[PDF]
Kastamonu
Lâhikas ı
Bediüzzaman Said Nursî

Risale-i Nur Külliyat ı’ndan
YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP'TAN
Kastamonu
Lâhikas ı
Bediüzzaman
Said Nursî
İstanbul - 2007
KASTAMONU LÂH İKASI
Copyright © Şahdamar Yay ınlar ı, 2007
Bu eserin tüm yay ın haklar ı Işık Ltd. Şti.’ne aittir.
Eserde yer alan metin ve resimlerin, I şık Ltd. Şti.’nin önceden
yaz ılı izni olmaks ızın, elektronik, mekanik, fotokopi yâ da herhangi bir kay ıt
sistemi ile ço ğaltılmas ı, yay ımlanmas ı ve depolanmas ı yasakt ır.
ISBN
978-975-9090-78-4
Yay ın Numaras ı
68
Bas ım Yeri ve Y ılı
Çağlayan Matbaas ı
Sarn ıç Yolu Üzeri No:7 Gaziemir / İZMİR
Tel: (0232) 252 20 96
Ekim  2007
Genel Dağıtım
Gökkuşağı Pazarlama ve Da ğıtım
Merkez Mah. So ğuksu Cad. No: 31
Tek-Er İş Merkezi Mahmutbey/ İSTANBUL
Tel: (0212) 410 50 00   Faks: (0212) 444 85 96
Şahdamar Yay ınlar ı
Emniyet Mahallesi Huzur Sokak No: 5
34676  Üsküdar/ İSTANBUL
Tel: (0216) 318 42 88    Faks: (0216) 318 52 20
www.sahdamaryayinlari.com
Kastamonu 
Lâhikas ı

 َّۘīِıĻِĘ ْīَĨوَ َْرْضُŶوَا ُďْ×َّùĤا َاتُĳٰĩَّùĤا ُįَĤ ُçِّ×َùُÜ﴿ ْīَĨ ۪įِĩْøِאÖ
1ِه۪﴾ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ
 رِĳُّĭĤا ِģَאئِøرَ ُوفِóُè َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
2َīĻِĨاٰ ِ،ÙَĨَאĻِĝْĤا ْمِĳَĺ ĵٰĤإِ َاءِĳَıْĤا ĹِĘ ِÙَĥِّáَĩَÝُĩْĤوَا ُوءَةِóْĝَĩْĤوَا ِÙَÖĳُÝَכْĩْĤا
Aziz, s ıdd ık, mübârek karde şlerim ve hizmet-i Kur’âniye ve imaniye-
de ihlâsl ı ve kuvvetli ve şanl ı arkadaşlar ım,
Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür ve hamd ederim ki İhtiyarlar Risalesi’ndeki 
ümidimi ve Müdafaat Risalesi’ndeki iddiam ı sizinle tasdik ettirdi.
Evet, 3ِïَÖَْŶا ĵَĤإِ َْزَلِŶا َīِĨ َّرَّاتِñĤا َدِïَđِÖ ُïْĩَéْĤا ِِّٰų sizinle otuz bine mukabil 
gelen otuz Abdurrahman’ ı, belki yüz otuz, belki bin yüz otuz Abdurrahman’ ı 
Risaletü’n-Nur’a ihsan etti. Hem unutulmayan, her vakit yan ımda bulunan 
kardeşlerim, Risale-i Nur’a sizin gibi pek ciddî sahip ve muhaf ız ve vâris ve 
hakikatbîn ve k ıymetşinas zâtlar ın benim yerimde benden daha kuvvetli, ih-
lâsl ı olarak vazife-i Kur’âniye ve imaniyede çal ıştıklar ını gördüğümden, ke-
mâl-i ferah ve sürûr ve itminan ve istirahat-i kalb ile ecelimi ve mevtimi ve kabrimi kar şılıyorum, bekliyorum.
Ben, sizi yaz ılar ınızda ve hat ırımdan ç ıkmayan hidemât ınızda gün-
de müteaddit defalar görüyorum. Ve size olan i ştiyak ımı tatmin ediyo-
rum. Siz de bu bîçâre karde şinizi risalelerde görüp sohbet edebilirsiniz. 
Ehl-i hakikatin sohbetine zaman, mekân mâni olmaz; mânevî radyo hük-münde biri şarkta, biri garpta, biri dünyada, biri berzahta olsa da râb ıta-
yı Kur’âniye ve imaniye onlar ı birbiriyle konu şturur.
Mâşallah, bârekâllah “Kerâmât- ı Aleviye”nin Risaletü’n-Nur’a imzas ı-
nı bu zamanda tam tasdik ettiren kerâmât- ı kalem-i Alevî (Ali) ve Kur’ân’a 
çok k ıymettar hizmeti ve Mu’cizât- ı Ahmediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  harika 
1 Öyle bir zât ın ad ıyla ki, “Yedi kat gök, dünya ve onlar ın içinde olan herkes Allah’ ı takdis ve tenzih eder. 
Hatta hiçbir şey yoktur ki O’na hamd ile tenzih etmesin.” ( İsrâ sûresi, 17/42  -44 )
2 Yaz ılan, okunan ve k ıyamet gününe kadar havadaki ses dalgalar ı şeklinde varl ık sahnesine ç ıkm ış ve 
çıkacak olan Risale-i Nur’lar ın harfleri adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi sizin üzerinize 
olsun.
3 Ezelden ebede bütün zerreler say ısınca Allah’a hamd olsun.
bir kerametini gözlere gösteren ve Kur’ân’ ın alt ın bir anahtar ı olan kalem-i 
Hüsrevî, de ğil yaln ız bizleri, belki ruhânîleri ve melekleri de sevindiriyorlar.
Bu defa, elmas kalemli mübârekler taraf ından bir suâl var. Şimdilik cevap 
elimde de ğil. Eğer elime verilse, size gelir. Her gün hat ırımda bulunan Rü ştü, 
Refet, Süleyman, B. M. ve H. K. ve Abdullah ve sâir isimlerini beyan etmedi-ğim k ıymettar karde şlerimle hususî konu şmad ığımdan gücenmesinler. Çünkü 
hizmetinizin azameti ve ehemmiyeti ve muâr ızlar ın kuvveti ve şeytaneti nis-
petinde ihtiyata ve dikkate mecburuz.
Hâf ız Ali ile Hüsrev’in birbirleriyle ciddî bir mahviyet içinde karde şlik irti-
batlar ı, Risale-i İhlâs’ ın tam s ırrına mazhar oldu ğunuzu bana ihsas etti, ümit-
lerimi fevkalâde kuvvetlendirdi.
Ben daha ziyade yazacakt ım, fakat şimdi birisi postahaneye gitmek üzere 
olduğu için acele etti ğinden k ısa kestim.
Duan ıza muhtaç
Said Nursî
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3َاقِóِęْĤا َّאمِĺأَ ِěَאئِĜدَ َاتِóِüَאĐ َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve hizmet-i Kur’âniye’de kuvvetli, dirâyetli 
arkadaşlar ım,
Bu zaman cemaat zaman ıdır. Ehemmiyet ve k ıymet, şahs- ı mânevî-
ye göre olur. Maddî ve ferdî ve fâni şahs ın mahiyeti nazara al ınmamal ı. 
Hususan benim gibi bir bîçârenin k ıymetinden bin derece ziyade ehem-
miyet vermekle, bir batman ı kald ırmayan zay ıf omuzuna binler batman 
ağırlığı yüklense, alt ında ezilir.
Lillâhilhamd, Risaletü’n-Nur, bu asr ı, belki gelen istikbali tenvir ede-
bilir bir mucize-i Kur’âniye oldu ğunu çok tecrübeler ve vâk ıalar ile kör-
lere de göstermi ş. Ona ait medh ü senân ız tam yerindedir;  fakat bana 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Ayr ılık günlerindeki dakikalar ın âşireleri adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize 
olsun.2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
verdiğinizden, binden birine de kendimi lây ık göremem. Yaln ız, pek büyük 
bir nimete ve muvaffakiyete sizin gibi hakikatli talebelerin i ştirak ve sa’y u 
gayretleriyle mazhariyetim noktas ında, Risale-i Nur hesab ına ebede kadar if-
tihar ederim.
Nur iskele memuru Sabri karde ş! Sabri, Süleyman ve Hüsrev üçünüzün 
sohbetinde, benim de iki cihette, belki üç cihette i ştirakim var.
Nur fabrikas ı nam sahibi Hâf ız Ali karde ş! Fevkalâde mektubun, ehem-
miyetsiz şahsiyetim hariç kalmak şart ıyla, bana harika göründü. Senin hâ-
lis ve yüksek dirâyetin terakkide oldu ğunu gösterdi. Bana, “ İşte çok Abdur-
rahman’lar ı taşıyan bir Ali!” dedirdi.
Mustafa’lar, Küçük Ali, mübârek ve münevver karde şler! Mektubunuz 
Büyük Ali’nin mektubu gibi acîb bir hakikati ifade eder. O hakikat, Risale-i Nur hakk ında hakt ır. Fakat benim haddim de ğil ki o hududa gireyim.
Evet, 
1ﹶģĻَائِóْøإِ ĹِĭَÖ َאءِĻِ×ْĬَÉכَ ĹِÝَّĨأُ َאءُĩَĥُĐ fermân etmi ş. Gavs- ı Âzam Şâh- ı 
Geylânî, İmam Gazâlî, İmam Rabânî gibi hem şahsen, hem vazifeten büyük 
ve harika zâtlar, bu hadîsi, k ıymettar ir şâdatlar ıyla ve eserleriyle fiilen tasdik 
etmişler. O zamanlar bir cihette ferdiyet zaman ı olduğundan, hikmet-i rabbâ-
niye onlar gibi feridleri ve kudsî dâhileri ümmetin imdad ına göndermi ş.
Şimdi ise, ayn ı vazifeye, fakat mü şkülâtl ı ve dehşetli şerâit içinde, bir 
şahs- ı mânevî hükmünde bulunan Risaletü’n-Nur’u ve s ırr- ı tesânüd ile bir 
ferd-i ferid manas ında olan şakirtlerini bu cemaat zaman ında o mühim vazi-
feye koşturmuş. Bu s ırra binaen, benim gibi bir neferin a ğırlaşmış müşiriyet 
makam ında ancak bir dümdarl ık vazifesi var.
Refet karde ş! Seninle hiç olmazsa her dört günde bir kere görü şmeye ih-
tiyaç ve iştiyak ım varken, dört sene sonra hususî görü şebildik. Senin gibi hem 
kıymettar, tesirli diliyle ve kuvvetli, letafetli kalemiyle Risaletü’n-Nur’a çok 
ehemmiyetli hizmet edenler her vakit hat ırımda mânevî muhataplar ım ve ha-
yalen yan ımda haz ır arkadaşlar ımd ırlar. Risaletü’n-Nur’un fevkalâde tesirli 
intişarı nazar- ı dikkati celbetmesinden, şimdilik ziyade ihtiyat lâz ımd ır. İktisat 
Risalesi’yle Çocuklar ın Tâziyenamesi risaleleri gönderilse münasiptir.
Umum karde şlerime, hususan haslar ına birer birer selâm ve dua ederim. 
1 “Ümmetimin alimleri, İsrailoğullar ının peygamberleri gibidir.” (el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/384; Aliy-
yülkârî, el-Masnû’  s.123; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  2/83) KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------------------------    3
Ve o mübârek ve k ıymettar arkada şlar ımın hat ırlar ı için hem akrabalar ını, 
hem karyelerini kendi akrabam ve karyem içine al ıp öylece dua ederek mâ-
nevî kazançlar ıma teşrik ediyorum.
f
Aziz, s ıdd ık, fedakâr vefâkâr karde şlerim,
Sizler ile muhabere edemedi ğimin sebebi, fevkalâde bir dikkat ve taz-
yik ve tecrid alt ında bulundu ğumdur. Hâl ık-ı Rahîmime hadsiz şükürler olsun 
ki kuvvetli bir sab ır ve tahammülü ihsan ederek sû-i kas ıtlar ını akîm b ırakt ı. 
Burada müfarakat zaman ımın her bir ay ı bir sene haps-i münferid hükmünde 
ezici oldu ğu hâlde, dualar ınız berakât ıyla, inâyet-i ilâhiye her günümü bir ay 
kadar mesûdâne bir ömre çevirdi. Benim istirahatim cihetinde merak etmeyi-niz; rahmetin iltifat ı devamdad ır.
Sabri karde ş! Sab ırlı ol; ehemmiyetsiz ve zarars ız olan vehmî ve asabî 
hastal ığına ehemmiyet verme. Şifaya dua edilmekle beraber, zarars ız, hatar-
sızd ır. Çünkü e ğer hatarat, seyyie ise, nas ıl ki aynada temessül eden pislik, pis 
değil; ve aynadaki y ılan sureti ısırmaz ve ate şin timsali yakmaz. Öyle de kal-
bin ve hayalin aynalar ında r ızas ız, ihtiyars ız gelen pis ve çirkin ve küfrî hat ı-
ralar zarar vermezler. Çünkü 
ilm-i usûlde tasavvur-u küfür, küfür de ğil; ve 
tahayyül-ü şetm, şetm olmaz. Hasene ise, nuranî oldu ğundan, tasavvur 
ve tahayyülü dahi hasenedir. Çünkü aynada nuranînin timsali ziya verir, hâsiyeti var; kesifin misali ölüdür, hayats ızdır, tesiri yoktur. E ğer sâir teel-
lümât- ı ruhaniye ise, sabra, mücahedeye al ıştırmak için rabbânî bir kam-
çıdır. Çünkü emn ve yeisin vartas ına düşmemek hikmetiyle, havf ve reca 
müvazenesinde sab ır ve şükürde bulunmak için kabz-bast hâletleri celâl 
ve cemâl tecellîsinden intibah ehline gelmesi, ehl-i hakikatçe medâr- ı te-
rakki bir düstur-u me şhurdur.
Şaml ı Tevfik’in ihtiyat ını takdir etmekle beraber, eski k ıymettar hizmetle-
rinin onun defter-i a’mâline dâimî bir surette yaz ı yazmalar ı için, o dahi dâimî 
çal ışmas ı gerekti. Şükür yine, elmas kalemiyle vazifesine ba şlamas ı, ruhumu 
ümitler ve i ştiyaklarla ne ş’elendirdi, Barla hayat ını hasretle hat ırlatt ı.
Sabri karde ş! İmamet vazifesinde Risaletü’n-Nur’a zarar yok; ruhsatla 
amel niyetiyle şimdilik çekilme. 
Hüsrev karde ş! Beşinci Şuâ’n ın k ıymetini tam beyan ve takdirin beni çok 
mesrur etti. İkinci defa yald ızlı bir Kur’ân’ ı yazd ığın, beni fevkalâde müferrah 4  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
etti. Hem, benim için de yeni risaleleri mübârek kaleminle1(Hâşiye) istinsah etti-
ğin, beni minnettarl ık hissinden mesrûrâne a ğlatt ı.
Rüştü ve Refet’in s ıhhatleri ve kemâl-i sadâkat ve sebatlar ı hazin endi-
şelerimi izale etti. Isparta talebeleri hat ırlar ı için, ben Isparta’y ı kendi karyem 
(Nurs) ile beraber duamda dâhil ediyorum. Hatta emvât ına, Nurs emvât ı gi-
bi dua ediyorum, hakikî vatan ım ve memleketim nazar ıyla o vilâyete bak ıyo-
rum.
Makinesi kuvvetli Ali karde ş! Sizlerin hâlisâne ve ciddî faaliyetinizden, 
Risale-i Nur’a sizler gibi sars ılmaz çok talebeler zuhur ve devam ettiklerini 
ümit ederdim. Bildi ğim Abdullah gibi ve bilmedi ğim umum karde şlerime 
selâm ımı ve bütün mânevî kazançlar ıma onlar ı teşrik ettiğimi tebliğ ediniz. 
Muhaberemde isimlerini yazmad ığım ve hat ırımda yazd ığım k ıymettar kar-
deşlerimle çok alâkadar ım.
Kardeşlerim,  Çok ihtiyat ediniz, münaf ıklar çoktur. Mümkün oldukça ri-
salelerin buradan irsal edildi ğini söylemeyiniz; tâ Risale-i Nur hizmetine za-
rar gelmesin. Maatteessüf, ben burada bütün bütün yaln ız kald ığım için, 
çok ehemmiyetli hakikatler yaz ılmadan, kaydedilmeden geldiler ve gitti-
ler. Kuleönü’nün hâlis ve ciddî ve mübârek çal ışkanlar ına ve İslâm köyünün 
sâd ık ve gayretli ve kesretli talebelerine ve Barla’da vefadar ve k ıymetli dost-
lar ıma ve bilhassa E ğirdir’de fedakâr ve vefadar Hakk ı ve Mehmed gibi kar-
deşlerime ve sâir umum ihvan ıma binler selâm ve dualar.
Dualar ınıza kuvvetli itimat eden ve çok 
muhtaç bulunan karde şiniz
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık ve fedakâr ve vefâkâr karde şlerim ve hizmet-i Kur’âniye 
ve imaniyede kuvvetli ve k ıymetli ve çal ışkan ve muktedir arkada şlar ım,
Bu dünyada benim için medâr- ı teselli sizlersiniz ve hakk ınızda büyük 
ümitlerimi do ğru ç ıkard ınız. Cenâb- ı Hak sizden ebeden raz ı olsun, âmîn...
1 (Hâşiye) Medâr- ı hayret bir lütf-u bereket: Gül fabrikas ının kâtipliğiyle Risaletü’n-Nur’a inti-
sap eden Hüsrev, iki buçuk sene evvel bir küçük şişe gülyağı göndermi şti. Mütemadiyen 
istimâl etti ğim hâlde daha bitmedi, devam eder. Karde şiniz Emin yan ımdad ır. Bu berekete 
şehâdet eder, hem size selâm eder.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------------------------    5
İrsâlât ınız ve bilhassa “Onuncu Söz” buraya o derece fayda verdi 
ki her bir sayfas ına mukabil, elimden gelseydi, büyük bir hediye verir-
dim. Çoktan beri görmedi ğim için, ben hangisini okursam “En birinci bu-
dur.” derdim. Ötekine bakard ım, “Bu birincidir.” Daha öbürüsüne bakt ık-
ça hayret ederek kat’î kanaatim geldi ki Risaletü’n-Nur’un kitaplar ı birbi-
rine tercih edilmez. Her birinin kendi makam ında riyâseti var. Ve bu za-
man ı tenvir eden bir mucize-i mâneviye-i Kur’âniye’dir.
Evet, bu asr ın ehemmiyetli ve mânevî ve ilmî bir mür şidi olan 
Risaletü’n-Nur’un heyet-i mecmuas ı, sâir şahsî büyük mür şidler gibi ken-
dine muvâf ık ve hakikat-i ilmiyeye münasip olarak, birkaç nevide ve bil-
hassa hakâik-i imaniyenin izhar ında, inti şarında azîm kerametleri oldu-
ğu gibi, üç keramet-i zâhiresi bulunan “Mucizât- ı Ahmediye”, “Onuncu 
Söz” ve “Yirmi Dokuzuncu Söz” ve “Âyetü’l-Kübrâ” gibi çok risaleleri dahi Her biri kendine mahsus kerametleri bulundu ğunu çok emâreler ve 
vâk ıalar bana kat’î bir kanaat vermi ş. Hatta sekeratta bulunan talebele-
rine iman ını kurtarmak için bir mür şid gibi yeti ştiğine, müteaddit vâk ıa-
lar şüphe b ırakm ıyor.
“Bir saat tefekkür, bir sene ibadet-i nâfile hükmünde...”1 Bir misali, Nurun 
Hizb-i Ekberi’dir diye mü şâhede ettim ve kanaat getirdim.2(Hâşiye)
Sizlere Risaletü’n-Nur’un Hizb-i Ekber’ini ve Kur’ân’ ın Hizb-i Âzam’ ını 
göndermek isterdim. Fakat Hizb-i Âzam çok uzun oldu ğundan daha yazd ı-
ramad ım. Hizb-i Ekber ise, tercüme etmek istedim, şimdilik vazgeçtim. Sizin 
gibi karde şlerin tercümeye muhtaç olmad ığınızı düşünüp, yaln ız Arabî sureti-
ni gönderece ğim, inşaallah.
Sizlere evvelce Âyetü’l-Kübrâ’n ın Birinci Makam ının hülâsas ı nam ıyla 
gönderdi ğim parça, o Hizbin esas ıdır. İhtiyars ız, o esasa küçük f ıkralar ve 
baz ı kay ıtlar ilâve edildi ği vakit, birden ba şka bir şekil ald ı; inkişaf ve inbisat 
ederek Âyetü’l-Kübrâ’n ın misal-i müsa ğğarı gibi şehâdet-i tevhidiyesi parla-
dı; manalar ı ziyaland ı, ruhuma, kalbime, fikrime büyük bir in şirah vermeye 
1 el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/423; el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  4/314; Aliyyülkârî, el-
Masnû’  s.82; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  1/370.
2 (Hâşiye) Âyetü’l-Kübrâ’n ın üçüncü menzilinin ba şında, Ahmed-i Fârûkî Risale-i Nur hakk ın-
da demiş ki: “Mütekellimînden biri gelecek, bütün hakâik-i imaniyeyi kemâl-i vuzuh ile 
beyan ve isbat edecek.”  Zaman isbat etti ki o adam, adam de ğil, belki Risale-i Nur’dur. Ehl-
i keşif, Risale-i Nur’u ehemmiyetsiz olan tercüman ı suretinde ke şiflerinde mü şâhede etmi ş-
ler, “bir adam” demi şler.6  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
başlad ı. Ben de en yorgunluk ve usanç zaman ımda onu mütefekkirâne oku-
dum, büyük zevk ve şevk hissettim.
f
Bir suâle cevap olarak yazd ığım bir f ıkray ı, size de faydas ı olur ihtimaliy-
le beyan ediyorum:
Evliya divanlar ını ve ulemân ın kitaplar ını çok mütalâa eden bir k ısım zât-
lar taraflar ından soruldu: “Risaletü’n-Nur’un verdi ği zevk ve şevk ve iman ve 
iz’ân onlardan çok kuvvetli olmas ının sebebi nedir?”
Elcevap: Elcevap:  Eski mübârek zâtlar ın ekseri divanlar ı ve ulemân ın bir k ısım 
risaleleri iman ın ve mârifetin neticelerinden ve meyvelerinden ve feyizlerin-
den bahsederler. Onlar ın zamanlar ında iman ın esasat ına ve köklerine hücum 
yoktu ve erkân- ı iman sars ılm ıyordu. Şimdi ise köklerine ve erkân ına şiddetli 
ve cemaatli bir surette taarruz var. O divanlar ve risalelerin ço ğu has mümin-
lere ve fertlere hitap ederler; bu zaman ın dehşetli taarruzunu defedemiyorlar.
Risaletü’n-Nur ise, Kur’ân’ ın bir mânevî mucizesi olarak iman ın esasat ını 
kurtar ıyor ve mevcut imandan istifade cihetine de ğil, belki çok deliller ve par-
lak burhanlarla iman ın isbat ına ve tahkikine ve muhafazas ına ve şübehattan 
kurtarmas ına hizmet etti ğinden, herkese bu zamanda ekmek gibi, ilâç gibi lü-
zumu var oldu ğunu dikkatle bakanlar hükmediyorlar.
O divanlar derler ki: “Velî ol, gör; makamata ç ık, bak, nurlar ı, feyizle-
ri al.”
Risaletü’n-Nur ise der: “Her kim olursan ol; bak, gör. Yaln ız gözünü aç, 
hakikati mü şâhede et, saadet-i ebediyenin anahtar ı olan iman ını kurtar.”
Hem Risaletü’n-Nur, en evvel tercüman ının nefsini iknaa çal ışır, sonra 
başkalara bakar. Elbette nefs-i emmâresini tam ikna eden ve vesvesesini ta-
mamen izale eden bir ders, gayet kuvvetli ve hâlistir ki bu zamanda cemaat şekline girmi ş dehşetli bir şahs- ı mânevî-i dalâlet kar şısında tek ba şıyla gâli-
bâne mukabele eder.
Hem Risaletü’n-Nur, sâir ulemân ın eserleri gibi, yaln ız akl ın ayağı ve naza-
rıyla ders vermez; ve evliya misillü yaln ız kalbin ke şif ve zevkiyle hareket etmi-
yor. Belki ak ıl ve kalbin ittihad ve imtizac ı ve ruh ve sâir letâifin teâvünü aya-
ğıyla hareket ederek evc-i âlâya uçar. Taarruz eden felsefenin de ğil ayağı, belki 
gözü yetişmediği yerlere ç ıkar, hakâik-i imaniyeyi kör gözüne de gösterir.
fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------------------------    7
Aziz, tam s ıdd ık kardeşlerim,
Benim, bu dünyada medâr- ı tesellim ve sürûrum sizlersiniz. E ğer sizler 
olmasayd ınız, bu dört sene azaba dayanamazd ım. Sizin sebat ve metaneti-
niz, bana da kuvvetli bir sab ır ve tahammülü verdi. Birden hat ıra gelen dört 
nokta:
Birincisi : Kardeşlerim, bu zelzele benim itikad ımda “Şakk- ı kamer” gibi 
bir mucize-i Kur’ân’d ır; en mütemerridi dahi tasdike mecbur eder bir vaziye-
te girdi.
İkincisi : Eski zamandan beri hiçbir cemaat, Risale-i Nur’un şakirtleri ka-
dar hak ve hakikat mesle ğinde pek çok i ş görmekle beraber, pek az zahmet-
le kurtulmam ışlar. Bizim hizmetimizin ondan birini yapanlar, zahmetimizin 
on mislini çekmi şler. Demek biz, daima “ Şükür ve elhamdülillâh” dedirten 
bir hâldeyiz.
Üçüncüsü : Ben gönderilen risaleleri mütalâa ettim. Bir k ısım hakikatleri 
mükerrer gördüm. Makam münasebetiyle tekrar edilmi ş. Benim arzu ve belki 
ihtiyar ım olmadan niçin böyle olmu ş, kuvve-i haf ızama gelen nisyandan s ıkıl-
dım. Birden, şiddetli bir ihtar ile “On Dokuzuncu Söz’ün âhirine bak!” denil-
di. Bakt ım, risalet-i Ahmediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  mucize-i Kur’âniye’sinde 
tekrarat ının çok güzel hikmetleri, tam tefsiri olan Risaletü’n-Nur’da tamam ıy-
la tezahür etmi ş. O tekrarat, o hikmetler için tam yerinde ve münasip ve lâ-
zım olmuş.
Hem Lütfü, hem Abdurrahman, hem Hâf ız Ali hükmünde Küçük Ali si-
zin nam ınıza da Yirmi Dokuzuncu Lem’a-y ı Arabiye’nin tefsir ve tercümesi-
ni istemiş. Benim şimdi onunla me şgul olmaya ne vaktim var ve ne de hâlim 
müsaade eder. İnşaallah ileride Risaletü’n-Nur’un ba şka bir şakirdi o vazife-
yi yapacak.
Hem Yirminci Mektup ile Otuz İkinci Söz bir derece o Lem’a’y ı izah eder-
ler. Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  iki defa 1ًّاóِø رِĳُّĭĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ sırrıyla, perde alt ında 
gizli parlamas ına işareti, bizi ihtiyata sevk ve emreder.
Bir meseleye gayet k ısac ık bir remizle zekâvetinize, fehminize havale edi-
yorum: 
1 “Nurun kandili gizlice (s ırlı şekilde) yak ılır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı 
Şâzelî)  s. 509)8  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---  YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Suâl : “Yerin korkudan titremesi ve hiddeti neden Rus’a gelmiyor ve yal-
nız...?”
Cevap: Cevap:  Çünkü nesholup tahrif olmu ş bir dine kar şı dinsizlik ile ihanet 
başka. Ve hak ve ebedî bir dine kar şı ihanet ise, yeri titretiyor, k ızd ırıyor.
Mukaddime-i ha şriyenin makamat ını istiyorsunuz. Şimdiki vaziyetim hiç-
bir vecihle müsaade etmedi ği gibi, ha şre dair yaz ılan hakikatler, burhanlar 
umuma nispeten ihtiyaca tam kâfi oldu ğundan, çabuk yazmas ına mânen ic-
bar edilmiyorum. Bir parça tehir edildi ve tâcil edilmedi. Hem ben burada ka-
yıtlar alt ınday ım. 1ُورِóُّùĤوَا َجِóَęْĤا َאحُÝْęِĨ ُóْ×َّāĤاَ 
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
4ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, sebatkâr, fedakâr, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Gelecek bayram ınızı tebrik ederim. 5ٍóْýَĐ َאلٍĻَĤِ۝وَóْåَęْĤوَا kasem-i 
Kur’ân’ ıyla fevkalâde k ıymetleri tahakkuk eden o mübârek gecelerde ve se-
herlerde mübârek karde şlerimin mübârek dualar ı hem bana, hem ehl-i imana 
çok bereketli ve nurlu olmas ını rahmet-i Rahmân’dan niyaz ederim.
Sâniyen : Size bir küçük sehvin büyük bir nükte-i gaybiyesiyle, kar şı say-
fadaki hâ şiyeyi, mevkilerinde yazmak için gönderdim.
Sâlisen : Hulûsi’nin bir gailesi var diye hissediyorum. Merak etmesin, 
Risale-i Nur’un şakirtlerine inâyet ve rahmet, nezaret ve himâyet ederler. 
Dünyan ın meşakkatleri madem sevap verir, geçerler; o musibetlere kar şı sa-
bır içinde şükür ile, metanetle mukabele edilmek gerektir. Hem o, hem sizler 
bütün dualar ımda ve kazançlar ımda benimle berabersiniz.
1 “Sab ır, kurtulu şun ve sevincin anahtar ıdır.” (Bkz.: el-Meydânî, Mecmeu’l-emsâl  1/418; el-Kalka şendî, 
Subhu’l-a’ şâ 2/289. Ayr ıca bkz.: ed-Deylemî, el-Müsned  2/415; es-Sehâvî, el-Makâs ıdü’l-hasene  
s.260)
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
5 “(Yemin olsun) Fecre ve o on geceye!..” (Fecr sûresi, 89/1-2)KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------------------------    9
Râbian : Risaletü’n-Nur, kendi kendine Kur’ân’ ın himâyeti ve h ıfz- ı rab-
bânî alt ında intişar ediyor. İmam Ali (radiyallâhu anh)  iki defa 2..ًّاóِø ،1..ًّاóِø de-
mesi işaret eder ki perde alt ında daha ziyade feyiz ve nur verir. Sizin gibi kar-
deşlerim, zaman ın sars ıntılı hâdisât ına karşı –şimdiye kadar gibi– yine tam 
mukavemet eder ümidindeyim. 3َرِïْכَĤا َīِĨ َīِĨأَ َرِïَĝْĤِאÖ َīَĨاٰ ْīَĨ düsturumuz ol-
mal ı.
f
Aziz karde şlerim,
Bilmukabele bayram ınızı tebrik ederim.
Sıhhatimi soruyorsunuz. Buran ın çok şiddetli k ışı ve odam ın çok soğu-
ğu ve üç hazin gurbetin tesiri ve üç asabî hastal ığın s ıkıntısı ve bütün bütün 
yaln ızlıkla kabil-i tahammül olmayacak çok zahmetlere maruz oldu ğum hâl-
de, Hâl ıkıma hadsiz şükrederim ki her derdin en kudsî derman ı olan iman ı 
ve iman- ı bilkaderden, kazâya r ıza ilâc ını imdad ıma gönderdi, tam sab ır için-
de şükrettirdi.
f
Aziz ve s ıdd ık ve hâlis karde şlerim,
Rabb-i Rahîmime hadsiz şükür olsun ki sizin gibileri Risaletü’n-Nur’a sa-
hip ve nâ şir ve muhaf ız halketmi ş; benim gibi âciz bir bîçârenin zay ıf omuzun-
daki ağır yükü çok hafifle ştirmiş.
Kardeşlerim!  Bu defa üç mektubunuzda birden üç Hulûsi, üç Sabri, üç 
Hakk ı gibi k ıymettar dokuz karde şi gördüm. Hapiste, Abdurrahman’ ın pede-
ri yerinde benim elbiselerimi yamalayan Hakk ı’nın, ciddî ve hakikatli uhuv-
vetini ve talebeli ğini tahminimden daha ileri terakki etti ğini bildim, çok mes-
rur oldum.
Sabri karde ş! Beni saran ve ba ğlayan ağır kay ıtlara ehemmiyet vermiyor-
sun. Hâlbuki buradaki evhaml ı ehl-i dünya benimle pek fazla me şgul ve alâ-
kadard ırlar. Hatta... hatta... hatta... Her neyse...
1 “Gizli olarak nurlan ır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
2 “Gizli ayn ı zamanda aç ık” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
3 “Kadere iman eden, gam ve hüzünden emin olur.” Bkz.: el-Kudâî, Müsnedü’ ş-Şihâb 1/187; ed-
Deylemî, el-Müsned  1/113; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  3/187.10  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem benim hakk ımda, bin derece haddimden ziyade hüsn-ü zan ile k ıy-
met ve makam vermek, yaln ız Risale-i Nur nam ına ve onun hizmeti ve Kur’ân 
elmaslar ının dellâll ığı hesab ına kabul olabilir. Yoksa, hiç ender hiç olan şah-
sım itibar ıyla kabule hakk ım yok. Parlak ve çal ışkan kalemiyle hem Risaletü’n-
Nur’un, hem bizim hat ıralar ımızda çok ehemmiyetli mevki tutan ve yerle şen 
Hâf ız Tevfik’in yazd ığı Âyetü’l-Kübrâ risalesini münasip gördü ğünüz zaman-
da gönderirsiniz. Dokuz sene yaz ılar ıyla mesrûrâne ünsiyet eden gözlerim, 
hasretle o yaz ılar ı görmek istiyor.
Kıymettar Hulûsi ve Hakk ı gibi karde şlerim! Hakk ı’nın dediği gibi, 
Sabri’nin mektuplar ını aynen onlar ın yerine kabul olmu ş; o cihette Hulûsi ile 
muhabere kesilmemi ş, devam ediyor. Hadsiz şükür ve hamd ü senâ olsun ki 
Risaletü’n-Nur gittikçe parlak, harikane fütuhat- ı imaniye yapar. Kendi ken-
dine, inşaallah her görenin kalbinde yerle şir, muannidleri susturur. Bir h ıfz- ı 
gaybî alt ında düşmanlar ı şaşırtm ış, kör gözleri onu görmüyor. İzini bulama-
dığı hâlde, parlak faaliyetini mü şâhede ediyorlar. Bu vakit pek ziyade ihtiyat 
lâz ım. 
f
Aziz, s ıdd ık, k ıymettar karde şlerim ve hizmet-i Kur’âniye’de metîn, 
ciddî, çal ışkan arkada şlar ım,
Yeni bir medâr- ı keramet ve inâyet ve sürûr olan mektubunuzu ald ım. Ve 
Risaletü’n-Nur’a ait bir ikram ve inâyet-i ilâhiyeyi gösterdi. Şöyle ki:
Bundan dört-be ş gün evvel, şiddetli bir taharri ile menzilim tefti ş edil-
di. Her tarafa bakt ıklar ı hâlde, h ıfz- ı ilâhiyle, bizi mahzun edecek bir şey bu-
lamad ılar. Yaln ız İktisat, Hastalar, İstiâze gibi alt ı-yedi risaleyi zarars ız buldu-
lar. Sonra da Hüsrev’in ezan meselesi gibi müsadere kaidelerine tam muhalif olarak noksans ız iade ettiler. Ben o hâdiseden size endi şe edip, –da ğdan dö-
nerken– Abdülmecid, Sabri, Hüsrev, Hâf ız Ali ile beraber konu şmak, “Acaba 
size de bir taarruz var m ı?” diye sormak istedim. Ve lisanla ba ğırdım, geldim. 
Birden Emin kap ıyı açt ı, dördünüzün mübârek mektuplar ınızı verdi. Her iki-
miz bu ikram ve taharrîdeki keramet-i h ıfziyeyi ve Hüsrev’in hilâf- ı me’mul 
öyle bir istida, öyle bir netice vermesindeki inâyet-i rabbâniyeye ayn ı zaman-
da muvâf ık gördük ve “Risaletü’n-Nur her vakit inâyete mazhard ır.” diye şük-
rettik. 
Aziz karde şlerim! Fihrist bakiyyesinin telifi size havale edilmi şti. Taksimü’l-
a’mâl tarz ında yapsan ız iyi olur.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   11
Mâşallah, bârekâllah, kalemlerinizin mükemmel çal ışmalar ı devam et-
mekle beraber tezâyüd etmeleri ve hususan Sav’da birden ço ğalmas ı...
Hac ı Hâf ız’a ve köyüne bin bârekâllah; bizi fevkalâde mesrûr etti. Ve 
Hüsrev’in tevafuklu yaz ılar ı, hususan yald ızlı Mucizât- ı Ahmediye (aleyhissalâ-
tü vesselâm)  nüshas ı ve Büyük ve Küçük Ali’lerin risaleleri buralarda tatl ı, hem 
çok fütuhat ı var. İnşaallah o mübârek kalemlerin daha çok fütuhat ı olacak ve 
göreceğiz.
f
Aziz k ıymettar, sâd ık ve sebatkâr karde şlerim,
Fihristeyi, taksimü’l-a’mâl tarz ında mütesânid heyetinizin şahs- ı mânevî-
sine tevdiiniz çok güzeldir. Tam ve daimî bir üstad buldunuz. O mânevî üstad, bu âciz karde şinizden çok yüksektir; daha bana ihtiyaç b ırakm ıyor.
Sabri karde ş! Senin rüyan mübârektir ve mânidard ır. İnşaallah zaman 
onu tâbir edecek.
Kardeşlerim!  Sizin hat ırınız ve askerli ğiniz endişesi için hâdisât- ı zamana 
bakt ım, kalbime böyle geldi:
Menfî esasata bina edilen ve Karun gibi 1ٍħْĥِĐ ĵٰĥَĐ ُįُÝĻِÜأُۧو אƯĩَّĬإِ deyip, ihsân- ı 
rabbânî oldu ğunu bilmeyip şükretmeyen ve maddiyyûn fikriyle şirke düşen ve 
seyyiât ı hasenât ına galip gelen şu medeniyet-i Avrupaiye öyle bir semâvî tokat 
yedi ki yüzer senelik terakkisinin mahsulünü yakt ı, tahrip edip yang ına verdi.
Avrupa zâlim hükûmetleri zulümleriyle, Sevr Muahedesi’yle âlem-i İslâm’a 
ve merkez-i Hilâfete ettikleri ihanete mukabil öyle bir ma ğlûbiyet tokad ını ye-
diler ki; dünyada dahi bir cehenneme girip ç ıkam ıyorlar, azapta ç ırpınıyorlar.
Evet, bu ma ğlûbiyet, aynen zelzele gibi, ihanetin cezas ıdır. Burada çok 
zâtlar katiyen hükmediyorlar ki Risaletü’n-Nur’un iki merkez-i inti şarı olan 
Isparta ve Kastamonu vilâyetleri sâir yerlere nispeten âfât- ı semâviyeden 
mahfuz kald ıklar ının sebebi, Risaletü’n-Nur’un verdi ği iman- ı tahkikî ve kuv-
vet-i itikadiyedir. Çünkü böyle âfâtlar, zaaf- ı imandan ne şet eden hatalar ın 
neticesidir. Hadisçe, sadaka belây ı defettiği gibi,2 o kuvve-i imaniye dahi o 
âfâta karşı derecesiyle mukabele ediyor. 
f
1 “Ben, bilgi ve becerim sayesinde bu serveti elde ettim.” (Kasas sûresi, 28/78; Zümer sûresi, 39/49)
2 Bkz.: Hatîb el-Ba ğdâdî, Târîhu Ba ğdâd 8/207; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/236; el-Aclûnî, Keşfü’l-
hafâ 2/30.12  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz ve s ıdd ık ve sâd ık ve fedakâr ve vefadar karde şlerim,
Sizin bu defaki mânevî ve nurlu hediyeniz benim nazar ımda Cennetü’l-
Firdevs’ten bir testi âb- ı kevser hediyesi, âlem-i bekadan bize gelmi ş gibi ru-
hum inşirahla doldu; bütün duygular ım sürûrla şükrettiler. Size uzun bir mek-
tup yazmak arzu ediyorum, fakat zaman ve hâlim müsaade ve muvafakat et-mediğinden, k ısa kesmeye mecbur oldum. Yaln ız, o hediyelerin hususî sahip-
lerine mâ şallah, bârekâllah, veffakakümullah, es’adekümullah derim.
Bilhassa Yirmi Yedinci Mektub’un medresesinde mütehassirâne mü ştak 
bulunduğum karde şlerimle maziye gidip tekrar görü ştüm ve mükerreren ay-
rı ayr ı görüşüyorum.
Otuz birinci âyetin birinci mukaddimesi olan 1ĵٰĄْóَĨ ْħُÝْĭכُ وَإِنْ cümlesi, 
bin beş yüz küsur olan makam- ı cifrîsiyle, ehl-i dalâlet taraf ından aşıla-
nan mânevî hastal ıklar ın k ısm- ı âzam ı, Risaletü’n-Nur’un Kur’ânî ilâçla-
rıyla izale edilebilir diye i şaret etmekle beraber; maatteessüf iki yüz sene 
kadar dünyan ın ömrü bâki kalm ışsa, bir f ırka-y ı dâlle dahi devam edece-
ğine îmâ ediyor.
2ًاïĻِđَĀ اĳُĩَّĩَĻَÝَĘ cümlesi, mana-y ı işarîsinde, ikinci emârenin birinci nok-
tas ında س harfi ص harfinin alt ında gizlenmesi ve ص görünmesinin iki sebe-
bi var:
Birisi : Said, tam toprak gibi mahviyet ve terk-i enâniyet ve tevazu-u mut-
lakta bulunmak şartt ır; tâ ki Risaletü’n-Nur’u buland ırmas ın, tesirini k ırma-
sın.
İkincisi : Şimdiki batakl ığa ve mânevî tâuna sukutun sebebi ise, terak-
ki fikrinden ne şet ettiği cihetle, onlar ın hatalar ını gösterip, suud ve terakki, 
Müslüman için ancak İslâmiyet’te ve imanl ı olmakta oldu ğuna işaret etmektir. 
f
Kardeşlerim,
Bugünlerde biri Risaletü’n-Nur talebelerine, di ğeri bana ait iki mesele ih-
tar edildi. Ehemmiyetine binaen yaz ıyorum.
1 “Eğer hasta olup da (su kullanmak size zarar verecekse)...” (Mâide sûresi, 5/6)
2 “...temiz topra ğa yönelip teyemmüm edin.” (Mâide sûresi, 5/6)KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   13
Birinci Mesele : Birinci Şuâ’da iki-üç âyetin i şârât ında1, Risaletü’n-
Nur’un sâd ık talebeleri imanla kabre gideceklerine ve ehl-i cennet ola-
caklar ına dair kudsî bir müjde ve kuvvetli bir be şaret bulundu ğu gösteril-
miştir. Fakat bu pek büyük meseleye ve çok k ıymettar işarete tam kuvvet ve-
recek bir delil ister diye beklerdim, çoktan beri muntaz ırdım. Lillâhilhamd, iki 
emâre birden kalbime geldi:
Birinci emâre : İman- ı tahkikî, ilmelyakînden hakkalyakîne yak ınlaştık-
ça daha selbedilmeyece ğine ehl-i ke şif ve tahkik hükmetmi şler ve demi şler ki: 
“Sekerat vaktinde şeytan vesvesesiyle ancak akla şüpheler verip tereddüde 
düşürebilir.” Bu nevi iman- ı tahkikî ise yaln ız ak ılda durmuyor. Belki hem kal-
be, hem ruha, hem s ırra, hem öyle letâife sirayet ediyor, kökle şiyor ki şeyta-
nın eli o yerlere yeti şemiyor. Öylelerin iman ı zevalden mahfuz kal ıyor.
Bu iman- ı tahkikînin vusulüne vesile olan bir yolu , velâyet-i kâmile ile 
keşif ve şuhûd ile hakikate yeti şmektir. Bu yol ehass- ı havassa mahsus-
tur, iman- ı şuhûdîdir.
İkinci yol , iman- ı bilgayb cihetinde, s ırr-ı vahyin feyziyle, burhanî ve 
Kur’ânî bir tarzda, ak ıl ve kalbin imtizac ıyla, hakkalyakîn derecesinde 
bir kuvvetle zaruret ve bedâhet derecesine gelen bir ilmelyakînle hakâik-i imaniyeyi tasdik etmektir.
Bu ikinci yol, Risaletü’n-Nur’un esas ı, mayas ı, temeli, ruhu, hakikati ol-
duğunu has talebeleri görüyorlar. Ba şkalar dahi insafla baksa, Risaletü’n-Nur 
hakâik-i imaniyeye muhalif olan yollar ı gayr-i mümkin ve muhal ve mümteni 
derecesinde gösterdi ğini görecekler.
İkinci emâre : Risaletü’n-Nur’un sâd ık şakirtleri, hüsn-ü âk ıbetlerine ve 
iman- ı kâmil kazanmalar ına o derece kesretli ve makbul ve samimî dualar 
oluyor ki o dualar ın içinde hiçbiri kabul olmamas ına ak ıl imkân veremiyor.
Ezcümle : Risaletü’n-Nur’un bir hâdimi ve birtek şakirdi, yirmi dört 
saatte, Risaletü’n-Nur talebelerinin hüsn-ü âk ıbetlerine ve saadet-i ebe-
diyeye mazhar olmalar ına yüz defa Risaletü’n-Nur talebelerine etti ği du-
alar ı içinde hiç olmazsa yirmi otuz defa selâmet-i imanlar ına ve hususî 
hüsn-ü âk ıbetlerine ve imanla kabre girmelerine, ayn ı duay ı, en ziyade 
kabule medar olan şerâit içinde ediyor.
1 Bkz.: En’âm sûresi, 6/122; Hûd sûresi, 11/108; Bürûc sûresi, 85/10.14  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem Risaletü’n-Nur’un talebeleri bu zamanda her cihetten ziyade 
hücuma mâruz olan iman hususunda, birbirine selâmet-i iman hakk ında-
ki samimî, mâsum lisanlar ıyla dualar ının yekûnu öyle bir kuvvettedir ki 
rahmet ve hikmet onun reddine müsaade etmezler. Faraza, mecmuu iti-bar ıyla reddedilse, tek bir tane onlar ın içinde kabul olunsa, yine her bi-
ri selâmet-i imanla kabre girece ğine kâfi geliyor. Çünkü her bir dua umu-
ma bakar.
İkinci Mesele : Yirmi sene evvel tab edilen Sünûhât Risalesi’nde, hakikat-
li bir rüyada, âlem-i İslâm’ ın mukadderat ını meşveret eden ruhanî bir mec-
lis taraf ından bu asr ın hesab ına Eski Said’den sorduklar ı suâle kar şı verdiği 
cevab ın bir parças ı şimdilik tezahür etmi ştir. O zaman, o mânevî meclis de-
miş ki:
“Bu Alman ma ğlûbiyetiyle neticelenen bu harpte Osmanl ı Devleti’nin 
mağlubiyetinin hikmeti nedir?”
Cevaben Eski Said demi ş ki:
“Eğer galip olsayd ık, medeniyet hat ırı için çok mukaddesat ı feda ede-
cektik. Nas ıl ki yedi sene sonra edildi. Ve medeniyet nam ıyla âlem-i İslâm, 
hususan Haremeyn-i Şerifeyn gibi mevâki-i mübârekeye, Anadolu’da tat-
bik edilen rejim kolayl ıkla, cebren te şmil ve tatbik edilecekti. İnâyet-i ilâ-
hiyeyle onlar ın muhafazas ı için kader ma ğlûbiyetimize fetva verdi.”
Aynen bu cevaptan yirmi sene sonra, yine gecede :
“Bîtaraf kal ıp, giden mülkünü geri almakla beraber, M ısır ve Hind’i de 
kurtararak, bizimle ittihada getirmek, siyaset-i âlemce en büyük muzafferiyet kazanmak varken, şüpheli, da ğdağalı, faydas ız bir düşmana (İngiliz) taraftar-
lık göstermekle muzaaf bir surette ve zararl ı bir yolu tercih etmek, böyle ze-
ki, belki dâhi insanlar ın nazar ında sakl ı kalmas ının hikmeti nedir?” diye suâl 
benden oldu.
Gelen cevap, mânevî cânipten geldi. Bana denildi ki :
“Sen, yirmi sene evvel mânevî suâle verdi ğin cevap, senin bu suâ-
line ayn ı cevapt ır. Yani, e ğer galip taraf ı iltizam edilseydi, yine mimsiz 
medeniyet nam ına gâlibâne mümanaat görmeyecek bir tarzda, bu rejimi 
âlem-i İslâm’a, mevâki-i mübârekeye te şmil ve tatbik edilecekti. Üç yüz 
elli milyon İslâm’ ın selâmeti için bu zâhir yanl ışı görmediler, kör gibi ha-
reket ettiler.” 
fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   15
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık, mübârek karde şlerim,
Sizlerin bu bayram mânevî hediyeniz, bayram ımı öyle bir tebrik etti ki 
binler kederim olsayd ı silerdi. Bin bârekâllah! Böyle bir zamanda böyle ihlâsl ı 
sadâkat, liveçhillâh uhuvvet ve fîsebîlillâh muâvenet, ancak âlî-himmet s ıddî-
kînlerde bulunur. Hâl ık-ı Zülcelâl’e hadsiz hamd ve şükür olsun ki sizin gibile-
ri, Kur’ân- ı Hakîm’e hâdim ve Risale-i Nur’a şakirt eylemi ş.
Hüsrev karde ş! Senin, umum karde şlerin nam ına bayram tebriki hesab ı-
na, başta Kur’ân’ ın baştaki çok şirin ve güzel cüzleri olarak Mektubat’ ın k ısm- ı 
âzam ını hediye etmekli ğiniz, bin tebrik hükmünde oldu. Bin Bârekâllah!
Küçük Ali karde şim! Senin, büyük mânevî hediyen beni cidden şaşırttı, 
çok mütehayyir etti. O mükemmel yaz ılar, Büyük Ali’nin, yoksa Küçük Ali’nin 
mi, bilemedim. Benim için yeniden dünyaya bir Abdurrahman, bir Lütfü gel-miş gibi, Büyük Hâf ız Ali’nin sisteminde bir kahraman yard ımc ı ve iki mübâ-
rek ve hâlis ve k ıymettar Mustafa’lar ın elinde bir elmas k ılıç, buran ın fethinde 
benim gibi bir âcizin muâvenetine ko şuyor gördüm. Mâ şallah, büyük Hâf ız 
Ali’nin nurâni ve büyük fabrikas ı Kuleönü’nü de içine alm
ış gibi, ayn ı kalem, 
ayn ı tarz, ayn ı iktidar göstermi şsin. Risale-i Nur’un tam kametine yak ışacak 
nak ışlar, murassâ elbise giydirmi şsiniz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bayram ınızı tebrik ve hizmetinizi takdir ve muvaffakiyetinize dua ederek 
Hâl ık-ı Rahîm’e hadsiz şükrederim ki sizler gibi sebatkâr ve fedakâr karde şleri 
Risaletü’n-Nur’a sahip ve nâ şir yapm ış. Ben, sizleri dü şündükçe ruhum in şirah 
ve kalbim ferahlarla dolar. Daha dünyadan gitmek benim için medâr- ı teessüf 
olamaz. Sizler kald ıkça ben ya şıyorum diye, mevte, dostâne bak ıyorum, eceli-
mi telâşsız bekliyorum. Allah sizden ebeden raz ı olsun, âmîn, âmîn, âmîn…
f
Kardeşlerim,
Size latîf bir hikâye : Bir zaman, Barla’da bir zât, a ğaçtan bir kutuda, ceviz-
li bir tatl ı bana göndermi şti. Mukabilini verdi ğim o bir buçuk kilo lokmala rdan 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)16  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
her gün alt ışar tane ben kendim yerdim ve bazen o kadar ve daha ziyade ba ş-
kalara teberrük olarak verirdim. S ıdd ık Süleyman bu hâdiseyi belki tahattur 
eder. Bir aydan ziyade devam etti. Sonra, merhum Galip Bey ile hesap ettik, onun beş-alt ı misli bereket içinde oldu ğuna kanaatimiz geldi. Ben o vakit de-
dim: “Bu zâtta ehemmiyetli bir bereket, bir ihlâs var.”
Şimdi tahmin ve tahatttur ediyorum ki o zât Hac ı Hâf ız imiş. O acîb be-
reketin şimdi s ırrı çıkm ış. 
1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
Nur fabrikas ının sahibi Hâf ız Ali’nin ve mübâreklerin köyleri ortas ında, 
duada, Sav köyü mevki alm ış. Tam bir senedir ahyâ yüzünden emvât dahi 
hisse al ıyorlar.
Risaletü’n-Nur’un hizmetinde ekser şakirtleri birer nevi keramet ve ik-
ram- ı ilâhî hissettikleri gibi, bu âciz karde şiniz çok muhtaç oldu ğu için, çok 
nevilerini ve çe şitlerini hissediyorum. Ve bu s ıralarda bu havalideki şakirtleri, 
yeminle itiraf ediyoruz ki “Biz Nur’un hizmetinde çal ıştıkça hem mai şetçe, 
hem istirahat-i kalbce bir geni şlik, bir ferah zâhir bir surette hissediyo-
ruz.” Ben kendimce o kadar hissediyorum ki nefis ve şeytan ım dahi o bedâ-
hete karşı hayret ederek sustular.
Biliniz ki bir seneden ziyadedir, ben duada, Risaletü’n-Nur’un şakirtleri-
nin risalelerle alâkadar olan ezvaç ve evlât ve vâlideynlerini dahi dâhil ediyo-rum. Bunun bir sebebi, ba şta Sabri olarak, orada burada baz ı zâtlar, çoluk ve 
çocuklar ıyla daireye girmeleridir.
Adalet-i ilâhiye, İslâmiyet’e ihanet eden mimsiz medeniyete öyle bir 
azab- ı mânevî vermi ş ki bedevîli ğin ve vah şîliğin derecesinden çok a şağıya 
düşürtmüş. Avrupa’n ın ve İngilizin yüz sene ezvâk- ı medeniyesini ve terakki 
ve tasallut ve hâkimiyetin lezzetlerini hiçe indiren mütemâdî korku ve deh şet 
ve telâş ve buhran ya ğdıran bombalar ı başlar ına musallat etmi ş.
İşte böyle bir zamanda en lüzumlu, en ehemmiyetli, en birinci vazife ima-
nı kurtarmak oldu ğundan, bu zamana ve bu seneye bakan be şâret-i Kur’âniye 
ve 
3אءُƯýَĺ ْīَĨ ِįĻِÜْËُĺ ِّٰųا ُģْąَĘ ، 2ًاóĻِ×כَ ًŻْąَĘ âyetlerin müjdesi en büyük bir fütuhat 
suretinde Risaletü’n-Nur’un mânevî fütuhat- ı imaniyesini gösteriyor.
1 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.
2 “...pek büyük bir lütf u ihsan)” (Ahzâb sûresi, 33/47)
3 “...Allah’ ın öyle bir lutfudur ki, onu diledi ğine verir.” (Mâide sûresi, 5/54)KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   17
Evet, bir adam ın iman ı, ebedî ve dünya kadar bir mülk-ü bâkinin 
anahtar ı ve nurudur. Öyleyse, iman ı tehlikeye mâruz her adama, bütün 
küre-i arz ın saltanat ından daha faydal ı bir saltanat, bir fütuhat kazand ı-
ran Risaletü’n-Nur, elbette bu âyetlerin, bu as ırda, bu be şaretlerinin kas-
tî bir medâr- ı nazarlar ıdır.
Nur ve gül fabrikalar ının hademe ve sahipleri, insan ın başında iki göz gibi-
dir; zâhiren ikidir, fakat bir görürler. Ahvel ( şaşı) gözlü, iki görür. Lillâhilhamd, 
bu iki cereyan- ı nuranî kemâl-i ittihaddad ırlar.
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3َاقِóِęْĤا ِěَאئِĜدَ َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, mübârek, s ıdd ık, sâd ık, ruhum, can ım karde şlerim,
Sizin beni çok mesrur eden son mektubunuza Isparta yoluyla cevap ver-
mediğimin sebebi, benim, Isparta merkeziyle olan münasebetime buraca çok 
dikkat edilmesidir. Hem, öteki yolda size gelinceye kadar Risaletü’n-Nur’un müteaddit merkezlerinin istifadesidir.
Hüsrev karde ş! Son mektubumda demi şim: Hüsrev’lerin vâlideleri sebe-
biyet verdiler ki bir seneden ziyade bir vakitten beri bütün talebelerin peder ve vâlideleri duaya dâhil olmu şlar. Sak ın yanl ış zannetmeyiniz. Senin vâliden 
gibi, on seneden beri Risaletü’n-Nur’un has şakirtlerinin dairesinde bulunan 
orada çok âhiret hem şirelerim var. Onlar, yeniden ba şkalar ının duaya dâhil 
olmalar ına sebep olmu şlar demektir. 
Size Risaletü’n-Nur’un kerametinin bu havalide zuhur eden çok tere şşu-
hat ından bir-iki hâdise beyan ediyorum.
Birisi : Hatip Mehmed 
(rahmetullâhi aleyh)  nam ında ciddî bir ihtiyar talebe, 
İhtiyarlar Risalesi’ni yaz ıyordu. Tâ On Birinci Rica’n ın âhirlerinde ve mer-
hum Abdurrahman’ ın vefat ının tam mukabilinde kalemi, 4َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź yaz ıp 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Ayr ılık dakikalar ının adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
4 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )18  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ve lisan ı dahi 1ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź diyerek hüsn-ü hâtimenin hâtemiyle sayfa-y ı haya-
tını mühürleyip, Risaletü’n-Nur talebelerinin imanla kabre gireceklerine dair 
olan işarî beşaret-i Kur’âniye’yi vefat ıyla imza etmi ş. Rahmetullahi aleyhi rah-
meten vâsiaten.
İkincisi : Sizin telifiniz olan Fihriste’nin tashihinde, bir müstensihin noksan 
bırakt ığı bir sayfay ı, Tahsin’e dedim: “Yaz!” O da yazmaya ba şlad ı. Simsiyah 
bir mürekkepten ve temiz kalem ile birden yazd ığınız ikinci cilt fihristenin 
makbuliyetine hüccet olarak o siyah mürekkep güzel bir k ırm ızı suretini ald ı. 
Tâ yar ım sayfa kadar bu garip hâdiseye taaccüp edip bakarken, o mürekkep 
simsiyaha döndü. Sayfan ın öteki yar ısı, ayn ı kalem, ayn ı hokka tam siyah 
yaz ıldı. Bir zaman Barla’da, ba ğlardaki kö şkte, Şaml ı Mesûd ve Süleyman’ ın 
müşâhedesiyle ayn ı hâdiseyi ba şka şekilde gördük. Şöyle ki:
Ben, sevmedi ğim için siyah bir mürekkebi k ısmen döktüm. Birden, mü-
tebâkisi, çok be ğendiğim güzel bir k ırm ızıya tahavvül etti. Risaletü’n-Nur’un 
kâtiplerini şevklendirdi. Gözümüze silsile-i kerametin bir ucunu ve bir tere ş-
şuhunu gösterdi.
f
Âhiret karde şlerime mühim bir ihtar
İki maddedir.
Birincisi : Risale-i Nur’a intisap eden zât ın en ehemmiyetli vazifesi, onu 
yazmak ve yazd ırmakt ır ve intişarına yard ım etmektir. Onu yazan veya yazd ı-
ran, “Risale-i Nur talebesi” unvan ını al ır. Ve o unvan alt ında, her yirmi dört 
saatte benim lisan ımla belki yüz defa, bazen daha ziyade hay ırlı dualar ımda 
ve mânevî kazançlar ımda hissedar olmakla beraber, benim gibi dua eden k ıy-
mettar binler karde şlerin ve Risale-i Nur talebelerinin dualar ına ve kazançla-
rına dahi hissedar olur.
Hem, dört vecihle dört nevi ibadet-i makbule hükmünde bulunan kita-
betinde, hem iman ını kuvvetlendirmek, hem ba şkalar ının imanlar ını tehlike-
den kurtarmas ına çal ışmak, hem hadisin hükmüyle, bir saat tefekkür bazen 
bir sene kadar bir ibadet hükmüne geçen tefekkür-ü imanîyi2 elde etmek ve 
1 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35 ; Muhammed sûresi, 47/19 )
2 el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/423; el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  4/314; Aliyyülkârî, el-
Masnû’  s.82; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  1/370.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   19
ettirmek, hem hüsn-ü hatt ı olmayan ve vaziyeti çok a ğır bulunan Üstad ına 
yard ım etmekle hasenât ına iştirak etmek gibi çok faydalar ı elde edebilir. Ben 
kasemle temin ederim ki bir küçük risaleyi kendine bilerek yazan adam, ba-na büyük bir hediye hükmüne geçer; belki her bir sayfas ı bir okka şeker ka-
dar beni memnun eder.
İkinci madde : Maatteessüf, Risale-i Nur’un, imans ız ve emans ız cin ve 
ins düşmanlar ı onun çelik gibi metin kalelerine ve elmas k ılıç gibi kuvvetli 
hüccetlerine mukabele edemediklerinden çok gizli desiseler ve hafî  vâs ıtalar 
ile haberleri olmadan yazanlar ın şevklerini k ırmak ve fütur vermek ve yaz ıdan 
vazgeçirmek cihetinde şeytancas ına hücum edip darbe vuruyorlar. Hususan 
burada ihtiyaç pek çok ve yaz ıcılar çok az ve dü şmanlar çok dikkatli, k ısmen 
talebeler mukavemetsiz oldu ğundan, bu memleketi o Nur’lardan bir derece 
mahrum ediyor.
Benimle hakikat me şrebinde sohbet etmek ve görü şmek isteyen 
adam hangi risaleyi açsa, benimle de ğil, hâdim-i Kur’ân olan Üstad ıyla 
görüşür ve hakâik-i imaniyeden zevkle bir ders alabilir.
f
Mânevî bir ihtar ile bir-iki ince meseleyi size yaz ıyorum.
Birincisi : Geçen Ramazan- ı Şerif’te, Ehl-i Sünnet’in selâmet ve necat ı 
için edilen pek çok dualar ın şimdilik âşikâre kabulleri görünmemesine husu-
sî iki sebep ihtar edildi.
Birincisi:  Bu asr ın acîb bir hâssas ıdır.1(Hâşiye) Bu as ırdaki ehl-i İslâm’ ın 
fevkalâde safderunlu ğu ve deh şetli cânileri de âlicenâbâne affetmesi; ve 
bir tek haseneyi, binler seyyiât ı işleyen ve binler mânevî ve maddî hu-
kuk-u ibâd ı mahveden adamdan görse, ona bir nevi taraftar ç ıkmas ıdır. 
Bu suretle, ekall-i kalîl olan ehl-i dalâlet ve tu ğyan, safdil taraftarla ek-
seriyet te şkil ederek, ekseriyetin hatas ına terettüp eden musibet-i âmme-
nin devam ına ve idamesine, belki te şdidine kader-i ilâhiyeye fetva verir-
ler; “Biz buna müstehak ız.” derler.
Evet, elmas ı bildiği (âhiret ve iman gibi) hâlde, yaln ız zaruret-i kat’iye su-
retinde şişeyi (dünya ve mal gibi) ona tercih etmek ruhsat- ı şer’iye var. Yoksa, 
küçük bir ihtiyaçla veya heves ile veya tamâh ve hafif bir korkuyla tercih edil-se, eblehâne bir cehalet ve hasârettir, tokata müstehak eder.
1 (Hâşiye) Yani, elmas ı elmas bildi ği hâlde, cam ı ona tercih eder.20  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem âlicenâbâne affetmek ise, yaln ız kendine kar şı cinayetini affe-
debilir. Kendi hakk ından vazgeçse hakk ı var; yoksa ba şkalar ının huku-
kunu çiğneyen cânilere afüvkârâne bakmaya hakk ı yoktur, zulme şerik 
olur.
İkinci sebep:  Yazmaya izin olmad ığından yaz ılmad ı.
İkinci Mesele : Kardeşlerim, Eski şehir Hapishânesi’nde, Âhirzaman’ ın 
hâdisat ı hakk ında gelen rivayetlerin1 te’villeri mutab ık ve doğru ç ıktıklar ı hâl-
de, ehl-i ilim ve ehl-i iman onlar ı bilmemelerinin ve görmemelerinin s ırrını ve 
hikmetini beyan etmek niyetiyle ba şlad ım. Bir-iki sayfa yazd ım; perde kapan-
dı, geri kald ı.
Bu beş senede, be ş-alt ı defa ayn ı meseleye müteveccih olup muvaffak 
olam ıyordum. Yaln ız o meselenin teferruat ından bana ait bir hâdiseyi beyan 
etmek ihtar edildi. Şöyle ki:
Hürriyetin bidayetinde, Risale-i Nur’dan çok evvel, kuvvetli bir ümit ve 
itikat ile ehl-i iman ın me’yusiyetlerini izale için, “ İstikbalde bir ışık var; bir nur 
görüyorum.” diye müjdeler veriyordum. Hatta, Hürriyetten evvel de talebele-rime beşaret ederdim. “Tarihçe-i Hayat” ımda merhum Abdurrahman’ ın yaz-
dığı gibi, “Sünûhât” misillü risalelerde dahi “Ben bir ışık görüyorum” diye, 
dehşetli hâdisâta kar şı o ümitle dayan ıp mukabele ederdim. Ben de herkes 
gibi o ışığı siyaset âleminde ve hayat- ı içtimaiye-i İslâmiye’de ve çok geni ş bir 
dairede tasavvur ederdim. Hâlbuki, hâdisât- ı âlem beni o gaybî ihbarda ve 
beşarette bir derece tekzip edip ümidimi k ırard ı.
Birden bir ihtar- ı gaybî ile kat’î kanaat verecek bir surette kalbime geldi. 
Denildi ki:
“Ciddî bir alâka ile senin eskiden beri tekrar etti ğin ‘Bir ışık var, bir 
nur görece ğiz.’ diye müjdelerin te’vili ve tefsiri ve tâbiri, sizin hakk ınız-
da belki iman cihetiyle, âlem-i İslâm hakk ında dahi en ehemmiyetlisi 
Risale-i Nur’dur . Bu ışıktır, seni şiddetle alâkadar etmi şti. Ve bu nurdur 
ki eskide de tahayyül ve tahminin ile geni ş dairede, belki siyaset âlemin-
de gelecek mesûdâne ve dindarâne hâletlerin ve vaziyetlerin mukaddi-mesi ve müjdecisi iken, bu muaccel ışığı o müeccel saadet tasavvur ede-
rek eski zamanda siyaset kap ısıyla onu ar ıyordun. 
1 Bkz.: Şuâlar, Be şinci Şuâ.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   21
“Evet, otuz sene evvel bir hiss-i kablelvukuyla hissettin. Fakat nas ıl 
kırm ızı bir perdeyle siyah bir yere bak ılsa karay ı kırm ızı görür. Sen dahi 
doğru gördün, fakat yanl ış tatbik ettin. Siyaset cazibesi seni aldatt ı.”
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
َאĻْĬُّïĤا ĹِĘ ْħِכُóْĩُĐ ِěَאئِĜدَ َاتِóِüَאĐ َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
3َīĻِĨاٰ َةِóِìْٰźوَا 
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve hizmet-i Kur’âniye’de muktedir, kuvvet-
li arkada şlar ım,
Bu defa me’mulüm fevkindeki kaleminizle mânevî hediyeniz isbat etti ki 
ihtiyar, zay ıf, âciz bir Said yerine genç, kavî, iktidarl ı çok Said’ler sizlerde var-
dır. Ayn ı ruh, ayn ı ifade, ayn ı iman... Hadsiz şükür ve senâ olsun ki; Rabb-i 
Rahîm sizleri Risale-i Nur’a hâmi, nâ şir, sahip, şakirt eylemi ş. Bizlere pek çok 
ağır müşkülât içinde kudsî hizmete muvaffakiyet ihsan etmi ş. Zaman ve ze-
min, sizlerle çok mü ştak olduğum uzun konu şmay ı hoş görmedi ği için, k ısa 
kesip ruh u can ımla her birinize binler selâm. Mâ şallah, bârekâllah derim.
Bu mübârek şuhûr-u selâsede duan ıza çok muhtaç karde şiniz
Said Nursî
f
Âhirzamandan haber veren mühim bir hadis;
4ِه۪óْĨَÉِÖ ُّٰųا َĹِÜَאْĺ ĵّٰÝَè ِّěَéْĤا ĵَĥَĐ َīĺِóِİَאČ ĹِÝَّĨأُ ْīِĨ ٌÙَęَאئِĈ َالُõَÜ َź
Ramazan- ı Şerif’te onuncu günün ikinci saatinde birden bu hadis-i şerif 
hat ırıma geldi. Belki, Risale-i Nur şakirtlerinin tâifesi ne kadar devam edece-
ğini düşündüğüme binaen ihtar edildi.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Dünya ve âhiret hayat ınızdaki dakikalar ın âşireleri adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üze-
rinize olsun.
4 “Ümmetimden bir topluluk Allah’ ın emri gelinceye kadar (yani k ıyametin kopmas ına kadar) hak üze-
rinde galip olacakt ır.” Buhârî, menâk ıb 28, i’tisam  10, tevhîd  29; Müslim, imâre  171; Tirmizî,  fiten 
51.22  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1[ĹِÝَّĨأُ ْīِĨ ٌÙَęَאئِĈ َالُõَÜ َź] : –Şedde say ılır, tenvin say ılmaz– f ıkras ının ma-
kam- ı cifrîsi “bin be ş yüz k ırk iki” ederek nihayet devam ına ima eder. –ُħَĥْđَĺ َź 
2ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا–
3[ِّěَéْĤا ĵَĥَĐ َīĺِóِİَאČ] : –Şedde say ılır– f ıkras ı dahi, makam- ı cifrîsi “bin 
beş yüz alt ı” edip, bu tarihe kadar zâhir ve â şikârâne, belki galibane, sonra tâ 
“k ırk iki”ye kadar gizli ve ma ğlûbiyet içinde vazife-i tenviriyesine devam ede-
ceğine remze yak ın ima eder. –ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź ، 4ِّٰųا َïْĭِĐ ُħْĥِđْĤوَا–
5[ِه۪óْĨَÉِÖ ُّٰųا َĹِÜَאْĺ َĵّٰÝَè] : –Şedde say ılır– f ıkras ı dahi, makam- ı cifrîsi “bin be ş 
yüz k ırk beş” olup kâfirin ba şında k ıyamet kopmas ına ima eder. –َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź 
ُّٰųا َّźإِ–
Câ-y ı dikkat ve hayrettir ki üç f ıkra bilittifak bin be ş yüz tarihini gösterme-
leriyle beraber, tam tam ına mânidar, mâkul ve hikmetli bir surette “bin be ş 
yüz alt ı”dan tâ “k ırk iki”ye, tâ “k ırk beş”e kadar üç ink ılâb- ı azîmin ayr ı ayr ı 
zamanlar ına tetabuk ve tevafuklar ıdır.
Bu îmalar gerçi yaln ız birer tevafuk oldu ğundan delil olmaz ve kuvvetli 
değil; fakat birden ihtar edilmesi bana kanaat verdi. Hem k ıyametin vaktini 
kat’î tarzda kimse bilmez; fakat, böyle îmalar ile bir nevî kanaat, bir galib-i ihtimal gelebilir. Fâtiha’da s ırat- ı müstakîm ashab ının tâife-i kübrâs ını tarif 
eden 
6ْħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤاَ fıkras ı, şeddesiz “bin be ş yüz alt ı” veya “yedi” ede-
rek, tam tam ına [ِّěَéْĤا ĵَĥَĐ َīĺِóِİَאČ] fıkras ının makam ına tevafuku ve mana-
sına tetabuku ve şedde say ılsa [ĹِÝَّĨأُ ْīِĨ ٌÙَęَאئِĈ َالُõَÜ َź] fıkras ına üç mânidar 
farkla tam muvafakat ı ve mânen mutabakat ı, bu hadisin îmas ını teyid edip 
remiz derecesine ç ıkar ıyor. Ve müteaddit âyât- ı Kur’âniye’de ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ 
1 “Ümmetimden bir topluluk...”
2 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
3 “…hak üzerinde galip olacakt ır.”
4 Gerçek bilgi Allah kat ındad ır.
5 “[Ümmetimden bir topluluk] Allah’ ın emri gelinceye kadar (yani k ıyametin kopmas ına kadar) [hak 
üzerinde galip olacakt ır].” Buhârî, menâk ıb 28, i’tisam  10, tevhîd  29; Müslim, imâre  171; Tirmizî,  
fiten 51.
6 “Nimet ve lutfuna mazhar ettiklerinin yoluna ilet.” (Fâtiha sûresi, 1/7 )KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   23
kelimesi1, bir mana-y ı remziyle Risaletü’n-Nur’a manaca ve cifirce ima etme-
si remze yak ın bir îma ile, Risaletü’n-Nur şakirtlerinin tâifesi, âhirzamanda o 
tâife-i kübrâ-y ı âzam ın âhirlerinde bir hizb-i makbul olaca ğını işaret eder diye 
def’aten birden ihtar edildi. 3ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź ، 2ِّٰųا َïْĭِĐ ُħْĥِđْĤوَا
f
Aziz karde şlerim,
Bu saatte ben Kur’ân okurken, Risale-i Nur ile ziyade alâkadar olan Sû-
re-i İbrahim’de bir âyet beni me şgul ederken, Emin, size gönderece ği mek-
tubu getirdi ve dar vaktimizde bu geni ş âyetin denizinden ancak bir katrecik 
bu parçaya girebildi. Birkaç dakika zarf ında yazd ık, vakit bulamad ık, kusura 
bakmay ınız.
f
َّۘīِıĻِĘ ْīَĨوَ َْرْضُŶوَا ُďْ×َّùĤا َاتُĳٰĩَّùĤا ُįَĤ ُçِّ×َùُÜ﴿ ْīَĨ ۪įِĩْøِאÖ
4ِه۪﴾ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ 
5َاقِóِęْĤا َّאمِĺأَ ِěَאئِĜدَ َاتِóِüَאĐ َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık, vefadar, sebatkâr karde şlerim,
Cenâb- ı Hakk’a yüz binler şükür ve hamd olsun! Sizin gibi sâd ık, ciddî, 
faal zâtlar ı Risale-i Nur’un etraf ında toplay ıp bağlam ış; iman ve Kur’ân hiz-
metinde kuvvetli ve nurlu kalemlerini çal ıştırtıyor.
Kardeşlerim!  Bu defa irsâlât ınız o kadar beni memnun ve minnettar etti 
ki her bir sayfas ı bir k ıymettar hediye ve güzel bir mektup hükmünde görün-
dü, hüzünlerimi, gamlar ımı izale edip ve kalbimi sürûr ve sevinçle doldurdu. 
Cenâb- ı Erhamü’r-râhimîn onlar ın huruflar ı adedince size rahmet etsin ve siz-
den raz ı olsun!
1 Fâtiha sûresi, 1/6; Bakara sûresi, 2/142, 213; Âl-i İmran sûresi, 3/51, 101; Mâide sûresi, 5/16; En’âm 
sûresi, 6/39, 87, 161; Yûnus sûresi, 10/25; Hûd sûresi, 11/56; ...
2 Gerçek bilgi Allah kat ındad ır.
3 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
4 Öyle bir zât ın ad ıyla ki, “Yedi kat gök, dünya ve onlar ın içinde olan herkes Allah’ ı takdis ve tenzih eder. 
Hatta hiçbir şey yoktur ki O’na hamd ile tenzih etmesin.” ( İsrâ sûresi, 17/42  -44 )
5 Ayr ılık günlerindeki dakikalar ın âşireleri adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize 
olsun.24  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hâf ız Ali karde şim! Bir zaman Barla’da Cuma gecesinde dua ederken, 
senin “Âmin!” sesini iki defa sarîhan i şittim. Arkama bakt ım, dedim: “Hâf ız 
Ali ne vakit gelmi ş?” Dediler: “O burada yoktur.”
Ben şimdi o vâk ıadan diyebilirim ki üç-dört saat mesafeden duama 
âmîn’ini i şittirmesi, otuz günlük mesafeden buradaki zay ıf davet ve duama 
kuvvetli ve tesirli bir âmîn hükmünde olan yaz ılar ın imdad ıma yetişmesi çok 
mânidar bir tevafuktur.
Sıdd ık Sabri! Senin cisminde (aya ğında) karde şliğimin sikkesini gördü-
ğüm zaman bir hiss-i kablelvukuyla kalbime geldi: Bu zât mühim bir vakitte 
bana çok ehemmiyetli bir karde şlik edecek. Ve muvaffak oldun, yapt ın. Allah 
senden ebeden raz ı olsun!
Abdülmecid’e, Be şinci Şuâ’y ı haber vermi ştim, cevap gelmedi. Belki ih-
tiyaten sükût ettiler, göndermedim. Siz, evvelce muhabere ediniz, sonra gön-derebilirsiniz. E ğer Hastalar Risâlesi’ni bana gönderirseniz, İhtiyarlar Risalesi 
de beraber olsa daha iyi olur. Mektubunuzda selâm gönderen vefadar karde ş-
lerime binler selâm.
Bugünlerde mânevî bir muhaverede bir suâl ve cevab ı dinledim. Size bir 
kısa hülâsas ını beyan edeyim. Biri dedi:
Risale-i Nur’un iman ve tevhid için büyük tah şidatlar ı ve küllî techizatla-
rı gittikçe ço ğalıyor. Ve en muannid bir dinsizi susturmak için yüzde birisi kâfi 
iken, neden bu derecede hararetle daha yeni tah şidat yap ı
yor?
Ona cevaben dediler:
Risale-i Nur, yaln ız bir cüz’î tahribat ı, bir küçük haneyi tamir etmiyor; 
belki küllî bir tahribat ı ve İslâmiyet’i içine alan da ğlar büyüklü ğünde taş-
lar ı bulunan bir muhit kaleyi tamir ediyor. Ve yaln ız hususî bir kalbi ve has 
bir vicdan ı ıslaha çal ışmıyor; belki bin seneden beri tedarik ve teraküm 
edilen müfsit âletlerle deh şetli rahnelenen kalb-i umumî ve efkâr- ı âm-
meyi ve umumun, bâhusus avâm- ı müminînin istinadgâhlar ı olan İslâmî 
esaslar ve cereyanlar ve şeâirler k ırılmas ıyla, bozulmaya yüz tutan vic-
dan- ı umumîyi Kur’ân’ ın i’câz ıyla o geni ş yaralar ını, Kur’ân’ ın ve iman ın 
ilâçlar ıyla tedavi etmeye çal ışıyor.
Elbette böyle küllî ve deh şetli rahnelere ve yaralara hakkalyakîn dere-
cesinde ve da ğlar kuvvetinde hüccetler, cihazlar ve bin tiryak hâsiyetin-
de mücerrep ilâçlar, hadsiz edviyeler bulunmak gerektir ki; bu zamanda, KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   25
Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın i’câz- ı mânevîsinden ç ıkan Risale-i Nur, o va-
zifeyi görmekle beraber, iman ın hadsiz mertebelerinde terakkiyat ve inki-
şafata medard ır, diyerek uzun bir mükâleme cereyan etti. Ben de tamamen 
işittim, hadsiz şükrettim. K ısa kesiyorum.
Bu hâdise münasebetiyle yine bugünlerde hat ırıma gelen bir vâk ıay ı be-
yan ediyorum:
Ben, namaz tesbihat ının âhirinde otuz üç defa kelime-i tevhidi zikreder-
ken, birden kalbime geldi ki: Hadis-i şerifte, “Bazen bir saat tefekkür, bir se-
ne ibadet hükmüne geçer.”1 Risale-i Nur’da o saat var; çal ış, o saati bul, 
ihtar edildi. Adetâ ihtiyars ız bir surette, Kur’ân’ ın âyetü’l-kübrâs ının iki tef-
siri olan iki “Âyet-i Kübrâ” risalelerinden mülâhhas tefekkürî bir tekellüm, tam bir saat devam etti. Bakt ım, size gönderdi ğim “Âyetü’l-Kübrâ” risalesi-
nin Birinci Makam ın hülâsas ından müntehap güzel bir s ırrını hülâsayla, Yirmi 
Dokuzuncu Lem’a-y ı Arabiye’den müstahreç nurlu, tatl ı fıkralardan terekküp 
ediyor.
Ben, kemâl-i lezzetle, her gün tefekkürle okumaya ba şlad ım. Birkaç gün 
sonra hat ırıma geldi ki: 
Madem Risale-i Nur bu zaman ın bir mür şididir, ta-
lebelerine bir vird-i ekber olabilir diye kaleme ald ım. Ve bütün risalelerin 
hususî menbalar ı, madenleri olan binden ziyade âyât- ı Kur’âniye’yi, ken-
di Kur’ân’ ımda, evvelce i şaretler koyup bir Hizb-i Âzam- ı Kur’ânî yapmak 
niyet etmi ştim. Şimdi bu Hizb-i Âzam ve bu vird-i ekber, Risale-i Nur men-
suplar ına baz ı eyyam- ı mübârekede okunmas ı için bir zaman size de gönder-
mek hakk ınız var. İnşaallah, bir zaman sonra size gönderilecek. Baz ı kelime-
lerini tercüme ve bir k ısım kay ıtlar ını tefhim için vakit bulsam, gayet k ısa hâ-
şiye gibi bir şeyi yazaca ğım.
Umum karde şlerime ve hizmet-i Kur’âniye’de bütün arkada şlar ıma has-
ret ve iştiyakla binler selâm.
Dualar ınıza muhtaç
Said Nursî 
f
1 el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/423; el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  4/314; Aliyyülkârî, el-
Masnû’  s.82; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  1/370.26  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz karde şlerim,
Sizlere her gün birer uzun mektup yazmak hakk ınız varken, maatteessüf 
üç seneden beri size göndermek için yazd ığım bir mektup şimdiye kadar bek-
liyor, eski sakomun cebinde duruyor. Demek Risale-i Nur, ehl-i dünya dinsiz-lerine çok deh şet vermiş ki dünyalar ına kar ışmad ığım hâlde bu tazyikat ı ya-
pıyorlar. Her neyse... Hiç unutamad ığım sebatkâr, ciddî karde şlerime, husu-
san ikinci vatan ım Barla’daki vefadar s ıdd ıklara pek çok selâm ve dua ede-
rim. Binler hasret ve i ştiyakla sizleri dü şünen ve her yirmi dört saatte belki yüz 
defa duayla tahattur eden ve duan ıza muhtaç olan,
Said Nursî
f
2ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Ey fedakâr karde şlerim,
Sizinle dört-be ş kelime konu şacağım.
Birincisi : Bu defaki mektubunuzun verdi ği şevk ve sürûrla derim ki: Ben, 
hizmet-i Kur’âniye’deki tam sadâkat ve gayret ve sebat ve metanetinizi gör-dükten sonra tam bir istirahat-i kalble mevti ve eceli kabul eder, arkamda siz vars ınız yeter diyerek dünyadan sürûrla vedaya haz ırım.
İkincisi : Burada, “Âyetü’l-Kübrâ”n ın birinci tebyizi, aynen bir sene son-
ra, oradaki birinci tebyiz gibi, “Âyetü’l-Kübrâ”n ın nam ına tevafuku var. İki te-
vafukun tetabuku tesadüfe havalesi imkâns ız bir keyfiyet olmakla, kalemi zül-
fikar-misal zât ın kalemiyle, otuz üç kelime-i tevhidin tevafukundaki gaybî im-
zay ı cidden tenvir ve tasdik eder.
Dördüncüsü : Ben, üç senedir burada her şeyden tecrit edildim. 
Tahammülsüz tazyik alt ında bulundu ğumdan, sizinle muhabere edemedim. 
Burada emsalsiz bir evham hükmediyor. Mümkün oldu ğu kadar, “E şrâtü’s-
Sâat” buradan gönderildi ğini demeyiniz; belki “Onun bir eseridir, ba şka yer-
den elimize geçmi ş.” deyiniz. 
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı üzerinize olsun.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   27
َّۘīِıĻِĘ ْīَĨوَ َْرْضُŶوَا ُďْ×َّùĤا َاتُĳٰĩَّùĤا ُįَĤ ُçِّ×َùُÜ﴿ ْīَĨ ۪įِĩْøِאÖ
1ِه۪﴾ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ 
2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz ve vefadar ve fedakâr, sâd ık kardeşlerim,
Bu defa çok k ıymettar ve fevkalme’mul mânevî hediyenizden küçücük 
üç-dört mesele hat ıra geldi.
Birincisi : Üçüncü keramet-i Aleviye’de, “Risalelerde yaln ız iki zeyil var-
dır.” demesi, risale şekline girmi ş olan zeyillere zeyil diyor. Sâir zeyiller ise; 
hâtimeler, ilâveler, hâ şiyeler hükmünde görmü ştür.
İkincisi : İki “Âyetü’l-Kübrâ”n ın vird-i ekberinde hat ırıma gelmedi ği hâl-
de, ehemmiyetli k ısımlar ını Yirminci Mektup’la Otuz İkinci Söz, bana ihtiyaç 
bırakmayacak derecede beyan ve tercüme ettiklerinden, niyet ve vaad etti-
ğim hâlde tercümesinde istihdam edilmedim.
Üçüncüsü : Risale-i Nur’un benden ayr ılmas ı ve ben de daire-i tenviri-
yesinden uzak dü ştüğümden, bu havali ve Eski şehir gibi sâir yerleri de onun 
ehemmiyetli ve lüzumlu bir k ısım hakikatlerinden hissedar etmek için, inâyet-i 
ilâhiye, yeni yaz ılıyor gibi tekrarla o bir k ısım hakikatlerin, fakat letâfetli ba ş-
ka tarzlarda izah edilmelerinde, adetâ ihtiyar ım olmadan beni istimâl etti ğini 
bildim, çok şükrettim.
Bu defa hediyelerinize mukabil, elimden gelseydi yaln ız maddî fiyat ına 
göre her bir risaleye on lira ve Yirmi Be şinci Söz’e, yirmi be ş alt ın, belki el-
mas ve Yirmi Dokuzuncu Söz’e, yirmi dokuz yakut verirdim. Öyleyse, veril-
miş gibi kabul ediniz.
Evet, tevafukta muvaffakiyetli olan kalem, ulvî keramet-i Aleviye’ye gö-
ze görünür güzel bir delil göstermi ş. Yüz bin mâ şallah! Hüsrev’in çok şirin 
ve fevkalâde yazd ığı “Hastalar Lem’as ı” ile “Esmâ-y ı Sitte Lem’as ı”, benim 
nazar ımda elmasla yald ızlı yaz ılan ve onlar kadar uzun iki mektub-u sadâ-
kat-medâr hükmünde bana göründü, Risale-i Nur’a çok ehemmiyetli hiz-metlerini gözya şıyla hat ırlatt ı. Ve Firdevsî hediyenizdeki risalelerin harfleri 
1 Öyle bir zât ın ad ıyla ki, “Yedi kat gök, dünya ve onlar ın içinde olan herkes Allah’ ı takdis ve tenzih eder. 
Hatta hiçbir şey yoktur ki O’na hamd ile tenzih etmesin.” ( İsrâ sûresi, 17/42  -44 )
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.28  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
adedince, Cenâb- ı Erhamürâhimîn sizlere rahmet, bereket, saadet ihsan ey-
lesin, âmîn...
Yorulmaz, usanmaz, ciddî, samimî Haf ız Ali karde ş! Tevafukta, muvaffa-
kiyetli kaleminle yaz ılan İ’câz- ı Kur’ân’ ın âhirinde senin hakk ında ĹِĘ ُįْĝِّĘوَ َّħُıّٰĥĤاَ 
1َאنِĩĺِْŸوَا ْاٰنِóُĝْĤا ِÙَĨْïِì olan dua bu defa şüphem kalmad ı ki tam kabul olmu ş.
Umum karde şlere birer birer selâm.
Said Nursî
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
 رِĳُّĭĤا ِģَאئِøرَ ُوفِóُè َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
4َאمِĻِĝْĤا ْمِĳَĺ ĵٰĤإِ َאمِıْĘَْŶا ĹِĘوَ َاءِĳَıْĤا ĹِĘ ِÙَĥِّáَĩَÝُĩْĤا َאıĻِĬَאđَĨوَ
Aziz, s ıdd ık ve sâd ık kardeşlerim,
Bu defa pek çok alâkadar oldu ğum zâtlar ın dört adet mektuplar ı beni o 
kadar mesrur etti ve Risale-i Nur hesab ına o kadar memnun eyledi ki güya 
yeniden o kahraman arkada şlar ı buldum diye sürûr ya şlar ı çok hüzünlerimi 
sildi.
Evet, dört mektuba dört cevap yazmak isterim ve hakk ınızd ır; fakat sa-
mimî ittihad ınıza binaen birle iktifa edildi. Ayr ı ayr ı beş-alt ı küçük meseleleri 
beyan ediyorum:
Birincisi : Eskiden beri, “ İman kurtarmak zaman ıdır.” dediğimiz ve ihti-
yar ım olmadan tekrarla erkân- ı imaniyeye dair burhanlardan tah şidat- ı azî-
meyi yapt ığımız çok hakl ı ve lüzumlu oldu ğunu zaman gösterdi. Size, bir ay 
evvel mânevî bir muhaverede Risale-i Nur’un azîm tah şidat ına dair gayptan 
gelen bir cevab ı yazm ıştım. Baz ı zâtlar o f ıkray ı “Âyetü’l-Kübrâ” risalesinin 
âhirine ilhak ettiler.
1 Allah’ ım, iman ve Kur’ân hizmetinde onu muvaffak eyle.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Risale-i Nur’lar ın harfleri ve k ıyamet gününe kadar havada ve zihinlerde temessül eden mânâlar ı ade-
dince, Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   29
İkincisi : Şaml ı Tevfik karde ş! Senin mektubun beni derinden derine hem 
müteessir, hem müferrah eyledi. Sende bir hay ırlı tahavvülât bulundu ğunu 
ihsas etti.
Merhum Hâf ız Ahmed’in akrabas ına benim taraf ımdan tâziyeyle bera-
ber de ki: Bir-iki ay evvel birdenbire dua ederken, en has akraba ve en hâlis talebelerin dairesine Hâf ız Ahmed girdi, “Benim de bu dairede hakk ım var.” 
dedi gibi hissettim. Onu o has daire içinde her vakit mânevî kazançlar ıma 
hissedar olmak için b ırakt ım ve öyle de kalacak in şaallah. Ve anlad ım ki iki-
niz bidayeten, beraber Risale-i Nur’a hizmetiniz içindir. Barla’da bütün dost-lara selâm!
Üçüncüsü : Sabri karde ş! K ıymettar Hulûsi’nin mektubu, hem Hulûsi’nin, 
hem Beşinci Şuâ’n ın ehemmiyetini ve k ıymetlerini gösterdi ğinden çok be ğen-
dim. Evet, Be şinci Şuâ, umumun ve bilhassa ehl-i ilmin imanlar ını tashih edip 
kurtar ıyor.
Hem sen, hem Hüsrev, Halil İbrahim’den bahsediyorsunuz. O zât, 
Risale-i Nur’un ehemmiyetli bir talebesi ve iktidarl ı bir nâşiridir, hem haslar-
dand ır. Sâb ık hâdisemizden tam bir ihtiyat ve ciddî bir alâkadarl ık dersini al-
dığı kanaatindeyim. Selâm ımı ona ve rüfekas ına tebliğ
 ediniz.
Dördüncüsü : Hüsrev karde ş! Senin mektubun benim meraklar ıma 
(Hasan, Mustafa’lar gibi) bir şifa ve arzular ıma bir devâ (Mucizât- ı Ahmediye 
gibi) ve ümitlerime bir ziya (Refet, Konyal ı Sabri gibi) hükmüne geçti.
Hem, Risale-i Nur’un muhterem bir talebesi ve has dairesinde bulunan 
âhiret hem şirem vâlidenizin hastal ığı ve ihtiyarl ığı seni Isparta’ya celbi, hay ır-
dır. Elbette sen ona, Hastalar ve İhtiyarlar Risalelerini okumu şsun. O risaleler, 
benim bedelime onun keyfini sorup tesellî versinler.
Ben, oradaki talebeleri ve dostlar ı dua ile çok tahattur ediyorum. Onlar ı 
unutam ıyorum.
Umum karde şlerime birer birer selâm ve dua ediyorum.
Said Nursî 
f30  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
 َاتِóِüَאĐ ْبِóَĄ ِģِĀَאè َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
3ِģَאئِøَّóĤا َīِĨ ْħُÝْ×َÝכَ َאĨ ُوفِóُè ĹِĘ َאنَąَĨرَ ِěَאئِĜدَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Hem mübârek Ramazan ınızı, hem in şaallah hakk ınızda bin ay kadar 
meyvedar Leyle-i Kadrinizi, hem saadetli bayram ınızı, hem çok k ıymettar hiz-
metinizi bütün ruhumla tebrik ve tes’id ederim.
