müçtehitlerin hayatlarına baktığımızda bunun çok misallerini görürüz. Bu ilahi kanuna peygamberler de dahil olmuş ve uygulamışlardır.

Hz. Peygamber (a.s.m) peygamberlik gelmeden evvel, Hira mağarasına inzivaya çıkar ve tefekküre dalardı. Zaten bu inzivalardan kısa bir zaman sonra ilahi vahiy gelmeye başladı. Bundan da anlaşılıyor ki, bu tarz ruh gelişimlerine bütün insanlar muhtaçtır.

Üstad'ımız da bu şekil inzivalara çekilmiş, zikir ve tefekkür alemlerine dalmış ilahi hikmeti ruhuna ve kalbine tam olarak yerleştirmeye çalışmıştır. Zaten buna ihtiyaç olmadığı vakitlerde, Üstad'ımızın iradesiyle karar verdiği inzivalara kader sınır koymuş, onu başka bir hizmet yerine gönderip vazifesini ihtar etmiştir. Üstad'ımız bu konuda şunları söylemektedir: 

Mesela, bu biçare Said, Van’da ders-i hakaik-i Kur’âniye ile meşgul olduğum miktarca, Şeyh Said hadisatı zamanında vesveseli hükûmet, hiçbir cihette bana ilişmedi ve ilişemedi. Vakta ki neme lazım dedim, kendi nefsimi düşündüm, ahiretimi kurtarmak için Erek Dağında harabe  mağara gibi bir yere çekildim. O vakit sebepsiz beni aldılar, nefyettiler; Burdur’a getirildim.

Orada yine hizmet-i Kur’âniyede bulunduğum miktarca -o vakit menfilere çok dikkat ediliyordu; her akşam ispat-ı vücut etmekle mükellef oldukları hâlde- ben ve halis talebelerim müstesna kaldık. Ben hiçbir vakit ispat-ı vücuda gitmedim, hükûmeti tanımadım. Oranın valisi, oraya gelen Fevzi Paşaya şikâyet etmiş. Fevzi Paşa demiş, “Ona ilişmeyiniz, hürmet ediniz.” Bu sözü ona söylettiren, hizmet-i Kur’âniyenin kudsiyetidir. Ne vakit nefsimi kurtarmak, yalnız ahiretimi düşünmek fikri bana galebe etti, hizmet-i Kur’âniyede muvakkat fütur geldi; aksi maksadımla tokat yedim. Yani bir menfadan diğerine, Isparta’ya gönderildim.

Isparta’da yine hizmet başına geçtim. Yirmi gün geçtikten sonra bazı korkak insanların ihtarlarıyla, "Belki bu vaziyeti hükûmet hoş görmeyecek. Bir parça teennî etsen daha iyi olur." dediler. Bende, tekrar yalnız kendimi düşünmek hatırası kuvvet buldu. "Aman, halklar gelmesin" dedim. Yine o menfâdan dahi üçüncü nefiy olarak Barla’ya verildim. (Lem'alar, 10. Lem'a: Şefkat Tokatları)

Üstad'ın kader levhalarının tamamını okuyup her adımını buna göre atması âdetullah açısından mümkün değildir. Peygamberler bile âdetullaha tabidir onlar da sıkıntı çeker imtihana maruz kalırlar. Yani peygamberler de imtihan gereği, hayatında başına gelecek her şeyi her olayı önceden göremezler. Allah bazen gösterir, ama hepsini göstermez.

Yani evliyaların her anı her adımı kerametvari değildir ya da kaderi okuyarak tam ve mutabık hareket etmezler. Bazen rüya yolu ile bazen ilham ile gerçeği görürler. Ama her anı her adımı harikulade olmadığı için, onlar da kendi irade ve tercihleri ile hareket edebilirler.

Üstat da kendi iradesi ile inzivaya çekiliyor, sonra kader onu vazifeye sürüklüyor. Üstad'ın vazifeli olması hayatının her anını görmesini her adımının kadere uygun ve mutabık olmasını gerekli kılmaz. Bu âdetullah ve imtihana zıttır.

İlave bilgi için tıklayınız:

- "Büyük bir zelzele-i içtimaî ve beşerî olacak. Benim dünya terki ile inzivama ve mücerred kalmama gıbta edecekler." ifadesini “inziva, hizmet ve evlilik” zaviyesinden yorumlar mısınız?

- "İmam-ı Gazâlî’nin hayatında geçirmiş olduğu o mühim ve tarihî merhale" nedir?

3. Üstad Hazretleri, karşılığını vermeden hiç mi bir şey almamış, hediye kabul etmemiş?
Üstad kendisi için koyduğu istiğna kaidesine genellikle uymuştur. Seksen küsur sene yaşamış ve milyonlar talebeleri ve dostları olan bir kişi elbette bu kaideden dolayı çok zorlanmış ve manevi baskı altında kalmıştır. Kimin hatırı olduğuna bakmaksızın -hele ki en yakın talebeleri ve akrabalarından bile- bir şey almak istememiştir.

"Hem emin olunuz ki, manevi zararım büyük olmasaydı, Nuh Beyin hatırını kırmayacaktım. Şimdiye kadar, Cenâb-ı Hakka şükür, hediyeleri kabul etmeye mecbur olmadım ve şu zamanda ehl-i ilmin bir sebeb-i sukutu olan tamaha girmeye ihtiyar benden selb edildi. Hem eğer sizin hediyenizi kabul etseydim, çok zatların ya kalbi kırılacaktı veyahut elli senelik kaidem bozulacaktı." (Barla Lahikası, 119. Mektup: Said'in Fıkrasıdır)

Bir şey almadığından kastımız her şeydir. Yani bir hediye, eşya, para, mülk hatta bir kap yemek dahi olsa genellikle almamıştır. Alsa da mutlaka karşılığını vermiştir.

"Az bir yemek getirdi, arkadaşlarımın hatırları için bir parça yedim. Hiç hatırıma gelmedi ki, o günde o hakikatli mektubu o yemek sahibine okudum, şimdi muhalefet ediyorum. Yemekten sonra hatırıma geldi. Fakat 'Hediye kabul edemiyorum, belki yemek yenilir.' tahmin ettim. Fakat يَقُولُونَ مَالاَ يَفْعَلُونَ altına girdiğimden, öyle bir şiddetli tokat yedim ki, bu dört senede böyle hastalık görmemiştim." (Barla Lahikası, 211. Mektup)

"Hem daimî hizmetinde olan bir arkadaş Rüşdü Efendi, üç okkası beş kuruşa satılan ufak balıklardan güzelce kızartılmış üç tane getirmişti. Bunları Üstadımıza yedirmek için ısrar etti. Hem Rüşdü Efendinin hatırını kırmamak, hem de balıkları sevdiği için yedi. O balık yüzünden beş saat mütemadiyen sancı çekti. Bu sancı başladıktan üç saat sonra, Rüşdü Efendiye dedi ki: 'Hüsrev’deki paramdan balığın fiyatını al; sancı devam ediyor.' dediği hâlde balıkların fiyatını almadığı için, iki saat daha devam ediyor. En nihayet dedi ki: 'Aman parayı al, beni bu sancının verdiği azaptan kurtar.' Rüşdü Efendi balığın fiyatını aldığı dakika, sancı birden bire kesildi." (Barla Lahikası, 236. Mektup)

Bazen öyle olur ki hatır kırmak belki o zatın kalbini kırmak seviyesine gelince bir defaya mahsus olarak Üstad, en has dostundan ve en rükün talebesinden küçük bir hediye almış olabilir. Tespit ettiğimiz kadarıyla birkaç tane hadise vardır.

Birinci Misal: Hulusi Yahyagil Ağabey:

"Bana bir hediye gönderdin; gayet ehemmiyetli bir kaidemi bozmak istersin. Ben demiyorum ki: 'Kardeşim ve biraderzadem olan Abdülmecid ve Abdurrahman’dan kabul etmediğim gibi senden de kabul etmem.' Çünkü sen onlardan daha ileri ve ruhuma daha yakın olduğundan, herkesin hediyesi reddedilse, seninki bir defaya mahsus olmak üzere reddedilmez." (Mektubat, İkinci Mektup)

İkinci Misal: Bazen öyle olur ki bir hediye maddeten küçük olur ama manen bin tane talebenin belki bir şehrin tüm talebeleri namına olunca böyle bir hatır için bir defaya mahsus olarak kaidenin hatırı kırılabilir.

"Medrese-i Nuriyenin mürşidi, müessisi ve müdebbiri Hacı Hâfız kardeşimizin bu defa üçüncü olarak bir teberrükünü gördük. Ta Barla’da iken tatlı lokmaların kerametli, acip bereketi ve Isparta’da İktisat Risalesini tatlılaştıran iki buçuk okka balın harika bir hadiseye sebebiyet vermesi, bu üçüncü defa da bin mübarek ve masum hatırlarını ve iltifatlarını temsil eden ve parçalanmayan bir hediyeyi göndermiş. Altmış senelik bir kaide-i hayatiyemi o bin hatırın hatırı için o kaidemin hatırını kırdım." (Kastamonu Lahikası, 89. Mektup)

Üçüncü Misal: Üstad'ın bu olayda teberrüken maddeten küçük bir hediyeyi, bir şehrin nur talebeleri namına almış olduğunu görüyoruz.

"Nazif kardeşimizin hem İstanbul, hem İnebolu Nurcularının namına bayram ve yeni sene teberrükü hesabına gönderdiği maddi üç nevi teberrükü aldım. Onların umumu namına âdetime muhalif olarak kabul ettim. Allah onlardan razı olsun, Âmin. Onların hatırı için kaidemi kırdım." (Emirdağ Lahikası-I, 141. Mektup)

Bununla beraber Üstad'ımız, kendi idaresine bakan bir aileden de bahsediyor. Bu aile (Abdullah Çavuş Ağabeyimizin ailesi) Üstad'ımızın kendi imkânlarıyla aldığı gıda malzemelerini pişirmek suretiyle hizmetlerini görüyor.   

"İkincisi: Şu mübarek Ramazan’da, yalnız iki haneden bana yemek geldi; ikisi de beni hasta etti. Anladım ki, başkasının yemeğini yemekten memnûum. Mütebâkisi, bütün Ramazan’da benim idareme bakan mübarek bir hanenin ve sadık bir arkadaşım olan o hane sahibi Abdullah Çavuş’un ihbarı ve şehadetiyle, üç ekmek, bir kıyye pirinç bana kâfi gelmiştir. Hatta o pirinç, on beş gün Ramazan’dan sonra bitmiştir." (Mektubat, On Altıncı Mektup)

İlave bilgi için tıklayınız:

- Üstad'ın hediye almamasının hikmeti nedir? Hediyeleşmek sünnet iken; Bediüzzaman hediye almamakla sünnete muhalefet etmiş olmuyor mu?

- İlmin izzetini muhafaza etmekle ilgili Risale-i Nur'da geçen yerler hakkında bilgi verir misiniz?

4. Bediüzzaman, "Ferdiyet" makamına mazhar mıdır?
1. Kutbiyet Makamı, makamların en yükseği ve son merhalesidir. Bu makama çıkanlar, âdeta Rasulullah (asm)’ın o asırda bir halifesi ve vekili konumunda olurlar. Gavsiyet ve kutbiyet makamını cem edenlere ise, “Kutbu Azam” ya da “Gavs-ı Azam” denir. Bu makama gelen zatlar “Ferdiyet”  makamına erişmişler demektir. Ferdiyet makamda bulunan zat, kimseden ders almadan, terbiyesine girmeden, doğrudan Allah ve Resulünden (asm) feyizlenen zattır.

Günümüzde cemaat ve cemiyet manası kuvvet bulup inkişaf etmesinden dolayı, o ferdiyet manası artık cemaata aksetmiştir. Yani bütün o makam ve feyizler cemaatin uhdesine verilmiştir. Risale-i Nur ve talebeleri bu ferdiyet manasına mazhar olduklarından, ferdiyetin gerekleri ve harika hâlleri Nur dairesine intikal etmiştir. Onun için Nur talebesi başka kutup ve velilerin riyasetine girmeye mecburiyeti kalmıyor. Bu asrın dehşeti ve ağır şartlarından dolayı Allah kereminden bu asrın insanlarına böyle bir yolu açmış. Bir ikram, bir lütuf eseri, meşakkatsiz ve kısa bir zamanda, Risale-i Nur'un feyzi ve irşadı ile velayet mertebelerine ulaşmayı mümkün kılmıştır. Zaten ferdiyet makamı bir cihette vehbidir. Allah dilediğine ihsan eder.

Özet olarak, Risale-i Nur'un ve onun cemaatinin şahsi manevisi, bu zamanın "Ferit makamını" temsil ediyor. Cemaat içindeki talebe ve tabiler ise, bu Ferit makamının hücreleri ve atomları mesabesindedir. Nasıl beden hücrelerden müteşekkil ise, bu manevi Ferit makamı da cemaatin bireylerinden müteşekkildir. Üstad Hazretleri de bu şahs-ı manevinin mümessili olması hasebi ile Ferd-i Ferid  makamındadır. Ve bu makam daha sonra şahs-i maneviye intikal ediyor.

2. Ferit makamı bir zamanda bir kişiye veya bir tek şahs-ı maneviye verilir. 

3. Her bir zamanın bir hükmü vardır. Zamanlara göre hizmet ve manevi ilerleme prensiplerini koyan  mürşidin emri doğrultusunda haeeket etmeyenler, ona hakiki talebe olamayacaklarından ilerleme kaydemezler. Bu yollarda ilerleme kaydetmenin yolu, mürşide tabi olup koyduğu prensipler doğrultusunda hareket etmektir. 

Bu şahs-ı maneviye tabi olmanın yolu, Risale-i Nur'un düsturlarına uymaktır.

İlave bilgi için tıklayınız:

- "Risale-i Nur, o Ferdiyet makamının mazharıdır." Ferid makamı ne demektir? Risale-i Nurlar için; neden "gizlenmeye layık büyük bir sır" deniliyor? Esma-i hüsnadan nasıl nasibimizi alırız, nasıl mazhar olabiliriz?

- FERDİYET HAKİKATİ VE BİR SIR.

5. Bediüzzaman Said Nursi'nin heykellere karşı bakış açısı nasıldır?
HEYKEL, taş, tunç, mermer ve pişmiş toprak gibi dayanıklı maddelerden yapılmış insan ya da hayvan görüntüsü, simgesi. 

Kur'an, Hz. İbrahim (a.s.)'ın put ve heykelleri kırdığını anlatmaktadır. Rasulullah (a.s.m.)'da Mekke'nin fethinde Kâbe'nin içinde, çevresinde ve Safa ile Merve tepeleri üzerinde bulunan putları (heykelleri) kırıp temizletmiştir.

Rasulullah (asm)'dan gelen hadisler heykel (suret) yapmayı yasaklamaktadır. Bu konuda gelen haberler tevâtür derecesine ulaşacak kadar çoktur.

Bediüzzaman'ın heykeller konusundaki kanaati Kur'an ve sünnetten başka bir şey olamaz. Bu hususta bize ulaşan hatıra kayıtları çerçevesinde cevap verilebilir. Şöyle ki: 

Bediüzzaman'la birlikte İstanbul'da İngilizlere karşı "Hutuvât-i Sitte"yi neşreden ve bilâhare de Bedîüzzaman'ın emriyle Ankara'ya Milli Hükümeti desteklemesi için gelen ve Ankara'da Van mebusu olarak Meclis'e giren Tevfik Demiroğlu, Bediüzzaman'in Mustafa Kemal Paşa'yla aralarında heykel konusunda geçen sözlerini şöyle anlatır:

"Üstad'ı Ankara'da son olarak, istasyonda Paşa ile konuşurken gördüm. Ben yanlarındaydım. O zaman Mustafa Kemal Paşa'nın Sarayburnu'na heykelinin yapılması düşünülüyordu. Buna karşılık ilk olarak Sokulluların adamı olan, sarıklı avukatlardan Abdünnafî Efendi karşı çıktı. İstanbul'dan Ankara'ya telgraflar çekti. "Hilâfet merkezine heykeller dikilmez.” diye...

Orada (İstasyonda) Üstad, Paşa'ya: “Paşa, biz sana heykel dikmen için yardım etmedik..." dedi. İstasyonda ben duydum. Paşa cevap vermeden yürüdü. Ertesi günü de duyduk ki, Üstad Van'a gitmiş." (bk. Tanıyanların Dilinde: TEVFİK DEMİROĞLU.)

Abdülğani Ensarî Efendi bir hatırasını da şöyle anlatmıştır:

M. Kemal Paşa heykelini yaptırmaya ilk teşebbüs ettiği sıralarda, Bediüzzaman Hazretleri ona hitaben uzun bir mektub yazdı ve Paşa'nın yaverine verdi, ona vermesini söyledi. O mektubu ben de görmüş, çok korkmuştum. Hatırımda kalan birkaç cümlesi şöyle idi:

"Nasıl ki insanın avret yeri mestûr olduğu zaman, sair insan ve mahlukat görmezler. Amma eğer bir insan, bilerek ve kasten avret yerini açar, dolaşırsa; o zaman herkese maskara olur. Aynen öyle de bu sanem ve heykel dahi, Âlem-i İslam'ın bin seneden beri bayraktarlığını yapmış olan bu milleti temsil etmediği gibi, gayet ahmak ve divane birisinin avret yerini açarak halka teşhir eder misüllü bir hamakat ve maskaralıktır. Bu millet için yapılacak heykel; yol, köprü, mektep vesaire gibi hizmetlerdir." 

Dostları Üstad Hazretlerine Ankara'da kalması için çok ısrar etseler de o gitme fikrinde kararlıydı. Sefer hazırlıklarını yaptıktan sonra ayrılmak üzere Ankara istasyonuna geldi. Orada büyük bir topluluk onu beklemekteydi. Bu arada evi istasyona yakın Malum Paşa'da Hz. Üstad'ı uğurlayanlar arasındadır. Son görüşmelerinde Paşa, Bediüzzaman'dan heykeller hakkındaki fikrini sorar. Bediüzzaman Hazretleri de:

"Büyük Kur'an'ımızın bütün hücumu heykelleredir. Müslümanların heykelleri ise; hastahaneler, mektebler, yetimleri koruyan yurtlar, mabedler, yollar gibi abideler olmalıdır." diye cevab verir. (bk. BADILLI, Mufassal Tarihçe-i Hayat,  I, 574)

Ayrıca Risale-i Nur'da geçen bilgilere göre heykeller, putlar gibi habis ruhları celbederler. Hem de riya ve gösteriş olduğu için nefsani, hevai görülmüş ve hoş karşılanmamıştır. 

"Memnu' heykel, suretler: Ya zulm-ü mütehaccir, ya mütecessid riya, ya müncemid hevestir.
Ya tılsımdır: Celbeder o habîs ervahları." (Sözler, Lemeat)

"Hem meşhurdur ve hadis imamları tahric ve kabul ettikleri Hazret-i Hâlid İbn-i Velid vak'asıdır ki: Uzza denilen sanemi tahrib ettikleri vakit, siyah bir kadın şeklinde, o sanem içinden bir cinniye çıktı. Hazret-i Hâlid, bir kılınç ile o cinniyeyi iki parça etti.

Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, o hâdise için ferman etmiş ki: "Uzza sanemi içinde ona ibadet ediliyordu, daha ona ibadet edilmez." (Mektubat, On Dokuzuncu Mektup, On Beşinci İşaret)

Ayrıca bazı eşhasların rububiyet iddiası için heykellerine serfüru ettirdiği malumdur. Onun için Bediüzzaman şiddetle heykellere karşı çıkmıştır.

"Aynen öyle de: Tabiiyyun ve maddiyyun mezhebinin başına geçen o eşhas, kuvvetleri nisbetinde kendilerinde bir nevi Rububiyet tahayyül ederler ve raiyetini kendi kuvveti için kendine ve heykellerine ubudiyetkârane serfüru ettirirler, başlarını rükûa getirirler demektir."
(Şualar, Beşinci Şua)

"Sanemperestliği şiddetle Kur'an menettiği gibi, sanemperestliğin bir nevi taklidi olan suret-perestliği de meneder.

Medeniyet ise, suretleri kendi mehasininden sayıp Kur'ana muaraza etmek istemiş.

Halbuki gölgeli gölgesiz suretler, ya bir zulm-ü mütehaccir veya bir riya-yı mütecessid veya bir heves-i mütecessimdir ki, beşeri zulme ve riyaya ve hevaya, hevesi kamçılayıp teşvik eder." (Sözler, Yirmi Beşinci Söz)

İlave bilgi için tıklayınız:

- Bir hadiste: "Şu resimleri yapanlar kıyamette kendilerine, yaptığınızı canlandırınız, denilerek cezalandırılacaklardır." buyruluyor. Ancak evlerimizde Bediüzzaman'ın resimleri bulunabiliyor. Resimlerini yapmak ve asmak konusunu açar mısınız?

- İslam’da heykelin yasaklanmasındaki hikmetler. (Video: Dr. B. SABAZ)

6. Üstad merdümgiriz olduğu için mi cumaya gitmemiş? Bu; insana verilmiş fıtri bir hâl mi, yoksa hadiselerin tesirinden midir?
Cuma namazı için, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre, en az kırk kişi bulunmalıdır (bk. Nevevî, el-Mecmû', IV, 487; İbn Kudâme, el-Muğnî, III, 202-203). 

Üstat'ımız hem Şafi mezhebine tabi olduğu için hem de sürgünde yani hürriyeti selbedildiği için cuma ona farz değildi. Cumanın vücub şartlarından birisi de hür olmaktır. Üstadımızın cuma namazını terk etmesinin asıl nedeni merdümgirizlik değildir. "Merdümgirizlik asıl sebebe tevafuk etmiş" demek daha yerinde olur kanaatindeyiz. 

Üstad'ımız bu hususu kendisi şu şekilde izah etmektedir:

" ... Bana itiraz edenler, gizli ayıplarımı bilmiyorlar. Yalnız zahiri bazı hatalarımı bahane edip ve yanlış olarak Risale-i Nur'u benim malım zannedip Risale-i Nur'un nurlarına perde çekmek, intişarına rekabet etmek için derler: 'Said cuma cemaatine gelmiyor, sakal bırakmıyor.' gibi tenkidleri var."

"Elcevap: Ben, çok kusurları kabul ile beraber derim: Bu iki meselede büyük mazeretlerim var."

"Evvela: Ben Şâfiîyim. Şâfiî Mezhebinde cumanın bir şartı; kırk adam imam arkasında Fatiha okumaktır. Daha başka şartlar da var. Onun için burada bana cuma farz değil. Ben, mezheb-i Âzamîyi takliden, bazen sünnet olarak kılıyordum..." (Emirdağ Lahikası-I, 24. Mektup)

Merdümgiriz, kalabalıkları sevmeyen, insan içine çıkmaktan hoşlanmayan; insanlardan kaçan kimse demektir. Merdümgirizler kendilerine müstakil ve her tesirden azade bir muhit oluşturmak isterler. Alıngan, çekingen, insanlardan sıkılan, kalabalıktan hoşlanmayıp yalnızlık isteme hâli de diyebiliriz.

Yeni Said -Eski Said’den farklı olarak- içtimai ve siyasi hayatı terk etmiş ve tamamen Kur’ân hakikatlerine yönelmiştir.

Üstad Hazretleri, kendisinde de bir hastalığın var olduğunu ve bunun da hikmetini şöyle izah ediyor:

“Bu yirmi sene tazyik neticesi, ehemmiyetli ve müzmin bir hastalık bana ârız olmuş. Zaten eskiden beri o hastalığın esası bende vardı ki, ona merdümgirizlik, yani, insanlardan çekinmek, temas etmemek, temastan müteessir olmak... Hattâ şimdi en hafif ruhlu bir kardeşim, bir şakirdimle görüşmeyi -fakat Risale-i Nur hizmetine ait olmamak şartıyla- ruhum kaldırmıyor. Hattâ dostâne bakmaktan cidden müteessir oluyorum..”

“Kur’ân’dan gelen Risale-i Nur’un elmas gibi hakikatlerini bana mâletmekle cam parçalarına indirmemek hikmetleriyle, Cenâb-ı Erhamürrâhimîn bana bu hastalığı vermiştir. Cenâb-ı Hak bana bu müzmin hastalığı vermiş, şükrediyorum.” (bk. age., 33. Mektup)

Üstad'ın merdümgirizliğine; insanların büyük bir evliya görüp, ona ilgi ve teveccüh göstermeleri ve Üstad Hazretlerinin bundan rahatsız olma ve sıkılma hâli de diyebiliriz. Öyle ki bu tarz nazarlar, Üstad Hazretlerini hasta ediyordu. Bu sebeple mümkün mertebe nazarlardan, yani insanların ilgi ve teveccühünden kaçınmaya çalışıyordu.

Risale-i Nur davasının azami ihlas prensibi de ilgi ve teveccühü kaldırmıyor, men ediyordu. Üstadımızın nazarlardan sıkılmasında azami ihlas prensibinin de rolü büyüktür denilebilir. 

Üstad'ımız vazifeli olduğu için, onun bu tarz hususi hâllerinin olması gayet normaldir.

7. Denizli hapsi hangi sebeplerden dolayı başlamıştır?
Üstad'ın hayatının anlatıldığı Tarihçe-i Hayat eserinde, Denizli hapsinin sebebi olarak şunlar ifade edilmektedir: 

"Risale-i Nur’un neşriyat ve fütuhat dairesi gittikçe genişliyor. İştiyakla Nurları okuyanlar, günden güne ziyadeleşiyor. Risale-i Nur’daki harika kuvvet ve tesiratın neticesini müşahede eden gizli İslamiyet düşmanları yine bir entrika çevirip Risale-i Nur’a ve müellifi Bediüzzaman’a suikastle, 'Bediüzzaman gizli cemiyet kuruyor, halkı hükûmet aleyhine çeviriyor, inkılapları kökünden yıkıyor, Mustafa Kemal’e deccal, süfyan, din yıkıcısı diyor, bunu hadislerle ispat ediyor.' gibi bir sürü bahaneler ve planlarla itham edilerek Kastamonu’dan Denizli Ağır Ceza Mahkemesine, yüz yirmi altı talebesiyle beraber 1943 senesinde sevk ediliyor." HAŞİYE

HAŞİYE : "Denizli hapsinin yegâne sebebi, Risale-i Nur’un Isparta ve Kastamonu merkez olarak sair vilayetlerde intişarı ve böylece din muhabbetinin gittikçe tezayüd etmesi idi. Hatta, Denizli hapsinden az evvel, Yedinci Şua olan Âyetü’l-Kübrâ risalesi İstanbul’da gizli tab edilmişti. İman hakikatlerini harika bir surette izah ve ispat eden bu eser de din düşmanlarını telaşa düşürmüş ve Denizli hadisesine bir sebep gösterilmişti." (Tarihçe-i Hayat, Denizli Hayatı)

Bu ithamlardan sonra yine Tarihçe-i Hayat'ta yukardaki cümlelerin devamında şu ifadeler geçmektedir: 

"Sonra, Risale-i Nur Külliyatında siyasî bir mevzu olup olmadığını tetkik için birkaç memurdan müteşekkil bir ehl-i vukuf teşkil edilerek, müsadere edilen Nur Risaleleri ve mektuplar tetkike başlanınca, Bediüzzaman, “Bu vukufsuz ehl-i vukuf, Risale-i Nur’u tetkik edemez. Ankara’da yüksek, ilmî bir ehl-i vukuf teşkil ettirilsin. Avrupa’dan feylesoflar getirilsin. Eğer onlar bir suç bulurlarsa, en ağır cezaya razıyım” der. Bunun üzerine Risale-i Nur Külliyatı ve bütün mektuplar, Ankara’da profesörler ve yüksek âlimlerden mürekkep bir ehl-i vukufa satır satır tetkik ettirilir. Ehl-i vukuf tarafından, “Bediüzzaman’ın siyasî bir faaliyeti yoktur. Onun mesleğinde cemiyetçilik ve tarikatçılık mevcut değildir. Eserleri ilmî ve imanîdir, Kur’ân’ın bir tefsiridir” diye rapor veriliyor. Mahkemeye verilişindeki ithamlar, delilsiz ve ispatsız olduğu için, birtakım uydurma bahane ve tertiplerden ibaret olduğu anlaşılıyor." (bk. age. )

Bu konuda hem Tarihçe-i Hayat hem de lahikalarda çok bilgiler mevcuttur. 

8. "Kur'an bize yeter." diyenlerle Üstad Hazretlerinin mealen "Hakiki tevhid-i kıble Kur'an-ı Kerim'de olur. Ona yapıştım." sözü arasında fark var mı, izah eder misiniz?
"O tahayyürde iken, Cenâb-ı Hakkın rahmetiyle kalbime geldi ki: Bu muhtelif turukların başı ve bu cetvellerin menbaı ve şu seyyarelerin güneşi Kur’ân-ı Hakîmdir. Hakikî tevhid-i kıble bunda olur. Öyle ise, en âlâ mürşid de ve en mukaddes üstad da odur." (Mektubat, Yirmi Sekizinci Mektup, Üçüncü Mesele...)

"Kur’an bize yeter." diyen birisi şeriatın diğer üç delili olan sünnet, icma ve kıyası reddetme niyeti ile diyorsa, bu kişi dalalete sapmış demektir. 

Hak olan Ehl-i sünnet inancında, şeriatın dört delili beraberce kabul edilmek zorundadır. Aksini iddia eden yolunu şaşırmış sapkın kimsedir. Günümüzde bazı ilahiyatçıların "Kur'an bize yeter." deyip, sünnet ve icmayı inkâr etmeleri bu kabildendir. 

Üstad'ın fikir ve eserleri ortadadır, böyle bir iddia içinde olması söz konusu değildir. Üstad'ımızın "Kur'an'dan başka kitaba bakmadım." demesi, meslek ve meşrep tesis etme noktasında herhangi bir mesleğe tabi olmadan yeni bir meslek oluşturma anlamındadır. 

Mesela, Üstad'ımız Nakşiliği, Kadiriliği taklit etmeden Nur mesleğini Kur'an'dan istifade ederek ahzetmiştir. Üstad'ımızın "Kur'an'dan başka kitaba bakmadım." ifadesi, buna matuftur. Yoksa sünnet, icma ve kıyası reddetmek anlamında değildir. 

Risale-i Nur ve Nur mesleği, bir mezhep değil ki dört delil üzerine gitmek zorunda olsun. Bir ayeti veya birçok ayeti kendine ölçü alıp yeni bir meslek kurulabilir. 

Risale-i Nur mesleği dört esas üzerine bina edilmiştir. Bu dört esas, Kur'andan alınan dört ayetin irşadıyla dört hatvede (adımda) şöyle izah edilmiştir.(bk. Sözler, Yirmi Altıncı Söz, Zeyl)

1. Hatve: Nefsi temize çıkarmamak.

"...Nefislerinizi temize çıkarmayın..." (Necm, 53/32)

Nefsini temize çıkaran, acz ve fakrını göremez. Nefsin acizliğini ve fakirliğini görebilmek için, önce bu ayetin emrine riayet etmek gerekir. Zira kusursuz bir nefis telakkisi, acz ve fakrı anlamaya engeldir.

2. Hatve: Ölüm ve hizmette nefsi düşünmek, zevk ve arzularda unutmak.

"Allah’ı unutan ve bu yüzden Allah’ın da kendilerine kendilerini unutturduğu kimseler gibi olmayın. İşte onlar fasık kimselerin ta kendileridir.” (Haşir, 59/19)

Nefsini yani yaratılış gayesini unutmayan kişi, varlık ve benlik davasında bulunmaz. Nefsini unutan, yaratılış gayesini bilmeyen, ahireti düşünmeyen kişi de nefsinin esiri olur, felakete sürüklenir.

3. Hatve: Kusuru kendinde görüp, iyilikleri Allah’tan bilmek.

"Sana her ne iyilik erişirse Allah'tandır. Sana her ne kötülük gelirse, o da kendi nefsindendir..." (Nisâ, 4/79)

Bu ayetin acz ve fakre işareti zahirdir. İnsan nefsinde kusur ve aczden başka bir şey görmemelidir.

4. Hatve: Benliği unutup, kendi varlığını, Allah’ın esma tecellilerine bir ayna olarak bilmek.

"...Her şey helak olup gidecekdir, onun zatı (onun rızasına uygun olan ameller) müstesna." (Kasas, 28/88)

İlave bilgi için tıklayınız:

- Bu muhtelif turukların başı ve bu cetvellerin menbaı ve şu seyyarelerin güneşi Kur’ân-ı Hakîmdir. Hakikî tevhid-i kıble bunda olur. Öyle ise, en âlâ mürşid de ve en mukaddes üstad da odur. Ona yapıştım." İzah eder misiniz?

9. Üstad Hazretleri hangi renk cübbe giyer, sarık takardı? Sünnette bu konuda bir bilgi var mıdır?
Hz. Peygamber (asm)'in, giyeceklerde en sevdiği rengin beyaz olması ve ashabı­na da beyazı tavsiye etmesine karşılık yeşil ve kırmızı gibi çe­şitli renklerde cübbeler giydiği de riva­yet edilmektedir. (bk. Belâzürî, Ensab, 1, 190; Diyârbekrî, Târîhu'l-hamis, II, 191)

Üstad Bediüzzaman da sünnete riayet eden bir Peygamber aşığı olarak elbette bunlara riayet etmiştir. Ağabeylerin hatıralarında cübbe ve sarıklarla ilgili şu malumatlar verilmiştir:

"Beyaz bir cübbe, sarık, saçları kulaklarına kadar önden ve arkadan inmiş..." (Tanıyanların Dilinden, Ali Çakmak)

"Büyük bir heyecanla içeri girdik ve Üstad, yatak içerisinde oturmuş, başına sarığa benzer bir bez sarmış, beyaz bir cübbe giymiş, sanki ay gibi parlıyordu..." (bk. age., Yusuf Dehri)

"Üstad içeri girdi, sırtında tahmin ederim, bezden yapılmış siyah bir cübbe vardı. Boynunda beyaz bir atkı, başında kendine has bir sarık vardı, saçları uzundu..." (bk. age., Ömer Okçu/ Hekimoğlu İsmail)

"Üstad memnun olarak boşalan yere oturdu. Çok güzel ve temiz bir kıyafeti vardı. Başında sarığı, uzun siyah geniş kollu bir cübbe giymişti." (bk. age., Alâeddin Yılmaztürk)

"Biz, terzi Nur talebesinin dükkânında biraz kaldıktan sonra, baktık, Üstad Hazretleri çıktı. Üstad evden çıkarken üzerinde açık gri bir cübbe, başında sarık, gayet zayıf, tığ gibi endamı vardı. Yüzü buğday rengindeydi. Yavaş yavaş kendilerine yaklaştık. Terzi, bizleri Üstad Hazretlerine takdim etti." (bk. age., İrfan Gökova)

10. Üstad'ın Kafkasya cephesinde katıldığı bir muharebe var mı?
Üstadımızın Birinci Cihan Harbinde savaştığı cephe, Doğu Anadolu içlerine kadar genişlemiş olan Kafkas Cephesidir. Ama Rusya içlerinde bulunan Yukarı Kafkas Cephesinde (Azerbaycan gibi) yaptığı herhangi bir muharebe söz konusu değildir. 

Nikola Nikolaviç emrindeki Rus ordusuyla savaştığı önemli cephelerden birisi Kafkas Cephesi idi. Bu savaşta Ruslara en büyük desteği Doğu Anadolu’da bağımsızlık isteyen Ermeniler verdi.

1916 yılı Nisan’ında saldırıya geçen Ruslar, Ermenilerin de desteğiyle Erzurum ve Trabzon’u işgal ettiler. Osmanlı ordusunun karşı taarruzu ise bir netice veremedi. Erzincan ve Muş illeri de işgale uğradı.

Birinci Dünya Savaşı sırasında Üstad Bediüzzaman, talebeleriyle birlikte Pasinler, Van-Gevaş, İsparit ve Bitlis civarlarında Rus-Ermeni kuvvetlerine karşı savaştı. 1914 yılından itibaren başlayan mücadele, talebelerinin büyük bir bölümünün şehit olması ve kendisinin de Şubat 1916 tarihinde yaralı olarak Rusların eline esir düşmesine kadar devam etti.

11. "Üstad'ın sünneti" gibi bir kavram kullanmak "Bediüzzaman'ın sünneti" demek doğru mu? Varsa nelerdir?
Sünnet, Hazret-i Muhammed'in (asm) Müslümanlarca uyulması gerekli sayılan davranışlarıyla, şu ya da bu konuda söylemiş olduğu sözlerin tümü, koyduğu kurallar ve Müslümanlara gösterdiği yoldur. Sünneti bu anlamda Peygamber Efendimizin (asm) dışında herhangi birisine izafe etmek caiz değildir. 

