[PDF]
Şuâlar
Bediüzzaman Said Nursî

Risale-i Nur Külliyat ı’ndan
Şuâlar
Bediüzzaman
Said Nursî
İstanbul - 2007
ŞUÂLAR
Copyright © Şahdamar Yay ınlar ı, 2007
Bu eserin tüm yay ın haklar ı Işık Ltd. Şti.’ne aittir.
Eserde yer alan metin ve resimlerin, I şık Ltd. Şti.’nin önceden
yaz ılı izni olmaks ızın, elektronik, mekanik, fotokopi yâ da herhangi bir kay ıt
sistemi ile ço ğaltılmas ı, yay ımlanmas ı ve depolanmas ı yasakt ır.
ISBN
978-975-9090-85-2
Yay ın Numaras ı
75
Bas ım Yeri ve Y ılı
Çağlayan Matbaas ı
Sarn ıç Yolu Üzeri No:7 Gaziemir / İZMİR
Tel: (0232) 252 20 96
Ekim  2007
Genel Dağıtım
Gökkuşağı Pazarlama ve Da ğıtım
Merkez Mah. So ğuksu Cad. No: 31
Tek-Er İş Merkezi Mahmutbey/ İSTANBUL
Tel: (0212) 410 50 00   Faks: (0212) 444 85 96
Şahdamar Yay ınlar ı
Emniyet Mahallesi Huzur Sokak No: 5
34676  Üsküdar/ İSTANBUL
Tel: (0216) 318 42 88    Faks: (0216) 318 52 20
www.sahdamaryayinlari.com
İçindekiler
İkinci Şuâ .............................................................................................................................. ................................ 1
Birinci Makam’ ın .............................................................................................................................. ..........3
Birinci Meyvesi  .............................................................................................................................. ........3
Tevhidin İkinci Meyvesi ................................................................................................................. 7
Üçüncü Meyve  ............................................................................................................................... .....11
İkinci Makam  .............................................................................................................................. ................ 14
Birincisi  .............................................................................................................................. ....................... 14
Vahdâniyetin İkinci Muktazîsi  ............................................................................................... 18
Tevhidin Üçüncü Muktazîsi  ................................................................................................... 22
Üçüncü Makam  .............................................................................................................................. .........23
Birinci Alâmet ve Hüccet ki, َهُïْèوَ Kelimesi Onun Neticesidir  .........23
İkinci Alâmet ve Hüccet ki, ُįَĤ כَĺِóَü َź Kelimesini İntâc Ediyor  ....24
Üçüncü Hüccet ve Alâmet, ُïْĩَéْĤا ُįَĤوَ ْכُĥُĩْĤا ُįَĤ İle İşaret Edilen Had 
ve Hesaba Gelmeyen Tevhid Sikkeleridir  ............................................................... 27
Hâtime  .............................................................................................................................. ................................ 30
Uzunca Bir Hâ şiye .......................................................................................................................... 31
Tevhidî Bir Münâcât ve Mukaddimesi  ........................................................................ 35
Münâcât ............................................................................................................................... ..................... 35
Üçüncü Şuâ (Münâcât Risalesi)  .................................................................................................. 36
Mukaddime  .............................................................................................................................. .................... 36
Münâcât  .............................................................................................................................. ................................. 37
f  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Dördüncü Şuâ .............................................................................................................................. ............... 54
Birinci Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye .................................................................................. 55
İkinci Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye  .................................................................................... 58
Üçüncü Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye  .............................................................................. 59
Dördüncü Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye  ........................................................................ 62
Beşinci Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye  ............................................................................... 64
Birinci Mesele ............................................................................................................................... 64
İkinci Mesele  .............................................................................................................................. ...65
Üçüncü Mesele  ........................................................................................................................... 65
Dördüncü Mesele  ..................................................................................................................... 66
Alt ınc ı Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye  .................................................................................. 67
Birinci Burhan  ............................................................................................................................. 68
İkinci Burhan’ ın Beş Noktas ı Var  .............................................................................. 69
Üçüncü Burhan’ ın Üç Nüktesi Var  .......................................................................... 72
Alt ınc ı Şuâ .............................................................................................................................. ........................... 82
Birinci Suâl  .............................................................................................................................. .............. 82
İkinci Suâl  .............................................................................................................................. ................. 85
Yedinci Şuâ (Âyetü’l-Kübrâ)  ............................................................................................................. 88
Mühim Bir İhtar ve Bir İfade-i Meram  ........................................................... 88
Mukaddime  .............................................................................................................................. .................... 90
Birinci Varta ve Çare-i Necat  ........................................................................................ 90
İkinci Varta ve Çare-i Necat  ........................................................................................... 93
Âyetü’l-Kübrâ  .............................................................................................................................. ............... 95
İhtar  .............................................................................................................................. ............................ 138
İkinci Bâb  .............................................................................................................................. ..................... 139
Birinci Hakikat  ........................................................................................................................ 139
İkinci Hakikat  ........................................................................................................................... 140
Üçüncü Hakikat  ..................................................................................................................... 140
Dördüncü Hakikat  ............................................................................................................... 141
Birincisi  .............................................................................................................................. .....143
İkinci Hakikat  .................................................................................................................... 144
Üçüncü Hakikat  .............................................................................................................. 146
Dördüncü Hakikat  ........................................................................................................ 150
Beşinci Hakikat  ...................................................................................................................... 151
Birinci Hakikat  .................................................................................................................. 156
İkinci Hakikat  .................................................................................................................... 157
Üçüncü Hakikat  .............................................................................................................. 159
Dördüncü Hakikat Olan Otuz Üçüncü Mertebe  ............................. 160
İhtar  .............................................................................................................................. ..................... 166
Dokuzuncu Şuâ ............................................................................................................................... .......168
(Onuncu Söz’ün Mühim Bir Zeyli 
ve Lâhikas ının Birinci Parças ı) ......................................................................... 168
Mukaddime  .............................................................................................................................. ................ 170
Birinci Nokta  .............................................................................................................................. ......170
İkinci Nokta ............................................................................................................................... ........172
On Birinci Şuâ (Meyve Risalesi)  ......................................................................................... 182
Birincisi  .............................................................................................................................. ................... 182
İkinci Meselenin Hülâsas ı  .................................................................................................. 183
Üçüncü Mesele  ............................................................................................................................ 186
Dördüncü Mesele  ........................................................................................................................ 189
Beşinci Mesele  .............................................................................................................................. .191
Alt ınc ı Mesele  .............................................................................................................................. ....192
Yedinci Mesele  .............................................................................................................................. ..196
Sekizinci Meselenin Bir Hülâsas ı ................................................................................. 208İÇİNDEKİLER  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------    g
h  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Birincisi  .............................................................................................................................. ............209
İkinci Meyvesi ve Hayat- ı Şahsiyeye Bakan Bir Faydas ı................. 209
Hayat- ı Şahsiyeye Ait Üçüncü Bir Faydas ı .................................................. 210
Dördüncü Bir Faydas ı ki İnsan ın Hayat- ı İçtimaiyesine Bak ıyor  ...211
Bu Makam Yaz ıldığı Zaman Kurban Bayram ı Geldi  .......................... 219
Dokuzuncu Mesele  .................................................................................................................... 223
Birinci Nokta  ............................................................................................................................. 224
İkinci Nokta  .............................................................................................................................. ..227
Üçüncü Nokta  ......................................................................................................................... 228
Onuncu Mesele (Emirda ğ Çiçeği) .............................................................................. 229
Bu Onuncu Meseleye Bir Hâtime Olarak İki Hâşiye ......................... 239
Birincisi  .............................................................................................................................. .....239
İkinci Hâşiye ....................................................................................................................... 239
Onuncu Mesele Münasebetiyle Hüsrev’in 
Üstad ına Yazd ığı Mektup  .............................................................................................. 241
On Birinci Mesele  ....................................................................................................................... 243
Hâtime  .............................................................................................................................. .............. 251
Hat ıra Gelebilen Bir Suâlin Cevab ıdır ....................................................... 253
Bu Sûreye Ait Bir Nükte-i İ’câziyenin Hâ şiyesidir  .......................... 254
On Birinci Meselenin Hâ şiyesi’nin Bir Lâhikas ıdır ........................ 255
On İkinci Şuâ .............................................................................................................................. .............. 263
Denizli Mahkemesi Müdâfaât ı’ndan  .......................................................................... 263
İddiânâmeye Kar şı İtiraznâmenin Tetimmesidir  ........................................... 268
Bu Gelen K ısım Çok Ehemmiyetlidir ....................................................................... 278
Bu Defaki Küçük Müdafaât ımda Demi ştim  ...................................................... 283
On Üçüncü Şuâ
ed-Dâî  ............................................................................................................................... ............................. 311
Güzel ve Tam Yerinde Bir Tâziyenâme  ......................................................................... 319
On Dördüncü Şuâ .............................................................................................................................. 337
İfademin K ısac ık Bir Tetimmesi  ................................................................................... 337
Afyon Müddeiumumîsi ve Mahkeme Reisi ve Âzâlar ına ........................ 346
Afyon Mahkemesi’nin Bizi İtham 
Etmesine Kar şı İtiraznâmenin Tetimmesidir  .................................................... 358
Afyon Hükûmet ve Mahkemesine 
ve Zâb ıtas ına Daha Birkaç Nokta Mârûzât ım Var  ....................................... 366
Ankara’n ın Alt ı Makamat ına ve Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne 
Verilen Müdâfaan ın İtiraznâme Tetimmesi ve Lâhikas ıdır .................. 371
İddianâmede Benim Hakk ımda Dört Esas Var  ............................................. 374
Lâhika  .............................................................................................................................. ....................... 379
Afyon Mahkemesi’ne ve A ğırceza Reisi’ne Beyan Ediyorum ki: ....381
Afyon Mahkemesine İddianâmeye 
Karşı Verilen İtiraznâme Tetimmesinin Bir Zeylidir  ................................... 382
Son Sözüm  .............................................................................................................................. .........386
Heyet-i Vekile’ye Gönderilmi ş Bir İstidad ır ......................................................... 389
Ehl-i Vukûfun İnsafl ı Hocalar ından Üç Suâlim Var  .................................... 394
Hata-Savab Cetveli  .................................................................................................................... 396
Hata-Savab Cetvelinin Zeylidir  ....................................................................................... 413
Son Posta Gazetesi’ne Yazd ıranlar ın ve İhbar Edenlerin ve Mahkemeyi 
Mecbur Edip Bize Ceza Verdirenlerin İltibaslar ı, Sehiv ve Yanl ışlar ı...419
Temyiz Mahkemesi Riyâseti’ne  ...................................................................................... 435
On Beş Sene Evvel Eski şehir Mahkemesi’nde, 
Heyet-i Vekile’ye Yaz ılan Arzuhâlin Bir Parças ıdır. ...................................... 444
Risale-i Nur’un Hakkaniyetine Bir Numûne  ...................................................... 448
On Alt ınc ı Mektup  ............................................................................................................................. 449
Birinci Nokta  .............................................................................................................................. ......449
İkinci Nokta ............................................................................................................................... ........450İÇİNDEKİLER  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------    i
Üçüncü Nokta  .............................................................................................................................. ..452
Dördüncü Nokta  .......................................................................................................................... 454
Beşinci Nokta  .............................................................................................................................. ...459
On Alt ınc ı Mektub’un Zeyli  ....................................................................................................... 462
Gençlik Rehberi’nin Küçük Bir Hâ şiyesi  ...................................................................... 468
Başbakanl ığa, Adliye Bakanl ığına, Dâhiliye Bakanl ığına ............................ 485
ُÙَĭْכَùَĩْĤوَا ُÙَّĤِّñĤا ُħِıْĻَĥَĐ ْÛَÖِóُĄوَ Âyet-i Celîlesinin Bir Nüktesi  .................. 497
Hüsrev’in Müdâfaas ıdır ................................................................................................................. 529
Tahirî’nin Müdâfaas ıdır ................................................................................................................. 530
Zübeyir’in Müdâfaas ıdır ................................................................................................................ 532
Temyiz Mahkemesi Lâyihas ından Bir Parçad ır ..................................................... 539
Mustafa Sungur’un Müdâfaas ıdır ....................................................................................... 540
Mustafa Sungur’un Temyiz Lâyihas ıdır ........................................................................ 543
Mehmed Feyzi’nin Müdâfaas ıdır .......................................................................................... 547
Ahmed Feyzi’nin Müdâfaas ıdır .............................................................................................. 549
Ceylân’ ın Müdâfaas ıdır .................................................................................................................. 553
Mustafa Osman’ ın Müdâfaas ıdır ......................................................................................... 554
Hıfzı Bayram’ ın Müdâfaas ıdır .................................................................................................. 557
Emirdağ’lı Mustafa’n ın Müdâfaas ıdır ............................................................................... 558
Halil Çal ışkan’ ın Müdâfaas ıdır ............................................................................................... 559
Mustafa Gül’ün Müdâfaas ıdır .................................................................................................. 561
Küçük İbrahim’in Müdâfaas ıdır ............................................................................................ 561
Beşinci Şuâ ............................................................................................................................... ................... 563
Mukaddime  .............................................................................................................................. ................ 564
Birinci Nokta  .............................................................................................................................. ......564
İkinci Nokta ............................................................................................................................... ........564
Üçüncü Nokta  .............................................................................................................................. ..565j  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Dördüncü Nokta  .......................................................................................................................... 565
Beşinci Nokta  .............................................................................................................................. ...566
Beşinci Şuâ’ ın İkinci Makam ı ve Meseleleri .............................................................. 568
Birinci Mesele  .............................................................................................................................. ...568
İkinci Mesele  .............................................................................................................................. ......568
Üçüncü Mesele  .............................................................................................................................. 569
Dördüncü Mesele  ........................................................................................................................ 569
Beşinci Mesele  .............................................................................................................................. .569
Alt ınc ı Mesele  .............................................................................................................................. ....570
Yedinci Mesele  .............................................................................................................................. ..570
Sekizinci Mesele  ........................................................................................................................... 571
Dokuzuncu Mesele  .................................................................................................................... 571
Onuncu Mesele  ............................................................................................................................. 572
On Birinci Mesele  ....................................................................................................................... 572
On İkinci Mesele  .......................................................................................................................... 572
On Üçüncü Mesele  .................................................................................................................... 573
On Dördüncü Mesele .............................................................................................................. 574
On Beşinci Mesele  ..................................................................................................................... 574
On Alt ınc ı Mesele  ........................................................................................................................ 575
On Yedinci Mesele  ...................................................................................................................... 575
On Sekizinci Mesele  ................................................................................................................. 576
On Dokuzuncu Mesele  .......................................................................................................... 577
Yirminci Mesele  ............................................................................................................................. 578
Sâb ık Yirmi Adet Meselelere Bir Tetimme Olarak Üç Küçük Meseledir  .580
Birinci Mesele  .............................................................................................................................. ...580
İkinci Mesele  .............................................................................................................................. ......580
Üçüncü Küçük Mesele  ........................................................................................................... 582İÇİNDEKİLER  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------    k
On Beşinci Şuâ (El-Hüccetü’z-Zehra)  .............................................................................. 585
Birinci Makam  .............................................................................................................................. .........585
Birinci K ısm ı’dır............................................................................................................................ 585
Birinci Kelime  .......................................................................................................................... 587
İkinci Kelime  ............................................................................................................................. 587
Üçüncü Kelime  ....................................................................................................................... 587
Dördüncü Kelime  ................................................................................................................ 588
Beşinci Kelime  ........................................................................................................................ 588
Alt ınc ı Kelime  ........................................................................................................................... 589
Yedinci Kelime ......................................................................................................................... 589
Sekizinci Kelime  .................................................................................................................... 590
Dokuzuncu Kelime  ............................................................................................................. 591
Onuncu Kelime ...................................................................................................................... 592
On Birinci Kelime  ................................................................................................................ 593
Fâtiha-y ı Şerife’nin Bir Muhtasar Hülâsas ı ......................................................... 596
İkinci K ısm ı .............................................................................................................................. .........596
Birinci Kelime  .......................................................................................................................... 596
İkinci Kelime  ............................................................................................................................. 597
Üçüncü Kelime  ....................................................................................................................... 597
Dördüncü Kelime  ................................................................................................................ 599
Beşinci Kelime  ........................................................................................................................ 600
Alt ınc ı Kelime  ........................................................................................................................... 603
Yedinci Kelime ......................................................................................................................... 604
Sekizinci Kelime  .................................................................................................................... 605
Dokuzuncu Kelime  ............................................................................................................. 606
Üçüncü K ısm ı .............................................................................................................................. ...608
Mukaddime  .............................................................................................................................. ..608l  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Birinci İşaret  .............................................................................................................................. 608
İkinci İşaret  .............................................................................................................................. ...609
Birincisi  .............................................................................................................................. .....610
Yirmi Küllî Şehâdetlerden ve Çok 
Şehâdetleri İhtiva Eden İkinci Şehâdet  .................................................... 611
Binler Şehâdetleri İhtiva Eden Üçüncü Küllî Şehâdet  .............. 611
Pek Çok Kuvvetli Şehâdetleri İhtiva Eden Dördüncü Şehâdet  ..612
Beşinci, Alt ınc ı, Yedinci, Sekizinci Küllî Şehâdetler  ..................... 613
Dokuzuncusu  .................................................................................................................... 615
Onuncusu  ............................................................................................................................. 616
On Birincisi  ......................................................................................................................... 616
On İkincisi  ............................................................................................................................ 616
On Üçüncü Şehâdet  .................................................................................................. 617
On Dördüncü Şehâdet  ............................................................................................ 618
On Beşinci Şehâdet .................................................................................................... 619
El-Hüccetü’z-Zehra’n ın İkinci Makam ı .......................................................................... 623
Birincisi  .............................................................................................................................. ................... 630
İkinci Kudsî Kelime-i Miraciye  ........................................................................................ 631
Üçüncü Kelime  ............................................................................................................................. 632
Dördüncü Kelime-i Kudsiye  ............................................................................................. 633
Bir Takriznâmedir  ....................................................................................................................... 653
El-Hutbetü’ ş-Şâmiye Nâm ındaki Arabî 
Dersin Tercümesinin Mukaddimesidir  ................................................................... 657
İşârât- ı Kur’âniye Hakk ında Mukaddime Mahiyetinde Bir Lâhika  .....662
Birinci Şuâ .............................................................................................................................. ...................... 667
Resâili’n-Nur’a İşaret Eden Birinci Âyet  ................................................................ 669
Resâili’n-Nur’a İşaret Eden İkinci Âyet  ................................................................... 674İÇİNDEKİLER  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------------------------------------------------------------------------------------    m
Üçüncü Âyet-i Me şhure  ......................................................................................................... 674
Dördüncü Âyet-i Me şhure  .................................................................................................. 675
Beşinci Âyet  .............................................................................................................................. ........675
Alt ınc ı Âyet  ............................................................................................................................... ..........679
Yedinci Âyet  .............................................................................................................................. ........680
Sekizinci Âyet  .............................................................................................................................. ....680
Dokuzuncu Âyet  ........................................................................................................................... 681
Onuncu Âyet  .............................................................................................................................. .....681
On Birinci Âyet  .............................................................................................................................. 681
On İkinci Âyet  .............................................................................................................................. ...681
On Üçüncü Âyet  .......................................................................................................................... 682
On Dördüncü Âyet  .................................................................................................................... 682
On Beşinci Âyet  ............................................................................................................................ 683
On Alt ınc ı Âyet  .............................................................................................................................. 684
On Yedinci Âyet  ............................................................................................................................ 685
On Sekizinci Âyet  ........................................................................................................................ 685
On Dokuzuncu Âyet  ................................................................................................................. 686
Yirminci Âyet  .............................................................................................................................. .....686
Yirmi Birinci Âyet veya Âyetler  ....................................................................................... 687
Yirmi İkinci Âyet ve Âyetler  ................................................................................................ 689
Yirmi Üçüncü Âyet  ..................................................................................................................... 690
Yirmi Dördüncü Âyet ve Âyetler  ................................................................................... 691
Yirmi Beşinci Âyet  ...................................................................................................................... 695
Yirmi Alt ınc ı Âyet  ......................................................................................................................... 696
Yirmi Yedinci Âyet  ....................................................................................................................... 698
Yirmi Sekizinci Âyet  .................................................................................................................. 699
Yirmi Dokuzuncu Âyet  ........................................................................................................... 700n  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sekizinci Şuâ .............................................................................................................................. ............... 706
Üçüncü Bir Keramet-i Aleviye  ........................................................................................ 706
Birinci Remiz  ............................................................................................................................. 707
İkinci Remiz  .............................................................................................................................. .710
Üçüncü Remiz  ......................................................................................................................... 712
Dördüncü Remiz  ................................................................................................................... 716
Beşinci Remiz  .......................................................................................................................... 719
Alt ınc ı Remiz  ............................................................................................................................. 720
Yedinci Remiz  ........................................................................................................................... 722
Sekizinci Remiz  ...................................................................................................................... 726
Yirmi Dokuzuncu Lem’a’dan İkinci Bâb  ...................................................................... 731
ed-Dâî  ............................................................................................................................... ............................. 739İÇİNDEKİLER  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------------------    o

Şuâlar

İkinci Şuâ
Eskişehir Hapishânesi’nin Son Meyvesi
(Otuz Birinci Lem’a’nın İkinci Şuâ’ı) (Otuz Birinci Lem’a’n ın İkinci Şuâ’ ı)
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
On alt ı sene evvel, Eski şehir Hapishânesi’nde, arkada şlar ımın tahliyele-
riyle yaln ız kald ığım bir vakitte şu şuâ; gayet acele, pek noksan kalemimle, s ı-
kıntılı, rahats ızlık bir zamandsa telif edildi ğinden bir derece intizams ız olmakla 
beraber, bugünlerde tashih ederken iman ve tevhid noktas ında pek çok k ıy-
mettar ve kuvvetli ve ehemmiyetli gördüm.
Said Nursî
“1ٌïَèأَ ُّٰųاَ ”İsm-i Âzam ına Dair Yedinci Nükte-i Âzam ve Alt ı İsm-i 
Âzam ın Alt ı Nüktesinin Yedincisi
İhtarİhtar
Bu risale benim nazar ımda çok mühimdir. Çünkü içinde çok mühim ve 
ince olan esrar- ı imaniye inki şaf ediyor. Bu risaleyi anlayarak okuyan adam, 
iman ını kurtar ır inşaallah. Maatteessüf ben burada kimse ile görü şemediğim-
den, kendime tebyiz edip yazd ıramad ım. Bu risalenin k ıymetini anlamak is-
tersen, ba şta bulunan İkinci ve Üçüncü Meyve’yi ve âhirdeki hâtimeyi ve hâ-
timeden iki sayfa evvelki meseleyi evvelce dikkatle okuduktan sonra tamam ı-
nı teennî ile mütâlaa eyle!..
Alt ı ism-i âzam ın alt ı nüktelerinin ٌïَèأَ ُّٰųاَ’ e dair yedinci nükte-i âzam-
dır.
1 Allah tektir.
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُīĻِđَÝْùَĬ ۪įِÖوَ
2ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُįَّĬأَ ْħَĥْĐَאĘ âyetinin bir muhte şem nüktesiyle me şhur bir ka-
sem-i nebevînin i şaretiyle ve ilham ıyla hissetti ğim gayet güzel ve çok şirin ve 
nihâyet derecede latîf üç meyve-i tevhid ve üç muktazîsi ve üç hüccetine da-ir bir nüktedir.
İşte Resûl-i Ekrem 
(aleyhissalâtü vesselâm)  yemin etti ği vakit, en çok istimâl 
ve tekrar ile her zaman ferman etti ği şu 3ِه۪ïَĻِÖ ٍïَّĩَéُĨ ُ÷ْęَĬ ِيñَّĤوَا kasemidir. Ve 
bu kasem gösteriyor ki, şecere-i kâinat ın en geni ş dairesi ve en müntehâs ı ve 
nihâyât ı ve teferruat ı dahi Zât- ı Vâhid-i Ehad’in kudretiyle ve iradesiyledir. 
Çünkü mahlûkat ın en müntehab ve en müstesnas ı olan Muhammed (aleyhissa-
lâtü vesselâm) ’ın nefsi, kendi kendine mâlik olmazsa ve ef’âlinde serbest bulun-
mazsa ve harekât ı başka bir ihtiyâra ba ğlı ise; elbette hiçbir şey, hiçbir şe’n, 
hiçbir hâl, hiçbir keyfiyet –cüz’î olsun küllî olsun– o muhit iktidar ın, o şâmil 
ihtiyâr ın daire-i tasarrufunun haricinde olamaz.
Evet bu çok mânidar kasem-i Muhammedî’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  ifade 
ettiği, gayet muazzam ve muhit bir tevhid-i rubûbiyettir. Ve bu tevhidin isba-
tına dair yüz belki bin bâhir burhanlar, sirâcü’n-nur olan Risale-i Nur’da be-
yan edildi ğinden, bu hakikat-i âliyenin tafsilat ve isbat ını ona havale ederek 
bu İkinci Şuâ’da muhtasar üç makam  içinde bu çok ehemmiyetli hakikat-i 
imaniyenin Birinci Makam ı’nda gayet latîf ve tatl ı ve çok k ıymettar ve nurlu, 
hadsiz semerelerinden üç küllî meyvelerini gayet muhtasar bir surette beyan-la, o meyvelere benim kalbimi sevkeden zevklerime ve hislerime i şaret edi-
lecek. 
İkinci Makam’ da ise bu kudsî hakikatin üç küllî muktazîsi ve esbab- ı 
mûcibesi beyan edilir ve o üç muktazî, üç bin muktazîlerin kuvvetindedir. Ve 
Üçüncü Makam’ da o hakikat-i tevhidiyenin üç alâmetleri zikredilecek ve o 
üç alâmet, üç yüz alâmet ve emâre ve delil kuvvetindedir.
1 Ancak O’ndan yard ım dileriz.
2 “O halde şu gerçeği hiç unutma ki: Allah’tan ba şka ilah yoktur.” (Muhammed sûresi, 47/19)
3 “Muhammed’in (sallallâhu aleyhi ve sellem)  hayat ı kudret elinde olan Allah’a yemin ederim ki…” Bu ifa-
denin geçti ği baz ı hadisler için bkz.: Buhârî,  savm 9, hibe 28, menâk ıb 25, meğâzî 8; Müslim, îmân  
183, 240, 327…2  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Birinci Makam’ ın
Birinci Meyvesi
Tevhid ve vahdette cemâl-i ilâhî ve kemâl-i rabbânî tezahür eder.  Eğer 
vahdet olmazsa o hazine-i ezeliye gizli kal ır. Evet, hadsiz cemâl ve kemâlât- ı 
ilâhiye ve nihâyetsiz mehâsin ve hüsn-ü rabbânî ve hesaps ız ihsânât ve ba-
hâ-y ı rahmânî ve gayetsiz kemâl-i cemâl-i samedânî, ancak vahdet aynas ın-
da ve vahdet vas ıtas ıyla şecere-i hilkatin nihâyât ındaki cüz’iyat ın sîmalar ında 
temerküz eden cilve-i esmâda görünür.
Meselâ iktidars ız ve ihtiyârs ız bir yavrunun imdad ına umulmad ık bir yer-
den, yani kan ve f ışkı ortas ından beyaz, safi, temiz bir süt göndermek olan 
cüz’î fiil ise; tevhid nazar ıyla bak ıldığı vakit, birden bütün yavrular ın pek çok 
hârikulâde ve pek çok şefkatkârâne olan küllî ve umumî iâ şeleri ve vâlideleri-
ni onlara musahhar etmeleriyle rahmet-i Rahmân’ ın cemâl-i lâyezâlîsi kemâl-i 
şâşaa ile görünür. E ğer tevhid nazar ıyla bak ılmazsa, o cemâl gizlenir ve o cü-
z’î iâşe dahi esbaba ve tesadüfe ve tabiata havale edilir; bütün bütün k ıyme-
tini, belki mahiyetini kaybeder.
Hem meselâ müthi ş bir hastal ıktan şifa bulmak, e ğer tevhid nazar ıyla ba-
kılsa; birden zemin denilen hastahâne-i kübrâda bulunan bütün dertlilere, 
âlem denilen eczahâne-i ekberden ilâçlar ı ve dermanlar ıyla şifa ihsan etmek 
yüzünde, Rahîm-i Mutlak’ ın cemâl-i şefkati ve mehâsin-i rahîmiyeti küllî ve 
şâşaal ı bir surette görünür. E ğer tevhid nazar ıyla bak ılmazsa; o cüz’î fakat ali-
mane, basîrâne, şuurkârâne olan şifa vermek dahi, câmid ilâçlar ın hâsiyetle-
rine ve kör kuvvete ve şuursuz tabiata verilir. Bütün bütün mahiyetini ve hik-
metini ve k ıymetini kaybeder.
Bu makam münasebetiyle hat ıra gelen bir salavât ın bir nüktesini beyan 
ediyorum, şöyle ki: Namaz tesbihat ının âhirinde Şafiîlerde gayet müsta’mel 
ve meşhur bir salavât olan َدِïَđِÖ ٍïَّĩَéُĨ َאĬِïِّĻَø اٰلِ ĵٰĥَĐوَ ٍïَّĩَéُĨ َאĬِïِّĻَø ĵٰĥَĐ ِّģَĀ َّħُıّٰĥĤاَ 
1ًاóĻِáכَ ًاóĻِáכَ ْħِıْĻَĥَĐوَ ِįْĻَĥَĐ ْħِّĥَøوَ َאرِكْÖوَ وَدَوَاءٍ دَاءٍ ِّģכُ’ n ın ehemmiyeti yüzündendir 
1 Allah’ ım, Efendimiz Hz. Muhammed’e (sallallâhu aleyhi ve sellem)  ve Efendimiz Hz. Muhammed’in (sallal-
lâhu aleyhi ve sellem)  âline, bütün maddî-manevî dertler ve devâlar adedince salât eyle, O’na ve âline çok 
çok bereket ihsan edip, selâm et.

ki, insan ın hikmet-i hilkati ve s ırr-ı câmiiyeti ise her zaman, her dakika 
Hâl ık’ına iltica ve yalvarmak ve hamd ve şükretmek oldu ğundan; insan ı, 
dergâh- ı ilâhîye kamç ı vurup sevkeden en keskin ve en müessir sâik, has-
tal ıklar oldu ğu gibi.. insan ı, kemâl-i şevk ile şükre sevkeden ve tam ma-
nas ıyla minnettar edip hamdettiren tatl ı nimetler ise, ba şta şifalar ve de-
vâlar ve âfiyetler oldu ğundan bu salavât- ı şerife, gayet mü şerref ve mâ-
nidar olmu ştur. Ben bazen 1وَدَوَاءٍ دَاءٍ ِّģכُ َدِïَđِÖ dedikçe, küre-i arz ı bir hasta-
hâne suretinde ve maddî-manevî bütün dertlerin ve ihtiyaçlar ın dermanlar ını 
ihsan eden Şâfi-i Hakikî’nin pek â şikâr bir mevcudiyetini ve küllî bir şefkatini 
ve kudsî ve geni ş bir rahîmiyetini hissediyorum.
Hem meselâ dalâletin gayet müthi ş mânevî elemini hisseden bir adama, 
iman ile hidayet ihsan etmek; e ğer tevhid nazar ıyla bak ılsa, birden o cüz’î ve 
fâni ve âciz adam bütün kâinat ın hâl ıkı ve sultan ı olan Mâbud’unun muha-
tap bir abdi olmak.. ve o iman vas ıtas ıyla bir saadet-i ebediyeyi ve şahane 
ve çok geni ş ve şâşaal ı bir mülk-ü bâki ve bâki bir dünyay ı ihsan etmek.. ve 
onun gibi bütün müminleri dahi derecelerine göre o lütfa mazhar etmek olan bu ihsan- ı ekber yüzünde ve sîmas ında, bir Zât- ı Kerîm ve Muhsin’in öyle bir 
hüsn-ü ezelîsi ve öyle bir cemâl-i lâyezâlîsi görünür ki, bir lem’as ıyla bütün 
ehl-i iman ı kendine dost ve has k ısm ını da âşık yap ıyor. Eğer tevhid nazar ıy-
la bak ılmazsa o cüz’î iman ı, ya mütehakkim ve hodbin Mu’tezileler gibi kendi 
nefsine veya baz ı esbaba havale eder ki; hakikî fiyat ı ve bahas ı cennet olan 
o rahmânî p ırlanta, bir cam parças ı
na inip aynadarl ık ettiği kudsî cemâlin le-
m’as ını kaybeder.
İşte bu üç misale k ıyasen, daire-i kesretin müntehâs ındaki cüz’iyat ın, 
cüz’i yat- ı ahvâlinde tevhid noktas ında cemâl-i ilâhînin ve kemâl-i rabbânînin 
binler envâ ı ve yüz bin çe şitleri onlarda temerküz cihetinde görünür, anla şılır, 
bilinir, tahakkuku sabit olur.
İşte tevhidde cemâl ve kemâl-i ilâhînin kalben görünmesi ve ruhen hisse-
dilmesi içindir ki; bütün evliya ve asfiya, en tatl ı zevklerini ve en şirin mâne-
vî r ızıklar ını kelime-i tevhid olan 2ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź zikrinde ve tekrar ında buluyor-
lar. Hem kelime-i tevhidde, azamet-i kibriyâ ve celâl-i sübhânî ve saltanat- ı 
mutlaka-y ı rubûbiyet-i samedâniye tahakkuk etmesi içindir ki; Resûl-i Ekrem 
1 …bütün maddî-manevî dertler ve devâlar adedince…
2 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35 ; Muhammed sûresi, 47/19 )4  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
(aleyhissalâtü vesselâm)  ferman etmi ş: 1ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź Ĺِĥْ×َĜ ْīِĨ نَĳُّĻِ×َّĭĤوَا َאĬأَ ُÛْĥُĜ َאĨ ُģَąْĘأَ 
Yani: “Ben ve benden evvel gelen peygamberlerin en ziyade faziletli ve k ıy-
metli sözleri, ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź kelâm ıdır.”
Evet, bir meyve, bir çiçek, bir ışık gibi küçücük bir ihsan, bir nimet, bir r ı-
zık, bir küçük ayna iken tevhidin s ırrıyla birden bütün emsâline omuz omu-
za verip ittisal etti ğinden, o nevi büyük aynaya dönüp o nev’e mahsus cilve-
lenen bir çe şit cemâl-i ilâhîyi gösterir. Ve fâni, muvakkat olan güzellik ile bâki 
bir nevi hüsn-ü sermedîyi irâe eder. Ve Mevlâna Celâleddin’in dedi ği gibi,
2ْÛْøَاïُì َאنِÝْøĳُÖ َאنِĺُوóْıَĨ ِ÷َכْĐ     ْÛْøَאĻِĤأَوْ دَامِ įכِ ĹِÜَźَאĻَì اٰنْ
sırrıyla bir ayna-y ı cemâl-i ilâhî olur. Yoksa e ğer tevhid s ırrı olmazsa, o cüz’î
meyve tek ba şına kal ır. Ne o kudsî cemâl, ne de o ulvî kemâli gösterir. Ve 
içindeki cüz’î bir lem’a dahi söner, kaybolur. Âdeta ba şaşağı olup elmastan 
şişeye döner.
Hem tevhid s ırrıyla şecere-i hilkatin meyveleri olan zîhayatta bir şahsi-
yet-i ilâhiye, bir ehadiyet-i rabbâniye ve s ıfât- ı seb’aca mânevî bir sîma-y ı 
rahmânî ve temerküz-ü esmâî ve 3ُīĻِđَÝْùَĬ َّאكَĺوَإِ ُïُ×ْđَĬ َّאكَĺإِ’ deki hitaba muha-
tap olan zât ın bir cilve-i taayyünü ve te şahhusu tezahür eder. Yoksa o şahsi-
yet, o ehadiyet, o sîma, o taayyünün cilvesi, inbisat ederek kâinat nisbetinde genişlenir, dağılır, gizlenir. Ancak çok büyük ve ihatal ı, kalbî gözlere görünür. 
Çünkü azamet ve kibriyâ perde olur, herkesin kalbi göremez. Hem o cüz’î zî-hayatlarda pek zâhir bir surette anla şılır ki; onun Sâni’i onu görür, bilir, dinler, 
istediği gibi yapar. Âdeta o zîhayat ın masnûiyeti arkas ında muktedir, muhtar, 
işitici, bilici, görücü bir zât ın mânevî bir te şahhusu, bir taayyünü imana gö-
rünür. Ve bilhassa zîhayattan insan ın mahlûkiyeti arkas ında gayet â şikâr bir 
tarzda o mânevî te şahhus, o kudsî taayyün, s ırr- ı tevhid ile imanla mü şâhe-
de olunur. Çünkü o te şahhus-u ehadiyetin esaslar ı olan ilim ve kudret ve ha-
yat ve sem’ ve basar gibi manalar ın hem numûneleri insanda var, o numûne-
ler ile onlara i şaret eder. Çünkü meselâ gözü veren zât, hem gözü görür, hem 
ince bir mana olan gözün gördü ğünü görür, sonra verir. Evet, senin gözüne 
1 Tirmizî, deavât  123; Muvatta, Kur’ân  32, hac 246; Abdurrezzak, el-Musannef  4/378; el-Beyhakî, es-
Sünenü’l-kübrâ  4/284.
2 Evliyâullah a tuzak olan o hayaller ise, Hudâ  bahçesinin ay yüzlü lerinin cemâllerinin yans ımas ından 
ibarettir. (Mevlânâ Celâleddin Rumî, Mesnevî-i Şerîf (terc. Şefik Can)  1/26)
3 “(Haydi öyleyse deyiniz): Yaln ız Sana ibadet eder, yaln ız senden medet umar ız.” (Fâtiha sûresi, 1/5 )İKİNCİ ŞUÂ / BİRİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----   5
bir gözlük yapan gözlükçü usta, göze gözlü ğün yak ıştığını görür, sonra yapar. 
Hem kula ğı veren zât, elbette o kula ğın işittiklerini i şitir, sonra yapar, verir. 
Sâir s ıfatlar buna k ıyas edilsin…
Hem esmân ın nak ışlar ı ve cilveleri insanda var, onlar ile o kudsî mana-
lara şehâdet eder. Hem insan, zaaf ıyla ve acziyle ve fakr ıyla ve cehliyle di ğer 
bir tarzda aynadarl ık edip; yine zaaf ına, fakr ına merhamet eden ve medet ve-
ren zât ın kudretine, ilmine, iradesine ve hâkezâ.. sâir evsaf ına şehâdet eder. 
İşte daire-i kesretin müntehâs ında ve en da ğınık cüz’iyat ında, s ırr- ı vahdetle 
binbir esmâ-y ı ilâhiye, zîhayat denilen küçücük mektuplarda temerküz edip 
aç ık okundu ğundan o Sâni-i Hakîm, zîhayat nüshalar ını çok teksir ediyor. Ve 
bilhassa zîhayatlardan küçüklerin tâifelerini pek çok tarzda nüshalar ını teksir 
eder ve her tarafa ne şreder.
Bu Birinci Meyve’nin hakikatine beni îsal ve sevkeden zevkî bir hissim-
dir, şöyle ki:
Bir zaman, ziyade rikkatimden ve fazla şefkatten ve ac ımak duygusundan 
zîhayat ve hususan onlardan zî şuur ve bilhassa insanlar ve bilhassa mazlum-
lar ve musibete giriftar olanlar ın hâlleri çok ziyade rikkatime ve şefkatime ve 
kalbime dokunuyordu. Kalben diyordum: “Bu âciz ve zay ıf bîçârelerin dertle-
rini, âlemde hükmeden bu yeknesak kanunlar dinlemedikleri gibi; istilâ edici ve sağır olan unsurlar, hâdiseler dahi i şitmezler. Bunlar ın bu peri şan hâllerine 
merhamet edip hususî i şlerine müdahale eden yok mu?” diye ruhum çok de-
rin feryat ediyordu. Hem “O çok güzel memlûklerin ve çok k ıymettar mallar ın 
ve çok mü ştâk ve minnettar dostlar ın işlerine bakacak ve onlara sahabet ede-
cek ve himâyet edecek bir mâlikleri, bir sahipleri, bir hakikî dostlar ı yok mu?” 
diye kalbim bütün kuvvetiyle ba ğırıyordu.
İşte ruhumun feryad ına ve kalbimin vâveylâs ına vâfi ve kâfi ve teskin 
edici ve kanaat verici cevap ise : Sırr-ı tevhid ile Rahmân ve Rahîm olan 
Zât- ı Zülcelâl’in umumî kanunlar ın tazyikatlar ı ve hâdisât ın tehâcümât ı 
alt ında ağlayan ve s ızlayan o sevimli memlûklerine kanunlar ın fevkinde 
olarak, ihsânât- ı hususiyesi ve imdâdât- ı hâssas ı.. ve doğrudan do ğruya 
her şeye karşı rubûbiyet-i hususiyesi.. ve her şeyin tedbirini bizzat ken-
disi görmesi.. ve her şeyin derdini bizzat dinlemesi.. ve her şeyin hakikî 
mâliki, sahibi, hâmisi oldu ğunu s ırr-ı Kur’ân ve nur-u iman ile bildim. O 
hadsiz me’yusiyet yerinde nihâyetsiz bir mesruriyet hissettim. Ve her bir zîhayat, öyle bir Mâlik-i Zülcelâl’e mensubiyeti ve memlûkiyeti cihetiyle nazar ımda binler derece bir ehemmiyet, bir k ıymet kesbettiler.6  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Çünkü madem herkes efendisinin şerefiyle ve mensup oldu ğu zât ın ma-
kam ıyla ve şöhretiyle iftihar eder, bir izzet peydâ eder; elbette nur-u iman ile 
bu mensubiyetin ve memlûkiyetin inki şafı suretinde bir kar ınca, bir firavunu 
o mensubiyet kuvvetiyle ma ğlup ettiği gibi.. o mensubiyet şerefiyle dahi gâfil 
ve kendi kendine mâlik ve ba şıboş kendini zanneden ve ecdad ıyla ve mülk-ü 
Mısır ile iftihar eden1 ve kabir kap ısında o iftihar ı sönen bin firavun kadar if-
tihar edebilir. Ve sinek dahi Nemrud’un sekerat vaktinde azaba ve hicaba in-kılâb eden iftihar ına karşı kendi mensubiyetinin şerefini irâe edip, onunkini 
hiçe indirebilir.
2
İşte 3ٌħĻِčَĐ ٌħْĥُčَĤ ْكَóِّýĤا إِنَّ âyeti, şirkte hadsiz ve çok büyük bir zulüm 
bulundu ğunu ifade ile bildirir. Şirk öyle bir cürümdür ki, her bir mahlû-
kun hakk ına ve şerefine ve haysiyetine bir tecavüzdür. Ancak onu cehen-
nem temizler.
Tevhidin İkinci Meyvesi
Birinci Meyve, Hâl ık-ı kâinat olan Zât- ı Akdes’e bakt ığı gibi İkinci 
Meyve dahi, kâinat ın zât ına ve mahiyetine bakar. Evet, s ırr-ı vahdetle kâ-
inat ın kemâlât ı tahakkuk eder.. ve mevcudât ın ulvî vazifeleri anla şılır.. ve 
mahlûkat ın netice-i hilkatleri takarrur eder.. ve masnûât ın k ıymetleri bi-
linir.. ve bu âlemdeki makâs ıd-ı ilâhiye vücud bulur.. ve zîhayat ve zî şuur-
lar ın hikmet-i hilkatleri ve s ırr-ı îcadlar ı tezahür eder.. ve bu deh şet-engiz 
tahavvülât içinde kahhârâne f ırtınalar ın hiddetli, ek şi sîmalar ı arkas ın-
da rahmetin ve hikmetin güler, güzel yüzleri görünür.. ve fenâ ve zevalde kaybolan mevcudât ın neticeleri ve hüviyetleri ve mahiyetleri ve ruhlar ı 
ve tesbihatlar ı gibi çok vücutlar ı kendilerine bedel âlem-i şehâdette b ıra-
kıp sonra gittikleri bilinir.
Ve kâinat, ba ştan başa gayet mânidar bir kitab- ı samedânî.. ve mev-
cudât, fer şten arşa kadar gayet mucizâne bir mecmua-y
ı mektubat- ı süb-
haniye.. ve mahlûkat ın bütün tâifeleri, gayet muntazam ve muhte şem bir 
ordu-yu rabbânî.. ve masnûât ın bütün kabileleri; mikroptan, kar ıncadan 
tâ gergedana, tâ kartallara, tâ seyyârâta kadar Sultan- ı Ezelî’nin gayet va-
zife-perver memurlar ı olduğu bilinmesi.. ve her şey, aynadarl ık ve intisap
1 Bkz.: Zuhruf sûresi, 43/51.
2 Bkz.: İbni Kesîr, el-Bidâye 1/149.
3 “Şirk pek büyük bir zulümdür.” (Lokman sûresi, 31/13)İKİNCİ ŞUÂ / BİRİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----   7
cihetiyle binler derece k ıymet-i şahsiyesinden daha yüksek k ıymet alma-
lar ı.. ve “Seyl-i mevcudât ve kafile-i mahlûkat nereden geliyor ve nereye 
gidecek ve ne için gelmi şler ve ne yap ıyorlar?” diye halledilmeyen t ılsıml ı 
suâllerin manalar ı ona inki şaf etmesi, ancak ve ancak s ırr-ı tevhid iledir.
Yoksa kâinat ın bu mezkûr yüksek kemâlâtlar ı sönecek ve o ulvî ve kud-
sî hakikatleri z ıtlar ına ink ılâb edecek. İşte şirk ve küfür cinâyeti, kâinat ın bü-
tün kemâlât ına ve ulvî hukuklar ına ve kudsî hakikatlerine bir tecavüz oldu-
ğu cihetledir ki; ehl-i şirk ve küfre kar şı kâinat k ızıyor ve semâvât ve arz hid-
det ediyor ve onlar ın mahv ına anâs ır ittifak edip, Kavm-i Nuh (aleyhisselâm)  ve 
Âd ve Semud ve Firavun gibi ehl-i şirki boğuyor, gark ediyor1; َīِĨ ُõَّĻَĩَÜ َכَאدُÜ 
2ِċْĻَĕْĤا âyetinin s ırrıyla cehennem dahi ehl-i şirk ve küfre öyle k ızıyor ve k ızışı-
yor ki, parçalanmak derecesine geliyor. Evet şirk, kâinata kar şı büyük bir tah-
kir ve azîm bir tecavüzdür. Ve kâinat ın kudsî vazifelerini ve hilkatin hikmetle-
rini inkâr etmekle şerefini k ırıyor. Numûne için binler misallerinden birtek mi-
sale işaret edece ğiz.
Meselâ s ırr- ı vahdet ile kâinat, öyle cesîm ve cismânî bir melâike  hük-
münde olur ki; mevcudât ın nevileri adedince yüz binler ba şlı.. ve her ba şın-
da o nevide bulunan fertlerin say ısınca yüz binler a ğız.. ve her a ğzında o fer-
din cihâzât ve ecza ve âzâ ve hüceyrât ı miktar ınca yüz binler diller ile Sâni’ini 
takdis ederek tesbihat yapan İsrafil-misal ubûdiyette ulvî bir makam sahibi bir 
acâibü’l-mahlûkat iken; hem s ırr- ı tevhid ile âhiret âlemlerine ve menzillerine 
çok mahsulât yeti ştiren bir mezraa.. ve dâr- ı saadet tabakalar ına âmâl-i be şe-
riye gibi çok hâs ılat ıyla levâz ımât tedarik eden bir fabrika.. ve âlem-i bekâda 
hususan Cennet-i Âlâ’daki ehl-i temâ şâya dünyadan al ınma sermedî manza-
ralar ı göstermek için mütemâdiyen i şleyen yüz bin yüzlü sinemal ı bir fotoğ-
raf iken; şirk ise, bu çok acîb ve tam mutî, hayattar ve cismânî melâikeyi; câ-
mid, ruhsuz, fâni, vazifesiz, hâlik, manas ız hâdisât ın herc ü merci alt ında ve 
ink ılâblar ın f ırtınalar ı içinde, adem zulümât ında yuvarlanan bir peri şan mec-
mua-y ı vâhiyesi.. hem bu çok garip ve tam muntazam, menfaattar fabrikay ı; 
mahsulâts ız, neticesiz, i şsiz, muattal, karmakar ışık olarak şuursuz tesadüflerin 
oyuncağı ve sağır tabiat ın ve kör kuvvetin mel’abegâh ı ve umum zî şuurun 
matemhânesi ve bütün zîhayat ın mezbahas ı ve hüzüngâh ı suretine çevirir.
1 Bkz.: A’râf sûresi, 7/64, 72, 78, 84, 91; Hûd sûresi, 11/58, 66, 82, 83, 89, 94, 95; İbrahim sûresi, 14/9; 
İsrâ sûresi, 17/17; ...
2 “Cehennem, öfkesinden neredeyse çatlayacak haldedir.” (Mülk sûresi, 67/7-8)8  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İşte 1ٌħĻِčَĐ ٌħْĥُčَĤ ْكَóِّýĤا إِنَّ sırrıyla şirk, birtek seyyie iken ne kadar çok ve 
büyük cinâyetlere medar oluyor ki cehennemde hadsiz azaba müstehak eder. 
Her ne ise... Sirâcü’n-Nur’da bu İkinci Meyve’nin izahat ı ve hüccetleri müker-
reren beyan edildi ğinden o uzun k ıssay ı kısa b ırakt ık.
Bu ikinci meyveye beni sevkedip îsal eden acîb bir his ve garip bir zevk-
tir, şöyle ki:
Bir zaman, bahar mevsiminde temâ şâ ederken gördüm ki; zemin yüzün-
de haşir ve neşr-i âzam ın yüz binler numûnelerini gösteren bir seyerân ve se-
yelân içinde kafile kafile arkas ında gelen, geçen mevcudât ın ve bilhassa zî-
hayat mahlûkat ın, hususan küçücük zîhayatlar ın k ısa bir zamanda görünüp 
der-akab kaybolmalar ı ve dâimî bir faaliyet-i müdhi şe içinde mevt ve zeval 
levhalar ı bana çok hazin görünüp, rikkatime şiddetle dokunarak beni a ğlat ı-
yordu. O güzel hayvanc ıklar ın vefatlar ını gördükçe kalbim ac ıyordu. “Of, ya-
zık! Ah, yaz ık!” diyerek bu ahlar ın, oflar ın alt ında derinden derine bir vâvey-
lâ-y ı ruhî hissediyordum. Ve bu âk ıbete uğrayan hayat ı ise, ölümden beter 
bir azap gördüm.
Hem nebâtât ve hayvanat âleminde gayet güzel, sevimli ve çok k ıymet-
tar sanatta olan zîhayatlar, bir dakikada gözünü aç ıp bu seyrangâh- ı kâina-
ta bakar, dakikas ıyla mahvolur, gider. Bu hâli temâ şâ ettikçe ci ğerlerim s ızlı-
yordu. Ağlamak ile şekvâ etmek istiyor, “Neden geliyorlar, hiç durmadan gi-
diyorlar?..” diye fele ğe karşı kalbim deh şetli suâller soruyor ve böyle fayda-
sız, gayesiz, neticesiz, çabuk idam edilen bu masnûcuklar gözümüz önünde 
bu kadar ihtimam ve dikkat ve sanat ve cihâzât ve terbiye ve tedbir ile k ıy-
mettar bir surette îcad edildikten sonra; gayet ehemmiyetsiz paçavralar gi-bi parçalan ıp, hiçlik karanl ıklar ına at ılmalar ını gördükçe kemâlâta meftun ve 
güzelliklere müptelâ ve k ıymettar şeylere âşık olan bütün latîfelerim ve duy-
gular ım, feryat edip ba ğırıyorlard ı ki: “Neden bunlara merhamet edilmiyor? 