Kardeşlerim!  Bu defa kudsî kalemle hediyeleriniz o kadar beni minnet-
tar ve mesrur etti ki güya dünyay ı ışıkland ıracak bir Nur fabrikas ı ve mâzi ve 
istikbali râyiha-y ı tayyibesiyle muattar edecek bir gül fabrikas ı semâdan bizim 
imdad ımıza gönderilmi ş ve benim arkamda kuvvetü’z-zahr olarak duruyor ve 
mütemadiyen çal ışıyorlar diye mesrur oluyorum. Yüz binler elhamdülillâh!
Sabri karde ş! Senin fâs ılal ı iki mektubun, hizmetinin makbuliyetine iki şa-
hid-i gaybî gösterdi. Senin tâbirinle Nur fabrikas ına ben de ُّٰųا َאءَü َאĨ ِėْĤأَ ُėْĤأَ 
4ُّٰųا َכَĝَّĘوَ ُّٰųا َאرَكَÖ derim. Sen ile S ıdd ık Süleyman, benim nazar ımda ve fikrim-
de ve duamda daima beraber bulundu ğunuzdan, senin ile konu ştuğum vakit, 
omuz omuza ikinizi beraber görüyorum. Mâsum ve mübârek çocuklar ınız du-
adan hissedard ırlar.
Hâf ız Ali karde ş! Senin mektubundaki tevazuun ve ihlâs ın ve Hüsrev’e 
ait medhin ve Risale-i Nur talebeleri birtek vücut hükmündeki kanaatin, se-nin hakk ında büyük bir ümidimi ve hüsn-ü zann ımı tam kuvvetlendirdi. 
Risale-i Nur’un iki Lütfü’leri ve Mustafa’lar ı ve Hâf ız Ali’leri, Küçük Sabri olan 
Nureddin ile beraber has talebeler dairesinde, Ramazan feyzine, mânevî ka-zançlara in şaallah hissedar kabul edildi. Her bir sayfalar ını birer k ıymettar he-
diye hükmünde olan nüshalar ın yüzünden, ben sana çok, hem pek çok borç-
lu kald ım.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Ramazan dakikalar ındaki âşirelerin, yazm ış olduğunuz Risale-i Nur’lar ın harfleriyle çarp ımı adedince 
Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
4 Allah ne güzel dilemi ş ve yapm ış.. Milyon kere mâ şâallah.. Allah bereketini art ırsın.. Allah seni muvaf-
fak k ılsın.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   31
Hüsrev karde ş, kasem ederim, benim elimden gelseydi, yaln ız bu defa al-
tın yald ızla yazd ığın Mucizât- ı Ahmediye’ye mukabil her bir sayfas ına, yaln ız 
maddî bir ücret olarak birer alt ın hediye edecektim. Hakikaten ebedî bir gül 
fabrikas ına kâtip tayin edildi ğinize kanaatim kat’iyet kesbetti. Rabb-i Rahîm’e 
hadsiz hamd ü senâ olsun. Tasavvurumda Hüsrev, Rü ştü birtek isim gibi ol-
muş. İkinizi, Risale-i Nur’a ait her şeyde beraber biliyorum ve buluyorum.
Size 1ًאÝْĻَĨ כَאنَ ْīَĨأَوَ âyetine ait ve birden hat ıra gelen ve Sabri’nin iki mek-
tubunun daha gelmeden mânevî tesiriyle yaz ılan bir tetimmeyi gönderdim. 
Bir derece mahremdir, has ve eminlere mahsustur. Şaml ı Tevfik, Âyetü’l-
Kübrâ Şuâ’ ını, Hâf ız Ali’nin otuz üç 2ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ile tevafuklu tarzda bana yaz-
sa iyi olur. Karde şlerime birer birer selâm.
Duan ıza muhtaç
Said Nursî
f
Aziz karde şlerim,
Temadî eden tahribat- ı mâneviye kar şısında, –lillâhilhamd– gittikçe 
Risale-i Nur’un mucizâne mukavemeti ve satveti ve k ıymeti tezayüt ediyor. 
Dalâletin temel ta şı ve nokta-y ı istinad ı olan tabiat tâgûtunu da ğıtıp, Kur’ân 
elinde bir elmas k ılıç olarak her tarafta nurlar ı saçar, zulümât ı dağıtır. Fakat 
dalâletlerin envâ ı çoktur. O nispette risalelerin dahi ayr ı ayr ı meziyetleri, 
ehemmiyetleri var. E ğer kolay ise, Tabiat Lem’as ı’nı da bize gönderiniz.
f
Emin’le Feyzi’nin sorduklar ı bir suâle Üstaddan ald ıklar ı cevap :
Suâl:  Bize verdi ğiniz cevapta diyorsunuz: Siyasî geni ş daireleri merakla 
takip eden, küçük daireler içindeki vazifelerinde zarar eder. Bunun izah ını istiyoruz.
Elcevap: Elcevap:  Üstad ımız diyor ki:
1 “(Mânen ölü iken imanla kendisini diriltti ğimiz ve kendisi için onunla insanlar aras ında yolunu hiç 
şaşırmadan rahatça hareket etti ği bir ışık var ettiğimiz kimse), içinde bulundu ğu durum itibar ıyla karan-
lıklara gömülmü ş ve art ık ç ıkıp kurtulmas ı mümkün bulunmayan biri gibi olur mu?” (En’âm sûresi, 
6/122)
2 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35 ; Muhammed sûresi, 47/19 )32  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
“Evet, bu zamanda merak ile radyo  vâs ıtas ıyla ciddî alâkadarâne kü-
re-i arzdaki bo ğuşmalara merak edip bakanlar, dikkat edenler, maddî ve 
mânevî pek çok zararlar ı vard ır. Ya akl ını dağıtır, mânevî bir divane olur; 
ya kalbini da ğıtır, mânevî bir dinsiz olur; ya fikrini da ğıtır, mânevî bir ec-
nebî olur.
Evet, ben kendim gördüm: Lüzumsuz bir merakla mütedeyyin iken 
âmî bir adam, beride ilme mensubiyeti varken, eskiden beri İslâm düşma-
nı olan bir kâfirin ma ğlûbiyetiyle a ğlamak derecesinde bir mahzuniyet ve 
Âl-i Beyt’ten seyyidler cemaatinin bir kâfire kar şı mağlûbiyetinden mes-
ruriyetini gördüm. Böyle âmî bir adam ın alâkas ı, bir geni ş daire-i siyaset 
hat ırı için böyle kâfir bir dü şman ı, mücahit bir seyyide tercih etmek, aca-
ba divaneli ğin ve akl ı dağıtmakl ığın en acîb bir misali de ğil midir?
Evet, haricî siyaset memurlar ı ve erkân- ı harpler ve kumandanlara bir de-
rece vazifece münasebeti bulunan siyasetin geni ş dairelerine ait mesâili, ba-
sit fikirli ve idâre-i ruhiye ve dîniyesine ve şahsiyesine ve beytiyesine ve kar-
yesine ait lüzumlu vazifesini geri b ırakt ırmakla onlar ı merakland ırıp ruhlar ını 
serseri, ak ıllar ını geveze ve kalblerini de hakâik-i imaniye ve İslâmiye’ye ait 
zevklerini, şevklerini k ırıp havaland ırmak ve o kalbleri serseri etmek ve mâ-
nen öldürmek ile dinsizli ğe yer ihzar etmek tarz ında, kemâl-i merak ile onla-
ra göre mâlâyâni ve lüzumsuz mesâil-i siyasiyeyi radyoyla ders verip dinlettir-mek, hayat- ı içtimaiye-i İslâmiye’ye öyle bir zarard ır ki ileride verece ği netice-
leri düşündükçe tüyler ürperir.
Evet, her bir adam vatan ıyla, milletiyle, hükûmetle alâkadard ır. Fakat 
bu alâkadarl ık, muvakkat cereyanlara kap ılıp millet ve vatan ı ve hükûmetin 
menfaatini baz ı şah ıslar ın muvakkat siyasetlerine tâbi etmek, belki ayn ını te-
lâkki etmek çok yanl ış olmakla beraber; o vatan-perverlik, millet-perverlik his-
sinden ve vazifesinden herkese dü şen vazife bir ise, kendi kalb ve ruhundan 
idare-i şahsiye ve beytiye ve diniye ve hâkeza.. çok dairelerden hakikî vazife-
dar olduğu hizmet ve alâka ve merak on, yirmi, belki yüzdür. Bu ciddî ve lü-
zumlu bu kadar alâkalar ın zarar ına olarak, o birtek lüzumsuz ve ona göre mâ-
lâyâni olan siyaset cereyanlar ına feda etmek divanelik de ğil de nedir?”
Üstad ımızın bize gayet aceleyle verdi ği cevab ı bu kadar. Biz de o acele 
ifadeyi acele kaydettik; kusura bakmay ınız.
Biz de bütün kuvvetimizle bunu tasdik ediyoruz. Çünkü bunu kendimiz-
de ve gördü ğümüz dostlar ımızda tecrübelerle mü şâhede ettik. Hatta çoklar ı KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   33
meraklar ından, cemaati, belki de namaz ı terk eder derecede ifratla, tam na-
maz vaktinde konu şan radyoyu dinleyip, mimsiz medeniyetin sefahat ve da-
lâlet ve İslâm’a etti ği ihanet cezas ı olarak mütemadiyen ba şına gelen tokatla-
rına ve boğuşmalar ına ve geni ş siyaset dairelerine alâkadârâne dikkat etmek-
le ve nefsi, zehirli ve ba şı sarhoş şah ıslardan, radyodan ders almak, kudsî ve 
mühim vazifelerine de tam zarar ediyorlar.
Risale-i Nur şakirtlerinden
Feyzi, Emin (rahmetullâhi aleyhimâ)
f
 (Ahmed Nazif’in bir fıkrasıdır.)  (Ahmed Nazif’in bir f ıkras ıdır.)
Kıymetli Üstad ım,
Yüksek şahsiyetinizin aczi ve fakr ı içinde inâyet-i rabbâniye ve rahmet-i 
ilâhiye ile Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın i’câzlar ını güneşin parlak ve keskin şu-
âlar ı gibi kalblerimize nüfuz ettiren ve hakâik-i diniye ve imaniyenin, dalâle-
te yüz tutan zay ıf ve âciz müminlerin halâs ı ve selâmeti ve hidayete ç ıkar ıl-
mas ına hâdim ve kudsî Risale-i Nur’un, elbette bir hâdi ve bu zaman ın muh-
taç bulundu ğu bir sahib-i zuhur nam ını taşıyacağı şüphesizdir. Binaenaleyh, 
hem Kur’ân’ ın tercüman ı ve dellâl ı ve hem de bu Risale-i Nur’un müellif ve 
hâdim-i yegânesi bulunman ız, hem de âciz ve fakir bir nefer iken mânevî hiz-
metinizle mü şiriyet derece-i âliyesine terfi ve tefeyyüze istihkak kesbetmi ş bu-
lunman ızdad ır ki Alîm-i Mutlak, Hakîm-i Mutlak, Kadîr-i Mutlak olan Zülcelâl 
Hazretleri, bu kudsî vazife-i âliyeyi, k ıymetsiz gördü ğünüz, çok k ıymetli ve fa-
ziletli ve feyizli ve âlî derecelerde yüksek bir dellâla tevdi ve nasip ve bilhassa 
memur etmi ştir. 1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ
Biz âciz ve âsi ve günahkâr hizmetkârlar ınızı dahi lütuf ve keremiyle ir şa-
da ve hidayete siz Üstad ımızı rehber ve mür şid ve  vâs ıta buyurmu ştur ki ebe-
dî minnet ve şükranlar ımızı edadan âciz bulunuyoruz.
İşte, Üstad ım, çok k ıymetli arkada şımız ve hizmet-i Kur’âniye’de k ıymet-
li refikimiz ve şerikimiz Küçük Hüsrev ve Mehmed Feyzi’nin mektubundan, 
başka yerde ve mahalde mevsimsiz oldu ğunu idrak ederek, bu hakikî kelime-
yi ve mübârek ism-i şerifi Risale-i Nur’a dahi henüz zâhiren takmak haddim 
değildir ve istimâlinden hazer ediyorum. Çünkü Üstad ımın izin ve müsaadesi 
1 “Bu, Rabbimin bir lütfudur...” (Neml sûresi, 27/40)34  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
olmad ıkça bu gibi lâkaplar ın k ıymeti olamaz. Ancak Risale-i Nur’dan ald ığım 
ilham üzerine muhitimizde birincili ği ihraz eden bir karde şimiz olan Feyzi’nin 
mektubunda bahsedilmesi, s ırf hüsn-ü niyet ve fart- ı merbutiyet ve sadâkat-
ten ve ihlâstan do ğmuştur.
Bu izhar ın hatas ından hâdis olan me şguliyetinize sebebiyet verdi ğimden 
çok müteessir oldum, af buyurunuz. İkaz ve irşad edici nimet ve himmet, ita-
bınızla af buyurulmas ını ve Risale-i Nur’un mânevî tokatlar ından muhafaza 
edilmekli ğimizi kemâl-i hulûsla istirham eylerim.
Aziz ve k ıymetli Üstad ım! Cenâb- ı Hakk’ ın lütuf ve keremiyle ve hadsiz 
ihsan ıyla intisaben hizmet-i kudsiyesinde bulundu ğum Risale-i Nur’un maddî 
ve mânevî pek çok kerametlerini ve bereketlerini aynelyakîn görmü ş ve lezze-
tini tatm ış olan bu âciz hizmetkâr ınızın noksanlar ını, hüsn-ü niyete ve hulûs-ü 
kalbine ba ğışlaman ızı rica ederken, bu mübârek Risale-i Nur’un pek çok ke-
rametlerinden birkaç ını arzediyorum. Şöyle ki:
Risale-i Nur tercüman ı ve müellif ve sahibi bulunan zât, bin üç yüz yir-
mi dört (1324) ve yirmi be ş (25) Rumi senelerinde, İstanbul’da i ştiharla, 
“Bediüzzaman” nam ı ve lâkab ı alt ında matbuat ın sitayişle neşriyat ından mü-
tehassis olarak, o zaman on yedi ya şımda bulundu ğum ve çok cahil ve çocuk-
luk devresinde iken, bu mübârek isim kalbimde yer tutmu ş. Ve bu kalbî mu-
habbet hürmeti için olacak ki bin üç yüz yirmi alt ı (1326) senesinde Hazreti 
Üstad ın, Bediüzzaman Said-i Kürdî lâkab ı alt ında Karadeniz seyahatinde iki 
hizmetkâr ıyla İnebolu’yu ziyaret ederek, o zaman İnebolu’nun me şhur ule-
mâs ından Hac ı Ziya ve di ğer ulemâ aras ında vapura te şyi edildiği s ırada te-
sadüfen çar şıda karşılaştığım ve çok derin muhabbet hissiyle bu mübârek zâ-
ta selâm durarak mütebessim ve nuranî simalar ıyla ve keskin nazarlar ıyla se-
lâmlar ına ve mânevî nazarlar ıyla iltifatlar ına mazhar oldu ğum günden beri 
artan muhabbet ve alâkam ı, otuz senelik hat ırımdan katiyen silinmedi ğini ay-
nelyakîn görüyordum.
Tahminen ve takriben alt ı sene evvel bir gazete sütununda Isparta’da hal-
kın fazla alâka göstermesinden, din ve iman telkin etmesinden ürken ehl-i 
dünya taraf ından tevkif edildi ğini teessürle okumu ştum. Otuz senelik uzun bir 
zaman içinde bir defa böyle ac ı haber ald ığım hâlde, âk ıbetinden katiyen ba ş-
ka bir mâlûmat edinememi ştim. On seneden beri Cenâb- ı Rabbü’l-âlemîn 
Hazretlerinden niyaz ımda, daima be ş vakit dualar ımda, “Yâ Rab, bana bir KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   35
mürşid-i kâmil ihsan buyur!” niyaz ında iken, bundan üç sene evvel, yani hicrî 
bin üç yüz elli yedi (1357) ve milâdî bin dokuz yüz otuz sekiz (1938) senesin-de, İnebolu’da bir kahvede, Kastamonulu bir zavall ı sarhoşun sitayişle bah-
settiği bir zât ın Kastamonu’da mevcudiyeti ve menfî olarak bulundu ğunu işit-
tim.
Dikkat ettim ve tahkik ve tâmik ettim. Anlad ım ki otuz senedir kalbimde 
sakl ı olarak ta şıdığım o zamanki Said-i Kürdî oldu ğunu hayretle ö ğrendim. 
Ve kalbimdeki sevgi günler geçtikçe ate şledğini hissetti ğimden, her tehlike-
yi göze alarak ziyaret edip mübârek ellerini öpmek lâz ım ve şart olduğunu 
bildim. Ve ziyaretimde, eski Said’in ism-i mübârekleri Bediüzzaman Said Nursî ve Risale-i Nur’un müellifi ve sahibi olarak buldum. Kemâl-i a şk ve ih-
lâs ile sar ıldım. Ve benim yegâne mür şidim ve rehberim ve büyük üstad ım o 
Risale-i Nur’dur dedim. Ve bana bu hadsiz ihsanat ı hidayet ve inâyet buyu-
ran Cenâb- ı Hakk’a, Kur’ân- ı Hakîm’in harfleri adedince şükrederek, 
ُïْĩَéْĤاَ 
1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ ِِّٰų dedim.2(Hâşiye)
Risale-i Nur’a intisap etmezden evvel, maddî ve dünyevî her i şlerimizde 
ve ticarethanemizin kazançlar ında ve şahsî ve hususî i şlerimizde Risale-i Nur’a 
intisaptan sonraki hârikulâde farklar ı ve bereketleri görmekle beraber, en bü-
yük bir ticaret veya mesûd bir zenginin, müferrah ve serbestli ğinden daha faz-
la ferah ve sürûr ve serbest ve ya şay ış tarz ında s ıhhat ve âfiyetle –elhamdülil-
lâh– mesûdâne imrar- ı hayat eylemekte oldu ğumuzu ve Risale-i Nur’un kudsî 
lütuf ve kerametlerine medyun bulundu ğumuzu itiraf ve tasdik ederiz.
Üstad Hazretlerinin mezuniyet-i hususiyesiyle, Risale-i Nur nam ına neşri-
yat ve hakâik-i imaniye noktas ında, bilhassa ibadet ve namaz hakk ında şah-
sımın cahil ve âciz, nâk ıs, iktidars ız vaziyetimle vâki olan ve olacak bulunan 
telkinat- ı diniyedeki kuvvetli ikna ve müessir hitabelerin âsâr- ı fiiliyesini ay-
nen müşâhede etti ğimi, Üstad ım Risale-i Nur nam ına kemâl-i fahirle, birçok 
namazs ız Müslümanlar ı –elhamdülillâh– namaza ve camilere devama muvaf-
fak bulunmak gibi kudsî hizmetlerin âsâr- ı fiiliyesinden, Risale-i Nur’un büyük 
harika kerametinden tulû etti ğini ve etmekte oldu ğunu tasdik ederiz.
1 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.
2 (Hâşiye) Evet, baz ı ehl-i velâyetin ileride talebesi olacak zâtlar, daha dünyaya gelmeden, 
hiss-i kablelvukuun inki şafıyla kerametkârâne ke şfettikleri gibi, Risale-i Nur’un talebelerinin 
mühimlerinden birkaç zât dahi, çok zaman evvel, bir hiss-i kablelvuku ile ileride Said ile alâkadar bir surette bir Nur’a hizmet edece ğini hissetmi şler. İşte, onlar ın birisi de Nazif’tir.36  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bu içinde bulundu ğumuz Alman ve İngiliz harbinin bidayetinden devam ı 
müddetince hadsiz z ınd ıka ve münaf ıklar ın hiç yoktan, sebepsiz olarak, şahs ı-
ma bir isnadat olsun için, gerek münevver fikirli âlim ve gerekse cahil mülhid, hemen hemen birkaç dostlar ım müstesna, memleket halk ı ve kudsî hizmetim-
den küstürmek için şeytan- ı aleyhi mâyesteh ık bütün memleket halk ını iğfal 
ederek aleyhime tahrik etmi ş olacakt ır ki “Nazif, muhalif bir siyasetle ittihad- ı 
İslâm’a taraftar eder, siyaset propagandas ı yap ıyor.” zihniyetini şiddetle aley-
himde, memleket halk ına ve erkân- ı hükûmete kadar sirayet ettiriyorlar. Ve 
bütün şeytanlar ın tecessüsleri tahrik edilmi ş. Güya aleyhtarlar ım benden bir 
intikam almak hasebiyle g ıyab ımda, hem müthi ş cereyan ı şiddetlendirmek 
için kendilerince menfur telâkki ettikleri “Almanc ı” nam ıyla hakaretlere ma-
ruz b ırakmaktan çekinmediler. Hâlbuki ben, –lillâhilhamd– Risale-i Nur’un ir-
şad ıyla, hakâik-i imaniye ve Kur’âniye’yi bütün kâinat ın fevkinde gördü ğüm-
den ve itikad etti ğimden, de ğil küre-i arzdaki cereyanlara, belki bana verilse 
de bütün dünya saltanat ı
na da âlet edemem. Ben, yaln ız hakikatçi ve imanc ı 
ve Kur’ân’c ı Risale-i Nur’un bir hâdimiyim. Kaç senedir bütün bu hücumla-
rıyla beraber, iki eser-i inâyet var.
Birisi : Risale-i Nur’un ne şriyat ındaki hizmetime zarar verilmedi ği gibi 
fevkalme’mul muvaffak olduk.
İkincisi : Her ne vakit şiddetli hücum edilece ği zaman Üstad ımızdan dik-
kat emrini al ıyorduk. Hem de Risale-i Nur’un â şikâr bir kerametindendir ki 
bin üç yüz elli dokuz (1359) sene-i hicrî Ramazan- ı Şerîfin on veya on ikinci 
günlerinde –Allah rahmet etsin– vefat eden karde şlerimizden Hatip Mehmed 
nam ındaki zât, Yirmi Alt ınc ı Lem’a olan İhtiyarlar Risalesi’ni yazarken hasta 
olarak yazmaya kâdir olmad ığından 1َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź kelime-i tevhidi yazarak b ı-
rakt ığı, ziyaretine gelen di ğer kardeşimiz ve faal arkada şımız, Feyzi Mehmed 
Efendiye ikmalini rica ederek dünyaya veda ve ebedî hayat ına, inşaallah bu 
kelime-i tayyibe ile hayat ının sonunu mühürleyerek imanl ı olarak kabre gir-
diğini izhar ve Risale-i Nur’un talebelerine aç ık bir müjde ve teb şiratta bulun-
muştur.
İşârât- ı Kur’âniye’nin, yirmi alt ınc ı âyetinin 2َīĺِïِĤَאì ِÙَّĭَåْĤا ĹِęَĘ s ırrıyla, 
“Risale-i Nur talebeleri imanla kabre gireceklerdir.” teb şirat ının s ıdk ını gösteren 
1 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )
2 “Cennette ebedî kalacaklard ır.” (Hûd sûresi, 11/108)KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   37
bu aç ık kerametin ve teb şirat- ı azîmenin bütün karde şlerimize tâmim olun-
mas ını, Risale-i Nur’un derece-i ulviyetini ve hâdimlerinin mükâfatlar ının ne 
zaman ve ne suretle verilmekte oldu ğunu aynelyakîn bilinmek ve görülmek 
üzere şu hakikat muvâf ık ise İşârât- ı Kur’âniye Risalesi’ne tah şiye olunmas ını 
rica ederim, k ıymetli Üstad ım.
Risale-i Nur şakirtlerinden
Ahmed Nazif Çelebi (rahmetullâhi aleyh)
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3َאĭَĤ ْħُÝْĥَøأَرْ َאĨ َאتِĘُوóُè َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz karde şlerim,
Âhirzamana i şaret eden hadîsin4 âhirinde: 5ٍÙَ×ِّĻَĈ َةٍóَåَýכَ ًÙَ×ِّĻَĈ ًÙَĩِĥכَ ًŻَáَĨ âye-
tine dair iki dakika içinde ve hadisin i şaretini tashih ân ında, âni olarak müc-
melen hat ıra gelen i şaret-i gaybiyenin gayet acelelik ile tevafuk-u cifrîsinde, 
zarars ız bir küçük sehiv vuku bulmu ş idi. O vakitten beri daha ona dikkat et-
memiştim.
Bu defa, cidden ve hakikaten mübârekler heyetinin cem’ ve telif ettikleri 
Lâhika Risalesi’nin o âyete dair f ıkran ın kitabetinde bir kastî sehiv gördüm. O 
ihtardârâne kastî sehiv, benim kusurkârâne sehvimi bildirdi. O çok müdakkik ve çok mübârekler heyetine beni çok minnettar ve mesrur eyledi. Şöyle ki: 
ًÙَ×ِّĻَĈ ًÙَĩِĥכَ makam ı, bin iki (1002) diye sehven yaz ılm ıştı. ط say ılmam ış; doğ-
rusu bin on birdir (1011). Risaletü’n-Nur’un makam ına on üç farkla tevafuk 
etmekle beraber, izafeden tavsife geçse ٌÙَّĺرِĳُĬ ٌÙَĤَאøرِ olur. Bir ي ve ـİ ilâve olur 
ve şedde gider, bir ن noksan olur. Fakat ًÙَ×ِّĻَĈ ’deki tenvin, bir derece vak ıf ol-
duğundan say ılmazsa, tam tam ına bir tek fark ile medde say ılmazsa, farks ız 
olarak tevafuk eder.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Bize gönderdiklerinizin harfleri adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi sizin üzerinize olsun.
4 “Ümmetimden bir topluluk Allah’ ın emri gelinceye kadar (yani k ıyametin kopmas ına kadar) hak üzerin-
de galip olacakt ır.” Buhârî, menâk ıb 28, i’tisam  10, tevhîd  29; Müslim, imâre  171; Tirmizî,  fiten 51.
5 “Güzel söz, (kökü yerin derinliklerinde sabit, dallar ı ise göğe doğru yükselmi ş) bir ağaç gibidir.” 
(İbrahim sûresi, 14/24)38  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem, mana cihetiyle iki âyet1, iki cereyana i şaretleri ve münasebetleri ve 
tetabuklar ı çok kuvvetli bulundu ğundan, nâk ıs bir tevafuk ve zay ıf bir emâ-
re dahi kâfidir.
Hem böyle makamlarda, böyle büyük yekûnlarda bu gibi küçük fark-
lar zarar vermez. Ben tahmin ederim, bu sehiv, be şinci âyetin i şaretindeki se-
hiv gibi ehemmiyetli bir k ısım işârât- ı gaybiyenin anahtar ı olacak. Ve bu mu-
azzam âyet, otuz üçüncü âyet olmas ına bir işaret idi. İnşaallah, istikbalde bir 
kardeşimiz o hazineyi açacak…
f
Bugünlerde, tefsirin ve Onuncu Söz’ün tevafukat ına bakt ım. Kendi ken-
dime dedim ki: Bu ziyade tafsilat israft ır. Ehemmiyetli meseleler çoktur, vakit 
zayi olmas ın.
Birden ihtar edildi ki: O tevafuk alt ında çok ehemmiyetli bir mesele 
vard ır. Hem madem tevafukta bir inâyet-i hâssa ve iltifat- ı rahmanî, Risale-i 
Nur’a kar şı tezahür etmi ş; o iltifata kar şı hiss-i şükran ve memnuniyet ve mü-
teşekkirâne sevinç ne kadar ifratkârâne de olsa israf olamaz. Bu ihtar mücme-
lini iki cihetle izah edece ğim.
Birincisi:  Her şeyde –ne kadar cüz’î de olsa– bir kast ve iradenin cilvesi 
bulunmas ıdır; tesadüf, hakikî olarak olmamas ıdır. Evet, kesretin en çok da ğı-
nık ve en ziyade tesadüfe verilen kelimâttaki hurufat ın vaziyetleridir. Hususan 
kitabette, madem hiç münasebeti olmayan ve ihtiyâr- ı beşerî kar ışmayan hu-
rufat ın vaziyetlerinde bir tenâsüb, bir nizam bulunuyor; elbette bir irade-i gay-
biye taht ında vaziyetler veriliyor.
Hiçbir şey daire-i ilim ve kudretinden hariç olmad ığı gibi, daire-i irade ve 
meşietinden dahi hariç de ğildir ki böyle cüz’î ve da ğınık şeylerde dahi bir te-
nâsüb gözetiliyor ve tanzim ediliyor. Ve o tanzim içinde ve irade-i âmme cilve-sinde, bir inâyet-i hâssa suretinde, Risale-i Nur’a bir imtiyaz nev’inde hususî bir teveccüh ve iltifat görülmü ş. Ben, bu derin meseleyi görmek için İşârâtü’l-
İ’câz tefsirinin tevafukat ına dikkat ettim; kat’î bir kanaat ile o s ırrı bildim ve 
hissettim.
İkinci cihet:  Nas ıl ki çok mübârek ve kudsî, büyük bir zât, gayet fakir ve 
muhtaç bir adama, ümit edilmedi ği bir tarzda, iltifatkârâne, bir kapta, baz ı 
1 Bkz.: Hûd sûresi, 11/106; Saf sûresi, 61/8.zKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   39
kâğıtlara sar ılı bir hediye ihsan etse, elbette o bîçare adam, o pek büyük zâ-
ta karşı hediyenin binler mislinden fazla te şekkür etmek ister. Ve bin o hediye 
kadar k ıymetli bulunan o hediyeyle gösterilen iltifat ına karşı ne kadar te şek-
kürde israf ve ifrat etse de makbuldür. Ve o çok mübârek zât ın o hediyesine 
sard ığı kâğıtlar ı da teberrük deyip şeker gibi yese, hatta o hediye içindeki ce-
vizlerin sert kabuklar ını da teberrük diye ekmek gibi yutsa ve o hediyenin ka-
bını mübârek bir kitap gibi öpse ve ba şına koysa, israf olmad ığı gibi; aynen 
öyle de Risale-i Nur yüzünde irade-i âmme, inâyet-i hâssa, iltifat ını tevafuk 
zarf ıyla ihsan edilmi ş. Elbette tevafuka dair tafsilat, tasvirat, fiilî te şekkürat ın 
bir nev’idir ve sevincin ve minnettarl ığın heyecanl ı tereşşuhat ıdır. Kusura ba-
kılmaz. Evet, böyle bir zât ın iltifat ını gösteren maddî k ırk para ihsan ına karşı 
kırk bin teşekkür edilse israf de ğil.
İkinci mesele : Ben hem kendimde, hem bu yak ındaki Risale-i Nur tale-
belerinde şuhûr-u muharremeden sonra bir yorgunluk ve şevkte bir fütur gö-
rüyordum. Sebebini vâz ıhan bilmiyordum. Şimdi, eskide söyledi ğim tahminî 
sebep, hakikat oldu ğunu gördüm. Şöyle ki:
Nas ıl maddî hava fena ise, fena tesir ediyor; mânevî hava da bozul-
sa, herkesin istidad ına göre bir sars ıntı verir. Şuhûr-u selâse ve muharre-
mede âlem-i İslâm’ ın mânevî havas ı, umum ehl-i iman ın âhiret kazanc ı-
na ve ticaretine ciddî teveccühleri ve himmetleri ve tenvirleri o havay ı sâ-
fileştiriyor, güzelle ştiriyor, müthi ş âr ızalara ve f ırtınalara mukabele edi-
yor. Herkes o sayede ve sayesinde derecesine göre istifade eder. Fakat o şuhûr-u mübâreke gittikten sonra, adetâ o âhiret ticaretinin me şheri ve 
pazar ı değiştiği gibi, dünya sergisi aç ılmaya ba şlıyor. Ekser himmetler, bir 
derece vaziyeti de ğişiyor. Havay ı tesmim eden buhârât- ı müzahrefe o mâ-
nevî havay ı bozar. Herkes derecesine göre ondan zedelenir.
Bu havan ın zarar ından kurtulmak çaresi, Risale-i Nur’un gözüyle 
bakmak ve ne kadar mü şkülât ziyadele şse, kudsî vazife itibar ıyla daha zi-
yade ciddiyet ve şevkle hareket etmektir. Çünkü ba şkalar ın füturu ve çe-
kilmesi, ehl-i himmetin şevkini, gayretini ziyadele ştirmeye sebeptir. Zira, 
gidenlerin vazifelerini de bir derece yapmaya kendini mecbur bilir ve bil-melidirler. 
fz40  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
َאتِĩِĥْכَĤا َאتِĝُĘَاĳَÜ َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
3َאتِĭْכَאئِĤا َאبِÝכِ ĹِĘ َאıِÜَאĘُوóُèوَ 
Aziz, s ıdd ık, âlicenap karde şlerim,
Nur ve Gül fabrikalar ının vaziyetlerinden, bu acîb zamanda ne tarzda ol-
duğunu haber vermiyorsunuz. Hâlbuki bu dünyada en ziyade alâkadar oldu-
ğum onlard ır. Her neyse...4(Hâşiye) Bu defa hakikatlerin yemi şleri nev’inde ve 
Risale-i Nur talebelerinin medâr- ı teşviki olan letâif-i tevafukiyeden birisini, 
Feyzi’nin sebebiyle ve arzusuyla size gönderildi. Şöyle ki:
Bir gün tashihat i şim yoktu. İşârâtü’l-İ’câz’ ın ت tevafuku hakk ında yan-
lışım ve sehvim hat ırıma geldi. Bir keffaretü’z-zünub arad ım. Birden, lafzulla-
hın başı olan ا ,Risale-i Nur’un bir muhtasar fihristesi ve çekirdek-i aslîsi olan 
İşârâtü’l-İ’câz’da ve resâil-i sâirede kerametkârâne vaziyetler gösterdi ğini dü-
şündüm. Acaba lafzullah ın ل ve ـİ harfleri dahi ne vaziyet gösterecek diye 
baştan aşağıya kadar bütün İşârâtü’l-İ’câz’ ı, sayfalardaki sat ırbaşlar ı ve niha-
yetlerini sayd ım. ل ve ـİ ’n ın ا gibi kerametkârâne vaziyetini gördüm. Belki 
inşaallah, tevafukta sehivden gelen kusurlar ıma ve yanl ışlar ıma bu da bir kü-
çük keffaretü’z-zünub olur.
Evvelki mektupta, İşârâtü’l-İ’câz’da, sâir hurufat ın mecmuu ba şka bir 
tarzda ehemmiyetli bir vaziyet-i harikalar ı bulundu ğuna bir işaret, bir uç, bir 
emâre gördü ğümüzü size yazm ıştık. Fakat o geni ş sırrı tamamen görmek çok 
zamana muhtaç oldu ğundan, çok ehemmiyetli vazifeler şimdilik onunla i şti-
gale müsaade etmedi.
Aziz karde şlerim,
Bu s ıkıntılı zamanda ve tazyikat alt ında ak ıl ve kalbi e ğlendiren ve keyif-
lendiren böyle tefekkühat- ı ilmiyeyi israf saymay ınız. Hüsn-ü niyet öyle bir 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Kâinat kitab ındaki kelimelerin ve o kelimelerin harflerinin tevafukat ı adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti 
ve bereketi üzerinize olsun.
4 (Hâşiye) Huruf-u Kur’âniye’yi tercüme ile tahrif, tebdil, ta ğyir etmek; mülhidlerin deh şet-
li cinayetlerine mukabil cihad eden Said, ifratkârâne ve müsrifâne tevafukta çok tedkikat ı 
lüzumsuz de ğil, manas ız olmaz.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   41
kimyad ır ki şişeleri elmasa çevirir, topra ğı alt ın yapar. İnşallah, o hüsn-ü ni-
yetle, bu tefekkühat dahi hakikî bir g ıda ambar ına bir anahtar olur ve hizmet-
te zaafa dü şenlere kût ve kuvvete yol açar.
Lafzullah ın âhir harfi seksen be ş defa o lafza-y ı Celâl’in evvelki harfi olu-
yor. 1ٌïِèوَا ُّٰųاَ adedine mânidar bir tek farkla tevafuk lisan ıyla ٌïِèوَا ُّٰųاَ der. ـİ 
bir adedi, seksen be ş defa hemen hemen umumiyetle tevafuk eder. Yaln ız, 
bazen bir sayfa fâs ıla olur. ـİ iki adedi, k ırk iki defa ekseriyet-i mutlaka ile te-
vafuk eder. ـİ üç adedi, yirmi be ş defad ır, ekseri tevafuktad ır. Hecede ikin-
ci ve Kur’ân’da ve Bismillâh’ta birinci harf olan ب yine seksen be ş defa bir 
oluyor. ٌïِèوَا ُّٰųاَ der. ب iki adedi k ırk üç olup, bir farkla ـİ ’nin ikisine teva-
fuk eder. ب üç adedi yirmi yedi olup, ـİ ’nin üçüne iki farkla tevafuk eder. ب 
beş adedi yirmi üç defa ـİ ’nin üç adedine iki farkla tevafuk eder. ت alt ı ade-
di on beş defa و’ ın dört adedine tevafuk eder. و alt ı adedi yirmi alt ı veya yir-
mi yedi defad ır. و’ ın beş adedi yirmi be ş defa olup, alt ı adedine bir veya iki 
farkla tevafuk eder. ا alt ı adedi, sekiz defa ve ا beş adedi sekiz defa birbiriyle 
tam tevafuk eder.
Elhâs ıl: Beş ـİ ile alt ı َĳُİ ism-i mukaddesi olduklar ı için kerametkârâne 
vaziyetler gösteriyorlar. Lafzullah ın ortadaki harfi olan ل yetmiş beş defa ev-
velki harfi olan ا oluyor. Hemen hemen umumiyetle tevafuk ile ُّٰųا َĳُİ adedi-
ne üç farkla tevafuk lisan ıyla okuyor. ل’ ın iki adedi altm ış beş defa olup, ek-
seriyet-i mutlaka ile tevafuk ederek, farks ız veya iki farkla ُّٰųاَ adedine tevafuk 
lisan ıyla ُّٰųاَ der, zikreder. Ve ل’ ın üç adedi ekseri birbirine tevafuk ile otuz üç 
defa olarak, otuz üç aded-i mübârekine tevafukla ve ل’ ın makam- ı cifrîsine 
üç farkla tevafuk etmekle beraber yaln ız mânidar bir farkla ٌïَèأَ ٌïِèوَا adedi-
ne tevafuk lisan ıyla ٌïَèأَ ٌïِèوَا der, hükmeder. ل’ ın dört adedi on sekiz olup, 
ٌïِèوَا adedi olan on dokuzuna yaln ız bir mânidar farkla, tevafuk lisan ıyla ٌïِèوَا 
der, tevhidi ilân eder. Bu dört adedi, iki adet ile beraber, yaln ız iki farkla, te-
vafuk diliyle 2َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź okurlar.
1 Allah, birdir (Vâhid-i Ehad’dir).
2 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )42  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İşte seksen be ş, yetmiş beş, altm ış beş olmas ı ve bir adedi seksen be ş ve iki 
adedi onun yar ısı olan k ırka ve üçü onun n ısfı1(Hâşiye) yirmiye inmesi ve birbi-
riyle tevafuklar ı ve lafza-y ı Celâl’in ve kelime-i tevhidin lem’alar ını ifade etme-
leri gibi, muntazam niseb-i adediye ve mânidar münasebet- ı tevafukiye bize 
kanaat veriyor ki tesadüfî de ğil, belki alâmet-i kabul bir tevfiktir; bir tanzimdir.
Kardeşiniz
Said Nursî
f
 (Risale-i Nur’a işaret eden Otuz Üçüncü Âyetin  (Risale-i Nur’a i şaret eden Otuz Üçüncü Âyetin 
istihracına dair Hâfız Ali’nin bir fıkrasıdır.) istihrac ına dair Hâf ız Ali’nin bir f ıkras ıdır.)
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
4ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz Üstad ım Hazretleri,
Dün akşam namaz ını kılarken ikinci rekâtta Fâtiha-y ı Şerîfe’den sonra
ِۚćْùِĝْĤِאÖ ًאĩאئِƯĜ ِħْĥِđْĤا ĳُĤوَأُۨو ُÙٰۤئِכَĥَĩْĤوَا َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُįَّĬَأ ُّٰųا َïِıَü
5ُħĻَכِéْĤا ُõĺِõَđْĤا َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź 
âyetini okurken, hiç dü şünmediğim, ak ıl ve kalbimde bir şey, taharrîye bir se-
bep yokken, birden bire ruhun penceresine şu azîm âyet-i kerîmenin Risale-i 
Nur’a ve müellifine bir münasebet-i mâneviye ile i şareti gösterildi. Namazdan 
sonra düşündüm. Hakikaten kuvvetli bir münasebet-i mâneviyesi var. Şöyle ki:
Bu kâinatta, vahdâniyet-i ilâhiyeyi cin ve ins ve ruhaniyata kar şı kat’î bir 
surette gösterip isbat eden; birinci, Kur’ân- ı Azîmüşşân olduğu gibi, bu as ır-
da ikinci, üçüncü derecede kemâl-i adaletle ve sâd ık ve musaddak hüccet-
lerle vahdâniyeti vâz ıh ve bâhir bir surette kâinat safahat ında ins ve cinnin
1 (Hâşiye) Seksen dördüncü sayfan ın ikinci hâ şiyesinde َهõْĩَè ahiri “ة”dir. (Arabî İşârâtü’l-
İ’câz’ ın ilk tab’ ının seksen dördüncü sayfas ı.)
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
5 “Allah ’tan başka tanr ı bulunmad ığına şahit bizzat Allah’t ır. Bütün melekler, hak ve adaletten ayr ılma-
yan ilim  adamlar ı da bu gerçe ğe, aziz ve hakîm (mutlak galip, tam hüküm ve hikmet  sahibi) Allah’tan 
başka tanr ı olmad ığına şahittirler.” (Âl-i İmran sûresi, 3/18 ).KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   43
enzar ına arzedip isbat eden Risale-i Nur, bütün tabakat- ı beşere hem medre-
se, hem mektep, hem k ışla, hem hakîm, hem hâkim olarak en âmî avâmdan 
en ehass- ı havassa kadar ders verip tâlim ve terbiye etmesi bizce me şhur ol-
mas ıyla, bu âyet-i kerîmenin bir mevzuu, bir mâsadak ı da Risale-i Nur olma-
sına şüphesiz bir kanaat veriliyor.
İkinci kelime-i tevhidden sonra 1ُħĻَכِéْĤا ُõĺِõَđْĤاَ isimleriyle Cenâb- ı Hak 
(celle celâlüh)  zât ını tavsif buyurup, ikinci derecede ayn ı isimlerin mazhar ı olan 
Risaletü’n-Nur şahs- ı mânevîsine i şaret etmesi, Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın şe’nine 
yak ışır bir keyfiyettir. Çünkü belki bütün dünyaya muhalif olarak fakr- ı hâliy-
le beraber izzet-i ilâhiye ve izzet-i ilmiyeyi muhafaza için ölümden beter musi-betlere kar şı göğüs geren, tahammül eden Risale-i Nur tercüman ı olduğu gibi, 
zeminde ve semâvâtta hikmetle tasarrufat ın muammas ını açan yine Risale-i 
Nur oldu ğu sâd ık ve musaddakt ır. Bu kuvvetli münasebet-i mâneviyeyi teyid 
eden bir emâresi de şudur ki: 
2ِħْĥِđْĤا ĳُĤأُۨو makam- ı cifrîsi iki yüz on dört olup, 
Risale-i Nur’un bir ismi olan 3َאنِĨَّõĤا ُďĺِïَÖ ’ın (şeddeli ز ,lâm- ı aslî say ılır) ma-
kam ı olan iki yüz on dörde tam tam ına tevafuku ve müellifinin hakikî ve da-
imî ismi olan Molla Said’in makam ı olan iki yüz on be şe bir tek farkla teva-
fuku, elbette bu kelime-i kudsiyenin her asra bakt ığı gibi, bu asra da medar- ı 
nazar bir ferdi Resailü’n-Nur oldu ğuna bir emâre oldu ğu gibi, ًאĩאئِƯĜ ِħْĥِđْĤا ĳُĤوَأُۨو 
4ِćْùِĝْĤِאÖ (okunmayan ikinci vav ve hemze say ılmaz) makam ı olan alt ı yüz bir 
adediyle, Risale-i Nur’un be ş yüz doksan dokuz makam ına; ve Resailü’n-
Nur makam ına yaln ız iki farkla, iki ismine tevafuku dahi bir emâre oldu ğu ve 
5ِħْĥِđْĤا ĳُĤوَأُۨو ُÙٰۤئِכَĥَĩْĤوَا َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُįَّĬَأ ُّٰųا َïِıَü cümle-i tevhidiye-i kudsiyesinin ma-
kam- ı cifrîsi ve ebcedîsi olan bin üç yüz altm ış adediyle,6(Hâşiye) tam tam ına bu 
acîb isyan, tu ğyan, temerrüd asr ının ve garip, küfran ve galeyan ve ilhad zama-
nının bu senesine ve bulundu ğumuz bu tarihe tevafuku ve tetabuku elbet te kuv-
vetli bir emâredir ki bu pek büyük ve geni ş ve âmm olan tevhid ve şehâdetin
medâr- ı nazar ehemmiyetli efrad ı ve mâsadaklar ı her zamandan ziyade bu 
1 Azîz (izzet ve ululuk sahibi, her i şte üstün ve mutlak galip), Hakîm (her hüküm ve i şinde pek çok hik-
metler bulunan)
2 Kendilerine ilim verilmi ş olanlar…
3 Asr ın harikas ı.
4 Kendilerine ilim verilmi ş olanlar tam bir do ğruluk, adalet ve hakkaniyet içinde…
5 Allah şahittir ki, ba şka ilâh yok, ancak O vard ır; bütün melekler ve kendilerine ilim verilmi ş olanlar da, 
(ayn ı gerçeğe şahittirler.)
6 (Hâşiye) Okunmayan iki hemze say ılmaz.44  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
şehâdete muhtaç bu asr ın bu vaktinde bulunacakt ır. Ve şimdilik o şehâdeti 
tesirli bir surette isbat eden Resailü’n-Nur o efraddan birisi ve hususî medar- ı 
nazar oldu ğuna pek çok emâreler ve i şaretler ve be şaretler vard ır.
2َابِĳَّāĤِאÖ ُħَĥْĐأَ ُّٰųوَا ، 1ِّٰųا َïْĭِĐ ُħْĥِđْĤوَا
3ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
Hâf ız Ali (rahmetullâhi aleyh)
f
Birden ihtar edilen bir mesele :
Âhirzamanda bir şahs ın hatiât ve günahlar ının gayet deh şetli bir yekûn 
teşkil ettiğine dair rivayetler vard ır. Eskide, “Acaba âdi bir adam, binler adam 
kadar günah i şleyebilir mi? Ve o âhirzamanda bildi ğimiz günahlardan ba şka 
hangi günahlard ır ki kâinat ın heyet-i mecmuas ına dokunur, k ıyametin kop-
mas ına ve dünyalar ı başlar ına harap olmas ına sebebiyet verir?” diye dü şü-
nürdüm. Şimdi bu zamanda müteaddit esbab ını gördük.
Ezcümle : Müteaddit o vücuhundan radyom ile anla şıldı ki o birtek adam, 
birtek kelimeyle bir milyon kebâiri birden i şler. Ve milyonlarla insan ı dinlettir-
mekle günahlara sokar.
Evet, küre-i havan ın yüz binler kelimeleri birden söyleyen ve bir dili olan 
radyo unsuru, nev-i be şere öyle bir nimet-i ilâhiyyedir ki küre-i havay ı bütün 
zerrât ıyla şükür ve hamd ü senâyla doldurmak lâz ım gelirken, dalâletten te-
vellüd eden sefahet-i be şeriye o azîm nimeti şükrün aksine istimâl etti ğinden, 
elbette tokat yiyecek.
Nas ıl ki havâr ık-ı medeniyet nam ı alt ındaki ihsanat- ı ilâhiyyeyi bu mim-
siz, gaddar medeniyet hüsn-ü istimâl ile şükrünü eda edemeyerek tahribata 
sarfedip küfran- ı nimet etti ği için öyle bir tokat yedi ki bütün bütün saadet-i 
hayatiyeyi kaybettirdi. Ve en medenî tasavvur etti ği insanlar ı, en bedevî ve 
vahşî derekesinden daha a şağıya indirdi. Cehenneme gitmeden evvel, ce-
hennem azab ını tatt ırıyor.
1 Gerçek bilgi Allah kat ındad ır.
2 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.
3 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   45
Evet, radyonun küllî nimetiyet ciheti küllî bir şükür iktiza eder; ve o küllî 
şükür de Hâl ık-ı arz ve semâvât ın kelâm- ı ezelîsinin şimdiki bütün muhatap-
lar ına birden yeti ştirmek için, küllî yüz bin dilli semâvî bir hâf ız hükmünde, 
her vakit kâinatta Kur’ân’ ı okumal ıdır, tâ o nimetin küllî şükrünü edâ ve o ni-
meti idame etsin.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizin, yani Nur fabrikas ının sahibi ve mübârek cemaatin imam ının 
Atabey’den gelen mektuplar ı bizi çok mesrur eyledi. Üç-dört ay zarf ında, üç-
dört köyde ümmîlerden elli adet kalem Risale-i Nur’u yazmaya muvaffak ol-malar ı, elbette Ali’lerin ve Mustafa’lar ın şüphesiz harika bir keramet-i sadâ-
katleridir. Kerametkârâne bu vâk ıa, bu havalide Risale-i Nur şakirtlerini çok 
kuvvetle ümitlendirdi, ziyade şevk verdi. Size de ve o ümmî kâtiplere de yüz 
bin bârekâllah!
Nur fabrikas ının, Gül fabrikas ının Risale-i Nur’a derece-i hizmetlerini me-
rak edip sormu ştum. Ümit ve tahminimin pek fevkinde olarak Hüsrev’in mek-
tubundan bin kalemle Risale-i Nur’a hizmet haberini ve bilhassa sizin de yal-nız ümmîlerden birkaç köyde elli kalemin imdada yeti şmesi, bâki bir hazine-
nin müjdesi kadar bizi memnun etti. Allah sizlerden ebedî raz ı olsun, âmîn.. 
ve sizi, hizmet-i imaniye ve Kur’âniye’de muvaffak eylesin, âmîn.. Büyük Hâf ız Ali’nin Nazif’le tevafuku ve tetabuku, yaln ız bir-iki cihetle de ğil, çok ci-
hetlerle mâbeynlerinde tevafuk var.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ederim.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizlerin ümidimin pek fevkinde gayret ve faaliyetiniz beni, âhir hayat ıma 
kadar mesrur ve müte şekkir edecek bir mahiyettedir. Bu defa mektubunuzda, 
“H ıfz- ı Kur’ân’a çal ışmak ve Risale-i Nur’u yazmak, bu zamanda hangisi tak-
dim edilse daha iyidir?” diye suâlinizin cevab ı bedihîdir. Çünkü bu kâinatta 
ve her as ırda en büyük makam Kur’ân’ ınd ır. Ve her harfinde, ondan tâ 
binler sevap bulunan Kur’ân’ ın h ıfzı ve k ıraati her hizmete mukaddem 
ve müreccaht ır. Fakat, Risale-i Nur dahi o Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın hakâik-i 46  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
imaniyesinin burhanlar ı, hüccetleri oldu ğundan ve Kur’ân’ ın h ıfz ve k ı-
raatine  vâs ıta ve vesile ve hakâikini tefsir ve izah oldu ğu cihetle, Kur’ân 
hıfzıyla beraber ona çal ışmak da elzemdir.
Nur fabrikas ı ve Gül fabrikas ı devâirinde, mübârekler heyetinde, Lütfü’ler 
numûnelerinde, Hac ı Hâf ız’lar cemaatinde, S ıdd ık Süleyman, Hakk ı’nın ma-
kamlar ında bulunan her bir karde şlerimize, hususan elli ümmîden ç ıkan 
Risale-i Nur talebelerine birer birer selâm ve dua ediyoruz ve dualar ınızı isti-
yoruz.
Said Nursî
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Sevgili ve k ıymetli Üstad ım, faziletmeâb Efendim Hazretleri,
Ebedî minnettar ı ve hâdimi bulundu ğum Risale-i Nur’un feyzinden lâ-
yık olmad ığım pek çok eltâf- ı rabbâniyeye mazhariyetimi, gözlerimden sevinç 
yaşlar ı ak ıtarak görmekte ve ne suretle şükranlar ımla mukabele edece ğimden 
âciz bulunmaktay ım. Dünün menfur-u umumîsi Nazif, bugünün parlak bir 
vatan-perveri veya hakikatçisi bulunmaktad ır. 4ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
Senelerden beri mü ştâk ı bulundu ğum Nur ve Gül fabrikalar ı müberek-
ler heyetinin ve o mukaddes fabrikan ın makina ve çarklar ının nurlu sadala-
rını kulaklar ımla işitmek ve şu âciz ve kâs ır ve cahil vaziyetimle o yüksek ve 
aşere-i mübe şşere-i Kur’âniye’den olan, Ashab- ı Güzîn (rıdvânullâhi aleyhim ecma-
în) Efendilerimizin bugün şahsiyet-i mâneviyelerini küçük bir mikyasta temsil 
eden s ıdd ıklar, mücâhidler, fedakâr kahramanlar cemaatinin iki mühim uzvu 
bulunan aziz karde şlerimizden mübârek Sabri ve Büyük Hâf ız Ali’nin hakk ım-
da gösterdikleri âlicenâbâne muhabbet ve merbutiyet-i kalbiye ve hâdisele-rin aynen tevafuku, bu yüksek ve muktedir Nur deryas ının nurlu rüzgârlar ın-
dan has ıl olan dalgalar ın h ışırtılar ından s ızan bir keramet-i gaybiye bulundu-
ğundan, bizce pek k ıymettar olan bu mühim tevafukat ın, günahkâr ve bütün
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
4 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   47
geçmiş ömrü isyanla dolu bu âdi şahs ımın o öyle yüksek ve mukaddes bir he-
yetin mübârek iki uzvu taraf ından hüsn-ü kabul görülerek iltifatlar ına mazhar 
ve k ıymetli mesâi ve hizmet-i kudsiyelerine tevafukla, pek cüz’î ve de ğersiz 
hizmetimize i ştirak ederek benimsemek ve kabul etmek yüksekli ğinde bulun-
malar ı, Risale-i Nur’un kudsî kerametiyle Cenâb- ı Rabb-i İzzet’in nihayetsiz 
eltâf- ı sübhâniyesinden büyük bir lütf-u rabbânî bulundu ğunu şükranla arze-
der ve bu k ıymetli karde şlerimizin hizmet-i kudsiyelerinin denizden bir katre 
mesabesindeki ve çok hatal ı ve k ıymetsiz ve cüz’î olan hizmetimizin âsâr- ı fii-
liyesi olarak bugün bendenizi lây ıkı bulunmad ığım hâlde âciz ve cahil ve gü-
nahkâr şahsiyetim böyle yüksek ve eri şilmesi muhal olan ashab- ı Resûlillâh 
(rıdvânullâhi aleyhim ecmaîn)  hazerât ının şahsiyet-i mâneviyesinin küçük bir cilvesi-
nin gölgesini temsil eden mübârekler heyetinin iki âzâs ının yüksek iltifatlar ına 
mazhar etmi ştir ki bendenizi bu kudsî mazhariyete eri ştiren Risale-i Nur de-
lâletiyle Kadîr-i Mutlak ve Hâl ık-ı Zülcelâl’e, Risale-i Nur’un hurufat ı ve mev-
cudât ın miktar ınca hamd ü senâ eder ve bu güzide ve k ıymettar mübârekler 
heyetinin her bir âzâlar ına ve bütün karde şlerimize ayr ı ayr ı ihtiramla minnet 
ve şükranlar ımı arzederim.
Talebeniz ve hizmetkâr ınız
Ahmed Nazif
f
Şefkat yüzünden esasat- ı İslâmiye’nin haricindeki bid’at ve dalâlet 
yollar ına sapanlar ı çeviren bir hakikattir.
Şefkat-i insaniye, merhamet-i rabbâniyenin bir cilvesi oldu ğundan, 
elbette rahmetin derecesinden a şmamak ve Rahmeten li’l-âlemîn Zât’ ın 
(aleyhissalâtü vesselâm)  mertebe-i şefkatinden ta şmamak gerektir. E ğer aşsa ve 
taşsa, o şefkat, elbette merhamet ve şefkat de ğildir; belki dalâlete ve il-
hada sirayet eden bir maraz- ı ruhî ve bir sakam- ı kalbîdir.
Mesela, kâfir ve münaf ıklar ın cehennemde yanmalar ını ve azap ve 
cihad gibi hâdiseleri kendi şefkatine s ığıştırmamak ve tevile sapmak, 
Kur’ân’ ın ve edyân- ı semâviyenin bir k ısm- ı azîmini inkâr ve tekzip oldu-
ğu gibi, bir zulm-ü azîm ve gayet derecede bir merhametsizliktir.
Çünkü mâsum hayvanlar ı parçalayan canavarlara himâyetkârâne şef-
kat etmek, o bîçâre hayvanlara şedit bir gadr ve vah şi bir vicdans ızlıktır. Ve 
binler Müslümanlar ın hayat- ı ebediyelerini mahveden ve yüzer ehl-i ima-
nın su-i âk ıbetine ve müthi ş günahlara sevkeden adamlara şefkatkârâne48  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
taraftar olmak ve merhametkârâne cezadan kurtulmalar ına dua etmek, 
elbette o mazlum ehl-i imana deh şetli bir merhametsizlik ve şenî bir ga-
dirdir.
Risale-i Nur’da kat’iyetle isbat edilmi ş ki küfür ve dalâlet, kâinata 
büyük bir tahkir ve mevcudâta bir zulm-ü azîmdir ve rahmetin ref’ine ve âfât ın nüzûlüne vesiledir. Hatta, deniz dibinde bal ıklar, cânilerden şek-
vâ ederler ki “ İstirahatimizin selbine sebep oldular.” diye rivayet-i sahi-
ha vard ır.
1
O hâlde kâfirin azap çekmesine ac ıyıp şefkat eden adam, şefkate lâ-
yık hadsiz mâsumlara ac ımıyor ve şefkat etmeyip ve hadsiz merhamet-
sizlik ediyor demektir. Yaln ız bu var ki müstehaklara âfât geldi ği zaman 
mâsumlar da yanarlar; onlara ac ımamak olmuyor. Fakat, cânilerin ceza-
lar ından zarar gören mazlumlar ın hakk ında gizli bir merhamet var.
Bir zaman, eski Harb-i Umumî’de, dü şmanlar ın ehl-i İslâm’a ve bil-
hassa çoluk ve çocuklara ettikleri katl ve zulümlerinden pek çok müteel-lim oluyordum. F ıtrat ımda şefkat ve rikkat ziyade oldu ğundan, taham-
mülüm haricinde azap çekerdim.
Birden kalbime geldi ki o maktul masumlar şehîd olup veli olurlar; fâni ha-
yatlar ı, bâki bir hayata tebdil ediliyor. Ve zâyi olan mallar ı sadaka hükmünde 
olup bâki bir mal ile mübâdele olur. Hatta o mazlumlar kâfir de olsa, âhirette kendilerine göre o dünyevî âfâttan çektikleri belâlara mukabil rahmet-i ilâhiye-
nin hazinesinden öyle mükâfatlar ı var ki eğer perde-i gayb aç ılsa, o mazlum-
lar haklar ında büyük bir tezahür-ü rahmet görüp, “Yâ Rabbi, şükür elhamdü-
lillâh!” diyeceklerini bildim ve kat’î bir surette kanaat getirdim. Ve ifrat- ı şef-
katten gelen şiddetli teessür ve elemden kurtuldum.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Size bu defa iki parçay ı gönderiyorum.
Birisi : Evvelce bir k ısm ını size göndermi ştim. Şimdi bir ihtar- ı mânevî ile 
o parça hem tekmil edildi, hem ehemmiyetli oldu ğu bildirildi. Eski Said’in 
siyasetle münasebettar, eski eserlerini görenlere faydas ı var; fakat bir parça 
mahremcedir. Lâhikaya girmeli.
1 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân  2/55; el-Be ğavî, Meâlimü’t-tenzîl  1/134.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   49
İkinci parça : Mânevî bir ihtara binaen Risale-i Nur’un hizmetine bilme-
yerek zarar verebilen baz ı yeni eserleri alan bir karde şimizi bir ikaz, bir ihtar-
dır ki sâir Risale-i Nur talebeleri vazifelerine halel vermemek için bir tenbihtir. 
Bu da Lâhikaya girsin.
Hulûsi-i Sâlis imzas ıyla ehemmiyetli ve beni çok mesrur eden ve Küçük 
Lütfü’nün bir vârisi olan bir zât ın Risale-i Nur’a k ıymettar hizmeti ve tesahu-
bunu beyan eden bir mektubunu ald ım. O zât kimdir? Ben çok selâm ve du-
ayla onu tebrik ediyorum.
Gül ve Nur fabrikalar ı ve mübârekler ba şta olarak umum karde şlerime 
birer birer selâm ediyorum. Bu memleketi tenvir eden ve cennet kokular ıyla 
rayihaland ıran o fabrikalar ı Cenâb- ı Hak muvaffak ve dâim eylesin, âmîn... 
Biz burada onlar ın parlak nurlar ıyla ve şirin güzel kokular ıyla âlem-i bekan ın 
rayihas ını istişmam ediyoruz.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Risale-i Nur talebelerinin haslar ı olan sahip ve vârisleri ve haslar ı-
nın haslar ı olan erkân ve esaslar ı olan karde şlerime bugünlerde vuku bu-
lan bir hâdise münasebetiyle beyan ediyorum ki Risaletü’n-Nur hakâik-i İslâmiye’ye dair ihtiyaçlara kâfi geliyor, ba şka eserlere ihtiyaç b ırakm ıyor. 
Kat’î ve çok tecrübelerle anla şılm ış ki iman ı kurtarmak ve kuvvetlendir-
mek ve tahkikî yapman ın en k ısa ve en kolay yolu Risaletü’n-Nur’dad ır. 
Evet, on be ş sene yerine on be ş haftada Risaletü’n-Nur o yolu kestirir, 
iman- ı hakikîye îsâl eder.
Bu fakir karde şiniz yirmi seneden evvel kesret-i mütalâayla bazen bir gün-
de bir cilt kitab ı anlayarak mütalâa ederken, yirmi seneye yak ınd ır ki Kur’ân 
ve Kur’ân’dan gelen Resailü’n-Nur bana kâfi geliyorlard ı. Birtek kitaba muh-
taç olmad ım, başka kitaplar ı yan ımda bulundurmad ım. Risaletü’n-Nur çok 
mütenevvi hakâike dair oldu ğu hâlde, telifi zaman ında, yirmi seneden be-
ri ben muhtaç olmad ım. Elbette siz, yirmi derece daha ziyade muhtaç olma-
mak lâz ım gelir.
Hem madem ben sizlere kanaat ettim ve ediyorum, ba şkalara bakm ı-
yorum, me şgul olmuyorum; siz dahi Risaletü’n-Nur’a kanaat etmeniz lâ-
zımd ır, belki bu zamanda elzemdir.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.50  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem şimdilik baz ı ulemân ın yeni eserlerinde meslek ve me şrep ayr ı ve 
bid’atlara müsait gitti ği için, Risaletü’n-Nur z ınd ıkaya karşı hakâik-i imaniyeyi 
muhafazaya çal ışmas ı gibi, bid’ata kar şı da huruf ve hatt- ı Kur’ân’ ı muhafaza 
etmek bir vazifesi iken, has talebelerden birisi bilfiil huruf ve hatt- ı Kur’âniye’yi 
ders verdi ği hâlde, s ırrı bilinmez bir hevesle, huruf ve hatt- ı Kur’âniye’ye, 
ilm-i din perdesinde tesirli bir surette darbe vuran baz ı hocalar ın darbede is-
timâl ettikleri eserleri alm ışlar. Haberim olmadan, da ğda, şiddetli bir tarzda 
o has talebelere kar şı bir gerginlik hissettim, sonra ikaz ettim. Elhamdülillâh, 
ay ıldılar. İnşallah, tamamen kurtuldular.
Ey karde şlerim! Mesle ğimiz, tecavüz de ğil tedâfüdür. Hem tahrip de-
ğil, tamirdir. Hem hâkim de ğiliz, mahkûmuz. Bize tecavüz eden hadsiz-
dirler. Mesleklerinde, elbette çok mühim ve bizim de mal ımız hakikat-
ler var. O hakikatlerin inti şarına bize ihtiyaçlar ı yoktur. Binler o şeyleri 
okur, ne şreder adamlar ı var. Biz onlar ın yard ımlar ına koşmam ızla, omu-
zumuzdaki çok ehemmiyetli vazife zedelenir ve muhafazas ı lâz ım olan 
ve birer tâifeye mahsus bir k ısım esaslar ve âli hakikatler kaybolmas ına 
vesile olur.
Mesela, hâdisât- ı zamaniye bahanesiyle Vehhâbîlik ve Melâmîli ğin 
bir nev’ine zemin ihzar etmek tarz ında, baz ı ruhsat- ı şer’iyeyi perde ya-
pıp eserler yaz ılm ış. Risaletü’n-Nur, gerçi umuma te şmil suretiyle de ğil, 
fakat herhalde hakikat-i İslâmiye’nin içinde cereyan edip gelen esas- ı ve-
lâyet ve esas- ı takvâ ve esas- ı azîmet ve esâsât- ı sünnet-i seniyye gibi ince, 
fakat ehemmiyetli esaslar ı muhafaza etmek bir vazife-i asliyesidir. Sevk-i 
zaruretle, hâdisât ın fetvalar ıyla onlar terk edilmez.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Telifinden otuz dört sene sonra, Münâzarat nam ındaki esere bakt ım. 
Gördüm ki Eski Said’in o zamandaki ink ılâptan ve o muhitten ve tesirat- ı 
hariciyeden ne şet eden bir hâlet-i ruhiye ile yazd ığı bu gibi eserlerinde 
hatîât var. O kusurat ve hatîât ımdan bütün kuvvetimle isti ğfar ediyorum 
ve o hatîâttan nedâmet ediyorum. Cenâb- ı Hakk’ ın rahmetinden niyaz ım 
odur ki ehl-i iman ın me’yusiyetlerini izale niyetiyle etti ği hatîât hüsn-ü 
niyetine ba ğışlans ın, affedilsin!
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   51
Eski Said’in bu gibi eserlerinde iki esas- ı mühim hükmediyor. O iki 
esas ın hakikatleri vard ır. Fakat ehl-i velâyetin ke şfiyât ı tevilâta; ve rüya-y ı 
sâd ıkan ın tevile muhtaç olduklar ı gibi, o hiss-i kablelvukuun dahi, daha 
ince tâbirlere lüzumu varken, Eski Said’in o hiss-i kablelvuku ile hisset-tiği ve o iki hakikatin tevilsiz, tâbirsiz bir surette beyan ı, k ısmen kusurlu 
ve k ısmen hilâf görünüyor.
Birinci esas : Ehl-i iman ın me’yusiyetine kar şı, “İstikbalde bir nur 
var.” diye müjde verdi ğidir. Bir hiss-i kablelvuku ile Risale-i Nur’un istik-
balde, deh şetli bir zamanda çok ehl-i iman ın imanlar ını takviye edip kur-
tarmas ını hissedip o adese ile Hürriyet ink ılâb ındaki siyaset dairelerine 
bakm ış. Tâbirsiz, tevilsiz tatbike çal ışmış; siyaset ve kuvvet ve kemiyet 
noktas ında zannetmi ş. Doğru hissetmi ş, fakat tam do ğru diyememi ş.
İkinci esas : Eski Said, baz ı dâhi siyasî insanlar ve harika ediplerin 
hissettikleri gibi, çok deh şetli bir istibdad ı hissedip ona kar şı cephe alm ış-
lard ı. O hiss-i kablelvuku tâbir ve tevile muhtaç iken, bilmeyerek resmî, 
zay ıf ve ismî bir istibdat görüp ona kar şı hücum gösteriyorlard ı. Hâlbuki 
onlara deh şet veren, bir zaman sonra gelecek olan istibdatlar ın zay ıf bir 
gölgesini as ıl zannederek öyle davranm ışlar, öyle beyan etmi şler. Maksat 
doğru, fakat hedef hata.
İşte Eski Said de eski zamanda böyle acîb bir istibdad ı hissetmi ş. 
Baz ı âsâr ında, ona hücum ile beyanat ı var. O müthi ş istibdâdât- ı acîbe-
ye karşı meşruta-y ı meşruay ı bir  vâs ıta-y ı necat görüyordu. Ve hürriyet-i 
şer’i ye, Kur’ân’ ın ahkâm ı dairesindeki me şveretle o müthi ş musibeti de-
feder diye dü şünüp öylece çal ışmış.
Evet, zaman gösterdi ki hürriyet-perver nam ını alan bir devletin, o istik-
balde gelen istibdad ın bir numûnesi olarak, üç yüz müstebit memurlar ıyla, üç 
yüz milyon Hindistan’ ı, üç yüz seneden beri, üç yüz adam gibi kolay ba ğlay ıp 
deprenmeyecek derecede istibdat alt ına alarak, e şedd-i zulmü âzamî bir dere-
cede, yani birisinin hatas ıyla binler adam ı tecziye etmek olan kanun-u müste-
bidâneye, inzibat ve adalet nam ını vermiş; dünyay ı aldatm ış, ateşe vermiş.
Münâzarat nam ındaki eserde, baz ı latîfe suretinde baz ı kay ıtlar, hâşi-
yecikler bulunur. O eski zaman telifinde zarifü’t-tab’ talebelerine bir mülâ-
tafe nev’indendir. Çünkü onlar, o da ğlarda beraberindeydiler. Onlara ders 
suretinde beyan ediyormu ş. Hem bu Münâzarat risalesinin ruhu ve esas ı52  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hükmünde olan hâtimesindeki Medresetü’z-Zehrâ hakikati ise, istikbalde ç ı-
kacak olan Risale-i Nur’a bir be şik, bir zemin ihzar etmek idi ki bilmedi ği, ih-
tiyars ız olarak ona sevkolunuyordu. Bir hiss-i kablelvuku ile o nuranî hakikati 
bir maddî surette ar ıyordu. Sonra o hakikatin maddî ciheti dahi vücuda gel-
meye başlad ı.
Sultan Re şad, 19 bin alt ın liray ı Van’da temeli at ılan o Medresetü’z-
Zehrâ’ya verdi, temel at ıldı. Fakat sâb ık Harb-i Umumî ç ıktı, geri kald ı.
Beş-alt ı sene sonra Ankara’ya gittim, yine o hakikate çal ıştım. İki yüz 
meb’ustan 163 meb’usun imzalar ıyla, o medresemize 150 bin banknot iblâ ğ 
ederek o tahsisat kabul edildi. Fakat binler teessüf, medreseler kapand ı, onlar 
ile uyuşamad ım, yine geri kald ı. Fakat Cenâb- ı Erhamü’r-râhimîn, o medre-
senin mânevî hüviyetini Isparta vilâyetinde tesis etti. Risale-i Nur’u tecessüm ettirdi. 
İnşallah, istikbalde Risale-i Nur şakirtleri o âli hakikatin maddî su-
retini de tesis etmeye muvaffak olacaklar.
Eski Said’in İttihad- ı Terakki Komitesi’ne şiddet-i muhalefetiyle beraber, 
onlar ın hükûmetine ve bilhassa orduya kar şı tarafgirâne yüksek takdirat ı ve 
iltizamlar ı ise, bir hiss-i kablelvuku ile, ya ğı içinde bulunan o cemaat-i askeri-
yede ve o cemiyet-i milliyede bir milyona yak ın ve evliya mertebesinde olan 
şüheday ı alt ı-yedi sene sonra tezahür edece ğini hissetmi ş, ihtiyars ız olarak, 
meşrebine muhalif, onlara dört sene tarafgir bulunmu ş. Sâb ık Harb-i Umumî 
çalkamas ıyla o mübârek ya ğı al ınd ı, yağı al ınm ış bir ayrana döndü. Yeni Said 
dahi Eski Said’e muhalefet edip mücahedesine döndü.
f
Âhirzamanda Hazreti İsa (aleyhisselâm)  nüzûlüne1 ve Deccal’ ı öldürmesine 
ait ehâdîs-i sahihan ın2 mana-y ı hakikîleri anla şılmad ığından, bir k ısım zâhir 
ulemâlar, o rivayet ve hadislerin zahirine bak ıp şüpheye dü şmüşler; veya s ıh-
hatini inkâr edip, veya hurafevâri bir mana verip, adetâ muhal bir sureti bek-ler bir tarzda avâm- ı müslimîne zarar verirler. Mülhidler ise, bu gibi zâhirce 
ak ıldan çok uzak hadisleri serri şte ederek hakâik-i İslâmiye’ye tezyifkârâne 
bak ıp taarruz ediyorlar. Risale-i Nur, bu gibi ehâdîs-i müte şâbihenin hakiki 
tevillerini Kur’ân feyziyle göstermi ş. Şimdilik numûne olarak birtek misal be-
yan ederiz. Şöyle ki:
1 Bkz.: Buhârî, büyû  102, mezâlim  31, enbiyâ  49; Müslim, îmân  242, 243.
2 Bkz.: Müslim, fiten 110; Tirmizî, fiten  59; Ebû Dâvûd, melâhim  14; İbni Mâce, fiten  33.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   53
“Hazreti İsa (aleyhisselâm)  Deccal ile mücadelesi zaman ında, Hazreti İsa (aley-
hisselâm)  onu öldürece ği vakitte, on ar şın yukar ıya atlay ıp sonra k ılıcı onun 
dizine yeti ştirebilir derecesinde, vücutça o derece Deccal’ ın heykeli Hazreti 
İsa’dan büyüktür.”1 meâlinde rivayet var. Demek Deccal, Hazreti İsa’dan 
(aleyhisselâm)  on, belki yirmi misli yüksek kametli olmak lâz ım gelir.
Bu rivayetin zâhirî ifadesi s ırr- ı teklife ve s ırr- ı imtihana münafi oldu ğu gi-
bi, nev-i be şerde câri olan âdetullaha muvâf ık düşmüyor.
Hâlbuki bu rivayeti, bu hadisi, –hâ şâ!– muhal ve hurafe zanneden z ın-
dıklar ı iskât.. ve o zâhiri, ayn- ı hakikat itikad eden ve o hadisin bir k ısım ha-
kikatlerini gözleri gördükleri hâlde, daha intizar eden zâhirî hocalar ı dahi ikaz 
etmek için, o hadisin, bu zamanda da ayn ı hakikat ve tam muvâf ık ve mahz- ı 
hak müteaddit manalar ından bir manas ı çıkm ıştır. Şöyle ki:
İsevîlik dini ve o dinden gelen âdât- ı müstemirresini muhafaza he-
sab ına çal ışan bir hükûmet ile, resmî ilân ıyla, zulmetli pis menfaati için 
dinsizliğe ve bolşevizme yard ım edip terviç eden di ğer bir hükûmet ki yi-
ne hasis, pis, menfaati için İslâmlar’da ve Asya’da dinsizli ğin intişarına 
taraftar olan fitnekâr ve cebbâr hükûmetlerle muharebe eden evvelki hü-kûmetin şahs- ı mânevîsi temessül etse ve dinsizlik cereyan ının bütün ta-
raftarlar ı da bir şahs- ı mânevîsi tecessüm eylese, üç cihetle bu müteaddit 
manalar ı bulunan hadisin bu zaman aynen bir manas ını gösteriyor. E ğer 
o galip hükûmet netice-i harbi kazansa, bu i şârî mana dahi bir mana-y ı 
sarih derecesine ç ıkar. Eğer tam kazanmasa da yine muvâf ık bir mana-
yı işârîdir.
Birinci cihet:  Din-i İsevî’nin hakikîsini esas tutan İsevî ruhanîlerin ce-
maati ve onlara kar şı dinsizliği tervice ba şlayan cemaat tecessüm etseler, 
bir minare yüksekli ğinde bir insan ın yan ında, bir çocuk kadar da olamaz.
İkinci cihet:  Resmî ilân ıyla, “Allah’a istinad edip dinsizli ği kald ıraca-
ğım, İslâmiyet’i ve İslâmlar’ ı himâye edece ğim.” diyen bir hükûmet yüz 
milyon küsur iken, dört yüz milyona yak ın nüfusa hükmeden bir di ğer 
devlete ve dört yüz milyon nüfusa yak ın ve onun müttefiki olan Çin’e 
ve Amerika’ya ve onlar ise zahîr ve müttefik olduklar ı olan bol şeviklere 
gâlibâne, öldürücü darbe vuran o hükûmetteki muharip cemaatin şahs- ı 
mânevîsi ile, mücadele etti ği dinsizlerin ve taraftarlar ın şahs- ı mânevî leri 
1 Bkz.: İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/496; et-Taberânî, el-Mu‘cemü’l-kebîr  11/313; ed-Deylemî, el-
Müsned  2/237; Nuaym İbni Hammâd, el-Fiten  2/543.54  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
tecessüm etse, yine minare boyunda bir insana nispeten küçük bir insa-
nın nispeti gibi olur.
Bir rivayette, “Deccal dünyay ı zapteder.”1 manas ı, “ekseriyet-i mutla-
ka ona taraftar olur.” demektir. Şimdi de öyle oldu.
Üçüncü cihet : Eğer, küre-i arz ın dört k ıtalar ı içinde2(Hâşiye) en küçü-
ğü olan Avrupa’n ın ve bu k ıtan ın da dörtte biri olmayan bir hükûmetin 
memleketi, ekser Asya, Afrika, Amerika, Avustralya’ya kar şı gâlibâne 
harp ederek, Hazreti İsa’n ın vekâletini dâvâ eden bir devletle beraber dine 
istinat edip çok müstebidâne olan dinsizlik cereyanlar ına karşı semâvî pa-
raşütlerle muharebe ve mücadele eden o hükûmet ile, ötekilerin şahs- ı mâ-
nevîleri insan suretine girse, cerîdelerin eskiden beri yapt ıklar ı gibi, dev-
letlerin kuvvetlerini ve hükûmetlerin derecelerini göstermek nev’inden o mânevî şah ıslar dahi rûy-u zemin ceridesinde, bu as ır sayfas ında birer in-
san suretinde tersim ve tasvirleri gibi temessül etseler, aynen ve tam ta-mına hadis-i şerifin mucizâne ihbar- ı gaybi nev’inden beyan etti ği hâdise-i 
âhirzaman ın müteaddit manalar ından bir manas ı çıkıyor.
Hatta, şahs- ı İsâ’n ın 
(aleyhisselâm)  semâvâttan nüzûlü3 işaretiyle bir ma-
na-y ı işârîsi olarak Hazreti İsâ’y ı (aleyhisselâm)  temsil ederek ve nam ına hare-
ket eden bir tâife dahi, şimdiye kadar i şitilmemi ş ve görülmemi ş bir tarz-
da tayyarelerle, para şütlerle semâdan bir belâ-y ı semâvî gibi nüzûl etti-
riyor, dü şmanlar ın arkas ına indiriyor. Hazreti İsâ’n ın nüzûlünün madde-
ten bir misalini gösteriyor.
Evet, hadis-i şerifin ifadesiyle Hazreti İsa’n ın semâvî nüzûlü kat’î ol-
makla beraber; mana-y ı işârîsiyle ba şka hakikatleri ifade etti ği gibi, bu 
hakikate de mucizâne i şaret ediyor.
Küçük Hüsrev olan Feyzi ve Emin’in suâli ve ilhahlar ıyla baz ı bîçârelerin 
imanlar ını şübehattan muhafaza niyetiyle bu meseleye dair yaln ız bir, iki, üç 
sat ır yazmak niyet edip ba şlarken, ihtiyar ım haricinde olarak uzun yazd ırıl-
dı. Hikmetini de anlamad ık, belki bir hikmeti var diye öylece b ırakt ık, kusura 
bakmay ınız. Bu f ıkrada tashihe ve dikkate vakit bulamad ık, müşevveş kald ı.
f
1 Bkz.: Ahmed b. Hanbel, el-Müsned  5/434, 435; Abdullah b. Ahmed b. Hanbel, es-Sünne  2/452; İbn 
Ebî Şeybe, el-Musannef  7/495.
2 (Hâşiye) Avustralya nazara al ınmam ış.
3 Bkz.: Buhârî, büyû  102, mezâlim  31, enbiyâ  49; Müslim, îmân  242, 243.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   55
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ْاٰنِóُĝْĤا َאتِĘُوóُè َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz karde şlerim ve s ıdd ık arkada şlar ım,
Var olunuz, bahtiyar olunuz. Sizin pek ciddî sa’y u gayretiniz hem bura-
da, hem ba şka yerlerde şevk ve gayreti uyand ırıyor. Cenâb- ı Hakk’a hadsiz 
şükür olsun ki gittikçe Risale-i Nur’un fütuhat ı ziyadeleşiyor. Ehl-i iman yara-
lar ını hissedip ilâçlar ını ondan buluyorlar.
Hâf ız Ali’nin mektubunda yazd ığı iki âyetin i şaretine dikkat ettik. Bizler 
dahi Nur fabrikas ının sahibi gibi çok mesrur ve müferrah olduk. Fakat Risale-i 
Nur’a bir i şaret-i gaybiyle haber veren otuz üç adet âyet, ُّٰųا َïِıَü âyetiyle4 hi-
tam buldu ğundan, bu yeni iki âyetin müstakil bir surette i şaretlerine kap ı aç ıl-
mad ı. Hem, otuz üç âyetten hangisinin tetimmesi olacak şimdilik bilinmedi. 
Yaln ız bu kadar anla şıldı ki 5َرَةٍóَÖ َامٍóَةٍ۝כِóَęَø ِيïْĺَÉِÖ fıkras ı Risale-i Nur’un nâ-
şir ve kâtiplerine mana-y ı işârî ile bak ıyor. Hem, ٌÕُÝכُ َאıĻِĘَةً۝óَّıَĉُĨ ًאęُéُĀ اĳُĥْÝَĺ 
6ٌÙَĩِّĻَĜ fıkras ı dahi, Risale-i Nur’un eczalar ına ve suhuflar ına ve kitaplar ına ma-
na-y ı işârî ile bak ıyor. Fakat cifir hesab ı ile bin üç yüz altm ış küsurdan sonra 
bu parlak vaziyeti gösterecekler diye icmâlen fehmettik.
Gül fabrikas ının bizlere, parlak bir gül-ü Muhammedî (aleyhissalâtü vesselâm)  
bahçesini hediye edecekti. Onu bütün ruh u can ımızla bekliyoruz.
Bu zamanda, –lillâhilhamd– sünnet-i seniyye dairesinde kemâl-i iman ı 
kazanan Risale-i Nur şakirtleri; evliyalar ın, mürşidlerin nazar- ı dikkatini celbe-
decek vaziyeti ald ığından, her zamanda bulunan hakikî mür şidler, her hâlde 
bu zamanda Risale-i Nur şakirtlerine mü şteri olurlar. Birisini elde etse, yirmi 
mürid kadar k ıymet verirler.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Kur’ân harflerinin adedince, Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi sizin üzerinize olsun.
4 “Allah şahittir ki...” (Âl-i İmran sûresi, 3/18)
5 “(O âyetler)… iyilik timsali çok de ğerli kâtiplerin elleriyle yaz ılıdır.” (Abese sûresi, 80/15-16) 
6 “(Maddî-manevî kirlerden temizlenmi ş olanlardan ba şkas ının dokunamayaca ğı ve her türlü bât ıldan 
uzak) tertemiz sahifeleri okuyup tebli ğde bulunan ve Allah taraf ından gönderilmi ş bir rasûl (geldikten 
sonra). O sahifelerde (iman ve hayatla ilgili) her bak ımdan mükemmel ö ğretiler ve hükümler vard ır.” 
(Beyyine sûresi, 98/2-3)56  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem, zevkli ve cazibedar velâyet tere şşuhat ı karşısında Risale-i Nur’un 
hizmetindeki me şakkat, mücahede, külfet bulundu ğundan, Feyzi’ye hitaben 
beyan edilen hakikat o tarafa da faydas ı olur diye leffen size gönderildi.
Umum karde şlerime birer birer selâm ediyorum.
f
Feyzi karde şim,
Sen Isparta vilâyetindeki kahramanlara benzemek istiyorsan, tam on-
lar gibi olmal ısın. Hapishanede –Allah rahmet eylesin– mühim bir şeyh 
ve mürşid ve cazibedar bir Nak şî evliyas ından bir zât, dört ay mütema-
diyen Risale-i Nur’un elli-altm ış şakirtleri içinde celbkârâne sohbet etti ği 
hâlde, yaln ız birtek şakirdi muvakkaten kendine çekebildi. Mütebâkisi, o 
cazibedar şeyhe kar şı müstağni kald ılar. Risale-i Nur’un yüksek, k ıymet-
tar hizmet-i imaniyesi onlara kâfi olarak kanaat veriyordu.
O şakirtlerin gayet keskin kalb ve basireti şöyle bir hakikati anlam ış 
ki: Risale-i Nur’a hizmet ise, iman ı kurtar ıyor; tarîkat ve şeyhlik ise, ve-
lâyet mertebeleri kazand ırıyor. Bir adam ın iman ını kurtarmak ise, on 
mümini velâyet derecesine ç ıkarmaktan daha mühim ve daha sevapl ıdır. 
Çünkü iman, saadet-i ebediyeyi kazand ırdığı için, bir mümine, küre-i arz 
kadar bir saltanat- ı bâkiyeyi temin eder. Velâyet ise, müminin cenneti-
ni genişlettirir, parlatt ırır. Bir adam ı sultan yapmak, on neferi pa şa yap-
maktan ne kadar yüksek ise, bir adam ın iman ını kurtarmak, on adam ı 
velî yapmaktan daha sevapl ı bir hizmettir.
İşte bu dakik s ırrı, senin Ispartal ı kardeşlerin bir k ısm ının ak ıllar ı gör-
mese de umumunun keskin kalbleri görmü ş ki benim gibi bîçâre günah-
kâr bir adam ın arkada şlığını evliyalara, belki de e ğer bulunsayd ı mücte-
hidlere dahi tercih ettiler.
Bu hakikate binaen, bu şehre bir kutup, bir gavs- ı âzam gelse, “Seni 
on günde velâyet derecesine ç ıkaracağım.” dese, sen Risale-i Nur’u b ıra-
kıp onun yan ına gitsen, Isparta kahramanlar ına arkada ş olamazs ın.
fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   57
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
َאĭَĤ ْħُÝْĥَøأَرْ َאĨ ُوفِóُè ْبِóَĄ ِģِĀَאè َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
َاءَةِóَ×ْĤا ِÙَĥْĻَĤوَ َاجِóْđِĩْĤا ِÙَĥْĻَĤوَ ِÕَאئِĔَّóĤا ِÙَĥْĻَّĥĤا ِهِñٰİ ِěَאئِĜدَ َاتِóِüَאĐ ĹِĘ ِģَאئِøَّóĤا َīِĨ 
3َīĻِĨاٰ َאتٍ،ĭَùَèوَ ًאÖَاĳَà َאİَدِïَđِÖ ُّٰųا ُħَאכُĉْĐوَأَ ْرِïَĝْĤا ِÙَĥْĻَĤوَ 
Aziz ve s ıdd ık kardeşlerim ve fedakâr ve sâd ık arkada şlar ım,
Evvelâ : Sizin, bu mübârek şuhûr-u selâse ve içindeki k ıymettar leyâli-i 
mübârekeleri tebrik ediyoruz. Cenâb- ı Hak, her bir geceyi sizin hakk ınızda bi-
rer leyle-i Regâib ve leyle-i Kadir k ıymetinde size sevap versin, âmîn...
Sâniyen : Sizin bu defa nurlu hediyelerinizin her harfine mukabil Cenâb- ı 
Erhamürrahimin defter-i a’mâlinize bin hasene yazs ın ve Âs ım’ ın ruhuna bin 
rahmet versin, âmîn...
Sâlisen : Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın ve Risale-i Nur’un hazineleri-
nin kerametli ve yald ızlı bir anahtar ı olan kalem-i Hüsrevî, elhak, Mu’cizât- ı 
Ahmediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  gizli güzelli ğini her göze gayet parlak ve gü-
zel gösteriyor. Cenâb- ı Hak bu kalemi, bu hizmette muvaffak ve dâim eyle-
sin, âmîn...
Mübârek heyetinin büyük bir kahraman ı Büyük Ali’nin sisteminde Küçük 
Ali’nin Mu’cizât- ı Kur’âniye’si, Mu’cizât- ı Ahmediye’nin tam mutab ık bir bâki 
pırlanta tarz ında mevki ald ı. Erhamü’r-râhimîn, her harfine mukabil, yazana 
on sevap ihsan eylesin, âmîn...
Mehmed Tahirî; Küçük Lutfî’nin hayrü’l-halefi ve Atabey’in kahraman ı, 
bu havaliye nurlu ve güzel hediyeleri çok k ıymettard ır. Rahmânür-Rahîm, ha-
zine-i rahmetinden ona ve pederine her hurufuna ve her kelimeye mukabil rahmet etsin, âmîn...
Ayd ınlı Hasan Ulvi’nin kuvvetli kalemi, in şaallah, merhum Âs ım’ ın nok-
san b ırakt ığı vazife-i nuriyeyi tekmil edecek ve o güzel kalemle Âs ım’ ın ve 
Lütfi’nin ruhlar ını şâd edecek. Onun küçük hediyesi, ilerideki k ıymettar hiz-
metlerini ihsas ederek büyük bir mevki ald ı. Allah ondan raz ı olsun, âmîn...
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Bize gönderdi ğiniz Risale-i Nur’lardaki harflerin –çok kazand ıran Regâib, Miraç, Berât ve Kadir gece-
lerindeki her bir en küçük zaman diliminde– çarp ımı adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi 
üzerinize olsun, Cenâb- ı Hak size bir o kadar da sevap ve hasene ihsan etsin, âmîn...58  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Risale-i Nur’un erkân- ı mühimmesinden ve resâil içinde suâlleriyle ehem-
miyetli bir mevki tutan ve onunla beraber mânen ya şayan karde şimiz Refet 
Bey’in mektubuyla ve Gül fabrikas ının gül-ü Muhammedî (aleyhissalâtü vesselâm)  
bahçesini yeti ştiren Hüsrev’in mektubuna ayr ı birer mektupla cevap yazmak 
isterdim. Fakat şimdilik vakit müsaade etmedi.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizin mektuplar ınızdan o kadar mesrur oldum ki tarif edemem. Hususan 
Hüsrev’in çok k ıymettar iki mektubunda, Hac ı Hâf ız’ın köyünde Risale-i 
Nur’un pek fevkalâde bir surette tevessüü, o iki mektubu nüsha gibi ve bir hüccet-i kât ıa gibi saklay ıp, bu havalideki talebelere bir tâziyâne-i te şvik ola-
rak gösteriliyor.
Risale-i Nur, Kur’ân’ ın bir mucize-i mânevîsi oldu ğu gibi, Hüsrev’in kale-
mi de Risale-i Nur’un pek kuvvetli bir kerameti oldu ğunu buraca her gün tas-
dik ediyoruz. Hüsrev’in mektubuna kar şı uzun mektup yazmak istiyorduk, ar-
zumuza muvaffak olamad ık.
Mübârekler kahramanlar ından Küçük Ali’nin mektubu da bana büyük bir 
ümit verdi. Merhum Abdurrahman’ ın elhak tam bir halefi olan k ıymettar ve 
mübârek büyük karde şi olan Mustafa Hulûsi’nin, Hâf ız Ahmed isminde mü-
bârek bir mahdumu, peder ve amcalar ı sisteminde Risale-i Nur’a hizmet et-
mesi, yeniden Abdurrahman dünyaya gelmi ş kadar beni müferrah etti.
Aras Atabey’de, eskide, Lütfi, Zekâi gibi iki k ıymettar şakirtlerin yerle-
rini boş b ırakmayan, Aras kahramanlar ı olan Tahir ve Abdullah Çavu ş’un 
Risale-i Nur’a hizmetleri, Aras hakk ında endişelerimi tamamen izale etti.
İsmail oğlu Hüseyin’in hastal ığı beni müteessir etti. İnşallah, tam bir Lütfi 
olacak, çok da hizmet edecek.
Sizlerin buraya gelen mektuplar ınız, k ısmen tensikle Lâhikaya dercedili-
yor. Size bu defa mahrem s ırr- ı 
1َא﴾ĭْĻَĉْĐأَ َّאĬ﴿إِ’da, istihrac- ı gaybîdeki mücmel 
hakikate dair birden kalbe ihtar edilen bir f ıkrayla Tesettür Risalesi’ne hâ şiye 
gönderiyoruz. Bu şuhûr-u selâse, seksen küsur sene bir ömrü kazand ırıyor. 
Elbette sizler gibi mücâhidler onu kazanmaya çal ışacaks ınız. Cenâb- ı Hak her 
1 “Hiç şüphesiz (sana bol ve kesilmez hay ır) verdik.” (Kevser sûresi, 108/1)KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   59
bir gecesini sizin hakk ınızda leyle-i Miraç ve leyle-i Berat ve leyle-i Kadir ka-
dar k ıymettar eylesin, âmîn...
f
Ehemmiyetli, fakat bir derece mahremdir.