Bediüzzaman Hazretlerinin hayatında, davranışlarında, ahlakında hüküm ferma olan Kur’an ve sünnettir. Yani Bediüzzaman Hazretlerinin hayatının en büyük gayesi, sünnet üzerine yaşamak ve bunu insanlara ilan etmektir. Kendi hevasına ya da kendi isteğine özgü yeni bir yaşam formu (sünneti) oluşturmak asla ve kata mümkün değildir. Onun hayatının en büyük misyonu sünneti yaşamak ve yaşatmaktır. 

"Demek oluyor ki, insan için en mühim, âli maksat, Cenâb-ı Hakk'ın muhabbetine mazhar olmasıdır. Bu ayetin nassıyla gösteriyor ki, o matlab-ı âlânın yolu Habibullaha ittibâdır ve Sünnet-i Seniyyesine iktidâdır."

"Sünnet-i Seniyye, saadet-i dâreynin temel taşıdır ve kemâlâtın madeni ve menbaıdır."(1)

Risale-i Nur'un birçok yerinde, bir Müslümanın en mühim vazifesi sünnete ittiba etmek olarak gösteriliyor. Hâl böyle iken Üstad'ın kendine ait bir sünneti veya adabı ortaya koyup insanları buna davet etmesi mümkün değildir.

Sünneti, dini konuların dışında da bir âdet, bir tarz, bir usul ve bir bakış açısı şeklinde ele alırsak, elbette Üstad'ın da diğer âlimlere nazaran kendine özgü bir tarzı ve has bir bakış açısı olduğu söylenebilir. Yani "herkesin kendine has olan meşhur bir özelliği için, bu tarz onun sünneti yani tarzıdır" denilirse, bunda dini bir mesuliyet olmaz. Lakin farklı manalara yol açabileceğinden kullanmamak lazımdır. 

Mesela, Risale-i Nur mesleğinin Rahim ve Hakim isimleri üzerine gitmesi, eserlerinde ve fikirlerinde hikmet, ispat ve delili öne çıkarması; "Üstad'ın kendine özgü bir bakış şeklidir." diye yorumlanabilir. 

Ama "sünnet" ibaresi şeriatın bir kavramı olması ve şeriatın ikinci büyük bir delili olması hasebi ile başkalarına izafe ve nispet edilmesi doğru bir yaklaşım olmaz. Sünnet, Peygamber Efendimize (asm) ve şeriata ait bir kavramdır ve böylece de kullanılması gerekir.

1) bk. Lem'alar, On Birinci Lem'a.

12. Üstad Hazretleri, Risale-i Nur’un şahs-ı manevisinin mi yoksa Nur şakirdlerinin şahs-ı manevisinin mi temsilcisidir?
Risale-i Nur’da geçen yerlere baktığımızda, iki mananın sarih bir şekilde geçtiğini görürüz.

1. Risale-i Nur’un şahs-ı manevisinin temsilcisi, Nur şakirdleridir.

"Risale-i Nur'un şahs-ı manevîsini temsil eden has şakirdlerin ..."(1)

2. Nur şakirdlerinin şahs-ı manevisinin temsilcisi, Üstad Hazretleridir.

Küçük Hüsrev Feyzi Ağabey, Üstad için "Risale-i Nur'un tercümanı ve şakirdlerinin şahs-ı manevîsini temsil eden mümessilidir."(2) diyor.

Kanaatimizce Üstad Hazretleri hayatta iken, bizzat kendisi Risale-i Nur'un şahs-ı manevisinin temsilcisidir.

"Risale-i Nur'un şahs-ı manevîsini haklı olarak bir nevi Mehdi telakki ediyorlar. O şahs-ı manevînin de bir mümessili, Nur şakirdlerinin tesanüdünden gelen bir şahs-ı manevîsi ve o şahs-ı manevîde bir nevi mümessili olan bîçare tercümanını zannettiklerinden, bazen o ismi ona da veriyorlar."(3)

"Üçüncüsü: Ben onların nazarında Risale-i Nur ve şakirdlerdeki şahs-ı manevîsinin mümessili ve numunesi olmam cihetiyle,"(4)

Bir şahs-ı manevinin temsilcisi, zamandan zamana değişir. Üstad Hazretleri vefat ettikten sonra, Nur şakirdlerinin şahs-ı manevisi, Risale i Nur’un şahs-ı manevisinin temsilcisidir. Çünkü Üstad’tan sonra Risale-i Nur’un şahs-ı manevisini temsil edecek bir kişi değil ancak bir başka şahs-ı manevi olabilir. Bu konuda da Üstadımız şöyle diyor: 

"Risale-i Nur'un şahs-ı manevîsi ve o şahs-ı manevîyi temsil eden has şakirdlerinin şahs-ı manevîsi..."(5)

Dipnotlar:

(1) bk. Emirdağ Lahikası-I, 167. Mektup.
(2) bk. Kastamonu Lahikası, Küçük Hüsrev Feyzi’nin bir istihracıdır. 
(3) bk. Emirdağ Lahikası-I, 205. Mektup.
(4) bk. age., 92. Mektup.
(5) bk. Kastamonu Lahikası, 120. Mektup.

13. Bediüzzaman Said Nursi, neden Risalelerde sürekli çektiği işkencelerden bahsediyor, bu insana kasvet, hüzün veriyor, nasıl yorumlarsınız?
Üstad Bediüzzaman kendi başından geçen olay ve hadiselerin tamamını değil, aksine çok azını ve insanların bilmesi gereken miktar kadar bahseder. Yoksa O'nun için hazırlanan Tarihçe-i Hayat şimdikinden üç kat fazla olduğu halde, kendileri üçte bire indirip, bu son haline getirmiştir. Dolayısıyla bunlardan bahsetmelerinin sebebi, bizim kasavete girmemizi istediği için değil, İslam davasında başta peygamberler (a.s), sonra onların yolundan gidenlerin sıkıntılarının bir nebzesini kendisinin de çektiğini ifade etmek içindir.

Sıkıntısız hizmet olmaz. Elbette bu hizmet-i imaniye ve Kur'aniyede bulunanlar, keyf ve lezzetten ziyade bu sıkıntılara hazır olmaları gerektiği dersini vermektedir. Ayrıca bizim çektiğimiz sıkıntının O'nun ve O'nun gibilerinin çektikleri yanında hiç mesabesinde olduğunu ve büyütülmemesi gerektiğini vurgulamak içindir. Zaten aşağıda vereceğimiz gibi kendisi bundan şikayetçi değil, nefsini ikna etmek için bu sıkıntılardan istifade edilmesi gerektiğini ve İlahi birer hediye hükmünde olduğunu da ilan etmektedir. 

Hazcılık veya hedonizm, Kirene Okulu'nun, yani Sokrates'in öğrencisi Aristippos'un (M.Ö. 435-355) öğretisidir.

Hazzın mutlak anlamda iyi olduğunu, insan eylemlerinin nihai anlamda haz sağlayacak bir biçimde planlanması gerektiğini, sürekli haz verene yönelmenin en uygun davranış biçimi olduğunu savunan felsefi bir görüştür.

Aristippos'a göre her davranışın nedeni, mutlu olmak isteğidir. Yaşamın gereği hazdır. Haz insanı insan eden duygudur. Bilgilerimiz duygularımızla alabildiğimiz kadardır, bunda öteye geçmez. Bu yüzden Aristippos duygularımızın getirdiği hazza yönelmeyi, acıdan kaçmayı söyler. En üstün iyi, hazdır.

Bu felsefe ölümden ve ölümün hazzı yok etmesinden çok korkup çekiniyor. Dolayısı ile ölüm ve acı verici şeyleri hatırlamak istemiyor. Bunların bütün gaye ve amaçları dünyanın adi ve fani hazlarını tatmak olduğu için hayatın gerçeklerine kulak tıkıyorlar.

Oysa Allah’a ve ahirete iman eden birisi, dünya nimetlerini tadımlık olarak görür, hayatı acısı ile tatlısı ile bir terakki madeni olarak telakki eder ve acı ile karşılaştığında sabreder, nimetler ile karşılaştığında ise şükreder.

Üstadımız çektiği sıkıntıları, iman sayesinde nasıl huzura ve mutluluğa dönüştüğünü göstermek için anlatıyor. Yani imanı sağlam birisi hadiselere iman nazarı ile bakarsa, hadiselerin güzel cihetlerini görür hayatından tam bir lezzet alır. Hadiselere iman nazarı ile değil gaflet nazarı ile bakılırsa, her bir hadise huzuru taciz eden bir düşmana dönüşür. Bu açıdan insanın dünya hayatında mutlak bir hazza ulaşması ve gerçek bir saadete erişmesi asla kabil değildir.

Dünya lezzetlerini acılaştıran en tesirli faktör, firak ve ölümdür. Mesela, gençlik ve sıhhat iki dünya nimetidir, hatta bütün lezzetlerin de kaynağıdır. Lakin bu iki nimet en fazla yirmi otuz yıl sürüyor, sonra yerini hastalığa ve yaşlılığa bırakıyor.

Kalbini gençliğe kaptıran birisi için, gençliğin elden gitmesi, hatta ölüme maruz kalması çok acıklı ve hazindir. Ne kadar lezzet ve muhabbet varsa o kadar azap ve acı vardır. Zira kalbin bağlandığı bir şeyden ayrılması çok daha zor ve daha acı vericidir.

Ölüm ve ayrılık acısı sadece gençlik ve sıhhati acılaştırmıyor, dünyanın her türlü nimet ve lezzetini azap yumağına çeviriyor. Tabi bu durum, düşünen ve tefekkür eden insan için böyledir, yoksa kafasını sefahat ve rezaletlere sokan gafiller bu incelik ve hakikatleri hissetmeyebilir. Zaten sefahat ve haramlara dalmasının sebebi de bu acı ve azapları hissetmemek içindir. Üstadımız bu zevk konusunda çok farklı yerlerde farklı açılardan güzel değerlendirmeler yapar. Bir iki numune; 

"Ey zevk ve lezzete mübtelâ insan!" 

"Ben yetmiş beş yaşımda, binler tecrübelerle ve hüccetlerle ve hâdiselerle ayne’l-yakîn bildim ki:"

"Hakikî zevk ve elemsiz lezzet ve kedersiz sevinç ve hayattaki saadet, yalnız imandadır ve iman hakikatleri dairesinde bulunur. Yoksa, dünyevî bir lezzette çok elemler var; bir üzüm tanesini yedirir, on tokat vurur gibi, hayatın lezzetini kaçırır."(1)

"Hem yüzer tecrübenle, ey sabırsız nefsim, kat’î kanaatin gelmiş ki, zahirî musibetler altında ve neticesinde inayet-i İlâhiyenin çok tatlı neticeleri var. عَسٰى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ ["Belki sevmediğiniz şey hakkınızda hayırlıdır.” (Bakara, 2/216)] çok kat’î bir hakikatı ders veriyor. O dersi daima hatıra getir. Hem, feleğin çarkını çeviren kanun-u İlâhî, senin hatırın için o pek geniş kanun-u kaderî değiştirilmez."

مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ [“Kadere iman eden, kederden emin olur.” (ed-Deylemî, el-Müsned 1:113)] kudsî düsturunu kendine rehber et. Hevesli akılsız çocuklar gibi, muvakkat, ehemmiyetsiz lezzetlerin peşinde koşma. Düşün ki, fâni zevkler, sana mânevî elemler, teessüfler bırakıyor. Sıkıntılar, elemler ise, bilâkis, mânevî lezzetler ve uhrevî sevaplar veriyor. Sen divane olmazsan, muvakkat lezzeti yalnız şükür için arayabilirsin. Zaten lezzetler şükür için verilmiş."(2)

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, On Üçüncü Söz, İkinci Makam.
(2) bk. Emirdağ Lahikası-I, 148. Mektup.

14. Bediüzzaman Said Nursi Hazretlerinde, hissikablelvuku neden çok görünüyordu? Bu sadece iyi insanlarda mı olur?
Olacak bir şeyi olmadan önce haber veren duyguya "hissikablelvuku" deniliyor. Önsezi anlamına da geliyor ki, her insanda bu duygu az ya da çok bulunur. Bazı insanlarda bu duygu çok inkişaf ettiği için keramet derecesine çıkabiliyor.

Bediüzzaman Hazretlerinde bu duygu çok fazla inkişaf ettiği için keramet derecesine ulaşmış ve hayatında bu duygu önemli bir bilgi kaynağı haline gelmiştir. Tarihte velilerin hayatında da bu duygu önemli bir mevki almış ve tevatür derecesine çıkmıştır.

Zaman uzadıkça önsezi de azalır, zira zamanın uzaması olayı gaybi anlamda derinleştirir ve görünmez bir hale sokar. Ama önsezisi çok kuvvetli veliler çok uzaktaki bir felaketi ya da müjdeli bir olayı hissedebilirler ki, bu durum artık keramet seviyesindedir.

"Hissikablelvuku sadece iyi insanlarda bulunur." demek doğru bir yaklaşım olmaz, ama "İstikrarlı ve keramet seviyesinde ancak salih ve veli insanlarda bulunur." demek daha yerinde ve sağlıklı olur.

15. Bediüzzaman Said Nursi'nin, çınar ağacındaki kulübeciğini yapmak kimin aklına gelmiş?
"Hazret-i Üstâd Bediüzzaman, Barla’daki asıl menzilinin önündeki muhteşem çınar ağacının dalları arasında kendisine yazlık bir köşk yaptırmış, odasının balkonundan oraya çıkmak için de bir merdiven kurdurmuştu. Bahar ve yaz aylarında, bilhassa yaz ayları gecelerinde orada kalır, evrad ve ezkârı orada okurlardı. Gündüzleri de ekseriya tefekkür vazifelerini bazen de tashihat işlerini orada yaparlardı."(1)

Üstad Bediüzzaman küçüklüğünden beri, tefekküre aşık ve talib bir zat idi. Bu nedenle geçmiş mütefekkir ve ariflerin yaptığı gibi yüksek yerlerde, dağlarda yalnız kalmaya kendini alıştırmıştı. Bu nedenle Barla'ya geldiği vakitte de aynı minvalde devam etmiş, tefekkür edebileceği yerleri bulmuş veya oluşturmuştu.

İşte bu dahili ihtiyaç olan tefekkür vazifesini hakkıyla icra etmek için Barla'da yüksek dağlara gider tefekkürünü yapardı. Meşhur Çam Dağında bazen aylarca kalır, tefekkürünü icra eder, eser yazar ve tashih ederdi.



Üstadımız Barla'da kaldığı yerin hemen önündeki meşhur Çınar ağacının da üstüne kulübe inşa fikrini kendisi vermiş, o zamanın kendisine gönül vermiş saff-ı evvel ağabeylerin de desteğiyle bunu yapmıştı.



Aynı şekilde Çam Dağının tepesine bile çıktığında buradaki derin bir vadiye nazır tepede bulunan Katran ağacının da üstüne bir küçük kulübe inşa etmişti.



Böylece dağın tepesinde olduğu vakitte bile daha yükseğe çıkmayı başarmış, tadına varılmayan tefekkürünü buradan yapmıştı. 

(1) bk. Badıllı, Mufassal Tarihçe-i Hayat, II, 857.

16. Bediüzzaman Said Nursi neden kendi nefsini herkesten ziyade nasihate muhtaç görüyor?
"Doğrusu, ben nefsimi temize çıkarmam. Çünkü Rabbimin merhamet edip korudukları hariç, nefis daima fenalığı ister, kötülüğe sevk eder. Doğrusu Rabbim gafurdur, rahimdir (affı ve merhameti boldur).” (Yusuf, 12/53)

Hazreti Yusuf (as) gibi nefsi arındırılmış bir peygamber bile nefsini temize çıkarmıyor, daima nefsinden Allah’a sığınıyorsa, Üstad'ın nefsini nasihate muhtaç görmesi ve nasihate önce nefsinden başlaması gayet normal bir durumdur.

Diğer bir husus, nasihat merkezden muhite doğru yapılırsa etkili ve ihlaslı olur. Yani nasihat önce nefse sonra diğer nefislere doğru yapılmalıdır. Kendini temiz ve ari görüp diğer insanları kirli görerek yapılan nasihat itici ve etkiden uzak olur. Bu yüzden nasihat eden kim olursa olsun, önce nefsinden başlamalı, sonra diğer insanlara nasihat etmelidir.

Başka bir husus, evliya ve salih insanlar nefislerini tamamen yok etmiyorlar, sadece itaat ve kontrol altına alıyorlar; bu durumda nefis her an tetikte beklemekte, en küçük bir zafiyette kafasını çıkarabilmektedir. Dolayısı ile evliyaların imtihanı evliya olmakla bitmiyor, aksine onların imtihanı katlanarak daha da büyümektedir. Bu durumda onların nefisleri ile olan mücadelesi her daim devam etmektedir.

Kendini iyi ve salih bilen iyi ve salih olamıyor, bu durumda her mümin kendini en aşağıda görmesi gerekiyor, nefis ile mücadelede bu kaide çok önemlidir.

17. Bediüzzaman Said Nursi'nin Nüfus Cüzdanı Var mıydı?
Osmanlı devletinin verdiği nüfus cüzdanı:



MALİYE NEZARETİ, EVRAK-I NAKDİ VE LEVAZIM MÜDÜRÜYETİ ŞURA-YI DEVLETİN GAYR-I DEVAİRDEN MESALİH-İ ŞAHSİYEYE DAİR VERİLEN MAZBATAYA MAHSUS VARAKADIR

Kıymeti Beş Kuruştur

DEVLET-İ ALİYE-İ OSMANİYE TEZKERESİDİR

İsim ve Şöhreti                           : Bediüzzaman Said Efendi.

Pederi İsmiyle Mahall-i İkameti : Müteveffa Mirza Efendi.

Validesi İsmi                               : Müteveffiye Nuriye Hanım.

Tarih ve Mahall-i Veladeti         : 1295 (bin iki yüz doksan beş) ve 1293 (bin iki yüz doksan üç). 

                                                       Hizan Kazası, Nurs Karyesi.

Milleti                                          : Müslim.

San'at, Sıfat ve İntihab Selahiyeti: Darü'l-Hikmeti'l-İslamiye azasından.

Müteehhil ve Zevcesi Olup Olmadığı: Mücerred.

Derecat ve Sınıf-ı Asliyesi         : -

EŞKALİ, SİCİL-İ NÜFUSA KAYID OLUNAN MAHALLLİ

Boy                                : Orta.           - Göz    : Ela.            - Sima: Buğday.

Alamet-i Farika-i Sabite: Tam.

Vilayeti                         : İstanbul.     - Kazası: Beyoğlu, Rumeli, Boğaziçi.

Mahalle ve Karyesi    : Sarıyer.       - Sokağı: Fıstıklı Bağlar.

Mesken Numarası     : 18/11.           - Mesken Nev'i: Yabancı.

Esas kaydı                 : Bitlis Vilayeti, Hizan Kazası, Nurs Karyesi.

Balâda isim ve şöhreti, hâl ve sıfatı muharrer olan Bediüzzaman Said Efendi, Devlet-i Aliye-i Osmaniye tebaiyetini haiz olup, ol suretle ceride-i nüfusta mukayyed olduğunu mü'şir işbu tezkere ita kılındı.

— 26 Eylül 1337 —

Nezaret-i Umur-ı Dahiliye

18. Bediüzzaman Said Nursi'nin CV'si / öz geçmişi var mıydı?
Darü'l-Hikmeti'l-İslamiye; 12 Ağustos 1334 (25 Ağustos 1918) tarihinde 5. Mehmet Reşat ve Şeyhülislam Musa Kazım Efendi'nin zamanında, vazifesi; İslam’a yapılan hücumlara ilmi cevap, basın-yayında İslam’ı anlatmak, Avrupa hayranlığı ile sarsılan imanı ve ahlakı korumak gibi hem halkın dini ihtiyaçlarına cevap vermek hem de maddeten savaşılan dış güçlere karşı oluşacak manevi savaştan milletin mukaddesatını muhafaza etmek için kurulmuş bir kurumdu.

Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri de davet üzerine 1919'da Darü'l-Hikmeti'l-İslamiye'ye doğum tarihi, memleketi, eğitimi, çalışmaları ve hayatına dair CV'sini, diğer bir tabirle kısa bir öz geçmişini vermişti.



İşte o öz geçmiş:

ME'MURİN VE KETEBE VE MÜSTEHDEMİN-İ DEVLET-İ ALİYYENİN TERCÜME-İ HALLERİNİN TAHLİLİNE MAHSUS VARAKADIR

-KIYMETİ ON KURUŞTUR-

Sual: 1) Tercüme-i hal sahibinin isim ve mahlası ve şöhret ve lakabı, bir sülale-i ma'rufeye mensub ise keyfiyet-i nisbeti, mezhebi, ecnebi ise tabiiyyeti, pederinin isim ve meslek ve şöhreti?

Cevap: 1) İsmim Said, şöhretim Bediüzzaman, pederimin ismi Mirza'dır. Bir sülale-i ma'rufeye nisbetim yoktur. Mezhebim Şafii'dir. Devlet-i Aliyyeyi Osmaniye tabiiyyetindeyim.

Sual: 2) Tarih ve mahall-i veladeti?

Cevap: 2) Tarihi veladetim 1293'tür. Mahall-i veladetim, Bitlis vilayeti dahilinde Hizan kazası mülhakatından, İsparit nahiyesinin Nurs Karyesidir.

Sual: 3) Memalik-i Osmaniyye ve ecnebiyyenin resmi ve hususi hangi mekteb ve medreselerinde, yahut muallim-i mahsustan hangi ilim ve fen ve san'at ve lisanları ne dereceye kadar tahsil eylediği, şehadetname ve tasdikname ve icazetname alıp almadığı, almış ise tarihleri. Hangi lisanlarla kitabet yahut yalnız tekellüm ettiği tab ve neşrolunmuş eser ve telifi var ise neye dair olup ne zaman ve nerede tab ve neşrolduğu ihtiraati fenniyye ve hususat-ı saireye dair bir imtiyaz ve ruhsatı haiz ise mahiyeti bir memuriyete ait intihabname veya ehliyetnamesi varsa o me'muriyetin kaçıncı sınıfı için hangi mabalden ne tarihte verildiği?

Cevap: 3) Bidayet-i tahsilimde mezkur İsparit nahiyesinde biraderim nezdinde mebadi-i ulumu iki sene kadar okudum. Sonra Erzurum'a tabi Bayezit kasabasında Şeyh Muhammed Celali Hazretlerinin halka-i tedrisinde tederrüs-ü mutad olan dürusu bi'l-ikmal itmam-ı nüsah eyledim. Harb-ı hazırın ilanı üzere gönüllü olarak alay kumandanı namıyla harbe iştirak eyledim. Bitlis'te Ruslara esir düştüm. Esaretten firar ederek İstanbul'a geldim. Bidayete-i teşekkülünden beri Darü'l-Hikmeti'l-İslamiye'de aza olarak bulunuyorum. Müşarün ileyh Muhammed Celali Efendi Hazretlerinden almış olduğum icazetnameyi zaman-ı esaretimde zayi eyledim. On yedi adet te'lifatım vardır. Birinci Arabiyü'l-ibare olarak te'lif gerdem olan "İşarat-ül İ'caz" nam tefsir-i şerif ve mantıkta "Talikat ve Kızıl İ'caz" nam risalelerle "El Hutbet-üş Şamiye" nam risale-i Arabi... Nokta, Şuaat, Sünuhat, Münazarat, Muhakemat, Tuluat, Lemaat, Rumuz, İşaret, Hutuvat-ı Sitte, İki Musibetin Şehadetnamesi ve Hakikat Çekirdekleri gibi diğer te'lifatım Türkiyy'ül-ibaredir. Te'lifatımın ekserisi irşad-ı Müslimin ve ikaz-ı gafilin için yazılmış münebbihattandır. Türk ve Kürd lisanıyla tekellüm ettiğim gibi Arabi ve Farisi lisanlarıyla yazar ve okurum.

Te'lifatımdan Rumuz, İşarat, Hutuvat-ı Sitte, İki Musibetin Şehadetnamesi, El Hutbet-üş Şamiye, Münazarat, Muhakemat ve Talikat'ın nüshaları kalmamıştır. İhtiraat-ı fenniye ve hususat-ı saire dair bir imtiyaz ve ruhsatı haiz değilim.

Sual: 4) Evvelce hizmet-i devlete dahil olup da henüz tercüme-i hal varakası vermemiş olanların muvazzaf veya mülazim olarak ne tarihte ve nerede dahil olduğu ve sırasıyla nasıl me'muriyetlere hangi tarihlerde tayin olunup ne miktar maaş veya ücret ve aidat aldığı, her me'muriyette ne zaman ifa-yı vazifeye ve istifa-yı maaşa mübaşeret edip o maaşın ne vakte kadar ahzeylediği arada mazul kalmış ise müddeti ve mazuliyet maaşı almış ise miktarı me'muriyet ve mazuliyetinde muhassesatınca daimi ve muvakkat zamaim ve tenzilat olup olmadığı, ne rütbe ve nişan ve madalyaları hangi tarihlerde ihraz eylediği ecnebi nişan ve madalyaları varsa ne sebeble ve ne zaman verildiği hidemat-ı gayr-ı resmiyede bulunmuş ve me'muriyet-i mahsusa ile bir tarafa i'zam kılınmış ise keyfiyeti?

Cevap: 4) Gönüllü ve bir hizmet-i müftehire olarak Harb-ı Umumi ilanı esnasında evvela alay müftüsü namıyla ordu-yu humayuna dahil olup, saniyen alay kumandanı vazifesini ifa etmekte iken Bitlis'te Ruslara esir düştüm. Bu hizmetlerim hep fahri idi. Yalnız esaretten avdetimde İstanbul'a geldiğimde Harbiye Nezareti ikramiye olarak bana üç ay ellişer liradan yüz elli lira verdi. Bir adet harb madalyası vardır. Başka rütbe ve nişanım yoktur. Ecnebi nişan ve madalyam yoktur. 26/Şevval/1334 tarihli irade-i seniye ile ve beş bin kuruş maaşla Darü'l-Hikmeti'l-İslamiye azalığına tayin ve 18/Zilkade/1336 tarihli İrade-i Seniye mucibince "mahreç" payesiyle taltif olundum.

Sual: 5) Bulunduğu me'muriyetlerden infisalı vuku bulmuş ise esbab-ı hakikiyesi ve bilahare cevaz-ı istihdam kararı alıp alamadığı, gerek bunlardan ve gerek vazife-i me'muriyetine taalluk etmiyen ahvalden dolayı taht-ı muhakemeye alınmış ise neticede ne hüküm sadır olduğu ve ceza görüp görmediği?

Cevap: 5) Şimdiye kadar hiçbir veçhile taht-ı muhakemeye alınmadım. Diğer suallere cevaptan veresteyim.

17/Teşrin-i evvel/1337

Darü'l-Hikmeti'l-İslamiye azasından

Bediüzzaman Said

19. Cumhuriyet döneminde tekke ve zaviyelerin kapatılması sonucunda, Üstad Hazretleri, İslamiyeti savunma adına diğer cemaat ve tarikatlara nazaran daha fazla hizmet etmiş diyebilir miyiz?
1926-1960 yılları arasındaki basın yayını araştırdığımızda, Türkiye'deki en büyük ve etkili İslami cemaatin Nur cemaati olduğunu rahatlıkla görürüz.

Bu süreç içinde Risale-i Nur'un 1.500 defa mahkeme edilmesi, Nur talebelerinin sürekli hapis edilmesi, Üstad Hazretlerinin hem hapis hem tecrit hem de çok defa zehirlenmek istenmesi, düşmanın kimi büyük tehlike gördüğü konusunda bir ipucu vermektedir.

Üstad Hazretleri, bu materyalist ve maddeci asrın manevi hekimidir. Risale-i Nurlar ise bu asrın hekimi olan Said Nursi Hazretlerine ihsan edilen manevi ilaçlardır. Risale-i Nurlar Üstad Hazretlerinin vesilesi ile Allah’ın, bu zamanda insanlara bahşettiği en mükemmel bir Kur’an tefsiridir; Kur’an’ın bu asır insanlarının anlayacağı şekilde bir yorumudur.

Nitekim Üstad Hazretleri 1876'da doğmuş ve en dehşetli fitneler de onun dönemi olan bin dokuz yüzlü yıllarda vuku bulmuştur. Bu müthiş ve dehşetli olaylar başta Birinci Dünya Savaşı sonra Rusya'da ateizm olan komünizmin kurulması ve dünyanın yarısını istila etmesi, ardından Anadolu’nun işgal edilmesi ve Osmanlının yıkılması ile yerine ladini bir rejimin gelmesi, ardından İkinci Dünya Savaşı gibi müthiş dehşetli olaylar, tamamen Üstad Hazretlerinin dönemi olan on dördüncü asırda vuku bulmuştur.

Bu olayların ışığında meseleye bakacak olursak, Üstad Hazretlerinin neden kıyametin alameti ve asrının hekimi olduğu anlaşılır.

20. Günümüzdeki din problemleri ve çözümleri hakkında, Bediüzzaman Hazretlerinin düşüncesi nedir?
Problemleri ve çözümlerini kısa maddeler halinde şu şekilde ifade edebiliriz:

İman Problemi: Materyalist ve dinsiz felsefenin imanları ya yok etmesi ya da yıpratması.

Çözüm: Risale-i Nur'un tahkiki iman dersleri ile imanın yeniden kazandırılması ve kuvvetlendirilmesi.

İktisadi Problem: Müslümanların Batı karşısında maddeten geri kalması, sefaleti ve fakirliği.

Çözüm:

"Maîşet için tarik-ı tabiî ve meşru ve zîhayat, san’attır, ziraattir, ticarettir. Gayr-ı tabiî ise, memuriyet ve her nev’iyle imarettir. Bence imâreti, ne nâm ile olursa olsun, medâr-ı maişet edenler bir nev’i cerrar ve aceze ve seeledir—fakat hilebaz kısmında... Bence memuriyete veya imarete giren, yalnız hamiyet ve hizmet için girmelidir. Yoksa, yalnız maişet ve menfaat için girse, bir nev’i çingenelik eder."(HAŞİYE)

"İşte, memuriyet filcümle ve askerlik bilcümle bizde olduğu için, servetimizi israf eline verip neslimizi etrafa saçıp zâyi ettik..."

"HAŞİYE: Ey memurlar, Eski Said’in kırk beş sene evvel söylediği bu sözünden gücenmeyiniz."(1) 

Doğal zengin olma yolları olan sanayi, ticaret ve ziraate yönelip diğer boş beleş işleri bırakmaktır. Osmanlının askerî ve sivil, "imâret"i, yani amirliği Müslümanlara tahsis etmesinin bir sonucu olarak gayri müslimler tabii zengin olma yolları olan sanat ve ticarete yönelmişler ve yüklü bir servet edinmişlerdir.

Osmanlıda Müslüman tebaa ise, tamamen memurluk ve amirliğe gözünü diktiği için, sanat ve ticarette giderek gerilemiştir. Yani özet olarak "imaret" tabiri amirlik ve üst düzey yöneticilik anlamına geliyor. Hatta atasözlerimizde bile "Benim çocuğum büyüyünce bey, paşa olacak." tabiri bu sosyal realiteye işaret eder niteliktedir.

Yönetim Problemi: İslam ülkelerinin tamamına yakınının baskıcı, otoriter ve tek adam ya da tek aile tarafından idare edilmesi ve kaynakların bir elden kontrol edilip kendi yandaş ve akrabalarına peşkeş çekilmesi.

Çözüm:

"İstibdat denilen dîv-i derrendenin pençe-i gaddarında hanım-ı hatime-i edyan, sükut ile ibka edilmiş idi."(2)

İstibdat, yani otoriter ve baskıcı rejimler, şeytanın gaddar bir pençesine benzetiliyor. Son din olan İslam, özü itibarı ile bu tarz bir yönetim anlayışını benimsemiyor, onaylamıyor. Nitekim dört halife döneminde de bu baskıcı ve keyfi anlayış fiilen bitirilmişti. Lakin dört halifeden sonra zamanın ruhunun da yardımı ile maalesef istibdat yeniden dirildi ve bu medeniyet asrına kadar hüküm sürdü.

"Şimdi elbette, taht-ı medeniyette oturan ve efkâr-ı umumî denilen Süleyman-ı meşrutiyetin engüşt-i mübarekine, her hasiyet-i teshire malik nigin-i şeriat-ı garra lâyık görülecek. Evet bunu layık görünüz, fiilen de tebrik ve inkıyad ediniz. Bırakmayınız, meşrutiyetin yed-i adilânesine yakışan o seyfullah-ı beyzaya istibdadın pis pençesi ilişsin ve ağrazına vesile ederek o mübareki lekedar etmesin."(3)

Üstad Hazretleri burada cumhuriyet ve meşrutiyetin İslam ile çelişmediğine işaret ediyor. Şeriat, insanları diğer insanların keyfi tahakküm ve baskısından kurtarıp, sadece Allah’a kul yapan ilahi bir rejimdir. Şeriatın özü istibdat rejimleri ile bağdaşmaz.

İstibdat temessül etse, somut bir obje haline gelse div-i derende, yani yırtıcı bir dev olurdu. Meşrutiyet ve cumhuriyet temessül etse, somutlaşsa, Hazreti Süleyman’ın meşru ve hakkaniyetli şeriatına dönüşürdü. Hazreti Süleyman’ın şeriatını tesirli ve adil kılan ana husus, onun Rabbani ve ilahi bir rejim olmasındandır.

Medeniyetin tahtında, insanlığın genel hissiyat ve fikriyatında Hazreti Süleyman’a ve onun devletine nispet edilen meşrutiyet ve cumhuriyetin oturması layık iken, maalesef ifrite teşbih edilen istibdat ve tahakküm hakim olup oturmuş. Günümüzdeki bütün cunta ve diktatörlükler, bu tespite kuvvetli birer delildir.

Eğitim Problemi: Din ve fen ilimlerinin bir birine düşman ve alternatif gösterilmesi ve bu hususta ifrat ve tefrite gidilmesi.

Çözüm: Üstad Hazretleri eğitim ile ilgili en büyük projesini şu cümleler ile özetliyor:

"Vicdanın ziyası, ulûm-u dîniyedir. Aklın nuru, fünun-u medeniyedir. İkisinin imtizacıyla hakikat tecellî eder. O iki cenah ile talebenin himmeti pervaz eder. İftirak ettikleri vakit, birincisinde taassup, ikincisinde hile, şüphe tevellüd eder."(4)

Osmanlının son dönemlerinde, medreselerde sadece dini ilimler okutulup fen ilimlerine yeterince ihtimam gösterilmediği için, İslam alemi Batı medeniyeti karşısında zayıf ve fakir kalmıştır. Teknolojik olarak onlarla rekabet edemeyecek bir zaafa düşülmüş ve en nihayetinde iş parçalanmaya kadar gitmiştir.

Yeni kurulan cumhuriyet rejimi de başka bir yanlışa düşerek, tevhid-i tedrisat kanunu ile eğitim kurumlarında sadece fen ilimlerini okutup din ilimlerini tecrit etmiştir. Bundan da hile, inkar, sefahat, ahlaksızlık gibi birçok manevi hastalıklar türemiş ve insan-ı kamil modeline ulaşılamamıştır.

Osmanlının son zamanlarında eğitimde fen ilimlerini ihmal etmesi nasıl bir yanlış ve tefrit ise, yeni rejimin din ilimlerini dışlayıp sadece fen ilimlerine yönelmesi de aynı şekilde yanlış ve ifrat bir tutumdur.

Çözüm, din ilimleri ile fen ilimlerinin beraber okutulduğu bir eğitim sistemidir.

Dipnotlar:

(1) bk. Münâzarat.
(2) bk. Âsâr-ı Bediyye.
(3) bk. age.
(4) bk. Münâzarat.

21. Bediüzzaman Said Nursinin hayatı; keramet, mücadele ve her seferinde zaferle sonuçlanan tartışmalarla anlatılıyor. Bu O'nun seçilmiş kişi olduğunu mu gösterir? Kendisinin bu konudaki görüşü nasıldır?
Üstadımız, her zaman ve her mekanda kendisini geri, vazifesini en ön planda tutmuştur. Bu hususta en veciz ifadesi şöyledir: “Nefis cümleden edna vazife cümleden ala.” yani "Nefsim cümleden aşağı ama mazhar olduğumuz iman hizmeti cümleden yukarı ve yücedir."