Yaz ık değiller mi? Bu ba ş döndürücü deverandaki fenâ ve zeval nereden ge-
lip bu bîçârelere musallat olmu ş?” diye mukadderât- ı hayatiyenin d ış yüzün-
de bulunan elîm keyfiyetleriyle kadere kar şı müthiş itirazlar ba şlad ığı hen-
gâmda; birden nur-u Kur’ân, s ırr- ı iman, lütf-u Rahmân ile tevhid imdad ıma 
yeti
şti; o karanl ıklar ı ayd ınlatt ı, benim bütün “Ah!” ve “Of!”lar ımı ve ağlama-
lar ımı sürurlara ve “Yaz ık!” demelerimi “Mâ şallah, bârekâllah!..”lara çevirdi.
1 “Şirk pek büyük bir zulümdür.” (Lokman sûresi, 31/13)İKİNCİ ŞUÂ / BİRİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----   9
1َאنِĩĺِْŸا رِĳُĬ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ dedirtti. Çünkü s ırr- ı vahdetle şöyle gördüm ki; her 
bir mahlûk, hususan her bir zîhayat ın s ırr- ı tevhid ile çok büyük neticeleri ve 
umumî faydalar ı vard ır, ezcümle:
Her bir zîhayat, meselâ bu süslü çiçek ve şu tatl ıcı sinek; öyle mâni-
dar, ilâhî, manzum bir kasideciktir ki hadsiz zî şuurlar onu kemâl-i lezzet-
le mütâlaa ederler.. ve öyle k ıymettar bir mucize-i kudrettir ve bir ilân-
nâme-i hikmettir ki, Sâni’inin sanat ını nihâyetsiz ehl-i takdire cazibedâ-
râne teşhir eder.
Hem kendi sanat ını kendisi temâ şâ etmek ve kendi cemâl-i f ıtrat ı-
nı kendisi mü şâhede etmek ve kendi cilve-i esmâs ının güzelliklerini ay-
nac ıklarda kendisi seyretmek isteyen Fât ır-ı Zülcelâl’in nazar- ı şuhûduna 
görünmek ve mazhar olmak, gayet yüksek bir netice-i hilkatidir.
Hem kâinattaki hadsiz faaliyeti iktiza eden tezahür-ü rubûbiyete ve 
tebârüz-ü kemâlât- ı ilâhiyeye – Yirmi Dördüncü Mektup’ta beyan edildi ği gi-
bi– beş vecihle hizmeti dahi, ulvî bir vazife-i f ıtrat ıdır. Ve böyle faydalar ı 
ve neticeleri vermekle beraber; kendi yerinde, bu âlem-i şehâdette zîruh 
ise ruhunu ve hadsiz hâf ızalarda vesâir elvâh- ı mahfûzalarda suretini ve 
hüviyetini ve tohumlar ında ve yumurtac ıklar ında mahiyetinin kanunlar ı-
nı ve bir nevi müstakbel hayat ını ve âlem-i gaybda ve daire-i esmâda ay-
nadarl ık ettiği kemâlleri ve güzellikleri b ırak ıp, mesrûrâne terhis mana-
sında bir zâhirî mevt ile bir zeval perdesi alt ına girer; yaln ız dünyevî göz-
lerden saklan ır mahiyetinde gördüm, “Oh Elhamdülillâh!” dedim...
Evet, kâinat ın bütün tabakat ında ve umum nevilerinde göz ile görünen 
ve her tarafa kök salan gayet esasl ı ve çok kuvvetli ve kusursuz ve nihâyet 
derecede parlak olan bu cemâller ve güzellikler, elbette şirkin iktiza etti ği çok 
çirkin ve ha şin ve gayet menfur ve peri şan olan evvelki vaziyetin muhâl ve 
mevhum oldu ğunu gösteriyor. Çünkü böyle çok esasl ı bir cemâl perdesi al-
tında, böyle deh şetli bir çirkinlik saklanamaz ve bulunamaz. E ğer bulunsa o 
hakikatli cemâl; hakikatsiz, as ılsız, vâhî ve vehmî olur. Demek şirkin hakikati 
yok, yolu kapal ı, batakl ıkta saplan ır; hükmü muhâl, mümtenîdir. Bu mezkûr, 
hissî olan hakikat-i imaniye, tafsilatla ve kat’î burhanlar ile Sirâcü’n-Nur’un müteaddit risalelerinde beyan edildi ğinden burada bu k ısac ık işaretle iktifâ 
ederiz.
1 Lutfettiği iman nûrundan dolay ı hamdolsun Allah’a.10  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Üçüncü Meyve
Zîşuura, bilhassa insana bakar. Evet s ırr-ı vahdet ile insan, bütün 
mahlûkat içinde büyük bir kemâl sahibi.. ve kâinat ın en k ıymettar mey-
vesi.. ve mahlûkat ın en nâzenini ve en mükemmeli.. ve zîhayat ın en bah-
tiyar ı ve en mesûdu.. ve Hâl ık-ı âlemin muhatab ı ve dostu olabilir. Hatta 
bütün kemâlât- ı insaniye ve be şerin bütün ulvî maksatlar ı tevhid ile ba ğ-
lıdır.. ve s ırr-ı vahdetle vücûd bulur.
Yoksa eğer vahdet olmazsa, insan mahlûkat ın en bedbaht ı ve mevcudâ-
tın en süflîsi.. ve hayvanat ın en bîçâresi.. ve zî şuurun en hüzünlüsü ve azap-
lısı ve gaml ısı olur. Çünkü insan, nihâyetsiz bir aczi ve nihâyetsiz dü şmanla-
rı ve hadsiz bir fakr ı ve hadsiz ihtiyaçlar ı bulunmakla beraber; mahiyeti öyle 
çok ve mütenevvî âlâtla ve hissiyatla teçhiz edilmi ş ki, yüz bin çe şit elemleri 
hisseder ve yüz binler tarzlarda lezzetleri zevk ederek ister. Ve öyle maksatla-rı ve arzular ı var ki, bütün kâinata birden hükmü geçmeyen bir zât, o arzula-
rı yerine getiremez.
Meselâ insanda gayet şedit bir 
arzu-yu bekâ  var. İnsan ın bu maksad ını 
öyle bir zât verebilir ki, bütün kâinat ı bir saray hükmünde tasarruf eder. Bir 
odan ın kap ısını kapay ıp, diğer bir menzilin kap ısını açmak gibi kolay bir su-
rette dünya kap ısını kapay ıp âhiret kap ısını açabilsin. Be şerin bu arzu-yu be-
kâ gibi ebed taraf ına uzanm ış ve aktar- ı âleme yay ılm ış binler menfî ve müs-
bet arzular ı var ki, onlar ı vermekle be şerin iki deh şetli yaralar ı olan aczini ve 
fakr ını tedavi eden zât ise, ancak s ırr- ı vahdetle bütün kâinat ı kabzas ında tu-
tan Zât- ı Ehad olabilir.
Hem beşerde kalbinin selâmetine ve istirahatine ait öyle incecik ve giz-
li ve cüz’î matlablar ı ve ruhunun bekâs ına ve saadetine medar öyle büyük 
ve muhit ve küllî maksatlar ı var ki, onlar ı öyle bir zât verebilir ki; kalbin en 
ince ve görünmez perdelerini görür, lâkayt kalmaz. Hem en gizli ve i şitilmez, 
gayet mahfî seslerini i şitir, cevaps ız b ırakmaz.
Hem semâvât ve arz ı, iki mutî nefer gibi emrine musahhar ederek1 küllî 
hizmetlerde çal ıştıracak derecede muktedir  olabilsin.
Hem insan ın bütün cihâzâtlar ı ve hissiyatlar ı, s ırr- ı vahdetle gayet yük-
sek bir kıymet  al ırlar.. ve şirk ve küfür ile gayet derecede sukut  ederler.
1 Bkz.: Fussilet sûresi, 41/11.z
z
z
zİKİNCİ ŞUÂ / BİRİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    11
Meselâ insan ın en k ıymettar cihaz ı ak ıldır. Eğer s ırr- ı tevhid ile olsa o 
ak ıl, hem ilâhî, kudsî defineleri; hem kâinat ın binler hazinelerini açan p ırlanta 
gibi bir anahtar ı olur. Eğer şirk ve küfre dü şse o ak ıl, o hâlde geçmi ş zaman ın 
elîm hüzünlerini ve gelecek zaman ın vahşi korkular ını insan ın başına toplatt ı-
ran meş’um ve sebeb-i tâciz bir âlet-i bela olur.
Hem meselâ insan ın en latîf ve şirin bir seciyesi olan şefkat , eğer s ırr- ı 
tevhid onun yard ımına yetişmezse öyle müthi ş bir hirkat, bir firkat, bir rikkat, 
bir musibet olur ki insan ı en bedbaht bir dereceye indirir. Tek bir güzel yavru-
sunu ebedî kaybeden bir gâfil vâlide, bu hirkati tam hisseder.
Hem meselâ insan ın en lezzetli ve tatl ı ve k ıymetli hissi olan muhabbet , 
eğer s ırr- ı tevhid yard ım etse bu küçücük insan ı, kâinat kadar büyütür ve ge-
nişlik verir ve mahlûkata nâzenin bir sultan yapar. E ğer şirk ve küfre dü şse –
el-iyâzü billâh!– öyle bir musibet olur ki, mütemâdiyen zeval ve fenâda mah-volan hadsiz mahbublar ının ebedî firaklar ı ile bîçâre kalb-i insanîyi her daki-
ka parça parça eder. Fakat gaflet veren lehviyâtlar, muvakkaten ibtal-i his ne-v’inden zâhiren hissettirmiyor.
İşte bu üç misale yüzer cihâzât ve hissiyat- ı beşeriyeyi k ıyas etsen; vah-
det, tevhid, ne derece kemâlât- ı insaniyeye medar oldu ğunu anlars ın. Bu 
Üçüncü Meyve dahi Sirâcü’n-Nur’un belki yirmi risalelerinde gayet güzel bir tafsil ve hüccetli bir surette beyan edildi ğinden burada k ısa bir işaretle iktifâ 
ederiz.
Beni bu meyveye sevk ve îsal eden şöyle bir histir:
Bir zaman yüksek bir da ğ başında idim. Gafleti da ğıtacak bir intibah- ı ru-
hî vas ıtas ıyla kabir, tam manas ıyla.. ölüm, bütün ç ıplakl ığıyla.. ve zeval ve fe-
nâ, ağlatt ırıcı lehvalar ıyla bana göründü. Herkes gibi f ıtrat ımdaki f ıtrî aşk-ı be-
kâ, birden zevale kar
şı isyan edip galeyana geldi. Ve muhabbet ve takdir ile 
pek çok alâkadar oldu ğum ehl-i kemâlât ve me şâhir-i enbiyâ ve evliya ve asfi-
yan ın sönmelerine ve mahvolmalar ına karşı mahiyetimdeki rikkat-i cinsiye ve 
şefkat-i nev’iye dahi kabre kar şı tuğyan edip feveran etti. Ve alt ı cihete istim-
dadkârâne bakt ım. Hiçbir teselli, bir medet göremedim. Çünkü zaman- ı mâ-
zi taraf ı, bir mezar- ı ekber.. ve müstakbel, bir karanl ık.. ve yukar ı, bir dehşet.. 
ve aşağı ve sağ ve sol taraflar ından elîm ve hazin hâller, hadsiz muz ır şeylerin 
tehâcümât ını gördüm. Birden s ırr- ı tevhid imdad ıma yetişti, perdeyi açt ı, ha-
kikat-i hâlin yüzünü gösterdi: “Bak!” dedi.

12  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
En evvel beni çok korkutan ölümün yüzüne bakt ım, gördüm ki: Ölüm, 
ehl-i iman için bir terhistir. Ecel terhis tezkeresidir, bir tebdil-i mekând ır, bir 
hayat- ı bâkiyenin mukaddimesi ve kap ısıdır. Zindan- ı dünyadan ç ıkmak 
ve bağistan- ı cinâna bir uçmakt ır. Hizmetinin ücretini almak için huzur-u 
Rahmân’a girmeye bir nöbettir ve dâr- ı saadete gitmeye bir davettir diye kat’ î 
anlad ığımdan, ölümü ve mevti sevmeye ba şlad ım.1
Sonra zeval ve fenâya bakt ım, gördüm ki: Sinema perdeleri gibi ve güne-
şe mukabil akan kabarc ıklar misillü, lezzet verici bir teceddüd-ü emsâldir, bir 
tazelenmektir. Ve esmâ-y ı hüsnân ın çok hasnâ ve güzel cilvelerini tazelendir-
mek için âlem-i gayptan gelip, âlem-i şehâdette vazifedârâne bir seyerând ır, 
bir cevelând ır. Ve cemâl-i rubûbiyetin hikmettarâne bir tezahürât ıdır ve mev-
cudât ın hüsn-ü sermedîye kar şı bir aynadarl ığıdır, yakînen bildim.
Sonra alt ı cihete bakt ım, gördüm ki: S ırr- ı tevhid ile o kadar nurânidir ki, 
göz kama ştırıyor. Geçmi ş zaman bir mezar- ı ekber olmad ığını, belki zaman- ı 
istikbale ink ılâb edip binler mecâlis-i münevvere ve mecma- ı ahbab, binler 
menâz ır-ı nurâniye gördüm ve hâkezâ… Bu iki madde gibi binler maddele-
rin hakikî yüzlerine bakt ım; sürur ve şükürden ba şka bir tesir, bir keyfiyet ver-
mediklerini gördüm.
Bu Üçüncü Meyve’ye ait bu zevkimi ve hissimi Sirâcü’n-Nur’un belki k ırk 
risalelerinde cüz’î, küllî deliller ile beyan etmi şim. Ve bilhassa “Yirmi Alt ınc ı 
Lem’a” olan İhtiyarlar Risalesi’nin on üç adet ricalar ında o derece kat’î ve gü-
zel izah edilmi ştir ki, daha fevkinde izah olmaz. Onun için bu pek uzun k ıssa-
yı bu makamda pek çok k ısa kestim.
1 Bkz.: Abd İbni Humeyd, el-Müsned  s.137; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  9/155; el-Hâkim, el-
Müstedrek  4/355.
İKİNCİ ŞUÂ / BİRİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    13
İkinci Makam
Tevhidi ve vahdâniyeti ve vahdeti, kat’î bir surette iktiza ve istilzam 
ve îcab eden.. ve şirki ve iştiraki kabul etmeyen ve müsaade vermeyen 
deliller hadsizdirler. Onlardan yüzler, belki binler burhanlar Risale-i Nur’da tafsilen isbat edildi ğinden, burada muktazîlerin üç adedine icmâlen i şaret 
edilecek.
Birincisi
Bu kâinatta göz ile görünen hakîmâne ef’âlin ve basîrâne tasarrufa-
tın şehâdetiyle bu masnûât, bir Hâkim-i Hakîm’in, bir Kebîr-i Kâmil’in 
hudutsuz s ıfât ve isimleriyle ve nihâyetsiz mutlak olan ilim ve kudretiyle 
yap ılıyor, îcad ediliyor.
Evet bir hads-i kat’î ile bu eserlerden o Sâni’in hem rubûbiyet-i âm-
me derecesinde hâkimiyeti ve âmiriyeti.. hem ceberûtiyet-i mutlaka dere-cesinde kibriyâs ı ve azameti.. hem ulûhiyet-i mutlaka derecesinde kemâ-
li ve istiğnâs ı.. hem hiçbir kay ıt alt ına girmeyen ve hiçbir hadd-i nihâyet 
bulunmayan faaliyeti ve saltanat ı var oldu ğu anlaşılır ve kat’î bilinir, bel-
ki görünür. Hâkimiyet ve kibriyâ.. ve kemâl ve isti ğnâ.. ve ıtlak ve ihata.. 
ve nihâyetsizlik ve hadsizlik ise vahdeti istilzam edip, i ştirake z ıttırlar.
Amma hâkimiyet  ve âmiriyetin  vahdete şehâdetleri ise Risale-i Nur’un 
çok yerlerinde gayet kat’î bir surette isbat edilmi ş. Hülâsatü’l-hülâsas ı şudur ki:
Hâkimiyetin şe’ni ve muktezas ı, istiklâliyet ve infiratt ır ve gayr ın müda-
halesini reddir. Hatta aczleri için muâvenete f ıtraten muhtaç olan insanlar-
da dahi, o hâkimiyetin bir gölgesi cihetiyle gayr ın müdahalesini red ve istik-
lâliyetini muhafaza etmek için bir memlekette iki padi şah, bir vilayette iki va-
li, bir nahiyede iki müdür, hatta bir mahallede iki muhtar bulunmuyor. E ğer 
bulunsa herc ü merc olur, ihtilâl ba şlar, intizam bozulur. Madem hâkimiyetin 
bir gölgesi, âciz ve muâvenete muhtaç olan insanlarda bu derece müdahale-i gayr ı ve iştiraki reddedip kabul etmezse; elbette aczden münezzeh bir Kadîr-i 
Mutlak’ta rubûbiyet suretindeki hâkimiyet, hiçbir cihetle i ştiraki ve müdaha-
le-i gayr ı kabul etmez. Belki gayet şiddetle reddeder.. ve şirki tevehhüm ve iti-
kat edenleri gayet hiddetle dergâh ından tardeder. İşte Kur’ân- ı Hakîm’in ehl-i 14  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
şirk aleyhinde gayet şiddet ve hiddetle beyanat ı1 bu mezkûr hakikatten ileri 
geliyor.
Amma kibriyâ  ve azamet  ve celâlin  vahdete şehâdetleri ise o dahi 
Risale-i Nur’da parlak burhanlar ıyla beyan edilmi ş. Burada gayet muhtasar 
bir meâline i şaret edilecek.
Meselâ nas ıl ki güneşin azamet-i nuru ve kibriyâ-y ı ziyas ı, perdesiz ve ya-
kınında bulunan ba şka zay ıf nurlara hiçbir cihetle ihtiyaç b ırakmad ığı ve tesir 
vermediği gibi; öyle de kudret-i ilâhiyenin azamet ve kibriyâs ı dahi, ayr ı hiçbir 
kuvvete, hiçbir kudrete ihtiyaç b ırakmad ığı gibi; onlara hiçbiri îcad ı, hiçbir ha-
kikî tesiri vermez. Ve bilhassa kâinattaki bütün makâs ıd-ı rabbâniyenin temer-
küz ettiği yeri ve medarlar ı olan zîhayat ve zî şuurlar ı başkalara havalesi kabil 
değil. Hem hilkat-i insaniyenin ve hadsiz envâ- ı nimetin icâd ındaki gayelerin 
tezahür etti ği yerleri, men şeleri olan zîhayatlar ın cüz’iyat ındaki ahvâl ve se-
merât ı ve neticeleri ba şka ellere havalenin hiçbir cihet-i imkân ı yoktur.
Meselâ bir zîhayat ın cüz’î bir şifas ı veya bir r ızkı veya bir hidayeti için 
Cenâb- ı Hak’tan ba şkas ına hakikî minnettar olmas ı ve başkas ına peresti ş-
kârâne medih ve senâ etmesi, rubûbiyetin azametine dokunur ve ulûhiyetin kibriyâs ına ilişir ve mâbudiyet-i mutlakan ın haysiyetine dokundurur, celâlini 
müteessir eder.
Amma 
kemâlin  sırr- ı vahdete i şareti ise yine Risale-i Nur’da çok parlak 
burhanlar ıyla beyan edilmi ştir. Gayet muhtasar bir meâli şudur ki:
Semâvât ve arz ın hilkati, bilbedâhe gayet kemâlde bir kudret-i mutlakay ı 
ister. Belki her bir zîhayat ın acâib cihâzât ı dahi, kemâl-i mutlakta bir kudreti 
iktiza eder. Ve aczden münezzeh ve kay ıttan müberrâ bir kudret-i mutlakada-
ki kemâl ise, elbette vahdeti istilzam eder. Yoksa kemâline nakîse.. ve ıtlak ı-
na kay ıt koymak.. ve nihâyetsizli ğine nihâyet vermek.. ve en kavî bir kudreti 
en zay ıf bir acze sukut ettirmek.. ve nihâyetsiz bir kudrete, nihâyetsiz oldu ğu 
bir vakitte bir mütenâhî ile nihâyet vermek lâz ım gelecek. Bu ise be ş vecihle 
muhâl içinde muhâldir.
Amma ıtlak ve ihata ve nihâyetsizli ğin vahdete şehâdetleri ise o dahi 
Sirâcü’n-Nur Risaleleri’nde tafsilen zikredilmi ş. Bir muhtasar meâli şudur:
Madem kâinattaki ef’âlin her biri, kendi eserinin etrafa istilâkârâne yay ıl-
mas ı ile her bir fiilin ihatas ını ve ıtlak ını ve hadsiz bulundu ğunu ve kay ıtsızlığını
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/39, 161, 257; Âl-i İmran sûresi, 3/4, 10, 12, 56, 90, 91, 116; Nisâ sûresi, 4/56, 
168; Mâide sûresi, 5/10, 36, 73; ...

İKİNCİ ŞUÂ / İKİNCİ MAKAM   ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------   15
gösterir. Ve madem i ştirak ve şirk ise, o ihatay ı inhisar alt ına ve o ıtlak ı kay ıt 
alt ına ve o hadsizli ği had alt ına al ıp ıtlak ın hakikatini ve ihatan ın mahiyetini 
bozuyor. Elbette mutlak ve muhit olan o ef’âlde i ştirak muhâldir, imkân ı yok-
tur. Evet ıtlak ın mahiyeti, i ştirake z ıttır. Çünkü ıtlak ın manas ı, hatta mütenâ-
hî ve maddî ve mahdut bir şeyde dahi olsa, yine istilâkârâne ve istiklâldârâ-
ne etrafa, her yere yay ılır, intişar eder. Meselâ hava ve ziya ve nur ve hararet, 
hatta su, ıtlaka mazhar olsalar, her tarafa yay ılırlar. Madem ıtlak ciheti, cüz’î-
de dahi olsa maddîleri, mahdutlar ı böyle müstevlî yap ıyor. Elbette küllî bir ıt-
lak- ı hakikî, böyle hem nihâyetsiz, hem maddeden münezzeh, hem hudutsuz, 
hem kusurdan müberrâ olan s ıfatlara öyle bir istilâ ve ihata verir ki, şirk ve iş-
tirakin hiçbir cihet-i imkân ı ve ihtimali olamaz.
Elhâs ıl: Kâinatta görünen binlerle ef’âl-i umumiyenin ve cilveleri gö-
rünen yüzer esmâ-y ı ilâhiyenin her birinin hem hâkimiyeti, hem kibriyâ-
sı, hem kemâli, hem ihatas ı, hem ıtlak ı, hem nihâyetsizli ği, vahdetin ve 
tevhidin gayet kuvvetli birer burhan ıdırlar.
Hem nas ıl ki bir fevkalâde kuvvet, faaliyete girmek için istilâ etmek ister, 
başka kuvvetleri da ğıtır. Öyle de her bir fiil-i rubûbiyet ve her bir cilve-i esmâ-
yı ulûhiyet, o derece fevkalâde kuvvetleri, eserlerinde görünüyor ki; e ğer hik-
met-i âmme ve adalet-i mutlaka olmasa idi ve onlar ı durdurmasa idi, her biri 
umum mevcudât ı istilâ edecekti. Meselâ kavak a ğac ını umum zeminde hal-
keden ve tedbirini gören bir kuvvet, hiç mümkün müdür ki; onun yan ında ve 
efrad ı içinde yay ılm ış ve kar ışmış olan ceviz ve elma ve zerdali misillü a ğaç-
lar ın kavağa bitişik olan cüz’î fertlerini, o kavak nev’ini tamamen, birden zab-
teden küllî kuvveti alt ına ve tedbiri içine almas ın ve istilâ etmesin ve ba şka 
kuvvetlere kapt ırsın. Evet, her bir nevi mahlûkatta, belki her bir fertte tasar-
ruf eden öyle bir kuvvet ve kudret hissediliyor ki; bütün kâinat ı istilâ ve bütün 
eşyay ı zabt ve bütün mevcudât ı hükmü alt ına alabilir bir mahiyette görünü-
yor. Elbette böyle bir kuvvet, i ştiraki hiçbir cihette kabul edemez, şirke mey-
dan vermez.
Hem nas ıl ki bir meyvedar a ğac ın sahibinin o a ğaçtan en ziyade ehem-
miyet verdi ği ve alâkadarl ık gösterdi ği cihet ve madde, o a ğac ın meyveleri ve 
dallar ının uçlar ındaki semereleri ve tohumluk için o meyvelerin kalblerinde –
ve bizzat kalbleri– olan çekirdekleridir. Ve onun mâliki, akl ı varsa o dallarda-
ki meyveleri ba şkalara dâimî temlik edip, bo şu boşuna mâlikiyetini bozmaz. 
Aynen öyle de şu kâinat denilen a ğac ın dallar ı olan unsurlar ı.. ve o unsurla-
rın uçlar ında bulunan ve çiçekleri ve yapraklar ı hükmünde olan nebâtât ı ve 16  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
hayvanat ı.. ve o yapraklar ın ve çiçeklerin en yukar ısındaki meyveler olan in-
sanlar ı.. ve o meyvelerin en mühim meyveleri ve semereleri ve netice-i hilkat-
leri olan ubûdiyetlerini ve şükürlerini.. ve bilhassa o meyvelerin cemiyetli çe-
kirdekleri olan kalblerini ve “zahr- ı kalb”1 denilen kuvve-i hâf ızalar ını başka 
kuvvetlere hiçbir cihetle kapt ırmaz ve kapt ırmakla saltanat- ı rubûbiyetini k ır-
maz ve k ırmakla mâbudiyetini bozmaz.
Hem daire-i mümkinât ın ve kesretin en müntehâs ında bulunan cüz’iyatta, 
belki o cüz’iyat ın cüz’iyat- ı ahvâlinde ve keyfiyât ında makâs ıd-ı rubûbiyet te-
merküz etti ğinden, hem de mâbudiyete uzanan ve mâbuda bakan minnettar-
lıklar ın ve teşekküratlar ın ve peresti şliklerin men şeleri onlar oldu ğundan, elbet-
te onlar ı başka ellere vermez.. ve vermekle hikmetini ibtal etmez.. ve hikmetini 
ibtal etmekle ulûhiyetini ıskat etmez. Çünkü mevcudât ın icâd ındaki en mü-
him makâs ıd-ı rabbâniye, kendini zî şuurlara tan ıttırmak ve sevdirmek ve 
medh ü senâs ını ettirmek ve minnettarl ıklar ını kendine celbetmektir.
Bu ince s ır içindir ki; şükrü ve peresti şi ve minnettarl ığı ve muhabbeti ve 
medhi ve ubûdiyeti intâc eden r ızık ve şifa ve bilhassa hidayet ve iman gibi 
daire-i kesretin en âhirindeki cüz’î ve küllî bu gibi fiiller ve in’amlar, do ğru-
dan doğruya kâinat Hâl ık’ının ve umum mevcudât sultan ının eseri ve ihsa-
nı ve in’am ı ve hediyesi ve fiili oldu ğunu göstermek için Kur’ân- ı Mu’cizü’l-
Beyan,2(Hâşiye) tekrar ile r ızkı3 ve hidayeti4 ve şifay ı5 Zât- ı Vâcibü’l-vücûd’a ve-
riyor.. ve “onlar ı ihsan etmek, ona mahsus ve ona münhas ırdır” diyor ve ga-
yet şiddetle gayr ın müdahalesini reddediyor.
Evet, ebedî bir dâr- ı saadeti kazand ıran iman nimetini veren, elbet-
te ve her hâlde o dâr- ı saadeti halkeden ve iman ı ona anahtar yapan bir 
Zât- ı Zülcelâl’in nimeti olabilir. Ba şkas ı bu derece büyük bir nimetin mü-
n’imi olarak mâbudiyetin en büyük penceresini kapay ıp, en ehemmiyetli 
vesilesini kapamaz ve çalamaz.
1 Bkz.: Buhârî, fezâilü’l-Kur’ân  22, nikâh  14, 35; Müslim, nikâh  76; Nesâî, nikâh  62; Dârimî, fezâilü’l-
Kur’ân  33. 
2 (Hâşiye) Meselâ 1*
ُīĻِÝَĩْĤا َّةِĳُĝْĤا ذُو َّزَّاقُóĤا َĳُİ َّٰųا إِنَّ
* 1 “Bütün mahlûklar ın r ızıklar ını veren, kâmil kuvvet ve tam iktidar sahibi olan Allah 
Teâlâd ır.” (Zâriyât sûresi, 51/58)
3 Rızkı Allah’ ın verdiğine dair bkz.: Bakara sûresi, 2/22, 60, 168, 172; Nisâ sûresi, 4/5; Mâide sûresi, 
5/88; …
4 Hidayeti Allah’ ın verdiğine dair bkz.: Bakara sûresi, 2/142, 213, 272; Âl-i İmran sûresi, 3/73; Mâide 
sûresi, 5/16; En’âm sûresi, 6/71, 88; …
5 Şifay ı Allah’ ın verdiğine dair bkz.: Şuarâ sûresi, 26/80.İKİNCİ ŞUÂ / İKİNCİ MAKAM   ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------   17
Elhâs ıl: Şecere-i hilkatin en müntehâs ındaki en cüz’î ahvâl ve semerât, 
iki cihetle tevhide ve vahdete i şaret ve şehâdet ederler:
Birincisi : Rubûbiyetin kâinattaki maksatlar ı onlarda tecemmû.. ve gaye-
leri onlarda temerküz.. ve ekser esmâ-y ı hüsnân ın cilveleri ve zuhurlar ı ve ta-
ayyünleri ve hilkat-i mevcudât ın neticeleri ve faydalar ı onlarda içtima etti ğin-
den onlar ın her birisi, bu temerküz noktas ından der: “Ben bütün kâinat ı hal-
keden zât ın mal ıyım, fiiliyim, eseriyim.”
İkinci cihet  ise: O cüz’î meyvenin kalbi, hem hadisçe zahr- ı kalb1 denilen 
insan ın hâf ızas ı, ekser envâ ın bir çeşit muhtasar fihristesi.. ve bir küçük numû-
ne haritas ı.. ve şecere-i kâinat ın bir mânevî çekirde ği.. ve ekser esmâ-y ı ilâ-
hiyenin incecik bir aynas ı olduğu, hem o kalbin ve hâf ızan ın emsâlleri ve sik-
keleri bir tarzda bulunan bütün kalblerin ve hâf ızalar ın kâinat yüzünde müs-
tevliyâne inti şarlar ı, elbette bütün kâinat ı kabza-y ı tasarrufunda tutan bir zâta 
bakar ve “yaln ız onun eseriyim ve onun sanat ıyım” derler.
Elhâs ıl: Nas ıl ki bir meyve, faydal ılığı cihetiyle tamam a ğac ının mâlikine 
bakar.. ve çekirde ği cihetiyle bütün o a ğac ın ecza ve âzâ ve mahiyetine na-
zar eder.. ve bütün emsâlinde ayn ı bulunan yüzündeki sikkesi cihetiyle o a ğa-
cın bütün meyvelerini temâ şâ eder: “Biz biriz ve bir elden ç ıkm ışız, birtek zâ-
tın mal ıyız. Ve birimizi yapan, elbette umumumuzu o yapar.” derler. Öyle de 
daire-i kesretin nihâyetlerindeki zîhayat.. ve zîhayat ın ve hususan insan ın yü-
zündeki sikke.. ve kalbindeki fihristiyet.. ve mahiyetindeki neticelik ve mey-velik cihetiyle, do ğrudan do ğruya bütün kâinat ı kabza-y ı rubûbiyetinde tutan 
zâta bakar ve vahdetine şehâdet eder.
Vahdâniyetin İkinci Muktazîsi
Vahdette vücûb derecesinde bir sühûlet, bir kolayl ık.. ve şirkte, imtinâ 
derecesinde bir suûbet ve mü şkülât bulunmas ıdır. Bu hakikat ise İmam Ali (ra-
diyallâhu anh) ’ın tabirince Sirâcü’n-Nur’un çok risalelerinde ve bilhassa Yirminci 
Mektup’ta tafsilen ve Otuzuncu Lem’a’n ın Dördüncü Nüktesi’nde icmâlen 
gayet kat’î ve parlak bir surette isbat ve izah edilmi ş ve gayet kuvvetli burhan-
lar ile gösterilmi ştir ki:
Bütün eşya birtek zâta verilse; bu kâinat ın îcad ı ve tedbiri, bir a ğaç kadar 
kolay.. ve bir a ğac ın halk ı ve inşâsı, bir meyve kadar sühûletli.. ve bir bahar ın
1 Bkz.: Buhârî, fezâilü’l-Kur’ân  22, nikâh  14, 35; Müslim, nikâh  76; Nesâî, nikâh  62; Dârimî, fezâilü’l-
Kur’ân  33. 18  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ibda’ ı ve idaresi, bir çiçek kadar âsân.. ve hadsiz efrad ı bulunan bir nev’in ter-
biyesi ve tedbiri, bir fert kadar mü şkülats ız olur.
Eğer şirk yolunda esbap ve tabiata verilse; bir ferdin îcad ı, bir nevi, belki 
neviler kadar.. ve bir çekirde ğin îcad ı, bir ağaç, belki yüz a ğaç kadar.. ve bir 
ağac ın icâd ve in şâ ve ihya ve idare ve terbiye ve tedbiri kâinat kadar, belki 
daha ziyade mü şkül olur.
Madem Sirâcü’n-Nur’da hakikat-i hâl böyle isbat edilmi ş ve madem bil-
müşâhede gözümüz önünde görüyoruz ki, gayet derecede sanatl ı ve k ıymet-
tarl ık ile beraber nihâyet derecede bir mebzuliyet var. Ve her bir zîhayat fev-
kalâde mucizâne ve harika ve çok cihâzâtlar ı bulunan birer makine-i acîbe ol-
makla beraber, sehâvet-i mutlaka içinde kibrit çakar gibi bir sürat-i harika ile gayet derecede kolayl ık ve sühûlet ve külfetsiz bir surette vücûda geliyorlar. 
Elbette, bizzarure ve bilbedâhe gösterir ki; o mebzuliyet ve o sühûlet, vahdet-ten ve birtek zât ın işleri olmas ından ileri geliyor. Yoksa de ğil ucuzluk ve çok-
luk ve çabukluk ve kolayl ık ve k ıymettarl ık, belki şimdi beş para ile al ınan bir 
meyve, be ş yüz lira ile al ınmayacakt ı; belki bulunmayacak derecede nâdir 
olacakt ı. Ve şimdi saati kurmak ve elektri ğin düğmelerine dokunmakla i şle-
yen muntazam makineler gibi vücûdlar ı, îcadlar ı kolay ve âsân olan zîhayat 
ş
eyler; imtinâ derecesinde suûbetli, mü şkülatl ı olacak ve bir günde ve bir sa-
atte ve bir dakikada bütün cihâzât ve şerâit-i hayat ıyla vücûda gelen bir k ısım 
hayvanlar bir senede, belki bir as ırda, belki hiç gelmeyecekti.
Sirâcü’n-Nur’un yüz yerinde en muannit bir münkiri dahi susturacak bir 
kat’iyetle isbat edilmi ş ki; bütün e şya birtek Zât- ı Vâhid-i Ehad’e verilse, bir-
tek şey gibi kolay ve çabuk ve ucuz olur. E ğer esbaba ve tabiata dahi his-
se verilse, birtek şeyin îcad ı bütün eşya kadar çetin ve geç ve ehemmiyet-
siz ve pahal ı olacak. Bu hakikatin burhanlar ını görmek istersen Yirminci ve 
Otuz Üçüncü Mektup’lara ve Yirmi İkinci ve Otuz İkinci Sözler’e ve tabia-
ta dair Yirmi Üçüncü ve ism-i âzama dair Otuzuncu Lem’alar’a ve bilhassa Otuzuncu Lem’a’n ın İsm-i Ferd ve İsm-i Kayyûm’a dair Dördüncü ve Alt ınc ı 
Nükteler’ine baksan göreceksin ki, iki kere iki dört eder kat’iyetinde bu haki-kat isbat edilmi ştir. Burada o yüzer burhanlar ından bir tanesine i şaret edile-
cek, şöyle ki:
Eşyan ın icâd ı; ya ademden olur, ya terkip suretinde sâir anâs ırdan ve mev-
cudâttan toplan ır. Eğer birtek zâta verilse, o vakit her hâlde o zât ın her şeye 
muhit bir ilmi ve her şeye müstevlî bir kudreti bulunacak. Ve bu surette onun 
ilminde suretleri ve vücûd-u ilmîleri bulunan e şyaya vücûd-u haricî vermekİKİNCİ ŞUÂ / İKİNCİ MAKAM   ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------   19
ve zâhir bir ademden ç ıkarmak ise, bir kibrit çakar gibi veya göze görünme-
yen bir yaz ı ile yaz ılan bir hatt ı göze göstermek için, gösterici bir maddeyi üs-
tüne geçirmek ve sürmek gibi veya foto ğraf ın aynas ındaki sureti kâ ğıt üstüne 
nakleden kolay ameliyat gibi gayet kolay bir surette Sâni’in ilminde plânlar ı 
ve programlar ı ve mânevî miktarlar ı bulunan e şyay ı, emr-i kün feyekûn1 ile 
adem-i zâhirîden vücûd-u haricîye ç ıkar ır.
Eğer inşâ ve terkip suretinde olsa ve hiçten, ademden îcad etmeyip belki 
anâs ırdan ve etraftan toplamak suretiyle yapsa; yine nas ıl ki bir taburun isti-
rahat için her tarafa da ğılm ış olan efradlar ının bir boru sadâs ıyla toplanmala-
rı ve muntazam bir vaziyete girmeleri ve o sevkiyat ı teshil ve o vaziyeti muha-
faza hususunda bütün ordu kendi kumandan ının kuvveti ve kanunu ve gözü 
hükmünde oldu ğu gibi, aynen öyle de Sultan- ı kâinat ın kumandas ı alt ındaki 
zerreler, onun kaderî ve ilmî düsturlar ıyla ve müstevlî kudretinin kanunlar ıyla 
ve temas ettikleri sâir mevcudât dahi, o Sultan’ ın kuvveti ve kanunu ve me-
murlar ı gibi teshilâtç ı olarak o zerreler sevk olunup gelirler. Bir zîhayat ın vücu-
dunu teşkil etmek için ilmî, kaderî birer mânevî kal ıp hükmünde bir miktar- ı 
muayyen içine girerler, dururlar.
Eğer eşya, ayr ı ayr ı ellere ve esbaba ve tabiat gibi şeylere havale edil-
se –o hâlde, bütün ehl-i akl ın ittifak ıyla– hiçbir sebep; hiçbir cihetten, hiçten, 
ademden îcad edemez. Çünkü o sebebin muhit bir ilmi, müstevlî bir kudreti olmad ığından o adem ise, yaln ız zâhirî ve haricî bir adem olmaz; belki adem-i 
mutlak olur. Adem-i mutlak ise hiçbir cihetle men şe-i vücûd olamaz. Öyle ise 
her hâlde terkip edecek. Hâlbuki in ş
â ve terkip suretinde bir sine ğin, bir çi-
çeğin cesedini, cismini, zeminin yüzünden toplamak ve ince bir elek ile ele-
dikten sonra –binler mü şkülatla– o mahsus zerreler gelebilirler. Hem geldik-
ten sonra dahi, o cisimde da ğılmadan muntazam bir vaziyeti muhafaza et-
mek için –manevî ve ilmî kal ıplar ı bulunmad ığından– maddî ve tabiî bir ka-
lıp, belki âzâlar ı adedince kal ıplar lâz ımd ır. Tâ ki o gelen zerreler, o cism-i zî-
hayat ı teşkil etsinler.
İşte bütün e şya birtek zâta verilmesi, vücûb ve lüzum derecesinde bir ko-
layl ık.. ve müteaddit esbaba verilmesi, imtinâ ve muhâl derecesinde mü şkü-
latlar bulundu ğu gibi; her şey Zât- ı Vâhid-i Ehad’e verilse, nihâyet derecede 
ucuzluk içinde gayet derecede k ıymettar ve fevkalâde sanatl ı ve çok mânidar 
ve gayet kuvvetli olur.
1 “(O, bir şeyi yaratmak isteyince sadece) ‘ol!’ der, o da oluverir.” (Bakara sûresi, 2/117 ; Âl-i İmran 
sûresi, 3/47 , 59 ; En’âm sûresi, 6/73 ; Nahl sûresi, 16/40 ; … )20  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Eğer şirk yolunda müteaddit esbaba ve tabiata havale edilse, nihâyet de-
recede pahal ılık içinde, gayet derecede ehemmiyetsiz, sanats ız, manas ız, kuv-
vetsiz olur. Çünkü nas ıl bir adam, askerlik haysiyetiyle bir kumandan- ı âza-
ma intisap ve istinad etti ğinden, hem bir ordu onun arkas ında –lüzum olur-
sa– tahşid edilebilir bir kuvve-i mâneviyeyi, hem o kumandan ın ve ordunun 
kuvveti, onun ihtiyat kuvveti olmas ıyla kuvve-i şahsiyesinden binler defa zi-
yade maddî bir kudreti, hem o ehemmiyetli kuvvetinin menâbîini ve cephâ-nesini ordu ta şıdığı için kendisi ta şımaya mecbur olmad ığından fevkalâde i ş-
leri yapabilecek bir iktidar ı kazand ığından o tek nefer, dü şman olan bir mü şîri 
esir ve bir şehri tehcir ve bir kaleyi teshir edebilir. Ve eseri, harika ve k ıymet-
tar olur. E ğer askerliği terk edip, kendi kendine kalsa, o harika kuvve-i mâne-
viyeyi ve o fevkalâde kudreti ve o mucizekâr iktidar ı birden kaybederek, âdi 
bir başıbozuk gibi kuvve-i şahsiyesine göre cüz’î, k ıymetsiz, ehemmiyetsiz i ş-
leri görebilir ve eseri de o nisbette küçülür.
Aynen öyle de tevhid yolunda her şey Kadîr-i Zülcelâl’e intisap ve istinad 
ettiğinden, bir kar ınca bir Firavun’u, bir sinek bir Nemrud’u
1, bir mikrop bir 
cebbâr ı mağlup ettikleri gibi; t ırnak gibi bir çekirdek, da ğ gibi bir a ğac ı omu-
zunda taşıyarak o a ğac ın bütün âlât ve cihâzât ının menşei ve mahzeni, bir tez-
gâh olmakla beraber; her bir zerre dahi yüz bin sanatlarda ve tarzlarda bulu-nan cisimleri ve suretleri te şkil etmek hizmetinde bulunmak olan hadsiz vazi-
feleri, o intisap ve istinad ile görebilir. Ve o küçücük memurlar ın ve bu incecik 
askerlerin mazhar olduklar ı eserler, gayet mükemmel ve sanatl ı ve k ıymettar 
olur. Çünkü o eserleri yapan zât, Kadîr-i Zülcelâl’dir; onlar ın ellerine vermi ş, 
onlar ı perde yapm ış. Eğer şirk yolunda esbaba havale edilse; kar ıncan ın ese-
ri, kar ınca gibi ehemmiyetsiz.. ve zerrenin sanat ı, zerre kadar k ıymeti kalmaz 
ve her şey mânen sukut etti ği gibi maddeten dahi o derece sukut edecekti ki, 
koca dünyay ı beş para ile kimse almazd ı.
Madem hakikat budur ve madem her şey nihâyet derecede hem k ıymet-
tar, hem sanatl ı, hem mânidar, hem kuvvetli görünüyor.. gözümüzle görü-
yoruz. Elbette tevhid yolundan ba şka yol yoktur ve olamaz. E ğer olsa, bü-
tün mevcudât ı değiştirmek ve dünyay ı ademe bo
şalt ıp, yeniden ehemmiyet-
siz müzahrafâtla doldurmak lâz ım gelecek; tâ ki şirke yol aç ılabilsin. İşte İmam 
Ali’nin (radiyallâhu anh)  tabirince Sirâcü’n-Nur ve Sirâcü’s-Sürc olan Resâili’n-
Nur’da tevhide dair beyan ve izah edilen yüzler burhanlardan birtek burha-nın icmâlini i şittin, ötekileri k ıyas edebilirsin…
1 Bkz.: İbni Kesîr, el-Bidâye 1/149.İKİNCİ ŞUÂ / İKİNCİ MAKAM   ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------   21
Tevhidin Üçüncü Muktazîsi
Her şeyde, hususan zîhayat masnûlardaki hilkat, fevkalâde sanatkârâne 
olmakla beraber; bir çekirdek, bir meyvenin.. ve bir meyve, bir a ğac ın.. ve bir 
ağaç, bir nev’in.. ve bir nev, bir kâinat ın bir küçük numûnesi, bir misal-i mu-
sağğarı, bir muhtasar fihristesi, bir mücmel haritas ı, bir mânevî çekirde ği ve 
ilmî düsturlar ile ve hikmet mizanlar ı ile kâinattan süzülmü ş, sağılm ış, toplan-
mış birer câmî noktas ı ve mâyelik birer katresi oldu ğundan; onlardan birisini 
îcad eden zât, her hâlde bütün kâinat ı îcad eden ayn ı zâtt ır. Evet, bir kavun 
çekirdeğini halkeden zât, bilbedâhe kavunu halkedendir. Ondan ba şkas ı ola-
maz ve olmas ı muhâl ve imkâns ızd ır.
Evet, biz bak ıyoruz, görüyoruz ki; kanda her bir zerre, o kadar muntazam 
ve çok vazifeleri görüyor ki, y ıldızlardan geri kalm ıyor. Ve kanda bulunan her 
bir küreyvât- ı hamrâ ve beyzâ, o derece şuurkârâne ceset için muhafaza ve 
iâşe hususunda öyle i şleri görüyor ki, en mükemmel erzak memurlar ından ve 
muhafaza askerlerinden daha mükemmeldir. Ve cisimdeki hüceyrelerinin her birisi, o derece muntazam muamelâta ve vâridat ve sarfiyata mazhard ır ki, en 
mükemmel bir cesetten ve bir saraydan daha mükemmel idare edilir. Ve hay-vanat ın ve nebâtât ın her bir ferdi, yüzünde öyle bir sikkeyi ve içinde ve sine-
sinde öyle bir makineyi ta şıyor ki; bütün hayvanlar ı ve nebatlar ı îcad eden 
bir zât, ancak o sikkeyi o yüzde ve o makineyi o sine içinde yapabilir. Ve zî-
hayattan her bir nevi, o derece zemin yüzünde muntazaman yay ılm ış vesâir 
nevilere münasebettarâne kar ışmış ki; bütün o envâ ı birden îcad, idare, ted-
bir, terbiye etmeyen ve zemin yüzünü örten ve dört yüz bin nebatî ve hay-vanî olan atk ı ipleriyle dokunan gayet nak ışlı ve sanatl ı hayattar bir haliçeyi 
nesc ve îcad edemeyen, o tek nev’i îcad ve idare edemez. Daha bunlara ba ş-
ka şeyler k ıyas edilse anla şılır ki; kâinat mecmuas ı, halk ve îcad cihetinde te-
cezzî kabul etmez bir külldür.. ve tedbir ve rubûbiyet cihetinde ink ısam ı im-
kâns ız bir küllîdir.
Bu Üçüncü Muktazî, Sirâcü’n-Nur’un çok risalelerinde, hususan Otuz 
İkinci Söz’ün Birinci Mevk ıf’ında o kadar kat’î ve parlak izah ve isbat edilmi ş-
tir ki; güne şin akisleri gibi her şeyin aynas ında bir burhan- ı vahdet, temessül 
ve bir hüccet-i tevhid, in’ikâs ediyor. Biz o izaha iktifâen burada o uzun k ıs-
say ı kısa kestik.22  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Üçüncü Makam
Bu makam, tevhidin üç küllî alâmetini icmâlen beyan edecek.
Vahdetin tahakkukuna ve vücuduna delâlet eden deliller ve alâmetler 
ve hüccetler, had ve hesaba gelmez. Onlardan binler burhanlar Sirâcü’n-Nur’da tafsilen beyan edildi ğinden bu Üçüncü Makam’da yaln ız üç küllî 
hüccetlerin icmâlen beyan ıyla iktifâ edildi.
Birinci Alâmet ve Hüccet ki, 1َهُïْèوَ 
Kelimesi Onun Neticesidir
Her şeyde bir vahdet var. Vahdet ise, bir vâhide delâlet ve i şaret eder. 
Evet, vâhid bir eser, bilbedâhe vâhid bir sâni’den sudûr eder. Bir, elbette bir-den gelir. Her şeyde bir birlik bulundu ğundan, elbette birtek zât ın eseri ve sa-
nat ı olduğunu gösterir.
Evet bu kâinat, bin birlikler perdeleri içinde sar ılı bir gül goncas ı gi-
bidir. Belki esmâ ve ef’âl-i umumiye-i ilâhiyenin adedince vahdetleri giy-miş birtek insan- ı ekberdir. Belki envâ- ı mahlûkat say ısınca dallar ına vah-
detler, birlikler as ılm ış bir şecere-i tûbâ-y ı hilkattir.
Evet kâinat ın idaresi bir.. ve tedbiri bir.. ve saltanat ı bir.. ve sikkesi 
bir.. bir, bir, bir.. tâ binbir bir birler kadar...
Hem bu kâinat ı çeviren isimler ve fiiller bir iken, her biri kâinat ı ve-
ya ekserini ihata eder. Yani içinde i şleyen hikmeti bir.. ve inâyeti bir.. ve 
tanzimat ı bir.. ve iâ şesi bir.. ve muhtaçlar ının imdatlar ına koşan rahmet 
bir.. ve o rahmetin bir şerbetçisi olan ya ğmur bir ve hâkezâ.. bir, bir, bir.. 
tâ binler bir birler...
Hem bu kâinat ın sobas ı olan güne ş bir.. lâmbas ı olan kamer bir.. a ş-
çısı olan ate ş bir.. levâz ımât deposu ve hazineli dire ği olan da ğ bir.. saka-
cı ve sucusu bir.. ve ba ğlar ı sulayan süngeri bir ve hâkezâ.. bir, bir, bir.. tâ 
binbir birler kadar...
İşte âlemin bu kadar birlikleri ve vahdetleri, güne ş gibi zâhir birtek 
1 O tek ve yektâd ır.İKİNCİ ŞUÂ / ÜÇÜNCÜ MAKAM   ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    23
Vâhid-i Ehad’e i şaret ve delâlet eden bir hüccet-i bâhiredir. Hem kâinat 
unsurlar ının ve nevilerinin her birisi bir olmas ıyla beraber, zeminin yüzü-
nü ihata etmesi ve birbirinin içine girmesi ve münasebettarâne ve belki muâvenetkârâne birle şmesi, elbette mâlik ve sahip ve sâni’lerinin bir ol-
mas ına bir alâmet-i zâhiredir.
İkinci Alâmet ve Hüccet ki, 1ُįَĤ כَĺِóَü َź 
Kelimesini İntâc Ediyor
Bütün kâinatta zerrelerden tâ y ıldızlara kadar her şeyde kusursuz bir in-
tizam- ı ekmel ve noksans ız bir insicam- ı ecmel ve zulümsüz bir mizan- ı âdilin 
bulunmas ıdır. Evet kemâl-i intizam, insicam- ı mizan ise yaln ız vahdetle olabi-
lir. Müteaddit eller birtek i şe kar ışırsa, kar ıştırır.
Sen gel, bu intizam ın haşmetine bak ki; bu kâinat ı gayet mükemmel öy-
le bir saray yapm ış ki, her bir ta şı bir saray kadar sanatl ı.. ve gayet muhte şem 
öyle bir şehir etmiş ki, hadsiz olan vâridat ve sarfiyat ı ve nihâyetsiz k ıymettar 
mallar ı ve erzak ı, bir perde-i gayptan kemâl-i intizamla vakti vaktine umulma-
dığı yerlerden geliyor. Ve gayet mânidar öyle mucizâne bir kitaba çevirmi ş ki, 
her bir harfi yüz sat ır ve her bir sat ırı yüz sayfa ve her sayfas ı yüz bâb ve her 
bâb ı yüz kitap kadar manalar ı ifade eder. Hem bütün bâblar ı, sayfalar ı, sat ır-
lar ı, kelimeleri, harfleri birbirine bakar, birbirine i şaret ederler.