Aziz karde şlerim,
Mahrem s ırr- ı 1َא﴾ĭْĻَĉْĐأَ َّאĬ﴿إِ’da, cifirle istihrac ım aynen Münâzarat 
Risalesi’nde, “Bir nur ç ıkacak ve görece ğiz?” diye gaybî müjdeler gibi, ilha-
mî ve hak bir hakikati fikrimle olan tatbikat ımda bir kusur vard ı. O kusur beni 
düşündürüyordu. Münâzarat ve Sünûhât gibi risalelerdeki müjde-i nuriyey-
le Risale-i Nur’u tam halletti. Geni ş daire-i siyasiye yerine, yüksek bir daire-i 
nuriye ile o kusuru izale etti ği gibi, َאĭْĻَĉْĐأَ َّאĬإِ sırr- ı mahreminde, on iki, on üç 
sene sonra “ İslâmiyet’e darbe vuranlar ın başlar ında öyle müthi ş bir patlay ış 
olacak ki k ıyamete kadar unutulmayacak.” meâlindeki istihrac- ı cifrî çok ge-
niş bir dairede oldu ğu hâlde, nur müjdesi s ırrının aksine olarak, dar bir daire-
de ve hususî bir hükûmette tatbik etmek suretiyle, fikrim o geni ş daireyi iha-
ta edemeyerek o hakikatin suretini de ğiştirmiş. Hâlbuki o istihrac ın gösterdi-
ği ayn ı tarihte, o rejimin müessisi ve ba şı dünyadan göçtü, darbesini yedi. Ve 
ayn ı senede, perde alt ında bilinmeyen ve küre-i arz ın ekserini ve nev-i be şe-
rin k ısm- ı âzam ını istibdad ı alt ına alan bir müthi ş cereyan ın düğümü ve dü ğ-
mesi ve mânen binler ba şından bir ba şı ve en müthi şi olan o göçüp giden 
adam tokat yedi ği ayn ı zamanda, daha sene tamam olmadan, o müthi ş ce-
reyan ın bütün ba şlar ı ve taraftarlar ı öyle semâvî müthi ş tokatlara ve şiddetli 
fırtınal ı musibetlere tutulmaya ba şlad ılar; k ıyamete kadar azab ını çekecekler 
ve çekiyorlar. Ve edyân- ı semâviyeye ve İslâmiyet’e ettikleri cinayetlerin ce-
zas ını çok geni ş bir dairede gördüler ve görüyorlar. Mimsiz medeniyetin pisli-
ğiyle dünyay ı mülevves ettikleri için, ayn ı istihrac ın gösterdi ği tarihte, o mim-
siz medeniyetin ba şına da öyle bir semâvî tokat indi ki en karanl ık vahşetten 
daha aşağı indirdi.
Elhâs ıl: S ırr- ı َא﴾ĭْĻَĉْĐأَ َّאĬ﴿إِ’da çok geni ş bir daire, dar bir dairede tat-
bik edilmi ş. Nur müjdesi ise, dar ve mânevî, fakat yüksek bir daireyi ge-
niş ve maddî bir daire suretinde tasvir edilmi şti. Cenâb- ı Hakk’a yüz bin 
1 “Hiç şüphesiz (sana bol ve kesilmez hay ır) verdik.” (Kevser sûresi, 108/1)60  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
şükür ediyorum ki bu iki kusurumu kuvvetli bir ihtar- ı mânevî ile ıslah etti; 
1َאتٍĭَùَè ْħِıِÜِّאٰĻَø ُّٰųا ِّلُïَ×ُĺ  sırrına mazhar eyledi.
2َאتِĭْכَאئِĤا ذَرَّاتِ َدِïَđِÖ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
f
Aziz karde şlerim,
Sak ın bu f ıkran ın  vâs ıtas ıyla o s ırr- ı mahremi fâ ş etmeyin ve o risaleyi de 
araştırmay ın. Yaln ız bu f ıkray ı zarars ız görseniz haslara gösterebilirsiniz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu defaki mektuplar ınız gelmeden evvel, bir ihtar ile kendi cevab ını kera-
metkârâne yazd ırm ış. Demek, mektup sahiplerinin fevkalâde sadâkatleri ke-
ramet derecesine ç ıkm ış.
Kardeşlerim!  Mektuplar ınızda çok yüksek dü şünce ve takdirat binden bir 
hisse de benim olsa, hadsiz şükrederim. Belki Risale-i Nur’un mânevî şahsi-
yeti ve çok kesretli talebeleri içinde, bilmedi ğimiz gayet yüksek bir makam sa-
hibi bir zât ın tesirat ı ve kumandas ı hissediliyor, benim gibi bin derece uzak bir 
bîçâre tasavvur ediliyor. Hakk ım olmadan bana verilen ziyade ehemmiyeti-
niz, inşaallah, size zarar ı olmaz; fakat Risale-i Nur’un hüsn-ü cereyan ına zarar 
ihtimali var. Siz bir hakikati hissediyorsunuz. Ve fevkalâde sadâkat ve ihlâs ı-
nız, inşaallah, hak görür, fakat surette bazen aldan ılır. Biz hizmetle mükellefiz. 
Neticeleri ve muvaffakiyet, Cenâb- ı Hakk’a aittir.
f
(Ehemmiyetlidir.) (Ehemmiyetlidir.)
Risale-i Nur talebelerinden bir k ısım kardeşlerimin, benim haddimin 
çok fevkinde hüsn-ü zanlar ını ve ifratlar ını tâdil etmek için ihtar edilen bir 
muhaveredir.
Bundan k ırk-elli sene evvel, büyük karde şim Molla Abdullah (rahmetullâhi 
aleyh) ile bir muhaveremi hikâye ediyorum:
1 “Allah onlar ın kötülüklerini iyiliklere, günahlar ını sevaplara çevirir.” (Furkan sûresi, 25/70 ).
2 Kâinat ın zerreleri adedince, Allah’a hamd olsun.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   61
O merhum karde şim, evliya-y ı azîmeden olan Hazreti Ziyaeddin’nin (kud-
dise sirruh)  has müridi idi. Ehl-i tarîkatça, mür şidinin hakk ında müfritane mu-
habbet ve hüsn-ü zan etse de makbul gördükleri için, o merhum karde şim 
dedi ki: “Hazreti Ziyaeddin bütün ulûmu biliyor. Kâinatta, kutb-u âzam gibi her şeye ıttılâı var.” Beni onunla raptetmek için çok harika makamlar ını be-
yan etti.
Ben de o karde şime dedim ki: “Sen mübalâ ğa ediyorsun. Ben onu gör-
sem, çok meselelerde ilzam edebilirim. Hem sen benim kadar onu hakikî sev-miyorsun. Çünkü kâinattaki ulûmlar ı bilir bir kutb-u âzam suretinde tahay-
yül ettiğin bir Ziyaeddin’i seversin. Yani o unvanla ba ğlısın, muhabbet eder-
sin. Eğer perde-i gayb aç ılsa, hakikati görünse, senin muhabbetin ya zâil olur 
veyahut dörtten birisine iner. Fakat ben, o zât- ı mübâreki senin gibi pek ciddî 
severim, takdir ederim. Çünkü sünnet-i seniyye dairesinde, hakikat mesle ğin-
de, ehl-i imana hâlis ve tesirli ve ehemmiyetli bir rehberdir. Şahsî makam ı ne 
olursa olsun, bu hizmeti için ruhumu ona feda ederim. Perde aç ılsa ve haki-
kî makam ı görünse, de ğil geri çekilmek, vazgeçmek, muhabbette noksan ol-
mak, bilâkis daha ziyade hürmet ve takdirle ba ğlanacağım. Demek ben haki-
kî bir Ziyaeddin’i, sen de hayalî bir Ziyaeddin’i seversin.”
1(Hâşiye)
Benim o karde şim insafl ı ve müdakkik bir âlim oldu ğu için, benim nokta-
yı nazar ımı kabul edip takdir etti.
Ey Risale-i Nur’un k ıymettar talebeleri ve benden daha bahtiyar ve feda-
kâr karde şlerim!
Şahsiyetim itibar ıyla sizin ziyade hüsn-ü zann ınız belki size zarar vermez; 
fakat sizin gibi hakikatbîn zâtlar vazifeye, hizmete bak ıp, o noktada bakma-
lısınız. Perde aç ılsa, benim ba ştan aşağıya kadar kusuratla âlûde mahiyetim 
görünse, bana ac ıyacaks ınız. Sizi karde şliğimden kaç ırmamak, pi şman etme-
mek için şahsiyetime kar şı haddimin pek fevkinde tasavvur etti ğiniz makam-
lara irtibat ınızı bağlamay ınız.
Ben size nispeten karde şim; mürşidlik haddim de ğil. Üstad da de ğilim, 
belki ders arkada şıyım. Ben sizin, kusurat ıma karşı şefkatkârâne dua ve him-
metlerinize muhtac ım. Benden himmet beklemeniz de ğil, bana himmet et-
menize istihkak ım var. Cenâb- ı Hakk’ ın ihsan ve keremiyle sizlerle gayet 
kudsî ve gayet ehemmiyetli ve gayet k ıymettar ve her ehl-i imana menfaatli 
1 (Hâşiye) Çünkü sen, muhabbetini ona pek pahal ı sat ıyorsun. Verdi ğin fiyat ın yüz defa ziya-
de bir mukabil dü şünüyorsun. Hâlbuki onun hakikî makam ının fiyat ına en büyük muhab-
bet de ucuzdur.62  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
bir hizmette taksimü’l-mesâi kaidesiyle i ştirak etmi şiz. Tesânüdümüzden hâ-
sıl olan bir şahs- ı mânevînin fevkalâde ehemmiyet ve k ıymeti ve üstadl ığı ve 
irşad ı bize kâfidir.
Hem madem bu zamanda her şeyin fevkinde hizmet-i imaniye en ehem-
miyetli bir vazifedir. Hem kemiyet ise, keyfiyete nispeten ehemmiyeti az-dır. Hem muvakkat ve mütehavvil siyaset âlemleri ebedî, daimî, sabit hide-
mât- ı imaniyeye nispeten ehemmiyetsizdir, mikyas olamaz, medar da ola-
maz. Risale-i Nur’un talimat ı dairesinde ve bizlere bah şettiği hizmet noktas ın-
da feyizli makamlara kanaat etmeliyiz. Haddinden fazla fevkalâde hüsn-ü zan ve müfritane âlî makam vermek yerine, fevkalâde sadâkat ve sebat ve müfri-tane irtibat ve ihlâs lâz ımd ır. Onda terakki etmeliyiz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Risale-i Nur’un kahraman ı olan Hüsrev’in bu defaki iki hediye-i kud-
siyesi ve kerametkârâne o iki semâvî hediyenin mânevî i’câz ını gözlere de 
gösterir bir tarzda bu şuhûr-u selâsede bizlere ve bu muhite hediye etmesi, 
Risale-i Nur nokta-y ı nazar ında mucizâne bir hizmettir. İnşallah, o Gül fabri-
kas ının kalemi, buralar ı da bir gülistana çevirecek. Cenâb- ı Hak, o kalem sa-
hibine, yazd ığı her harf-i Kur’ân’a mukabil, leyle-i Kadir’deki gibi otuz bin se-
vap ve rahmet ve hasene versin, âmîn, âmîn, âmîn…
Aziz karde şlerim! Sadâkatinizden tere şşuh eden ve haddimin pek çok 
fevkinde hüsn-ü zann ınıza karşı bundan evvel verdi ğim cevab ın bir tetimme-
si olarak, bu gelecek f ıkray ı iki gün evvel yazm ıştık. Sizin fevkalâde sadâkat 
ve ulüvv-ü himmetinizden tere şşuh eden bir hafta evvelki mektubunuza kar şı 
hüsn-ü zann ınızı bir derece cerheden benim cevab ımın hikmeti şudur ki:
Bu zamanda öyle fevkalâde hâkim cereyanlar var ki her şeyi kendi 
hesab ına ald ığı için, faraza hakikî beklenilen ve bir as ır sonra gelecek o 
zât dahi bu zamanda gelse, harekât ını o cereyanlara kapt ırmamak için 
siyaset âlemindeki vaziyetten ferâgat edecek ve hedefini de ğiştirecek di-
ye tahmin ediyorum.
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   63
Hem üç mesele var: biri hayat, biri şeriat, biri imand ır. Hakikat nok-
tas ında en mühimmi ve en âzam ı, iman meselesidir.
Fakat, şimdiki umumun nazar ında ve hâl-i âlem ilcaat ında en mü-
him mesele hayat ve şeriat göründü ğünden, o zât şimdi olsa da üç mese-
leyi birden umum rûy-u zeminde vaziyetlerini de ğiştirmek, nev-i be şerde-
ki câri olan âdetullaha muvâf ık gelmedi ğinden, her hâlde en âzam me-
seleyi esas yap ıp, öteki meseleleri esas yapmayacak; tâ ki iman hizmeti 
safvetini umumun nazar ında bozmas ın ve avâm ın çabuk i ğfal olunabilen 
ak ıllar ında, o hizmet ba şka maksatlara âlet olmad ığı tahakkuk etsin.
Hem, yirmi seneden beri tahripkârâne e şedd-i zulüm alt ında o derece 
ahlâk bozulmu ş ve metanet ve sadâkat kaybolmu ş ki ondan, belki de yirmi-
den birisine itimat edilmez. Bu acîb hâlâta kar şı çok fevkalâde sebat ve meta-
net ve sadâkat ve hamiyet-i İslâmiye lâz ımd ır; yoksa akîm kal ır, zarar verir.
Demek en hâlis ve en selâmetli ve en mühim ve en muvaffakiyetli hiz-
met Risale-i Nur şakirtlerinin daireleri içindeki kudsî hizmettir. Her neyse... Bu 
mesele şimdilik bu kadar yeter.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve bu eyyam- ı mübârekede dua 
ederiz ve makbul dualar ını, gelecek eyyam ve leyâli-i mübârekede istiyoruz.
Elhak, Tâhirî’nin de Lemeât hediyesini pek çok k ıymettar gördük. 
İnşallah, bu havalide ona çok sevap kazand ıracak. Tam bir Lütfi’dir; Allah 
muvaffak eylesin.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Sizin leyle-i Berât ınızı ve gelecek Ramazan ınızı tebrik eder ve bu 
gelecek leyle-i Kadri hakk ınızda ve hakk ımızda bin aydan daha hay ırlı olma-
sını ve defter-i a’mâlimize böyle geçmesini Cenâb- ı Hak’tan niyaz ediyoruz. 
Ve böylece, bayrama kadar
 َאĭَĤ ٍóْıَü ِėْĤأَ ْīِĨ ًاóْĻَì َאنِąَĨَّóĤا َاñٰİ ĹِĘ َאĬْرِïَĜ َÙَĥْĻَĤ ْģَđْäا َّħُıّٰĥĤاَ
1َīĻِĜَّאدِāĤا رِĳُّĭĤا ِģَאئِøَّóĤا ِÙَ×َĥَĉِĤوَ
duas ını etmeye niyet ettik.
1 Allah’ ım! Bu Ramazan’da Leyle-i Kadrimizi bize ve sâd ık Risale-i Nur talebelerine bin aydan daha 
hay ırlı kıl.64  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem sizin iki mucizeli Kur’ân’ ı bizlere bu mübârek aylarda göndermeniz, 
inşaallah, o derece medar- ı bereket ve sevap ve hasenât ve fütuhat olacak ki 
hakk ımızda bu Ramazan’ ın her bir günü bir leyle-i Kadir hükmüne geçece ğini 
rahmet-i ilâhiyeden ümit ederiz.
Şimdiden biz tedbir ettik ki iki Kur’ân’ ı, Risale-i Nur’un buradaki has ta-
lebeleri, Ramazan- ı Şerif’te, her biri, her günde bir cüzün sizinle beraber oku-
makla, Ramazan’ ın her gününde bir hatme-i Kur’âniye olarak, mânevî ve çok 
geniş bir mecliste, Isparta ve Kastamonu’yu ihata eden bir dairede halka tu-
tan Risale-i Nur talebelerinin ve o dairenin merkezinde sizler bulunmak cihe-tiyle Risale-i Nur şakirtlerinin etraf ınızda olarak, Nak şî’de, “hatme-i hâcegân” 
tarz ında, fakat çok büyük bir mikyasta Risale-i Nur’un bütün şakirtleri mânen 
haz ır ve o dairede bulunuyor niyetiyle tasavvurla okunmak, o kudsî hatmeyi 
yapmak Cenâb- ı Hakk’ ın rahmetinden tevfik niyaz ederiz.
Sâniyen : Hac ı Hâf ız’ın Sav köyünün kahraman talebelerinin fevkalâde 
hizmetleri, oralarda sebeb-i te şvik ve medar- ı gayret ve numûne-i imtisal ol-
duğu gibi, bu havalide dahi onlar ın o harikulâde sa’y u gayretleri, fevkalâde 
hüsn-ü misal ve numûne-i gayret olarak ehemmiyetli bir intibah ve i ştiyaka 
sebebiyet vermi ş. Kahraman Hüsrev’in onlara dair mektuplar ı, mübârek nüs-
halar gibi, tembellik, lâkaytl ık hastal ıklar ına müptelâ olanlara şifa olur, eller-
de gezer.
Râbian : İslâmköyü, Kuleönü ortas ında olan ve S ıdd ık Sabri ve Lütfi gibi 
talebeleri yeti ştiren Atabey, Aras karyesi, çok defa hat ırıma geliyordu, “Acaba 
bu köy neden geri kald ı, söndü?” diye dü şünüp müteessir oluyordum. Fakat 
Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki Tâhir ve Abdullah Çavu ş o endişemi 
tamam ıyla izale ettiler, büyük bir tesellî bana verdiler. Hatta Tahir’in bu defa 
bize hediye etti ği Lem’alar ve Yedinci Şuâ’y ı bir cilt içinde cilt ettikten sonra 
mütalâa ettim. O Tâhirî’de, bir Hüsrev, bir Lütfi, bir Âs ım gördüm. Cenâb- ı 
Hak ondan ve sizlerden ebediyen raz ı olsun. Onun o nüshas ı, burada çok i ş 
görecek in şaallah.
Kur’ân- ı Azîmüşşân ve Mu’cizü’l-Beyan’ ın, Hizbü’l-Ekberi’l-Âzam nam ın-
da, Resâilü’n-Nuriye’nin menbalar ı ve esaslar ı olan beş yüzden fazla âyâtla-
rı yazd ık, bu Ramazan’da size göndermeye muvaffak olamad ık. İnşallah, bir 
vakit size gönderilecek.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   65
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve dua ederiz. Ve bu mübârek ey-
yamda ve leyâlide dualar ını isteriz. 
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Gavs- ı Âzam’ ın 4ِÙَĺَאĭِđْĤا ِīْĻَđِÖ ُوسٌóْéَĨ َّכَĬِÍَĘ teminkârâne f ıkras ı, şimdiye 
kadar Risale-i Nur’un şakirtleri hakk ında tamamen mutab ık ç ıktı. İnşallah, 
Hüsrev, Rü ştü, Refet gibi karde şlerimizin, bilhassa Hüsrev gibi çok metin bir 
rüknün müfarakati sureten elîm ve zararl ı göründü ğü hâlde, gayet hay ırlı bir 
suret almas ını rahmet-i ilâhiyeden ümitvâr ız.
Hatta hapsimiz musibeti, gerçi zâhirî bir azap idi, fakat hakikat noktas ın-
da hizmetimiz hakk ında büyük bir inâyet ve rahmete çevrildi. Lillâhilhamd, 
sizlerin gayretinizle o havalide çok Hüsrev’ler var; meydana ç ıkmaya ba şla-
mışlar. Belki çok zamandan beri mütemadiyen çal ışmaktan Hüsrev’e bir isti-
rahat verildi. Ve k ıymettar kalemi yerinde mübârek lisan ı ve hâlisâne ahvâ-
li yine kudsî hizmetini idame etmesini inâyet-i ilâhiyeden ümitvâr ız. Nas ıl ki 
Feyzi ve Selâhaddin’in askerli ği de öyle mübârek oldu.
Hüsrev ve Hulûsi ve Rü ştü ve Refet gibi Risale-i Nur’un çok şakirtleri, 
meslek-i askeriye ve bu İkinci Harb-i Umumiye’ye münasebettar bir surette 
girmelerini ve ikinci bir harb-i umumî olaca ğını ve iştirakimizi, yani talebelerin 
iştirakini alt ı-yedi sene evvel haber vermi ş. Çünkü Yirmi Sekizinci Lem’a olan 
İkinci keramet-i Aleviye’nin İkinci Emâre’de, 5ِħْøِْźا َģِĨَאè َאĻَĘ bahsinde ْģِÜَאĝَĘ 
6َûْíَÜ َźوَ beraber olsa, bin dokuz yüz k ırk küsur oluyor. –Allahu a’lem– o tarih-
te bir harb-i umumîye i ştirakimizi, yani eski müttefikle de ğil, belki taraftarane 
onun hasm ıyla iştirake işaret ediyor diye haber vermi ş. İşte, şimdi ayn ı tarih-
tir ki Risale-i Nur’un erkân- ı mühimmesi i ştirak ediyor.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
4 Muhakkak ki sen, inâyet gözüyle gözetilip korunmaktas ın. Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb 
(Evrâd- ı Şâzelî)  s.562.
5 “Ey (kadri yüce) ismi ta şıyan!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.527)
6 “Savaş, korkma..!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.527)66  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Kardeşlerimize birer birer selâm ederiz. Hilmi, Feyzi, Nazif, Emin sizlere 
selâm ve arz- ı hürmet ederler.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
ِěَאئِĜدَ َاتِóِüَאĐ ْبِóَĄ ِģِĀَאè َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
4اٰنِóُĝْĤا ُوفِóُè ĹِĘ ْرِïَĝْĤا ِÙَĥْĻَĤ 
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bütün ruh u can ımla mübârek Ramazan ınızı tebrik ederim… Ve 
o mübârek şehirde etti ğiniz dualar ın, Cenâb- ı Hak yan ında makbul olmas ını 
Erhamü’r-râhimîn’den niyaz ederim.
Sâniyen : Bu seneki Ramazan- ı Şerif hem âlem-i İslâm için, hem Risale-i 
Nur şakirtleri için gayet ehemmiyetli, pek çok k ıymetlidir.
Risale-i Nur şakirtlerinin i ştirâk-i a’mâl-i uhreviye düstur-u esasiyele-
ri s ırrınca, her birisinin kazand ığı miktar, her bir karde şlerine ayn ı mik-
tar defter-i a’mâline geçmesi, o düsturun ve rahmet-i ilâhiyenin mukteza-sı olmak haysiyetiyle, Risale-i Nur dairesine s ıdk ve ihlâsla girenlerin ka-
zançlar ı pek azîm ve küllîdir. Her biri, binler hisse al ır. İnşaallah, emval-i 
dünyeviyenin i ştirâki gibi ink ısam ve tecezzî etmeden, her birisine, ayn ı 
amel defterine geçmesi, bir adam ın getirdi ği bir lâmba, binler aynalar ın 
her birisine ayn ı lâmba ink ısam etmeden girmesi gibidir.
Demek, Risale-i Nur’un sâd ık şakirtlerinden birisi leyle-i Kadrin ha-
kikatini ve Ramazan’ ın yüksek mertebesini kazansa, umum hakikî sâd ık 
şakirtler sahip ve hissedar olmak, vüs’at-i rahmet-i ilâhiyeden çok kuv-
vetli ümitvâr ız. 
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Kadir gecesindeki dakikalar ın âşirelerinin, Kur’ân harfleriyle çarp ımı adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti 
ve bereketi üzerinize olsun.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   67
Aziz, s ıdd ık, mübârek, kahraman karde şlerim,
Evvelâ : Bu mübârek Ramazan’da, i ştirâk-i a’mâl düstur-u esasî ile, her 
bir has karde şimizin k ırk bin dili bulunan bir melâike1 hükmünde, k ırk bin dil-
lerle, yani karde şlerin adedince mânevî dilleriyle ettikleri ve edecekleri dua-
lar, rahmet-i ilâhiye nezdinde makbul olmas ını, o lisanlar adedince, Cenâb-
ı Erhamü’r-râhimîn’den niyaz ediyoruz. Bu mahiyetteki Ramazan ınızı tebrik 
ediyoruz.
Sâniyen : Bu defaki müteaddit tesirli ve sürûrlu ve müjdeli mektuplar ını-
za karşı, bir kitap kadar cevap vermek lây ık iken, vaktin müsaadesizli ğiyle en 
kısa cevab ımdan gücenmeyiniz. En ba şta, kahramanlar yata ğı olan Sav kö-
yünün ehemmiyetli bir talebesi olan Ahmed’in mektubunda öyle bir mesele gördüm ki beni sürûr ya şlar ıyla ağlatt ırdı. Cenâb- ı Hakk’a yüz binler şükür ol-
sun. Risale-i Nur’un tamam k ıymetini, o köyün mübârek vâlideleri, han ımla-
rı tamam anlam ışlar. O mübârek han ımlar ın, k ıymettar ve hâlis âhiret hem-
şirelerimin, Risale-i Nur’un inti şarına gösterdikleri fedakârl ık, beni ve bizi ke-
mâl-i sürûrdan a ğlatt ırdı.
Zaten Risale-i Nur’un mesle ğindeki en mühim bir esas ı şefkat oldu-
ğundan ve şefkat madenleri de han ımlar oldu ğundan, çoktan beri bek-
lerdim ki kad ınlar âleminde Risale-i Nur’un mahiyeti anla şılsın.
Lillâhilhamd, bu havalide de bu yak ında erkeklerden ziyade bir i ştiyak ve 
faaliyetle buradaki han ımlar tam çal ışıyorlar, Savl ı mübâreklerin hem şireleri 
olduklar ını gösteriyorlar. Bu iki tezahür bu zamanda bir fâl-i hay ırdır ki o şef-
kat madenlerinde Risale-i Nur parlayacak, fütuhat yapacak.
Hem Sav köyünün bahad ır çobanlar ı torbalar ında Risale-i Nur’u yazmak 
için taşımalar ı, ayn ı oradaki han ımlar ın fedakârl ıklar ı gibi, bu havalide gayet 
tesirli bir medar- ı teşvik olacak. O han ımlar ın ve o çobanlar ın hususî isimlerini 
bilmek arzu ediyoruz; tâ hususî isimleriyle has talebeler içine girsinler.
Kâtip Osman’ ın hakikatli rüyas ı, elhak, büyük bir hakikate i şaret veriyor; 
çok mübârek ve müjdelidir. Rü şdü’nün rüyas ında, Peygamberimiz’in (aleyhis-
salâtü vesselâm)  emriyle Hazreti S ıdd ık (radiyallâhu anh)  minberde Yirmi Dokuzuncu 
Söz’ü hutbesinde göstermesi gibi, o gökten inen hûrîye de lâhikay ı hutbe ola-
rak okumas ı, Risale-i Nur’un makbuliyetine güzel bir i şarettir. 
f
1 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân  15/156; Ebu’ ş-Şeyh, el-Azame  2/547, 740, 742, 747, 3/868; İbni 
Kesîr, Tefsîru’l-Kur’ân  3/62.68  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Latîf ve mânidar ve be şaretli iki hâdiseyi beyan ediyorum:
Birincisi : Me’yusâne bir hât ıradan müjdeli bir ihtar:
Bugünlerde hat ırıma geldi ki hayat- ı içtimaiyeye giren hangi şeye temas 
etse, ekseriyetle günahlara mâruz kal ıyor. Her cihette günahlar serbestçe in-
san ı sar ıyorlar. “Bu kadar günahlara kar şı insan ın hususî ibadet ve takvâs ı 
nas ıl mukabele edebilir?” diye me’yusâne dü şündüm.
Hayat- ı içtimaiyedeki Risale-i Nur talebelerinin vaziyetlerini tahattur et-
tim. Risale-i Nur şakirtleri hakk ında necatlar ına ve ehl-i saadet olduklar ına 
dair kuvvetli i şaret-i Kur’âniye’yi ve be şaret-i Aleviye’yi ve Gavsiye’yi dü şün-
düm. Kalben dedim ki: “Herbiri bin yerden gelen günahlara kar şı bir dille na-
sıl mukabele eder, galebe eder, necat bulur?” diye mütehayyir kald ım. Bu ta-
hayyürüme mukabil ihtar edildi ki:
Risale-i Nur’un hakikî ve sâd ık şakirtlerinin mâbeynlerindeki düs-
tur-u esasiye olan i ştirak-i a’mâl-i uhreviye kanunuyla ve samimî ve hâlis 
tesânüd s ırrıyla her bir hâlis, hakikî şakirt, bir dille de ğil, belki karde şle-
ri adedince dillerle ibadet edip isti ğfar eder. Bin taraftan hücum eden gü-
nahlara, binler dille mukabele eder. Baz ı melâikenin k ırk bin dil ile zik-
rettikleri gibi, hâlis, hakikî, müttakî bir şakirt dahi k ırk bin karde şinin 
dilleriyle ibadet eder, necata müstehak ve in şaallah ehl-i saadet olur.
Risale-i Nur dairesinde sadâkat ve hizmet ve takvâ ve içtinab- ı kebâir 
derecesiyle o ulvî ve küllî ubûdiyete sahip olur. Elbette, bu büyük kazanc ı 
kaç ırmamak için, takvâda, ihlâsta, sadâkatte çal ışmak gerektir.
İkincisi : Eski zamanda, on dört ya şında iken icâzet alman ın alâmeti olan 
üstad taraf ından sar ık sard ırmak, bir cübbe bana giydirmek vaziyetine mâni-
ler bulundu. Ya şımın küçüklü ğüyle, memleketimizde büyük hocalara mahsus 
kisve giymek yak ışmad ığı...
Sâniyen:  O zamanda büyük âlimler, bana kar şı üstadl ık vaziyeti de-
ğil, ya rakip veyahut teslimiyet derecesine girdikleri için bana cübbe giy-
direcek ve üstadl ık vaziyetini alacak kendilerine güvenenler bulunmad ı. 
Ve evliya-y ı azîmeden dört-be ş zât ın vefat etmeleri cihetiyle, elli alt ı sene-
dir icazetin zâhir alâmeti olan cübbeyi giymek ve bir üstad ın elini öpmek, 
üstadl ığını kabul etmek hakk ımı bugünlerde, yüz senelik bir mesafede KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   69
Hazreti Mevlânâ Zülcenâheyn Hâlid Ziyâeddin kendi cübbesini, o cübbe-
ye sar ılan bir sar ık ile, pek garip bir tarzda bana giydirmek için gönderdi-
ğini baz ı emârelerle bana kanaat geldi. Ben de o mübârek ve yüz ya şında 
cübbeyi giyiyorum. Cenâb- ı Hakk’a yüz binler şükrediyorum.1(Hâşiye)
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Size gönderdi ğimiz Hizbü’l-Ekberi’l-Kur’ânî’nin ba şında yaz ılan unvan 
içinde bir cümle noksan kalm ış. Şöyle ki:
“Mu’cizâtl ı bir vird okumak isteyen bunu okusun.” yerinde, “Mu’cizâtl ı ve 
her bir harfi on ve yüz ve be ş yüz ve bin ve binler kadar sevap ve meyve ve-
ren bir virdi okumak isteyen, bu semâvî virdi okusun.” yaz ılacak.
Sâniyen : Bundan evvel müjdeli hât ırada, “Herbir hâlis ve hakiki muttaki 
şakirt, karde şleri adedince dillerle ibadet edip isti ğfar eder.” f ıkras ına, yine bir 
ihtarla bu gelen cümle ilâve edilsin. Cümle de budur:
“Risale-i Nur dairesine, sadâkat ve hizmet ve takvâ ve içtinab- ı kebâir 
derecesiyle, o ulvî ve küllî ubûdiyete sahip olur. Elbette bu büyük kazanc ı 
kaç ırmamak için takvâda, ihlâsta, sadâkatte çal ışmak gerektir.”
Sâlisen : Leyle-i Kadrinizi, hem bu gelen bayram ınızı bütün ruh u can ı-
mızla tebrik ve tes’id ediyoruz.
f
Aziz, s ıdd ık, mübârek karde şlerim, dünyada medâr- ı tesellîlerim ve 
berzah yolunda nuranî yolda şlar ım ve mah şerde inşaallah şefaatçilerim,
Sizin, hem leyle-i Kadrinizi, hem bayram ınızı bütün ruh u can ımla tebrik 
ediyorum, tes’id ediyorum.
Sâniyen : Şimdiye kadar hiç görmedi ğim bir surette, deh şetli bir hasta-
lıktan fevkalme’mul bir tarzda, Risale-i Nur’un hâlis talebelerinin şifa dua-
sının neticesi olarak, mucize gibi birden harika bir kerametle şifa bulmam ı 
size haber veriyorum. Bu vâk ıay ı müşâhede eden Emin ile Feyzi’nin o ha-
rika hastal ığa ait bu gelecek f ıkras ını medâr- ı ibret için size gönderiyorum. 
1 (Hâşiye) Bu mübârek emaneti Risale-i Nur talebelerinden ve âhiret hem şirelerimizden Âsiye 
nam ında bir muhterem han ımın eliyle ald ım.70  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bütün karde şlerimize birer birer selâm ve dua ediyorum, Hüsrev’i de merak 
ediyorum.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
Isparta’daki aziz karde şlerimize,
Üstad ımızın hastal ığı hakk ındaki me şhudât ımızı arz ve Üstad ımızın 
kesb-i âfiyetini sizlere müjde etmek istiyoruz.
Ramazan- ı Şerif’te beş gün savm- ı visâl içinde, g ıda olarak, ekmeksiz mu-
hallebi üç ka şık ve beş-alt ı kaşık da soğuk yoğurttan.. üçüncü gece, yar ım ka-
şık muhallebi ve dördüncü gecesinde iftarda sulu şehriyeden be ş kaşık ve beş 
kaşık sahurda, yine o şehriyeden ve yo ğurttan üç-dört ka şık su say ılmamak 
şart ıyla şehriyeden be ş dirhem, yo ğurt süzülse on dirhem, muhallebi susuz al-
tı-yedi dirhem, be şinci gecede, tanesiz gibi gayet hafif şehriye be ş-alt ı kaşık, 
sahurda alt ı-yedi kaşık pirinç çorbas ı, mecmuu otuz dirhem (96 gram) g ıda ile 
beş gün savm- ı visâli, teravih noksan olarak sâir vazifelerin yap ılmas ı, Risale-i 
Nur şakirtlerini ihata eden inâyetin harikalar ından bir kerametini gördük.
Üstad ımızdan hiç görmedi ğimiz, ikimiz yani Emin, Feyzi; Barla ve Isparta 
Süleyman’lar ı gibi inceden inceye hastal ık2(Hâşiye) hiddetlerini tahrik etmemek 
için ihtiyat edemedi ğimizden, şiddetli hiddetini gördük. Bu hastal ıkta yine 
eser-i rahmettir ki hiç hat ır ve hayâle gelmeyen a şr-ı âhirin gayet mühim 
gecelerinde, Üstad ımızın tam îfâ edemedi ği vazifesi yerinde, bu havalide 
her bir şakirt, kendi hususî çal ışmas ından ba şka, bir saati Üstad ı hesab ı-
na Risale-i Nur’un şakirtlerinin mücahede-i mâneviyelerine i ştirak ve on-
lar ı hedef edip, onlar ın defter-i a’mâline geçmeye, ayn ı üstad gibi çal ış-
maya ba şlad ılar.
Demek üstad yerinde, onun birkaç saat çal ışmas ına bedel, pek 
çok saatler ayn ı vazifeyi görmeye ba şlad ılar. Hatta Üstad ımız diyordu: 
“Ehemmiyetsizli ğimle beraber Isparta havalisinde karde şlerimizin a’mâl-i 
uhreviyesine bir medar, bir müheyyiç hükmünde benim kusurlu çal ışmam 
kâfi gelmiyordu. Cenâb- ı Hak, rahmetiyle, bu hastal ık vesilesiyle bir şahs- ı 
mânevî ve kuvvetli bir medar olacak bu tedbiri ihsan etti, cüz’iyetten kül-
liyete ç ıkard ı.”
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 (Hâşiye) Hastal ık o kadar şiddetli idi ki dört gecede hemen bir saat kadar uyku geldi.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   71
Yine bu hastal ığın letâifindendir ki Üstad ımızın hiç sesi ç ıkm ıyordu, 
konuşam ıyordu. Hiç beklenilmeden, bir iftar vaktinde bir doktor geldi, 
elini tuttu. Üstad ımız dedi ki: “Ben, hastal ığımı muayene ettirmem, ben 
hekimlere muhtaç de ğilim; hekim, Cenâb- ı Hak’t ır.” Birden canland ı, se-
si ç ıkmaya ba şlad ı. Güya kendisi bir doktor şeklini ald ı. Doktor ise, hasta 
vaziyetine girdi. Doktora ehemmiyetli bir mektup okudu. Doktorun der-dine devâ olacak bir ilâç oldu. Sonra top at ıldı.
Doktora dedi ki: “Burada iftar et.” Doktor dedi ki: “Bugün kusur et-
mişim, oruç tutamad ım.” demesiyle, çok hayret etti ğimiz Üstad ımızın va-
ziyeti, orucunu bozmu ş bir doktorun t ıp noktas ında hâkimane vaziyetini 
kabul etmedi ği için o vaziyet ona verildi ğini bildik.
Evet, Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsinden gelen şifa duas ı, öyle yüz bin 
doktora mukabil gelir diye biz de tasdik ettik. Bu hastal ığın leyle-i Kadir’de 
Risale-i Nur’un talebeleri, hususan mâsumlar ın ettikleri şifa dualar ı öyle bir 
derece harika bir surette tesirini gösterdi ki Üstad ımıza s ıhhat hâlinden daha 
ileri bir surette birden bir vaziyet verildi, leyle-i Kadir’e lây ık bir tarzda çal ış-
maya başlad ı. Risale-i Nur şakirtlerinden gelen bu dua-y ı şifa, harika bir mu-
cize gibi, bir keramet oldu ğunu biz gözümüzle gördük.
Orada bulunan karde şlerimize birer birer selâm ve arz- ı hürmet eder du-
alar ını isteriz.
Bura Risale-i Nur şakirtlerinden karde şiniz
Emin, Mehmed Feyzi
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık, mübârek karde şlerim ve hizmet-i Kur’âniye’de çal ışkan 
ve kuvvetli arkada şlar ım ve tarik-i hakta ve berzah seyahatinde ve âhiret 
yolunda nuranî yolda şlar ım,
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.72  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Sizin bayram ınızı, leyle-i Kadrinizi, Ramazan- ı Şerif’te makbul dualar ı-
nızı bütün ruh u can ımla tebrik ve tes’id ediyorum. Cenâb- ı Hak, bu bayra-
mın sürûrunu, hakikî ve geni ş ve umumî sürûra mukaddime ve vesile eyle-
sin, âmîn...
Sâniyen : Sizin bu mübârek bayram ın hediyesi olarak gönderdi ğiniz 
nurlu kalem hediyelerinizi o kadar k ıymettar görüyorum ki tarif edemem. 
Cennetü’l-Firdevs’te âb- ı kevser testileri gibi, kemâl-i i ştiyâk ve şükranla ve 
sürûrlu gözya şıyla kabul edip ba şıma koydum. Böyle elmas k ılıç gibi kalemle-
ri ve hakikat kahramanlar ını Risale-i Nur’a ihsan eden Cenâb- ı Hakk’a had-
siz hamd ü şükrederim.
Sizlere de o mübârek kitaplar ın yaz ılar ı her bir harfine mukabil Cenâb- ı 
Erhamü’r-râhimîn on hasene ihsan eylesin diye niyaz ediyorum.
Hakikaten Hüsrev’in infikâki beni çok müteessir etmi şti. Fakat Tâhirî o 
parlak kalemiyle benim o teessürat ımı izale eyledi. O, bütün efrad- ı ailesiy-
le, peder ve vâlidesiyle Risale-i Nur’un has talebeleri içinde her vakit hisse-dar olacaklard ır.
Hem bu Tahir’in yüzünden bugünden itibaren Atabey’de, İslâmköyü, 
Sav köyü, Kuleönü karyeleri gibi Nurs karyesine arkada ş olup umum mâne-
vî kazanc ımıza hissedar oldu.
Isparta’n ı
n Hâf ız Ali’si Kâtip Osman’ ın, elhak, ikinci bir Hüsrev oldu ğuna 
benim de kanaatim geldi. Cenâb- ı Hak, onu ve Mehmed Zühdü gibi çok feda-
kârlar ı ve Risale-i Nur’un hakiki sahiplerini Isparta’ya ihsan eylesin, âmîn...
Mübâreklerin kahramanlar ından Büyük Abdurrahman’ ın, Küçük Ali’nin, 
Hâf ız Mustafa’n ın faaliyet ve gayretleri ve Hâf ız Mustafa’n ın bu defaki mek-
tubundaki baz ı noktalar ı beni sürûr ya şıyla ağlatt ırdı. Yaln ız bu kadar var ki 
bir zarf içinde gönderilen yirmi be ş banknot bulundu, kimin zarf ından oldu-
ğunu bilemedik.
Bilirsiniz ki bütün ömrümde kimseden hediyeleri kabul edemiyorum. 
Hatta Rü şdü’nün bu defaki hediyesini reddedip hat ırını kırdım, geri çevir-
dim. Cenâb- ı Hak beni muhtaç b ırakm ıyor. İnsanlara da muhtaç etmiyor. 
Beni merak etmeyiniz. Fakat, mübârekler heyetinde öyle bir şahs- ı mâne-
vî hissediyorum ki kaidemi ona kar şı muhafaza edemiyorum. O şahs- ı mâ-
nevîyi k ızd ırmamak ve rencide etmemek için, yaln ız o paradan borç olarak 
beş liray ı bu bayram umûr-u hayriyesine sarfetmek için kabul ettim. Yirmisini KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   73
Sabri  vâs ıtas ıyla ve nam ıyla geri gönderip iade ediyorum, gücenmeyiniz. Ve 
bilhassa ( .م. ع. īùè ) gayet müstesna kalemiyle dört güzel hediyeleri pek çok 
kıymettar göründü. İnşaallah, bu havalide çoklar ı şevkle kitabete sevkede-
cek. Böyle kuvvetli kalemleri Risale-i Nur’a ihsan eden Cenâb- ı Hakk’a yüz 
binler şükür.
Mübârekler heyetinde Mehmed’in mektubu beni çok sevindirdi. Şimdi 
yazd ığım vakitte yan ımda bulunan memleketin e şraf ına okudum. O e şraflar 
da mâşallah, bârekâllah dediler, hayretle alk ışlad ılar. O mektubun ve ötekile-
rin birer k ısm ını Lâhikaya kaydedece ğiz.
Abdurrahman’ ın birinci vârisi ve Risale-i Nur’un birinci şakirdi, Büyük 
Mustafa’n ın kap ı istikbalinde arkada şı olan Hac ı Osman’ ın mektubu ve o 
mektuptaki rüyalar ı mânidar ve etti ği tâbir de do ğrudur.
Aziz karde şlerim! Sizinle konu ştuğum bu dakika iftar vaktine yar ım sa-
at kalm ış, bayram gecesidir, hastal ık şiddetlidir. Onun için fazla konu şam ıyo-
rum. Bende büyük ve tehlikeli hastal ıktan, Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsinin 
mucize gibi şifa duas ı kerametiyle o tehlike geçti. Fakat öyle şiddetli bir öksü-
rük, bir heyecan var ki sizin gibi can ımdan ziyade sevdi ğim kardeşlerimle ko-
nuşmay ı kısa kesiyorum.
Yaln ız bu kadar var ki Isparta havalisinde yüzer genç Said’ler ve Hüsrev’ler 
yetişmişler. Bu ihtiyar ve zay ıf Said dünyadan kemâl-i istirahat-i kalble veda 
etmeye haz ırdır. Ve bilhassa mühim bir medrese-i nuriye olan Sav köyünün 
başta Hac ı Hâf ız, Mustafa Gül olarak Ahmed’leri, Mehmed’leri, hatta muh-
terem han ımlar ı (Tâhirî’nin refîkas ı ve kerîmeleri gibi) ve mâsum çocuklar ı, 
Risale-i Nur’la me şgul olmalar ını düşündükçe bu dünyada cennet hayat ının 
mânevî bir nev’ini zevk ediyorum, görüyorum. Oran ın Ahmed’lerinin hediye-
sini umum o köy hesab ına bir teberrük deyip öpüp ba şıma koydum.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki gayet şiddetli, deh şetli hastal ığım, 
gayet merhametli ve çok sevapl ı olarak âfiyete yerini b ırak ıp gitti. Çok büyük 
bir nimet içinde bulundu ğunu ben ve buradaki arkada şlar ım tasdik ettik.
Hem Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür ve hamd ediyorum ki sizlerin bu de-
faki hediye-i Ramazaniyeniz olan çok güzel nüshalar ınız bu bayram ımı çok 74  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
bayramlar ı birden toplayan bir küllî bayram hükmüne geçti. Ve bilhasa ikinci 
Hüsrev olan Birinci Tâhir’in gayet dikkat ve tevafuklu yazd ığı risaleler, beni o 
derece minnettar ve mesrur ediyor ki elimden gelseydi her bir nüshas ına on 
alt ın lira verecektim. Bu derece kuvvetli bir şakirt Risale-i Nur’a sahip ç ıkmas ı 
ümitlerimizi çok kuvvetlendirdi.
Sav kahramanlar ının ve mübâreklerin karyelerine kendi karyesini, onla-
rın saf ına getirdi. Atabey (Aras) onunla ve onun gibilerle iftihar etmeli. Onun 
nüshalar ında yanl ışlar çok azd ır. Yaln ız, oralardaki nüshalarda manas ı anla-
şılmayan baz ı kelimeler varm ış ki istinsahta öylece kaydedilmi ş. Benim tashi-
himden geçen nüshalarla mukabele edilse iyi olur. O kuvvetli ve fedakâr kar-deşimizin mâsum çocuklar ının ve refikas ının yazd ıklar ı risaleleri güzelce bir 
cilt yapt ık. Görenlere, hususan buradaki Risale-i Nur’un kad ınlar dairesindeki 
kızlar ve han ımlara gayet tesirli ve cazibedar bir numûne-i te şvik oldu.
Ayd ınlı Hasan’ ın hakikaten gayet müstesna bir kalemi var ve yaz ılar ın-
da tam bir ihlâs görünür. Bu zât ne vakitten beri Risale-i Nur’a girdi ğini ve ne 
hâlde oldu ğunu merak ediyorum.
Bu defa Hulûsi’den uzun bir mektup, Abdülmecid  vâs ıtas ı
yla ald ım. 
Elhak, o karde şimiz sebat ve metanet ve ihlâsta birincili ği muhafaza ediyor. 
Ben de Abdülmecid  vâs ıtas ıyla ona yazd ım ki: “Isparta’daki karde şlerimize 
yazd ığım mektuplarda sen dahi bir muhatab ıms ın; seninle muhabere kesil-
memiş.” diye yazd ım…
Hüsrev, Refet, Rü şdü’nün vaziyetlerini de merak ediyorum. Ve bilhassa 
Hüsrev ne hâldedir? Ve Nur fabrikas ının sahibi Hâf ız Ali rahat m ıdır? Umum 
kardeşlerimize birer birer selâm ediyoruz…
f
Bugünlerde iki ince mesele kalbe geldi, vaktinde kaleme alamad ım. O 
vakit geçtikten sonra o ehemmiyetli hakikatlere birer i şaret ederiz.
Birincisi : Kardeşlerimizden birisinin namaz tesbihat ında tekâsül gös-
termesine binaen dedim:
Namazdan sonraki tesbihatlar tarîkat- ı Muhammediye’dir (aleyhissalâtü 
vesselâm)  ve Velâyet-i Ahmediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  bir evrâd ıdır. O nok-
tadan ehemmiyeti büyüktür. Sonra, bu kelimenin hakikati böyle inki şaf 
etti:KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   75
Nas ıl ki risalete ink ılâp eden velâyet-i Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm)  bü-
tün velâyetlerin fevkindedir. Öyle de o velâyetin tarîkat ı ve o velâyet-i küb-
rân ın evrâd- ı mahsusas ı olan namaz ın akabindeki tesbihat, o derece sâir 
tarîkatlar ın ve evrâdlar ın fevkindedir. Bu s ır dahi şöyle inki şaf etti ki:
Nas ıl zikir dairesinde bir mecliste veyahut hatme-i Nak şiye’de bir mescid-
de birbiriyle alâkadar heyet-i mecmuada nuranî bir vaziyet hissediliyor. Kalbi 
hüşyar bir zât namazdan sonra 1ِّٰųا َאنَéْ×ُø ..ِّٰųا َאنَéْ×ُø deyip tesbihi çekerken, 
o daire-i zikrin reisi olan Zât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın müvacehesin-
de yüz milyon tesbih edenler, tesbih elinde çektiklerini mânen hisseder. O 
azamet ve ulviyetle ِّٰųا َאنَéْ×ُø ..ِّٰųا َאنَéْ×ُø der. Sonra o serzâkirin emr-i mâne-
vîsiyle, ona ittibaen 2ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ.. ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ dediği vakit, o halka-y ı zikrin ve o çok 
geniş dairesi bulunan hatme-i Ahmediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  dairesinde 
yüz milyon müridlerin ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ.. ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ’ lar ından tezahür eden azametli bir 
hamdi dü şünüp içinde ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ ile iştirak eder ve hâkeza 3
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ.. ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ ve 
duadan sonra 4ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ..ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź otuz üç defa o tarîkat- ı Ahmediye’nin 
(aleyhissalâtü vesselâm)  halka-y ı zikrinde ve hatme-i kübrâs ında o sâb ık mana ile o 
ihvan- ı tarîkat ı nazara al ıp o halkan ın serzâkiri olan Zât- ı Ahmediye’ye (aleyhis-
salâtü vesselâm)  müteveccih olup
5ِّٰųا لَĳُøرَ َאĺ ْכَĻَĥَĐ َمٍŻَø ِėْĤأَ ُėْĤوَأَ َةٍŻَĀ ِėْĤأَ ُėْĤأَ
der, diye anlad ım ve hissettim ve hayalen gördüm. Demek tesbihat- ı salâtiye-
nin çok ehemmiyeti var.
İkinci mesele : Otuz birinci âyetin i şaretinin beyan ında, ةَĳٰĻَéْĤا نَĳُّ×ِéَÝْùَĺ 
6َאĻْĬُّïĤا bahsinde denilmi ş ki: Bu asr ın bir hâssas ı şudur ki hayat- ı dünyeviyeyi 
hayat- ı bâkiyeye bilerek tercih ettiriyor. Yani, k ırılacak bir cam parças ını bâki 
elmaslara bildi ği hâlde tercih etmek bir düstur hükmüne geçmi ş.
1 Allah’ ı bütün eksikliklerden tenzih ederim.
2 Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.
3 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.
4 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35 ; Muhammed sûresi, 47/19 )
5 Sana milyonlar salât ve milyonlar selâm olsun Yâ Resûlallah.
6 “(Vay onlara ki, âhirete inanmalar ına rağmen, bile bile) dünyay ı âhirete tercih ederler.” ( İbrahim 
sûresi, 14/3)76  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Ben bundan çok hayret ediyordum. Bugünlerde ihtar edildi ki nas ıl bir 
uzv-u insanî hastalansa, yaralansa, sâir âzâ vazifelerini k ısmen b ırak ıp onun 
imdad ına koşar. Öyle de h ırs- ı hayat ve h ıfzı; ve zevk-i hayat ve a şkı taşıyan 
ve f ıtrat- ı insaniyede dercedilen bir cihaz- ı insaniye, çok esbap ile yaralanm ış, 
sâir letâifi kendiyle me şgul edip sukut ettirmeye ba şlam ış; vazife-i hakikiyele-
rini onlara unutturmaya çal ışıyor.
Hem nas ıl ki bir cazibedar sefihâne ve sarho şane şâşaal ı bir eğlence bu-
lunsa, çocuklar ve serseriler gibi, büyük makamlarda bulunan insanlar ve mesture han ımlar dahi o cazibeye kap ılıp hakikî vazifelerini ta’til ederek i şti-
rak ediyorlar. Öyle de bu as ırda hayat- ı insaniye, hususan hayat- ı içtimaiyesi 
öyle dehşetli, fakat cazibeli ve elîm, fakat merakl ı bir vaziyet alm ış ki insan ın 
ulvî latîfelerini ve kalb ve akl ını nefs-i emmâresinin arkas ına düşürüp pervane 
gibi o fitne ate şlerine düşürttürüyor.
Evet, hayat- ı dünyeviyenin muhafazas ı için, zaruret derecesinde olmak 
şart ıyla, baz ı umûr-u uhreviyeye muvakkaten tercih edilmesine ruhsat- ı şer’i-
ye var. Fakat, yaln ız bir ihtiyaca binaen helâkete sebebiyet vermeyen bir za-
rara göre tercih edilmez, ruhsat yoktur. Hâlbuki bu as ır, o damar- ı insanîyi o 
derece şırınga etmiş ki; küçük bir ihtiyaç ve âdi bir zarar- ı dünyevî yüzünden 
elmas gibi umûr-u diniyeyi terk eder.
Evet, insaniyetin ya şamak damar ı ve h ıfz- ı hayat cihaz ı, bu as ırda isra-
fat ile ve iktisats ızlık ve kanaatsizlik ve h ırs yüzünden bereketin kalkmas ıyla ve 
fakr u zaruret-i mai şet ziyadele şmesiyle o derece o damar yaralanm ış ve şe-
râit-i hayat ın ağırlaşmas ıyla o derece zedelenmi ş ve mütemadiyen ehl-i dalâ-
let nazar- ı dikkati şu hayata celbede ede o derece nazar- ı dikkati kendine cel-
betmiş ki; ednâ bir hâcât- ı hayatiyeyi büyük bir mesele-i diniyeye tercih etti-
riyor.
Bu acîb asr ın bu acîb hastal ığına ve deh şetli maraz ına karşı Kur’ân- ı 
Mu’cizü’l-Beyan’ ın tiryak misâl ilâçlar ının nâşiri olan Risale-i Nur dayanabi-
lir; ve onun metîn, sars ılmaz, sebatkâr, hâlis, sâd ık, fedakâr şakirtleri muka-
vemet edebilir. Öyleyse, her şeyden evvel onun dairesine girmeli, sadâkatle, 
tam metanet ve ciddî ihlâs ve tam itimadla ona yap ışmak lâz ım ki o acîb has-
tal ığın tesirinden kurtulsun.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve dua ediyoruz. 
fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   77
Aziz, s ıdd ık, sebatkâr, metîn karde şlerim,
Sizin faaliyetiniz ve sebatkârâne çal ışman ız, Risale-i Nur dairesinin zem-
bereği hükmünde bizleri ve çok yerleri harekete getiriyorsunuz. Allah sizden 
ebeden raz ı olsun. Bin âmîn, âmîn…
Size, Hizbü’l-Kur’ânî’den evvel gönderilen Risale-i Nur’un virdü’l-âza-
mına ilhak etmek için bir parçay ı yazd ık; bir parçay ı da, Yirmi Dokuzuncu 
Lem’a’da yerini gösterdik. Benim hususî tefekkürat ım o neviden oldu ğu ci-
hetle bana ihtar edildi, ben de yazd ım.
Sâniyen : Birkaç gün evvel, size gönderdi ğim son mektuptaki hayat- ı 
dünyeviyenin hayat- ı diniyeye galebe etmesine dair ikinci meselesi münase-
betiyle gayet ince ve kaleme al ınmaz bir mana kalbe zâhir oldu. Yaln ız gayet 
kısa o manaya bir i şaret edece ğim. Şöyle ki:
Bu acîb asr ın hayat-perest ehl-i dalâleti aldatan, sarho ş eden, fâniler-
den, surî ald ıklar ı zevki, gayet ac ı ve elîm oldu ğunu ve ehl-i iman ın ve hi-
dayetin ayn ı yerde ve o fâniyatta bâkiyâne ve ulvî bir zevk bulundu ğunu 
gördüm ve hissettim; fakat ifade edemiyorum.
Risale-i Nur’un müteaddit yerinde nas ıl ispat etmi ş ki ehl-i dalâlet 
için, zaman- ı haz ırdan mâadâ her şey mâdum ve firaklar ın elemleriy-
le doludur. Ehl-i hidayet için, mâzi, müstakbel mü ştemilât ıyla mevcut-
tur, nurludur. Aynen öyle de fâniyatta, yani geçmi ş muvakkat vaziyetler, 
ehl-i dünya için, fenâ-y ı mutlak karanl ıklar ında mâdumdur; ehl-i hida-
yet için mevcuttur diye gördüm. Çünkü eski zamanda çok alâkadar ol-duğum zevkli veya k ıymetli ve şerefli muvakkat vaziyetleri mütehassira-
ne hat ırlad ım, müştâkane arzulad ım. “Neden bu mübârek vaziyetler mâ-
zide kal ıp fâni olsun?” dü şünürken, iman- ı billâh nuru ihtar etti ki o vazi-
yetler gerçi sureten fânidirler, birkaç cihette mevcutturlar. Çünkü Cenâb- ı 
Hakk’ ın bâki isimlerinin cilveleri olan o vaziyetler, daire-i ilimde ve elvâh- ı 
mahfuzada ve elvâh- ı misaliyede bâki olduklar ı gibi; nur-u iman ın verdiği 
bâkiyâne münasebet noktas ında fevkazzaman bir vaziyette mevcutturlar. 
Sen, o vaziyetleri çok cihetle ve çok mânevî sinemalarla görebilir ve gire-bilirsin diye anlad ım ve dedim: “Madem Allah var, her şey var.” cümlesi, 
bu büyük hakikati de ifade eder. “Kimin için Allah varsa, yani Allah’ ı
 bil-
se, her şey mevcuttur; kim Allah’ ı bilmezse, ona her şey mâdumdur.” diye 
delâlet eder. Demek, “Elemli, karanl ıklı, tahassürlü bir dirhem zevki, ayn ı 78  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
yerde yüz derece ziyade daimî, elemsiz bir zevke, sefahetle tercih edenler, 
aksi maksutlar ıyla ayn ı zevkte elîm elemleri al ır.”
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
اٰنِóُĝْĤا َאتِĘُوóُè َاءَةِóِĜ َאتِÖَاĳَà َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
3َאنَąَĨرَ ĹِĘ َאĭِÝَّĻِĭِÖ َאİĳُĩُÜَأْóَĜ ĹِÝَّĤا 
Aziz, s ıdd ık, mübârek karde şlerim,
Hâf ız Ali’nin bu defaki mektubunda çok mübârek dualar ı beni ve bizi en 
derin ruhumuzdan mesrur edip şükre sevketti. Ve her musibetzedeye ve hü-
zün ve kederlere dü şenlere, mana-y ı işârîsiyle medet-res ve halaskâr ve şifa 
ve medar- ı sürûr olan 4ْرَكَïَĀ َכَĤ َحْóْýَĬ ْħَĤأَ ve 5ًاóْùُĺ ِóْùُđْĤا َďَĨ إِنَّ her musibet-
zedeye bakt ığı gibi, bu geçen hastal ık cihetiyle bize de bakt ığını yaz ıyor.
Evet, Hâf ız Ali o noktay ı tam görmü ş. Ben de tasdiken derim ki: E ğer o 
hastal ık yirmi derece tezâuf etseydi, bizlere kazand ırdığı neticeye nispeten yi-
ne ucuz dü şerdi ve rahmet olurdu. Fakat Hâf ız Ali’nin kendi üstad ı hakk ında, 
benim haddimden pek çok ziyade isnad etti ği meziyet ve mâsumiyeti, onun 
mâsum lisan ıyla hakk ımda medih olarak de ğil, belki bir nevi dua olarak ta-
savvur ediyoruz.
Hem Hâf ız Ali’nin, Sav gibi yerler, karyeler ve Isparta birer medrese-i nu-
riye hükmüne geçmesi ve Risale-i Nur’un sâd ık şakirtleri harikulâde olarak 
günden güne yükselmeleri ve tenevvür etmeleri, bizleri, belki Anadolu’yu, belki âlem-i İslâm’ ı mesrur ve müferrah eden bir hakikatli haber telâkki edi-
yoruz.
Âhirdeki, Muhbir-i Sâd ık’ın haber verdi ği gibi “Mânevî fütuhat yap-
mak ve zulümât ı dağıtmak zaman ve zemini hemen hemen gelmekte-
dir…” diyen f ıkras ına, bütün ruh u can ımızla rahmet-i ilâhiyeden dua ile 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Ramazan’da okumay ı niyet etti ğimiz şekilde okudu ğunuz Kur’ân harflerinin k ıraatinin sevaplar ı ade-
dince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
4 “Biz, sana bir rahmet ve nimet olarak göksünü aç ıp genişletmedik mi?” ( İnşirâh sûresi, 94/1)
5 “Gerçekte, her güçlükle beraber bir kolayl ık vard ır.” (İnşirâh sûresi, 94/6)KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   79
niyaz ediyoruz, temenni ediyoruz. Fakat biz Risale-i Nur şakirtleri ise, 
vazifemiz hizmettir; vazife-i ilâhiyeye kar ışmamak ve hizmetimizi onun 
vazifesine bina etmekle bir nevi tecrübe yapmamak olmakla beraber, ke-miyete de ğil, keyfiyete bakmak, hem çoktan beri sukut-u ahlâka ve ha-
yat- ı dünyeviyeyi her cihetle hayat- ı uhreviyeye tercih ettirmeye sevkeden 
dehşetli esbap alt ında Risale-i Nur’un şimdiye kadar fütuhat ı ve z ınd ıkla-
rın ve dalâletlerin savletlerini k ırmas ı ve yüz binler bîçârelerin imanlar ı-
nı kurtarmas ı ve her biri yüze ve bine mukabil yüzer ve binler hakikî mü-
min talebeleri yeti ştirmesi, Muhbir-i Sâd ık’ın ihbar ını aynen tasdik etmi ş 
ve vukuat ile ispat etmi ş ve ediyor, in şaallah daha edecek. Ve öyle kök-
leşmiş ki inşaallah hiçbir kuvvet Anadolu’nun sinesinden onu ç ıkaramaz. 
Tâ Âhirzaman’da, hayat ın geniş dairesinde, as ıl sahipleri, yani Mehdî ve 
şakirtleri Cenâb- ı Hakk’ ın izniyle gelir, o daireyi geni şlettirir ve o tohum-
lar sümbüllenir. Bizler de kabrimizde seyredip Allah’a şükrederiz.
Hâf ız Ali’nin k ıymettar bir karde şimiz olan Ayd ınlı Hasan Ât ıf hakk ında 
medhi ve tafsili bizi minnettar etti. O karde şimiz haslar içinde her sabah ya-
nımızdad ır.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizi tebrik ediyoruz; hakikaten müdakkik hâf ızlars ınız. Hüsrev’in yaz-
dığı Kur’ân’da incecik sehivlerini bulman ız, h ıfzınızın kuvvetine tam delâlet 
ediyor. Bizler size minnettar olduk ve te şekkür ediyoruz. Cenâb- ı Hak sizler-
den ebeden raz ı olsun. Bu münasebetle, Risale-i Nur’un bir kahraman ı olan 
Hüsrev, Risale-i Nur’un hizmetinde gösterdi ği harikalar ı numûne olmak için 
bir k ısm ını beyan edece ğiz. Şöyle ki:
Bu zât, dokuz-on sene zarf ında dört yüz risale kadar dikkatli ve tevafuklu 
olarak Risale-i Nur’dan yazd ığı gibi, hâf ız olmad ığı hâlde yazd ığı iki mükem-
mel Kur’ân ile ve üçüncüsünü müteferrik surette, gözle görünür bir nevi i’câz- ı 
Kur’ân’ ı gösterir bir tarzda üç Kur’ân’ ı yazm ış, tam mukabele edilmeden bize 
gelmiş, biz de mukabele etmeden size göndermi ştik. Sizler de kemâl-i dikkat-
le, hareke ve harflerde gördü ğünüz k ırk-elli sehiv, Hüsrev’in kaleminin ne de-
rece harika oldu ğunu gösterir. Çünkü her Kur’ân’ ın 300 bin 620 harfinde o 
kadar hareke ve sükûnlar ında yaln ız k ırk elli sehiv bulunmas ı, o kalemin isa-
bette harika oldu ğunu gösterir.80  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Latîftir ki Hüsrev’in sehvini bulan bir zât, iki harfte bir sehiv etmi ş, Hüsrev 
yüz bin harfte bir sehiv etmi ş. Tashih eden, iki harfte noktay ı bırak ıp sehiv et-
miş. Demek o dikkatli hâf ızın o sehvi, Hüsrev’in o sehvini affettiriyor.
Hem bu Hüsrev’in kalemi gibi fikri, kalbi de o nisbette harika diyebiliriz. 
Risale-i Nur’a kar şı irtibat ı ve iştiyak ı ve kanaati gittikçe terakki ve inki şaf edi-
yor. Hiçbir hâdise onu sarsm ıyor, fütur vermiyor.
Hem onun bir harikas ı odur ki: Risale-i Nur’a be ş sene yabani kald ığı hâl-
de, birden intisap edip bir ay zarf ında on dört risaleyi Risale-i Nur’dan yaz-
mış.
Hem Kur’ân’ ın gözle görünen bir nevi lem’a-y ı i’câziyeyi, be ş-alt ı mus-
hafta işaretler yapt ım, hatt- ı Arabî-i Kur’ânî’leri mükemmel olan karde şleri-
me taksim ettim. Bunlar ın içinde hatt- ı Arabî-i Kur’ân’da Hüsrev onlara ye-
tişemediği hâlde, birden umum o kâtiplere ve hatt- ı Arabî muallimine tefev-
vuk eyledi. Ve hatt- ı Arabî’de, en mümtaz karde şlerimizden on derece geçti. 
Umumen onlar tasdik edip, “Evet, bizden geçti; biz ona yeti şemiyoruz.” dedi-
ler. Demek Hüsrev’in kalemi, Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın ve Risale-i Nur’un 
mucizevâri kerametleri ve harikalar ıdır.
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Evvelce, hayat- ı dünyeviyeyi hayat- ı uhreviyeye tercih etmeye dair 
yaz ılan iki parçaya tetimmedir.
Bu acîb asr ın hayat- ı dünyeviyeyi a ğırlaştırmas ı ve yaşamak şerâitini 
ağırlatmas ı ve çok etmesi ve hâcât- ı gayr-i zaruriyeyi görenekle, tiryaki ve 
müptelâ etmekle hâcât- ı zaruriye derecesine getirmesiyle hayat ı ve yaşa-
may ı, herkesin her vakitte en büyük maksat ve gayesi yapm ıştır. Onunla 
hayat- ı diniye ve ebediye ve uhreviyeye kar şı ya set çeker, veya ikinci, 
üçüncü derecede b ırak ır. Bu hatas ının cezas ı olarak öyle deh şetli bir to-
kat yedi ki dünyay ı başına cehennem eyledi.
İşte bu deh şetli musibette, ehl-i diyanet dahi büyük bir vartaya dü şüyor-
lar ve k ısmen anlam ıyorlar. Ezcümle:
Ben gördüm ki ehl-i diyanet, belki de ehl-i takvâ bir k ısım zâtlar bizim-
le gayet ciddî alâkadarl ık peyda ettiler. O bir -iki-zâtta gördüm ki diya neti KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   81
ister ve yapmas ını sever, tâ ki hayat- ı dünyeviyesinde muvaffak olabilsin, 
işi rast gelsin. Hatta tarîkat ı, keşif ve keramet için ister. Demek âhiret ar-
zusunu ve dinî vezâifin uhrevî meyvelerini dünya hayat ına bir dirsek, bir 
basamak gibi yap ıyor. Bilmiyor ki saadet-i uhreviye gibi saadet-i dünyevi-
yeye dahi medar olan hakâik-i diniyenin fevâid-i dünyeviyesi, yaln ız mü-
reccih (tercih edici) ve te şvik edici derecesinde olabilir. E ğer illet derece-
sine ç ıksa ve o amel-i hayr ın yapmas ına sebep o fayda olsa, o ameli iptal 
eder; lâakal ihlâs ı kırılır, sevab ı kaçar.
Bu hasta ve gaddar ve bedbaht asr ın belâ ve vebas ından ve zulüm 
ve zulmetinden en mücerreb bir kurtar ıcı, Risale-i Nur’un mizanlar ı ve 
muvazeneleriyle, ne şrettiği nur oldu ğunu k ırk bin şahit vard ır. Demek 
Risale-i Nur’un dairesine yak ın bulunanlar içine girmezse, tehlike ihti-
mali kavîdir.
Evet 1َةِóِìْٰźا ĵَĥَĐ َאĻْĬُّïĤا ةَĳٰĻَéْĤا نَĳُّ×ِéَÝْùَĺ işaretiyle, bu as ır hayat- ı dünyevi-
yeyi hayat- ı uhreviyeye, ehl-i İslâm’a da bilerek, severek tercih ettirdi.
Hem 1334 tarihinden ba şlay ıp, öyle bir rejim ehl-i İslâm içine de sokul-
du. Evet 2َةِóِìْٰźا ĵَĥَĐ cifir ve ebced hesab ıyla (1333) veya dört ederek, ayn ı 
vakitte, eski Harb-i Umumî’de İslâmiyet dü şmanlar ı galebe çalmakla, muahe-
de şartlar ını, dünyay ı dine tercih rejimi mebdeine tevafuk ediyor. İki üç sene 
sonra bilfiil neticeleri görüldü.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu şiddet-i so ğukta sizden haber almad ığım için merak eyliyorum. Size, 
bu soğuğun bana verdi ği şefkatli bir endi şeden ç ıkan arkadaki meseleyi gön-
deriyorum. Belki size de faydas ı olur.
Hem buraca faydas ı görülen ha şre dair parçalar ı Onuncu Söz’ün âhirinde 
toplay ıp, bir lâhikas ı hükmüne gelmi ştir. Birinci parça, Dokuzuncu Şuâ olan 
mukaddime-i ha şriye, Onuncu Söz’ün arkas ında yaz ılacak ve bunun arkas ında, 
o mukaddime-i ha şriyenin birinci makam ının yerinde ve bedeline “Otuzuncu 
Lem’a’n ın ism-i Hayy’a dair Dördüncü Remzi” yaz ılacak. Bunun arkas ında, 
İkinci Şuâ olan Tevhid Risalesi’nin ha şri ispat ına dair hâti mesinin ba şından tâ 
1 “Bile bile dünyay ı (âhirete) tercih ederler.” ( İbrahim sûresi, 14/3).
2 “Âhirete (tercih ederler)”82  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
“Bu haşrin dört meselesi şimdilik yeter. Yine sadedimize dönüyoruz” cümle-
sine kadar yaz ılacak. Sonra bunun arkas ından İhtiyarlar Lem’as ı’nın Beşinci 
Ricas ı’nın ortas ından başlayan, “Evet, nass- ı hadis ile, nev-i be şerin en müm-
taz şahsiyetleri olan yüz yirmi dört bin enbiyan ın1, ilâ âhir...” tâ Alt ınc ı Rica’ya 
kadar yaz ılacak. Eğer haşre ait sâir risalelerde bunlar gibi parçalar varsa, mü-
nasip görseniz ilâve edersiniz. Bunlar ın heyet-i mecmuas ının tesiri büyüktür.
f
 (Gayet ehemmiyetlidir.)  (Gayet ehemmiyetlidir.)
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Şiddet-i şefkat ve rikkatten, bu k ışın şiddetli so ğuğuyla beraber mânevî 
ve şiddetli bir so ğuk ve musibet-i be şeriyeden bîçârelere gelen felâketler, he-
lâketler, sefaletler, açl ıklar şiddetle rikkatime dokundu. Birden ihtar edildi ki:
Böyle musibetlerde kâfir de olsa hakk ında bir nevi merhamet ve mükâ-
fat vard ır ki o musibet ona nispeten çok ucuz dü şer. Böyle musibet-i semâvi-
ye mâsumlar hakk ında bir nevi şehâdet hükmüne geçiyor.
Üç-dört ayd ır ki dünyan ın vaziyetinden ve harbinden hiçbir haberim yok-
ken, Avrupa’da, Rusya’daki çoluk çocu ğa ac ıyarak tahattur ettim. O mânevî 
ihtar ın beyan etti ği taksimat bu elîm şefkate bir merhem oldu. Şöyle ki:
O musibet-i semâviyeden ve be şerin zâlim k ısm ının cinayetinin ne-
ticesi olarak gelen felâketten vefat eden ve peri şan olanlar, e ğer on be ş 
yaşına kadar olanlar ise, ne dinde olursa olsun şehid hükmündedir. 
Müslümanlar gibi büyük mükâfat- ı mâneviyeleri, o musibeti hiçe indirir.
On beşinden yukar ı olanlar, e ğer mâsum ve mazlum ise, mükâfat ı büyük-
tür, belki onu cehennemden kurtar ır. Çünkü âhirzamanda madem fetret de-
recesinde din ve din-i Muhammedî’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  bir lâkaytl ık perdesi 
gelmiş. Ve madem âhirzamanda Hazreti İsâ’n ın (aleyhisselâm)  din-i hakikîsi hük-
medecek, İslâmiyet’le omuz omuza gelecek. Elbette şimdi, fetret gibi karanl ık-
ta kalan ve Hazreti İsa’ya (aleyhisselâm)  mensup H ıristiyanlar ın mazlumlar ı, çek-
tikleri felâketler onlar hakk ında bir nevi şehâdet denilebilir. Hususan ihtiyarlar 
1 124 bin Nebî, 315 (veya 313) rasûl oldu ğuna dair bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  5/265; İbni 
Hibbân, es-Sahîh  2/77; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  8/217.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   83
ve musibetzedeler, fakir ve zay ıflar, müstebit büyük zâlimlerin cebir ve şiddet-
leri alt ında musibet çekiyorlar. Elbette o musibet onlar hakk ında medeniyetin 
sefahetinden ve küfran ından ve felsefenin dalâletinden ve küfründen gelen 
günahlara keffaret olmakla beraber, yüz derece onlara kârd ır diye hakikatten 
haber ald ım, Cenâb- ı Erhamürrâhîmin’e hadsiz şükrettim. Ve o elîm elem ve 
şefkatten tesellî buldum.
Eğer o felâketi gören zâlimler ise ve be şerin perişaniyetini ihzar eden gad-
darlar ve kendi menfaati için insan âlemine ate ş veren hodgâm, alçak insî 
şeytanlar ise, tam müstehak ve tam adalet-i rabbâniyedir.
Eğer o felâketi çekenler mazlumlar ın imdad ına koşanlar ve istirahat-i be-
şeriye için ve esasat- ı diniyeyi ve mukaddesat- ı semâviyeyi ve hukuk-u insa-
niyeyi muhafaza için mücadele edenler ise, elbette o fedakârl ığın mânevî ve 
uhrevî neticesi o kadar büyüktür ki o musibeti onlar hakk ında medar- ı şeref 
yapar, sevdirir.
f
Kardeşlerim,
Bugünlerde Rumûzât- ı Semâniye’ye ait iki risaleyi ehemmiyetli talebe-
lere, bir yere, gönderdim; yol kapand ı, gitmedi. O iki risaleyi tekrar dikkatle 
mütalâa ettim. Fikren dedim ki: “Bu zevkli, güzel, merakl ı, şirin bir maksada 
giden bu tevafuklu yolda ne için sevkedilmeden perde indi, ba şka yolda sev-
kedildik, çal ıştırıldık?”
Birden ihtar edildi ki: O gaybî esrar ı açacak olan meslekten yüz derece 
daha ehemmiyetli ve k ıymetli ve umumî ihtiyaca medar ve herkes bu zaman-
da ona şiddetle muhtaç ve İslâmiyet’in temel ta şlar ı olan hakâik-i imaniye ha-
zinesine hizmet etmeye ve istifadeye zarar gelecekti. En büyük ve en yüksek maksat olan hakâik-i imaniyeyi, ikinci derecede b ırakacakt ı. Onun için idi.
Sûre-i 
1ِّٰ﴾ųا ُóْāَĬ אءَƯä ﴿إِذَا remzinde, esrar- ı gaybiye gösterildi, birden ka-
pand ı, perde indi.
Hem bu s ır içindir ki o yolda fazla istihdam edilmedik. Yaln ız o meslek-i 
tevafukiyenin tere şşuhat ından Risale-i Nur’un hakkaniyetine bir imza ve ce-
zaletine bir zînet ve huruf-u Kur’âniye’nin intizam ından ve vaziyetlerinden te-
zahür eden bir nevi i’câz ç ıktı. Daha o yolda çal ıştırılmad ık.
1 “Allah’ ın yard ımı geldiği zaman..” (Nasr sûresi, 110/1)84  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------  YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Umum karde şlerimize ve Risale-i Nur’da ders arkada şlar ıma birer birer 
selâm ve dua ederiz ve dualar ını rica ederiz.
f
Aziz, s ıdd ık, mübârek, mâsum karde şlerim,
Sizin çok mübârek ve nazar ımızda çok k ıymettar ve benim nazar ımda 
cennetin 1ُونَïَّĥَíُĨ َانٌïْĤوِ taraf ından ebedî ve Firdevsî bir hediye-i kudsiye gibi 
geçen ve gelen iki bayram ı cennetin şekerlemeleri ve tatl ılar ı gibi tatl ılaştıran 
ve zînetlerin ve nak ışlar ın yetmiş tarzlar ını giyen hurilerin hulleleri ve libasla-
rı gibi, mânevî meclisimizi zînetlendiren kalem hediyenizi ald ık. Bu hediye, 
Risale-i Nur hizmeti noktas ından ne derece ehemmiyetli oldu ğunu bugünler-
de başıma gelen ve rüyama giren bir hâdiseyle anlay ınız. Şöyle ki:
Bu çok k ıymettar mânevî hediyeyi almazdan üç gün evvel, aynen hedi-
yeniz Kastamonu’ya gelece ği an ında rüyada görüyorum ki; terfi-i makam ve 
rütbe için bizlere bir ferman- ı şâhâne mânevî bir cânipten geliyor, kemâl-i hür-
metle ellerinden tutup bize getiriyordular. Biz bakt ık ki o ferman- ı âli, Kur’ân- ı 
Azîmüşşân olarak ç ıktı. O hâlde bu mana kalbe geldi: Demek Kur’ân yüzün-
den Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsi ve biz şakirtleri, bir terfi ve terakki ferma-
nını âlem-i gayptan alaca ğız.
Şimdi tâbiri ise, o ferman ı temsil eden mâsumlar ın kalemiyle mânevî tef-
sir-i Kur’ân’ ı ald ığımızd ır. Bu rüyan ın şimdiki tâbiri ç ıkmadan bir-iki saat ev-
vel Feyzi ile Emin’in gösterdikleri tâbir dahi hakt ır ve ehemmiyetlidir.
Hem bu medâr- ı sürûr ve ferah olan hediye-i nuraniyeyi bir hiss-i kablel-
vuku ile benim ruhum tam hissetmi ş, akla haber vermemi ş idi ki o gelmeden 
iki gün evvel, Feyzi ve Emin’in f ıkras ında beyan edilen, rüyay ı gördüğüm ge-
cenin gününde, sabahtan ak şama kadar ve ikinci günü de k ısmen hiç görme-
diğim bir tarzda bir sevinç, bir sürûr hissedip mütemadiyen bir bahaneyle fe-
rah ımı izhar edip, otuz-k ırk defa tebessümle güldüm.
Hem ben ve hem Feyzi, taaccüp ve hayret ettik. Otuz günde2(Hâşiye) bir 
defa gülmeyen, bir günde otuz defa gülmek bizleri hayrette b ırakt ı. Şimdi an-
laşıldı ki o sürûr, o sevinç mezkûr mânevî ferman ı temsil eden mâsumlar ın 
1 “Ebedîliğe ermiş çocuklar” (Vâk ıa sûresi, 56/17 ; Dehr sûresi, 76/19 )
2 (Hâşiye) Evet, hiçbir vakit Üstad ımızı bu kadar ne ş’eli görmemi ştik. Sebebini bilmedi ğimiz-
den hayret ediyorduk.
Emin, FeyziKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   85
ve ümmîlerin kalemlerinin yaz ılar ı, nesl-i âtînin sahâif-i hayatlar ına, âlem-i 
İslâm’ ın sayfa-y ı mukadderat ına ve ehl-i iman istikbalinin defterlerine ne şr-i en-
vâr edeceklerinin ve o mâsumlar ın hâlis ve sâfi amelleri ve hizmetleriyle say-
fa-y ı a’mâlimizde hasenâtlar ını yaz ıp kaydetmesinin ve Risale-i Nur şakirtle-
rinin mukadderat ını mesûdâne idamesinin haberini veren, o daha gelmeyen 
hediyeden geliyordu. Benim, o azîm yekûndan hisseme dü şen binden bir cü-
zü ruhen hissedilmi ş, beni mesrurâne heyecana getirmi ş idi.
Evet, böyle yüzer mâsumlar ın makbul amelleri ve reddedilmez duala-
rı sâir karde şlerimin defterlerine geçmesi misillü, benim gibi bir günahkâr ın 
sayfa-y ı a’mâline dahi girmesi, binler sürûr ve sevinç verir. Böyle karanl ık bir 
zamanda, bu a ğır şerâit alt ında böyle mâsumâne ve kahramanâne çal ışmak 
için, biz, hem o mâsumlar ı ve o ümmîleri ve muallimlerini tebrik, hem peder 
ve vâlidelerini tebrik, hem köylerini tebrik, hem memleketlerini, hem milletle-rini, hem Anadolu’yu tebrik ederiz.
Mübârek mâsumlar ın ve ümmîlerin her birisine birer hususî te şekkürnâ-
me ve tebriknâme yazmak elimden gelseydi yazacakt ım. Öyleyse bu arzumu 
bilfiil yaz ılm ış gibi kabul etsinler. Ben onlar ın isimlerini bir daire suretinde ya-
zacağım, dua vaktinde bakaca ğım. Hem onlar ı Risale-i Nur’un has şakirtleri 
dairesine dâhil edip, bütün mânevî kazançlar ıma hissedar edece ğim.
Benim taraf ımdan onlar ın peder ve vâlidelerine veya akrabalar ına ve üs-
tadlar ına selâmlar ı
mızı tebliğ ediniz. Cenâb- ı Hak, onlar ı ve evlâtlar ını dünya-
da ve âhirette mesut eylesin, âmîn...
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve dua ederiz ve dualar ını 
Kur’ân’ ın medh ü senâs ına mazhar olan bu leyâli-i a şir olan on gecelerde ri-
ca ediyoruz. Emin’in ve Feyzi’nin rüyaya dair f ıkralar ını da leffen gönderiyo-
rum.
f
Isparta’daki karde şlerimize,
Latîf bir rüyan ın kadere ait bir meseleyi, şuhûd derecesinde bize kanaat 
verdiği gibi, o latîf rüyan ın ciddî ikinci parças ı bizlere mânevî bir müjde ve be-
şaret verdi ği cihetle, siz karde şlerimize beyan ediyoruz. Şöyle ki:
İki gün evvel Üstad ımız rüyada görüyor ki: Ben, yani Feyzi ile beraber 
gezmeye ç ıkıyoruz. Giderken, birden ben Üstad ıma söylüyorum ki: “Buradan 
ben ay ının tesbihini toplayaca ğım.” Üstad ım da bak ıyor ki beyaz ipler gibi 86  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
dolaşmış birşey görüyor. Bu acîb güldürecek sözümden ve ay ıya tesbih isnad 
etmek vaziyetimden çok şiddetli gülerek uyanm ış. Uyand ıktan sonra da gül-
müş. Akşama kadar hiç görülmemi ş bir tarzda, yirmi otuz defa o hâdise-i nev-
miyeyi gülerek benimle mülâtefe etti. Münasebet olmayan baz ı şeyler ile tâbi-
re çal ıştıksa da tâbire münasebet tutmad ı.
Sonra ikinci gün âdet-i müstemirrede, kendi tecrübesiyle rüya-y ı sâd ıka-
nın k ısmen ayn ı günde, k ısmen ikinci günün ayn ı saatinde, bana benzeyen 
bir dost –ki rüyada Üstad ıma benim suretimde görünmü ş– Üstad ımızın ya-
nına geldi. Dedi ki: “Ay ının yağını toplayanlardan al ıp; ve müezzin ve tesbih 
yapan bir adam ın tavsiyesiyle mühim bir adama, her sabah hastal ık için yut-
mas ını nas ıl görüyorsun?”
Üstad ımız da rüyada güldü ğü gibi aynen öyle gülmü ş. Birden rüya hat ı-
rına gelip bu acîb ve ayn ı ayn ına tâbiri kemâl-i taaccüp ve hayretle kar şılay ıp 
ona demi ş: “Sak ın istimâl etmesin.”
Yirmi Sekizinci Mektub’un rüyaya ait Birinci Risalesinin Alt ınc ı Nüktesinde 
rüya-y ı sâd ıka, kader-i ilâhinin her şeyi ihata etti ğine bir hüccet-i kât ıa hük-
münde Üstad ımız binler tecrübeyle gördü ğü gibi; aynen bu vâk ıa dahi bizle-
re şuhûd derecesinde kat’î ispat etti ki hâdisat, vücuda gelmeden evvel mu-
kadderdir, mâlûmdur, muayyendir, kader-i ilâhinin mizan ıyla geliyor diye, bu 
rükn-ü imaniye bize gayet latîf ve kat’î bir numûne oldu.
Hem ayn ı rüyan ın ikinci tabakas ında Üstad ımız görüyor ki; Risale-i 
Nur’un heyetine bir ferman geliyor. Birden geldi, o kudsî ferman Kur’ân ç ık-
tı. Bunun tâbiri, ayn ı günün ayn ı tecrübe saatinde, Kur’ân’ ın Hizbü’l-Ekber’i 
ümit edilmedi ği bir vakitte, mâlûm Âsiye Han ım’ ın hanesinde etraf ı tezyin 
edilen Hizbü’l-Ekber’i yüz senelik bir güzel kap içinde, o kab ın, üstünde s ır-
mayla padi şahlar ın mühim fermanlar ında tuğra-y ı şâhâne işlenmiş olduğu-
nu gördük.
Üstad ımız dedi ki: Ferman geldi diye Kur’ân ç ıktı. Şimdi de Kur’ân’ ın 
Hizbü’l-Ekber’i geldi. Üstünde ferman tu ğras ı bulunduğundan, Risale-i Nur’un 
heyetine be şaretli ve medâr- ı feyiz ve terakki bir ferman- ı rabbânî hükmüne 
geçeceğini rahmet-i ilâhiyeden bekliyoruz. Bu tâbirden sonra ikinci günü, si-
zin çok k ıymettar hediyeniz hakikî tâbirini güne ş gibi meydana ç ıkard ı.
Risale-i Nur talebelerinden ve daimî hizmetçilerinden
Emin ve Küçük Hüsrev olan Feyzi
fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   87
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bütün ruh u can ımla bayram ınızı tebrik ederim. Ve bu bayram ımı çok 
mübârekle ştiren mübârek mâsumlar ın ve muhterem ümmî ihtiyarlar ın ve üs-
tadlar ının bu defa gönderdikleri k ıymettar risaleleri be ş cilt olarak güzelce cilt-
lettirdik, tanzim ettik. İnşaallah, onlardan çok istifade edilecek. O mübârek 
mâsumlar ın ve muhterem ümmîlerin mâsumane ve hâlisane yazd ıklar ı risale-
ler, Risale-i Nur’un kerametine, yaz ılar ı da bir keramet ilâve etti ğini ve en gü-
zel yaz ılardan ziyade tesirli oldu ğunu hissediyoruz.
Hatta Feyzi’nin güzelce ciltletti ği çocuklar ın tevafuklu mecmuas ını getir-
diği vakit kuluncum ziyade a ğrıyordu. Dedim: “Aman karde şim, benim ku-
luncumu tut, pek a ğrıyor.” Birden o mecmuay ı açt ık; bakt ım, birden öyle bir 
şifa oldu ki kuluncumu unuttuk. Sonra tahattur ettik, hayret ettik.
Hem o risaleleri yazanlar ın isimlerini, hem ya şlar ını, o beş mecmuan ın 
başlar ında medâr- ı ibret ve onlara dua ettirmek için dercedece ğiz. Onlar ı ve 
hususan üstadlar ını ve peder ve vâlidelerini benim taraf ımdan birer birer, 
hem bu hizmetlerini hem bayramlar ını tebrik ediniz.
Hem Isparta hakk ında benim büyük ümidimi fiilen ispat ettikleri için, ba-
na büyük bir teselli verdikleri için, ölünceye kadar minnettarl ığımı onlara ve 
mübârekler heyetine ve medrese-i nuriye ve Nur ve Gül fabrikas ı sahipleri-
ne tebliğ ediniz.
Namaz tesbihat ının s ırrına göre, nas ıl ki namazdan sonra tesbih ve zi-
kir ve tehlil ile bir hatme-i muazzama-y ı Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm)  
ve zikir ve tesbih eden ve rûy-u zemin kadar geni ş bir halka-y ı tahmidat- ı 
Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm)  dairesine tasavvuran ve niyeten girmek me-
dâr- ı füyuzat oldu ğu gibi, ben ve biz de Risale-i Nur’un geni ş daire-i dersin-
de ve halka-y ı envâr ında ders alan ve dua eden ve çal ışan binler mâsum li-
sanlar ın ve mübârek ihtiyarlar ın dualar ına ve a’mâl-i salihalar ına hissedar ol-
mak ve dualar ına âmîn demek hükmünde olarak, onlarla tayy- ı mekân ede-
rek, hayalen omuz omuza, diz dize bulunmak hayaliyle ve niyetiyle ve tasav-vuruyla kendimizi fevkalhad bahtiyar biliyoruz. Hususan âhir ömrümde böy-le k ıymettar, mâsum mânevî evlâtlar ı ve yüzer küçük Abdurrahman’lar ı bul-
mak, benim için dünyada bir cennet hayat ı hükmüne geçiyor.
Geçen Ramazan- ı Şerif’te, hastal ığım münasebetiyle, her bir karde şim 
benim hesab ıma birer saat çal ışmalar ının pek büyük neticesini aynelyakîn 
ve hakkalyakîn gördü ğümden, böyle dualar ı reddedilmez mâsumlar ın ve 88  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
mübârek ihtiyarlar ın ve bahtiyar üstadlar ının, benim hesab ıma aras ıra lisa-
nen ve kalben dualar ı ve çal ışmalar ı, kalemleriyle yard ımlar ı, benim Risale-i 
Nur’a hizmetimin uhrevî bir netice-i bâkiyesini dünyada dahi bana gösterdi. 
1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
f
 (Çok ehemmiyetlidir.)  (Çok ehemmiyetlidir.)
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bugünlerde, gayet sâd ık ve dikkatli bir karde şimizin ihtiyats ızlığından kü-
çük bir tokat yemesi münasebetiyle, hem bu dört ay müddetçe, binler adam kadar alâkadar oldu ğum hâlde ahvâl-i âlemden, siyaset ve harpten katiyen 
bir haber almay ıp ve istemeyip ve merak etmez bir tarzda bulunmamdan, 
Feyzi ve Emin gibi has karde şlerimin hayretleri ve istifsarlar ı sebebiyle bir ha-
kikatten, çok defa beyan etti ğim gibi yine bir parça ondan bahsetmek lüzum 
oldu. Şöyle ki:
Hakâik-i imaniye, her şeyden evvel bu zamanda en birinci maksat ol-
mak ve sâir şeyler ikinci, üçüncü, dördüncü derecede kalmak ve Risale-i 
Nur’la onlara hizmet etmek en birinci vazife ve medâr- ı merak ve mak-
sud-u bizzat olmak lâz ım iken, şimdiki hâl-i âlem hayat- ı dünyeviyeyi, hu-
susan hayat- ı içtimaiyeyi ve bilhassa hayat- ı siyasiyeyi ve bilhassa mede-
niyetin sefahet ve dalâletine ceza olarak gelen gadab- ı ilâhinin bir cilve-
si olan Harb-i Umumî’nin tarafgirâne, damarlar ı ve âsâblar ı tehyiç edip 
bât ın-ı kalbe kadar, hatta hakâik-i imaniyenin elmaslar ı derecesine o za-
rarl ı, fâni arzular ı yerleştirecek derecesinde bu me ş’um as ır öyle şırınga 
etmiş ve ediyor ve öyle a şılam ış ve aşılıyor ki Risale-i Nur dairesi haricin-
de bulunan ulemâlar, belki de veliler o siyasî ve içtimaî hayat ın râb ıtala-
rı sebebiyle, hakâik-i imaniyenin hükmünü ikinci, üçüncü derecede b ıra-
kıp, o cereyanlar ın hükmüne tâbi olarak, hemfikri olan münaf ıklar ı se-
ver. Kendine muhalif olan ehl-i hakikati, belki ehl-i velâyeti tenkit ve adâ-vet eder, hatta hissiyat- ı diniyeyi o cereyanlara tâbi yaparlar.
İşte bu asr ın bu acîb tehlikesine kar şı, Risale-i Nur’un hizmet ve me ş-
galesi, şimdiki siyaseti ve cereyanlar ı
nı o derece nazar ımdan ıskat etmi ş 
ki bu Harb-i Umumî’yi bu dört ayda merak etmedim, sormad ım.