Mücadelesi ve gayreti hep iman hizmetine odaklanmıştır. Keşif, keramet, manevi makam gibi şeyleri hiç düşünmemiş, birinci önceliği cemiyetin imanı olmuştur. Bu sebeple Üstadımızın dünyasında ve nazarında manevi rütbe ve makamlar hiçbir zaman gündem, maksat ve gaye olmamıştır.

Onun seçilmiş kişi olması Nur talebelerinin ortak bir kanaatidir; Üstadımız bu kanaati zaman zaman tadil etmiş, zaman zaman da Nur Talebelerinin şevkini kırmamak adına ve onların motive olması açısından vazife noktasında kabul etmiştir.

Özetle şunu söyleyebiliriz, Üstadımız vazife ve meslek bakımından Nur mesleğini seçilmiş ve kudsi görürken, şahsını ise gayet sıradan, kusurlu ve noksan görmektedir...

22. Üstad Hazretlerinin Birinci Dünya Savaşında, sair diğer yerlerde yaptığı bunca hizmet, neden tarih kitaplarımızda yer almıyor? Yalan tarih mi okuyoruz?
Cumhuriyetin kurucu kadrosu ve onların materyalist dünya görüşü, sadece Üstadı değil koskoca Osmanlı tarihini bile görmezden gelip inkar etmeyi bir prensip edinmiştir.

Bu yüzden Osmanlıdan sonra kurulan yeni rejim Üstad'a karşı körleri ve sağırları oynamış, elinden geldiği kadar Üstadı itibarsızlaştırmaya çalışmış hatta, hayatına kastetmiştir.

Bu durumda Üstad'ın tarih kitaplarında ismimin zikredilmemesi gayet normal bir durumdur.

23. Üstad vefat etmeden önce durumu çok kötü olduğu halde neden Urfa'ya gitti? Ve "Ben Urfa'ya ölmeye geldim." demesinin ve ölümünün Urfa'da olmasını istemesinin hikmeti nedir?
Urfa’yı birçok yönden güzel ve değerli kılan hususlar var, bunlara kısa maddeler halinde işaret edelim.

Birincisi, Urfa kadim bir şehir olup, kültürel anlamda çok değerlidir.

İkincisi, Urfa peygamberler şehri olup, başta Hazreti İbrahim (as) ve Eyyüb (as) olmak üzere, birçok peygamberin hatırası halen canlıdır.

Üçüncüsü, bazı ağabeyler Üstad2ın Urfa’ya olan teveccühünü, istikbalde burada ifa edilecek Nur hizmetlerinden dolayı olduğunu söylerler.

Dördüncüsü, Urfa Anadolu’nun doğusu ile batısı, Türkü ile Kürdü, Araplar ile Türk dünyası arasında merkezi bir öneme sahiptir; bu yüzden Urfa canlı ve güçlü bir şehir olmak zorundadır. Mesela, batı şehirlerinde yaşayanlar her yıl Üstadımızın mevlidine katılmak için oraya akın ederek ora halkı ile kaynaşmaktadır.

Üstadımız diyor ki:

"Ben çok zaman evvel bekliyordum ki, Urfa tarafında Nurlara karşı kuvvetli eller sahip olmaya çıksın. Çünkü orası hem Anadolu'nun, hem Arabistan'ın, hem Kürdistan'ın bir nevi merkezi hükmündedir. Nurlar orada yerleşse, o üç memlekette intişarına vesile olur. Cenab-ı Hakka hadsiz şükrediyorum ki, Seyyid Salih gibi gençliğin bir kahramanı ve o havalinin çok kıymetdar ve hamiyetkâr ve dindar iki milletvekili Nurlara sahip çıkmaya başladılar. Ben de kendi paramla aldığım ve zehir hastalığının fazla rahatsızlığı içinde tashih ettiğim, bana mahsus bir kısım mecmualarımı onlara gönderiyorum. Çok yerlerden ve çok mühim zatlar tarafından istedikleri halde, ben Urfa'yı her yere tercih ediyorum. İnşaallah bir kısım daha onlara göndereceğim."

"Seyyid Salih ve hamiyetkâr milletvekilleri orada inşaallah Kur'ân ve imana tam hizmet edecek ve orayı Isparta'daki Medresetü'z-Zehra ve Mısır'daki Camiü'l-Ezher'in küçük bir nümunesi haline getirmeye vesile olmaya ve Şam ve Bağdat'taki medrese-i İslâmiyenin bir nümunesini açmaya yol açmalarını rahmet-i İlâhiyeden ümit ediyoruz."

"Hem madem Risale-i Nur'un mesleği hıllettir. Ve Urfa ise, İbrahim Halilullah'ın bir menzilidir. İnşaallah hıllet-i İbrahimiye parlayacaktır."

"Hem ihtimal-i kavîdir ki, bu dehşetli semli hastalıktan kurtulsam, gelecek kışta Urfa'ya gitmeyi cidden arzu ediyorum."(1) 

(1) bk. Emirdağ Lâhikası-II, (113. Mektup)

24. Üstad Hazretlerinin genellikle bir günü nasıl geçerdi?
Hazret-i Said, Bediüzzaman, Said-i Meşhur, Said Nursî, Muazzez Üstad; Müceddid-i Ekber, son asıraların tercüman-ı hakikatı, iman muallimi, fedakâr ve vefakâr Üstad, bir İslâm fedâisi vs. gibi ulvi mânalarla yâd edilen bu zât-ı âlişanın gündelik hayatı; cidden ve hakikaten tebrike değer, bakmaya layık güzel bir günlük hayatı, nurlu, müşfik bir yüzü, bir vech-i bedii vardır.(1)

Böylesine her biri ziyade ehemmiyetli olmakla birlikte, hayat-ı dünyeviyesinde bilfiil yaşayıp bihakkın nail olduğu bu mezkûr sıfatlara mazhar olmuş Bediüzzaman’ın günlük hayatına nazar etmeden önce; bir-iki önemli hususa dikkat edip hususi âlemimizde mütalaa edilmesi icab ediyor ki, istikamet ve mana-yı harfi üzere bir bakışı netice versin.

Evvela: Gündelik hayatının sermayesi olan hergünkü yirmi dört saatine dair yapılacak bir araştırma yahut değerlendirme de Üstad Hazretlerinin kendi lisanıyla Eski Said, Yeni Said ve Üçüncü Said olarak tanımladığı üç hayat safhasına evvelen bizzat nazar edip mütalaa etmek icab ediyor.

Üstad Hazretlerinin tüm safahat-ı hayatına bir bütün halinde nazar edildiğinde; hayatının mezkûr bu üç safhasında geçirmiş olduğu, kaderce yazılmış maddi ve manevi zaman şeridine asılmış ve böylece vukuata geçmiş ahvalin mühim izleri dolayısıyla gündelik hayatında da ortak noktalarla birlikte, zahir farklılıklara da şahitlik etmek mümkün olmaktadır.

Zira Bediüzzaman Hazretleri gibi manen vazifeli zatların gündelik hayatları; tek bir çizgi üzere yahut yeknesak tembellik döşeğinde monoton bir hayattan ziyade; heran tazelenen ve nev-i şahsına münhasır sıradışı bir hayat-ı beşeriye suretinde akıp gitmiştir.

Saniyen: Bediüzzaman Hazretlerinin, “Bir insanda, vazife ve ubudiyet ve zât itibariyle üç şahsiyet bulunduğunu ve o şahsiyetlerin ahlâkı ve âsârı bazan birbirine muhalif olduğunu...”(2) beyan edip ve

“İşte bu bîçare kardeşinizde üç şahsiyet var. Birbirinden çok uzak, hem de pek çok uzaktırlar…”(3)

şeklinde izah ettiği muhtelif şahsiyetlerini de ayrıca nazar-ı mütalaa da bulundurmak gerekiyor.

Dolayısıyla bu üç şahsiyetin de gündelik hayatına aksetmiş ve böylece sermaye-i ömrünü hakkıyla istikamet üzere istimal etmiş bir Üstad'ın şahsiyet-i beşeriyetini; istikamet üzere bir nazarla okuyup, anlamak mümkün hale gelecektir.

Salisen: Bediüzzaman Hazretleri, kıymetli ve bereketli ömrünü, kulaklarda kalacak olan sözlerin tanzim ve tertibi ile değil, bilakis kalblerde, ruhlarda, vicdan ve fikirlerde kudsî bir ideal halinde insanlıkla beraber yaşayacak olan din hissinin, iman şuurunun, ahlâk ve fazilet mefhumunun asırlara, nesillere telkini ile meşgul olan bir dâhîdir.(4)

Bediüzzaman Hazretlerinin gündelik hayatına baktığımızda, yaşadığımız zaman ve zeminde lisan-ı kalden ziyade bir tesirata sahip olan lisan-ı hali ne derece önemsediğini aşikâr görebiliyoruz.

Lisan-ı kal noktasında, herhangi bir izaha gerek olmaksızın; zaten nurlu yüz otuz parça Risale-i Nur Külliyatı'nın satır aralarında, bediüzzaman Hazretlerinin gündelik hayatından izleri okumak çokça mümkün olmaktadır.

Lisan-ı hal nokta-i nazarından ise Üstadımızın günlük hayatına baktığımızda; en yakınında bulunan saff-ı evvel hizmetkâr ve talebelerinin hatıratları ziyade bir ehemmiyet kesbetmekle birlikte, bu nurlu hatıraları arayıp bulmak, okumak ve böylece tanımaya çalışmak icab ediyor.

Üstadlarına her yönüyle ayine olmaya azmetmiş, saff-ı evvel ağabeylerin dilinden; Hazreti Üstad'ın günlük hayatına dair mücmel bir fihristeyi nazar-ı istifadelerinize arz ediyoruz:

• Üstadımız defaatle; “Benim hayatım intizamla geçmiştir” derdi. Evet, Üstadımızın hayatı, hatta her 24 saat günlük hayatı intizamlı idi. Gece ibadeti, teheccüd namazı ve mutlaka seher vaktinde uyanık ve tesbihatta ve duada olması daimî idi. Gece evrad okuduktan sonraki dua zamanı çok ehemmiyetli idi. Herhalde o zamanda bir vakti vardı ki, külliyet kesbedip bütün zerrat-ı kâinat namına tesbih ve tahmid ederdi. Gündüz de yemeği, risale tashihi ve ziyaretçilerle sohbeti vardı ki, hep intizamlı idi.(5)

• Üstad, seher namazını eda ettikten sonra, bir bardak limonlu çay içerdi. Hz. Üstadımız her ne zaman olursa olsun, çaya ve limon konulacak yemeklere limon damlatırdı. Üstadımız Bediüzzaman Hazretleri, günün ilk yemeğini kuşluk zamanında yerdi. Öğle vakti pek az, birkaç lokma bir taam alırdı. İkindi namazından evvel asıl yemeği yerdi. Ancak akşam namazından sonra okuyacağı esnada limonlu bir bardak çay içerdi.

Yatsı namazından sonra Resul-i Ekreme (a.s.m.) imtisalen hemen yatardı. Yatmadan evvel küçük bir lokmacık taam yerdi. Sonra Âyete'l-Kürsî' yi okur, yatardı. Seher vaktinden çok evvel kalkar, evradını okurdu, sabah namazından evvel veya sonraya kadar. Sabah namazını erken edâ ederek yanında bulunan hizmetkârlarına, basılan kitaplardan ders yaptırır, kendisi de eski hurufla yazılı aslından takip ederdi.(6)

• Kırlara gittiğimizde hiç boş durmazdı. Daima Cevşen, Evrad-ı Bahaiye, Delail-i Nur, Hülasatü'l-Hülâsa, Hizbi'n-Nuriye, Tahmidiye ve hususan Sekine'yi hiç bırakmazdı. Onu hergün okurdu. Hattâ bazen çay içerken bile okurdu. Risale-i Nurları ya tashih ederdi veya bizlere Risale-i Nurlardan okutur, kendisi dinlerdi. Tefekkür ederdi.

Kırlara gittiğimizde en yüksek yerlere çıkardı. Bazen yüksek ağaçların ve taşların başına çıkardı. Namaz kılarken de yüksek taşların başını tercih ederdi. Kırlarda cemaatle namaz kıldığımızda bizlere imamlık ederdi. Namaz vakti girdiğinde muhakkak ezan okuturdu. Üstadımız bizlere, “Sizlerdeki gençlik bende olsa, şu dağlardan inmem.” derdi. Daima kitab-ı kebir-i kâinatı mütalaa ederdi.

Gece erken kalkar, teheccüd namazını kılardı. Evradlarını, bütün dualarını sabah namazına bir saat kala bitirirdi. Ellerini dergâh-ı İlahiyeye açar, uzun uzun dua ederdi. Bu dua bir saat devam ederdi. O anda bizler huzuruna giremezdik. Ancak dua bittikten sonra girebildik yanına. Hatta bir defasında; “Benim bir dua vaktim var, o anda melaike de gelse kabul etmem.” demişti. “Hem istikbaldeki Nur Talebelerine dua ediyorum.” derdi. Üstadımız yatsı namazını kılınca fazla beklemez hemen yatardı.

Üstad Hazretleri, geceleri sabaha kadar dua, niyaz ve ibadette bulunurdu. Yaz ve kış âdetini hiç değiştirmez, teheccüd namazını devamlı kılar, münacaat ve evradların asla terketmezlerdi. Hiçbir zaman mübarek vaktini boş geçirmez; ya okur ya tashihle meşgul olur veya okutturur, dinlerdi.

Hem Isparta'da, hem Barla'da, hem Emirdağ'da, komşuları bizlere; “Ne zaman Üstad'ın evine geceleri baksak, Üstad'ın odasında ışık yandığını görür, hazin edasıyla dua ettiğini duyardık.” derlerdi.

Üstadımız her zaman abdestli olurdu. Üstad duhâ namazını da hiç geçirmezdi. Bu namazı güneş doğduktan 45 dakika sonra kılardı.

Üstadımız, bir insana kâfi gelmeyecek kadar az yer ve az uyurdu. Uyku konusunda bize de derdi ki; “Fıtrî uyku beş saattir.”(7)

Elhasıl: İslâm büyüklerinin hayatı ve hatıraları genç nesiller için en güzel rehberdir. Hayatın fırtınalı ve dağdağalı hadiseleri içinde bu rehberler ışıklı deniz fenerleri gibi aydınlık verirler. Hayatını vatan, millet ve din yolunda feda eden maneviyat önderleri ise, dünyada birer kutup yıldızı oldukları gibi, ukbâda da günahkârların şefaatçisi olurlar.(8)

İşte büyük Üstad'ın hayat hatıraları, hizmet-i imaniye ve Kur'aniye safhaları, hayat-ı şahsiye ve hayat-ı içtimaiyeye taalluk eden ahvali ve nihayet Esma-i İlahiyeye mazhariyet ve âyinedarlık noktasındaki ekmeliyeti o kadar berrak, ulvi ve yüksektir ki; bizim gibi, daha doğrusu benim gibi, en geride bir talebesinin haddi değil, onu terennüm edebileyim; o bâlâ kamete bir suret çizeyim. Bunu tevazu için söylemiyorum; ruhen, kalben, aklen yaşadığım ve idrak ettiğim hakikatler müvacehesinde söylüyorum.

Hazret-i Said'in şahsî hayatiyle, şahs-ı mânevisindeki son asırlara, zamana ve mekâna uzanan mahiyet-i ulviyesini birbirine karıştırmamak veyahut beşerî ahvali arkasında tezahür eden hizmet-i imaniyesine ve o hizmetin ilâ yevmi'l-kıyame devam ile âlemde meydana getirdiği büyük neticelere de atf-ı nazar etmek lâzım geliyor.(9)

Bu vesileyle, ahir zamanın en mühim bir şahsiyet-i maneviyesi olan mehdi-yi azam Bediüzzaman Hazretlerinin gündelik hayatını her yönüyle mücmel bir tarzda tanımak ve bilmek iştiyakında olmakla birlikte; büyük Üstada benzemek isteyen, hak ve hakikatın bağrı yanık âşığı olan/olacak bahtiyarların -denizden bir katre misali- nazar-ı istifadelerine arz etmiş olduk.

Dipnotlar:

(1) bk. Tanıyanların Dilinden: Mustafa Sungur.
(2) bk. Mektubat, Fihrist, Yirmi Altıncı Mektup, s. 504.
(3) bk. age., Yirmi Altıncı İkinci Mebhas.
(4) bk. Tarihçe-i Hayat, Ön Söz.
(5) bk. Tanıyanların Dilinden: Mustafa Sungur.
(6) bk. Tanıyanların Dilinden: Zübeyir Gündüzalp.
(7) bk. Tanıyanların Dilinden: Bayram Yüksel.
(8) bk. Tanıyanların Dilinden: Zübeyir Gündüzalp.
(9) bk. Tanıyanların Dilinden: Mustafa Sungur.

25. Üstad "Hayatımda iki şeyi bilmiyorum; biri korkmak, diğeri unutmak." Üstad'ın bu sözü sahih midir, nerede geçiyor ve nasıl anlamalıyız?..
“Hayatımda iki şeyi bilmiyorum; biri korkmak, diğeri unutmak." Bu cümleyi teyit edip doğrulayacak ifadeler, gerek Risale-i Nur'da, gerek hatıralarda geçmektedir. Şöyle ki:

"Bütün sergüzeşt-i hayatım şahittir ki, hak gördüğüm meslekte gitmeye karşı korku, elimi tutup men edememiş ve edemiyor." (1)

Herkesin gündüz geçmekten korktukları yerlerden onun yalnız başına geçtiğini,(2)

Talebelik yıllarında Mardin’deki Ulu Camiinin şerefesindeki ince demir korkulukların üzerine çıkıp, iki kollarını yanlara açarak dolaştığı,(3)

Üstad'ın, iki minare yüksekliğindeki, Van kalesinin tepesinde iken ayağının kaydığını, aşağı doğru düşerken, ağzından çıkan tek sözün, “Eyvah! Davam” olduğunu. Kendi ifadesiyle, “gaybî bir el” tarafından itilerek, üç metrelik bir kavis çizerek, aşağıdaki mağaranın kapısına düştüğü, (4) gibi ifadeler onun cesaretine işaret eden emarelerdir.

"Bu mevzûu’da kardeşi Molla Abdülmecid hâtıra defterinde şöyle der: 

'Kur’an-ı Kerim’i on beş gün zarfında hıfzetti. Kamus-ul Muhitten altmış satırlık bir sahifeyi bir defa okumakla ezberine alırdı. Evet bu zat, gerek medrese, gerekse mekteb ilim ve fenlerinden ezberine aldığı metinleri, kitapları unutmamak için, daima ezberinden okuyup tekrarlamaya mecburiyeti vardı. Ezberinde bulunan metinlerin mecmuu otuz Kur’an kadar idi.'"(5)

Üstad'ın, Siirt’in Tillo kasabasında, Arapça bir lügat olan "Kamus-u Okyanus"u “sin” harfine kadar ezberlediğini, seksen-doksan cild kitabı da üç ayda bir ezberden tekrarlaması da onun hafıza yeteneğinin harikulade olduğunun bir işaretidir.(6)

Üstadımızın imandan gelen harika bir cesareti, fıtrattan gelen müthiş bir hafıza yeteneği var. Bu ifadeler de bu gerçeği dile getiriyor.  

Dipnotlar:

(1) bk. Mektubat, On Üçüncü Mektup.
(2) bk. Tarihçe-i Hayat, İlk Hayatı.
(3) bk. A. Badıllı, Mufassal Tarihçe-i Hayatı, I/122, İstanbul 1998.
(4) bk. Sikke-i Tasdik-i Gaybi, Sekizinci Lem'a.
(5) bk. A. Badıllı, Mufassal Tarihçe-i Hayatı, I/147, İstanbul 1998.
(6) bk. Tarihçe-i Hayat, İlk Hayatı.

26. "Üstad Bediüzzaman Said Nursi; Allah ile görüşmüş." diyenler var, sizin düşünceniz nedir?
“... Ey herif! Bu sözlerinde şeriata adavet ediyorsun. Faraza sadîk olsan, sadîk-ı ahmak olursun. Adüvvü'd-dînden daha muzırsın.” (1) 

Bu tarz bağnaz ve ifrat düşünceleri kabul etmemiz mümkün değildir. Ayrıca bu tarz ekstrem (aşırı ve uç) düşünceler Risale-i Nur'a ve iman hizmetine büyük zararlar veriyor. Bu düşüncede olanlara "sadık ahmak" demekten başka bir ifade akla gelmiyor.

Üstadımızın yukarıda da ifade ettiği gibi, ahmak dost düşmandan ziyade zarar verir.   

Hristiyanlar Hazreti İsa (as)’a olan muhabbetlerinde aşırıya giderek onu ilahlaştırdılar ve küfre saptılar. Şia inancında olanlar da Hazreti Ali (ra)'a olan muhabbetlerinde aşırıya gittiler, bir kısmı küfre bir kısmı da bidat ve dalalete düştüler.

İfrat da tefrit de muzırdır, hak olan vasat ve istikamettir. Biz de Üstadımızı çok seviyor ve değer veriyoruz, ama asla ifrata gitmiyoruz.

Din düşmanları bu tarz sözleri bahane ederek "Nurcular Said-i Nursi'ye Peygamber nazarı ile bakıyor." diyerek, gençlerin aklını bulandırmaya çalışıyorlar ve Risale-i Nur'dan uzaklaştırıyorlar.

(1) bk. Muhakemat, Birinci Makale (Unsuru'l-Hakikat).

27. Bazıları Bediüzzamanın ismi için; Said-i Nursi değil, Said Nursi veya Said-i Nurs olarak yazılması gerektiğini ifade ediyorlar. Arapça mantığa göre doğrusu nedir?
Bu düşünceler temelden yanlıştır. Said-i Nursi veya Said-i Kürdi terkipleri Arapça bir tamlama değil, Osmanlıcada yaygın olarak kullanılan Farsça bir terkiptir. Örneğin “Kelam-ı Kadim” terkibi de kelimeler Arapça fakat terkip şekli Farsçadır. Bunu Arapça olarak düşünüp “Kadim’in kelamı” demek yanlıştır. Doğru anlamı: “Kadim olan Kelam” şeklindedir.

Bunun gibi, “Said-i Nursi” terkibi, "Nursî / Nurslu olan Said" anlamına gelir.

İmam-ı Gazali, İmam-ı Rabbanî, İmam-ı Azam terkipleri de böyledir. Gazalî-Rabbani-Azam (unvanlarıyla meşhur olan) imamlar demektir.

“Said Nursi” de Arapça bir terkip değildir. Ad ve soyaddan meydana gelen ve mürekkep bir isim olmayan, ayrı iki kelimelik (Akif Ersoy gibi) Türkçe bir ifadedir. Eğer Arapça bir terkip kabul edilse, bu takdirde bu bir sıfat tamlaması olur. Sıfat ile mevsuf arasında ma’rife ve nekre (belirlilik veya belirsizlik) bakımından aynı olması gerekir. Oysa, burada Said kelimesi alem (özel isim) olduğundan marifedir, Nursi kelimesi ise nekredir.

Demek ki, Arapça’da böyle tasavvur Arapça dil kuralına aykırıdır. Doğrusu: “Said en-Nursi” şeklinde olur. Nitekim, Araplar da “Said en-Nevresi” şeklinde -Nursi kelimesini, belirliliği ifade eden el takısıyla- kullanırlar.

28. Bediüzzaman Hazretleri, kendisiyle el sıkışılmasından, elinin öpülmesinden ve hatta ona bakılmasından ruhen müteessir oluyor. Bunun hikmeti nedir?
Bu konu Risalelerde aşağıdaki şekilde geçmektedir:

"Şimdi Risale-i Nur'un fevkalâde fütuhatı ve âlem-i İslâm'da dahi fevkalâde bir hüsn-ü kabule mazhar olması hengâmında, düşmanlar dahi dostlara inkılâp ettiği bir zamanda Risale-i Nur'un âzamî ihlâsını -ki rıza-yı İlâhîden başka dünyevî, uhrevî hiçbir rütbeye, makama âlet etmemek- muhafaza için, dehşetli bir merdumgiriz, yani, insanlardan tevahhuş ve sesi çıkmamak ve konuşmamak hastalığı ve elini öpmek, ona âdetâ bir tokat vurmak gibi dokunmak vaziyeti, kat'iyen bize kanaat verdi ki, bu bir istihdam-ı Rabbânîdir. Hattâ bu hakikatlerin izharına vesile olan bir şahsı da Üstadımız helâl etti."(1) 

"Merdümgirizlik" insanlardan sıkılma, kalabalıktan hoşlanmama ve yalnızlık isteme hâlidir.

Bu hâlin sebebini ve gerekçesini, Üstadımız'ın hizmetinde bulunan ağabeyler şu cümle ile izah etmektedirler: “Risale-i Nur'un âzamî ihlâsını -ki rıza-yı İlâhîden başka dünyevî, uhrevî hiçbir rütbeye, makama âlet etmemek- muhafaza için,..”

Yani Üstadımızın kendisiyle el sıkışılmasından, elinin öpülmesinden ve hatta ona bakılmasından ruhen müteessir olmasının asıl sebebi, azami ihlas ve Risale-i Nur'un hiçbir hissiyat ve duyguya alet edilmeme arzusu ve yaklaşımıdır. Risale-i Nur'un tesirli olmasında bu ihlaslı yaklaşımında büyük bir payı vardır. 

(1) bk. Emirdağ Lâhikası-II, 141. Mektup

29. Bediüzzaman Hazretleri, yatsıdan sonra neden kimse ile görüşmezdi?
Üstadımız, hususi dua ve evrat ile meşgul olurken yalnız kalmayı istermiş. Bir de Peygamber Efendimiz (asm) yatsıdan sonra hemen uyur, gece namazına hazırlık yaparmış; yani yatsı namazından sonra yatar, gece kalkıp vitir namazını kılardı.

Nitekim Cabir'den rivayetle bir hadis-i şerifte şöyle buyurmuştur:

“Gecenin sonuna doğru namaza kalkamayacağından endişe eden kimse, vitir namazını gecenin baş tarafında kılsın. Gecenin sonunda kalkacağına güvenen kimse de vitir namazını gecenin sonunda kılsın. Çünkü gecenin sonunda kılınan namazda melekler de bulunduğundan, vitri bu saatte kılmak daha sevaptır.”(1)

Hz. Peygamber (asm), yatsı namazını mescidde kıldıktan sonra evine döner, hanımları da ayrılarak istirahate çekilirlerdi. O, yatsı namazından sonra konuşmayla vakit geçirmeyi sevmez, yatsı namazını zamanında kılarak odasına çekilir, uyumadan önce Kur'ân okurdu. (Genellikle İsrâ, Zümer, Hadîd, Haşr, Tegâbün, Cum'a sûrelerinden birini tilâvet ederdi.)

(1) bk. Müslim, Müsâfirîn, 162, 163.

30. Bediüzzaman Hazretleri; mucizelerin ihtiyarı elden almadığı konusunda bir şey diyor mu? Zira şakk-ı kamer mucizesini gören nasıl inkar edebilir ki?
Mucizeler, akla kapı açacak, iradeyi elden almayacak bir dozajdadır.

Şayet mucizeler iradeyi teslim alacak dozajda olmuş olsa idi, ayın ikiye bölünme mucizesine tanık olan Mekke müşrikleri iman ederlerdi. Halbuki Ebu Cehil şakk-ı kamer mucizesine sihir deyip inkarında ısrar etti. Demek mucizeler insan iradesini iptal edecek bir baskıya sahip değiller.

İmana kabiliyeti ve niyeti olanlar için mucize bir delil ve ışık olurken, imana kabiliyeti ve niyeti olmayanlar için karanlık ve tesirsiz kalabiliyor; bu da mucizenin insan iradesini iptal etmediğinin bir kanıtı bir ispatı niteliğindedir.

Üstadımız bu inceliğe şu şekilde işaret ediyor:

"Din bir imtihandır, bir tecrübedir; ervâh-ı âliyeyi ervâh-ı sâfileden tefrik eder. Öyleyse, ileride herkese gözle görülecek vukuatı öyle bir tarzda bahsedecek ki, ne bütün bütün meçhul kalsın ne de bedihî olup herkes ister istemez tasdike mecbur kalsın. Akla kapı açacak, ihtiyarı elinden almayacak. Zira, eğer tamamen bedâhet derecesinde bir alâmet-i kıyamet görülse, herkes tasdike muztar olsa, o vakit kömür gibi bir istidat, elmas gibi bir istidatla beraber kalır. Sırr-ı teklif ve netice-i imtihan zayi olur."(1)

(1) bk. Sözler, Yirmi Dördüncü Söz.

31. Bediüzzaman ismi Kur'an-ı Kerim'de geçiyor mu? Sürekli soruluyor bana, Üstad'ın isminin geçtiği ayet var mı?
Öncelikle şunu ifade edelim ki, Bediüzzaman ismi Kur'an-ı Kerim'de sarih ve muhkem bir şekilde geçmiyor, böyle bir iddia da söz konusu değildir.

İkincisi, ayetlerin zahir, batın, sarih işari, muhkem müteşabih bir çok mana makamları vardır ki, ilimde rasih (derin) olan evliya ve alimler, normal insanların göremedikleri manaları ilim ve keşif  projektörü ile ayetlerde görürler ve bizlere bildirirler. Alim ve evliyaların bu içtihat ve yorumlarını inkar etmek küfür olmasa bile en azından hürmetsizlik ve ukalalık sayılır. 

"Hadis-i şerifte varid olduğu gibi, her âyetin birer zâhir ve bâtın ve her zâhir ve bâtının birer had ve muttalaı ve her had ve muttalaın çok şücun ve gusunu vardır."(1)

"Ulûm-u İslâmiye buna şahittir. Bu meratibin her birinin birer derecesi, birer kıymeti, birer makamı vardır; temyiz lâzımdır. Lâkin tezahum yoktur. Fakat iştibak iştibahı intaç eder. Nasıl daire-i esbab daire-i akaide karıştırılsa, ya tevekkül namıyla bir betalet veya müraât-ı esbab namıyla bir i'tizali intaç eder. Öyle de devair ve meratip tefrik olunmazsa, böyle neticeleri verir."(2) 

Ayetin zahiri manası herkesçe bilinen ve kabul edilen manasıdır ki, bunu inkar eden küfre girer. Kur’an’ın geneli zahiri ve muhkem manalardan oluşuyor.

Ayetin zahiri manasının yanında bir de remzi ve işari manaları vardır ki, buna batinî mana denir. Batınî manalar ancak ilimde ileri seviyede olanların anlayabildiği ince ve latif manalardır ki bu manaları inkar etmek küfür olmaz. Yani zahiri mana ile batinî mananın derece ve makamları iştibak (karıştırılmamalıdır) edilmemelidir.

Ayetin batini manalarının kendi içinde de çok dal ve budakları bulunuyor. Bazen bu manaların birisi dal gibi zahir ve açıkken, bir diğeri budak ve yaprak gibi latif ve gizli olabiliyor. Ayete ait bu muhtelif manaların dereceleri, hükümleri ve makamları bir birinden çok farklı ve değişiktir.

Üstadımızın bu zamanda milyonlarca insanın imanını kurtaran Risale-i Nur'un makbul olmasına dair Kur’an ayetlerinden işari ve remzi bir takım manalar çıkardığı doğrudur, ama hiçbir zaman işari ve remzi manalara bu muhkem ve sarih ayet manasıdır diye bir ifade kullanmamıştır.  

Tarihte bir çok evliya ve alim Kur’an-ı Kerim'den bu tarz işari ve remzi manalar çıkarmış ve bunu eserlerinde ifade etmişlerdir. Hatta tarihte Kur’an üzerine yazılmış binlerce tefsir Kur’an içinde sayısız mana ve işaretlerin olduğunun bir kanıtı bir ispatı niteliğindedir. Dolayısı ile Kur’an’ı sadece sarih ve zahir manası ile sınırlandırmak ve işari manalarını inkar etmek ayrı bir sapkınlık ayrı bir cehalettir. 

Dipnotlar:

(1) bk. İbni Hibban, Sahih 1:146; el-Münavî Feyzü'l-Kadîr, 3:54.

(2) bk. Muhakemat, Birinci Makale, Onuncu Mukaddeme, Hatime.

32. Bediüzzaman Hazretleri eserlerinde, "tekfir ve küfür" konularına nasıl baktığını açıklamış mıdır?
Risale-i Nur her konuda olduğu gibi, bu hususta da Ehl-i sünnet çizgisindedir.

Şimdi Haremeyn-i Şerîfeyne hükmeden Vehhâbîler ve meşhur, dehşetli dâhîlerden İbnü't-Teymiye ve İbnü'l-Kayyim-i Cevzî'nin pek acip ve cazibedar eserleri İstanbul'da çoktan beri hocaların eline geçmesiyle, hususan evliyalar aleyhinde ve bir derece bid'alara müsaadekâr meşreplerini kendilerine perde yapmak isteyen, bid'alara bulaşmış bir kısım hocalar, sizin, muhabbet-i Âl-i Beytten gelen ve şimdi izharı lâzım olmayan içtihadınızı vesile ederek hem sana, hem Nur şakirtlerine darbe vurabilirler. Madem zemmetmemek ve tekfir etmemekte bir emr-i şer'î yok, fakat zemde ve tekfirde hükm-ü şer'î var. Zem ve tekfir, eğer haksız olsa, büyük zararı var; eğer haklı ise, hiç hayır ve sevap yok. Çünkü tekfire ve zemme müstehak hadsizdir. Fakat zemmetmemek, tekfir etmemekte hiçbir hükm-ü şer'î yok, hiç zararı da yok."

"İşte bu hakikat içindir ki, ehl-i hakikat, başta Eimme-i Erbaa ve Ehl-i Beytin Eimme-i İsnâ Aşer olarak Ehl-i Sünnet, mezkûr hakikate müstenid olan kanun-u kudsiyeyi kendilerine rehber edip, İslâmlar içinde o eski zaman fitnelerinden medar-ı bahis ve münakaşa etmeyi caiz görmemişler, menfaatsiz, zararı var demişler." (1)

Birisine kafir dememekte hiçbir risk ve tehlike bulunmuyor; ama birisine kafir demekte büyük bir risk ve tehlike bulunuyor.

"Herhangi bir kimse, din kardeşine 'Ey kafir!' derse, bu tekfir sebebiyle ikisinden biri muhakkak küfre döner. Eğer o kimse dediği gibi ise ne ala. Aksi takdirde sözü kendi aleyhine döner." (2)

"Tekfir sebebiyle ikisinden biri muhakkak küfre döner", ifadesinin manası "tekfirin günahı kendine döner" demektir, kendisi kafir olur demek değildir. Kendisi kafir olur sözü, dinden çıkar anlamında değil, o sözün günahı kendine döner anlamındadır. (3)

Birisinin kötülüğünü ya da kafirliğini araştırmaya ve ona kafir ya da kötü demeye İslami bir emir bulunmuyor. Ama birisine kafir ya da kötü demenin şeriatta bir karşılığı ve hükmü bulunuyor. Şayet kafir dediğin kişi hakikatte mümin ise, o kafir ve kötü demenin büyük günahı ve vebali sana dönüyor. Şayet o kimse gerçekten kafir ise hiçbir hayır ve sevap kazanmıyorsun. Öyle ise tekfir ve zem konusunda neden gereksiz bir şekilde kendimizi riske atalım. Ehl-i sünnetin ve Risale-i Nur'un tekfir konusundaki bakışı bu şekildedir.

- Kafirlere kafir demenin hükmü?..

Sulh halinde olduğumuz ya da Müslümanların içinde yaşayan gayri müslimlere kafir denilmez ve denilmemelidir. Nitekim kör adama, hey kör demediğiniz gibi... Çünkü eziyettir. (bk. Nursi, Münazarat)Peygamber Efendimiz (asm) Müslümanların içinde yaşayan gayri müslimlere eziyet etmeyi yasaklamıştır:

"Kim zimmî olan birine eziyet ederse ben onun hasmı olurum."(4)

diyerek, İslamiyet'in tahkir ve eziyet dini olmadığını vurgulamıştır.

Kör bir adama kör demek bir nevi hakarettir, bir eziyettir ve bu üslup ile şayet İslamı tebliğ etme gibi bir niyet varsa, bunu hakaret ederek değil, seviyeli bir üslup ile yapmak Kur'an ve sünnetin gereğidir. Çünkü:

Allah Hz. Musa (as) ve Hz Harun (as) 'mı, Firavun'a gönderirken:

"Ona yumuşak söz söyleyin. Belki öğüt alır, yahut korkar." (Tâhâ, 20/44)

Yine Efendimiz (asm) için:

"(Resûlüm!) Sen, Rabbinin yoluna hikmet ve güzel öğütle çağır ve onlarla en güzel şekilde mücadele et!.." (Nahl, 16/125) 

vaz etmektedir.