Hem sen gel, bu intizam- ı acîb içinde şu tanzimin kemâline bak ki; bu 
koca kâinat ı tertemiz medenî bir şehir.. belki temizli ğine gayet dikkat edilen bir 
güzel kasr.. belki yetmi ş süslü hulleleri birbiri üstüne giymi ş bir huri’l-în..2 belki 
yetmiş, latîf, zînetli perdelere sar ılm ış bir gül goncas ı gibi pâk ve temizdir.
Hem sen gel, bu intizam ve nezafet içindeki bu mizan ın kemâl-i adaleti-
ne bak ki;  bin derece büyütmekle ancak görülebilen küçücük ve incecik mah-
lûklar ı ve huveynât ı ve bin defa küre-i arzdan büyük olan y ıldızlar ı ve güneş-
leri, o mizan ın ve o terazinin vezniyle ve ölçüsüyle tart ılır ve onlara lâz ım olan 
her şeyleri noksans ız verilir. Ve o küçücük mahlûklar, o fevkalâde büyük mas-
nûlar ile beraber, o mizan- ı adalet kar şısında omuz omuzad ırlar. Hâlbuki o 
büyüklerden öyleleri var ki, e ğer bir saniye kadar muvâzenesini kaybetse mu-
vâzene-i âlemi bozacak ve bir k ıyâmeti koparacak kadar bir tesir yapabilir.
1 Ortağı yoktur.
2 Bkz.: Tirmizî, kıyâmet  60, cennet  5, 7; Dârimî, rikak  108; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/23, 247, 
316.z
z
z24  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Hem sen gel; bu intizam, nezafet, mizan ın içinde bu fevkalâde cazibe-
dar cemâle ve güzelli ğe bak ki; bu koca kâinat ı gayet güzel bir bayram ve ga-
yet süslü bir me şher ve çiçekleri yeni aç ılm ış bir bahar şeklini vermi ş ve koca 
bahar ı gayet güzel bir saks ı, bir gül destesi yapm ış ki; her bahara, zeminin yü-
zünde mevsim be mevsim aç ılan yüz binler nak ışlı bir muhte şem çiçek sureti-
ni vermiş. Ve o baharda her bir çiçe ği çeşit çeşit zînetlerle güzelle ştirmiş. Evet, 
nihâyet derecede hüsün ve cemâlleri bulunan esmâ-y ı hüsnân ın güzel cilve-
leriyle kâinat ın her bir nev’i, hatta her bir ferdi, kabiliyetine göre öyle bir hüs-
ne mazhar olmu şlar ki; Hüccetü’l-islâm İmam Gazâlî demi ş: ْכَאنِĨِْŸا ĹِĘ َ÷ْĻَĤ 
1כَאنَ َّאĩِĨ َعُïْÖأَ Yani: “Daire-i imkânda bu mükevvenâttan daha bedî, daha gü-
zel yoktur.” İşte bu muhit ve cazibedar olan hüsün.. ve bu umumî ve hâriku-
lâde nezafet.. ve bu müstevlî ve şümûllü ve gayet hassas mizan.. ve bu ihatal ı 
ve her cihette mucizâne intizam ve insicam, vahdete ve tevhide öyle bir hüc-cettir, bir alâmettir ki; gündüzün ortas ındaki ziyan ın güneşe işaretinden da-
ha parlakt ır.
......Bu makama ait gayet mühim iki şıklı bir suâle gayet muhtasar ve 
kuvvetli bir cevapt ır.
Suâlin Birinci Şıkkı: Bu makamda diyorsun ki; “Kâinat ı, hüsün ve 
cemâl ve güzellik ve adalet ihata etmi ştir.” Hâlbuki gözümüz önünde 
bu kadar çirkinliklere ve musibetlere ve hastal ıklara ve beliyyelere ve 
ölümlere ne diyeceksin?
Elcevap Elcevap : Çok güzellikleri intâc veya izhar eden bir çirkinlik dahi, dolay ı-
sıyla bir güzelliktir. Ve çok güzelliklerin görünmemesine ve gizlenmesine se-
bep olan bir çirkinli ğin yok olmas ı, görünmemesi, yaln ız bir değil, belki müte-
addit defa çirkindir. Meselâ vâhid-i k ıyasî gibi bir kubuh bulunmazsa, hüsnün 
hakikati birtek nevi olur; pek çok mertebeleri gizli kal ır. Ve kubhun tedâhulü 
ile mertebeleri inki şaf eder. Nas ıl ki soğuğun vücuduyla, hararetin mertebele-
ri ve karanl ığın bulunmas ıyla ziyan ın dereceleri tezahür eder. Aynen öyle de 
cüz’î şer ve zarar ve musibet ve çirkinli ğin bulunmas ıyla, küllî hay ırlar ve küllî 
menfaatler ve küllî nimetler ve küllî güzellikler tezahür ederler. Demek çirkinin îcad ı çirkin de ğil, güzeldir. Çünkü neticelerin ço ğu güzeldir. Evet, ya ğmurdan 
1 Bkz.: el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/258; İbni Arabî, el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye  1/53, 4/154, 6/392, 
7/82, 8/221; ez-Zehebî, Siyeru a’lâmi’n-nübelâ  19/337.zİKİNCİ ŞUÂ / ÜÇÜNCÜ MAKAM   ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    25
zarar gören tembel bir adam, ya ğmura rahmet nâm ını verdiren hay ırlı netice-
lerini hükümden ıskat etmez; rahmeti zahmete çeviremez.
Amma fenâ ve zeval ve mevt ise, Yirmi Dördüncü Mektup’ta gayet kuv-
vetli ve kat’î burhanlar ile isbat edilmi ş ki: Onlar umumî rahmete ve ihata-
lı hüsne ve şümûllü hayra münâfi de ğiller, belki muktezalar ıdırlar. Hatta şey-
tan ın dahi, mânevî terakkiyât- ı beşeriyenin zembere ği olan müsabakaya ve 
mücâhedeye sebep oldu ğundan, o nev’in îcad ı dahi hay ırdır, o cihette güzel-
dir. Hem hatta kâfir, küfür ile bütün kâinat ın hukukuna bir tecavüz ve şerefini 
tahkir etti ğinden, ona cehennem azab ı vermek, güzeldir. Ba şka risalelerde bu 
iki nokta tamamen tafsil edildi ğinden burada bir k ısa işaretle iktifâ ediyoruz.
Suâlin İkinci Şıkkı:1(Hâşiye) Haydi, şeytana ve kâfire ait bu cevab ı, 
umumî noktas ında kabul edelim. Fakat Cemîl-i Mutlak ve Rahîm-i Mutlak ve 
Hayr- ı Mutlak olan Zât- ı Ganiyy-i ale’l- ıtlak, nas ıl oluyor ki; bîçâre cüz’î fertle-
ri ve şah ıslar ı musibete, şerre, çirkinli ğe müptelâ ediyor?
Elcevap Elcevap : Ne kadar iyilik ve güzellik ve nimet varsa, do ğrudan do ğruya 
o Cemîl ve Rahîm-i Mutlak’ ın hazine-i rahmetinden ve ihsânât- ı hususiyesin-
den gelir.2 Ve musibet ve şerler ise, saltanat- ı rubûbiyetin âdetullah nâm ı al-
tında ve küllî iradelerin mümessilleri olan umumî ve küllî kanunlar ının çok 
neticelerinden tek-tük cüz’î neticeleri olmas ından, o kanunlar cereyan ının cü-
z’î muktezalar ı olduğundan, elbette küllî maslahatlara medar olan o kanunla-
rı muhafaza ve riayet etmek için o şerli, cüz’î neticeleri dahi halkeder. Fakat o 
cüz’î ve elîm neticelere kar şı, imdâdât- ı hâssa-y ı rahmâniye ve ihsânât- ı husu-
siye-yi rabbâniye ile musibete dü şen efrad ın feryatlar ına ve beliyyelere giriftar 
olan eşhas ın istigâselerine yeti şir. Ve Fâil-i Muhtar oldu ğunu ve her bir şeyin 
her bir işi, onun me şietine bağlı bulundu ğunu.. ve umum kanunlar ı dahi, dai-
ma irade ve ihtiyâr ına tâbi bulunmalar ını.. ve o kanunlar ın tazyikinden feryat 
eden fertleri, bir Rabb-i Rahîm dinledi ğini.. ve imdatlar ına ihsan ıyla yetiştiğini 
göstermekle esmâ-y ı hüsnân ın kay ıtsız ve hadsiz cilvelerine, hadsiz ve kay ıtsız 
bir meydan açmak için o küllî âdetullah düsturlar ının ve o umumî kanunlar ın 
şüzûzât ıyla ve hem şerli, cüz’î neticeleriyle hususî ihsânât ve hususî teveddü-
dât, yani sevdirmekle hususî tecelliyât kap ılar ını açm ıştır.
..................
1 (Hâşiye) Bu ikinci şıkk ın cevab ı çok mühimdir, çok evham ı izale eder.
2 Bkz.: Nisâ sûresi, 4/79.26  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Bu ikinci alâmet-i tevhid, Sirâcü’n-Nur’un belki yüz yerlerinde beyan 
edildiğinden, burada hafif bir i şaretle iktifâ ettik.
Üçüncü Hüccet ve Alâmet, 1ُïْĩَéْĤا ُįَĤوَ ْכُĥُĩْĤا ُįَĤ 
İle İşaret Edilen Had ve Hesaba Gelmeyen 
Tevhid Sikkeleridir
Evet her şeyin yüzünde –cüz’î olsun, küllî olsun– zerrâttan tâ seyyârâta 
kadar öyle bir sikke var ki; aynada güne şin cilvesi, güne şi gösterdi ği gibi.. öy-
le de o sikke aynas ı dahi, Şems-i Ezel ve Ebed’e i şaret ederek, vahdetine şe-
hâdet eder. O hadsiz sikkelerden pek çoklar ı Sirâcü’n-Nur’da tafsilen beyan 
edildiğinden burada yaln ız k ısa bir işaretle üç tanesine bakaca ğız, şöyle ki:
Mecmû-u kâinat ın yüzüne, envâ ın birbirine kar şı gösterdikleri teâvün, te-
sânüd, te şâbüh, tedâhülden mürekkep geni ş bir sikke-i vahdet konuldu ğu gi-
bi.. zeminin yüzüne de, dört yüz bin hayvanî ve nebatî tâifelerden mürekkep bir ordu-yu sübhânînin ayr ı ayr ı erzak, esliha, elbise, tâlimat, terhisat cihetin-
de gayet intizam ile hiçbirini şaşırmayarak, vakti vaktine verilmesiyle koydu-
ğu o sikke-i tevhid misillü.. insan ın yüzüne de, her bir yüzün umum yüzlere 
karşı birer alâmet-i fârika bulunmas ıyla koydu ğu sikke-i vahdâniyet gibi.. her 
bir masnûun yüzünde –cüz’î olsun küllî olsun– birer sikke-i tevhid ve her bir mahlûkun ba şında –büyük olsun, küçük olsun, az ve çok olsun– birer hâtem-i 
ehadiyet mü şâhede edilir. Ve bilhassa zîhayat mahlûklar ın sikkeleri çok par-
lakt ırlar. Belki her bir zîhayat kendisi dahi birer sikke-i tevhid, birer hâtem-i 
vahdet, birer mühr-ü ehadiyet, birer turra-y ı samediyettirler.
Evet her bir çiçek, her bir meyve, her bir yaprak, her bir nebat, her bir 
hayvan; öyle bir mühr-ü ehadiyet, birer hâtem-i samediyettir ki, her bir a ğa-
cı birer mektub-u rabbânî.. ve her bir tâife-i mahlûkat ı birer kitab- ı rahmânî.. 
ve her bir bahçeyi, birer ferman-
ı sübhânî suretine çevirerek, o a ğaç mektu-
buna, çiçekleri adedince mühürler ve meyveleri say ısınca imzalar ve yaprak-
lar ı miktar ınca turralar bas ılm ış. Ve o nev ve tâife kitab ına dahi, onun kâtibini 
göstermek, bildirmek için fertleri adedince hâtemler bas ılm ış. Ve o bahçe fer-
man ına, onun sultan ını tan ıttırmak, tarif etmek için o ba ğ içinde bulunan ne-
bat, ağaç, hayvan say ısınca sikkeler bas ılm ış. Hatta her bir a ğac ın mebdeinde
1 “(Varl ıklar üzerinde) mutlak mülkiyet ve hakimiyet O’nundur, bütün hamd de O’na mahsustur.” 
(Teğâbün sûresi, 64/1; Tirmizî, deavât  36; Nesâî, menâsik  163; İbni Mâce, ticârât 40, menâsik  84)İKİNCİ ŞUÂ / ÜÇÜNCÜ MAKAM   ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    27
ve müntehâs ında ve üstünde ve içinde 1ُīِĈَא×ْĤوَا ُóِİَّאčĤوَا ُóِìْٰźوَا َْوَّلُŶا َĳُİ  isim-
lerinin işaret ettikleri dört sikke-i tevhid var:
İsm-i Evvel ile i şaret edildi ği gibi, her bir meyvedar a ğac ın menşe-i aslîsi 
olan çekirdek,2(Hâşiye) öyle bir sandukçad ır ki; o ağac ın program ını ve fihriste-
sini ve plân ını.. ve öyle bir tezgaht ır ki, onun cihâzât ını ve levâz ımât ını ve teş-
kilat ını.. ve öyle bir makinedir ki, onun iptidâdaki incecik vâridat ını ve latîfâ-
ne masârifini ve tanzimat ını taşıyor.
Ve İsm-i Âhir’le i şaret edildi ği gibi, her bir a ğac ın neticesi ve meyvesi, 
öyle bir tarifenâmedir ki; o a ğac ın eşkâlini ve ahvâlini ve evsaf ını.. ve öyle bir 
beyannâme dir ki, onun vazifelerini ve menfaatlerini ve hâssalar ını.. ve öyle 
bir fezlekedir ki, o a ğac ın emsâlini ve ensâlini ve nesl-i âtisini o meyvenin kal-
binde bulunan çekirdekler ile beyan ediyor, ders veriyor.
Ve İsm-i Zâhir’le i şaret edildi ği gibi, her a ğac ın giydiği suret ve şekil, öy-
le musannâ ve münakka ş bir hulledir, bir libast ır ki; o ağac ın dal ve budak ve 
âzâ ve eczas ıyla tam kâmetine göre biçilmi ş, kesilmiş, süslendirilmi ş.. ve öy-
le hassas ve mizanl ı ve mânidard ır ki; o ağac ı bir kitap, bir mektup, bir kasi-
de suretine çevirmi ştir.
Ve İsm-i Bât ın ile işaret edildi ği gibi, her a ğac ın içinde i şleyen tezgâh, 
öyle bir fabrikad ır ki; o ağac ın bütün ecza ve âzâs ını teşkil ve tedvir ve ted-
birini gayet hassas mizanla ölçtü ğü gibi, bütün ayr ı ayr ı âzâlar ına lâz ım olan 
maddeleri ve r ızıklar ı, gayet mükemmel bir intizam alt ında sevk ve taksim ve 
tevzi ile beraber, ak ıllar ı hayret içinde b ırakan şimşek çakmak gibi bir sürat.. 
ve saati kurmak gibi bir sühûlet.. ve bir orduya “Ar ş!” demek gibi bir birlik ve 
beraberlik ile o harika fabrika i şliyor.
Elhâs ıl: Her bir a ğac ın evveli, öyle bir sandukça ve program.. ve âhi-
ri, öyle bir tarifenâme ve numûne.. ve zâhiri, öyle bir musannâ hulle ve bir 
1 “O, kendinden ba şka her şeyden (mâsivâ) mukaddem bir “Evvel”; her şeyin encam ve nihayetine 
hâkim, var ı yok yoku da var eden bir “Âhir”; vücudu varl ığın her sat ır, her kelimesinde netlerden 
daha net, apaç ık okunan bir Zâhir; her şeyin ötesinde, ötelerin de ötesinde kâinat ve hâdiselerin biricik 
mercii bir Bât ın; ama hem evveliyeti hem âhiriyeti, hem zâhiriyeti hem de bât ıniyeti birbirinden ayr ı 
olmayan bir Evvel ü Âhir ve bir Zâhir u Bât ın’d ır.” (Hadîd sûresi, 57/3)
2 (Hâşiye) Eski zamandan beri darb- ı mesel olarak umumun dilinde ve lisân- ı nâsta gezen şu 
“çekirdekten yeti şme” sözü bu risalenin müellifine bir i şaret-i gaybiye-yi örfiye denilebilir. 
Çünkü Risâle-i Nur hâdimi olan şah ıs, Kur’ân ın feyziyle çekirdek ve çiçekte tevhid için iki 
mirac- ı mârifet ke şfederek tabîiyyûnlar ı boğan ayn ı yerde âb- ı hayat bulmu ş ve çekirdek-
ten hakikate ve nur-u mârifete yeti şmiş. Ve bu iki şeyin Risâle-i Nur’da ziyade tekrarlar ı bu 
hikmete binâendir.z
z
z
z28  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
münakka ş libas.. ve bât ını, öyle bir fabrika ve tezgâht ır ki; bu dört cihet öy-
le birbirine bak ıyorlar ve dördün mecmûundan öyle bir sikke-i âzam, belki 
bir ism-i âzam tezahür eder ki, bilbedâhe bütün kâinat ı idare eden bir Sâni-i 
Vâhid-i Ehad’den ba şkas ı o işleri yapamaz. Ve a ğaç gibi her zîhayat ın evve-
li, âhiri, zâhiri, bât ını birer sikke-i tevhid, birer hâtem-i vahdet, birer mühr-ü 
ehadiyet, birer turra-y ı vahdâniyet ta şıyor.
İşte bu üç misaldeki a ğaca k ıyasen, bahar dahi çok çiçekli bir a ğaçt ır. Güz 
mevsiminin eline emanet edilen tohumlar, çekirdekler, kökler, İsm-i Evvel’in 
sikkesini.. ve yaz mevsiminin kuca ğına dökülen, ete ğini dolduran meyveler, 
hububat ve sebzevatlar İsm-i Âhir’in hâtemini.. ve bahar mevsimi, huri’l-în 
misillü birbiri üstüne giydi ği sündüs-misal hulleler ve yüz bin nak ışlar ile süs-
lenmiş fıtrî libaslar İsm-i Zâhir’in mührünü.. ve bahar ın içinde ve zeminin bat-
nında işleyen samedânî fabrikalar ve kaynayan rahmânî kazanlar ve yemek-
leri pişirttiren rabbânî matbahlar, İsm-i Bât ın’ın turras ını taşıyorlar.
Hatta her bir nevi, meselâ nev-i be şer dahi bir a ğaçt ır. Kökü ve çekirde ği, 
mâzide.. ve semereleri, neticeleri müstakbelde olarak hayat- ı cinsiye ve bekâ-
yı nev’î içinde gayet muntazam kanunlar ın bulunmas ı gibi; hâl-i haz ır vaziyeti 
dahi, hayat- ı şahsiye ve hayat- ı içtimaiye düsturlar ının hükmü alt ında bir sik-
ke-i tevhid ve zâhirî kar ışıklıklar alt ında gizli, muntazam bir hâtem-i vahdet ve 
müşevveş ahvâl-i be şeriye alt ında mukadderât- ı hayatiye denilen kaza ve ka-
derin düsturlar ının hükmü alt ında bir mühr-ü vahdâniyet ta şıyor.İKİNCİ ŞUÂ / ÜÇÜNCÜ MAKAM   ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    29
Hâtime
Sırr- ı tevhid içinde sâir erkân- ı imaniyeye birer kelâmla k ısac ık birer 
işarettir.
Ey insan- ı gâfil! Gel bir kere dü şün ve bu risalenin üç makam ında beyan 
edilen Üç Meyve, Üç Muktazî, Üç Hüccet’i nazara al, bak ki:
Bu kâinatta tasarruf eden.. ve en cüz’î bir şifay ı ve en küçük bir şükrü da-
hi nazara alan.. ve sinek kanad ı gibi en az bir sanat ı, başkalar ına havale etme-
yen ve vermeyen ve lâkayt kalmayan.. ve en basit bir tohuma bir a ğaç kadar 
vazifeler ve hikmetler takan.. ve kendi rahmâniyetini ve rahîmiyetini ve ha-kîmliğini her bir sanat ıyla ihsas eden.. ve kendini her bir vesile ile tan ıttıran.. 
ve her bir nimetle sevdiren bir Sâni-i Kadîr, Hakîm, Rahîm, Alîm hiç mümkün müdür ki ve hiçbir cihetle kabil midir ki, kâinat ı mânen istilâ eden mehâsin-i 
hakikat-i Muhammediye’ye 
(aleyhissalâtü vesselâm)  ve tesbihat- ı Ahmediye’ye 
(aleyhissalâtü vesselâm)  ve envâr- ı İslâmiye’ye kar şı lâkayt kals ın?
Ve hiçbir cihetle mümkün müdür ki, bütün masnûât ını yald ızlayan.. ve 
bütün mahlûkat ını sevindiren.. ve kâinat ı ışıkland ıran.. ve semâvât ve ar-
zı velveleye veren.. ve küre-i arz ın yar ısını ve nev-i be şerin beşten birisini 
on dört as ır bilâ-fâs ıla saltanat- ı maddiye ve mâneviyesi alt ına alan.. ve da-
ima o muhte şem saltanat ı Hâl ık-ı kâinat hesab ına ve nâm ına süren risalet-i 
Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm) , o Sâni’in en mühim bir maksad ı, bir nuru, bir 
aynas ı olmas ın? Hem Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm)  gibi ayn ı hakikate hiz-
met eden enbiyâlar dahi o Sâni’in elçileri ve dostlar ı ve memurlar ı olmas ın? 
Hâşâ, mucizât- ı enbiyâ adedince hâ şâ ve kellâ!..
Hem hiçbir cihetle mümkün müdür ki, dal ve budak gibi en cüz’î bir şeye 
yüz hikmetleri ve meyveleri takan.. ve kendi rubûbiyetini fevkalâde hikmetle-riyle ve umumî rahmâniyetiyle tan ıttırıp, sevdiren bir Hâl ık-ı Hakîm-i Rahîm, 
kudretine nisbeten bir bahar kadar kolay olan ha şri getirmeyerek; bir dâr- ı 
saadet, bir menzil-i bekâ açmay ıp, bütün hikmetlerini ve rahmetlerini hatta 
rubûbiyetini ve kemâlât ını inkâr etsin ve ettirsin ve çok sevdi ği bütün mah-
bub mahlûklar ını ebedî bir surette idam etsin? Hâ şâ, yüz bin defa hâ şâ!.. O 
Cemâl-i Mutlak, böyle bir kubh-u mutlaktan yüz binler derece münezzeh ve 
mukaddestir.30  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Uzunca Bir Hâ şiye
Haşir münasebetiyle bir suâl : Kur’ân’da mükerreren َّźإِ ْÛَĬכَא إِنْ 
1َةًïِèوَا ًÙَéْĻَĀ , hem 2ِóَāَ×ْĤا ِçْĩَĥכَ َّźإِ ِÙَĐَّאùĤا ُóْĨأَ אƯĨوَ fermanlar ı göste-
riyor ki; ha şr-i âzam bir anda, zamans ız vücuda geliyor. Dar ak ıl ise, 
bu hadsiz derece harika ve emsâlsiz olan meseleyi iz’an ile kabul et-
mesine medar olacak me şhud bir misal ister.
Elcevap Elcevap : Haşirde, ruhlar ın cesetlere gelmesi var. Hem cesetlerin ihyas ı 
var. Hem cesetlerin in şâsı var. Üç meseledir.
Birinci Mesele : Ruhlar ın cesetlerine gelmesine misal ise; gayet munta-
zam bir ordunun efrad ı, istirahat için her tarafa da ğılm ış iken, yüksek sadâ-
lı bir boru sesiyle toplanmalar ıdır. Evet, İsrafil’in borusu olan Sûr’u, ordu-
nun borazan ından geri olmad ığı gibi ebedler taraf ında ve zerreler âleminde 
iken ezel cânibinden gelen 3ْħِّכُÖَóِÖ ُÛْùَĤأَ hitab ını işiten ve 4ĵٰĥَÖ اĳُĤَאĜ ile cevap 
veren ervahlar, elbette ordunun neferât ından binler derece daha musahhar 
ve muntazam ve mutîdirler. Hem de ğil yaln ız ruhlar, belki bütün zerreler da-
hi, bir ordu-yu sübhânî ve emirber neferleri oldu ğunu ga   yet kat’î burhanlarla 
Otuzuncu Söz isbat etmi ş.
İkinci Mesele : Cesetlerin ihyas ı misali ise; çok büyük bir şehirde, şenlik 
bir gecede, birtek merkezden, yüz bin elektrik lâmbalar ı, âdeta zamans ız, bir 
anda canlanmalar ı ve ışıklanmalar ı gibi; bütün küre-i arz yüzünde dahi, birtek 
merkezden yüz milyon lâmbalara nur vermek mümkündür. Madem Cenâb- ı 
Hakk’ ın elektrik gibi bir mahlûku ve bir misafirhânesinde bir hizmetkâr ı ve bir 
mumdar ı, Hâl ık’ından ald ığı terbiye ve intizam dersiyle bu keyfiyete mazhar 
oluyor. Elbette elektrik gibi binler nurâni hizmetkârlar ının temsil ettikleri hik-
met-i ilâhiyenin muntazam kanunlar ı dairesinde ha şr-i âzam tarfetü’l-aynda 
vücuda gelebilir.
1 “Bütün olay, bir ça ğrıdan ibâret!” (Yâsîn sûresi, 36/29, 53)
2 “K ıyametin olu ş işi ise, başka değil, ancak göz aç ıp kapama (yahut daha da k ısa bir anda) olup biter.” 
(Nahl sûresi, 16/77 )
3 “(Rabbin) ‘Ben sizin Rabbiniz de ğil miyim?’ buyurunca...” (A’râf sûresi, 7/172)
4 “...onlar da “elbette!” diye ikrar etmi şlerdi.” (A’râf sûresi, 7/172)İKİNCİ ŞUÂ / HÂTİME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------    31
Üçüncü Mesele : Ecsad ın def’aten in şâsının misali ise; bahar mevsimin-
de, birkaç gün zarf ında nev-i be şerin umumundan bin derece ziyade olan 
umum ağaçlar ın bütün yapraklar ıyla beraber evvelki bahar ın ayn ı gibi bir-
den, mükemmel bir surette in şâlar ı ve yine umum a ğaçlar ın umum çiçekleri 
ve meyveleri ve yapraklar ı, geçmiş bahar ın mahsulat ı gibi, berk gibi bir sürat-
le îcadlar ı.. hem o bahar ın mebdeleri olan hadsiz tohumcuklar ın, çekirdekle-
rin, köklerin, birden beraber intibahlar ı ve inkişaflar ı ve ihyalar ı.. hem kemik-
lerden ibaret olarak ayakta duran emvât gibi bütün a ğaçlar ın cenazeleri bir 
emir ile def’aten “ba’sü ba’de’l-mevt” s ırrına mazhariyetleri ve ne şirleri.. hem 
küçücük hayvan tâifelerinin hadsiz efradlar ının gayet derecede sanatl ı bir su-
rette ihyalar ı.. hem bilhassa sinekler kabilelerinin ha şirleri ve bilhassa daima 
yüzünü, gözünü, kanad ını temizlemekle bize abdesti ve nezafeti ihtar eden ve 
yüzümüzü ok şayan gözümüz önündeki kabilenin bir senede ne şrolan efra-
dı, benîâdemin Âdem zaman ından beri gelen umum efrad ından fazla oldu ğu 
hâlde; her baharda sâir kabileler ile beraber birkaç gün zarf ında inşâlar ı ve ih-
yalar ı, haşirleri, elbette k ıyâmette ecsad- ı insaniyenin in şâsına bir misal de ğil, 
belki binler misaldirler.
Evet dünya, dârü’l-hikmet ve âhiret, dârü’l-kudret oldu ğundan; dünya-
da Hakîm, Mürettib, Müdebbir, Mürebbî gibi çok isimlerin iktizas ıyla dünya-
da îcad- ı eşya bir derece tedricî ve zaman ile olmas ı, hikmet-i rabbâniyenin 
muktezas ıyla olmuş.
Âhirette ise, hikmetten ziyade kudret ve rahmetin tezahürleri için madde-
ye ve müddete ve zamana ve beklemeye ihtiyaç b ırakmadan birden e şya in-
şâ ediliyor. Burada bir günde ve bir senede yap ılan işler, âhirette bir anda ve 
bir lemhada in şâsına işareten Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan ِçْĩَĥכَ َّźإِ ِÙَĐَّאùĤا ُóْĨأَ אƯĨوَ 
1َبُóْĜأَ َĳُİ أَوْ ِóَāَ×ْĤا ferman eder. E ğer haşrin gelmesini, gelecek bahar ın gel-
mesi gibi kat’î bir surette anlamak istersen, ha şre dair Onuncu Söz ile Yirmi 
Dokuzuncu Söz’e dikkatle bak, gör. E ğer bahar ın gelmesi gibi inanmaz isen, 
gel parma ğını gözüme sok!..
Amma bir dördüncü mesele  olan mevt-i dünya ve k ıyâmet kopmas ı ise: 
Bir anda bir seyyâre veya bir kuyruklu y ıldızın emr-i rabbânî ile küremize, mi-
safirhânemize çarpmas ı, bu hânemizi harap edebilir. On senede yap ılan bir 
saray, bir dakikada harap olmas ı gibi...
1 “K ıyametin olu ş işi ise, başka değil, ancak göz aç ıp kapama yahut daha da k ısa bir anda olup biter.” 
(Nahl sûresi, 16/77)32  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Bu haşrin dört meselesinin icmâli şimdilik yeter. Yine sadedimize dönü-
yoruz.
Hem hiç mümkün müdür ki; kâinat ın bütün hakikî ve âlî hakikatlerinin 
belîğ tercüman ı ve Hâl ık-ı kâinat ın bütün kemâlât ının mu’ciz lisan ı ve bütün 
maksatlar ının harika mecmuas ı olan Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan, o Hâl ık’ın ke-
lâm ı olmas ın? Hâşâ, âyât ının esrar ı adedince hâ şâ!..
Hem hiç mümkün müdür ki; bir Sâni-i Hakîm, bütün zîhayat, zî şuur 
masnûlar ını birbiriyle konu ştursun.. ve dillerinin binler çe şitleriyle birbiriy-
le söyleştirsin.. ve onlar ın sözlerini ve seslerini bilsin ve i şitsin.. ve ef’âliyle 
ve in’am ıyla zâhir bir surette cevap versin, fakat kendisi konu şmas ın ve ko-
nuşamas ın? Hiç kabil midir ve hiç ihtimali var m ı?.. Madem bilbedâhe ko-
nuşur ve madem konu şmas ına karşı tam anlay ışlı muhatap en ba şta insan-
dır. Elbette ba şta Kur’ân olarak me şhur kütüb-ü mukaddese, onun konu ş-
malar ıdır.
Hem hiç mümkün müdür ki; bir Sâni-i Hakîm, kendini tan ıttırmak ve 
sevdirmek ve medh ü senâs ını ettirmek.. ve envâ- ı ihsânât ıyla zîhayatla-
rı mesrur ve memnun etmekle minnettarl ıklar ını ve şükürlerini, rubûbiyetine 
mühim bir medar yapmak için koca kâinat ı envâ ıyla, erkân ıyla, zîhayata mu-
sahhar bir hizmetkâr, bir mesken, bir me şher, bir ziyafetgâh yapt ıktan sonra 
zîhayatlar ın çeşit çeşit, binlerce envâlar ının nüshalar ını o derece teksirini is-
tiyor ki; kavak ve karaa ğaç gibi meyvesizlerin bir k ısım yapraklar ından her 
bir yapra ğı, bir tabur sineklere, yani havada zikreden zîhayatlara hem be şik, 
hem rahm- ı mâder, hem erzaklar ının mahzeni yapt ığı hâlde; bu zînetli semâ-
vât ı ve bu nurâni y ıldızlar ı sahipsiz, hayats ız, ruhsuz, sekenesiz, bo ş, hâlî, fay-
das ız, yani melâikesiz, ruhânîsiz b ıraks ın? Hâşâ, melekler ve ruhâniler ade-
dince hâşâ ve kellâ!..
Hem hiç mümkün müdür ki; bir Sâni-i Hakîm-i Müdebbir, en ehemmi-
yetsiz bir nebat ın, en küçük bir a ğac ın mebdelerini ve müntehâlar ını kemâl-i 
intizam içinde mukadderât- ı hayatiyesini, çekirde ğinde ve meyvesinde ka-
lem-i kader ile yazmakla beraber koca bahar ı, birtek a ğaç gibi mukaddemâ-
tını ve neticelerini, kemâl-i imtiyaz ve intizam ile yazsa ve en ehemmiyetsiz 
şeylere de lâkayt kalmazsa; fakat kâinat ın neticesi ve arz ın halifesi1 ve envâ- ı 
mahlûkat ın nâz ırı ve zâbiti olan insan ın çok ehemmiyetli bulunan ef’âlini ve 
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/30.z
z
z
zİKİNCİ ŞUÂ / HÂTİME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------    33
harekât ını yazmas ın1, daire-i kaderine almas ın, onlara lâkayt kals ın? Hâşâ, 
insanlar ın mizana girecek olan amelleri adedince hâ şâ ve kellâ!..
Elhâs ıl, kâinat bütün hakâikiyle ba ğırarak diyor:
 ،ĵٰĤَאđَÜ ِّٰųا َīِĨ ِّه۪óَüوَ ِه۪óْĻَì َرِïَĝْĤِאÖوَ ِóِìْٰźا ْمِĳَĻْĤوَا ۪įِĥُøوَرُ ۪įِ×ُÝوَכُ ۪įِÝَئِכَŻَĨوَ ِّٰųِאÖ ُÛْĭَĨاٰ
 ُّٰųا ĵَّĥَĀ ِّٰųا لُĳُøرَ ًاïَّĩَéُĨ أَنَّ ُïَıْüوَأَ ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź أَنْ ُïَıْüأَ ٌّěَè ْتِĳَĩْĤا َïْđَÖ ُßْđَ×ْĤوَا
2َīĻِĨاٰ َħَّĥَøوَ ۪įِĬَاĳْìوَإِ ۪įِ×ْéَĀوَ ۪įِĤاٰ ĵٰĥَĐوَ ِįْĻَĥَĐ
1 Herşeyin kaydedildi ğine dair bkz.: Âl-i İmran sûresi, 3/30; Nisâ sûresi, 4/40; Kehf sûresi, 18/49; Enbiyâ 
sûresi, 21/47; …
2 Allah’a, meleklerine, kitaplar ına, peygamberlerine, ahiret gününe, kadere ve hay ır ile şerrin Allah 
Teâlâ’dan geldi ğine iman ettim. Ölümden sonra dirili ş gerçektir. Şehadet ederim ki Allah’tan ba şka 
ibadete lây ık hiçbir ilâh yoktur. Yine şehadet ederim ki, Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem) Allah’ ın 
resûlüdür.*1 Allah O’na, âline, ashab ına ve karde şlerine salât ve selâm etsin, âmîn.
 *1 Ebû Hanîfe, el-F ıkhu’l-ekber  s.27-29. Bunlar ı îmân esaslar ından sayan hadisler için bkz.: 
Buhârî, îmân  50; tefsîr (31)  2; Müslim, îmân  1, 8, 9.34  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Tevhidî Bir Münâcât ve Mukaddimesi
Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh ve kerramallahu vecheh) , Kaside-i Celcelûtiye’sin-
de kerametkârâne Risale-i Nur’dan haber verdi ği yerde Risale-i Nur’u Sirâcü’n-
Nur ve Sirâcü’s-Sürc nâmlar ıyla tesmiye ederek, Risale-i Nur’un üç ismine iki 
isim ilâve etmesi cihetiyle ve bu risalede Sirâcü’n-Nur nâm ı tekrar ı münase-
betiyle, bu risalenin âhirinde İmam Ali (radiyallâhu anh) ’ın en mühim bir münâ-
cât ını iki derece tevsî ederek onun ulvî lisan ıyla ve dilimizi onun bir dili hesa-
bıyla istimâl edip, bu gelen münâcât ı dergâh- ı Vâhid-i Ehad’e takdim ederiz.
Münâcât
 َאتٌÖَאéَّùĤا ِّĳَåْĤا ĹِĘ َźوَ َّאرَاتٌĻَø َّכَאتٌóَéُĨ مٌĳُåُĬوَ دَوَرَاتٌ َاتِĳٰĩَّùĤا ĹِĘ َ÷ْĻَĤ ُįَّĬإِ َّħُıّٰĥĤاَ
 َאتٍĐĳُĭْāَĨ ُÕَאئِåَĐوَ َאتٌĬَاĳَĻَèوَ َاتٌóَĩَĔ َْرْضِŶا ĹِĘ َźوَ َاتٌïَĐوَرَ َאتٌéِّ×َùُĨ ُوقٌóُÖوَ
 َאتٌÜَא×َĬوَ َاتٌóَåَè َאلِ×ِåْĤا ĹِĘ َźوَ َאتٍĜĳُĥْíَĨ ُÕَائِóَĔوَ َכَאتٌĩَøوَ َاتٌóَĉَĜ َאرِéِ×ْĤا ĹِĘ َźوَ
 ĹِĘ َźوَ َاتٌóَĩَàوَ َאتٌĭَّĺَõُĨ َاتٌóَİوَزَ َאتٌĜوَرَ َאرِåْüَْŶا ĹِĘ َźوَ َّאتٍĻِĬَïْđَĨ َاتُóَìَّïُĨوَ
 َאتٌĨَאıْĤوَإِ َاتٌóَĉَì بِĳُĥُĝْĤا ĹِĘ َźوَ َאزَاتٍıِä َאتُĩَّčَĭُĨوَ َتٌźوَاٰ َכَאتٌóَè َאمِùْäَْŶا
 ِכَÝَّĻِĬَاïْèوَ ĵٰĥَĐوَ َاتٌïِİَאü دِكَĳäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ َאıُّĥכُ َĹِİوَ َّźإِ َאدَاتٍĝِÝْĐا َّرَاتُĳَĭُĨوَ
 ĹِĤ ْóِّíَø َاتِĳٰĩَّùĤوَا َīĻِĄَْرَŶا َאıِÖ ْتَóَّíَø ĹِÝَّĤا ْرَةِïُĝْĤِא×َĘ َاتٌóَّíَùُĨ ْכِכَĥُĨ ĹِĘوَ َّتٌźدَا
 َאدِكَ×ِĐ بَĳُĥُĜ َאنِĩĺِْŸوَا ْاٰنِóُĝْĤا ِÙَĨْïِíِĤ رِĳُّĭĤا ِģَאئِøَóِĤ ْóِّíَøوَ ĹِÖĳُĥْĉَĨ ĹِĤ ْóِّíَøوَ ĹِùْęَĬ
 َÕĻِåُĨ َאĺ ُÕĺِóَĜ َאĺ ُďĻِĩَø َאĺ َّאتِĻِĥْęُّùĤوَا َّאتِĺِĳْĥُđْĤا َīِĨ َّאتِĻِĬَאèُّوóĤا َאتِĜĳُĥْíَĩْĤا بَĳُĥُĜوَ
1َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤوَا َاتِĳَĐَّïĤا
2ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
1 Allah ım! Göklerde dönen hiçbir y ıldız ve hareket eden hiçbir seyyare, cevv-i semâda hiçbir tesbih edici 
bulut, şimşek ve gök gürültüsü, yeryüzünü dolduran hayvanattan ve acaib-i masnuattan hiçbir fert, 
denizlerde hiçbir katre, bal ıklar ından ve garâib-i mahlûkat ından hiçbirisi, da ğlarda hiçbir ta ş, hiçbir 
nebat ve iddihar edilmi ş madeniyattan hiçbirisi, a ğaçlarda hiçbir yaprak ve hiçbir müzeyyen çiçek ve 
meyve, hayvanat ın cisimlerinde âlât ve muntazam cihazattan hiçbirisi, kalblerde hiçbir hatarat ve ilha-
mat ve münevver itikadat yoktur ki, külliyen Senin vücub-u vücuduna ve vahdâniyetine şahit ve dellâl 
olmas ın. Bütün bunlar ın hepsi Senin mülkünde musahhar birer memurdurlar. Yerleri ve gökleri teshir 
eden kudretinin hakk ı için, nefsimi ve matlubumu bana musahhar k ıl. Kur’ân’a ve imana ve Risale-i 
Nur’a hizmet için, kullar ının kalblerini ve ulvî ve süflî bütün zîruh mahlûkat ının kalblerini bana musah-
har et, yâ Semî’, yâ Karîb, yâ Mücîbe’d-deavât! Hamd, Âlemlerin Rabbi olan Allah’a mahsustur.
2 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )İKİNCİ ŞUÂ / HÂTİME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------    35
Üçüncü Şuâ
(Münâcât Risalesi) (Münâcât Risalesi)
Mukaddime
Bu Sekizinci Hüccet-i İmaniye ,1(Hâşiye) vücûb-u vücû-
da ve vahdâniyete delâlet etti ği gibi; hem delâil-i kat’iye ile 
rubûbiyetin ihatas ına ve kudretinin azametine delâlet eder. 
Hem hâkimiyetinin ihatas ına ve rahmetinin şümûlüne da-
hi delâlet ve isbat eder. Hem kâinat ın bütün eczas ına hik-
metinin ihatas ını ve ilminin şümûlünü isbat eder.
Elhâs ıl, bu Sekizinci Hüccet-i İmaniye’nin her bir mu-
kaddimesinin sekiz neticesi var. Sekiz mukaddimelerin her birinde, sekiz neticeyi delilleriyle isbat eder ki; bu cihette bu Sekizinci Hüccet-i İmaniye’de yüksek meziyetler vard ır.
Bu 
Risale-i Münâcât ; hem vücûb-u vücûd, hem vah-
det, hem ehadiyet, hem ha şmet-i rubûbiyet, hem azamet-i 
kudret, hem vüs’at-i rahmet, hem umumiyet-i hâkimiyet, hem ihata-y ı ilim, hem şümûl-ü hikmet gibi en mühim esâ-
sât- ı imaniyeyi harika bir îcaz içinde fevkalâde bir kat’iyet 
ve hâlisiyet ve yakîniyet ile isbat eder. Ha şre işârât ı ve bil-
hassa âhirdeki şiddetli işârât ı çok kuvvetlidir.
Said Nursî
1 (Hâşiye) “Sekizinci Hüccet-i İmaniye” tabiri, Asâ-y ı Musa Mecmuâs ı’na giren imanî risa-
lelerin s ıralar ı itibar ıylad ır. Bu Münâcât Risalesi; Asâ-y ı Musa, İkinci K ısım’da sekizinci 
sıradad ır.
 Hazreti Üstad’ ın Talebeleri
Münâcât
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
 ĹِÝَّĤا ْכِĥُęْĤوَا َאرِıَّĭĤوَا ِģْĻَّĥĤا َفِŻِÝْìوَا َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا ِěْĥَì ĹِĘ إِنَّ
 אءٍƯĨ ْīِĨ אءِƯĩَّùĤا َīِĨ ُّٰųا َلَõْĬأَ אƯĨوَ َّאسَĭĤا ُďَęْĭَĺ َאĩِÖ ِóْéَ×ْĤا ĹِĘ ِيóْåَÜ
 َאحِĺِّóĤا ِėĺِóْāَÜوَ ٍ۞ÙَّÖاƯد ِّģכُ ْīِĨ َאıĻِĘ َّßَÖوَ َאıِÜْĳَĨ َïْđَÖ َْرْضَŶا ِįِÖ َאĻْèَÉَĘ
1نَĳُĥِĝْđَĺ ْمٍĳَĝِĤ َאتٍĺَٰź َْرْضِŶوَا אءِƯĩَّùĤا َīْĻَÖ ِóَّíَùُĩْĤا َאبِéَّùĤوَا
Üçüncü Şuâ Olan Bu Münâcât Risalesi, Mezkûr Âyetin Bir Nevi 
Tefsiridir
Yâ İlâhî ve Yâ Rabbî!
Ben iman ın gözüyle ve Kur’ân’ ın tâlimiyle ve nuruyla ve Resûl-i Ekrem  
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ın dersiyle ve ism-i Hakîm ’in göstermesiyle görüyorum ki:
Semâvâtta hiçbir deveran ve hareket  yoktur ki, böyle intizam ıyla senin 
mevcûdiyetine i şaret ve delâlet  etmesin…
Ve hiçbir ecrâm- ı semâviye  yoktur ki; sükûtuyla, gürültüsüz vazife göre-
rek, direksiz durmalar ıyla, senin rubûbiyetine ve vahdetine  şehâdeti ve i şare-
ti olmas ın…
Ve hiçbir yıldız yoktur ki; mevzûn hilkatiyle, muntazam vaziyetiyle ve nu-
ranî tebessümüyle ve bütün y ıldızlara mümâselet ve mü şâbehet sikkesiyle se-
nin haşmet-i ulûhiyetine ve vahdâniyetine i şaret ve şehâdette bulunmas ın…
Ve on iki seyyâreden hiçbir seyyâre y ıldız yoktur ki; hikmetli hareketiyle 
ve itaatli musahhariyetiyle ve intizaml ı vazifesiyle ve ehemmiyetli peykleriyle 
senin vücûb-u vücûduna şehâdet  ve saltanat -ı ulûhiyetine i şaret etmesin…
1 “Göklerin ve yerin yarat ılışında, gece ile gündüzün sürelerinin de ğişmesinde, insanlara fayda sa ğlamak 
üzere denizlerde gemilerin süzülü şünde, Allah’ ın gökten indirip kendisiyle ölmü ş yeri canland ırdığı 
yağmurda ve yeryüzünde hayat verip yayd ığı canl ılarda, rüzgârlar ın yönlerini de ğiştirip durmas ında, 
gökle yer aras ında emre haz ır bulutlar ın duruşunda, elbette akl ını çal ıştıran kimseler için Allah’ ın var-
lığına ve birli ğine nice deliller vard ır.” (Bakara sûresi, 2/164 ) 
Evet, gökler sekeneleriyle, her biri tek ba şıyla şehâdet  ettikleri gibi; heyet-i 
mecmûas ıyla, derece-i bedâhette – Ey zemin ve gökleri yaratan Yarat ıc ı!– 
senin vücûb-u vücûduna öyle zâhir şehâdet , –Ve ey zerrât ı muntazam mü-
rekkebât ıyla tedbirini gören ve idare  eden ve bu seyyâre y ıldızlar ı man-
zum peykleriyle döndüren, emrine itaat ettiren– senin vahdetine  ve birliği-
ne öyle kuvvetli şehâdet ederler ki; gö ğün yüzünde bulunan y ıldızlar say ısınca 
nuranî burhanlar ve parlak deliller, o şehâdeti tasdik ederler.
Hem bu sâfi, temiz, güzel gökler, fevkalâde büyük ve fevkalâde sürat-
li ecrâm ıyla muntazam bir ordu..  ve elektrik lâmbalar ıyla süslenmi ş bir salta-
nat donanmas ı  vaziyetini göstermek cihetiyle, senin rubûbiyetinin ha şmetine 
ve her şeyi îcad  eden kudretinin azametine zâhir delâlet..  ve hadsiz semâvât ı 
ihata eden hâkimiyetinin ve her bir zîhayat ı kucağına alan rahmetinin hadsiz 
genişliklerine kuvvetli i şaret.. ve bütün mahlûkat- ı semâviye nin bütün i şlerine 
ve keyfiyetlerine taalluk eden ve avucuna alan, tanzim  eden ilminin her şeye 
ihatas ına.. ve hikmetinin her i şe şümûlüne şüphesiz şehâdet  ederler. Ve o şe-
hâdet ve delâlet o kadar zâhirdir ki; güya y ıldızlar, şahit olan göklerin şehâdet 
kelimeleri ve tecessüm etmi ş nuranî delilleridirler.
Hem semâvat meydan ında, denizinde, fezas ındaki y ıldızlar ise; mutî ne-
ferler, muntazam sefineler, harika tayyareler , acâib lâmbalar gibi vaziyetiyle 
senin saltanat- ı ulûhiyet inin şâşaas ını gösteriyorlar. Ve o ordunun efrad ından 
bir y ıldız olan güne şimizin seyyârelerinde ve zeminimizdeki vazifelerinin delâ-
let  ve ihtar ıyla güneş in sâir arkada şlar ı olan y ıldızlar ın bir k ısm ı, âhiret âlemle-
rine bakarlar ve vazifesiz de ğiller; belki bâkî  olan âlemlerin güne şleridirler.
Ey Vâcibü’l-vücûd ! Ey Vâhid -i Ehad !
Bu harika y ıldızlar, bu acîb güne şler, aylar; senin mülkünde, senin semâ-
vât ında, senin emrinle ve kuvvetin ve kudretinle ve senin idare  ve tedbirinle 
teshir  ve tanzim  ve tavzif  edilmişlerdir. Bütün o ecrâm- ı ulviye , kendilerini ya-
ratan ve döndüren ve idare eden birtek Hâl ık’ a tesbih  ederler, tekbir  ederler, 
lisân- ı hâl  ile “Sübhânallah , Allahu Ekber ” derler. Ben dahi onlar ın bütün 
tesbihat ıyla seni takdis  ederim.
Ey şiddet-i zuhur undan gizlenmi ş ve ey azamet-i kibriyâs ından 
ihtifâ  etmiş olan Kadîr -i Zülcelâl ! Ey Kâdir-i Mutlak !
Kur’ân- ı Hakîm’ in dersiyle ve Resûl-i Ekrem  (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın tâli-
miyle anlad ım:38  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Nas ıl ki gökler, y ıldızlar senin mevcûdiyetine ve vahdetin e şehâdet  eder-
ler. Öyle de cevv-i semâ , bulutlar ıyla ve şimşekleri ve ra’dlar ı ve rüzgârlar ıyla 
ve yağmurlar ıyla senin vücûb-u vücûd una ve vahdetin e şehâdet  ederler.
Evet câmid , şuursuz bulut ; âb- ı hayat olan yağmur u muhtaç olan zîha-
yatlar ın imdad ına göndermesi, ancak senin rahmetin ve hikmetinledir; kar ı-
şık tesadüf kar ışamaz.
Hem elektri ğin en büyü ğü bulunan ve fevâid-i tenviriyesine i şaret ede-
rek ondan istifadeye te şvik eden şimşek  ise, senin fezâdaki kudretini güzel-
ce tenvir eder.
Hem yağmur un gelmesini müjdeleyen ve koca fezây ı konuşturan ve tes-
bihat ının gürültüsüyle gökleri ç ınlatan ra’dât  dahi, lisân- ı kâl  ile konu şarak 
seni takdis  edip rubûbiyetine şehâdet  eder.
Hem zîhayatlar ın yaşamas ına en lüzumlu r ızkı ve istifadece en kolay ı ve 
nefesleri vermek ve nüfuslar ı rahatland ırmak gibi çok vazifelerle tavzif  edi-
len rüzgârlar  dahi; cevvi, âdetâ bir hikmete binâen “Levh-i Mahv ve İsbat ” 
ve “yazar, ifade eder sonra bozar tahtas ı” suretine çevirmekle, senin faali-
yet-i kudretine i şaret ve senin vücûduna şehâdet  ettiği gibi, senin merhame-
tinle bulutlardan sa ğıp zîhayatlara gönderilen rahmet  dahi; mevzûn, munta-
zam katreleri kelimeleriyle senin vüs’at-i rahmetine ve geni ş şefkatine şehâ-
det eder.