1 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   89
Hem Risale-i Nur’un has talebeleri, bâki elmaslar hükmünde olan 
hakâik-i imaniyenin vazifesi içinde iken zâlimlerin satranç oyunlar ına 
bakmakla vazife-i kudsiyelerine fütur vermemek ve fikirlerini onlarla bu-laştırmamak gerektir.
Cenâb- ı Hak, bize, nur ve nuranî vazifeyi vermi ş, onlara da zulümlü 
zulümâtl ı oyunlar ı vermiş. Onlar bizden isti ğna edip yard ım etmedikleri 
ve elimizdeki kudsî nurlara mü şteri olmad ıklar ı hâlde, biz onlar ın karan-
lıklı oyunlar ına vazifemizin zarar ına bakmaya tenezzül etmek hatad ır. 
Bize ve merak ımıza, dairemiz içindeki ezvak- ı mâneviye ve envâr- ı imani-
ye kâfi ve vâfidir.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve bayramlar ını tebrik ederiz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
4ِãْĥَّáĤا َاتِóَĉَĜ َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Tekrar bayramlar ınızı bu havalideki karde şlerimiz ile beraber tebrik edi-
yoruz. Sizin be ş-alt ı mektubunuza mukabil be ş-alt ı mektup yazmak hakk ınız-
dır; fakat benim ümmîli ğim için kusura bakmazs ınız. Bir k ısa mektupla iktifa 
ediyorum.
Evvelâ : Hüsrev’in mektubu, Risale-i Nur’a hizmet edemedi ği için teessü-
füne mukabil ona yaz ınız ki: Hüsrev’in cazibedar yaz ılar ı ve nüshalar ı onun 
yerinde pek parlak bir surette hizmet ediyorlar ve Hûlusi’nin Yirmi Yedinci Mektub’a giren mektuplar ı dahi onun bedeline çal ışıyorlar, vazifesini k ısmen 
görüyorlar. Ve merhume vâlidesine mahsus dua edilecek.
Ve Ayd ınlı Hasan At ıf’ın, Hâf ız Ali’nin mektubunun hâ şiyesinde yazd ığı 
misli görülmemi ş şu dua, “Yâ Rab, güldür Said’i, tâ gülmesinden güller aç ılsın” 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Kar ın taneleri adedince, Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi sizin üzerinize olsun.90  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
diye pek garip f ıkras ı, Risale-i Nur’a onun sadâkat ve ihlâs ının acîb bir kera-
metidir ki otuz günde bir defa gülmeyen o bîçâre Said, bir günde otuz defa güldüğünün yaz ılmas ı ve size o mektubun gönderilmesi zaman ına tam tam ı-
na tevafuk ediyor.
Marangoz Ahmed’in cidden beni sürûrla a ğlatt ıran ve çok meraklar ımı 
izale eden Risale-i Nur’un mübârek şakirtlerinin kerametkârâne, bir gecede 
oraya gelen mektuplar ı lâz ım gelen yerlere göndermek için yazmalar ı, beni 
fevkalâde mesrur ve müte şekkir eden mektubu, bir kitap kadar ve on mektup 
yerinde kabul ettik.
Merhum ve k ıymettar ve çok vefakâr ve fedakâr ve sekiz sene bana hiz-
met eden bir karde şimiz Marangoz Mustafa Çavu ş yerine, Cenâb- ı Hak, rah-
metiyle, kahraman Marangoz Ahmed’i verdi.
Nur fabrikas ının sahibi Hâf ız Ali’nin mektuplar ı, çok ince ve çok yüksek 
hissiyat ını ve kerametkârâne ihlâs ının derecelerini gösterdi ğinden, pek uzun 
bir mukabele ister. Fakat şimdilik bu kadar deriz: O, umumun hesab ına bizle-
rin bayram ını tebrik etti ğine, biz de onu tevkil edip, umumumuz nam ına her 
bir karde şimize tebriki tekrar ediyoruz.
Mübârekler, Tâhir ile beraber, Tâhirî’nin bize o k ıymettar kalemiyle cen-
net taamlar ı gibi çok tatl ı ve huri libas ı
 gibi çok güzel yaz ılar ı, burada herkesi 
lezzetle mütalâaya sevkediyor. Ve onun mâsume iki mübârek k ızlar ının yaz-
dıklar ı nüshalar, burada kad ınlar, k ızlar âleminde geziyor, görenleri Risale-i 
Nur’a cezb ediyor. Çok çal ışkan ve fedakâr Tâhirî’nin kesretli hediyeleri, biz-
leri çok borç alt ında b ırakt ı.
Risale-i Nur’un postac ısı mübârek Abdullah ne hâlde oldu ğunu soracak-
tım. Hâf ız Ali’nin mektubunda, sormadan cevab ımı ald ım. Allah, ikisinden 
raz ı olsun. O mektubun âhirinde, mâzi ve müstakbel ve semâvât ehlini dahi 
mesrur eden mâsumlar ın ve mübârek ümmî ihtiyarlar ın hediye-i mâsumâne-
leri beyan ındaki f ıkras ı gayet güzel dü şmüş.
Hâf ız Ali’nin mektubunda Tâhirî’nin yazd ığı ve gönderece ği sözleri daha 
alamad ık. Nur iskelesinin nâz ır-ı bînazîri Sabri, basîret-i basîrin hususî mek-
tubunda yazd ığı mübârek bir hem şiremin Cev şenü’l-Kebîr’i ezber etmesi, es-
kiden beri o hem şire, Risale-i Nur talebeleri içinde bulundu ğuna istihkak ını 
gösteriyor. Onun nam ıyla beraber duada nam ı zikredilen ve Hazreti Mevlânâ 
Hâlid’in cübbesini tam muhafaza edip bize yeti ştiren Âsiye Han ım’ ın birden 
lisan ına gelen bir f ıkra size gönderilecek.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   91
O Kozca Hatibi, Risale-i Nur’la tam alâkadarsa, Sabri benim bedelime 
ona selâm etsin. Bize gelen mâsum ve ümmîlerin ve üstadlar ının risaleleri-
ni yedi cilt olarak güzelce tasnif ettik. Mâsumlar ın tevafuklu güzel parçalar ı 
bir cilt ve ihtiyarlar ın güzel parçalar ı için de kahraman Şükrü’nün, Mu’cizât- ı 
Ahmediye güzel nüshas ı içinde olarak ikinci cilt, yedi cildin her birinin ba şın-
da, üçüncü sayfada gelen f ıkra, medar- ı ibret olarak yaz ılm ıştır.
Risale-i Nur’un küçük ve mâsum şakirtlerinin elli-altm ış talebesinin ve 
kırk-elli ümmî mübârek ihtiyarlar ın ve k ıymettar üstadlar ının yazd ıklar ı teva-
fuklu ve şirin nüshalar ı bize göndermi şler. O parçalar ı yedi cilt içinde cemet-
tik.
Bu mübârek ümmî ihtiyarlar ın k ırk sene sonra Risale-i Nur hat ırı için her 
işe tercihen yaz ıya başlamalar ı ve mâsum çocuklar ın, Risale-i Nur’dan ders 
ald ıklar ı ve yazd ıklar ı risalelerin bir k ısm ıdır. Onlar ın bu zamanda bu ciddî ça-
lışmalar ı gösteriyor ki Risale-i Nur’da öyle mânevî zevk ve cazibedar bir nur 
var ki mekteplerde çocuklar ı okumaya şevkle sevketmek için icat ettikleri her 
nevi eğlence ve te şviklere galebe edecek bir lezzet, bir sürûr, bir şevk Risale-i 
Nur veriyor ki çocuklar ve ümmî ihtiyarlar böyle hareket ediyorlar.
Hem bu hâl gösteriyor ki Risale-i Nur kökle şiyor. İnşaallah, onu hiç-
bir şey koparamayacak, ensâl-i âtiyede de devam edip gidecek.
Aynen bu mâsum küçük şakirtler gibi, Risale-i Nur’un cazibedar dairesi-
ne giren bu ümmî ihtiyarlar ın, k ısmen çobanlar ın ve yörük ve efelerin bu za-
manda, bu acîb şerâit içinde her şeye tercihen Risale-i Nur’a bu surette çal ış-
malar ı gösteriyor ki bu zamanda Risale-i Nur’a ekmekten ziyade ihtiyaç var 
ki çiftçiler, çobanlar, yörük efeler,1(Hâşiye) hâcât- ı zaruriyeden ziyade bir hâcât- ı 
zaruriyeyi, Risale-i Nur’un hakâikini görüyorlar.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu tarafta yol kapand ı, posta gelmiyordu. Sizlerden gelecek bir mektup 
veya bir risaleyi bekliyordum. Şimdi, ruhuma bir ihtarla, daha beklemeyerek, 
burada hüsn-ü tesirini gösteren üç parçay ı gönderiyorum. Mâsumlar ın ve üm-
mî mübâreklerin ve ihtiyarlar ın ve kahraman Tâhirî’nin nüshalar ı daimî bir 
1 (Hâşiye) Bilhassa Risale-i Nur kahramanlar ından Şükrü Efe ve bilhassa da ğ kumanda-
nı Çoban Veli’nin ve yörük a şiretlerinden Bahad ır Süleyman’ ın ve emsalinin gayretlerine 
işarettir.92  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
tarzda fütuhat yap ıyorlar. Yaln ız cüz’î bir kaç parçay ı tashih ederken zahmet 
çektim. Fakat o zahmet, bana tatl ı geliyordu. Hem ayn ı rahmet oldu. Beni de 
o mâsum ve mübâreklerin kafilesine dâhil ederek, benim hatt ıma benzedikle-
ri için, kendim o parçalar ı yazm ışım gibi tam sahip oldum. E ğer ben yazsay-
dım, aynen onlar gibi olurdu. 
f
Kastamonu’daki karde şlerimize hitaben yaz ılan bir hakikattir. 
Belki size de faydas ı olur diye gönderdim.
Risale-i Nur, kendi sâd ık ve sebatkâr şakirtlerine kazand ırdığı çok bü-
yük kâr ve kazanç ve pek çok k ıymettar neticeye mukabil fiyat olarak, o şa-
kirtlerden tam ve hâlis bir sadâkat ve dâimî ve sars ılmaz bir sebat ister. Evet, 
Risale-i Nur on be ş senede kazan ılan kuvvetli iman- ı tahkikîyi on be ş haf-
tada ve baz ılara on be ş günde kazand ırdığını, yirmi senede, yirmi bin zât 
tecrübeleriyle şehâdet ederler.
Hem, iştirak-i a’mâl-i uhreviye düsturuyla, her bir şakirdine, her bir gün-
de binler hâlis lisanlarla edilen makbul dualar ı.. ve binler ehl-i salâhatin i şle-
dikleri a’mâl-i salihan ın misil sevaplar ını kazand ırıp, her bir hakikî sâd ık ve se-
batkâr şakirdini amelce binler adam hükmüne getirdi ğini delil, kerametkârâ-
ne ve takdirkârâne İmam Ali ’nin (radiyallâhu anh)  üç ihbar ı ve keramet-i gaybiye 
ve Gavs- ı Âzam’daki (kuddise sirruh)  tahsinkârâne ve te şvikkârâne be şareti.. ve 
Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın kuvvetli i şaretiyle o hâlis şakirtler, ehl-i saadet ve 
ashab- ı cennet olacaklar ına müjdesi pek kat’î ispat ederler. Elbette böyle bir 
kazanç, öyle bir fiyat ister.
Madem hakikat budur, Risale-i Nur dairesinin yak ınında bulunan 
ehl-i ilim ve ehl-i tarîkat ve sofî me şrep zâtlar onun cereyan ına girmek 
ve ilim ve tarîkattan gelen eski sermayeleriyle ona kuvvet vermek ve ge-nişlemesine çal ışmak ve şakirtlerini te şvik etmek ve bir buz parças ı olan 
enâniyetini, tam bir havuzu kazanmak için o dairedeki âb- ı hayat havu-
zuna at ıp eritmek gerektir ve elzemdir. Yoksa, Risale-i Nur’a kar şı rakî-
bâne başka bir ç ığır açmakla hem o zarar eder, hem bu müstakim ve me-
tin cadde-i Kur’âniye’ye bilmeyerek zarar verir, z ınd ıkaya bir nevi yard ım 
olur. 
Sak ın sak ın, dünya cereyanlar ı, hususan siyaset cereyanlar ı ve bil-
hassa harice bakan cereyanlar sizi tefrikaya atmas ın. Karşınızda ittihad KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   93
etmiş dalâlet f ırkalar ına karşı sizi peri şan etmesin, ُăْĕُ×ْĤوَا ِّٰ،ųا ĹِĘ ُّÕُéْĤاَ 
1ِّٰųا ĹِĘ düstur-u rahmânî yerine 2ِÙَøَאĻِّùĥِĤ ُăْĕُ×ْĤوَا ، ِÙَøَאĻِّùĤا ĹِĘ ُّÕُéْĤاَ düstur-u 
şeytanî hükmederek, melek gibi bir hakikat karde şine adâvet; ve el-han-
nâs gibi bir siyaset arkada şına muhabbet ve taraftarl ıkla zulmüne r ıza 
gösterip cinayetine mânen şerik eylemesin.
Evet, bu zamanda siyaset, kalbleri ifsad eder ve asabî ruhlar ı azap 
içinde b ırak ır. Selâmet-i kalb ve istirahat-i ruh isteyen adam, siyaseti b ı-
rakmal ı.
Evet, şimdi küre-i arzda herkes ya kalben, ya ruhen, ya aklen, ya bede-
nen gelen musibetten hissedard ır, azap çekiyor, peri şand ır. Bilhassa ehl-i da-
lâlet ve ehl-i gaflet, rahmet-i umumiye-i ilâhiyeden ve hikmet-i tamme-i süb-hâniyeden habersiz oldu ğundan, nev-i be şere rikkat-i cinsiye, alâkadarl ık ci-
hetiyle, kendi eleminden ba şka nev-i be şerin şimdiki elîm ve deh şetli elemle-
riyle dahi müteellim olup azap çekiyor. Çünkü lüzumsuz ve mâlâyâni bir su-rette vazife-i hakikiyelerini ve elzem i şlerini b ırak ıp âfâkî ve siyasî bo ğuşma-
lara ve kâinat ın hâdisât ına merakla dinleyerek, kar ışarak ruhlar ını sersem ve 
ak ıllar ını geveze etmi şler ve bilerek kendi zarar ına fiilen r ıza göstermek cihetin-
de, “Zarara raz ı olana şefkat edilmez.” manas ındaki 
3ُįَĤ ُóَčْĭُĺ َź َرِóَّąĤِאÖ ĹِĄَّاóĤاَ
kaide-i esasiyesiyle şefkat hakk ını ve merhamet liyakat ını kendilerinden sel-
betmişler. Onlara ac ınmayacak ve şefkat edilmez. Ve lüzumsuz ba şlar ına be-
lâ getirirler.
Ben tahmin ediyorum ki bütün küre-i arz ın bu yang ınında ve f ırtına-
lar ında selâmet-i kalbini ve istirahat-i ruhunu muhafaza eden ve kurta-
ran yaln ız hakikî ehl-i iman ve ehl-i tevekkül ve r ızad ır. Bunlar ın içinde 
de en ziyade kendini kurtaranlar, Risale-i Nur’un dairesine sadâkat ile gi-renlerdir.
Çünkü bunlar, Risale-i Nur’dan ald ıklar ı iman- ı tahkikî derslerinin nuruy-
la ve gözüyle, her şeyde rahmet-i ilâhiyenin izini, özünü, yüzünü görüp her 
1 “İçte duyulacak sevgi ve nefret Allah için olmal ıdır.” ‘Allah için sevme ve nefret etme’ baz ı hadislerde 
amellerin en faziletlisi say ılm ış;*1 baz ı hadislerde de iman ın en güçlü bir ba ğı olduğuna dikkat çekil-
miştir.*2
 *1 Ebû Dâvûd, sünnet   2; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  5/146; el-Bezzâr, el-Müsned  
9/461.
 *2 et-Tayâlisî, el-Müsned  s.101; İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  6/170, 172, 7/80.
2 Siyaset için sevmek, siyaset için bu ğz etmek.
3 Bkz.: İmam Rabbânî, el-Mektûbât  2/83 (49. Mektup).94  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
şeyde kemâl-i hikmetini, cemâl-i adaletini mü şâhede ettiklerinden, kemâl-i 
teslimiyet ve r ıza ile rubûbiyet-i ilâhiyenin icraat ından olan musibetlere kar şı 
teslimiyetle, gülerek kar şılıyorlar, r ıza gösteriyorlar. Ve merhamet-i ilâhiyeden 
daha ileri şefkatlerini sürmüyorlar ki elem ve azap çeksinler.
İşte buna binaen, de ğil yaln ız hayat- ı uhreviyenin, belki dünyadaki haya-
tın dahi saadet ve lezzetini isteyenler –hadsiz tecrübeleriyle– Risale-i Nur’un 
imanî ve Kur’ânî derslerinde bulabilirler ve buluyorlar.
Bugünlerde iki hat ıradan iki ihtar:
Birincisi : Bu şehirde Risale-i Nur’a intisap eden ihtiyar han ımlar sebat 
ettiklerini ve ba şkalar gibi sars ılmad ıklar ını düşündüm. Birden bu hadis-i şerif 
ihtar edildi: 1ِõَאئِåَđْĤا ِīĺِïِÖ ْħْכُĻَĥَĐ yani, “Âhirzamanda, kad ınlar ın samimî dinle-
rine ve kuvvetli itikadlar ına tâbi olunuz.”
Evet, ihtiyar kad ınlar f ıtraten zaife ve hassas ve şefkatli olmalar ından, 
herkesten ziyade dindeki tesellî ve nura muhtaç oldu ğu gibi, herkesten ziyade 
fıtratlar ında fedakârâne şefkat cihetiyle, dinde buldu ğu nihayetsiz şefkat-per-
verâne bir nur-u tesellî ve iltifat- ı merhamet-i Rahmân ve nokta-y ı istinat ve 
nokta-y ı istimdada ihtiyac ı var. Tam sebat etmek, f ıtratlar ının muktezas ıdır. 
Onun için, bu zamanda o hâcât ı tam yerine getiren Risale-i Nur, her şeyden 
ziyade onlar ın ruhlar ına hoş geliyor ve kalblerine yap ışıyor.
İkincisi : Bugünlerde benim yan ıma müteaddit ayr ı ayr ı zâtlar geldiler. 
Ben onlar ı âhiret için zannettim. Hâlbuki ya ticaret veya i şlerinde bir kesat ve 
muvaffakiyetsizlik oldu ğundan, bize ve Risale-i Nur’a, muvaffakiyet için ve 
zarardan kurtulmak niyetiyle müracaat edip, dua ve isti şare istediklerini an-
lad ım.
“Ben, bunlara ne edeyim ve ne diyeyim?” diye tahattur ettim. Birden ih-
tar edildi: “Ne sen divane ol ve ne de onlar ı divanelikte b ırak ıp divanece ko-
nuşma. Çünkü y ılanlar zehirine kar şı tiryak tedarikiyle ve onlar ı kaç ırmas ıyla 
meşgul ve vazifedar birtek adam, y ılanlar içinde duran ve sineklerin ısırma-
sına mâruz olan ve sinekleri kaç ırmak için çok yard ımc ılar ı bulunan di ğer bir 
adama, y ılanlar ın ısırmas ını bırak ıp, ona, sinekler ısırmamas ına yard ım için 
koşan divanedir ve onu ça ğıran dahi divanedir. O sohbet dahi divanece bir 
konuşmakt ır.”
1 el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  3/78; es-Sehâvî, el-Makâs ıdü’l-hasene  s.290; es-Suyûtî, ed-Düreru’l-
müntesira  s.14; Aliyyülkârî, el-Esrâru’l-merfûa  s.124; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  2/92.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   95
Evet, hadsiz hayat- ı uhreviyeye nispeten muvakkat ve fâni k ısac ık hayat- ı 
dünyeviyenin zararlar ı, sineklerin ısırmas ı gibidir. Hayat- ı ebediyenin zararla-
rı, ona nispeten y ılanlar ın ısırmas ıdır.
f
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
Çok muhterem Üstad ımız Efendimiz,
Bin üç yüz yirmi bir tarihinde, Mu’cizât- ı Ahmediye’yi (aleyhissalâtü vesselâm)  
ve Keramet-i Gavsiye risalelerini âlem-i menamda görmü ştüm. Bunun hik-
metini şimdiye kadar anlayamam ıştım. Gördü ğüm rüya aynen şöyle idi:
Tarih-i mezkûrda, Ceziretü’l-Arab’ ın Necid k ıtas ının bilâd- ı Kasîm’de, bir 
gece rüyamda, üç güne şin tulû etmi ş olduğunu gördüm. Yan ımda tan ıyama-
dığım bir zâta sordum: “Bu üç güne ş nas ıl olur?” dedim.
Yan ımdaki zât: “Bu güne şin birisi Hazreti Peygamber’in (aleyhissalâtü vesse-
lâm) güneşi, diğeri Gavs- ı Geylânî’nin; üçüncüsü de di ğer bir güne ştir.”
Üçüncü güne şin Risale-i Nur oldu ğunu şimdi bildim.
 ُÙَäَאäُّõĤاَ ٍۘÙَäَאäزُ ĹِĘ َאحُ×ْāِĩْĤاَ َאحٌۘ×ْāِĨ َאıĻِĘ ةٍĳْכٰýِĩכَ رِه۪ĳُĬ ُģَáَĨ َْرْضِۘŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا رُĳُĬ ُّٰųاَ
 ءُĹِۤąُĺ َאıُÝْĺزَ َכَאدُĺ ٍۙÙَّĻِÖْóَĔ َźوَ ٍÙَّĻِĜْóَü َź ٍÙَĬĳُÝْĺزَ ٍÙَאرَכَ×ُĨ َةٍóَåَü ْīِĨ ُïَĜĳُĺ دُرِّيٌّ ٌÕْכَĳכَ َאıَّĬَÉכَ
1אءُƯýَĺ ْīَĨ رِه۪ĳُĭِĤ ُّٰųا ِىïْıَĺ رٍۘĳُĬ ĵٰĥَĐ رٌĳُĬ َאرٌۘĬ ُįْùَùْĩَÜ ْħَĤ ْĳَĤوَ
âyet-i Kur’âniye, o rüya hakikatine i şaret etmiş. Bu nuranî rüya, mezkûr âyet-i 
nûrun2 on işaretle, on parmakla gösterdi ği hakikati aynen gösteriyor, otuz se-
kiz sene evvel haber veriyor.
Evet, üç nur-u âzam olan güne şlerin –Allahu âlem– tâbiri şu olmak ge-
rektir.
Güneşlerin birincisi : Bu as ırda Risale-i Nur’dur ve en parlak bir nuru da 
Mu’cizât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm)  nam ındaki Risale-i harikad ır.
1 “Allah göklerin ve yerin nurudur. O’nun nurunun misali, t ıpk ı içinde lâmba bulunan bir kandillik 
gibidir. Lâmba bir s ırça (cam) içinde, o s ırça da sanki parlayan incimsi bir y ıldız! Bu lâmba, do ğuya 
veya bat ıya mensup olmayan kutlu, pek bereketli bir zeytin a ğac ından tutu şturulur. Bu öyle bereketli 
bir ağaç ki, neredeyse ate ş değmeden de ya ğ ışık verir. Işığı pırıl p ırıldır. Allah diledi ği kimseyi nuruna 
iletir.” ( Nûr sûresi, 24/35).
2 Nûr sûresi, 24/35.96  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İkincisi : Hazreti İsâ’n ın din-i hakikîsinden ç ıkan nur-u semâvî güne şidir.
Üçüncüsü : Tarîkatlar ruhunda ve tasavvuf menba ından ç ıkacak bir gü-
neştir ki şimdi Şeyh-i Geylânî timsaliyle o mana gösterilmi ş. Risale-i Nur’a 
işaret eden otuz üç âyet-i Kur’âniye’nin en birinci âyeti olan âyetü’n-nur1 on 
vecihle Risale-i Nur’a i şaret ettiği Birinci Şuâ risalesinde gözümle gördüm, is-
teyen görebilir.
Sizi nefsinden ziyade seven âciz şakirdiniz
Binbaşı Muhyiddin
f
Aziz, s ıdd ık, metin, sebatkâr karde şlerimize,
Biz, bu havalideki Risale-i Nur talebeleri nam ına sizlere pek çok selâm ile 
beraber arz- ı şükran ediyoruz. Ve sizlere ebeden minnettar ız ki muktedir ve 
parlak kalemlerinizle bizleri hem uyand ırdınız, hem yard ım ettiniz. Bu vilâye-
ti, nuranî kalemlerinizle, in şaallah, Isparta’ya benzettireceksiniz. Ve bilhassa 
çok ehemmiyetli karde şimiz kahraman Tahirî’nin parlak ve muvaffakk ıyetli 
ve tevafuklu kalemi, kerametkârâne fütuhat yap ıyor. Ve onun iki mâsumeleri 
ve mâsumlar ın ve ümmî ihtiyarlar ın rengârenk çe şit çeşit meziyetlerini göste-
ren yaz ılar ı bizleri teshir ediyor, herkesi şevkle okumaya sevkediyor. Cenâb- ı 
Hak, sizlerden ebeden raz ı olsun ve sizi muvaffak etsin, âmîn...
Çok mühim ve mübârek karde şimiz Hâf ız Mustafa’n ın bize verdikleri 
ehemmiyetli hâdise-i taarruziye haberi bizi hayrete dü şürdü. Ve Üstad ımızın 
o zamanda endi şelerinin ve heyecan ının hikmetini anlad ık. Bir hiss-i kablel-
vuku ile mütemadiyen bizlere der idi: “Dikkat ediniz, sebat ediniz! Münaf ıklar, 
taarruz plân ı çeviriyorlar.” diye bizi ihtiyata sevkediyor, “Hem bir halt ede-
mezler.” diyordu.
Evet, Ispartal ı kardeşlerimizin bize haber verdikleri gibi, bu ehemmiyetli 
hâdise-i taarruziyeye te şebbüs vukuu zaman ında muhaberemiz kesildi ği hâl-
de, mütemadiyen, her vakit Üstad ımız, ayn ı taarruza mâruz bulunuyoruz gi-
bi bizi, yani Emin ve Feyzi’yi ikaz ediyor, “Dikkat ediniz, dört cihetle bize ta-arruz var. Demir gibi sebat ediniz. Bir halt edemezler.” Biz de bak ıyorduk ki 
bizde birşey yok, hissetmiyorduk.
1 Nûr sûresi, 24/35KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   97
Hem, o gaybî hâdiseyi bertaraf etmek için, tam mutab ık bir mektup bize 
yazd ırıp size göndermi ştik.
Risale-i Nur talebelerinden
Nazif, Selâhaddin, Tevfik, Hilmi, Emin, Feyzi
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve hizmet-i Kur’âniye’de kahraman arkada ş-
lar ım,
Bundan evvel üç mektup, emaneti ald ıktan sonra göndermi ştim. Bu de-
faki Hâf ız Ali’nin mektubunda onlardan bahsetmemi ş, merak ettim. Nur fab-
rikas ı sahibi Hâf ız Ali’nin hastal ığı beni müteessir etti, bizi duaya sevketti. 
Cenâb- ı Hak kuvvet ve şifa ihsan eylesin, âmîn...
Hâf ız Ali’nin mektubuyla Risale-i Nur’un ehemmiyetli rükünlerinden olan 
Halil İbrahim’in sisteminde Ahmed Feyzi’nin mektuplar ı, şahs ıma ait had-
dimden yüz derece fazla hüsn-ü zanlar ı bir tarafta kalsa –ondan kat- ı nazar– 
o havalide Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsine kar şı Halil İbrahim’le, Ahmed 
Feyzi’nin sars ılmaz, gayet kuvvetli irtibatlar ını gösterdi ğinden, bizi cidden 
mesrur eyledi.
Evet, onlar ın o şiddetli alâkadarl ıklar ı, o havalide Risale-i Nur’u yerle şti-
riyor, idame ettiriyor. O ikisinin mektuplar ı, suret-i zâhiriyede benim şahs ıma 
atf- ı ehemmiyet etmeleri gerçi muvâf ık değil, mübalâ ğad ır; fakat o yanl ış su-
retin alt ındaki hakikat, Risale-i Nur şakirtlerinin samimî tesânüdlerinden sü-
zülen bir şahs- ı mâneviye, Risale-i Nur’un Kur’ân’dan gelen hakikatine kar şı 
tam mutab ık ve hak olarak sarfedilecek. O mektuplardaki tâbirât, benim gi-
bi, bir cüz’î bir ferde kar şı sarfedilmi ş. Benim haddimden bin derece fazla ol-
makla beraber, o şahs- ı mânevî nam ına ve Risale-i Nur’un hakikati hesab ına 
ve o ehemmiyetli ve çok muhtaç memlekette fevkalâde bir alâka ve faaliyete alâmet olmak cihetiyle kabul ettim.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.98  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Ahmed Feyzi’nin de in şaallah Kastamonu Feyzi’si gibi, bütün kuvvetiyle 
Risale-i Nur’a çal ışacak bir azim ve karar suretinde mektubunu telâkki ediyo-
ruz. Fakat, mahviyeti ve tevazuu pek fazla ve istedikleri de pek fazla ve mek-tubundaki dualar ı da güzel oldu ğundan, daimî duam ızda buran ın Feyzi’siyle 
omuz omuza girdi.
Halil İbrahim’in mektubu, belki her mektubu hem onun, hem İnce 
Mehmed’in nam ına kabul ediyorum. İkisine, Hüsrev’le Rü şdü gibi bir ruh, 
iki ceset nazar ıyla bak ıyorum. Cenâb- ı Hak onlar ı muvaffak etsin ve emsa-
lini oralarda ço ğalts ın. Ve o mektupta, Risale-i Nur’un talebelerinden Hâf ız 
Mehmed Emin ve Mustafa Çavu ş ile beraber Siirtli Ahmed ve Salâhaddin ve 
İzzeddin gibi zâtlar da Risale-i Nur’la alâkadar olduklar ını bildiriyor. Biz de 
onlara birer birer hem selâm, hem onlar ı da Risale-i Nur talebeleri içinde du-
ada teşrik edece ğiz.
Hâf ız Ali’nin mektubunda, eline geçen mektubumuzu güzelce takdir ve 
hülâsa etmi ş. Risale-i Nur, saadet-i ebediye dükkân ı ve bâki elmaslar ı satt ı-
ğından, “Fâni, k ırık cam parçalar ı ondan istenilmemeli…” tâbiri çok güzel 
düşmüş.
Hem Isparta, hem Manisa’daki bütün karde şlerimize birer birer selâm 
ve dua ediyoruz ve dualar ını istiyoruz. Hapishanede, Risale-i Nur’un son 
kâtibi kahraman Şefik acaba sa ğ m
ıdır? Nerededir? Merak ediyorum. Halil 
İbrahim’den sorunuz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Şuhûr-u muharremeden sonra, hususan bahara yak ın, hayat- ı dünyevi-
ye gafleti bir derece fütur vermekle beraber, baz ı sars ıntılar ve hastal ıklar ve 
askerliğe gitmek cihetinde Risale-i Nur’un hizmetine bir derece zaaf gelmi ş di-
ye endişe ediyordum. Cenâb- ı Hakk’a şükür ki mektuplar ınız ve Ât ıf Hasan’ ın 
gelmesiyle o endi şe zâil oldu. O mektubunuzda, çok ehemmiyetli bir hâdise-i 
nuriyeden bahis var ki Hizbü’l-Ekberi’l-Kur’ân’ ı tab etmek te şebbüsüdür.
Evet, o Hizbü’l-Ekber’deki âyât, bütün Risale-i Nuriye’nin ruhu, esa-
sı, mâdeni, üstad ı ve güne şidir. Onun tab’ ından sonra, mümkünse, Risale-i 
Nur’un Hizbü’l-Ekberi nam ında Arabiyyü’l-ibare ve iki Âyetü’l-Kübrâ ve mü-
nâcât ın hülâsas ı olan risaleyi dahi tab etmek lâz ımd ır. Fakat elinizdeki nüs-
ha, benim nüsham gibi mükemmel de ğil. Biz burada yaz ıp, isterseniz size KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------   99
gönderelim; isterseniz, İstanbul’da matbaada olan vekilinize gönderelim. 
Adresini bildiriniz.
Kardeşimiz Hasan Ât ıf, hakikaten Risale-i Nur’un hizmetine pek çok lây ık 
ve müstaittir. Müstesna hatt ıyla beraber ihlâs ı, irtibat ı, alâkadarl ığı, ciddiyeti, 
sadâkati dahi mükemmeldir. Cenâb- ı Hak onun emsalini ço ğalts ın. Bu karde-
şimizi yirmi mektup yerinde, size canl ı bir mektup olarak gönderdik.
Hâf ız Ali’nin buradaki karde şlerine çok yüksek, çok tesirli yazd ığı mektu-
ba karşı başta Feyzi, Emin olarak umum nam ına Feyzi diyor ki: “Biz bu mem-
leket talebeleri, Isparta kahramanlar ının küçük karde şleri, belki onlar ın tale-
beleriyiz. Dersi, hizmeti ve ciddiyeti onlardan al ıyoruz. Her birisi, bizim için 
birer üstadd ır. Onlar ın elinden öper, arz- ı hürmet ederiz. Cenâb- ı Hak, o kah-
ramanlardan ebeden raz ı olsun, âmîn...” diyorlar.
Risale-i Nur’un iskele nâz ırı Sabri’nin birinci talebesi ve Risale-i Nur’un 
ehemmiyetli küçük bir talebesinin küçücük mektubundaki güzel yaz ı bizi mes-
rur etti. Cenâb- ı Hak, onu ve onun gibi Risale-i Nur’a çal ışan mâsumlara tev-
fik ve selâmet ve saadet ihsan eylesin, âmîn...
Hâf ız Mustafa’n ın bizce pek çok ehemmiyetli olan mektubu, çoktan beri 
beklediğim bir hakikati gösterdi ki Risale-i Nur dairesindeki şakirtler, isti şare 
suretinde, tab etmek gibi çok ehemmiyetli i şleri görmeye ba şlamalar ıdır.
f
Aziz, s ıdd ık, sâd ık, hâlis ve muhlis karde şlerim,
Dört-beş kardeşlerime ait birer k ısac ık konuşacağım.
Birincisi : Medrese-i nuriyenin mür şidi, müessisi ve müdebbiri Hac ı Hâf ız 
kardeşimizin bu defa üçüncü olarak bir teberrükünü gördük. Tâ Barla’da iken 
tatl ı lokmalar ın kerametli, acîb bereketi ve Isparta’da İktisat Risalesi’ni tatl ı-
laştıran iki buçuk okka bal ın harika bir hâdiseye sebebiyet vermesi,1(Hâşiye) bu 
üçüncü defa da, pek mübârek ve mâsum hat ırlar ını ve iltifatlar ını temsil eden ve 
parçalanmayan bir hediyeyi göndermi ş. Altm ış senelik bir kaide-i hayatiyemi 
o bin hat ırın hat ırı için k ırdım.
İkincisi : Ât ıf Hasan’ ın hakikaten fevkalâde yazd ığı tevafuklu Mu’cizât- ı 
Kur’âniye’yi o gittikten sonra temâ şâ ettim. Elimden gelseydi, her bir yapra ğı-
na mukabil bir lira verecektim. İnşaallah, o nüshayla binler adam istifade edip, 
1 (Hâşiye) Şimdi ben tahmin ediyorum, o bal da onun imi ş. Fakat tam tahattur edemiyorum.100  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
onun hayat- ı bâkiyesine bir çe şme hükmünde varidat verecek. Hüsrev’in ve 
kahraman Tâhirî’nin bir üçüncüsü oluyor.
Üçüncüsü : Risale-i Nur’un eski ve ehemmiyetli ve çal ışkan bir şakirdi 
olan Kâtip Osman’ ın sâd ık ve hikmetli rüyas ı ve mutab ık tâbiri onlar ı müfer-
rah ettiği gibi, bizleri de mesrur eyledi. Ve o mektubuyla merak etti ğim şeyle-
ri ve Hüsrev ve Rü şdü, Hâf ız Ali, Zühdü, Bedevî Nuri ve Nur fabrikas ı sahibi, 
Tâhir’ler, mübârekler heyeti, medrese-i nuriye ve ümmî ihtiyarlar ve mâsum çocuklar, umumlar ının selâmlar ını yaz ıyor. Biz de onlara birer birer selâm edi-
yoruz, muvaffakiyetlerine ve selâmetlerine dua ediyoruz.
Bu havalide dahi, belki çok yerlerde, sizin faaliyetinizden şevke gelip 
Risale-i Nur ziyade tevessü etti ğinden, ehl-i dünyay ı düşündürüyor, nazar- ı 
dikkati celbettiriyor. Baz ı ufak tefek ili şmek de ondan ileri geliyor.
 İhtiyat her 
vakit oldu ğu gibi yine lâz ımd ır. Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh)  iki defa 
1َّرَتْĳَĭَÜ ًّاóِø demesi, Risale-i Nur perde alt ında tenevvür ve tenvir eder di-
ye işaret ediyor. Mümkün oldu ğu kadar geçici rüzgârlara ehemmiyet ver-
meyiniz, bakmay ınız. Zaten mâbeyninizde samimî tesânüd ve me şveret-
i şer’iye, sizi öyle şeylerden muhafaza eder. İçinizdeki şahs- ı mânevinin 
fikrini, o me şveretle bildirir.
Kardeşiniz ve sizinle dünyada, berzahta, âhirette müte şekkirâne 
iftihar eden ve edecek hizmet-i Kur’âniye’de arkada şınız
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu yeni hâdise-i taarruziyeden müteessir olmay ınız. Çünkü müker-
rer tecrübelerle Risale-i Nur inâyet alt ındad ır. Hiçbir tâife, şimdiye ka-
dar böyle ehemmiyetli hizmette bizler kadar az me şakkatle kurtulan ol-
mam ış.
Hem geçen Ramazan’daki hastal ığım ve Eski şehir’deki musibetimiz gibi 
çok vâk ıalarla, zâhirî s ıkıntılı, meşakkatli hâlât alt ında Risale-i Nur’un fayda-
sına olarak inki şâfât ı ve daha tesirli fütuhât ı görülmü ş. İnşaallah, bu s ıkıntılı 
hâdise dahi, münaf ıklar ın aks-i maksuduyla, Risale-i Nur’un fütuhat ını başka 
bir mecrâda teshile vesile olur.
1 “Gizli olarak nurlan ır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   101
Beşinci Şuâ, yirmi be ş sene evvel mesâili yaz ılan, yaln ız bir-iki sayfa tat-
bikat ilâve edilip Şuâlar’a giren Be şinci Şuâ ellerine geçmesi ehemmiyetlidir. 
Fakat bunda da bir hikmet var. Belki onlara, kendi mesleklerini bildirmek ve cehenneme gidenin mahiyetini bilmek için fevkalâde iktidar haricinde bir ka-zâ-y ı ilâhidir, diye Cenâb- ı Hakk’ ın hikmetine ve inâyetine ve h ıfzına itimad 
edip merak etmeyiniz.
Hem siz, hem onlar bilsinler ki sadaka belây ı defettiği gibi1, Risale-i  
Nur Anadolu’dan, hususan Isparta, Kastamonu’dan âfât- ı semâviye ve 
arziyenin def ve ref’ine vesiledir.  Evet, Sabri’nin
ُóْĨَْŶا َĹِąُĜوَ אءُƯĩْĤا َăĻِĔوَ ĹِđِĥْĜأَ אءُƯĩَø َאĺوَ אءَكِƯĨ ĹِđَĥْÖا أَرْضُ אƯĺ َģĻِĜوَ
2َīĻِĩِĤَّאčĤا ْمِĳَĝْĥِĤ ًاïْđُÖ َģĻِĜوَ دِيِّĳُåْĤا ĵَĥَĐ َتْĳَÝْøوَا
âyetinden istihraç etti ği mana, hakt ır ve mutab ıktır.
Evet, Risale-i Nur, sefine-i Nuh gibi Anadolu’yu Cebel-i Cûdî hükmü-
ne getirip, küre-i arz ın yang ınından ve tufan ından kurtulmas ına bir sebep-
tir. Çünkü zaaf- ı imandan gelen tu ğyan, ekseri musibet-i âmmeyi celbetti-
ği gibi, iman ı fevkalâde kuvvetlendiren Risale-i Nur, o musibet-i âmmeyi 
dairesinin haricine b ırakmaya rahmet-i ilâhiye taraf ından vesile oldu.
Bu ehl-i dünya, bu Anadolu halk ı Risale-i Nur’a girmeseler de ili şme-
sinler. E ğer ilişseler, yak ında bekleyen yang ınlar, tufanlar, zelzeleler ve 
tâunlar ın istilâs ına uğrayacaklar ını düşünsünler, ak ıllar ını başlar ına al-
sınlar. Madem biz onlar ın dünyalar ına kar ışmıyoruz, onlar ın da lüzum-
suz bir hâlde bu derece âhiretimize kar ışmalar ında onlara felâket getir-
mek ihtimali kavîdir.
İşte bu sekiz ayd ır, hususan ve heyecan veren bu hâdisenizle beraber; 
şimdi yan ımdaki Feyzi ile Emin ve bütün bana temas eden dostlar şahittirler 
ki bu sekiz ay zarf ında bir tek defa ne Harb-i Umumîyi, ne siyaseti sormam ı-
şım. Ve odamdan i şitilen radyoyu da üç senedir dinlemedim. Hâlbuki benim, 
binler adam kadar dünyaya bakmak münasebet var. Demek bize ili şen, doğ-
rudan do ğruya imana tecavüz eder. Onlar ı Cenâb- ı Hakk’a havale ediyoruz.
1 Bkz.: Hatîb el-Ba ğdâdî, Târîhu Ba ğdâd 8/207; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/236; el-Aclûnî, Keşfü’l-
hafâ 2/30.
2 “(Kâfirler bo ğulduktan sonra yerle gö ğe:) ‘Ey yeryüzü! Vazifen bitti; suyunu yut. Ey semâ! İhtiyaç 
kalmad ı; yağmuru kes’ diye emir buyuruldu. Su çekildi, i ş bitirildi ve gemi Cudi üzerinde yerle şti ve 
‘Kahrolsun o zâlimler!’ denildi.” ( Hûd sûresi, 11/44).102  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem ehl-i siyasete hiç münasebetimiz olmad ığı hâlde, kat’î bilsinler ki; 
bu memlekette, bu as ırda, milleti anar şilikten, tereddî ve tedennî-i mutlaka-
dan kurtaracak yegâne çaresi, Risale-i Nur’un esasat ıdır. Bu hâdisede s ıkıntı 
çeken mâsumlar ve üstadlar ı bilsinler ki a ğır şerâit alt ında bir saat nöbet, bir 
sene ibadet ve hakikî tefekkür-ü imaniye ile bir saati, bir sene tâat hükmüne geçtiği gibi, inşaallah onlar ın s ıkıntılar ı da öyle sevaba medar olur. Onlar da, 
merak ve teessürle de ğil, ferah ve sürûrla kar şılamal ı. Fakat Hazreti Ali’nin 
(ra-
diyallâhu anh)  iki defa  2َّرَتْĳَĭَÜ ًّاóِø ، 1ًÙَĬَאĻَÖ ًّاóِø  demesine binaen, biz her vakit tam 
ihtiyat ve tam sak ınmak vaziyetini muhafaza etmekle mükellefiz.
Risale-i Nur’un mensuplar ı, şuur ve ihtiyarlar ı haricinde birbiriyle müna-
sebettar, birbirinin hâdiseleriyle alâkadar oldu ğuna bir delil de bugünlerde ol-
du. Şöyle ki:
Oradaki hâdisenin vukuundan bugüne kadar, buradaki muhtelif tabaka-
lardaki talebelerin vaziyetleri ehemmiyetli bir hâdise yüzünden de ğişmiş gibi 
çekinmek ve münaf ıklar ın nazar ını kendilerine ve bizlere celbetmemek için bir 
tevakkuf devresi geçti. Ben de hayret ediyordum.
Hem, Nazif gibi bir kaç zât ın rüyalar ının tâbirleri, sizin hâdiseniz oldu ğu-
nu anlad ık.
Umum karde şlerimize birer birer ve bilhassa musibetzedelere selâm ve 
dua ediyoruz. Cenâb- ı Hak onlar ı çabuk kurtar ıp vazifelerinin ba şına gönder-
sin, âmîn...
f
4ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 3ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
5َאıِÜَאĘُوóُèوَ ْاٰنِóُĝْĤا َאتِĩِĥכَ َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık, mübârek karde şlerim ve hizmet-i Kur’âniye’de kuvvetli, 
faal, sebatkâr arkada şlar ım,
Bugünlerde benimle alt ı adam, ba şta Marangoz Ahmed, âhirinde ben, 
mânevî ihtara binaen birer meseleye medar olmu şuz.
1 “Gizli ayn ı zamanda aç ık” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
2 “Gizli olarak nurlan ır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
3 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
4 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
5 Kur’ân’ ın kelimeleri ve harfleri adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   103
Birincisi : Faal, cidden çal ışkan, Risale-i Nur ve medrese-i nuriye tale-
belerinden Marangoz Ahmed’in mektubunda, E şref nam ında on ya şında bir 
mâsum çocu ğun köyünü, mal ını terk edip, iki gün mesafeden gelip, hiç ya-
zı yazmad ığı hâlde, on gün zarf ında Risale-i Nur’u yazmaya muvaffak olma-
sı, Risale-i Nur’un bir kerameti oldu ğu gibi, medrese-i nuriyenin de harika bir 
çiçeğidir deniliyor.
Evet, biz de deriz ki: biz de deriz ki:  Maddî bir k ışta, güzel çiçeklerin aç ılmas ıyla bir ha-
rika kudret oldu ğu gibi, bu asr ın mânevî ve deh şetli k ışında, Sava karyesinin, 
yani Sava şeceresi bin güzel çiçekler ve cennet meyveleri açmas ı ve Isparta 
memleket bahçesi, binler gül-ü Muhammedî (aleyhissalâtü vesselâm)  çiçekleri aç-
mas ı,1(Hâşiye) elbette harika bir mucize-i rahmet ve bu memlekete harika bir ke-
ramet-i inâyet-i râbbaniye ve Risale-i Nur talebelerine hârikulâde bir ikram- ı 
ilâhidir diye itikad edip, Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür ederiz.
Marangoz Ahmed’in mektubunda Dâr ıviran köyünün eski zaman ın çal ış-
kan talebelerini and ıran fedakâr talebeler, bizi ve eski zaman talebelerini ta-
hassürle yâd eden medreseden yeti şme Risale-i Nur talebelerine derin bir sü-
rûr verdi. Medrese-i nuriyenin han ımlar ı, talebeleri, evrâd- ı Kur’âniye’yle du-
alar ıyla, evrâdlar ıyla çal ışkan kalemlere mânevî yard ımlar ı çok güzeldir. Bu 
havalideki han ımlara da tam bir ders olur. Cenâb- ı Hak, onlardan ve o med-
resenin umum talebelerinden ve üstadlar ından ebeden raz ı olsun.
Ahmed’in rüyas ı çok mübârek ve güzeldir. Hazreti İsâ’n ın (aleyhisselâm)  
kuvvetli sadas ını işitmek, İsevîlerden kuvvetli bir imdat Hizbü’l-Kur’ân’a ilti-
hak etmeye i şaret olabilir.
İkinci adam ve meselesi : Risale-i Nur talebelerinden bir genç hâf ız, pek 
çok adamlar ın dedikleri gibi dedi: “Bende unutkanl ık hastal ığı tezayüt ediyor, 
ne yapay ım?”
Ben de dedim: Ben de dedim:  Mümkün oldukça nâmahreme nazar etme. Çünkü 
rivayet var: İmam Şâfiî’nin (radiyallâhu anh)  dediği gibi, haram- ı nazar, nis-
yan verir.
Evet, ehl-i İslâm’da, nazar- ı haram ziyadele ştikçe, hevesât- ı nefsani-
ye heyecana gelip, vücudunda su-i istimâlâtla israfa girer. Haftada birkaç defa gusle mecbur olur. Ondan, t ıbben kuvve-i hâf ızas ına zaaf gelir.
1 (Hâşiye) Ve her biri “sadberk”, olarak, yani her bir çiçekte yüz parça yaprak.104  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Evet, bu as ırda aç ık saç ıklık yüzünden, hususan bu memalik-i harre-
de o su-i nazardan su-i istimâlât, umumî bir unutkanl ık hastal ığını netice 
vermeye ba şlıyor. Herkes, cüz’î, küllî o şekvâdad ır. İşte, bu umumî has-
tal ığın tezâyüdüyle, hadis-i şerifin verdi ği müthiş bir haberin tevili ucun-
da görünüyor. Ferman etmi ş ki: “Âhirzaman’da, hâf ızlar ın göğsünden 
Kur’ân nez’ediliyor, ç ıkıyor, unutuluyor.”1
Demek bu hastal ık dehşetlenecek, h ıfz- ı Kur’ân’a bu sû-i nazarla ba-
zılarda set çekilecek; o hadisin tevilini gösterecek. –2ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź–
Üçüncü adam ve meselesi : Bizlerle pek çok alâkadar bir zât, çok defa 
dehşetli şekvâ ediyor ki: “Ben adam olam ıyorum, gittikçe fenala şıyorum, mâ-
nevî hizmetlerimin neticelerini göremiyorum” diye medet istiyor.
Ona yazıyoruz ki: Ona yaz ıyoruz ki:  Bu dünya darü’l-hizmettir; ücret almak yeri de ğil-
dir. A’mâl-i salihan ın ücretleri, meyveleri, nurlar ı berzahta, âhirettedir. O 
bâki meyveleri bu dünyaya çekmek ve bu dünyada onlar ı istemek, âhire-
ti dünyaya tâbi etmek demektir. O amel-i salihin ihlâs ı kırılır, nuru gider. 
Evet, o meyveler istenilmez, niyet edilmez. Verilse, te şvik için verildi ğini 
düşünüp şükreder.
Evet, bu as ırda, bir-iki mektupta beyan edildi ği gibi, o derece hayat- ı dün-
yeviye damar ına dokunmu ş ve yaralam ış ve heyecana getirmi ş ki mübârek ve 
ihtiyar ve hoca ve ehl-i salâhat olan bir zât dahi, dünyada bir nevi hayat- ı uh-
reviye ezvâk ını istiyor; birinci derecede, zevk-i hayat onda hükmediyor.
Dördüncüsü : Bizimle alâkadar bir zât, pek çoklar ın şekvâ ettikleri gibi, 
eskiden şiddetli bir tarîkatta okudu ğu evrâd ındaki zevk ve şevkini kaybetti ğini 
ve s ıkıntı ve uyku galebe etti ğini müteessifâne şekvâ etti.
Ona dedik: Ona dedik:  Maddî hava bozuldu ğu vakit nas ıl ki s ıkıntı veriyor; asa-
bî sinelerde ink ıbaz hâli ba şlıyor. Öyle de bazen mânevî hava bozulu-
yor. Hususan mâneviyattan yabanîle şmiş bu as ırda ve bilhassa hevesât 
ve müştehiyat- ı nefsaniyeyi taammüm etmi ş memleketlerde ve husu-
san şuhûr-u muharreme ve şuhûr-u mübârekede mânevî havay ı tasfiye 
eden âlem-i İslâm’ ın intibah ve teveccüh-ü umumîsi, o mübârek şuhurun 
1 Bkz.: Abdurrezzak, el-Musannef  3/362; et-Taberânî, el-Mu‘cemü’l-kebîr  9/141; ed-Deylemî, el-
Müsned  5/488; el-Mizzî, Tehzîbü’l-Kemâl  12/403.
2 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   105
gitmesiyle tevakkuf etmesinden f ırsat bulup, havay ı bozan dalâletlerin te-
sirleri zaman ında ve bilhassa k ış tazyikat ı alt ında, bir derece hayat- ı dünye-
viye ve hevesât- ı nefsaniyenin tasallutlar ının noksaniyetinden, ehl-i İslâm 
ve ehl-i imanda, hayat- ı uhreviyeye çal ışmak iştiyak ı, bahar ın gelmesiyle 
hayat- ı dünyeviyenin ve hevesât- ı nefsaniyenin inki şafıyla o iştiyak- ı uh-
reviyeyi gizlemesi ân ında elbette böyle kudsî evrâdlarla zevk, şevk yerin-
de, esnemek ve fütur gelir.
Fakat, madem 1َאİُõَĩْèأَ رِĳُĨُْŶا ُóْĻَì sırrıyla, meşakkatli, külfetli, zevk-
siz, s ıkıntılı a’mâl-i saliha ve umûr-u hayriye daha k ıymetli, daha sevap-
lıdır. O s ıkıntıda, o me şakkatteki ziyade sevab ı ve makbuliyeti dü şünüp, 
sab ır içinde mesrurâne şükretmek gerektir.
Beşincisi : Risale-i Nur’un bir talebesi, Risale-i Nur’a çal ışamad ığının bir 
sebebi, derd-i mai şetin ziyadele şmesi oldu ğunu söyledi.
Biz de ona dedik: Biz de ona dedik:  Risale-i Nur’a çal ışmad ığın için derd-i mai şet sa-
na şiddetlendi. Çünkü bu havalide her talebe itiraf ediyor ve ben de edi-
yorum ki Risale-i Nur’a çal ıştıkça, yaşamakta kolayl ık ve kalbde ferahl ık 
ve maişette sühûlet görüyoruz.
Alt ınc ısı: Bu bîçâre Said’dir. Herkesin arzu etti ği ve istedi ği ve ferahla ka-
bul ettiği şahs ına karşı hürmet ve muhabbet ve sohbet, fakat Risale-i Nur’a ta-
allûk eden noktalar haricinde bana a ğır geliyor, beni s ıkıyor, müteessir ediyor.
Tahmin ediyorum ki Risale-i Nur’un yüksek hâysiyetleri ve şakirtlerinin 
şahs- ı mânevîsinin pek büyük meziyetleri, şahs ım gibi meslek-i aczde fazla ile-
ri giden bir âciz ve bîçârenin zay ıf omuzuna o da ğ gibi manalar yüklense al-
tında ezilir, s ıkılır diye anlad ım. Bu âhirki iki meselede pek k ısa kesmeye kâ ğıt 
mecbur etti. Nur, Gül, Lütfü’nün kahraman vârisleri mübârekler yüksek he-yeti ve medrese-i nuriye ve mâsumlar ve ümmî ihtiyarlar ın her birisine binler 
selâm ediyoruz.
Duan ıza muhtaç, size mü ştak karde şiniz
Said Nursî 
f
1 “İşlerin en hay ırlısı, zorlu olan ıdır.” Bkz.: Aliyyülkârî, el-Masnû’  1/57; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  1/175.106  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık, sars ılmaz, y ılmaz, sebatkâr, fedakâr karde şlerim,
Böyle şiddetli taarruzlara kar şı sizi teşcie lüzum görmüyorum. Sizin kuv-
vetli metanetiniz ve Risale-i Nur’a gelen her hâdise-i elîmenin alt ında bir inâ-
yet ve rahmet bulundu ğuna itikad ınız, teşciiniz kâfidir, biliyoruz. Yaln ız bir 
noktay ı merak ediyorum: Elde edilen bütün Risale-i Nur, yaln ız bir tak ım 
mıdır, ve kimin imi ş, anlamak istiyorum. Her kim ise merak etmesin. Daha 
ehemmiyetli makamlarda onun hesab ına fütuhat yaparlar, sevap kazand ırır. 
Ona, bir tak ım Risale-i Nur tedarik edilebilir. Hem tevkif alt ında kimse var m ı? 
Hem ona havale edilen hoca kimdir?
Sâniyen : Sabri ile Hâf ız Ali’nin reyi ile teshil-i muhabere için verdi ği ka-
rarla bazen, Atabey yoluyla muhabereyi onlar gibi biz de kabul ettik. Lütfi’nin bir vârisi Abdullah Çavu ş nam ıyla, adresiyle gönderilecek.
Sâlisen : Sabri’nin mektubunda, tevafuklu yazd ığı Mu’cizât- ı Kur’âniye 
ve Risale-i Nur hakk ındaki istihrac ı bizi fevkalâde mesrur eyledi. Hasan Ât ıf’ın 
bize yazd ığı şâşaal ı ve cazibedar Mu’cizât- ı Kur’ân’ ı esas yap ıp, sâir risale lerde, 
i’câz- ı Kur’ân’ ı
n nüktelerine dair mebâhisi ona zeyiller şeklinde ilhak ettik; gü-
zel bir surete geldi.
Ezcümle : Âyetü’l-Kübrâ’n ın Kur’ân’a dair On Yedinci Mertebesi, Yirminci 
Söz ve Sûre-i Feth’in âhirki âyetin mucize oldu ğuna dair Yedinci Lem’a ve 
Fihriste’nin Rumûzât- ı Semaniye’ye dair mühim parçalar ı ve Kenzü’l-Ar ş’ın iki 
nüktesi gibi parçalar o zeyillere girmi ş. Aynen, Mu’cizât- ı Ahmediye’nin zeyil-
leri gibi parlam ış. Nur’lar santral ı Sabri, o yazd ığı güzel Mu’cizât- ı Kur’âniye’yi 
inşaallah onlarla tam güzelle ştirir.
Râbian : Merhum Lütfi’nin hakikî ve pek ciddî bir vârisi olan Abdullah 
Çavuş’un mektubu, onun derece-i sadâkat ve ihlâs ını ve irtibat ını gösterdi. 
Her vakit İslâmköylü Abdullah ile o Abdullah Çavu ş’u duada beraber yâd 
ediyordum. Elhak, o makama lây ık olduğunu gösteriyor. İstediği Fihriste’nin 
musahhah son k ısm ı inşaallah ona gönderilecek. Fakat zannetti ği gibi çok tas-
hihat edilmemi ş. Çünkü taksîmü’l-a’mâl suretiyle, o mübârek karde şlerimin 
yaz ılar ını mübârek yadigâr gördüm ve de ğiştirmeye k ıyamad ım.
Hâmisen : Bugünlerde, o hâdisede, Risale-i Nur’un bir derece tevakku-
funa ve dünyaya bakmaya ve yirmi senedir konu şmad ığım adamlarla konu ş-
maya ve hizmet-i Kur’âniye noktas ında memnû oldu ğumuz siyasete temas 
etmeye mecbur olaca ğım diye endi şeden gelen şiddetli bir teessürden, zâhi-
ren görülmez, mânen tehlikeli bir hastal ık bana taarruz etti. Müstemir âdetimi KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   107
bitamam yerine getiremedi ğimden, yine Ramazan hastal ığı gibi, ben karde ş-
lerimden, yine mânevî muâvenetlerini çok rica ediyorum. Fakat merak etme-yiniz, yatakta de ğilim. Yaln ız fazla yaz ılan nüshalar ı tashih edemiyorum.
Sâdisen : 
Risale-i Nur bir cephede tevakkuf etse de ba şka cepheler-
de fütuhat ı o tevakkufun yerini tutar.  Hatta bu hâdise münasebetiyle bu-
rada bir derece ihtiyata binaen tevakkufa niyet edip terviç etti ğimiz hâlde, bi-
lâkis Isparta tevakkufuna kar şı, buralarda inki şafat ile tezahür etti. – ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ 
1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ–
En ziyade bize nezaretle, bizimle ve siyasetle alâkadar mühim bir memur 
yan ıma geldi. Ona dedim ki:
Bu on sekiz senedir sizlere müracaat etmedim ve hiçbir gazete okuma-
dım; bu sekiz ayd ır, bir defa cihanda ne oluyor, diye sormad ım; üç senedir 
burada işitilen radyoyu dinlemedim tâ ki kudsî hizmetimize mânevî zarar gel-
mesin. Bunun sebebi şudur ki:
İman hizmeti, iman hakâiki, bu kâinatta her şeyin fevkindedir, hiçbir 
şeye tâbi ve âlet olamaz.  Fakat, bu zamanda, ehl-i gaflet ve dalâlet ve dinini 
dünyaya satan ve bâki elmaslar ı şişeye tebdil eden gafil insanlar nazar ında o 
hizmet-i imaniyeyi hariçteki kuvvetli cereyanlara tâbi veya âlet telâkki etmek ve yüksek k ıymetlerini umumun nazar ında tenzil etmek endi şesiyle, Kur’ân- ı 
Hakîm’in hizmeti, bize kat’î bir surette siyaseti yasak etmi ş.
Sizler, ey ehl-i siyaset ve hükûmet, evham edip bizlerle u ğraşmay ınız. 
Bilâkis teshilât göstermeniz lâz ım. Çünkü hizmetimiz, emniyet ve hürmet ve 
merhameti tesis ile hem âsâyi şi, hem inzibat ı, hem hayat- ı içtimaiyeyi anar şi-
likten kurtarmaya çal ışıp, sizin hakikî vazifenizin temel ta şlar ını tesbit ediyor, 
takviye ve teyid ediyor.
Sâbian : Hâf ız Ali’nin mektubunda baz ılara hitaben yazd ığımız bir mek-
tup ile ve hâdise-i haz ıra dair, hafif geçece ğine ait son mektup, bugünden bir 
hafta evvel postaya verilmi ş. Hâf ız Ali, yoldaki o iki mektubu okumu ş gibi 
mektubunu yazmas ı, sadâkatinin bir lem’a-y ı kerameti oldu ğu gibi, ayn ı gün-
de –hiç vukubulmam ış– yan ıma ehemmiyetli büyük bir memur-u siyasî gel-
mesini, Nazif’in arkada şlar ından Köro ğlu Ahmed rüyada aynen görüp, o me-
murdan üç saat evvel rüyay ı bize hikâye edip tâbir istedi; tâbiri, tevilsiz ç ıktı.
1 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.108  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Umum karde şlerimize birer birer, hususan musibetzedelere selâm ve dua 
ederiz.
f
Aziz, s ıdd ık, mübârek karde şlerim ve hizmet-i Kur’âniye ve imaniye-
de sebatkâr, sars ılmaz, y ılmaz arkada şlar ım ve bu misafirhane-i dünyada 
şefkatkâr ve fedakâr ve vefâdar yolda şlar ım,
Bu defa Nur fabrikas ının sahibiyle ve tam bir muâvini ve tam bir Hüsrev 
olan kahraman Tâhir’in be şaretli mektuplar ı ve medrese-i nuriyenin kahra-
manlar ından Marangoz Ahmed’in ikinci rüyas ı ve üçüncü rüyan ın âhirinde, 
mâlûm musibetin akabinde sars ılmayan faal Hâf ız Mehmed’in, çocuklara ha-
tim duas ını yapmas ı ve Risale-i Nur’u okutmas ı, üstümüzden da ğ gibi mânevî 
ağırlıklar ı kald ırdılar. Cenâb- ı Hak, sizleri ve onlar ı âfât- ı mâneviye ve maddi-
yeden muhafaza etsin, âmîn...
Marangoz Ahmed’in ikinci rüyas ı, Peygamberimiz (aleyhissalâtü vesselâm)  ile 
alâkadarl ık ve sürûrlu oldu ğu cihetinden rüya-y ı sâd ıka olduğuna, o med-
rese-i nuriyenin civarlar ındaki karde şlerin ve hem şirelerin maddî hizmetleri 
canl ı ve ruhlu bir suret al ıp, Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın sünnet-i seniy-
yesinin ihyas ına medar olaca ğına işaret verdi ği münasebetiyle, mektubunuzu 
almadan, iki gün evvel gördü ğüm bir rüyay ı beyan ediyorum. Şöyle ki:
Gördüm: Şimdiki reis veya şimdiki reisler, tan ıdığım ehemmiyetli bir-iki 
hocaya, hilâfet rütbesini ve meselelerini tatbik etmeye ve hilâfet, o hocala-ra veya reislere hangisine verilece ğini rüyada anlad ım. Ve o netice-i karar-
lar ı bana göstermek için, bana kar şı geldiklerini gördüm. Sonra uyand ım. 
Sabahleyin karde şlerime söyledim. Dedim: Allahu âlem, Isparta havalesinde, 
Risale-i Nur’un maddî ma ğlûbiyeti içinde mânevî bir galibiyeti olmu ş ki bü-
yük makamat- ı resmiyede en mühim mesâil-i İslâmiye medar- ı bahis olacak. 
Biz Isparta’da, o musibetin ne derece ileri gitti ğini bilemedi ğimizden ve çok-
tan beri de ne hâl-i âlemden ve ne de resmî hâlden anlamay ıp dinlemedi ği-
miz hâlde, bu rüyan ın, rüya-y ı sâd ıka olduğuna bir emâre olan, beni bir gün 
bakt ırdı. O emâre şudur ki:
Risale-i Nur’un ehemmiyetli bir talebesi Ankara’dan gelip, ben sormadan 
dedi: “Reis Kur’ân’a yeni bir tefsir yazmay ı emretmi ş; o da yaz ıyormuş.”
Hem söylemi ş ki: Dâhiliye Vekili, yirmi senelik bir âdete muhalif olarak, 
“Dinsiz bir millet ya şayamaz…” diye din lehinde beyanatta bulundu
ğunu ve KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   109
Maârif Naz ırı da, âdâb- ı İslâmiye lehinde, eski prensiplerine muhalif olarak 
beyanatta bulundu ğu gibi, ehemmiyetli bir de ğişikliği ihsas etti ğinden, ku-
lağımı kapad ığım sekiz aydan sonra, bu rüya hat ırı için, bu haberleri ald ım. 
Bunun sebebini anlamak cidden arzu ettim. Birden ihtar edildi ki:
Ehl-i dalâlet, memur-u siyasiyeyi aldat ıp, Risale-i Nur aleyhinde geni şçe, 
buradan oraya kadar bir daire içinde taarruz edip, derece-i kuvveti anlamak 
istediler. Gördüler ki sökülmeyecek, ma ğlûp edilmeyecek bir kuvvette gör-
düklerinden, ehemmiyetli, büyük makamat- ı resmiyede, mahiyetini medar- ı 
bahis ve dikkat ettiklerinden, bilmecburiye, bir nevi musalâhaya yol haz ırla-
mak ve şimdiye kadar hakikat ve hikmete muhalif olarak, iyilikleri ölen reise; 
ve fenal ıklar ı millete, orduya vermek yerinde, o hata-y ı azîmeye bedel, bü-
tün fenal ıklar ı ölene verip, kendilerini bir derece o deh şetli hatîâttan kurtar-
mak çaresini aramaya, bir zemin te şkil etmeye çal ışmış ki hem rüya, hem bu 
haberler haber veriyor. Birinci, ikinci Hulûsi’lerin mü şterek mektuplar ı, bu iki 
rükn-ü mühimmenin gayretleri, sadâkatleri çelikten daha metin oldu ğu her 
hâdiseyle gösteriliyor.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık, sebatkâr karde şlerim ve hakikî vârislerim,
Bugünlerde, Risale-i Nur’a sû-i kast edenlerin ve sizlere s ıkıntı verenle-
rin haklar ında, bana verdi ği bir hiddet neticesinde bedduaya te şebbüs et-
tim. Birden Isparta’ya k ıyamad ım. Kaç defad ır niyet ettim, Isparta’daki iyile-
rin yüzünden sû-i kastç ılar kurtuldular. K ıyamad ım, beddua yerine “Yâ Rab, 
madem Isparta, Risale-i Nur’un bir Medresetü’z-Zehrâ’s ıdır, sen oradaki fe-
na memurlar ı dahi ıslah eyle ve hüsn-ü âk ıbet ver” diye dua eyledim ve edi-
yorum.
Sâniyen : Bugünlerde Salâhaddin’in İstanbul’dan getirdi ği Habbe, Katre, 
Şemme, Hubab gibi Arabî risalelere bakt ım, gördüm ki: Yeni Said’in do ğru-
dan doğruya harekât- ı kalbiyesinde mü şâhede etti ği hakikatler, Risale-i Nur’un 
çekirdekleri hükmündedir. Zaten bunlar hem Şule ve Zühre, Risale-i Nur’un 
Arabî parçalar ıdır. Onlar, do ğrudan do ğruya benim nefsimin dersi oldu ğu için 
Arabî ve k ısa ibarelerle ifade edilmi ş; başka adamlar nazara al ınmam ış.
O zaman, ba şta Şeyhülislâm ve Dârü’l-Hikmet âzâlar ı ve İstanbul’un bü-
yük âlimleri, tahsin ve takdirle kar şılad ılar. Bunlar Yeni Said’in eserleri oldu-
ğundan, Risale-i Nur’un eczalar ıdırlar. Eski Said’in ise, Arabî risalelerinden 
yaln ız İşârâtü’l-İcâz, Risale-i Nur’da en mühim bir mevki alm ış.110  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem her iki Said’in i ştirakiyle, birtek Ramazan’da iki hilâl ortas ında telif 
edilen ve kendi kendine ihtiyar ım haricinde bir derece manzum şeklini alan 
ve İşârâtü’l-İcâz k ıtas ında ve elli-altm ış sayfa bulunan Türkçe olarak Lemeât 
nam ındaki risale dahi Risale-i Nur’a girebilir. Maatteessüf bir nüsha elde ede-
medim. Herkesin ho şuna gittiği için, matbu nüshalar ı kalmam ış.
Hem Eski Said’in ilm-i mant ık noktas ında bir şaheser hükmünde bulunan 
gayr-i matbu Ta’likat’tan süzülen i’câzl ı bir îcâz- ı harikada müdakkik ulemâla-
rı hayret ve tahsinle dikkate sevkeden matbu “K ızıl Îcâz” nam ındaki Risale-i 
mant ıkiye Risale-i Nur’la ba ğlanmas ına ve şakirtlerinin, âlimler k ısm ının na-
zar ına göstermek lây ık gördüm; fakat çok derindir. Bugünlerde, Feyzi’ye bir 
parça ders verdim. Belki bir zaman Feyzi kendisi, ba şkas ının da anlamas ı için 
dersini Türkçe kaleme alacak.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim, sebatkâr ve hakikî vârislerim,
Bugünlerde, Risale-i Nur talebeleri hesab ına gayet ehemmiyetli, endi şeli 
bir suâl-i mânevî kalbime ihtar edildi. Sonra anlad ım ki ekser Risale-i Nur ta-
lebelerinin lisan- ı hâlleri bu suali soruyor ve soracaklar. Birden bir cevap hat ı-
ra geldi. Feyzi’ye söyledim. Dedi: “Hiç olmazsa icmâlen kaydedilsin.”
Endişeli suâl:  Bu âhirzaman fitnesinde açl ık ehemmiyetli bir rol oy-
nayacak. Onunla ehl-i dalâlet, bîçâre aç ehl-i iman ı, derd-i mai şet 
içinde bo ğdurup, hissiyat- ı diniyeyi ya unutturup ya ikinci, üçün-
cü derecede b ırakmaya çal ışacak diye, rivayetlerden anla şılıyor. 
Acaba, her şeyde hatta kahr azab ında ehl-i iman ve mâsumlar için 
bir veçh-i rahmet ve kader-i ilâhî cihetinde adalet oldu ğu, bunda ne 
tarzda olur? Ve ehl-i iman, hususan Risale-i Nur talebeleri bu musi-bete karşı iman ve âhiret hesab ına ne cihetle istifade edip nas ıl dav-
ranacaklar ve mukavemet edecekler?
Elcevap: Elcevap:  Şu musibetin en ehemmiyetli sebebi, küfran- ı nimet ve şü-
kürsüzlük ve nimet-i ilâhiyenin k ıymetini takdir etmemeklikten gelen bir 
isyan oldu ğundan, Âdil-i Hakîm, nimetinin, hususan g ıda k ısm ının, hu-
susan hayat noktas ında en büyük nimet olan ekme ğin hakikî lezzetini ve 
çok ehemmiyetli k ıymetini ve nimetiyet noktas ında fevkalâde derecesini 
göstermekle, hakikî şükre sevketmek hikmetiyle, Ramazan gibi riyâzet-i 
diniyeye riayet etmeyen şükürsüz insanlara bu musibeti verip, ayn ı hik-
met için adalet etmi ş.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   111
Ehl-i iman, ehl-i hakikat, hususan Risale-i Nur talebelerinin vazifesi, 
bu musibetli açl ığı, Ramazan riyâzet-i diniyesinin tarz ındaki açl ık gibi ve-
sile-i iltica ve nedâmet ve teslimat yapmaya çal ışmakt ır. Ve zaruret baha-
nesiyle dilencili ğe ve h ırsızlığa ve anar şiliğe yol açmas ına meydan verme-
mektir. Ve aç fakirlere ac ımayan bir k ısım zengin ve baz ı ehl-i maa ş dahi 
Risale-i Nur’u dinleyip, bu mecburî açl ık hissiyle açlara merhamete gelip, 
zekâtla yard ımlar ına koşmakt ır. Ve nefsini güzel yemeklerle şımartan, 
serkeş eden ve hevesât- ı rezile ve tu ğyanlara sevkedip sarho ş eden genç-
ler dahi, Risale-i Nur’un ir şad ıyla, bu hâdiseden merdane istifade ederek, 
fuhşiyât ve günahlardan ellerini bir derece çekti ği ve nefislerinin zevkle-
rini ve pisliklere kar şı galeyanlar ını kırdığı vesilesiyle taate ve hayrata gi-
rip, o hâdiseyi kendi aleyhlerinden ç ıkar ıp lehlerinde istimâl etmektir.
Ve ehl-i ibadet ve salâhat dahi, ekser insanlar ın aç kald ığı bu zaman-
da ve çok kar ışmış ve haram ve helâl fark edilmeyecek bir tarzda gelmi ş 
ve şüpheli mal hükmünde ve mânen mü şterek olan erzak- ı umumiyeden 
helâl olmak için miktar- ı zaruret derecesine kanaat ediyorum diye bu 
mecburî belâya bir riyâzet-i şer’iye nazar ıyla bakmakt ır. Kader-i ilâhiyeye 
karşı şekvayla de ğil, r ızayla kar şılamakt ır.
Umum karde şlerime, hususan musibetzedelere çok selâm ve selâmetle-
rine dua ediyorum.
Sabri karde şim, seni tevkil edip selâm gönderenlere, ben de seni tev-
kil ediyorum. Onlara birer birer selâm ediyorum. Senin bu defaki mektubun gerçi geç geldi, fakat birkaç noktada beni çok memnun etti. Sabri’nin, elmas ve çelik gibi metanetini ve isabet-i fikrini gösterdi. Madem Hâf ız Ali ile siz 
Atabey yoluyla muhabere etmeyi münasip görmü şsünüz; Atabey’de Abdullah 
Çavuş’un veya münasip gördü ğünüz birisinin adresini bildiriniz. Abdullah 
Çavuş’un, sizin nam ınıza istediği Onuncu Şuâ nam ındaki Fihriste’nin ikin-
ci cildini yazd ırdık ve Hizbü’l-Ekber-i Nuriye’yi Feyzi yazd ı. Yak ında inşaal-
lah gönderece ğiz.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu defa Sabri ve Hâf ız Ali’nin mektuplar ı, Risale-i Nur’un fevkalâde bir 
kerametini ve harika kuvvetini gösteriyor. Medrese-i nuriyenin çal ışkan ve 
gayyûr talebeleri birkaç gün zarf ında, Hâf ız Mehmed’in zâyi olan kitaplar ına 112  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
mukabil umumunun yaz ılmas ını ve ona verilmesini taahhüt edinmelerine, bu 
havalideki şakirtleri fevkalâde mesrur eyledi. Hâf ız Ali’nin tahkikat ına gelen-
lerin, “Ma ğazalarda kâ ğıt kalmad ı. Risale-i Nur şakirtleri kâ ğıdı bitirdiler.” di-
ye demeleri ve Mehmed Zühdü’nün kitaplar ı kendine iade edilmeleri, Risale-i 
Nur şakirtlerini müftehirane te şci ve teşvik eden bir hâdisedir.
Sabri mektubunda, “ İki üç senedir Risale-i Nur, telif cihetinde tevakkuf 
devresini geçiriyor.” diye hikmetini soruyor. Bunun cevab ı uzundur. Hem te-
lif, ihtiyar ımız dairesinde de ğil. Hem, Risale-i Nur şakirtlerinin teliften hisseleri 
kalmak için, baz ı ehemmiyetli esbab ve âr ızalar mâni oldu.
Burada ba şta Âsiye olarak Ulviye, Lütfiye gibi çok çal ışkan han ım şakirt-
ler, medrese-i nuriyedeki hem şirelerine ve selâm gönderen Sabri’nin refikas ı-
na, hem karde şlerine arz- ı hürmet ve selâm ve dua ederler.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve dua ederiz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Kahraman Tâhirî’nin ve Kâtip Osman’ ın mektuplar ı hakikaten benim için 
bir ilâç hükmüne geçti. Yar ım maddî, yar ım mânevî endi şe hastal ığına bir tir-
yak hükmüne geçti. Cenâb- ı Hak, onlardan ve sizlerden ebeden raz ı olsun. 
Evet, azim ve sebat ınız ve ihlâs ve ciddiyetiniz, ehl-i dünyay ı mağlûp etmiş ve 
ediyor. Yoksa, birtek Tesettür Risalesi’yle yüz yirmi adam ı tevkif edenleri, yüz 
otuz risaleyle birtek adam ı tevkif edemediklerinin sebebi, ihlâs ınız ve metane-
tinizdir, hükmediyor.
Tâhirî’nin, Hizbü’l-Ekber ve Virdü’l-Âzam’ ın tab için İstanbul’a gitmesi-
ni bütün ruhumuzla onu tebrik ve muvaffakiyetine dua ediyoruz. İstanbul’da, 
Şefik’ten ba şka Risale-i Nur’la ciddî alâkadarlar çoktur; fakat adreslerini bilmi-
yorum. Yaln ız, Barla’l ı Hac ı Bekir ve İnebolu’lu, icra dairesinde bulunan Hâf ız 
Emin ve Gönen’li Mehmed Efendiyi de Şefik  vâs ıtas ıyla bulabilir. İstanbul 
dostlar ı münasebetiyle, me şhur bir vâiz benimle görü şmek için gelmi ş, görü-
şemeden gitmi ş. Bir zâta yaz ılan bir mektubun sureti size gönderiliyor; belki 
oradaki baz ı adamlar, bu adam gibi o hitaba muhtaçt ırlar.
İstanbul’a u ğrayan Risale-i Nur şakirtleri senin gayret ve ciddiyetini ve te-
sirli vaaz ını bize haber verdiler. Senin gibi metin ve hâlis bir zât ı, Risale-i Nur 
dairesinde görmek arzu ediyorlar. Ben de onlar gibi cidden seni Risale-i Nur dairesinde görmek istiyorum.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   113
Bilirsin ki iki “elif” ayr ı ayr ı olsa iki k ıymeti var; bir çizgi üstünde 
omuz omuza verse, on bir k ıymet ald ığı gibi; senin tesirli nasihatinle ih-
zar ettiğin hizmet-i imaniye tek ba şıyla kalsa, şimdiki tehâcümat- ı mütte-
hideye kar şı dayanmas ı çok mü şkül. Eğer Risale-i Nur’un hizmetine ilti-
hak etse, o iki “elif” gibi, on bir, belki yüz on bir k ıymetinde ve kuvvetin-
de olacak ve kar şıdaki ittifak etmi ş dalâletlere kar şı dayanacak.
Bu zaman, ehl-i hakikat için, şahsiyet ve enâniyet zaman ı değil. 
Zaman, cemaat zaman ıdır; cemaatten ç ıkan bir şahs- ı mânevî hükmeder 
ve dayanabilir. Büyük bir havuza sahip olmak için, bir buz parças ı hük-
mündeki enâniyet ve şahsiyetini o havuza atmakt ır ve eritmek gerektir. 
Yoksa, o buz parças ı erir, zayi olur; o havuzdan da istifade edilmez.
Hem mûcib-i taaccüp, hem medâr- ı teessüftür ki ehl-i hak ve hakikat 
ittifaktaki fevkalâde kuvveti ihtilâfla zayi ettikleri hâlde; ehl-i nifak ve ehl-i dalâlet, me şreplerine z ıt olduğu hâlde, ittifaktaki ehemmiyetli kuv-
veti elde etmek için ittifak ediyorlar. Yüzde on iken, doksan ehl-i hakika-ti mağlûp ediyorlar.
f
Aziz karde şlerim,
Bu dakikada Hüsrev, Rü ştü, Refet, Isparta’n ın Hâf ız Ali’si askerlikten 
ne vakit geleceklerini merak ediyorum. Hususan Hüsrev’in kalemi, ne vakit Risale-i Nur’un fâtihâne inti şarına kavuşacak diye bilmek istiyorum. Onlara 
da selâm ımı tebliğ ediniz.
Şimdi, bundan on dakika evvel, cesurca, fakat kalemsiz iki adam, Risale-i 
Nur dairesine biri birisini getirdi. Onlara dedim ki: 
“Bu dairenin verdi ği bü-
yük neticelere mukabil, sars ılmaz bir sadâkat ve k ırılmaz bir metanet is-
ter. Isparta kahramanlar ının gösterdikleri harikalar ve cihan-pesendâne 
hidemât- ı nuriyenin esas ı, harika sadâkatleri ve fevkalâde metanetleridir. 
Bu metanetin birinci sebebi, kuvvet-i imaniye ve ihlâs hasletidir. İkinci se-
bebi, cesaret-i f ıtriyedir.”
Onlara “Sizler cesaretle ve efelikle tan ınm ışsınız ve dünyaya ait ehemmi-
yesiz şeyler için fedakârl ık gösterirsiniz. Elbette Risale-i Nur’un kudsî hizme-
tinde ve cihana de ğer uhrevî neticelerine mukabil, merdâne ve fedakârâne 
cesaret ve metanet gösterip sadâkatinizi muhafaza edersiniz.” dedim. Onlar da tam kabul ettiler. 
f114  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve hizmet-i Kur’âniye’de kuvvetli arkada ş-
lar ım,
Bu defa kahraman Tâhir’i umumunuz nam ına gördüm ve onda, bir 
Lütfi, bir Hâf ız Ali, bir Hüsrev ve bir Said (fakat genç Said) mü şâhede ettim. 
Cenâb- ı Hakk’a çok şükrettim. Bu defa onun kokusunu al ıp, o daha gelme-
den benim yan ıma gelen komiser ve taharri adamlar ı münasebetiyle, ben-
den, talebeler taraf ından sual edilen bir mesele, belki size de bir faydas ı var 
diye gönderildi.
f
Daimî hizmetinde bulunan Risale-i Nur şakirtleri
 taraf ından edilen bir suale cevapt ır.
Suâl:  Bu kadar zaman hizmetinizde bulunuyoruz. Dünyaya, hayat- ı iç-
timaiyeye ve siyasete dair bir alâkan ızı, merak ınızı görmedik. Daima 
iman ve âhiret dersinden ba şka bir me şgalenizi görmüyoruz. Öyle 
anlam ışız ki bu on sekiz senedir vaziyetiniz böyle imi ş. Nedendir ki 
Isparta’da hiçbir şey yokken memleketi heyecana getirip sizi mahke-
meye verdiler? Ve yüz arkada şınızı, dört ay mahkeme tahkikat ı netice-
sinde dünyayla, siyaset ile alâkaya dair hiçbir şey bulamad ılar. Yaln ız 
kendilerini ve mahkemelerini ebedî mahcup edecek bir bahane bul-dular ve yüzden, yaln ız beş-on adama be ş-alt ı ay ceza verdiler.
      Hem burada alt ı seneden ziyade karakolun nezareti ve nazar ı al-
tında oturdu ğun odan ın pencereleriyle daima senin her vaziyetin ka-
rakolca görüldü ğü hâlde, bundan iki-üç ay evvele kadar her vakit 
gizli, âşikâre seni tarassut, kaç defa taharri etmeleri, dostlar ı senden 
kaç ırmak için tahkikatlarla sana en mühim ve kar ışık bir siyasetçi gibi 
bakmalar ı nedendir? Biz bundan hem müteessir, hem mütehayyiriz. 
Ancak iki-üç ayd ır yan ınıza serbest gelebiliyoruz. Evvel de korkarak, 
gizli gelebilirdik. Bu meseleyi bize izah et.
Elcevap: Elcevap:  Ben de sizin gibi, belki sizden çok ziyade bu vaziyetten hem 
hayret, hem taaccüp ediyordum. Bu sualinizin izahl ı cevab ı, Yirmi Yedinci 
Lem’a olan mahkemeye kar şı müdafaat lem’as ıyla, On Alt ınc ı Mektup risale-
sidir. Şimdilik k ısaca bir-iki esas beyan ediyorum:
Birincisi : Âsâyişi temin ve idare memurlar ı, inzibat polisleri ve komiserleri 
bize ve mesle ğimize kar şı değil tevehhümkârâne taarruz ve evhama dü şmek, KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   115
belki himâyetkârâne te şvik ve teşci etmek, vazifelerinin muktezas ıdır. Çünkü 
onlar ın vazifelerinin temel ta şı hürmet, merhamet, helâl-haram ı bilmekle itaat 
düsturuyla hayat- ı içtimaiye emniyet dairesinde cereyan edebilir.
Risale-i Nur, hayat- ı içtimaiyeye bakt ığı vakit, bu esaslar ı temin ediyor. 
Neticesi de bilfiil görülmü ş. Risale-i Nur’un en mühim merkezi Isparta ve 
Kastamonu oldu ğundan sâir memlekete nispeten, zab ıta memurlar ı insafla 
dikkat etseler, Risale-i Nur’un onlara parlak yard ımını görecekler.
Hem talebelerinde bu kadar kesret ve kuvvet ve hak ellerinde bulundu-
ğu hâlde, âsâyi şe hiçbir zarar ı dokunmad ığını ve talebelerden bin adam, on 
adam kadar hayat- ı içtimaiyeye zarar vermediklerini, kalbi bozuk olmayan 
görür. Bu meselenin s ırr- ı hikmeti budur ki:
Âlem-i insaniyette ve İslâmiyet’te üç muazzam mesele olan, iman ve şeri-
at ve hayatt ır. İçlerinde en muazzam ı iman hakikatleri oldu ğundan, bu hakâ-
ik-i imaniye-i Kur’âniye ba şka cereyanlara, ba şka kuvvetlere tâbi ve âlet edil-
memek.. ve elmas gibi o Kur’ân’ ın hakikatleri, dini dünyaya satan veya âlet 
eden adamlar ın nazar ında cam parçalar ına indirmemek.. ve en kudsî ve en 
büyük vazife olan iman ı kurtarmak hizmetini tam yerine getirmek için, Risale-i 
Nur’un has ve sâd ık talebeleri, gayet şiddet-i nefretle siyasetten kaç ıyorlar.
Hatta sizin bu karde şiniz –siz de bilirsiniz– bu on sekiz senedir, o kadar 
muhtaç oldudum hâlde siyasete, hayat- ı içtimaiyeye temas etmemek için hü-
kûmete kar şı birtek müracaat ım olmad ığını.. ve bu sekiz-dokuz ayd ır, küre-i 
arz ın bu herc ü mercinde birtek defa ne sual ve ne de merak etmek ve ne de 
anlamak ve ne de medâr- ı sohbet etmedi ğimi.. hatta şimdi sulh olmu ş mu, 
harp bitmi ş mi, İngiliz ve Alman’dan ba şka kimler harp ediyor, bilmedi ğimi 
biliyorsunuz.
Hem herkesi geveze ve sersem eden ve üç seneden beri odamdan i şiti-
len radyoyu, iki defadan ba şka ne dinledi ğimi ve ne de sordu ğumu, benimle 
beraber olan sizler biliyorsunuz. Bu derece bu vaziyetlere kar şı alâkas ız ve lâ-
kayt bir adam ın tâkip etti ği mesleğe taarruz eden ve evhama dü şüp tarassutla 
sıkıntı veren, ne derece insaftan uzak dü ştüğünü en insafs ız da tasdik eder.
İkinci esas : Ey karde şlerim, sizler biliyorsunuz ki bizim mesle ğimiz-
de benlik, enâniyet, şan u şeref perdesi alt ında makam sahibi olmaktan, 
öldürücü zehir gibi ondan kaç ıyoruz. Onu ihsas eden hâlâttan şiddetle 
ictinap ediyoruz. Elbette, burada, alt ı-yedi sene gözünüzle ve yirmi sene-
den beri tahkikat ınızla anlam ışsınız ki ben şahs ıma karşı hürmet ve makam 116  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
vermek istemiyorum. Sizleri o noktada şiddetle tekdir etmi şim. “Benim had-
dimden fazla mevki vermeyiniz.” diye sizden dar ılıyorum. Yaln ız, Kur’ân- ı 
Hakîm’in bu zamanda bir mucize-i mâneviyesi olan Risale-i Nur hesab ına, 
ben de onun bir şakirdi olmak haysiyetiyle, ona tasdikkârâne teslimi ve irtiba-
tı, şâkirâne kabul ediyorum. İşte bu derece enâniyetten ve benlikten, şan u şe-
ref nam ı alt ındaki riyâkârl ıktan kaçmay ı düstur-u hareket ittihaz eden adam-
lara karşı ehl-i hükûmetin, ehl-i idare ve zab ıtan ın evhama dü şmeleri ne ka-
dar manas ız ve lüzumsuz oldu ğunu divaneler de anlar.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık, sebatkâr karde şlerim,
Musibetzedelerin mânevî galebesi, beraati; de ğil yaln ız sizleri ve bizleri, 
belki bu memleketteki bütün ehl-i iman ı sevindirir bir mahiyettedir. Çünkü 
Risale-i Nur’un hürriyetine meydan açt ı. Şimdiye kadar, müsadere tevehhü-
müyle pek çok ihtiyata mecbur olmu ştuk. Bu on sekiz senede ve bilhassa bu-
radaki alt ı senede, risaleleri gizlemek hususunda pek çok zahmet çektim ve 
daima endi şe ederek azap çekiyorduk.
Cenâb- ı Hakk’a, Risale-i Nur’un hurufat ı adedince hamd ü senâ ve 
şükür olsun ki bu defa mânevî galebesiyle o zâlimâne ve zulmetkârâne 
perdeyi parçalad ı; az bir zahmetle büyük bir ücret ve geni ş bir fütuhata 
zemin haz ırlad ı. Ve bu iki ay tevakkuf müddeti, aynen hapsimiz hâdise-
si gibi, ba şka bir tarzda, daha geni ş bir dairede Risale-i Nur’un inti şarına 
vesile oldu.  Sizleri ve bilhassa musibetzedeleri ve hususan Hâf ız Mehmed’i 
tebrik ediyoruz ve geçmi ş olsun deriz.
Bir Tesettür Risalesi ile yüz adam ı yüz gün tevkif eden ve onun gibi yü-
zer risalelerle birtek adam ı, bir gün tevkif edemeyen bir mahkemeye hükme-
dip galebe çalan, sizlerin harika sadâkatiniz ve fevkalâde ihlâs ınız ve sars ılmaz 
metanetiniz ve kuvvetli tesânüdünüz oldu ğunu bizde kat’iyet kesbetti, şüphe-
miz kalmad ı. Cenâb- ı Hak sizden ebeden raz ı olsun, âmîn...
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Seksen küsur sene bir ömr-ü mânevîyi sizlere kazand ıracak olan 
şuhûr-u selâse-i mübârekeyi ve bilhassa bu geceki leyle-i Regaib’i tebrik edi-
yoruz. Sizin beraatiniz ve mânen galebeniz zâlimleri şaşırttı. Cepheyi burada KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   117
değiştirdiler. Dü şmanâne taarruzdan vazgeçip, dostâne hulûl edip, has tale-
beleri Risale-i Nur’un hizmetinden geri b ırakmak için memuriyet gibi bir me ş-
gale buluyorlar, veya terfian i şi çok diğer bir memuriyete veya di ğer bir me ş-
galeyi buluyorlar. Burada, o neviden çok vak ıalar var. Bu taarruz, bir cihette 
daha zararl ı görünüyor.
Sâniyen : Burada, lise mektebine tesirli bir nur girdi. O da Otuz İkinci 
Söz’ün Birinci Mevk ıfı, Otuzuncu Lem’a’n ın ism-i Adl ve Hakem Nükteleri, 
Tabiat Lem’as ı hâtimesine kadar, Âyetü’l-Kübrâ’n ın, “Evet, bu dünya mem-
leketine ve misafirhanesine giren her bir misafir...” diye ba şlayan Birinci 
Makam ın başından ilham, vahiy mertebeleri hariç kal ıp, tâ On Sekizinci 
Mertebe olan kâinat ın hudûs hakikati, tâ imkâna kadar, yeni hurufla, bir ih-
tar- ı mânevî ile izin verdik. Daktilo (el makinas ı) ile kendilerine yazd ılar. Siz 
de bu dört parçay ı birden cilt yap ıp yeni hurufla ehl-i inkâra on ikilik top gül-
lesi gibi atabilirsiniz.
Ben, bu sene çok zay ıf ve ihtiyar ve âciz bir hâlde bulundu ğumdan, genç 
kardeşlerimden mânevî muâvenetlerini bu mübârek şuhûr-u selâsede rica 
ediyorum. Her birisine birer birer selâm ve dâreynde selâmetlerine dua edi-yoruz.