 Allah'ın ayetlerini inkar eden ve Efendimiz (asm)'i yalanlayanlar için şöyle buyurulmaktadır:

"Şimdi sen onlara yumuşak davran ve güzel muamele et." (Hicr, 15/85)

"Sen yalnızca Allah'ın rahmeti sayesinde onlara yumuşak davrandın. Eğer katı yürekli biri olsaydın kesinlikle etrafından dağılıp gitmişlerdi." (Âl-i İmran, 3/159)

Bir müminde kabil-i tevil yüz tane küfür alameti olsa bir tane de sarih ve açık bir mümin alameti bulunsa, bu şahsın mümin olduğuna hükmedilir. Yüz tane mümin alameti olup bir tane tevile açık bir küfür sıfatı olan birisine kafir demek çok büyük bir günah ve risktir. Bu yüzden hiçbir sevabı ve faydası olmayan, ama riski ve günahı çok büyük olan tekfir yoluna sapmak, ancak ahmak Hariciler ve Neoselefilerin gidebileceği bir yoldur.

Radikal ve dalalet ehlinin arkasından gitmek insanı ateşe götürür, ama Peygamber Efendimiz (asm)'in sünnetini ve ümmetin ortak aklını temsil eden Ehl-i sünnet yolundan gitmek hem selametli hem de cennete giden bir yoldur. 

Dipnotlar:

(1) bk. Emirdağ Lâhikası-I, (152. Mektup)  

(2) bk. Müslim, 1/319.

(3) bk. Nevevi, Sahihi Müslim Şerhi, 2/51.

(4) bk. El-Münâvî, Feyzü'l-Kadîr: VI /19, hadis no: 8270.

33. Üstad'ın cihad anlayışı nasıldı? Bediüzzaman'ın hayatında kalemle manevi cihat da görünüyor; mavzerle maddi cihat da görünüyor...
Üstadımız daima mukteza-yı hale mutabık hareket ediyor. Savaşılacak yerde savaşıyor, sabredilecek yerde sabrediyor, ılımlı olunacak yerde de ılımlı oluyor. İster insan hayatı olsun ister toplumsal hayat olsun, tek bir hâl üzere devam etmez, bazen öyle bazen böyle durumlar zuhur eder.

"Savaşılacak yerde sabretmek, sabredilecek yerde savaşmak" hâl açısından bir dalalettir. Mesela, harici düşman olan İngiliz işgaline karşı ılımlı olup sabretmek ya da böyle tavsiyede bulunmak nasıl bir dalalet ise, dahilde Süfyan’ın tahribatına karşı silahlı mücadeleye girişmek de bir o kadar dalalettir.

Üstadımız hayatında nerede nasıl davranılacağını gayet iyi biliyor ve bu yüzden insanları etkiliyor. Nerede nasıl davranacağını bilmeyen adamın arkasından gidersen sonuç daima hüsran olur. Ahmak Neo-Selefçilerin iddia ettiği gibi, hayatın her tarafı maddi cihattan ibaret değildir. Hele ki şartlar maddi cihada elverişli değilken.  

En tehlikeli adam şartları, zamanı ve dönemin ruhunu okuyamadan nerede nasıl hareket edeceğini bilmeden hareket eden adamdır.  

Bugün yeryüzünde halisane maddi cihat edecek meşru bir devlet bulunmuyor. Bu yüzden bu yol şu an kapalıdır. Kim açık diyerek aklı kıt gençleri sapkın terör örgütlerinin kucağına atarsa dalalete girer ve vebali çok ağırdır. Bu zaman şartlarında şimdilik tek yol manevi cihaddır.

34. Bediüzzaman Said Nursi, Kore Harbini neden desteklemiş olabilir?
Kore Savaşı, 1950-1953 yılları arasında yapılan, Kuzey Kore ile Güney Kore arasındaki savaştır. Bu savaş, Soğuk Savaş'ın ilk sıcak çatışması olmuştur. Savaş, ABD ve müttefiklerinin, daha sonra da Çin Halk Cumhuriyetinin müdahalesiyle uluslararası bir boyut kazanmıştır.

Kore Yarımadasının aşağı yukarı tam ortasından geçen 38’inci paralelin güneyini ABD, kuzeyini de Rusya işgal etti. Ruslar, kuzeyde komünist bir idare kurup çekilince, orada Kuzey Kore, güneyde de Güney Kore olmak üzere iki devlet ortaya çıktı.

Rusya’nın gayreti ile bu iki devletin birleşmesi önlendi ve 1948’de yapılan seçimlere Kuzey Kore katılmadı. Seçimlerin sonunda Güney Kore’de normal bir hükumet kurulunca, burada bulunan elli bin civarındaki Amerikan askeri yurtlarına döndü.

İşin özü Kore harbi komünist Rusya ile Çin’in yayılmacı hareketine karşı konulmuş bir savaştır. Üstadımız, dinsizliği yaymaya çalışan komünizmi büyük bir tehlike olarak gördüğü için, Kore harbinde Güney Kore’yi desteklemiştir. Bu kanaat Bayram ağabeyin hatıralarında şöyle tebarüz etmektedir:

"1951’de askere gitti, acemiliğini İskenderun’da yaptı. Daha sonra çektiği kurrada Kore çıktı. Bunun üzerine Üstad’ın yanına gitti. Bayram Yüksel durumu Üstada anlatınca, Üstad çok memnun oldu. “Ben zaten bir Nur talebesini Kore ve Japonya’ya göndermek istiyordum. Bunun için seni veya Ceylan’ı düşünmüştüm. İnkâr-ı Ulûhiyetle mücadele için Kore’ye gitmek lâzım” dedi. Üstad Hazretleri kendi Cevşenini Bayram Yüksel’e verdi ve “Biz inayet-i Rabbâniye altındayız, hiç merak etme. Cenâb-ı Allah senin yardımcın olacaktır” dedi." (1)

“...Üstâd’ımıza, Kore’ye kur’amın çıktığını anlattım. Üstâd’ımız çok sevindi. “Tamam, ben bir Nur talebesini Kore’ye göndermek istiyordum. Onu da, ya seni veya Ceylan’ı düşünmüştüm. ınkâr-ı ulûhiyete karşı Kore’ye gitmek lâzım..” dedi ve çok sevindi. Üstâd’ımız NATO’yu da tasvib ediyordu...." (2)

"Ayrıca aynı sene içinde yani 8 şubat 1951’de Afyon’da münteşir “Kocatepe” gazetesi, Hazret-i Üstâd’ın ve Nur talebelerinin Kore meselesinde hükûmetin hareketini desteklediklerini abartarak: “Nurcular Kore’ye gönüllü topluyorlar” diye yaygara koparmıştı. Nur talebeleri de o gazetenin o abartmalı neşriyatına cevab vermişlerdi." (3)

Ek bilgiler için aşağıdaki linkleri inceleyebilirsiniz:

- Üstad'ın Bayram Ağabeyi Kore'ye savaşa gitmesine izin vermesini nasıl anlıyoruz? Halbuki o bir din muhaberesi değildi?

- Bayram Yüksel Ağabeyin Hatıraları İçin Tıklayınız.

Dipnotlar:
(1) bk. Ansiklopedik Bilgiler, Bayram Yüksel.
(2) bk. Mufassal Tarihçe-i Hayat-3, Sayfa:1918.
(3) bk. Mufassal Tarihçe-i Hayat-3, Sayfa:1917.

35. Bediüzzaman Said Nursi Hz. yaşadığı dönemde, var olan fikir akımlarından hangisine daha bağlıydı; İslamcılık mı?
Üstad Hazretlerinin müceddid olduğu konusunda herkes hemfikirdir. Müceddidler ise açılmış bir çığırdan gitmez, kendileri kendi dönemlerinin ihtiyaçlarını da göz önüne alarak yeni bir çığır açarlar. Dolayısı ile "Said Nursi Hazretleri bulunduğu dönemdeki fikir akımlarından hangisine mensuptu?" demek doğru bir yaklaşım değildir.

Risale-i Nur mesleği özgün, yeni ve aynı zamanda köklerine bağlı bir iman hareketidir. Dönemin akımlarına tabi ve bağlı bir hareket değildir. Turancılık, Osmanlıcılık ve İslamcılık hareketlerine tabi değildi.

"İslam milleti" kavramı ile Turancılıktan, demokrasi ve meşrutiyet kavramı ile Osmanlıcılıktan, önce fertlerin ıslah ve imanı metodu ile de siyasal İslam hareketlerinden ayrılmıştır.

Yani Risale-i Nur'un hizmet kökleri başta fertlerin ıslahı ve imanını kurtarmak, yönetim biçimi olarak demokrasi ve meşrutiyet, milliyet olarak da vatandaşlık ve İslam milliyeti esası şeklindedir, diye özetleyebiliriz. Ki bu anlayış ve hareket çok özgün ve yenilikçi, aynı zamanda Ehl-i sünnet köküne bağlı bir anlayış ve harekettir.

36. Üstad neden bu kadar çok eleştiriliyor? Üstad neden o kadar çok sürgün yedi ve hapis yattı?
"Meyveli ağaç taşlanır." atasözünde olduğu gibi, Üstadımız bu zamanda dini anlamda çok büyük hizmetlere ve güzelliklere vesile olduğu için, din düşmanları tarafından daima birinci büyük düşman ve tehlike olarak algılanmış ve öyle muamele görmüştür.

Bu sadece Üstada özgü bir durum değil, tarihte bütün evliya ve alimlere uygulanan genel bir durumdur.

Eleştiriler üç sebepten dolayı geliyor:

Birisi, dinsizlerin kasıtlı ve art niyetli eleştirileridir ki bu tarz eleştiriler genelde yapıcı değil yıkıcıdır. Yani düşmanlık hissiyatından gelen eleştirilerdir ki bunların amacı üzüm yemek değil bağcıyı dövmektir.

İkincisi, hasetlik duygusundan gelen eleştirilerdir. Bu tarz eleştiriler genelde nefsini ıslah edememiş, olgun olmayan şeyh ve kötü alimlerde diye de bilinen ulema-i su tarafından gelen eleştirilerdir. Bunların derdi kendilerini satmak ve kendi egolarını tatmin etmektir. Üstadımıza olan ilgi ve alaka bunları bu yüzden rahatsız ediyor, hasetlik damarlarını tahrik ediyor. Müspet hareket gereği bu kesimle de polemiğe girilmemelidir. İkna edici cevaplar ile yetinilmelidir.

Üçüncüsü, gerçekten ve ilmi anlamda tenkit edenler. Bunlar Risale-i Nur'u tam kavrayamadıkları için, insaf ve ilmi bir çerçevede öğrenmeye ve anlamaya çalışıyorlar. Bu kesime ilmi ve mukni cevaplar verilmeli ve durum güzelce izah edilmelidir. Bu tarz insanların tenkitleri yıkıcı değil yapıcıdır. Hatta Nur camiasındaki alimleri ve aydınları tekemmül ettiren hayırlı bir dinamiktir bu münekkitler. Bu yüzden bunların tenkidi hoş karşılanmalı ve güzelce meseleler izah edilmelidir...

37. Bediüzzaman Said Nursi'ye beslediğimiz muhabbeti; kendisine kudsiyet verdiğimiz zannıyla eleştiriyorlar. Bunlara nasıl cevap verilebilir?
- Peygamberlere karşı hürmet ve muhabbet etmek İslam’ın emridir.

- Alimlere ve salihlere karşı hürmet ve muhabbet etmek İslam’ın emridir.

- Anne ve babaya karşı hürmet ve muhabbet etmek İslam’ın emridir.

- Yaşlılara karşı hürmet ve muhabbet etmek İslam’ın emridir.

- Din için mücadele edenlere karşı hürmet ve muhabbet etmek İslam’ın emridir.

- Hoca, öğretmen, usta, abla, ağabey vesairelere karşı hürmet ve muhabbet etmek İslam ahlakının bir gereğidir.

Bunlarla ilgili ayet ve hadislerden bazıları şöyledir:

“De ki bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? Bu gerçeği ancak akıl sahipleri düşünüp öğüt alır.” (Zümer, 39/9)

Ebû Mes’ûd Ukbe İbni Amr el–Bedrî el–Ensârî radıyallahu anh’den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

“Cemaata Kur’an’ı en iyi bilen ve okuyanları imam olsun. Kur’an bilgisinde eşit iseler, sünneti en iyi bilen; eğer sünnet bilgisinde de denk olurlarsa, önce hicret etmiş olan; hicret etmekte de aynı iseler, yaşca en büyükleri imam olsun. Hâkim ve yetkili olduğu yerde kişiye, izni olmadıkça bir başkası imam olmaya kalkmasın. Hiç kimse, başkasının evinde, izni olmadıkça ev sahibinin özel yerine oturmasın.”(1)

Kur’anı iyi okuyup iyi anlamak, sünnet bilgisi, hicret ve yaşça büyük olmak gibi ölçüler imamlıktaki tercih sebepleridir. Demek ilim ve fazilet sahibi yaşlılara saygılı davranmak da bir fazilettir.

Ebû Yahyâ (veya Ebû Muhammed) Sehl İbni Ebû Hasme el–Ensârî radıyallahu anh şöyle dedi:

"Abdullah İbni Sehl ve Muhayyısa İbni Mes’ûd, sulh günlerinde Hayber’e gitmişlerdi. (İşlerini görmek için birbirlerinden) ayrıldılar. Neticede Muhayyısa, (buluşma yerine geldiğinde) Abdullah İbni Sehl’i kanlar içinde can çekişirken buldu. Onu defnetti ve sonra Medine’ye döndü." 

"(Abdullah’ın kardeşi) Abdurrahman İbni Sehl (durumu öğrenince yanına) Mes’ûd’un oğulları Muhayyısa ve Huvayyısa’yı da alarak Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’e gitti. Oradakilerin yaşça en küçüğü olan Abdurrahman, olayı anlatmaya başladı. Bunun üzerine Hz. Peygamber:

“Sözü büyüğünüze bırak, sözü büyüğünüze bırak!” 

buyurdu. Abdurrahman sustu ve olayı ötekiler anlattı."(2)

"Câbir radıyallahu anh’den rivayet edildiğine göre, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem, Uhud Gazvesi’nde şehid düşenleri her mezara iki kişi konacak şekilde toplattı ve sonra:

“Bunların hangisi daha çok Kur’an bilirdi?” 

diye sordu. Şehidlerden hangisi gösterilirse, önce onu kıbleden yana kordu."(3)

Görüldüğü gibi ilim her yerde öncelik ve saygı sebebidir. Kabre definde bile...

Ebû Mûsâ radıyallahu anh’den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

“Saçı–sakalı ağarmış Müslümana, aşırı gitmeyip ahkâmıyla amel etmekten kaçınmayan Kur’an hâfızına ve âdil hükümdara saygı göstermek, Allah Teâlâ’ya duyulan saygı ve ta’zimden ileri gelir.”(4)

Amr İbni Şuayb’ın, babası aracılığı ile dedesinden rivâyet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu.

“Küçüklerimize acımayan, büyüklerimizin (büyüklük) şerefini tanımayan bizden değildir.”(5)

İnsanların durumlarına göre tavır almak bir ayrımcılık ve iltimas değil; insanları seviyelerine göre değerlendirmektir.

İslam hukuku karşısında insanlar eşittirler. Beşeri ilişkilerde insanların sosyal durumlarına göre muamele görmesi normal karşılanır. Bir alime cahil gibi, bir çocuğa büyük gibi, bir yöneticiye bir şahıs gibi davranmak doğru olmaması yanı sıra hakaret bile sayılabilir.

Peygamberimiz (asm)'in elçilere, kavim ve kabilesi arasında mevki sahibi olanlara özel ikramlarda bulunduğu bilinmektedir. Bugün bizler bile kapımıza gelen bir dilenciye yaptığımız yardımla yakinen bildiğimiz bir fakire yaptığımız yardımın değişik olması da bu sebeptendir.

Bu gibi inceliklerden haberi olmayan bazı cahil takımının alim ve evliyalara karşı gösterilen saygı ve sevgiyi kudsiyet/masumiyet vermek olarak algılıyor. Oysa masumiyet ve ismet sıfatı sadece peygamberlere aittir. Onun dışındaki bütün insanlar hata edip yanılabilirler. "Said-i Nursi masum ve ismet sahibidir." diyen ya ahmaktır ya da yolunu şaşırmış bir sapkındır. Ama onu alim ve veli görüp ona saygı ve sevgi gösterenlere tan etmek de ayrı bir ahmaklık ve sapkınlık göstergesidir.

Allah’ım, büyük küçük bilmez, alim evliya tanımaz, bilenle bilmeyeni bir tutan, hatır gönül tanımaz sapkınların yolundan bizi koru. Âmin... 

Dipnotlar:

(1) bk. Müslim, Mesâcid, 290.

(2) bk.  Buhârî, Cizye 12, Edeb 89, Diyât 22; Müslim, Kasâme 1, 3, 6. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Diyât 8; Tirmizî, Diyât 4, 22; Nesâî, Kasâme 3, 4, 5; İbni Mâce, Diyet 28.

(3) bk.  Buhâri, Cenâiz 72, 75, 78, Meğâzî 26. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Cenâiz 27; Nesâî, Cenâiz 62; İbni Mâce, Cenâiz 28; Tirmizî, Cenâiz 31.

(4) bk. Ebû Dâvûd, Edeb 20.

(5) bk.  Ebû Dâvûd, Edeb 58; Tirmizî, Birr 15.

38. Üstadımız Birinci Said'den İkinci Said'e geçişte; birileriyle istişare etti mi, yoksa kendi aklı ve duygularıyla mı karar aldı? Meşveret etmemek sünnete muhalefet olur mu, bizler de bazı işlerimizde istişare etmezsek olmaz mı?
Üstadımızın geçirmiş olduğu manevi evreler, genelde içinde bulunduğu dönem ve şartlarla ilgilidir. Yoksa oturup istişare ile alınmış kararlar değildir.

Mesela, Osmanlı döneminde şartlar farklı ve ona göre bir hizmet şekli benimsiyor. Cumhuriyet döneminde şartlar farklılaşıyor ve hizmet şekli ona göre değişiyor. Çok partili dönemde hizmetin ana ekseni değişmemiş olsa da yine de bazı değişimler oluyor ve Üstadımızın tavrı da ona göre değişiyor.

Üstadımızın en büyük özelliği mukteza-yı hâle mutabık bir yolu benimsemiş olmasıdır. Yani içinde yaşadığı çağın gerekleri ve koşullarını çok iyi analiz edip ona uygun reçeteler sunmasını bilmiş ve ona göre tavır sergilemiştir. Birinci Said ve İkinci Said değişimini bu şekilde anlayabiliriz.

 Ama biz hayatımızda önemli kararlar alırken, itina ve istişareye dikkat etmeliyiz. 

39. Üstad'ın, "fazla yumurta verdiği için tavuğu kovduğu" doğru mudur, aslı nedir? Fazla yumurta ikram-ı Rabbani değil midir? Üstad'ın yaptığı caiz midir?
Evvela, bu hatırayı Üstadımız On Altıncı Mektub'ta anlattığı için ve buna şahid olan ağabeylerin  hatırlarında geçtiği için, bu olay kesinlikle gerçekleşmiştir, diyoruz. Zaten sadakat bunu gerektirir. Yoksa Üstad Hazretleri yaşanmayan ve başından geçmeyen bir hadise için "böyle bir şey oldu"  demesine ihtiyacı yoktur. Koca Bediüzzaman kendisini böyle basit bir konu için düşürmez. Yaşanmamış bir olay için "başımdan geçti" demez. Dolayısıyla bu yumurta hadisesi doğrudur.

Ayrıca Üstadımızın tavuğu kovalama konusu da Son Şahitler dizisinin I. cildinde bahsedilmektedir. Birinci Cildin içerisinde "Abbas Mehmet Kara" isimli bir ağabeyimizin hatıralarında ayrıntılı bir şekilde geçiyor. Hatta aynı hatırada aslında tavuğun üç yumurta getirdiği ifade edilirken, sonraları Üstadımız kendi hattıyla bunu iki yumurta diye ifade etmektedir.

Abbas Mehmet Kara Ağabey'in hatırlarında "Bu olayda iki yumurta geçiyor, ama üç yumurta olduğunu ben gözümle gördüm." dedikten sonra, bu olayın yazıldığı vakitte üç yumurta diye yazıldığı, ama daha sonra iki yumurta diye Üstadımızın bizzat değiştirdiği de Necmeddin Şahiner tarafından vurgulanmaktadır. Burada da bu üç sayısını iki ile değiştirmeyi, tavuğun üç tane getirmediği anlamında yorumlamamak gerekir. Çünkü, aynı tavuk bazen bir, bazen iki bazen de üç adet yumurta getirdiği vaki olduğundan, Üstadımız bazı münkirlerin haksız itirazına yol açmasın diye, iki yumurta getirdiği olayı anlatır. Üç yumurtayı ise bahsetmemektedir. 

İkincisi; bu gelen yumurtaların ikram-ı Rabbani olduğunu  Üstad Bediüzzaman Hazretleri zaten ilgili paragrafta ifade ediyor. 

 "İşte, şu nümuneler gibi çok şeyler var ve bereket-i İlâhiyenin çok cihetleri var. Bu köy halkı çoğunu bilirler. Fakat sakın bunları fahr için zikrediyorum zannetmeyiniz. Belki mecbur oldum. Hem benim için iyiliğe bir medar olduğunu düşünmeyiniz. Bu bereketler, ya yanıma gelen hâlis dostlarıma ihsandır; veya hizmet-i Kur’âniyeye bir ikramdır; veya iktisadın bereketli bir menfaatidir; veyahut 'Yâ Rahîm, yâ Rahîm' ile zikreden ve yanımda bulunan dört kedinin rızıklarıdır ki, bereket suretinde gelir, ben de  ondan istifade ederim. Evet, hazin mırmırlarını dikkatle dinlesen, 'Yâ Rahîm, yâ Rahîm' çektiklerini anlarsın."

"Kedi bahsi geldi, tavuğu hatıra getirdi. Bir tavuğum var. Şu kışta yumurta makinesi gibi, pek az fasılayla her gün rahmet hazinesinden bana bir yumurta getiriyordu. Hem bir gün iki yumurta getirdi, ben de hayrette kaldım. Dostlarımdan sordum, 'Böyle olur mu?' dedim. Dediler: 'Belki bir ihsan-ı İlâhîdir.' Hem şu tavuğun yazın çıkardığı küçük bir yavrusu vardı. Ramazan-ı Şerifin başında yumurtaya başladı, tâ kırk gün devam etti.”(1) 

Üçüncüsü; Üstadımızın tavuğu kovalaması zannedildiği gibi dövmek veya acıtmak anlamında olmadığına, Risalelerin çoğu yerleri şahittir. Mesela; 

"Acaba bir şeriat, 'Karıncaya bilerek ayak basmayınız.' dese, tâzibinden men etse, nasıl benî Âdem’in hukukunu ihmâl eder?"(2)
gibi ifadelerde, kesinlikle bilerek ve zararı olmayan bir hayvanı tazip etmek caiz değildir. Hatta ağabeylerin hatırlarında geçtiği gibi, Üstad Hazretleri yumurtaları bile kuvve-i gadabiyesi harekete gelmesin diye yumurtaları bile çok nazikçe kırdığı ifade edilmektedir. emek Üstadımızın bu hareketini bütün hayatının ve eserlerinin şehadet ettiği minvalde izah etmek icab eder. Konuyu bir kaç açıdan değerlendirmek mümkündür. Şöyle ki;

1. İnsanlara fiilen iktisat dersi veren Üstad Hazretleri, bunda da insanlara ihtiyaç fazlası bir şeye talip olunmaması gerektiğini fiilen gösteriyor.

2. Bu dünyadan kut-u layemut yani ölmeyecek kadar istifade edilmesi gerektiğini böylece fiili olarak göstermiş oluyor. 

3. Nasıl ki her şey Allah tarafından gönderilir. Fakat Allah (c.c) vasıtalar vesilesiyle gönderir. Ama bazen bize gelen bazı İlahi nimetlere ihtiyacımız yoksa reddettiğimiz gibi, burada da Üstad Bediüzzaman Allah'tan geldiği hâlde tavuk vesilesiyle kendisine gelen bu nimetlerin fazlasını alamayacağını böylece gösteriyor. 

Dipnotlar:

(1) bk. Mektubat, On Altıncı Mektup.

(2) bk. Münazarat, Sualler ve Cevaplar.

40. Bediüzzaman Said Nursi Hazretlerinin, kendisine verilen onca sıkıntı ve tazyikatı, inayet olarak ifade etmesini açar mısınız?
Büyük insanlar, Allah’tan gelen bela ve musibetleri Rahmani bir iltifat olarak kabul edip tam teslimiyet içine giriyorlar. Üstadımız da başına gelen sıkıntı ve baskıları, Allah’tan gelen bir inayet bir ikram bir iltifat olarak değerlendiriyor.  

Tabi bu gibi sıkıntı ve belalar sebepsiz ve hikmetsiz değildir. Bela ve musibetlerin en büyük misyonu, insanı manen olgunlaştırmak ve potansiyel duyguların gelişmesine ve yükselmesine yardımcı olmaktır. Çünkü insan bu dünyaya yatmak için değil, tekemmül etmek için gelmiştir.

Baskı ve musibetlere en çok peygamberler, sonra sâlih insanlar ve evliyalar maruz kalmıştır.

41. Bediüzzaman Hazretleri saçlarını ne kadar sıklıkla ve ne ile yıkıyordu? Kendisinin bazı talebelerini tıp ve şifalar konusunda yetiştirdiğini biliyoruz, bu konuda tavsiyeleri var mıdır?
Bu konuda yaptığımız araştırmalardan sağlıklı bir bilgi edinemedik. Fakat farklı konulardan kıyas yaparak tahmini bir sonuca ulaşmaya gayret ettik. Şöyle ki;

Merhum Abdulkadir Badıllı Ağabey'in kaleme aldığı üç ciltlik "Mufassal Tarihçe-i Hayat" eserinde, Üstad'ın devamlı sürdüğü kokuyu anlatan şöyle bir bölüm vardır: 

"Bu vaziyetin birçok nevilerinden numune için sadece Emirdağ hayatından iki şahidin iki rivayetini kaydediyoruz.

1. Hz. Üstâd’ın Emirdağ hayatında hemen hemen her vakit kendi evlerinde onun çamaşırlarını yıkayan ve çorbasını pişiren merhum Mehmed Çalışkan Ağabey haber veriyor ki: “Üstâd’ın çamaşırları bizim evde yıkanırdı. Çamaşırlarının kirli olduğu hiç belli etmezdi. Daima çamaşırları misk gibi kokardı.”

(Son şahitler-4, Sh. 58)

2. Yine Emirdağlı Mehmet Çalışkanın yeğeni M.Zeki Çalışkan diyorki: “Bir gün Üstâd’ın kirli çamaşırlarını sepetle Osman Çalışkan amcalarıma götürüyordum. Yolda burnuma gül kokusu gelmişti, sepeti yere dökerek içine baktım. Kirli diye götürdüğüm çamaşırlar misk gibi kokuyordu."

(Son şahitler-4, Sh.79)

"İşte, bu iki sadık şâhidin haberleri böyledir. Bunlar gibi daha birçok rivayet ve haberleri kaydedebilirdik: Ama bence bu iki nümûne maksad için, yani hadisenin sıdkı için kâfidir."

"Evet , Hz. Üstâd’ın şu fıtrî kokusuna âşina olan zatlar, onun eşyasından seneler sonrada aynı kokuyu koklayabildiklerini söylerler."(1)

Buradan yola çıkarak Üstad'ımızın Isparta'ya geldikten sonra gül kokusunu sürmesi, kullandığı sabunun da gül sabunu olma ihtimalini akla getirebilir. Çünkü odasına giren misafirler odanın gül kokusuyla dolu olduğunu ifade ederlerdi. 

(1) bk. Badıllı, Mufassal Tarihçe-i Hayat-II, s. 952.

42. Üstad Latince biliyor muydu ve Tarihçe-i Hayat'ı okumuş mudur?
Üstad'ın bildiği diller konusunda, hatıralarda ilgili yerler vardır:

"Benim kanaatim, Üstad Bediüzzaman birkaç tane yabancı dil bilirdi. Arapça, Farsça, Kürtçe, Fransızca ve Rusça konuştuğuna ben şahidimdir."(1)

Kendileri İstanbul'da Dar-ü'l Hikmetü'l-İsalmiye'de aza olarak görev yapmadan önce, bu kurumun gereklerinden olan Fransızca eğitimi aldığını Nur sohbetlerinden dinlediğimiz kadarıyla bilmekteyiz.(2)

Rusça ve Fransızca bilmek Latin alfabesini bilmeyi iktiza ettiği için, Üstadımızın Latin alfabesini bilmemesi düşünülemez.

Üstad Bediüzzaman Hazretlerinin hayatını anlatan Tarihçe-i Hayat kitabı, 1950’den sonra talebeleri tarafından hazırlanmıştır.

"... kendisine ait böyle bir tarihçe-i hayat hazırlandığını duyduğu zaman, 'Tafsilâta lüzum yok. Yalnız Risale-i Nur hizmetine dair bahisler yazılsın.' diye haber göndermesi gibi sebeplere binaen, şahsına ait bahisler gayet kısa kesilmiştir..."(3)

Tarihçe-i Hayat’ın yazılmasında bilhassa Zübeyir Gündüzalp Ağabey'in çok büyük katkısı olmuştur. İlk aşamada, şu andaki mevcut Tarihçe-i Hayat’ın üç katı büyüklüğünde, yani üç cilt olarak yazılıp fotoğrafsız olarak Üstad Bediüzzaman Hazretlerine takdim edilmiştir.

Üstad Bediüzzaman Hazretleri, bazı kerâmetleri ve şahsını nazara veren kısımları çıkarıp, yerlerine Risâle-i Nurlardan bahisleri ve bazı fotoğraflarının konulmasını istemiştir. Böylece üç cilt kadar olan eser, tek kitap, yani şimdiki Tarihçe-i Hayat hâlini almıştır.

“Tahsin’in neşrettiği Tarihçe-i Hayat yirmi büyük mecmua kadar fayda verdi, fütuhat yaptı. Şimdi bir parça ilişmelerine katiyen merak etmesin. Nazar-ı dikkati celb ettiği için, büyük bir ilânname hükmüne geçti. Şimdiye kadar nasıl ki yirmi senedir yirmi büyük mecmua perde altında intişar etmesiyle çok büyük fütuhata medar oldu. Tarihçe-i Hayat’ın da perde altında intişarı inşâallah aynı neticeyi verecek.”(4)

Dipnotlar:

(1) bk. Tanıyanların Dilinden, SUBHİ TÜREL

(2) bk. Üstad Bediüzzaman Said Nursi Kaç Dil Biliyordu? 

(3) bk. Tarihçe-i Hayat, Giriş. 

(4) bk. Emirdağ Lâhikası-II, (146. Mektup)

43. Üstad neden itidali tavsiye etmiştir; hatta "bize tecavüz dahi edilse nur gösteririz" demiştir. Hâlbuki ona zulüm yapanlar İslam adına yapmıştı. "El hubbu lillah, vel buğdi fillah." düsturuna göre düşmanlık etmesi gerekirdi?!.
"İtidal ile hareket etmenin" o kadar çok nedenleri vardır ki, saymakla bitmez. Biz bunlardan bazılarına kısa maddeler hâlinde değinmeye çalışalım.

Birincisi: İtidal Hazreti Peygamberin hem şiarı hem sünnetidir. 

"O vakit Allah'tan bir rahmet ile onlara yumuşak davrandın! Şayet sen kaba, katı yürekli olsaydın, hiç şüphesiz, etrafından dağılıp giderlerdi. Şu hâlde onları affet; bağışlanmaları için dua et; iş hakkında onlara danış. Kararını verdiğin zaman da artık Allah'a dayanıp güven. Çünkü Allah, kendisine dayanıp güvenenleri sever." (Âl-i İmran, 3/159)

İkincisi: Yumuşaklık, ölçülü olmak, barış ve suhulet eşyada asıl olandır; sertlik ve savaş ise bazı özel durumlarda caiz olan bir hâldir. İslam, insanların kalbine ancak yumuşaklık, ölçülü olmak, barış ve suhulet ile girebilir. Nitekim Hudeybiye’nin barış iklimi sayesinde birçok müşrik İslam olabilmiştir. Tarihte de İslam hep sevgi ve hoşgörü ile yayılmıştır.

Üçüncüsü: Özellikle de bu asırda, medenilere galebe ancak ikna ile olur. İkna da barış ve diyalog ile mümkündür. İki kanlı bıçaklının birbirini dinleyip ikna ettiği nerde görülmüştür. İkna, karşılıklı hoşgörü ve diyalog ile olabilir. Risale-i Nur'un en keskin ve etkileyici kılıcı, delil ve iknadır. Delil ve ikna da ancak müspet ve mutedil olmakla mümkündür.

Dördüncüsü: Buğuz ve kavga ancak, meşru ve hususi olan savaş ortamında caizdir; savaş ise iki devlet iki ordu arasında olabilir. Bazı kör cahillerin iddia ettiği gibi, bireysel ya da cemaat anlamında Müslümanların devletlere ya da cemaatlere savaş açması asla caiz değildir. İşid, El Kaide gibi sapkınların alem-i İslam’a verdiği zararı Siyonistler vermiyor. Böyle ahmak dostun olacağına akıllı düşmanın olsun.

Beşincisi: Bir temsil: Bir gün güneş ile rüzgâr iddiaya girerler."Karşıdan gelen atlı adamın üzerindeki paltoyu kim çıkarabilir" diye. İlk denemeyi rüzgâr yapar. Kuvvet ve fırtınasına güvenerek tamam der. Yavaş yavaş esmeye başlar. Atlı adam bakar rüzgâr çıktı. Önü açık paltosunun düğmelerinden bir kaçını iliklemeye başlar. Rüzgâr biraz daha sertleşir ve acı acı esmeye başlar. Tabi adam paltosunu daha da sıkı sıkı örtemeye başlar. Rüzgâr  sinirlenip iyice fırtına hâlinde esmeye başlayınca, adam en sonunda atından inip bir mağaraya sığınır. Başarısız olan kaba rüzgâr, sırayı güneşe devreder. Güneş latif bir sıcaklık ile hararetini bir gönderir, o adam önce paltosunun düğmelerini bir bir açmaya başlar. Sonra güneş hararetini artırır ve adam paltosunu çıkardığı gibi gömleğini de açar. Güneş şiddetli ve kaba rüzgâra karşı bahsi kazanır.

Aynen bu misaldeki gibi biz, İslam’ı, ecnebilere karşı güneş gibi hareket ederek anlatmamız gerekir. O zaman onlar, sinelerini ve kafalarını bize açarlar. Ama kaba yel gibi onlara sertlik ve kuvvet ile yaklaşırsak, onlar bize gönüllerini ve kafalarını kapadığı gibi, İslam’a karşı tavır alıp düşman olurlar. İşte diyalog ve barış ortamı, güneşin hâline; savaş ve kaba kuvvet ise, rüzgârın hâline benzer.