Ey Mutasarr ıf-ı Fa’âl  ve Ey Feyyâz- ı Müteâl !
Senin vücûb-u vücûduna şehâdet  eden bulut, berk , ra’d, rüzgâr, ya ğmur ; 
birer birer şehâdet ettikleri gibi, heyet-i mecmûas ıyla, keyfiyetçe birbirinden 
uzak, mahiyetçe birbirine muhalif olmakla beraber; birlik, beraberlik, birbiri içine girmek ve birbirinin vazifesine yard ım etmek haysiyetiyle senin vahdeti-
ne  ve birliğine gayet kuvvetli i şaret ederler.
Hem koca fezây ı bir mahşer-i acâib yapan ve baz ı günlerde birkaç defa 
doldurup bo şaltan rubûbiyetinin ha şmetine.. ve o geni ş cevvi, yazar de ğiştirir 
bir levha gibi ve s ıkar ve onunla zemin bahçesini sulatt ırır bir sünger gibi ta-
sarruf eden kudretinin azametine ve her bir şeye şümûlüne şehâdet  ettikleri 
gibi.. umum zemine ve bütün mahlûkata cevv perdesi alt ında bakan ve idare  
eden rahmetinin ve hâkimiyetinin hadsiz geni şliklerine ve her şeye yeti
şme-
lerine delâlet  eder.ÜÇÜNCÜ ŞUÂ (MÜNÂCÂT)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------   39
Hem fezâdaki hava, o kadar hakîmâne vazifelerde istihdam.. ve bulut ve 
yağmur , o kadar alîmâne faydalarda istimâl olunur ki; her şeye ihata eden bir 
ilim  ve her şeye şâmil bir hikmet  olmazsa o istimâl, o istihdam olamaz.
Ey Fa’âlün limâ yürîd!Cevv-i fezâdaki faaliyetinle her vakit bir numûne-i ha şir  ve k ıyâmet  gös-
termek, bir saatte yaz ı kışa ve k ışı yaza döndürmek, bir âlem getirmek, bir 
âlem gayba göndermek misillü şuûnâtta bulunan kudretin, dünyay ı âhirete 
çevirecek ve âhirette şuûnât- ı sermediyeyi gösterecek i şaretini veriyor.
Ey Kadîr -i Zülcelâl !
Cevv-i fezâdaki hava, bulut ve ya ğmur , berk  ve ra’d; senin mülkünde, se-
nin emrin ve havlinle, senin kuvvet ve kudretinle musahhar ve vazifedard ır-
lar. Mahiyetçe birbirinden uzak olan bu fezâ mahlûkat ı, gayet süratli ve âni 
emirlere ve çabuk ve acele kumandalara itaat ettiren Âmir  ve Hâkim’lerini 
takdis  ederek rahmetini medh ü senâ  ederler.
Ey arz  ve semâvât ın Hâl ık -ı Zülcelâli!
Senin Kur’ân- ı Hakîm ’inin tâlimiyle ve Resûl-i Ekrem  
(aleyhissalâtü vesselâm)-
’ın dersiyle iman ettim ve bildim ki:
Nas ıl semâvât y ıldızlar ıyla ve cevv-i fezâ mü ştemilât ıyla senin vücûb-u 
vücûd una ve senin birli ğine ve vahdetine  şehâdet  ediyorlar. Öyle de arz , bü-
tün mahlûkat ıyla ve ahvâliyle senin mevcûdiyetine ve vahdetine , mevcudât ı 
adedince şehâdetler ve i şaretler ederler.
Evet, zeminde hiçbir tahavvül  ve ağaç ve hayvanlar ında her senede ur-
bas ını değiştirmek gibi hiçbir tebeddül  –cüz’î olsun, küllî olsun– yoktur ki in-
tizam ıyla senin vücûduna ve vahdetine  işaret etmesin…
Hem hiçbir hayvan  yoktur ki zaafiyet ve ihtiyac ının derecesine göre ve-
rilen rahîmâne r ızkıyla.. ve ya şamas ına lüzumlu bulunan cihâzât ın hakîmâne 
verilmesiyle, senin varl ığına ve birli ğine şehâdeti olmas ın…
Hem her baharda gözümüz önünde îcad  edilen nebâtât  ve hayvanâttan  
hiçbir tanesi yoktur ki sanat -ı acîbe siyle ve latîf zînetiyle ve tam temeyyüzüyle 
ve intizam ıyla ve mevzûniyetiyle seni bildirmesin…
Ve zemin yüzünü dolduran ve nebâtât  ve hayvanât  denilen kudretinin 
harikalar ı ve mucizeleri, mahdut ve maddeleri bir ve müte şâbih olan yu-
murta ve yumurtac ıklardan ve katrelerden ve habbe ve habbeciklerden ve 40  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
çekirdeklerden yanl ışsız, mükemmel, süslü, alâmet-i fârikal ı olarak yarat ılışlar ı 
Sâni -i Hakîm ’lerinin vücûduna ve vahdetine  ve hikmetine ve hadsiz kudretine 
öyle bir şehâdettir ki ziyan ın güneş e şehâdetinden daha kuvvetli ve parlakt ır.
Hem hava, su, nur, ate ş, toprak  gibi hiçbir unsur yoktur ki; şuursuzluk-
lar ıyla beraber şuurkârâne, mükemmel vazifeleri görmesiyle; basit ve istilâ 
edici, intizams ız, her yere da ğılmakla beraber, gayet muntazam ve mütenevvî 
meyveleri ve mahsulleri hazine-i gayptan getirmesiyle, senin birli ğine ve var-
lığına şehâdeti bulunmas ın…
Ey Fât ır-ı Kadîr ! Ey Fettâh- ı Allâm ! Ey Fa’âl-i Hallâk !
Nas ıl arz  bütün sekenesiyle Hâl ık’ının vâcibü’l-vücûd  olduğuna şehâdet  
eder. Öyle de senin – Ey Vâhid -i Ehad , ey Hannân- ı Mennân , ey Vehhâb -ı 
Rezzâk !– vahdetine  ve ehadiyetine, yüzündeki  sikkesiyle ve sekenesinin 
yüzlerindeki  sikkeleriyle ve birlik ve beraberlik ve birbiri içine girmek ve bir-
birine yard ım etmek ve onlara bakan rubûbiyet  isimlerinin ve fiillerinin bir ol-
mak cihetinde, bedâhet derecesinde senin vahdetine ve ehadiyetine şehâdet , 
belki mevcûdat adedince şehâdetler eder.
Hem nas ıl zemin;  bir ordugâh , bir meşher, bir tâlimgâh vaziyetiyle.. ve 
nebâtât  ve hayvanât  fırkalar ında bulunan dört yüz bin muhtelif milletlerin ay-
rı ayr ı cihâzâtlar ı muntazaman verilmesiyle senin rubûbiyetinin ha şmetine ve 
kudretinin her şeye yetişmesine delâlet  eder. Öyle de hadsiz bütün zîhayat ın 
ayr ı ayr ı rızıklar ı, vakti vaktine, kuru ve basit bir topraktan , rahîmâne, kerî-
mâne verilmesi.. ve hadsiz o efrad ın kemâl -i musahhariyetle evâmir-i rabbâ-
niye ye itaatleri, rahmetinin her şeye şümûlünü ve hâkimiyetinin her şeye iha-
tas ını gösteriyor.
Hem zeminde de ğişmekte bulunan mahlûkat kafilelerinin sevk ve idare-
leri, mevt  ve hayat  münâvebeleri ve hayvan  ve nebâtât ın idare  ve tedbirle-
ri dahi, her şeye taalluk eden bir ilimle ve her şeyde hükmeden nihâyetsiz bir 
hikmetle olabilmesi, senin ihata-y ı ilm ine ve hikmetine delâlet  eder.
Hem zeminde k ısa bir zamanda hadsiz vazifeler gören ve hadsiz bir za-
man yaşayacak gibi istidat  ve mânevî cihâzât ile techiz edilen.. ve zemin mev-
cudât ına tasarruf eden insan  için bu tâlimgâh- ı dünyada ve bu muvakkat or-
dugâh -ı zeminde ve bu muvakkat me şherde bu kadar ehemmiyet, bu hadsiz 
masraf, bu nihâyetsiz tecelliyât- ı rubûbiyet , bu hadsiz hitâbât- ı sübhâniye ve 
bu gayetsiz ihsânât- ı ilâhiye  elbette ve her hâlde, bu k ısac ık ve hüzünlü ömre
ve bu kar ışık kederli hayata, bu belâl ı ve fâni dünyaya s ığışmaz. Belki, ancak ÜÇÜNCÜ ŞUÂ (MÜNÂCÂT)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------   41
başka ve ebedî bir ömür  ve bâkî  bir dâr- ı saadet  için olabildi ği cihetinden, 
âlem-i bekâda  bulunan ihsânât- ı uhreviye ye işaret, belki şehâdet  eder.
Ey Hâl ık -ı külli şey!
Zeminin bütün mahlûkat ı senin mülkünde, senin arz ında, senin havl ve 
kuvvet inle ve senin kudretin ve iradetin ile ve ilmin ve hikmetin ile idare  olu-
nuyorlar ve musahhard ırlar. Ve zemin yüzünde faaliyeti mü şâhede edilen bir 
rubûbiyet , öyle ihata ve şümûl gösteriyor ve O’nun idaresi ve tedbiri ve ter-
biyesi öyle mükemmel ve öyle hassast ır ve her taraftaki icraât ı öyle birlik ve 
beraberlik ve benzemeklik içindedir ki; tecezzî kabul etmeyen bir küll  ve ink ı-
sam ı imkâns ız bulunan bir küllî hükmünde bir tasarruf, bir rubûbiyet oldu ğu-
nu bildiriyor. Hem zemin bütün sekenesiyle beraber, lisân- ı kâl den daha zâ-
hir hadsiz lisanlarla Hâl ık’ını takdis  ve tesbih  ve nihâyetsiz nimetlerinin lisân- ı 
hâl leriyle Rezzâk -ı Zülcelâl’inin hamd  ve medh ü senâs ını ediyorlar...
Ey şiddet-i zuhur undan gizlenmi ş ve ey azamet-i kibriyâs ından is-
titâr etmi ş olan Zât- ı Akdes !
Zeminin bütün takdisât  ve tesbihat ıyla seni kusurdan, aczden, şerikten 
takdis..  ve bütün tahmidât ve senâlar ıyla sana hamd  ve şükrederim.
Ey Rabbü’l-berri ve’l-bahr !
Kur’ân’ ın dersi yle ve Resûl-i Ekrem  (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın tâlimiyle anla-
dım ki:
Nas ıl gökler ve fezâ ve zemin, senin birli ğine ve varl ığına şehâde t ederler. 
Öyle de bahirler, nehirler ve çe şmeler ve ırmaklar,  senin vücûb-u vücûdu-
na ve vahdetine  bedâhet derecesinde şehâdet ederler.
Evet, bu dünyam ızın menba- ı acâib  buhar kazanlar ı hükmünde olan de-
nizler de hiçbir mevcut, hatta hiçbir katre su yoktur ki; vücûduyla, intizam ıyla, 
menfaatiyle ve vaziyetiyle Hâl ık’ını bildirmesin…
Ve basit bir kumda ve basit bir suda r ızıklar ı mükemmel bir surette veri-
len garip mahlûklardan ve hilkatleri gayet muntazam hayvanât -ı bahriye den, 
hususan bir tanesi bir milyon yumurtac ıklar ıyla denizleri şenlendiren bal ıklar-
dan hiçbirisi yoktur ki hilkatiyle ve vazifesiyle ve idare  ve iâşesiyle ve tedbir ve 
terbiyesiyle Yaradan’ ına işaret ve Rezzâk’ ına şehâdet  etmesin…
Hem denizde k ıymettar, hâsiyetli, zînetli cevherlerden  hiçbirisi yoktur ki 
güzel hilkatiyle ve cazibedar f ıtrat ıyla ve menfaatli hâsiyetiyle seni tan ımas ın, 
bildirmesin…42  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Evet, onlar birer birer şehâdet  ettikleri gibi, heyet-i mecmûas ıyla beraber-
lik ve birbiri içinde kar ışmak ve sikke -i hilkatte birlik ve îcadça gayet kolay ve 
efratça gayet çokluk noktalar ından senin vahdetine  şehâdet ettikleri gibi; ar-
zı, toprağıyla beraber bu küre-i arz ı kuşatan muhît  denizlerini muallakta dur-
durmak.. ve dökmeden ve da ğıtmadan güne ş in etraf ında gezdirmek ve top-
rağı istilâ ettirmemek.. ve basit kumundan ve suyundan, mütenevvî ve mun-
tazam hayvanât ını ve cevherlerini halketmek..  ve erzak vesâir umûrlar ını küllî 
ve tam bir surette idare  etmek ve tedbirlerini görmek.. ve yüzünde bulunmak 
lâz ım gelen hadsiz cenazelerinden hiçbirisi bulunmamak noktalar ından, se-
nin varl ığına ve vâcibü’l-vücûd  olduğuna mevcudât ı adedince i şaretler ede-
rek şehâdet eder.
Ve senin saltanat -ı rubûbiyetinin ha şmetine ve her şeye muhît  olan kud-
retinin azametine pek zâhir delâlet  ettikleri gibi; göklerin fevkindeki gayet bü-
yük ve muntazam y ıldızlardan, ta denizlerin dibinde bulunan gayet küçücük 
ve intizamla iâ şe  edilen bal ıklara kadar her şeye yetişen ve hükmeden rahme-
tinin ve hâkimiyetinin hadsiz geni şliklerine delâlet.. ve intizâmât ıyla ve fayda-
lar ıyla ve hikmetleriyle ve mizan  ve mevzûniyetleriyle, senin her şeye muhît 
ilmine ve her şeye şâmil hikmetine i şaret ederler.
Ve senin bu misafirhâne-i dünya da yolcular için böyle rahmet  havuzla-
rın bulunmas ı.. ve insan ın seyr u seyahat ine ve gemisine ve istifadesine mu-
sahhar olmas ı işaret eder ki; yolda yap ılm ış bir handa bir gece misafirlerine 
bu kadar deniz hediyeleriyle ikram eden Zât, elbette makarr- ı saltanat -ı ebe-
diye sinde öyle ebedî, rahmet denizleri  bulundurmu ş ki; bunlar, onlar ın fâni 
ve küçük numûneleridirler.
İşte denizlerin böyle gayet harika bir tarzda arz ın etraf ında vaziyet-i acî-
besiyle bulunmas ı ve denizlerin mahlûkat ı dahi gayet muntazam idare  ve ter-
biye edilmesi, bilbedâhe gösterir ki; yaln ız senin kuvvetin ve kudretin ile ve 
senin irade ve tedbirin ile senin mülkünde, senin emrine musahhard ırlar ve 
lisân- ı hâl leriyle Hâl ık’ını takdis  edip “ Allahu Ekber ” derler.
Ey dağlar ı zemin sefinesine hazineli direkler yapan Kadîr -i 
Zülcelâl!
Resûl-i Ekrem  (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın tâlimiyle ve Kur’ân- ı Hakîm ’inin der-
siyle anlad ım ki:
Nas ıl denizler acâibleriyle seni tan ıyorlar ve tan ıttırıyorlar. Öyle de dağ-
lar dahi, zelzele  tesirât ından zeminin sükûnetine.. ve içindeki dâhilî ink ılâbât  ÜÇÜNCÜ ŞUÂ (MÜNÂCÂT)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------   43
fırtınalar ından sükûtuna.. ve denizlerin istilâs ından kurtulmas ına.. ve havan ın 
gâzât- ı muz ırra dan tasfiyesine.. ve suyun muhafaza ve iddiharlar ına.. ve zîha-
yatlara lâz ım olan madenlerin hazinedarl ığına ettiği hizmetleriyle ve hikmetle-
riyle seni tan ıyorlar ve tan ıttırıyorlar.
Evet, dağlardaki ta şlar ın envâ ından.. ve muhtelif hastal ıklara ilâç olan 
maddelerin aksam ından.. ve zîhayata hususan insanlara çok lâz ım ve çok 
mütenevvî olan madeniyât ın ecnâs ından.. ve da ğlar ı, sahrâlar ı çiçekleriyle 
süslendiren ve meyveleriyle şenlendiren nebâtât ın esnaf ından hiçbirisi yoktur 
ki; tesadüfe havalesi mümkün olmayan hikmetleriyle, intizam ıyla, hüsn-ü hil-
kat iyle, faydalar ıyla, hususan madeniyât ın tuz, limon tuzu, sulfato ve şap gi-
bi sureten birbirine benzemekle beraber, tatlar ının şiddet-i muhalefet iyle ve 
bilhassa nebâtât ın basit bir topraktan çe şit çeşit envâlar ıyla, ayr ı ayr ı çiçek ve 
meyveleriyle; nihâyetsiz Kadîr , nihâyetsiz Hakîm , nihâyetsiz Rahîm  ve Kerîm  
bir Sâni ’in vücûb-u vücûduna bedâhetle şehâdet  ettikleri gibi; heyet-i mec-
mûas ındaki vahdet -i idare  ve vahdet-i tedbir  ve menşe ve mesken ve hilkat  
ve sanatça beraberlik ve birlik ve ucuzluk ve kolayl ık ve çokluk ve yap ılmakta 
çabukluk noktalar ından, Sâni ’in vahdetine  ve ehadiyetine  şehâdet  ederler.
Hem nas ıl ki, dağlar ın yüzünde ve karn ındaki masnûlar, zeminin her ta-
raf ında, her bir nevi ayn ı zamanda, ayn ı tarzda, yanl ışsız, gayet mükemmel 
ve çabuk yap ılmalar ı.. ve bir i ş bir işe mâni olmadan, sâir nevîlerle beraber 
kar ışık iken kar ıştırmaks ızın îcadlar ı, senin rubûbiyetinin ha şmetine ve hiçbir 
şey O’na a ğır gelmeyen kudretinin azametine delâlet  eder. Öyle de zeminin 
yüzündeki bütün zîhayat  mahlûklar ın hadsiz hâcetlerini, hatta mütenevvî has-
tal ıklar ını, hatta muhtelif zevklerini ve ayr ı ayr ı iştihâlar ını tatmin edecek bir 
surette da ğlar ın yüzlerini ve içlerini muntazam e şcâr  ve nebâtât  ve madeni-
yâtla doldurmak ve muhtaçlara teshir  etmek  cihetiyle, senin rahmetinin had-
siz genişliğine ve hâkimiyetinin nihâyetsiz vüs’atine delâlet.. ve toprak taba-
kât ı içinde gizli ve karanl ık ve kar ışık bulundu ğu hâlde, bilerek, görerek, şaşır-
mayarak, intizamla, hâcetlere göre ihzâr edilmeleriyle senin her şeye taalluk 
eden ilminin ihatas ına.. ve her bir şeyi tanzim  eden hikmetinin bütün e şyaya 
şümûlüne.. ve ilâçlar ın ihzârât ı ve madenî maddelerin iddihârât ıyla rubûbiye-
tinin rahîmâne ve kerîmâne olan tedâbirinin mehâsinine ve inâyetinin ihtiyat-lı letâifine pek zâhir bir surette i şaret ve delâlet ederler.
Hem bu dünya han ı nda misafir yolcular  için koca da ğlar ı levâz ımâtlar ı-
na ve istikbaldeki ihtiyaçlar ına muntazam ihtiyat deposu ve cihâzât ambar ı 
ve hayata lüzûmu olan çok definelerin mükemmel mahzeni olmak cihetinde 
işaret, belki delâlet,  belki şehâdet  eder ki; bu kadar Kerîm  ve misafir-perver  44  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ve bu kadar Hakîm  ve şefkat-perver  ve bu kadar Kadîr  ve rubûbiyet-perver  
bir Sâni ’in, elbette ve her hâlde çok sevdi ği o misafirleri için ebedî bir âlem-
 de, ebedî ihsânât ının ebedî hazine leri vard ır. Buradaki da ğlara bedel, orada 
yıldızlar o vazifeyi görürler.
Ey Kâdir-i külli şey !
Dağlar ve içindeki mahlûklar senin mülkünde ve senin kuvvet ve kudre-
tinle ve ilim  ve hikmetinle musahhar ve müddehard ırlar. Onlar ı bu tarzda tav-
zif  ve teshir  eden Hâl ık’ını takdis  ve tesbih  ederler.
Ey Hâl ık -ı Rahmân  ve ey Rabb-i Rahîm !
Resûl-i Ekrem  (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın tâlimiyle ve Kur’ân- ı Hakîm ’inin der-
siyle anlad ım:
Nas ıl ki semâ ve fezâ ve arz  ve deniz ve da ğ, müştemilât ve mahlûklar ıyla 
beraber seni tan ıyorlar ve tan ıttırıyorlar. Öyle de zemindeki bütün ağaç ve ne-
bâtât , yapraklar ı ve çiçekleri ve meyveleriyle seni bedâhet derecesinde tan ıt-
tırıyorlar ve tan ıyorlar. Ve umum e şcâr ın ve nebâtât ın cezbedârâne hareket-i 
zikriye de bulunan yapraklar ından.. ve zînetleriyle Sâni ’inin isimlerini tavsif ve 
tarif eden çiçeklerinden.. ve letâfet ve cilve-i merhametinden tebessüm eden meyvelerinden her birisi, tesadüfe havalesi hiçbir cihet-i imkân ı olmayan ha-
rika sanat  içindeki nizam..  ve nizam içindeki mizan..  ve mizan içindeki zînet.. 
ve zînet  içindeki nak ışlar..  ve nak ışlar içindeki güzel ve ayr ı ayr ı kokular.. ve 
kokular içindeki meyvelerin muhtelif tatlar ıyla nihâyetsiz Rahîm  ve Kerîm  bir 
Sâni’in vücûb-u vücûd una bedâhet derecesinde şehâdet  ettikleri gibi; heyet-i 
mecmûa sıyla bütün zemin yüzünde birlik ve beraberlik.. birbirine benzemek-
lik.. ve sikke -i hilkatte mü şâbehet.. ve tedbir ve idarede münasebet.. ve on-
lara taalluk eden îcad  fiilleri.. ve rabbânî isimlerde muvâfakat.. ve o yüz bin 
envâ ın hadsiz efradlar ını birbiri içinde şaşırmayarak birden idareleri gibi nok-
talar ıyla, o Vâcibü’l-vücû d Sân i’in bilbedâhe vahdetine  ve ehadiyetine dahi 
şehâdet ederler.
Hem nas ıl ki, onlar senin vücûb-u vücûduna ve vahdetine  şehâdet  edi-
yorlar. Öyle de rû-yi zeminde dört yüz bin milletlerden te şekkül  eden zîhaya t 
ordusundaki hadsiz efrad ın yüz binler tarzda iâ şe  ve idareleri; 
şaşırmayarak, 
kar ıştırmayarak, mükemmel yap ılmas ıyla senin rubûbiyetinin vahdâniyetteki 
haşmetine.. ve bir bahar ı bir çiçek kadar kolay îcad  eden kudretinin azame-
tine ve her şeye taallukuna delâlet  ettikleri gibi; koca zeminin her taraf ında, 
hadsiz hayvanât ına ve insanlara, hadsiz taamlar ın çeşit çeşit aksam ını ihzâr ÜÇÜNCÜ ŞUÂ (MÜNÂCÂT)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------   45
eden rahmetinin hadsiz geni şliğine.. ve o hadsiz i şler ve in’amlar  ve idareler 
ve iâşeler  ve icraâtlar kemâl -i intizamla cereyanlar ı ve her şey, hatta zerreler 
o emirlere ve icraâta itaat ve musahhariyetleriyle hâkimiyetinin hadsiz vüs’a-tine kat’î delâlet etmekle beraber; o a ğaçlar ın ve nebatlar ın ve her bir yaprak 
ve çiçek ve meyve ve kök ve dal ve budak gibi her birisinin her bir şeyini, her 
bir işini bilerek, görerek faydalara, maslahatlara, hikmetlere göre yap ılmakla, 
senin ilm inin her şeye ihatas ına ve hikmet inin her şeye şümûlüne pek zâhir 
bir surette delâlet ve hadsiz parmaklar ıyla işaret ederler. Ve senin gayet ke-
mâldeki cemâl -i sanat ına ve nihâyet cemâldeki kemâl-i nimet ine hadsiz dille-
riyle senâ  ve medh ederler.
Hem bu muvakkat  handa ve fâni misafirhâne de ve k ısa bir zamanda ve 
az bir ömürde, e şcâr  ve nebâtât ın elleriyle, bu kadar k ıymettar ihsan lar ve ni-
metler ve bu kadar fevkalâde masraflar ve ikramlar, i şaret belki şehâdet  eder 
ki; misafirlerine burada böyle merhametler yapan kudretli, keremkâr Zât- ı 
Rahîm ; bütün etti ği masraf ı ve ihsan ı, kendini sevdirmek ve tan ıttırmak ne-
ticesinin aksiyle, yani bütün mahlûkat taraf ından “Bize tatt ırdı, fakat yedir-
meden bizi idam  etti.” dememek ve dedirmemek ve saltanat -
ı ulûhiyet ini ıs-
kat etmemek ve nihâyetsiz rahmetini inkâr  etmemek ve ettirmemek ve bütün 
müştâk dostlar ını mahrumiyet cihetinde dü şmanlara çevirmemek noktalar ın-
dan, elbette ve her hâlde ebedî bir âlemde, ebedî bir memlekette, ebedî b ı-
rakacağı abdlerine, ebedî rahmet  hazinelerinden, ebedî cennetlerinde, ebedî 
ve cennet e lây ık bir surette meyvedâr e şcâr ve çiçekli nebatlar ihzâr etmi ştir. 
Buradakiler ise, mü şterilere göstermek için numûnelerdir.
Hem ağaçlar ve nebatlar, umumen yaprak ve çiçek ve meyvelerinin keli-
meleriyle seni takdis  ve tesbih  ve tahmid ettikleri gibi o kelimelerden her biri-
si dahi ayr ıca seni takdis eder. Hususan meyvelerin bedî  bir surette etleri çok 
muhtelif, sanatlar ı çok acîb, çekirdekleri çok harika olarak yap ılarak o yemek 
tablalar ını ağaçlar ın ellerine verip ve nebatlar ın başlar ına koyarak zîhayat  mi-
safirlerine göndermek cihetinde lisân- ı hâl  olan tesbihatlar ı, zuhurca lisân- ı 
kâl  derecesine ç ıkar. Bütün onlar senin mülkünde, senin kuvvet ve kudretin-
le, senin irade ve ihsânât ınla, senin rahmet  ve hikmetinle musahhard ırlar ve 
senin her bir emrine mutî dirler.
Ey şiddet-i zuhurundan gizlenmi ş ve ey kibriyâ-y ı azametinden te-
settür etmi ş olan Sâni -i Hakîm  ve Hâl ık -ı Rahîm !
Bütün eşcâr  ve nebâtât ın, bütün yaprak ve çiçek ve meyvelerin dilleriyle 
ve adediyle seni kusurdan, aczden, şerikten takdis  ederek hamd  ü senâ  ede-
rim.46  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ey Fât ır-ı Kadîr ! Ey Müdebbir-i Hakîm ! Ey Mürebbî-i Rahîm  !
Resûl-i Ekrem  (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın tâlimiyle ve Kur’ân- ı Hakîm ’in der-
siyle anlad ım ve iman ettim ki:
Nas ıl nebâtât  ve eşcâr  seni tan ıyorlar, senin s ıfât- ı kudsiyeni ve esmâ-y ı 
hüsnâ nı bildiriyorlar. Öyle de zîhayatlardan ruhlu k ısm ı olan insan  ve hayva-
nâttan  hiçbirisi yoktur ki cisminde gayet muntazam saatler gibi i şleyen ve i ş-
lettirilen dâhilî ve haricî âzâlar ıyla.. ve bedeninde gayet ince bir nizam  ve ga-
yet hassas bir mizan  ve gayet mühim faydalarla yerle ştirilen âlât ve duygula-
rıyla.. ve cesedinde gayet sanatl ı bir yap ılış ve gayet hikmetli bir tefri ş ve gayet 
dikkatli bir muvâzene içinde konulan cihâzât- ı bedeniyesiyle, senin vücûb-u 
vücûduna ve s ıfatlar ının tahakkukuna şehâdet  etmesin.
Çünkü bu kadar basîrâne nazik sanat  ve şuurkârâne ince hikmet  ve mü-
debbirâne tam muvâzeneye elbette, kör kuvvet  ve şuursuz tabiat  ve serseri te-
sadüf  kar ışamazlar ve onlar ın işi olamaz ve mümkün de ğildir. Ve kendi ken-
dine teşekkül  edip öyle olmas ı ise, yüz derece muhâl içinde muhâldir. Çünkü 
o hâlde, her bir zerresi, her bir şeyini ve cesedinin te şekkülünü, belki dünya-
da alâkadar oldu ğu her şeyini bilecek, görecek, yapabilecek –âdetâ ilâh gibi– 
ihatal ı bir ilmi ve kudreti bulunacak, sonra te şkil-i ceset  ona havale edilir ve 
“kendi kendine oluyor” denilebilir.
Ve heyet-i mecmûas ındaki  vahdet -i tedbir ve vahdet-i idare  ve vahdet-i 
nev’iye ve vahdet-i cinsiye ve umumun yüzlerinde göz, kulak, a ğız gibi nok-
talarda ittifak cihetinde mü şâhede edilen sikke -i f ıtratta birlik.. ve her bir ne-
v’in efrad ı sîmâlar ında görülen sikke-i hikmette ittihat.. ve iâ şede ve îcadda 
beraberlik ve birbirinin içinde bulunmak gibi keyfiyetlerinden hiçbirisi yoktur ki, senin vahdetine  kat’î şehâdette bulunmas ın ve her bir ferdinde kâinata  ba-
kan bütün isimlerin cilveleri bulunmakla, vâhidiyet  içinde, senin ehadiyet ine 
işareti olmas ın.
Hem nas ıl ki, insan  ile beraber hayvanât ın zeminin bütün yüzünde yay ı-
lan yüz bin 
envâ ı, muntazam bir ordu  gibi teçhiz  ve tâlimât  ve itaat ve musah-
hariyetle.. ve en küçükten ta en büyü ğe kadar rubûbiyet in emirleri, intizam-
la cereyanlar ıyla o rubûbiyetinin derece-i ha şmet ine.. ve gayet çoklukla be-
raber gayet k ıymetli ve gayet mükemmel olmakla beraber gayet çabuk yap ıl-
malar ı ve gayet sanatl ı olmakla beraber gayet kolay yap ılışlar ıyla, kudretinin 
derece-i azamet ine delâlet  ettikleri gibi; şarktan garba, şimâlden cenûba ka-
dar yay ılan mikroptan ta gergedana kadar, en küçücük sinekten ta en büyükÜÇÜNCÜ ŞUÂ (MÜNÂCÂT)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------   47
kuşa kadar bütün onlar ın r ızık lar ını yetiştiren rahmetinin hadsiz vüs’atine.. ve 
her biri emirber nefer  gibi vazife-i f ıtriyesini yapmak ve zemin yüzü her ba-
harda, güz mevsiminde terhis  edilenler yerinde yeniden taht- ı silâha al ınm ış 
bir orduya ordugâh  olmak cihetiyle, hâkimiyetinin nihâyetsiz geni şliğine ka-
t’î delâlet ederler.
Hem nas ıl ki hayvanâttan her birisi kâinat ın bir küçük nüshas ı ve bir mi-
sal-i musa ğğar ı hükmünde gayet derin bir ilim  ve gayet dakik bir hikmet le, 
kar ışık eczalar ı kar ıştırmayarak ve bütün hayvanlar ın ayr ı ayr ı suretlerini şa-
şırmayarak hatas ız, sehivsiz, noksans ız yap ılmalar ıyla ilminin her şeye ihata-
sına ve hikmetinin her şeye şümûlüne adetlerince i şaretler ederler. Öyle de 
her biri birer mucize-i sanat  ve birer harika-y ı hikmet  olacak kadar sanatl ı ve 
güzel yap ılmas ıyla, çok sevdi ğin ve teşhirini istedi ğin sanat- ı rabbâniyenin 
kemâ l-i hüsnüne ve gayet derecede güzelli ğine işaret.. ve her birisi, hususan 
yavrular, gayet nazdar, nâzenin bir surette beslenmeleriyle ve heveslerinin ve arzular ının tatmini cihetiyle senin inâyetinin gayet şirin cemâline hadsiz i şa-
retler ederler.
Ey Rahmân -ı Rahîm ! Ey Sâd ıku’l-va’di’l-emîn ! Ey Mâlik-i yev mi’d-
dîn !
Senin Resûl-i Ekrem  
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ının tâlimiyle ve Kur’ân- ı 
Hakîm  ’inin irşad ıyla anlad ım ki:
Madem kâinat ın en müntehap neticesi hayatt ır.. ve hayat ın en münte-
hap hülâsas ı ruh tur.. ve zîruhun en müntehap k ısm ı zîşuur dur.. ve zî şuurun 
en câmîi insan dır.. ve bütün kâinat  ise hayata musahhard ır ve onun için çal ı-
şıyor.. ve zîhayatlar,  zîruhlara musahhard ır; onlar için dünyaya gönderiliyor-
lar.. ve zîruh lar, insanlara musahhard ır; onlara yard ım ediyorlar.. ve insanlar, 
fıtraten Hâl ık’ını pek ciddî severler ve Hâl ık ’lar ı onlar ı hem sever, hem ken-
dini onlara her vesile ile sevdirir.. ve insan ın istidad ı ve cihâzât- ı mâneviye si, 
başka bir bâki âleme ve ebedî bir hayata bak ıyor ve insan ın kalbi ve şuuru, 
bütün kuvvetiyle bekâ  istiyor.. ve lisan ı, hadsiz dualar ıyla bekâ için Hâl ık’ına 
yalvar ıyor.
Elbette ve her hâlde, o çok seven ve sevilen ve mahbub ve muhib olan 
insanlar ı dirilmemek üzere öldürmekle, ebedî bir muhabbet  için yaratm ış 
iken, ebedî bir adâvetle gücendirmek olamaz ve kabil de ğildir! Belki, ba ş-
ka bir ebedî âlemde mesûdâne ya şamas ı hikmetiyle bu dünyada çal ışmak ve 
onu kazanmak için gönderilmi ştir. Ve insana tecellî eden isimlerin, bu fâni ve 48  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
kısa hayattaki cilveleriyle âlem-i bekâda  onlar ın aynas ı olan insanlar ın, ebedî 
cilvelerine mazhar olacaklar ına işaret ederler.
Evet, ebedînin sâd ık dostu ebedî olacak. Ve bâkînin ayna-y ı zîşuuru 
bâkî  olmak lâz ım gelir.  Hayvanlar ın ruhlar ı  bâkî  kalacağını ve Hüdhüd-ü 
Süleymanî  (aleyhisselâm)  ve Neml ’i.. ve Nâka-y ı  Salih (aleyhisselâm)  ve Kelb-i 
Ashab- ı Kehf  gibi baz ı efrad- ı mahsûsa hem ruhu, hem cesediyle bâki âleme 
gideceği ve her bir nev’in aras ıra istimâl için birtek cesedi bulunaca ğı, rivâ-
yet-i sahihadan1 anlaşılmakla beraber; hikmet  ve hakikat, hem rahmet  ve ru-
bûbiyet  öyle iktiza ederler…
Ey Kâdir-i Kayyûm !
Bütün zîhayat , zîruh, zîşuur, senin mülkünde, yaln ız senin kuvvet ve kud-
retinle ve ancak senin irade ve tedbirinle ve rahmet  ve hikmetinle, rubûbiye-
tinin emirlerine teshîr ve f ıtrî vazifelerle tavzif  edilmişler.. ve bir k ısm ı, insan ın 
kuvveti ve galebesi için de ğil, belki f ıtraten insan ın zaaf ı ve aczi için rahmet 
taraf ından ona musahhar olmu şlar.. ve lisân- ı hâl  ve lisân- ı kâl  ile Sâni ’lerini 
ve Mâbud ’lar ını kusurdan, şerikten takdis  ve nimetlerine şükür  ve hamd  ede-
rek, her biri ibadet -i mahsûsas ını yap ıyorlar.
Ey şiddet-i zuhurundan gizlenmi ş  ve ey azamet-i kibriyâs ından 
perdelenmi ş olan Zât- ı Akdes !
Bütün zîruhlar ın tesbihat ıyla seni takdis  edip, niyet edip ْīَĨ َאĺ َכَĬَאéْ×ُø 
2
ٍّĹَè ْءٍĹَü َّģכُ אءِƯĩْĤا َīِĨ َģَđَä diyorum.
Yâ Rabbe’l-âlemîn ! Yâ İlâhe’l-evvelîne ve’l-âhirîn ! Yâ Rabbe’s-se-
mâvâti ve’l-aradîn !
Resûl-i Ekrem  (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın tâlimiyle ve Kur’ân- ı Hakîm  ’in der-
siyle anlad ım ve iman ettim ki:
Nas ıl semâ, fezâ, arz , berr ve bahr, şecer, nebat, hayvan ; efrâd ıyla, eczas ıy-
la, zerrât ıyla seni biliyorlar, tan ıyorlar ve varl ığına ve birli ğine şehâdet  ve delâlet  
ve işaret ediyorlar. Öyle de kâinat ın hülâsas ı  olan zîhayat  ve zîhayat ın hülâsa-
sı olan insan  ve insan ın hülâsas ı olan enbiyâ , evliya , asfiya nın hülâsas ı olan 
kalblerinin ve ak ıllar ının müşahedât ve ke şfiyât  ve ilhamât  ve istihracât ıy la
1 Bkz.: el-Be ğavî, Meâlimü’t-tenzîl 3/154; Ebu’s-Suûd, Tefsîru Ebi’s-Suûd  5/212; el-Âlûsî, Rûhu’l-
meânî  15/226.
2 Ey canl ı olan her şeyi sudan yaratan Zât! Sen ne yücesin!ÜÇÜNCÜ ŞUÂ (MÜNÂCÂT)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------   49
yüzer icmâ ve yüzer tevâtür  kuvvetinde bir kat’iyetle, senin vücûb-u vücûd u-
na ve senin vahdâniyet  ve ehadiyet ine şehâdet edip ihbar ediyorlar, mucizât  
ve kerâmât  ve yakînî burhan lar ıyla haberlerini isbat ediyorlar.
Evet kalblerde, perde-i gayb da ihtar edici bir Zât’a bakan hiçbir hât ırât- ı 
gaybiye.. ve ilham edici bir Zât’a bakt ıran hiçbir ilhâmât- ı sâd ıka.. ve hak-
kalyakîn  suretinde s ıfât- ı kudsiye ve esmâ-y ı hüsnâ nı keşfeden hiçbir itikad- ı 
yakîne.. ve enbiyâ  ve evliyada bir Vâcibü’l-vücûd ’un envâr ını aynelyakîn  ile 
müşâhede eden hiçbir nurânî kalb.. ve asfiya  ve s ıddîkînde, bir Hâl ık -ı külli 
şey ’in âyât- ı vücûbunu ve berâhîn-i vahdetini ilmelyakîn  ile tasdik eden, isbat 
eden hiçbir münevver ak ıl yoktur ki; senin vücûb-u vücûduna ve s ıfât- ı kud-
siyene ve senin vahdetine  ve ehadiyet ine ve esmâ-y ı hüsnâ na şehâdet  etme-
sin, delâleti bulunmas ın ve işareti olmas ın…
Ve bilhassa, bütün enbiyâ  ve evliya  ve asfiya  ve s ıddîkînin imam ı ve re-
isi ve hülâsas ı olan Resûl-i Ekrem  (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın ihbar ını tasdik eden 
hiçbir mucizât- ı bâhiresi ve hakkaniyetini gösteren hiçbir hakikat-i âliyesi.. 
ve bütün mukaddes ve hakikatli kitaplar ın hülâsatü’l-hülâsas ı olan Kur’ân- ı 
Mu’cizü’l-Beyân’ ın hiçbir âyet-i tevhidiye-i kât ıası ve mesâil-i imaniyeden hiç-
bir mesele-i kudsiyesi yoktur ki, senin vücûb-u vücûduna ve kudsî s ıfatlar ına 
ve senin vahdetine  ve ehadiyetine ve esmâ ve s ıfât ına şehâdet  etmesin ve de-
lâleti olmas ın ve işareti bulunmas ın...
Hem nas ıl ki bütün o yüz binler muhbir-i sâd ıklar, mucizâtlar ına ve kerâ-
mâtlar ına ve hüccetlerine istinad ederek, senin varl ığına ve birli ğine şehâdet  
ederler. Öyle de her şeye muhît  olan Arş-ı Âzam’ ın külliyât- ı umûrunu idare-
den, ta kalbin gayet gizli ve cüz’î hât ırât ını ve arzular ını ve dualar ını bilmek ve 
işitmek ve idare  etmeye kadar cereyan eden rubûbiyetinin derece-i ha şmeti-
ni ve gözümüz önünde hadsiz muhtelif e şyay ı birden îcad  eden; hiçbir fiil bir 
fiile, bir iş bir işe mâni olmadan; en büyük bir şeyi en küçük bir sinek gibi ko-
layca yapan kudretinin derece-i azametini icmâ ile, ittifak ile ilân ve ihbar ve isbat ediyorlar.
Hem nas ıl ki bu kâinat ı, zîruha hususan insana mükemmel bir saray hük-
müne getiren.. ve cennet i ve saadet-i ebediyeyi cin ve inse ihzâr eden.. ve 
en küçük bir zîhayat ı unutmayan.. ve en âciz bir kalbin tatminine ve taltifi-
ne çal ışan rahmetinin hadsiz geni şliğini ve zerrâttan ta seyyârâta kadar bütün 
envâ- ı mahlûkat ı emirlerine itaat ettiren ve teshîr ve tavzif  eden hâkimiyeti-
nin nihâyetsiz vüs’atini haber vererek, mucizât ve hüccetleriyle isbat ederler.50  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Öyle de kâinat ı, eczalar ı adedince risaleler içinde bulunan bir kitab- ı ke-
bîr  hükmüne getiren ve Levh-i Mahfuz ’un defterleri olan İmam- ı Mübîn ve 
Kitab- ı Mübîn’de bütün mevcudât ın bütün sergüze ştlerini kaydedip yazan.. 
ve umum çekirdeklerde umum a ğaçlar ının fihristlerini ve programlar ını ve zî-
şuurun ba şlar ında bütün kuvve-i hâf ızalarda sahiplerinin tarihçe-i hayatlar ını 
yanl ışsız, muntazaman yazd ıran ilminin her şeye ihatas ına.. ve her bir mev-
cûda çok hikmetleri takan, hatta her bir a ğaçta meyveleri say ısınca neticeleri 
verdiren.. ve her bir zîhayatta âzâlar ı, belki eczalar ı ve hüceyrâtlar ı adedince 
maslahatlar ı takip eden.. hatta insan ın lisan ını çok vazifelerde tavzif  etmek-
le beraber, taamlar ın tatlar ı adedince zevkî olan mizanc ıklar ile teçhîz ettiren 
hikmet -i kudsiyenin her bir şeye şümûlüne.. hem bu dünyada numûneleri 
görülen celâlî ve cemâlî isimlerinin tecellileri daha parlak bir surette ebedü’l-âbâdda devam edece ğine.. ve bu fâni âlemde numûneleri mü şâhede edilen 
ihsânât ın
ın daha şâşaal ı bir surette dâr- ı saadette istimrar ına ve bekâs ına.. ve 
bu dünyada onlar ı gören mü ştâklar ın ebedde dahi refâkatlerine ve beraber 
bulunmalar ına bilicmâ, bilittifak şehâdet  ve delâlet  ve işaret ederler.
Hem yüzer mucizât- ı bâhiresine ve âyât- ı kât ıasına istinaden, ba şta 
Resûl-i Ekrem  (aleyhissalâtü vesselâm)  ve Kur’ân- ı Hakîm ’in olarak, bütün ervâh- ı 
neyyire ashab ı olan enbiyâlar ve kulûb-u nurâniye aktâb ı olan evliyalar ve 
ukûl-ü münevvere erbab ı olan asfiyalar, bütün suhuf ve kütüb-ü mukadde-
sede, senin çok tekrar ile etti ğin vaadlerine ve tehditlerine istinaden.. ve se-
nin kudret ve rahmet  ve inâyet ve hikmet  ve celâl  ve cemâlin gibi kudsî s ıfat-
lar ına ve şe’n lerine ve izzet-i celâline ve saltanat -ı rubûbiyetine itimaden.. ve 
keşfiyât ve mü şahedât ve ilmelyakîn itikatlar ıyla saadet-i ebediyeyi cin ve in-
se müjdeliyorlar ve ehl-i dalâlet  için cehennem  bulundu ğunu haber verip ilân 
ediyorlar ve iman edip şehâdet  ediyorlar.
Ey Kadîr -i Hakîm ! Ey Rahmân -ı Rahîm ! Ey Sâd ıku’l-va’di’l-Kerîm ! 
Ey izzet ve azamet ve celâl  sahibi Kahhâr- ı Zülcelâl!
Bu kadar sâd ık dostlar ını ve bu kadar vaadlerini ve bu kadar s ıfât ve şu-
ûnât ını tekzip edip, saltanat -ı rubûbiyetinin kat’î mukteziyât ını ve sevdiğin ve 
onlar dahi seni tasdik ve itaatle kendilerini sana sevdiren hadsiz makbûl ibâ-dının hadsiz dualar ını ve dâvâlar ını reddederek, küfür  ve isyan ile ve seni va-
adinde tekzip etmekle senin azamet-i kibriyâna dokunan ve izzet-i celâline 
dokunduran ve ulûhiyetinin haysiyetine ili şen ve şefkat-i rubûbiyetini müte-
essir eden ehl-i dalâlet  ve ehl-i küfrü, ha şrin inkâr ında tasdik etmekten yüz bin 
derece mukaddessin ve hadsiz derece münezzeh ve âlîsin. Böyle nihâyetsizÜÇÜNCÜ ŞUÂ (MÜNÂCÂT)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------   51
bir zulümden, bir çirkinlikten, senin nihâyetsiz adaletini ve cemâlini ve rah-
metini takdis  ediyorum. 1ًاóĻِ×כَ ًّاĳُĥُĐ نَĳُĤĳُĝَĺ َّאĩَĐ ĵٰĤَאđَÜوَ ُįَĬَאéْ×ُø âyetini, vücudu-
mun bütün zerrât ı adedince söylemek istiyorum.
Belki, senin o sâd ık elçilerin ve do ğru dellâl -ı saltanat ının hakkalyakîn, 
aynelyakîn, ilmelyakîn suretinde senin uhrevî rahmet  hazinelerine ve âlem-i 
bekâda  ihsânât ının definelerine ve dâr- ı saadette tamam ıyla zuhur eden gü-
zel isimlerinin harika güzel cilvelerine şehâdet , işaret, beşaret ederler.. ve bü-
tün hakikatlerin mercii ve güne şi ve hâmîsi olan Hak  isminin  en büyük 
bir şuâ ı, bu hakikat-i ekber-i ha şriye oldu ğunu –iman ederek– senin ibâd ına 
ders veriyorlar.
Ey Rabbü’l-enbiyâ ve’s-s ıddîkîn!
Bütün onlar senin mülkünde, senin emrin ve kudretinle, senin irade ve 
tedbirinle, senin ilmin ve hikmetinle musahhar ve muvazzaft ırlar. Takdis, tek-
bir , tahmid, tehlil ile küre-i arz ı bir zikirhâne-i âzam, bu kâinat ı bir mescid-i 
ekber hükmünde göstermi şler.
Yâ Rabbî ve yâ Rabbe’s-semâvâti ve’l-aradîn! Yâ Hâl ıkî ve yâ 
Hâl ık -ı külli şey!
Gökleri y ıldızlar ıyla, zemini mü ştemilât ıyla ve bütün mahlûkat ı bü-
tün keyfiyât ıyla teshir  eden kudretinin ve iradetinin ve hikmetinin ve 
hâkimiyetinin ve rahmetinin hakk ı için, nefsimi bana musahhar eyle ve 
matlubumu bana musahhar k ıl!.. Kur’ân’a ve imana hizmet için insanla-
rın kalblerini Risale-i Nur ’a musahhar yap!.. Ve bana ve ihvan ıma iman- ı 
kâmil ve hüsn-ü hâtime ver!.. Hazreti Mûsâ (aleyhisselâm) ’a denizi ve Hazreti 
İbrahim (aleyhisselâm) ’a ateşi ve Hazreti Dâvud (aleyhisselâm) ’a dağı, demiri ve 
Hazreti Süleyman (aleyhisselâm) ’a cinni ve insi ve Hazreti Muhammed (aley-
hissalâtü vesselâm) ’a şems ve kameri teshîr etti ğin gibi, Risale-i Nur’a kalble-
ri ve ak ıllar ı musahhar k ıl!.. Ve beni ve Risale-i Nur Talebelerini nefis ve 
şeytan ın şerrinden ve kabir azab ından ve cehennem  ateşinden muhafaza 
eyle ve Cennetü’l-Firdevs’te mesûd k ıl! Âmîn, âmîn, âmîn…
1 “Allah onlar ın, iddialar ından münezzehtir, son derece yücedir, uludur.” ( İsrâ sûresi, 17/43) .52  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
2َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤا أَنِ ْħُıĺٰĳْĐدَ ُóِìوَاٰ
f
Kur’ân’dan ve münâcât- ı nebeviye olan Cev şenü’l-Kebîr’den ald ığım bu 
dersimi, bir ibadet -i tefekküriye olarak Rabb-i Rahîm’imin dergâh ına arz et-
mekte kusur etmi şsem, kusurumun aff ı için Kur’ân’ ı ve Cevşenü’l-Kebîr’i şe-
faatçi ederek rahmetinden aff ımı niyaz ediyorum.
Said Nursî
1 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )
2 “Dualar ı ‘el-Hamdü lillâhi Rabbi’l-âlemîn’ (Hamd âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur.) diye sona erer.” 
(Yûnus sûresi, 10/10 ).ÜÇÜNCÜ ŞUÂ (MÜNÂCÂT)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------   53
Dördüncü Şuâ
Manen ve rütbeten Be şinci Lem’a ve sureten ve makamen Otuz Birinci 
Mektup’un Otuz Birinci Lem’a’s ının k ıymettar Dördüncü Şuâ’ ı ve Âyet-i 
Hasbiye’nin mühim bir nüktesidir.
İhtar: Risale-i Nur, sâir kitaplara muhalif olarak ba şta perdeli gidiyor; git-
tikçe inki şaf eder. Hususan bu risalede Birinci Mertebe, çok k ıymettar bir 
hakikat olmakla beraber çok ince ve derindir. Hem bu Birinci Mertebe, ba-na mahsus, gayet ehemmiyetli bir muhakeme-i hissî ve gayet ruhlu bir mua-mele-i imanî ve gayet gizli bir mükâleme-i kalbî suretinde mütenevvî ve derin dertlerime şifa olarak tebârüz etmi ş. Bana tam tevâfuk eden, tam hissedebilir; 
yoksa tam zevk edemez.
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè
Bir zaman ehl-i dünya beni her şeyden tecrit ettiklerinden be ş çeşit gur-
betlere dü şmüştüm. Ve ihtiyarl ık zaman ımda k ısmen teessürâttan gelen be ş 
nevi hastal ıklara giriftar olmu ştum.
Sıkıntıdan gelen bir gafletle, Risale-i Nur’un teselli verici ve medet edi-
ci envâr ına bakmayarak, do ğrudan do ğruya kalbime bakt ım ve ruhumu ara-
dım. Gördüm ki; gayet kuvvetli bir a şk-ı bekâ ve şedit bir muhabbet-i vücud 
ve büyük bir i ştiyak- ı hayat ve hadsiz bir acz ve nihâyetsiz bir fakr, bende hük-
mediyorlar. Hâlbuki müthi ş bir fenâ, o bekây ı söndürüyor. O hâletimde yan ık 
bir şâirin dedi ği gibi dedim:
Dil bekâs ı, hak fenâs ı istedi mülk-ü tenim.