Said Nursî
f
(Bu mektup gayet ehemmiyetlidir.) (Bu mektup gayet ehemmiyetlidir.)
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bugünlerde, Kur’ân- ı Hakîm’in nazar ında, imandan sonra en ziyade 
esas tutulan takvâ ve amel-i salih esaslar ını düşündüm. Takvâ, menhiyat-
tan ve günahlardan içtinab etmek; ve amel-i salih, emir dairesinde hare-ket ve hayrat kazanmakt ır. Her zaman def-i şer, celb-i nef’a râcih olmak-
la beraber, bu tahribat ve sefahet ve cazibedar hevesât zaman ında bu tak-
vâ olan def-i mefasid ve terk-i kebâir üssü’l-esas olup büyük bir rüçhani-yet kesbetmi ş. Bu zamanda tahribat ve menfî cereyan deh şetlendiği için, 
takvâ bu tahribata kar şı en büyük esast ır. Farzlar ını yapan, kebîreleri i ş-
lemeyen, kurtulur. Böyle kebâir-i azîme içinde amel-i salihin ihlâsla mu-vaffakiyeti pek azd ır.
Hem, az bir amel-i salih, bu a ğır şerâit içinde çok hükmündedir. 
Hem, takvâ içinde bir nevi amel-i salih var. Çünkü bir haram ın terki va-
ciptir. Bir vacibi i şlemek, çok sünnetlere mukabil sevab ı var. Takvâ, böyle 118  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
zamanlarda, binler günah ın tehâcümünde bir tek içtinab, az bir amelle, 
yüzer günah terkinde, yüzer vacip i şlenmiş oluyor. Bu ehemmiyetli nok-
ta, niyet ile, takvâ nam ıyla ve günahtan kaç ınmak kast ıyla menfî ibadet-
ten gelen ehemmiyetli a’mâl-i salihad ır.
Risale-i Nur şakirtlerinin, bu zamanda en mühim vazifeleri, tahribata 
ve günahlara kar şı takvây ı esas tutup davranmak gerektir. Madem her da-
kikada, şimdiki tarz- ı hayat- ı içtiamiyede yüz günah insana kar şı geliyor; 
elbette takvâ ile ve niyet-i içtinab ile yüzer amel-i salih i şlenmiş hükmün-
dedir. Mâlûmdur ki bir adam ın bir günde harap etti ği bir saray ı, yirmi 
adam, yirmi günde yapamaz ve bir adam ın tahribat ına karşı yirmi adam 
çal ışmak lâz ım gelirken; şimdi, binler tahribatç ıya mukabil, Risale-i Nur 
gibi bir tamircinin bu derece mukavemeti ve tesirat ı pek harikad ır. Eğer 
bu iki mütekabil kuvvetler bir seviyede olsayd ı, onun tamirinde mucize-
vâri muvaffakiyet ve fütuhat görülecekti.
Ezcümle : Hayat- ı içtimaiyeyi idâre eden en mühim esas olan hürmet ve 
merhamet gayet sars ılm ış. Baz ı yerlerde, gayet elîm ve bîçâre ihtiyarlar, peder 
ve vâlideler hakk ında dehşetli neticeler veriyor.
Cenâb- ı Hakk’a şükür ki Risale-i Nur, bu müthi ş tahribata kar şı girdi-
ği yerlerde mukavemet ediyor, tamir ediyor. Sedd-i Zülkarneyn’in tahribiyle 
Ye’cüc ve Me’cüc’lerin dünyay ı fesada vermesi gibi, şeriat- ı Muhammediye 
(aleyhissalâtü vesselâm)  olan sedd-i Kur’ânî’nin tezelzülüyle ve Ye’cüc ve 
Me’cüc’den daha müthi ş olarak ahlâkta ve hayatta zulmetli bir anar şilik ve 
zulümlü bir dinsizlik fesada ve ifsada ba şlıyor.
Risale-i Nur’un şakirtleri, böyle bir hâdisede mânevî mücahedeleri, in şa-
allah, zaman- ı sahâbedeki gibi, az amelle, pek büyük sevap ve a’mâl-i saliha-
ya medar olur.
Aziz karde şlerim! İşte böyle bir zamanda, bu deh şetli hâdisâta kar şı, 
ihlâs kuvvetinden sonra bizim en büyük kuvvetimiz, i ştirâk-i a’mâl-i uh-
revî düsturuyla birbirimize kalemlerle, her birinin a’mâl-i saliha defteri-ne hasenât yazd ırdıklar ı gibi; lisanlar ıyla, her birinin takvâ kalesine ve si-
perine kuvvet ve imdat göndermektir.
 Ve bilhassa f ırtınal ı tehâcüme hedef 
olan bu fakir ve âciz karde şinize, bu mübârek şuhûr-u selâsede ve eyyâm- ı 
meşhurede yard ıma koşmak, sizin gibi kahraman ve vefadar ve şefkatkârla-
rın şe’nidir. Bütün ruhumla bu imdad- ı mânevîyi sizden rica ediyorum. Ve 
ben dahi, iman ve sadâkat şart ıyla, Risale-i Nur talebelerini bütün dualar ımaKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   119
ve mânevî kazançlar ıma, yirmi dört saatte, i ştirak-i a’mâl-i uhreviye düstu-
ruyla, bazen yüz defadan ziyade “Risale-i Nur talebeleri” unvan ıyla hissedar 
ediyorum.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Dün, Emin, bu havaliye gelen bir kolordu münasebetiyle, istemedi ğim 
ve Rus’un harbe devam ını bilmediğim hâlde, Rusya’n ın Kafkas’la ittisali ke-
silmesini söyledi. Ben, onun sözünü kesip susturdu ğum hâlde, kalbim ehem-
miyetle bir alâka gösterdi.
Sonra, bugün namazda ve tesbihat ında iken, mânevî tarzda denildi ki:
Küre-i arzda çarp ışan, mücadele eden cereyanlardan her hâlde birisi 
İslâmiyet’e ve Kur’ân’a ve Risale-i Nur’a ve mesle ğimize taraftar olacak; bu 
noktadan ona kar şı bakmak gerektir. Bakmamak için bir-iki mektupta yazd ı-
ğım sebepler çendan kalbe, akla kâfidir; fakat merakl ı ve hevesli olan nefse 
kâfi gelmiyor diye kalbime geldi. Aynen tesbihatta ihtar edildi ki:
Ehemmiyetli sebebi ise: Bakmakta bir tarafa tarafgirlik hissi uyan ır; ta-
rafgir nazar ı, taraftar oldu ğu taraf cereyan ın kusurunu görmez, zulmüne r ıza 
gösterir, belki alk ışlar. Hâlbuki küfre r ıza, küfür oldu ğu gibi, zulme raz ı ol-
mak dahi zulümdür.
Elbette zemin yüzünde bu deh şetli düelloda semâvât ı ağlatacak zu-
lümler ve tahribat oluyor. Çok mâsum ve mazlumlar ın hukuklar ı kaybo-
luyor, mahvoluyor. Mimsiz, gaddar medeniyetin zâlimâne düsturu olan, “Cemaat için fert feda edilir; milletin selâmeti için cüz’î hukuklara bak ıl-
maz.” diye, öyle deh şetli bir zulüm meydan ı açm ış ki kurûn-u ûlâ vah şet-
lerinde de emsali vuku bulmam ış. Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın adalet-i ha-
kikiyesi, bir ferdin hakk ını cemaate feda etmez; “Hak hakt ır; küçüğe, bü-
yüğe, aza, ço ğa bak ılmaz.” diye kanun-u semâvî ve hakikî adalet nokta-
sında Risale-i Nur şakirtleri gibi hakikat-i Kur’âniye ile me şgul adamlar, 
zaruret olmadan, lüzumsuz, yaln ız hevesli bir merak için, netice itibar ıyla 
faydas ı bulunan ve netice daha gelmeden evvel lüzumsuz bakmak ve zâ-
limâne tahribatlar ını alk ışlamak suretiyle İslâmiyet ve Kur’ân lehine hiz-
met edece ği o cereyan ın harekât ını fikren takip etmekle me şgul olmak 
münasip olmad ığı için, nefis de ak ıl ve kalbe tâbi olup merak ı
nı bırak-
mış diye anlad ım.120  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İkinci mesele : Risale-i Nur’un Isparta’taki galebesi, z ınd ıklar ı şaşırtt ı. 
Fakat baz ı mütemerrid ve muannid ve ölen herifin ruh-u habîsi hükmün-
de baz ı zınd ıklar, o ma ğlûbiyete kar şı gelmek fikriyle, ba ştan aşağı ka-
dar Kur’ân ve Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm)  aleyhinde, fakat perde alt ın-
da, aynen münâzara-y ı şeytaniye bahsinde, hizbü’ ş-şeytan ın Peygamber 
(aleyhissalâtü vesselâm)  ve Kur’ân hakk ında mesleklerince söyledikleri tâbirâ-
tı başka bir tarzda o z ınd ık herif istimâl etmi ş. Onun gibi Yahudi, müte-
merrid ve dinsiz filozoflar ından ve Avrupan ın z ınd ıklar ının eskiden be-
ri Kur’ân ve Peygamber’in (aleyhissalâtü vesselâm)  hâlât ından medar- ı tenkit 
bulduklar ı noktalar ı, bu İslâm ismi alt ındaki z ınd ık, kurnazcas ına, safdil 
Müslümanlara ve Risale-i Nur’u görmeyenlere dinlettirmek ve göstermek için öyle bir tarzda gitmi ş ve küfrünü gizlemeye çal ışmış ki şeytanette, 
şeytandan ileri gitmi ş; beni çok müteessir etti.
Kardeşimiz Sabri’nin mektubunda, muannid mülhidlerin, Risale-i 
Nur’un cereyan ına karşı kurduklar ı çürük ve vâhi hud’alar ı, “örümcek 
ağı ve yuvas ı gibi kuvvetsiz; ve o şeytanet perdeleri, k ıymetsiz ve mukave-
metsizdir. Risale-i Nur’a kar şı yırtılır ve y ırtılacak.” dedi ği gibi, bu z ınd ık 
ve muannid ve mütemerrid ve ölen herifin ruh-u habîsi olan z ınd ığın yaz-
dığı ve zâhiren Müslümanlara Türkçülük lehinde, fakat hakikatte Kur’ân 
ve Peygamber’in 
(aleyhissalâtü vesselâm)  azamet ve ha şmet-i mâneviyelerini k ır-
mak ve hiçe indirmek ve âdile ştirmek niyetiyle yaz ılan bu matbu eserde, 
Mu’cizât- ı Kur’âniye ve Mu’cizât- ı Ahmediye’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  karşı, 
örümcek a ğı da olamaz, parçalan ır. Fakat binler teessüf ki Risale-i Nur’u 
görmeyenlere kat’î zarar verdi ği gibi, Risale-i Nur’u görenler de merak 
edip, “Acaba ne var?” demekle, sâfi kalblerini buland ırır. Lâakal, vesve-
se ve evham verir.
Risale-i Nur’un kahraman şakirtleri böyle şeylere kar şı müteyakk ız dav-
ranmak ve faaliyetlerini ziyadele ştirmek lâz ım geliyor. Fena şeyle zihnen me ş-
gul olmak da fena oldu ğu için k ısa kesiyorum. Sak ın ona ehemmiyet vermek-
le halklar ı merakland ırıp bakt ırılmas ın. Belki ehemmiyetsiz, dinsizcesine, yal-
nız esmâ-y ı mübâreke ve âyât- ı mübârekenin baz ı meâli içinden hariç kalmak 
itibar ıyla, ehemmiyetsiz bir paçavrad ır bilinsin. Bu herifin ne derece haddin-
den tecavüz etti ğini bu temsilden anlay ınız: Mesela, çok uzak bir mecliste, 
mütehass ıs ve müdakkik âlimlerin okuduklar ı ve tetkik ettikleri bir kitaba ve 
ders ald ıklar ı bir zâta, pek uzak bir mesafede bakmak isteyen ve görmeyen 
bir ebleh, o âlimlerin aksine hüküm verip onlar ı tenkit eden, divanece heze-
yan eder.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   121
Cenâb- ı Hak, ehl-i iman ı ve Risale-i Nur şakirtlerini böylelerin şerrinden 
muhafaza eylesin, âmîn...
Said Nursî
f
Aziz karde şlerim,
Sizin fevkalâde sebat ve ihlâs ınızın galebesi ve o musibeti def’inden son-
ra, ehl-i dünya cepheyi de ğiştirdi. Z ınd ıkan ın desiseleriyle, bu havalide bizle-
re karşı perde alt ında maddî ve mânevî tah şidat ı başlam ış; gayet dikkatle ve 
şeytancas ına, şakirtlerin hakikî kuvvetleri olan tesânüdü bozmaya çal ışıyor-
lar. Sizlere risaleleri iade ettikleri hâlde, kurnazcas ına dolaplar çevriliyor. Biz, 
sizin bir şubeniz hükmünde oldu ğumuz hâlde, bizi as ıl ve merkez telâkki et-
tiklerinden, daha ziyade desiseleri bize kar şı istimâl ediyorlar. Hâf ız-ı Hakikî 
Cenâb- ı Hakt ır. İnşaallah hiçbir zarar edemeyecekler. Fakat bu şuhûr-u mü-
bârekenin eyyam ve leyâli-i mübârekesinde hâlis dualar ınız ile bize yard ım 
ediniz. Bir şey yok; fakat mümkün oldukça ihtiyatl ı ve dikkatli olunuz. Hazreti 
Ali (radiyallâhu anh)  ve Gavs- ı Geylânî (kuddise sirruh)  gibi kahramanlar ın mânevî 
teminat ı 1ْėَíَÜ َźوَ ُįْĥُĝَĘ ve 2َûْíَÜ َźوَ hitaplar ı, bize her vakit cesaret ve kuv-
ve-i mânevî veriyor.
Kâtip Osman’ ın mektubunda, kahraman Rü ştü’nün bahad ır biraderi 
Burhan’ ın, risalelerin kurtulmas ına çok hizmet etti ğini yaz ıyor. Zaten o ce-
sur karde şimizin eskiden de bu çe şit hizmetleri vard ı. Hem ona, hem Risale-i 
Nur’un kurtulmas ına çal ışanlara ve medhali bulunanlara, hatta mahkeme re-
isine ve insafl ı âzâlar ına hem dua, hem te şekkür ediyoruz. Münasip görülse, 
mahkeme reisine hususî te şekkürümüzü beyan edersiniz.
f
4ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 3ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
5ِÙَàَŻَّáĤا رِĳُıُّýĤا ِهِñٰİ ِěאئِĜدَ َاتِóِüَאĐ َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
1 “Korkma, sözlerini söyle..!” el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.562)
2 “..korkma..!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.527)
3 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
4 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
5 Kutlu zaman dilimi üç aylardaki dakikalar ın âşireleri say ısınca, Allah’ ın selâm, rahmet ve bereketi 
üzerinize olsun.122  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Sizin geçmi ş leyle-i Miraç ve gelecek leyle-i Berat’ ınızı tebrik edi-
yoruz ve makbul dualar ınızı rica ediyoruz.
Sâniyen : Yirmi Be şinci Söz olan Mu’cizât- ı Kur’âniye’nin n ısf- ı âhiri, ace-
lelik belâs ıyla gayet mücmel kalmas ına bedel, size evvelce yazd ığım gibi, baz ı 
lâhikalar ı onun âhirinde ilhak etmi ştik. Şimdi en mühim bir parça, yirmi se-
ne evvel tab edilen Lemeât’ta gördük. Onun da Mu’cizât- ı Kur’âniye zeyille-
ri içine derci pek münasip görüldü. Kahraman Tâhirî’nin bana getirdi ği bir 
nüsha Lemeât’ ı çok k ıymettar gördüm. E ğer bir nüsha daha o havalide var-
sa, siz de o parçay ı nüshalar ınızın âhirine yazars ınız. Zaten Lemeât, kendisi 
de harikad ır. Ramazan- ı Şerif’te, yirmi gün zarf ında, nesir bir surette, tekellüf-
süz, birden yaz ılm ış. Sonra bakt ık, sehl-i mümteni gibi bir nesr-i manzum ve 
bir nazm- ı mensur suretini alm ış. İçinde bu parça daha harikad ır. Lemeât’ta 
o parçan ın serlevhas ı: “Îcaz İle Beyan İ’câz- ı Kur’ân.”
“Bir zaman rüyada gördüm ki: A ğrı Dağı alt ınday ım. Birden da ğ patlad ı, 
dağ gibi taşlar ı âleme da ğıttı, sarst ı cihan ı.”
Bundan tâ, “Tarz- ı nazar ikidir. Biri zulmettar, di ğeri ziyadar.” serlevha-
sına kadar.
Eğer Lemeât sizin elinize geçmemi şse, o parçay ı buradan size göndere-
ceğiz.
Sâlisen : Hem latîf, hem güzel, zarif bir hâdiseyi söyleyece ğim. Bu mem-
lekette Risale-i Nur’a, erkeklerden ziyade fedakârâne yap ışan ihtiyar han ım-
lar ve ihtiyare hükmünde mâsume genç han ımlar, eski zaman s ırmal ı ve yal-
dızlı gelinlik cihâzât ının içinde k ıymettar parçalar ı Risale-i Nur’un eczalar ı-
nın ciltleri üstüne çekip, bütün risaleler alt ın yald ızıyla ciltlenmi ş gibi bir tar-
za girdi. Risale-i Nur’un mânen güzelli ğine ve Hüsrev ve Tâhirî ve Alilerin ve 
Hasan Ât ıf ve Âs ım gibi karde şlerimizin yald ızlı yaz ılar ının cemâline, cildi üs-
tünde de şirin bir güzellik daha ilâve ettiler. Hâf ız Ali’nin mektubunda yazd ığı 
Ümmühan ve Şâhide değerinde burada Risale-i Nur’a bütün kuvvetiyle ça-
lışan çok hem şirelerimiz var. Mesela: Âsiye, Sâniye, Ulviye, Lütfiye, Âliye gi-
bi Risale-i Nur’un şakirtleri, oradaki hem şirelerine ve karde şlerine selâm ve 
dua ediyorlar. 
fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   123
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
 َاتِóِüَאĐ َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
3َאنَąَĨوَرَ َאنَ×ْđَü ِóْıَýĤا ِهِñٰİ ِěَאئِĜدَ
Aziz, s ıdd ık, mübârek, metin karde şlerim,
Sizin leyle-i Berat ınızı ve gelen leyâli-i Ramazan- ı Mübârekenizi tebrik 
ederiz. Cenâb- ı Hakk’a yüz binler şükür olsun ki Risale-i Nur kendi kendine 
tevessü ediyor. Her tarafta fütuhat ı var. Ehl-i dalâletin hileleri onu durdurmu-
yor; bilâkis çok dinsizler teslim-i silâh ediyorlar. Hâf ız Ali’nin dedi ği gibi, kor-
kular ı pek ziyadedir. Şimdi, dinsizlik taassubuyla de ğil, korku cihetiyle ili şiyor-
lar. O korku, Risale-i Nur lehine dönecek in şaallah.
Nur fabrikas ının sahibi, bu defaki mektubundaki harika ve yüksek dua-
sı, onun fevkalâde ihlâs ve sadâkatinin bir tere şşuhat ı nazar ıyla bakt ığımız-
dan, bin derece haddimden ziyade hüsn-ü zann ını Risale-i Nur hesab ına ka-
bul edip, duas ına âmîn deriz. O Nur fabrikas ının mektubu Hasan Ât ıf’ın mek-
tubuyla leyle-i Berat ak şam ında elimize geçti. O gecemize, bereketli ve mübâ-
rek bir tebrik nev’inde telâkki eyledik.
f
Aziz karde şlerim,
Bu mübârek Ramazan’da dahi, geçen Ramazan gibi, bu âciz ve zay ıf kar-
deşinize, mânevî ve uhrevî sa’y ve çal ışman ızdan zekât miktar ınca vermenizi 
ve onun hesab ına bir miktar çal ışman ızı ve ziyade hüsn-ü zann ınızla ona tah-
mil ettiğiniz ağır yüke o cihette yard ımınızı pek çok rica ederim.
Derd-i mai şet sersemli ğiyle, ekser halk âhiret i şlerine ikinci derecede 
bakmalar ından, ehl-i dalâlet istifade edip onlar ı avl ıyorlar. Risale-i Nur 
şakirtleri kanaat ve iktisat düsturlar ıyla bu mânevî hastal ığa da mukabe-
le ederler in şaallah.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Şâban ve Ramazan aylar ının dakikalar ının âşireleri adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi 
üzerinize olsun.124  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Umum karde şlerimize ve hem şirelerimize birer birer selâm ve dua ede-
riz.
Said Nursî 
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizin mübârek Ramazan- ı Şerif’inizi tebrik ediyoruz. Cenâb- ı Erhamü’r-
râhimîn bu Ramazan- ı Mübâreke’nin hürmetine, Rahmeten lil-âlemîn olan 
Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın ümmetine rahmetiyle imdat eylesin, 
âmîn... Âsâr- ı gadab- ı ilâhî olan âfât ve dalâletlerden muhafaza eylesin, 
âmîn... Ve Risale-i Nur şakirtlerini ne şr-i envâr- ı Kur’âniye’de muvaffak eyle-
sin, âmîn...
Hizbü’l-Âzam- ı Kur’ânî’nin gelmesini i ştiyakla bekliyoruz.
Sâniyen : Hâf ız Ali’nin mektubunda, kahraman Süleyman Rü ştü’nün gel-
mesini teb şir ediyoruz. Biz de ona, “Binler safalarla geldin” deyip ve üç ci-
hetle onu ve mâsumlar ını tebrik ediyoruz. Ve Hasan Ât ıf’ın, Demirci Mehmet 
nam ını verdiği bedevî karde şimize yazd ığı uzun mektubu buradaki karde şle-
rimize ihlâs noktas ında ehemmiyetli tesiri var. İhlâs Risalesi’nin s ırrını ve düs-
turlar ını yerleştirmeye çal ışmas ı, bizi çok mesrur eyledi. Cenâb- ı Hak, onun 
gibi hâlis karde şleri çoğalts ın. Ve Ât ıf’ın o mektubunda medrese-i nuriyedeki 
kahramanlar ından k ıymettar bir-iki yüksek ihtiyar ın Risale-i Nur’a parlak irti-
batlar ı bizi sürûr ya şıyla ağlatt ırdı.
Bu defa, evvelce size gönderilen “Gençler ikaznâmesinin bir tetimme-
si” olarak bu havalideki tehlikeli vaziyette bulunan gençlere bir ihtarname na-
mında bir f ıkra gönderiyoruz; tâ ki Risale-i Nur’un genç şakirtlerinin gittik-
leri istikâmet ve iffet ve ittiba- ı sünnet-i seniyye, gençlik noktas ında ne 
kadar k ıymettar bulundu ğunu ve hakikî ve zevkli gençlik ise o tarzdaki 
bahtiyarlar ın gençlikleri oldu ğunu bir kat daha ispat edip, hakikî genç 
Türkler kimler oldu ğunu göstersin.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   125
Umum karde şlerimize ve hem şirelerimize selâm ve dua ederiz. Ve mübâ-
rek dualar ını bu mübârek Ramazan- ı Şerif’te ve bire bin kazanc ı kazand ıran 
eyyam ve leyâli-i mübârekede rica ediyoruz.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
f
 (Bu defadan evvelce size gönderilen gençler ikaznamesinin bir tetimmesi.)  (Bu defadan evvelce size gönderilen gençler ikaznamesinin bir tetimmesi.)
Birkaç Bîçâre Gençlere Verilen Bir Tenbih, Birkaç Bîçâre Gençlere Verilen Bir Tenbih, 
Bir Ders, Bir İhtarnâmedir. Bir Ders, Bir İhtarnâmedir.
Bir gün yan ıma parlak birkaç genç geldiler. Hayat ve gençlik ve hevesât 
cihetinden gelen tehlikelerden sak ınmak için tesirli bir ihtar almak istediler. 
Ben de eskiden Risale-i Nur’dan medet isteyen gençlere dedi ğim gibi, onla-
ra dedim ki:
Sizdeki gençlik katiyen gidecek. E ğer siz daire-i me şruada kalmazsa-
nız, o gençlik zayi olup, ba şınıza hem dünyada, hem kabirde, hem âhi-
rette, kendi lezzetinden çok ziyade belâlar ve elemler getirecek. E ğer ter-
biye-i İslâmiye ile o gençlik nimetine kar şı bir şükür olarak iffet ve na-
musluluk ve taatte sarfetseniz, o gençlik mânen bâki kalacak ve ebedî bir gençlik kazanmas ına sebep olacak.
Hayat ise, e ğer iman olmazsa veyahut isyan ile o iman tesir etmezse, 
hayat, zâhirî ve k ısac ık bir zevk ve lezzetle beraber, binler derece o zevk 
ve lezzetten ziyade elemler, hüzünler, kederler verir.
 Çünkü insanda ak ıl 
ve fikir oldu ğu için, hayvan ın aksine olarak, haz ır zamanla beraber geçmi ş ve 
gelecek zamanlarla da f ıtraten alâkadard ır. O zamanlardan dahi hem elem, 
hem lezzet alabilir.
Hayvan ise, fikri olmad ığı için, haz ır lezzetini, geçmi şten gelen hüzünler 
ve gelecekten gelen korkular, endi şeler bozmuyor.
İnsan ise, e ğer dalâlet ve gaflete dü şmüşse, haz ır lezzetine, geçmi şten ge-
len hüzünler ve gelecekten gelen endi şeler, o cüz’î lezzeti cidden ac ılaştırıyor, 
bozuyor. Hususan gayr-i me şru ise, bütün bütün zehirli bir bal hükmündedir.
Demek hayvandan yüz derece lezzet-i hayat noktas ında aşağı düşer. 
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.126  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Belki ehl-i dalâletin ve gafletin hayat ı, belki vücudu, belki kâinat ı; bulundu-
ğu gündür. Bütün geçmi ş zaman ve kâinatlar, onun dalâleti noktas ında mâ-
dumdur, ölmü ştür. Ak ıl alâkadarl ığıyla ona zulümâtlar, karanl ıklar veriyor. 
Gelecek zamanlar ise, itikads ızlığı cihetiyle yine mâdumdur. Ve ademle has ıl 
olan ebedî firaklar, mütemadiyen onun fikir yoluyla hayat ına zulümâtlar ve-
riyor. Eğer iman hayata hayat olsa, o vakit hem geçmi ş, hem gelecek za-
manlar iman ın nuruyla ışıklan ır ve vücut bulur; zaman- ı haz ır gibi, ruh 
ve kalbine iman noktas ında ulvî ve mânevî ezvâk ı ve envâr- ı vücudiyeyi 
veriyor.  Bu hakikatin, İhtiyar Risalesi’nde, Yedinci Rica’da izah ı var; ona bak-
mal ısınız.
İşte hayat böyledir. Hayat ın lezzetini, zevkini isterseniz, hayat ınızı 
imanla hayatland ırınız ve ferâizle zînetlendiriniz ve günahlardan çekin-
mekle muhafaza ediniz.  Her gün ve her yerde ve her vakit vefiyatlar ın gös-
terdikleri deh şetli hakikat-i mevt ise, size –ba şka gençlere söyledi ğim gibi– bir 
temsil ile beyan ediyorum:
Mesela, burada, gözünüz önünde bir dara ğac ı dikilmiş. Onun yan ında 
bir piyango fakat pek büyük bir ikramiye biletleri veren dairesi var. Biz, bu-radaki on ki şi, alâküllihâl, ister istemez, hiç ba şka çare yok, oraya davet edi-
leceğiz, bizi ça ğıracaklar. Ve ça ğırma zaman ı gizli olmas ından, her dakika ya 
“Gel, idam biletini al, dara ğac ına ç ık!” veyahut “Gel, milyonlar alt ın kazand ı-
ran bir ikramiye bileti sana ç ıkm ış. Gel, al!” demelerini beklerken, birden ka-
pıya iki adam geldi. Biri yar ı çıplak, güzel ve aldat ıcı bir kad ın, elinde zâhiren 
gayet tatl ı, fakat zehirli bir helva getirip yedirmek istiyor. 
Diğer biri de aldatmaz ve aldanmaz, ciddî bir adam, o kad ının arkas ın-
dan girdi. Dedi ki: “Size bir t ılsım, bir ders getirdim. Bunu okursan ız, o helvay ı 
yemezseniz, siz o dara ğac ından kurtulursunuz. Bu t ılsımla o emsalsiz ikrami-
ye biletini al ırs
ınız. İşte, bak ınız bu dara ğac ını da, zaten gözünüzle görüyorsu-
nuz ki bal yiyenler oraya giriyorlar ve oraya girinceye kadar da o helvan ın ze-
hirinden deh şetli kar ın sanc ısı çekiyorlar. Ve o büyük ikramiye biletini alanlar 
çendan görünmüyorlar ve zâhiren onlar da o dara ğac ına ç ıkıyorlar; fakat on-
lar as ılmad ıklar ını, belki oradan kolayca ikramiye dairesine girmek için basa-
mak yapt ıklar ını, milyonlar, milyarlar şahitler var, haber veriyorlar. İşte, pen-
cerelerden bak ınız. En büyük memurlar ve bu i şle alâkadar büyük zâtlar yük-
sek sesle ilân ediyorlar, haber veriyorlar ki o dara ğac ına gidenleri aynelyakin 
gözünüzle gördü ğünüz gibi, bu ikramiye biletini t ılsımc ılar ald ıklar ını hiç şek 
ve şüphe getirmez, görür gibi, gündüz gibi kat’î biliniz.” dedi.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   127
İşte, bu temsil gibi, zehirli bir bal hükmünde olan gayr-i me şru daire-
deki gençli ğin sefahetkârâne zevkleri, hazine-i ebediyenin ve saadet-i ser-
mediyenin bileti ve vesikas ı olan iman ı kaybetti ği için, dara ğacı hükmün-
de olan ölüm ve ebedî zulümât kap ısı olan kabrin musibetine, aynen zâ-
hiren göründü ğü gibi dü şer. Ve ecel gizli oldu ğu için, genç ihtiyar fark et-
meyerek, her vakit ecel cellâd ı başını kesmek için gelebilir.
Eğer o zehirli bal hükmünde olan hevesât- ı gayr-i me şruay ı terk edip, 
tılsım- ı Kur’ânî olan iman ve ferâizi elde etmekle ve fevkalâde mukadde-
rat- ı beşer piyangosundan ç ıkan saadet-i ebediye hazinesi biletini alaca ğı-
na, yüz yirmi dört bin enbiya1 (aleyhimüsselâm)  ile beraber had ve hesaba gel-
meyen ehl-i velâyet ve ehl-i hakikat ve ehl-i tahkik müttefikan haber ve-riyorlar ve âsâr ını gösteriyorlar.
Elhâs ıl: Gençlik gidecek. Sefahette gitmi şse, hem dünyada, hem âhi-
rette binler belâ ve elemler netice verdi ğini ve öyle gençler ekseriyetle 
sû-i istimâl ile, israfat ile gelen evhaml ı hastal ıkla hastahanelere; veya 
taşkınlıklar ıyla hapishanelere veya sefalethanelere; veya mânevî elem-
lerden gelen s ıkıntılarla meyhanelere dü şeceklerini anlamak isterseniz, 
hastahanelerden ve hapishanelerden ve kabristanlardan sorunuz.
Elbette hastahanelerin ekseriyetle lisan- ı hâlinden, gençlik sâikas ıyla isra-
fat ve sû-i istimâlden gelen hastal ıktan “eninler”, “eyvahlar” cevab ını işittiği-
niz gibi, hapishanelerden dahi, ekseriyetle gençlik sâikas ıyla gayr-i me şru da-
iredeki harekât ın tokatlar ını yiyen bedbaht gençlerin teessüfât ını işiteceksiniz. 
Ve kabristanda ve mütemadiyen oraya girenler için kap ılar ı aç ılıp kapanan o 
âlem-i berzahta, ehl-i ke şfü’l-kuburun mü şâhedesiyle ve bütün ehl-i hakika-
tin tasdikiyle ve şehâdetleriyle, ekser azaplar, gençlik sû-i istîmalat ının netice-
si olduğunu bileceksiniz.
Hem nev-i insan ın ekseriyetini te şkil eden ihtiyarlardan ve hastalardan 
sorunuz. Elbette, ekseriyet-i mutlaka ile esefler, hasretlerle “Eyvah, gençli ği-
mizi bâd-i hevâ, belki zararl ı zayi ettik. Sak ın bizim gibi yapmay ınız!” diyecek-
ler. Çünkü be ş-on senelik gençli ğin gayr-i me şru zevki için, dünyada çok se-
neler gam ve keder ve berzahta azap ve zarar ve âhirette cehennem ve sakar2 
1 124 bin nebî, 315 (veya 313) rasûl oldu ğuna dair bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  5/265; İbni 
Hibbân, es-Sahîh  2/77; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  8/217.
2 Bkz.: Kamer sûresi, 54/48; Müddessir sûresi, 74/26, 27, 42.128  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
belâs ını çeken adam, en ac ınacak bir hâlde oldu ğu hâlde, َź َرِóَّąĤِאÖ ĹِĄَّاóĤاَ 
1ُįَĤ ُóَčْĭُĺ sırrıyla, hiç ac ınmaya müstehak olamaz. Çünkü zarara r ızas ıyla girene 
merhamet edilmez ve lây ık değildir.
Cenâb- ı Hak bizi ve sizi bu zaman ın cazibedar fitnesinden kurtars ın ve 
muhafaza eylesin, âmîn... 
f
Aziz, s ıdd ık Risale-i Nur şakirtleri karde şlerim,
Risale-i Nur şakirtlerinin zay ıf k ısımlar ına zarar veren, hat ıra gelmeyen, 
ihtiyar bir zât taraf ından bir itiraz münasebetiyle ve o gibi itirazlar ın esas ını ke-
secek bir hakikati beyan etmeye mecbur oldum. Evvelce birisine dedi ğim gi-
bi bunu tekrar ediyorum.
Hem mucib-i taaccüp, hem medar- ı teessüftür ki; ehl-i hakikat, ittifaktaki 
fevkalâde kuvveti zayi ettikleri ve ziya’ ile ma ğlûp olduklar ı hâlde, ehl-i nifak 
ve dalâlet, me şrebine z ıt olduğu hâlde ittifaktaki ehemmiyetli kuvveti elde et-
mek için ittifak ediyorlar. Yüzde on iken, doksan ehl-i hakikati ma ğlûp ediyor-
lar. Ve en ziyade medar- ı taaccüp ve medar- ı hayret şudur ki:
En ziyade muâvenet ve te şvik bekledi ğimiz ve onlar da, o yard ıma 
İslâmiyet’çe ve meslekçe ve vazifeten mükellef olduklar ı bize yard ımı yapma-
yıp, bilâkis, yanl ış anlamas ına binaen, Risale-i Nur’un hizmetine fütur vere-
cek, mevki-i içtimaiyelerinin ehemmiyetine istinaden itiraz etmi şler. Bir haki-
kate dair beyanata itiraz etmi şler.
Ben bilmiyorum, hangi meseledir, hangi âyete dairdir. Olsa olsa, gayet 
mahrem k ısm ından olan Birinci Şuâ nam ında, İşârât- ı Kur’âniye’den bir me-
seleye dair olacakt ır.
Bu âciz karde şiniz, hem o eski dost zâta, hem ehl-i dikkate ve sizlere be-
yan ediyorum ki:
Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın feyziyle, Yeni Said, hakâik-i imaniye-
ye dair o derece mant ıkça ve hakikatçe burhanlar zikrediyor ki; de ğil 
Müslüman ulemâs ı, belki en muannid Avrupa filozoflar ını da teslime 
mecbur ediyor ve etmektedir.
1 Bkz.: İmam Rabbânî, el-Mektûbât  2/83 (49. Mektup).KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   129
Amma, Risale-i Nur’un k ıymet ve ehemmiyetine i şarî ve remzî bir 
tarzda, Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  ve Gavs- ı Âzam’ ın (kuddise sirruh)  ihbârât ı 
nev’inden, Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın dahi bu zamanda bir mucize-i mâ-
nevîsi olan Risale-i Nur’a nazar- ı dikkati celbetmesine mana-y ı işârî taba-
kas ından rumûz ve imalar ı, i’câz ının şe’nindendir ve o lisan- ı gayb ın, be-
lâgat- ı mucizekârânesinin muktezas ıdır.
Evet, Eski şehir Hapishanesinde, deh şetli bir zamanda ve kudsî bir te-
selliye pek çok muhtaç oldu ğumuz hengâmda, mânevî bir ihtarla, “Risale-i
Nur’un makbuliyetine dair eski evliyalardan şahit getiriyorsun. Hâlbuki
1ٍīĻِ×ُĨ َאبٍÝכِ ĹِĘ َّźإِ ٍ÷ِÖَאĺ َźوَ ٍÕْĈرَ َźوَ sırrıyla en ziyade bu meselede söz sahibi 
Kur’ând ır. Acaba, Risale-i Nur’u, Kur’ân kabul eder mi? Ona ne nazarla bak ı-
yor?” denildi. O acib suâl kar şısında bulundum.
Ben de Kur’ân’dan istimdat eyledim. Birden, otuz üç âyetin mana-y ı sarî-
hinin teferruat ı nev’indeki tabakattan mana-y ı işârî tabakas ında ve o mana-y ı 
işârî külliyetinde dâhil bir ferdi Risale-i Nur oldu ğunu ve duhulüne, medâr- ı im-
tiyaz ına bir kuvvetli karîne bulunmas ını, bir saat zarf ında hissettim ve bir k ısm ı 
bir derece izah ve bir k ısm ını mücmelen gördüm. Kanaatimde hiçbir şek ve şüp-
he ve vehim ve vesvese kalmad ı. Ben de ehl-i iman ın iman ını, Risale-i Nur’la 
muhafaza niyetiyle  o kat’î kanaatimi yazd ım ve has karde şlerime mahrem 
tutulmak şart ıyla verdim.
Ve o risalede, biz demiyoruz ki  “âyetin mana-y ı sarîhi budur;” tâ hoca-
lar 2
ٌóَčَĬ ِįĻِĘ desin. Hem dememi şiz ki “Mânâ-y ı işârînin külliyeti budur.”
Belki diyoruz ki mana-y ı sarîhinin taht ında müteaddit tabakalar var; bir 
tabakas ı da, mana-y ı işârî ve remzîdir. Ve o mana-y ı işârî de bir küllîdir; her 
asırda cüz’iyatlar ı var. Risale-i Nur dahi bu as ırda o mana-y ı işârî tabakas ı-
nın külliyetinden bir ferttir. Ve o ferdin kasten bir medar- ı nazar oldu ğuna ve 
ehemmiyetli bir vazife görece ğine, eskiden beri ulemâ beyninde câri bir düs-
tur-u cifrî ve riyâzî ile karîneler, belki hüccetler gösterilmi şken, Kur’ân’ ın âyeti-
ne veya sarahatine de ğil incitmek, belki i’câz ve belâgat ına hizmet ediyor. Bu 
nevi işârât- ı gaybiyeye itiraz edilmez. Ehl-i hakikatin, nihayetsiz i şârât- ı 
Kur’âniye’den had ve hesaba gelmeyen istihracâtlar ını inkâr edemeyen, 
bunu da inkâr etmemeli ve edemez…
1 “Yaş ve kuru hiçbir şey yoktur ki aç ık, net bir kitapta bulunmas ın.” (En’âm sûresi, 6/59 )
2 Mülâhaza dairesi aç ık (Herkesin kabul etti ği bir görü ş değil; tart ışılır..)130  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Amma, benim gibi ehemmiyetsiz bir adam ın elinde böyle ehemmiyet-
li bir eserin zuhur etmesini isti ğrab ve istib’ad edip itiraz eden zât, e ğer buğ-
day tanesi kadar çam çekirde ğinden da ğ gibi çam a ğac ını halk eylemek aza-
met ve kudret-i ilâhiyeye delil oldu ğunu düşünse, elbette bizim gibi acz-i mut-
lak, fakr- ı mutlakta ve böyle ihtiyac- ı şedit zaman ında böyle bir eserin zuhuru, 
“vüs’at-i rahmet-i ilâhiyeye delildir” demeye mecbur olur.
Ben, sizi ve muterizleri Risale-i Nur’un şeref ve haysiyetiyle temin 
ediyorum ki; bu i şaretler ve evliyan ın imal ı haberleri, remizleri beni dai-
ma şükre ve hamde ve kusurlar ımdan isti ğfara sevketmi ş. Hiçbir vakitte, 
hiçbir dakika, nefs-i emmâreme medar- ı fahir ve gurur olacak bir enâni-
yet ve benlik vermedi ğini, size bu yirmi sene hayat ımın göz önünde te-
reşşuhat ıyla ispat ediyorum.
Evet, bu hakikatle berebar, insan kusurlardan, nisyandan, sehivden hâ-
li değil. Benim bilmedi ğim çok kusurlar ım var. Belki de fikrim kar ışmış, risa-
lelerde hatalar da olmu ş. Fakat, Kur’ân’ ın hurufât- ı kudsiyesinin yerine, be-
şerin tercümesini ikâme perdesi alt ında, noksan huruflarla, yeni hat alt ında, 
tahrifkârâne, ehl-i dalâletin te’vilât- ı fâsideleri âyât ın sarâhatini incitmelerine 
bakm ıyor gibi; bîçâre, mazlum bir adam ın, kardeşlerinin iman ını kuvvetle ş-
tirmek için, bir nükte-i i’câziyeyi beyan etti ği için, hizmet-i imaniyesine fütur 
verecek derecede itiraz, elbette de ğil öyle zâtlar, belki zerre miktar ı insaf ı bu-
lunan itiraz edemez.
Benim şahs ım için mucib-i hayrettir ki o itiraz eden zât, benim silsile-i ilim-
de en mühim üstad ım olan Şeyh Fehim’in (kuddise sirruh)  bir tilmizi ve en ziyade 
merbut oldu ğum İmam Rabbânî’nin (radiyallâhu anh)  bir talebesi oldu ğu hâlde, 
herkesten ziyade kusurlar ıma, eski kar ışık hayatlar ıma, taşkınlıklar ıma bakma-
yarak bütün kuvvetiyle imdad ıma koşmak lâz ım iken, maatteessüf, ondan te-
reşşuh eden bir itiraz, baz ı zay ıf arkadaşlar ımıza fütur ve ehl-i dalâlete bir se-
net hükmüne geçti ğini çok teessüfle i şittik. O ihtiyar zâttan, çabuk bu sû-i te-
fehhümü izale etmek için tamire çal ışmas ını, hem duas ıyla, hem tesirli nasi-
hatiyle yard ımını bekleriz.
Bunu da ilâveten beyan ediyorum: Bu zamanda, gayet kuvvetli ve ha-
kikatli milyonlar fedakârlar ı bulunan me şrepler, meslekler bu deh şetli dalâ-
let hücumuna kar şı zâhiren ma ğlûbiyete dü ştükleri hâlde, benim gibi yar ım 
ümmî ve kimsesiz, mütemadiyen tarassut alt ında, karakol kar şısında ve müt-
hiş, müteaddit cihetlerle aleyhimde propagandalar ve herkesi benden tenfir KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   131
etmek vaziyetinde bulunan bir adam, elbette dalâlete kar şı galibane mukave-
met eden ve milyonlar efrad ı bulunan mesleklerden daha ileri, daha kuvvetli 
dayanan Risale-i Nur’a sahip de ğildir. O eser, onun hüneri olamaz ve onun-
la iftihar edemez. Belki, do ğrudan do ğruya Kur’ân- ı Hakîm’in bu zaman-
da bir mucize-i maneviyesi, rahmet-i ilâhiye taraf ından ihsan edilmi ştir. 
O adam, binler arkada şıyla beraber o hediye-i Kur’âniye’ye el atm ışlar. Her 
nas ılsa birinci tercümanl ık vazifesi ona dü şmüş. Onun fikri ve ilmi ve zekâs ı-
nın eseri olmad ığına delil, Risale-i Nur’un öyle parçalar ı var ki baz ı alt ı saat-
te, baz ı iki saatte, baz ı bir saatte, baz ı on dakikada yaz ılan risaleler var. Ben 
yeminle temin ediyorum ki: Eski Said’in (radiyallâhu anh)1(Hâşiye) kuvve-i haf ızas ı 
beraber olmak şart ıyla, o on dakikal ık işi, on saatte fikrimle yapam ıyorum. O 
bir saatlik risaleyi, iki gün istidad ımla, zihnimle yapam ıyorum. Ve o alt ı saat-
lik risale olan Otuzuncu Söz’ü, ne ben, ne de en müdakkik dindar filozoflar, alt ı günde o tahkikat ı yapamaz. Ve hâkeza...
Demek, biz müflis oldu ğumuz hâlde, gayet zengin bir mücevherat 
dükkân ının dellâl ı ve birer hizmetçisi olmu şuz. Cenâb- ı Hak, fazl ve ke-
remiyle, bu hizmette hâlisâne, muhlisâne bizi ve umum Risale-i Nur şa-
kirtlerini daim muvaffak eylesin, âmîn...
Said Nursî
f
1 (Hâşiye) Baz ı müstensihler, bu bîçare Said hakk ında “radiyallâhü anh” kelimesini bir dua 
niyetiyle yazm ışlar. Ben bozmak istedim, hat ıra geldi ki: “Allah raz ı olsun” manas ında bir 
duad ır, ilişme. Ben de bozmad ım.132  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
(Lemeât’tan) (Lemeât’tan)
Fâtiha’Fâtiha’  nın Âhirinde İşaret Olunan Üç Yolun Beyanı nın Âhirinde İşaret Olunan Üç Yolun Beyan ı1
Ey birader-i pür emel! Hayalini ele al, benimle beraber gel. İşte bir zemin-
deyiz, etraf ına bakar ız; kimse de görmez bizi.
Çad ır direkleri hükmünde yüksek da ğlar üstünde karanl ıklı bir bulut ta-
bakas ı at ılm ış, hem o dahi kaplatm ış zeminimizin yüzü.
Müncemit bir sakf olmu ş, fakat alt ı yüzü aç ıkm ış, o yüz güne ş görürmü ş. 
İşte bulut alt ınday ız, s ıkıyor zulmet bizi.
Sıkıntı da boğuyor; havas ızlık öldürür. Şimdi bize üç yol var: Bir âlem-i 
ziyadâr, bir kerre seyrettimdi bu zemin-i mecazî.
Evet bir kere buraya da gelmi şim, üçünde ayr ı ayr ı gitmişim. •Birinci yo-
lu budur : Ekseri burdan gider; o da devr-i âlemdir, seyahate çeker bizi.
İşte biz de yolday ız, böyle yayan gideriz. Bak şu sahran ın kum deryalar ı-
na, nas ıl hiddet saç ıyor, tehdit ediyor bizi!
Bak şu deryan ın dağ-varî emvâc ına! O da bize k ızıyor. İşte elhamdülillâh, 
öteki yüze ç ıktık; görürüz güne ş yüzü.
Fakat çekti ğimiz zahmeti ancak da biz biliriz. Of! tekrar buraya döndük 
şu zemin-i vah şet-zâr, bulut dam ı zulmettar. Bize lâz ım; revnakdâr eder kalb-
deki gözü
Bir âlem-i ziyadâr. Fevkalâde e ğer bir cesâretin var; gireriz de beraber, bu 
yol-u pür-hatarkâr. •İkinci yolumuzu :
Tabiat- ı arz ı deleriz, o tarafa geçeriz. Ya f ıtrî bir tünelden titreyerek gide-
riz. Bir vakitte bu yolda seyrettim de geçtim bî-nâz ve pür-niyazî.
Fakat o zaman tabiat ın zemini eritecek, y ırtacak bir madde var idi elim-
de. Üçüncü yolun, o delil-i mu’cizi
Kur’ân onu bana vermi şti. Kardeşim, arkam ı da b ırakma, hiç de korkma! 
Bak hâ şurada tünel-vârî ma ğaralar, tahte’l-arz ak ıntılar beklerler ikimizi.
1 Bkz.: “Bizi do ğru yola, Sana do ğru varan yola ilet. Nimet ve lutfuna mazhar ettiklerinin yoluna ilet. 
Gazaba u ğrayanlar ın ve sapk ınlar ınkine değil. (Fâtiha sûresi, 1/6 -7 )
Bizi geçirecekler. Tabiat da şu müdhiş cümudiyeleri de seni hiç korkut-
mas ın. Zira bu abus çehresi alt ında merhametli sahibinin tebessümlü yüzü.
Radyum-vârî o madde-i Kur’ânî ışığıyla sezmi ştim. İşte, gözüne ayd ın! 
Ziyadâr âleme ç ıktık, bak şu zemin-i pür-nâzî
Bu fezâ-y ı latîf, şirin. Yahu ba şını kald ır! Bak semâvâta ser çekmi ş, bulut-
lar ı da y ırtm ış, aşağıda b ırakm ış. Davet ediyor bizi.
Şu şecere-i tûbâ, me ğer o Kur’ân imi ş. Dallar ı her tarafa uzanm ış. Tedelli 
eden bu dala biz de as ılmal ıyız, oraya als ın bizi.
O şecere-i semâvî; bir timsali zeminde olmu ş şer’-i enveri. Demek zahmet 
çekmeden o yol ile ç ıkard ık bu âlem-i ziyaya, s ıkmadan zahmet bizi.
Madem yanl ış etmişiz; eski yere döneriz, do ğru yolu buluruz. Bak, •üçün-
cü yolumuz;  şu dağlar üstünde durmu ş olan şehbazi
Hem de bütün cihana okuyor bir ezan ı. Bak müezzin-i âzama, 
Muhammedü’l-Hâ şimî (aleyhissalâtü vesselâm)  davet eder insan ı âlem-i nur-u en-
vere. İlzam eder niyaz ile namaz ı.
Bulutlar ı da y ırtm ış, bak bu hüdâ da ğlar ına. Semâvâta ser çekmi ş, bak 
şeriat cibaline. Nas ıl müzeyyen etmi ş zeminimizin yüzü-gözü. 
İşte ç ıkmal ıyız buradan himmet tayyaresiyle. Ziya, nesim orada, nur u ce-
mâl orada. İşte buradad ır Uhud-u Tevhid, o cebel-i azizi.
İşte şuradad ır Cûdi-i İslâmiyet, o cebel-i selâmet. İşte Cebelü’l-kamer olan 
Kur’ân- ı Ezher, zülâl-i Nîl ak ıyor o muhte şem menbadan. İç o âb- ı lezizi!..
1َīĻِĝِĤَאíْĤا ُīَùْèأَ ُّٰųا َאرَكَ×َÝَĘ
2َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤا أَنِ ْħُıĺٰĳْĐدَ ُóِìوَاٰ
Ey arkada ş! Şimdi hayali ba ştan ç ıkar, akl ı kafaya geçir! Evvelki iki yolun 
mağdûb ve dâllîn yolu; hatarlar ı pek çoktur, k ıştır daim güz, yaz ı...
Yüzde biri kurtulur; Eflâtun, Sokrat gibi. Üçüncü yol; sehildir, hem ka-
rîb-i müstakîmdir. Zay ıf, kavî müsavi. Herkes o yoldan gider. En rahat ı bu-
dur ki: Şehid olmak ya gazi.
1 “İşte bak da Allah’ ın ne mükemmel Yaratan oldu ğunu bir dü şün!” (Mü’minûn sûresi, 23/14 )
2 “Onlar ın dualar ı ‘Hamd âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur.’ diye sona erer.” (Yûnus sûresi, 10/10 )134  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İşte neticeye gireriz. Evet dehâ-y ı fennî; evvelki iki yoldur ona meslek ve 
mezhep. Fakat hüdâ-y ı Kur’ânî; üçüncü yoldur, onun s ırat- ı müstakîmi îsâl 
eder o bizi.
 ْħِıْĻَĥَĐ بِĳُąْĕَĩْĤا ِóْĻَĔ ْۙħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤا َاطَóِĀَ۝ħĻِĝَÝْùُĩْĤا َاطَóِّāĤا َאĬِïْİ﴿ا َّħُıّٰĥĤاَ
َīĻِĨاٰ 1َ﴾īĻِّĤَّאąĤا َźوَ
f
(Lemeât’tan) (Lemeât’tan)
Hakikî Bütün Elem Dalâlette, Bütün Lezzet İmandadır Hakikî Bütün Elem Dalâlette, Bütün Lezzet İmandad ır 
Hayal Libasını Giymiş Muazzam Bir Hakikat Hayal Libas ını Giymiş Muazzam Bir Hakikat
Ey yoldaş-ı hüşdar! S ırat- ı müstakîmin o meslek-i nuranî, ma ğdûb ve dâl-
lînin o tarîk-i zulmanî, tam farklar ını görmek e ğer istersen ey aziz!
Gel vehmini ele al, hayal üstüne de bin, şimdi seninle gideriz zulümât- ı 
ademe. O mezar- ı ekberi, o şehr-i pür-emvât ı bir ziyaret ederiz.
Bir Kadîr-i Ezelî, kendi dest-i kudretle bu zulümât- ı kıtadan bizi tuttu ç ı-
kard ı, bu vücuda bindirdi, gönderdi şu dünyaya; şu şehr-i bî-lezâiz.
İşte şimdi biz geldik şu âlem-i vücuda, o sahra-y ı hâile. Gözümüz de aç ıl-
dı, şeş cihette biz bakt ık; evvel istîtafkârâne önümüze bakar ız.
Lâkin beliyyeler, elemler önümüzde dü şmanlar gibi tehacüm eder. Ondan 
korktuk, çekindik. Sa ğa sola, anâs ır-ı tabâyia bakar ız, ondan medet bekleriz.
Lâkin biz görüyoruz ki onlar ın kalbleri kâsiyye, merhametsiz. Di şlerini bi-
lerler, hiddetli de bakarlar; ne nâz dinler, ne niyaz!
Muztar adamlar gibi me’yusâne nazar ı yukar ıya kald ırdık. Hem istimdad-
kârâne ecrâm- ı ulviyeye bakar ız; pek deh şetli tehdidkâr da görürüz.
Güya birer gülle bomba olmu şlar, yuvalardan ç ıkm ışlar, hem etraf- ı fezâ-
da pek sür’atli geçerler, her nas ılsa ki onlar birbirine dokunmaz.
Ger birisi yolunu kazara bir şaşırtsa, –el-iyâzü billâh!– şu âlem-i şehâdet 
ödü de patlayacak. Tesadüfe ba ğlıdır; bundan dahi hay ır gelmez.
1 Allah ım! “Bizi do ğru yola, Sana do ğru varan yola ilet. Nimet ve lütfuna nail ettiklerinin yoluna ilet. 
Gazaba u ğrayanlar ın ve sapk ınlar ınkine değil. (Fâtiha sûresi, 1/6-7)” âmîn!KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   135
Me’yusâne nazar ı o cihetten çevirdik, elîm hayrete dü ştük. Başımız da 
eğildi, sinemizde sakland ık, nefsimize bakar ız. Mütalâa ederiz.
İşte işitiyoruz: Zavall ı nefsimizden binlerle hâcetlerin sayhalar ı geliyor. 
Binlerle fâkatlerin enînleri ç ıkıyor. Teselliyi beklerken tevahhu ş ediyoruz.
Ondan da hay ır gelmedi. Pek ilticakârâne vicdan ımıza girdik; içine bak ı-
yoruz, bir çareyi bekleriz. Eyvah! Yine bulmay ız; biz medet vermeliyiz.
Zira onda görünür binlerle emelleri, galeyanl ı arzular, heyecanl ı hissiyat, 
kâinata uzanm ış. Her birinden titreriz, hiç yard ım edemeyiz.
O âmâl s ıkışmışlar vücûd-u adem içinde; bir taraf ı ezele, bir taraf ı ebede 
uzan ıp gidiyorlar. Öyle vüs’atlar ı var; ger dünyay ı yutarsa o vicdan da tok ol-
maz.
İşte bu elîm yolda nereye bir ba ş vurduk, onda bir belâ bulduk. Zira ma ğ-
dûb ve dâllîn yollar ı böyle olur. Tesadüf ve dalâlet, o yolda nazar-endaz.
O nazar ı biz takt ık, bu hâle böyle dü ştük. Şimdi dahi hâlimiz ki mebde ve 
meâdi, hem Sâni’ ve hem ha şri muvakkat unutmu şuz.
Cehennemden beterdir, ondan daha muhriktir, ruhumuzu eziyor. Zira o 
şeş cihetten ki onlara ba şvurduk. Öyle hâlet alm ışız.
Ki yap ılm ış o hâlet, hem havf ile deh şetten, hem acz ile ra’ şetten, hem ka-
lâk ve vah şetten, hem yütm ve hem yeisten mürekkep vicdan-sûz.
Şimdi her cihete mukabil bir cepheyi al ırız, def’ine çal ışırız. •Evvel , kud-
retimize müracaat ederiz, vâesefâ görürüz.
Ki âcize zaîfe. •Sâniyen : Nefiste olan hâcât ın susmas ına teveccüh ediyo-
ruz. Vâesefâ durmay ıp bağırırlar görürüz.
Sâlisen : İstimdadkârâne, bir halaskâr ı için bağırır, çağırırız, ne kimse i şi-
tiyor, ne cevab ı veriyor. Biz de zannediyoruz:
Her bir şey bize dü şman, her bir şey bizden garib. Hiçbir şey kalbimize bir 
teselli vermiyor; hiç emniyet bah şetmez, hakikî zevki vermez.
Râbian : Biz ecrâm- ı ulviyeye bakt ıkça, onlar nazara verir bir havf ile 
dehşeti. Hem vicdan ın müz’ici bir tevahhu ş geliyor: Ak ıl-sûz, evham-sâz!
İşte ey birâder! Bu dalâletin yolu, mahiyeti şöyledir. Küfürdeki zulmeti, 
bu yolda tamam gördük. Şimdi de gel karde şim, o ademe döneriz.z
z136  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Tekrar yine geliriz. Bu kere tarîk ımız s ırat- ı müstakîmdir, hem iman ın yo-
ludur. Delil ve imam ımız, inâyet ve Kur’ân’d ır, şehbaz- ı edvâr-pervaz.
İşte Sultan- ı Ezel’in rahmet ve inâyeti, vakta bizi istedi, kudret bizi ç ıkard ı, 
lutfen bizi bindirdi kanun-u me şiete: Etvar üstünde perdaz.
Şimdi bizi getirdi, şefkat ile giydirdi şu hil’at-i vücudu, emanet rütbesini 
bize tevcih eyledi. Ni şan ı niyaz ve namaz.
Şu edvâr ve etvar ın, bu uzun yolumuzda birer menzil-i nazd ır. Yolumuzda 
teshilât içindir ki kaderden bir emirnâme vermi ş, sayfada cephemiz.
Her nereye geliriz, herhangi tâifeye misafir oluyoruz, pek uhuvvetkârâne 
istikbal görüyoruz. Mal ımızdan veririz, mallar ından al ırız.
Ticaret muhabbeti, onlar bizi beslerler, hediyelerle süslerler, hem de te şyî 
ederler. Gele gele i şte geldik, dünya kap ısınday ız işitiyoruz âvâz.
Bak girdik şu zemine; aya ğımızı bast ık şehâdet âlemine: Şehr-âyîne-i 
Rahmân, gürültühâne-i insan. Hiçbir şey bilmeyiz, delil ve imam ımız,
Meşiet-i Rahmân’d ır. Vekil-i delilimiz, nâzenin gözlerimiz. Gözlerimizi aç-
tık, dünya içine sald ık. Hat ırına gelir mi evvelki geli şimiz?
Garib, yetim olmu ştuk; düşmanlar ımız çoktu, bilmezdik hâmimizi. Şimdi 
nur-u imanla o dü şmanlara kar şı bir rükn-ü metînimiz
İstinadî noktam ız, hem himayetkâr ımız defeder dü şmanlar ı. O iman- ı bil-
lâht ır ki ziyâ-y ı ruhumuz, hem nur-u hayat ımız, hem de ruh-u ruhumuz.
İşte kalbimiz rahat, dü şmanlar ı ald ırmaz, belki dü şman tan ımaz. Evvelki 
yolumuzda, vakta vicdana girdik; i şittik ondan binlerle feryad u fîzar ve 
âvâz.
Ondan belâya dü ştük. Zira âmâl, arzular, istîdad ve hissiyat; daim ebedi 
ister. Onun yolunu bilmezdik, bizden yol bilmemezlik, onda fîzar ve niyaz.
Fakat elhamdülillâh, şimdi gelişimizde bulduk nokta-y ı istimdad, ki daim 
hayat verir o istîdad, âmâle; tâ ebedü’l-âbâda onlar ı eder pervaz.
Onlara yol gösterir, o noktadan istîdad hem istimdad ediyor, hem âb- ı 
hayat ı içer, hem kemâline ko şuyor; o nokta-y ı istimdad, o şevk-engiz remz ü 
nâz.
İkinci kutb-u iman ki: Tasdik-i ha şirdir, saadet-i ebedî; o sadefin cevheri 
iman, burhan ı Kur’ân. Vicdan, insanî bir râz.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   137
Şimdi başını kald ır, şu kâinata bir bak, onun ile bir konu ş. Evvelki yolu-
muzda pek müdhi ş görünürdü. Şimdi de mütebessim her tarafa gülüyor, nâ-
zenînâne niyaz ve âvâz.
Görmez misin: Gözümüz ar ı-misâl olmu ştur; her tarafa uçuyor. Kâinat 
bostan ıdır, her tarafta çiçekler, her çiçek de veriyor ona bir âb- ı leziz.
Hem ünsiyet, teselli, tahabbübü veriyor. O da al ır getirir; şehd-i şehâdet 
yapar. Balda bir bal ak ıtır, o esrâr-engiz şehbaz.
Harekât- ı ecrâma, ya nücûm, ya şümûsa nazar ımız kondukça, ellerine 
verirler Hâl ık’ın hikmetini. Hem mâye-i ibreti, hem cilve-i rahmeti al ır ediyor 
pervaz.
Güya şu güneş bizlerle konu şuyor: Der: “Ey karde şlerimiz! Tevahhu şla 
sıkılmay ınız, ehlen sehlen merhaba, ho ş teşrif ettiniz. Menzil sizin; ben bir 
mumdâr- ı şehnaz.
Ben de sizin gibiyim; fakat sâfi isyans ız, mutî bir hizmetkâr ım. O Zât- ı 
Ehad-i Samed ki mahz- ı rahmetiyle hizmetinize beni müsahhar- ı pür-nur et-
miş. Benden hararet, ziya; sizden namaz ve niyaz.”
Yahu, bak ın kamere! Y ıldızlarla denizler her biri de kendine mahsus birer 
lisanla: “Ehlen sehlen merhaba!” derler. “Ho ş geldiniz, bizi tan ımaz m ısınız?”
Sırr- ı teâvünle bak, remz-i nizamla dinle. Her birisi söylüyor: “Biz de bi-
rer hizmetkâr, rahmet-i Zülcelâl’in birer aynadar ıyız; hiç de üzülmeyiniz, biz-
den s ıkılmay ınız.”
Zelzele nâralar ı, hâdisat sayhalar ı sizi hiç korkutmas ın, vesvese de ver-
mesin. Zira onlar içinde bir zemzeme-i ezkâr, bir demdeme-i tesbih, velve-le-i nâz u niyaz.
Sizi bize gönderen o Zât- ı Zülcelâl, ellerinde tutmu ştur bunlar ın dizginleri-
ni. İman gözü okuyor yüzlerinde âyet-i rahmet, her biri birer âvâz.
Ey mümin-i kalbi hü şyâr! Şimdi gözlerimiz bir parça dinlensinler, onlar ın 
bedeline hassas kula ğımızı iman ın mübârek eline teslim ederiz, dünyaya gön-
deririz. Dinlesin leziz bir sâz.
Evvelki yolumuzda bir matem-i umumî, hem vaveylâ-y ı mevtî zannolu-
nan o sesler, şimdi yolumuzda birer nevaz u namaz, birer âvâz u niyaz, birer 
tesbihe â ğâz.138  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Dinle, havadaki demdeme.. ku şlardaki civcive.. ya ğmurdaki zemzeme.. 
denizdeki gamgama.. ra’dlardaki rakraka.. ta şlardaki t ıktıka.. birer mânidâr 
nevaz...
Terennümat- ı hava, naarat- ı ra’diye, na ğamât- ı emvâc, birer zikr-i aza-
met. Yağmurun hezecat ı, kuşlar ın seceât ı birer tesbih-i rahmet, hakikate bir 
mecâz.
Eşyada olan asvat, birer savt- ı vücûddur: Ben de var ım derler. O kâinat- ı 
sâkit, birden söze ba şlıyor: “Bizi câmid zannetme, ey insan- ı boşboğaz!”
Tuyûrlar ı söylettirir ya bir lezzet-i nimet, ya bir nüzûl-ü rahmet. Ayr ı ay-
rı seslerle, küçük â ğâzlar ıyla rahmeti alk ışlarlar, nimet üstünde iner, şükür ile 
eder pervaz.
Remzen onlar derler: “Ey kâinat karde şler! Ne güzeldir hâlimiz: Şefkatle 
perverdeyiz, Hâlimizden memnunuz. Sivri dimdikleriyle fezâya saç ıyorlar bi-
rer âvâz- ı pür-nâz.
Güya bütün kâinat ulvî bir musikîdir, iman nuru i şitir ezkâr ve tesbihleri. 
Zira hikmet reddeder tesadüf vücûdunu, nizam ise tardeder ittifak- ı evham-
sâz.
Ey yoldaş! Şimdi şu âlem-i misâlîden ç ıkar ız, hayalî vehimden ineriz, ak ıl 
meydan ında dururuz, mizana çekeriz, ederiz yollar ı ber-endaz.
Evvelki elîm yolumuz ma ğdûb ve dâllîn yolu, o yol verir vicdana, tâ en 
derin yerine hem bir hiss-i elîmi, hem bir şedid elemi. Şuûr onu gösterir. 
Şuûra z ıd olmuşuz.
Hem kurtulmak için de muztar ve hem muhtac ız; ya o teskin edilsin, ya 
ihsas da olmas ın; yoksa dayanamay ız, feryad u fîzar dinlenmez.
Hüdâ ise şifad ır; hevâ, ibtal-i histir. Bu da teselli ister, bu da tegâfül ister, 
bu da me şgale ister, bu da e ğlence ister. Hevesât- ı sihirbaz.
Tâ vicdan ı aldats ın, ruhu tenvim edilsin, tâ elem hissolmas ın. Yoksa o 
elem-i elîm, vicdan ı ihrak eder; fîzara dayan ılmaz, elem-i yeis çekilmez.
Demek s ırat- ı müstakîmden ne kadar uzak dü şse, o derece nisbeten şu 
hâlet tesir eder, vicdan ı bağırttırır. Her lezzetin içinde elemi var, birer iz.
Demek heves, hevâ, e ğlence, sefâhetten memzuç olan şâşaa-y ı mede-
nî, bu dalâletten gelen şu müdhiş sıkıntıya bir yalanc ı merhem, uyutucu ze-
hir-baz.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   139
Ey aziz arkada şım! İkinci yolumuzda, o nuranî tarîkte bir hâleti hissettik; 
o hâletle oluyor hayat, maden-i lezzet. Âlâm, olur lezâiz.
Onunla bunu bildik ki mütefavit derecede, kuvvet-i iman nispetinde ruha 
bir hâlet verir. Ceset ruhla mültezdir, ruh vicdanla mütelezziz.
Bir saadet-i âcile, vicdanda münderiçtir; bir firdevs-i mânevî, kalbinde 
mündemiçtir. Dü şünmekse de şmektir; şuûr ise, şiâr- ı râz.
Şimdi ne kadar kalb ikaz edilirse, vicdan tahrik edilse, ruha ihsas verilse; 
lezzet ziyade olur, hem de döner ate şi nur, şitas ı yaz.
Vicdanda firdevslerin kap ılar ı aç ılır, dünya olur bir cennet. İçinde ruhlar ı-
mız, eder pervaz u perdaz, olur şehbaz u şehnaz, yelpez namaz u niyaz.
Ey aziz yolda şım! Şimdi Allah’a ısmarlad ık. Gel, beraber bir dua ederiz, 
sonra da bulu şmak üzere ayr ılırız...
1َīĻِĨاٰ َ﴾ħĻِĝَÝْùُĩْĤا َاطَóِّāĤا َאĬِïْİ﴿ا َّħُıّٰĥĤاَ
f
(Lemeât’tan) (Lemeât’tan)
Îcâz ile Beyan İ’câz-ı Kur’ân Îcâz ile Beyan İ’câz- ı Kur’ân
Bir zaman rüyada gördüm ki: A ğrı dağı alt ınday ım. Birden o da ğ patlad ı, 
dağ gibi taşlar ı âleme da ğıttı, sarst ı cihan ı.
Füc’eten bir adam yan ımda peyda oldu. Dedi ki: “Îcâz ile beyan et, icmâl 
ile îcâz et, bildi ğin envâ- ı i’câz- ı Kur’ân’ ı!”
Daha rüyada iken tâbirini dü şündüm, dedim: Şuradaki infilâk, be şerde 
bir ink ılâba misal. İnk ılâbda ise elbet hüdâ-y ı Furkanî,
Her tarafta yükselip hem de hâkim olacak. İ’câz ının beyan ı, zaman ı da 
gelecek! O sâile cevaben dedim: İ’câz- ı Kur’ânî,
Yedi menâbi-i külliyeden tecelli, hem yedi anâs ırdan terekküp eder: 
•Birinci Menba : Lafz ın fesâhat ından selâset-i lisan ı;
Nazm ın cezâletinden, mânâ belâgat ından, mefhumlar ın bedâat ından, 
mazmunlar ın berâatinden, üslûplar ın garabetinden birden tevellüd eden bâ-
rika-y ı beyan ı.
1 Allah ım! “Bizi do ğru yola, Sana do ğru varan yola ilet.” (Fâtiha sûresi, 1/6) âmîn!140  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Onlarla oldu mümteziç, mizac- ı i’câz ında acîb bir nak ş-ı beyan, garib bir 
sanat- ı lisânî. Tekrar ı hiçbir zaman usand ırmaz insan ı.
İkinci Unsur ise : Umûr-u kevniyede gaybî olan esâsât, ilâhî hakâikten 
gaybî olan esrardan, gaybî-yi âsumânî.
Mâzide kaybolan gaybî olan umûrdan, müstakbelde müstetir kalm ış olan 
ahvâlden birden tazammun eden bir ilmü’l-guyub h ızân ı,
Âlemü’l-guyub lisan ı, şehâdet âlemiyle konu şuyor erkân ı, rumûz ile be-
yan ı, hedef nev-i insanî, i’câz ın bir lem’a-y ı nuranî...
Üçüncü Menba ise : Beş cihetle hârika bir câmiiyet vard ır. Lafz ında, 
manas ında, ahkâmda, hem ilminde, makâs ıdın mîzân ı.
Lafz ı tazammun eder: Pek vâsi’ ihtimalât; hem vücuh-u kesîre ki her biri 
nazar- ı belâgatta müstahsen, Arabiyece sahih, s ırr- ı teşriî lây ık görüyor ân ı.
Manas ında: Meşârib-i evliya, ezvak- ı ârifîni, mezahib-i sâlikîn, turuk-u 
mütekellimîn, menahic-i hükemâ, o i’câz- ı beyan ı
Birden ihata etmi ş, hem de tazammun etmi ş. Delâletinde vüs’at, mânâ-
sında genişlik. Bu pencere ile baksan, görürsün ne geni ştir meydan ı!
Ahkâmdaki istiab: Şu hârika şeriat ondan olmu ş istinbat, saadet-i dârey-
nin bütün desâtirini, bütün esbab- ı emni.
İçtimâî hayat ın bütün revâb ıtını, vesail-i terbiye, hakâik-i ahvâli birden 
tazammun etmi ş onun tarz- ı beyan ı...
İlmindeki isti ğrak: Hem ulûm-u kevniye, hem ulûm-u ilâhî, onda merâ-
tib-i delâlât, rumûz ile i şârât, sûreler surlar ında cemetmi ştir cinân ı.
Makâs ıd ve gayâtta: Müvâzenet, ıttırad, f ıtrat desâtirine mutabakat, itti-
had; tamam mürâat etmi ş, h ıfzeylemiş mizan ı.
İşte lafz ın ihatas ında, manan ın vüs’atinde, hükmün istiab ında, ilmin isti ğ-
rak ında, müvâzene-i gayâtta câmiiyet-i pür-şân ı!..
Dördüncü Unsur ise : Her asr ın derece-i fehmine, edebî rütbesine, hem 
her as ırdaki tabakata, derece-i istîdad, rütbe-i kabiliyet nisbetinde ediyor bir 
ifâza-y ı nuranî.
Her asra, her as ırdaki her tabakaya kap ısı küşâde. Güya her demde, her 
yerde taze nâzil oluyor o Kelâm- ı Rahmânî.z
z
zKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   141
İhtiyarland ıkça zaman, Kur’ân da gençle şiyor. Rumûzu hem tavazzuh 
eder, tabiat ve esbab ın perdesini de y ırtar o hitâb- ı Yezdânî.
Nur-u tevhidi, her dem her âyetten f ışkırır. Şehâdet perdesini gayb üstün-
den kald ırır. Ulviyet-i hitâb ı dikkate dâvet eder, o nazar- ı insan ı.
Ki o lisan- ı gaypt ır; şehâdet âlemiyle bizzât odur konu şur. Şu unsurdan 
bu ç ıkar hârika tazeli ği bir ihata-y ı ummanî!
Te’nis-i ezhân için akl- ı beşere karşı ilâhî tenezzülât. Tenzil’in üslûbunda 
tenevvüü, mûnisli ğidir mahbub-u ins ü cân ı.
Beşinci Menba ise : Nakil ve hikâyat ında, ihbar- ı sâd ıkada esasî nokta-
lardan haz ır müşahid gibi bir üslûb-u bedi-i pür-maânî
Naklederek, be şeri onunla ikaz eder. Menkulât ı şunlard ır: İhbar- ı evvelîni, 
ahvâl-i âhirîni, esrar- ı cehennem ve cinân ı.
Hakâik-i gaybiye, hem esrar- ı şehâdet, serâir-i ilâhî, revâb ıt-ı kevnîye 
dair hikâyat ıdır hikâyet-i ayânî
Ki ne vâki’ reddeylemi ş, ne mant ık tekzip etmi ş. Mant ık kabul etmezse 
red de bile edemez. Semâvî kitaplar ın ki matmah- ı cihanî.
İttifakî noktalarda musadd ıkâne nakleder. İhtilâfî yerlerinde musahhihâ-
ne bahseder. Böyle naklî umûrlar bir “Ümmî”den sudûru hârika-y ı zamanî. 
Alt ınc ı Unsur ise : Mutazamm ın ve müessis olmu ş Din-i İslâm’a. 
İslâmiyet misline ne mâzi muktedirdir, ne müstakbel muktedir; ara ştırsan za-
man ile mekân ı!..
Arz ımızı senevî, yevmî dairesinde şu hayt- ı semâvîdir; tutmu ş da döndü-
rüyor. Küreye a ğır basm ış, hem dahi ona binmi ş. B ırakm ıyor isyan ı.
Yedinci Menba ise : Şu alt ı menbadan ç ıkan envâr- ı sitte, birden eder 
imtizac. Ondan ç ıkar bir hüsün, bundan gelir bir hads,  vâs ıta-y ı nuranî.
Şundan ç ıkan bir zevktir; zevk-i i’câz bilinir, tâbirine lisan ımız yetişmez. 
Fikir dahi kâs ırdır, görünür de tutulmaz o nücûm-u âsumânî.
On üç as ır müddette meylü’t-tahaddî varm ış Kur’ân’ ın âdâs ında, şevk-i 
taklid uyanm ış Kur’ân’ ın ahbab ında. İşte i’câz ın bir bürhân ı...
Şu iki meyl-i şedidle yaz ılm ıştır meydanda, milyonlarla kütüb-ü Arabiye, 
gelmiştir kütüphâne-i vücûda. Onlar ile tenzili dü şerse bir mîzân ız
z
z142  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------  YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Müvâzene edilse, de ğil dânâ-y ı bî-müdânî, hatta en âmî adam, göz ku-
lakla diyecek: Bunlar ise insanî, şu ise âsumânî!
Hem de hükmedecek: Şu bunlara benzemez, rütbesinde olamaz. Öyle ise 
ya umumdan a şağı; bu ise, bilbedâhe mâlûm olmu ş butlan ı.
Öyle ise umumun fevkindedir. Mazmunlar ı o kadar zamanda, kap ı aç ık, 
beşere vakfedilmi ş; kendine davet etmi ş ervâh ıyla ezhân ı!
Beşer onda tasarruf, kendine de maletmi ş. Onun mazmunlar ı ile yine 
Kur’ân’a kar şı çıkmam ış, hiçbir zaman ç ıkamaz; geçti zaman- ı imtihan ı.
Sâir kitaplara benzemez, onlara makîs olmaz; zira yirmi sene zarf ında 
müneccemen hâcetlere nispeten nüzûlü; müteferrik mütekat ı’, bir hikmet-i 
rabbânî.
Esbab- ı nüzûlü muhtelif, mütebayin. Bir maddede es’ile mütekerrir, mü-
tefavit. Hâdisat- ı ahkâm ı müteaddid, mütegayir. Muhtelif, mütefarik nüzûlü-
nün ezman ı.
Hâlât- ı telâkkisi mütenevvi’, mütehalif. Aksam- ı muhatab ı müteaddid, 
mütebaid. Gayât- ı irşâd ında mütederric, mütefavit. Şu esaslara müstenid bi-
nâî, hem beyânî,
Cevabî, hem hitabî. Bununla da beraber selâset ve selâmet, tenasüb ve 
tesanüd, kemâlini göstermi ş; işte onun şâhidi: Fenn-i Beyan Maânî.
Kur’ân’da bir hâssa var; ba şka kelâmda yoktur. Bir kelâm ı işitsen, as ıl sa-
hib-i kelâm ı arkas ında görürsün, ya içinde bulursun. Üslûb: Ayna-y ı insanî.
Ey sâil-i misalî! Sen ki îcâz istedin, ben de i şaret ettim. E ğer tafsil istersen, 
haddimin haricinde!.. Sinek seyretmez âsumân ı.
Zira o k ırk envâ- ı i’câz ından yaln ız bir tekini ki cezâlet-i nazm ıdır; İşârâtü’l-
İ’câz’da s ıkışmad ı tibyan ı.
Yüz sayfa tefsirim ona kâfi gelmedi. Senin gibi ruhânî ilhamlar ı ziyade. 
Ben istiyorum senden tafsil ile beyan ı!
َאدَارْİدَ َاכَאرِĳَİ َאرِÖ َسْĳَİ أَدَبْ ْبِóَĔ ِÛْøدَ ْõَĩْüَźأُ
1َادَارْïُİ َאכَאرِęِü َאدَارِĻِĄ اٰنِóُĜ َّتْïُĨ ْïَÖأَ أَدَبِ دَأْبِ
1 Bat ının hevâ ve hevese dayal ı dehas ından kaynaklanan edebiyat ı, Kur’ân’ ın sonsuza ışık ve şifa saçan 
hidayet edici edeb kurallar ına ulaşmaz.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   143
Kâmilîn insanlar ın zevk-i maâlîsini ho şnut eden bir hâlet, çocukça bir he-
vese, sefihçe bir tabiat sahibine ho ş gelmez,
Onlar ı eğlendirmez. Bu hikmete binaen, bir zevk-i süflî, sefih, hem nefsî 
ve şehvanî içinde tam beslenmi ş, zevk-i ruhîyi bilmez.
Avrupa’dan tere şşuh etmiş şu haz ır edebiyat roman-vârî nazarla, 
Kur’ân’da olan letâif-i ulviyet, mezâyâ-y ı haşmeti göremez, hem tadamaz.
Kendindeki miheki ona ayar edemez. Edebiyatta vard ır üç meydan- ı ce-
velân; onlar içinde gezer, haricine ç ıkamaz:
Ya aşkla hüsündür, ya hamaset ve şehamet, ya tasvir-i hakikat. İşte ya-
bani edepse hamaset noktas ında hakperestli ği etmez.
Belki zâlim nev-i be şerin gaddarl ıklar ını alk ışlamakla kuvvet-perestlik his-
sini telkin eder. Hüsün ve a şk noktas ında, aşk-ı hakikî bilmez.
Şehvet-engiz bir zevki nefislere de zerkeder. Tasvir-i hakikat maddesinde, 
kâinata sanat- ı ilâhî suretinde bakmaz,
Bir s ıbğa-y ı rahmanî suretinde göremez. Belki tabiat noktas ında tutar, 
tasvir ediyor, hem ondan da ç ıkamaz.
Onun için telkini a şk-ı tabiat olur. Madde-perestlik hissi, kalbe de yerle ş-
tirir, ondan ucuzca kendini kurtaramaz.
Yine ondan gelen, dalâletten ne şet eden ruhun ızd ırabat ına o edepsizlen-
miş edep (müsekkin hem münevvim); hakikî fayda vermez.
Tek bir ilâc ı bulmuş, o da romanlar ıym ış. Kitap gibi bir hayy- ı meyyit, si-
nema gibi bir müteharrik emvât! Meyyit hayat veremez.
Hem tiyatro gibi tenasüh-vârî, mâzi denilen geni ş kabrin hortlaklar ı gibi 
şu üç nevi romanlar ıyla hiç de utanmaz.
Beşerin ağzına yalanc ı bir dil koymu ş, hem insan ın yüzüne fâs ık bir göz 
takm ış, dünyaya bir âlûfte fistan ını giydirmiş, hüsn-ü mücerret tan ımaz.
Güneşi gösterirse, sar ı saçl ı güzel bir aktrisi karie ihtar eder. Zâhiren der: 
“Sefahet fenad ır, insanlara yak ışmaz.”
Netice-i muz ırray ı gösterir. Hâlbuki sefahete öyle mü şevvikâne bir tasviri 
yapar ki a ğız suyu ak ıtır, ak ıl hâkim kalamaz.144  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İştihay ı kabart ır, hevesi tehyiç eder, his daha söz dinlemez. Kur’ân’daki 
edepse hevây ı kar ıştırmaz.
Hakperestlik hissi, hüsn-ü mücerret a şkı, cemâl-perestlik zevki, hakikat-
perestlik şevki verir; hem de aldatmaz.
Kâinata tabiat cihetinde bakm ıyor; belki bir sanat- ı ilâhî, bir s ıbğa-y ı rah-
manî noktas ında bahseder, ak ıllar ı şaşırtmaz.
Mârifet-i Sâni’in nurunu telkin eder. Her şeyde âyetini gösterir. Her ikisi 
rikkatli birer hüzün de veriyor, fakat birbirine benzemez.
Avrupazâde edepse fakdü’l-ahbaptan, sahipsizlikten ne şet eden gaml ı bir 
hüznü veriyor, ulvî hüznü veremez.
Zira sağır tabiat, hem de bir kör kuvvetten mülhemâne ald ığı bir hiss-i 
hüzn-ü gamdâr. Âlemi bir vah şet-zâr tan ır, başka çeşit göstermez.
O surette gösterir, hem de mahzunu tutar, sahipsiz de olarak yabanîler 
içinde koyar, hiçbir ümit b ırakmaz.
Kendine verdi ği şu hissî heyecanla git gide ilhada kadar gider, ta’tile ka-
dar yol verir, dönmesi mü şkül olur, belki daha dönemez. 
Kur’ân’ ın edebi ise: Öyle bir hüznü verir ki â şıkâne hüzündür, yetimâne 
değildir. Firaku’l-ahbaptan gelir, fakdü’l-ahbaptan gelmez.
Kâinatta nazar ı, kör tabiat yerine şuûrlu, hem rahmetli bir sanat- ı ilâhî 
onun medâr- ı bahsi, tabiattan bahsetmez.
Kör kuvvetin yerine inâyetli, hikmetli bir kudret-i ilâhî ona medâr- ı be-
yan. Onun için kâinat, vah şet-zâr suret giymez.
Belki muhatab- ı mahzunun nazar ında oluyor bir cemiyet-i ahbap. Her 
tarafta tecâvüb, her canipte tahabbüp; ona s ıkıntı vermez.
Her köşede istînas, o cemiyet içinde mahzunu vaz’ediyor bir hüzn-i mü ş-
takâne, bir hiss-i ulvî verir, gaml ı bir hüznü vermez.
İkisi birer şevki de verir: O yabanî edebin verdi ği bir şevk ile nefis dü şer 
heyecana, heves olur münbasit; ruha ferah veremez.
Kur’ân’ ın şevki ise: Ruh dü şer heyecana, şevk-i maâlî verir. İşte bu s ırra 
binaen, Şeriat- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm)  lehviyât ı istemez.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   145
Bâz ı âlât- ı lehvi tahrim edip, bir k ısm ı helâl diye izin verip… Demek 
hüzn-ü Kur’ânî veya şevk-i tenzilî veren âlet, zarar vermez…
Eğer hüzn-ü yetimî veya şevk-i nefsânî verse, âlet haramd ır. Değişir eşha-
sa göre, herkes birbirine benzemez…
f
(Lemeât’tan) (Lemeât’tan)
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
 ِïِّĻَø ĵٰĥَĐ َمُŻَّùĤوَا َةُŻَّāĤوَا َ،īĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
1َīĻِđَĩْäأَ ۪įِ×ْéَĀوَ ۪įِĤاٰ ĵٰĥَĐوَ ٍïَّĩَéُĨ َīĻِĥَøْóُĩْĤا
Tevhidin İki Burhan-ı Muazzamı ve Sûre-i İhlâsın Tevhidin İki Burhan- ı Muazzam ı ve Sûre-i İhlâs ın 
Bir Nükte-i İ’câziyesi Bir Nükte-i İ’câziyesi
Şu kâinat tamam ıyla bir burhan- ı muazzamd ır. Lisan- ı gayb, şehâdet-
le müsebbihtir, muvahhiddir. Evet tevhid-i Rahmân’la, büyük bir sesle zâkir-dir ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
2
Bütün zerrât hüceyrât ı, bütün erkân ve âzâs ı birer lisan- ı zâkirdir; o bü-
yük sesle beraber der ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
O dillerde tenevvü var, o seslerde merâtib var. Fakat bir noktada toplar, 
onun zikri, onun savt ı ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
Bu bir insan- ı ekberdir, büyük sesle eder zikri; bütün eczas ı, zerrât ı, küçü-
cük sesleriyle, o bülend sesle beraber der ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
1 Âlemlerin Rabbi, Rahman ve Rahîm Allah’a, üzerimizdeki hadd ü hesaba gelmez lütuflar ı adedince 
hamd ü senâ.. bütün insanl ığa rahmet ve kurtulu ş vesilesi olarak gönderdi ği habibi Hazreti Muhammed 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’a, nezih aile fertlerine ve seçkin ashab ına salât ü selam olsun.
2 “O’ndan ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163, 255; Âl-i İmran sûresi, 3/2, 6, 18 ; Nisâ sûresi, 
4/87; En’âm sûresi, 6/102, 106; A’râf sûresi, 7/158 Tevbe sûresi, 9/31 … )146  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Şu âlem halka-y ı zikri içinde okuyor a şrı, şu Kur’ân ma şrık-ı nuru. Bütün 
zîruh eder fikri ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
Bu Furkan- ı Celilü’ş-Şân, o tevhide nât ık bürhân, bütün âyât sâd ık lisan. 
Şuâât-bârika-y ı iman. Beraber der ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
Kulağı ger yap ıştırsan, şu Furkan’ ın sînesine, derinden tâ derine, sarîhan 
işitirsin semâvî bir sadâ der ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
O sestir gayeten ulvî, nihayet derece ciddî, hakikî pek samimî, hem niha-
yet mûnis ve muknî ve bürhânla mücehhezdir. Mükerrer der ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
Şu bürhân- ı münevverde, cihât- ı sittesi şeffaf ki üstünde münakka ştır mü-
zehher sikke-i i’câz. İçinde parlayan nur-u hidayet der ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
Evet, alt ında nescolmu ş mühefhef mant ık ve bürhân, sa ğında akl ı istin-
tak; mürefref her taraf, ezhân “sadakte” der ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
Yemîn olan şimalinde, eder vicdan ı istişhad. Emâm ında hüsn-ü hay ırdır, 
hedefinde saadettir. Onun miftah ıdır her dem ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
Emâm olan verâs ında ona mesned semâvîdir ki vahy-i mahz- ı rabbânî. 
Bu şeş cihet ziyadârd ır; bürûcunda tecellidâr ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
Evet vesvese-i sâr ık, bâvehim şüphe-i târ ık, ne haddi var ki o mâr ık, gi-
rebilsin bu bâr ık kasra. Hem şârık ki sur sûreler şâhik, her kelime bir melek-i 
nât ık ki:
Lâ İlâhe İllâ Hû...
O Kur’ân- ı Azîmüşşân nas ıl bir bahr-i tevhiddir. Bir tek katre, misal için 
bir tek Sûre-i İhlâs.. fakat k ısa bir tek remzi, nihayetsiz rumûzundan. Bütün KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   147
envâ- ı şirki reddeder, hem de yedi envâ- ı tevhidi eder isbat; üçü menfî, üçü 
müsbet şu alt ı cümlede birden:
Birinci cümle : 1َĳُİ ْģُĜ karînesiz i şarettir. Demek ıtlakla tâyindir. O tâyin-
de taayyün var. Ey
Lâ Hüve İllâ Hû...2
Şu tevhid-i şuhûda bir i şarettir: Hakikat-bîn nazar tevhide müsta ğrak 
olursa der ki:
Lâ Meşhûde İllâ Hû…3
İkinci cümle : 4ٌïَèأَ ُّٰųاَ’ dir ki tevhid-i ulûhiyete tasrihtir. Hakikat, hak li-
san ı der ki:
Lâ Ma’bûde İllâ Hû...5
Üçüncü cümle : 6ُïَĩَّāĤا ُّٰųاَ’ dir. İki cevher-i tevhide sadeftir. Birinci dürrü: 
Tevhid-i rubûbiyet. Evet nizam- ı kevn lisan ı der ki:
Lâ Hâl ıka İllâ Hû...7
İkinci dürrü: Tevhid-i Kayyûmiyet. Evet serâser kâinatta, vücûd ve hem 
bekada, müessire ihtiyaç lisan ı der ki:
Lâ Kayyûme İllâ Hû...8
Dördüncü : 9ْïِĥَĺ ْħَĤ ’dir. Bir tevhid-i celâlî müstetirdir; envâ- ı şirki redde-
der, küfrü keser bîi ştibah.
Yâni tagayyür, ya tenasül, ya tecezzi eden elbet; ne hâl ıktır, ne kayyûm-
dur, ne ilâh...
Veled fikri, tevellüd küfrünü ْħَĤ reddeder, birden keser atar. Şu şirktendir 
ki olmuştur beşer ekserisi gümrâh...
1 “De ki: O’dur.” ( İhlâs sûresi, 112/1 )
2 “O’ndan ba şka o yok.”
3 “O’ndan ba şka meşhud yok.”
4 “Allah Mutlak Bir’dir.” ( İhlâs sûresi, 112/1 )
5 “O’ndan ba şka mabud yok.”
6 “Allah, Samed (Kendisi hiçbir şeye muhtaç olmayan, fakat ezelde ve ebedde her varl ığın Kendisine 
muhtaç olup, Kendisine s ığınd ığı Zât)t ır.” (İhlâs sûresi, 112/2 )
7 “O’ndan ba şka yarat ıcı yok.”
8 “O’ndan ba şka Kayyûm (bizatihi var olup ba şkas ına muhtaç olmayan ve her şeyin varl ık ve bekas ı 
kendisine muhtaç olan) yok.”
9 “Ne doğurdu…” ( İhlâs sûresi, 112/3)148  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Ki Îsâ (aleyhisselâm) , ya Üzeyr’in, ya melâik, ya ukûlün tevellüd şirki meydan 
alıyor nev-i be şerde gâh bâ-gâh...
Beşincisi : 1ْïَĤĳُĺ ْħَĤوَ Bir tevhid-i sermedî i şareti şöyledir: Vâcib, Kadîm, 
Ezelî olmazsa, olmaz ilâh...
Yani: Ya müddeten hâdis ise, ya maddeden tevellüd, ya bir as ıldan mün-
fas ıl olsa, elbette olmaz şu kâinata penah...
Esbap-perestî, nücûm-perestlik, sanem-perestî, tabiat-perestlik şirkin bi-
rer nev’idir; dalâlette birer çâh...
Alt ınc ı: 2ْīَכُĺ ْħَĤوَ Bir tevhid-i câmi’dir. Ne zât ında nazîri, ne ef’âlinde şe-
riki, ne s ıfât ında şebihi ْħَĤ lafz ına nazargâh...
Şu alt ı cümle mânen birbirine netice, hem birbirinin bürhân ı, müselseldir 
berâhin, müretteptir netâiç şu sûrede karargâh...
Demek şu Sûre-i İhlâs’ta, kendi mikdar- ı kametinde müselsel, hem mü-
rettep otuz sûre münderiç; bu bunlara sehergâh...
3ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź
f
1 “…ne de do ğuruldu.” ( İhlâs sûresi, 112/3)
2 “(O’na denk, O’nunla mukayese edilebilecek) hiçbir şey yoktur.” ( İhlâs sûresi, 112/4 )
3 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   149
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
   2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu parça hem Lâhikaya, hem İ’câz- ı Kur’ân’ ın âhirine yaz ılacak. Birkaç 
gün sonra, ehemmiyetli bir parçay ı da gönderece ğiz.
Mübârek Ramazan’ ın Leyle-i Kadir s ırrıyla, seksen üç sene bir ömr-ü mâ-
nevî kazand ırmas ı sırr- ı hikmetiyle ve Risale-i Nur’un şakirtlerindeki s ırr- ı ih-
lâsla, tesânüd ve i ştirâk-i a’mâl-i uhrevî düsturuyla, her bir sâd ık şakirt, o fev-
kalâde mânevî kazanc ı elde edece ğine gayet kuvvetli bir delili budur ki:
Bu daire içinde k ırk bin, belki yüz bin hâlis, hakikî müminlerin içinde ha-
kikat-i leyle-i Kadri elde edecek bir-iki, on-yirmi de ğil, belki yüzlerin elde et-
mesi ihtimali kavîdir.
Sırr- ı ihlâsla ve i ştirâk-i a’mâl-i uhrevî düsturunun s ırrıyla biz ve siz bu 
hakikate müteveccihen, bu Ramazan- ı Şerif’te her birimiz umumun hesab ı-
na ve umum arkada şlar ı içinde kendini farz edip, “nun-u mütekellim-i maal-
gayr” ı yani daima
َאنِąَĨَّóĤا َاñٰİ ĹِĘ ْرِïَĝْĤا َÙَĥْĻَĤ ْģَđْäوَا َא،Ĭِïْİوَا َא،ĭْĝِّĘوَوَ َא،ĭَĤ ْóِęْĔوَا َא،ĭْĩَèاِرْ َא،Ĭْóِäأَ
3ٍóْıَü ِėْĤأَ ْīِĨ َאĭِّĝَè ĹِĘ ًاóْĻَì 
gibi kelimelerde ( َאĬ) içinde umum karde şlerini niyet etmektir. Ve bilhassa, en 
zay ıf olan bu karde şinizi, ağır vazifesinde, o hususî niyetle yard ım etmektir.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Hem sizi, hem bizi, hem Risale-i Nur dairesini ve hususan kahraman 
Tâhirî, bu virdü’l-âzam- ı Kur’ânî’nin bu tarzda zuhura gelmesiyle tebrik edi-
yoruz. Evet, bunun tab’ ında iki emr-i azîm var.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
3 Bizi siyânetinle koru, bize merhamet et, bizi ba ğışla, bize muvaffakiyet ihsan et ve bizi do ğru yoldan 
ay ırma. Bu leyle-i Kadri, hakk ımızda bin aydan hay ırlı kıl.150  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Birisi : Mu’cizâtl ı Kur’ân- ı Hakîm’in ve kerametli Risale-i Nur’un tab’lar ı-
na matbaada görülmemi ş bir ç ığır açt ı.
İkincisi : Tâhir’e ve Hâf ız Ali’ye ve arkada şlar ına kazand ırdığı fevkalâde 
bir sevap noktas ıdır ki bu s ırra delil-i zâhir, emsali matbaada, tab’da görülme-
miş bir tarzda, aynen Tâhir’in hatt ı fotoğrafla al ınm ış gibi, kim bak ıyorsa, “Bu 
Tâhir’in yaz ısıdır, matbu de ğildir.” der.
Hem kâğıt, hem vakit dar oldu ğundan, bâki umuma selâm.
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu Ramazan- ı Şerif’te âfâka bakmamak ve dünyay ı unutmaya çok muh-
taç olduğum hâlde, maattessüf, dünyaya aras ıra bakmaya bizi mecbur edi-
yorlar. İnşaallah, bu bakmakta niyetimiz hizmet-i imaniye oldu ğundan, o da 
bir nevi ibadet say ılır.
Evet, size ili ştikleri gibi, bize de ayr ı ayr ı suretlerde tecavüzlerini ihsas 
ediyorlar. Fakat, Cenâb- ı Hakk’a şükür ki onlar ın tecavüzleri, aksülâmel ne-
v’inde, Risale-i Nur’un fütuhat ına yard ım ediyor. İstanbul’daki ihtiyar ada-
mın itiraz ı münasebetiyle kahraman Nazif yaz ıyor ki o itiraz, Risale-i Nur’un 
İstanbul’da fütuhat yapmaya ve parlamaya vesile oldu. Ve bize kar şı başka 
cihetlerde küçücük tecavüzler de öyle netice veriyor. Fakat şimdi, bîçâre ba-
zı hocalar ı ve sofular ı Risale-i Nur’a kar şı bir çekinmek, bir so ğukluk vermek 
için hiç hat ıra gelmeyen bir vesileyi bulmu şlar. Şöyle ki:
Diyorlar:  “Said yan ında başka kitaplar ı bulundurmuyor; demek onlar ı 
beğenmiyor. Ve İmam Gazâlî’yi (radiyallâhu anh)  de tam be ğenmiyor ki 
eserlerini yan ına getirmiyor.”
İşte bu acîb, manas ız sözlerle bir bulant ı veriyorlar. Bu nevi hileleri ya-
pan, perde alt ında ehl-i z ınd ıkad ır; fakat, safdil hocalar ı ve baz ı sofular ı  vâ-
sıta yap ıyorlar.
Buna karşı deriz ki: Buna karşı deriz ki:  Hâşâ, yüz defa hâ şâ! Risale-i Nur ve şakirtle-
rinin bir üstad ı olan Hüccetü’l- İslâm İmam Gazalî ve beni Hazreti Ali ile 
bağlayan yegâne üstad ımı beğenmemek de ğil, belki bütün kuvvetleriy-
le onlar ın takip etti ği mesleği ehl-i dalâletin hücumundan kurtarmak ve 
muhafaza etmektir.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   151
Fakat, onlar ın zaman ında bu deh şetli z ınd ıka hücumu, erkân- ı ima-
niyeyi sarsm ıyordu. O muhakkik ve allâme ve müçtehid zâtlar ın as ırla-
rına göre münâzara-y ı ilmiyede ve diniyede istimâl ettikleri silâhlar hem 
geç elde edilir, hem bu zaman dü şmanlar ına birden galebe edemedi ğin-
den, Risale-i Nur Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’dan hem çabuk, hem keskin, 
hem tam dü şmanlar ın başını dağıtacak silâhlar ı bulduğu için, o mübârek 
ve kudsî zâtlar ın tezgâhlar ına müracaat etmiyor. Çünkü umum onlar ın 
mercileri ve menbâlar ı ve üstadlar ı olan Kur’ân, Risale-i Nur’a tam mü-
kemmel bir üstad olmu ştur. Ve hem vakit dar, hem bizler az oldu ğumuz 
için vakit bulam ıyoruz ki o nuranî eserlerden de istifade etsek.
Hem Risale-i Nur şakirtlerinin yüz mislinden ziyade zâtlar, o kitap-
larla me şguldürler ve o vazifeyi yap ıyorlar. Biz de o vazifeyi onlara b ırak-
mışız. Yoksa –hâ şâ ve kellâ!– o kudsî üstadlar ımızın mübârek eserlerini 
ruh u can ımız kadar severiz. Fakat her birimizin bir kafas ı, birer eli, birer 
dili var; kar şımızda da binler mütecaviz var; vaktimiz dar. En son silâh, 
mitralyoz gibi Risale-i Nur burhanlar ını gördüğümüzden, mecburiyetle 
ona sar ılıp iktifa ediyoruz.
Latîf bir tevafuk :
Bu mektubu, ba şta 1َאنَąَĨرَ ِóْıَü ِěאَئِĜدَ َاتِóِüَאĐ َدِïَđِÖ deyip, müteaddit i şler 
meydana geldi, daha yazmad ık; tâ, mübârek Ât ıf’ın mübârek mektubu geldi, 
başında َאنَąَĨرَ ِóْıَü ِěאَئِĜدَ َاتِóِüَאĐ َدِïَđِÖ kelimeleri mektubumuzun ba şına te-
vafuk etmek için bizi beklettirdi. O kerametkâr kalemiyle bu memlekete ev-
velce gönderdi ği parlak yaz ılar ı Risale-i Nur’u, bu havalide parlamas ına yal-
dızlat ılm ış. Şimdi müstesna kalemiyle baz ı nüshalar ı, bu havaliye imdad ımıza 
göndermek niyeti, pek büyük bir hizmet-i nuriye olarak, bir fedakârl ıktır; fa-
kat kendine de çok lâz ımd ır.
Şimdiden, buradaki Risale-i Nur şakirtleri nam ına ona binler te şekkür ve 
o hizmette onu tebrik ediyoruz. Ve onun kerametli kalemi, cazibedar esrar- ı 
tevafukiyeden yüzünü çevirip do ğrudan do ğruya Risale-i Nur’un ne şrine sa-
rılmas ı, bizi çok minnettar ve mesrur eyledi. Cenâb- ı Hak, onun gibi hâlis, 
muhlis talebeleri ço ğalts ın, âmîn...
Mektuplar ınızda aras ıra S ıdd ık Süleyman’ ın, eski zamanda hararetli sadâ-
kati ve alâkadarl ığı ve kuvvetli şakirtliğiyle bahsi geçiyor. O zât, ben ölünceye 
1 Ramazan ay ının dakikalar ının âşireleri adedince.152  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
kadar onun sadâkati ve selâmet-i kalbini ve bana ve Risale-i Nur’a hâlisâne 
hizmetini unutam ıyorum.
f
Aziz, s ıdd ık, hâlis, muhlis karde şlerim ve hizmet-i Kur’âniye’de cid-
dî, hakikî arkada şlar ım,
Bu yak ında hem Isparta’da, hem bu havalide Risale-i Nur’un İhlâs 
Lem’alar ı intişara başlad ığı münasebetiyle ve bir-iki küçük hâdise cihetiyle 
şiddetli bir ihtar kalbe geldi. Riyâya dair Üç Nokta yaz ılacak:
Birincisi:  Farz ve vaciplerde ve şeâir-i İslâmiye’de ve sünnet-i seniy-
yenin ittibâ ında ve haramlar ın terkinde riyâ giremez; izhar ı, riyâ ola-
maz. Me ğer, gayet zaaf- ı imanla beraber, f ıtraten riyâkâr ola. Belki, şeâir-i 
İslâmiye’ye temas eden ibadetlerin izharlar ı, ihfâs ından çok derece daha 
sevapl ı olduğunu, Hüccetü’l- İslâm İmam Gazâlî (radiyallâhu anh)  gibi zâtlar be-
yan ediyorlar.1 Sâir nevafilin ihfas ı çok sevapl ı olduğu hâlde, şeâire temas 
eden, hususan böyle bid’alar zaman ında ittibâ- ı sünnetin şerafetini gös-
teren ve böyle büyük kebâir içinde, haramlar ın terkinde takvây ı izhar et-
mek, değil riyâ, belki ihfâs ından pek çok derece daha sevapl ı ve hâlistir. 
İkinci nokta : Riyâya insanlar ı sevkeden esbab ın:
Birincisi:  Zaaf- ı imand ır. Allah’ ı düşünmeyen, esbaba peresti ş eder, 
halklara hodfuru şlukla riyâkârâne vaziyet al ır. Risale-i Nur şakirtleri, 
Risale-i Nur’dan ald ıklar ı kuvvetli iman- ı tahkikî dersiyle esbaba ve nâsa 
ubûdiyet noktas ında bir k ıymet, bir ehemmiyet vermiyor ki ubûdiyetle-
rinde onlara gösteri şle riyâ etsinler.
İkinci sebep:  Hırs ve tamah, zaaf- ı fakr noktas ında teveccüh-ü nâs ı 
celbine medar riyâkârâne vaziyet almaya sevkediyor.
Risale-i Nur’un şakirtleri, iktisat ve kanaat ve tevekkül ve k ısmetine 
rıza gibi, Risale-i Nur’un dersinden ald ıklar ı izzet-i imaniye, in şaallah, 
onlar ı riyâdan ve dünya menfaatleri için hodfuru şluktan men eder.
Üçüncü sebep:  Hırs- ı şöhret, hubb-u cah, makam sahibi olmak, emsa-
line tefevvuk etmek gibi hisler ve insanlara iyi görünmek, tasannukârâne (haddinden fazla kendine ehemmiyet verdirmek) ve tekellüfkârâne (lây ık 
olmad ığı yüksek makamlarda görünmek) tarz ını tak ınmak ile riyâ eder.
1 Bkz.: el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  2/319.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   153
Risale-i Nur şakirtleri, “ene”yi, “nahnü”ye tebdil ettikleri, yani enâ-
niyeti b ırak ıp, Risale-i Nur dairesinin şahs- ı mânevisinin hesab ına çal ış-
mas ı, “ben” yerine “biz” demeleri; ve ehl-i tarîkat ın fenâ fi’ ş-şeyh, fenâ fi-
’r-resûl ve nefs-i emmâreyi öldürmek gibi riyâdan kurtaran  vâs ıtalar ın bu 
zamanda birisi de “fenâ fi’l-ihvan”, yani şahsiyetini karde şlerinin şahs- ı 
mâneviyesi içinde eritip öyle davrand ığı için, inşaallah, ehl-i hakikatin ri-
yâdan kurtulmalar ı gibi, bu s ırla onlar da kurtulurlar.
Üçüncü nokta : Vazife-i diniye itibar ıyla nâsa hüsn-ü kabul ettirmek, 
o makam ın iktiza etti ği yüksek tav ırlar ve vaziyetler, hodfuru şluk ve riyâ 
say ılmaz ve say ılmamal ı. Meğer o adam, o vazifeyi, kendi enâniyetine tâ-
bi edip istimâl ede.
Evet, bir imam, imamet vazifesinde tesbihatlar ı izhar eder, ismâ eder; 
hiçbir cihette riyâ olamaz. Fakat vazife haricinde o tesbihatlar ı âşikâre 
halklara i şittirmeye riyâ girebildi ği için, gizlisi daha sevapl ıdır.
Risale-i Nur’un hakikî şakirtleri, ne şriyat- ı diniyelerinde ve ittibâ- ı 
sünnetteki ibadetlerinde ve içtinab- ı kebâirdeki takvâlar ında, Kur’ân he-
sab ına vazifedar say ılırlar. İnşaallah riyâ olmaz. Me ğer ki Risale-i Nur’a, 
başka bir maksad- ı dünyeviye için girmi ş ola. Daha yaz ılacakt ı, fakat bir 
tevakkuf hâli kesti. 
f
Küçük Hüsrev Feyzi’nin bir istihracıdır. Küçük Hüsrev Feyzi’nin bir istihrac ıdır. 
Otuz üçüncü âyetten Hâfız Ali’nin istihracının bir zeyli ve lâhikasıdır. Otuz üçüncü âyetten Hâf ız Ali’nin istihrac ının bir zeyli ve lâhikas ıdır.
Sûre-i Zümer’de 1۪įِّÖرَ ْīِĨ رٍĳُĬ ĵٰĥَĐ َĳُıَĘ َمِŻْøِْŹِـĤ ْرَهُïَĀ ُّٰųا َحَóَü ْīَĩَĘأَ  âyet-i 
azîmenin mana-y ı sarihinden ba şka, bir mana-y ı işârî tabakas ının külliyetinde 
dâhil bir ferdi Risale-i Nur ve tercüman ı olduğuna kuvvetli bir delil buldum. 
Çünkü 2َĳُıَĘ َمِŻْøِْŹِـĤ ْرَهُïَĀ ُّٰųا َحَóَü ْīَĩَĘأَ cümlesi, hesab- ı cifrî ve ebcedî ve ri-
yâzî ile bin üç yüz yirmi dokuz veya sekiz eder. Demek 3ْīَĨ külliyetinde ve 4َĳُıَĘ 
işaretinde dâhil ve medar- ı nazar bir fert, in şirah- ı sad ır5(Hâşiye) nuruyla ba şka 
1 “Allah’ ın, göğsünü İslâm’a açmas ı sebebiyle, Rabbi taraf ından nûra kavu şan kimse…” (Zümer sûresi, 
39/22)
2 “Allah’ ın, göğsünü İslâm’a açmas ı sebebiyle, (Rabbi taraf ından nûra kavu şan) kimse…”
3 “O kimse”
4 “Ve O…”
5 (Hâşiye) Bu şerh-i sadra münasebettar bir tevafuktur ki Üstad ımdan anlad ım. Yirmi be ş sene dir 154  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
bir hâlete girip eski s ıkıntıdan kurtulup nuranî bir mesle ğe giren bir şahs ı, eski 
ve yeni Harb-i Umumî’nin gelmeye haz ırlanmalar ı olan o deh şetli tarihe ve o 
ferdin vaziyetine remzen bakar.
1۪įِّÖرَ ْīِĨ رٍĳُĬ ĵٰĥَĐ َĳُıَĘ ’deki 2۪įِّÖرَ ْīِĨ رٍĳُĬ kelimesi, Risale-i Nur ismine ve ma-
nas ına hem cifri, hem sureti, hem manas ı tevafuk etti ği gibi, ُّٰųا َحَóَü ْīَĩَĘأَ 
3َĳُıَĘ َمِŻْøِْŹِـĤ ْرَهُïَĀ cümlesinin de makam- ı cifrîsi gösterdi ği tarihte Risale-i 
Nur’un tercüman ı olan Üstad ımın –tahkikat ımla– aynen vaziyetine tevafuk 
ediyor.
Çünkü o zamanda Harb-i Umumî’nin mebdelerinde Üstad ım, eski âde-
tini ve sâir ulûm-u felsefeyi ve ulûm-u âliyeyi b ırak ıp tam bir in şirah- ı sad ırla 
Risale-i Nur’un fâtihas ı ve birinci mertebesi olan İşârâtü’l-İ’câz tefsirine ba ş-
lay ıp, bütün himmetini, efkâr ını Kur’ân’a sarfetmeye ba şlad ığına tevafuku 
kavî bir emâredir ki bu as ırda o küllî mana-y ı işârîde medar- ı nazar bir fert, 
Risale-i Nur’un tercüman ı ve şakirtlerinin şahs- ı mânevîsini temsil eden mü-
messilidir.
Evet, madem Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan her as ırda her ferde hitap eder bir 
ilm-i muhit ve bir irade-i şâmileyle her şeye bakabilir.
Ve madem ulemâ-y ı İslâm’ ın ittifak ıyla, âyetlerin mana-y ı sarîhinden ba ş-
ka işarî ve remzî ve z ımnî müteaddit tabakalar ında manalar ı vard ır.
Ve madem 4اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĤا َאıُّĺأَ אƯĺ gibi hitaplarda, her as ır gibi, bu as ırdaki ehl-i  
iman, Asr- ı Saadet’teki müminler gibi dâhildir.
Ve madem İslâmiyet noktas ında bu as ır, gayet ehemmiyetli ve deh şetli-
dir. Kur’ân ve Hadis, ihbar- ı gaybîyle, ehl-i iman ı onun fitnesinden sak ınmak 
için şiddetle haber vermi ş.
Ve madem hesab- ı cifrî ve ebcedî ve riyâzî eskiden beri sa ğlam bir düs-
turdur ve kuvvetli bir emâre olabilir.
daima ve en mühim bir duas ı َمِŻْøِْŸوَا َאنِĩĺِْŹِĤ ْرِيïَĀ َحْóْüا َّħُıّٰĥĤاَ“ Allah’ ım, göğsümü îmâna ve 
İslâma aç..” münâcât ı olmuş.
1 “Rabbi taraf ından nûra kavu şan kimse…”
2 “Rabbi taraf ından bir nûr.”
3 “Allah’ ın, göğsünü İslâm’a açmas ı sebebiyle, (Rabbi taraf ından nûra kavu şan) kimse…”
4 “Ey iman edenler!” (Bakara sûresi, 2/104, 153, 172, 178, 183, 208, 254, 264, 267, 278, 282; Âl-i 
İmran sûresi, 3/100, 102, 118, 130, 149, 156, 200; Nisâ sûresi, 4/19, 29, 43, 59, 71, 94, 135, 136, 
144; …)KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   155
Ve madem Risale-i Nur ve tercüman ı ve şakirtleri iman ve Kur’ân hizme-
tinde parlak ve tesirli vazifeleri gayet ehemmiyet kesbetmi ştir.
Ve madem bu büyük âyet, hesab- ı cifirle bu asra ve iki Harb-i Umumî’ye 
bakar; eski harbin patlamas ına ve Risale-i Nur’un zuhuruna tevafuk etti ği gi-
bi mânen de gösterir.
Elbette mezkûr hakikatlere ve kuvvetli karînelere binaen, bilâ-tered-
düt hükmederiz ki Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsi ve tercüman ı, bu âyet-
i azîmenin mana-y ı işârî tabakas ının külliyetinde dâhil ve medar- ı nazar 
bir ferdidir ve bu âyet ona i şaret eder ve mana-y ı remziyle ondan da ha-
ber verir ve ihbar- ı gayb nev’inden bir lem’a-y ı i’câziyeyi gösterir denile-
bilir ve deriz.
Tahlil : Bir ش  ,iki ر  yedi yüz; ل ن م ف iki yüz; ا ـİ د ص yüz; م س  yüz; 
ism-i Celâl altm ış yedi; iki ل altm ış; 1َĳُıَĘ doksan bir; 2َمِŻْøِْŹِĤ ’de iki veya 
üç ا iki veya üç; ح sekiz; 3۪įِّÖرَ ْīِĨ رٍĳُĬ –“Risale-i Nur”.. her ikisinde 4رٍĳُĬ var. 
Risalede  ر ,5۪įِّÖرَ ’deki ر’ ya mukabildir. E ğer رٍĳُĬ ’deki tenvin say ılsa 6رِĳُّĭĤاَ’ da 
dahi şeddeli ن say ılır yine ittihad ederler. رٍĳُĬ ’dan başka 7۪įِّÖرَ ْīِĨ doksan yedi 
ederek Risale-i Nur’da kalan ـİ ل س iki ا dahi doksan yedi ederek tam tefa-
vuk eder. Türkçe telaffuzda Risale-i Nur hemzeyle okunmas ı zarar vermez.
Sûre-i Mâide’nin on be şinci ve on alt ınc ı âyeti َאبٌÝوَכِ رٌĳُĬ ِّٰųا َīِĨ ْħאءَכُƯä ْïَĜ 
8ُّٰųا ِįِÖ ِيïْıَĺٌ۝īĻِ×ُĨ ve Sûre-i Nisâ’n ın âhirinde ْīِĨ َאنٌİْóُÖ ْħאءَכُƯä ْïَĜ َّאسُĭĤا َאıُّĺأَ אƯĺ 
9ًאĭĻِ×ُĨ رًاĳُĬ ْħْכُĻَĤإِ אƯĭْĤَõْĬوَأَ ْħِّכُÖرَ âyeti gibi, Risale-i Nur’a –mana ve cifir cihetiyle– 
mana-y ı işârî efrad ından oldu ğuna kuvvetli bir karîne buldum.
1 “Ve O..”
2 “İslam’a..”
3 “Rabbi taraf ından bir nûr.”
4 “Nur.”
5 “Onun Rabbi..”
6 “Nur.”
7 “Rabbi taraf ından.”
8 “Evet, hiç şüphesiz size Allah’tan bir Nur ve kendisi apaç ık olduğu gibi, her gerçe ği de aç ıklayan bir 
Kitap (Kur’ân) gelmi ş bulunuyor. Allah, o Nur ve Kitap  vâs ıtas ıyla, (r ızas ını talep eden ve r ızas ı istikâ-
metinde davrananlar ı huzur, kurtulu ş ve emniyet yollar ına) iletir.” (Mâide sûresi, 5/15-16)
9 “Ey insanlar! Hiç şüphesiz Rabbinizden size kesin bir Delil geldi ve size her şeyi olduğu gibi apayd ınlık 
gösteren ve yolunuzu ayd ınlatan parlak bir Nur indirdik.” (Nisâ sûresi, 4/174)156  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İkinci âyet olan Sûre-i Nisâ âyeti1, Birinci Şuâ olan İşârât- ı Kur’âniye’de, 
Üstad ım işaretini beyan etmi ş. Birinci âyet olan Sûre-i Mâide’nin on be şinci 
âyeti hem bunun i şaretini teyid ediyor, hem de 2ُّٰųا َحَóَü ْīَĩَĘأَ âyetinin i şare-
tini tasdik ediyor.
Evet, bu as ırda mana-y ı işârî tabakas ından tam bu âyetin kudsî mefhu-
muna bir fert, Risale-i Nur oldu ğuna, kim insafla baksa tasdik edecek.
Madem Risale-i Nur bir ferdi oldu ğuna mânevî münasebet kavîdir.
Madem bu âyetin makam- ı cifrîsi bin üç yüz altm ış alt ıdır; eğer meddeler 
ve okunmayan hemzeler say ılmazsa altm ış ikidir.
Ve madem Risale-i Nur, Kur’ân- ı Mübîn’in nurunu ve hidayetini ne şre-
den bir kitab- ı mübîndir.
Ve madem zâhiren ondan daha ileri o vazifeyi a ğır şerâit alt ında yapan-
lar ı görmüyoruz.
Ve madem âyetler, sâir kelamlar gibi cüz’î bir manaya münhas ır olamaz.
Ve madem delâlet-i z ımnî ve işârîyle kaideten mefhum-u kelâmda dâhil 
oluyor.
Ve madem Necmeddin-i Kübrâ ve Muhyiddin-i Arabî (radiyallâhu anhumâ)  
gibi pek çok ehl-i velâyet mana-y ı zâhirîden ba şka bât ınî ve işârî manalarla 
ekser âyât ı tefsir etmi şler; hatta tefsirlerinde “Mûsâ (aleyhisselâm)  ve Firavundan 
murad, kalb ve nefistir” dedikleri hâlde, ümmet onlara ili şmemiş; büyük ule-
mâdan çoklar ı onlar ı tasdik etmi şler.
Elbette, âyetin delâlet-i z ımniyeyle Risale-i Nur’a kuvvetli karînelerle i şa-
reti kat’îdir; şüphe edilmemek gerektir.
Tahlil : 3ْħאءَכُƯä ْïَĜ yüz altm ış dokuz, 4ِّٰųا َīِĨ yüz elli yedi, رٌĳُĬ tenvin ile be-
raber üç yüz alt ı 5ٌīĻِ×ُĨ َאبٌÝوَכِ tenvinlerle beraber alt ı yüz otuz bir; 6ُّٰųا ۪įِÖ ِيïْıَĺ 
1 Nisâ sûresi, 4/162. 
2 “Allah’ ın, göğsünü İslâm’a açmas ı sebebiyle, (Rabbi taraf ından nûra kavu şan) kimse…” (Zümer sûresi, 
39/22)
3 “Evet, hiç şüphesiz size (Allah’tan bir Nur ve kendisi apaç ık olduğu gibi, her gerçe ği de aç ıklayan bir 
Kitap) gelmi ş bulunuyor.”
4 “Allah’tan.”
5 “Kendisi apaç ık olduğu gibi, her gerçe ği de aç ıklayan bir Kitap (Kur’ân).”
6 “O Nur ve Kitap  vâs ıtas ıyla, (r ızas ını talep eden ve r ızas ı istikâmetinde davrananlar ı huzur, kurtulu ş ve 
emniyet yollar ına) iletir.”KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   157
yüz üç; yekûnu bin üç yüz altm ış alt ı, eğer meddeler ve okunmayan hemze-
ler say ılmazlarsa, bu seneki Muharrem tarihine, yani bin üç yüz altm ış ikiye 
tamam tevafuk eder. E ğer 1ٌīĻِ×ُĨ ’deki tenvinde vakfedilse, bin üç yüz on alt ı-
dır ki hem Risale-i Nur’un mukaddemat ına, hem tenvin ile tekemmülüne ve 
Birinci Şuâ’da beyan edildi ği gibi, çok âyât ın ehemmiyetle gösterdikleri ayn ı 
meşhur tarihe tevafuk eder.
f
(Ehemmiyetli bir hocanın Üstad hakkında ziyade hüsn-ü zannını tâdil etmek (Ehemmiyetli bir hocan ın Üstad hakk ında ziyade hüsn-ü zann ını tâdil etmek 
münasebetiyle yazılmış. Belki size de faydası olur diye gönderildi.) münasebetiyle yaz ılm ış. Belki size de faydas ı olur diye gönderildi.)
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
4َאنَąَĨرَ ِóْıَü ِěَאئِĜدَ َاتِóِüَאĐ َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, sâd ık, muhterem karde şimiz Hoca Ha şmet,
Senin, müceddit hakk ındaki mektubunu hayretle okuduk ve Üstad ımıza 
da söyledik. Üstad ımız diyor ki:
“Evet, bu zaman hem iman ve din için, hem hayat- ı içtimaî ve şeriat için, 
hem hukuk-u âmme ve siyaset-i İslâmiye için gayet ehemmiyetli birer mü-
ceddit ister. Fakat en ehemmiyetlisi, hakâik-i imaniyeyi muhafaza noktas ın-
da tecdid vazifesi, en mukaddes ve en büyü ğüdür. Şeriat ve hayat- ı içtimaiye 
ve siyasiye daireleri ona nispeten ikinci, üçüncü, dördüncü derecede kal ıyor. 
Rivâyât- ı hadisiyede, tecdid-i din hakk ında ziyade ehemmiyet ise5, imanî ha-
kâikteki tecdid itibar ıylad ır. Fakat efkâr- ı âmmede, hayat-perest insanlar ın 
nazar ında zâhiren geni ş ve hâkimiyet noktas ında cazibedar olan hayat- ı içti-
maiye-i İslâmiye ve siyaset-i diniye cihetleri daha ziyade ehemmiyetli görün-
düğü için, o adese ile, o nokta-y ı nazardan bak ıyorlar, mana veriyorlar.
Hem bu üç vezâifi birden bir şah ısta, yahut cemaatte bu zamanda bu-
lunmas ı ve mükemmel olmas ı ve birbirini cerhetmemesi pek uzak, adetâ 
kabil görülmüyor. Âhirzamanda, Âl-i Beyt-i Nebevî’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  
1 “Apaç ık olduğu gibi, her gerçe ği de aç ıklayan.”
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Ramazan ay ının dakikalar ının âşireleri adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
5 Bkz.: “Hay ır ve fazilet kayna ğı ‘Lâ ilâhe illallah’ cümlesi ile iman ınızı yenileyiniz!” (el-Hakîm et-Tirmizî, 
Nevâdiru’l-usûl  2/204. Ayr ıca benzer manadaki hadisler için bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  
2/359; Abd İbni Humeyd, el-Müsned  1/417).158  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
cemaat-i nuraniyesini temsil eden Hazreti Mehdî’de ve cemaatindeki şahs- ı 
mânevide ancak içtima edebilir. Bu as ırda, Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür ol-
sun ki Risale-i Nur’un hakikatine ve şakirtlerinin şahs- ı mânevîsine, hakâik-i 
imaniye muhafazas ında tecdid vazifesini yapt ırm ış; yirmi seneden beri o vazi-
fe-i kudsiyede tesirli ve fatihâne ne şriyle gayet deh şetli ve kuvvetli z ınd ıka ve 
dalâlet hücumuna kar şı tam mukabele edip, yüz binler ehl-i iman ın imanlar ı-
nı kurtard ığını kırk binler adam şehâdet eder.
Amma, benim gibi âciz ve zay ıf bir bîçârenin, böyle binler derece had-
dimden fazla bir yükü yüklemek tarz ında şahs ı, medar- ı nazar etmemeli.” di-
yor. Ve size selâm ediyor. Biz de zât ınıza ve oradaki Risale-i Nur’la alâkadar 
olanlara selâm ediyoruz.
Risale-i Nur şakirtlerinden
Emin, Feyzi, Kâmil
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Kardeşlerim,
Kur’ân’ ın birtek âyetinin birtek i şareti, ihbar- ı gayb nev’inden bir lem’a-y ı 
i’câziyeyi tevafuk suretiyle gösterdi ğini mânevî bir ihtarla gördüm.
2ًאÝْĻَĨ ِįĻِìأَ َħْéَĤ َģْכُÉَĺ أَنْ ْħُכُïَèأَ ُّÕِéُĺأَ bu âyet-i kerîmenin makam- ı cifrîsi, 
şedde ve tenvin say ılmazsa, bin üç yüz elli bir; 3ًאÝْĻَĨ ’in asl ı 4ًאÝِّĻَĨ olmas ından 
bin üç yüz altm ış bir ederek; bu tarihte, umûr-u azîmeden bir deh şetli g ıybeti, 
bu âyetin mana-y ı işârî külliyetinde dâhil ediyor. Umûr-u azîmeden böyle bir 
acîb g ıybet ayn ı tarihte, ayn ı senede vukua geldi. Şöyle ki:
On sekiz sene müddetinde sünnet-i seniyyeyi muhafaza için ba şına şap-
ka koymad ığından, on sekiz senedir haps-i münferit hükmünde ihtilâttan 
men ve yaln ız bir odada hayat ını geçirmeye mecbur edilen ve hususî iba-
detgâh ında ezan- ı Muhammedî okuyup 5
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ dediğinden ve 6ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç sizden biriniz ölmü ş kardeşinin cesedini di şlemekten ho şlan ır m ı?” ( Hucurât sûresi, 49/12).
3 “Ölü.”
4 “Ölü.”
5 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.
6 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35 ; Muhammed sûresi, 47/19 )KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   159
hakikatini güne ş gibi gösterdi ğinden, yüz arkada şıyla taht- ı tevkife al ınan ve 
mahkûm edilen bir adam ı, yüzer emâre ve karînelere istinaden inâyet-i ilâ-
hiyeden geldi ğine kat’î bir kanaatle i şârât- ı Kur’âniye’den bir müjdeyi hem 
kendine, hem musibetzede arkada şlar ına bir teselli niyetiyle beyan etti ği için, 
onu g ıybet ve galiz tâbirâtla te şhir etmek ve onun dersleriyle imanlar ını kur-
taran, mâsum şakirtlerini ondan tenfir edip şüpheler vermek; güya ortal ıkta 
medar- ı inkâr hiçbir şey yok ve hiçbir münkerat ı ve cinayeti görmüyor gibi, 
yaln ız o bîçârenin mevhum bir hatas ını, sekiz senede seksen müdakkiklerin 
nazar ında saklanan ve sathî ve inâdî nazar ına göre, bir içtihadî yanl ışını gö-
rüyor zann ıyla galiz tâbirler ile zemmetmek, elbette bu as ırda, bu memleket-
te Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın kasten i şaretine medar olabilir azîm bir hâdise-
dir. Bence, Kur’ân’ ın, nas ıl ki her sûre ve bazen bir âyet ve bazen bir kelime 
bir mucize olur; öyle de bu âyetin tek bir i şareti, ihbar- ı gayb nev’inden bir 
lem’a-y ı i’câ ziyedir. Bu âyetin bu i şareti, bu as ırda, Risale-i Nur şakirtlerinin 
hakk ındaki g ıybete bakt ığına üç emâre var.
Birincisi : Birinci Şuâ olan İşârât- ı Kur’âniye risalesinde, Risale-i Nur’a ve 
tercüman ına da işaret eden be şinci âyet olan
1َّאسِĭĤا ĹِĘ ۪įِÖ Ĺِýْĩَĺ رًاĳُĬ ُįَĤ َאĭْĥَđَäوَ َאهُĭْĻَĻْèَÉَĘ ًאÝْĻَĨ כَאنَ ْīَĨأَوَ
gayet kuvvetli karînelerle 2ًאÝْĻَĨ kelime-i kudsiyesi cifir ve ebced hesab ıyla ve üç 
cihet manas ıyla Said Nursî’ye tevafuk etmesidir.
İkinci emâre : 3ًאÝْĻَĨ ِįĻِìأَ َħْéَĤ َģْכُÉَĺ أَنْ ْħُכُïَèأَ ُّÕِéُĺأَ âyetin makam- ı cifrîsi ve 
riyâzîsi bin üç yüz altm ış bir etmesidir ki ayn ı tarihte o acîb hâdise oldu.
Üçüncü emâre : İhtiyar ım haricinde, be ş vecihle zemmi zemmeden ve 
mu’cizane, g ıybetten alt ı cihetle zecreden ًאÝْĻَĨ ِįĻِìأَ َħْéَĤ َģْכُÉَĺ أَنْ ْħُכُïَèأَ ُّÕِéُĺأَ 
âyeti karşımda kendini gösterip temessül eyledi. Mânen “Bana bak!” dedi. 
Ben de bakt ım, birden tesbihat içinde gördüm ki bin üç yüz elli birden, tâ bin 
üç yüz altm ış bir tarihini gösterdi. Hâlimize bakt ım; perde alt ında elli birden, 
tâ altm ış bire kadar Risale-i Nur medet bekledi ği İstanbul âfâk ında, perde al-
tında bir nevi taarruz bulunmu ş ve altm ış birde birden patlamas ıdır.
1 “(Mânen) ölü iken (imanla) kendisini diriltti ğimiz ve kendisi için onunla insanlar aras ında yolunu hiç 
şaşırmadan rahatça hareket etti ği bir ışık var ettiğimiz kimse...” (En’âm sûresi, 6/122)
2 “Ölü.”
3 “Hiç sizden biriniz ölmü ş kardeşinin cesedini di şlemekten ho şlan ır m ı?” ( Hucurât sûresi, 49/12).160  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Tahlil : خ ت bin, ى ى م م yüz, ك ك ل ل yüz, üçüncü  م ن ى yüz, ح ح ح 
د ب otuz, dördüncü ي on, beş ا bir ـİ ile beraber on, âhirdeki “tenvin” vak-
fen “elif” oldu ğu için, yekûnu bin üç yüz elli bir. ًאÝْĻَĨ asl ı “yâ-y ı müşeddede” 
olduğundan, bin üç yüz altm ış bir eder.1(Hâşiye)
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
رِĳُّĭĤا ِģَאئِøرَ ُوفِóُè َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
4ِÙَÖĳُÝَכْĩْĤوَا ُوءَةِóْĝَĩْĤا 
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Size Üç Noktay ı beyan etmeye kalbde bir ihtiyaç oldu:
Birincisi : “Bir hâdisede hem insan eli, hem kader müdahalesi oldu-
ğundan, insan, zâhirî sebebe bak ıp, bazen haks ız hükmedip zulmeder. 
Kader, o musibetin gizli sebebine bakt ığı için adalet eder.”  diye, Risale-i 
Nur’da bir kaide-i esasiyedir.
Hem, şimdiye kadar Risale-i Nur’un ba şına gelen hâdiselerde bir dest-i 
inâyet, bir veçh-i rahmet bulundu ğu tecrübelerle sabittir.
Bu iki cihette kalbden bir suâl ç ıktı. “Acaba Nur hakk ındaki bu yeni 
İstanbul hâdisesinde veçh-i adalet ve rahmet nedir?”
Hat ıra böyle bir cevap geldi ki:
Risale-i Nur’a, ehl-i ilim ve ehl-i dikkati ciddiyetle bakmaya ve tetkik et-
meye sevketti. Elbette Risale-i Nur’u tetkik eden bir âlim, insaf ı varsa taraftar 
olur. Ve Risale-i Nur, ulemâ dairesinde ve İstanbul âfâk ında tezahür edecek. 
İşte veçh-i rahmet ve inâyet.
Amma, kader-i ilâhinin veçh-i adaleti şudur ki:
Risale-i Nur’un hakikatiyle ve şakirtlerinin şahs- ı mânevîsiyle tezahür 
eden fevkalâde imanî hizmetlerin ehemmiyetli bir k ısm ını bîçâre tercüman ına 
1 (Hâşiye) Bu âyet, bizi şiddetle g ıybetten men etti ğinden, bizi g ıybet edenleri unutmal ıyız, 
medâr- ı gıybet etmemeliyiz. İnşaallah, daha tekerrür etmeyecek…
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Okunan ve yaz ılan Risale-i Nur harfleri adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   161
vermek ve ehl-i dünya ve ehl-i siyaset ve avâm ın nazar ında birinci derece; ve 
hakikat nazar ında, imana nispeten ancak onuncu derecede bulunan siyaset-i 
İslâmiye ve hayat- ı içtimaiye-i ümmete dair hizmeti, kâinatta en büyük mese-
le ve vazife ve hizmet olan hakâik-i imaniyenin çal ışmas ına râcih gördüklerin-
den, o tercümana kar şı arkadaşlar ının pek ziyade hüsn-ü zanlar ı ehl-i siyase-
te, ink ılâpç ı bir siyaset-i İslâmiye fikrini vermek cihetinde, Risale-i Nur’a kar şı 
hayat- ı içtimaiye noktas ında cephe almak ve fütuhat ına mâni olmak pek kuv-
vetli ihtimali vard ı. Bunda hem hata, hem zarar büyüktür.
Kader-i ilâhî, bu yanl ışı tashih etmek ve o ihtimali izale etmek ve öyle 
ümit besleyenlerin ümitlerini tâdil etmek için, en ziyade öyle cihetlerde yar-dım ve iltihaka ko şacak olan ulemâdan ve sâdâttan ve me şayihten ve ahbap-
tan ve hem şehriden birisini muar ız ç ıkard ı, o ifrat ı tâdil edip adalet etti. 
“Size, 
kâinat ın en büyük meselesi olan iman hizmeti yeter.”  diye, bizi merhamet-
kârâne o hâdiseye mahkûm eyledi. Sonra, –lillâhilhamd– o muar ızı susturdu, 
o ateşi söndürdü. Fakat münaf ıklar söndürmemek için çal ışıyorlar.
İkinci nokta : Bu dehşetli ihtikârdan ç ıkan kaht ve galâ ve açl ık ve zaru-
ret, yaşamak damar ını şiddetiyle yaraland ırıyor. Bu yara, hissiyat- ı ulviye-i di-
niyeyi bir derece susturmaya vesile olup, ehl-i dalâlete yard ım ediyor. Herkes 
midesini dü şünmeye ba şlıyor. Kalb, hakikatten ziyade ekme ği düşünüp ha-
yata, yaşamaya, yard ıma koşup vazife-i hakikiyesini ikinci derecede b ırak ır. 
Buna kar şı Risale-i Nur’un şakirtleri bir uzun Ramazan nazar ıyla bak ıp, kef-
faretü’z-zünûb ve bir riyâzet-i şer’iyeye çevirebilirler. Alenen nakz- ı sıyamla 
Ramazan’ ın hürmetini k ıran bedbahtlara gelen o musibet, mâsumlar ı da inci-
tir. Fakat Risale-i Nur şakirtleri ve mâsumlar ı, o musibeti lehlerine döndürüp, 
hay ırlı bir riyâzete kalb ederler, kanaat ve iktisatla kar şılarlar.
Üçüncü nokta : İki Meseledir.
Birincisi:  Müdakkik Hoca Sabri, Feyzi’nin istihrac ına dair Feyzi’ye yazd ı-
ğı mektup, güzeldir. Lâhikaya girdikten sonra, hocalar 1
ٌóَčَĬ ِįĻِĘ dememek için 
baz ı kelimât ı tâdil edildi.
İkinci mesele:  İstanbul ulemâs ının en büyü ğü ve en müdakkiki ve çok 
zaman müftiü’l-enam olan eski fetvâ emini, me şhur Ali R ıza Efendi, (rahmetullâ-
hi aleyh)  Birinci Şuâ, İşârât- ı Kur’âniyye ve Âyetü’l-Kübrâ gibi risaleleri gördük-
ten sonra, Risale-i Nur’un mühim bir talebesi olan Hâf ız Emin’e demi ş ki:
1 Mülâhaza dairesi aç ık (Herkesin kabul etti ği bir görü ş değil; tart ışılır..)162  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
“Bediüzzaman, şu zamanda, din-i İslâm’a en büyük hizmet ey-
lediğini ve eserlerinin tam do ğru olduğunu ve böyle bir zamanda, 
mahrumiyet içinde, ferâgat- ı nefis edip, yani dünyay ı terk edip böyle 
bir eser meydana getirmek hiç kimseye müyesser olmad ığını ve her 
suretle şâyân- ı tebrik oldu ğunu ve Risale-i Nur, müceddid-i din oldu-
ğunu ve Cenâb- ı Hak, onu muvaffakun bi’l-hayr eylesin, âmîn...” di-
yerek baz ılar ının sakal b ırakmamakl ığına itirazlar ı münasebetiyle, 
Mevlânâ Celâleddin-i Rumî’nin pederleri olan Sultanü’l-ulemâ’n ın 
bir k ıssas ı ile onu müdafaa edip, demi ş:
“Bu misillü, Bediüzzaman’ ın dahi elbette bir içtihad ı vard ır. 
İtiraz edenler haks ızdır.” demi ş. Ve Hoca Mustafa’ya emretmi ş, 
söylediğimi yaz: “Bediüzzaman’a kemâl-i hürmetle selâm ederim. 
Telifat ınızın ikmaline h ırz- ı can (yani, ruha nüsha olacak kadar k ıy-
mettar) ile dua etmekteyim. Baz ı ulemâü’s-sû’un tenkidine u ğra-
dığına müteessir olma. Zira ‘Yemi şli ağaç taşlan ır’.1(Hâşiye) kaziy-
yesi meşhurdur. Mücahedat ınıza devam buyurun. Cenâb- ı Hak ve 
Feyyâz- ı Mutlak âcilen murad ve matlubunuza muvaffakün bi’l-hayr 
eylesin. Bâki Hakk’ ın birliğine emanet olunuz.”
Eski Fetva Emini
Ali R ıza
İşte böyle müdakkik ve ilim ve şeriat ve Kur’ân cihetinde bu zamanda söz 
sahibi en büyük âlim böyle hükmetmi ş. Risale-i Nur’un talebeleri, bu mesele-
yi ihtiyaten yabanilere onun ismini vermekle te şhir etmemek gerektir ve dua-
lar ına onu dâhil etmek lâz ımd ır.
Umum karde şlerimize selâm.
f
1 (Hâşiye) Yani, mübârek, tatl ı meyveleri bulunan a ğaçlara taş atanlar, ak ıllar ı varsa tats ınlar ve 
yesinler. Çürütmeye lây ık ve kabil de ğiller, demektir.                                      
FeyziKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   163
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık, müstakim karde şlerim,
Gayet ciddî bir ihtarla bir hakikati beyan etmeye lüzum var. Şöyle ki:
4ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź sırrıyla, ehl-i velâyet, gaybî olan şeyleri, bildiril-
mezse bilmezler. En büyük bir veli dahi, hasm ının hakikî hâlini bilmedik-
leri için, haks ız olarak mübareze etmesini a şere-i mübe şşerenin mâbey-
nindeki muharebe gösteriyor. Demek, iki veli, iki ehl-i hakikat birbirini inkâr etmekle makamlar ından sukut etmezler. Me ğer, bütün bütün zâhir-i 
şeriate muhalif ve hatas ı zâhir bir içtihadla hareket edilmi ş ola.
Bu s ırra binaen
 5َّאسِĭĤا ِīَĐ َīĻِĘَאđْĤوَا َċْĻَĕْĤا َīĻِĩِČْכَאĤوَا ’deki ulüvv-ü ce-
nâb düsturuna ittibaen ve avâm- ı müminînin şeyhlerine kar şı hüsn-ü zan-
lar ını kırmamakla, imanlar ını sars ılmadan muhafaza etmek ve Risale-i 
Nur’un erkânlar ının haks ız itirazlara kar şı hakl ı, fakat zararl ı hiddetle-
rinden kurtarmak lüzumuna binaen; ve ehl-i ilhad ın iki tâife-i ehl-i hak-
kın mâbeynindeki husumetten istifade ederek, birinin silâh ıyla, itiraz ıy-
la ötekini cerhedip ve ötekinin delilleriyle berikini çürütüp ikisini de ye-re vurmak ve çürütmekten içtinaben, Risale-i Nur şakirtleri, bu mezkûr 
dört esasa binaen, muar ızlara hiddet ve tehevvür ile ve mukabele-i bilmi-
sil ile kar şılamamal ı. Yaln ız kendilerini müdafaa için musalahakârâne, 
medar- ı itiraz noktalar ı izah etmek ve cevap vermek gerektir.
Çünkü bu zamanda enâniyet çok ileri gitmi ş. Herkes, kameti mikta-
rında bir buz parças ı olan enâniyetini eritmeyip bozmuyor, kendini mâ-
zur biliyor; ondan nizâ ç ıkıyor. Ehl-i hak zarar eder; ehl-i dalâlet istifa-
de ediyor.
İstanbul’da mâlûm itiraz hâdisesi îma ediyor ki ileride, me şrebini 
çok beğenen baz ı zâtlar ve hodgâm baz ı sofi-meşrepler ve nefs-i emmâ-
resini tam öldürmeyen ve hubb-u cah vartas ından kurtulmayan baz ı ehl-i 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
4 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
5 “O muttakîler ki k ızd ıklar ında öfkelerini yutar, insanlar ın kusurlar ını affederler.” (Âl-i İmran sûresi, 
3/134 )164  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
irşad ve ehl-i hak, Risale-i Nur’a ve şakirtlerine kar şı kendi me şrepleri-
ni ve mesleklerinin revac ını ve etbâlar ının hüsn-ü teveccühlerini muhafa-
za niyetiyle itiraz edecekler; belki deh şetli mukabele etmek ihtimali var. 
Böyle hâdiselerin vukuunda, bizlere, itidâl-i dem ve sars ılmamak ve adâ-
vete girmemek ve o muar ız tâifenin de rüesalar ını çürütmemek gerektir.
Fâş etmek hat ırıma gelmeyen bir s ırrı, fâş etmeye mecbur oldum. Şöyle ki:
Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsi ve o şahs- ı mânevîyi temsil eden has 
şakirtlerinin şahs- ı mânevîsi “Ferid” makam ına mazhar olduklar ı için, de-
ğil hususî bir memleketin kutbu, belki –ekseriyet-i mutlakayla– Hicaz’da 
bulunan kutb-u âzam ın tasarrufundan hariç oldu ğunu.. ve onun hük-
mü alt ına girmeye mecbur de ğil. Her zamanda bulunan iki imam gi-
bi, onu tan ımaya mecbur olmuyor. Ben, eskide, Risale-i Nur’un şahs- ı 
mânevîsini, o imamlardan birisini zannediyordum. Şimdi anl ıyorum ki 
Gavs- ı Âzam’da, kutbiyet ve gavsiyetle beraber, “Ferdiyet” dahi bulundu-
ğundan, âhirzamanda, şakirtlerinin ba ğland ığı Risale-i Nur, o “Ferdiyet” 
makam ının mazhar ıdır. Bu gizlenmeye lây ık olan bu s ırr-ı azîme binaen 
Mekke-i Mükerreme’de dahi –farz- ı muhal olarak– Risale-i Nur’un aley-
hinde bir itiraz kutb-u âzamdan dahi gelse, Risale-i Nur şakirtleri sars ıl-
may ıp, o mübârek kutb-u âzam ın itiraz ını iltifat ve selâm suretinde telâk-
ki edip, teveccühünü de kazanmak için, medar- ı itiraz noktalar ı o büyük 
üstadlar ına karşı izah etmek, ellerini öpmektir.
Evet, karde şlerim, bu zamanda öyle deh şetli cereyanlar ve hayat ı ve 
cihan ı sarsacak hâdiseler içinde hadsiz bir metanet ve itidal-i dem ve ni-
hayetsiz bir fedakârl ık taşımak gerektir.
1َةِóِìْٰźا ĵَĥَĐ َאĻْĬُّïĤا ةَĳٰĻَéْĤا نَĳُّ×ِéَÝْùَĺ âyetinin s ırr- ı işarîsiyle, âhireti bildikleri 
ve iman ettikleri hâlde dünyay ı âhirete severek tercih etmek ve k ırılacak şişeyi 
bâki bir elmasa bilerek r ıza ve sevinçle tercih etmek ve âk ıbeti görmeyen kör 
hissiyat ın hükmüyle, haz ır bir dirhem zehirli lezzeti, ileride bir batman sâfi lez-
zete tercih etmek, bu zaman ın dehşetli bir maraz ı, bir musibetidir. O musibet 
sırrıyla, hakikî müminler dahi bazen ehl-i dalâlete taraftar olmak gibi deh şetli 
hatada bulunuyorlar. Cenâb- ı Hak, ehl-i iman ı ve Risale-i Nur şakirtlerini bu 
musibetlerin şerrinden muhafaza eylesin, âmîn... 
f
1 “Bile bile dünyay ı (âhirete) tercih ederler.” ( İbrahim sûresi, 14/3).KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   165
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Risale-i Nur’un inti şarına ve fütuhat ına karşı gelen biri semâvî, biri arzî 
iki musibete mukabele edecek ayr ı bir inâyet-i ilâhiye cilvesi görülmeye ba ş-
lad ı.
Arzî ve insanî olan musibet : Isparta’da ve İstanbul’da oldu ğu gibi, 
Kastamonu’nun havalisinde de ehl-i dalâlet, Risale-i Nur’un inti şarına set 
çekmek için, has talebelerin ve ciddî çal ışanlar ın şevklerini k ırmak ve onlara 
fütur vermek için, ayr ı ayr ı tarzlarda, umumî bir plân dâhilinde taarruz edili-
yor. Hâlislere fütur veremediklerinden, ba şka meşgaleler bulmakla çal ışmala-
rına zarar veriyorlar.
Semâvî musibet ise : İhtikâr neticesinde, hayat ve ya şama hissi, hissi-
yat- ı diniyeye galebe çal ıp, ekser nâs midesini, mai şetini daima dü şünüyor. 
Hatta ekser fukara k ısm ından olan Risale-i Nur talebeleri, bu musibete kar-
şı çabalamak mecburiyeti ile hakiki ve en mühim vazifesi olan ne şir hizmetini 
bırakmaya mecbur oluyor.
Hem insanlar ın zihinleri, fikirleri kasten ve bizzat hakâik-i imaniyeye kar-
şı bu yüzden bir derece lâkaytl ık bir vaziyeti almas ından, bir tevakkuf dev-
ri gelmesine mukabil, Cenâb- ı Hakk’ ın inâyet ve rahmetiyle ba şka bir tarzda 
Risale-i Nur’un inti şar ve fütuhat ına meydan açm ış.
Ezcümle, İstanbul âfâk ından yüksek ulemân ın eski fetva Emini Ali R ıza, 
Ahmed Şirvanî ve parlak vaizlerden Şemsi gibi zâtlar, Risale-i Nur’la ciddî ve 
takdirkârâne münasebettar olmaya ba şlamalar ıdır.
Hem, hat ırımızda olmad ığı hâlde yeni hurufla tab etmek üzere ba şta 
Âyetü’l-Kübrâ’n ın en mühim parças ı yedi parça, bir mecmuada tab etmek ve 
gençleri uyand ıran üç-dört parça ayr ı bir risalede, Hâf ız Mustafa ile beraber 
tab etmek için matbaaya gönderdik.
Hem, mühim bir zât te şebbüs ediyor ki mühim parçalardan bir k ısm ı-
nı Ankara’da, büyük rütbeli birisinin muâvenetiyle tab etmek niyeti var. Ben 
şimdilik muvafakat etmedim.
Velhâs ıl, bir kap ı kapansa, inâyet-i ilâhiye daha parlak kap ılar ı Risale-i 
Nur yüzünden aç ıyor, yol veriyor. Risale-i Nur’un mektup ve melfuz hu-
rufat ı adedince Cenâb- ı Erhamü’r-râhimîne hamd ü senâ ve şükür olsun.166  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ .Buna binaen, bu tevakkuf ve muvakkaten fütu-
ra merak etmeyiniz. Zaten şimdiye kadar çal ışmalar, tohumlar nev’inde istik-
balde kâfi sümbüller verebilir. Farz- ı muhal olarak, hiç çal ışılmasa da yine ki-
fayet eder. Katiyen takarrur etmi ş ki Risale-i Nur hakikatlerine g ıdaya ihtiyaç 
gibi bu zamanda ihtiyaç var. Bu ihtiyaç ise onu tevakkufta b ırakmaz, i şletti-
recek inşaallah.
Hâf ız Mustafa ile umumunuza bedel görü ştük, fakat pek az bir zamanda. 
Cenâb- ı Hak, onu ve Tâhirî’yi tab meselesinde muvaffak eylesin, âmîn...
Hâf ız Ali’nin mektubunda, medrese-i nuriyenin üstad ı olan Hac ı Hâf ız 
ile gayet samimâne ve uhuvvetkârâne görü şmeleri ve me şveretleri bizleri çok 
mesrur eyledi.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Nur fabrikas ının sahibi, Birinci Şuâ’n ın dördüncü âyeti2 bahsinde, haki-
kat-i İslâmiye’nin yedi esas ını parlak bir surette ispat edildi ği cümlesine dair 
soruyor ki: “Erkân- ı İslâmiye’yi be ş biliyoruz.3 Hem vücub-u zekât rüknü, ri-
salelerde ne suretle izah edildi ğini” soruyor.
Elcevap: Elcevap:  İslâm’ ın rükünleri ba şkad ır; hakikat-i İslâmiyet’in4(Hâşiye) esas-
lar ı yine başkad ır. Hakikat-i İslâmiye’nin esaslar ı, alt ı erkân- ı imaniye ile ve 
esas- ı ubûdiyet ki İslâm’ ın beş rüknü olan savm, salât, hac, zekât, kelime-i şe-
hâdet, mecmuunun hülâsas ıdır. Risale-i Nur, alt ı rükn-ü imaniye ile bu esas- ı 
ubûdiyeti ispat edip 5ĹِĬَאáَĩْĤا َīِĨ ًאđْ×َø cilvesine mazhariyeti muradd ır.
Vücub-u zekât ın izah ından murad ise, zekât ın teferruat tafsilat ı değil, bel-
ki zekât ın hayat- ı içtimaiyede derece-i lüzumu ve ehemmiyetli k ıymeti ispat 
edilmiş demektir. Evet, Risale-i Nur’dan evvel yazd ığımız risalelerde, hem de 
Risale-i Nur’un müteaddit yerlerinde, vücub-u zekât ın hayat- ı içtiamiyede ne 
derece ehemmiyetli oldu ğu katiyen ve vâz ıhan ispat edilmi ş demektir.
1 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.
2 Hicr sûresi, 15/87.
3 Bkz.: Buhârî, îmân  1; Müslim, îmân  21.
4 (Hâşiye) “Beraber” kelimesi Şuâ’da noksan oldu ğu için şüphe edilmi ş.
5 “İkişerli yedi (âyetli sûre)” (Hicr sûresi, 15/87)KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   167
Isparta’da, Risale-i Nur’un ders ve ne şrine iki kö şkünü bir zaman tah-
sis eden karde şimiz Şükrü Efendinin iki genç evlâd ının vefat ı beni mütees-
sir etti. Çünkü be ş-alt ı yaşında iken, mâsume kerîmesi yan ıma geldikçe, her 
defa “Ad ın nedir?” soruyordum. Mâsumâne, kemâl-i fahirle, “Hayrunnisâ” 
derdi; beni şefkatle güldürüyordu. Cenâb- ı Hak, o mübârek mâsumeyi bir-
den cennetine ald ı, şu dünya cehenneminden kurtard ı. Ve merhum mahdu-
mu Hayati ise, hastal ık, inşaallah, onu da Hayrünnisa gibi günahs ız, mâsum 
yapt ı. Beraber cennet taraf ına gittiler. Bu nokta-y ı nazardan, ben o iki çocu ğu 
tebrik ediyorum. Ve peder ve vâlidelerini de hem tâziye, hem mânen tebrik 
ediyorum ki o iki evlâtlar ı 1ُونَïَّĥَíُĨ َانٌïْĤوِ sırrına mazhar oldular. Ben, o ikisi-
ni, Risale-i Nur’un vefat eden şakirtleri içinde dualar ımıza dâhil ettik.
Rüştü Efendi benim taraf ımdan, Şükrü Efendiye, çocuk tâziyenamesi 
olan On Yedinci Mektub’u benim yerimde okusun.
Risale-i Nur’un kaptan ı Sabri, Nis adas ındaki bir karde şimiz ve Onuncu 
Sözün tab’ ından sonra tehlikeden muhafaza için kaç ay hanesinde saklayan 
ve peder ve vâlidesiyle, bizimle ciddî alâkadar bulunan Veli Efendinin peder ve vâlidesinin vefat haberlerini yaz ıyor. Cenâb- ı Hak onlara rahmet eylesin. 
Ben, inşaallah çok zaman onlar ı mânevî kazançlar ıma şerik edece ğim.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu zamanda, hususan bu s ıralarda, Risale-i Nur’un şakirtleri tam bir me-
tanet ve tesânüd ve dikkat etmeye muhtaçt ırlar. Lillâhilhamd, Isparta ve ha-
valisi kahramanlar ı demir gibi bir metanet göstermesiyle, ba şka yerlere de 
hüsn-ü misal oldu.
Ey Hüsrev! Tesirli ve güzel mektubunu ald ım. Vazifenin ba şına geçmen 
bizi fevkalâde mesrur etti. Binler safalarla geldin. Sen, bu bir buçuk sene mad-dî kalemin i şlemediğinden merak etme. Senin yerine ve kerametli kaleminin 
yâdigâr ı olan Mu’cizât- ı Ahmediye’nin bir vilâyât- ı şarkiyede faalâne geziyor. 
Diğer son yazd ığın nüsha da, İstanbul’da, senin yerinde çal ışıp, inşaallah, fü-
tuhat yapar. Senin yazd ığın mucizeli iki Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın bu havalide, 
hususan Ramazan- ı Şerif’te sana kazand ırdıklar ı sevaplar ı ve tahsin ve tebrik-
lerini, inşaallah, yak ında tab’a girmesiyle âlem-i İslâm’dan senin ruhuna ya-
ğacak rahmet dualar ını düşün, Allah’a şükret.
1 “Ebedîliğe ermiş çocuklar” (Vâk ıa sûresi, 56/17 ; Dehr sûresi, 76/19 )168  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hâf ız Ali’nin mektubunda, İslâmköyü’ndeki hocalara muhabbete ve 
dostluğa karar vermesi bizi memnun eyledi. Evet, İslâmköyü, nas ıl ki Risale-i 
Nur’a pek ziyade alâkadarl ıkta imtiyaz ve sebkat kazanm ış; öyle de ben ora-
da iken, sâir hocalara nispeten İslâmköyü hocalar ı dahi daha ziyade insafl ı 
ve Risale-i Nur’u takdir ettiklerini gördü ğümden, bu havalideki hocalar ın lâ-
kaytl ıklar ına karşı onlar ı hüsn-ü misal gösteriyorum. İnşaallah onlardan za-
rar gelmez. Ben İslâmköyü’nü, Nurs köyü gibi biliyorum; o hocalara da akra-
bam nazar ıyla bak ıyorum, onlara da selâm ediyorum. Evet, onlar ın insaf ı ve 
Risale-i Nur’a kar şı dostluklar ıyla, Nur fabrikas ı o köyde da ğdağasız teessüs 
etti tahmin ediyorum.
Ey Sabri karde ş! Başın sağ olsun. Cenâb- ı Hak, o vâlidemizi ma ğfiret ey-
lesin, âmîn... Benim, karâbet-i nesebiyeyi ihsas eden parmaklar ındaki nişan 
ve bu yedi-sekiz sene Abdülmecid’den daha hararetli faalâne karde şlik vazife-
sini yapt ığınızdan, elbette senin merhume vâliden benim de vâlidemdir. Onu 
da, vâlidem yan ına mânevî kazançlar ıma ve dualar ıma hissedar ediyorum. 
Cenâb- ı Hak sana, sabr- ı cemîl ihsan ve o merhumeyi de garîk-i rahmet ey-
lesin, âmîn...
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ben, pek kat’î bir surette ve bine yak ın tecrübelerim neticesinde kat’î 
kanaatim gelmi ş ve ekser günlerde hissediyorum ki Risale-i Nur’un hizme-
tinde bulundu ğum günde, o hizmetin derecesine göre kalbimde, bedenim-
de, dima ğımda, mai şetimde bir inki şaf, inbisat, ferahl ık, bereket görüyorum. 
Hem orada iken, hem burada çok karde şlerimden ayn ı hâleti hissettim ve 
ediyorum. Ve çoklar ı itiraf ediyor ki “Biz de hissediyoruz.” derler. Hatta, si-
ze geçen sene yazd ığım gibi, benim pek az g ıda ile yaşad ığımın s ırrı, o bere-
ket imiş.
Hem, İmam Şâfiî’den (radiyallâhu anh)  rivayet var ki: “Hâlis talebe-i ulûmun 
rızkına ben kefalet edebilirim.”1 demiş. Çünkü r ızıklar ında vüs’at ve bereket 
olur.
1 el-Kudâî, Müsnedü’ ş-Şihâb 1/244; el-Kannûcî, Ebcedü’l-ulûm  1/98; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  
6/175.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   169
Madem hakikat budur ve madem hâlis talebe-i ulûm unvan ına Risale-i 
Nur şakirtleri bu zamanda tam liyakat göstermi şler. Elbette, şimdiki açl ık ve 
kahta mukabil Risale-i Nur hizmetini b ırakmak ve zaruret-i mai şet özrüyle 
maişet peşine koşmak yerine en iyi çare, şükür ve kanaat ve Risale-i Nur ta-
lebeliğine tam sar ılmakt ır.
Evet, her tarafta bu derd-i mai şet herkesi sars ıyor. Ehl-i dalâlet bundan 
istifade eder. Ehl-i diyanet de kendini mâzur bilir, “Zarurettir, ne yapal ım.” 
der.
Demek ki Risale-i Nur şakirtleri, bu açl ık ve zaruret musibetine kar-
şı yine Nurla mukabele etmeli. Her şakirdin vazifesi, yaln ız kendi iman ı-
nı kurtarmak de ğil; belki ba şkas ının imanlar ını da muhafaza etmeye mü-
kelleftir. O da hizmete ciddî devamla olur.
Size yazm ıştık ki muar ızlara adâvetle mukabele etmeyiniz. Mümkün 
olduğu kadar, ehl-i takvâ, ehl-i ilme kar şı dostane vaziyet al ınız. Fakat 
bu noktaya dikkat ediniz ki: Risale-i Nur’un zarar ına ve şakirtlerinin 
salâbet ve metanetlerine ili şecek bir tarzda daireniz içine sokmay ınız. 
Öyleler, niyet-i hâliseyle girmezse, belki fütur verirler. E ğer enâniyetli 
ve hodfuru ş ise, Risale-i Nur şakirtlerinin metanetlerini k ırarlar, nazar-
lar ını Risale-i Nur’un haricine çekip da ğıtırlar. Şimdi çok dikkat ve me-
tanet lâz ımd ır.
Bu havalide, hakikaten ümidimin fevkinde, Risale-i Nur talebelerinden iki 
kahraman yeti ştiler: Baba-o ğul Ahmed Nazif, Salâhaddin. Bu iki zât Risale-i 
Nur’un ne şrinde iki yüz adam kadar çal ıştıklar ını görüyoruz. Ezcümle birisi, 
yani oğlu Kars’ta durup hem Van’a, hem Erzurum’a, hem Konya’ya, hem bu-
ralara –size leffen gönderdi ğim mektup gibi– muhaberelerle tesirli bir surette 
çal ışıyor; tam bir Abdurrahman’d ır.
Kardeşiniz
Said Nursî  
f
Risale-i Nur, tarîkat de ğil hakikattir. Âyât- ı Kur’âniye’den tere ş-
şuh eden bir nurdur. Ne şark ın ulûmundan ve ne de garb ın fünunun-
dan al ınm ış değil. Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın bu zamana mahsus bir i’-
câz- ı mânevîsidir. Menfaat-i şahsiye yoktur.  Risale-i Nur’un hiç olmazsa Söz 
ve Mektuplar ını tamam ıyla okuyunca birçok hakikatler tezahür edece ğinden, 170  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
bugünkü dü şüncenizden, yani Risale-i Nur’u yazmaktan çekinmek ve çekil-
mekten derhal teberri edeceksiniz.
Muhterem de ğerli karde şim,
Derhal yazmaya ba şlay ınız, korkmay ınız. Hizmet-i Kur’ân, in şaallah, mu-
hafaza edecektir. Di ğer efendiyi ziyarete gidenlere ve Risale-i Nur’u yazan o 
havalideki karde şlerimize geçmi ş olsun.1(Hâşiye) Hafîz- ı Hakikî, in şaallah, mu-
hafaza edecektir. İmam Ali ’nin (radiyallâhu anh)
2َّرَتْĳَĭَÜ ًّاóِø ْجِóُّùĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ     ًÙَĬَאĻَÖ ًّاóِø رِĳُّĭĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ
emrine ink ıyad etmek icap etti ğinden, Risale-i Nur’u gizli okumak, gizli yaz-
mak, gizli ne şretmek lâz ımd ı. O karde şlerimizin bu emre riayet etmemesinden 
ileri geldi ğinden, hafif şefkat tokat ı yediklerinden, tekrar geçmi ş olsun.
Hiç merak etmesinler, hiçbir şey yap ılmaz ve yapamaz ve göremezler. Bu 
hâdiseden müteessir olup çekinmeyiniz; bilâkis çal ışman ızı ziyadele ştirin ki 
tecrübe-i meydan- ı imtihanda muvaffak olas ınız. Risale-i Nur’a s ık s ık ilişirler, 
fakat bir halt edemezler. Çünkü Gavs- ı Âzam (kuddise sirruh)  ve İmam Ali (radiyal-
lâhu anh)  gibi zâtlar ın himâyeleri ve dualar ı berekât ına, Hafîz- ı Hakikî h ıfz eder. 
3ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ .Ruhanî ink ıbaz, inşaallah, geçecektir.
Risale-i Nur  4אءٌƯęِüوَ ًىïُİ اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĥِĤ sırrına mazhard ır. Ondan istimdat 
et. Risale-i Nur talebeleri birbirinin ibadetinden hissedar olduklar ından, da-
imî virdleri olan bu âyet-i azîme size de şifa verir. Risale-i Nur’u yaz ınız, ihti-
yata riayet ediniz.
Bütün karde şlerime selâm ve hürmetler. Risale-i Nur’a çal ışman ızı tekrar 
tavsiye ederim, karde şlerim.
Kardeşiniz
Salâhaddin
f
1 (Hâşiye) Kardeşimiz Salâhaddin burada, Isparta’da oldu ğu gibi, bunlara da Risale-i Nur’u 
aramak için evlerini taharri edip s ıkıştırdıklar ı zaman, h ıfz- ı ilâhî ile bir şey bulamad ıklar ı 
zamanki hâdiseye i şaret ediyor.         
Feyzi
2 Nurun kandili gizlice fakat ayn ı zamanda da aç ık bir şekilde yak ılır. Kandiller kandili gizli olarak nurla-
nır. (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509-510)
3 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.
4 “O (Kur’ân), iman edenler için hidayet ve şifad ır.” (Fussilet sûresi, 41/44).KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   171
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz karde şlerim,
Bu defa mektup yerinde bu meyveyi gönderiyoruz.
Karadağ’ın Bir Meyvesi Karadağ’ın Bir Meyvesi
Bir âyetin mana-y ı işarîsinin külliyetinden bir ferdi, Hürriyetten bu ana 
kadar, Te şrin-i Sâni otuzuncu gün, bin üç yüz elli sekizde, Karada ğ başına 
yaln ız ç ıkıyordum. “ İnsanlar ın, hususan Müslümanlar ın bu teselsül eden he-
lâketleri ve hasaretleri ne vakitten ba şlad ı, ne vakte kadar devam eder?” ha-
tıra geldi. Birden, her mü şkülümü halleden Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan, Sûre-i 
2ِ﴾óْāَđْĤ﴿وَا’yi karşıma ç ıkard ı. Dedi: “Bak.” Bakt ım. Her asra hitap etti ği gi-
bi, bu asr ımıza daha ziyade bakan 3ٍóْùُì ĹِęَĤ َאنَùْĬِْŸا ِ۝إِنَّóْāَđْĤوَا âyetindeki إِنَّ 
ٍóْùُì ĹِęَĤ َאنَùْĬِْŸا( şedde ve tenvin say ılır) makam- ı cifrîsi bin üç yüz yirmi dört 
edip (1324), Hürriyet ink ılâb ıyla başlayan tebeddül-ü saltanat ve Balkan ve 
İtalyan harpleri ve Birinci Harb-i Umumî ma ğlûbiyetleri ve deh şetli muahede-
leri ve şeâir-i İslâmiye’nin sars ılmalar ı ve bu memleketin zelzeleleri ve yang ın-
lar ı ve İkinci Harb-i Umumî’nin zemin yüzünde f ırtınalar ı gibi, semâvî ve ar-
zî musibetlerle hasâret-i insaniyeyle ٍóْùُì ĹِęَĤ َאنَùْĬِْŸا إِنَّ âyetinin bu asra dahi 
bir hakikati, maddeten ayn ı tarihiyle gösterip, bir lem’a-y ı i’câz ını gösteriyor. 
4َאتِéِĤَّאāĤا اĳُĥِĩَĐوَ اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĤا َّźإِ âhirdeki (ت( )ـİ) say ılır. 
Şedde say ılır ise, makam- ı cifrîsi bin üç yüz elli sekiz olan bu senenin ve 
gelecek senenin ayn ı tarihini göstermekle o hasâretlerden, bâhusus mâne-
vî hasâretlerden kurtulman ın çare-i yegânesi iman ve a’mâl-i saliha oldu ğu 
gibi ve mefhum-u muhalifiyle, o hasâretin de sebeb-i yegânesi küfür ve küf-ran, şükürsüzlük, yani imans ızlık, f ısk ve sefahet oldu ğunu gösterdi. Sûre-i 
5ِ﴾óْāَđْĤ﴿وَا’nin azametini ve kudsiyetini ve k ısal ığıyla beraber gayet geni ş ve 
uzun hakâikin hazinesi oldu ğunu tasdik ederek Cenâb- ı Hakk’a şükrettik.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Yemin olsun asra (hadiselerle yüklü zamana, bilhassa onun son parças ına)…” (Asr sûresi, 103/1)
3 “Yemin olsun asra (hadiselerle yüklü zamana, bilhassa onun son parças ına): Şuras ı bir gerçek ki, 
hüsrandad ır insan.” (Asr sûresi, 103/1-2)
4 “Ancak iman edip, imanlar ı istikâmetinde sa ğlam, yerinde, do ğru ve ıslaha yönelik i şler yapanlar 
müstesna.” (Asr sûresi, 103/3)
5 “Yemin olsun asra (hadiselerle yüklü zamana, bilhassa onun son parças ına)…” (Asr sûresi, 103/1)172  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Evet, âlem-i İslâm’ ın, bu asr ın en büyük hasâreti olan bu deh şetli İkinci 
Harb-i Umumî’den kurtulmas ının sebebi, Kur’ân’dan gelen iman ve a’mâl-i 
saliha oldu ğu gibi; fakirlere gelen ac ı, açl ık ve kaht ın sebebi dahi, orucun tat-
lı açl ığını çekmedikleri ve zenginlere gelen hasâret ve zayiat ın sebebi de ze-
kât yerinde ihtikâr etmeleridir. Ve Anadolu’nun bir meydan- ı harp olmamas ı-
nın sebebi, 1اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĤا َّźإِ kelime-i kudsiyesinin hakikatini fevkalâde bir suret-
te yüz bin insan ın kalblerine tahkikî bir tarzda ders veren Risale-i Nur oldu ğu-
nu, pek çok emâreler ve şakirtlerinden binler ehl-i hakikat ve dikkatin kana-
atleri ispat eder.
Ezcümle : Emârelerden biri, Risale-i Nur’a s ıkıntı veren, veyahut hizme-
tinden çekilen pek çok adamlar ın tokat yemeleri gibi, bu sene, bu memleke-
tin etraf ında umumî bir tarzda Risale-i Nur’un inti şarına s ıkıntı verip şimdiki 
bir nevi tevakkuf devresi vermek hatas ıyla, şimdiki umumî s ıkıntının bir sebe-
bi olduğunu göstermesidir.
f
Sûre-i  2ِ﴾óْāَđْĤ﴿وَا’ın dağ meyvesi nam ındaki nüktesine bir hâ şiyedir.
3َאتِéِĤَّאāĤا’ deki (ت )âhirdeki “tâ”lar, ekseriyetçe vakfa rast gelmesiyle, 
cifirce (ـİ) say ılabilir. Bu noktada 4َّźإِ beraberdir. (1358) bu zaman ımızı göste-
rir. Ve telâffuzca ( ـİ) okunmad ığından (ت )kalabilir. Bu noktadan şeddeler sa-
yılmazsa ve َّźإِ beraber de ğil iki yüz küsur sene zamana kadar iman ve amel-i 
salihle beraber bir tâife-i azîme, hasârât- ı azîmeye kar şı mücahedeye devam 
edeceğine işaret edip, Fâtiha’n ın âhirinde 5ْħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤا َاطَóِĀ bin beş 
yüz k ırk yedi veya bin be ş yüz yetmi ş yedi gösterdi ği zamana; hem
8[ِه۪óْĨَÉِÖ ُّٰųا َĹِÜَאْĺ َĵّٰÝَè] ، 7[ِّěَéْĤا ĵَĥَĐ َīĺِóِİَאČ] ، 6[ĹِÝَّĨأُ ْīِĨ ٌÙَęَאئِĈ َالُõَÜ َź]
1 “Ancak iman edip, (imanlar ı istikâmetinde sa ğlam, yerinde, do ğru ve ıslaha yönelik i şler yapanlar) 
müstesna”
2 “Yemin olsun asra (hadiselerle yüklü zamana, bilhassa onun son parças ına)…” (Asr sûresi, 103/1)
3 “Sağlam, yerinde, do ğru ve ıslaha yönelik i şler”
4 “Ancak”
5 “Nimet ve lütfuna mazhar ettiklerinin yoluna ilet.” (Fâtiha sûresi, 1/7)
6 “Ümmetimden bir topluluk...”
7 “…hak üzerinde galip olacakt ır.”
8 “[Ümmetimden bir topluluk] Allah’ ın emri gelinceye kadar (yani k ıyametin kopmas ına kadar) [hak 
üzerinde galip olacakt ır].” Buhârî, menâk ıb 28, i’tisam  10, tevhîd  29; Müslim, imâre  171; Tirmizî,  
fiten 51.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   173
birinci cümle, bin be ş yüz makam ıyla âhirzamanda bir tâife-i mücâhidînin 
son zamanlar ına; ve ikinci cümle, bin be ş yüz alt ı makam ıyla, galibane mü-
cahedenin tarihine; ve üçüncü cümle, bin be ş yüz k ırk beş makam ıyla, pek az 
bir farkla hem Fâtiha’n ın, hem Ve’l-Asri sûresi’nin iki cümlesinin gaybî i şaret-
lerine işaret edip, tevafuk eder. Demek, bu hadis-i şerifin üç cümlesinden her 
birisi, bin be ş yüz tarihine ve mücahedenin ne kadar devam edece ğine da-
ir işaretlerine, aynen bu 1َאتِéِĤَّאāĤا اĳُĥِĩَĐوَ اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĤاَ– şedde say ılmazsa– bin 
beş yüz altm ış bir makam ıyla…
Hem 2ِóْ×َّāĤِאÖ ْاĳَĀَاĳَÜوَ ِّěَéْĤِאÖ ْاĳَĀَاĳَÜوَ– şedde say ılır fakat 3ِóْ×َّāĤِאÖ ’da lâm-
dır– bin be ş yüz altm ış makam ıyla iştirak edip, o tâife-i azîmenin mücahe-
datlar ı ne kadar devam edece ğini mana-y ı işarî ve cifrî ile gösterirler. Ve 
Fâtiha ve hadisin irâe ettikleri tarihe, makam- ı ebcedleriyle takarrüp edip, 
farkl ı bir derece tevafuk ederler ve manalar ıyla da tam tetabuk ederek, par-
lak bir lem’a-y ı i’câziye-i gaybiyeyi gösteriyorlar.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Eski Said çok zaman Medresetü’z-Zehra’y ı gaye-i hayal ederek çal ışmış. 
Cenâb- ı Hak kemâl-i merhametinden, Isparta’y ı o Medresetü’z-Zehra hük-
müne getirdi. Ve nahiyemiz olan küçücük Isparta’n ın mahdut akraba ve ah-
bap yerine mübârek Isparta vilâyetini verip binler karde şi ihsan eyledi. Belki 
muhtemeldir ki o küçük Isparta’n ın asl ı, bu büyük Isparta’dan gitmi ş. Benim 
vatan-i aslim, o Isparta olmak caizdir. Hatta Ispartal ı kim olursa olsun, ba ş-
kalara nispeten benimle ve Risale-i Nur’la fazla alâkadar görüyorum. Hatta buradaki bütün zâbitan içinde biri müstesna, en ziyade bize ve Risale-i Nur’a ciddî alâkadar. Bu hâmil-i mektup Ispartal ı Hilmi Beyi gördüm. Onu Risale-i 
Nur’un has şakirtleri içinde kabul eyledik.
Isparta’da ve Sava’daki taarruz bir derece umumîdir. Risale-i Nur’un in-
tişar ettiği her tarafta bu s ıralarda, şimdiye kadar bir plân dâhilinde Risale-i 
Nur’un fütuhat ına karşı tecavüz var. Bir derece şevk ve ne şeye zarar verdi, 
bir devre-i tevakkuf açt ı. Şimdiki kahtl ığa o tevakkuf sebebiyet veriyor. Fakat, 
Cenâb- ı Hakk’a şükür, Isparta ve havalisi kahramanlar ı çelik gibi bir metanet 
1 “İman edip, imanlar ı istikâmetinde sa ğlam, yerinde, do ğru ve ıslaha yönelik i şler yapanlar.”
2 “Birbirlerine hakk ı ve sabr ı tavsiye edenler…” (Asr sûresi, 103/3)
3 “Sabr ı (tavsiye edenler).”174  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
göstermeleri, sâir yerlerin de kuvve-i mâneviyelerini takviye ediyorlar. Baz ı 
ihtiyats ız ve dikkatsizlerin yüzünden cüz’î zararlar oldu ğundan, ihtiyat ve dik-
kat her vakit lâz ımd ır.
Barla’da, Risale-i Nur’un muvakkat tatili sebebiyle ya ğmursuzluk ba şla-
dığı gibi ve Risale-i Nur’un müdahelesi ile ya ğmurun Barla etraf ındaki dai-
reye mahsus olarak gelmesi ve Isparta’n ın, Risale-i Nur’a kar şı iştiyaklar ı ile, 
Hüsrev’in dedi ği gibi yağmur fevkalâde bir surette imdada gelmesi gibi, pek 
çok emârelerle ve burada Risale-i Nur münasebeti ile vücuda gelen yüzer hâ-diselerin delâleti ile deriz ki: Bu Anadolu’ya ayn ı rahmet olan Risale-i Nur’a 
karşı, bu acîb zamanda böyle umumî ve geni ş bir taarruzla ve baz ı yerlerde 
tatile mecbur olmas ı, bu kaht u galây ı ve bu acîb ihtikâr ı ve bereketsizlik ve 
açl ığı netice verdi ğine bize kanaat verdi. Şimdi yan ımdaki Emin ve Feyzi gibi 
sâir arkada şlar ım da ayn ı kanaattedirler.
Said Nursî
f
Risale-i Nur şakirtleri taraf ından sorulan suâle cevapt ır.
Suâl : Geçen sene sizden sormu ştuk ki elli gündür merak edip dünya ce-
reyanlar ına bakmad ınız ve sormad ınız, o zaman bize bir cevap ver-
diniz. Gerçi o cevap hakikattir ve kâfidir; fakat Risale-i Nur’un inti-şarı ve hizmeti ve âlem-i İslâmiyet’in menfaati noktas ında bir derece 
bakman ız lâz ım iken, şimdi, on üç ay oluyor, ayn ı hâl devam ediyor. 
Merak edip hiç sormuyorsunuz.
Elcevap: Elcevap:  1مٌĳُĥَčَĤ َאنَùْĬِْŸا إِنَّ âyetine en âzam bir tarzda şimdiki bo ğuşan 
insanlar mazhar olmalar ından, onlara de ğil taraftar olmak veya merakla o 
cereyanlar ı takip etmek ve onlar ın yalan, aldat ıcı propagandalar ını dinlemek 
ve müteessirane mücadelelerini seyretmek, belki o acîb zulümlere bakmak da caiz de ğil. Çünkü zulme r ıza zulümdür; taraftar olsa, zâlim olur. Meyletse 
2َّאرُĭĤا ُħَّכُùَĩَÝَĘ اĳُĩَĥَČ َīĺِñَّĤا ĵَĤإِ اĳưĭْכَóَÜ َźوَ âyetine mazhar olur.
Evet, hak ve hakikat ve din ve adalet hesab ına olmad ığına ve belki inat ve 
asabiyet-i milliye ve menfaat-i cinsiye ve nefsin enâniyetine dayanan, dünyada 
1 “Şuras ı bir gerçek ki insan, cidden çok zalimdir.” ( İbrahim sûresi, 14/34)
2 “Bir de sak ın zulmedenlere meyletmeyin, sempati duymay ın. Yoksa size ate ş dokunur.” ( Hûd sûresi, 
11/113).KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   175
emsali vuku bulmayan gaddarâne bir zulüm hesab ına olduğuna kat’î bir de-
lil şudur ki: Bin mâsum çoluk-çocuk, ihtiyar, hasta bulunan bir yerde, bir-iki 
düşman askeri bulunmak bahanesiyle bombalarla onlar ı mahvetmek; ve ta-
bakat- ı beşer cereyanlar ı içinde, burjuvalar ın en deh şetli müstebitleri ve sos-
yalistlerin ve bol şeviklerin en müfritleri olan anar şistler ile ittifak etmek; ve 
binler, milyonlar mâsumlar ın kanlar ını heder etmek ve bütün insanlara zarar 
olan bu harbi idâme ve sulhu reddetmektir.
İşte böyle hiçbir kanun-u adalete ve insaniyete ve hiçbir düstur-u haki-
kate ve hukuka muvâf ık gelmeyen bo ğuşmalardan, elbette âlem-i İslâm ve 
Kur’ân teberrî eder. Yard ımc ılıklar ına tenezzül edip tezellül etmez. Çünkü on-
larda öyle deh şetli bir firavunluk, bir hodgâml ık hükmediyor; de ğil Kur’ân’a, 
İslâm’a yard ım, belki kendine tâbi ve âlet etmekle elini uzat ır. Öyle zâlimlerin 
kılıçlar ına dayanmak, hakkaniyet-i Kur’ânîye elbette tenezzül etmez.
Ve milyonlarla mâsumlar ın kan ıyla yoğrulmuş bir kuvvet yerine, 
Hâl ık-ı kâinat’ ın kudret ve rahmetine dayanmak, ehl-i Kur’ân’a farz ve va-
ciptir. Gerçi z ınd ıka ve dinsizlik o bo ğuşanlar ın birisine dayan ıp ehl-i diyane-
ti ezer. O z ınd ıkan ın tazyikinden kurtulmak, onun aksi cereyan ına taraftar ol-
mak bir çaredir. Fakat şimdiye kadar o taraftarl ık bir menfaat vermeyerek çok 
zararlar ı dokunmu ş.
Hem z ınd ıka, nifak hasiyetiyle her tarafa döner. Senin dostunu kendine 
dost edip sana dü şman eder. Senin taraftarl ık cihetiyle kazand ığın günahlar, 
faydas ız boynunda kal ır. Risale-i Nur şakirtlerinin vazifeleri iman oldu ğun-
dan, hayat meseleleri onlar ı çok alâkadar etmez ve merakla bakt ırmaz. İşte 
bu hakikate binaen, de ğil on üç ay, belki on üç sene1(Hâşiye) dahi bakmasam 
hakk ım var. Sizler bakt ınız, günahlardan ba şka ne kazand ınız? Ben bakma-
dım, ne kaybettim?
İkinci suâl:  İşârât- ı Kur’âniye risalesinde Fâtiha’n ın âhirinde s ırat- ı müs-
takim ashab ı ki 2ْħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤاَ âyetiyle tarif edilen tâife için-
de, hem 3ِه۪óْĨَÉِÖ ُّٰųا َĹِÜَאْĺ ĵّٰÝَè ِّěَéْĤا ĵَĥَĐ َīĺِóِİَאČ ĹِÝَّĨأُ ْīِĨ ٌÙَęَאئِĈ َالُõَÜ َź 
1 (Hâşiye) Hem tam yedi senedir ayn ı hâl devam etti. Ne merak etti ve ne de sordu ve ne de 
bildi.
2 “Nimet ve lutfuna mazhar ettiklerinin yoluna ilet.” (Fâtiha sûresi, 1/7 )
3 “Ümmetimden bir topluluk Allah’ ın emri gelinceye kadar (yani k ıyametin kopmas ına kadar) hak üzerin-
de galip olacakt ır.” Buhârî, menâk ıb 28, i’tisam  10, tevhîd  29; Müslim, imâre  171; Tirmizî,  fiten 51.176  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
hadisinin âhirzamanda gösterdikleri mücâhidler içinde ve hem 
1ِóْāَđْĤوَا sûresinin 2اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĤا َّźإِ’ den başlayan üç cümlenin mana-y ı 
işarîsinde hususî bir surette bir ferdi, Risale-i Nur’un has şakirtleri ol-
duğuna sebep nedir ve veçh-i tahsisi nedir?
Elcevap: Elcevap:  Sebebi ise, Risale-i Nur, yüze yak ın din t ılsımlar ını ve hakâik-i 
Kur’âniye’nin muammâlar ını hal ve ke şfetmiştir ki her bir t ılsımın bilinmeme-
sinden, çok insanlar şübehata ve şükûke dü şüp, tereddütlerden kurtulama-
yıp, bazen iman ını kaybederdi. Şimdi, bütün dinsizler toplansalar, o t ılsım-
lar ın keşfinden sonra galebe edemezler. Yirmi Sekizinci Mektup’taki İnâyât- ı 
Seb’a’da bir k ısm ına işaret edilmi ş. İnşaallah, bir zaman o t ılsımlar müstakil 
bir risalede cemedilecek.
f
4ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 3ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
5ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Kahraman Tahirî ve Hâf ız Mustafa’n ın yapt ıklar ı hizmet çok güzeldir. 
Onlar ın tedbirleri isabetlidir, hakt ır. Nur fabrikas ının divan ında verdi ğiniz ka-
rarlar, ne olursa kabulümüzdür. İşârât- ı Kur’âniye tevâbîleriyle beraber çok 
güzel. Yaln ız, Seyyid Şefik’e giden mektup, şahs ına ait k ısm ı girmeyecek-
ti. Lâhikadan ald ığınız parçalar da çok güzel. Büyük Ali sisteminde, küçük 
ve ikinci Ali’nin mânidar f ıkras ı iyidir, fakat muhtasard ır. En evvel gençlere 
ait üç-dört dersini –ki Hâf ız Mustafa’ya vermi ştik– el makinesiyle mümkün-
se eski hurufla, de ğilse, yeni hurufla6(Hâşiye) Nur fabrikas ının divan ındaki heyet 
münasip görse ve hâl müsaade etse, yaz ılsın, bize de baz ı nüshalar gönde-
rilsin. Mübâreklerin İşârâtü’l-İ’câz’lar ına bedel bir nüsham ı postayla gönder-
dik. Cuma gününe rast gelen bu bayram, çok k ıymettar olan haccü’l-ekber 
1 “Yemin olsun asra (hadiselerle yüklü zamana, bilhassa onun son parças ına)…” (Asr sûresi, 103/1)
2 “Ancak iman edip, (imanlar ı istikâmetinde sa ğlam, yerinde, do ğru ve ıslaha yönelik i şler yapanlar) 
müstesna.” (Asr sûresi, 103/3)
3 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
4 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
5 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
6 (Hâşiye) Risale-i Nur’un bir vazifesi huruf-u Kur’âniye’yi muhafaza oldu ğundan yeni hurufa 
zaruret derecesinde, in şaallah, müsaade olur.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   177
olduğundan, hacca bu sene gidenler çok kazanm ışlar. Cenâb- ı Hak bizi de 
onlar ın hay ırlı dualar ına hissedar eylesin, âmîn...
Tekrar be tekrar o bayram ınızı ve umum Risale-i Nur şakirtlerinin bay-
ramlar ını ve Nur ve Gül fabrikalar ının heyetlerini ve medrese-i nuriye şakirt-
lerinin ve üstadlar ının ve Barla s ıdd ıklar ının ve mâsumlar ın ve ümmî ihtiyar-
lar ın, ricâlen ve nisâen umumunun birer birer bayramlar ını tebrik ediyoruz.
Said Nursî
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ْħُÝْđَ×َĈوَ ْħُÝْ×َÝכَ َאĨ ُوفِóُè َدِïَđِÖ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık, muktedir, müteyakk ız kardeşlerim,
Sizin mübârek leyâli-i a şerenizi ve Kurban Bayram ınızı tebrik ederiz. Nur 
fabrikas ı sahibi Hâf ız Ali’nin ha şr-i cismanî hakk ındaki hat ırına gelen mese-
le ehemmiyetlidir ve mektubun âhirindeki temsili, gayet güzel ve mânidar-dır. O hat ırayla, Dokuzuncu Şuâ’n ın mukaddime-i ha şriyeden sonraki dokuz 
burhan- ı haşriyeyi istiyor diye anlad ım. Fakat, maatteessüf, bir-iki senedir te-
lif vazifesi tevakkuf etmi ş. 