Kur’an ve Hadis Açısından Diyalog ve İtidalin Delilleri

"Yahudi ve müşrikleri mü'minlere en çok düşmanlık yapan kimseler olarak bulacaksın.'Biz Hristiyanız' diyenleri de mü'minlere sevgide en yakın kişiler olarak bulacaksın. Çünkü, onların içinde bilgin keşişler ve ruhbanlar var ve bir de onlar büyüklenmezler." (Maide, 5/82)

"Ey Ehl-i Kitab! Bizimle sizin aranızdaki müşterek bir kelimeye gelin! Ancak Allah'a ibadet edelim. Hiçbir şeyi O'na ortak koşmayalım. Allah'ı bırakıp bazımız bazısını Rab edinmesin." (Âl-i İmran, 3/64)

"Zulmedenleri hariç, Ehl-i kitap ile en güzel olan şeklin dışında bir tarzda, münazara, mücadele etmeyin! Onlara şöyle deyin: Biz, hem bize indirilen kitaba, hem size indirilen kitaba iman ettik. Bizim İlahımiz da sizin İlahınız da bir ve aynı İlahtır ve biz O'na gönülden teslim olduk." (Ankebut, 29/46)

"Dininizden ötürü sizinle savaşmayan, sizi yerinizden, yurdunuzdan etmeyen inançsızlara gelince, Allah sizi, onlara iyilik etmekten, adalet ve insafı gözetmekten menetmez, çünkü Allah adil olanları sever." (Mumtehine, 60/8)

“(Ey Muhammed) Sen (insanları) Rabbinin yoluna hikmet ve güzel öğütlerle çağır ve onlarla en güzel şekilde mücadele et.” (Nahl, 16/125)

Allah Resûlü (s.a.s.), bir gün yoldan bir Yahudi cenazesi geçerken ayağa kalkar. O esnada yanında bulunan bir Sahâbî, “Ya Resûlallah, o Yahudi’dir.” der. Nebiler Serveri (s.a.s.) hiç tavrını bozmadan ve yüz çizgilerini değiştirmeden, zamana“Dur ve beni dinle.” dedirtecek şu cevabı verir: “Ama bir insan!..” (Müslim, Cenâiz 78, 81)

44. "Bediüzzaman kâğıt parayı yanında taşımaz ve dokunmazmış." diye bir şey okudum. Gerekçe ise hadiste geçen "garkad ağacı" meselesi imiş. Bu konuda bilgi verir misiniz?
Bu konuda şöyle bir hadis vardır:

“Müslümanlar Yahudilerle harp etmedikçe kıyamet kopmayacak. Harp olacak ve Müslümanlar onları yenip öldürecekler. Öyle ki, Yahudiler ağaç ve taşların arkasına saklanacaklar, o ağaç ve taşlar konuşarak, ‘Ey Müslüman, ey Allah’ın kulu, arkamda bir Yahudi var, gel onu öldür.’ diyecek. Sadece Garkad ağacı haber vermeyecek, çünkü bu ağaç, onların ağacıdır.”(1)

Ahir zamanla ilgili hadislerin ekseriyeti müteşabihtir, tevil ve tabir istiyorlar. Bu hadisler zahiri üzerine anlaşılırlarsa hurafevari bir inanç ortaya çıkar, şayet inkâr edilirlerse hem dalalet olur hem de Peygamberî ikazdan mahrum kalınmış olur. 

Yahudiler finans ve lobi faaliyetleri açısından dünyada çok güçlü bir örgütlenmeye sahipler. Öyle ki bu güçleri ile siyasi ve sosyal hayatı istedikleri gibi dizayn edebiliyorlar. Bu çok bilinen bir gerçek olmasına rağmen, resmiyette bir o kadar da gizlidir; kimse onları deşifre etmeye cesaret edemiyor.

Müslümanlar ile Yahudiler arasında adı konulmamış sıcak ya da soğuk savaş hâlen devam etmektedir. Lakin küresel finans güçleri Yahudilere hamilik yapıp onları arkasında gizliyorlar. Müslümanların onlara ulaşmasına engel oluyorlar. "Garkad ağacı" bir sembol olup bu küresel finans ve lobi güçlerini temsil ediyor denilebilir. Küresel finans gücünün en büyük simgesi ise kağıt paradır ve bu paranın madeni de ağaçtır.

Herkes ve her şey Yahudi lobilerinin gücünü ve fitnesini biliyor, ama garkad ağacı denilen küresel finans güçleri yüzünden bunlara dokunamıyorlar. Müslümanlar ne zaman küresel bir güç hâline gelip garkad finansal gücünü alt ederlerse, o zaman zaferi elde edecekler demektir.

Bu da ancak üretim, ağır sanayi, eğitim ve birlik ruhu ile mümkündür. Müslüman ülkeler hep petrol, rant, inşaat, turizm ve eğlence sektörleri ile oyalanıyorlar.

Üstadımızın kâğıt parayı yanında taşımama ve dokunmama gerekçesi, üzerinde insan sureti olması ve küresel finans sektörünün sembolü olmasından olabilir. Tabi bu acizane bizim bir kanaatimizdir, doğrusunu Allah bilir.

(1) bk. Müslim, Fiten, 82.

45. Bediüzzaman ahir zamanda yaşadığımızı ve güzel günlerin bizi beklediğini ifade ediyor. Ahir zamanda şatlar daha ağır, durum daha kötü olmayacak mı?
Hadislerde ifade edilen "ahir zaman" kavramı, büyük bir zaman dilimini içine alan bir süreçtir. Bu süreç içinde deccalizmin etkisi ile büyük kötülükler olacağı gibi (dinsizlik, ırkçılık ve sefahat gibi) ardından Mehdi (ra)’in iman hareketi sayesinde büyük iyilik ve güzellikler de olacaktır.

Yani ahir zaman sadece kötülükler devri anlamına gelmiyor. O devir ve dönem içinde iyi zamanlar da olacak kötü zamanlar da olacak. Peygamber Efendimiz (asv)'in bu dönemi biraz daha kötülükler ilişkilendirmesi, Müslümanları teyakkuz ve tedbirli olmaya sevk etmek içindir. Yoksa ahir zaman tamamen kötü bir dönem ve süreç anlamına gelmiyor.

Ahir zamanın iki büyük akımı olacak; birisi deccal ve onun dinsizlik ideolojisi ki bu ideolojinin galip olduğu süre içinde büyük kötülük ve felaketler olacak, ama Allah bu tahribatı tamir etmesi için Mehdi (ra)’ı gönderecek. Mehdi (ra) iman akımını yeniden ihya edecek ve insanlığı iyiliğe sevk edecek. Hazreti İsa (as) Mehdiyi teyit ve takviye etmek için inzal edilecek.

46. Üstadın sakal bırakma ve evlenme sünnetini yerine getirmemesini nasıl izah edersiniz?
Üstad Hazretlerinin bütün ömrü mahkemelerde, hapislerde, sürgünlerde ve tarassut altında geçmiş; çekmediği eza ve cefa kalmamıştır. Bu halde iken Ustadın evlenmesi ve sakal bırakması mümkün mü?

Sakal bırakmak mühim sünnetlerden biridir. Terkinde günah ve azap yoktur ama sünnet niyeti ile bıraktıktan sonra kesmek haramdır. Bu husus Risale-i Nur'da şu şekilde ifade ediliyor:

"Sakal meselesi ise: Bu bir sünnettir, hocalara mahsus değil. Bu millette yüzde doksan sakalsız olanların içinde küçükten beri sakalsız bulundum. Bu yirmi senedir bana resmî hücumlarda bazı arkadaşlarımın sakallarını kestirmeleriyle, benim sakal bırakmadığım, bir hikmet, bir inayet-i İlâhiye olduğunu ispat etti. Eğer sakal olsaydı, tıraş edilseydi, Risale-i Nur'a büyük bir zarardı. Çünkü ölecektim, dayanamayacaktım."

"Bazı âlimler "Sakalı tıraş etmek caiz değildir." demişler. Muradları, sakalı bıraktıktan sonra tıraş etmek haramdır, demektir. Yoksa hiç bırakmayan, bir sünneti terk etmiş olur. Fakat bu zamanda, dehşetli pek çok günah-ı kebîreden çekinmek için, bu terk-i sünnete mukabil, Risale-i Nur'un irşadıyla, yirmi sene haps-i münferit hükmünde işkenceli bir hayat geçirdik; inşaallah o sünnetin terkine bir kefarettir."(1)

Sakalın, uzadıktan sonra kesilmesi haramdır görüşü yanlış olup, fıkıhta bir karşılığı yoktur. Sakal sünnet niyetiyle bırakıldıktan sonra kesilmesi haramdır. Bir kimse sünnet niyeti olmadan sakalı uzatsa sonra kesse haram işlemiş olmaz.

Fıkıhta bu husus şöyle özetlenmiştir:

"Bu durumda, sakalı bıraktıktan sonra kesenler, Hanefî, Hanbelî ve Maliki âlimlerince mes'ul duruma düşerlerse de, Şafiî âlimlerince -Gazali, İbni Hacer, Remli, Rafiî ve Nevevî-ye göre tenzihi bir mekruh işlemiş olmaktadırlar. Bu meselede Şafiî mezhebine uyan kimseler, bir mes'uliyet altına girmezler." (Mezahibü'l-Erbaa,2 :44-45; İânetü'l-Tâlibîn, 2 : 340)

(1) Emirdağ Lâhikası-I

47. Bediüzzaman Said Nursi; Allah tarafından seçilmiş bir kişi mi?
İslam tarihinde binlerce âlim, evliya ve bilim insanları gelmiş ki, bu insanlar gerek kabiliyet açısından gerek yapmış oldukları hizmet açısından seçkin insanlardır. Hatta bu kitle içinde de daha mümtaz, daha seçkin insanlar da bulunuyor. Mesela, müçtehitler, mücedditler, gavs ve kutuplar seçilmişlerin de seçilmişleridirler.

Bu açıdan bakacak olursak, telif etmiş olduğu Risale-i Nurlar ile milyonlarca insanın imanının kurtulmasına vesile olan Üstad Hazretlerinin seçilmiş olması mukadderdir. Yani Üstad Hazretleri gerek zekâsı, gerek hafızası, gerek ilmi, gerek gayret ve fedakârlığı, gerek takva ve sabrı ile bu asrın en mümtaz en seçkin bir evliyasıdır.

48. Bediüzzaman Hazretlerinin, eski usul Arapça eğitim sistemi hakkında bir beyanatı var mı?
Üstad Hazretlerinin, Arapça'nın öğretilmesi konusunda teknik anlamda bir değerlendirmesi bulunmuyor. Üstad Hazretleri Arapça dilinden ziyade, eğitim hakkında görüşler ortaya koyuyor. Yani, fen ve din ilimlerinin beraber okutulduğu bir eğitim siteminin hayata geçirilmesi gerektiğini ifade ediyor.

Üstad Hazretleri bu projenin tasarımını ve muhtevasını ise şu şekilde beyan ediyor:

"İkincisi: Fünun-u cedideyi, ulûm-u medaris ile mezc ve derc; ve lisân-ı Arabî vâcip, Kürdî câiz, Türkî lâzım kılmak."(1)

Yani, fen ilimleri ile medrese ilimlerinin beraber okutulduğu  ve yine orada  lisân-ı Arabî vâcip, Kürdî câiz, Türkî lâzım kılmak gerekir. Bu üç dilde tedrîsât yapılmalı, talebeler bu üç dilde ihtisas sâhibi olmalıdır. Din ilimlerinin dili olan Arapçanın yanında Kürtçeyi de serbest bırakın, devletin resmî dili olan Türkçe de öğrenilsin, diyerek ta o zamandan günümüze reçeteler sunmuştur.

(1) bk. Münazarat, Sualler ve Cevaplar.

49. Üstad Bediüzzaman neden imzasında isminin ilk ve ikinci sessiz harfleri olan "sin" ve "ayn" harflerini ve "Künfeyekün" için "Kâf-Nun" kısaltmasını kullanıyor, hikmeti ne olabilir?
-  “Ol! der hemen oluverir” manasına gelen “Kün fe yekûn” ifadesi,

“(Allah) bir şeyi dilediğinde O’nun buyruğu, sadece 'Ol!..' demektir, hemen oluverir.” (Yasin, 36/82)

mealindeki ayetten iktibastır.

- Kur’an’ın bu ifadesi, Allah’ın kudretinin sonsuzluğuna ve her şeyi kolayca yapabileceğini gösteren bir hâkimiyetten kinayedir.

Bediüzzaman Hazretleri bunu şöyle ifade eder:

“Nasılki terzi gibi bir san'atçı, birçok külfetler, meharetlerle musanna' bir şeyi icad eder ve ona bir model yapar. Sonra onun emsalini külfetsiz çabuk yapabilir."

"Hattâ bazan öyle bir derece sühulet peyda eder ki, güya emreder yapılır ve öyle kuvvetli bir intizam kesbeder, (saat gibi) güya bir emrin dokunmasıyla işlenir ve işler.”(1)

“ONUNCU KELİME: وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ Yani: Hiçbir şey ona ağır gelemez. Daire-i imkânda ne kadar eşya var, o eşyaya gayet kolay vücud giydirebilir. Ve o derece ona kolay ve rahattır ki: اِنَّمَا اَمْرُهُ اِذَا اَرَادَ شَيْئًا ilh… sırrıyla, güya yalnız emreder, yapılır. Nasılki gayet mahir bir san'atkâr; ziyade kolay bir tarzda, elini işe dokundurur dokundurmaz, makina gibi işler. Ve o sür'at ve mehareti ifade için denilir ki: O iş ve san'at, ona o kadar müsahhardır ki; güya emriyle, dokunmasıyla işler oluyor; san'atlar vücuda geliyor. Öyle de: Kadîr-i Zülcelal'in kudretine karşı eşyanın nihayet derecede müsahhariyet ve itaatine ve o kudretin nihayet derecede külfetsiz ve sühuletle iş gördüğüne işareten, اِنَّمَا اَمْرُهُ اِذَا اَرَادَ شَيْئًا اَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ ["Allah bir şeyi dilediğinde O’nun buyruğu, sadece 'Ol!..' demektir, hemen oluverir."(Yasin, 36/82)] ferman eder.”(2)

- Âyette sonsuz kudret, ilim ve hikmetin bir unvanı olarak kullanılan “Kün!..” emri âdeta bir kudret, ilim ve hikmetten bina edilmiş bir fabrika hükmüne geçmiştir. Bu sebeple bu emrin Arapçasındaki iki harfi olan “kâf” ile “nun” harfleri mecaz olarak bu manevi kudret fabrikasının birer sihirli anahtarı olarak kullanılır.

- Üstad bunu şöyle ifade eder:

“... başta insan olarak, hayvanatın muazzam ordusunun bütün erzaklarını, değil medenî insanların son zamanlarda keşfettikleri et ve şeker ve sair taamların hülâsaları gibi, belki yüz derece o medenî hülâsalardan daha mükemmel ve bütün taamların her nev'inden tohum ve çekirdek denilen bütün taamların her nev'inden tohum ve çekirdek denilen Rahmanî hülâsalara koyup; ve o hülâsaları dahi, onların pişirmelerine ve inbisatlarına dair kaderî tarifeler içinde sarıp, muhafaza için küçük sandukçalara koyup, tevdi' eder. O sandukçaların icadı, 'Kün!..' emrinde bulunan 'kâf-nun' fabrikasından o kadar çabuk ve kolay ve çoklukla olur ki; Kur'an der: 'Hâlık emreder, meydana gelir.' "(3)

- Üstad'ın imzasını Arapça olarak “Sin Ayın” şeklinde atmasının sırrını çözemedik. Bununla beraber: Sin= Said, Ayın=Bedi’ kelimesine işaret olabilir. Üstad'ın yanında kalmış talebelerinden biri olan Hüsnü Bayram Ağabey'den aldığımız bilgi de mealen şu şekildedir: Bunun bir rumuz olduğu ve isminde geçen herhangi bir harfi seçtiğini söylediler. Said isminde geçen "ayn" ile Nurside geçen "sin" harfleri bu nedenle seçilmiştir.

Keza, bu iki harfin ebced değeri yüz otuzdur. Bu sayı Üstad'ın Risale-i Nur Külliyatı için sıkça kullandığı “yüz otuz eser” ifadesine tevafuk etmesi de manidardır.

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, On Altıncı Söz.

(2) bk. Mektubat, Yirminci Mektup, İkinci Makam.

(3) bk. Lem'alar, Yirmi Altıncı Lem'a.

50. Üstad Özellikle Elini Öptürmüş müdür?
El öpmek, sevgi, saygı ve hürmet ifadesi olarak yerleşmiş örfî, ahlâkî ve geleneksel bir harekettir. Müslümanlar arasında, küçüklerin büyüklere hürmetlerini göstermek için ellerini öpüp alınlarına götürmeleri yerleşmiş bir âdettir.

Müslümanların kendi aralarında tokalaşma ve musâfaha yapmaları genel bir ahlâkı davranıştır: el öpme ise ana-babaya, saygıya lâyık yaşlılara ve hocalara karşı yöneltilen bir davranıştır. Bunların dışında herhangi bir menfaat için başkalarının elinin öpülmesi mekruh olarak görülmüştür.

Sahâbilerin, Hz. Peygamber (asv)`in elini öptükleri rivâyet edilmiştir.(1)

Ayrıca, iki Yahudi`nin Resulullah`a gelip ona soru sorduktan sonra elini öptüklerini Tirmizî nakletmektedir.(2)

Buna göre, bir kimsenin Bediüzzaman Hazretlerinin elini öpmesi ve onun buna izin vermesinin dinen, ahlaken ve örfen hiçbir sakıncası yoktur.

Ancak, Üstad Hazretleri, elini öptürmek istememiştir. Esas bu olmakla beraber, zaman zaman talebelerine elini öptürmüş olabilir. Bu nedenle, Zübeyir Abi’nin yerine kabul ettiği bir talebesine elini öptürmekten de çekinmemiş olabilir.

Dipnotlar:

(1) bk. Ebû Dâvûd, Edeb, 5223.

(2) bk. Tirmizî, İsrâ Tefsiri, İbn Mâce, II/1221.

51. "Sürgünden sürgüne, hapisten hapse dolaştırılan Bediüzzaman, nasıl 'hür adam' oluyor?" şeklindeki eleştirilere nasıl cevap verilebilir?
İnsan olan insan için hürriyet ve özgürlük, sadece bedene mahsus değildir. Hatta bedenin hürriyeti ve rahatı için çok insanlar fikir ve ruhunu satıp düşüncelerine prangalar vurmuşlar. Bedenleri özgürce dolaşırken ruhları ve fikirleri hapiste kalmış zavallılardır onlar.

Özgürlüğü, çarşı pazarda gezme, mesire yerlerinde piknik yapmaya indirgemiş,  insanların gerçek hürriyet olan  fikir ve ruh özgürlüğünü anlamasını beklemiyoruz.

Üstad Hazretleri, düşünce ve ruhunu özgürleştirmek için bedeninin hürriyet ve rahatını feda etmiş, namuslu bir âlim haysiyetli bir düşünür, cebir ve baskılara meydan okuyan gerçek bir ahrardır.

Cebir ve baskılara göğüs geremeyip, kalem ve dilini otoriteye kiralayan aydınlar, zahiren ve bedenen hürriyet  içinde olsalar da gerçekte ya da kamu vicdanında mahpusturlar ve zavallıdırlar.

Üstad Hazretleri bu yüzden gerçek bir "hür adam" hakiki bir özgürlükçüdür. Allah’a iman ile itaat eden birisi, başkalarına asla boyun eğmez, onların tasallut ve baskılarına beş para değer vermez, gerçek hürriyet budur.

52. Bediüzzaman Hazretleri de hatalı olamaz mı? Birçok Nur talebesi niçin onun her hareketine bir hikmet adapte etmeye çalışıyor?
Hatasızlık ve masumiyet ancak peygamberlere ait bir sıfattır ki bu sıfata "ismet sıfatı" denilmiştir. Bu sıfatı peygamber olmayan insanlara teşmil etmek hata olur. Hatta öyle ki peygamberlerden sonra en üstün dereceye erişmiş olan sahabelerde bile hata, hatta büyük günah durumları görülmüştür.

Said Nursi Hazretleri bir Allah dostudur ve onun sözleri, davranışları ve görüşleri şeriata tabidir. Şayet Said Nursi Hazretlerinin sözleri, davranışları ve görüşleri şeriata uygun ise makbuldür, uygun değilse makbul değildir ve uyulması da gerekmez. Bir Müslümanın temel ölçüsü bu olmalıdır. Aksi takdirde Üstad'ı inanç dünyamızda putlaştırmış oluruz ki bu İslam açısından asla caiz değildir.

Said Nursi Hazretlerinin hata ve günaha düşmesi mümkündür, ama her mümküne vaki nazarı ile bakmak da ayrı bir zihni hastalıktır. Yani her mümküne vaki nazarı ile bakmak doğru değildir. Eserleri olan Risale-i Nur'u incelediğimizde İslam şeriatına aykırı bir görüş ve fikrin olduğunu göremiyoruz gören de çıkmamış. Ama şahsi hayatında şayet bizim bilmediğimiz ve göremediğimiz hata ve kusurları varsa onu biz bilemeyiz.

"Hiçbir müfsid ben müfsidim demez. Daima suret-i haktan görünür. Yahut bâtılı hak görür. Evet, kimse demez ayranım ekşidir. Fakat siz mihenge vurmadan almayınız. Zira çok silik söz ticarette geziyor. Hattâ benim sözümü de, ben söylediğim için hüsn-ü zan edip tamamını kabul etmeyiniz. Belki ben de müfsidim. Veya bilmediğim halde ifsad ediyorum. Öyleyse, her söylenen sözün kalbe girmesine yol vermeyiniz. İşte, size söylediğim sözler hayalin elinde kalsın, mihenge vurunuz. Eğer altın çıktıysa kalbde saklayınız. Bakır çıktıysa, çok gıybeti üstüne ve bedduayı arkasına takınız, bana reddediniz, gönderiniz."(1) 

Bu paragrafta ehli tahkik olmamız tavsiye ediliyor. İster tasavvuf olsun ister cemaat olsun, her meslek ve meşrep mihenge tabidir. Mihenk ise şeriattır. Şeriata aykırı bir fikir ve amel görüldüğü zaman kim olursa olsun reddedilir.

İslâm dininin ana kaynakları ve temel ölçüleri Kur'an ve sünnettir. Kur'an ve sünnetin de en istikametli ve doğru yorumu ve ümmetin ekseriyetini temsil eden mezhep "Ehl-i sünnet ve’l-cemâat"tir. Onun için İslâm âlimleri, İslâm mihengini ve mizanını "Kur'an, sünnet ve icma" olarak tespit etmişlerdir. Bu temel prensipler İslâm’ın mihengidir, bütün düşünce ve fikirler bu mihenge vurulur, şayet uygunsa kabul edilir değilse reddedilir. Bu bütün insanlar için geçerlidir.

Üstad Hazretleri “Benim fikirlerim şayet Kur'an, sünnet ve icmaya uygunsa alıp akıl cebinize koyun yok uygun değilse geri bana iade edin” diyerek  bize usul ve metot dersi veriyor. Yani körü körüne taassup ile bir fikre ya da şahsa bağlanmanın İslam açısından hoş görülmediği vurgulanıyor. Müslüman ehli tetkik ve tahkik olmalıdır her denileni alıp kalbine koymamalıdır. 

(1) bk. Münazarat, Sualler ve Cevaplar.

53. Bediüzzaman Said Nursi içine kapanık biri miydi? Yazısı iyi olmayan, ama üstün zekâya sahip denilen "disleksi" mi vardı onda?
"Disleksi, en sık rastlanan öğrenme bozukluklarından biridir. Ancak zeka ile hiç bir alakası yoktur. Asıl sorunları hafıza ve dil ile ilgilidir. Disleksi olan kişiler her şeyi unutur ve dil ile ilgili derslerde sıkıntı çektikleri bilinmektedir. Yani disleksi olan kişilerde zeka geriliği yoktur. Bilakis çoğunluğu zekidir. Hatta bir kısmı üstün zekalı, dahi insanlardır. Ünlü olanlarda vardır; Albert Einstein, Walt Disney, Leonardo Da Vinci, Bill Gates bunlardan bazılarıdır..."(1) 

Üstad Hazretlerinin öğrenme, kavrama, ezberleme ve muhakeme kabiliyetinin üst seviyede olduğu hususunda, hatta asrının en büyüğü olduğunda devrin uleması müttefiktir. Bu anlamda "disleksi vardı" denilemez.

Ama Üstad Hazretlerinin yazma konusunda sıkıntı içinde olduğu doğrudur ve bunu kendisi şu şekilde ifade etmektedir:

"Belî, Cenab-ı Hak bana hüsn-ü hat vermemiş, hem bir satır yazmak bana büyük bir iş gibi usanç veriyor. Eskiden beri diyordum: Ya Rabbi! Ben o kadar muhtaç iken bu nimet bana verilmedi, diye teşekki değil, tefekkür ediyordum. Sonra bana kat'î tebeyyün etti ki, hat bana verilmemekte, büyük bir ihsan imiş. Hem o hatt'a ihtiyacımı sizin gibi kalem kahramanlarının muavenetleri temin ediyor. Hatt bilse idim, hatt'a itimad edip, mesail ruhta kararlayarak nakşedilmeyecekti. Eskiden hangi ilme başladım, hattım olmadığı için ruhuma yazardım. Fevkalâde bir meleke ihsan edildi."(2)

"Ben, âciz, zayıf gurbette, menfî, yarım ümmi ve aleyhimde propaganda ile halkı benden ürkütmek halleri içinde, Kur'ân'ın ilaçlarından ve imanın kudsi hakikatlarından dertlerime tam derman olanlarını kendime bulduğum zaman, bu millete ve bu vatan evlatlarına dahi tam bir ilaç olduğuna kanaat getirdiğim için o keymattar hakikatları kaleme aldım. Hattım pek noksan olmasından yardımcılara pek çok muhtaç iken, inayet-i İlâhiye bana sadık, has, metin yardımcıları verdi."(3) 

"Saniyen: Benim matbaam yok ve müteaddit kâtiplerim yok. Birisini zorla bulabilirim. Ve hüsn-ü hattım yok. Yarım ümmîyim, bir saatte ancak bir sayfayı çok noksan yazımla yazabilirim. Merhum Asım Bey gibi bazı zatlar, benim için bir yadigâr olarak, güzel yazılarıyla yardım ettiler. Benim çok hazin gurbetimdeki hatıratımı yazdılar. Sonra, o envar-ı imaniyeyi derdine tam derman bulan bir kısım zatlar, onları okumak istediler ve okudular; hayat-ı ebediyelerine tam bir tiryak olduğunu hakkalyakîn gördüler, kendileri için istinsah ettiler. Acaba buna yasak diyecek bir kanun var mı? Elinize geçen ve nazar-ı teftişinizde bulunan Fihriste Risalesi gösteriyor ki, Risale-i Nur'un herbir cüz'ü, bir âyet-i Kur'âniyenin hakikatini tefsir eder. Hususan erkân-ı imaniyeye dair âyetleri öyle bir vuzuhla tefsir eder ki, Avrupa filozoflarının bin seneden beri Kur'ân aleyhinde hazırladıkları hücum plânlarını kırıyor ve esaslarını bozuyor..."(4) 

"Ben, on sekiz senedir, bir içtimaî hastalık sebebiyle haps-i münferid hükmünde münzevî yalnız yaşamışım ve yirmi senedir yine içtimaî bir manevi rahatsızlık cihetiyle, hiçbir gazeteyi ne okudum ve ne dinledim ve ne de merak ettim. Ve yine ehemmiyetli bir maraz-ı içtimaî cihetiyle, şimdi iki sene ve iki aydır zemin yüzündeki harblerden ve hâdiselerden hiçbir haber almadım ve merak etmedim ve sormadım. Halbuki ben, Risale-i Nur itibarıyla binler adam kadar alâkadarım."(5) 

Buradaki "içtimai hastalık" merdümgirizlik hastalığıdır. Merdümgirizlik insanların Üstad Hazretlerini büyük bir evliya görüp ona ilgi ve teveccüh göstermeleri ve Üstad Hazretlerinin bundan rahatsız olma ve sıkılma haline denir. Öyle ki bu tarz nazarlar Üstad Hazretlerini hasta ediyordu. Bu sebeple mümkün mertebe nazarlardan, yani insanların ilgi ve teveccühünden kaçınmaya çalışıyordu.

Nazarların menfi tesirine şu hadis de işaret ediyor:

"Göz değmesi  haktır. Eğer kaderi (delip) geçecek bir şey olsaydı, bu göz değmesi olurdu. Yıkanmanız taleb edilirse yıkanıverin."(6)
Ömrünü sürekli zindan ve sürgünlerde geçiren birisinin, içtimai hayata adapte olması zor olur. Bu sebeple Üstad Hazretleri insanların nazarından sıkılan, kalabalıktan hoşlanmayıp yalnızlık isteyen bir halete sahipti ki bunu içtimai hastalık olarak ifade ediyor. Siyasi ve afaki konulara olan ilgisizliğinde bu hastalığın rolünün de olduğunu ifade ediyor.

"Merdümgirizliğe" bizim anladığımız manada psikolojik bir rahatsızlık demek yanlış olur kanaatindeyiz. Şayet ruhun sıhhat ve afiyeti açısından meseleye bakacak olursak, bu asrın en sıhhatli ruhu Üstad Hazretlerinin ruhudur diyebiliriz. İçine kapanıklığı bu anlamda değerlendirebiliriz.

Dipnotlar:

(1) bk. Vikipedi sitesi.

(2) bk. Barla Lahikası, (258. Mektup)

(3) bk. Şualar, On Dördüncü Şua.

(4) bk. Tarihçe-i Hayat, Eskişehir Hayatı, Eskişehir Müdafaası.

(5) bk. Sirâcü'n-Nûr, Denizli Müdafaası.

(6) bk. Müslim, Selam 42, (2188); Tirmizî, Tıbb 19, (2063), Tirmizî'de "Göz değmesi haktır" ibaresi yoktur.

54. Üstad Bediüzzaman'ın boydan çekilmiş resimleri öğretici kategorisinde midir?
"Bediüzzaman'ın sağlığında neşredilmiş olan Tarihce-i Hayat'ında, kendisine ait bazı resimlerin basılmasına izin vermiş olmasından, yukarıda beyan ettiği üç gâyenin dışında kalan ta'limî (didaktik yani öğretici) maksadlara hizmet edecek olan fotoğraflara cevaz veriyor gözükmektedir. Onun mevzuya önceki şârihlerden farklı bir bakışının olduğu söylenebilir. Zîra, eski kitaplarda umumiyetle meseleye, putperestlik ve menhî tâzim açısından bakıldığı, yasağın sebepleri hep bu açıdan değerlendirilmiş olduğu halde, Bediüzzüman, bu kadim çerçeveden dışarı çıkarak, resim ve fotoğrafın günümüzdeki yaygın kullanılış sahaları açısından da değerlendirmiş, eski yorumlara sıkı bağlı kalındığı takdirde gözden kaçabilecek yönlerine dikkat çekmiştir: Resim zulme, riyaya, hevesât-ı nefsaniyeye alet edilmektedir. Sadece uhrevî değil, dünyevî hayatı da menfi yönlerde etkilemektedir." (1)

Haram kılınan resimlerle, öğretici mahiyette olan resimler ve fotoğraflar aynı kefeye konulmamalıdır. Günümüzde resmi işlemlerde, ihtiyaca binaen kullanılan alanlarda ,öğretici ve talim amaçlı kullanımlarda dini açıdan bir sakınca yoktur. Üstad Hazretlerinin resimleri de öğretici amaçlı olduğu için haram kapsamına girmiyor.

1961 yılında uzaya çıkılmışken, o dönemde yaşamış ve milyonlarca insanın imanının kurtulmasına vesile olmuş bir müceddidin kimliğini ifade etme açısından bir resminin olmaması düşünülemez. Bu yüzden bir anlamı ile otobiyografi hükmünde olan Tarihçe-i Hayat'ta ona ait bazı resimlerin yayımlanması gayet tabi, talimi ve didaktik denilebilir. 

Bugün elimizde  Üstad Hazretlere ait resimlerinin olması büyük bir otobiyografidir, denilebilir.

Otobiyografi, bir düşünürün, bir sanatçının, bir sporcu ya da tanınmış bir kişinin, kendi yaşam öyküsünü anlattığı edebî türdür. Otobiyografilerde yazar kendine ait sanat eserleri, düşünceleri ve yapmış olduğu ya da katkısının olduğu önemli işleri aktarır. Bu yazılı anlatım türü aynı zamanda iyi bir belgeseldir. Bu alanda çalışacaklara ve yazarın yaşadığı dönemin özelliklerine kaynaklık eder.

(1) bk. Prof. Dr. İbrahim CANAN, Kütub-i Sitte Tercüme ve Şerhi.

İlave bilgi için tıklayınız: 

- Bir hadiste: "Şu resimleri yapanlar kıyamette kendilerine, yaptığınızı canlandırınız, denilerek cezalandırılacaklardır." Ancak evlerimizde Bediüzzaman, Mevlana veya Fatih Sultan Mehmet'in resimleri bulunabiliyor. Resimlerini yapmak ve asmak konusunu açar mısınız?

55. Bediüzzaman, sohbet ettiğinde nasıl bir dil kullanırdı; herkesin anlayabileceği şekilde yalın bir dil kullanır mıydı?
Üstad Hazretlerinin nasıl bir irşat dili kullandığını en güzel Risale-i Nurlar gösteriyor. Evet, Risale-i Nur'un tebliğ ve irşat usulünü incelediğimizde cahil âlim, avam havas, eğitimli eğitimsiz herkesin seviyesine hitap ettiğini rahatlıkla görebiliriz.  

Şu ibareler sizin sorunuza kısa ve veciz bir cevap niteliğindedir:

"Yıllardır mukaddesatları çiğnenmiş vatan çocukları, mahvedilen nesiller, imana susayanlar, onun yoluna, onun nuruna koştular. Üstad'ın Nur Risaleleri elden ele, dilden dile, ilden ile ulaştı, dolaştı. Genç-ihtiyar, cahil-münevver, sekizinden seksenine kadar herkes ondan bir şey aldı, onun nuruyla nurlandı. Her talebe, bir makine, bir matbaa oldu. İman, tekniğe meydan okudu. Nur Risaleleri binlerce defa yazıldı, teksir edildi..."(1)

Risale-i Nur'u okuyan kitleler içinde âlim de var cahil de, profesör de var talebe de, okumuş da var okumamış da...

Demek Üstad Hazretleri irşat ve tebliğde prensip olarak muktaza-yı hâle mutabık bir dil kullanıyor. Yani çocukla çat pat, âlimle ilmi bir derinlik ile konuşuyor. Zaten bu tarz irşat Kur’anî bir irşattır.

(1) bk. Tarihçe-i Hayat, Isparta Hayatı, Said Nur ve Talebeleri.

56. Üstad kendisi evlenmediği halde, evliliği teşvik etmiş midir?
Evlenmek, insanlık için fıtri ve umumi bir yoldur. Bunun aksini savunup bütün insanları bekar kalmaya davet etmek hem fıtrata hem de İslam’a zıt bir yaklaşım olur. Onun için bu hususta asıl ve doğru olan ve herkesin gidebileceği yol, evlenip aile kurmaktır. Ama bu genel kural bazı hususi durumlarda ve bazı hususi şahıslarda geçerli olmayabilir.  Bu yüzden evlenmeye teşvik eden hadisler genel durum için, evlenmemeyi teşvik eden hadisler ise özel şahıs ve durumlar içindir.

Mesela, bu hadis hususi bir şekilde evlenmeyip iman hizmetinde bulunmaya teşvik ve  işaret eder:

Deylemî’den (ra) mervi bir hadis şöyledir:

.... Yani: “Allah bir kulunu severse o kulu, Zât-ı Uluhiyetine (dinine) hizmet için seçer, (dünyevî iştihalardan) imsak ettirir. O kulu, kadın ve evlad ile meşgul ettirmez.”

Bu durum, bilhassa hicretin 200. senesinden sonra içindir. Çünkü, “200 senesinden sonra en hayırlınız, zevce ve veledi olmamakla yükü hafif olanınızdır.”

Bu hadis genel olan evlenme kaidesini bazı şahıslarda takyit ve tahsis etmiş oluyor, ama bazı özel şahıslar ve özel durumlar içindir, genelleme yoktur. 

Üstad Hazretlerinin çileli ve sürgünde geçen hayatı düşünüldüğünde, neden evlenmeyi terk ettiğini anlamak mümkündür. Lakin bu Üstad Hazretlerinin hayatına mahsus bir durum olduğu için, şartlar örtüşmediği halde, "ben de Üstad Hazretleri gibi evlenmeyeceğim" demek,  hatalı ve yanlış bir tutum olur. Asıl ve sünnet olan  evlenmektir. Bu sünnete bazı şartlardan dolayı riayet edemeyenlerin durumu özel bir durumdur, genele teşmil edilemez.

Üstad Hazretleri bu konu hakkında en geniş cevabı şu şekilde vermiştir:

"Başka hariç memlekette mühim yerlerde ceridelerle sorulan 'Neden sünnet-i seniyyeye muhalif olarak mücerret kaldın?' sualine bir cevaptır."

"Evvelâ: Mektubunuzu gayet hasta olan Üstadımıza okuduk. Üstadımız ise; 'Ben şiddetli hasta olmasa idim, bu çok kıymettar ve müdakkik ve mübarek kardeşlerime tafsilâtlı bir cevap yazacaktım. Fakat bu şiddetli vaziyetim müsaade etmediğinden gayet kısa, birkaç noktayı o mübarek ve samimî kardeşlerime ve hizmet-i Kur'âniyede arkadaşlarıma yazarsınız.' dedi."