Bir devâs ız derde dü ştüm, ah ki Lokman bîhaber.2
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).
2 Niyazi M ısrî, Dîvân  s.149 (133. şiir, 3. beyit)
Me’yusâne ba şımı eğdim. Birden ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè âyeti imdad ıma 
geldi, dedi: “Beni dikkatle oku!” Ben günde be ş yüz defa okudum. Benim 
için aynelyakîn suretinde inki şaf eden çok k ıymettar envâr ından bir k ısm ını 
ve yaln ız dokuz nurunu ve mertebesini icmâlen yaz ıp, eskiden aynelyakîn ile 
değil, belki ilmelyakîn ile bilinen tafsilat ını Risale-i Nur’a havale ediyorum.
Birinci Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye
Bendeki a şk-ı bekâ, bendeki bekâya de ğil; belki sebepsiz ve bizzat mah-
bub olan kemâl-i mutlak sahibi, Zât- ı Zülkemâl’in ve Zülcemâl’in bir isminin 
bir cilvesinin mahiyetimde bir gölgesi bulundu ğundan, f ıtrat ımda o Kâmil-i 
Mutlak’ ın varl ığına ve kemâline ve bekâs ına müteveccih olan muhabbet-i f ıt-
riye, gaflet yüzünden yolunu şaşırm ış, gölgeye yap ışmış, aynan ın bekâs ına 
âşık olmuştu. ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè geldi, perdeyi kald ırdı. Gördüm ve his-
settim ve hakkalyakîn zevk ettim ki; bekâm ın lezzet ve saadeti, aynen ve da-
ha mükemmel bir tarzda Bâki-i Zülkemâl’in bekâs ına.. ve benim Rabb’im ve 
İlah’ ım olduğuna iman ımda ve iz’an ımda ve îkan ımda vard ır. Çünkü onun 
bekâs ıyla benim için lâyemût bir hakikat tahakkuk eder. Zira benim mahiye-
tim; hem bâki, hem sermedî bir ismin gölgesi olur, daha ölmez diye şuur-u 
imanî ile takarrur eder.
Hem o şuur-u imanî ile mahbub-u mutlak olan Kemâl-i Mutlak’ ın var-
lığı bilinmekle, şedit ve f ıtrî olan muhabbet-i zâtî tatmin edilir. Hem Bâki-i 
Sermedî’nin bekâs ına ve varl ığına ait o şuur-u imanî ile kâinat ın ve nev-i in-
san ın kemâlât ı bilinir ve bulunur ve kemâlâta kar şı fıtrî meftuniyet, hadsiz 
elemlerden kurtulup zevk ve lezzetini al ır.
Hem o şuur-u imanî ile o Bâki-i Sermedî’ye bir intisap ve o intisab ın 
iman ıyla umum mülküne bir münasebet peydâ olur.. ve o münasebet-i inti-
sabî ile –hadsiz bir mülke bir nevi mâlikiyet gibi– iman gözüyle bakar, mânen istifade eder.
Hem şuur-u imanî ile ve intisap ve münasebet ile umum mevcudâta 
bir alâka, bir nevi ittisal peydâ olur. Ve o hâlde, ikinci derecede vücud-u şah-
sîsinden ba şka hadsiz bir vücud, o şuur-u imanî ve intisap ve münasebet ve 
alâka ve ittisal cihetinde –güya onun bir nevi varl ığıdır gibi– var olur; varl ığa 
kar
şı fıtrî aşk teskin edilir.9
9
9DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    55
Hem o şuur-u imanî ve intisap ve münasebet ve alâkadarl ığı cihetiyle 
bütün ehl-i kemâlâta kar şı bir uhuvvet peydâ olur. O hâlde Bâki-i Sermedî’nin 
varl ığıyla ve bekâs ıyla o hadsiz ehl-i kemâl mahvolmay ıp zâyi olmad ıklar ını 
bilmekle, takdir ve tahsin ile merbut ve dost oldu ğu hadsiz dostlar ının bekâla-
rı ve devam- ı kemâlât ı, o şuur-u imanî sahibine ulvî bir zevk verir.
Hem o şuur-u imânî ve intisap ve münasebet ve alâkadarl ık ve uhuv-
vet vas ıtas ıyla bütün dostlar ımın –ki hayat ımı ve bekâm ı maalmemnuniye 
onlar ın saadetleri için feda ediyorum, onlar ın– mesûdiyetleri ile hadsiz bir sa-
adet kendim de hissedebilir gördüm. Çünkü bir samimî dostun saadetiyle, şefkatli dostu dahi saadetlenir ve lezzetlenir. Şu hâlde Bâki-i Zülkemâl’in be-
kâs ı ve varl ığıyla, başta Resûl-i Ekrem 
(aleyhissalâtü vesselâm)  ve âl ve ashab ı ola-
rak umum sâdât ım ve ahbab ım olan enbiyâ ve evliya ve asfiya ve bütün sâir 
hadsiz dostlar ım idam- ı ebedîden kurtuldu ğunu ve bir saadet-i sermediyeye 
mazhariyetlerini o şuur-u imanî ile hissettim. Ve münasebet, alâka, uhuvvet, 
dostluk s ırrıyla saadetleri bana in’ikâs edip saadetlendirdi ğini zevk ettim.
Hem o şuur-u imanî ile rikkat-i cinsiye ve şefkat-i akraba yüzünden ge-
len hadsiz teellümâttan kurtulup, hadsiz bir zevk-i ruhâni duydum. Çünkü ha-yat ımı ve bekâm ı maaliftihar onlar ın tehlikelerden kurtulmalar ı için feda et-
meyi f ıtrî arzu etti ğim başta pederlerim ve vâlidelerim ve bütün neslî ve nese-
bî ve mânevî akrabalar ım, Bâki-i Hakikî’nin bekâs ı ve varl ığıyla mahvdan ve 
ademden ve idam- ı ebedîden ve hadsiz elemlerden kurtulup o hadsiz rahme-
tine mazhariyetlerini şuur-u imanî ile hissettim. Ve medar- ı gam ve elem olan 
cüz’î ve tesirsiz şefkatime bedel, nihâyetsiz bir rahmet, onlara nezaret ve hi-
mâyet etti ğini duydum, hissettim. Bir vâlide; veledinin lezzetiyle, zevkiyle, ra-
hat ıyla zevklenmesi gibi ben de o bütün şefkat ettiğim zâtlar ın, o rahmetin hi-
mâyeti alt ındaki necatlar ıyla ve istirahatleriyle zevklendim ve ferahland ım ve 
çok derin şükrettim.
Hem o şuur-u imanî ile netice-i hayat ım ve sebeb-i saadetim ve vazi-
fe-i f ıtrat ım olan Resâil-i Nur dahi ziya’dan, mahvdan, faydas ız kalmas ın-
dan ve mânen kurumas ından kurtulmalar ını ve meyvedar, bâki kalma-
lar ını o intisab- ı imanî ile bildim, hissettim, kanaat getirdim. Kendi be-
kâm ın lezzetinden çok ziyade bir mânevî lezzet duydum, tam hissettim. 
Çünkü iman ettim ki; Bâki-i Zülkemâl’in bekâs ı ve varl ığıyla Resâil-i Nur, 
yaln ız insanlar ın hâf ızalar ında ve kalblerinde nak şolmuyor; belki hadsiz 
zîşuur mahlûkat ın ve ruhânilerin bir mütâlaagâhlar ı olmakla beraber r ı-
zâ-y ı ilâhîye mazhar ise Levh-i Mahfuz’da ve elvâh- ı mahfûzada irtisam 9
9
9
956  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ederek sevap meyveleriyle tezeyyün eder. Ve bilhassa Kur’ân’a mensubi-
yeti ve kabul-ü nebevî ve –in şaallah– marzî-i ilâhî cihetiyle bir anda vü-
cudu ve nazar- ı rabbâniyeye mazhariyeti, umum ehl-i dünyan ın takdirin-
den daha ziyade k ıymettar bildim. İşte hayat ımı ve bekâm ı, o resâilin ha-
kâik-i imaniyeyi isbat eden her bir risalenin bekâs ına, devam ına, ifade-
sine, makbuliyetine feda etmeye her vakit haz ır olduğumu ve saadetimi 
onlar ın Kur’ân’a hizmet etmelerinde bildim. Ve o hâlde bekâ-y ı ilâhî ile 
yüz derece insanlar ın tahsinlerinden daha ziyade bir takdire mazhariyet-
lerini o intisab- ı imanî ile anlad ım. Bütün kuvvetimle ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè 
dedim.
Hem o şuur-u imanî ile ebedî bir bekâ ve dâimî bir hayat veren Bâki-i 
Zülcelâl’in bekâs ına ve vücûduna iman ve iman ın a’mâl-i sâliha gibi neticele-
ri, bu fâni hayat ın bâki meyveleri ve ebedî bir bekân ın vesileleri oldu ğunu bil-
dim. Meyvedar bir a ğaca ink ılâb etmek için kabu ğunu terk eden bir çekirdek 
gibi, ben de o bâki meyveleri vermek için bu bekâ-y ı dünyevînin kabu ğunu 
bırakmaya nefsimi kand ırdım. Nefsimle beraber ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè “O’nun 
bekâs ı bize yeter” dedim.
Hem şuur-u imanî ve intisab- ı ubûdiyet ile toprak perdesinin arkas ı 
ışıklanmas ını ve ağır tabaka-y ı türabiye dahi ölülerin üstünden kalkt ığını ve 
kabir kap ısıyla girilen yeralt ı dahi, adem-âlûd karanl ıklar olmad ığını ilmelya-
kîn ile bildim. Bütün kuvvetimle ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè dedim.
Hem gayet kat’î bir surette hissettim ve o şuur-u imanî ile hakkalyakîn 
bildim ki: F ıtrat ımda çok şiddetli olan a şk-ı bekâ; Bâki-i Zülkemâl’in bekâs ı-
na, varl ığına iki cihetle bakarken, enaniyetin perde çekmesiyle, mahbubunu 
kaç ırm ış, aynas ına peresti ş etmiş bir serseme dönmü ş gördüm. Ve o çok de-
rin ve kuvvetli a şk-ı bekâ; bizzat ve sebepsiz, f ıtraten sevilen ve peresti ş edi-
len kemâl-i mutlak bir isminin gölgesi vas ıtas ıyla mahiyetimde hükmedip, o 
aşk-ı bekây ı vermiş ve muhabbet için hiçbir illet ve hiçbir garaz ı ve zât ından 
başka hiçbir sebep iktiza etmeyen kemâl-i zât ı perestişe kâfi ve vâfi iken –sâ-
bıkan beyan etti ğimiz ve her birisine bir hayat ve bir bekâ de ğil, belki elden 
gelse binler hayat- ı dünyeviye ve bekâ feda edilmeye lây ık olan– mezkûr bâ-
ki meyveleri dahi ihsan etmekle, o f ıtrî aşkı şiddetlendirmi ş hissettim. Elimden 
gelseydi bütün zerrât- ı vücudumla ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè diyecektim ve o ni-
yetle dedim. Ve bekâs ını arayan ve bekâ-y ı ilâhîyi bulan o şuur-u imanî –ki 9
9
9DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    57
bir k ısım meyvelerine sâb ıkan “Hem… hem… hem…”ler ile i şaret ettim– ba-
na öyle bir zevk ve şevk verdi ki; bütün ruhumla, bütün kuvvetimle, en derin 
kalbimde nefsimle beraber ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè dedim.
İkinci Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye
Fıtrat ımdaki hadsiz aczimle beraber, ihtiyarl ık ve gurbet ve kimsesizlik ve 
tecridim içinde, ehl-i dünya desiseleriyle, casuslar ıyla bana hücum ettikleri 
hengâmda kalbimde dedim: “Elleri ba ğlı, zay ıf ve hasta birtek adama ordular 
taarruz ediyor. O bîçârenin –yani benim için– bir nokta-y ı istinad yok mu?” 
diye 1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè âyetine müracaat ettim. Bana bildirdi ki:
İntisab- ı imanî tezkeresiyle Kadîr-i Mutlak öyle bir sultana istinad edersin 
ki; zemin yüzünde her baharda dört yüz bin milletten mürekkep nebâtât ve hayvanat ordular ının bütün cihâzâtlar ını kemâl-i intizamla vermekle beraber, 
her sene e şcâr ve tuyûr denilen o iki muazzam ordusunun elbiselerini tazelen-
direrek yeni libaslar giydirir, urbalar ını ve formalar ını değiştirir.. ve tavu ğun 
ve kuşun fistanlar ını ve çarşaflar ını tazelendirdi ği gibi, dağın libas ını ve sahra-
nın yüz örtüsünü de ğiştirir.. ve ba şta insan olarak, hayvanât ın muazzam or-
dusunun bütün erzaklar ını, değil medenî insanlar ın son zamanda ke şfettikleri 
et ve şeker vesâir taamlar ın hülâsalar ı gibi, belki yüz derece o medenî hülâ-
salardan daha mükemmel ve bütün taamlar ın her nev’inden tohum ve çekir-
dek denilen rahmânî hülâsalara koyup ve o hülâsalar ı dahi, onlar ın pişirme-
lerine ve inbisatlar ına dair kaderî tarifeleri içine sar ıp muhafaza için küçücük 
sandukçalara koyup tevdî eder. O sandukçuklar ın îcad
ı “kâf-nun” fabrikas ın-
dan o kadar çabuk ve kolay ve çokluklad ır ki, Kur’ân der: “Bir emir ile yap ı-
lır.”2 Hem o umum hülâsalar, bir şehri doldurmad ığı ve birbirine benzedikle-
ri ve ayn ı madde olduklar ı hâlde, Rezzâk- ı Kerîm onlardan bir yaz mevsimin-
de pişirdiği gayet mütenevvî ve leziz taamlar, zeminin bütün şehirlerini bir ci-
hette doldurabilir.
İşte sen, intisab- ı imanî tezkeresiyle böyle bir nokta-y ı istinad bulabildi-
ğinden hadsiz bir kuvvete ve kudrete dayanabilirsin. Ben de âyetten bu der-
simi ald ıkça öyle bir kuvve-i mâneviyeyi buldum ki, de ğil şimdiki dü şmanla-
rıma, belki dünyaya meydan okutturabilir bir iktidar- ı imanî hissederek bütün
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).
2 Bkz.: Bakara sûresi, 2/117; Âl-i İmran sûresi, 3/47, 59; En’âm sûresi, 6/73; Nahl sûresi, 16/40; Meryem 
sûresi, 19/35; Yâsîn sûresi, 36/82; Mü’min sûresi, 40/68.58  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ruhum ile ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè dedim. Ve hadsiz fakr ım ve ihtiyac ım cihe-
tinde dahi bir nokta-y ı istimdat için yine o âyete müracaat ettim. Bana de-
di ki: “Sen memlûkiyet ve ubûdiyet intisab ıyla öyle bir Mâlik-i Kerîm’e men-
sup ve iâ şe defterinde mukayyetsin ki; her bahar ve yazda gayptan ve hiçten 
umulmad ığı yerden ve kuru bir topraktan kald ırır, indirir tarz ında yüz defa ze-
min sofras ını ayr ı ayr ı yemekleriyle tezyin eder, serer. Güya zaman ın senele-
ri ve her senenin günleri, birbiri arkas ından gelen ihsan meyvelerine ve rah-
met taamlar ına birer kap ve bir Rezzâk- ı Rahîm’in küllî ve cüz’î ihsânât mer-
tebelerine birer me şherdirler. İşte sen böyle bir Ganiyy-i Mutlak’ ın abdisin. 
Abdiyetine şuurun varsa, senin elîm fakr ın leziz bir i ştiha olur.” Ben de o der-
simi ald ım. Nefsimle beraber “Evet, evet, do ğrudur.” deyip mütevekkilâne 
ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè dedim.
Üçüncü Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye
Ben o gurbetler ve hastal ıklar ve mazlumiyetlerin tazyikiyle dünyadan 
alâkam ı kesilmiş bularak, ebedî bir dünyada ve bâki bir memlekette dâimî bir 
saadete namzet oldu ğumu iman telkin etti ği hengâmda “of, of” tan vazgeç-
tim, “oh, oh” dedim. Fakat bu gaye-i hayal ve hedef-i ruh ve netice-i f ıtrat ın 
tahakkuku, ancak ve ancak bütün mahlûkat ın bütün harekât ve sekenâtlar ı-
nı ve ahvâl ve âmâllerini, kavlen ve fiilen bilen ve kaydeden ve bu küçücük 
ve âciz-i mutlak olan insan ı1 kendine dost ve muhatap eden ve bütün mah-
lûkat üstünde bir makam veren bir Kadîr-i Mutlak’ ın hadsiz kudretiyle ve in-
sana nihâyetsiz inâyet ve ehemmiyet vermesiyle olabilir2, diye dü şünüp bu 
iki noktada; yani böyle bir kudretin faaliyeti.. ve zâhiren bu ehemmiyetsiz in-san ın hakikatli ehemmiyeti hakk ında iman ın inkişafını ve kalbin itmînan ı ve-
ren bir izah istedim. Yine o âyete müracaat ettim, dedi ki: “
3َאĭُ×ْùَè ’daki 4َאĬ ’ya 
dikkat edip, senin ile beraber lisân- ı hâl ve lisân- ı kâl ile kimler َאĭُ×ْùَè ’y ı söy-
lüyorlar, dinle!” emretti.
Birden bakt ım ki; hadsiz ku şlar ve kuşçuklar ve sinekler ve hesaps ız hay-
vanlar ve hayvanc ıklar ve nihâyetsiz nebatlar, ye şilcikler ve gayetsiz a ğaçlar 
1 Bkz.: Nisâ sûresi, 4/28; Fât ır sûresi, 35/15.
2 Bkz.: Bakara sûresi, 2/30, 257; Âl-i İmran sûresi, 3/68; A’râf sûresi, 7/196; Yûnus sûresi, 10/62; İsrâ 
sûresi, 17/70; Şûrâ sûresi, 42/9; Tîn sûresi, 95/4.
3 Bize yeter.
4 BizeDÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    59
ve ağaçç ıklar dahi, benim gibi lisân- ı hâl ile 1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè manas ını 
yâdediyorlar ve yâda getiriyorlar ki; bütün şerâit-i hayatiyelerini tekeffül eden 
öyle bir vekilleri var ki, birbirine benzeyen ve maddeleri bir olan yumurtalar ve birbirinin misli gibi katreler ve birbirinin ayn ı gibi habbeler ve birbirine mü-
şâbih çekirdeklerden ku şlar ın yüz bin çe şitlerini ve hayvanlar ın yüz bin tarz-
lar ını, nebâtât ın yüz bin nev’ini, a ğaçlar ın yüz bin s ınıfını yanl ışsız, noksans ız, 
iltibass ız, süslü, mizanl ı, intizaml ı, birbirinden ayr ı, fârikal ı bir surette gözümüz 
önünde, hususan her baharda gayet çabuk, gayet kolay, gayet geni ş bir da-
irede gayet çoklukla halkeder, yapar. Kudretinin azamet ve ha şmeti içinde, 
beraberlik ve benzeyi şlik ve birbiri içinde ve bir tarzda yap ılmalar ı vahdetini 
ve ehadiyetini bize gösterir.. ve böyle hadsiz mucizât ı ibraz eden bir fiil-i ru-
bûbiyete ve bir tasarruf-u hallâk ıyete müdahale ve i ştirak mümkün olmad ığı-
nı bildirir, diye bildim.
Sonra 
َאĭُ×ْùَè daki َאĬ da bulunan “ene” ye yani nefsime  bakt ım, gördüm 
ki:
Hayvanât içinde beni dahi men şeim olan bir katre sudan yaratan ya-
ratm ış, mucizâne yapm ış, kulağımı aç ıp gözümü takm ış; kafama öyle bir di-
mağ, sineme öyle bir kalb, a ğzıma öyle bir dil koymu ş ki; o dima ğ ve kalb ve 
dilde rahmetin umum hazinelerinde iddihar edilen bütün rahmânî hediyeleri, atiyyeleri tartacak, bilecek yüzer mizanc ıklar ı, ölçücükleri ve esmâ-y ı hüsnâ-
nın nihâyetsiz cilvelerinin definelerini açacak, anlayacak binler âletleri yarat-
mış, yapm ış, yazm ış; kokular ın, tatlar ın, renklerin adedince tarifeleri o âletle-
re yard ımc ı vermiş.
Hem kemâl-i intizam ile bu kadar hassas duygular ı ve hissiyatlar ı ve 
gayet muntazam bu mânevî latîfeleri ve bât ınî hasseleri bu cismimde dercet-
mekle beraber, gayet sanatl ı bu cihâzât ı ve cevârihi ve hayat- ı insaniyece ga-
yet lüzumlu ve mükemmel bu kadar âzâ ve âletleri bu vücudumda kemâl-i hikmetle yaratm ış. Tâ ki, nimetlerinin bütün nevilerini ve umum çe şitlerini 
bana tatt ırsın ve ihsas etsin ve hadsiz tecelliyât- ı esmâs ının ayr ı ayr ı
 zuhurla-
rını o duygular ve hissiyatla ve hassasiyetle bana bildirsin, zevk ettirsin ve bu 
ehemmiyetsiz görünen hakir ve fakir vücudumu –her müminin vücudu gibi– kâinata bir güzel takvim ve ruznâme.. ve âlem-i ekbere muhtasar bir nüsha-yı enver.. ve şu dünyaya bir misal-i musa ğğar.. ve masnûât ına bir mucize-i az-
har.. ve nimetlerinin her nev’ine tâlip bir mü şteri ve medar.. ve rubûbiyetinin 
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).9
960  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
kanunlar ına ve icraat tellerine santral gibi bir mazhar.. ve hikmet ve rahmet 
atiyyelerine ve çiçeklerine numûne bahçesi gibi bir liste, bir fihriste.. ve hitâ-
bât- ı sübhaniyesine anlay ışlı bir muhatap yaratm ış olmakla beraber; en bü-
yük bir nimet olan vücudu, bu vücudumda büyütmek ve ço ğaltmak için ha-
yat ı verdi. Ve o hayat ile o nimet-i vücudum âlem-i şehâdet kadar inbisat ede-
biliyor.
Hem insaniyeti verdi. O insaniyet ile o nimet-i vücud, mânevî ve mad-
dî âlemlerde inki şaf ederek insana mahsus duygularla o geni ş sofralardan is-
tifade yolunu açt ı.
Hem İslâmiyet’i bana ihsan etti. O İslâmiyet ile o nimet-i vücud, âlem-i 
gayb ve şehâdet kadar geni şlendi.
Hem iman- ı tahkikîyi in’am etti. O iman ile o nimet-i vücud, dünya ve 
âhireti içine ald ı.
Hem o imanda mârifet ve muhabbetini verdi. O mârifet ve muhabbet-
le o nimet-i vücud içinde daire-i mümkinâttan âlem-i vücûba ve daire-i es-mâ-y ı ilâhiyeye kadar hamd ü senâ ile istifade için ellerini uzatabilir bir mer-
tebe ihsan etti.
Hem hususî olarak bir ilm-i Kur’ânî ve hikmet-i imaniye verdi. Ve o ih-
san ı ile çok mahlûkat üstüne bir tefevvuk verdi…
1
Ve sâb ık noktalar gibi çok cihetlerle öyle bir câmiiyet vermi ş ki, ehadiyeti-
ne ve samediyetine tam bir ayna.. ve küllî ve kudsî rubûbiyetine geni ş ve kül-
lî bir ubûdiyet ile mukabele edebilen bir istidat vermi ş. Ve enbiyâlarla insan-
lara gönderdi ği bütün mukaddes kitaplar ın ve suhuflar ın ve fermanlar ın ic-
mâ ıyla ve bütün enbiyâ ve evliya ve asfiyan ın ittifak ıyla, bu bendeki bulunan 
emaneti ve hediyesi ve atiyyesi olan vücudumu ve hayat ımı ve nefsimi, âyet-i 
Kur’âniye’nin nass ı2 ile benden sat ın al ıyor. Tâ ki, elimde faydas ız zâyi olma-
sın ve iade etmek üzere muhafaza edip satmak pahas ına saadet-i ebediyeyi
ve cenneti verece ğini kat’î bir surette çok tekrar ile vaad ve ahdetti ğini ilmel-
yakîn ve tam iman ile anlad ım…
1 Bkz.: “Biz, hakikaten insano ğlunu şan ve şeref sahibi k ıldık. Onlar ı, (çeşitli nakil vas ıtalar ı ile) karada 
ve denizde ta şıdık; onlara güzel güzel r ızıklar verdik; yine onlar ı, yaratt ıklar ımızın birçoğundan cidden 
üstün k ıldık.” (İsrâ sûresi, 17/70)
2 Bkz.: “Allah, kar şılık olarak cenneti verip mü’minlerden canlar ını ve mallar ını sat ın alm ıştır. Onlar Allah 
yolunda mücadele ederler, öldürürler ve öldürülürler. Bu Allah’ ın Tevrat’ta da, İncîl’de de, Kur’ân’da 
da üstlendi ği gerçek bir vaattir. Verdi ği sözde Allah’tan daha sad ık kim olabilir? O hâlde yapt ığınız bu 
alışverişten dolay ı sevinin ey mü’minler! Müjdeler olsun size, i şte en büyük mutluluk, i şte en büyük 
başarı!” (Tevbe sûresi, 9/111)9
9
99
9DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    61
Ve böyle hadsiz hayvanât ve nebâtât ın yüz binler nev’ilerinin ve çe şitle-
rinin suretlerini “Fettâh” ismiyle mahdut ve müte şâbih katrelerden ve habbe-
lerden gayet kolay ve çabuk ve mükemmel açan.. ve insana –sâb ıkan beyan 
ettiğimiz gibi– hayret verici bu kadar ehemmiyet veren ve rubûbiyetin ehem-
miyetli işlerine medar yapan bir Zât- ı Zülcelâli ve’l-ikram olan Rabb’im var 
olduğunu ve gelecek bahar ın îcad ı gibi kolay ve kat’î ve muhakkak bir suret-
te haşri îcad ve cenneti ihsan ve saadet-i ebediyeyi halkedece ğini bu Âyet-i 
Hasbiye’den ders ald ım. Elimden gelseydi bilfiil ve gelmedi ği için binniyet, 
bittasavvur, bilhayal bütün mahlûkat dilleriyle ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè dedim ve 
ebede’l-âbidîn daima tekrar etmek istiyorum.
Dördüncü Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye
Bir vakit ihtiyarl ık, gurbet, hastal ık, mağlûbiyet gibi vücudumu sarsan âr ı-
zalar bir gaflet zaman ıma rast gelip – şiddetli alâkadar ve meftun oldu ğum vü-
cudum, belki mahlûkat ın vücudlar ı ademe gidiyor diye– elîm bir endi şe ve-
rirken yine Âyet-i Hasbiye’ye müracaat ettim. Dedi: “Manama dikkat et ve iman dürbünüyle bak!” Ben de bakt ım ve iman gözüyle gördüm ki:
Bu zerrecik vücudum hadsiz bir vücudun aynas ı ve nihâyetsiz bir inbisat 
ile hadsiz vücudlar ı kazanmas ına bir vesile ve kendinden daha k ıymettar bâ-
ki, müteaddit vücudlar ı meyve veren bir kelime-i hikmet hükmünde bulun-
duğunu.. ve mensubiyet cihetiyle bir an ya şamas ı ebedî bir vücud kadar k ıy-
mettar oldu ğunu ilmelyakîn ile bildim. Çünkü şuur-u iman ile bu vücudum 
Vâcibü’l-vücûd’un eseri ve sanat ı ve cilvesi oldu ğunu anlamakla, vah şi ev-
ham ın hadsiz karanl ıklar ından ve hadsiz mufârakat ve firaklar ın elemlerin-
den kurtulup mevcudâta, hususan zîhayatlara taalluk eden ef’âlde, esmâ-y ı 
ilâhiye adedince uhuvvet râb ıtalar ıyla münasebet peydâ etti ğim bütün sev-
diğim mevcudâta, muvakkat bir firak içinde dâimî bir visal var oldu ğunu bil-
dim. Mâlûmdur ki, karyeleri ve şehirleri ve memleketleri veya taburlar ı ve ku-
mandanlar ı ve üstadlar ı gibi râb ıtalar ı bir olan adamlar, sevimli bir uhuvvet 
ve dostâne bir arkada şl
ık hissederler. Ve bu gibi râb ıtalardan mahrum olanlar 
dâimî, elîm karanl ıklar içinde azap çekiyorlar. Hem bir a ğac ın meyveleri – şu-
urlar ı olsa– birbirinin karde şi ve birbirinin bedeli ve musâhibi ve nâz ırı olduk-
lar ını hissederler. E ğer ağaç olmazsa veya ondan kopar ılsa, her biri o meyve-
ler adedince firaklar ı hissedecek.62  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İşte iman ile ve imandaki intisap ile her mümin gibi, bu vücudum dahi 
hadsiz vücudlar ın firaks ız envâr ını kazan ır; kendisi gitse de, onlar arkada kal-
dığından kendisi kalm ış gibi memnun olur. Bununla beraber –Yirmi Dördüncü 
Mektup’ta tafsilen kat’î isbat edildi ği gibi– her zîhayat ın, hususan zîruhun vü-
cudu bir kelime gibidir. Söylenir ve yaz ılır, sonra kaybolur. Fakat kendi vücu-
duna bedel ikinci derecede vücudlar ı say ılan hem manas ı, hem hüviyet-i mi-
saliyesi ve sureti, hem neticeleri, hem mübarek ise sevab ı, hem hakikati gibi 
çok vücudlar ını bırak ır, sonra perde alt ına girdiği gibi.. aynen öyle de bu vü-
cudum ve her zîhayat ın vücudu, zâhirî vücuddan gitse –zîruh ise– hem ruhu-
nu, hem manas ını, hem hakikatini, hem misalini, hem mahiyet-i şahsiyesinin 
dünyevî neticelerini ve uhrevî semerelerini, hem hüviyet ve suretini, hâf ıza-
larda ve elvâh- ı mahfûzada ve sermedî manzaralar ın filim şeritlerinde ve ilm-i 
ezelînin me şherlerinde.. ve kendini temsil eden ve bekâ veren f ıtrî tesbihat ı-
nı defter-i âmâlinde.. ve esmâ-y ı ilâhiyenin cilvelerine ve mukteziyâtlar ına f ıt-
rî mukabelelerini ve vücudî aynadarl ıklar ını daire-i esmâda.. ve daha bunlar 
gibi zâhirî vücudundan daha k ıymettar müteaddit mânevî vücudlar ını kendi 
yerinde b ırak ır, sonra gider… İlmelyakîn suretinde bildim.
İşte iman ve imandaki şuur ve intisap ile bu mezkûr bâki, mânevî vücud-
lara sahip olunabilir. İman olmazsa, bütün o vücudlardan mahrum olmakla 
beraber, zâhirî vücudu dahi onun hakk ında ademe ve hiçli ğe gider gibi zâ-
yi olur.
Bir zaman bahar çiçeklerinin çabuk mahvolmalar ına çok yaz ığım geli-
yordu. Hatta o nâzeninlere ac ıyordum. Burada beyan edilen hakikat-i ima-
niye gösterdi ki o çiçekler, âlem-i manada çekirdeklerdir. Sâb ıkan beyan et-
tiğimiz ruhtan ba şka bütün o vücudlar ı meyve veren birer a ğaç, birer sümbül 
hükmünde nur-u vücud noktas ında kazançlar ı bire yüzdür. Zâhirî vücudlar ı 
mahvolmaz, saklan ır. Hem bâki olan hakikat-i nev’iyesinin tazelenen suretle-
ridir. Geçen baharda yaprak, çiçek, meyve gibi mevcudât ı, bu bahardakinin 
mislidirler. Fark yaln ız itibarîdir. O itibarî fark dahi, bu hikmet kelimelerine ve 
rahmet sözlerine ve kudret harflerine ayr ı ayr ı, müteaddit manalar ı verdirmek 
içindir, bildim. Yaz ıklar yerinde “mâ şallah, bârekâllah” dedim.
İşte iman ın şuuruyla ve iman râb ıtas ıyla, arz ve semâvât sanatkâr ına inti-
sap noktas ında gökleri y ıldızlarla, zemini çiçekler ve güzel mahlûklarla yapan, 
süslendiren1 ve böyle her bir sanatta yüzer mucize gösteren bir sanatkâr ın
1 Bkz.: Hicr sûresi, 15/16-21; Kehf sûresi, 18/7; Sâffât sûresi, 37/6; Fussilet sûresi, 41/12; Mülk sûresi, 
67/5.DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    63
eser-i sanat ı ve böyle hadsiz harikal ı bir ustan ın yap ılışı olmak, ne kadar anti-
ka ve k ıymettar ve şuuru varsa ne kadar iftihar eder ve şereflenir diye uzaktan 
hissettim. Hususan o nihâyetsiz mucizekâr usta, koca semâvât ve arz ın büyük 
kitab ını insan gibi küçük bir nüshada yazsa; belki insan ı, o kitaba müntehab 
ve mükemmel bir hülâsa yapsa; o insan ne kadar büyük bir şeref, bir kemâl, 
bir k ıymete medar ve iman ile mazhar ve şuur ve intisap ile o şerefe sahip ola-
cağını bu âyetten ders ald ığımdan, niyet ve tasavvur cihetinde bütün mevcu-
dât ın dilleriyle ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè dedim.
Beşinci Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye
Yine bir vakit hayat ım, çok ağır şerâit ile sars ıldı. Nazar- ı dikkatimi ömre 
ve hayata çevirdi, gördüm: Ömrüm ko şarak gidiyor; âhire yak ınlaşmış haya-
tım dahi tazyikat alt ında sönmeye yüz tutmu ş. Hâlbuki “Hayy” ismine dair ri-
salede izah edilen hayat ın mühim vazifeleri ve büyük meziyetleri ve k ıymettar 
faydalar ı, böyle çabuk sönmeye de ğil, belki pek uzun ya şamaya lây ıktır di-
ye müteellimâne dü şündüm. Yine üstad ım olan 1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè âyetine 
müracaat ettim. Dedi: “Sana hayat ı veren Zât- ı Hayy- ı Kayyûm’a göre haya-
ta bak!” Ben de bakt ım, gördüm ki:
Hayat ımın bana bakmas ı bir ise, Zât- ı Hayy ve Muhyî’ye bakmas ı yüz-
dür. Bana ait neticesi bir ise, Hâl ık’ıma ait bindir. O cihet uzun zaman, 
belki zaman istemez; bir an ya şamas ı yeter. Bu hakikat, Risale-i Nur’un ri-
salelerinde burhanlar ile izah edildi ğinden burada dört mesele içinde k ısa bir 
hülâsas ı beyan edilecek.
Birinci Mesele
Hayat ın mahiyeti ve hakikati Hayy- ı Kayyûm’a bakt ığı cihetle bakt ım, 
gördüm ki:
Mahiyet-i hayat ım esmâ-y ı ilâhiyenin definelerini açan anahtarlar ın 
mahzeni..
Ve nak ışlar ının bir küçük haritas ı..
Ve cilvelerinin bir fihristesi..
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).z
z
z64  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ve kâinat ın büyük hakikatlerine ince bir mikyas ve mizan..
•Ve Hayy- ı Kayyûm’un mânidar ve k ıymettar isimlerini bilen, bildiren, 
fehmedip tefhim eden yaz ılm ış bir kelime-i hikmettir, anlad ım.
•Ve hayat ın bu tarzdaki hakikati bin derece k ıymet kazan ıyor.. ve bir sa-
at devam ı bir ömür kadar ehemmiyet al ır. Zaman ı olmayan Zât- ı Ezeliye’ye 
münasebeti cihetinde uzun ve k ısal ığına bak ılmaz.
İkinci Mesele
Hayat ın hakikî hukukuna bakt ım, gördüm ki:
Hayat ım rabbânî bir mektuptur; karde şlerim olan zî şuur mahlûkata ken-
dini okutturur, Yaradan’ ı bildirir bir mütâlaagâht ır.
Hem Hâl ık’ımın kemâlât ını teşhir eden bir ilânnâmeliktir.
Hem hayat ı, yaratan ın hayat ile ihsan etti ği k ıymettar hediyeler ve ni şan-
lar ile bilerek süslenip her gün tekerrür eden resm-i kü şadda müminâne, şuur-
dârâne, şâkirâne, minnettarâne Padi şah- ı Bîmisal’in nazar ına arz etmektir.
Hem hadsiz zîhayatlar ın Hâl ık’lar ına vâs ıfâne tahiyyâtlar ını ve şâkirâne 
tesbihat hediyelerini anlamak, mü şâhede etmek ve şehâdetle ilân etmektir.
Hem lisân- ı hâl ve lisân- ı kâl ve lisân- ı ubûdiyet ile Hayy- ı Kayyûm’un 
mehâsin-i rubûbiyetini izhar etmektir…
İşte bunlar gibi hayat ın yüksek hukuklar ı, uzun zaman istemedi ği gibi; 
hayat ı bin derece îlâ eder ve dünyevî olan hukuk-u hayatiyeden yüz derece 
daha k ıymettard ır, diye ilmelyakîn ile bildim ve dedim: Sübhânallah! İman 
ne kadar k ıymettar ve hayattard ır ki, hangi şeye girse canland ırır ve bir şûlesi 
böyle fâni hayat ı, bâkiyâne hayatland ırır, üstündeki fenây ı siler.
Üçüncü Mesele
Hayat ımın, Hâl ık’ıma bakan f ıtrî vazifelerine ve mânevî faydalar ına bak-
tım, gördüm ki; hayat ım, hayat ın Hâl ık’ına üç cihetle aynadarl ık ediyor.
Birinci Vecih : Hayat ım, acz ve zaaf ıyla ve fakr ve ihtiyac ıyla Hâl ık-ı 
hayat ın kudret ve kuvvetine ve g ınâ ve rahmetine aynadarl ık eder. Evet, 
nas ıl ki açl ık derecesiyle yeme ğin lezzet dereceleri.. ve karanl ığın mertebeleriy-
le ışık mertebeleri.. ve so ğuğun mikyas ıyla hararetin mizan dereceleri bilinir;z
z
z
z
z
zDÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    65
öyle de hayat ımdaki hadsiz acz ve fakr ile beraber hadsiz ihtiyaçlar ımı iza-
le.. ve hadsiz dü şmanlar ımı defetmek noktas ında Hâl ık’ımın hadsiz kudret ve 
rahmetini bildim; suâl ve dua ve iltica ve tezellül ve ubûdiyet vazifesini anla-dım ve ald ım.
İkinci Vecih : 
Hayat ımdaki cüz’î ilim ve irade ve sem’ ve basar gibi 
manalar ıyla, Hâl ık’ımın küllî ve ihatal ı sıfatlar ına ve şuûnât ına aynadar-
lıktır. Evet, ben kendi hayat ımda ve şuurlu fiillerimde bilmek, i şitmek, gör-
mek, söylemek, istemek gibi çok manalar ıyla bildim ki; bu kâinat ın şahs ım-
dan büyüklü ğü derecesinde daha büyük bir mikyasta Hâl ık’ımın muhit ilmini, 
iradesini, sem’ ve basar ve kudret ve hayat gibi evsaf ını ve muhabbet ve ga-
zab ve şefkat gibi şuûnât ını anlad ım; iman ederek tasdik ettim ve itiraf ederek 
bir mârifet yolunu daha buldum.
Üçüncü Vecih : Hayat ımda nak ışlar ı ve cilveleri bulunan esmâ-y ı ilâ-
hiyeye aynadarl ıktır. Evet ben, kendi hayat ıma ve cismime bakt ıkça yüzer 
tarzda mucizâne eserler, nak ışlar, sanatlar görmekle beraber çok şefkatkârâ-
ne beslendi ğimi müşâhede etti ğimden, beni yaratan ve ya şatan Zât, ne kadar 
fevkalâde sehâvetli, merhametli, sanatkâr, lütufkâr, ne derece harika iktidar-lı, –tabirde hata olmas ın– maharetli, hü şyar, işgüzar oldu ğunu iman nuruyla 
bildim. Tesbih ve takdis.. ve hamd ve şükür.. ve tekbir ve tâzim.. ve tevhid ve 
tehlil gibi 
fıtrat vazifeleri  ve hilkat gayeleri  ve hayat neticeleri  ne olduğu-
nu bildim. Ve kâinatta en k ıymettar mahlûk, hayat  olduğunun sebebini.. ve 
her şey, hayata musahhar  olmas ının s ırrını.. ve hayata kar şı herkeste f ıtrî 
bir iştiyak  bulundu ğunun hikmetini.. ve hayat ın hayat ı, iman  olduğunu il-
melyakîn ile anlad ım.
Dördüncü Mesele
“Dünyadaki bu hayat ımın hakikî lezzeti ve saadeti nedir?” diye yine bu 
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè âyetine bakt ım, gördüm ki:
Bu hayat ımın en saf lezzeti ve en hâlis saadeti imandad ır. Yani, be-
ni yaratan ve ya şatan bir Rabb-i Rahîm’in mahlûku ve masnûu ve memlûkü 
ve terbiye-gerdesi ve nazar ı alt ında olmas ına.. ve O’na her vakit muhtaç bu-
lunmas ına.. ve O ise hem Rabb’im, hem İlah’ ım; hem bana kar şı gayet mer-
hametli ve şefkatli bulundu ğuna kat’î iman ım, öyle kâfi ve vâfi ve elemsiz ve 
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).66  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
dâimî bir lezzet ve saadettir ki, tarif edilmez. Ve 1َאنِĩĺِْŸا ِÙَĩْđِĬ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ’ ne 
kadar yerindedir diye âyetten fehmettim.
İşte hayat ın hakikatine ve hukukuna ve vazifelerine ve mânevî lezzetine 
ait olan bu dört mesele gösterdiler ki:
Hayat, Zât- ı Bâki-i Hayy- ı Kayyûm’a bakt ıkça ve iman dahi, hayata 
hayat ve ruh oldukça hem bekâ bulur, hem bâki meyveler verir. Hem öy-le yükseklenir ki, sermediyet cilvesini al ır; daha ömrün k ısa ve uzunlu ğu-
na bakmaz, diye bu âyetten dersimi ald ım ve niyet ve tasavvur ve hayalce 
bütün hayatlar ın ve zîhayatlar ın nâm ına 
ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè dedim.
Alt ınc ı Mertebe-i Nuriye-i Hasbiye
Mufârakat- ı umumiye hengâm ı olan harab- ı dünyadan haber veren âhir-
zaman hâdisât ı içinde mufârakat- ı hususiyemi ihtar eden ihtiyarl ık ve âhir öm-
rümde bir hassasiyet-i fevkalâde ile f ıtrat ımdaki cemâl-perestlik ve güzellik sev-
das ı ve kemâlâta meftuniyet hisleri inki şaf ettikleri bir zamanda dâimî ve tahri-
batç ı olan zeval ve fenâ ve mütemâdî ve tefrik edici olan mevt ve adem, deh-
şetli bir surette bu güzel dünyay ı ve bu güzel mahlûkat ı h ırpalad ığını, parça 
parça edip güzelliklerini bozdu ğunu fevkalâde bir şuur ve teessürle gördüm. 
Fıtrat ımdaki aşk-ı mecazî bu hâle kar şı şiddetli galeyan ve isyan etti ği zamanda 
bir medar- ı teselli bulmak için yine bu Âyet-i Hasbiye’ye müracaat ettim. Dedi: 
“Beni oku ve dikkatle manama bak!” Ben de Sûre-i Nur’daki âyet-i nûrun2 ra-
sathânesine girip iman ın dürbünüyle Âyet-i Hasbiye’nin en uzak tabakalar ına 
ve şuur-u imanî hurdebîni ile en ince esrar ına bakt ım, gördüm:
Nas ıl ki aynalar, şişeler, şeffaf şeyler, hatta kabarc ıklar, güne ş ziyas ının giz-
li ve çeşit çeşit cemâlini ve o ziyan ın elvan- ı seb’a denilen yedi renginin mü-
tenevvî güzelliklerini gösteriyorlar ve teceddüt ve taharrükleriyle ve ayr ı ay-
rı kabiliyetleriyle ve inkisaratlar ıyla o cemâli ve o güzellikleri tazelendiriyorlar 
ve inkisaratlar ıyla güneşin ve ziyas ının ve elvan- ı seb’as ının gizli güzelliklerini 
izhar ediyorlar. Aynen öyle de Şems-i Ezel ve Ebed olan Cemîl-i Zülcelâl’in 
cemâl-i kudsîsine ve nihâyetsiz güzel olan esmâ-y ı hüsnâs ının sermedî gü-
zelliklerine aynadarl ık edip cilvelerini tazelendirmek için bu güzel masnûlar, 
bu tatl ı mahlûklar ve bu cemâlli mevcudât, hiç durmayarak gelip gidiyorlar. 
1 İman nimetini bah şeden Allah ’a hamdolsun..
2 Nûr sûresi, 24/35.DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    67
Kendilerinde görünen güzellikler ve cemâller, kendilerinin mal ı olmad ığını; 
belki tezahür etmek isteyen sermedî ve mukaddes bir cemâlin ve dâimî tecel-lî eden ve görünmek isteyen mücerret ve münezzeh bir hüsnün i şaretleri ve 
alâmetleri ve lem’alar ı ve cilveleri oldu ğu, pek çok kuvvetli delilleriyle Risale-i 
Nur’da tafsilen izah edilmi ş. Burada o burhanlardan üç tanesine k ısaca işa-
ret edilecek.
Birinci Burhan
Nas ıl ki işlenmiş bir eserin güzelli ği, işlemesinin güzelli ğine.. ve i şlemek 
güzelliği, ustal ığın o sanattan gelen unvan ının güzelliğine.. ve ustadaki sanat-
kârl ık unvan ının güzelliği, o sanatkâr ın o sanata ait s ıfat ının güzelliğine.. ve 
sıfat ının güzelliği, kabiliyet ve istidad ının güzelliğine.. ve kabiliyetinin güzelli-
ği, zât ının ve hakikatinin güzelli ğine derece-i bedâhette gayet kat’î bir suret-
te delâlet etti ği gibi; aynen öyle de bu kâinat ın baştan başa bütün güzel mah-
lûklar ında ve yap ılışlar ı güzel umum masnûlar ındaki hüsün ve cemâl dahi, 
Sanatkâr- ı Zülcelâl’deki fiillerinin hüsün ve cemâline kat’î şehâdet.. ve ef’-
âlindeki hüsün ve cemâl ise, o fiillere bakan unvanlar ın, yani isimlerin hü-
sün ve cemâline şüphesiz delâlet.. ve isimlerin hüsün ve cemâli ise, isimlerin 
menşei olan kudsî s ıfatlar ın hüsün ve cemâline kat’î şehâdet.. ve s ıfatlar ın hü-
sün ve cemâli ise, s ıfatlar ın mebdei olan şuûnât- ı zâtiyenin hüsün ve cemâli-
ne kat’î şehâdet.. ve şuûnât- ı zâtiyenin hüsün ve cemâli ise, fâil ve müsemmâ 
ve mevsuf olan zât ının hüsün ve cemâline ve mahiyetinin kudsî kemâline ve 
hakikatinin mukaddes güzelli ğine bedâhet derecede kat’î bir surette şehâdet 
eder. Demek, Sâni-i Zülcemâl’in kendi Zât- ı Akdes’ine lây ık öyle hadsiz bir 
hüsün ve cemâli var ki, bir gölgesi bütün mevcudât ı baştan başa güzelleştir-
miş.. ve öyle münezzeh ve mukaddes bir güzelli ği var ki, bir cilvesi kâinat ı ser-
beser güzelle ştirmiş ve bütün daire-i mümkinât ı hüsün ve cemâl lem’alar ıyla 
tezyin edip ışıkland ırm ış.
Evet, işlenmiş bir eser, fiilsiz olmad ığı gibi; fiil dahi fâilsiz olamaz. Ve isim-
ler, müsemmâs ız olmas ı muhâl oldu ğu gibi; s ıfatlar dahi mevsufsuz mümkün 
değildir. Madem bir sanat ın ve eserin vücudu, bedâhetle o eseri i şleyenin fi-
iline delâlet.. ve o fiilin vücudu, fâilinin ve unvan ının ve eseri intâc eden s ı-
fat ın ve isminin vücudlar ına delâlet eder. Elbette bir eserin kemâli ve cemâli 
dahi fiilin kendine mahsus kemâl ve cemâline.. o da ismin kendine münasip, muvâf ık güzelliğine.. o dahi zât ın ve hakikatin –fakat zâta ve hakikate lây ık ve 
muvâf ık– kemâline ve cemâline ilmelyakîn ile ve bedâhetle delâlet eder.68  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Aynen öyle de bu eserler perdesi alt ındaki faaliyet-i dâime, fâilsiz olma-
sı muhâl oldu ğu gibi; bu masnûât üstünde cilveleri ve nak ışlar ı göz ile gö-
rünen isimler dahi müsemmâs ız hiçbir cihetle mümkün olmad ığı ve müşâ-
hede derecesinde hissedilen kudret, irade gibi s ıfatlar dahi mevsufsuz olma-
sı muhâl oldu ğundan, şu kâinatta bütün eserler, mahlûklar, masnûlar had-
siz vücudlar ıyla Hâl ık ve Sâni’ ve Fâil’lerinin vücûd-u ef’âline ve esmâs ının 
vücuduna ve evsaf ının vücuduna ve şuûnât- ı zâtiyesinin vücuduna ve Zât- ı 
Akdes’inin vücûb-u vücûduna kat’î bir surette delâlet ettikleri gibi, o masnû-âtın umumunda görünen muhtelif kemâlât ve ayr ı ayr ı cemâller ve çe şit çeşit 
güzellikler, Sâni-i Zülcelâl’de olan fiillerin ve isimlerin ve s ıfatlar ın ve şe’nle-
rin ve zât ının kendilerine mahsus münasip ve lây ık ve vâcibiyetine ve kudsi-
yetine muvâf ık olarak hadsiz kemâlâtlar ına ve nihâyetsiz cemâllerine ve ayr ı 
ayr ı ve umum kâinat ın fevkinde güzelliklerine gayet sarih şehâdet ve gayet 
kat’î delâlet ederler.
İkinci Burhan’ ın Beş Noktas ı Var
Birinci Nokta : Meşreplerinde, mesleklerinde birbirinden ayr ı ve uzak 
olan bütün ehl-i hakikat in reisleri, zevk ve ke şfe istinad ederek icmâ ile itti-
fak ile iman edip hükmediyorlar ki; bütün mevcudâttaki hüsün ve cemâl, bir Zât- ı Vâcibü’l-vücûd’da bulunan mukaddes hüsün ve cemâlin gölgesi ve le-
meât ı ve perdelerin arkas ında cilvesidir.
İkinci Nokta : Bütün güzel mahlûklar, kafile kafile arkas ında durmayarak 
gelip gidiyorlar, fenâya girip kayboluyorlar. Fakat o aynalar üstünde kendini gösteren ve cilvelenen yüksek ve tebeddül etmez bir güzellik, tecellisinde de-vam ettiğinden kat’î bir surette gösterir ki, o güzellikler o güzellerin mal ı ve o 
aynalar ın cemâli de ğildir. Belki güne şin cemâl-i şuâât ı, cereyan eden suyun 
üzerindeki kabarc ıklarda göründü ğü gibi sermedî bir cemâlin ışıklar ıdırlar.
Üçüncü Nokta : Nurun gelmesi elbette nurâniden.. ve vücud vermesi her 
hâlde mevcuddan.. ve ihsan ise g ınâdan.. ve sehâvet ise servetten.. ve tâlim, 
ilimden gelmesi bedihî oldu ğu gibi, hüsün vermek dahi hasenden.. ve gü-
zelleştirmek, güzelden.. ve cemâl vermek, cemilden olabilir; ba şka olamaz. 