Risale-i Nur’un mesâili, ilimle, fikirle, niyetle ve 
kastî bir ihtiyarla de ğil; ekseriyet-i mutlakayla sünûhât, zuhurat, ihtârât 
ile oluyor.  Bu dokuz berâhine şimdi ihtiyac- ı hakikî kalmam ış ki telife sevko-
lunmuyoruz.
Evet, erkân- ı imaniye içinde iman- ı billâh ve iman- ı bi’l-yevmi’l-âhir 
âlem-i İslâmiyet’in iki kutbu ve iki güne şidir.
Birincisi : Risale-i Nur, tamam ıyla burhanlar ını izah etmi ş.
İkinci kutup ise : K ısmen müstakil olarak Onuncu Söz, Yirmi Dokuzuncu 
Söz, Yirmi Sekizinci Söz, hususan cismanî lezzetlerin ispat ında ve mukaddi-
me-i haşriye gibi risalelerde gayet kuvvetli ha şr-i cismanîyi ispat etmi ş, muan-
nitleri de susturmu ş. Ve iman- ı billâh gibi, bu dünyadaki mevcudât, zâhir bir 
surette onu göstermedi ğinden, k ısm- ı ekserîsi ise, sâir erkân- ı imaniye içinde 
haşri, kuvvetli bir surette ispat eder.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Yazd ığınız ve bast ığınız şeyler adedince Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.178  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Ezcümle : Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın hakkaniyetini ispat eden bütün 
hüccetleri, ikinci derecede ha şr-i cismanîyi, binler âyât- ı Kur’âniye’nin tas-
vir ve izahatlar ıyla ispat ediyor. Acaba, Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın mucizâ-
ne cennetin lezâiz-i cismaniyesinden bahisleri ve izahlar ı derecesinden, daha 
başka bir izaha lüzum kal ır m ı?
Hem Resûl-i Ekrem’in (aleyhissalâtü vesselâm)  hakkaniyetini ispat eden bütün 
mucizeleri, hüccetleri ikinci derecede ha şr-i cismanîyi ve cennet ve cehenne-
min lezâiz ve âlâm- ı cismanîsini harika belâgatiyle tasvir ve izah ediyor. Ve o 
izahtan sonra, daha izaha ihtiyaç kal ır m ı?
Hem Cenâb- ı Hakk’ ın vücub-u vücudunu ve rahîmiyet ve hakîmiyetini ve 
ilim ve kudretini ve âdiliyet ve hafîziyetini ve s ıfât- ı kudsiyesini ispat eden bü-
tün burhanlar, hüccetler, bir cihette ha şri ispat etti ği gibi; rubûbiyetin mukte-
zas ı olan irsal-i rusül ve inzâl-i kütüp cihetiyle, hem risalet-i Muhammediye’yi 
(aleyhissalâtü vesselâm)  istilzam; hem Kur’ân, onun konu şmas ı ve kelâm ı olmad ı-
ğını ve kelâmullah oldu ğunu ispat etmekle, ha şr-i cismanîyi tafsilat ıyla bu iki 
noktadan yine ispat ediyor.
Elhâs ıl: Risale-i Nur’da iman- ı billâh ve iman- ı bi’l-yevmi’l-âhir olan iki 
kutb-u imanî, tam birbirine müsavi gelecek bir derecede ispat edilmi ş. Yaln ız 
bu kadar var ki ha şr-i cismanî k ısmen sarîhan ve k ısmen z ımnî ve tebeî ispat 
edilmiş. Çünkü bu âlem-i şehâdet, Sâni’ini gayet sarih ve zâhir gösteriyor ve 
haşri, z ımnî ve perdeli haber verir. İnşaallah, bir zaman, Risale-i Nur’un şa-
kirtlerinden birisi veya birkaç tanesi, o dokuz makam ı ve berahini telif edecek 
ve mukaddime-i ha şriyenin ba şındaki âyât- ı âzam ın dokuz f ıkras ının hazine-
lerini, Risale-i Nur’da münte şir haşr-i cismanî berahiniyle ve kalblerine gelen 
sünûhât ve ilhamat ile aç ıp, Dokuzuncu Şuâ’y ı Onuncu Söz’den daha parlak, 
daha kuvvetli bir tarzda tekmil edecek.
Bütün karde şlerimize birer birer selâm ve bayramlar ınızı tebrik ediyo-
ruz.
Said Nursî
fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   179
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
1ْħَכُĤ ٌóْĻَì َĳُİوَ ْئًאĻَü اĳُİَóَכْÜ أَنْ ĵٰۤùَĐوَ sırrıyla çok tecrübelerin neticesinde, 
çok defa zâhirî muvaffakiyetsizlik, hakk ımızda birer inâyet perdesi oldu ğuna 
bir emâresi, belki bir delili de bu sene biz, her tarafta bir nevi taarruz, o ta-arruzdan bir nevi cüz’î tevakkuf, hem matbaalar ın kap ılar ı şimdilik Risale-i 
Nur’a –hatta yeni hurufla dahi– kapanmas ı hay ırdır, birkaç cihette inâyettir 
ve himâyettir.
Evvelâ : Bu sene –perde alt ında– insanlar, e şedd-i zulümle r ızık hakk ında 
bir dehşetli ameliyat ve kader-i ilâhî, hakîmâne bir adaletle, çoktan beri te-
raküm eden zekâtlar ı ve cizyeleri almak ve hadden çok ziyade tecavüz eden 
hırsı ve ihtikâr ı tokatlamak için, umumî bir ameliyat- ı cerrahiye hengâm ında, 
elbette yaln ız, imana ve âhirete hasr- ı nazar eden ve vazife noktas ından ha-
yat- ı içtimaiyeye çok bakmayan ve ihlâs- ı tâmm ı kazanmak için hiçbir mak-
sada âlet ve hiçbir dünyevî cereyana tâbi olmayan Risale-i Nur’un parlak ve kuvvetli hizmeti, tesettür perdesi alt ından ç ıkıp âşikâr bir tarzda olsayd ı, her 
hâlde birinci ameliyat- ı insaniye ona ili şecekti. Ve ikinci ameliyat- ı kaderiye 
rızık ve mide üzerine olmas ı cihetiyle, ya insanlar ın nazarlar ın
ı o hizmetten çe-
virecekti, mideleriyle me şgul edecekti, veyahut o hizmetin ihlâs ını bir derece 
kırıp maişet derdinin bir hissesi onda bulunacakt ı.
Sâniyen : Yaz ılmas ına şimdilik lüzum yok…
Sâlisen : İzhar ına bu zamanda izin yok… Fakat, madem şakirtlerin gay-
ret ve şevk ve himmetleri şimdiye kadar matbaalara ihtiyaç b ırakmam ışlar, 
inşaallah, o kudsî hizmette devam edip, o elmas kalemlerle ne şr-i envâr ede-
cekler. Madem bütün bütün mesle ğimize muhalif olan yeni hurufu bir-iki ri-
sale için kabul etti ğimiz hâlde matbaac ılar çekindiler, o hayr- ı azîmi kaybet-
tiler. Siz, o iki risaleyi, bizim hesab ımıza, kahraman karde şlerimizden yirmi-
otuz zâta tevzi ederek, yirmi-otuz nüshay ı eski hurufla yazd ırınız. Yazan kalem 
sahiplerine daimî hasenât kazand ıran o pek büyük hayr ı siz kazan ınız. Eğer 
yeni hurufla, el makinesiyle o iki risaleden yaz ılm ış nüshalar varsa, bize baz ı 
nüshalar gönderiniz. 
f
1 “Olur ki ho şlanmad ığınız bir şey sizin için hay ırlı olur.” (Bakara sûresi, 2/216 )180  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
İşârât- ı Kur’âniye ve üç keramet-i Aleviye ve keramet-i Gavsiye 
hakk ındaki Sikke-i Gaybiye risalesine bir tenbih ve ihtard ır.
Bu gayet mahrem risaleler, nas ılsa, muannit bir nâmahremin eline bu 
risalelerden birisi geçmi ş. Gayet sathî ve inat nazar ıyla bir-iki yerine hak-
sız bir itirazla ehemmiyetli bir hâdiseye sebebiyet verdi ğinden, bu mecmua, 
Risale-i Nur’un has talebelerine, belki ehass- ı havassa mahsus oldu ğu hâlde 
ve benim vefat ımdan sonra inti şarına müsaade olmas ıyla beraber, şimdi mez-
kûr hâdisenin sebebiyle herkese de ğil, belki ehl-i insaf ve Risale-i Nur’la alâ-
kadar ve talebelerinden bulunanlara haslardan bir kaç şakirdin tensibiyle gös-
terilebilir fikriyle yazd ık.
İkinci nokta : Bu risale Sikke-i Gaybiye ba ştan aşağıya kadar birtek ne-
ticeye bakar. Bine yak ın emârelerle, Risale-i Nur’un makbuliyetine gaybî bir 
imza bas ıldığını ispat ediyor. Böyle birtek dâvâya bu derece kesretli ve ayr ı 
ayr ı cihetlerde binler emâreler ve imalar onu göstermesi ilmelyakîn de ğil, bel-
ki aynelyakîn, belki hakkalyakîn derecesinde o dâvây ı ispat eder.
Üçüncü nokta : Bu risaleyi mütalâa eden zâtlar, inceden inceye, hususan 
cifrî hesabat ına meşgul olmaya lüzum yok. Hem bir k ısm ı anlaşılmasa da za-
rar ı yok. Hem umumunu okumak da lâz ım değil. Hem keramet-i Gavsiye’nin 
âhirinde, iki yüz yirmi dördüncü sayfada, Şaml ı Hâf ız Tevfik’in f ıkras ından 
başlay ıp âhire kadar mütalâadan sonra ve ba ştaki mukaddimeyi de okuduk-
tan sonra istedi ği parçay ı okusun.
f
Hem Kâtip Osman’ ın, hem mübâreklerden İbrahim’in, hem Nur fabri-
ka sahibinin, hem Hulûsi-i Sâni’nin mektuplar ı bir-iki günde geldiler. Merakla 
mahzun kalbimizi müferrah eylediler. Kâtip Osman’ ın mektubunda, husu-
sî selâmlar ını gönderdi ği zâtlar ın, hususan kahraman Rü ştü, Zühtü, Bedevî 
ve Nuri karde şlerimize hâssaten ve umuma selâm ve selâmetlerine dua ve 
Hüsrev’in yak ında gelmesinin teb şiri, onun hakk ındaki merak ımızı izale etti.
Mâşallah, Kâtip Osman da Hüsrev gibi mucib-i merak noktalar ı yaz ıyor. 
Onun mektubunu getiren hal ıcı İbrahim demi ş ki: “S ıdd ık Süleyman, Rü ştü 
buraya gelmek ihtimali var.” O kahraman karde şim yakînen bilsin ki ben on-
dan ziyade ona mü ştak ım. Fakat o her gün, has dairesinin birinci saf ında mâ-
nen yan ımızda bulunuyor, mânevî kazançlar ımıza da hissedar oluyor. Bizim 
mesleğimizde sohbet-i suriye ehemmiyeti azd ır.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   181
Hem bu deh şetli ameliyat- ı dâhiliye hengâm ında ve yol masraf ı çok zi-
yade oldu ğundan, gelmek münasip olmuyor. Ve vehham ehl-i dünya, bura-
da, ziyade bize dikkat ediyorlar. Hatta bu bayramda kap ımı ziyaretçilere ka-
pad ık.
Hâf ız Ali’nin mektubunda, Rü ştü’nün bir te şebbüsü var ki gençlere ait 
dört-beş parça ders ki Hâf ız Mustafa’ya vermi ştim ki tab etsin. Cenâb- ı Hakk’a 
şükür, sizin kesretli kalemleriniz matbaaya ihtiyaç b ırakm ıyor. Eğer kolayca, 
ucuzca mümkün olsa, eski veya yeni hurufla yapars ınız.
Hâf ız Ali’nin mektubunda, Risale-i Nur’a kar şı kemâl-i mahviyetle ke-
mâl-i ihlâs ı ve irtibat ı, onun eskiden beri takdir etti ğim bir hâsiyet-i mümtazi-
yesini göstermekle beraber, benim gibi bir bîçâreyi de şefaatçi yap ıp, ben de 
onun kemâl-i samimiyetini şefaatçi yap ıp duas ına âmîn derim.
Mübârek köyünden, mübârekler cemaatinden, mübârek İbrahim’in be-
reketli mektubunu okudum. Beni memnun eden çok sözler var içinde. Ve bilhassa benim ba şıma yağan yağmurdan rüyada içmesi ve biraderzadesi 
Osman’ ın ileride Risale-i Nur’a talebe olmas ı, kendini okutmas ı bizi mesrur 
eyledi. Cenâb- ı Hak öyle mübârekleri o köyde ço ğalts ın, âmîn...
f
Aziz karde şlerim,
Risale-i Nur’un hakkaniyetine ve ehemmiyetine dair bir imza-y ı gaybî 
hükmünde olan yazd ığınız mecmua-y ı işârâta, Lâhika’dan intihap etti ğiniz-
den iki misli daha ilâve ettik. E ğer siz de kendinize öyle bir mecmua yazm ış-
san ız, ilâve etti ğimiz miktar ı size de gönderece ğiz. Bu mecmuan ın gösterdi-
ği k ıymet Risale-i Nur’da bulundu ğunu, bu zaman ın dehşetli f ırtınalar ı ispat 
ediyor.
Evet karde şlerim; Hazreti İsâ (aleyhisselâm) , İncil-i Şerifte demi ş ki: “Ben gi-
diyorum, tâ size tesellici gelsin. –Yani Ahmed (aleyhissalâtü vesselâm)  gelsin.–”1 
demesiyle Kur’ân’ ın beşere gayet büyük bir neticesi, bir gayesi, bir hediyesi, 
tesellisidir.
Evet, bu deh şetli kâinat ın f ırtınalar ı ve zeval ve tahribatlar ı içinde ve bu 
boşluk nihayetsiz fezada her şeyle alâkadar olan insan için hakikî teselliyi ve 
1 Bkz.: İbni Kayyim el-Cevziyye, Hidayetü’l-h ıyârâ 1/55, 85, 157, 5/284; Kitab- ı Mukaddes (Türkçe 
terceme), Yeni Ahit, Yuhanna, bâb: 16, cümle: 7-8.182  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
istinat ve istimdat noktalar ını yaln ız Kur’ân veriyor. En ziyade o teselliye muh-
taç, bu zamanda, bu as ırda en ziyade kuvvetli bir surette o teselliyi ispat eden, 
gösteren Risale-i Nur’dur. Çünkü zulümât ve evham ın menba ı olan tabiat ı, o 
delmiş geçmiş, hakikat nuruna girmi ş.
On Alt ınc ı Söz gibi ekser parçalar ında, hakâik-i imaniyenin yüzer t ılsım-
lar ını keşif ve izah edip, akl ı inkârdan ve tereddütlerden kurtarm ış. İşte bu ha-
kikat içindir ki bu çok usand ırıcı ve dehşetli zamanda, usand ırmayacak bir 
tarzda, çok tekrar ile beraber, akl ı başında olanlar ı Risale-i Nur’la me şgul edi-
yor. Refet Bey’in mektubunda dedi ği gibi, “Risale-i Nur’un en bâriz hâsiye-
ti, usand ırmamak. Yüz defa okunsa, yüz birinci defa yine zevkle okunabilir.” 
Pek doğru demiş. Risale-i Nur’un tercüman ı, hakikî vazifesinin haricinde dün-
yadaki istikbaliyata aras ıra bakmas ı, bir derece zâhirî bir mü şevveşiyet verir. 
Mesela, bundan otuz-k ırk sene evvel diyordu: “Bir nur gelecek, bir nuranî âle-
mi görece ğiz.” deyip, o mana geni ş bir dairede ve siyasette tasavvur edilmi ş.
Hem bundan on dört-on be ş sene evvel, “Dinsizli ği çevirenler müthi ş 
semâvî tokatlar yiyecekler.” diye büyük, geni ş, küre-i arz dairesindeki bu 
dehşetli hâdiseyi, dar bir memlekette ve mahdut insanlarda tasavvur etmi ş. 
Hâlbuki istikbal, o iki ihbar- ı gaybiyeyi tasavvurunun pek fevkinde tefsir ve 
tâbir eyledi.
Evet, eski Said’in “Bir nur âlemi görece ğiz.” demesi, Risale-i Nur 
daire sinin manas ını hissetmi ş, geniş bir daire-i siyasiye tasavvur etti ği gibi; 
sırrı 1َא﴾ĭْĻَĉْĐأَ َّאĬ﴿إِ’nın remziyle, on üç-on dört sene sonra, “Dinsizli ği, z ınd ıklı-
ğı neşredenler, pek müthi ş tokat yiyecekler.” deyip o hakikati dar bir dairede 
tasavvur etmi ş. Şimdi zaman, o iki hakikati tam tâbir ve tefsir etti.
Evet, başta Isparta vilâyeti olarak Risale-i Nur dairesi birinci hakikati pek 
parlak ve güzel bir surette gösterdi ği gibi; ikinci hakikati de medeniyet-i sefi-
henin tuğyan ını ve maddiyyûnluk2(Hâşiye) tâununun a şılamas ını çeviren ve ida-
re eden ervah- ı habîsenin ba şlar ına gelen bu deh şetli semâvî tokatlar, geni ş 
bir dairede, o s ırr- ı َאĭْĻَĉْĐأَ َّאĬإِ’ n ın hakikatini tam tam ına ispat etmi ş.
Risale-i Nur, kat’î burhanlara istinaden hükümleri, sâir hakâikte, ayn ı ay-
nına, tevilsiz, tâbirsiz hakikat ç ıkmas ı ve yaln ız işârât- ı tevafukiye ve sünûhât- ı 
1 “Hiç şüphesiz (sana bol ve kesilmez hay ır) verdik.” (Kevser sûresi, 108/1)
2 (Hâşiye) Evet, maddiyyûnluk tâununun hastal ığı nev-i be şere bu deh şetli s ıtmay ı ve küre-i 
arza bu titremeyi vermi ştir.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   183
kalbiyeye itimaden beyanat ı, böyle dünyevî olan mesâil-i istikbaliyede neden 
bazen tâbir ve tevile muhtaç oluyor diye hat ırıma geldi.
Böyle bir cevap ihtar edildi Böyle bir cevap ihtar edildi  ki: ki: Gaybî istikbal-i dünyevîde ve dün-
ya işlerinde, ba şa gelen hâdisât ı bildirmemekte Cenâb- ı Erhamü’r-râhimîn’in 
çok büyük bir rahmeti sakland ığını ve gayb ı gizlemekte çok ehemmiyetli bir 
hikmeti bulundu ğu cihetle, gaybî şeyleri haber vermekten yasak edip, yaln ız 
müphem ve mücmel bir surette, ya ilham veya ihtarla, bir emâreyi vesile ede-rek, keşfiyâtta ve rüya-y ı sâd ıkada, bir k ısım gaybî hakikatleri ihsas eder. O 
hakikatlerin hususi suretleri vukuundan sonra bilinir.
Kardeşlerim, bu defa Hilmi Beyle gelen Refet ve Rü ştü’nün mektuplar ı 
bizi çok sevindirdi. Zaten Hüsrev, Refet, Rü ştü Risale-i Nur’a intisapta eskiden 
beri beraber bulunmalar ından, ben birisini tahattur etsem, üçü birden hat ıra 
geliyor. Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür ki bu deh şetli f ırtınalar, onlar ı ve sizle-
ri sarsmad ı. Mâşallah, Refet, şimdi de eski sadâkatini ve tam alâkas ını tama-
mıyla muhafaza etti ğini anlad ık. Bir-iki senedir ondan hiçbir mektup ve hiz-
met-i Kur’âniye’deki vaziyetinden bir haber alamam ıştım, merak ediyordum. 
Bu defa mektubunda “Ne vakit bir araya gelsek, Sözler’den birini aç ıp oku-
yoruz, tatl ı tatl ı istifade edip, Üstad ımı
zla görüşüyoruz.” demesi, bizi sürûrla 
şükre sevketti. Sadâkatte nâmdar Rü ştü’nün mektubunda merak etti ğim nok-
talar ı beyan etmesi ve hizmet-i nuriye tevakkuf etmemesi ve sizlere s ıkıntı ol-
mamas ı, bizi çok mesrur eyledi.
Latîf bir tevafuk : Ahmed Nazif’in bu defa çok me şgaleler içinde yazd ı-
ğı, yaln ız On Dokuzuncu Mektup’ta (Mu’cizât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm) ) 
tevafukat ın mecmuu, dokuz bin sekiz yüz otuz üç adede bâli ğ olduğunu gör-
dük. O mektuptaki mu’cizât- ı Ahmediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  bir kerameti-
dir diye hükmettik.
f
(Risale-i Nur şakirtlerinden Emin ve Feyzi’nin bir fıkrasıdır.) (Risale-i Nur şakirtlerinden Emin ve Feyzi’nin bir f ıkras ıdır.)
Hem, Risale-i Nur’un kasabalara ve cemaatlere berekete medar olma-
sı ve ona zarar edenlere tokat gelmesi gibi, şah ıslara da pek zâhir bir surette, 
hem bereket ve hüsn-ü mai şet ona çal ışanlara ve gaybî tokatlar, onun aley-
hinde çal ışanlara gelmesi, bu havalide çok hâdiseleri var. Biz, kendi nefsimiz-
de; çal ıştığımız zaman, pek zâhir bir surette bir hüsn-ü mai şet, bir inâyet gör-
düğümüz gibi, Risale-i Nur veya şakirtleri aleyhine çal ışanlara, şiddetli tokat-
lar geldiğini görüyoruz.184  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Ezcümle : Risale-i Nur’un erkân ından birisi, kat’î bir surette haber veriyor 
ki üç-dört adam, dünya servetinin hat ırı için toplan ıp münâf ıkane tedbir kur-
duklar ı hengâmda, üç gün sonra o üç-dört adam ın haneleri ve birinin dükkâ-
nı yan ıp, her biri binler lira zayiatla tokat yediler.
Hem bir dessâs casus adam, Risale-i Nur şakirtleri aleyhinde çal ışıyordu 
ki onlar ı hapse att ırsın. Bir gün, serbest olarak “Ben, bir ipucu bulamad ım ki 
bunlar ı hapse soksam. E ğer bir ipucu bulsam onlar ı hapse sokaca ğım.” diye 
ilân ettiği vakitten iki gün sonra bir i ş yap ıp, Risale-i Nur şakirtleri yerinde o 
adam iki sene hapse girdi.
Hem bedbaht, muannid bir adam, Risale-i Nur aleyhinde, hem şakirt-
lerinin bir rüknü aleyhinde mütecavizane bulundu ğu hengâmda, bir-iki gün 
sonra meyhaneye gidip içe içe çatlam ış, orada ölmü ş. Bu neviden çok hâdi-
seler var. Demek Risale-i Nur, dostlara tiryak oldu ğu gibi, dü şmanlara da 
sâika oluyor.
f
 (Risale-i Nur şakirtlerinden Hâfız Tevfik, Mehmed Feyzi,  (Risale-i Nur şakirtlerinden Hâf ız Tevfik, Mehmed Feyzi,
Emin, Hilmi, Kâmil’in bir fıkrasıdır.) Emin, Hilmi, Kâmil’in bir f ıkras ıdır.)
Gavs- ı Âzam’ ın, Üstad ımız hakk ında 1ِÙَĺَאĭِđْĤا ِīْĻَđِÖ ُوسٌóْéَĨ َّכَĬِÍَĘ fıkras ıyla, 
inâyet ve teshile mazhar oldu ğuna ve tevafuk, Risale-i Nur’un kerametinin bir 
madeni bulundu ğuna pek çok emârelerden, bu bir-iki gün zarf ında, küçük ve 
latîf, fakat kat’î kanaat veren cüz’î hâdiselerin tevafukunda gözümüzle gördü-ğümüz inâyet-i rabbâniyenin numûnelerinden be ş-alt ısını beyan ediyoruz ki 
onlar, bu iki gün zarf ında beraber vuku bulmu ş.
Birincisi : Dün, Üstad ımıza, Risale-i Nur’a ait üç hizmet lâz ım geldi. Kimse 
de yok. Biz de uzaktay ız. Merdivenden inip, bir çocu ğu bulup, bizlere gön-
dermek niyetiyle kap ıyı açt ı. Risale-i Nur’un o hizmetini görecek fevkalâde bir 
tarzda, dakikas ıyla, üç şakirdi kap ıya geldiler.
İkincisi : İki seneden ziyade Risale-i Nur’un mühim parçalar ı, Risale-i 
Nur’un berekât ıyla hanesi yang ından kurtulan Hâf ız Ahmed kendine yazd ı-
rıp, başka bir kaza ve nahiyede bulunan bir-iki zât, onlar ı istinsah için ald ılar. 
İki seneden beri ellerinden kaç ırıp, mahcubiyetlerinden haber vermedikleri 
1 Muhakkak ki sen, inâyet gözüyle gözetilip korunmaktas ın. Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb 
(Evrâd- ı Şâzelî)  s.562.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   185
için hem biz, hem Hâf ız Ahmed, merak, hem hiddet ediyorduk. O kitaplar, 
bugün geldi ği ayn ı vakit, dün ayn ı saatte, Üstad ımıza, beş seneden beri, her 
birkaç gün zarf ında kolayl ık için bir parça yemek pi şirmekle hat ırını soruyor-
du. İki seneden beri o âdeti terk etmi şti.
Hem kom şuluktan da ba şka yere nakletmesiyle, iki senedir o âdet terk 
edilmişken, yine dün, o ayn ı saatte, iki sene evvelki ayn ı âdetiyle, o zât ın ha-
nesinden, aynen eskisi gibi, küçücük bir hat ır sormak nev’inde o ğlu getirdi. 
Üstad ımız dedi: “İki sene evvelki âdete lüzum kalmam ış; siz de kom şuluktan 
gitmişsiniz.” dedi. Bugün ayn ı vakitte, o Hâf ız Ahmed’in yazd ırdığı kaybolan 
kitaplar, mükemmel bir surette istinsahla beraber geldi. Bizde şüphe b ırakma-
dı ki bu latîf tevafuk da, Risale-i Nur hakk ındaki inâyetin bir cilvesidir.
Üçüncüsü : Üstad ımız, ayn ı yine bugün Emin’e dedi: “Üç-dört ayd ır her 
hafta karyesinden buraya gelen hane sahibesi gelmedi, kiras ını dört ayd ır al-
mad ı. Her hâlde cevap gönderin gelsin, als ın.” dediği ayn ı dakikada, dört ay-
dan beri yan ına gelmeyen o hane sahibesi kap ıyı vurdu, geldi. Be ş ayl ık ki-
ras ını ald ı. Üstad ımız, bu hâdise-i inâyetten memnuniyeti için, uzak bir nahi-
yeden gelen, yuvarlak, hiç görmedi ğimiz ve burada bulunmayan bir küçük 
ekmeği o hane sahibesine verdi. Ayn ı vakitte, yirmi dakika zarf ında, burada 
bulunmayan ayn ı ekmekten, iki sene Risale-i Nur’un iki kitab ını al ıp mütalâ-
asının mânevî ücretinden binde bir ücret olarak geldi. Ve bir parçac ık aşure 
çorbas ını dahi yine o ev sahibesine verdi. Aynen, o a şurenin on misli kadar, 
latîf üç ekmek, yine iki sene iki kitab ın okunmas ına binde bir ücreti diye gel-
di. Gözümüzle gördük.
Hem yine Üstad ımız, bugün o hane sahibesine, yedi senedir ad ını bil-
mediği için “İsmin nedir?” diye sormu ş. O da demi ş: “Hayriye’dir.” Hayriye 
isminde olmak tevafukuyla, iki saat sonra, Hayri nam ında Risale-i Nur’un 
bir şakirdi, haberimiz yokken İstanbul’a gitmi ş. Hem ticaret münasebetiyle 
iki mühim şakirtler dahi gidip geç kald ılar. Maddî, mânevî f ırtınalar müna-
sebetiyle Üstad ımız onlar ı, hem oradaki mühim bir şakirdi çok merak edi-
yordu. Bugün o Hayri, iki saat Hayriye’den sonra geldi; o üç şakirt hakk ın-
daki merak ı izale ettikten sonra dört aydan beri devam eden “tefarik” na-
mında Üstad ımızın bir kokusu bugün bitmi şti Hayri’nin elinde bir küçük şi-
şe... Dedi: “Size tefarik getirdim.” Biz de bu küçük, latîf tefarikteki tevafuka 
“Barekâllah!” dedik.186  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Bu iki gün zarf ında bu küçücük numûneler gibi, Üstad ımız, Mu’cizât- ı 
Ahmediye’nin tashihat ıyla meşgul olduğu için, bunlardan ba şka çok numûne-
leri görmü ş. Madem iki günde böyle inâyetin cilvelerini görüyoruz; Risale-i 
Nur dairesi içinde dikkat edilse, herkes kendi nefsinde hizmeti derecesinde böyle numûneleri görebilir.
Risale-i Nur şakirtlerinden:
Haf ız Tevfik  Hilmi  Kâmil Hayri Mehmed Feyzi Emin
Evet Evet Evet Evet Evet Evet
Gözümüzle gördük.
Evet; ben de tasdik ediyorum.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu şiddetli k ışta ve mânevî, deh şetli, ayr ı tarz bir k ışta ve nev-i be şer icti-
maî hayat ında müthi ş kanl ı diğer tarz bir k ışta, ç ırpınan bîçârelere rikkat-i cin-
siye ve şefkat-i nev’iye cihetinden gayet derecede bir hüzün ve elem hissettim. 
Çok yerlerde beyan etti ğim gibi, yine Erhamü’r-râhimîn ve Ahkemülhâkimîn 
olan onlar ın Hâl ık-ı Kerîm ve Rahîm’in hikmet ve rahmeti, benim kalbimin 
imdad ına yetişti. Mânen denildi ki:
“Senin bu şiddet-i teessürün, o Hakîm ve Rahîm’in hikmetini, rahmeti-
ni bir nevi tenkit hükmüne geçer. Rahmet-i ilâhiyeden ileri şefkat olunmaz. 
Hikmet-i rabbâniyeden daha ekmel hikmet, daire-i imkânda olamaz. Âsiler, cezalar ını; mâsumlar, mazlumlar, zahmetlerinden on derece ziyade mükâfat-
lar ını alacaklar ını düşün. Senin daire-i iktidar ının haricinde olan hâdisâta, 
O’nun merhamet ve hikmet ve adaleti ve rubûbiyeti noktas ında bakmal ısın.” 
Ben de o lüzumsuz şiddetli elem-i şefkatten kurtuldum.
Otuz sene evvel a şâirlerde gezerken, böyle suâl ettiler:  “Acaba şu 
zaman ve dehrin şikâyetindeki –hatta büyük zâtlar ve evliyalar dahi 
felekten ve zamandan şikâyet ediyorlar– ondan, Sâni-i Zülcelâl’in sa-
nat- ı bedîine itiraz ç ıkmaz m ı?
Cevap: Cevap:  Hay ır ve asla! Belki manas ı şudur: Güya şikâyetçi der ki: “ İste-
diğim emir ve arzu etti ğim şey ve teşehhî ettiğim hâl, hikmet-i ezeliyenin düs-
turuyla tanzim olunan âlemin mahiyeti müstait de ğil ve inâyet-i ezeliye nin KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   187
pergeliyle nak şolunan fele ğin kanunu müsait de ğil ve meşiet-i ezeliyenin mat-
baas ında tab olunan zaman ın tabiat ı muvâf ık değil ve mesâlih-i umumiyeyi 
tesis eden hikmet-i ilâhiye raz ı değildir ki şu âlem-i imkân, Feyyaz- ı Mutlak ın 
yed-i kudretinden, şu ukûlümüzün hendesesiyle ve tehevvüsümüzün i ştah ıy-
la istediğimiz her bir semerat ı kopars ın. Verse de tutamaz, dü şse de kald ıra-
maz.”
Evet, bir şahs ın tehevvüsü için büyük bir daire-i muhita hareket-i mühim-
mesinden durmaz.
İşte, otuz sene evvelki cevaba, Risale-i Nur dahi zelzeleler bahsinde böy-
le küçük bir hâ şiye ilhak ediyor ki her bir unsurun, maddî ve mânevî k ış ve 
zelzele gibi hâdiselerin, yüzer hay ırlı neticeleri ve gayeleri varken, şerli ve za-
rarl ı birtek neticesi için onu vazifesinden durdurmak, o yüzer hay ırlı netice-
leri terk etmekle, yüzer şer yapmak, tâ bir tek şer gelmesin gibi, hikmete, 
hakikate, rubûbiyete münafi olur. Fakat, küllî kanunlar ın tazyikinden feryat 
eden fertlere, inâyât- ı hâssa ve imdâdât- ı hususiye ile ve ihsânât- ı mahsusa ile 
Rahmânürrahîm, her bîçârenin imdad ına yetişebilir. Dertlerine, derman ye-
tiştirir. Fakat o ferdin hevesi ile de ğil, hakikî menfaatiyle yard ım eder. Bazen, 
dünyada istedi ği bir cama mukabil, âhirette bir elmas verir.
f
Üstad ımızın ve Risale-i Nur’un ciddî hakâikleri içinde en tatl ı bir fâkihesi 
tevafuk oldu ğu için, karde şlerimize, yine bu iki gün zarf ında küçük bir-iki te-
vafuku, size bundan evvelki tevafuka hâ şiye olarak yaz ıyoruz.
Evet, nas ıl ki kelimâtta ve kelimât- ı mektubede tevafuk, bir kast, bir inâ-
yet-i hususiyeyi gösteriyor. Bazen harika olup keramet derecesine ç ıkıyor. 
Bazen latîf bir zarafet veriyor. Aynen öyle de Risale-i Nur’a ait ve Üstad ımıza 
ait hadisatta da aynen, kastî ve inâyetkârâne tevafuku, akvaldeki o ef’âlde dahi görüyoruz.
Ezcümle : Size yaz ılan, dört ay gelmeyen hane sahibesi için Emin karde-
şimize dedi: “Haber gönder.” tekellümünde, onun kap ı çalmas ı tevafuk etti ği 
gibi; ayn ı cümle, iki defa okundu ğu zaman, “Emin’e dedi ği” kelimesi okun-
duğu ân ında, aşağıdaki kap ıyı Emin açt ı. Gelmek zaman ı gelmeden geldi. 
İkinci gün, yine ba şka bir adama okundu ğu vakit, “Emin’e dedi ği” kelimesi-
ni okudu ğu vakit, ayn ı anda yukar ı kap ıyı Emin açt ı, gelmek âdetine muhalif 
olarak geldi, girdi. Bu iki tevafuk, hane sahibesinin tevafukuna tevafuku gös-teriyor ki; en cüz’î i şlerimiz de tesadüf de ğil, kastî tevafuktur.188  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Hem, dört ay evvel bize bir parça tarhana getiren Risale-i Nur şakirtlerin-
den Fuad’ ın, İstanbul’a gidip, otuz gün tehirinden, geç kalmas ından endi şe 
ettiğimiz ayn ı günde, onun tarhanas ı bittiği ayn ı günde gelmesi tevafuk etti.
Hem ayn ı günde, bir parça tereya ğı –biz ve Üstad ımız da bunun bereke-
tini hissediyorduk– bitti ği dakikada onun miktar ına tevafuk edip, zann ımızca 
ayn ı yerde, ayn ı miktar, ayn ı zamanda geldi ği gibi; hem buralarda, köylerde, 
kül içinde yap ılan bir çörek, Üstad ımızın hoşuna gittiği için sabah-ak şam on-
dan yiyip ve on be ş gün devam edip, bitti ği ayn ı günde, ayn ı çörekten, onun 
akrabas ından birisi getirdi. Bu tevafukun hat ırı için geri çevirmedi, kabul et-
ti. Mukabilinde bir teberrük verdi. Gözümüzle bu latîf tevafukdaki şirin inâ-
yet-i ilâhiyyenin cüz’î cilvelerini gördük; ve anlad ık ki kör tesadüf i şimize ka-
rışmıyor.
Mânidar tevafuk, Risale-i Nur’un kelimât ında ve hurufat ında oldu ğu gi-
bi, ona temas eden harekât ve ef’âlde de öyle mânidar tevafuklar var. İnayete 
temas etti ği için, en cüz’î bir şey de olsa k ıymeti büyüktür. Böyle uzun yazmak 
ve ziyade ehemmiyet vermek israf olmaz. Çünkü manas ı olan inâyet ve ilti-
fat- ı rahmet muradd ır. Ve o bahis dahi mânevî bir şükürdür.
Risale-i Nur şakirtlerinden
Emin, Feyzi
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Nur fabrikas ının sahibiyle kahraman Tâhirî bizi gayet mesrur eden müj-
deler veriyorlar, hem baz ı meseleleri soruyorlar. Sizlerdeki erkân ın verdikle-
ri karar ve münasip gördü ğü tarzlar, benim reyimin fevkinde, in şaallah, isa-
bet ederler. Madem benim reyimi de almak istiyorlar. Şimdilik, evvelce nazla-
nan matbaac ılara lüzum yok. Hem mesle ğimize muhalif yeni hurufa, Risale-i 
Nur’un bir nevi müsaadesi hükmüne geçti ği için, lâz ım değil. Sizler, el maki-
nesiyle yazd ığınız miktar yeter. Zaten Nazif de el makinas ıyla bir derece çal ı-
şıyor. Tashihine çok dikkat etmek lâz ım. Eski hurufla elmas kalemli karde şle-
rim matbaaya ihtiyaç b ırakm ıyor. Bize yard ım etsinler.
Sorduğunuz ikinci cihet ise, Hâf ız Mustafa’ya verdi ğim yeni hurufla iki 
risale, ço ğu ayr ı ayr ı olsun; baz ı da beraber olsun. Gençlere ait risaleci ğin 
başında isim olarak “Sirâcü’l-Gafilin” veyahut “Gençlik Rehberi” nam ı; tev-
hide ait risaleye “Hüccetüllahi’l-Bâli ğa” nam ını; veyahut “Misbahü’l- İman”; KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   189
keramet mecmuas ının ismi ise, “Sikke-i Tasdîk-i Gaybî” veya “Tasdik-i Gay-
bînin Hâtemi” nam ını başında yazars ınız.
Arabî “Virdü’l-Ekber-i Nuriye” tab edilmi şse, Arabî bilmeyen Risale-i 
Nur şakirtlerine bir teshilât olmak için Yedinci Şuâ, Âyetü’l-Kübrâ ve Yirminci 
Mektup’ta izah ve tercüme edilen sayfalar ının numaralar ını Virdü’l-Ekber’in 
kenarlar ına rakamla bir hâ şiyecik gibi yaz ılsa iyi olur. Yani “Bu Arabî makam, 
filân risalede, filân sayfada izah ı var.” diye i şaret edilse ve elmas kalemli kar-
deşlerimiz bunu tevzi edip, her biri baz ı nüshalar ı böyle işaretlerle kaydetse 
ve hem el makinesiyle yapt ığınız veya matbaadan gelen risalelerden numûne 
için bir-iki nüshas ını bize gönderseniz iyi olur.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu şiddetli maddî ve mânevî k ıştaki galâ ve varl ık içinde kaht ve derd-i 
maişet fukaralara a ğır basmas ı cihetinde, ekseri fakirü’l-hâl olan Risale-i Nur 
şakirtlerinin bu deh şetli hâle kar şı sars ılmalar ı ve tesânüdleri bozulmas ı ihti-
maliyle ziyade endi şe ediyordum. Sizler her zamandan ziyade bu f ırtınada te-
sânüdünüzü ve ittihad ınızı ve birbirinin kusuruna bakmamas ı, birbirini tenkit 
etmemesi, Risale-i Nur’un vazife-i kudsiye-i imaniyesi hesab ına mükellef ve 
muhtaçs ınız.
Sak ın birbirinizden gücenmeyiniz ve tenkit etmeyiniz. Yoksa az bir 
zaaf gösterseniz, ehl-i nifak istifade edip sizlere büyük zarar verebilirler. Derd-i mai şet zaruretine kar şı, iktisat ve kanaatle mukabele etmeye zaru-
ret var. Menfaat-i dünyeviye, çok ehl-i hakikati, ehl-i tarîkat ı dahi bir nevi 
rekabete sevketti ği için endi şe ederim. Risale-i Nur şakirtleri içinde şim-
diye kadar bu cihet onlar ı zedelememi ş. İnşaallah yine zedelemez. Fakat 
herkes bir ahlâkta olamaz. Baz ılar ı meşru dairede rahat ını istese de iti-
raz edilmemeli. Zarurete dü şen bir şakirt zekât ı kabul edebilir. Risale-i 
Nur’un hizmetine hasr- ı vakit eden rükünlere ve çal ışanlara zekâtla yar-
dım etmek de Risale-i Nur’a bir nevi hizmettir.
Hem yard ım edilmeli. Fakat h ırs ve tamah ve lisan- ı hâl ile istemek ol-
mamal ı. Yoksa, ehl-i dalâlet ki h ırs ve tamah yolunda dinini feda etmi ş; on-
lar nazar ında k ıyas- ı binnefs cihetiyle, “Risale-i Nur’un bir k ısım şakirtleri da-
hi, dinini dünyaya âlet ediyorlar.” diye çirkin bir ithamla taarruzlar ına mey-
dan açar.190  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Sizler, aras ıra, İhlâs ve İktisat Lem’alar ını ve bazen Hücumât- ı Sitte 
risalesini mâbeyninizde beraber okumal ısınız. Sizin şimdiye kadar fevka-
lâde sebat ve metanet ve tesânüd ve ittifak ınız, bu memlekete medar- ı if-
tihar olacak ve istikbalini kurtaracak derecededir. Dikkat ediniz, bu yeni fırtına sizin tesânüdünüzü bozmas ın.
Arabî Virdü’l-Ekber-i Nuriye’ye dair müjdeniz ve kahraman Tâhir’lerin 
ve mübâreklerin sâri ve deh şetli hastal ıklara tiryaklar ve ilâçlar yeti ştirmeleri 
ve mütemadiyen çal ışmalar ı bizi, belki ruhanîleri ve ricâlü’l-gayp zâtlar ı da-
hi sevindiriyor. Hulûsi’nin, “ve’l-Asri” nükte-i i’câziyesine kar şı tam takdiri ve 
tasdiki ve Konya’ya tahvili, hizmet-i nuriye noktas ında beni memnun eyledi. 
Evet, Risale-i Nur şakirtlerinin birincilerinden faal birisi, o ehemmiyetli şehre 
gitmesi lâz ım idi.
Kardeşlerim,
Lem’a-y ı Müdafaatta, “Isparta muhbirleri” unvan ıyla bizi hapse sevke-
den Ankara’daki zâlimler irade edilmi ş; mecburiyet taht ında öyle demi şiz. 
Şimdi, Isparta, benim mübârek bir vatan ım ve çok k ıymettar karde şlerimin 
dahi sevgili vatanlar ı olduğundan, “Isparta muhbirleri” kelimesini o makam-
lardan kald ırdım, onlar ın yerlerine “mülhid zâlimler” yazd ım. Siz de öyle ya-
zınız.
Hem, kahraman Tâhir’in bana yazd ığı Müdafaat Risalesi’nde, İhtiyar 
Lem’as ı’nda, Ankara’ya ait bahsinde, Sekizinci Rica yazm ış. Hâlbuki Yedinci 
Rica’d ır. Onu da tashih ediniz. Tâhirî gibi kahraman bir mahduma sahip olan 
ve hanesinde Risale-i Nur’un alt ı şakirdi bulunan karde şimiz Hüsnü Efendiye 
bilmukabele selâm ve tebrik ederiz.
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz karde şlerim,
Kur’ân’a ait en cüz’î, en küçük bir nüktenin de k ıymeti büyük oldu ğun-
dan, İşârât- ı Kur’âniye’nin bu zaman ımıza temas eden küçük bir şuâ ı, bugün, 
Sûre-i 3ِ﴾óْāَđْĤ﴿وَا nükte-i i’câziyesi münasebetiyle, Sûre-i Fîl’den, mana-y ı 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 “Yemin olsun asra (hadiselerle yüklü zamana, bilhassa onun son parças ına)…” (Asr sûresi, 103/1)KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   191
işârî tabakas ından, tevafuk düsturuna istinaden bir nüktesini beyan etmem 
ihtar edildi. Şöyle ki:
Sûre-i 1َ﴾ėْĻכَ َóَÜ ْħَĤ﴿أَ meşhur ve tarihî bir hâdise-i cüz’iyeyi beyanla küllî 
ve her as ırda efrad ı bulunan o gibi ve ona benzeyen hâdiseleri ihtar ve taba-
kat- ı işariyeden her tabakaya göre bir manay ı ifade etmek, umum as ırlarda, 
umum nev-i be şerle konu şan Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın belâgat ının mukte-
zas ı olmas ından, bu kudsî sûre, bu asr ımıza da bak ıyor, ders veriyor. Fenalar ı 
tokatl ıyor. Manay ı işârî tabakas ında bu asr ın en büyük hâdisesini haber ver-
mekle beraber, dünyay ı her cihetle dine tercih etmek ve dalâlette gitmenin ce-
zas ı olarak –cifir ve hesab- ı ebced ile– “üç cümle”si, ayn ı hâdisenin zaman ına 
tetabuk edip i şaret ediyor.
Birinci cümlesi : Kâbe-i Muazzama’ya hücum eden Ebrehe askerleri-
nin başlar ına ebâbil tayyareleriyle semâvî bombalar ya ğdırmas ını ifade eden  
2َאرَةٍåِéِÖ ْħِıĻِĨْóَÜ cümle-i kudsiyesi, bin üç yüz elli dokuz edip, dünyay ı dine ter-
cih eden ve nev-i be şeri yoldan ç ıkaran medeniyetçilerin ba şlar ına semâvî 
bombalar ve ta şlar ı yağdırmas ına tevafukla i şaret ediyor.
İkinci cümle : 3ٍģĻِĥْąَÜ ĹِĘ ْħُİَïْĻכَ ْģَđْåَĺ ْħَĤأَ kelime-i kudsiyesi, eski zaman 
hâdisesindeki Kâbe’nin nurunu söndürmek için, hilelerle hücum edenlerin 
kendileri yokluk, zulümât dalâletinde aksü’l-amelle aleyhlerine dönmesiyle tokat yedikleri gibi; bu asr ın aynen hilelerle, desiselerle, zulümlerle edyân- ı se-
mâviye kâbesini, k ıblegâh ını dalâlet hesab ına tahribe çal ışan cebbâr; ma ğrur 
ehl-i dalâletin tadlil ve idlâllerine semâvî bombalar tokad ıyla cezalanmas ına, 
ayn ı tarihî 
4ٍģĻِĥْąَÜ ĹِĘ kelime-i kudsiyesi bin üç yüz altm ış makam- ı cifrîsiyle te-
vafuk edip i şaret ediyor.
Üçüncüsü : 5ِģĻِęْĤا َאبِéْĀَÉِÖ ُّכَÖرَ َģَđَĘ َėْĻכَ َóَÜ ْħَĤأَ cümle-i kudsiyesi, 
Resûl-i Ekrem ’e (aleyhissalâtü vesselâm)  hitaben, “Senin mübârek vatan ın ve k ıb-
legâh ın olan Mekke-i Mükerreme’yi ve Kâbe-i Muazzama’y ı hârikulâde bir 
1 “(Gözünle) görmü ş gibi bilmez misin, (Rabbin fillerle gelen o orduya) nas ıl davrand ı?” (Fil sûresi, 
105/1)
2 “Onlar ı taşlarla vuruyorlard ı.” (Fil sûresi, 105/4)
3 “Boşa ç ıkarmad ı m ı onlar ın hile ve düzenlerini?” (Fil sûresi, 105/2)
4 “Boşa (ç ıkarmad ı m ı)?”
5 “(Gözünle) görmü ş gibi bilmez misin, Rabbin fillerle gelen o orduya nas ıl davrand ı?” (Fil sûresi, 
105/1)192  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
surette dü şmanlar ından kurtarmas ını ve o düşmanlar ın nas ıl bir tokat yedik-
lerini görmüyor musun?” diye mana-y ı sarîhiyle ifade etti ği gibi; bu asra da-
hi hitap eden o cümle-i kudsiye, mana-y ı işârîsiyle der ki: “Senin dinin ve 
İslâmiyet’in ve Kur’ân’ ın ve ehl-i hak ve hakikatin cebbâr dü şmanlar ı olan 
dünya-perest ve dünyan ın menfaati için mukaddesat ı çiğneyen o ashab- ı dün-
yaya Senin Rabbin nas ıl tokatlarla cezalar ını verdiğini görmüyor musun? Gör, 
bak!” diye mana-y ı işârîsiyle bu cümle aynen makam- ı cifrîsiyle tam bin üç 
yüz elli dokuz (1359) tarihiyle, aynen âfât- ı semâvî nev’inde semâvî tokatlar-
la, “İslâmiyet’e ihanet cezas ı olarak...” diye mana-y ı işârî ifade ediyor. Yaln ız 
1ِģĻِęْĤا َאبِéْĀأَ yerinde 2َאĻْĬُّïĤا َאبِéْĀأَ gelir. Fil kalkar, dünya gelir.3(Hâşiye)
Tahlil : 4َאرَةٍåِéِÖ ْħِıĻِĨْóَÜ : İki (ت )sekiz yüz; iki ( ر )dört yüz, iki ( م )bir (ب )
bir (ح )bir (ي )yüz; tenvin vak ıf olmad ığından (ن’)dur, elli; bir ( ـİ) bir (ج )bir 
(medde elif) dokuz; mecmuu bin üç yüz elli dokuz.
ٍģĻِĥْąَÜ ĹِĘ : (ض)  sekiz yüz, (ف )seksen, (ت )dört yüz, iki ( ي )yirmi, iki (ل )
altm ış, tenvin vakfa rast gelmi ş, say ılmaz; yekûnu bin üç yüz altm ış.
5ِģĻِęْĤا َאبِéْĀَÉِÖ ُّכَÖرَ َģَđَĘ َėْĻכَ َóَÜ ْħَĤأَ : İki (ر )bir (ت )sekiz yüz; iki ( ف )iki 
(ك )iki yüz; iki ( ل )bir (م )yüz; bir (ع )bir (ص )yüz altm ış; dört (ب )üç (ا )bir 
(ي )bir (ح )yirmi dokuz; 6ِģĻِęْĤاَ yerine gelen 7َאĻْĬُّïĤاَ’ daki iki (د )bir (ا )dokuz; bir 
1 “Fillerle gelen o ordu.”
2 Dünya ordusu.
3 (Hâşiye) Bu “Fil” lafz ı kalkmas ının s ırrı, eski zamanda, deh şetli fil-i Mahmudî azametine, 
heybetine dayanm ış, hücum etmi şler. Şimdi ise, dünya servetine ve mal ına ve o servet-
le filolar te şkil edip, hatta, k ırk milyon bir millet, o fil gibi filolarla dört yüz milyonu esa-
ret alt ına alm ış. Ve Avrupa medeniyetçileri, medeniyetin mehasiniyle, iyilikleriyle, menfa-
atleriyle de ğil, belki medeniyetin seyyiât ıyla ve sefahetiyle ve dinsizli ğiyle üç yüz elli mil-
yon Müslümanlar ın her tarafta hâkimiyetlerini imha edip, istibdad ına serfüru etmi ş ve bu 
musibet-i semâviyeye sebebiyet vermi ş. Ve dünya-perest, gaddar zâlimler, zulümlerine ceza 
olarak tokatlar gelmeye; ve fakir ve mâsumlar ve mazlumlara, fâni mallar ını ve hayatlar ı-
nı âhiretlerine çevirmek ve k ıymettar eylemek ve dünyadaki günahlar ına keffaretü’z-zünûb 
etmeye kader-i ilâhîye fetva verdiler. Ben, bir buçuk senedir dünya-perestlerin bu musibet-te vaziyetlerini ve sefâhetlerini ve Harb-i Umumî sayfalar ını kat’iyen bilmiyorum. Fakat iki 
sene evvelki vaziyetleri, bu sûre-i kudsiyenin mânâ-y ı işarî tabakas ından gelen tokatlar tam 
tam ına onlar ın başlar ına iniyorlar. Ve sûrenin bir mâna-y ı işarîsini tam tefsir ediyor.
4 “Onlar ı taşlarla vuruyorlard ı.”
5 “(Gözünle) görmü ş gibi bilmez misin, Rabbin fillerle gelen o orduya nas ıl davrand ı?”
6 “Fil.”
7 “Dünya.”KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   193
(ن )elli; bir (ي )on, bir (ا )bir. Bu yekûn bin üç yüz elli dokuz, e ğer okunma-
yan (ا )say ılmazsa bin üç yüz elli sekiz eder. Hem Arabî, hem Rumî tarihiyle 
bu semâvî tokatlar ın ayr ı ayr ı çeşitlerinin zamanlar ına tevafuk ile parmak ba-
sıyor.1(Hâşiye) Umum karde şlerime birer birer selâm ve dualar eylerim.
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık, mübârek karde şlerim,
Sabri’nin tâbiriyle, Risale-i Nur’un Zülfikar’ ı olan Hizbü’l-Ekber-i Nurî, el-
hak, me’mulümüzün fevkinde gayet parlak ve güzel ve dikkatli ve s ıhhatli ve 
yanl ışlar ı pek az bir tarzda Cenâb- ı Hakk’ ın inâyetiyle vücuda gelmi ş. Hâf ız 
Ali, Tâhirî, Hâf ız Mustafa bu vazifede elhak tam çal ışmışlar. Risale-i Nur’un 
eline bir elmas k ılıç verdiler.
Kardeşlerim,  Bu kudsî hediyeniz bu şehre girdi ği ayn ı zamanda, daha biz 
haber almadan memleketimizde talebeler bir kitaba ba şlad ığı zaman, Kürtçe 
“meftihâne” nâm ında bir ziyafet verdiklerine tam bir misal olarak, Risale-i 
Nur’un be ş talebesi, ayr ı ayr ı köylerde, ne biz, ne onlar postadan haberimiz 
yokken, güya bu kudsî kitab ın meftihânesi olarak her biri, ayr ı ayr ı taamdan 
mürekkep bir küçük ziyafet nev’inde getirdikleri, hiçbir sebep yokken, bütün 
bütün âdete muhalif bir tarzda o be şlerin bu noktada ittifak ı ve tevafuklar ı, 
beşimiz, ben, Emin, Feyzi, Hilmi, Tevfik müttefikan karar verdik ki tesadüf ka-
tiyen imkân ı yok. Demek, buradaki medrese-i nuriyenin meftihânesi olarak, 
rahmet-i ilâhiye taraf ından bir keramet-i nuriyedir.
Hem otuz günden beri ve İnebolu’dan her hafta bir-iki defa geldikleri hâl-
de, hiçbiri gelmeden, birden, sebepsiz, bir has talebe, üç günde yayan olarak, Hizbü’l-Ekber ile beraber geldi. İkinci gün, güya onun için gönderilmi ş gibi; 
matbu Hizbü’l-Ekber-i Nuriye’nin bir k ısm ını ald ı, götürdü.
f
1 (Hâşiye) Evet, bu tokattan, pür şer beşer şirkten şükre girmezse ve Kur’ân’a tarziye vermezse, 
melâike elleriyle de ahcâr- ı semâviye ba şlar ına yağacağını bu sûre bir mâna-y ı işarî ile teh-
dit ediyor.194  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz karde şlerim,
Bu Hizb-i Nuriye benim şahs ıma ait pek büyük bir keramet-i mâneviyesi 
var. Şimdi beyan etmek zaman ı geldi.
Yirmi üç sene evvel, Eski Said, Yeni Said’e ink ılâp ettiği zaman, tefekkür 
mesleğinde gittiği için 1ٍÙَĭَø َאدَةِ×ِĐ ْīِĨ ٌóْĻَì ٍÙَĐَאø ُóَכُّęَÜ sırrını arad ım. Her bir-iki 
senede o s ır, ya Arabî, ya Türkçe bir risaleyi netice verip suret de ğişiyordu. 
Arabî Katre Risalesinden, tâ Âyetü’l-Kübrâ risalesine kadar, o hakikat devam edip suretler de ğiştirerek, tâ Hizbü’l-Ekber-i Nuriye suret-i daimesine girdi. 
Yirmi üç seneden beridir ki ne vakit s ıkılsam ve fikir ve kalbe yorgunluk ve 
usanç gelse, bu hizbin bir k ısm ını mütefekkirâne okumu şsam, o s ıkıntıyı ve 
usanç ve yorgunlu ğu izale ediyordu. Hatta, bilâ-istisna, her gece sabaha ya-
kın dört-be ş saat meşguliyetten gelen usanç ve yorgunluk, o hizbin alt ısından 
birisini okumas ıyla hiçbir eseri kalmad ığı bin defa tekerrür etmi ş. Mühim bir 
hakikati bu hakikat münasebetiyle bu zamanda ehl-i medreseye ve hocalara taalluk eden bir meseleyi beyan ediyorum. Şöyle ki:
Eski zamandan beri ekser yerlerde medrese tâifesi tekkeler tâifesine ser-
fürû etmi ş, yani ink ıyat gösterip onlara velâyet semereleri için müracaat et-
mişler. Onlar ın dükkânlar ında ezvâk- ı imaniyeyi ve envâr- ı hakikati aram ış-
lar. Hatta medresenin büyük bir âlimi, tekkenin küçük bir veli şeyhinin elini 
öper, tâbi olurdu. O âb- ı hayat çeşmesini tekkede aram ışlar. Hâlbuki medrese 
içinde daha k
ısa bir yol hakikatin envâr ına gittiğini ve ulûm-u imaniyede da-
ha sâfi ve daha hâlis bir âb- ı hayat çe şmesi bulundu ğunu ve amel ve ubûdi-
yet ve tarîkattan daha yüksek ve daha tatl ı ve daha kuvvetli bir târik-i velâyet 
ilimde, hakâik-i imaniyede ve Ehl-i Sünnet’in ilm-i kelâm ında bulunmas ını, 
Risale-i Nur, Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın mucize-i mâneviyesiyle açm ış, gös-
termiş; meydandad ır.
İşte, Risale-i Nur’a herkesten ziyade kemâl-i şevkle taraftarâne ve müf-
tehirâne medrese tâifesinden olan ulemâlar ın koşmalar ı lâz ım ve elzem iken, 
maatteessüf, daha medrese ehlinin ekseri, kendi medresesinden ç ıkan bu âb- ı 
hayat çeşmesini ve bu k ıymettar bâki hazinesini tan ımıyor, aram ıyor, muha-
faza edemiyor. Lillâhilhamd, şimdi tam tam ına başlad ılar. Sözler mecmuas ı, 
hem hocalar ı, hem muallimleri Nur’lara çekti.
1 “Bir saat tefekkür, bir sene (nafile) ibadetten daha hay ırlıdır.” el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/423; 
el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  4/314; Aliyyülkârî, el-Masnû’  s. 82; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  
1/370.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   195
Hizb-i Nuriye ba şındaki Türkçe parças ının “tam Arabî bilen” kelime-
sinden sonra bu yaz ılsın: “Veyahut, Âyetü’l-Kübrâ ve Münâcât ve Yirminci 
Mektup risaleleri yan ında bulunan ve okuyan.”
Hem dördüncü sayfan ın nihayetinden ikinci sat ırın başındaki 1َאتِĜَْوْŷِـĤ 
’deki (و )tekaddüm etmi ş, 2َاتِĳْĜَْŷِـĤ yaz ılsın, 3تٌĳُĜ ’un cem’idir.
Hem yirmi ikinci sayfan ın dördüncü sat ırında َאĭِÜَאĭَùَè ِÙَęĻِéَĀ ĹِĘوَ cümle-
sinde, ِÙَęĻِéَĀ ĹِĘوَ kelimesinden sonra Hâf ız Ali ve Tâhirî ve Hâf ız Mustafa ve 
Nazif ilâve edilecek.  4۪įِĤَאáْĨوَأَ kelimesi de 5ْħِıِĤَאáْĨوَأَ yaz ılacak.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki Isparta vilâyetini, eskiden beri bir 
gaye-i hayalim olan bir Medresetü’z-Zehra, bir Câmiü’l-Ezher yapm ış. Sizin 
kalemleriniz, Risale-i Nur’u matbaaya muhtaç etmeyece ğini, böyle k ısa bir 
zamanda bu kadar mükemmel tevafuklu nüshalar ı teksir etmesi, bugün sa-
bahleyin söyledi ğim bir dâvâya, ö ğlene yak ın, sizin bu cennet bahçelerinin 
meyveleri gibi tatl ı ve güzel hediyenizi Emin getirdi; sabahtaki dâvây ı tam is-
pat etti. Dâvâ da budur, demi ştim:
Risale-i Nur’un hizmet etti ği hakâik-i imaniye her şeyin fevkinde oldu-
ğu gibi, bu zamanda her şeyden ziyade onlara ihtiyaç var. Fakat kalbini öl-
dürmüş, nefsi hevesâtla şımarm ış mülhidler, imandaki hakikatin derece-i ih-
tiyac ını inkâr ettiklerinden, “Ehl-i diyanet ve ehl-i ilmi sevkeden, tahrik eden 
makas ıd-ı dünyeviye ve ihtiyacat ıdır.” diye ittiham ediyorlar. O ittihama göre 
de pek insafs ızcas ına onlara ili şiyorlar. Bu bedbaht mülhidleri kat’î bir suret-
te iskât etmek, bilfiil –maddeten– öyle fedakârlar lâz ım ki dünyan ın en mü-
him meşgaleleri, belki büyük zararlar ı onlar ın hakâik-i imaniye ihtiyaçlar ı-
nı susturmuyor. “Acaba öyleleri var m ı?” diye hat ırlar ına geldi. Evet, vard ır: 
İşte Isparta vilâyeti ve havalisi. İşte, Sand ıklı taraf ından üç-dört ay zarf ında 
Risale-i Nur’u her şeye tercih eden efeleri ve mücâhidleri diye dâvâ etmi ştim. 
İki saat sonra, hiç me’mul etmedi ğimiz bir tarzda, Rahmetullah nam ını alan 
Emin, iki sand ıkla o dâvâya iki hüccet gösterdi.
1 …vakitler
2 …r ızıklar
3 rızık
4 ..ve onun gibiler
5 ..ve onlar gibiler196  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Kardeşimiz Kâtip Osman’ ın mektubu, ayr ı ayr ı çok meraklar ıma bir mer-
hem oldu. Cenâb- ı Hak, onun gibi Risale-i Nur’a binler şakirtleri o medrese-i 
nuranîde yeti ştirsin, âmîn...
Ât ıf’ın da Sand ıklı taraf ına gitmesi, muvaffakiyet kazanmas ı, değil bizleri, 
melâikeleri de sevindirdi. Karye-i İrfan nam ı, inşaallah, bir medrese-i nuriye 
olur. Zaten Ât ıf’taki ihlâs, öyle netice verece ğini hissediyordum.
Gül, Nur, mübârek medrese-i nuriye, mâsum ihtiyarlar heyetine binler 
selâm ve selâmetlerine dua ediyoruz.
On üç sene evvel Barla’da, be ş misli bereketle keramet derecesine ç ıkan 
tatl ı lokmalar ı ve o lokmalar ı hediye eden, çok mübârek Hac ı Hâf ız’ı sürûrla 
hat ırımıza getiren bu yeni gelen tatl ı lokmalar ı, beş çeşit tatl ı geldi. Her bir ta-
nesine sizlere Cenâb- ı Hak cennette binler cennet tatl ılar ı versin, âmîn…
f
Aziz karde şim Hüsrev,
Cenâb- ı Hak, merhumeyi ma ğfiret eylesin. Ve sana ve onun evlâtlar ına 
sabr- ı cemil ihsan eylesin. Ben de mateminize cidden hissedar ım. Senin a ğla-
mana ve a ğlayan mektubuna i ştirak ettim.
Evet, sen de benim gibi, dünyayla iki cihetle alâkan kesiliyor. Hem öyle 
lâz ım. Senin gibi Risale-i Nur’un bir fedaisi, alâkas ı olmamal ı ve alâka peyda 
etmemeli. Alâkal ı olsa, fevkalâde bir sebat, bir ihlâs ın lüzum ile beraber, baz ı 
ârızalar içinde sars ılır, tam fedakârl ık edemez.
O havalinin kahramanlar ı elhak müstesnad ırlar. Alâkalar onlar ı sarsm ı-
yor. Fakat baz ılar ı, Hüsrev gibi, Said gibi ve Ât ıf ve emsali gibi bütün bütün 
alâkas ız da bulunmak lâz ım. O merhume şimdiye kadar, Risale-i Nur’un has 
talebeleri içinde daima, her gün yüz defaya yak ın ve hususî ismiyle de bir de-
fa fecirde, mânevî kazançlar ımıza on senedir hissedard ır. Şimdi vefat ından 
sonra ismiyle her gün çok defa hususî dualarda hissedar oldu ğu zaman gibi, 
yine yüz defa hissedar oluyor.
Aziz karde şim Hüsrev! Seninle çok konu şmak istiyorum. Fakat bu daki-
kada o kadar vaktim dard ır ki ziyarete gelen dost dört-be ş adama kar şı “Beni 
meşgul etmeyiniz.” diye lüzumsuz hiddet ettim. Her neyse... Oradaki karde ş-
lerimize hasret ve i ştiyakla pek çok selâm ve selâmetlerine dua ediyorum. 
Buradaki karde şleriniz de sizi tâziye ve oradaki karde şlerine arz- ı hürmetle se-
lâm ediyorlar. fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   197
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Hizb-i Nurî’de, hem 1ٍÙَĐَאø ُóَכُّęَÜ sırrı, hem küllî bir ubûdiyet bulundu-
ğundan; şimdi bu vakitte, kuvvetli bir emâreyi mü şâhede ettim. Bugün 
Risale-i Nur’un Hizb-i Nurî’sinden bir k ısm ını ve Cevşenü’l-Kebîr’den dahi bir 
kısm ını okurken gördüm ki kâinat ın enva ını ve âlemlerini Yirmi Dokuzuncu 
Mektub’un âhir k ısm ı ve 2َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا رُĳُĬ ُّٰųاَ âyetinin beyan ında, se-
yahat-i kalbiyeyle, her bir ism-i ilâhi bu kâinattaki bir âlemi nurland ırdığı-
nı ve zulümât ı dağıttığını gördüğüm gibi; aynen ve daha ba şka bir şekilde, 
Cevşenü’l-Kebîr ve Risale-i Nur ve Hizb-i Nurî dahi kâinat ı baştan başa nur-
land ırıyor, zulümât karanl ıklar ını dağıtıyor, gafletleri, tabiatlar ı parça parça 
ediyor; ehl-i gaflet ve ehl-i dalâletin alt ında saklanmak istedikleri perdeleri 
yırtıyor gördüm, kâinat ı envâ ıyla pamuk gibi hallaç ediyor, taraklarla tar ıyor 
müşâhede ettim. Ehl-i dalâletin bo ğulduğu en son ve en geni ş kâinat perde-
lerinin arkas ında envâr- ı tevhidi gösteriyor.
Ezcümle : İki gün evvel, ism-i Hakem nüktesini okuyan bir Nak şî der-
vişi, güneşin ve manzumesinin bahsini, Risale-i Nur mesle ğine veçh-i tat-
bikini anlamam ış. Demiş: “Bu da ehl-i fen ve kozmo ğrafyac ılar gibi bah-
seder.” tevehhüm etmi ş. Yan ımda ona okundu, ay ıldı. “Bu bütün bütün 
başkad ır.” dedi. Demek kozmo ğrafyac ılar gibi, ehl-i fennin en son ve ge-
niş nokta-y ı istinatlar ı ve medar- ı gafletleri olan perdelerde nur-u ehadi-
yeti gösteriyor. Orada da dü şmanlar ını takip ediyor, en uzak tahassun-
gâhlar ını bozuyor. Her yerde, huzura bir yol gösteriyor. E ğer güneşe kaç-
sa, ona der: “O bir soba, bir lâmbad ır. Odununu, gazya ğını veren kimdir? 
Bil, ay ıl!” Başına vurur.
Hem kâinat ı baştan başa aynalar hükmünde tecellîyat- ı esmâya maz-
hariyetlerini öyle gösteriyor ki gafletin imkân ı olmuyor. Hiçbir şey huzu-
ra mâni olmuyor. Ehl-i tarîkat ve hakikat gibi huzur-u daimî kazanmak için kâinat ı ya nefyetmek veya unutmak daha hat ıra getirmemek de ğil, 
belki kâinat kadar geni ş
 bir mertebe-i huzuru kazand ırdığını ve geniş ve 
küllî ve daimî kâinat vüs’atinde bir ubûdiyet dairesini açt ığını gördüm.
Daha var; fakat şimdi bu kadar yazd ırıldı. 
f
1 “Bir saat tefekkür, (bir sene nafile ibadetten daha hay ırlıdır.)” el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/423; el-
Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  4/314; Aliyyülkârî, el-Masnû’  s.82; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  1/370.
2 “Allah göklerin ve yerin nûrudur.” (Nûr sûresi, 24/35)198  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu defa Hâf ız Ali’nin ve Halil İbrahim’in ve Lütfü’nün bir vârisi 
Abdullah’ ın, ehemmiyetli üç mektuplar ını ald ım. Hâf ız Ali’nin Hizb-i Kur’ânî 
ve Hizb-i Nurî’deki yanl ışlardan teessürünü bildiriyor. Katiyen o bilsin ki o 
ve Tâhirî ve Hâf ız Mustafa ve arkada şlar ının gayretleriyle tab edilen o iki 
Hizb, bu zamanda, bu şerâit içinde gayet parlak bir muzafferiyet-i nuriyedir. 
Onlar ın defter-i a’mâline, her tarafta hasenâtlar ı geçirilir. Kim okusa, onlar ın 
hissesi var. Yanl ışlar ı, tahminimizden çok azd ır. Lillâhilhamd, kolayca tashih 
ettik. Lây ık ellere girmi ş.
Halil İbrahim’in, Risale-i Nur hakk ında gayet tatl ı ve güzel ve mutab ık 
temsili ve tavsifi, içinde samimî ihlâs ından ve kanaat ından geldi ği cihetle, biz-
ce gayet parlak ve edîbâne dü şmüş. Risale-i Nur’a ait k ısm ını Lâhikaya yaza-
cağız. Hakikaten, Risale-i Nur’un mühim ve sebatkâr ve daimî bir rüknü ol-
duğuna şüphe kalmam ış. Ona ve rüfekâs ına her gün hususî dualar ımıza, ka-
zançlar ımıza, hususan İnce Mehmed hissedar olmalar ını ve selâm ımızı tebliğ 
edersiniz.
Merhum Lütfü’nün ciddî ve hakikî bir vârisi olan Abdullah’ ın mektu-
bunda, Risale-i Nur’la alâkadar olan ba şta Tâhirî ve babas ı ve Ali ve Vehbi, 
Şükrü, Mustafa, Mehmed, Hüseyin, Mehmed, Hakk ı ve bilhassa eskiden 
Risale-i Nur’da mevkii bulunan Büyük Zühtü gibi karde şlerimizin selâmlar ı 
beni çok ziyade mesrur eyledi. Ben de o karde şlerimize hem selâm hem dua, 
hem istid’â ediyorum. Onun mektubundaki suâller ise, şimdi bu dakikada ise 
zihnim ba şka yerle me şgul; onlar ın cevab ına bakam ıyor.
Üçüncü mesele:  Bir karde şimiz, kusurunu görmedi ği münasebetiyle, 
onu ikaz için yaz ılm ış ince bir meseledir. Belki size faydas ı olur, diye yazd ık.
Bir zaman, evliya-y ı azîmeden, nefs-i emmâresinden kurtulanlardan bir-
kaç zâttan, şiddetli mücahede-i nefsiyeler ve nefs-i emmâreden şekvâlar ını 
gördüm. Çok hayret ediyordum. Hayli zaman sonra, nefs-i emmârenin kendi desaisinden ba şka, daha şiddetli ve daha ziyade söz dinlemez ve daha ziya-
de ahlâk- ı seyyieyi idame eden ve heves ve damar ve âsâb, tabiat ve hissiyat 
halitas ından ç ıkan ve nefs-i emmârenin son tahassungâh ı bulunan ve nefs-i 
emmâreyi tezkiyeden sonra onun eski vazife-i seyyiesini gören ve mücahe-deyi âhir ömre kadar devam ettiren bir mânevî nefs-i emmâreyi gördüm. Ve anlad ım ki o mübârek zâtlar, hakikî nefs-i emmâreden de ğil, belki mecazî bir 
nefs-i emmâreden şekvâ etmi şler. Sonra gördüm ki İmam Rabbânî dahi bu 
mecazî nefs-i emmâreden haber veriyor.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   199
Bu ikinci nefs-i emmârede şuursuz kör hissiyat bulundu ğu için, ak ıl ve 
kalbin sözlerini anlam ıyor ve dinlemiyor ki onlarla ıslah olsun ve kusurunu 
anlas ın. Yaln ız tokatlar ve elemlerle nefret edip, veya tam bir fedaili ğe her his-
sini maksad ına feda etsin. Ve Risale-i Nur’un erkânlar ı gibi, her şeyini, enâni-
yetini b ıraks ın. Bu acîb as ırda dehşetli bir aşılamak ve şırıngayla hem hakikî, 
hem mecazî iki nefs-i emmâre ittifak edip öyle seyyiâta, öyle günahlara seve-rek giriyor. Kâinat ı hiddete getiriyor. Hatta kendim, bir dakika zarf ında, yirmi 
paral ık bir s ıkıntıyla, altm ış liral ık bir haseneye tercih etmeye çal ıştım.
Hem on dakika zarf ında, büyük bir mücahede-i mânevîde, benim cep-
hemde, k ırk ikilik bir top gibi dü şmanlar ıma at ıp yol açt ığı hâlde, o iki nefs-i 
emmârenin, muvakkat bir gaflet f ırsat ında, hodgâml ık ve meyl-i tefevvuk gi-
bi gayet zulümlü ve zulümâtl ı hissiyle, büyük bir şükür ve te şekkür yerine, 
“Niçin ben atmad ım?” diye, en çirkin bir riyâ ve rekabet damar ı
nı hisset-
tim. Cenâb- ı Hakk’a yüz bin şükür ediyorum ki Risale-i Nur ve bilhassa İhlâs 
Risaleleri, o iki nefsin bütün desâisini izale ve onlar ın açt ığı yaralar ı tedavi et-
tiği gibi, o bir dakika ve on dakikadaki hâletleri birden izale etti. Ve mânevî bir 
istiğfar olan kusurumu bildim. O hatan ın muaccel cezas ı olan içindeki elem-
den ve azaptan kurtuldum.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ederiz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Birden ruhuma gelmi ş bir endişeyi beyan ediyorum.
Ehl-i dalâlet, Risale-i Nur’un elmas k ılıçlar ına mukabele edemedikle-
ri için, şakirtleri içinde, derd-i mai şet cihetinden ve bahar mevsimi gafle-
tinden istifade ederek –me şrepler veya hissiyatlar ı muhalefetinden zay ıf 
damarlar ı bulup– şakirtleri içindeki tesânüdü sarsmak istediklerini his-
settim ve anlad ım. Sak ın, çok dikkat ediniz, içinize bir mübayenet dü ş-
mesin. İnsan hatadan hâli olamaz; fakat tevbe kap ısı aç ıktır.
Nefis ve şeytan, sizi, karde şinize kar şı itiraza ve hakl ı olarak tenkide 
sevkettiği vakit, deyiniz ki: “Biz, de ğil böyle cüz’î hukukumuzu, belki ha-
yat ımızı ve haysiyetimizi ve dünyevî saadetimizi Risale-i Nur’un en kuv-
vetli râb ıtas ı olan tesânüde feda etmeye mükellefiz. O bize kazand ırdığı 
netice itibar ıyla dünyaya, enâniyete ait her şeyi feda etmek vazifemizdir.” 200  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
deyip nefsinizi susturunuz. Medar- ı nizâ bir mesele varsa me şveret ediniz. 
Çok s ıkı tutmay ınız; herkes bir me şrepte olmaz. Müsamahayla birbirine 
bakmak şimdi elzemdir.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ederiz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki bu gaflet mevsimi olan baharda ve 
derd-i mai şet belâs ında, Risale-i Nur fütuhat ında devam ediyor. İstanbul’dan 
yaz ıyorlar ki oraya giden, ba şta Hüsrev’in Mu’cizât- ı Ahmediye’si olarak, ri-
saleleri her kim görmü ş ve okumu şsa, başta Fetva Emini Ali R ıza olarak her-
kes hayret ve istihsan ile, “Bu tarz- ı ifade ve ispat ve beyan, hiçbir kitap-
ta bulmam ışız. Bu şerâit içinde böyle eserler hiç kimseye müyesser olma-
mış.” deyip, kemâl-i i ştiyakla kar şılıyorlar. Ve Ankara’da, dünyaca yüksek 
makamlarda, askeriye heyetinde, kemâl-i i ştiyak ve takdirle Risale-i Nur’u 
yaz ıp okutturuyorlar. Ba şta Miralay Mehmed Yümnü olarak, mühim askerî 
paşalar ı, “Risale-i Nur iman kurtar ıcıdır.” diye takdirkârâne tam teslimiyetle 
okuyup istifade ediyorlar. Hatta burada da pek çok ayr ı ayr ı tarzda Risale-i 
Nur aleyhinde yapt ıklar ı desiseler ve tedbirler ve şakirtleri so ğutmak ve sars-
mak plânlar ı, hususan derd-i mai şet belâlar ı, Risale-i Nur’un inki şafını dur-
durmuyor, günden güne tevessü ediyor. Hatta en ziyade hücum edenler da-hi, perde alt ında istifadeye çal ı
şıyorlar. Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki 
inâyet-i ilâhiye ve himâyet-i rabbaniye devam ediyor. Fakat, yaln ız ehemmi-
yetli bir plânla, ayr ı bir cephede, mütemerrid münaf ıklar taraf ından bir hü-
cum var. Çok ihtiyat ve dikkat ve sebat ve tesânüd lâz ımd ır ki tâ onlar ın bu 
plân ı da akîm kals ın. Plân da budur: “Risale-i Nur talebeleri içinde tesânü-
dü bozmak.”
On sekiz seneden beri hakk ımızda programlar ı, has talebeleri bizden ka-
çırmak, soğutmak idi. Bu plânlar ı akîm kald ı. Şimdi tesânüdü bozmak ve ba-
zı menfaat-perest, fakat ehl-i ilim ve ehl-i dinden, Risale-i Nur’un cereyan ına 
karşı rakip ç ıkarmak suretiyle inti şarına zarar vermeye çal ışıyorlar.
Hem Ramazan Risalesi’nin âhirinde nefs-i emmâreyi, her nevi azaptan 
ziyade, açl ıkla temerrüdünü terk etti ği gibi; şimdiki ehl-i nifak ın mütemer-
ridane sefahetinin cezas ı olarak, umuma ve mâsumlara da gelen bu açl ık 
ve derd-i mai şet belâs ından ehl-i dalâlet istifade edip, Risale-i Nur’un fakir KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   201
şakirtlerinin aleyhine istimâl etmek ihtimali var. Madem şimdiye kadar ekse-
riyet-i mutlaka ile Risale-i Nur şakirtleri, Risale-i Nur hizmetini her belâya, her 
derde bir çare, bir ilâç bulmu şlar; biz her gün hizmet derecesinde, mai şette 
kolayl ık, kalbte ferahl ık, s ıkıntılara genişlik hissediyoruz, görüyoruz. Elbette 
bu dehşetli yeni belâlara, musibetlere kar şı da, yine Risale-i Nur’un hiz-
metiyle mukabele etmemiz lâz ımd ır.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ediyoruz.
f
Aziz, s ıdd ık, mübârek, Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın bir veçh-i i’câz ını 
harika kalemiyle gösteren ve mütemadiyen defter-i hasenât ına, o yazd ığı 
Kur’ân’lar ı okuyanlar ın sevaplar ı yaz ılan k ıymettar Hüsrev,
Bana gönderdi ğin iki mübârek nüshadan birincisini size, Hilmi Beyle 
gönderdim. Bir hiss-i kablelvuku ile, sen; “Isparta’dan ayr ılacaks ınız.” diye 
ikisini birden bize göndermi ştin. Çok da iyi oldu. Şimdi Isparta, Medresetü’z-
Zehrâ-y ı Ekber ve Medrese-i Nuriye-i Kübrâ oldu ğundan, bu kudsî eser, ora-
da, hususan şuhûr-u selâse gelmek üzere bir zamanda lâz ımd ır. İnşaallah, 
orada da, bizim gibi cüzleriyle taksimle hatmeler okunacak.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu defa, Hâf ız Ali’nin mektubunda büyük bir be şaret hissettik ki 
Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ımızı tab edilecek esbap var, mâniler yok. Madem 
mübârek Hüsrev geldi; en birinci hak, bu meselede onundur. Ve madem iki Ali ile Tâhirî, Hâf ız Mustafa, harika tesânüdleriyle ve şimdiye kadar bü-
tün Risale-i Nur talebelerini sevindiren ve ehl-i iman ı memnun ve minnettar 
eden meydandaki hizmetleriyle ve kahraman Rü ştü’nün lâyetezelzel sadâka-
ti ile, Hüsrev ile beraber bu büyük ve a ğır ve k ıymettar hizmet-i Kur’âniye’ye 
kemâl-i tesânüdle çal ışmak lâz ımd ır.
Sak ın! Dikkat ediniz, ihtilâf- ı meşrebinizden ve zay ıf damarlar ınızdan ve 
derd-i mai şet zaruretinizden ehl-i dalâlet istifade edip, birbirinizi tenkit ettirme-
ye meydan vermeyiniz. Me şveret-i şer’iyye ile reylerinizi te şettütten muhafa-
za ediniz. İhlâs Risalesi’nin düsturlar ını her vakit göz önünüzde bulundurunuz. 
Yoksa, az bir ihtilâf bu vakitte Risale-i Nur’a büyük bir zarar verebilir. Hatta siz-den saklamam, i şte şimdi Feyzi de Emin de biliyorlar ki mâbeyniniz de gayet 202  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ehemmiyetsiz bir tenkit, bize burada zarar veriyor gibi, size, hiç bilmedi ğim 
hâlde, bu noktaya dair iki mektup yazd ım ve ruhen çok endi şe ediyordum. 
“Acaba yeni bir taarruz mu var?” diye muztarip idim.
Hem, o zarardand ır ki mübârek Hüsrev’in gelmesiyle yeni bir şevk ve 
süratle bize Hizb-i Nurî’nin arkas ına ilhak edilen münâcât parças ı on beş gün 
tehire uğrad ı. On beş gün evvel bize gelece ğini tahmin ediyordum. İnsan ku-
sursuz olmaz ve rakipsiz de olmaz. Risale-i Nur’un kahraman şakirtleri her 
müşkülâta galebe ettikleri gibi; in şaallah, bu ehemmiyetli ve deh şetli mev-
simde yine galebe ederler. Safvet ve ihlâslar ını bozmayacaklar ve hizmetle-
rine fütur getirmeyecekler. Siz, tedbir-i maddiyeyi benden daha iyi bilirsiniz; fakat madem Hüsrev ile Rü ştü, Risale-i Nur’da çok ehemmiyetli rükünlerdir. 
Hem etraflar ında, Risale-i Nur’un çok ehemmiyetli şakirtleri var. Ve madem 
Hâf ız Ali, Tâhirî, Hâf ız Mustafa, Küçük Ali Risale-i Nur hizmetinde muvaffa-
kiyetleri ile tam makbul olduklar ı tahakkuk etmi ş; bu iki cereyan ba ştaki iki 
göz gibi olmal ı. Tam bir tesânüd lâz ım ki bu a ğır defineye omuzlar ı dayana-
bilsin.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ederiz.
f
Sava medrese-i nuriyenin k ıymettar bir talebesi Marangoz Ahmed’in gü-
zel ve halis manzumesi bizi memnun edip, Lâhika’ya girdi. Hususan Risale-i Nur’un sandalyesinden mâsumlar ı inmedikleri ve “O nurlu sandalyede otu-
ran; yang ınlar, tuğyanlardan kurtulur.” diye sözleri, güya, tam Medresetü’z-
Zehrâ’n ın hakikî bir talebesi, istikbalden zaman ımıza gelmiş bize teselli veri-
yor ve mâsum talebelerin ço ğalmas ını müjde veriyor.
Risale-i Nur’un telifi ba şında baş kâtip Şaml ı Hâf ız Tevfik’in haremi mer-
hume Zehra, ben Barla’da iken, Şaml ı Hâf ız Risale-i Nur’u yazmas ına çal ış-
mak için, o merhume, Hâf ız’ın bedeline belinde odun ta şımakla odun getiri-
yordu ve Hâf ız’ın işlerini görüyordu, tâ Nur’lar ı yazs ın. Biz de o merhumeyi, 
o iyiliğine mukabil, Risale-i Nur’un vefat etmi ş has talebeleri içinde o vakitten 
beri duam ızda şerik ediyoruz, hem dua edece ğiz.
fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   203
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu defa beni çok mesrur eden ve şükre teşvik eden ve bu s ıralarda hâs ıl 
olan endi şemi izale eden ve Isparta vilâyeti mânevî Medresetü’z-Zehrâ oldu-
ğunu ve Isparta şakirtleri sebat ında ve sadâkatte her yere fâik olduklar ını gös-
teren Risale-i Nur erkânlar ından üç-dört mektup ve o mektupta isimleri bulu-
nan has karde şlerimin, Risale-i Nur’a hizmet ve kalemleri ile yard ım cihetinde 
bize gösterdikleri fedakârâne ulüvv-ü cenâb, böyle bir zamanda ve böyle bir mevsimde gayet parlak bir inâyet-i rabbâniye oldu ğuna kanaatimiz var.
Nur fabrikas ındaki Ali’ler ve Tâhirî’nin istedikleri mucizeli Kur’ân’ ımızla 
i’câz- ı Kur’ân, zeyilleri ile beraber, İstanbul’da Hâf ız Emin’in yan ındad ır; okut-
turuyorlar ve yazd ırıyorlar. İsterseniz benim nüsham ı Hâf ız Emin’den al ınız, 
onun yerine güzelce zeyilli nüshan ızdan birisini veriniz, yan ında kals ın.
Kur’ân’ ın son yaz ılan nüshas ını da lüzum oldu ğu ve bilfiil İstanbul’a tab 
etmek için geldi ğiniz zaman gönderece ğim. Hüsrev’in uzun ve tesirli ve k ıy-
mettar mektubu ve hâ şiyesinde kahraman Rü ştü’nün küçücük mektubu ve 
pek çok alâkadar oldu ğu ehemmiyetli karde
şlerimizin kalemleriyle bize yar-
dımlar ı ve Risale-i Nur’la i ştigali her şeye tercih etmeleri ve Hüsrev’in de mü-
temadiyen geleliden beri çal ışmas ı ispat ediyor ki Isparta tamam ıyla Risale-i 
Nur’a sahip olmu ş ve bir Said yerinde bin Said’i bulmu ş. Cenâb- ı Hakk’a ni-
hayetsiz şükür, senâ ve hamd olsun. Mucizeli Kur’ân’ ımızın matbaa ve teclid 
masraf ı otuz bin liraya ç ıkmas ı cihetiyle; bu azîm mesele şimdilik tehir etme-
sine mecburiyet var. Refet Bey’in bizi hayrete dü şüren hayretli ve garip mek-
tubunun ba ştaki k ısm ı, Lâhika’ya, medar- ı ibret olarak yaz ıyoruz. Ve bilhas-
sa “Ene ve Zerre nam ındaki Otuzuncu Söz’ü her müminin ezber etmesi za-
rurîdir.” demesi; ve o eserin k ıraatinden sonra Barla’da Abdurrahim nam ını 
kazanan ve “Yâ Rahîm, yâ Rahîm!” zikrini bize i şittiren mübârek kedinin bir 
kardeşi olarak di ğer mübârek bir kedi, ezan- ı Muhammedî’yi (aleyhissalâtü vesse-
lâm) müştâkane, insan gibi dinlemesi, bize de sizin kadar hayret ve sürûr ver-
di. Ve ezan- ı Muhammedî’yi (aleyhissalâtü vesselâm)  tam zuhuruna i şaret müjdesi 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.204  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
telâkki ettik. Ve Kâtip Osman ve Mehmed Zühtü gibi hizmet-i Kur’âniye’de 
eski ve ehemmiyetli ve k ıymettar Tenekeci Mehmed’in de rüyas ı ehemmiyet-
lidir. Allah hayretsin. Isparta için çok hay ırlıdır; onun içinde ehemmiyetli bir 
müjde var.
Refet karde şimizin mektubu dört cihetle beni memnun etmi ş. Zaten 
eskiden beri Hüsrev, Refet, Rü ştü, hayalimde, tasavvurumda birle şmişler. 
Cenâb- ı Hakk’a şükür ki onlardan ümit etti ğim kemâl-i sadâkat ve sebat de-
vam ediyor.
Hem Hüsrev’in ve Hâf ız Ali’nin mektuplar ında isimleri bulunan sebat-
kâr karde şlerime ve Kâtip Osman ve Mehmed Zühtü ve Isparta Hâf ız Ali’si ve 
Sava kahramanlar ına birer birer selâm ve dua ediyoruz. Şimdi bu mektubu 
yazarken, Risale-i Nur santral ı Sabri’nin mektubunu Emin getirdi. Açt ık, yağ-
mursuzluk bahsine dair Risale-i Münâcât’ ın kesretle yaz ılmas ı bereketiyle ya ğ-
murun gelmesi ve rahmet-i ilâhiyenin fakir fukaraya imdat edilmesini yazd ığı-
nı gördük. Benim için ehemmiyetli bir meseleyi halletti.
Burada da ya ğmura şedit ihtiyaç vard ı. Yağmur gelecek hiçbir alâmet his-
setmiyorduk. Bu kaht zaman ında yağmursuzluk, fakir fukaraya çok a ğır gel-
mişti. Ben üç defa, namazdan sonra, mâsum fukaralar ı ve aç kalan hayvan-
lar ı Risale-i Nur’u şefaatçi yap ıp dua ettik. Birden, ayn ı gece, me’mulümüzün 
fevkinde, duan ın tam kabulünü gördük. Ben hayretle, bu cüz’î duam ız, bu 
küllî meseleye ne derece dahli oldu ğunu bilemedim. Dedim: “Her hâlde çok 
mühim dualara, duam ız da, binden bir hissesi olmu ş.” Şimdi tahakkuk etti ki; 
Isparta nuranîleri, nurlu mânevî dualar ı, bizi de o rahmetten hissedar eyledi. 
Hatta o duama arkamdan âmîn diyenlerden Feyzi’ye, bu manay ı, bu hayre-
timi de ona şimdi söyledim. Evvelce söyleseydim, onun hüsn-ü zann ını tâdil 
edemeyecektim. Çünkü o, Üstad ına en büyük hisse veriyor.
Sabri’nin mektubunda, S ıdd ık Süleyman ve Barla’daki karde şlerimizin 
selâmlar ı ve eski alâkalar ını tam muhafaza eylemeleri, Barla’daki hayat ımı ta-
hassürle hat ırlatt ırdı. Ben de onlara çok selâm ederim.
Mübârek Hüsrev, mektubunda, has karde şlerimizden Refet, Rü ştü, Kâtip 
Osman, Osman Nuri, Ât ıf ve Feyzi’nin bir yâdigâr- ı tahattur olarak, birer nüs-
ha yaz ılar ını bizlere hediye edilmelerini yaz ıyor. Cenâb- ı Hak, onlara, yazd ık-
lar ı her bir harfe mukabil bin hasene versin, âmîn...
fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   205
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Her vakit ihtiyat iyidir . Zaten Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh)  de kera-
metkârane bize ihtiyat ı tavsiye ediyor. Şimdi, Şark taraf ında yeni bir hâdise: 
Bir şeyh taraf ından, kendi müridleri ve halifeleri  vâs ıtas ıyla din lehinde, es-
kiden beri me şhur olmu ş Şeyh Ahmed nam ında türbedâr- ı nebevî taraf ın-
dan vasiyetname-i Peygamberî (aleyhissalâtü vesselâm)  nam ında bir eser; o hava-
lide gezmi ş, intişar etmiş. Oralarda çal ışan kahraman Selâhaddin’i bir dere-
ce ihtiyata sevkedip, bütün siyasetlerin fevkinde ve siyasetlere tenezzül etme-yen Risale-i Nur cereyan ı, öyle siyasete temas edebilen cereyanlarla i ştiraki 
görünmemek için, daha ziyade ihtiyat ve tevakkufa mecbur olmu ş. Bugün, 
beş ay, Ankara’ya bir vazifeyle gitmek için buraya geldi. Bir hafiye onu ta-
kip edip o da arkas ından girdi. Ben o casusa, Selâhaddin kalkt ıktan sonra, 
dedim ki:
Risale-i Nur ve ondan tam ders alan biz şakirtleri, de ğil dünya siya-
setlerine, belki bütün dünyaya kar şı da Risale-i Nur’u âlet edemeyiz ve 
şimdiye kadar da etmemi şiz. Biz ehl-i dünyan ın dünyalar ına kar ışmıyo-
ruz. Bizden zarar tevehhüm etmek divaneliktir.