"Birincisi: Kırk seneden beri gayet dehşetli bir zındıka hücumu karşısında, herşeyini feda edecek hakikî fedakârlar lâzım geldiği bir zamanda, Kur'ân-ı Hakîmin hakikatına, değil dünya saadetimi belki lüzum olsa âhiret saadetimi dahi feda etmeye karar verdim. Değil bir sünnet olan muvakkat dünya zevcelerini almak, belki bu dünyada on huri de bana verilse idi, bırakmaya mecburdum ki; ihlâs-ı hakikî ile hakikat-ı Kur'âniyeye hizmet edebileyim. Çünkü, bu dehşetli dinsizlik komiteleri, öyle dehşetli hücumları ve desiseleri yapıyorlardı ki, bunlara karşı gelmek için âzamî fedakârlık yapmak ve harekât-ı dîniyesini rızâ-i İlâhîden başka hiç bir şeye âlet yapmamak lâzım geliyordu."

"Bîçare bir kısım âlimler ve ehl-i takvâ insanlar, çoluk-çocuğunun maîşet derdi için bid'alara fetva verdiler veya taraftar göründüler. Hususan din derslerini kaldırıp Ezan-ı Muhammedîyi kaldırmak gibi dehşetli hücumlara karşı, âzamî fedakârlık ve âzamî sebat ve metanet ve herşeyden istiğna etmek lüzumu karşısında ben bir sünnet-i seniyye olan evlenmek âdetini terk ettim ki, tâ çok haramlara girmeyeyim. Ve çok vacipleri ve farzları yapabileyim. Bir sünnet yüzünden yüz günaha girilmez. Çünkü o kırk sene zarfında birtek sünneti yerine getiren bâzı hocalar on kebaire ve haramlara girmeye, bir kısım sünnet ve farzları bırakmaya kendilerini mecbur bildiler."

"Sâniyen: Âyet-i kerîmede (...) ve hadîs-i şerifteki (...) gibi emirler emr-i daimî ve vücûbî değildirler. Belki istihbabî ve sünnet emirleridir. Hem şartlara bağlıdır. Hem de herkes için her vakit değildir."

"Hem de, (...) 'Ruhbaniyet İslâmiyette yoktur.' mânası, ruhbanîler gibi tecerrüt merduttur, hakikatsızdır, haramdır demek değildir. Belki, (...) hadîsinin sırrı ile hayat-ı içtimaiyeye hizmet etmek için, içtimaî bir âdet-i İslâmiyeye terviçtir. Yoksa selef-i sâlihînden binlerle ehl-i hakikat inzivaya, mağaralara muvakkaten girmişler. Dünyanın fâni müzeyyenatından istiğna ve tecerrüt etmişler, tâ ki, hayat-ı ebediyelerine tam hizmet etsinler."

"Mâdem şahsî ve hususî kemalât-ı bâkıyesi için dünyayı terk edenler, selef-i sâlihînden çok var. Elbette hususî değil, küllî ve umumî olarak çok bîçarelerin saadet-i bâkıyeleri için ve dalâlete düşmemeleri ve îmânlarını takviye edip kurtarmaları için ve hakikat-ı Kur'âniye ve îmâniyeye tam hizmet etmek ve hariçten gelen, dahilde çıkan dinsizlere karşı dayanmak için, zail ve fânî dünyasını terk etmek, elbette sünnet-i seniyeye muhalefet değil; belki hakikat-ı sünnete mutabakattır. Ve Sıddîk-ı Ekber'in: 'Cehennemde vücudum büyüsün, tâ ehl-i îmâna yer bulunmasın.' diye fedakârlıkta âzamî sadakatın bir zerresini kazanmak fikriyle, bîçare Said bütün ömründe tecerrüdü, istiğnayı ihtiyar etmiş."

"Salisen: Risale-i Nur'un Talebelerine: 'Başkaları evleniyorlar, siz tezevvüçten vaz geçiniz.' denilmemiş, denilmez. Fakat talebeler birkaç tabakadır. Bir tabakanın hakikî ihlâsı kaybetmemek ve hakikî fedakârlık ve âzamî bir sadakat taşımak için, dünya ihtiyaçlarına mümkün olduğu kadar, ömrünün muvakkat bir kısmında bağlanmaması bu zamanda lâzım geliyor."

"Eğer hizmet-i Kur'âniye ve îmâniyede yardımcı bir hanım bulsa alır. Hizmetine zarar vermez. Lillâhilhamd bu neviden çok Nur Talebeleri var, zevceleri onlardan geri kalmıyorlar. Belki, kadınlardaki şefkatten gelen ücretsiz fıtrî kahramanlık ve hakikî ihlâs cihetiyle zevcinden daha ileri gidebilir. Nur Talebelerinin yetişmiş kısımlarından ekserisi evlenmişler, bu sünneti yerine getirmişlerdir. Risale-i Nur onlara der ki: Haneniz bir küçük Medrese-i Nuriye, bir mekteb-i irfan olsun ki, bu sünnet tam yerine gelsin. Sünnet-i seniyenin meyvesi olan çocuklar âhirete size şefaatçı olsunlar. Dünyada da îmân dersini alıp size hakikî evlât olsunlar. Yoksa bu otuz senede kısmen olduğu gibi o çocuklara yalnız terbiye-i medeniye verilse, bir cihette o çocuklar dünyada faydasız ve âhirette dâvacı olarak 'Ne için imanımı kurtarmadınız?' diyeceklerinden peder ve vâlidelerini mahzun etmek, sünnet-i seniyenin hikmetine münâfi olur."(1)

(1) bk. Hanımlar Rehberi: Başka hariç memlekette mühim yerlerde ceridelerle sorulan "Neden sünnet-i seniyyeye muhalif olarak mücerret kaldın?" sualine bir cevaptır.

57. Üstada ait matematik ya da geometri kitabının olduğu, yangında yandığını söyleniyor. Elinizde mufassal bir bilgi var mı? Ne zaman yazmış, içerisindeki konular neler?
Üstad Bediüzzaman'ın Eski Said diye ifade ettiği döneminde, herkes kendi ilminin üstünlüğünü ortaya koyacak şekilde tatlı bir müsabaka ortamı vardı. Kimin bir meziyeti ve ilmi varsa, hemen o alanda müsabakalar düzenler herkese meydan okurdu. Böylece ilmin inkişafı sağlanmış, insanların ilimlerinin artmasına teşvikler yapılırdı. İşte Van Valisi Tahir Paşa, konağını bu gibi münazaralara devamlı açar, insanların münazarasına zemin hazırlar, böylece ilim ehli insanları kaynaştırırdı. 

Tahir Paşanın ısrarıyla Üstad da konakta epey kalmış, kütüphanesinden istifade etmiş, bu gibi münazaralara da katılmış ve ilminin takdir görmesine zemin bulmuştu. Üstad'ın ilmi noktada çok meseleleri burada münazara ve mütalaalarla ilerlettiğini görüyoruz. Burası âdeta dini, içtimai, bilimsel ve siyasi konuların komprime konuşulduğu bir üniversite hükmündeydi. İşte burada matematik konularında da bazen sorular sorulur, ilimler kamçılanırdı. Üstadımız dini ilimlerdeki derinliğini matematikte de göstermiş, hatta kitaplar telif etmişti. Fakat bu matematik kitapları bilahare, bir yangında yanmıştır. Orada vuku bulan matematik konularından bir kısmını aşağıya alıyoruz: 

MATEMATİK MÜNAZARALARI 

Bediüzzaman Hazretleri, Tahir Paşa ile barışarak tekrar Van'a avdetinde, Tahir Paşa'nın meclislerinde, sık sık matematik ve ince zor hesap meseleleri mevzu olmakta idi. Bu konuda da Bediüzzaman fevkalâde acîb bir sürat-ı intikal ve kavrayışa mâlikti. Herhangi bir mes'ele medar-ı bahs olmuşsa, derhal zihnen kalemsiz hallediyordu. Hatta cebir-mukabele ilminde kendi zihninden bir risale vücuda getirmişti. 

Tâhir Paşa'nın meclisinde matematik ve hesap meseleleri mevzu olduğu zaman, başkaları ve en mâhir kâtipler, kalemle, rakamla onun henüz yarısını yapmadan, Bediüzzaman zihnen halleder, ortaya koyardı. Defalarca böylesi yarışmalara katılır, daima üstün gelirdi. 

Bir gün Tahir Paşa'nın meclisinde şöyle bir sual mevzu oldu: On beş tane Müslüman ile on beş gayri müslim farz edilerek, birbiri ardı sıra dizilince, (Yani, bir Müslüman ve bir gayri müslim şeklinde birbirlerinin arkasında dizildiğini farz edersek) on beş defa kura çekilecek, her defasında kura daima gayri müslime isabet ettirilmek matlubdur. Taksimi nasıl yapılacak? Bediüzzaman: 

- Bu meselenin yüz yirmi dört ihtimalli durumu vardır, diyerek, buna göre hemen taksimatını zihninden çözer ortaya kor. Hem der: 

- Bundan daha müşkülünü ben kendim icad ederim ki: iki bin beş yüz ihtimalli durumlusunu yaparım diyerek; elli ferd Müslüman ile elli de gayri müslim farz olunan meseleyi iki saat zarfında zihninden halledip yapar ve Tahir Paşa ya bir risale halinde ibraz eder. 

- Daha sonraları bir gün şöyle bir sual mevzu olur: Küre-i arzın tamamı buğday taneleri farzolunsa, kaç tane olur? Bunu da yine zihninden kalemsiz halledip ibraz eder. 

- Başka bir gün, "Âdem Aleyhisselâm'dan bugüne kadar saniyenin onda biri olan âşireden ne kadar zaman geçmiştir?" şeklindeki meseleyi de Bediüzzaman iki buçuk saatte hesaplayarak zihninden çözer. 

- Başka bir gün: "Küre-i Arzın her noktasına yağmurun yağdığı farzedilirse, kaç damla eder?" diye bir sual medar-ı bahs olur. Buna karşı Bediüzzaman der ki: O şekil değil de belki bütün küre-i arza bir saniyede yağan yağmurun her dört parmak yere dört damla düşerse, bu surette on sene mütemadiyen durmadan yağarsa, kalemsiz zihnimden çıkarabilirim diyerek üç saat içinde halleder.

- Fakat Bediüzzaman bu dakîk ve acîb hesapları yaptıktan sonra, bir sû-i nazar neticesi olarak, Bitlis'te Şeyh Emin Efendi'nin suallerine cevaplar verdikten sonra dimağında bir rahatsızlık, bir yorgunluk görüldüğü gibi; bu defasında da şiddetli, ona benzer bir rahatsızlık ârız olur. Ve uzun müddet devam eder. Bundan sonra, artık bu gibi hesap işlerine karışmaz. Bir müddet sonra lillahilhamd tamamıyla şifayab olur. (1)

Ek bilgi için tıklayınız:
Gerçekte olmadığı hâlde, Necmeddin Şahiner matematik, Şerif Mardin ise cebir kitabı yazdırdığını iddia ediyor Bediüzzaman'ın, ne dersiniz?

(1) bk. Badıllı, A. Mufassal Tarihçe, I, 164-165.

58. Üstad'ın iki sünnet (evlilik, sakal) hariç tüm sünnetleri uyguladığı söyleniyor; ancak Üstadımız umreye de gitmemiş?..
Hac ve umre zengin Müslümanların yapacağı vazifelerdir. Fakir Müslümanların böyle bir yükümlülükleri bulunmuyor.  Üstad Hazretleri hem maişet noktasında çok fakir olması hem de hayatı zindan ve sürgünlerde geçmesinden dolayı hac ve umre gibi ibadetleri yapmaya imkan bulamamıştır.

Bizim açımızdan, "Üstad Hazretleri sakal ve evlilik haricinde bütün sünnetleri eksiksiz yapmış" ifadesi, bir hüsnüzandan ibaret olduğunu sanıyoruz. Üstad Hazretlerinin bütün sünnetleri yaptığı ve sadece bu iki sünneti terk ettiğine dair elimizde kati bir ifade ya da ibare bulunmamaktadır. Bu yüzden bu ibareyi kati bir ibare olarak  kabul edip onun üzerinden cevap vermeyi yersiz ve gereksiz görüyoruz.

Ama şunu da bilmemiz gerekir ki, Üstad Hazretleri, gücü ve imkanı dahlinde olan bütün ibadetleri ve sünnetleri de yapmıştır kanaatindeyiz. Nitekim şu ifadeler bu manaya işaret etmektedir:

"Sünnet-i Seniyyenin herbir nevine tamamen bilfiil ittibâ etmek, ehass-ı havassa dahi ancak müyesser olur. Ona bilfiil olmasa da, binniyet, bilkast, taraftarâne ve iltizamkârâne talip olmak, herkesin elinden gelir. Farz ve vâcip kısımlara zaten ittibâa mecburiyet var. Ve ubudiyetteki müstehap olan Sünnet-i Seniyyenin terkinde, günah olmasa dahi, büyük sevabın zayiatı var. Tağyirinde ise büyük hata vardır. Âdât ve muamelâttaki sünnet-i seniyye ise, ittibâ ettikçe, o âdât, ibadet olur. Etmese itab yok; fakat Habibullahın âdâb-ı hayatiyesinin nurundan istifadesi azalır."(1)

Üstad Hazretlerinin ehass-ı havas olduğu su götürmez bir hakikattir.

(1) bk. Lem'alar, On Birinci Lem'a.

59. Üstad'ın boydan fotoğrafını evdeki duvara asmak uygun olur mu? Namaz kılarken kıyamda göz ucu ile görülebiliyor, tam karşıda değil yani...
"Fotoğrafı ikiye ayırmak gerek: Canlıya âit fotoğraflar, cansıza âit fotoğraflar."

"Canlıya âit fotoğraflar, ya yaşayacak şekilde boy resmi olur, yahut da yaşamayacak şekilde yarım resim olur. Yaşamayacak şekilde yarım, yahut da bakınca seçilemeyecek kadar küçük olursa mahzur yoktur denebilir. Ancak boy resim ve fotoğraflarına (bir ihtiyaç olmaksızın) cevaz verilmemiştir."

"Cansıza âit resimlere, yâni manzaralara gelince, bunun câiz olduğu kesindir. Çiçek, göl ve orman manzaraları gibi görüntüler çekilebilir, evlerin belli yerlerine asılıp ilâhî kudret takdirle seyredilebilir."

"Canlıya âit boy resimlerini, (insan, hayvan ve diğer canlı varlıklar gibi) odanın duvarına asıp, bakınca tümüyle görünür halde bırakmak, bu odada namaz kılmayı mekruh hale getirmek demektir. Bu itibarla, duvarlarında canlılara ait boy resimleri bulunan odada kılınan namaz mekruh olur."

"Resimler kıble cihetinde ise mekruhluk şiddetlenir, yanda ise azalır, arkada ise daha da azalmış sayılır. Böyle resimler ya indirilmeli, yahut da üzeri örtülerek namaza durulmalıdır. Boy resimlerini kapalı bir yerde tutmak, ancak gerektiğinde görülecek halde muhafaza etmekte beis yoktur." (1)

Yukarıda izah edilen işin ruhsat kısmıdır. İşin azimet ve takva kısmına göre namaz kıldığımız odada dikkat çekecek, nazarı dağıtacak ve huzuru zedeleyecek bütün şekil ve  resimlerin kaldırılması gerekir. Yani oda ibadete uygun olarak temiz ve sade olmalıdır diye düşünüyoruz. Ama yukarda izah edilen ruhsat ile de amel edilebilir bu bir tercih meselesidir.

(1) bk. Resim veya oyuncak bebek bulunan odada namaz kılmak caiz midir? Odaya resim asmak caiz mi?..

60. Üstad Bediüzzaman, Tiflis polisi ile hangi dilde konuşmuştur? Üstad Rusça biliyor muydu?
Tiflis Osmanlı'dan henüz kopmuştu. Oradaki insanların hâlâ Osmanlıcayı biliyor olmaları mümkündür. Ya da bir tercüman vasıtasıyla konuşmuşlar. Üstad Rusça bilmediğini ifade ediyor:

"Her neyse... O hüzünlü, rikkatli, firkatli, uzun gurbet gecesinde, dergâh-ı İlâhîde zaaf ve aczim o kadar büyük bir şefaatçi ve vesile oldu ki, şimdi de hayretteyim. Çünkü birkaç gün sonra, gayet hilâf-ı me’mul bir surette, yayan gidilse bir senelik mesafede, tek başımla, Rusça bilmediğim halde firar ettim. Zaaf ve aczime binaen gelen inâyet-i İlâhiye ile harika bir surette kurtuldum. Tâ Varşova ve Avusturya’ya uğrayarak İstanbul’a kadar geldim ki, bu surette kolaylıkla kurtulmak pek harika olmuştu. Rusça bilen en cesur ve en kurnaz adamların muvaffak olamadıkları çok teshilât ve çok kolaylıkla, o uzun firarî seyahati bitirdim."(1)

(1) bk. Lem'alar, Yirmi Altıncı Lem'a.

61. "Ümmetim içinde bir adam bulunur ki, onun şefâatiyle Allah Benî Temîm kabilesinden daha fazla insanı (cehennemden çıkarıp) cennete girdirir." bu hadiste ifade edilen şahsiyetin; Üstad Hazretleri olma imkanı ne derecedir?
Bu gibi manası müphem hadisler hayra ve fazilete teşvik etmek içindir. Yani ümmetin salih ve âlim insanlarını, o belirsiz şahıs olmaya bir teşvik bir motive etme taktiğidir. Nasıl geceler içinde Kadir Gecesi müphem bırakılarak, bütün gecelerin ihya edilmesine bir rağbet uyandırılmış ise, bu gibi hadislerde de fazıl ve hayırhah bir şahıs tespit edilerek, o olunmaya teşvik edilmektedir. Ama hakikatte öyle birisi vardır, lakin kimin olduğu bilinmiyor ve  bilinmemesi, her âlim ve evliyanın o şahıs olma imkanını temin ediyor.

Bu yüzden herkes kendi şeyh ve mürşidini o olarak görmek istiyor ve öyle görmesinde de bir sakınca bulunmuyor. Yalnız, başkalarının kendi şeyhini ya da mürşidini o makamda görmesini tenkit edip inkar etmemek gerekir. Bu müphem şahsa Üstad Hazretleri fazlası ile yakışır, lakin bu bakış açısı katiyet ifade etmez, olsa olsa bir kanaat bir yorum olur. 

62. Üstad Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri sosyal fobik miydi?
"Bu yirmi sene tazyik neticesi, ehemmiyetli ve müzmin bir hastalık bana ârız olmuş. Zaten eskiden beri o hastalığın esası bende vardı ki, ona merdümgirizlik, yani, insanlardan çekinmek, temas etmemek, temastan müteessir olmak... Hattâ şimdi en hafif ruhlu bir kardeşim, bir şakirdimle görüşmeyi—fakat Risale-i Nur hizmetine ait olmamak şartıyla—ruhum kaldırmıyor. Hattâ dostâne bakmaktan cidden müteessir oluyorum..."(1) 

Buradaki içtimai hastalık; "merdümgirizlik" hastalığıdır.  Merdümgirizlik, insanlardan  sıkılma, kalabalıklardan hoşlanmnyıp yalnızlık isteme hâline denir.  Öyle ki nazarlar / bakışlar, Üstad Hazretlerini hasta bile ediyordu. Bu sebeple mümkün mertebe nazarlardan, yani insanların ilgi ve teveccühünden kaçınmaya çalışıyordu.

Sosyal fobi; utanmaktan, küçük düşmekten, sosyal ortamlarda başkaları tarafından olumsuz değerlendirilmekten yoğun şekilde korkma ve korkulan durumlardan kaçınma eğilimi ile tanımlanabilecek, yaygın bir kaygı ve bunaltı bozukluğudur.

Dikkat edilirse Üstad Hazretleri aşırı ilgi ve teveccühten çekiniyor. Bu sosyal fobinin zıddı bir durum olduğu için, Üstad Hazretlerine "sosyal fobik" tanısı koymak mümkün değildir.

"Merdümgirizliğe" bizim anladığımız manada psikolojik bir rahatsızlık demek yanlış olur kanaatindeyiz. Şayet ruhun sıhhat ve afiyeti açısından meseleye bakacak olursak, bu asrın en sıhhatli ruhu Üstad Hazretlerinin ruhudur diyebiliriz. Çünkü onca baskı ve zulme rağmen, gönül ve kalp dünyası daima ümitli ve feyizli idi.

(1) bk. Emirdağı Lahikası-I, (33. Mektup)

63. Üstad Bediüzzaman Hazretlerine neden saldırıyorlar, yanlışını bulmaya çalışıyorlar?
Risale-i Nur'a ve Üstad Hazretlerine hücum edenler üç sınıftır:

Birinci sınıf; zındık ve dinsizlerdir ki, bunlar mesleği gereği iman hizmeti olan Üstad'a ve Risale-i Nur'a düşman oluyorlar. Çünkü küfür imanın zıddıdır ve sürekli onunla çarpışır; bu Hz. Âdem (as) ile başlayıp kıyamete kadar devam edecek bir mübareze kanunudur.

İkinci sınıf hücum edenler; ehli bidat olan alim ve hocalardır ki, bunlar da Ehl-i sünnete, dolayısı ile bu zamanda Ehl-i sünnetin en büyük temsilcilerinden birisi olan Üstad'a muhalefet etmeleri karakteristik bir davranıştır. Bu gibi bidatçılar tarihte yıldızı parlayan bütün alim ve evliyalara daima hücum edip, onları çürütmeye çalışmışlardır. Yani ehli bidat hocaların itiraz ve hücumları, mensup olduğu ekollerin bir şiarıdır.

Üçüncü sınıf hücum edenler; Ehl-i sünnet dairesinde olmakla birlikte, nefsini ve benliğini tam ıslah edemeyen; ama maalesef irşat makamında bulunan ham kaba softalardır. Bunlar nefsini tam terk edemedikleri için, Üstad Hazretlerini kıskanıp bir rakip olarak telakki ediyorlar. Vicdanı da zayıfsa, bütünü ile hücum etmeyi normal addediyorlar.

64. Üstad Bediüzzaman gibi evliyalar için kullanılan "Kuddise Sırruhu" yani "Allah onun sırrını mukaddes etsin." ifadesindeki "sır" nedir?
"Sır" kelimesi bir çok anlamda kullanılabiliyor. Birinci anlamı; gizli ve anlaşılması müşkül olan hakikat ya da hakikatler demektir ki, bu anlamda (Ks) yani sırrın mukaddes olması; kudsi ve latif hakikatlerin görünür ve bilinir hale gelmesi için yapılan küçük bir duadır. Yani Allah sana bu gizli ve latif hakikatleri göstersin demektir.

Sırrın ikinci anlamı; sırrın Müşâhedetullahın mahalli bulunan kalpteki bir lâtife olmasıdır ki, burada (ks) bu latifenin inkişaf ve inbisat etmesini dilemektir.

Sırrın üçüncü anlamı; insanın aklının ermediği ve anlamakta zorluk çektiği ince ve latif İlahi hikmetler ve kaderi sırlardır ki, (ks) bu incelikleri ve hikmetleri kavrama ve idrak etme temennisidir.

Sırrın dördüncü manası; evliyalara has bir unvan, bir hitap şekli olmasıdır. Peygamberlere (as) sahabelere (ra) denilmesi gibi...

Alimlerin örfünde, sahabeye radıyallahü anh, Allah ondan razı olsun; tâbiîn ve tebe-i tâbiîne, rahimehullah, Allah rahmet eylesin; onlardan sonrakilere, gaferehullah, Allah affetsin; ve evliyaya, kuddise sırruhu denilir.

Yoksa sır burada keramet ya da bir şeyin takdis edilmesi anlamında kullanılmıyor.

Konuyla ilgili olarak tıklayınız:

Mektubat, Yirmi Üçüncü Mektup.

65. “Üstadımızın bakışları neden bu kadar sert? İnsanı ürkütüyor." diyen kardeşlerimize nasıl cevap verebiliriz?
Evvela, terbiye ve retorikte (belagat) iki temel silsile vardır; birisi ümitlendirmek ve mükafatlandırmak, diğeri ise korkutmak ve cezalandırmaktır. Bu ikisinden birisi eksik olur ya da dozaj biri tarafına meylederse terbiye ve retoriğin tesir ve etkisi olmaz. Bu yüzden ceza ve ödül kavramı her tarafta ve her dairede bulunmaktadır. İkisi siyam ikizleri gibidir, birbirinden ayrılmazlar.

İkincisi, sertlik ve şiddetin dozajı ümidi yok edecek kıvamda ise o zaman hatalı ve yanlış olur. Yoksa terbiye ve hitabetten ceza ve korkutmak kavramını bütünü ile çıkarmak safsata olur ve bu yersiz ve haksız hümanizmden başka bir şey değildir.  

Üçüncüsü, bütün beşeri sistemlerde ve terbiye şekillerinde ümit ile korku iç içedir. Kur’an’ın üslubuna baktığımızda da bu dengenin gözetildiğini görürüz.

Dördüncüsü, Risale-i Nur'un genelinde şefkat, ümit ve kavl-i leyin hükmeder; bunun yanında şahıslara değil sıfatlara da bir zecr bir te’dib etme vardır ve bu gayet doğal ve gerekli bir durumdur. Bu aynı zamanda Kur’anî bir usul ve üsluptur.

66. Üstad, ahir zamanda kurtuluşa ermek için yapılması gerekenler hususunda neler söylüyor?
Risale-i Nur'u dikkatle tektik ve tahkik ettiğimizde, bu zamanda hem bireysel anlamda hem de toplumsal anlamda kurutuluşun, sağlam ve tahkiki imanı elde etmekte olduğunu görüyoruz. Bu yüzden Üstad Hazretleri bütün mesaisini ve dikkatini tahkiki iman hizmeti üzerine yoğunlaştırmıştır.  

Risale-i Nurların geneline bakıldığında, insanın en temel görevlerinden birisi ve birincisi imandır, imandan sonra da ibadet gelir. İman bir kök ve gövde ise ibadetlerde bu kök ve gövdenin çiçekleri ve meyveleri hükmündedir. Bu zamanda kök ve gövde hükmünde olan iman maddeci ve inkarcı felsefe tarafından ağır bir şekilde zedelendiği ve yıpratıldığı için, Risale-i Nurlar bütün enerji ve dikkatini kök ve gövdenin yeniden tamirine ve kuvvetlendirilmesine sarf ediyor.

İbadet, iman köküne bağlı bir meyve olmasından dolayı, kök ne kadar taze ve kuvvetli olursa onun neticesi ve meyvesi olan ibadet de o oradan taze ve kuvvetli olur.

Özet olarak, ahir zamanın tehlikesinden kurtulmanın yolu iman hizmetindedir, yani imanı kuvvetlendirmededir.

67. Üstad Risalelerde hakimlere hitap ederken; "Mahkeme-i alinizden" , "Sayın" diyor. Üstadımızın, dinsiz hakimlere böyle hitap etmesi doğru mudur?
Bu meseleye birkaç cihetten bakabiliriz.

Birincisi; söz konusu hakimlerin dinsiz olup olmadıklarını bilemiyoruz. Böyle bir iddiada bulunmak doğru değildir. Aralarında din düşmanı olanlar olabilir. Ancak bir genelleme yaparak, "o zamanın hakimleri dinsizdi" demek, itikadi açıdan tehlikeli ve mesuliyetli bir durumdur. Kaldı ki, Üstadı tahliye eden hakimler de olmuştur. Nitekim bir hanım hakimi Üstad taktir etmiştir ve onu duasına da dahil etmiştir.

İkincisi; o saygı hakimin şahsına değil makamadır. O makama saygı kalmaz ise; adalet mekanizması işlemez hale gelir. Hukuk bütün saygınlığını yitirirse, anarşizme kapı aralanmış olur. Toplumun örnek aldığı şahısların tavır ve davranışları, bu yüzden çok önemlidir. Zaman gelir o makamlar Allah’ın adaletini dağıtırlar. Bu yüzden o makamlar yıpratılmamalıdırlar.

Üçüncüsüi; Risale-i Nur mesleğinde kavl-i leyyin esastır. Kavl-i Leyyin; yumuşak ve tatlı şekilde konuşmak anlamına gelmektedir. Peygamberimizin (asv) konuşma metodu ve peygamberlerin tebliğ usulünü ifade eden bir terimdir. Yüce Allah Hz. Musa (as) ve Harun’a (as) Firavun’un yanına gittikleri zaman nasıl konuşmalarını gerektiğini ders verirken şöyle buyurur:

“Firavuna gidin. Çünkü o azmış ve yoldan çıkmıştır. Ona ‘kavl-i leyyin' ile konuşun ve yumuşak söz söyleyin ta ki öğüt alsın ve korksun.”(Taha, 20 / 43-44)

Dördüncüsü; o hakimler dinsiz bir komitenin baskı ve cebri ile hareket ediyorlar. Üstad Hazretleri bunu bildiği için vasıtalara değil, vasıtaların ardındaki güçlere gereken lafı söylüyor.

68. Üstadın irşad yönü ve metodunu kısaca açıklar mısınız?
Evvela, Üstad Hazretleri, bu son asrın manevî bir hekimidir.

İkincisi, marifet hazinesi olan Risale-i Nur, akılları, ruhları ve fikirleri tenvir eder,  vicdanları ziyalandırır, kalplere ve gönüllere feyyaz nurlar, âli hisler ve tatlı zevkler bahşeder. İnsan bu eserleri mütalaa ettikçe, kalbinde, fikrinde ve ruhunda marifet nurları letafetli goncalar gibi açılır.

Risale-i Nurdaki etkileyici üslubun sebebi, en derin meseleleri teşbih ve temsillerle akla yaklaştırması, herkesin anlayacağı bir seviyeye getirmesidir. Sair kaynaklar hususi insanlara hitap ederken, Risale-i Nurlar umuma hitap etmektedir. Bu cihetle Risale-i Nur’lar Allah’ın bu asırdaki insanlara hususi bir ihsanıdır. 

Üçüncüsü, Telif edilen diğer İslâmi eserler,  zamanın ihtiyacına göre şekillenmiş ve ona göre tarif edilmiştir. Bazı derin konular ve kader gibi kelamla ilgili meseleler detaya girilmeden ehl-i ilmin anlayacağı tarzda izah edilmiştir.

Her bir âlim bir meseleyi eserinde güzelce tarif etmiş ama o derin meseleler avamın idrakine hitap etmediği için, istifade  hususi kalmıştır. Mesela kader konusunu Sad-ı Taftazani elli sayfalık bir risale ile havas kısmına anlatmış, ama avam insanlar bu hususta istifadesiz kalmıştır.

Dördüncüsü, Risale-i Nurlar İlm-i Kelam ve akaid sınıfına giriyor. Lakin felsefe ve mantık bu ilimlerin ayrılmaz birer parçasıdır.

İlm-i Kelam: Allah’ın varlığını ve birliğini akli deliller ile ispat etmeye çalışan bir ilim dalıdır. İmam Taftazani kelam ilminin gayesini; "kesin delillerle dini akideleri bilme" şeklinde tarif ediyor. Kelam ilmi, tarihi sürecinde değişik felsefi ve tasavvufi ekollerden etkilenmiştir. Her asırda gelen mücedditler bu ilme önemli katkılar ve değerler bahşetmiştir.

Kelam ilmini bir ağaca benzetirsek, bu ağacın en son ve en mükemmel meyvesi Risale-i Nurlardır. Risale-i Nurlar bu tarihi sürecin en feyizli bir mahsulüdür. Nasıl ki maddî ilimlerde terakki ve tekemmül tedricen gelişerek mükemmel bir hal alıyorsa; aynı şekilde, İmam Azam ile temeli atılan ve İmam Eşari ve Maturidi ile sistemleştirilen ve Fahreddin Razi ile terakki eden ve  İmam Gazali ile kabuk değiştiren kelam ilmi, Risale-i Nurlar ile asrın idrakine uygun en faydalı  halini almıştır.

Risale-i Nurlarda, Kur’ânî deliller olan inâyet ve ihtira delillerinin mükemmelen bir şekilde izah edildiğini görüyoruz. Malum olduğu üzere, klasik kelamda felsefi deliller olan devir ve teselsül ön plandadır. Bu deliller hakiki huzuru ve marifeti tam temin edemiyor. Risale-i Nurlar ihtira ve inâyet delilleri ile her şey üstünde marifeti ve huzuru göstererek sağlam ve tahkiki imanı veriyor.
69. Bir hadiste: "Şu resimleri yapanlar kıyamette kendilerine, yaptığınızı canlandırınız, denilerek cezalandırılacaklardır." buyruluyor. Ancak evlerimizde Bediüzzaman'ın resimleri bulunabiliyor. Resimlerini yapmak ve asmak konusunu açar mısınız?
Resim ve heykel meselesine Bediüzzaman Said Nursî merhum, yasağın ictimâî ve medenî hayata bakan yönlerini dile getirerek temas eder. Ona göre, resim ve heykel sadece putperestlik vasıtası değildir. Beşer hayatında zulmün, riyanın ve şehevânî arzuların da tahrik vâsıtasıdır. İnsanlardaki ulvî hissiyatı söndürür, aile hayatını tahrib eden muzır neticelere sebep olur.

"Dördüncü Esas: Sanemperestliği şiddetle Kur'ân men ettiği gibi, sanemperestliğin bir nevi taklidi olan sûretperestliği de men eder. Medeniyet ise, sûretleri kendi mehasininden (hayırlı işlerinden) sayıp Kur'ân'a muâraza etmek istemiş. Halbuki: Gölgeli, gölgesiz suretler, ya bir zulm-ü mütehaccir (taşlaşmış zulüm) veya bir riya-ı mütecessid (cesede bürünmüş riya) veya bir heves-i mütecessim (cisimleşmiş heves)dir ki, beşeri zulme ve riyaya ve hevâya, hevesi kamçılayıp teşvik eder."

"Hem Kur'an, merhameten kadınların hürmetini muhafaza için, haya perdesini takmasını emreder. Tâ hevesât-ı rezilenin ayağı altında o şefkat mâdenleri zillet çekmesinler. Âlet-i hevesât, ehemmiyetsiz bir metâ hükmüne geçmesinler."

"Medeniyet ise, kadınları yuvalarından çıkarıp, perdelerini yırtıp, beşeri de baştan çıkarmıştır. Halbuki, aile hayatı, kadın-erkek mâbeyninde (arasında) mütekâbil hürmet ve muhabbetle devam eder. Halbuki açık saçıklık, samîmi hürmet ve muhabbeti izâle edip ailevî hayatı zehirlemiştir. Husûsen sûretperestlik, ahlâkı fena halde sarstığı ve sukût-u ruha sebebiyet verdiği şununla anlaşılır: Nasılki, merhume ve merhamete muhtaç bir güzel kadın cenâzesine nazar-ı şehvet ve hevesle bakmak, ne kadar ahlakı tahrib eder. Öyle de: Ölmüş kadınların sûretlerine veyahut sağ kadınların küçük cenâzeleri hükmünde olan suretlerine hevesperverâne bakmak, derinden derin hissiyât-ı ulviye-i insâniyyeyi sarsar, tahrib eder."(1)

"Bediüzzaman'ın sağlığında neşredilmiş olan Tarihçe-i Hayat'ında, kendisine ait bazı resimlerin basılmasına izin vermiş olmasından, yukarıda beyan ettiği üç gâyenin dışında kalan ta'limî (didaktik, yani öğretici) maksadlara hizmet edecek olan fotoğraflara cevaz veriyor gözükmektedir."

 "Onun mevzuya önceki şârihlerden farklı bir bakışının olduğu söylenebilir. Zîra, eski kitaplarda umumiyetle meseleye, putperestlik ve menhîtâzim açısından bakıldığı, yasağın sebepleri hep bu açıdan değerlendirilmiş olduğu halde, Bediüzzüman, bu kadim çerçeveden dışarı çıkarak, resim ve fotoğrafın günümüzdeki yaygın kullanılış sahaları açısından da değerlendirmiş, eski yorumlara sıkı bağlı kalındığı takdirde, gözden kaçabilecek yönlerine dikkat çekmiştir: Resim zulme, riyaya, hevesât-ı nefsaniyeye alet edilmektedir. Sadece uhrevî değil, dünyevî hayatı da menfi yönlerde etkilemektedir."(2)

Bu hususta Mezhep imamlarının özet görüşü şu şekildedir:

"YASAK OLAN SURET:"

"Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm), sûret bulunan eve meleklerin girmeyeceğini belirterek, kendisi de girmemiştir. Ayrıca, bunları yapanları da lanetlemiştir.