İşte bu hakikate binâen iman ederiz ki; bu kâinattaki görünen bütün güzellik-
ler, öyle bir güzelden geliyor ki; bu mütemâdiyen de ğişen ve tazelenen kâi-
nat, bütün mevcudât ıyla aynadarl ık dilleriyle o güzelin cemâlini tavsif ve ta-
rif eder.DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    69
Dördüncü Nokta : Nas ıl ki ceset, ruha dayan ır; ayakta durur, hayatlan ır.. 
ve laf ız, manaya bakar; ona göre nurlan ır.. ve suret, hakikate istinad eder; 
ondan k ıymet al ır. Aynen öyle de bu maddî ve cismânî olan âlem-i şehâdet 
dahi bir cesettir, bir laf ızd ır, bir surettir; âlem-i gayb ın perdesi arkas ındaki es-
mâ-y ı ilâhiyeye dayan ır, hayatlan ır, istinad eder, can al ır, ona bakar, güzelle-
şir. Bütün maddî güzellikler, kendi hakikatlerinin ve manalar ının mânevî gü-
zelliklerinden ileri geliyor. Ve hakikatleri ise esmâ-y ı ilâhiyeden feyz al ırlar ve 
onlar ın bir nevi gölgeleridir. Ve bu hakikat, Risale-i Nur’da kat’î isbat edilmi ş-
tir. Demek bu kâinatta bulunan bütün güzelliklerin envâ ı ve çeşitleri, âlem-i 
gayb arkas ında tecellî eden ve kusurdan mukaddes, maddeden mücerret bir 
cemâlin esmâ vas ıtas ıyla cilveleri ve i şaretleri ve emârâtlar ıdır. Fakat nas ıl ki 
Vâcibü’l-vücûd’un Zât- ı Akdes’i, ba şkalara hiçbir cihette benzemez ve s ıfatla-
rı mümkinât ın s ıfatlar ından hadsiz derece yüksektir. Öyle de onun kudsî ce-
mâli, mümkinât ın ve mahlûkat ın hüsünlerine benzemez, hadsiz derecede da-
ha âlîdir.
Evet koca cennet, bütün hüsn ü cemâliyle bir cilvesi bulunan.. ve bir saat 
müşâhedesi, ehl-i cennete cenneti unutturan bir cemâl-i sermedî1, elbette ni-
hâyeti ve şebîhi ve nazîri ve misli olamaz. Mâlûmdur ki her şeyin hüsnü, ken-
dine göredir; hem binler tarzda bulunur –ve nevîlerin ihtilâf ı gibi– güzellikle-
ri de ayr ı ayr ıdır. Meselâ göz ile hissedilen bir güzellik, kulak ile hissedilen bir 
hüsün bir olmamas ı.. ve ak ıl ile fehmedilen bir hüsn-ü aklî, a ğız ile zevk edilen 
bir hüsn-ü taam bir olmad ığı gibi.. kalb, ruh ve sâir zâhirî ve bât ınî duygular ın 
istihsan ettikleri ve güzel hissettikleri güzellikler, onlar ın ihtilâf ı gibi muhteliftir. 
Meselâ iman ın güzelliği ve hakikatin güzelli ği ve nurun hüsnü ve çiçe ğin hüs-
nü ve ruhun cemâli ve suretin cemâli ve şefkatin güzelli ği ve adaletin güzel-
liği ve merhametin hüsnü ve hikmetin hüsnü ayr ı ayr ı olduklar ı gibi, Cemîl-i 
Zülcelâl’in nihâyet derecede güzel olan esmâ-y ı hüsnâs ının güzellikleri dahi 
ayr ı ayr ı olduğundan, mevcudâtta bulunan hüsünler ayr ı ayr ı düşmüş.
Eğer Cemîl-i Zülcelâl’in esmâs ındaki hüsünlerin mevcudât aynalar ında 
bir cilvesini mü şâhede etmek istersen, zeminin yüzünü bir küçük bahçe gibi 
temâşâ edecek bir geni ş, hayalî göz ile bak ve hem bil ki; rahmâniyet, rahî-
miyet, hakîmiyet, âdiliyet gibi tabirler, Cenâb- ı Hakk’ ın hem isim, hem 
fiil, hem s ıfat, hem şe’nlerine i şaret ederler.
1 Bkz.: Müslim, îmân  297; Tirmizî, cennet  16; İbni Mâce mukaddime  13; Ahmed İbni Hanbel, el-
Müsned  4/332-333.70  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İşte başta insan olarak bütün hayvanât ın muntazaman, bir perde-i gayp-
tan gelen erzaklar ına bak, rahmâniyet-i ilâhiyenin cemâlini  gör.
Hem bütün yavrular ın mucizâne iâ şelerine ve ba şlar ı üstünde ve anne-
lerinin sinelerinde as ılm ış tatl ı, safi, âb- ı kevser gibi iki tulumbac ık süte temâ-
şâ eyle, rahîmiyet-i rabbâniyenin cazibedar cemâlini  gör.
Hem bütün kâinat ı envâ ıyla beraber bir kitab- ı kebîr-i hikmet.. ve öy-
le bir kitap ki; her harfi yüz kelime, her kelimesi yüzer sat ır, her sat ırı bin bâb, 
her bâb ı binler küçük kitap hükmüne getiren hakîmiyet-i ilâhiyenin cemâl-i 
bîmisaline  bak, gör.
Hem kâinat ı bütün mevcudât ıyla mizan ı alt ına alan.. ve bütün ecrâm- ı 
ulviye ve süfliyenin muvâzenelerini idâme ettiren.. ve güzelli ğin en mühim bir 
esas ı olan tenâsübü veren.. ve her şeye en güzel vaziyeti verdiren.. ve her zî-
hayata hakk- ı hayat ı verip ihkak- ı hak eden.. ve mütecâvizleri durduran ve 
cezaland ıran bir âdiliyetin ha şmetli güzelli ğine bak, gör.
Hem insan ın geçmiş tarihçe-i hayat ını, buğday tanesi küçüklü ğündeki 
kuvve-i hâf ızas ında ve her nebat ve a ğac ın gelecek tarihçe-i hayat- ı sâniyesi-
ni çekirde ğinde yazmas ına.. ve her zîhayat ın muhafazas ına lüzumu bulunan 
âlât ve cihâzâta, meselâ ar ının kanatç ıklar ına ve zehirli i ğnesine ve dikenli çi-
çeklerin süngücüklerine ve çekirdeklerin sert kabuklar ına bak ve hafîziyet ve 
hâfiziyet-i rabbâniyenin letâfetli cemâlini  gör.
Hem zemin sofras ında Kerîm-i Mutlak olan Rahmân- ı Rahîm’in misafir-
lerine, rahmet taraf ından ihzâr edilen hadsiz taamlar ın ayr ı ayr ı ve güzel ko-
kular ına.. ve muhtelif, süslü renklerine.. ve mütenevvî, ho ş tatlar ına.. ve her 
zîhayat ın zevk ve safas ına yard ım eden cihazlara bak, ikram ve kerîmiyet-i 
rabbâniyenin gayet şirin cemâlini  ve gayet tatl ı güzelliğini gör.
Hem Fettâh ve Musavvir isimlerinin tecellileriyle ba şta insan olarak bü-
tün hayvanât ın, su katrelerinden aç ılan pek çok mânidar suretlerine.. ve ba-
har çiçeklerinin habbe ve zerreciklerinden açt ırılan çok cazibedar sîmalar ına 
bak, fettâhiyet ve musavviriyet-i ilâhiyenin mucizâtl ı cemâlini gör.
İşte bu mezkûr misallere k ıyasen esmâ-y ı hüsnân ın her birisinin kendine 
mahsus öyle kudsî bir cemâli var ki; birtek cilvesi, koca bir âlemi ve hadsiz bir nev’i güzelle ştiriyor. Birtek çiçekte bir ismin cilve-i cemâlini gördü ğün gi-
bi, bahar dahi bir çiçektir ve cennet dahi görülmedik bir çiçektir. Bahar ın ta-
mam ına bakabilirsen ve cenneti iman gözüyle görebilirsen bak, gör; cemâl-i z
z
z
z
z
z
zDÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    71
sermedînin derece-i ha şmetini anla! O güzelli ğe karşı iman güzelli ğiyle ve 
ubûdiyet cemâli  ile mukabele etsen, çok güzel bir mahlûk olursun. E ğer da-
lâletin hadsiz çirkinli ğiyle ve isyan ın menfur kubhuyla mukabele edip kar şı-
lasan, en çirkin bir mahlûk olmakla beraber, bütün güzel mevcudât ın mânen 
menfurlar ı olursun.
Beşinci Nokta : Nas ıl ki yüzer hüner ve sanat ve kemâl ve cemâlleri bu-
lunan bir zât; her bir hüner, kendini te şhir etmek.. ve her bir güzel sanat, ken-
dini takdir ettirmek.. ve her bir kemâl, kendini izhar etmek.. ve her bir cemâl, kendini göstermek istemesi kaidesince o zât dahi bütün hünerlerini ve sanat-lar ını ve kemâlât ını ve gizli güzelliklerini tarif edecek, te şhir edecek, göstere-
cek olan bir harika saray ı yapm ış. Her kim o mucizeli saray ı temâşâ etse, bir-
den ustas ının ve sahibinin hünerlerine ve mehâsinine ve kemâlât ına intikal 
eder ve gözüyle görür gibi inan ır, tasdik eder ve der ki: “Her cihetle güzel ve 
hünerli olmayan bir zât, böyle her cihetle güzel bir eserin masdar ı, mûcidi ve 
taklitsiz muhterîi olamaz. Belki onun mânevî hüsünleri ve kemâlleri bu saray ile tecessüm etmi ş gibidir.” hükmeder.
Aynen öyle de bu kâinat denilen me şher-i acâib ve saray- ı muhteşemin 
hüsünlerini gören ve akl ı çürük ve kalbi bozuk olmayan elbette intikal edecek 
ki; bu saray bir aynad ır, başkas ının cemâlini ve kemâlini göstermek için böyle 
süslenmiş. Evet, madem bu saray- ı âlemin ba şka emsâli yok ki güzellikleri on-
dan iktibas edip taklit edilsin. Elbette ve her hâlde bunun ustas ı kendi zât ında 
ve esmâs ında kendine lây ık güzellikleri var ki, kâinat ondan iktibas ediyor ve 
ona göre yap ı
lm ış ve onlar ı ifade etmek için bir kitap gibi yaz ılm ış.
Üçüncü Burhan’ ın Üç Nüktesi Var
Birinci Nükte : Otuz İkinci Söz’ün Üçüncü Mevk ıfı’nda gayet güzel bir taf-
sil ve kuvvetli hüccetlerle beyan edilen bir hakikattir. Tafsilini ona havale ede-rek burada k ısa bir işaretle ona bakaca ğız. Şöyle ki; bu masnûâta, hususan 
hayvanât ve nebâtâta bak ıyoruz, görüyoruz ki:
Kasd ve iradeyi gösteren ve ilim ve hikmeti bildiren dâimî bir tezyin, bir 
süslemek ve tesadüfe hamli imkâns ız bir tanzim, bir güzelle ştirmek hükmedi-
yor.
Hem kendi sanat ını beğendirmek ve nazar- ı dikkati celbetmek ve masnû-
unu ve seyircilerini memnun etmek için her şeyde öyle bir nazik sanat ve in-
ce hikmet ve âlî zînet ve şefkatli bir tertip ve tatl ı vaziyet görünüyor. Bedâhet 72  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
derecesinde anla şılır ki, kendini zî şuurlara bildirmek ve tan ıttırmak isteyen per-
de-i gayb arkas ında öyle bir sanatkâr var ki, her bir sanat ıyla çok hünerlerini 
ve kemâlât ını teşhir ile kendini sevdirmek ve medh ü senâs ını ettirmek ister.
Hem zîşuur mahlûklar ı minnettar ve mesrur ve kendine dost etmek için 
tesadüfe havalesi imkân haricinde ve umulmad ığı yerden leziz nimetlerin her 
çeşidini onlara ihsan ediyor.
Hem derin bir şefkati ve yüksek bir merhameti ihsas eden mânevî ve ke-
rîmâne bir muamele, bir muârefe.. ve lisân- ı hâl ile ve dostâne bir mükâle-
me.. ve dualar ına rahîmâne bir mukabele görünüyor. Demek bu güne ş gi-
bi zâhir olan tan ıttırmak ve sevdirmek keyfiyeti arkas ında müşâhede edilen 
lezzetlendirmek ve nimetlendirmek ikram ı ise, gayet esasl ı bir irade-i şefkat 
ve gayet kuvvetli bir arzu-yu merhametten ileri geliyor. Ve böyle kuvvetli bir irade-i şefkat ve rahmet ise, hiçbir cihette ihtiyac ı olmayan bir Müsta ğni-yi 
Mutlak’ta bulunmas ı, elbette ve her hâlde kendini aynalarda görmek ve gös-
termek isteyen.. ve tezahür etmek, mahiyetinin muktezas ı ve tebârüz etmek, 
hakikatinin şe’ni bulunan.. nihâyet kemâlde bir cemâl-i bîmisal ve ezelî bir 
hüsn-ü lâyezâlî ve sermedî bir güzellik vard ır ki; o cemâl, kendini muhtelif ay-
nalarda görmek ve göstermek için merhamet ve şefkat suretine girmi ş.. sonra 
zîşuur aynalar ında in’am ve ihsan vaziyetini alm ış.. sonra tahabbüb ve taar-
rüf –yani kendini tan
ıttırmak ve bildirmek– keyfiyetini takm ış.. sonra masnû-
âtı zînetlendirmek, güzelle ştirmek ışığını vermiş.
İkinci Nükte : Nev-i insanda, hususan yüksek tabakas ında, meslekleri ay-
rı ayr ı hadsiz zâtlarda, gayet esasl ı bir surette bulunan şedit bir aşk-ı lâhutî ve 
kuvvetli bir muhabbet-i rabbâniye, bilbedâhe misilsiz bir cemâle i şaret, bel-
ki şehâdet eder. Evet böyle bir a şk, öyle bir cemâle bakar, iktiza eder.. ve öy-
le bir muhabbet, böyle bir hüsün ister. Belki bütün mevcudâtta lisân- ı hâl ve 
lisân- ı kâl ile edilen umum hamd ve senâlar, o ezelî hüsne bak ıyor, gidiyor. 
Belki Şems-i Tebrizî gibi bir k ısım âşıklar ın nazar ında bütün kâinatta bulunan 
umum incizaplar, cezbeler, cazibeler, cazibedar hakikatler, ezelî ve ebedî bir hakikat-i cazibedara i şaretlerdir. Ve ecrâm ı ve mevcudât ı, mevlevî-misal per-
vane gibi raks ve semâa kald ıran cezbedârâne harekât ve deveran, o haki-
kat-i cazibedar ın cemâl-i kudsîsinin hükümdârâne tezahürat ı karşısında âşıkâ-
ne ve vazifedârâne bir mukabeledir.
Üçüncü Nükte : Bütün ehl-i tahkikin icmâ ıyla vücud, hayr- ı mahzd ı
r, nur-
dur; adem şerr-i mahzd ır, zulmettir. Bütün hay ırlar, iyilikler, güzellikler, lezzetler
–tahlil neticesinde– vücuddan ne şet ettiklerini.. ve bütün fenâl ıklar, şerler, DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    73
musibetler, elemler, hatta mâsiyetler, ademe râcî oldu ğunu ehl-i ak ıl ve ehl-i 
kalbin büyükleri ittifak etmi şler.
Eğer desen : Madem bütün güzelliklerin menba ı vücuddur, vücudda kü-
für ve enaniyet-i nefsiye dahi var?
Elcevap Elcevap : Küfür ise hakâik-i imaniyeyi inkâr ve nefiy oldu ğundan adem-
dir. Enaniyetin vücudu ise haks ız temellük ve aynadarl ığını bilmemek ve mev-
humu, muhakkak bilmekten ileri geldi ğinden, vücud rengini ve suretini alm ış 
bir ademdir. Madem bütün güzelliklerin menba ı vücuddur ve bütün çirkin-
liklerin madeni ademdir; elbette vücudun en kuvvetlisi ve en yükse ği ve en 
parlağı ve ademden en uza ğı, vâcib bir vücud ve ezelî ve ebedî bir varl ık, en 
kuvvetli ve en yüksek ve en parlak ve kusurdan en uzak bir cemâl ister; bel-ki öyle bir cemâli ifade eder, belki öyle bir cemâl olur. Güne şe ihatal ı bir zi-
yan ın lüzumu gibi Vâcibü’l-vücûd dahi sermedî bir cemâl istilzam eder, onun 
ile ışık verir.
1َאنِĩĺِْŸا ِÙَĩْđِĬ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
2َאĬْÉَĉْìأَ أَوْ אƯĭĻِùَĬ إِنْ אƯĬْñِìٰاËُÜ َź َאĭَّÖرَ
3ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
İhtar: Âyet-i Hasbiye-i Nuriye’nin merâtibinden dokuz mertebesi yaz ıla-
cakt ı, fakat baz ı esbaba binâen şimdilik üç mertebe tehir edildi.
Tenbih : Risale-i Nur, Kur’ân’ ın ve Kur’ân’dan ç ıkan burhanî bir tefsir 
olduğundan Kur’ân’ ın nükteli, hikmetli, lüzumlu usand ırmayan tekrarât ı gi-
bi onun da lüzumlu, hikmetli, belki zarurî ve maslahatl ı tekrarât ı vard ır. Hem 
Risale-i Nur, zevk ve şevk ile dillerde usand ırmayan, daima tekrar edilen ke-
lime-i tevhidin delilleri olmas ından zarurî tekrarât ı kusur de ğil; usand ırmaz ve 
usand ırmamal ı!..
1 İman nimetini bah şeden Allah ’a hamdolsun..
2 “Ey Rabbimiz! Unutur veya hataya dü şer de bir kusur i şlersek bizi onunla hesaba çekme!” (Bakara 
sûresi, 2/286)
3 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )74  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ُ÷ِĨَאíْĤا َאبُ×ْĤاَُ÷ِĨَאíْĤا َאبُ×ْĤاَ
:ٍÛُכَĬ ُ÷ْĩَì َĳُİوَ ﴾1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè﴿ ِÕِÜَاóَĨ ĹِĘ
ĵٰĤُْوŶا ُÙَÝُّכْĭĤاَĵٰĤُْوŶا ُÙَÝُّכْĭĤاَ
 ُّٰųا َאĭُ×ْùَè﴿: ِّĹِĬَאùْĬِْŸا ِóْĝَęْĤا ِħَĝَøوَ ِيِّóَýَ×ْĤا ِõْåَđْĤا َضِóَĩِĤ َّبٌóَåُĨ دَوَاءٌ َمُŻْכَĤا َاñٰıَĘ
:إِذْ ُ﴾ģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ
 َאءِĝَ×ِÖ بِĳُ×ْéَĩْĤا دِĳُäُĳْĤا َوَامِïِĤ دَاتِĳُäْĳَĩْĤا َوَالِõِÖ ْسَÉَÖ َŻَĘ ،ĹِĜَא×ْĤا دُĳُäْĳَĩْĤا ُïِäĳُĩْĤا َĳُİ
.دِĳُäُĳْĤا ِÕِäَاĳْĤا ِهِïِäĳُĨ
 ĹِĘ ِÙَّ×َéَĩْĤا َارِïَĨ َאءِĝَ×ِĤ عِĳُĭْāَĩْĤا زَوَالِ ĵٰĥَĐ ْنَõُè َŻَĘ ،ĹِĜَא×ْĤا ُóِĈَאęْĤا ُďِĬَّאāĤا َĳُİوَ
.۪įِđِĬَאĀ
.َאبٍİوَذَ زَوَالٍ ĹِĘ ِّدِïَåَÝُĩْĤا ْכِĥُĩْĤا زَوَالِ ĵٰĥَĐ َėُّøَÉَÜ َŻَĘ ،ĹِĜَא×ْĤا ِכُĤَאĩْĤا ِכُĥَĩْĤا َĳُİوَ
 َةِóدَائِ ĹِĘ َאıَאئِĝَ×ِĤ َאĻْĬُّïĤا َīِĨ َאتِÖĳُ×ْéَĩْĤا ِÙَÖĳُ×ْĻَĔ ĵٰĥَĐ َóُّùَéَÜ َŻَĘ ،ĹِĜَא×ْĤا ُħِĤَאđْĤا ُïِİَّאýĤا َĳُİوَ
.ِه۪óَčَĬ ĹِĘوَ َאİِïِİَאü ِħْĥِĐ
 َאıِĭِøَאéَĨ ِÍَýْĭَĨ َوَامِïِĤ َאتِĭَùْéَÝْùُĩْĤا زَوَالِ ĵٰĥَĐ َرَïכَ َŻَĘ ،ĹِĜَא×ْĤا ُóِĈَאęْĤا ُÕِèَّאāĤا َĳُİوَ
.َאİِóِĈَאĘ َאءِĩْøأَ ĹِĘ
.ْħُıُáَđْ×َĺوَ ْħُıُàِóَĺ ْīَĨ َאءِĝَ×ِĤ َאبِ×ْèَْŶا َاقِóِĘ ĵٰĥَĐ َėُّıَĥَÜ َŻَĘ ،ĹِĜَא×ْĤا ُßِĐَא×ْĤا َارِثُĳْĤا َĳُİوَ
 َאءِĩْøَْŷِĤ َאĺَاóَĨ َĹِİ ĹِÝَّĤا َتِŻĻِĩَåْĤا زَوَالِ ĵٰĥَĐ ُّنَõَéَÜ َŻَĘ ،ĹِĜَא×ْĤا ُģĻِĥَåْĤا ُģĻِĩَåْĤا َĳُİوَ
.َאĺَاóَĩْĤا زَوَالِ َïْđَÖ َאıِĤَאĩَåِÖ َאءِĩْøَْŶا َאءِĝَ×ِĤ َتِŻĻِĩَåْĤا
 بِĳُ×ْéَĩْĤا َאءِĝَ×ِĤ ِÙَّĺَאزِåَĩْĤا َאتِÖĳُ×ْéَĩْĤا زَوَالِ ْīِĨ َħُّĤَÉَÜ َŻَĘ ،ĹِĜَא×ْĤا بُĳُ×ْéَĩْĤا دُĳُ×ْđَĩْĤا َĳُİوَ
.ِّĹِĝĻِĝَéْĤا
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    75
 زَوَالِ ْīِĨ َÙَّĻِّĩَİأَ َźوَ َÙَّĻِøُËْĻَĨ َźوَ َّħَĔ َŻَĘ ،ĹِĜَא×ْĤا َّؤُوفُóĤا َدُودُĳْĤا ُħĻِèَّóĤا ُīٰĩْèَّóĤا َĳُİوَ
.ْءٍĹَü َّģכُ ُįُÝَĝْęَüوَ ُįُÝَĩْèرَ ْÛَđِøوَ ْīَĨ َאءِĝَ×ِĤ َīĺِóِİَّאčĤا َīĻِĝِęْýُĩْĤا َīĻِĩِđْĭُĩْĤا
 َאتِĝِęْýُĩْĤا َאتِęĻِĉَّĥĤا َوَالِõِÖ َةَóْ×ِĐ َźوَ َÙَĜْóُè َŻَĘ ،ĹِĜَא×ْĤا فُĳُĉَđْĤا ُėĻِĉَّĥĤا ُģĻِĩَåْĤا َĳُİوَ
.۪įِÜَאĻِّĥَåَÜ ْīِĨ ٍïِèوَا ٍّģَåَÜ َאمَĝَĨ ُّģْכُĤا مُĳُĝَĺ َźوَ َאıِّĥכُ َאمَĝَĨ مُĳُĝَĺ ْīَĨ َאءِĝَ×ِĤ
 َīِĨ ٍïَèأَ ِّģכُ َאتِÖĳُ×ْéَĨ َاعِĳْĬأَ ْīِĨ وَزَالَ َĹِĭَĘ َאĨ ِّģכُ َאمَĝَĨ مُĳُĝَĺ َאفِĀَْوْŶا ِهِñٰıِÖ َאؤُهُĝَ×َĘ
.َאĻْĬُّïĤا
 َאıِđِĬَאĀوَ َאıِכِĤَאĨ َאءُĝَÖ َאıĻِĘ َאĨوَ َאĻْĬُّïĤا َאءِĝَÖ ْīِĨ Ĺِ×ْùَè ْħَđَĬ ُ﴾،ģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè﴿
.َאİِóِĈَאĘوَ
ُÙَĻِĬَّאáĤا ُÙَÝُّכْĭĤاَُÙَĻِĬَّאáĤا ُÙَÝُّכْĭĤاَ
 ِيَóِĈَאĘوَ ،ĹِĜَא×ْĤا ِيَïِäĳُĨوَ ،ĹِĜَא×ْĤا َĹِĝِĤَאìوَ ،ĹِĜَא×ْĤا َĹِıٰĤإِ َĳُİ َّٰųا أَنَّ َאءِĝَ×ْĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè
 َźوَ ْسَÉَÖ َŻَĘ .ĹِĜَא×ْĤا َĹِáِĐَאÖوَ ،ĹِĜَא×ْĤا دِيَĳُ×ْđَĨوَ ،ĹِĜَא×ْĤا ِيَïِİَאüوَ ،ĹِĜَא×ْĤا َĹِכِĤَאĨوَ ،ĹِĜَא×ْĤا
 ĹِĘ َאĨوَ. ۪įَאئِĩْøَÉِÖ َאدِه۪åĺوَإِ ِيïِäĳُĨ َאءِĝَ×ِĤ دِيĳُäوُ زَوَالِ ĵٰĥَĐ َóُّùَéَÜ َźوَ َėُّøَÉَÜ َźوَ ْنَõُè
 َאİَאؤُĭَĘوَ ِÙَęِّāĤا ْכَĥِÜ َوَالُõَĘ ِ؛ÙَĻِĜَא×ْĤا ِįَאئِĩْøأَ ْīِĨ ٍħْøا َאعِđُü ْīِĨ َĹِİوَ َّźإِ ٍÙَęِĀ ْīِĨ Ĺِāْíَü
.َאıِĝِĤَאíِĤ دَةٌĳُıْýَĨوَ ٌÙَĻِĜَאÖوَ ِħْĥِđْĤا َةِóدَائِ ĹِĘ دَةٌĳُäْĳَĨ َאıَّĬَِŶ َא،ıَĤ ًאĨَاïْĐإِ َ÷ْĻَĤ
 ُģِّáَĩَÝُĩْĤا ĹِĜَא×ْĤا َĹِıٰĤإِ ُįَّĬَÉِÖ ĹِĬَאĩĺوَإِ رِيĳُđُüوَ ĹِĬَאĐوَإِذْ ĹِĩْĥِĐ ۪įِÜَّñَĤوَ َאءِĝَ×ْĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 ۪įِĥُّáَĩَÜ ِّóِùِ×َĘ ِ،ħْøِْźا ِכَĤٰñِĤ ٌّģِČ َّźإِ ĹِÝَĻِİَאĨ ُÙَĝĻِĝَè َאĨوَ. ĹِÝَĻِİَאĨ ْاٰةِóِĨ ĹِĘ ĹِĜَא×ْĤا ِįِĩْøا َאعُđُü
 َģَّáَĩَÜ َאĨ َאءُĝَÖوَ َא،ıĻِĘ َאĨ ِّóِùِÖ ْģَÖ َאıِÜَاñِĤ َź ًÙَÖĳُ×ْéَĨ ĹِÝَĝĻِĝَè ُ÷ْęَĬ َאرَتْĀ ĹِÝَĝĻِĝَè ْاٰةِóِĨ ĹِĘ
.َאıَĤ َאءٍĝَÖ َاعُĳْĬأَ َאıĻِĘ
ُÙَáِĤَّאáĤا ُÙَÝُّכْĭĤاَُÙَáِĤَّאáĤا ُÙَÝُّכْĭĤاَ
 َّźإِ ُÙَĤَّאĻَّùĤا دَاتُĳُäْĳَĩْĤا ِهِñٰİ َאĨ ِيñَّĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا َĳُİ إِذْ ُ﴾،ģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè﴿
 َŻِÖ دِĳُäُĳْĤا َارُĳْĬأَ ۪įِÝَĘِóْđَĩِÖوَ ِįْĻَĤإِ َאبِùِÝْĬِْźِאÖوَ ۪įِÖوَ دِه۪،ĳُäوَوُ َאدِه۪åĺإِ َאتِĻِّĥَåَÜ ُّدِïَåَÜ َóِİَאčَĨ76  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
 دَاتُĳُäْĳَĩْĤا ِهِñٰİ َאĨوَ ُودَاتِ،ïْéَĩْĤا ِóْĻَĕْĤا َאتِĜَاóِęْĤا َمُźوَاٰ َאتِĨَïَđْĤا َאتُĩُĥُČ ۪įِĬُوïِÖوَ ٍّ،ïَè
 َאıَאئِĝَÖوَ َאıِĤوَزَوَا َאıَאئِĭَĘ ĹِĘ ِÙَّĺَאرِ×ِÝْĐِْźا َאتِĭُّĻَđَّÝĤا ُّلِïَ×َÝِÖ ِّدَةٌïَåَÝُĨ َĹِİوَ َאĺَاóَĨ َĹِİوَ َّźإِ ُÙَĤَّאĻَّùĤا
:ه۪ĳُäوُ ِÙَّÝِùِÖ
.ِÙَّĻِĤَאáِĩْĤا َאıِÜَّאĺِĳُİوَ ِÙَĥĻِĩَåْĤا َאıĻِĬَאđَĨ َאءُĝَÖ :َْوَّلُŶاَ
.ِÙَّĻِĤَאáِĩْĤا َاحِĳْĤَْŶا ĹِĘ َאİَرِĳُĀ َאءُĝَÖ :ĹِĬَّאáĤوَا
.ِÙَّĺَوِóْìُْŶا َאıِÜَاóَĩَà َאءُĝَÖ :ُßِĤَّאáĤوَا
.َאıَĤ دٍĳُäوُ ْعُĳَĬ َĹِİ ĹِÝَّĤا َאıَĤ ِÙَĥِّáَĩَÝُĩْĤا ِÙَّĻِĬَّאÖَّóĤا َאıِÜَאéĻِ×ْùَÜ َאءُĝَÖ :ُďِÖَّاóĤوَا
.ِÙَّĺِïَĨْóَّùĤا ِóِČَאĭَĩْĤوَا ِÙَّĻِĩْĥِđْĤا ِïِİَאýَĩْĤا ĹِĘ َאİَאؤُĝَÖ :ُ÷ِĨَאíْĤوَا
.َْرْوَاحِŶا ذَوِي ْīِĨ ْÛَĬכَא إِنْ َאıِèأَرْوَا َאءُĝَÖ :َّאدِسُùĤوَا
 َאıَאئِęِĉْĬوَا َאİرِĳُıُČوَ َאıِĨَïَĐوَ َאıِĤوَزَوَا َאıَאئِĭَĘوَ َאıِÜْĳَĨ ĹِĘ ِÙَęِĤَאíَÝُĩْĤا َאıِÜَّאĻِęْĻכَ ĹِĘ َאıُÝَęĻِČوَ َאĨوَ
 ٍģْĻَùכَ دَاتُĳُäْĳَĩْĤا َאرَتِĀ ِÙَęĻِČَĳْĤا ِهِñٰİ ِّóِø ْīِĩَĘ .ٍÙَّĻِıٰĤإِ َאءٍĩْøَِŶ َאتِĻِąَÝْĝُĩْĤا َאرُıْČإِ َّźإِ
 ُÙَّĻِĤَّאđَęْĤا ُóَİَאčَÝَÜ ِÙَęĻِČَĳْĤا ِهِñٰİ ْīِĨوَ. ًאĨَïَĐوَ دًاĳُäوَوُ َאةًĻَèوَ ًאÜْĳَĨ َّجُĳَĩَÝَÜ ِÙَĐْóُّùĤا ِÙَĺَאĔ ĹِĘ
.َّةُóِĩَÝْùُĩْĤا ُÙَّĻِĜَّŻَíْĤوَا ُÙَĩَّائِïĤا
:Ĺِĭْđَĺ ُ﴾،ģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè﴿: لَĳُĝَĺ أَنْ ٍïَèأَ ِّģِכُĤوَ ĹِĤ َّïُÖ َŻَĘ
 دِĳُäُĳْĤا َاñٰİ ْīِĨ َّאلٌĻَø اٰنٌ ĹِĬَאęכَ دِĳُäُĳْĤا ِÕِäوَا َאرِàاٰ ْīِĨ ٌóَàأَ ĹِّĬأَ دِĳُäُĳْĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè
 ِّĹِĬَאĩĺِْŸا َאبِùِÝْĬِْźا ِّóِùِÖ ْ،ħَđَĬ .ِóَÝْÖَْŶا َوَّرِõُĩْĤا دِĳُäُĳْĤا َīِĨ َīĻِĭِø َīĻِĺَŻَĨ ْīِĨ ِóَıْčَĩْĤا َّرِĳَĭُĩْĤا
 ُّħَÜأَ ُÙَĝĻِĜَّïĤا ْכَĥِÜ ْģَÖ ٍّ،ĹِĬَאĩĺإِ َאبٍùِÝْĬا َŻِÖ َīĻِĭِّùĤا َīِĨ فٍĳُĤأُ َאمَĝَĨ دِĳُäُĳْĤا َīِĨ ٌÙَĝĻِĜدَ مُĳُĝَÜ
.َīĻِĭِّùĤا َīِĨ َفِźْٰźا ْכَĥِÜ ْīِĨ َÕِÜَاóَĩِÖ ُďَøوَأَوْ
 ُįُÜَאĺاٰ َْرْضِŶا ĹِĘوَ ُįُÝَĩَčَĐ َאءِĩَّùĤا ĹِĘ َĳُİ ْīَĨ ُÙَđْĭَĀ ĹِّĬأَ ۪įِÝَĩْĻِĜوَ دِĳُäُĳْĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
.َّאمٍĺأَ ِÙَّÝِø ĹِĘ َْرْضَŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا َěَĥَìوَDÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    77
 َóَّıَÖوَ َīَّĺوَزَ َçĻِÖَאāَĩِÖ َאءَĩَّùĤا َّرَĳَĬوَ َīَّĺزَ ْīَĨ عُĳُĭْāَĨ ĹِّĬأَ ۪įِĤَאĩوَכَ دِĳُäُĳْĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
.َóĻِİَزَاÉِÖ َْرْضَŶا
 ِďĻِĩَåِÖ َאتُĭْכَאئِĤا ِهِñٰİ ْīَĩِĤ ٌïْ×َĐوَ كٌĳُĥْĩَĨوَ قٌĳُĥْíَĨ ĹِّĬأَ َفِóَّýĤوَا ِóْíَęْĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 َאرَاتِüوَإِ ۪įِĤَאĩכَ َאتِĺاٰ ْīِĨوَ ۪įِĤَאĩَäوَ ۪įِĤَאĩכَ ĵٰĤإِ ِÙَ×ْùِّĭĤِאÖ ٌėĻِđَĄ ٌّģِČ َאıِĭِøَאéَĨوَ َאıِÜَźَאĩכَ
.۪įِĤَאĩَä
 ٍÙَęĻِĉَĤ َאتٍĜِïْĻَĭُĀ ĹِĘ ۪įِĩَđِĬ ْīِĨ ĵٰāْéُĺ َźوَ ُّïَđُĺ َź َאĨ ُóِìَّïَĺ ْīَĨ ْءٍĹَü ِّģכُ ْīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 َאتٌĜِïْĻَĭُĀ َאıĻِĘ َةٍïِèوَا ٍÙَąْ×َĜ ĹِĘ َאرٍĉْĭِĜ َīĻِĺَŻَĨ ۪įِÜْرَïُĝِÖ ُóِìَّïَĻَĘ نِĳُّĭĤوَا ْכَאفِĤا َīْĻَÖ َĹِİ
.َاةًĳَĬوَ ُورًاñُÖ ĵّٰĩَùُÜ ٌÙَęĻِĉَĤ
 َאتُĐĳُĭْāَĩْĤا ِهِñٰİ َאĨ ِيñَّĤا ُħĻِèَّóĤا ُģĻِĩَåْĤاَ َאنٍùْèإِ وَذِي َאلٍĩَä ذِي ِّģכُ ْīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 ِهِñٰİوَ رِ،ĳُİُّïĤوَا رِĳُāُđْĤوَا لِĳُāُęْĤا ِّóَĩِÖ ۪įِĤَאĩَä َارِĳْĬأَ ُّدِïَåَÝِĤ ٌÙَĻِĬَאęَÝُĨ َאĺَاóَĨ َّźإِ َتُŻĻِĩَåْĤا
 ِħَّائِïĤا ِįِĨَאđْĬإِ ِÕِÜَاóَĨ ُّدِïَåَÝِĤ ُóِİَאčَĨ ِėْĻَّāĤوَا ِďĻِÖَّóĤا ĹِĘ ُÙَ×ِĜَאđَÝُĩْĤا َאرُĩْàَْŶوَا َةُóِÜَاĳَÝُĩْĤا ُħَđِّĭĤا
.َامِĳْĐَْŶوَا َّאمِĺَْŶوَا َאمِĬَْŶا ِّóَĨ ĵٰĥَĐ
 َاتِĳَĥَåِĤ َאسٌĻْĝِĨوَ َانٌõĻِĨوَ ٌÙَכَĤْñَĘوَ ٌÙَÝْøِóْıِĘوَ ٌÙَĉĺِóَì ĹِّĬأَ َאıِÝَĻِİَאĨوَ َאةِĻَéْĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
.َאةِĻَéْĤوَا ْتِĳَĩْĤا ِěِĤَאì َאءِĩْøأَ
 ĵٰĥَĐ ٍÙَّĤدَا ٍÙَĩِıْęُĨوَ ْرَةِïُĝْĤا ِħَĥَĝِÖ ٍÙَÖĳُÝَכْĨ ٍÙَĩِĥכَכَ ĹِĬْĳכَ َאıِÝَęĻِČوَوَ َאةِĻَéْĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 ُįَĤ ِيñَّĤا ِيَóِĈَאęِĤ ِÙَّĻِÜَّاñĤا ُونِËُّýĥِĤ ĹِÜَאĻَè ِÙَّĺِóَıْčَĩِÖ مِĳُّĻَĝْĤا ِّĹَéْĤا ِěَĥْĉُĩْĤا ِóĺِïَĝْĤا َאءِĩْøأَ
.ĵٰĭْùُéْĤا َאءُĩْøَْŶا
 ĹِĬَŻْĐوَإِ َאتِĜĳُĥْíَĩْĤا َĹِĬَاĳْìإِ َīْĻَÖ ِيóĻِıْýَÜوَ ĹِĬَŻْĐإِ َאıِĜĳُĝُèوَ َאةِĻَéْĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 Ĺِĭَĭَّĺزَ ِيñَّĤا َĹِĝِĤَאì َאءِĩْøأَ َاتِĳَĥَåِÖ ĹِĭُّĺَõَÝِÖ َאتِĭْכَאئِĤا ِěِĤَאì دِĳُıُü ِóَčَĭِĤ َאرِيıْČوَإِ
 َאĺَاïَİ َאتُĭَّĺَõُĨ َאıĻِĘ ِÙَĩَčَÝْĭُĩْĤا َĹِÜَאĻَè َدَةِŻِĜوَ ĹِÜَóْĉِĘ ِÙَđْĥِìوَ دِيĳُäوُ ِÙَّĥُè َאتِđَّĀَóُĩِÖ
.۪įِÝَĩْèرَ78  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
 ĹِÜَאدَاıَüوَ َאıَĤ دِيĳُıُüوَ َאةِĻَéْĤا ِÕِİَاĳِĤ َאةِĻَéْĤا ذَوِي َّאتِĻِéَÝِĤ ĹِĩْıَĘ ĹِÜَאĻَè قِĳُĝُè ْīِĨ َاñوَכَ
.َאıْĻَĥَĐ
 ٍّĹِĬَאĩĺإِ رٍĳُđُýِÖ ۪įِĬَאùْèإِ ِóِİَاĳَä َאتِđَّĀَóُĩِÖ ĹِĭُّĺَõَÜوَ Ĺِäُّóَ×َÜ ĹِÜَאĻَè قِĳُĝُè ْīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
.ِّĹِĤَْزَŶا َĹِĬَאĉْĥُø دِĳُıُü ِóَčَĭِĤ ْضِóَđْĥِĤ
 ُįُĐĳُĭْāَĨوَ ُهُïْ×َĐ ĹِّĬَÉِÖ ĹِĬَאĩĺوَإِ رِيĳُđُüوَ ĹِĬَאĐوَإِذْ ĹِĩْĥِĐ َאıِÜَّاñَĤوَ َאةِĻَéْĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 َאĩכَ ĹِĭĻِّÖَóُĺ َّĹَĥَĐ ٌħِđْĭُĨ ٌėĻِĉَĤ ٌħĺِóכَ ĹِÖ ٌħĻِèرَ ĹِĝِĤَאì َĳُİوَ ِ،įْĻَĤإِ َאجٌÝْéُĨوَ ُهُóĻِĝَĘوَ ُįُĜĳُĥْíَĨوَ
.۪įِÝَĩْèوَرَ ۪įِÝَĩِכْéِÖ ُěĻِĥَĺ
 َĹِęْđَĄوَ ِěَĥْĉُĩْĤا ِيَóْĝَĘوَ ِěَĥْĉُĩْĤا ِيَõْåَĐ َאلِáْĨَÉِÖ ĹِÝَّĻِøَאĻْĝِĨ َאıِÝَĩĻِĜوَ َאةِĻَéْĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 َّةِĳُĜ َאتِĝَ×َĈوَ ِěَĥْĉُĩْĤا ِħĻِèَّóĤا ِÙَĩْèرَ َאتِäوَدَرَ ِěَĥْĉُĩْĤا ِóĺِïَĝْĤا ْرَةِïُĜ ِÕِÜَاóَĩِĤ ِěَĥْĉُĩْĤا
 ِÙَّĻْئِõُåْĤا ْرَةِïُĝْĤوَا ِْرَادَةِŸوَا ِħْĥِđْĤا َīِĨ ĹِÜَאęِĀ َאتِĻْئِõُåِÖ ĹِÝَّĻِùْכَđَĩِÖ َاñوَכَ ِ؛ěَĥْĉُĩْĤا ِيِّĳَĝْĤا
.ِّĹْئِõُåْĤا َĹِĩْĥِĐ َانِõĻِĩِÖ َćĻِéُĩْĤا ُįَĩْĥِĐ ُħَıْĘَÉَĘ ĹِĝِĤَאíِĤ ِÙَĉĻِéُĩْĤا َאتِęِّāĤا ِħْıَęِĤ
 َīِĨ ْنِĳْכَĤا ĹِĘ َאĨ ُّģَכُĘ ُ،ěَĥْĉُĩْĤا ُģِĨْכَאĤا َĳُİ ĹِıٰĤإِ َنَّÉِÖ ĹِĩْĥِĐ َאلِĩْכَĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñٰכَİوَ
.۪įِĤَאĩכَ ĵٰĤإِ َאرَاتٌüوَإِ ۪įِĤَאĩכَ َאتِĺاٰ ْīِĨ َאلِĩْכَĤا
.۪įِÜَźَאĩכَ ِّģِכُĤ ٌďَ×ْĭَĨ ِóَýَ×ْĥِĤ َאنُĩĺِْŸا إِذِ ِّٰ،ųِאÖ َאنُĩĺِْŸا ĹِùْęَĬ ĹِĘ َאلِĩْכَĤا َīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 ِÙَęِĥَÝْíُĩْĤا َĹِÜَאزَاıِä ِÙَĭِùْĤأَ َاعِĳْĬَÉِÖ ِÙَÖĳُĥْĉَĩْĤا َĹِÜَאäَאè َاعِĳْĬَِŶ ْءٍĹَü ِّģכُ ْīِĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 ĹِĭĻِĝْùَĺوَ Ĺِĭُĩِđْĉُĺ َĳُİ ِيñَّĤاَ ،ĵٰĭْùُéْĤا َאءُĩْøَْŶا ُįَĤ ِيñَّĤا ِّرِيَĳَāُĨوَ ĹِĝِĤَאìوَ ĹِّÖوَرَ ĹِıٰĤإِ
.ُįُĤَاĳَĬ َّħَĐوَ ُįُĤَŻَä َّģَä Ĺِĭُĩِّĥُכَĺوَ ĹِĬُóِّÖَïُĺوَ ĹِĭĻِّÖَóُĺوَ
ُÙَđِÖَّاóĤا ُÙَÝُّכْĭĤاَُÙَđِÖَّاóĤا ُÙَÝُّכْĭĤاَ
 ِėĻِĉَĥِÖ َאءِĩْĤا ĹِĘ َאةِĻَéْĤا ذَوِي ْīِĨ ĹِĤَאáْĨأَ رَةَĳُĀوَ ĹِÜرَĳُĀ َçَÝَĘ ْīَĨ Ĺِ×ِĤَאĉَĨ ِّģِכُĤ Ĺِ×ْùَè
.۪įِÝَّĻِÖĳُÖرُ ِėĻِĉَĤوَ ۪įِÝَĩِכْè ِėĻِĉَĤوَ ۪įıِÜْرَïُĜ ِėĻِĉَĤوَ ۪įِđْĭُĀ
 ًאĬَאùِĤ Ĺِĩْùِä ĹِĘ وَأَدْرَجَ ِيóَāَÖوَ Ĺِđْĩَø َّěَüوَ ĹِĬَÉَýْĬأَ ْīَĨ ِيïِĀَאĝَĨ ِّģِכُĤ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَDÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    79
 ِīَائِõَì َاعِĳْĬأَ َاتِóَّìَّïُĨ َزْنِĳِĤ ُّïَđُÜ َź ًÙَøَّאùَè َīĺَازِĳَĨ ĹِÜَאزَاıِä ĹِĘوَ َאıĻِĘ وَأَوْدَعَ ًא،Ĭَאĭَäوَ
 َاعِĳْĬأَ ِħْıَęِĤ ĵٰāْéُÜ َź ًÙَøَّאùَè َتٍźاٰ ĹِÜَóْĉِĘوَ ĹِĬَאĭَäوَ ĹِĬَאùِĤ ĹِĘ أَدْرَجَ َاñوَכَ ۪؛įِÝَĩْèرَ
.۪įَאئِĩْøأَ زِĳُĭכُ
 ِóĻِĝَęْĤا ِėĻِđَّąĤا دِيĳُäوُ ĹِĘ وَأَدْرَجَ ِóĻِĝَéْĤا ِóĻِĕَّāĤا َĹِāْíَü ĹِĘ أَدْرَجَ ْīَĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 ِهِñٰİوَ َّאتِ،ĻِّùِéْĤوَا َاسَّĳَéْĤا ِهِñٰİوَ َאزَاتِ،ıِåْĤوَا َارِحَĳَåْĤا ِهِñٰİوَ َتِ،źْٰźوَا َאءَąْĐَْŶا ِهِñٰİ
 ِģĻِĥَåِÖ ۪įَאئِĩْøأَ َאتِĻِّĥَåَÜ ِóَáأَכْ ِÙَĜِِذَاŸوَ ۪،įِĩَđِĬ َاعِĳْĬأَ ِďĻِĩَä َאسِùْèِِŸ َّאتِĺِĳَĭْđَĩْĤوَا َėَאئِĉَّĥĤا
.۪įِÝَĩِכْè ِėĻِĉَĤوَ ۪įِÜْرَïُĜ ِħĻِčَđِÖوَ ۪،įِÝَĘرَأْ ِħĺِóوَכَ ۪įِÝَّĻِÖĳُÖرُ ِóĻِ×ِכَÖوَ ۪،įِÝَĩْèرَ ِģĻِĩَäوَ ۪įِÝَّĻِİĳُĤأُ
ُÙَùِĨَאíْĤا ُÙَÝُّכْĭĤاَُ ÙَùِĨَאíْĤا ُÙَÝُّכْĭĤاَ
:ًاóِíَÝْęُĨوَ ًاóَכِّýَÝُĨوَ ًźَאĜوَ ًźَאè لَĳُĝَĺ أَنْ ٍïَèأَ ِّģِכُĤوَ ĹِĤ َّïُÖ َźِĤ َّïُÖ َź
.دِĳُäُĳْĤا رِĳُĭِÖ َّĹَĥَĐ َħَđْĬوَأَ َمِïَđْĤا ِÙَĩْĥُČ ْīِĨ Ĺِĭَäَóْìوَأَ Ĺِĭَĝَĥَì ْīَĨ Ĺِ×ْùَè
 ُّïِĩُÜوَ ْءٍĹَü َّģכُ َאıِ×ِèَאāِĤ ĹِĉْđُÜ ĹِÝَّĤا َאةِĻَéْĤا َÙَĩْđِĬ َّĹَĥَĐ َħَđْĬَÉَĘ ًّאĻَè Ĺِĭَĥَđَä ْīَĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
.ْءٍĹَü ِّģכُ ĵٰĤإِ َאıِ×ِèَאĀ َïَĺ
 ًאĩَĤَאĐ َאنَùْĬِْŸا َتِóَّĻَĀ ĹِÝَّĤا ِÙَّĻِĬَאùْĬِْŸا ِÙَĩْđِĭِÖ َّĹَĥَĐ َħَđْĬَÉَĘ ًאĬَאùْĬإِ Ĺِĭَĥَđَä ْīَĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
.ِóĻِ×ْכَĤا ِħَĤَאđْĤا َīِĨ ĵًĭْđَĨ َóَ×أَכْ ًاóĻِĕَĀ
 َةَóِìْٰźوَا َאĻْĬُّïĤا ُóِّĻَāُĺ ِيñَّĤا َאنِĩĺِْŸا َÙَĩْđِĬ َّĹَĥَĐ َħَđْĬَÉَĘ ًאĭِĨْËُĨ Ĺِĭَĥَđَä ْīَĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
.َאنِĩĺِْŸا ِïَĻِÖ ِīِĨْËُĩْĤا ĵَĤإِ َאıُĨِّïَĝُĺ ِħَđِّĭĤا َīِĨ ِīْĻَÝئَĳُĥْĩَĨ ِīْĻَÜَóْęُùכَ
 ĹِĘ َאĩِÖ َّĹَĥَĐ َħَđْĬَÉَĘ َمُ،ŻَّùĤوَا َةُŻَّāĤا ِįْĻَĥَĐ ٍïَّĩَéُĨ ۪įِ×Ļِ×َè ِÙَّĨأُ ْīِĨ Ĺِĭَĥَđَä ْīَĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ
 ِ،Ùَّĺِóَýَ×ْĤا َتِźَאĩْכَĤا ِÕِÜَاóَĨ ĵٰĥْĐأَ ْīِĨ َĹِİ ĹِÝَّĤا ِÙَّĻِıٰĤِْŸا ِÙَّĻِÖĳُ×ْéَĩْĤوَا ِÙَّ×َéَĩْĤا َīِĨ َאنِĩĺِْŸا
 َتِŻِĩَÝْýُĨ ْīِĨ ĵٰİَאĭَÝَĺ َź َאĨ ĵٰĤإِ ِīِĨْËُĩْĤا َאدَةِęِÝْøا َאدِيĺأَ ُّïَÝْĩَÜ ِÙَّĻِĬَאĩĺِْŸا ِÙَّ×َéَĩْĤا ْכَĥِÝِÖوَ
.بِĳُäُĳْĤوَا ْכَאنِĨِْŸا َةِóدَائِ
 Ĺِĭْĥَđْåَĺ ْħَĥَĘ ۪،įِÜَאĜĳُĥْíَĨ ْīِĨ ٍóĻِáכَ ĵٰĥَĐ ًאĬَאĩĺوَإِ ًאĭĺوَدِ ًאĐْĳَĬوَ ًאùْĭِä ĹِĭَĥَّąَĘ ْīَĨ Ĺِ×ْùَè َاñوَכَ80  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
.ُóُّכْýĤا ُįَĤوَ ُïْĩَéْĤا ُįَĥَĘ .ًّźَאĄ َźوَ ًאĬَاĳَĻَè źوَ ًاïِĨَאä
 َאıُđَùَÜ َź ٍÙَĩْđِĭِÖ َّĹَĥَĐ َħَđْĬوَأَ ِ،įَאئِĩْøأَ َّאتِĻِّĥَåَÝِĤ ًאđِĨَאä ًاóَıْčَĨ Ĺِĭَĥَđَä ْīَĨ Ĺِ×ْùَè اñوَכَ
( 1ِīِĨْËُĩْĤا ِيَïْ×َĐ ُÕْĥَĜ Ĺِĭُđَùَĺوَ Ĺَאئِĩَø َźوَ ĹِĄأَرْ Ĺِĭُđَùَĺ َź) ِßĺِïَè ِّóِùِÖ َאتُĭْכَאئِĤا
 ِďĻِĩَä ĹِĘ ِÙَĻِّĥَåَÝُĩْĤا َאءِĩْøَْŶا َّאتِĻِّĥَåَÜ ِďĻِĩَåِĤ ٌďِĨَאä ٌóَıْčَĨ َÙَّĻِĬَאùْĬِْŸا َÙَّĻِİَאĩْĤا أَنَّ Ĺِĭْđَĺ
.َאتِĭْכَאئِĤا
 ُįَĭَĩَà َאĬَאĉْĐوَأَ َّĹَĤإِ َهُïĻِđُĺ َّħُà ĹِĤ ُįَčَęْéَĻِĤ ĹِّĭِĨ ِيïْĭِĐ ِيñَّĤا ُįْכَĥُĨ ٰىóَÝْüا ِīَĨ Ĺِ×ْùَè اñوَכَ
.َאتِĭْכَאئِĤا ذَرَّاتِ ĹِĘ دِيĳُäوُ ذَرَّاتِ ْبِóَĄ َدِïَđِÖ ُïْĩَéْĤا ُįَĤوَ ُóُّכْýĤا ُįَĥَĘ َ،ÙَّĭَåْĤا
ُّٰųا ĵَّĥَĀ ْïَّĩَéُĨ رْĳُĬ     ُّٰųا َّģَä ĹِّÖرَ Ĺِ×ْùَè
ّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
ُّٰųا ĵَّĥَĀ ْïَĩْèأَ ُóذِכْ     ِّٰųا ُóذِכْ Ĺِ×ْĥَĜ ُّóِø     ُّٰųا َّģَä ĹِّÖرَ Ĺِ×ْùَè
.ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
1 Bkz.: Ahmed İbni Hanbel, ez-Zühd  s.81; Ebu’ ş-Şeyh, el-Azame  2/608; Ebû Nuaym, Hilyetü’l-evliyâ  
4/24; el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  3/15; ed-Deylemî, el-Müsned  3/174.DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------    81
Alt ıncı Şuâ
Yaln ız İki Nükte’dir.