Evvelâ : Kur’ân bizi siyasetten men etmi ş, tâ ki elmas gibi hakikatle-
ri, ehl-i dünyan ın nazar ında cam parçalar ına inmesin.
Sâniyen : Şefkat, vicdan, hakikat bizi siyasetten men ediyor. Çünkü 
tokata müstehak dinsiz münaf ıklar onda iki ise, onlarla müteallik yedi-se-
kiz mâsum bîçâre, çoluk-çocuk, zay ıf, hasta, ihtiyarlar var. Belâ ve musi-
bet gelse, o sekiz mâsumlar o belâya dü şecekler. Belki o iki münaf ık din-
siz, daha az zarar görecek. Onun için, siyaset yoluyla, idare ve âsâyi şi ih-
lâl tarz ında, neticenin husulü de me şkûk oldu ğu hâlde girmek, Risale-i 
Nur’un mahiyetindeki şefkat, merhamet, hak, hakikat şakirtlerini men 
etmiş.
Sâlisen : Bu vatan, bu millet ve bu vatandaki ehl-i hükûmet, ne şekil-
de olursa olsun, Risale-i Nur’a e şedd-i ihtiyaçla muhtaçt ırlar. Değil kork-
mak veyahut adâvet etmek, en dinsizleri de onun dindârâne, hakperes-tâne düsturlar ına taraftar olmak gerektir. Me ğer ki bütün bütün millete, 
vatana, hâkimiyet-i İslâmiye’ye h ıyanet ola.
Çünkü bu millet ve vatan, hayat- ı içtimaiyesi ve siyasiyesi anar şilikten kur-
tulmak ve büyük tehlikelerden halâs olmak için, be ş esas lâz ım ve zarurîdir:206  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Birincisi:  Merhamet.
İkincisi:  Hürmet.
Üçüncüsü:  Emniyet.
Dördüncüsü:  Haram ve helâl ı bilip haramdan çekilmek.
Beşincisi:  Serseriliği b ırak ıp itaat etmelidir.
İşte Risale-i Nur, hayat- ı içtimaiyeye bakt ığı vakit bu be ş esas ı temin edip, 
hem âsâyi şin temel ta şını tesbit ve temin eder. Risale-i Nur’a ili şenler katiyen 
bilsinler ki onlar ın ilişmesi, anar şilik hesab ına, vatan ve millete ve âsâyi şe düş-
manl ıktır. İşte bunun hülâsas ını o casusa söyledim. Dedim ki:
“Seni gönderenlere böyle söyle. Hem de ki: On sekiz senedir bir defa 
kendi istirahati için hükûmete müracaat etmeyen ve yirmi bir ayd ır dün-
yay ı hercümerç eden harplerden hiçbir haber almayan ve çok mühim ma-
kamlarda çok mühim adamlar ın dostâne temaslar ını istiğna edip kabul 
etmeyen bir adama, ondan korkup, tevehhüm edip, dünyan ıza kar ışmak 
ihtimali ile evhama dü şüp tarassutlarla s ıkıntı vermekte hangi mana var? 
Hangi maslahat var? Hangi kanun var? Divaneler de bilirler ki ona ili ş-
mek divaneliktir.”  dedik. O casus da kalkt ı gitti.
Umum karde şlerimize, hususan erkânlara ve matbaac ılara, hususan 
Hizb-i Nuriye’nin nâ şirleri olan Hâf ız Ali, kahraman Tâhirî ve Hâf ız Mustafa 
ve rüfekalar ına birer birer selâm ediyoruz.
f
Aziz, s ıdd ık, mübârek karde şlerim,
Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükrediyorum ki bu acîb zamanda, sizin gibi hâlis, 
muhlis, mahviyetli, fedakâr karde şleri bize ihsan eylemi ş.
Bu defa Hüsrev’in, Hâf ız Ali’nin, Hâf ız Mustafa’n ın, Küçük Ali’nin birbi-
rine hitaben yazd ıklar ı dört mektuplar ını okudum. En derin kalbimde bir sü-
rûr, bir hiss-i şükran, bir memnuniyet hissettim. Bu çok k ıymettar karde şleri-
min ne derece âli himmet ve yüksek ruhlu, Risale-i Nur hizmetinde ne derece fedakâr olduklar ını anlad ım. 
Ve Risale-i Nur böyle kuvvetli ve hâlis ellere 
tevdi edildi ğinden, bize kat’î kanaat verdi ki Risale-i Nur ma ğlûp olmaya-
cak. Bu kuvvetli tesânüd onu daima ya şatt ırıp parlatt ıracak.
Evet, karde şlerim, sizler, ihlâs s ırrını tam muhafaza ediyorsunuz. Bu 
kadar esbab- ı tefrika içinde vahdetinizi muhafaza, hakikaten bir harikad ır. KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   207
Hâf ız Ali’nin hakikaten müstesna bir mahviyet ve tevazu içinde ihlâs ı ve fenâ 
fi’l-ihvan düsturunu muhafaza etmesi.. ve Hüsrev’in hakikaten tedbirce ba-na ihtiyaç b ırakmayacak bir derecede tedbir ve dirâyeti ve Hâf ız Ali gibi yük-
sek ihlâs ı ve mahviyeti.. Hâf ız Mustafa’n ın hizmet-i nuriyede büyük iktidar ı 
içinde kuvvetli bir sadâkati ve fedakârâne teslimiyeti.. ve hem Abdurrahman, hem Lütfü, hem Hâf ız Ali manas ını taşıyan büyük ruhlu Küçük Ali; Risale-i 
Nur hizmetini dünyada her şeye tercihen hayat ının en büyük maksad ı yap-
mas ı ve sebeb-i ihtilâfa kar şı kuvvetli mukavemeti bulundu ğunu bu dört mek-
tubunuz bana bildirdi.
Ayn ı sistemde, meselede alâkadar kahraman Tâhirî ve kahraman 
Rüştü’nün dahi ayn ı hakikatte ve ayn ı ahlâkta bulunduklar ını hiç şüphe etmi-
yoruz. Bu alt ı rüknün, bu muvakkat sars ıntıdan, hakikî bir tesânüdle birbirine 
el ele, omuz omuza, ba ş başa vermesi, alt ı yüz, belki alt ı bin k ıymet-i mâne-
viyeyi al ıyor diye, Cenâb- ı Hakk’a Risale-i Nur hesab ına hadsiz şükür ediyo-
ruz ve sizi de tebrik ediyoruz. Isparta içindeki has ve hâlis karde şlerimizden, 
bu âhir mektuplarda, Mehmed Zühtü, Isparta Hâf ız Ali’sinden haber alama-
dığımdan merak ettim. Rahats
ız değiller mi?
Sand ıklı taraf ından, kemâl-i şevkle ve ciddiyetle faaliyette bulunan Hasan 
Ât ıf kardeşimizin bir mektubundan anlad ım ki orada, perde alt ında faaliyetini 
durdurmak için baz ı hocalar, bir k ısım tarîkata mensup adamlar ı  vâs ıta edip 
fütur veriyorlar. Hâlbuki mesle ğimiz, müsbet hareket etmektir. De ğil mübare-
ze, belki ba şkalar ı düşünmeye de mesle ğimiz müsaade etmiyor.
Hem, mü şterileri de aramaya mecbur de ğiliz. Müşteriler yalvarmal ı. O 
kardeşimiz, hakikaten hâlis ve tam sâd ık; kalemi gibi kalbi, ruhu da güzel; fa-
kat birden her şeyi mükemmel ister, onun için b ıraz s ıkıntı çeker. Mümkün ol-
duğu kadar hem ihtiyat etsin, hem mübtedi hocalara mübareze kap ısını aç-
mas ın. İnşaallah, Cenâb- ı Hak onu muvaffak eder. O m ıntıkada kendi gibi 
hâlis rükünleri bulur; belki de bulmu ş.
Biz, başta onu ve onun etraf ındaki Risale-i Nur şakirtlerini tebrik ediyo-
ruz. Onlar ın az hizmetlerine çok nazar ıyla bak ıyoruz. Ben buradan onlarla 
muhabere ve mü şavere edemedi ğimden, sizler benim bedelime, o karde şle-
rimize hem selâm ımızı, hem mânevî kazançlar ımıza, haslar dairesinde, Ât ıf’ın 
sâd ık rüfekas ı unvan ı alt ında dâhildirler. Her sabah yan ımızda mânen bulu-
nuyorlar.
f208  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık, müteyakk ız, samimî, müttehid, mübârek karde şlerim,
Ben de sizi tebrik ediyorum ki şeytan- ı cinnî ve insînin desiselerini akîm 
bırakt ınız. Cenâb- ı Hak sizi bu hizmet-i nuriyede daima muvaffak eylesin, 
âmîn... Ve sizden ebeden raz ı olsun, âmîn...
Eskide, bir zaman Barla’da, bütün tarîkatlar ın şecere-i külliyesini tanzim 
ve istinsah etmek için Hâf ız Ali ile Hüsrev o vakit o i şte bulundular, çal ıştılar. 
Tâ o vakitte bu iki zât, ileride Risale-i Nur’a ehemmiyetli hizmette bulunacak-lar ını ve başta iki göz gibi, iki bakar bir görür diye kuvvetli bir temenniyle ümit 
etmiştim. Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki o ümidim o zamandan beri 
tahakkuk etti ve ediyor ve şimdi tam oldu.
Kardeşlerim, sizde vuku bulan küçücük kusurlar ı çok i’zam etmeyiniz. 
Yaln ız ben değil, belki zannediyorum ki hakikate muttali olan herkes tasdik 
eder ki Isparta ve havalisindeki Risale-i Nur şakirtlerinde fevkalâde bir sadâ-
kat ve sebat ve uhuvvet ve ihlâs ve kahramanl ık var ki bu acîb zamanda bin-
ler esbab- ı fesat ve ifsat içinde vahdetlerini ve ittifaklar ını ve hizmette ciddi-
yetlerini muhafaza ediyorlar.
Bu kadar f ırtınal ı hâdiseler içinde Risale-i Nur’u muattal b ırakmad ınız, 
söndürmediniz; belki öyle parlatt ırdınız ki bizi de ışıkland ırıp gayrete getirdi-
niz. Ve bilhassa bahar mevsiminde, umumî gaflette ve derd-i mai şetin verdi-
ği dehşetli belâ içinde böyle kemâl-i şevk ve gayretle Risale-i Nur’a çal ışmak, 
hakikaten bir inâyet-i ilâhiyedir. Sizleri bütün ruhumuzla tebrik ediyoruz. Ve kalemlerini bizim hesab ımıza çal ıştırmaya karar veren alt ı müttehid kahra-
man; bir ruh, alt ı ceset ve alt ı yeni Said yerinde ve yirmi bir karde şimi, yirmi 
bir Abdurrahman ve Abdülmecid yerinde kabul ediyorum. Cenâb- ı Hak, o 
kalemlerin siyah nur olan mürekkeplerini, hadis-i sahihin nass ıyla, her bir dir-
hemini, yüz dirhem şehid kan ı kıymetinde yevm-i ha şir ve mizanda defter-i 
hasenâtlar ına ilâve eylesin, âmîn...
Nakkaş Mehmed ve Âs ım’ ın vârisi Babacan, hem hayatta, hem Risale-i 
Nur hizmetinde bulunmalar ı beni mesrur eyledi.
fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   209
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Merhum Mehmed Zühtü’nün vefat ı, hakikaten Risale-i Nur cihetinde bü-
yük bir zayiatt ır. Fakat, Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki o mübârek zât, 
az bir zamanda Risale-i Nur’a pek çok hizmet eylemi ş. K ırk-elli sene vazife-i 
nuriyesini, sekiz-on senede tamam ıyla yapm ış. Ve mânen içimizde, dairemiz-
de, o fevkalâde hizmetiyle, parlak bir surette ya şıyor. Hasenât cihetinde ölme-
miş; daima defter-i a’mâline, daha kesretli hasenât yaz ılıyor.
Hatta ben de eskide, sarih ismiyle bir kaç defa, “Risale-i Nur talebesi” un-
van ıyla yüzer defa onu ve onu Risale-i Nur’a veren merhum pederini mâne-
vî kazançlar ıma şerik ettiğim gibi; şimdi sarih ismiyle baz ı gün elli defaya ya-
kın hissedar oluyor. Demek, onun hayat kazanc ı ziyadeleşmiş. Cenâb- ı Hak, 
onun akâribine sabr- ı cemil ve ona ma ğfiret-i kâmile ihsan eylesin, âmîn...
O mübârek, kalemini bize vermi şti; ben de onu, hem Abdurrahman, 
hem Abdülmecid yerinde kabul etmi ştim. Onu vefat etmemi ş gibi, daima ka-
lemi işler hükmünde kabul ediyoruz. İki yüze yak ın mâsumlar ı hanesinde, 
Kur’ân’ ı ve Risale-i Nur’u ders veren o mübârek zât, aynen Abdurrahman gi-
bi, az bir zamanda uzun bir ömrün vazifesini çabuk görmü ş, bitirmiş, gitmiş. 
Kardeşimiz Kâtip Osman’ ın onun hakk ında yazd ığı parlak f ıkra Lâhikaya gir-
di. Hakikaten o zât, o f ıkraya lây ıktır. İnşaallah Isparta’da o sistemde çoklar 
daha ç ıkacak, bu ac ıyı unutturacak. Benim taraf ımdan onun vâlidesini ve ço-
cuklar ını tâziye ediniz.
Risale-i Nur’un gayet ehemmiyetli bir şakirdi olan Hulûsi Bey’in ehemmi-
yetli bir mektubunu gördüm. Elhak, o karde şimiz, birincili ğini daima muhafa-
za ediyor. Ben onu daima kalem elinde, Risale-i Nur’un i şi başında biliyorum. 
Hem bütün muhaberelerimde birinci safta muhatapt ır. Onun suâllerine yaz ı-
lan Mektubat risaleleri ve onun yazd ığı samimî mektuplar ı, onun yerinde pek 
çok insanlar ı Risale-i Nur dairesine celbetmi ş ve ediyor. O, dedi ği gibi, bizden 
uzak değil. Her gün çok defa beraberiz. Muhaberemiz hiç kesilmemi ş. Sizlerle 
konuştuğum vakit Hulûsi’yi içinde buluyorum. Sabri, nas ıl onun hesab ıyla 
benimle konu şuyor; benim bedelime de onunla konu şsun.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ederiz.
f210  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizin çok mübârek ve çok faydal ı olan nuranî hediyelerinizi ve elmas 
kalemlerin yadigârlar ını ald ık. Cenâb- ı Hak, onlar ı yazan o kalem sahip-
lerine, her bir harfine mukabil on rahmet eylesin, âmîn... Bu nurlu İhtiyar 
Risaleleri’nin bir nevi kerameti şudur ki:
Emanet kap ıya gelirken, sekiz seneden beri yaln ız iki defa yan ıma gelen 
buran ın ihtiyar müftüsü, belediye reisiyle hilâf- ı memûl bir surette gelmeleri 
ân ında, Emin de emaneti kap ıya getirmesi; hem ayn ı günde, İhtiyarlar ema-
neti geldi ği vakit, bu şehirde, Risale-i Nur’un ümmî ihtiyarlar ın başında iki 
gayet ihtiyar zât, ayr ı ayr ı yerden, her ikisi ellerinde birer parça yo ğurt teber-
rük getirmeleri; ve ayn ı günde Isparta kahramanlar ının bir mümessili ve ya-
nımıza yaln ız üç defa gelen Hilmi Bey, bir günlük mesafeden gelirken, hilâf- ı 
me’mul olarak, emanet ellerimizde iken, güya hediyenin seyrine gelmi ş gibi 
girmesi; hem ayn ı vakitte, bir-iki keramet-i nuriyeye medar Hayri isminde bir 
şakirt ve Risale-i Nur’un ehemmiyetli bir şakirdi ve Daday kasabas ından ge-
len Fuad ile beraber girmeleriyle; elimizdeki emanetlerden, İstanbul’da okut-
mak için üç nüshay ı Fuad’ ın almas ı, elbette tesadüfî ve ittifakî de ğil, belki bu 
İhtiyarlar emanetine bir hüsn-ü istikbaldir ve bu havalide hüsn-ü tesirine bir 
işarettir.
Kardeşlerim!  Erkân- ı sitteden iki Ali ile Tâhirî ve Hâf ız Mustafa, bu iki-üç 
senede ve bilhassa bu havalide bana yard ımlar ı ve fütuhatlar ı, ya fevkalâde 
ihlâslar ından veya yüksek iktidar ve faaliyetlerinden o derecededir ki bu vilâ-
yette Risale-i Nur şakirtlerini ebeden minnettar edip, Risale-i Nur’u dahi bu-
ralarda ebeden yerle ştirdiler. Cenâb- ı Hak, onlardan ve sizlerden ebeden ra-
zı olsun, âmîn...
Kalemlerini ümmîli ğime yard ım veren medrese-i nuriyenin üstad ı Hac ı 
Hâf ız ve mahdumu ve iki karde ş Mustafa ve Salih ve iki karde ş Ahmed ve 
Süleyman ve be ş kardeş beraber talebe olup, üçü bize yard ım etmeleri ve 
Babacan da, Âs ım’ ın ruhunu şâd edip, o sistemde yard ımımıza koşmas ı ve 
Zekâi de Lütfü’nün ruhunu mesrur edip, eski Zekâi gibi vazifesine sar ılma-
sı ve Marangoz Ahmed ve Kâtip Osman ve Mehmed Zühtü (afallâhu)  ve Nuri 
ve Tenekeci Mehmed gibi, eski k ıymettar hizmetleriyle Isparta’y ı nurland ı-
ran diğerleri gibi, Kastamonu’nun tenvirine de ko şmalar ı ve şimdi tan ıdı-
ğım Mustafa ve Mustafa ve Mustafa ve Eyyüb, kalemleriyle, eski dost gibiKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   211
ümmîliğime yard ım etmeleri, elbette, şüphesiz 1ِÙَĺَאĭِđْĤا ِīْĻَđِÖ ُوسٌóْéَĨ َّכَĬِÍَĘ 
müjdesini tam tasdik ederler.
f
Aziz, s ıdd ık, mücâhid karde şlerim Hasan Ât ıf ve sâd ık rüfekas ı,
Evvelâ:  Bu şuhûr-u selâse-i mübârekenizi tebrik ediyoruz. Sizin kalem-
lerinizin yadigârlar ı ve Risale-i Nur’dan ayr ılmamak ve sebat etmek senetle-
ri olan yaz ılar ınızı.. ve dininizi dünyan ın çok fevkinde tutman ıza işaret veren 
dünya sureti üstündeki çizgilerinizi.. ve iman hizmetinde daima sebat etmeni-ze vesikalar hükmündeki imzalar ınızı.. kemâl-i memnuniyetle ald ık; kabul et-
tik. Cenâb- ı Hak sizlere, hazine-i rahmetinden onlar ın hurufat ı adedince def-
ter-i a’mâlinize haseneler yazs ın, âmîn...
Aziz karde şlerim!  Bu defa yaz ılar ınızda İhlâs Risalelerini gördü ğüm için, 
sizi o gibi risalelerin dersine havale edip, ziyade bir derse ihtiyaç görmedim. Yaln ız bunu ihtar ediyorum ki 
mesleğimiz, s ırr-ı ihlâsa dayan ıp, hakâik-i 
imaniye oldu ğu için, hayat- ı dünyaya, hayat- ı içtimaiyeye mecbur olma-
dan kar ışmamak ve rekabet ve tarafgirli ğe ve mübarezeye sevkeden hâ-
lâttan tecerrüt etmeye mesle ğimiz itibar ıyla mecburuz.  Binler teessüf ki 
şimdi müthi ş yılanlar ın hücumuna mâruz bîçâre ehl-i ilim ve ehl-i diyanet, si-
neklerin ısırmas ı gibi cüz’î kusurat ı bahane ederek, birbirini tenkitle, y ılanla-
rın ve z ınd ık münaf ıklar ın tahribatlar ına ve kendilerini onlar ın eliyle öldürme-
sine yard ım ediyorlar.
Gayet muhlis karde şimiz Hasan Ât ıf’ın mektubunda, bir ihtiyar âlim ve 
vaiz, Risale-i Nur’a zarar verecek bir vaziyette bulunmu ş. Benim gibi binler 
kusurlar ı bulunan bir bîçârenin, ehemmiyetli iki mazeretine binaen bir sünne-
ti (sakal) terk etti ğim bahanesiyle şahs ımı çürütüp, Risale-i Nur’a ili şmek is-
temiş.
Evvelâ : Hem o zât, hem sizler biliniz ki: Ben, Risale-i Nur’un bir 
hizmetkâr ıyım ve o dükkân ın bir dellâl ıyım. O ise (Risale-i Nur), Ar ş-ı 
Âzam’la ba ğlı olan Kur’ân- ı Azîmüşşân’la bağlanm ış bir hakikî tefsiridir. 
Benim şahs ımdaki kusurat, ona sirayet edemez. Benim y ırtık dellâll ık el-
bisem, onun bâki elmaslar ının k ıymetini tenzil edemez.
1 Muhakkak ki sen, inâyet gözüyle gözetilip korunmaktas ın. Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb 
(Evrâd- ı Şâzelî)  s. 562.212  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Sâniyen : O vâiz ve âlim zâta benim taraf ımdan selâm söyleyiniz. 
Benim şahs ıma olan tenkidini, itiraz ını, başım üstüne kabul ediyorum. 
Sizler de o zât ı ve onun gibileri münaka şa ve münâzaraya sevketmeyi-
niz. Hatta tecavüz edilse de beddua ile de mukabele etmeyiniz. Kim olur-sa olsun, madem iman ı var, o noktada karde şimizdir. Bize dü şmanl ık da 
etse, mesle ğimizce mukabele edemeyiz. Çünkü daha müthi ş düşman ve 
yılanlar var.
Hem elimizde nur var, topuz yok. Nur kimseyi incitmez, ışığıyla ok-
şar. Ve bilhassa ehl-i ilim olsa, ilimden gelen enâniyeti de varsa, enâniyet-
lerini tahrik etmeyiniz. Mümkün oldu ğu kadar,
 1ًאĨَاóכِ ُّواóَĨ ِĳْĕَّĥĤِאÖ ُّواóَĨ وَإِذَا 
düsturunu rehber edininiz.
Hem, Hasan Avni ismindeki zât, madem evvelce Risale-i Nur’a girmi ş ve 
yaz ısıyla da iştirak etmi ş, o daire içindedir. Onun fikren bir yanl ışı varsa da af-
fediniz. Biz, de ğil onlar gibi ehl-i diyanet ve tarîkata mensup Müslümanlar; 
şimdi bu acîb zamanda, iman ı bulunan ve hatta f ırak- ı dâlleden bile olsa 
onlarla u ğraşmamak ve Allah’ ı tan ıyan ve âhireti tasdik eden H ıristiyan 
bile olsa, onlarla medar- ı nizâ noktalar ı medar- ı münaka şa etmemeyi; 
hem bu acîb zaman, hem mesle ğimiz, hem kudsî hizmetimiz iktiza edi-
yor.
Ve Risale-i Nur’un âlem-i İslâm’da inti şarına karşı hayat- ı içtimaiye 
ve siyasiye cihetinde mâniler ç ıkmamak için, Risale-i Nur şakirtleri mu-
salâhakârâne vaziyeti almaya mükelleftirler.
Sak ın hocalar ın Cuma ve cemaatlerine ili şmeyiniz. İştirak etmeseniz de 
iştirak edenleri tenkit etmeyiniz. Gerçi, İmam Rabbânî demi ş ki: “Bid’a olan 
yerlere girmeyiniz.” Maksad ı, “Sevab ı olmaz.” demektir; yoksa, namaz battal 
olur değil. Çünkü Selef-i Salihîn’den bir k ısm ı, Yezid ve Velid gibi şah ıslar ın 
arkas ında namaz k ılm ışlar. Eğer mescide gidip gelmekte kebâire mâruz kal ır-
sa, halvethanesinde bulunmas ı lâz ımd ır.
Sâlisen : Hasan Ât ıf’ın mektubunda, cesur ve sebatkâr zâtlardan-ki “efe-
ler” tâbir ediyor-bahis var. Biz, o cesur, sebatkâr yeni karde şlerimizi ruh u 
canla kabul ediyoruz. Fakat Risale-i Nur dairesine girenler, şahsî cesaretle-
rini k ıymetleştirmek için, sars ılmaz bir sebat ve metanete ve ihvanlar ının 
tesânüdüne cidden çal ışmaya sarfedip, o cam parças ı hükmünde şahsî 
1 “O kullar, bo ş söz ve işlere rastlad ıklar ında vakarla oradan geçip giderler.” ( Furkan sûresi, 25/72).KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   213
cesaretini, hakikat-perestlik s ıdd ıkiyetindeki fedakârl ık elmas ına çevir-
mek gerektir.
Evet, mesle ğimizde, ihlâs- ı tâmmeden sonra en büyük esas, sebat ve 
metanettir. Ve o metanet cihetiyle şimdiye kadar çok vukuat var ki öy-
leler, her biri yüze mukabil bu hizmet-i nuriyede muvaffak olmu ş âdi bir 
adam ve yirmi otuz ya şında iken, altm ış-yetmiş yaşındaki velilere tefev-
vuk etmi şler var.
Hem bir adam, kendi ba şına cesareti güzel de olsa, bir cemaat-i mü-
tesânideye girdikten sonra, onlar ın istirahatini ve sars ılmamalar ını mu-
hafaza etmek için, o şahsî cesareti istimâl edemez.
1ْħِכُęَđْĄأَ ِóْĻَø ĵٰĥَĐ ُواóĻِø hadis-i şerifinin s ırrıyla hareket etmek, hem 
şimdilik, bu mü şevveş vaziyetlerde çok zararl ı, hem hocalar ı, hem ehl-i si-
yaseti Risale-i Nur’a kar şı cephe almaya ve tecavüz etmeye sebebiyet ve-
ren şapka ve ezan meseleleri ve Deccal ve Süfyan unvanlar ı, Risale-i Nur 
şakirtleri yabanîlere kar şı lüzumsuz medar- ı bahis ve münazaa edilme-
mek lâz ımd ır ve ihtiyat etmek elzemdir ve itidal-i demmi muhafaza et-
mek vaciptir. Hatta, sizde cüz’î bir ihtiyats ızlık, buraya kadar bize tesir 
ediyor.
Risale-i Nur, bir daire de ğil; mütedâhil daireler gibi tabakat ı var. Erkânlar 
ve sahipler ve haslar ve nâ şirler ve talebeler ve taraftarlar gibi tabakatlar ı var. 
Erkân dairesine liyakat ı olmayan Risale-i Nur’a muhalif cereyana taraftar ol-
mamak şart ıyla; daire haricine at ılmaz. Haslar ın hâsiyeti –bulunmayan – z ıt 
bir mesle ğe girmemek şart ıyla talebe olabilir. Bid’a ile amel eden, kalben ta-
raftar olmamak şart ıyla dost olabilir. Onun için, az bir kusurla dü şman s ınıfına 
iltihak etmemek için, d ışarıya atmay ınız. Fakat Risale-i Nur’un erkânlar ında 
ve haslar ındaki esrarlar ve nazik tedbirlere onlar ı teşrik etmemek gerektir.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu iki günde iki küçük hâdiseler, dört-be ş meseleleri tahattur ettirdi.
Birincisi : Salâhaddin Ankara’dan yaz ıyor ki tarîkat aleyhinde tecavü-
ze başlam ışlar. Hem Ankara’da, hem şarkta o meselede tevkifat varm ış. 
1 “Sizden en zay ıf olanlar ın durumuna göre hareket ediniz.” es-Sehâvî, el-Makâs ıdü’l-hasene  s.246; 
Aliyyülkârî, el-Masnû‘   s.112; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  1/563.214  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Risal e-i Nur şakirtleri, –her tarafta– inâyet-i rabbâniye alt ında mahfuz kal ı-
yorlar. Onlar ın kuvvetli ihlâs ı ve tesânüdleri ve ihtiyatlar ı, o inâyeti, haklar ın-
da devam ettiriyor.
İkincisi : Bugünlerde herkes s ıkıntıdan şekvâ ediyor. Âdeta mânevî hava-
nın bozuklu ğundan, maddî ve umumî bir s ıkıntı hastal ığını vermiş. Hatta ba-
na da bir gün sirayet etti. Bizim her derdimize ilâç olan Risale-i Nur ile me şgul 
olanlarda, o s ıkıntı hastal ığı ya yok veya pek azd ır.
Üçüncüsü : Merhum Mehmed Zühtü’nün vefat ı, Risale-i Nur’un hiz-
meti noktas ında bizi çok müteessir etti. Fakat birden, geçen sene, Hâf ız 
Mehmed’in bütün müsadere edilen risalelerini, on gün zarf ında, köyünde-
ki Risale-i Nur şakirtleri taraf ından yaz ıp ona vermek, çok merdâne taah-
hütleri hat ırıma geldi ve anlad ım ki arslanlar yata ğı olan Isparta ve havali-
si, Mehmet Zühtü’nün hizmetini muzaaf bir surette yapacaklar ve o bo şluğu 
dolduracaklar.
Dördüncüsü : Lâhikaya giren Ispartal ı kardeşlerimizin mektuplar ının ba-
zılar ında, Üstadlar ı hakk ında ifratla tavsifat gördüm. Kendime de bakt ım, o 
vas ıflardan zekât ı da bana dü şmüyor, benim hakk ım değil. Dedim: “Acaba 
bu hakikat-perest karde şlerim, çok îkazat ımla beraber, bu hüsn-ü zan ifra-
tında, hem devamlar ında faydalar ı nedir?” Kalbe ihtar edildi ki: Onlar ve 
memleketleri ve Isparta havalisi, onlar ın en büyük hüsn-ü zanlar ı derecesin-
de hüsn-ü zanlar ının yümnünü gördükleri için, Be şkazal ı Osman- ı Halidî ve 
Topal Şükrü gibi ehl-i velâyete iktidaen, o nokta-y ı nazardan ifrat etmemi ş-
ler, bir hakikat görmü şler. Fakat, nas ıl keşfiyât tevile ve rüyalar tâbire muh-
taçt ır; hususî hükümler tâmim edilse, bir cihette hata görünür. Öyle de onlar, 
Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsinin kendilerine ve memleketlerine etti ği fayda-
yı, o şahs- ı mânevînin mümessillerinden birisi olan, “Üstad” dedikleri bu kar-
deşlerine verip, o memleket hâdisesini umumî bir hâdise nazar ıyla bak ıp tâ-
mim ederek, müfritane bir hüsn-ü zan suretinde göründü.
Beşincisi : Hat ıra geldi ki Risale-i Nur’un eczalar ı çoktur. Herkes, muhtaç 
olduğu hâlde, bütününü elde edemez. Birden, Hüccetullahi’l-Bâli ğa mecmu-
ası, hat ıra cevap olarak geldi.
Evet, Risale-i Nur’dan kesretli mecmualar ç ıkar ki her biri küçük, fa-
kat kuvvetli Risale-i Nur olur. Her muhtac ın eline geçebilir. Bu münase-
betle, Yirmi Be şinci Söz’ün zeyillerini dü şündüm. Şimdi benim yan ımda KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   215
dört-beş nüsha var, zeyilsizdirler. Mübâreklerin bu defa gönderdikleri nüs-
han ın zeylinde Rumûzât- ı Semaniye fihristesinden noksan al ınm ış Sûre-i
 1َא﴾ĭْĻَĉْĐأَ َّאĬ﴿إِ ve 2ِّٰ﴾ųا ُóْāَĬ אءَƯä ﴿إِذَا’ taki on üç “ ا ,”parmak ile Fâtiha’da on üç 
el ile işaretleri ve 3َאĭْĤَõْĬأَ َّאĬإِ işareti gibi ehemmiyetli parçalar yoktur.
Dünkü gün 4َاتِĳٰĩَّùĤا رُĳُĬ ُّٰųاَ  âyetine dair Yirmi Dokuzuncu Mektub’un 
âhirinde, seyahat-i hayaliye ve seyr-i kalbî risaleci ğini okudum. Ve Birinci 
Şuâ’da bu âyet, Risale-i Nur’a i şaretini tahattur ettim. Dedim: Bu iki nükte-i 
nuriye ve 5ٍÙِئَĩَè ٍīْĻَĐ ĹِĘ ُبُóْĕَÜ hüccet, nükte ve hâ şiyesiyle beraber Mucize-i 
Kur’âniye zeyilleri içine girse münasip olur. Siz dahi münasip görseniz yaz ıl-
sın. İ’câz- ı Kur’ân nüktelerine ait mühim parça bulsan ız ilâve edebilirsiniz.
Alt ınc ısı: Seksen küsur sene mânevî ve bâki bir ömrü kazand ırmak s ırrı-
nı taşıyan şuhûr-u selâsenizi ve leyle-i Regaibinizi bütün ruhumla tebrik edi-
yorum.
İki üç gün evvel, Yirmi İkinci Söz tashih edilirken dinledim. Gördüm 
ki içinde hem küllî zikir, hem geni ş fikir, hem kesretli tehlil, hem kuvvetli 
iman dersi, hem gafletsiz huzur, hem kudsî hikmet, hem yüksek bir iba-det-i tefekküriye gibi nurlar var. Bir k ısım şakirtlerin ibadet niyetiyle ri-
saleleri, ya yazmak veya okumak veya dinlemekli ğin hikmetini bildim. 
Bârekâllah dedim, hak verdim.
Bu mektuptaki be ş-alt ı meseleyi yazarken, Nur fabrikas ı sahibi Hâf ız 
Ali’nin mektubuyla, ihlâsta ve çal ışmakta ve ince dü şünmekte mümtaz Hasan 
Ât ıf’ın mektubunu ald ık. Hâf ız Ali’nin mektubunda, Risale-i Nur şakirtlerin-
de s ırr- ı ihlâs ın ne derece yüksek bir terk-i enâniyet ve hazz- ı nefsîden teberri 
etmek gibi, ihlâs ın en yüksek seciyeleri Risale-i Nur şakirtlerinde tezahür edi-
yor diye bir delil oldu.
Ezcümle : Hâf ız Ali diyor ki: Hüsrev karde şimiz kendi kalemiyle yaz ı-
lan mu’cizâtl ı Kur’ân’ ı fotoğrafla tab’ ına taraftar olmamas ı ve demir harflerle 
1 “Hiç şüphesiz (sana bol ve kesilmez hay ır) verdik.” (Kevser sûresi, 108/1)
2 “Allah’ ın yard ımı geldiği zaman..” (Nasr sûresi, 110/1)
3 “Biz indirdik.” (Nisâ sûresi, 4/105; Yûsuf sûresi, 12/2; Zümer sûresi, 39/2, 41; Duhân sûresi, 44/3; 
Kadir sûresi, 97/1)
4 “Allah göklerin (ve yerin) nurudur.” (Nûr sûresi, 24/35)
5 “(Nihayet Bat ıya ulaştığında), güne şi âdeta kara bir balç ıkta batar vaziyette (buldu).” (Kehf sûresi, 
18/86)216  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
müsaade oluncaya kadar beklemeye taraftar olmas ı, onun fevkalâde ihlâs ına 
ve nefsin huzûzât ından teberrisine kat’î delildir. Çünkü foto ğrafla tab edilse, 
onun kendi hatt ı olduğu için, binler Kur’ân nüshalar ını kendi eliyle yazm ış gi-
bi âlem-i İslâm’ ın mânevî nazar ında ve uhrevî sevap cihetinde büyük ve mâ-
sumâne ve zarars ız bir makam ı terk edip, ihlâs ın s ırrı için, hazz ını unutarak, 
demir harflere taraftar olmu ş. Ve gösterdi ği yanl ışlar düşmek sebebi ise, de-
mir harflerde üç defa tab’a girmek noktas ında dahi o yanl ışlar bulunabilir.
Elhâs ıl: Hâf ız Ali’nin ihlâs ından gelen ifadesi ve Hüsrev’i fevkalâde ihlâs 
noktas ında takdir etmesi ve Hüsrev de gayet büyük ve bâki bir hissesini b ıra-
kıp, benim eskiden beri tekrar etti ğim bir dâvâm ki: Risale-i Nur’un hakikî 
şakirtleri, hizmet-i imaniyeyi her şeyin fevkinde görür; kutbiyet de veril-
se ihlâs için hizmetkârl ığı tercih eder.  Beni o dâvâda bilfiil tasdik etmesi ci-
hetinden, bütün kuvvetimizle bu gibi karde şlerimizi tebrik ediyoruz.
Kardeşimiz Hasan Ât ıf’ın mektubundan anlad ık ki hakikaten tam çal ışı-
yor. Kendi tâbiriyle, Risale-i Nur’un mücâhidlerinin ve efelerinin kalem yadi-gârlar ını bize hediye olarak irsal etti ğine mukabil deriz: Cenâb- ı Hak, ebeden 
onlardan raz ı olsun. Ve daha çok mânidar yazd ığı cümleler içinde, bir parça 
ehl-i bid’aya şiddet gördüm. Zaman, zemin, Risale-i Nur’un müsbet mesle ği, 
ehl-i bid’a ile de ğil fiilen, belki fikren ve zihnen dahi me şgul olmaya müsaa-
de etmez. İhtiyat her vakit lâz ım. O hâlis karde şimiz, inşaallah, oralarda ken-
di gibi çok hâlis şakirtleri yeti ştirecek. Biz buradaki duam ızda, Ât ıf’la beraber 
oradaki bütün rüfekalar ını teşrik ediyoruz. Ben bizzat onlarla muhabere et-
mek istiyorum. Fakat madem Isparta o vazifeyi daha mükemmel yap ıyor; o 
vazifeyi onlara b ırak ıyorum.
Hâf ız Ali’nin mektubunun âhirinde, medrese-i nuriye kahramanlar ından 
ve Hüsrev sisteminde Ahmed ve karde şi Süleyman hakk ında takdirat ı bizi 
mesrur eyledi. Zaten o, medrese-i nuriye şakirtleri, benim nazar ımda, eski-
den beri bir gaye-i hayalim olan Medresetü’z-Zehrâ’n ın talebeleri suretinde 
düşünüyordum. Ve derdim: “Onlar, bunlar oldu. Veya bunlar, onlar ın düm-
darlar ıdır.”
fKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   217
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizin Mirac ınızı tebrik ve Miraç Sahibi’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  sünnet-i se-
niyyesine sizi ve bizi tam muvaffak eylemesine rahmet-i ilâhiyeden niyaz edi-yoruz. Size, bu bir-iki gün zarf ında, nazar- ı dikkati celbeden bir-iki küçük me-
seleyi yaz ıyorum.
Evvelâ : Risale-i Nur şakirtlerinin bir k ısm ı bekâr kalmakl ığın çok sebep-
lerinden bir sebebini gösteren bir hâdise: Bugünlerde, gençlik darbesini yiyen ve bekâr kalan ve teselli bulmak için Risale-i Nur’la alâkadarl ığa çal ışan ve 
mühim bir mektepte ders almaya me şgul ve ehemmiyetli bir adam ın kerîmesi 
bulunan han ıma icmâlen bir hakikat söyledim. Belki o havalide baz ılara fay-
das ı var diye yaz ıyorum.
Dedim ki: Madem gençlik darbesini yedin, bir vazife-i f ıtriye olan tenasül 
kanununa daha girme. Çünkü o vazifenin mukabilinde ücret olarak erke ğin 
ald ığı muvakkat lezzet ve keyif bir derece bidayette kâfi geliyor. Fakat, bîçâre 
kad ın, o vazife-i f ıtriyede, bir sene a ğır yükü çekmeye ve bir-iki sene veledin 
meşakkatine, beslemesine ve aç ık saç ıklık sebebiyle kocas ının nazar ında sa-
dâkatsizlik ittiham ı ve kocas ının da gözü d ışarıda olmak ihtimali ve ona samimî 
merhamet etmemesi cihetiyle, daimî s ıkıntılara ve vicdanî azaplara mukabil, iz-
divaçta ald ığı muvakkat bir keyif ve lezzet, bu bozuk zamanda, ona, o vazifeye 
mukabil yüzden birisine mukabil gelemiyor. Ve bilhassa, “küfüvv-ü şer’î” tâbir 
edilen, birbirine seciyeten veya diyaneten liyakat bulunmad ığından, daha zi-
yade azap çektirir. Ve bilhassa terbiye-i İslâmiye haricinde, Müslüman nam ı 
alt ında olanlar, imandan gelen hürmet ve merhamet-i mütekabileyi bulama-
dıklar ından, bütün bütün saadet-i hayatiyeyi mahvediyor, cehennem azab ı-
nı çektiriyor.
Hem peder, hem vâlide, tenasül kanunundaki vazifede çektikleri çok me-
şakkat ve gördükleri çok hizmete mukabil, yaln ız veledin dünyada, kemâl-i hür-
met ve itaatle şefkatlerine ve hizmetlerine bedel, hâlis bir hürmet ve sâd ıkane 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiçbir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.218  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
bir itaat ve vefatlar ından sonra, salâhatiyle ve hayrat ıyla ve dualar ıyla onla-
rın defter-i a’mâline hasenât yazd ırmak ve on be ş seneden evvel mâsumen 
ölmüşse onlara k ıyamette şefaatçi olmak ve cennette, onlar ın kucağında se-
vimli bir çocuk olmakt ır.
Şimdi ise, terbiye-i İslâmiye yerine mimsiz medeniyet terbiyesi yüzün-
den, ondan, belki yirmiden, belki k ırktan bir çocuk ancak peder ve vâlidesi-
nin çok ehemmiyetli hizmet ve şefkatlerine mukabil mezkûr vaziyet-i ferzen-
dâneyi gösterir. Mütebâkisi, endi şelerle, şefkatlerini daima rencide ederek, o 
hakikî ve sâd ık dostlar olan peder ve vâlidesine vicdan azab ı çektirir. Ve âhi-
rette de dâvâc ı olur: “Neden beni imanla terbiye ettirmediniz?” Şefaat yerin-
de, şekvâc ı olur.
İkinci mesele : Dünkü gün, be ş tevafuk-u latîfeden kat’î bir kanaat bize 
geldi ki en cüz’î ve ehemmiyetsiz i şlerimizde de inâyetkârâne bir dikkat alt ın-
day ız.
Birincisi:  Ben kap ıya ç ıktığım vakit, me’mulün hilâf ında, Risale-i Nur şa-
kirtlerinden dört tane Ahmed’ler, bana alâkadar birer maksad ı yapacak; bir-
den, beraber kap ıya geldiler: iki tane köylerden, ikisi de burada ayr ı ayr ı ma-
hallelerden.
Hem yine, Risale-i Nur’un mühim bir talebesi, Köro ğlu Ahmed’e bir mik-
tar yoğurt, hem teberrük, hem tayin olarak verdik. Daha elinde yo ğurdu tu-
tarken, Risale-i Nur’un mâsum talebelerinden Hilmi’nin mahdumu Ahmed, elinde, öteki Ahmed’e verdi ğim miktar yo ğurtla kap ıyı açt ı. Risale-i Nur tale-
belerinden alt ı Ahmed’in bir günde bu çe şit tevafukat ı, tesadüfe benzemez; 
belki o Ahmed’lere nazar- ı dikkati celbeden bir i şarettir.
İkincisi:  Muhacir, fakir bir kad ın benden bir teberrük istedi. Ben de bir 
gömlek verdim. Be ş dakika sonra, ayn ı isimde bir kad ın, bir gömle ği bana ka-
bul ettirmek için mühim bir  vâs ıtay ı bulup gönderdi. Tevafuk hat ırı için ka-
bul ettim.
Hem ayn ı gün, baz ı müstahak zâtlara yar ı yağımı verirken kap fazla al-
mış, pek az ı bana kald ı. Aynen, onlar daha o ya ğı almadan –benim niyetim-
de– bana kalacak miktar kadar uzak bir köyden kitaplar ımı okumak mukabi-
line geldi. Onu da o tevafuk hat ırı için kabul ettim.
Üçüncüsü:  Ayn ı günde ben, at üzerinde seyahate (gezmeye) giderken, 
arkamda bir atl ı süratle geliyor. İndi, ayağıma, üzengiye sar ıldı: tan ımad ığım KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   219
bir adam. Dedim: “Sen kimsin, bu kadar dostluk gösteriyorsun?” Dedi: “Ben 
Kuzca hatibiyim.” Hâlbuki Kastamonu’da hiç bu namda bir karye bulundu-ğunu bilmiyordum. Sonra geldim. İki Ispartal ı asker yan ıma geldiler. Birisi de-
di: “Ben Kuzca hatibinden sana mektup getirdim.”
Bu acîb tevafuk bana, bu iki ayr ı ayr ı vilâyette, hem böyle tevafuk etme-
leri, Risale-i Nur hizmetinde sadâkatle çal ışmalar ına bir işarettir.
Bu münasebetle Sabri, Kuzca hatibine, benim taraf ımdan çok selâm et-
sin. Onu has talebeler içinde mânevî kazançlar ıma şerik ediyoruz. Hususî 
mektup yazmak âdetimiz olmad ığından, ona ayr ıca mektup yazamad ığımız-
dan gücenmesin. Tatl ı bir tevafukun meyvesini, ayn ı gün daha şirin bir tarz-
da gördüm. Şöyle ki:
İki asker, kemâl-i sevinçle, gayet dostâne, “Sen Ispartal ısın, bizim hem-
şehrimizsin.”
Ben de dedim: “Maaliftihar, her cihetle Ispartal ıyım. Isparta ta şıyla, top-
rağıyla benim nazar ımda mübârektir, benim vatan ımd ır ve her biri yüze mu-
kabil, yüzer ve binler hakikî karde şlerimin meskat- ı re’sleridir.”
Evet, bu havaliye gelen Ispartal ılar asker olsun, ba şkalar olsun, ekseri-
yet-i mutlakayla beni hem şehri biliyorlar. Hangisi benimle görü şüyor, “Sen 
Ispartal ı m ısı
n?”
Ben de diyorum: “Maa’l-iftihar, ben Ispartal ıyım.” Ve Isparta’da o kadar 
hakikî karde şlerim ve akâriblerim var ki meskat- ı re’sim olan Nurs karyesine pek 
çok cihetlerle tercih ediyorum. Ve büyük Isparta’n ın bir küçük evlâd ı hükmün-
de olan Isparit nahiyemize, büyük Isparta’n ın birtek köyünü tercih edi yorum. 
O kadar hâlis, kahraman karde şleri bana veren Isparta, ta şı da toprağı da bana 
ve belki Anadolu’ya mübârek olmu ş. İnşaallah, hem Ana dolu’ya hem âlem-i 
İslâm’a ne şrettikleri Nur tohumlar ı birer rahmete mazhar olur, sümbül verir. Hem 
gıda, hem ziya, hem devâ olup mânevî galâ ve veba ve zulmü ve zulmeti da ğıtır.
Dördüncüsü:  Sâb ık üç tevafuku yazd ıktan sonra, büyük Hâf ız Ali’nin 
gayet güzel mektubuyla, Hulûsi-i Sâlis Abdullah Çavu ş’un mânidar mektu-
bu ve Hulûsi Bey’in ve Kâtip Osman’ ın k ıymetli mektuplar ını ald ım. Hâf ız 
Ali’nin mektubunda yazd ığı şu f ıkra, Konya âlimlerinin Risale-i Nur’u yaz-
makta ve takdir etmekte olduklar ını ve tefsir sahibi Hoca Vehbi’nin (rahmetullâ-
hi aleyh)  Risale-i İhlâs karşısında mağlûbiyetle beraber, Risale-i Nur’a kar şı hay-
ran ve takdirkâr olmas ı münasebetiyle, Hâf ız Ali demi ş:220  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
“Risale-i Nur’un bir kerametidir, öküze et ve arslana ot atmaz. Öküze ot 
verir, arslana et verir. O arslan Hocan ın en evvel İhlâs Risaleleri eline geç-
miş.”
İşte, Hâf ız Ali’nin bu mektubunu ald ığımdan ya alt ı, ya yedi gün evvel, 
Karadağ’dan inerken, birden diyordum: “Yahu, ata et, arslana ot atma; ars-
lana et, ata ot ver.”
Bu kelimeyi be ş-alt ı defa hoşuma gitmi ş, tekrar ediyordum. Ya Hâf ız Ali 
benden evvel yazm ış, bana da söylettirdi; veyahut ben evvel söylemi şim, ona 
yazd ırılm ış. Yaln ız bu garip tevafukta bir fark ımız var. O, “öküze ot” demi ş, 
ben “ata ot” demi şim.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve hizmet-i imaniyede kuvvetli, metin, cid-
dî, sars ılmaz, fedakâr arkada şlar ım ve seyahat-i berzahiye ve uhreviyede 
nuranî yolda şlar ım,
Sizin, her bir dirhemi yüz dirhem şüheda kan ı kadar k ıymettar siyah nuru 
ak ıtan mübârek kalemlerinizin bu defaki kudsî hediyelerin her bir harfine mu-
kabil, Cenâb- ı Erhamü’r-râhimîn sizlere bin rahmet eylesin, âmîn...
Bu gaflet ve s ıkıntılı ve usançl ı mevsimde ve dünya me şgaleleri içinde bu 
fedakârâne gayretiniz ve sa’yiniz, hakikaten bir inâyet-i hâssad ır ve bir kera-
met-i nuriyedir. Cenâb- ı Hak sizlerden ebeden raz ı olsun, âmîn...
Elmas kalemlerini, bize yard ım için, yirmi bir Abdurrahman ve Abdül-
mecid’lerin bu kadar çabuk nüshalar ı yetiştirmeleri ve kabri pürnur olan 
Mehmed Zühtü’nün, berzahta dahi kalemini bizim hesab ımıza istimâl etmesi 
hükmünde, onun metrukat ından nüshalar ın gönderilmesi, bizi derinden deri-
ne sürûrla şükre sevketti.
Eski talebeli ğim zaman ında mevsuk zâtlardan, onlar da mühim imam-
lardan naklederek i şittim ki: “Ciddî, mü ştak, hâlis talebe-i ulûm, tahsilde iken 
vefat ettikleri zaman, berzahta ayn ı tahsil misali ve bir medrese-i mâneviye-
de bulunuyor gibi, o âleme muvâf ık bir vaziyet ihsan ediliyor.” diye, o za-
man talebe-i ulûm içinde çok defa medar- ı bahis oluyordu. Şimdi bu vakit-
te, talebe-i ulûmun en hâlisleri Risale-i Nur talebeleri oldu ğundan, elbette 
merhum Mehmed Zühtü, Âs ım ve Lütfü gibi zâtlar ın vazifeleri devam ediyor. 
Defter-i a’mâllerine hasenât yazmak için, mânevî kalemleri in şaallah işliyorlar. 
Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür ediyoruz ki sizdeki fevkalâde gayret ve çal ışmakKASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   221
matbaaya ihtiyaç b ırakm ıyor. Bu defa gönderdi ğiniz risaleler çok güzel, çok 
mükemmel, çok da lüzumlu. Fakat ben sehvetmi ştim. “On Birinci Lem’a” ile 
“Telvihat- ı Tis’a”y ı yazmad ığımız hâlde, yazm ışım zannediyordum.
Minhâcü’s-Sünne bizde var. On bir nükteden ibaret olan On Birinci 
Lem’a, Mirkatü’s-Sünne ve Telvihat- ı Tis’a ile ve ona zeyl olarak dört hatve-
den ibaret, Risale-i Kader’in zeyli iken, On Yedinci Söz’ün zeyline giren parça dahi, Telvihat’a zeyil olarak yaz ılsa münasip olur.
1َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا رُĳُĬ ُّٰųاَ âyetinin tecellisine bakan bir seyahat-i kalbiye-i 
hayaliyeye dair iki-üç sayfal ık Yirmi Dokuzuncu Mektub’un âhir k ısımlar ında-
ki parça dahi içlerinde bulunsa güzel olur. Şimdi size, musibet yüzünden bir 
inâyet-i hâssay ı fazla dua etmenize vesile olmak için yaz ıyorum.
Bugün, dört saat evvel ben, yaln ız, Karada ğ’ın hâlî ormanlar ı içinde idim. 
Gayet titiz bir ata binmi ştim. Ben binerken, birden dizgin kay ışı koptu. O da 
fena ürktü, ma’reke tak ıldı. Beni öyle fena bir tarzda çiftelerle yere dü şürdü. 
Ben o hâlde sa ğ elim, sol aya ğım k ırılm ış gibi ihtimal verdi ğim gibi, vaziyet 
de öyle gösteriyordu. At da ba şkas ının mal ı. O hâlî orman içine dald ı. Etrafta 
hiç kimse yok ki imdada yeti şsin. Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür ediyordum; el, 
ayağım k ırılmam ış, çok ziyade incitmi ş iken, yine şemsiyeyle yürüyebildim. O 
titiz at da ormana dal ıp, yolsuz bir istikâmete, benim yürüyü şümle yürüyerek, 
on beş dakikal ık bir mesafeye bir saatte yeti ştik. At su içmekte iken, Nuriye 
isminde bir kad ın geldi. Elinde ekmek, bir parça ekme ği ata verip, tutuldu. 
Ben de Cenâb- ı Hakk’a şükür, o vakit binebildim, odaya geldim. Birden öy-
le bir tufanl ı yağmur oldu; hücremin önünde bir sel olarak gördük. E ğer o su, 
o Nuriye’ye rast gelmeseydi, o hâlî yerde, o ya ğmur alt ında, at da ba şkas ının 
mal ı, kaybolmak gibi çok musibetlerden Cenâb- ı Hak muhafaza eyledi.
Bu küçük musibette dokuz cihette nimet oldu ğunu tasdik ettik. Ve bu ne-
vi h ıfz ve himâyet, sizlerin samimî dualar ınızın bir neticesi oldu ğu kanaatin-
deyiz. Ve bu dokuz cihetle medar- ı şükran hâdise dün ald ığımız hediye-i nu-
riyenin çok faydal ı olduğuna işarettir. Çünkü darb- ı meselde me şhurdur ki: 
“Birşeyde zahmet, me şakkat, alâmet-i makbûliyettir.”
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve dua ve dualar ını istiyoruz.
f
1 “Allah göklerin ve yerin nûrudur.” (Nûr sûresi, 24/35)222  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Aziz, s ıdd ık, mübârek karde şlerim,
Bu mübârek eyyâm ve leyâlî-i şerifede mübârek dualar ınıza daha ziyade 
ihtiyac ımı göstermek için, bundan evvelki mektupta, titiz at ın yüzünden gelen 
musibet gerçi ondan dokuzu nimete ink ılâp etti. Ondan birisi:
Eskiden beri bende bulunan kulunç illetine ve romatizma hastal ığına ilti-
hak edip, beni yata ğa düşürdü. Fakat merak etmeyiniz, ben kalk ıyorum, gezi-
yorum. Katiyen, bugün gönderdi ğiniz risaleleri tashih ederken kanaatim geldi 
ki; o musibetin bâki kalan ondan birisi, on derece bir nimet hükmünde oldu. Ve on adetten ziyade faydalar ından bir faydas ı şudur ki:
Ben tashihatta gerçi usanm ıyordum; fakat her tashihte yine ders al ıp is-
tifade etmek bir âdetimdi. Baz ı çok zevk al ıyordum. Bu mevsimde da ğlar-
da, bağlardaki güzel sanat- ı ilâhiyeyi temâ şâ zevki, o tashihteki zevkime ga-
lebe ediyordu. Bu yeni musibetteki mütemadiyen kendini ihsas eden hasta-lık, kemâl-i zevk ve şevkle, Hazreti Eyyub 
(aleyhisselâm) ’ın Lem’as ı’yla, Hastal ık 
Lem’as ı’nı her nüshada yeniden görüyorum gibi okuyup tashih ediyorum. 
Katiyen şüphem kalmad ı ki o zahmetli hastal ık, o lezzetli, rahmetli vazife-i nu-
riye için verilmi ş. Gerçi harekât ımızda namaz ve abdestte s ıkıntı veriyor; fakat 
hastal ıkla ubûdiyet muzaaf sevab ı olduğu gibi, bu tashihat- ı vazife-i nuriyede-
ki zevk, o s ıkıntılar ı hiçe indirdi. –1َلِŻَّąĤوَا ِóْęْכُĤا َىĳِø َאلٍè ِّģכُ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ–
Sâniyen : Sizin nüshalar ınızda bazen bir yanl ış, bir kaç nüshada aynen 
bulunur. Demek mana iyi anla şılmam ış, öyle kalm ış. Mesela, İktisad ın âhirle-
rinde, Hüsrev’in hâ şiyesinde, be şinci sat ırında, “Ulemâ ise, masraflar ından, 
mallar ının k ıymetini bilmedikleri” cümlesi yanl ıştır. Sahihi ise, “Ulemâ ise, 
marifetlerinden, mallar ının k ıymetini bildikleri için.” Hem bu sat ırın arkas ın-
daki “arkas ında” kelimesi yanl ış, sahihi, “aras ında”d ır.
f
Aziz, s ıdd ık, mübârek, fedakâr karde şlerim,
Dün, alt ı ehemmiyetli mektuplar ınızı ald ım. Her mektubunuza uzun bir 
mektup yazmak cidden arzu ederdim. Hem de hakk ınızd ır; fakat bu hurufat ı 
yazan Feyzi şahittir ki alt ı gecedir alt ı saat yatamad ım. Yaln ız bu alt ınc ı gece, 
bir buçuk saat kadar yatabildim. Onun için, bu ehemmiyetli mektuplara k ısa-
cık birer cümleyle iktifa ediyorum.
1 “Bize uygun gördü ğü her hâlimizden ötürü hamdolsun Rabbimize.. yeter ki küfür ve dalâlete dü şüp de 
cehennemlik olmayal ım..” Bkz.: Tirmizî, deavât  128; Ebû Dâvûd, edeb  97, 98; İbni Mâce, edeb 55, 
duâ 2; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/117.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   223
Evvelâ : Risale-i Nur santral ı ve Hulûsi, Hakk ı, Süleyman’ ı temsil 
eden Sabri karde şim,
Öşür, şer’î zekâtt ır. Zekât ise, müstehaklarad ır.
Sâniyen : Gül fabrikas ı gülistanlar ını ve merhum bedevî bülbüllerini 
konuşturan Hüsrev karde ş,
Risale-i Nur, Isparta’y ı, âfât- ı semâviye ve arziyeden muhafazas ına se-
bep oldu ğunu, çok hadisatla beraber, bu yeni zelzele hâdisesi ve muar ız ho-
can ın dolularla ba şının tokatlanmas ı, yeni bir hücceti oluyor. Ve Mucizât- ı 
Kur’âniye lâhikas ını, sizin isabetli fikrinize havale ediyoruz. Hem siz, yazd ığı-
nız miktar ı gönderiniz. Biz burada tekmil eder, size de sonra haber veririz.
Sâlisen : Nur fabrikas ının sahibi Hâf ız Ali karde ş,
Senin Risale-i Nur’a kar şı harika ihlâs ve irtibat ve itikad ın, inşaallah o 
Nur’lar ı o havalide daima parlatt ıracak. Senin, o büyük zelzelenin gürültü-
sünü işitmemen ve zelzeleyi hissetmemen, tokat ını yiyen hoca gibi, Risale-i 
Nur’un bir nevi kerametidir. Demek, de ğil şakirtlere zarar vermek, belki inâ-
yetkârâne, vücudunu da baz ı haslara bildirmiyor, korkutmuyor.
Râbian : Bizi ve Kastamonu şakirtlerini k ıyamete kadar minnettar 
eden ve müstesna kalemiyle Risale-i Nur’un hemen umumunu bu hava-liye yetiştiren ve evlât ve peder ve vâlideleri ve refikas ıyla Risale-i Nur’a 
hizmet eden kahraman Tâhirî karde şim,
Cenâb- ı Hak, hanenizdeki hem şireme, hem bana şifa ihsan eylesin. 
Hastal ığıma ait bir parça size geliyor. Peder ve vâlidenize de benim taraf ım-
dan deyiniz ki: “Tâhirî gibi kahraman bir şakirdi Risale-i Nur’a yeti ştiren ve 
o  vâs ıtayla defter-i a’mâllerine daima hasenât yazd ıran bir şakirdi bize kar-
deş veren o mübârek zâtlar, in şaallah bu saadeti daima idame ettirecekler. 
Dünyan ın cam parçalar ını, o elmaslara tercih etmeyecekler. Onlar, hususî du-
am ızda dâhildirler.”
Hâmisen : Mücâhidlerin üstad ı ve efelerin hakikî bir nâsihi ve Risale-i 
Nur’un hâlis muhlis bir şakirdi olan Hasan Ât ıf kardeşim,
Senin uzun ve tesirli ve ehemmiyetli mektubun içindeki edîbâne, gayet 
ince hissiyat ın ve sana mahsus latîf tâbirât ın hoşuma gitti. Karde şim, müpte-
dîlerin ve hodfuru şlar ın ve mülhidlerin ili şmelerinden teessürat ın beni, senin 
hesab ına müteessir etti. Evvelce size yazd ığım mektup, in şaallah o teessürat ı 
izale eder. Risale-i Nur’un mesle ği ise, vazifesini yapar, Cenâb- ı Hakk’ ın 224  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
vazifesine kar ışmaz. Vazifesi tebli ğdir; kabul ettirmek, Cenâb- ı Hakk’ ın 
vazifesidir.
Hem, kemiyete ehemmiyet verilmez. Sen o havalideki bir tek Ât ıf’ı bul-
san, yüzü bulmu ş gibidir. Merak etme. Hem, mümkün oldu ğu kadar hariçten 
gelen küçük ili şmelere ehemmiyet verme. Fakat ihtiyatla, bu atâlet mevsimi 
ve gaflet zaman ı ve derd-i mai şet iptilâs ı zaman ında cüz’î bir i ştigal de ehem-
miyetlidir. Tevakkuf de ğil, muvaffakiyetsiz ma ğlûbiyet yok! Risale-i Nur’un 
her tarafta galibâne fütuhat ı var.
Sâdisen : Eski dost ve karde ş ve Risale-i Nur’un o zamanda ciddî bir 
talebesi ve Isparta hayat ımda bana hüsn-ü hizmetle samimî bir arkada ş 
ve himmeti uzun, eli k ısa, aziz karde şim Mehmed Celâl,
Seni, o zamandan beri unutmad ım. Çok zaman Risale-i Nur dairesinde 
kalemiyle çal ışanlar içinde isminle hissedar oluyordun. Senin yüksek istidad ı-
nı ve ulüvv-ü himmetini Risale-i Nur’da istimâl etmek arzuluyordum. Demek, 
derd-i mai şet, sizi bir derece kay ıt alt ına ald ı. Başta mübârek baban, haneniz-
de bulunanlara bilmukabele selâm ediyorum. Ve bilhassa Mehmed Seyrani Hayyat’a çok selâmla beraber, e ğer benim orada iken tan ıdığım ve Hüsrev 
sisteminde telâkki etti ğim Mehmed Seyrani ise, onun bin selâm ına selâmla 
mukabele edip, o Seyrani, o zamandan beri Risale-i Nur’un bir cüzüne bah-si girdiği ve silinmedi ği gibi, hat ırımda da silinmemi ş. Çok defa bekliyordum 
ki Seyrani, Hüsrev’in arkas ında koşup çal ışsın. Demek, onu da derd-i mai-
şet bağlam ış.
Sâbian : Risale-i Nur’un erkân- ı mühimmesinden Halil İbrahim’in on dört 
yaşındaki evlâd- ı mânevîsi, Risale-i Nur dairesindeki mâsum şakirtlerin daire-
sinde inşaallah ehemmiyetli mevkii alacak ve o küçük şahsiyette parlak, bü-
yük bir şakirt ruhu görünüyor. Mektubunda çocukça konu şmam ış; gayet mü-
dakkikâne büyük bir âlim gibi konu şmas ı bizi çok sevindirdi. Mâ şallah, bâre-
kâllah dedirtti.
Sâminen
: Evvelce haber ald ığınız hastal ığıma dair bir noksan parça, du-
alar ınıza ve geçen Ramazan gibi mânen yard ımlar ınıza vesile olmak için, o 
hastal ık münasebetiyle yan ımıza gelen baz ı zâtlara söyledi ğim ve noksan kal-
mış bir f ıkray ı yaz ıyorum. Şöyle ki:
Halimi soranlara dedim ki: Hem nazar, hem ervah- ı gayr-i tayyibe cihe-
tinden ba şıma gelen bu musibet, rahmet-i ilâhiyeyle, on adetten bire indi, do-
kuzu nimet oldu. Bâki kalan birisi de dokuz menfaati oldu.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   225
Birinci menfaati : Hastal ıkta her saat ibadeti, dokuz saat ibadet hükmü-
ne getirdi.
İkinci faydas ı: On beş hasta risalesini, tam zevkle tashih etmek ve bu 
hastal ık zaman ında, hastalara ve muhtaç olanlara çabuk yeti ştirmeye sebep 
oldu.
Üçüncü faydas ı: Eski Said’i, Yeni Said’e kalb eden eski bir hastal ık gibi, 
şimdi de Risale-i Nur’un parlak bir tarzda inti şarı, Yeni Said’i de dünyayla bir 
derece alâkadar etti ği cihetle, o hâlin zarar ından kurtulmaya sebep oldu.
Dördüncüsü : Bu mübârek aylarda, pek çok i ştiyak ve ihtiyaçla fazla a’-
mâl-i uhreviyede bulunmak arzusuyla beraber, mevsim ve baz ı esbap cihetiy-
le muvaffak olamayarak fazla müteessir idim. Bu hastal ık, tam bu aylara lây ık 
bir tarzda, hastal ıktan gelen ihlâs ve kesret-i sevap cihetiyle azîm bir menfaati 
oldu. Beni gündüzde da ğ ve bağlar ı gezmekten men etti ği gibi, gece uyku ve 
gafletten kurtar ıp, kemâl-i tazurru ve niyazla geceleri ihyaya sebep oldu.
Beşincisi : Geçenki Ramazan’daki hastal ık gibi, bu hastal ık dahi, fedakâr 
kardeşlerimin şefkatlerini heyecana getirip, benim hesab ıma a’mâl-i uhrevi-
yelerinin bir nevi zekât ını vermek; nâk ıs, kusurlu sermayemi, birden ona, bel-
ki yüze ve bine ç ıkarmaya sebep olmas ıdır.
Alt ınc ı faydas ı: Hastalara, yirmi be ş devâ-y ı imanî veren risalenin ilâç-
lar ını nefsimde tatbik ederek ayn- ı hakikat oldu ğunu tasdik edip, âsâb ve si-
nirden gelen ziyade hassasiyetimden k ıymetsiz, fâni i şleri lüzumsuz ve endi-
şeli meraktan ve faydas ız ve zararl ı alâkadan bir derece kurtulmaya sebep ol-
mas ıdır.
Umum karde şler ve hem şirelerimize birer birer selâm ve 
selâmetlerine dua ve dualar ını rica eden karde şiniz,
Said Nursî 
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Size, hastal ığın dokuz faydas ından bâki kalan üçünü yaz ıyorum ki o has-
tal ığın bir meyvesi sâb ık Arabî f ıkrad ır.
Yedinci faydas ı: Risale-i Nur’un ehemmiyetli bir şakirdinin ehemmiyetli 
bir hatas ını tamir etmesidir. Şimdilik bu ehemmiyetli fayday ı izah etmek mü-
nasip değil.226  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Sekizinci faydas ı: Gayet incedir, izah edilmez; yaln ız k ısa bir işaret ede-
riz. Nas ıl ki Hüsrev, yazd ığı Kur’ân’ ı, fotoğrafla tab’ ını kabul etmeyerek binler 
cazibedar Kur’ân’lar kendi hatt ıyla âlem-i İslâm’da inti şarıyla, kutbiyet dere-
cesinde bir mertebe-i ulviyeyi ve yüksek bir şeref-i imtiyaz ı bırak ıp, Risale-i Nur 
dairesindeki s ırr- ı ihlâs ı muhafaza ve hazz- ı nefisten teberrî etmi ştir. Aynen öy-
le de o hastal ık ruhumda öyle bir ink ılâp yapt ı ki Risale-i Nur’un parlak fü-
tuhat ını müteşekkirâne temâ şâ etmek ve sevapdârâne, mücâhidâne, bir nevi 
kumandan hizmetinde bulunmaktan gelen uhrevî zevki ve şerefi ve dünyada 
uhrevî meyvesini gösteren hizmet-i imaniyenin şahs ıma ait lezzeti ve imtiyaz ı, 
o s ırr- ı ihlâs için b ırakmak ve karde şlerime havale etmek ve onlar ın şeref ve 
zevkleriyle iktifa etmeye nefs-i emmârem dahi muvafakat ederek, dünyan ın 
bu uhrevî ve güzel yüzünde gözünü kapamak ve eceli ve mevti ferahla kar şı-
lamaya tam kabul etmesidir.
Dokuzuncu faydas ı: Çoktan beri benim hususî bir virdim ve hiç kaleme 
alınmayan ve mesle ğimizin dört esas ından en büyük esas ı olan şükrün en ge-
niş ve en yüksek mertebesini ihata eden ve bende çok defa maddî ve mâne-
vî hastal ıklar ın bir nevi şifas ı olan ve İsm-i Âzam ve Besmele ile dokuz âyât- ı 
uzmây ı içine alan ve on dokuz defa şükür ve hamdi âzamî bir tarzda ifadey-
le, tahmidât ın adetleriyle o e şyan ın lisan- ı hâliyle ettikleri hamd ü senây ı niyet 
ederek, o hadsiz hamdlerin yekûnunu kendi hamdleri içine alarak azametli ve geniş bir tahmidnâme ve te şekkürnâme bulunan ve Sekîne’deki esmâ-y ı sitte-
nin muazzam yeni bir dersini izhar etmeye sebep olmas ıdır.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve dua ve beraetlerini tebrik ede-
riz.
f
 (Medar-ı ibret ve hayret bir hâdisedir.)  (Medar- ı ibret ve hayret bir hâdisedir.)
Risale-i Nur’un erkân- ı mühimmesinden bir zât yaz ıyor ki: “Adapazar ı 
zelzelesinin ayn ı gününde, zelzeleden birkaç saat evvel, umumî ve herkese 
göstermek için, bir büyük tiyatro te şekkülüyle ve oyuncu k ızlardan dört güze-
lini ç ırıl ç ıplak olarak âlâyi şle çarşı ve pazarda gezdirerek, o cazibedarlara ka-
pılan tiyatro binas ında toplanan bin ki şiden fazla seyirciler, oyun ba şlarken, 
birdenbire arz, kemâl-i hiddet ve gayz ile onlar ın hayas ız yüzlerini deh şetli to-
katlad ı, mahvedip zîr u zeber etti. Ve o binay ı hâk ile yeksan eyledi.”KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   227
Ben, dünyan ın bu nevi hâdiselerinden iki senedir hiç haberim yoktu, 
bakm ıyordum. Fakat bugünlerde hem Hüsrev ve hem kahraman Çelebi zel-
zeleden haber vermeleri ve Hüsrev ve rüfekas ının kanaati ile, Isparta’n ın gü-
rültülü zelzelesi kar şısında Risale-i Nur’u kuvvetli bir kalkan bulmas ıyla hiçbir 
zarar vermemesi ve Risale-i Nur’a muar ız bir hocan ın bütün hâs ılat ını mahve-
den dolu, o muar ıza has kalmas ı, başkas ına ilişmemesi bir derece kanaat verir 
ki ekser vilâyetlere giren ve Adapazar’a girmeyen Risale-i Nur’un ehemmiyet-li bir esas ı olan tesettür şiâr ını bu derece aç ık ihanetiyle, Risale-i Nur, onlar ın 
yard ımlar ına koşmam ış diye, yaln ız bu hâdiseye bakt ım.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Risale-i Nur dünya i şlerine âlet olamaz, dünya i şlerine siper edilmez. 
Çünkü ehemmiyetli bir ibadet-i tefekküriye oldu ğu cihetle, dünyevî mak-
satlar onunla kasten istenilmez. İstenilse, ihlâs k ırılır, o ehemmiyetli iba-
det şekli değişir. Yani, çocuklar gibi, dövü ştükleri vakit Kur’ân’ ı başına si-
per eder. Ba şına gelen zarar Kur’ân’a geldi ği gibi, Risale-i Nur, böyle mu-
annid has ımlara kar şı siper istimâl edilmemeli.
Evet, Risale-i Nur’a ili şenler tokatlar yerler; yüzer vukuat şahittir. 
Fakat Risale-i Nur, tokatlarda istimâl edilmez ve niyet ve kast ile tokatlar gelmez. Çünkü s ırr-ı ihlâs ve s ırr-ı ubûdiyete münafidir. Bizler, bize zul-
medenleri, bizi himâye eden ve Risale-i Nur’da istihdam eden Rabbimize havale ediyoruz.
Evet, dünyaya ait harika neticeler, baz ı evrâd- ı mühimme gibi, Risale-i 
Nur’a çokça terettüp ediyor. Fakat onlar istenilmez, belki veriliyor; illet olamaz, bir fayda olabilir. E ğer istemekle olsa, illet olur, ihlâs ı kırar, o 
ibadeti k ısmen iptal eder. Çabuk bu hâdiseyi teskin ediniz. Yoksa müna-
fıklar istifade edecekler; belki onlar ın parma ğı var.
Evet, Risale-i Nur’un o kadar deh şetli muannidlere kar şı galibâne 
mukavemeti, s ırr-ı ihlâstan ve hiçbir şeye âlet edilmemesinden ve do
ğ-
rudan do ğruya saadet-i ebediyeye bakmas ından ve hizmet-i imaniyeden 
başka bir maksat takip etmemesinden ve baz ı ehl-i tarîkat ın ehemmiyet 
verdikleri ke şif ve kerâmât- ı şahsiyeye ehemmiyet vermemekten ve velâ-
yet-i kübrâ sahipleri olan sahabîler gibi, verâset-i nübüvvet s ırrıyla, yaln ız 
iman nurlar ını neşretmek ve ehl-i iman ın imanlar ını kurtarmakt ır.228  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Evet, Risale-i Nur’un bu deh şetli zamandaki kazand ırdığı iki netice-i mu-
hakkikas ı her şeyin fevkindedir; ba şka şeylere ve makamlara ihtiyaç b ırakm ı-
yor.
Birinci neticesi : Sadâkat ve kanaat ile Risale-i Nur dairesine giren, 
imanla kabre girece ğine gayet kuvvetli senetler var.
İkinci neticesi : Risale-i Nur dairesinde, ihtiyar ımız olmadan, haberi-
miz yokken takarrur ve tahakkuk eden şirket-i maneviye-i uhreviye cihe-
tiyle, her bir hakikî sâd ık şakirdi binler diller ile, kalbler ile dua etmek, 
istiğfar etmek, ibadet etmek ve baz ı melâike gibi k ırk bin lisanla tesbih 
etmektir. Ve Ramazan- ı Şerif’teki hakikat-i leyle-i Kadir gibi, kudsî ve ul-
vî hakikatleri, yüz bin el ile aramakt ır.
İşte, bu gibi netice içindir ki Risale-i Nur şakirtleri, hizmet-i nuriyeyi 
velâyet makam ına tercih eder; ke şif ve kerâmât ı aramaz ve âhiret mey-
velerini dünyada koparmaya çal ışmaz ve vazife-i ilâhiye olan muvaffaki-
yet ve halka kabul ettirmek ve revaç vermek ve galebe ettirmek ve müs-tahak olduklar ı şan u şeref ve ezvak ve inâyetlere mazhar etmek gibi, 
kendi vazifelerinin haricinde bulunan şeylere kar ışmaz ve harekât ını on-
lara bina etmezler. Hâlisen, muhlisen çal ışırlar, “Vazifemiz hizmettir, o 
yeter.” derler.
Ve sâniyen:
 Seksen küsur sene k ıymetinde bulunan ve Ramazan- ı Şerif’in 
mecmuunda gizlenen hakikat-i leyle-i Kadri kazanmak için, Risale-i Nur şa-
kirtlerinin şirket-i mâneviye-i uhreviyeleri muktezas ınca, her biri, mütekellimi 
maalgayr sîgas ı olan 3َאĭَĤ ْóِęْĔاِ ، 2َאĭْĩَèاِرْ ، 1َאĬْóِäأَ gibi tâbirâtta, “biz” dedikle-
ri vakit, Risale-i Nur’un sâd ık şakirtlerini niyet etmek gerektir. Tâ her bir şa-
kirt umumun nam ına münâcât edip çal ışsın. Ve bu bîçâre ve az çal ışabilen ve 
haddinden çok fazla hizmet ondan beklenen bu karde şinize, o hüsn-ü zanlar ı 
yanl ış çıkarmamak için, geçen Ramazan gibi yard ımınızı rica ediyorum.
f
1 Bizi s ıyanetinle koru.
2 Bize merhametinle muamele et.
3 Bize ac ı ve mağfiret et.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   229
(Birden hatıra gelen bir meseledir.) (Birden hat ıra gelen bir meseledir.)
Her şeyde, her musibette, hususan be şer eliyle gelen zulümlü musibetler-
de, Risale-i Kader’de beyan edildi ği gibi, iki sebep var.
Biri: Zâhiren esbaba bakan be şerdir.
Diğeri: Kader-i ilâhîdir.
Beşer, zâhirî esbaba bakar; bazen yanl ış eder, zulmeder. Fakat kader, 
başka noktalara bakar, adalet eder. İşte, bugünlerde elîm bir endi şeyle Risa-
le-i Nur dairesine temas eden üç mesele, adalet-i kaderiye noktas ında mâne-
vî suâle cevaben ihtar edildi.
Birinci suâl:  Neden fedakâr, yüksek bir şefkati taşıyan vâlide, bu za-
manda, veledinin mal ından irsiyet almas ından mahrum edildi, ka-
der müsaade eyledi?
Gelen cevap şu: Gelen cevap şu: Vâlideler bu as ırda, bir a şılama suretinde şefkatleri-
ni yanl ış bir tarzda sarfetmeleridir ki “Evlâd ım şan ve şeref rütbesinde me-
muriyet kazans ın.” diye, bütün kuvvetleriyle, evlâtlar ını dünyaya, mekteplere 
sevkediyorlar. Hatta, mütedeyyin de olsa, Kur’ânî ilimlerin okumas ından çe-
kip dünya ile ba ğlarlar. İşte bu şefkatin bu yanl ışından, kader bu mahrumiye-
te mahkûm etti.
İkinci suâl:  Risale-i Nur’la münasebettar baz ı zâtlara ac ıdım. “Neden 
pederinin mal ından hakk ı iki sülüs iken, o haktan k ısmen mahrumi-
yete kader-i ilâhî neden müsaade etti?”
Gelen cevap: Gelen cevap: Şu as ırda, öyle acîb bir a şılamakla, ebeveynine hürmet ve 
peder ve vâlidesinin şefkatlerine mukabil, bilâ-kayd ü şart kemâl-i hürmet ve 
itaat lâz ım iken, ekseriyetle o hakikî hürmet ve itaat bozuldu ğundan, iki sülüs 
almaktan zulmen mahrum edildiler. Kader, onlar ın kusuruna binaen müsaa-
de etti. K ızlar ise, gerçi ba şka cihetlerde kusurlar ı çok, fakat zafiyetlerine bina-
en himâyetkâr ve şefkatkâr ellere ziyade muhtaç bulunduklar ından, hürmet-
lerini peder ve vâlidelerine kar şı ihtiyaçlar ını hassasiyetle bir cihette ziyade-
leştirdiklerinden, be şerin zâlim eliyle, karde şlerinin k ısmen haklar ını, muvak-
katen onlara vermeye müsaade etti.
Üçüncü suâl:  Baz ı mütedeyyin zâtlar ın, dünyadâr haremleri yüzünden 
ziyade s ıkıntı çekmeleri nedendir? Bu havalide o nevi hâdiseler çok-
tur.230  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
Gelen cevap: Gelen cevap:  O mütedeyyin zâtlar, diyanetlerin muktezas ı böyle serbes-
tiyet-i nisvan zaman ında öyle serbest kad ınlar ın  vâs ıtas ıyla dünyaya giri şme-
leri hatalar ından, o kad ınlar ın eliyle tokat yemelerine kader müsaade etti.
Mütebâkisi, bir mübârek han ımın şuursuz müdahalesiyle geri kald ı.
f
Evvelâ : Bu mübârek Ramazan- ı Şerif’teki dualar, ihlâs ı bulmak şart ıyla, 
inşaallah, makbuldür. Fakat maatteessüf, ekseriyetçe Risale-i Nur şakirtleri-
nin nazarlar ını dünyaya çevirmek ve huzur-u kalbi bozmak için, baz ı taarruz-
lar yüzünden o ihlâs, o huzur-u tam bir derece zedelenir. Merak etmeyiniz, her şeyi Cenâb- ı Hakk’a havale edip öyle taarruzlara ehemmiyet vermeyin. 
Ât ıf’a da yaz ınız, merak etmesin ve müteessir olmas ın. O da bir kaza-y ı ilâhî-
dir. İnşaallah, Sava Hâf ız Mehmed’in hâdisesi gibi, Risale-i Nur’un lehine dö-
necektir.
1(Hâşiye-1)
Hem Ât ıf’ın parlak hizmeti tevakkufa u ğramas ı2(Hâşiye-2) ve gerilemesi ve 
merhum Mehmed Zühtü Bedevî’nin, yüksek ve geni ş hizmetinin perdelen-
mesini, dü şünmesi beni ziyade mahzun etti ği hengâmda, elime bir mektup 
verildi. O mektup, o endi şemi izale etti. Risale-i Nur hizmetinde bir ka-
pı kapansa, daha mühim kap ılar aç ılır diye  kaide, yine hükmünü icra et-
ti ki Sabri gibi Risale-i Nur’un gayet büyük bir rüknünün büyük amcas ı ve 
Risale-i Nur’un bir kahraman ı olan Tâhirî’nin eni ştesi ve Risale-i Nur’un 
1 (Hâşiye-1) Ât ıf’a muâraza eden ve hücum eden tarîkatç ı müftü ve taassuplu vâiz ve hoca ve 
ehl-i tarîkat, ehemmiyetli ehl-i ilim ve tarîkat, bu muârazada, en son perdesini rejim hesab ı-
na ve tarafgirli ğine ve himâyesine dayan ıp, Ât ıf’ın müdafaa etti ği sünnet-i seniyye mesle ği-
ne taarruz suretine girdi ğini; ve Risale-i Nur’a muâraza eden, bilerek veya bilmeyerek z ınd ı-
kaya yard ım ettiğine bir delil, bu defa adliyece benden sordular ki: “Kürt Ât ıf rejim aleyhine 
çal ışıyor. Demek onun muâr ızlar ı rejime dayand ılar.” Ben de dedim: Rejimi reddetmek ne 
vazifemizdir, ne de kuvvetimiz var. Ve ne de dü şünüyoruz ve ne de Risale-i Nur izin veriyor. 
Fakat biz kabul etmiyoruz, amel etmiyoruz, istemiyoruz. Red ba şka, kabul etmemek ba şka-
dır, amel etmemek daha ba şkad ır. Hazreti Ömer’in (radiyallâhu anh)  taht- ı hükmünde, kanun-u 
adalet-i şer’iyesini reddetmeyen ve ili şmeyen Yahudilere, Nasârâya ili şmiyordular. Demek, 
kabul etmemek, tasdik etmemek, idarece bir cünha, bir suç te şkil etmiyor ki o çe şit muha-
lifler ve münkirler, en kuvvetli padi şahlar ın idaresi ve siyaseti alt ında bulunmu şlar. İşte, bu 
nokta-y ı nazardan, Risale-i Nur’un şakirtlerinden en müthi ş bir muhalif, rejim müessesesi-
ni tel’in de etse, bilfiil idareye ili şmese, onun mefkûresine kanunen ili şilmez. Hürriyet-i vic-
dan ve hürriyet-i fikir, onlar ı tebrie eder.
2 (Hâşiye-2) Şimdi ald ığımız haber: Denizli Valisi ehemmiyetli bir şifre ile, bura valisine, Ât ıf 
meselesini i’zam ederek şifre yazm ış. Hâf ız-ı Hakikî’nin h ıfzına dayan ıp telâş etmeyiniz. 
Fakat ihtiyat ediniz. Hapsolan Ât ıf ve arkada şlar ına teselli veriniz ve merak etmesinler. 
Allah Kerîm’dir ve Rahîm’dir.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   231
saff- ı evvelinde ve şakirtlerinin ba şında bir zaman nâz ırlık vazifesini gören 
ve şimdiye kadar da Risale-i Nur hakk ında kalbini bozmayan büyük Hâf ız 
Zühtü’nün samimî kemâl-i sadâkat ve ihlâs ı gösteren mektubuyla, ve Hulû-
si-i sâlis Abdullah Çavu ş’un hâşiyesinde tasdikle, bu eski ve yeni gayyûr kar-
deşimiz Büyük Zühtü, resmiyete bakmayarak, Risale-i Nur’un mühim vazife-
lerinden olan mâsumlara Kur’ân dersini vermekle gösterildi ki merhum Zühtü Bedevî yerine bu Büyük Zühtü’yü yeni veriyor. Ve Ât ıf’ın tevakkufu yeri-
ne, bu müdakkik ve muktedir ve hatip Büyük Hâf ız Zühtü’yü faaliyet getirdi. 
Cenâb- ı Hakk’a şükrediyoruz. Bugünden itibaren, Risale-i Nur’un has şakirt-
leri içinde şirket-i mâneviye-i nuriyeden hissedar olmas ını ve ismiyle duaya 
girdiğini selâm ımla beraber tebli ğ ediniz.
f
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1۪įَאئِĩْđَĬ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
Risale-i Nur’un silsile-i kerâmât ından Mu’cizât- ı Ahmediye ve keramet-
li Yirmi Dokuzuncu Söz ve İşârâtü’l-İ’câz’ ın himâyetkârâne ve mucizâne yeni 
bir kerametleri şudur ki:
Bu Ramazan- ı Şerif’in başında doktorun ihbar ıyla ve kuvvetli emârelerin 
delâletiyle ve birden hararet k ırk dereceden geçmesiyle tebeyyün eden, ze-
hirlemekten gelen şiddetli hastal ık hengâm ında, karde şimiz Ât ıf’ın habbe gibi 
hâdisesini, hariç valiler kubbe yaparak, buran ın hem adliye, hem zab ıta, hem 
vilâyete şifrelerle Risale-i Nur aleyhine sevkedildi ği ayn ı zamanda, iki saat ev-
vel, Mu’cizât- ı Ahmediye İstanbul’dan ko şup imdada gelmi ş. Masada iken, 
Yirmi Dokuzuncu Söz ve kerametli İşârâtü’l-İ’câz, Tosya kasabas ından imda-
da gelmiş gibi, ayn ı vakitte yald ızlı ciltleriyle masa üzerinde dururken, onlar ın 
müsadere endi şesi ve elliden ziyade sâir risalelerin de namazs ız ellerin zapt ı-
na geçmek ihtimali ve şiddetli hastal ığın konuşturmamak vaziyetiyle beraber, 
Risale-i Nur’un o üç kerametli risaleleri, öyle harika bir himâyet ve muhafaza-ya vesile ve o zehirlendirmeye panzehir ve tiryak oldu ki bu hâle muttali olan bizler, şimdi de hayretteyiz. Güya hiçbir hastal ık yokmu
ş gibi, gayet kuvvetli, 
hem şiddetli tokatlar vurarak, o dü şmanl ık vaziyeti dostlu ğa çevrildi.
Hem adliyenin büyük memurlar ı ve taharri komiserleri, şiddetli taharri 
1 Rahmân ve Rahîm olan Allah’ ın ad ıyla. Bütün nimetleri ihsan eden Allah’a hamd olsun.232  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------   YİRMİ YEDİNCİ MEKTUP’TAN
ve müsadere için geldikleri hâlde, elliden ziyade kitaplardan hiçbirine el uzat-
madan, yaln ız o risalelerin kerametlerini k ısmen dinleyerek onlar ın mânevî 
himâyeti alt ında muhafaza edildi. Yaln ız Müdâfaat ve On Alt ınc ı Mektup ve 
Ramazaniye Risalesi’ni mütalâa etmek için biz verdik.
Üçüncü günde, daha şiddetli arama ve taharri etmek, zab ıtan ın siyasî ko-
miseri bir taharri komiseriyle geldi ği vakitten iki-üç saat evvel, üç keramet-
li risalelerin kumandas ında bütün risaleler, kendilerini ellere vermemek için 
ortada görünmediler. Bütün iki saat o taharri neticesinde, Ankara’dan gelen bir Ramazan tebrikiyle, bir Ramazaniye Risalesi’ni elde ettiler. Mütalâadan sonra iade etmek vaadiyle ald ılar. Bütün bu hâlât, yüksekte duran Mu’cizâtl ı 
Kur’ân- ı Azîmüşşân’la beraber, i’câzl ı Hizb-i Kur’ânî’nin nüshalar ı ve Hizb-i 
Nurî’nin risaleleri, bu harika vaziyeti gösterdiler.
Cenâb- ı Hakk’a, onlar ın hurufat ı adedince ve şehr-i Ramazan’ ın dakika-
lar ının âşireleri say ısınca hamd ü senâ ediyoruz.
1َאلٍè ِّģכُ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ 
Hem hastal ıktan gelen teessür ve Ât ıf hâdisesiyle kalbime gelen teellüm 
ve onlara ac ımak ve Isparta’ya sirayet etmek endi şesinden ne şet eden s ıkıntı 
ve bu mübârek şehirde Risale-i Nur’un 2َّرَتْĳَĭَÜ ًّاóِø perdesi alt ına girmesi ve 
üçüncü günde, o iki taharriden sonra, ak şama kadar gelen ve gidenlerin mü-
temadiyen tarassut edilmesi ve Emin’in hanesi de bir şey bulun madan tahar-
ri edilmesi cihetiyle ziyade muztarip ve müteellim iken, Cenâb- ı Erhamü’r-râ-
himîn’in rahmetiyle, şimdiye kadar devam eden inâyet-i ilâhiye himâyeti ve 
rıza, teslim, tevekkül ve ihlâs ın verdikleri teselli, bütün o müz’iç şeyleri akîm 
bırakt ı. Kemâl-i ferah ve istirahat ile “Görelim Mevlâ neyler, neylerse güzel 
eyler.”  deyip, kemâl-i teslimiyetle müsterih olduk. Siz de öyle olunuz, fütur 
getirmeyiniz.
Umum karde şlerimize birer birer selâm ve dua ederiz.
Hastal ık devam ediyor, fakat tahammül haricinde de ğil. O musibet de 
Risale-i Nur’un parlak ne şriyat ına tevakkuf vermek içindi.
3ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Kardeşiniz
Said Nursî
1 “Bize uygun gördü ğü her hâlimizden ötürü hamdolsun Rabbimize..” Bkz.: Tirmizî, deavât  128; Ebû 
Dâvûd, edeb  97, 98; İbni Mâce, edeb 55, duâ 2; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/117.
2 “Gizli olarak nurlan ır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
3 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.KASTAMONU LÂH İKASI  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------   233
 
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُّوسُïُĜ َאĺ ْلُïَĐ َאĺ ُħَכَè َאĺ مُĳُّĻَĜ َאĺ ُّĹَè َאĺ ْدُóَĘ َאĺ ُħĻِèرَ َאĺ ُīٰĩْèرَ َאĺ ُّٰųاَ َאĺ
İsm-i âzam ın hakk ına ve Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın hürmetine ve Resûl-i 
Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın şerefine, bu mecmuay ı bast ıranlar ı ve mübârek 
yard ımc ılar ını ve Risale-i Nur talebelerini Cennetü’l-Firdevs’te saadet-i ebe-
diyeye mazhar eyle, âmîn…
Ve hizmet-i imaniye ve Kur’âniye’de daima muvaffak eyle, âmîn…Ve defter-i hasenâtlar ına Kastamonu Lâhikas ı’nın her bir harfine muka-
bil, bin hasene yazd ır, âmîn...
Ve Nur’lar ın neşrinde sebat ve devam ve ihlâs ihsan eyle, âmîn…
Yâ Erhamerrâhimîn!.. Umum Risale-i Nur şâkirtlerini iki cihanda mesûd 
eyle, âmîn…
İnsî ve cinnî şeytanlar ın şerlerinden muhafaza eyle, âmîn…
Ve bu âciz ve bîçâre Said’in kusurât ını affeyle, âmîn...
Umum Nur Şâkirtleri Nâm ına
Said Nursî
1 Ya Allah, yâ Rahmân: Ey Zât’ ı itibar ıyla merhametli olan! yâ Rahim: Ey rahmetiyle mahlûkât ına mer-
hamet eden! yâ Ferd: Ey e şi ve benzeri olmayan! yâ Hayy: Ey her zaman var olan, diri olan, ezelî ve 
ebedî hayat sahibi olan! yâ Kayyûm: Ey kendi Zât’ ı ile var olup, zeval bulmayan ve bütün varl ıklar ı 
varl ıkta tutup onlar ı yöneten! yâ Hakem: Ey hükmü geçersiz k ılınmayan Hâkim! yâ Adl: Ey tam adalet 
sahibi! yâ Kuddûs: Ey her şeyi tertemiz yapan ve kendisi bütün eksiklerden uzak ve yüce Zât!
HuginRisale/content/pdf/KASTAMONU LAHiKASI.pdf