Öyle ise yasaklanan sûretlerin mahiyeti nedir? Her ne olursa olsun bütün sûretler mi yasaktır?"

"Bu hususta, geçen hadislerin açıklamalarından yeterli bilgiler geçti ise de, burada mesele üzerine, Ebû Bekr İbnu'l-Arabî'nin bir özetlemesini, Zürkânî'nin Muvatta Şerhi'nden aynen iktibas ediyoruz. Der ki: "Suver edinme meselesinin özeti şudur:"

"I. Sûret (timsal, resim...) eğer (gölge verecek şekilde, heykel nev'inden bir) cisimse, âlimlerin icmâı ile haramdır.

II. Cisim değil de (resim gibi gölge düşürmeyecek) nakış ise dört farklı görüş ileri sürülmüştür:

     1) Mutlak sûrette câizdir.

     2) Mutlak sûrette haramdır.

     3) Mutlak olarak caizdir, değildir denemez, duruma göre hükmedilir, şöyle ki:

          a) Bakılır, eğer resim, tasvir ettiği ruh sâhibini (insan veya havyan) yaşamasına imkân verecek tamlıkta ise haramdır.

          b) Eğer başı koparılmışsa (yaşamasına imkan tanımayacak şekilde), yarım olarak tasvir edilmişse câizdir.

Bu mevzuda en doğru görüş budur.

     4)  Resim hürmet ifâde etmeyen bir vaziyette ise yine câizdir, yere atılıp üzerine basılan halı, kilim, minder üzerindeki resimler gibi. Aksi takdirde hürmet ifâde edecek bir vaziyette konmuş ise, meselâ duvara asılmış ise câiz değildir, haramdır."

"Zürkânî şu ilave açıklamayı yapar: "Burada zikri geçen icma, çocukların oyuncaklarını istisna eder." İbnu Abdilber de üçüncü görüşü benimsemiş ve bunu: "Görüşlerin en doğru olanı" diye değerlendirmiş, âlimlerin ekseriyetle bu görüşü benimsediğini belirtmiştir."

"Tîbî de şöyle der: "Belki de ata merkebi bindirmek câiz değildir de, katıra binmek ve ona sahip olmak câizdir. Nitekim resim de böyle; onu yapmak haramdır, ama minder ve halı üzerine işlenmiş olanları kullanmak mübahtır." (3)

Özet olarak, günah ve harama teşvik eden resimlerle, öğretici mahiyette olan resimler ve fotoğraflar aynı kefeye konulmamalıdır. Günümüzde resmi işlemlerde, ihtiyaca binaen kullanılan alanlarda, öğretici ve talim amaçlı kullanımlarda dini açıdan bir sakınca yoktur. Üstad Hazretlerinin resimleri de öğretici amaçlı olduğu için, haram kapsamına girmez. Lakin büyük zat ve evliyalarda dahil, kimin resmi olursa olsun, sırf hürmet amacı ile evin duvarlarına asmak caiz değildir. Ama hatıra türünden albüm içinde muhafaza edilebilir.

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule.

(2) bk. Prof.Dr. İbrahim Canan Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi.

(3) bk. a.g.e.

70. Allah'ın, Üstad Hazretleri gibi vazifeli olan kullarını, hatalara düşmeye karşı uyarıp uyarmadığını, yanlışlara karşı koruyup korumadığını merak ediyorum?
Evvela, vazifeli olmakla kusursuz olmayı birbirine karıştırmamak gerekir. Kusursuzluk ve günahsızlık sadece peygamberlere mahsustur. Peygamberlerin dışındakilere masumiyet ve hatasızlık izafe etmek İslam ile bağdaşmaz.

İkincisi, veli zatların gerek söz ve davranışlarını, gerek eser ve fikirlerini denetleyen, şeriatın mizanıdır. Şayet bu mübarek zatların fikir ve sözleri şeriata uygun ise makbul, uygun değilse makbul değildir.

Üçüncüsü, her insanda olduğu gibi Allah ilham vesilesi ile bazı kullarını ikaz edip hataya karşı o kullarını muhafaza edebilir. Lakin bu Allah dostlarında daha bariz, daha kerametvari bir şekilde cereyan etmiş ve ediyor. Bu noktadan İmam Rabbani, Abulkadir Geylani, İmam Gazali, İmam Azam ve Üstad Hazretleri gibi büyük zatlar muhafaza edilmiş denilebilir.

71. Kur'an-ı Kerim'de veya Peygamber Efendimizin hadislerinde Bediüzzaman Said Nursi´nin geleceği veya eserleri hakkında bilgiler var mı?
Bu gibi işaret ve beşaretler ayet ve hadislerde açık ve muhkem bir şekilde değil, yani herkesi kabule teslim edecek kadar manası açık bir şekilde değil,  remzi ve işari bir şekilde geliyor. Şayet kast ettiğiniz, herkesi kabule mecbur edecek bir rivayet ise, elbette böyle bir rivayet yoktur, zaten imtihan manasına da zıttır. Ahir zaman ve Mehdi ile ilgili ayet ve hadisler, ekseri olarak umumi ve işari bir tarzda ifade ediliyor, muhkem ve manası açık bir şekilde isim ve kimlikten bahsedilmiyor.

Ama işaret ve remiz noktasından çok beşaret ve müjdeler mevcuttur. Nitekim Üstad Hazretleri bunların büyük bir kısmını Sikke-i Tasdik-i Gaybi isimli eserinde, özellikle Birinci Şua adlı risalesinde çok geniş ve tafsilatlı bir şekilde izah etmiştir.

Risale-i Nurlara işaret ve beşaret eden sadece ayet ve hadisler değil, İmam Ali (ra) ve Abdulkadir Geylani (ra) gibi manevi alemin sultanları da işaret ve beşarette bulunmuşlar. İmam Ali’nin (ra) "Ercüze" ve "Celcelutiye" namındaki eserlerinde Risale-i Nurlara ait çok işaret ve beşaretler var. İmam Ali (ra) bu iki eserini Hazreti Peygamber Efendimiz (asv)'den ders almıştır.

72. Bediüzzaman'ın, kerametlerini ifade etmekten kaçınmasının sebebi nedir?
Bunun muhtemel iki sebebi olabilir:

Birisi, Risale-i Nur mesleğinin tahkik ve ilim mesleği olmasıdır. Evet, asır tahkik ve ilim asrı olduğu, herkesin gözü maddeye hapsolduğu için böyle latif ve mahrem şeyleri göstermek uygun düşmüyor. Bu sebeple Risale-i Nurlarda ezvak ve kerametten ziyade ilim ve tahkik hükmetmiştir. Üstad Hazretleri de bu muhkem kaideyi bozmamak için, şahsına yönelik ezvak ve kerameti ihfa etmiştir (gizlemiştir) diyebiliriz.

Diğeri ise, asır enaniyet ve benlik asrı olduğu için, insanlar her şeyi benlik terazisi ile tartıyorlar. Şayet Üstad Hazretleri kendi şahsi kemalatını izhar ile ön plana çıkarmış olsa idi, insanlar bunu benlik ve hodfürüşluk olarak addedecek ve Risale-i Nurlara şaibe ile bakacaklardı. Ki bu iman hizmetine büyük bir risk teşkil ettiği için Üstad Hazretleri şahsını bu hizmet içinde eritmiş, âdeta buharlaşıp kaybolmuştur.

Lakin Risale-i Nurların makbuliyetine işaret eden ikram nevinden kerametleri de izhar etmekten çekinmemiştir. Zira bunda şahsa bir hisse verilmiyor.

73. Üstad'ın eski usul Arapça medreseleri hakkındaki görüşleri nelerdir, o medreselerde okuyanlara ne gibi tavsiyelerde bulunmuştur?
"Vicdanın ziyası, ulûm-u dîniyedir. Aklın nuru, fünun-u medeniyedir. İkisinin imtizacıyla hakikat tecellî eder. O iki cenah ile talebenin himmeti pervaz eder. İftirak ettikleri vakit, birincisinde taassup, ikincisinde hile, şüphe tevellüd eder."(1)

İnsanın mahiyeti temel olarak; akıl ve kalpten oluşmaktadır. Akıl; insanın maddi ve cismani boyutunu temsil ederken, kalp ise insanın vicdani ve manevi boyutunu temsil eder. Bir insanın hakiki kamil bir insan olabilmesi, bu iki cihetin ahenk ve orantılı bir şekilde inkişaf etmesine bakar. Şayet bu orantı ve ahenk kaybolup, bir cihette inkişaf hasıl olursa, diğer cephesi çöküp, insan mahiyetinin ayarını bozar. Nasıl sarrafın hassas terazisinin bir kefesi çalışırken, diğerinin bozuk olması tartma işlemine engel teşkil ediyorsa, aynı şekilde insan mahiyetinin bu iki cihetinden birisinin çalışırken, diğerinin ihmal ile atıl kalması; insanın ayarını bozar ve dengeyi kaçırır. Üstad Hazretleri yukarıda vermiş olduğumuz paragrafında bu gerçeğe işaret ediyor.

İnsanın vicdani ve kalbi boyutunu geliştirip inkişaf ettirecek; ancak ve ancak dini ilimlerdir. Kalp ve vicdan gibi manevi ve mistik duygular, maddi kıstaslar ve besinler ile beslenmez. Onların kıstas ve besinleri; yine manevi ve mistik olmalıdır ki, bu hususta en büyük rehber ve en azami model; hak dini olan İslami ilimlerdir. İslam nuru; insanının manevi duygularının önünde serilmiş, mükemmel ve mükellef bir sofra gibidir. İnsan bu sofradan istifade ederse, manevi ciheti gelişip inkişaf eder. Şayet bu sofradan istifade etmez ise; manevi ciheti bozulup kokuşur ve insan-ı kamil makamına ulaşamaz.

İnsanın akli ve cismani boyutunu geliştirip inkişaf ettirecek unsur ise; fen ilimleridir. Akıl ve cisim maddi ve kesif olduğu için, maddi ve kesif şeyler ile beslenmelidirler ki; bunun en güzel yolu fen ilimlerinde inkişaf etmektir. Nasıl sarrafın terazisinin bir kefesi bozuk olduğunda tartma işlemi olamıyor ise, aynı şekilde iki kefeli bir terazi olan insan mahiyetinde de maddi ve fenni ilimler inkişaf etmez ise, insan-ı kamil olunamıyor. Manevi ilimler nasıl vicdan ve kalbe zaruri bir besin ise, maddi ilimler de akıl ve cisme zaruri bir gıda hükmündedir.

Tekrar Üstad Hazretlerinin veciz ifadesine dönecek olursak, vicdanın ışığı dini ilimler iken, aklın nuru fen ilimleridir. İkisinin birleşip beraber okutulması ile; ancak hakikat tecelli eder, yani kamil bir insan olmak; ancak bu ikisinin bir ahenk ve insicam ile verilmesine bakıyor. Şayet bu ikisi birbirinden ayrılırlar ise, birisinden taassup ve taklit, diğerinden ise hile, şüphe çıkar.

Osmanlının son dönemlerinde, medreselerde sadece din ilmi okutulup, fen ilimlerine yeterince ihtimam gösterilmediği için, İslam alemi batı medeniyeti karşısında zayıf ve fakir kalmıştır. Teknolojik olarak onlarla rekabet edemeyecek bir zaafa düşülmüş ve en nihayetinde iş parçalanmaya kadar gitmiştir.

Yeni kurulan Cumhuriyet rejimi de, başka bir yanlışa düşerek, Tevhid-i Tedrisat kanunu ile eğitim kurumlarında sadece fen ilimlerini okutup, din ilimlerini tecrit etmiştir. Bundan da hile, inkar, sefahat, ahlaksızlık gibi bir çok manevi hastalıklar türemiş ve insan-ı kamil modeline ulaşılamamıştır. Osmanlının  eğitimde fen ilimlerini ihmal etmesi nasıl bir yanlış ve tefrit ise, yeni rejimin din ilimlerini dışlayıp sadece fen ilimlerine yönelmesi de aynı şekilde yanlış ve ifrat bir tutumdur.

Halbuki şarkın, yani bu coğrafyanın itaat ve inkişafında, din çok önemli bir unsurdur. Dinsiz bir rejim asla bu coğrafyada tutunamaz ve bir fayda temin edemez. Kürt sorunu denilen hadisede, bu maddi eğitim anlayışının büyük bir payı vardır. Kalbi ve vicdanı aç kalan bu toplum, zararlı ve zehirli ideolojilerle gıdalandığı için, bu ihtilaf ve niza baş göstermiştir.

Üstad Hazretleri bu hakikate şu veciz ibareleri  ile işaret ediyor:

"Hamisen: Enbiyanın ekseri Şarkta ve hükemanın ağlebi Garpta gelmesi kader-i ezelînin bir remzidir ki, Şarkı ayağa kaldıracak din ve kalbdir, akıl ve felsefe değil. Şarkı intibaha getirdiniz; fıtratına muvafık bir cereyan veriniz. Yoksa, sa'yiniz ya hebâen gider, veya muvakkat, sathî kalır."(2)

Yani peygamberlerin çoğunluğunun Doğuda (Asya Kıtası), filozofların ekseriyetinin Batıda gelmesi bu önermemizi teyit ve tekit ediyor. Doğuda esas olan; kalp ve din iken, Batıda esas olan; akıl ve felsefedir. Tabi akıl ve felsefe burada dine zıt olan menfi ciheti iledir. Yoksa din ile barışık olan akıl ve felsefe bahsimizin dışındadır.

Doğu toplumlarını ayağa kaldırıp ihya edecek formül; din ilimleri ile fen ilimlerinin beraber okutulduğu bir eğitim sitemidir ki, Üstad Hazretleri bu formülü Medresetü'z-Zehra projesi olarak takdim ediyor ve bu projenin  tatbiki için hem Osmanlı hem de yeni rejim döneminde girişimlerde bulunuyor. Ama maalesef  şartların ve zihniyetin müsaadesizliği yüzünden bu girişimler sonuçsuz kalıyor. Belki ta o zamanlarda bu proje hayata geçirilmiş olsa idi, şimdi bu coğrafyanın batı karşısındaki durumu çok farklı olabilirdi.

Medresetü'z-Zehra projesi, öyle bir şahıs ya da cemaatin yürütebileceği bir proje değildir. Bu proje devletin ve toplumun organize ve bir uyum içinde götürebileceği bir projedir. Üstad Hazretlerinin resmi makamlara müracaat etmesi de bu sebepledir. Ama o zamanın çarpık ve köhne zihniyeti, bu çağlar ötesi projeyi anlayamamış ve uygulanmasına da geçit vermemişlerdir. Bu proje eninde sonunda uygulanacaktır; ama şartların zorlaması ile, ama zihniyetin kabulü ile fark etmez.

Üstad Hazretlerinin bu tarzda eğitim veren bir üniversiteyi Van'da kurmak istemesinin önemli nedenlerinden birisi; Doğu insanın din ile olan sağlam bağ ve ilişkisidir. Kürt milletinin en önemli bir özelliği; dine olan bağlılığıdır. Şayet bu bağ zayıflar ya da kopma derecesine gelirse, anarşi ve ayrımcılık kaçınılmazdır. Bu sebeple bu projenin acilen tatbik edilmesi bir zarurettir.

Üstad Hazretleri bu projenin tasarımını ve içeriğini ise şu şekilde beyan ediyor:

"İkincisi: Fünun-u cedideyi, ulûm-u medaris ile mezc ve derc; ve lisân-ı Arabî vâcip, Kürdî câiz, Türkî lâzım kılmak."(3)

Yani fen ilimleri ile medrese ilimlerinin beraber okutulduğu ve yine orada "Lisân-ı Arabî vâcip, Kürdî câiz, Türkî lâzım kılmak gerekir." Bu üç dilde tedrîsât yapılmalı, talebeler bu üç dilde ihtisas sâhibi olmalıdır. Din ilimlerinin dili olan Arapçanın yanında Kürtçeyi de serbest bırakın, devletin resmî dili olan Türkçe de öğrenilsin diyerek, ta o zamandan günümüze reçeteler sunmuştur.

Yani peygamberlerin çoğunluğunun doğuda (Asya Kıtası), filozofların ekseriyetinin batıda gelmesi bu önermemizi teyit ve tekit ediyor. Doğuda esas olan; kalp ve din iken, Batıda esas olan; akıl ve felsefedir. Tabi akıl ve felsefe burada dine zıt olan menfi ciheti iledir. Yoksa din ile barışık olan akıl ve felsefe bahsimizin dışındadır.

Dipnotlar:

(1) bk. Münazarat, Sualler ve cevaplar

(2) bk. Mesnevî-i Nuriye, Hubâb

(3) bk. Münazarat, Sualler ve cevaplar

74. Üstad'ın sendikalara bakış açısı nasıldır? Sendikalara üye olmak doğru mudur?
Evvela, Üstad Hazretlerinin sendika hakkında doğrudan bir değerlendirmesi bulunmamaktadır.

İkincisi, gireceğimiz kurum, İslam’a karşı değilse, İslam’a aykırı düşünce ve hareketlerde bulunmuyorsa, oraya üye olmakta bir sakınca yoktur. Özellikle, çağımızda kolektif şuurun ön plana çıktığı bir zamanda, cemaat ya da  örgüt planında hakları savunmayı zorunlu hale getiriyor. 

Üçüncüsü, insanların kendi haklarını savunması kadar tabii bir şey olamaz. Peygamberimiz (asv) 

“İşçilerin alın teri kurumadan ücretlerini verin.”(1)

şeklindeki emri, İslam’ın bu konudaki tavrını ortaya koymaktadır.

Dördüncüsü, Hz. Peygamber (asv)'in “Hilfu’l-fudul” cemiyetine dahil olması, peygamber olduktan sonra da 

“Bugün öyle bir cemiyet olursa yine onu destekleyeceğim.”(2)

manasına gelen ifadeleri, haksızlığa karşı durmanın, hak-hukuk aramanın kutsal bir görev olduğunu göstermektedir. 

Yeter ki, maksat “bağcıyı dövmek değil, üzüm yemek." olsun, yeter ki maksat “ideolojik bir kalkışma değil, kurumun üyesi olan işçilerin hakkını korumak" olsun, yeter ki, İslam’ın prensiplerine ters düşen hareketlere, taşkınlıklara yer verilmesin; haklı iken haksız duruma düşülmesin. Bu şartlar gözetilirse, sendikaya üye olmakta bir sakınca yoktur.

Beşincisi, bazı anarşist ve haktan ziyade, kaosa ve sapkın ideolojilere hizmet eden sendikalardan da uzak durmak gerekir. Mesela Marksist bir sendikada Müslüman birisinin işi olmaz ve olmamalı.

Dipnotlar:

(1) bk. Zevaid, IV/98.

(2) bk. Ahmed b. Hanbel, 1/190, 193.

75. Üstadımız, niçin Nurlarda ezana özel bir önem vermiş ve asliyeti için mücadele etmiştir?
Evvela, Üstad Hazretlerinin birinci önceliği, tehlikede olan imanın kurtulmasına hizmet etmek olmuştur. Bu hakikate bütün hayatı ve eserleri şahittir.

İkincisi, ezan hem imanın hem de İslam’ın bir şiar ve sembolüdür. Bu şiar ve sembol susturulursa iman ve İslam rencide edilmiş sayılır. Nasıl bir milletin bayrağı gönderden indirildiğinde mağlup sayılıyor ise, aynı şekilde İslam dininin bayrağı olan ezan susturulursa, İslam mağlup olmuş oluyor. Bu yüzden İslam alimleri ezana ayrı bir önem vermişlerdir.

Üçüncüsü, ezan bütün Müslümanların ortak bir değeri ortak bir parolasıdır ki, dünyanın her yerinde aynıdır, değişmez. Mekke’ye giden Türk hacılarının "Araplar Türkçe ezan okuyor." demeleri, ezanın ne denli içselleştirildiğini ispat ediyor. Böyle dem ve damarlarımıza işlemiş bir ezanı başka dile çevirmek ihanettir ve Müslümanlara dönük büyük bir manevi darbedir...

Dördüncüsü, Risale-i Nur hizmetinin imandan sonra en büyük vazifesi bidatler ile mücadele etmektir ki, ezanın Türkçeye çevrilmesi en büyük bidatlerdendir.

76. Peygamberler, Bediüzzaman Said Nursi gibi âlimler, müçtehitler neden hep sıkıntılı hayat geçirmişler?
Hz. İbni Abbas (ra) rivayetle Efendimiz Sallallahu Aleyhi Vessellem buyurdular ki:

"Hüzne yapışın. Zira hüzün, kalbin anahtarıdır. (Gönlü, manevi feyizlere açar)." (Taberani, Kebir).

Allah bizi bu dünyaya imtihan için getirmiş, birtakım sıkıntı ve belalar ile bizim istidat ve kabiliyetlerimizi inkişaf ettirip olgunlaştırmak istiyor. Bize düşen bu sıkıntı ve belalara karşı sabır ile mukabele etmek ve dünyanın hangi hali olursa olsun, geçici ve imtihan için olduğunu bilmek ve saadeti ebediyedeki mükafatını düşünüp teselli bulmaktır.

Bir taş kaba saba iken, bir heykeltıraşın elinde şekillenerek güzel bir sanat olması için, bazı yontma ve kırılmalardan geçmek, eza ve cefa çekmek zorundadır, yoksa kemal bulamaz. Bunun gibi bizim de fıtratımızda çok kaba saba ve ham kabiliyetlerimiz var, bunların inkişaf edip olgunluk kazanması için, bazı imtihanlardan geçmesi gereklidir. Bu kabiliyetlerimizin inkişaf edip olgunlaşması da; ancak sıkıntı ve imtihanlarla oluyor.

Allah boş yere kimseyi hırpalamaz, ya ceza veya makam ya da mevki vermek için sıkıntıya tabi tutar, burada bize düşen sabır ile mukabele etmektir. Hayat bir elek gibidir, sıkıntılar ile sallanır, kimileri isyan ile elenir, kimileri de kalbur üstü makamlara çıkar.

Peygamberlerin ve Üstad Hazretleri gibi önemli evliyaların hepsi, bu makama ve bu seçkinliğe ulaşmak için birtakım eleklerden ve süzgeçlerden geçmişlerdir. Tasaffi ve kemal; ancak hüzün ve çile ile elde ediliyor. Büyük makamların ve büyük mevkilerin tecrübe ve imtihanı da büyük olur. Üstad Hazretlerinin sıkıntılı hayatına da bu nazarla bakabiliriz. Yukarıda vermiş olduğumuz hadis, bu hakikate işaret eden bir serlevha hükmündedir.

Hayatın her alanı ve her aşaması ille de musibet ve hüzün ile geçecek değildir, Allah farklı isimlerinin mana ve tecellisini göstermek için bazen de ikram, huzur, kolaylık ve rahatlık bahşedebilir. Hüzün ve huzur hayatın iki ana umdesi olduğu için, nöbetleşe bir şekilde yer değiştirirler. Dünyanın imtihan düzeni ve formatı bu şekilde kurulmuştur. Hüzün ile huzurun insan hayatında seyretmesi gayet doğal ve normaldir. Bazen hüzün bazen huzur şeklinde oluyor.

Büyüklerin büyük derdi ve tasası olur. Büyük dertler ve tasalar da büyük makamlara gebedir.

77. Üstad Hazretleri birçok konuda, sanki yeni anlamış gibi, "şunu şunu yeni fark ettim" diyor. Üstad gibi büyük zatlar da mı sürekli terakki ediyorlar?
İnsanın fıtrat ve mahiyeti, nihayetsiz terakki veya tedenni etmeye göre programlanmıştır. Bu sebeple insan dünya hayatında son nefesine kadar sürekli terakki ve tedenni içindedir. Bu durum Peygamber Efendimiz (asv) için bile böyledir. Allah Resulü (asv) de sürekli terakki içinde idi.

Bu tespit ışığında meseleye bakacak olursak, Peygamber Efendimiz (asv) manen sürekli bir terakki ve tekemmül içinde olduğu için, her terakkisinde bir önceki makamı gaflet addediyor. Tabi bu gaflet nispidir; bizim anladığımız gibi bir gaflet değildir. Hâl böyle olunca, tövbe ve istiğfar manası Peygamber Efendimizin (asv) manevi âleminde de bulunuyor. Ama onun gafletine çok büyük peygamberler bile yetişemiyor.

Bu mülahazalarla meseleye baktığımız zaman, Üstad Hazretlerinin sürekli manevi bir keşif ve terakki içinde olması gayet normal ve makuldür.

78. Bediüzzaman Hazretlerinin ölümünden sonra da, tasarrufu devam etmekte midir? Üstadımızın ruhaniyetinden istifade etme yolları ve bunun tezahürleri nelerdir?
"Saniyen: Gavs-ı Âzam gibi, memattan sonra hayat-ı Hızırîye yakın bir nevi hayata mazhar olan evliyalar vardır. Gavs'ın hususî İsm-i Âzamı, 'Yâ Hayy' olduğu sırrıyla, sair ehl-i kuburdan fazla hayata mazhar olduğu gibi, gayet meşhur, Mâruf-u Kerhî denilen bir kutb-u âzam ve Şeyh Hayâtü'l-Harrânî denilen bir kutb-u azîm, Hazret-i Gavs'tan sonra mematları hayatları gibidir. Beyne'l-evliya meşhur olmuştur."(1)

Yukarıdaki ifadelerden de anlaşılacağı üzere, büyük evliyalardan bazıları öldükten sonra da hayatta gibi manevi ve ruhani tasarrufları devam ediyor. Haberdar olmak şöyle dursun, adeta hayattaymış gibi manevi reisliğini ve terbiyesini talebe ve müritlerin üzerinden çekmiyorlar. Bu hususta Gavs-ı Azam Geylani Hazretleri Hay ismine mazhariyetten dolayı  çok fazla temayüz etmiştir.

Mevlana Bağdadi Hazretleri, Geylani Hazretlerinin manevi riyasetinde olan Bağdat'a geldiğinde manen inkişaf edemiyor, talebeler arasında bir türlü revaç bulamıyor. Sonra onun ruhaniyetine aracı yaparak izin istiyor. İzin verilince de birden parlayıp inkişaf ediyor. Demek Geylani Hazretleri bin yıllık geriden ruhi riyasetini devam ettiriyor.

Helaket ve felaket asrının İmamı olan Said Nursi Hazretlerinin de bu manevi tasarrufa mahzar olduğu kanaatindeyiz. Değil haberdar olmak, belki riyaseti bizzat devam ediyor. Bu sebeple biz dershanede ders okurken veya başka  imani hizmetlerimizde Üstadı bizzat arkamızda bir müşevvik, bir mürebbi olarak görebiliriz.

Bu manaya Risale-i Nurlardaki şu ibareler işaret ediyor:

"Birimiz şarkta, birimiz garpta, birimiz cenupta, birimiz şimalde, birimiz âhirette, birimiz dünyada olsak, biz yine birbirimizle beraberiz. Kâinatın kuvveti toplansa bizi yüksek Üstad Said Nursî'den ve Risale-i Nur'dan ve bizi bizden ayıramazlar. Zira biz Kur'ân'a hizmet ediyoruz ve edeceğiz. Âhiret hakikatine inandığımız için, mânevî olan bu sevgi ve tesanüdümüzü elbette hiçbir kuvvet sökemeyecektir. Çünkü bütün Müslümanlar saadet-i ebediye makarrında toplanacaklardır."(2)

Üstad Hazretlerinin ruhaniyetinden istifade etmenin en güzel yolu, Risale-i Nurları tahkiki bir şekilde okuyup onu hayatımıza tatbik etmektir. Zaten Üstad Hazretleri hayatta iken bile bütün nazarları Risale-i Nurlara çeviriyor, kendi şahsını ön plana çıkarmıyordu. Demek Üstad Hazretlerinin mübarek ruhaniyeti Risale-i Nurların satırlarına ve cümlelerine aksedip orada  temessül etmiştir. Biz Risale-i Nurları okuduğumuzda Üstad Hazretlerinin ruhaniyeti ile iletişim halindeyiz demektir. Ayrıca onun ruhaniyeti ile irtibat olabilir ama bu, makama bakar.

Dipnotlar:

(1) bk. Barla Lâhikası, (261. Mektup)

(2) bk. Şualar, On Dördüncü Şua

79. Hatıralarda Üstad'ın suyu soğuk içtiğini okumuştum. Bildiğim kadarıyla Peygamber Efendimiz suyu, ne çok soğuk ne de çok sıcak içermiş. Hikmeti ne olabilir?
Üstad'ın, suyu kaynağından getirip içtiğini biliyoruz. Kaynak suyunun soğukluğu bizim anladığımız anlamda dolap suyu gibi soğuk değildir, serin sulardır. Yoksa dolapta soğutulmuş ve bekletilmiş suları, Üstadımız içmezmiş.

Bir hikmeti de sürekli zehirlenmesi, malum o esnada vücut ısısı oldukça artıyor. Bunu da serinletmek amacıyla ve harareti kesmesi açısından soğuk su içmesi gerekirdi, nitekim öyle de yapmış...

80. Bediüzzaman'ın Bildiği Diller Nelerdir?
Üstad'ın ana dili Kürtçedir. Ayrıca Arapça, Farsça, Türkçe lisanlarını da iyi düzeyde biliyordu.

81. Bediüzzaman vefat ettiğinde, semada meleklerin alkış tuttuğu veya tebessüme geldiği anlatılıyor. Böyle bir şey olmuş mudur?
ÜSTADI ALKIŞLAYAN MELAİKELER

Böyle bir hatırayı, bir sohbet esnasında Üstad'ın telebelerinden biri söylemişti. Ancak isim olarak tahattur edemedik. Hatıra şu şekildeydi:

"Bedüzzaman Hazretlerini defnettikten sonra, yanımda duran Üstadımızın talebesi kulağıma eğilerek dedi ki,

'Bir şey gördün mü?'

'Hayır!..' dedim. Dedi ki:

"Az önce baktım, Münker-Nekir geldi ve Üstad'a soru sormaya başladı. Üstad da bütün Risale-i Nur Külliyatıyla cevap verince, birden semadan -adedini bilmiyorum- binlerce melaike Üstad'ı alkış yağmuruna tuttular.' "

Bayram YÜKSEL Ağabey Anlatıyor:

"Şunu arz etmeden geçemeyeceğim: Cenaze yıkanırken, muhtelif renk ve büyüklükte çeşitli kuşlar geldiler, biz hayret ettik ve hafif hafifte yağmur devam ediyordu. Urfa da mübarek Şeyh Müslim isminde bir zat, 1954 yılında Dergahı tamir ettirdiği sırada ayrıca kendisi içinde bu iki kubbeli yeri yaptırıyor. Talebeleri ve müritleri vasiyeti anında, 'Seni buraya defn edelim.' dediklerinde, 'Benim yerim başka yerdir. Buranın sahibi vardır ve gelecektir. Burası onundur.' diyor."

(1) bk. Tanıyanların Dilinden, Bayram YÜKSEL, (Son şahitler, III/89)

82. Kader adalet eder, kişi zulmeder kaidesince, bir kişi dünyada bir yanlışlık yaparsa, Allah onun cezasını başka bir zaman ve mekanda, başka bir musibetle bela ile verir. Peki Üstad belaların, musibetlere maruz kalmış, Üstad'ın suçu neydi o zaman?
Sizin ifade buyurduğunuz kaide, genel bir kaide değildir. Genel bir kaide kabul edersek, bu kez peygamberlerin çektiği sıkıntıları ve islam ulemasının maruz kaldığı sıkıntıları izah etmekte zorlanırız.

Bu bela ve musibetler, kimisi için bir imtihan, kimisi için ise hizmetlerin kalitesine sebeptir. Kimisi için ise manevi terakkiye sebeptir. Fakat bununla birlikte Üstadımız çektiği sıkıntıları bir sebebe bağlamakta ve "Konuşan Yalnız Hakikattir" başlıklı yazısında ifade etmektedir. Okumak için tıklayınız.

83. Üstad'ın amudi / dikey velayete sahip olduğu ve şu kadar erkek gücüne sahip olduğu şeklindeki söylentilerine nasıl bakmak gerekiyor?
Amudi velayet; insanın iffet ve takvasından dolayı, yüksek makamlara erişmesi ve Allah katında dikey bir yakınlık temin etmesidir. 

Üstad Hazretlerinin iffet ve takvası dillere destan bir niteliktedir. Elbette bu noktada velayetin en zirvelerinde dolaşmıştır. Lakin "şu kadar erkeğin gücüne sahip" demek ve farklı manaları mülahaza ettirecek tabirler kullanmak; hem edeb açısından, hem de Risale-i Nur mesleği açısından uygun değildir.

Risale-i Nurların hiçbir yerinde ve hatıralarda "Üstad şu kadar erkek kuvvetine sahipti" diye bir ibare geçmiyor, böyle bir hatıra da biz duymadık ve bilmiyoruz. Böyle ifadeler uygun ifadeler değildir, söylenmesi de uygun düşmez kanaatindeyiz.

Bazı mutaassıp insanlar böyle safsataları mecazi muhabbetinin eseri olarak serdetmiş olabilirler, bunlara ehemmiyet vermemek gerekir.

84. Üstad, kıyafetlerinin temiz olmasına dikkat ederdi, fakat yamalı ve çok eski kıyafetlerle dolaşırdı. Hasta olduğu zaman mahkemeye araba ile götürülürdü, kendisi bundan rahatsız olurdu. Bunları hangi hikmete binaen yapıyordu?
Üstad'ın böyle fakir ve sade yaşaması ve minnet altına girmemesinin iki önemli sebebi var.

Birisi; müferreh yaşayacak zenginlikte olmaması ve meslek itibari ile sade ve basit yaşamayı takvaya daha uygun görmesidir. Yani Üstad Hazretleri, kendi ifadesi ile iktisat ve bereket ile geçiniyordu. Bu yüzden azami iktisada riayet ediyordu.

Diğer sebebi ise; ilmin izzetini muhafaza etmek için, insanların eline bakmıyor, yardımlarını kabul etmiyordu. Zira insanların eline bakan ve yardımı ile yaşayan bir insan, insanlar içinde samimi bulunmaz ve etkili olamaz. 

Risale-i Nurların esası ihlas olmasından, Üstad Hazretleri azami bir şekilde bu eserlere gölge düşürmemek ya da tesirsiz kalmaması için, insanların eline bakmıyor ve onların yardımın kabul etmiyordu. Bu kaide hayatında kökleştiği için, bazen kaidenin dışına çıksa iman hizmetinin selameti için kader onu ikaz ediyordu. Yani hediye alsa hastalanıyordu.

85. Üstad kendisi sarık taktığı halde, neden talebelerine kravat takmalarını söylemiştir?
Üstad Hazretlerinin talebelerine kravat takmaları hususunda telkin verdiği yönünde bir ibare, Risale-i Nurlarda geçmiyor. Geçtiğine dair bir ibare ya da güvenilir bir kaynak varsa paylaşmanız rica olunur. 

Diğer bir husus, kravat takmanın dini açıdan bir sakıncası yoktur. Dileyen takar, dileyen takmaz, bu, kişilerin tercihine kalmış bir şeydir.

Dine uygun olan örfe uymak, Hanefi mezhebinde kullanılan bir usuldür. Yani toplumun normal, hatta bazen gerekli kabul ettiği örflere uymak normalken, uymamak  mürüvvetsizlik olarak addedilmiştir. Hatta kravat, devlet dairelerinde mecburi tutulmaktadır, tabi buna doğru demiyoruz; ama kişileri zor durumda bırakacak bir bağnazlık da yanlış olur kanaatindeyiz.

İlave bilgi için tıklayınız:

Üstad sarık taktığı halde neden sakal bırakmamış, ikisi de şeairden değil midir?

86. Bazı âlimler, sigaranın zararları eskiden bu kadar bariz bilinmediği için içildiğini ve mekruh dediklerini söylüyor. Bu, asrın müceddidi için de geçerli midir?
Sigaranın haram olduğuna dair Kur’an ve sünnette kati bir delil yoktur. Sadece bazı âyet ve hadislere kıyas yapılarak mekruh diyen âlimler vardır. Hanefi mezhebinin dışındaki diğer hak mezheplerde, sigara caiz ve meşru sayılmıştır. Hatta Şafi mezhebinde şu hüküm vardır:

"Hanımın sigarası nafaka sınıfına girdiği için, temini vaciptir. Yani eşi sigara tiryakisi olan birisi için, eşine sigara alması vaciptir."