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
Namazdaki te şehhüdde bulunan ِِّٰ،ų َאتُ×ِّĻَّĉĤا َاتُĳَĥَّāĤا َאرَכَאتُ×ُĩْĤا َّאتُĻِéَّÝĤاَ 
َ،īĻِéِĤَّאāĤا ِّٰųا َאدِ×ِĐ ĵٰĥَĐوَ َאĭْĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ ُ،įُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ُّĹِ×َّĭĤا َאıُّĺأَ ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ 
1ِّٰųا لُĳُøرَ ًاïَّĩَéُĨ أَنَّ ُïَıْüوَأَ ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź أَنْ ُïَıْüأَ’ nin iki noktas ına gelen iki su-
âle iki cevapt ır. Teşehhüdün sâir hakikatlerinin beyan ı başka vakte tâlik edi-
lerek bu Alt ınc ı Şuâ’da yüzer nüktesinden yaln ız iki nüktesi muhtasar bir su-
rette beyan edilecek.
Birinci Suâl
Teşehhüdün mübarek kelimât ı, Miraç Gecesi’nde Cenâb- ı Hak ile 
Resûl’ünün bir mükâlemeleri oldu ğu hâlde2, namazda okunmas ının hikme-
ti nedir?
Elcevap Elcevap : Her müminin namaz ı, onun bir nevi mirac ı hükmündedir.3 Ve 
o huzura lây ık olan kelimeler ise, Mirac- ı Ekber-i Muhammed’de (aleyhissalâtü 
vesselâm)  söylenen sözlerdir. Onlar ı zikretmekle o kudsî sohbet tahattur edilir. 
1 “Bütün tahiyyeler yani hayat sahibi varl ıklar ın hayatlar ıyla sunduklar ı ibadetler; hayat ın ve zîhayat ın 
hülâsas ı olan mahlûklar ın, hususan tohumlar ın ve çekirdeklerin, danelerin, yumurtalar ın f ıtrî müba-
rekiyetleri, bereketleri, ubudiyetleri; salâvât yani dualar; tayyibat yani bütün güzel söz ve davran ışlar 
Allah’a mahsustur. Ey Peygamber, selâm, Allah’ ın rahmeti ve bereketleri Senin üzerine olsun. Bize 
ve Allah’ ın salih kullar ına selâm olsun. Şehadet ederim ki Allah’tan ba şka ilâh yoktur. Yine şehadet 
ederim ki Hz. Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem) O’nun Resûlüdür.” (Müslim, salât  60; Tirmizî, 
salât  216; Ebû Dâvûd, salât  178; Ahmed İbni Hanbel,  el-Müsned  1/292)
2 Bkz.: el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  3/425; el-Bursevî, Rûhu’l-beyân  5/121.
3 Bkz.: es-Suyûtî, Şerhu Süneni İbni Mâce  s.313; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  1/497; el-Âlûsî, Rûhu’l-
meânî  18/73.
O tahatturla o mübarek kelimelerin manalar ı cüz’iyetten külliyete ç ıkar ve o 
kudsî ve ihatal ı manalar tasavvur edilir veya edilebilir. Ve o tasavvur ile k ıy-
meti ve nuru teâli edip geni şlenir.
Meselâ Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm) , o gecede Cenâb- ı Hakk’a kar şı 
selâm yerinde 1ِِّٰų َّאتُĻِéَّÝĤاَ demiş. Yani: “Bütün zîhayatlar ın hayatlar ıyla gös-
terdikleri tesbihat- ı hayatiye ve Sâni’lerine takdim ettikleri f ıtrî hediyeler, ey 
Rabbim sana mahsustur. Ben dahi bütün onlar ı tasavvurumla ve iman ımla 
sana takdim ediyorum.”
Evet, nas ıl ki Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm)  َّאتُĻِéَّÝĤاَ kelimesiyle, bü-
tün zîhayat ın ibâdât- ı fıtriyelerini niyet edip takdim ediyor. Öyle de tahiyyâ-
tın hülâsas ı olan  2َאرَכَאتُ×ُĩْĤاَ kelimesiyle de bütün medar- ı bereket ve tebrik 
ve bârekâllah dediren ve mübarek denilen ve hayat ın ve zîhayat ın hülâsas ı 
olan mahlûklar, hususan tohumlar ın ve çekirdeklerin, danelerin, yumurtala-
rın f ıtrî mübarekiyetlerini ve bereketlerini ve ubûdiyetlerini temsil ederek, o 
geniş mana ile söylüyor. Ve mübârekât ın hülâsas ı olan  3َاتُĳَĥَّāĤاَ kelimesiy-
le de zîhayat ın hülâsas ı olan bütün zîruhun ibâdât- ı mahsusalar ını tasavvur 
edip dergâh- ı ilâhîye o ihatal ı manas ıyla arz ediyor. Ve 4َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ kelimesiy-
le de zîruhun hülâsalar ı olan kâmil insanlar ın ve melâike-i mukarrebînin, sa-
lavât ın hülâsas ı olan  َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ ile nurâni ve yüksek ibadetlerini irade ederek 
Mâbud’una tahsis ve takdim eder.
Hem nas ıl ki, o gecede Cenâb- ı Hak taraf ından 5
ُّĹِ×َّĭĤا َאıُّĺأَ ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ 
demesi, istikbalde yüzer milyon insanlar ın her biri, her gün, hiç olmazsa on 
defa ُّĹِ×َّĭĤا َאıُّĺأَ ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ demelerini âmirâne i ş’ar eder. Ve o selâm- ı ilâ-
hî, o kelimeye geni ş bir nur ve yüksek bir mana verir. Öyle de Resûl-i Ekrem 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ın o selâma mukabil 6َīĻِéِĤَّאāĤا ِّٰųا َאدِ×ِĐ ĵٰĥَĐوَ َאĭْĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ 
demesi, istikbalde muazzam ümmeti ve ümmetinin sâlihleri, selâm- ı ilâhî-
yi temsil eden İslâmiyet’e mazhar olmas ını ve İslâmiyet’in umumî bir şiâr ı
1 “Bütün tahiyyeler yani hayat sahibi varl ıklar ın hayatlar ıyla sunduklar ı ibadetler, Allah’a mahsustur.”
2 “Hayat ın ve zîhayat ın hülâsas ı olan mahlûklar ın, hususan tohumlar ın ve çekirdeklerin, danelerin, 
yumurtalar ın f ıtrî mübarekiyetleri, bereketleri, ubudiyetleri..”
3 “Salâvât yani dualar..”
4 “Tayyibat yani bütün güzel söz ve davran ışlar..”
5 “Ey Peygamber! Selâm, senin üzerine olsun!”
6 “Bize ve Allah’ ın salih kullar ına selâm olsun!”ALTINCI ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------    83
olan müminler ortas ındaki 2َمُŻَّùĤا ْכَĻَĥَĐوَ ، 1ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ umum ümmet 
demesini3 râciyâne, dâiyâne Hâl ık’ından istedi ğini ifade ve ihtar eder. Ve o 
sohbette hissedar olan Hazreti Cebrail (aleyhisselâm) , emr-i ilâhî ile o gece ُïَıْüأَ 
4ِّٰųا لُĳُøرَ ًاïَّĩَéُĨ أَنَّ ُïَıْüوَأَ ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź أَنْ demesi5, bütün ümmet k ıyâmete 
kadar böyle şehâdet edece ğini ve böyle diyeceklerini mübe şşirâne haber ve-
rir. Ve bu mükâleme-i kudsiyeyi tahattur ile kelimelerin manalar ı parlar, ge-
nişlenir.
Bu Mezkûr Hakikatin İnkişafında Bana Yard ım Eden Garip Bir 
Hâlet-i Ruhiyedir
Bir zaman karanl ıklı bir gurbette, karanl ık bir gecede, zulmetli bir gaflet 
içinde, hâl-i haz ırda olan bu koca kâinat; hayalime câmid, ruhsuz, meyyit, 
boş, hâlî, müthi ş bir cenaze göründü. Geçmi ş zaman dahi bütün bütün ölü, 
boş, meyyit, müthi ş tahayyül edildi. O hadsiz mekân ve o hudutsuz zaman, 
karanl ıklı bir vahşetgâh suretini ald ı.
Ben o hâletten kurtulmak için namaza iltica ettim.6 Teşehhüdde 
َّאتُĻِéَّÝĤاَ dediğim zaman birden kâinat canland ı; hayattar, nurâni bir şe-
kil ald ı, dirildi. Hayy- ı Kayyûm’un parlak bir aynas ı oldu. Bütün hayat-
tar eczas ıyla beraber, hayatlar ının tahiyyelerini ve hedâyâ-y ı hayatiyeleri-
ni dâimî bir surette Zât- ı Hayy- ı Kayyûm’a takdim ettiklerini ilmelyakîn, 
belki hakkalyakîn ile bildim ve gördüm. Sonra 7
ُّĹِ×َّĭĤا َאıُّĺأَ ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ dedi-
ğim vakit, o hudutsuz ve hâlî zaman, birden Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü ves-
selâm)’ın riyâseti alt ında zîhayat ruhlar ile vah şetzâr suretinden, ünsiyetli 
bir seyrangâh suretine ink ılâb etti.
1 “Selâm senin üzerine olsun!”
2 “Selâm senin de üzerine olsun!”
3 Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) , selâm ın yay ılmas ını teşvik ettiğine dair bkz.: Müslim, îmân  93; 
Tirmizî, kıyâmet  56; Ebû Dâvûd, edeb  130-131; İbni Mâce, et’ime  1.
4 “Şehâdet ederim ki Allah’tan ba şka ilâh yoktur; yine şehâdet ederim ki Hz. Muhammed (sallallâhu 
aleyhi ve sellem) Allah’ ın resûlüdür.” (Müslim, salât  60; Tirmizî, salât  216; Ebû Dâvûd, salât  178; 
Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/292)
5 Bkz.: el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  3/425; el-Bursevî, Rûhu’l-beyân  5/121.
6 Bkz.: Hicr sûresi, 15/97-99. Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem), kendisini üzen bir şey karşısında 
namaz k ıldığına dair bkz.: Ebû Dâvûd, tatavvu’  22; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  5/388.
7 “Ey Peygamber! Selâm, senin üzerine olsun!”84  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İkinci Suâl
•Teşehhüd âhirinde ٍïَّĩَéُĨ َאĬِïِّĻَø اٰلِ ĵٰĥَĐوَ ٍïَّĩَéُĨ َאĬِïِّĻَø ĵٰĥَĐ ْħِّĥَøوَ ِّģَĀ َّħُıّٰĥĤاَ 
1َīĻِĩَĤَאđْĤا ĹِĘ َħĻِİَاóْÖإِ اٰلِ ĵٰĥَĐوَ َħĻِİَاóْÖإِ ĵٰĥَĐ َÛْĻَّĥَĀ َאĩכَ’ deki teşbih, teşbihlerin ka-
idesine uygun gelmiyor. Çünkü Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) , İbrahim (aley-
hisselâm) ’dan daha ziyade rahmete mazhard ır ve daha büyüktür.2 Bunun s ır-
rı nedir?
•Hem bu tarzdaki salavât ın teşehhüde tahsisinin hikmeti nedir?
•Ayn ı duan ın eski zamandan beri ve bütün namazlarda tekrar etme-
si.. –hâlbuki bir dua bir defa kabule mazhar olsa yeter– milyonlarca duala-rı makbul olan zâtlar ın mus ırrâne dua etmesi.. ve bilhassa o şey, vaad-i ilâ-
hîye iktiran etmi ş ise; meselâ 
3دًاĳُĩْéَĨ ًאĨَאĝَĨ ُّכَÖرَ َכَáَđْ×َĺ أَنْ ĵٰùَĐ Cenâb- ı Hak, 
vadettiği hâlde her ezan ve kâmetten sonra edilen mervî duada ًאĨَאĝَĨ ُįْáَđْÖوَا 
4ُįَÜْïَĐوَ ِيñَّĤا دًاĳُĩْéَĨ deniliyor; bütün ümmet o vaadi îfâ etmek için dua eder-
ler. Bunun s ırr- ı hikmeti nedir?
Elcevap Elcevap : Bu suâlde üç cihet ve üç suâl var.
Birinci Cihet : Hazreti İbrahim (aleyhisselâm) , gerçi Hazreti Muhammed (aley-
hissalâtü vesselâm) ’a yetişmiyor. Fakat onun âli, enbiyâd ırlar.5 Muhammed (aley-
hissalâtü vesselâm) ’ın âli, evliyad ırlar. Evliya ise, enbiyâya yeti şemezler.6 Âl hak-
kında olan bu duan ın parlak bir surette kabul oldu ğuna delil şudur ki:
Üç yüz elli milyon içinde Âl-i Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’dan yaln ız 
iki zât ın; yani Hasan (radiyallâhu anh)  ve Hüseyin’in (radiyallâhu anh)  neslinden ge-
len evliya7, –ekser-i mutlak– hakikat mesleklerinin ve tarîkatlar ının pîrleri ve 
1 “Allah’ ım! Hazreti İbrahim’e ve Hazreti İbrahim’in âline merhamet etti ğin gibi Efendimiz Muhammed’e 
ve Efendimiz Muhammed’in âline, her zaman ve her yerde merhamet eyle!” (Buhârî, enbiyâ  10, tef-
sîru sûre (33)  10, deavât  32, 33; Müslim, salât  65-69)
2 Bkz.: Buhârî, teyemmüm  1, tefsîru sûre (17)  5; Müslim, îmân  327, mesâcid  521.
3 “Böylece Rabbinin seni makam- ı mahmûda eri ştireceğini umabilirsin.” ( İsrâ sûresi, 17/79)
4 “Efendimiz Hz. Muhammed’i (sallallâhu aleyhi ve sellem) vaad etti ğin övülmü ş bir makam olan şefaat 
makam ına kavuştur.” (Buhârî, ezân  8; Tirmizî, salât  43; Ebû Dâvûd, salât  39)
5 Bkz.: Bakara sûresi, 2/133; Âl-i İmran sûresi, 3/33-34; En’âm sûresi, 6/84; Yûsuf sûresi, 12/6, 8; 
Meryem sûresi, 19/58; Enbiyâ sûresi, 21/72; Ankebût sûresi, 29/27.
6 Bkz.: et-Teftâzânî, Şerhu’l-Makâs ıd 5/77; Aliyyülkârî, Şerhu kitabi’l-F ıkhi’l-ekber s.210.
7 Peygamber Efendimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) nurlu soyunun Hz. Ali’den dolay ısıyla da Hz. 
Hasan ve Hz. Hüseyin’den devam edece ğine dair beyanlar ı için bkz.: et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  
3/43; ed-Deylemî, el-Müsned  1/172.ALTINCI ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------    85
mürşidleri onlar olmalar ı, 1َģĻَائِóْøإِ ĹِĭَÖ َאءِĻِ×ْĬَÉכَ ĹِÝَّĨأُ َאءُĩَĥُĐ hadisinin mazharlar ı 
olduklar ıdır. Başta Cafer Sad ık (radiyallâhu anh)  ve Gavs ı Âzam (radiyallâhu anh)  ve 
Şah ı Nakşibend (radiyallâhu anh)  olarak her biri, ümmetin bir k ısm- ı âzam ını ta-
rîk-i hakikate ve hakikat-i İslâmiyet’e ir şad edenler, bu âl hakk ındaki duan ın 
makbuliyetinin meyveleridirler.
İkinci Cihet : Bu tarzdaki salavât ın namaza tahsisinin hikmeti ise; me şâ-
hir-i insaniyenin en nûrâni, en mükemmeli, en müstakîmi olan enbiyâ ve ev-liyan ın kafile-i kübrâs ının gittikleri ve açt ıklar ı yolda, kendisi dahi o yüzer ic-
mâ ve yüzer tevâtür kuvvetinde bulunan ve şaşırmalar ı mümkün olmayan o 
cemaat-i uzmâya, o s ırat- ı müstakîmde iltihak ve refâkat etti ğini tahattur et-
mektir. Ve o tahattur ile şübehât- ı şeytaniyeden ve evham- ı seyyieden kur-
tulmakt ır. Ve bu kafile, bu kâinat sahibinin dostlar ı ve makbul masnûlar ı.. ve 
onlar ın muâr ızlar ı da O’nun dü şmanlar ı ve merdut mahlûklar ı olduğuna delil 
ise; zaman- ı Âdem’den beri o kafileye daima muâvenet-i gaybiye gelmesi ve 
muâr ızlar ına her vakit musibet-i semâviye inmesidir.
Evet, Kavm-i Nuh
2 ve Semud3 ve Âd4 ve Firavun5 ve Nemrud6 gibi bü-
tün muâr ızlar, gazab- ı ilâhîyi ve azab ını ihsas edecek bir tarzda gaybî tokatlar 
yedikleri gibi.. kafile-i kübrân ın Nuh (aleyhisselâm)7, İbrahim (aleyhisselâm)8, Mûsâ 
(aleyhisselâm)9, Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm)10 gibi bütün kudsî kahramanlar ı 
dahi, harika ve mucizâne ve gaybî bir surette mucizelere ve ihsânât- ı rabbâ-
niyeye mazhar olmu şlar. Birtek tokat, hiddeti.. birtek ikram, muhabbeti gös-
terdiği hâlde; binler tokat, muâr ızlara.. ve binler ikram ve muâvenet, kafileye 
1 “Ümmetimin alimleri, İsrailoğullar ının peygamberleri gibidir.” (el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/384; Aliy-
yülkârî, el-Masnû’  s.123; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  2/83)
2 Bkz.: A’râf sûresi, 7/64; Tevbe sûresi, 9/70; Yûnus sûresi, 10/71-73; Hûd sûresi, 11/40; İbrahim sûresi, 
14/9-14; Hac sûresi, 22/42-45; …
3 Bkz.: Kamer sûresi, 54/23-31; A’râf sûresi, 7/73-78; Hûd sûresi, 11/61-68; Şuarâ sûresi, 26/141-
159; ...
4 Bkz.: Kamer sûresi, 54/18-21; Hâkka sûresi, 69/6-8; Necm sûresi, 53/50; A’râf sûresi, 7/73; Hûd sûresi, 11/58-60; Şuarâ sûresi, 26/139; …
5 Bkz.: Bakara sûresi, 2/50; Âl-i İmran sûresi, 3/11, 130; A’râf sûresi, 7/137; Enfâl sûresi, 8/52, 54; 
Yûnus sûresi, 10/90; …
6 Bkz.: Tevbe sûresi, 9/70; Enbiyâ sûresi, 21/68-70; Hac sûresi, 22/42-45.
7 Bkz.: A’râf sûresi, 7/64; Yûnus sûresi, 10/73; Hûd sûresi, 11/37; Mü’minûn sûresi, 23/26-29; Şuarâ 
sûresi, 26/119; Ankebût sûresi, 29/15; Sâffât sûresi, 37/75-76; ...
8 Bkz.: Enbiyâ sûresi, 21/68-71.
9 Bkz.: A’râf sûresi, 7/107-108, 133; Şuarâ sûresi, 26/32-33, 45, 61-67; Tâhâ sûresi, 20/77-80; …
10 Bkz.: İsrâ sûresi, 17/1; Necm sûresi, 53/5-18; Kamer sûresi, 54/1-2.86  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
gelmesi; bedâhet derecesinde ve gündüz gibi zâhir bir tarzda o kafilenin hak-
kaniyetine ve s ırat- ı müstakîmde gitti ğine şehâdet ve delâlet eder.
Fâtiha’da 1ْħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤا َاطَóِĀ o kafileye.. ve َźوَ ْħِıْĻَĥَĐ بِĳُąْĕَĩْĤا ِóْĻَĔ 
2َīĻِّĤَّאٓąĤا muâr ızlar ına bak ıyor. Burada beyan etti ğimiz nükte ise, Fâtiha’n ın 
âhirinde daha zâhirdir.
Üçüncü Cihet : Bu kadar tekrar ile kat’î verilecek olan bir şeyin verilme-
sini istemesinin s ırr- ı hikmeti şudur: İstenilen şey, meselâ makam- ı mahmud3 
bir uçtur. Pek büyük ve binler makam- ı mahmud gibi mühim hakikatleri ihti-
va eden bir hakikat-i âzam ın bir dal ıdır. Ve hilkat-i kâinat ın en büyük neticesi-
nin bir meyvesidir. Ve ucu ve dal ı ve o meyveyi dua ile istemek ise, dolay ısıy-
la o hakikat-i umumiye-i uzmân ın tahakkukunu ve vücud bulmas ını.. ve o şe-
cere-i hilkatin en büyük dal ı olan âlem-i bâkinin gelmesini ve tahakkukunu.. 
ve kâinat ın en büyük neticesi olan ha şir ve k ıyâmetin tahakkukunu.. ve dâr- ı 
saadetin aç ılmas ını istemektir. Ve o istemekle, dâr- ı saadetin ve cennetin en 
mühim bir sebeb-i vücudu olan ubûdiyet-i be şeriyeye ve deavât- ı insaniye-
ye kendisi dahi i ştirak etmektir. Ve bu kadar hadsiz derecede azîm bir maksat 
için, bu hadsiz dualar dahi azd ır. Hem Hazreti Muhammed (aleyhissalâtü vesselâ-
m)’a makam- ı mahmud verilmesi, umum ümmete şefaat-i kübrâs ına işarettir. 
Hem O, bütün ümmetinin saadetiyle alâkadard ır.4 Onun için hadsiz salavât 
ve rahmet dualar ını bütün ümmetten istemesi ayn- ı hikmettir.
5ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
f
1 “Nimet ve lutfuna mazhar ettiklerinin yoluna ilet.” (Fâtiha sûresi, 1/7 ).
2 “Gazaba u ğrayanlar ın ve sapk ınlar ın yoluna de ğil.” (Fâtiha sûresi, 1/7 ).
3 Bkz.: Buhârî, ezân  8; Tirmizî, salât  43; Ebû Dâvûd, salât  39.
4 Bkz.: Tevbe sûresi, 9/128.
5 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------    87
Yedinci Şuâ
(Âyetü’l-Kübrâ) (Âyetü’l-Kübrâ)
Mühim Bir İhtar ve Bir İfade-i Meram Mühim Bir İhtar ve Bir İfade-i Meram
Bu ehemmiyetli risalenin herkes, her bir meselesini anlamaz; fakat hisse-
siz de kalmaz. Büyük bir bahçeye giren bir kimsenin, o bahçenin bütün mey-velerine elleri yeti şmez; fakat eline girdi ği miktar yeter. O bahçe yaln ız onun 
için değil, belki elleri uzun olanlar ın hisseleri de var.
Bu risalenin fehmini i şkal eden be ş sebep var :
Birincisi : Ben kendi mü şâhedât ımı kendi fehmime göre ve kendim için 
yazd ım. Sâir kitaplar gibi ba şkalar ının fehmine ve telâkkisine göre yazma-
dım.
İkincisi : İsm-i âzam cilvesiyle tevhid-i hakikî âzamî bir surette yaz ıldığın-
dan, meseleleri hem gayet geni ş, hem gayet derin ve bazen çok uzun oldu-
ğundan, herkes birden ihata edemez.
Üçüncüsü : Her bir mesele büyük ve uzun bir hakikat olmas ı sebebiyle, 
hakikati parçalamamak için bazen bir sayfa veya bir yaprak birtek cümle olur. Birtek delil hükmünde çok mukaddemât bulunur.
Dördüncüsü : Ekser meselelerinin her birisinin pek çok delilleri ve hüccet-
leri bulundu ğundan; bazen on, bazen yirmi delili birtek burhan yapmak cihe-
tiyle mesele uzunla şır.. k ısa fehimler kavramaz.
Beşincisi : Ben Ramazan’ ın feyziyle bu risalenin nurlar ına mazhar olmak-
lığımla beraber, birkaç cihette hâlim peri şan ve birkaç hastal ıkla vücudum 
sars ıldığı bir zamanda acele yaz ılıp, birinci müsvedde ile iktifâ edildi. Hem 
yazd ığım vakit, irade ve ihtiyâr ım ile olmad ığını hissettiğimden, kendi fikrimle 
tanzim veya ıslah etmeyi muvâf ık görmedi ğim için bir parça fehmi i şkal ede-
cek bir vaziyet ald ı. Hem Arabî f ıkralar içine çok girdi. Hatta Birinci Makam, 
baştan başa Arabî oldu ğundan içinden ç ıkar ıldı, müstakil yaz ıldı.
Medar- ı kusur ve i şkal olan bu be ş sebeple beraber, bu risalenin öyle bir 
ehemmiyeti var ki; İmam Ali (radiyallâhu anh)  kerâmât- ı gaybiyesinde bu risale-
ye, “Âyet-i Kübrâ” ve “Asâ-y ı Mûsâ” nâmlar ını vermiş. Risale-i Nur’un risa-
leleri içinde buna hususî bak ıp, nazar- ı dikkati celbetmi ş.1(Hâşiye) “el-Âyetü’l-
Kübrâ”n ın2 bir hakikî tefsiri olan bu Âyetü’l-Kübrâ Risalesi, Hazreti İmam’ ın 
(radiyallâhu anh)  tabirince, Asâ-y ı Mûsâ nâm ında Yedinci Şuâ kitab ıdır.
Bu Yedinci Şuâ, bir Mukaddime ve İki Makam’d ır. Mukaddimesi dört 
mesele-i mühimmeyi.. Birinci Makam ı, Âyet-i Kübrâ’n ın tefsirinden Arabî 
kısm ını.. İkinci Makam ı, onun burhanlar ını ve tercümesini ve meâlini beyan 
ederler.
Bu gelen mukaddimenin –lüzumundan fazla izah edilmekle beraber– bir 
derece uzun olmas ı ihtiyârs ız olmuştur. Demek ihtiyaç var ki, öyle yazd ırıldı. 
Belki de bir k ısım insanlar, bu uzunu k ısa görürler.
Said Nursî
f
1 (Hâşiye) Evet İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  Âyetü’l-Kübrâ hakk ında verdi ği haberi, tam tam ına 
Denizli hâdisesi tasdik etti. Çünkü bu risalenin gizli tab’ ı hapsimize bir vesile oldu.. ve onun 
kudsî ve çok kuvvetli hakikatinin galebesi, beraat ve necat ımıza ehemmiyetli bir sebep 
oldu. Ve İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  keramet-i gaybiyesini körlere de gösterdi.. ve hakk ı-
mızdaki 1*ْÛَåَęْĤا َīِĨ ĹِّĭِĨأَ ٰىóْ×ْכُĤا ِÙَĺْٰźِאÖوَ duas ının kabulünü isbat etti.
 *1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî –Hazreti Ali’nin (kerremallâhu vec-
heh) Celcelûtiye’si –) s.516.
2 Bkz.: Tâhâ sûresi, 20/23; Necm sûresi, 53/18; Nâziât sûresi, 79/20.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------    89
Mukaddime
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُونِïُ×ْđَĻِĤ َّźإِ َ÷ْĬِْŸوَا َّīِåْĤا ُÛْĝَĥَì َאĨوَ
Bu âyet-i uzmân ın s ırrıyla insan ın bu dünyaya gönderilmesinin hik-
meti ve gayesi, Hâl ık-ı kâinat ı tan ımak ve ona iman edip ibadet etmektir.. 
ve o insan ın vazife-i f ıtrat ı ve farîza-y ı zimmeti, mârifetullah ve iman- ı bil-
lâht ır.. ve iz’an ve yakîn ile vücudunu ve vahdetini tasdik etmektir.
Evet, f ıtraten dâimî bir hayat ve ebedî ya şamak isteyen ve hadsiz 
emelleri ve nihâyetsiz elemleri bulunan bîçâre insana, elbette o hayat- ı 
ebediyenin üssü’l-esas ı ve anahtar ı olan iman- ı billâh ve mârifetullah ve 
vesilelerinden ba şka olan şeyler ve kemâlâtlar, o insana nisbeten a şağı-
dır. Belki, ço ğunun k ıymetleri yoktur.
Risale-i Nur’da bu hakikat, kuvvetli burhanlarla isbat edildi ğinden bu ha-
kikati Risale-i Nur’a havale ederek, yaln ız o yakîn-i imanîyi bu as ırda sarsan 
ve tereddüt veren iki vartay ı “Dört Mesele” içinde beyan ederiz.
Birinci Varta ve Çare-i Necat
İki Mesele’dir.
Birinci Mesele : Otuz Birinci Mektup’un On Üçüncü Lem’as ı’nda tafsilen 
isbat edildi ği gibi, umumî meselelerde isbata kar şı nefyin k ıymeti yoktur 
ve kuvveti pek azd ır. Meselâ Ramazan- ı Şerif’in başında hilâli görmek husu-
sunda iki âmî şahit, hilâli isbat etseler ve binlerle e şraf ve âlimler “görmedik” 
deyip nefyetseler, onlar ın nefiyleri k ıymetsiz ve kuvvetsizdir. Çünkü isbatta 
birbirine kuvvet verir; birbirine tesânüd ve icmâ var. Nefiyde ise bir olsa, bin olsa farklar ı yoktur; herkes kendi ba şına kal ır, infiradî olur. Çünkü isbat eden 
harice bakar ve nefsü’l-emre göre hükmeder. Meselâ, misalimizde oldu ğu gi-
bi biri dese: “Gökte ay vard ır.” Diğer arkada şı parmağını oraya basar, ikisi 
birleşip kuvvetle şirler.
1 “Ben cinleri ve insanlar ı sırf Beni tan ıyıp yaln ız Bana ibadet etsinler diye yaratt ım.” (Zâriyât sûresi, 
51/56 )
Nefiy ve inkârda ise, nefsü’l-emre bakmaz ve bakamaz. Çünkü “Hususî 
olmayan ve has bir yere bakmayan bir nefiy, isbat edilmez.” me şhur bir düs-
turdur. Meselâ bir şeyi dünyada var diye ben isbat etsem, sen de “dünyada 
yok” desen; benim bir i şaretimle kolayca isbat edilebilen o şeyin sen nefyini 
yani ademini isbat etmek için, bütün dünyay ı aramak ve taramak ve göster-
mek, belki geçmi ş zamanlar ın her taraf ını dahi görmek lâz ım geliyor. Sonra 
“yoktur, vuku bulmam ıştır” diyebilirsin.
Madem nefiy ve inkâr edenler nefsü’l-emre bakmazlar; belki kendi nefis-
lerine ve ak ıllar ına ve gözlerine bak ıp hükmediyorlar. Elbette birbirine kuvvet 
veremezler ve zahîr olmazlar. Çünkü görmeye ve bilmeye mâni olan perdeler, sebepler ayr ı ayr ıdırlar. Herkes “Ben görmüyorum, benim yan ımda ve itika-
dımda yoktur.” diyebilir. Yoksa “Vâkide yoktur.” diyemez. E ğer dese –husu-
san umum kâinata bakan iman meselelerinde– dünya kadar büyük bir yalan olur ki, do ğru diyemez ve do ğrultulmaz.
Elhâs ıl: İsbatta netice birdir, vâhiddir, tesânüd olur. Nefiyde ise, bir de-
ğildir, müteaddittir. Ya “yan ımda ve nazar ımda” veya “itikad ımda” gibi ka-
yıtlar ın herkese göre taaddüdü ile neticeler dahi taaddüt eder, daha tesânüd 
olmaz.
İşte bu hakikat noktas ında imana kar şı gelen kâfirlerin ve münkir-
lerin kesretinin ve zâhiren çoklu ğunun k ıymeti yoktur. Ve müminin ya-
kînine ve iman ına hiç tereddüt vermemek lâz ım iken; bu as ırda Avrupa 
feylesoflar ının nefiy ve inkârlar ı, bir k ısım bedbaht meftunlar ına tered-
düt verip yakînlerini izale ve saadet-i ebediyelerini mahvetmi ş. Ve insan-
dan her günde otuz bin adama isabet eden ölümü, mevt ve eceli bir ter-his manas ından ç ıkar ıp idam- ı ebedî suretine çevirmi ş. Kap ısı kapanma-
yan kabir, daima idam ını o münkire ihtar etmekle lezzetli hayat ını elîm 
elemlerle zehirliyor. İşte, iman ın ne kadar büyük bir nimet ve hayat ın ha-
yat ı olduğunu anla!..
İkinci Mesele : Bir fennin veya bir sanat ın medar- ı münaka şa olmuş 
bir meselesinde o fennin ve o sanat ın haricindeki adamlar, ne kadar bü-
yük ve âlim ve sanatkâr da olsalar; sözleri onda geçmez, hükümleri hüc-cet olmaz, o fennin icmâ-y ı ulemâs ına dâhil say ılmazlar. Meselâ büyük 
bir mühendisin, bir hastal ığın keşfinde ve tedavisinde bir küçük tabip ka-
dar hükmü geçmez. Ve bilhassa maddiyatta çok tevaggul eden ve gittikçe mâneviyattan tebâud eden ve nura kar şı gabîleşen ve kabala şan ve akl ı YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / MUKADD İME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------   91
gözüne inen en büyük bir feylesofun münkirâne sözü, mâneviyatta naza-
ra al ınmaz ve k ıymetsizdir.
Acaba yerde iken Ar ş-ı Âzam’ ı temâşâ eden, harika bir deha-y ı kudsî 
sahibi olan ve doksan sene mâneviyatta terakki edip çal ışan ve hakâik-i 
imaniyeyi ilmelyakîn, aynelyakîn hatta hakkalyakîn suretinde ke şfeden 
Şeyh Geylanî (kuddise sirruh)1 gibi yüz binler ehl-i hakikatin ittifak ettikleri 
tevhidî ve kudsî ve mânevî meselelerde, maddiyat ın en dağınık ve kesre-
tin en cüz’î teferruat ına dalan ve sersemle şen ve bo ğulan feylesoflar ın 
sözleri kaç para eder ve inkârlar ı ve itirazlar ı, gök gürültüsüne kar şı siv-
risineğin sesi gibi sönük olmaz m ı?
Hakâik-i İslâmiye’ye z ıddiyet gösterip mübâreze eden küfrün mahiyeti; 
bir inkârd ır, bir cehildir, bir nefiydir. Sureten isbat ve vücudî görülse de ma-
nas ı ademdir, nefiydir. İman ise ilimdir, vücudîdir, isbatt ır, hükümdür. Her 
bir menfî meselesi dahi, bir müsbet hakikatin unvan ı ve perdesidir. E ğer ima-
na karşı mübâreze eden ehl-i küfür, gayet mü şkülât ile menfî itikatlar ını ka-
bul-ü adem ve tasdik-i adem suretinde isbat ve kabul etmeye çal ışsalar; o kü-
für, bir cihette yanl ış bir ilim ve hata bir hüküm say ılabilir. Yoksa, irtikâb ı çok 
kolay olan yaln ız adem-i kabul ve inkâr ve adem-i tasdik ise cehl-i mutlakt ır, 
hükümsüzlüktür.
Elhâs ıl, itikad- ı küfriye iki k ısımd ır:
Birisi : Hakâik-i İslâmiye’ye bakm ıyor. Kendine mahsus yanl ış bir tasdik 
ve bât ıl bir itikat ve hata bir kabuldür ve zâlim bir hükümdür. Bu k ısım bahsi-
mizden hariçtir. O bize kar ışmaz, biz de ona kar ışmay ız.
İkincisi : Hakâik-i imaniyeye kar şı çıkar, muâraza eder. Bu dahi iki k ı-
sımd ır:
Birisi : Adem-i kabuldür. Yaln ız isbat ı tasdik etmemektir. Bu ise bir cehil-
dir, bir hükümsüzlüktür ve kolayd ır. Bu da bahsimizden hariçtir.
İkincisi : Kabul-ü ademdir. Kalben, ademini tasdik etmektir. Bu k ısım ise 
bir hükümdür, bir itikatt ır, bir iltizamd ır. Hem iltizam ı için nefyini isbat etme-
ye mecburdur.
Nefiy dahi iki k ısımd ır:
Birisi : “Has bir mevkide ve hususî bir cihette yoktur” der. Bu k ısım ise is-
bat edilebilir. Bu k ısım da bahsimizden hariçtir.
1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb  (Evrâd- ı Şâzelî)  s.561.92  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İkinci k ısım ise : Dünyaya ve kâinata ve âhirete ve as ırlara bakan imanî 
ve kudsî ve âmm ve muhit olan meseleleri nefiy ve inkâr etmektir. Bu nefiy ise –birinci meselede beyan etti ğimiz gibi– hiçbir cihetle isbat edilmez. Belki 
kâinat ı ihata edecek ve âhireti görecek ve hadsiz zaman ın her taraf ını temâşâ 
edecek bir nazar lâz ımd ır, tâ o gibi nefiyler isbat edilebilsin.
İkinci Varta ve Çare-i Necat
Bu Dahi İki Meseledir
Birincisi : Azamet ve kibriyâ ve nihâyetsizlik noktas ında, ya gaflete veya 
mâsiyete veya maddiyata dalmak sebebiyle darla şan ak ıllar, azametli mese-
leleri ihata edemediklerinden, bir gurur-u ilmî ile inkâra saparlar ve nefyeder-ler. Evet, o mânen s ıkışmış ve kurumu ş ak ıllar ına ve bozulmu ş ve mâneviyat-
ta ölmüş olan kalblerine, çok geni ş ve derin ve ihatal ı olan imanî meseleleri 
sığıştıramad ıklar ından, kendilerini küfre ve dalâlete atarlar, bo ğulurlar.
Eğer dikkatle kendi küfürlerinin iç yüzüne ve dalâletlerinin mahiyetine 
bakabilseler, görecekler ki; imanda bulunan mâkul ve lây ık ve lâz ım olan aza-
mete kar şı yüz derece muhâl ve imkâns ızlık ve imtinâ, o küfrün alt ında ve 
içindedir.
Risale-i Nur, yüzer mizan ve muvâzenelerle bu hakikati “iki kere iki dört 
eder” derecesinde kat’î isbat etmi ş. Meselâ Cenâb- ı Hakk’ ın vücûb-u vücû-
dunu ve ezeliyetini ve ihatal ı sıfatlar ını azametleri için kabul edemeyen adam, 
ya hadsiz mevcudâta, belki nihâyetsiz zerrelere, o vücûb-u vücûdu ve ezeli-yetini ve ulûhiyet s ıfatlar ını vermekle küfrünü itikat edebilir. Veyahut ahmak 
sofestâîler gibi, hem kendini, hem kâinat ın vücudunu inkâr ve nefyetmekle 
ak ıldan istifa etmelidir. İşte bunun gibi bütün hakâik-i imaniye ve 
İslâmiye, 
kendilerinin şe’nlerini, muktezalar ı olan azamete istinad ederek, kar şılar ında-
ki küfrün deh şetli muhâlât ından ve vah şetli hurâfât ından ve zulmetli cehâlâ-
tından kurtar ıp kemâl-i iz’an ve teslimiyetle selim kalblerde ve müstakîm ak ıl-
larda yerle ştirirler.
Evet, ezan ve namaz gibi ekser şeâir-i İslâmiye’de kesretle ُّٰųاَ.. ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ 
1
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ.. ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ.. ُóَ×أَכْ azamet-i kibriyâs ını her vakit ilân ı, hem إِزَارِي ُÙَĩَčَđْĤاَ 
1 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / MUKADD İME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -------------------   93
1Ĺرِدَائِ َאءُĺِóْ×ْכِĤوَا hadis-i kudsînin ferman ı, hem “Cev şenü’l-Kebîr” münâcât ının 
seksen alt ınc ı ukdesinde:
2َّאرِĭĤا َīِĨ َאĭِّåَĬ َאنَĨَْŶا َאنَĨَْŶا َÛْĬأَ َّźإِ َįٰĤإِ َź َאĺ َכَĬَאéْ×ُø
diye olan gayet ârifâne Münâcât- ı Ahmediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  beyan ı 
gösteriyor ki; azamet ve kibriyâ lüzumlu bir perdedir.
1 “Azamet benim izâr ım (alt elbise), kibriyâ da benim ridâm (üst elbise) mesabesinde sadece bana has 
iki s ıfat ımd ır.” Abdurrezzak, el-Musannef 5/329; Hatîb el-Ba ğdâdî, Târîhu Ba ğdâd 13/290. Ayr ıca 
bkz.: Ebû Dâvûd,  libâs  25; İbni Mâce,  zühd 16; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/376.
2 “Ey saltanat ve mülkünden ba şka gerçek saltanat ve mülk olmayan! Ey kullar ın medh ü senâlar ını 
saymakla bitiremedi ği! Ey varl ıklar ın, yüce ha şmet ve celâlini tarif etmekten âciz oldu ğu! Ey gözlerin, 
kemâlini idrak ve ihata edemedi ği! Ey ak ıl ve anlay ışlar ın, kudsî ve sonsuz s ıfatlar ını kayrayamad ığı! Ey 
fikirlerin, büyüklü ğünü kavrayamad ığı! Ey insanlar ın, s ıfatlar ını lây ıkıyla tavsif edip anlayamad ığı! Ey 
kullar ın, hükmünü çeviremedi ği! Ey her şeyle varl ık ve birliğinin delil ve i şaretleri apaç ık olan Rabbim! 
Sübhans ın yâ Rab! Sen’den ba şka yoktur ilâh. Eman diliyoruz Sen’den. Koru bizi cehennemden!”94  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
َאءَهُĭَà َאدُ×ِđْĤا Ĺِāْéُĺ َź ْīَĨ َאĺ
ُįَıْĭכُ َאمُİَْوْŶا َאلُĭَĺ َź ْīَĨ َאĺ
ِįِÜَאęِĀ َאمُıْĘَْŶا ُēُĥْ×َĺ َź ْīَĨ َאĺ
ُįَÜĳُđُĬ َאنُùْĬِْŸا ُīِùْéُĺ َź ْīَĨ َאĺ
ُįُÜَאĺاٰ ْءٍĹَü ِّģכُ ĹِĘ َóَıَČ ْīَĨ َאĺُįْכَĥُĨ َّźإِ ْכَĥُĨ َź ْīَĨ َאĺ
ُįَĤَŻَä ُěَئِŻَíْĤا ُėِāَÜ َź ْīَĨ َאĺ
ُįَĤَאĩכَ َאرُāْÖَْŶا ْرِكُïُĺ َź ْīَĨ َאĺ
َאءَهُĺِóْ×כِ ْכَאرُĘَْŶا َאلُĭَĺ َź ْīَĨ َאĺ
َאءَهُąَĜ َאدُ×ِđْĤا ُدُّóَĺ َź ْīَĨ َאĺ
Âyetü’l-Kübrâ
(Kâinattan Hâl ık’ını Soran Bir Seyyah ın Müşâhedât ıdır)
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
 َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ َّۘīِıĻِĘ ْīَĨوَ َْرْضُŶوَا ُďْ×َّùĤا َاتُĳٰĩَّùĤا ُįَĤ ُçِّ×َùُÜ
1رًاĳُęَĔ ًאĩĻِĥَè כَאنَ ُįَّĬإِ ْۘħُıَéĻِ×ْùَÜ نَĳُıَĝْęَÜ َź ْīٰכِĤوَ ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ
Bu âyet-i muazzama gibi pek çok âyât- ı Kur’âniye; bu kâinat Hâl ık’ını 
bildirmek cihetinde, her vakit ve herkesin en çok hayretle bak ıp zevk ile 
mütâlaa etti ği en parlak bir sayfa-y ı tevhid  olan semâvât ı en başta zik-
retmelerinden, en ba şta ona ba şlamak muvâf ıktır.
Evet, bu dünya  memleketine ve misafirhânesine gelen her bir misafir, gö-
zünü aç ıp bakt ıkça görür ki: Gayet keremkârâne bir ziyafetgâh.. ve gayet sa-
natkârâne bir te şhirgâh.. ve gayet ha şmetkârâne bir ordugâh  ve tâlimgâh.. ve 
gayet hayretkârâne ve şevk-engizâne bir seyrangâh ve temâ şâgâh.. ve gayet 
mânidârâne ve hikmet -perverâne bir mütâlaagâh olan bu güzel misafirhâne-
nin sahibini ve bu kitab- ı kebîrin müellifini ve bu muhte şem memleketin sul-
tan ını tan ımak ve bilmek için şiddetle merak ederken, en ba şta göklerin , nur 
yald ızı ile yaz ılan güzel yüzü görünür. “Bana bak! Arad ığını sana bildirece-
ğim.” der. O da bakar, görür ki:
Bir k ısm ı, arz ımızdan bin defa büyük ve o büyüklerden bir k ısm ı top gül-
lesinden yetmi ş derece süratli yüz binler ecrâm- ı semâviyeyi direksiz, dü şür-
meden durduran.. ve birbirine çarpmadan fevka’l-had çabuk ve beraber gez-diren.. ya ğsız, söndürmeden mütemâdiyen  o hadsiz lâmbalar ı yand ıran.. ve 
hiçbir gürültü ve ihtilâl ç ıkartmadan o nihâyetsiz büyük kütleleri idare eden.. 
ve güneş  ve kamerin vazifeleri gibi, hiç isyan ettirmeden o pek büyük mah-
lûklar ı vazifelerle çal ıştıran.. ve iki kutbun dairesindeki hesap rakamlar ına s ı-
kışmayan bir nihâyetsiz uzakl ık içinde, ayn ı zamanda ayn ı kuvvet ve ayn ı tarz 
1 “Yedi kat gök, dünya ve onlar ın içinde olan herkes Allah’ ı takdis ve tenzih eder. Hiçbir şey yoktur ki 
Allah’ ı hamd ile tenzih etmesin. Ne var ki siz onlar ın bu tenzih ve takdislerini iyi anlayamazs ınız. Bunca 
azametiyle beraber, kullar ının gaflet ve cürümlerine kar şı, O, halimdir (çok müsamahal ıdır), gafûrdur 
(çok affedicidir).” ( İsrâ sûresi, 17/44 ).
ve ayn ı sikke-i f ıtrat  ve ayn ı surette, beraber, noksans ız tasarruf eden.. ve o 
pek büyük mütecâviz kuvvetleri ta şıyanlar ı, tecavüz ettirmeden kanununa ita-
at ettiren.. ve o nihâyetsiz kalabal ığın enkazlar ı gibi, göğün yüzünü kirletecek 
süprüntülere meydan vermeden, pek parlak ve pek güzel temizlettiren.. ve bir muntazam ordu manevras ı gibi manevra ile gezdiren.. ve arz ı döndürmesiy-
le, o haşmetli manevran ın başka bir surette hakikî ve hayalî tarzlar ını her gece  
ve her sene sinema levhalar ı gibi seyirci mahlûkat ına gösteren bir tezâhür-ü 
rubûbiyet .. ve o rubûbiyet faaliyeti içinde görünen teshir, tedbir, tedvir, tan-
zim, tanzif, tavziften mürekkep bir hakikat, bu azameti ve ihatât ı ile o semâvât  
Hâl ık’ının vücûb-u vücûduna ve vahdetine.. ve mevcudiyeti, semâvât ın mev-
cudiyetinden daha zâhir bulundu ğuna bilmü şâh ede şehâdet eder manas ıyla 
Birinci Makam’ ın Birinci Basama ğı’nda:
 َاتُĳٰĩَّùĤاَ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 ِ،ħĻِčْĭَّÝĤوَا ِ،óĺْوِïَّÝĤوَا ِ،óĻِÖْïَّÝĤوَا ِ،óĻِíْùَّÝĤا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َאدَةِıَýِÖ َאıĻِĘ َאĨ ِďĻِĩَåِÖ
1.َةِïَİَאýُĩْĤِאÖ ِÙَĥَّĩُכَĩْĤا ِÙَđِøَاĳْĤا ِėĻِČْĳَّÝĤوَا ِ،ėĻِčْĭَّÝĤوَا
denilmiştir.
Sonra, dünyaya gelen o yolcu adama ve misafire, cevv-i semâ  deni-
len ve mah şer-i acâib olan feza, gürültü ile konu şarak bağırıyor; “Bana bak! 
Merakla arad ığını ve seni buraya göndereni benimle bilebilir ve bulabilirsin.” 
der. O misafir, onun ek şi, fakat merhametli yüzüne bakar. Müthi ş, fakat müj-
deli gürültüsünü dinler, görür ki:
Zemin ile âsuman ortas ında muallâkta durdurulan bulut , gayet hakîmâ-
ne ve rahîmâne bir tarzda zemin bahçesini sular ve zemin ahalisine âb- ı ha-
ya t getirir ve harareti (yani ya şamak ate şinin şiddetini) tâdil eder ve ihtiyaca 
göre her yerin imdad ına yetişir. Ve bu vazifeler gibi çok vazifeleri görmekle 
beraber, muntazam bir ordunun acele emirlere göre görünmesi ve gizlenmesi gibi, birden cevvi dolduran o koca bulut dahi gizlenir, bütün eczalar ı istiraha-
te çekilir, hiçbir eseri görülmez. Sonra “Ya ğmur başına arş!” emrini ald ığı an-
da; bir saat, belki birkaç dakika zarf ında toplan ıp cevvi doldurur, bir kuman-
dan ın emrini bekler gibi durur.