Nitekim Üstad Hazretleri de uzun bir müddet sigara tabağı taşımıştır. Kati haram olan bir şeyi Üstad'ın taşıması mümkün değildir. Ama bunun yanında sigaranın terki güzeldir. Nitekim Üstad Hazretleri de sigarayı bıraktığını ilan ederek, bizlere bir mesaj veriyor.

Nasıl haram bir şeyi helal kılmak küfür ise, helal olan bir şeyi de haram kılmak aynı derecede küfürdür. Haramlılığına dair âyet, hadis ve icma bulunmayan şeylerde fikir yürütmemek en sağlam yol olsa gerek. Hüküm Allah’ındır.

İlave bilgi için tıklayınız:

-  "Eski Said, sigara ile beraber gazeteleri ve siyaseti ve sohbet-i dünyeviye-i siyaseti terk etti..." Bediüzzaman gibi birinin sigara kullanmasını nasıl değerlendirmeliyiz?

87. Üstad'ın Doğu'da doğmasının, Türkiye'de yaşayıp burada vefat etmesinin hikmeti ne olabilir acaba?
"Niyazi-i Mısrî gibi diyen bu tercüman, herşeyi hoş görerek, katreyi umman, âdemi insan, ve nurunu âleme sultan eylemiştir. Ona "Kürdî" denilmesi ve kaside-i Hazret-i İmam-ı Ali'de (r.a.) görülen  يَامُدْرِكًا   kelimesinin hazf ve kalbiyle "Kürt" îma ve işaretinin bulunması, gerçekten Kürtlüğüne delâlet etmez ve onun mânevî silsile-i şerâfet ve siyadetten tenzil ve teb'idini icap ettirmez. Bu isnad ve izafe, Kürdistan'da doğup büyüyen ve bu lâkapla mâruf ve meşhur olan bu zatın Risaletin-Nur'un tercümanı olduğunu sırf âleme ilân etmek içindir; yoksa Kürtlüğünü ispat etmek için değildir."

"Kürtçe bilmesi, o kıyafete girmesi ve öyle görünmesi, kendini setr ve ihfa için olup, hakikî hüviyet ve milliyetini ihlâl ve inkâr mânâ ve maksadıyla değildir, diye düşünüyorum."(1)

Hazf, bir harfi düşürmek ve aradan çıkarmak anlamındadır. Kalb (kalbolmak) ise bir şeyin dönüşüp başkalaşması anlamındadır. Müdrik kelimesinden bazı harfler hazf edildiğinde, yani düşürüldüğü zaman, bazı harfler de zamanla dönüştüğü vakit Kürdi kelimesine dönüşüyor. Yani İmam Ali (ra) “Ya Müdrik” kelimesinde Kürdilakabına işaret ederek Üstad'ın yaşadığı çevre ve muhit hakkında imada bulunuyor.

Eski örfte alim ve evliyaların bulunduğu bölgenin isimi ile anılması bir gelenektir. Üstad Hazretleri de Kürdistan bölgesinde doğup büyüdüğü için ona Kürdi ismi verilmiş, yoksa Üstad  Hazretleri nesep olarak ehlibeyittendir, yani Evlad-ı Peygamber (asv)'dendir.

"Âlem-i İslâmiyet ve insaniyete ve Haremeyn-i Şerifeyne asırlarca hizmet eden bu kahraman Türk milletini onun çok sevmesinde ve hayatının mühim bir kısmını hep Türklerle meskûn olan bu havalide geçirmesinde büyük hikmetler, mânâ ve mülâhazalar olsa gerektir."(2)

Burada ise Üstad Hazretlerinin Allah tarafından Türk milletine bahşedilmesindeki hikmete işaret ediliyor. Türk milletinin İslam’a olan bin yıllık hizmetine mukabil Allah Üstad Hazretlerini bir ikram ve inayet eseri olarak bu millete bahşetmiştir.

Türkiye’nin Doğu'sunda doğması ise Türk ve Kürt milletinin ortak bir değeri ve ortak bir noktası olması için olabilir. Malum günümüzde Türk Kürt çatışmasını alevlendirmek isteyen zındıklar ve müfsitler var. İşte Üstad Hazretleri bu müfsit ve zındıkların önünde bir set, bir mani olarak duruyor. Hikmeti İlahi belki bunu iktiza etmiş olabilir.

(1) bk. Emirdağ Lahikası-I, (51. Mektup)  
(2) bk. a.g.e.

88. Üstad Bediüzzaman Hazretlerinin nazardan şiddetli kaçmasının sebebi veya hikmeti ne olabilir?
Resûl-ü Ekrem Aleyhissalâtü Vesselam buyurdular ki:

"Aşırı hayranlıkla bir şeye bakarken, şeytan ve insanın hased duygusu orada hazır bulunur."(1)

Üstad Hazretlerinin nazarlardan kaçınmasının birinci sebebi, kendi şahsını nazara vermeden Risale-i Nurlara teşvik etmek içindir. Diğer bir sebebi de Risale-i Nurların en kuvvetli unsuru olan ihlası muhafaza etmektir. Zira teveccühü nas, önemli bir ihlas düşmanıdır.

Başka bir sebebi de "merdümgirizlik" hastalığıdır. Merdümgirizlik, insanlardan  sıkılma, kalabalıklardan hoşlanmnyıp yalnızlık isteme hâline denir. Öyle ki bu tarz nazarlar Üstad Hazretlerini hasta ediyordu. Bu sebeple mümkün mertebe nazarlardan, yani insanların ilgi ve tevecühünden kaçınmaya çalışıyordu.

Nazarların menfi tesirine şu hadislerde işaret ediyor:

"İbnu Abbâs (radıyallahu anhümâ) anlatıyor:

"Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: "Göz değmesi  haktır. Eğer kaderi (delip) geçecek bir şey olsaydı, bu  göz değmesi olurdu..."(2)

Dipnotlar:

(1) bk. El-Keci, Sünen.

(2) bk Müslim, Selam 42, (2188); Tirmizî, Tıbb 19, (2063),.

89. Acluni'nin "Hadis olmadığını" söylediği bazı ifadelere, Üstadımız'ın "Hadis gibi" itibar etmesini nasıl anlamalıyız?
"Aclunî diye bilinen İsmail b. Muhammed b. Abdulhadi. Hicrî 1087(m.1676) yılında, Suriye-Aclun'da doğdu. Küçük yaşta Kur'an'ı hıfzetti. On üç yaşındayken, ilim tahsili için Şam'a gitti. Orada Arap dili, feraiz/miras hukuku, usul, kıraat, fıkıh, hadis, tefsir gibi temel İslamî ilimleri okudu. Çağdaşları olan büyük âlimlerden ders aldı. Kısa zamanda, arkadaşları arasında temayüz etti. 1119'da Anadolu'ya geçti. Sonra tekrar Şam'a döndü ve ömrünün sonuna kadar, talebelere ders verdi." 

"Çok âlim, salih, takva sahibi olarak ömrünü tamamlayan Aclunî, hicrî; 1141(m. 1730) de Şam'da vefat etti."

"Bu arada çoğu hadis sahasında olmak üzere birçok eser telif etti. Bu eserlerden en meşhur olan: "Keşfu'l-Hafa ve müzilu'l-ilbas amma iştehere mine'l-ahadisi ala elsineti'n-nas" adlı kitabıdır. Anlamı: "Halk dilinde hadis diye dolaşan sözler üzerindeki perdeyi kaldırmak ve iltibasları önlemek" demektir."

"Hadis edebiyatında bu tür çalışmaların en meşhur olanları, büyük muhaddis Sahavî'nin kaleme aldığı "el-Makasıdu'l-hasene" adlı eser ile ünlü muhaddis İbn Hacer Askalanî'nin yazdığı "el-Leali'l-mensure" adlı eserdir."

"Aclunî'nin söz konusu kitabı, temelde "el-Makasıdu'l-hasene"'ye dayanan ve ikinci olarak da İbn Hacer'in kitabından istifade edilerek yazılan bir eserdir. İçinde sahih olan hadislerin yanında zayıf, hatta uydurma rivayetler de vardır. Zaten kitabın maksadı, bunları okuyucuya bildirmektir. Yani halk arasında hadis diye bilinen sözlerin gerçekten hadis olup olmadığını bildirmek ve konuyla ilgili kaynaklara atıfta bulunmaktır. En iyi tarafı, aldığı rivayetlerin durumunu incelemesi, konuyla ilgili âlimlerin görüşlerine yer vermesidir. Hatta bazen "Bu hadis olarak sahihi değil, fakat manası doğrudur" şeklinde açıklanmalarla geniş bir perspektif sergilemektedir.(bk. Aclunî, Keşfu'l-hafa, I/2-6; İsmail, L. Çakan, Hadis Edebiyatı, s. 123). (1)

"Keşfu'l-Hafa"  içinde bulunan her hadis mevzu, yani uydurma demek değildir. Bu eserde sahih hadis de var, sahih olmayan mevzu (uydurma) hadisler de vardır. Bu sebeple adı geçen eserde bulunan her hadise mevzu demek doğru olmaz, müellifin o hadis hakkında yapmış olduğu tahkikata da dikkat etmek gerekir.

Üstad Hazretlerinin bu eserdeki hadisleri rivayet etmesindeki gaye, manası doğru olanları ayıklamak ya da hadis diye hücum eden dinsizlere cevap vermek niyetiyledir. Bu gibi sözler halk arasında hadis telakki edildiği için, ehli fen bu sözlerin zahiri çelişkilerini tespit ederek doğrudan dine hücum ediyorlar. Bu sebeple Üstad Hazretleri hem bu hücumları bertaraf etmek hem de manası doğru olan bu sözleri izah etmek için bunlardan bahsetmiş.

İmam Azam ve İmam Şafii için bir çok hadis variddir. Bunlardan bazıları şu şekildedir:

"Eğer din, Ülker Takımyıldızında bile olsaydı, Fars'tan bazı kimseler ona ulaşıp alabileceklerdi."2)

"Kureyş'in âlimi yeryüzünün tabakalarını ilimle dolduracaktır."(3)

Dipnotlar:

(1) bk. Sorularla İslamiyet Sitesi.

(2) bk. Buhari. Tefsir: 62; Tirmizi, 47. Surenin tefsiri:3.

(3) bk. el-Aclûnî, Keşfü'l-Hafâ, II/53, 54. 

90. Üstad sakal bırakmadığı halde bıyıkta neden ısrarcı olmuştur, bıyığın terkedilmez olmasının sebebi nedir?
Peygamber Efendimiz (asv)

"Beş şey -başka bir rivâyette- on şey fıtrattandır..."(1) 

buyurmuş, bunlardan birinin de bıyığı kısaltmak olduğunu bildirmiştir.

Bıyık bırakmak fıtratı (yaratılışı) korumak olduğu için faziletlidir. Nitekim bazı müçtehidlere göre bıyığı tamamen kesmek mekruhtur. Bıyıkla ilgili hadisler bıyığın kısaltılmasıyla ilgilidir. Peygamber Efendimiz (asv) bir hadis-i şerifte:

"Bıyığını kısaltmayan bizden değildir."(2)

buyurmuştur. Bıyıklar üst dudağın kırmızılığı görülecek şekilde kısaltılmalıdır.

Özet olarak, sakal bırakılmış ise bıyığın olup olmamasının dinen bir sakıncası yoktur.  Eğer sakal yok ise, bıyığın bırakılması daha uygun olanıdır.

Dipnotlar:

(1) bk. Müslim, Tahare, 50, 56.

(2) bk. Tirmizî, Edeb, 6.

91. Üstad'ın annesi Nuriye hanım, O'nu nasıl yetiştirmiştir?
Bu konuda Üstad'ın bizzat kendi ifadelerinin dışında çok fazla bir bilgiye sahip değiliz. Annesi ile ilgili bize kadar ulaşmış en önemli vasfı, Üstadı hiç abdestsiz emzirmemesidir. Bu tablo ise, Üstad'ın annesi olan Nuriye Hanım'ın ne kadar takva sahibi bir kadın olduğunu ifade eder. Bu konuda en sağlıklı ve net bilgiyi Üstad'dan alıyoruz. Şöyle ki;

"Evet, insanın en birinci üstadı ve tesirli muallimi, onun validesidir. Bu münasebetle, ben kendi şahsımda kat’î ve daima hissettiğim bu mânâyı beyan ediyorum:"

"Ben bu seksen sene ömrümde, seksen bin zatlardan ders aldığım halde, kasem ediyorum ki, en esaslı ve sarsılmaz ve her vakit bana dersini tazeler gibi, merhum validemden aldığım telkinat ve mânevî derslerdir ki, o dersler fıtratımda, adeta maddî vücudumda çekirdekler hükmünde yerleşmiş. Sair derslerimin o çekirdekler üzerine bina edildiğini aynen görüyorum. Demek, bir yaşımdaki fıtratıma ve ruhuma merhum validemin ders ve telkinâtını, şimdi bu seksen yaşımdaki gördüğüm büyük hakikatler içinde birer çekirdek-i esasiye müşahede ediyorum."

"Ezcümle: Meslek ve meşrebimin dört esasından en mühimi olan şefkat etmek ve Risale-i Nur’un da en büyük hakikati olan acımak ve merhamet etmeyi, o validemin şefkatli fiil ve halinden ve o mânevî derslerinden aldığımı yakînen görüyorum."(1)

(1) bk. Lem'alar, Yirmi Dördüncü Lem'a

92. Üstad'ın devamlı hapis ve hüzün dolu bir hayat geçirmesinin sebebi; "Hüzne yapışın. Zira hüzün, kalbin anahtarıdır." hadisi olabilir mi, hikmeti nedir?
Allah, bizi bu dünyaya imtihan için getirmiş, birtakım sıkıntı ve belalar ile bizim istidat ve kabiliyetlerimizi inkişaf ettirip olgunlaştırmak istiyor. Bize düşen, bu sıkıntı ve belalara karşı sabır ile mukabele etmek ve dünyanın hangi hali olursa olsun, geçici ve imtihan için olduğunu bilmek ve saadeti ebediyedeki mükafatını düşünüp teselli bulmaktır.

Bir taş kaba saba iken, bir heykel tıraşın elinde şekillenerek güzel bir sanat olması için, bazı yontma ve kırılmalardan geçmek eza ve cefa çekmek zorundadır, yoksa kemal bulamaz. Bunun gibi, bizim de fıtratımızda çok kaba saba ve ham kabiliyetlerimiz var; bunların inkişaf edip olgunluk kazanması için bazı imtihanlardan geçmesi gereklidir. Bu kabileyetlerimizin inkişaf edip olgunlaşması da ancak sıkıntı ve imtihanlarla oluyor.

Allah boş yere kimseyi hırpalamaz ya ceza ya makam ya da mevki vermek için sıkıntıya tabi tutar; burada bize düşen sabır ile mukabele etmektir. Hayat bir elek gibidir, sıkıntılar ile sallanır; bunun nsonucunda kimileri isyan ile elenir, kimileri de kalbur üstü makamlara çıkar.

Peygamberlerin ve Üstad Hazretleri gibi önemli evliyaların hepsi, bu makama ve bu seçkinliğe ulaşmak için birtakım eleklerden ve süzgeçlerden geçmişlerdir. Tasaffi ve kemal, ancak hüzün ve çile ile elde ediliyor. Büyük makamların ve büyük mevkilerin tecrübe ve imtihanı da büyük olur. Üstad Hazretlerine de bu nazarla bakmalıyız.

Hadis bu hakikate işaret eden bir serlevha şeklindedir.

93. Üstad'ın bakış açısı çok güzel, tiksindirici hayvanlardan bile bahsederken müthiş izahlar yapıyor... Biz neden aynı şekilde davranamıyor, bazen güzellikleri bile göremiyoruz?
Her şey üstünde Allah’ın isim ve sıfatlarının nakışlarını ve tecellilerini görüp okumak ve bunları marifet ve muhabbette vasıta yapmak, biraz gayret ve dikkat istiyor ki, buna tefekkür deniliyor. İnsanın felsefi bir nazar ile kainatı incelemesi ve hayretler içinde kalması, İslam dilindeki tefekkür ile eşleşmiyor.

Tefekkür, kuru bir düşünce değil içinde marifet, muhabbet ve ibadetin de bulunduğu kapsamlı bir terimdir. Bu kıvamdaki bir tefekkür, hem imanı hem ibadeti hem düşünceyi hem de ahlakı inkişaf ettirir. Risale-i Nurların bütün parçaları, böyle bir tefekkürün somut bir şekli gibidir. Öyle ise bu manada bir tefekküre ulaşmanın bu zamanda en kolay ve kestirme bir yolu, çokça Risale-i Nurlar ile meşgul olmaktadır. 

Üstad Hazretleri bu hakikate şu ibareler ile işaret ediyor:

"İ'lem eyyühe'l-aziz! Tefekkür gafleti izale eder. Dikkat, teemmül, evham zulümatını dağıtıyor. Lâkin nefsinde, bâtınında, hususî ahvâlinde tefekkür ettiğin zaman, derinden derine tafsilât ile tetkikat yap. Fakat âfakî, haricî, umumî ahvâlâta teemmül ettiğin vakit, sathî, icmâlî düşün, tafsilâta geçme..."(1)

Diğer bir husus, insanın ruh hali her zaman aynı olamıyor. Özellikle günümüzde insanın nazarını körleştiren ve kısırlaştıran meşguliyetler ve günahlar çok olduğu için, insan her anında o keskin ve latif tefekkür manasını tam manası ile yakalayamıyor.

Bu hali muhafaza etmenin ikinci yolu da takva ve malayani şeylerden istinkaf etmektir. Yani Risale-i Nurlar vasıtası ile elde ettiğimiz tefekkür nazarını muhafaza etmek için, günahlardan ve boş şeylerden uzak durmalıyız.

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Habbe, Zeylü'z-Zeyl.

94. Üstadımızın "Ölüye Kur'an okumak" hakkındaki görüşü nedir, caiz olmadığı söylentileri var da, bilgi verir misiniz?
"Yasin, Kur'ân'ın kalbidir. Onu bir kimse okur ve Allah'tan âhiret saadeti dilerse, Allah onu mağfiret buyurur. Yâsin'i ölülerinizin üzerine okuyunuz."(1)

Bu hadis-i şerif, Yasin sûresinin hem ölüm döşeğinde olan hastaya okunmasına, hem de ölmüş müminlerin ruhuna bağışlanmak üzere okunabileceğine işaret etmektedir.

Hz. Ebû Bekir (r.a.)'in rivayet ettiği şu hadis-i şerif de meseleyi açıklığa kavuşturmaktadır:

"Kim, babasının veya anasının veya bunlardan birisinin kabrini cuma günü ziyaret ederek orada Yasin sûresini okursa, Allah kabir sahibini bağışlar."(2)

"Ölen kimse, kabrinin içinde boğulmak üzere olup da imdat isteyen kimse gibidir. Babasından yahut kardeşinden veya dostundan kendisine ulaşacak duayı beklemektedir. Nihayet dua kendisine ulaştığında bu duanın sevabı ona dünya ve dünyada bulunan her şeyden daha kıymetli olur. Muhakkak ki, hayatta olanların ölüler için hediyeleri dua ve istiğfardır."(3)

Şafii ve Hanbelî mezhebine göre, kişinin kendi kabri üzerinde Kur’an okumayı vasiyet etmesi caizdir. Çünkü, şu üç durumda Kur’an okumanın sevabı ölüye ulaşır: Kabrin yanında okumak, okumadan sonra dua etmek, sevabını ölünün ruhuna niyet ederek okumak.(4)

Bazı Şafii alimlerine göre, kabrin sahibi, -arkasından dua okunsun, okunmasın- kabri üzerinde okunan Kur’an sevabından faydalanır.(5)

Yukarıda vermiş olduğumuz kaynaklar ışığında meseleye baktığımız zaman, ölüler üzerine Kur’an ve Yasin okumanın caiz olmaktan öte ne kadar güzel ve rahatlatıcı bir amel olduğunu görüyoruz. Ayrıca Şafi uleması bu ameli caiz ve makbul görüyorlar. Hatta son cümleye nazaran ille de falanca adına olması dahi gerekmiyor, onun kabri üzerinde okunması, ondan faydalanması için yeterlidir. Bu son cümle de Şafi alimlerine ait bir görüştür.

Üstad Hazretleri de bir Yasin ve Fatiha’nın nasıl sayısız ruhlara hediye edileceğini şu ibareler ile akla yaklaştırıyor: 

"Fâtır-ı Hakim nasıl ki, unsur-u havayı; kelimelerin, berk (şimşek) gibi intişarlarına ve tekessürlerine (yayılma ve çoğalmalarına) bir mezraa (tarla) ve bir vasıta yapmış ve radyo vasıtasıyla bir minarede okunan ezan-ı Muhammedi (a.s.m.) umum yerlerde ve umum insanlara aynı anda yetiştirmek gibi; öyle de okunan bir Fatiha dahi, meselâ, umum ehl-i imanın emvâtına (ölülerine) aynı anda yetiştirmek için hadsiz kudret ve nihayetsiz hikmetiyle manevî âlemde, mânevî havada çok manevî elektrikleri, manevî radyoları sermiş, serpmiş; fıtri telsiz telefonlarda istihdam ediyor, çalıştırıyor."

"Hem nasıl ki, bir lamba yansa, mukabilindeki binler aynaya, her birine tam bir lâmba olur. Aynen öyle de, Yâsin-i Şerif okunsa, milyonlar ruhlara hediye edilse, her birine tam bir Yâsin-i Şerif düşer."(6)

Kaynaklar:

(1) bk. Müsned, V/26.

(2) bk. İbni Mace Tercemesi, IV/274.

(3) bk. Mişkatü’l- Mesabih, 1/723.

(4) bk. V. Zuhaylî, el-Fıkhu’l-İslamî, VIII/51.

(5) bk. Yusuf el-Erdebilî, el-Envar, 1/399.

(6) bk. Şualar, Birinci Şua, s.576

95. Bence, Üstad'ın sarığı korunduğu gibi, sakalı da korunabilirdi; sakal bırakmamasının ne gibi hikmetleri olabilir, bıyık bırakması tek başına sünnet midir?
Bediüzzamanın Hazretlrinin sakal bırakmaması "zamanın hadiseleri gereği" şeklinde yorumlanabilir. Kendileri yirmi sekiz yıl hapis ve sürgün hayatı yaşadıklarından bu sakal sünnetini ifa edememişlerdir. Asıl olan sakalı bıraktıktan sonra onun temizliğine düzenliliğine vs. hususiyetlerine dikkat etmektir.

Askerlik, memuriyet hayatı vs. sebeblerden ötürü günümüz şartlarında sakal bırakmak müşkil görülmektedir. Ancak tüm Nur talebeleri sakal bırakmak ve sair tüm sünnetlere tarafta oldukları herkesçe malumdur. Hem durumu müsait olan Nur talebeleri de zaten sak albırakmaktadırlar. Üstad Hazretleri sakal konusunda şöyle diyor:

"Sakal meselesi ise: Bu bir sünnettir, hocalara mahsus değil. Bu millette yüzde doksan sakalsız olanların içinde küçükten beri sakalsız bulundum. Bu yirmi senedir bana resmî hücumlarda bazı arkadaşlarımın sakallarını kestirmeleriyle, benim sakal bırakmadığım, bir hikmet, bir inayet-i İlâhiye olduğunu ispat etti. Eğer sakal olsaydı, tıraş edilseydi, Risale-i Nur’a büyük bir zarardı. Çünkü ölecektim, dayanamayacaktım."

"Bazı âlimler 'Sakalı tıraş etmek caiz değildir.' demişler. Muradları, sakalı bıraktıktan sonra tıraş etmek haramdır, demektir. Yoksa hiç bırakmayan, bir sünneti terk etmiş olur. Fakat bu zamanda, dehşetli pek çok günah-ı kebîreden çekinmek için, bu terk-i sünnete mukabil, Risale-i Nur’un irşadıyla, yirmi sene haps-i münferit hükmünde işkenceli bir hayat geçirdik; inşaallah o sünnetin terkine bir kefarettir."(1)

Bazı âlimlerin içtihadlarına göre, sakalı bıraktıktan sonra kesmek haram. Ama sarık için böyle bir hüküm bulunmamaktadır.

Peygamber Efendimiz (asv) bazı hadis-i şeriflerinde, bıyıkların kesilmesinin veya kısaltmanın sakalın ise uzatılmasının fıtrattan olduğu ifade ederken, bazı hadis-i şeriflerinde ise müşriklere benzememenin bir ölçüsü olarak tavsiye etmektedir. Daha başka hadis-i şeriflerinde de; kadınlara benzemeğe çalışan erkeklere Allah(cc)’nun lanetini istemektedir.

İşte âlimlerimiz bu konudaki bütün hadis-i şerifleri gözönünde bulundurarak sakalı bırakmanın sünnet olduğu, zaruret olmadıkca bırakılan sakalı kesmenin tahrimen mekruh olduğunu söylemektedirler.

Bıyık için ise, alimlerimizden bazıları, kesilmemesi ve sadece dudak uçlarından kısaltılması gerektiğini savunurlarken; bazı alimlerimiz ise, kadınlara veya müşriklere benzemek düşüncesi olmaksızın bıyıkların kazınmasını caiz, hatta efdal görürler.

Sakal bırakan kimselerin, sünnete göre bakımını yapmaları, sünnete hürmetin ifadesi olur. Bıyık meselesinde ise dinî ölçü, kılların üst dudağı kaplamaması, bıyığın herkesin kendi kaşının kılları uzunluğunda olması ve dudak hizasını geçmemesidir. “Bıyıkları kısaltın” hadisine uyan âlimler bıyıklarını ciltleri görünecek kadar kısaltmışlardır.

Netice olarak şunu söleyebiliriz; şayet sakal bırakılmış ise bıyığın olup olmamasının dinen bir sakıncası yoktur. Eğer sakal yok ise, bıyığın bırakılması daha uygun olanıdır.

(1) bk. Emirdağ Lahikası-I, (24. Mektup)

96. Üstad'ımızın gazetelere bakış açısı neydi? Bazı dönem okuduğu halde, bazı dönem okumamasını, okumuyorum dediği halde Zübeyir Ağabeye okutmasını nasıl anlamalıyız?
Üstad Hazretleri, hayatının son sekiz senesinde, yani yaklaşık olarak 1950'den sonra içtimai ve siyasi olaylarla ilgilenmiştir. Bunun birçok sebepleri vardır.

Mesela, bunlardan birisi çok partili sisteme geçilmesi ile demokrasinin kuvvet kazanmasıdır. Baskı ve dikta döneminin kısmen bitmesi ve demokrasi ve özgürlüklerin kısmen gelmesi ile bazı dini şiar ve semboller üstündeki yasağın kalkmasının siyaseten belirmesi ile Üstad, o zamanın tek partisine karşı olan Demokrat Partiyi açıktan desteklemiştir ve ezanın tekrar aslına çevrilmesi ile neticesini almıştır. Yani Üstad, din ve iman hesabına dünyaya ve siyasete bakmıştır, şartlar da buna kısmen müsait idi.

Demokrasiye geçilmeden önce Üstad'ın tek hedef ve gayesi; Risale-i Nurların ikmali ve neşri idi, bu yüzden dış âleme bakmıyordu zaten, bakacak bir durumda yok idi. Zira dikta ve baskının hükmettiği bir yerde afaki konularla meşgul olmak, hem abes hem de zararlıdır. Zaten ülkenin konjonktürü de buna müsait değildi.

Yani şartlara göre hareket etmek çelişki değil, tutarlılıktır. Üstad Hazretleri halin ve şartların gereğine uygun olarak hareket etmiştir. Her iki hâli de tutarlı ve gerekli hâllerdir.

97. Üstadımız velayet-i kübrada keşf ve kerametin az göründüğünü ifade ediyor. Üstadımızda da hadsiz keramet ve keşf görülmüş; bunun sırrı nedir?
Üstad Hazretleri, böyle büyük zatlarda görünen kerametleri ikram nevinden kabul ediyor. Yani bu harika halleri kerametten ziyade ikram tabiri ile izah ediyor.

Tasavvufta velayet makamlarına ulaşmak ve nefsi terbiye etmek  için bir takım riyazi disiplinler vardır. Bu disiplinler hem uzun hem de meşakkatli olduğu için, Allah manevi seyirde olan müride yardım ve teşvik olması için, bir takım ezvak ve kerametler ikram ediyor. Yani o harikalar ve manevi lezzetler o yolculuğu hem tahfif ediyor, hem de cazip hale sokuyor. Bu  seyrü sülûkte  mücahede ve meşakkat olduğu için salik yanılıp, kerameti asıl maksat ve gaye yerine koyabilir ve ezvak ve kerameti kendi mücahedesinin bir neticesi olarak algılayabilir.

 Diğer bir husus, keramet ekseri olarak bu manevi seyrin bir ölçüsü haline geldiği için, yani velayet yolculuğunun bir kuralı gibi olduğu için, insanlar bu noktada şu zanna düşebiliyor: "Ben bu manevi seyri yaparsam keramete ulaşırım." Bu da ister istemez keramet ile gayret arasında bir münasebet oluşturuyor. Ama  ikramda bu münasebet yoktur. Zira ikram tamamı ile Allah’ın bir ihsan ve ikramı ile ortaya çıkar. Kulun bu ikramda bir mücadele ve beklentisi olmadığı için, sahiplenmesi de mümkün değildir.

Velayet-i kübra makamında keramet ve harika haller az bulunur. Keramet ve keşif gibi haller ekseri olarak velayet-i suğra ehlinde görülür. Bu yüzden keramet ve keşif gibi haller, büyüklüğün ve Allah’a  yakın olmanın mikyası ve ölçüsü değildir. Nitekim sahabeler arasında keramet gibi haller çok az görülmüştür. Halbuki en büyük veli, en küçük sahabeye yetişemez.

Ama ikram türünden büyük velilerde ve Nur talebelerinde de kerametler görünebilir. İkram, insanın iradesi  haricinde mazhar olduğu harikulade haller olduğu için  izharı, yani gösterilmesi tahdis-i nimettir. Çünkü Allah'tan olduğu bilinir ve öylece anlatılır. Bu sebeple  fahir ve gurur gibi manevi riskler bu ikram türünde bulunmaz. Ama tasavvuf berzahında meşakkat ve çile bu kerameti kesbi kılıyor ve ikramlık makamından çıkarıyor. Keramet ile ikram farklı şeylerdir.

 Üstad Hazretlerinin şu izahı meseleye ışık tutar mahiyettedir:

"ALTINCI SEBEP: Sözlerin telifi vasıtasıyla Kur'ân'a hizmetimize bir mükâfât-ı âcile ve bir vasıta-i teşvik olan inâyât-ı Rabbâniye, bir muvaffakiyettir. Muvaffakiyet ise izhar edilir."

"Muvaffakiyetten geçse, olsa olsa bir ikram-ı İlâhî olur. İkram-ı İlâhî ise, izharı bir şükr-ü mânevîdir."

"Ondan dahi geçse, olsa olsa, hiç ihtiyarımız karışmadan bir keramet-i Kur'âniye olur. Biz mazhar olmuşuz."

"Bu nevi ihtiyarsız ve habersiz gelen bir kerametin izharı zararsızdır."

"Eğer âdi kerâmâtın fevkine çıksa, o vakit, olsa olsa Kur'ân'ın i'câz-ı mânevîsinin şuleleri olur. Madem i'câz izhar edilir; elbette i'câza yardım edenin dahi izharı, i'câz hesabına geçer. Hiç medar-ı fahir ve gurur olamaz; belki medar-ı hamd ve şükrandır."(1) 

Özet olarak ikram vehbi bir harika iken, keramet ise kesbin de içinde bulunduğu bir harikadır.

(1) bk. Mektubat, Yirmi Sekizinci Mektup, Yedinci Risale.

98. Üstad'ın HÜR ADAM filmine ilgi az olursa, bununla ilgili duygumuz ne olmalıdır? Ben şahsen çok üzülürüm. Böyle bir durumda nasıl hareket etmeliyiz, nasıl düşünmeliyiz?
"İ'lem ey din âlimi! "Ücretim az, ilmime rağbet yok" diye mahzun olma. Çünkü mükâfât-ı dünyeviye ihtiyaca bakar, kıymet-i zâtiyeye bakmaz. Meziyet-i zâtiye ise mükâfat-ı uhreviyeye nâzırdır. Öyleyse, zâtî olan meziyetini mükâfât-ı uhreviyeye sakla, birkaç kuruşluk dünya metâına satma."(1)

Bunu şöyle de okumak mümkündür:

"Ey sinema vesilesi ile Risale-i Nurlara hizmet eden kardeşim; filmime rağbet yok diye mahzun olma. Çünkü dünyadaki mükafat ihtiyaca bakar ve ona göre verilir. Bu sizin eseriniz hakiki kıymetine bakmaz. Hakiki kıymet ve ücret ise ahirette verilecektir."

İnsanların farklı sebeplerden dolayı bu filme teveccüh etmemesini, kendimize dert etmemeliyiz. Bu film inşallah güzel ve büyük bir hayra kapı açmıştır. Belki istenilen netice şimdi olmasa bile, ileride daha güzel ve daha büyük olarak dönecektir.

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Hubâb

99. Allah, veli kullarına, neden veli olduğunu belli ettirmiyor? Üstad'a baktığımızda Üstad'ın veli olduğunu görüyoruz. Veli zatlar makamlarının farkındalar mı?
Manevi makamlar, maddi makamlar gibi değildir. Manevi makamlara yükselmek, kendini küçük, aciz ve günahkâr görmekle ulaşılır. Diğer taraftan her an nefsin ve şeytanın bir çelmesi ile insan tepe taklak gidebilir. Bu yüzden büyük zatlar hiç bir zaman kendilerini büyük görmemişler ve böyle görmekten de kaçınmışlar. Ancak bazı hususi zatlar için farklı durumlar olabilir. 

Allah'ın veli kullarına makamlarını hissettirmemenin hikmetlerinden bir tanesini de Üstadımız şu şekilde izah eder:

"Kastamonu'da ehl-i takvâ bir zât, şekvâ tarzında dedi: 'Ben sukut etmişim. Eski halimi ve zevkleri ve nurları kaybetmişim.' "

"Ben de dedim: 'Belki terakki etmişsin ki, nefsi okşayan ve uhrevî meyvesini dünyada tattıran ve hodbinlik hissini veren zevkleri, keşifleri geri bırakıp, daha yüksek makama, mahviyet ve terk-i enâniyet ve fâni zevkleri aramamakla uçmuşsun.' " 

"Evet, bir ehemmiyetli ihsan-ı İlâhi, ihsanını, enâniyetini bırakmayana ihsas etmemektir, tâ ucub ve gurura girmesin."(1)

(1) bk. Tarihçe-i Hayat, Denizli Hayatı.

100. Üstad bid'atlarla da mücadele etmiş midir, hangi bid'atları ortadan kaldırmıştır?
Bid'atlar; itikadi ve ameli olmak üzere iki kısımdır. En tehlikeli olan; itikadi olanıdır. Yani insanların ekserisi, itikadi açıdan bid'atlara girerler, sonra ameli bid'atlara taraftar olurlar.

Mesela, mübarek zatları vesile ederek yapılan duanın şirk olduğunu, itikaden ve fikren savunan birisi, sonra o zatların mezar ve türbelerini tahrip eder. Demek mezar ve türbeleri tahribe sevk eden şey onun fikri alt yapısıdır. O zaman öncelikle insanları itikadi açıdan şüphe ve bid'atlardan kurtarmak gerekiyor ki; bu zamanda sağlam ve tahkiki iman dersini en güzel Risale-i Nurlar veriyor. Yani Üstad Hazretleri, eserleri olan Risale-i Nurlar sayesinde, külli olarak bid'atları imha ediyor, onların fikri ve itikadi cephesini yıkıyor. Bu da dolaylı olarak ameli bid'atların önünü kesiyor.

Tabi Üstad'ın hayatını ciddiyetle tahkik edenler, ne denli bid'at ile mücadele ettiğini görebilir. Mesela, ezanın Türkçe okunması, ecnebilerin alameti olan şapkanın zorla giydirilmesi, Kur’an hattının muhafaza edilmesi, din ilimlerinin yok edilmek istenilmesi gibi ciddi bid'atlar karşısında, Üstad Hazretleri ve talebeleri çok güzel mücadele vermişlerdir. 

Nitekim bu bid'atların büyük bir kısmı, Üstad ve talebeleri sayesinde  Anadolu'da yerleşip kök salamamıştır. Özellikle Milli Şef dönemini araştıranlar, bu hakikati göreceklerdir. Üstad hayatı pahasına şapkayı giymeyip, sarığı başında taşımıştır, Türkçe ezan yerine aslını asla terk etmemiştir...
HuginRisale/content/ekler/4.txt