1 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-vücûd ki vüs’at ve mükemmeliyeti bilmü şahede görünen teshir, 
tedbir, tedvir, tanzim, tanzif ve tavzif hakikatlerinin azamet-i ihatas ının şehadetiyle, semavat bütün 
içindekilerle beraber O’nun vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder.96  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sonra o yolcu, cevdeki rüzgâra  bakar. Görür ki: Hava o kadar çok vazife-
lerle gayet hakîmâne ve kerîmâne istihdam olunur ki, güya o câmid  havan ın
şuursuz zerrelerinden her bir zerresi; bu kâinat sultan ından gelen emirleri din-
ler, bilir ve hiçbirini geri b ırakmayarak, o kumandan ın kuvvetiyle yapar ve in-
tizamla yerine getirir bir vaziyetle zeminin bütün nüfuslar ına nefes vermek.. 
ve zîhayata lüzumu bulunan hararet ve ziya ve elektrik  gibi maddeleri ve ses-
leri nakletmek.. ve nebâtât ın telkihine vas ıta olmak gibi çok küllî  vazifelerde 
ve hizmetlerde, bir dest-i gaybî  taraf ından gayet şuurkârâne ve alîmâne ve 
hayat-perverâne istihdam olunuyor.
Sonra yağmura  bak ıyor. Görür ki: O latîf ve berrak ve tatl ı ve hiçten ve 
gaybî bir hazine-i rahmetten gönderilen katrelerde o kadar rahmânî hediye-ler ve vazifeler var ki; güya “rahmet, tecessüm ederek katreler suretinde ha-zine-i rabbâniyeden ak ıyor” manas ında oldu ğundan, ya ğmura “rahmet” nâ-
mı verilmiştir.
Sonra 
şimşeğe bakar ve ra’d ı (gök gürültüsünü) dinler. Görür ki: Pek 
acîb  ve garîb hizmetlerde çal ıştırılıyorlar.
Sonra gözünü çeker, akl ına bakar, kendi kendine der ki: “At ılm ış pamuk 
gibi bu câmid , şuursuz bulut , elbette bizleri bilmez ve bize ac ıyıp imdad ımıza 
kendi kendine ko şmaz ve emirsiz meydana ç ıkmaz ve gizlenmez; belki gayet 
Kadîr ve Rahîm  bir kumandan ın emriyle hareket eder ki, bir iz b ırakmadan giz-
lenir.. ve def’aten meydana ç ıkar, iş başına geçer.. ve gayet faâl ve müteâl ve 
gayet cilveli ve ha şmetli bir sultan ın ferman ıyla ve kuvvetiyle –vakit be vakit– 
cevv âlemini doldurup, bo şalt ır.. ve mütemâdiyen , hikmetle yazar ve paydos 
ile bozar tahtas ına ve mahv ve isbat levhas ına ve haşir  ve k ıyâmet suretine çe-
virir.. ve gayet lütufkâr ve ihsan-perver ve gayet keremkâr ve rubûbiye t-perver 
bir Hâkim-i Müdebbir’in tedbiriyle rüzgâra biner.. ve da ğlar gibi ya ğmur hazi-
nelerini bindirir, muhtaç olan yerlere yeti şir. Güya onlara ac ıyıp ağlayarak, göz  
yaşlar ıyla onlar ı çiçeklerle güldürür, güne şin şiddet-i ate şini serinlendirir.. ve 
sünger gibi bahçelerine su serper.. ve zemin yüzünü y ıkar, temizler.”
Hem o merakl ı yolcu kendi akl ına der: “Bu câmid , hayats ız, şuursuz, mü-
temâdiyen  çalkanan, karars ız, f ırtınal ı, dağdağalı, sebats ız, hedefsiz şu hava-
nın perdesiyle ve zâhirî suretiyle vücûda gelen yüz binler hakîmâne ve râhi-
mâne ve sanatkârâne i şler ve ihsanlar ve imdatlar bilbedâhe isbat eder ki; bu 
çal ışkan rüzgâr ın ve bu cevval hizmetkâr ın kendi ba şına hiçbir hareketi yok, 
belki gayet Kadîr ve Alîm  ve gayet Hakîm  ve Kerîm bir âmirin emriyle hareket 
eder. Güya her bir zerresi, her bir i şi bilir ve o âmirin her bir emrini anlar ve YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------   97
dinler bir nefer gibi, hava  içinde cereyan eden her bir emr-i rabbânîyi dinler, 
itaat eder ki; bütün hayvanât ın teneffüsüne ve ya şamas ına ve nebâtât ın telki-
hine ve büyümesine ve hayat ına lüzumlu maddelerin yeti ştirilmesine ve bu-
lutlar ın sevk ve idaresine ve ate şsiz sefinelerin seyr u seyahat ına.. ve bilhassa 
seslerin ve bilhassa telsiz telefon ve telgraf ve radyo ile konu şmalar ın îsaline.. 
ve bu hizmetler gibi umumî ve küllî  hizmetlerden ba şka, azot ve müvellidül-
humûza  (oksijen) gibi iki basit maddeden ibaret olan havan ın zerreleri birbi-
rinin misli iken zemin yüzünde yüz binler tarzda bulunan rabbânî sanatlarda 
kemâl-i intizam ile bir dest-i hikmet  taraf ından çal ıştırılıyor görüyorum.”
Demek, 1َْرْضِŶوَا אءِƯĩَّùĤا َīْĻَÖ ِóَّíَùُĩْĤا َאبِéَّùĤوَا َאحِĺِّóĤا ِėĺِóْāَÜوَ âyetinin 
tasrihiyle; rüzgâr ın tasrifiyle, hadsiz rabbânî hizmetlerde istimâl .. ve bulutlar ın 
teshiriyle, hadsiz rahmânî i şlerde istihdam.. ve havay ı o surette îcad  eden, an-
cak Vâcibü’l-vücûd  ve Kâdir-i külli şey ve Âlim-i külli şey bir Rabb-i Zülcelâl-i 
ve’l-ikram’d ır.” der, hükmeder.
Sonra yağmura  bakar. Görür ki: Ya ğmurun taneleri say ısınca menfaatler 
ve katreleri adedince rahmânî cilveler ve re şhalar ı miktar ınca hikmetler için-
de bulunuyor. Hem o şirin ve latîf ve mübarek katreler, o kadar muntazam 
ve güzel halkediliyor ki; hususan yaz mevsiminde gelen dolu, o kadar mizan ve intizam ile gönderiliyor ve iniyor ki; f ırtınalar ile çalkanan ve büyük şey-
leri çarp ıştıran şiddetli rüzgârlar, onlar ın muvâzene  ve intizamlar ını bozmu-
yor; katreleri birbirine çarp ıp, birleştirip, zararl ı kütleler yapm ıyor. Ve bunlar 
gibi çok hakîmâne i şlerde ve bilhassa zîhayatta çal ıştırılan basit ve câmi d ve 
şuursuz müvellidülmâ  ve müvellidülhumûza  (hidrojen, oksijen) gibi iki basit 
maddeden terekküp eden bu su, yüz binlerle hikmetli ve şuurlu ve muhtelif 
hizmetlerde ve sanatlarda istihdam ediliyor. Demek bu tecessüm etmi ş ayn- ı 
rahmet olan ya ğmur, ancak bir Rahmân -ı Rahîm ’in hazine-i gaybiye-i rahme-
tinde yap ılıyor ve nüzûlüyle 
2ُįَÝَĩْèرَ ُóُýْĭَĺوَ اĳُĉَĭَĜ َאĨ ِïْđَÖ ْīِĨ َßْĻَĕْĤا ِّلُõَĭُĺ ِيñَّĤا َĳُİوَ 
âyetini maddeten tefsir ediyor.
Sonra ra’d ı dinler ve berke  (şimşeğe) bakar. Görür ki: Bu iki hâdise-i acî-
be-i cevviye tamtam ına 3ِه۪ïْĩَéِÖ ُïْĐَّóĤا ُçِّ×َùُĺوَ ve 4َאرِāْÖَْŶِאÖ ُÕَİْñَĺ ۪įِĜْóَÖ َאĭَø َכَאدُĺ 
1 “Rüzgârlar ın yönlerini de ğiştirip durmas ında, gökle yer aras ında emre haz ır bulutlar ın duruşunda…” 
(Bakara sûresi, 2/164 ).
2 “O’dur ki insanlar art ık ümitlerini kestikten sonra ya ğmur indirir, rahmetini her tarafa yayar.” ( Şûrâ 
sûresi, 42/28 ).
3 “Gök gürlemesi hamd ile O’nu takdis ve tenzih eder.” (Ra’d sûresi, 13/13 ).
4 “Bu bulutlar ın şimşeğinin par ıltısı nerdeyse gözleri al ıverecek!” (Nûr sûresi, 24/43 ).98  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
âyetlerini maddeten tefsir etmekle beraber, ya ğmurun gelmesini haber verip, 
muhtaçlara müjde ediyorlar.
Evet hiçten, birden, harika bir gürültü ile cevvi konu şturmak.. ve fevka-
lâde bir nur ve nar ile zulmetli cevvi ışıkla doldurmak.. ve da ğvâri pamuk-mi-
sal ve dolu ve kar ve su tulumbas ı hükmünde olan bulutlar ı ateşlendirmek 
gibi hikmetli ve garabetli vaziyetlerle ba ş aşağı, gafil insan ın başına tokmak 
gibi vuruyor: “Başını kald ır! Kendini tan ıttırmak isteyen faal ve kudret-
li bir Zât’ ın harika i şlerine bak! Sen, ba şıboş olmad ığın gibi bu hâdiseler 
de başıboş olamazlar. Her birisi çok hikmetli vazifeler pe şinde koşturulu-
yorlar. Bir Müdebbir-i Hakîm  taraf ından istihdam olunuyorlar.”  diye ih-
tar ediyorlar.
İşte bu merakl ı yolcu, bu cevde; bulutu teshirden, rüzgâr ı tasriften, ya ğ-
muru tenzilden ve hâdisât- ı cevviyeyi tedbirden terekküp eden bir hakika-
tin yüksek ve â şikâr şehâdetini i şitir, 1ِّٰųِאÖ ُÛْĭَĨاٰ der. Birinci Makam’ ın İkinci 
Mertebesi’nde :
 ِ،įĻِĘ َאĨ ِďĻِĩَåِÖ ُّĳَåْĤا: دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 ِÙَĥَّĩُכَĩْĤا ِÙَđِøَاĳْĤا ِóĻِÖْïَّÝĤوَا ِ،ģĺِõْĭَّÝĤوَا ِ،ėĺِóْāَّÝĤوَا ِ،óĻِíْùَّÝĤا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َאدَةِıَýِÖ
2.َةِïَİَאýُĩْĤِאÖ
fıkras ı, bu yolcunun cevve dâir mezkûr mü şâhedât ını ifade eder.3(İhtar)
Sonra, o seyahat-i fikriyeye al ışan o mütefekkir misafire, küre-i arz  lisân- ı 
hâliyle diyor ki: “Gökte, fezada, havada ne geziyorsun? Gel, ben sana ara-dığını tan ıttıracağım. Gördü ğüm vazifelerime bak ve sayfalar ımı oku!” O da 
bakar, görür ki:
Arz, meczup bir mevlevî gibi iki hareketiyle günlerin, senelerin, mevsimle-
rin husulüne medar  olan bir daireyi, ha şr-i âzam ın meydan ı etraf ında çiziyor. 
Ve zîhayat ın yüz bin envâ ını bütün erzak ve levâz ımâtlar ıyla içine al ıp feza
1 Allah’a iman ettim.
2 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-vücûd ki vüs’at ve mükemmeliyeti bilmü şahede görünen teshir, 
tasrif, tenzil ve tedbir hakikatlerinin azamet-i ihatas ının şehadetiyle, cevv-i semâ bütün içindekilerle 
beraber O’nun vücûb-u vücûduna delâlet eder.
3 (İhtar) Birinci Makam’da geçen otuz üç mertebe-i tevhidi bir parça izah etmek isterdim. 
Fakat şimdiki vaziyetim ve hâlimin müsaadesizli ği cihetiyle, yaln ız gayet muhtasar burhan-
lar ına ve meâlinin tercümesine iktifâya mecbur oldum. Risale-i Nur’un otuz, belki yüz risa-
lelerinde bu otuz üç mertebe delilleriyle, ayr ı ayr ı tarzlarda, her bir risalede bir k ısım mer-
tebeler beyan edildi ğinden, tafsili onlara havale edilmi ş.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------   99
denizinde kemâl-i muvâzene  ve nizamla gezdiren ve güne ş  etraf ında seyahat 
eden muhte şem ve musahhar  bir sefine-i rabbâniyedir.
Sonra sayfalar ına bakar, görür ki: Bâblar ındaki her bir sayfas ı, binler 
âyât ıyla arz ın Rabb’ini tan ıttırıyor. Umumunu okumak için vakit bulamad ı-
ğından, yaln ız bir tek sayfa  olan zîhayat ın bahar fasl ında îcad  ve idaresine  
bakar, mü şâhede eder ki: Yüz bin envâ ın hadsiz efradlar ının suretleri, basit 
bir maddeden gayet muntazam aç ılıyor.. ve gayet rahîmâne terbiye ediliyor.. 
ve gayet mucizâne bir k ısm ının tohumlar ına kanatç ıklar verip, onlar ı uçur-
mak suretiyle ne şrettiriliyor.. ve gayet müdebbirâne idare olunuyor.. ve ga-
yet müşfikâne iâşe  ve it’âm ediliyor.. ve gayet rahîmâne ve rezzâkâne hadsiz 
ve çeşit çeşit ve lezzetli ve tatl ı rızıklar ı, hiçten ve kuru topraktan ve birbirinin 
misli ve farklar ı pek az ve kemik gibi köklerden ve çekirdeklerden, su katrele-
rinden yeti ştiriliyor. Her bahara, bir vagon gibi hazine-i gayptan yüz bin ne-
vi et’ime ve levâz ımât, kemâl-i intizam ile yüklenip zîhayata gönderiliyor. Ve 
bilhassa o erzak paketleri içinde yavrulara gönderilen süt konserveleri ve vâ-lidelerinin şefkatli sinelerinde as ılan şekerli süt tulumbac ıklar ını göndermek, 
o kadar şefkat ve merhamet ve hikmet  içinde görünüyor ki, bilbedâhe bir 
Rahmân -ı Rahîm ’in gayet mü şfikâne ve mürebbîyâne bir cilve -i rahmeti ve 
ihsan ı olduğunu isbat eder.
Elhâs ıl: Bu sayfa-y ı hayatiye-i bahariye, ha şr-i âzam ın yüz bin numûne-
lerini ve misallerini göstermekle
 َĳُİوَ ۚĵٰÜْĳَĩْĤا ِĹْéُĩَĤ ِכَĤذٰ إِنَّ َאۘıِÜْĳَĨ َïْđَÖ َْرْضَŶا ِĹْéُĺ َėْĻכَ ِّٰųا ِÛَĩْèرَ َאرِàاٰ ĵٰۤĤإِ ْóُčْĬَאĘ
1
ٌóĺِïَĜ ْءٍĹَü ِّģכُ ĵٰĥَĐ
âyetini maddeten gayet parlak tefsir etti ği gibi; bu âyet dahi, bu sayfan ın ma-
nalar ını mucizâne ifade eder. Ve arz ın bütün sayfalar ıyla büyüklü ğü nisbetin-
de ve kuvvetinde 2َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź dediğini anlad ı.
İşte küre-i arz ın yirmiden ziyade büyük sayfalar ından bir tek sayfan ın yir-
mi vechinden bir tek vechinin muhtasar şehâdeti ile o yolcunun sâir vecih-
lerin sayfalar ındaki mü şâhedât ı manas ında olarak ve o mü şâhedâtlar ı ifade 
için Birinci Makam’ ın Üçüncü Mertebesi’nde böyle denilmi ş:
1 “İşte bak, Allah’ ın rahmetinin eserlerine, ölmü ş toprağa nas ıl hayat veriyor! İşte bunlar ı yapan kim ise, 
ölüleri de O diriltecektir. O, her şeye hakk ıyla kadîrdir.” (Rûm sûresi, 30/50 )
2 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )100  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
 ِďĻِĩَåِÖ َْرْضُŶاَ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 ِÙَّĻِèَّאÝَęْĤوَا ِ،ÙَĻِÖْóَّÝĤوَا ِ،óĻِÖْïَّÝĤوَا ِ،óĻِíْùَّÝĤا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َאدَةِıَýِÖ َא،ıْĻَĥَĐ َאĨوَ َא،ıĻِĘ َאĨ
 ِÙَّĻِĭٰĩْèَّóĤوَا َאةِ،ĻَéْĤا ذَوِي ِďĻِĩَåِĤ ِ،ÙَüَאĐِْŸوَا ِْدَارَةِ،Ÿوَا ِÙَčَĘَאéُĩْĤوَا ُورِñُ×ْĤا ِďĺْزِĳَÜوَ
1.َةِïَİَאýُĩْĤِאÖ ِÙَĥَّĩُכَĩْĤا ِÙَĥِĨَّאýĤا ِÙَّĨَאđْĤا ِÙَّĻِĩĻِèَّóĤوَا
Sonra o mütefekkir yolcu, her sayfay ı okudukça saadet anahtar ı olan 
iman ı kuvvetlenip ve mânevî terakkiyât ın miftah ı olan mârifeti  ziyadeleşip 
ve bütün  kemâlât ın esas ı ve madeni olan iman- ı billâh hakikati bir dere-
ce daha inki şaf edip mânevî çok zevkleri ve lezzetleri verdikçe onun merak ını 
şiddetle tahrik etti ğinden; semâ , cevv ve arz ın mükemmel ve kat’î derslerini 
dinlediği hâlde 2ٍïĺِõَĨ ْīِĨ ْģَİ deyip dururken, denizlerin ve büyük nehirlerin  
cezbekârâne cû ş u hurûşla zikirlerini ve hazin ve leziz seslerini i şitir.
Lisân- ı hâl ve lisân- ı kâl  ile: “Bize de bak, bizi de oku!” derler. O da ba-
kar, görür ki:
Hayattarâne mütemâdiyen  çalkanan ve da ğılmak ve dökülmek ve istilâ 
etmek f ıtrat ında olan denizler, arz ı kuşatıp arz ile beraber gayet süratli bir su-
rette bir senede yirmi be ş bin senelik bir dairede ko şturulduğu hâlde; ne da ğı-
lırlar, ne dökülürler ve ne de kom şular ındaki topra ğa tecavüz ederler. Demek 
gayet kudretli ve azametli bir Zât’ ın emriyle ve kuvvetiyle dururlar, gezerler, 
muhafaza olurlar.
Sonra denizlerin içleri ne bakar, görür ki: Gayet güzel ve zinetli ve mun-
tazam cevherlerinden ba şka, binlerce çe şit hayvanât ın iâşe  ve idareleri ve tev-
vellüdât ve vefiyâtlar ı o kadar muntazamd ır, basit bir kum ve ac ı bir sudan 
verilen erzaklar ı ve tayinatlar ı o kadar mükemmeldir ki, bilbedâhe bir Kadîr-i 
Zülcelâl ’in, bir Rahîm -i Zülcemâl’in idare ve iâ şesiyle oldu ğunu isbat eder.
Sonra o misafir; nehirler e bakar, görür ki: Menfaatleri ve vazifeleri ve vâ-
ridat  ve sarfiyatlar ı o kadar hakîmâne ve rahîmânedir, bilbedâhe isbat eder 
ki; bütün ırmaklar, p ınarlar, çaylar, büyük nehirler, bir Rahmân -ı Zülcelâl-i 
ve’l-ikram’ ın hazine-i rahmetinden ç ıkıyorlar ve ak ıyorlar. Hatta o kadar 
1 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-vücûd ki umumiyet, şümûl ve mükemmeliyeti bilmü şahede 
görünen, bütün zevilhayat ın iâşesi için tohumlar ın teshir, tedbir, terbiye, fetih, tevzi, muhafaza ve ida-
resi.. ve rahmâniyet ve rahîmiyet hakikatlerinin azamet-i ihatas ının şehadetiyle, arz bütün içindekiler 
ve üzerindekilerle O’nun vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder.
2 Daha yok mu?YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   101
fevkalâde iddihar ve sarf ediliyorlar ki, “Dört nehir cennetten geliyorlar.”1 di-
ye rivâyet edilmi ş. Yani zâhiri esbâb ın pek fevkinde olduklar ından, mânevî 
bir cennetin hazinesinden ve yaln ız gaybî ve tükenmez bir menba ın feyzin-
den ak ıyorlar demektir. Meselâ M ısır’ın kumistan ını bir cennete çeviren Nil-i 
Mübarek, cenup taraf ından, Cebel-i Kamer denilen bir da ğdan mütemâdiy en 
küçük bir deniz  gibi tükenmeden ak ıyor. Alt ı aydaki sarfiyat ı dağ  şeklinde top-
lansa ve buzlansa, o da ğdan daha büyük olur. Hâlbuki o da ğdan ona ayr ılan 
yer ve mahzen, alt ı kısm ından bir k ısım olmaz. Vâridât ı ise o m ıntıka-y ı hârre-
de pek az gelen ve susam ış toprak çabuk yuttu ğu için mahzene az giden ya ğ-
mur, elbette o muvâzene -i vâsiay ı muhafaza edemedi ğinden, o Nil-i Mübarek 
âdet-i arziye fevkinde bir “gaybî cenne t”ten ç ıkıyor diye rivâyeti, gayet mâni-
dâr ve güzel bir hakikati ifade ediyor.
İşte, deniz  ve nehirlerin denizler gibi hakikatlerinin ve şehâdetlerinin bin-
den birisini gördü. Ve umumu bilicmâ, denizlerin büyüklü ğü nisbetinde bir 
kuvvetle 2َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź der.. ve bu şehâdete denizler, mahlûkat ı adedince şahid-
ler gösterir, diye anlad ı. Ve denizlerin, nehirlerin umum şehâdetlerini irade ede-
rek ifade etmek manas ında Birinci Makam’ ın Dördüncü Mertebesi’nde :
 َאرِéِ×ْĤا ُďĻِĩَä :۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 َאرِ،ìِْدِّźوَا ِ،ÙَčَĘَאéُĩْĤوَا ِ،óĻِíْùَّÝĤا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َאدَةِıَýِÖ َא،ıĻِĘ َאĨ ِďĻِĩَåِÖ َאرِ،ıْĬَْŶوَا
3.َةِïَİَאýُĩْĤِאÖ ِÙَĩَčَÝْĭُĩْĤا ِÙَđِøَاĳْĤا ِْدَارَةِŸوَا
denilmiş.
Sonra dağlar ve sahralar,  seyahat-i fikriyede bulunan o yolcuyu ça ğırı-
yorlar, “Sayfalar ımızı da oku!” diyorlar. O da bakar, görür ki:
Dağlar ın küllî  vazifeleri ve umumî hizmetleri o kadar azametli ve hik-
metlidirler; ak ıllar ı hayret içinde b ırak ır. Meselâ da ğlar ın zeminden emr-i 
rabbânî ile ç ıkmalar ı ve zeminin içinde ink ılâbât- ı dahiliyeden ne şet eden 
heyecan ını ve gazab ını ve hiddetini, ç ıkmalar ıyla teskin ederek; zemin o 
1 Bkz.: Buhârî, bed’ü’l-halk  6, menâk ıbü’l-ensâr  42, eşribe 12; Müslim, îmân  264, cennet  26; Ahmed 
İbni Hanbel, el-Müsned  2/260, 289, 440, 3/164, 4/208, 209.
2 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )
3 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-vücûd ki vüs’at ve intizam ı bilmüşahede görünen teshir, 
muhafaza, iddihar ve idare hakikatlerinin azamet-i ihatas ının şehadetiyle, denizler ve nehirler bütün 
içindekilerle beraber O’nun vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder.102  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
dağlar ın f ışkırmas ıyla ve menfeziyle teneffüs edip zararl ı olan sars ıntılardan 
ve zelzele-i muz ırradan kurtulup, vazife-i devriyesinde sekenesinin istirahat-
larini bozmuyor. Demek, nas ıl ki sefineleri sars ıntıdan vikâye ve muvâzene-
lerini muhafaza için, onlar ın direkleri üstünde kurulmu ş; öyle de da ğlar, ze-
min sefinesinde bu manada hazineli direkler olduklar ını Kur’ân- ı Mu’cizü’l-
Beyan,
3َאıĻٰøأَرْ َאلَ×ِåْĤوَا ، 2
َĹِøرَوَا َאıĻِĘ َאĭْĻَĝْĤوَأَ ، 1َאدًاÜأَوْ َאلَ×ِåْĤوَا
gibi çok âyetlerle ferman ediyor.
Hem meselâ da ğlar ın içinde zîhayata lâz ım olan her nevi menbalar, su-
lar, madenler, maddeler, ilâçlar o kadar hakîmâne ve müdebbirâne ve kerî-mâne ve ihtiyatkârâne iddihar ve ihzâr ve istif  edilmiş ki; bilbedâhe, kudreti 
nihâyetsiz bir Kadîr’in ve hikmeti nihâyetsiz bir Hakîm ’in hazineleri ve ambar-
lar ı ve hizmetkârlar ı olduklar ını isbat ederler diye anlar. Ve sahra ve da ğlar ın 
dağ  kadar vazife ve hikmetlerinden bu iki cevhere sâirlerini k ıyas edip, da ğ-
lar ın ve sahralar ın umum hikmetleriyle –hususan ihtiyatî iddiharlar cihetiyle– 
getirdikleri şehâdeti ve söyledikleri 
4َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź tevhidini, da ğlar kuvvetinde 
ve sebat ında ve sahralar geni şliğinde ve büyüklü ğünde görür, 5ِّٰųِאÖ ُÛْĭَĨاٰ der.
İşte bu manay ı ifade için  Birinci Makam’ ın Beşinci Mertebes i’nde:
 َאرٰىéَّāĤوَا َאلِ×ِåْĤا ُďĻِĩَä :دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 ِóْýَĬوَ ِْدَارَةِ،Ÿوَا َאرِ،ìِْدِّźا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َאدَةِıَýِÖ َא،ıْĻَĥَĐ َאĨوَ َאıĻِĘ َאĨ ِďĻِĩَåِÖ
 ِÙَĥَّĩُכَĩْĤاَ ِÙَĩَčَÝْĭُĩْĤا ِÙَّĨَאđْĤا ِÙَđِøَاĳْĤا ِÙَّĻِĬَّאÖَّóĤا ِÙَّĻِĈَאĻِÝْèِْźا ِóĻِÖْïَّÝĤوَا ، ِÙَčَĘَאéُĩْĤوَا ُورِ،ñُ×ْĤا
6.َةِïَİَאýُĩْĤِאÖ
denilmiş.
1 “Dağlar ı da arz ı tutan birer destek (yapmad ık m ı)?” (Nebe sûresi, 78/7)
2 “Ve oraya sa ğlam dağlar çakt ık.” (Hicr sûresi, 15/19 ; Kaf sûresi, 50/7 ).
3 “Ve dağlar ı da sabit, muhkem bir şekilde oturttu.” (Nâziât sûresi, 79/32 ).
4 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )
5 Allah’a iman ettim.
6 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-vücûd ki rabbânî ihtiyat maddelerinin bilmü şahede vâsi ve 
âmm ve muntazam ve mükemmel iddihar ve idare ve muhafaza ve tedbiri ve tohumlar ın neşri haki-
katlerinin azamet-i ihatas ının şehadetiyle, bütün da ğlar ve sahralar bütün içindekiler ve üzerindekilerle 
beraber O’nun vücûb-u vücûduna delâlet eder.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   103
Sonra o yolcu da ğda ve sahrada fikriyle gezerken, eşcâr  ve nebâtât  âle-
minin  kap ısı fikrine aç ıldı. Onu içeriye ça ğırdılar: “Gel dairemizde de gez, ya-
zılar ımızı da oku!” dediler. O da girdi, gördü ki:
Gayet muhte şem ve müzeyyen  bir meclis-i tehlil ve tevhid  ve bir halka-y ı 
zikir ve şükür teşkil etmişler. Bütün e şcâr  ve nebâtât ın envâlar ı; bilicmâ, bera-
ber 1ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإ َź diyorlar gibi lisân- ı hâllerinden anlad ı. Çünkü bütün meyve-
dâr ağaç ve nebâtlar, mizanl ı ve fesâhatl ı yapraklar ının dilleriyle ve süslü ve 
cezâletli çiçeklerinin sözleriyle ve intizaml ı ve belâgatl ı meyvelerinin kelimele-
riyle beraber müsebbihâne şehâdet getirdiklerine ve 2َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź dediklerine 
delâlet  ve şehâdet eden üç büyük, küllî  hakikati gördü.
Birincisi : Pek zâhir bir surette kasdî bir in’âm  ve ikram ve ihtiyârî bir ih-
san ve imtinan manas ı ve hakikati her birisinde hissedildi ği gibi; mecmûunda 
ise, güne şin zuhurundaki ziyas ı gibi görünüyor.
İkincisi : Tesadüfe havalesi hiçbir cihet-i imkân ı olmayan kasdî ve ha-
kîmâne bir temyiz ve tefrik, ihtiyârî ve rahîmâne bir tezyin  ve tasvir manas ı 
ve hakikati, o hadsiz envâ ve efradda gündüz  gibi âşikâre görünüyor.. ve bir 
Sâni -i Hakîm ’in eserleri ve nak ışlar ı olduklar ını gösterir.
Üçüncüsü : O hadsiz masnûât ın yüz bin çe şit ve ayr ı ayr ı tarz ve şekil-
de olan suretleri; gayet muntazam, mizanl ı, zînetli olarak mahdut ve mâdut 
ve birbirinin misli ve basit ve câmid  ve birbirinin ayn ı veya az farkl ı ve kar ı-
şık olan çekirdeklerden, habbeciklerden o iki yüz bin nevilerin fârikal ı ve in-
tizaml ı, ayr ı ayr ı, muvâzeneli, hayattar, hikmetli, yanl ışsız, hatas ız bir vaziyet-
te umum efrad ının suretlerinin fethi ve aç ılışı ise öyle bir hakikattir ki; güne ş-
ten daha parlakt ır ve bahar ın çiçekleri ve meyveleri ve yapraklar ı ve mevcu-
dât ı say ısınca o hakikati isbat eden şahidler var diye, bildi; ِÙَĩْđِĬ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ 
3َאنِĩĺِْŸا dedi.
İşte bu mezkûr hakikatleri ve şehâdetleri ifade manas ıyla Birinci Makam’ ın 
Alt ınc ı Mertebesi’nde :
1 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35 ; Muhammed sûresi, 47/19 )
2 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )
3 İman nimetini bah şeden Allah ’a hamdolsun..104  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
 ِďĻِĩَä َאعُĩْäإِ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 َאتِ،éĻِāَęْĤا َאتِĬْزُوĳَĩْĤا َאıِĜأَوْرَا َאتِĩِĥِכَÖ َאتِ،ĝِĈَّאĭĤا َאتِéِّ×َùُĩْĤا َאتِÜَא×َّĭĤوَا َאرِåْüَْŶا َاعِĳْĬأَ
 ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َאدَةِıَýِÖ َאتِ،ĕĻِĥَ×ْĤا َאتِĩَčَÝْĭُĩْĤا َאİَאرِĩْàوَأَ َتِ،ŻĺِõَåْĤا َאتِĭَّĺَõُĩْĤا َאİَאرِİوَأَزْ
 ِ،óĺِĳْāَّÝĤوَا ِīĻِĺْõَّÝĤوَا ِõĻِĻْĩَّÝĤا ِÙَĝĻِĝَèوَ ٍ،Ùَĩْèوَرَ ٍïْāَĝِÖ َאنِ،ùْèِْŸوَا َامِóِْכْŸوَا َאمِđْĬِْŸا ِÙَĝĻِĝَè
 ِÙَĭِĺَא×َÝُĩْĤا َאتِĭَّĺَõُĩْĤا َאتِĬْزُوĳَĩْĤا َאİَرِĳُĀ ِďĻِĩَä ِçْÝَĘ ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĤَźدَ ِÙَّĻِđْĉَĜ َďَĨ ٍ،Ùَĩِכْèوَ ِرَادَةٍÍِÖ
1.ُودَةٍïْđَĨ رَةٍĳُāْéَĨ ٍÙَıِÖَאýَÝُĨ ٍÙَĥِàَאĩَÝُĨ َّאتٍ×َèوَ َאتٍ،ĺَĳَĬ ْīِĨ ُودَةِ،ïْéَĩْĤا ِóْĻَĕْĤا ِÙَĐِّĳَĭَÝُĩْĤا
denilmiş.
Sonra seyahat-i fikriyede bulunan o merakl ı ve terakki ile zevki ve 
şevki artan dünya  yolcusu , bahar bahçesinden bir bahar kadar bir güldes-
te-i mârifet ve iman al ıp gelirken; hayvanât  ve tuyur  âleminin  kap ısı haki-
kat-bîn olan akl ına ve mârifet-â şina olan fikrine  aç ıldı. Yüz bin ayr ı ayr ı 
seslerle ve çe şit çeşit dillerle onu içeriye ça ğırdılar, “Buyurun!” dediler. O da 
girdi ve gördü ki:
Bütün hayvanât  ve kuşlar ın bütün nevileri ve tâifeleri ve milletleri, bilitti-
fak, lisân- ı kâl  ve lisân- ı hâlleriyle 2َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź deyip, zemin yüzünü bir zikir-
hâne ve muazzam bir meclis-i tehlil suretine çevirmi şler; her biri bizzat birer 
kaside-i rabbânî, birer kelime-i sübhânî ve mânidâr birer harf-i rahmânî hük-
münde Sâni ’lerini tavsif edip hamd  ü senâ ediyorlar vaziyetinde gördü. Güya 
o hayvanlar ın ve kuşlar ın duygular ı ve kuvâlar ı ve cihazlar ı ve âzâlar ı ve âlet-
leri, manzum ve mevzûn kelimelerdir ve muntazam ve mükemmel sözlerdir. Onlar ın bunlarla Hallâk ve Rezzâk’lar ına şükür ve vahdâniyetine şehâdet ge-
tirdiklerine kat’î delâlet  eden üç muazzam ve muh it hakikatleri mü şâhede etti.
Birincisi : Hiçbir cihetle serseri tesadüfe ve kör kuvvete ve şuursuz tabiata 
havalesi mümkün olmayan hiçten, hakîmâne îcad  ve sanat-perverâne ibda ’
ve ihtiyârkârâne ve alîmâne halk ve in şâ ve yirmi cihetle ilim  ve hikm et ve 
1 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-vücûd ki mizanl ı ve fesahatli yapraklar ının ve süslü ve cezâletli 
çiçeklerinin ve intizaml ı ve belâgatli meyvelerinin kelimeleriyle konu şan ve tesbih eden bütün a ğaç 
ve nebat nevilerinin icmâ ı, birbirinin misli ve benzeri olan mahdut çekirdek ve habbeciklerden süslü 
ve birbirinden farkl ı ve mütenevvi, gayr-i mahdut suretlerinin hepsinin birden fethi hakikatinin kat’î 
delâletiyle beraber, kasdî ve rahmetli in’am, ikram, ihsan hakikatlerinin ve iradeli ve hikmetli temyiz ve tezyin ve tasvir hakikatinin azamet-i ihatas ının şehadetiyle, icmâ ile O’nun vahdet içindeki vücûb-u 
vücûduna delâlet eder.
2 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   105
iradenin cilvesini gösteren ruhland ırmak ve ihya etmek hakikatidir ki; zîruhlar 
adedince şahidleri bulunan bir burhan -ı bâhir olarak Zât- ı Hayy- ı Kayyûm’un 
vücûb-u vücûduna ve s ıfât- ı seb’as ına ve vahdetine şehâdet eder.
İkincisi : O hadsiz masnûlarda biribirinden simaca fârikal ı, zînetli ve mik-
tarca mizanl ı ve suretçe intizaml ı bir tarzdaki temyizden, tezyinden, tasvirden 
öyle azametli ve kuvvetli bir hakikat görünür ki; Kâdir-i külli şey ve Âlim-i kül-
li şey’den ba şka hiçbir şey, bu her cihetle binlerle harikalar ı ve hikmetleri gös-
teren ihatal ı fiile sahip olamaz ve hiçbir imkân ve ihtimal yok.
Üçüncüsü : Birbirinin misli ve ayn ı veya az farkl ı ve birbirine benzeyen 
mahsur ve mahdut yumurtalardan ve yumurtac ıklardan ve nutfe denilen su 
katrelerinden o hadsiz hayvanlar ın yüz binler çe şit tarzlarda ve birer mucize-i 
hikmet  mahiyetinde bulunan suretlerini, gayet muntazam ve muvâzeneli ve 
hatas ız bir heyette açmak ve fethetmek öyle parlak bir hakikattir ki; hayvanlar 
adedince senedler, deliller o hakikati tenvir eder.
İşte bu üç hakikatin ittifak ıyla hayvanlar ın bütün envâ ı, beraber öyle bir 
َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź deyip şehâdet getiriyorlar ki; güya zemin, büyük bir insan gibi bü-
yüklüğü nisbetinde َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź diyerek semâvât e hline işittiriyor mahiyetinde 
gördü ve tam ders ald ı. Birinci Makam’ ın Yedinci Mertebesi’nde  bu mezkûr 
hakikatleri ifade manas ıyla:
 ِďĻِĩَä َאقُęِّÜاِ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 َא،ıِÜَّאĻِّùِèوَ َא،İَاĳُĜوَ َא،ıِّøَاĳَè َאتِĩِĥِכَÖ َاتِïِİَّאýĤا َاتِïِĨَאéْĤا رِĳُĻُّĉĤوَا َאتِĬَاĳَĻَéْĤا َاعِĳْĬأَ
 َאıَאئِąْĐوَأَ َאıِèَارِĳَäوَ َאıِÜَאزَاıِä َאتِĩِĥِכَÖوَ َאتِ،éĻِāَęْĤا َאتِĩَčَÝْĭُĩْĤا َאتِĬْزُوĳَĩْĤا َאıِęَאئِĉَĤوَ
 َاعِïْÖِْŸوَا ِďْĭُّāĤوَا َאدِåĺِْŸا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َאدَةِıَýِÖ َאتِ،ĕĻِĥَ×ْĤا ِÙَĥَّĩُכَĩْĤا َאıِÜَźوَاٰ
 َďَĨ ِ،ÙَĩِכْéْĤِאÖ ِóĺِĳْāَّÝĤوَا ِóĺِïْĝَّÝĤا ِÙَĝĻِĝَèوَ ِ،ïْāَĝْĤِאÖ ِīĻِĺْõَّÝĤوَا ِõĻِĻْĩَّÝĤا ِÙَĝĻِĝَèوَ ِْرَادَةِ،ŸِאÖ
 ْīِĨ رَةِĳُāْéَĩْĤا ِóْĻَĔ ِÙَĐِّĳَĭَÝُĩْĤا ِÙَęِĤَאíَÝُĩْĤا ِÙَĩَčَÝْĭُĩْĤا َאİَرِĳُĀ ِďĻِĩَä ِçْÝَĘ ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĤَźدَ ِÙَّĻِđْĉَĜ
1.ُودَةٍïْéَĨ رَةٍĳُāْéَĨ ٍÙَıِÖَאýَÝُĨ ٍÙَĥِàَאĩَÝُĨ َاتٍóَĉَĜوَ َאتٍąْĻَÖ
denilmiştir.
1 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-vücûd ki mevzûn, muntazam, fasih hâsselerinin ve kuvvelerinin 
ve hissiyat ve latîfelerinin kelimeleriyle ve mükemmel ve beli ğ cihâzât ve cevarih ve âlât ve âzâlar ının 
kelimeleriyle hamd ve şehadet eden bütün hayvanat ve tuyur nevilerinin ittifak ı, birbirinin misli ve 
benzeri, mahsur ve mahdut say ıda yumurta ve katrelerden muntazam, muhtelif, mütenevvi ve gayr-i 
mahsur suretlerinin fethi hakikatinin kat’î delâletiyle beraber, iradeli îcad ve sun’ ve ibdâ hakikatinin ve kasdî temyiz ve tezyin hakikatinin ve hikmetli takdir ve tasvir hakikatinin azamet-i ihatas ının şeha-
detiyle, O’nun vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder.106  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sonra o mütefekkir yolcu, mârifet-i ilâhiyenin hadsiz mertebelerinde 
ve nihâyetsiz ezvâk ında ve envâr ında daha ileri gitmek için  insanlar âle-
mine ve be şer dünyas ına girmek isterken, ba şta enbiyâlar  olarak onu içeriye 
davet ettiler, o da girdi. En evvel geçmi ş zaman ın menziline bakt ı, gördü ki:
Nev-i beşerin en nurânî ve en mükemmeli olan umum peygamberler1 
(aleyhimüsselâm)  bilicmâ, beraber 2َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź deyip zikrediyorlar.. ve parlak ve 
musaddak olan hadsiz mucizâtlar ının kuvvetiyle tevhidi iddia ediyorlar.. ve 
beşeri, hayvaniyet mertebesinden melekiyet derecesine ç ıkarmak için onlar ı 
iman- ı billâha davet ile ders veriyorlar, gördü. O da o nurânî medresede diz 
çöküp derse oturdu, gördü ki:
Meşâhir-i insaniyenin en yüksekleri ve namdarlar ı olan o üstadlar ın her 
birisinin elinde Hâl ık-ı kâinat  taraf ından verilmi ş nişâne-i tasdik olarak muci-
zeler bulundu ğundan.. her birinin ihbar ı ile beşerden bir tâife-i azime ve bir 
ümmet tasdik edip imana geldiklerinden.. o yüz bin ciddî ve do ğru zâtlar ın ic-
mâ  ve ittifakla hüküm ve tasdik ettikleri bir hakikatin ne kadar kuvvetli ve ka-
t’i olduğunu k ıyas edebildi. Ve bu kuvvette bu kadar muhbir-i sâd ıklar ın had-
siz mucizeleriyle imza ve isbat ettikleri bir hakikati inkâr eden ehl-i dalâletin ne derece hadsiz bir hata, bir cinayet ettiklerini ve ne kadar hadsiz bir azaba müstehak  olduklar ını anlad ı. Ve onlar ı tasdik edip iman getirenlerin ne kadar 
hakl ı ve hakikatli olduklar ını bildi, iman kudsiyetinin büyük bir mertebesi da-
ha ona göründü.
Evet enbiyây ı 
(aleyhimüsselâm) , Cenâb- ı Hak  taraf ından fiilen tasdik hük-
münde olan hadsiz mucizâtlar ından.. ve hakkaniyetlerini gösteren, muâr ız-
lar ına gelen semâvî pek çok tokatlar ından.. ve hak olduklar ına delâlet  eden 
şahsî kemâlâtlar ından ve hakikatli tâlimatlar ından.. ve do ğru olduklar ına şe-
hâdet eden kuvvet-i imanlar ından ve tam ciddiyetlerinden ve fedakârl ıkla-
rından.. ve ellerinde bulunan kudsî kitap ve suhuflar ından.. ve onlar ın yolla-
rı doğru ve hak oldu ğuna şehâdet eden ittibâlar ıyla hakikate, kemâlâta, nura 
vas ıl olan hadsiz tilmizlerinden ba şka, onlar ın ve o pek ciddî muhbirlerin müs-
bet meselelerde icmâ ı ve ittifak ı ve tevâtürü ve isbatta tevâfuku ve tesanüdü 
ve tetâbuku, öyle bir hüccettir ve öyle bir kuvvettir ki; dünyada hiçbir kuvvet, karşısına ç ıkamaz ve hiçbir şüphe ve tereddüdü b ırakmaz. Ve iman ın erkân ın-
da umum enbiyây ı 
(aleyhimüsselâm)  tasdik dahi dahil olmas ı, o tasdik büyük bir 
kuvvet menba ı olduğunu anlad ı. Onlar ın derslerinden çok feyz-i imanî ald ı.
1 Bkz.: En’âm sûresi, 6/86-87 ; A’râf sûresi, 7/144 ; Nahl sûresi, 16/121 ...
2 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   107
İşte bu yolcunun mezkûr dersini ifade manas ında Birinci Makam’ ın 
Sekizinci Mertebesi’nde :
 َّةِĳُĝِÖ َאءِ،Ļِ×ْĬَْŶا ِďĻِĩَä َאعُĩْäإِ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
1.ِÙَĜَّïَāُĩْĤا ِÙَĜِّïَāُĩْĤا َةِóِİَא×ْĤا ُħِıِÜَاõِåْđُĨ
denilmiş.
Sonra iman ın kuvvetinden ulvi bir zevk-i hakikat alan o seyyah- ı tâ-
lip, enbiyân ın (aleyhimüsselâm)  meclisinden gelirken, ulemân ın ilmelyakîn  sure-
tinde kat’î ve kuvvetli delillerle enbiyâlar ın (aleyhimüsselâm)  dâvâlar ını isbat eden 
ve asfiya  ve s ıddîkîn  denilen  mütebahhir müçtehit muhakkikler , onu ders-
hânelerine ça ğırdılar. O da girdi, gördü ki:
Binlerle dâhi ve yüz binlerle müdakkik  ve yüksek ehl-i tahkik , k ıl kadar 
bir şüphe b ırakmayan tetkikât- ı amîkalar ıyla, başta vücûb-u vücûd ve vahdet  
olarak müsbet mesâil-i imaniyeyi isbat ediyorlar. Evet, istidatlar ı ve meslekleri 
muhtelif oldu ğu hâlde usûl ve erkân- ı imaniyede onlar ın müttefikan ittifaklar ı 
ve her birisinin kuvvetli ve yakînî burhanlar ına istinadlar ı öyle bir hüccettir ki; 
onlar ın mecmûu kadar bir zekâvet ve dirâyet sahibi olmak ve burhanlar ının 
umumu kadar bir burhan  bulmak mümkün ise kar şılar ına ancak öyle ç ıkıla-
bilir. Yoksa o münkirler, yaln ız cehalet ve echeliyet ve inkâr ve isbat olunma-
yan menfî meselelerde inat ve göz  kapamak suretiyle kar şılar ına ç ıkabilirler. 
Gözünü kapayan, yaln ız kendine gündüzü gece  yapar...
Bu seyyah, bu muhte şem ve geni ş dershânede, bu muhterem ve müte-
bahhir üstadlar ın neşrettikleri nurlar ın, zeminin yar ısını bin seneden ziyade 
ışıkland ırdığını bildi ve öyle bir kuvve -i mâneviyeyi buldu ki, bütün ehl-i inkâr 
toplansa onu k ıl kadar şaşırtmaz ve sarsmaz.
İşte bu yolcunun dershâneden ald ığı derse bir k ısa işaret olarak Birinci 
Makam’ ın Dokuzuncu Mertebesi’nde :
 َّةِĳُĝِÖ َאءِĻِęْĀَْŶا ِďĻِĩَä َאقُęِّÜاِ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
2.ِÙَĝِęَّÝُĩْĤا ِÙَĝَّĝَéُĩْĤا َةِóِİَّاõĤا ُħِıِĭĻِİَاóَÖ
denilmiş.
1 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Allah ki bütün enbiyân ın, tasdik edici ve tasdike mazhar mûcizât- ı bâhi-
relerinin kuvvetiyle ittifaklar ı, O’nun vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder.
2 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Allah ki bütün asfiyân ın muhakkak, müttefik, parlak burhanlar ının 
kuvvetiyle ittifaklar ı, O’nun vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder.108  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sonra iman ın daha ziyade kuvvetlenmesinde ve inki şafında ve ilmel-
yakî n derecesinden aynelyakîn  mertebesine terakkisindeki envâr ı ve ez-
vâk ı görmeye çok mü ştâk  olan o mütefekkir yolcu , medreseden gelirken 
hadsiz küçük tekkelerin ve zaviyelerin telâhukuyla tevessü eden gayet feyiz-li ve nurlu ve sahra geni şliğinde bir tekke, bir hankâh, bir zikirhâne, bir ir-
şadgâhta ve cadde-i kübrâ-y ı Muhammedî’nin 
(aleyhissalâtü vesselâm)  ve Mirac- ı 
Ahmedî’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  gölgesinde hakikate çal ışan ve hakka eri şen ve 
aynelyakîne yeti şen binlerle ve milyonlarla kudsî mür şidler onu dergâha ça-
ğırdılar. O da girdi, gördü ki:
O ehl-i ke şif ve keramet mür şidler; keşfiyatlar ına ve mü şâhedelerine ve 
kerametlerine istinaden bilicmâ, müttefikan 1َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź diyerek, vücûb-u vü-
cûd ve vahdet -i rabbâniyeyi kâinata ilân ediyorlar. Güne şin ziyas ındaki ye-
di renk ile güne şi tan ımak gibi, yetmi ş renk ile belki esmâ-y ı hüsnâ  adedince, 
Şems-i Ezelî’nin ziyas ından tecellî eden ayr ı ayr ı, nurlu renkler ve çe şit çeşit, 
ziyal ı levnler ve ba şka başka, hakikatli tarikatler ve muhtelif, do ğru meslekler 
ve mütenevvî , hakl ı meşreblerde bulunan o kudsî dâhilerin ve nurânî âriflerin 
icmâ  ve ittifakla imza ettikleri bir hakikatin ne derece zâhir ve bâhir oldu ğu-
nu aynelyakîn  müşâhede etti. Ve enbiyân ın (aleyhimüsselâm)  icmâ ı ve asfiyan ın 
ittifak ı ve evliyan ın tevâfuku ve bu üç icmâ ın birden ittifak ı, güneşi gösteren 
gündüzün ziyas ından daha parlak gördü.
İşte bu misafirin tekkeden ald ığı feyze k ısa bir işaret olarak Birinci 
Makam’ ın Onuncu Mertebesi’nde :
 ْ،ħِıِÜَّאĻِęْýِכَÖ َאءِĻِĤَْوْŶا َאعُĩْäإِ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
2.ِÙَĜَّïَāُĩْĤا ِÙَĝَّĝَéُĩْĤا َةِóِİَّאčĤا ُħِıِÜَאĨَاóوَכَ
denilmiş.
Sonra kemâlât- ı insaniyenin en mühimmi ve en büyü ğü, belki bilcüm-
le kemâlât- ı insaniyenin menba ı ve esas ı, iman- ı billâhtan ve mârifetullah-
tan neşet eden muhabbetullah oldu ğunu bilen o dünya  seyyah ı, bütün kuv-
vetiyle ve letâifiyle iman ın kuvvetinde ve mârifetin inki şafında daha ziyade
1 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )
2 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-vücûd ki bütün evliyan ın muhakkak, musaddak, zahir ke şif ve 
kerametlerinin icmâ ı, O’nun vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   109
terakki etmesini istemek fikriyle ba şını kald ırdı ve semâvâta bakt ı. Kendi ak-
lına dedi ki:
“Madem kâinatta en k ıymettar şey hayatt ır ve kâinat ın mevcudât ı ha-
yata musahhard ır.. ve madem zîhayat ın en k ıymettar ı zîruhtur ve zîruhun 
en k ıymettar ı zîşuurdur.. ve madem bu k ıymettarl ık için küre-i zemin, zîha-
yat ı mütemâdiyen  çoğaltmak için her as ır, her sene dolar, bo şalır; elbette ve 
her hâlde, bu muhte şem ve müzeyyen  olan semâvât ın dahi kendisine mü-
nasip ahalisi ve sekenesi, zîhayat ve zîruh ve zî şuurlardan vard ır1 ki; huzur-u 
Muhammedî’de (aleyhissalâtü vesselâm)  sahabelere görünen Hazreti Cebrail (aley-
hisselâm) ’ın temessülü2 gibi melâikeleri  görmek ve onlarla konu şmak hâdiseleri 
tevâtür suretinde eskidenberi nakil ve rivâyet ediliyor.3 Öyle ise ke şke ben, se-
mâvât  ehli ile dahi görü şseydim; onlar ne fikirde olduklar ını bilseydim! Çünkü 
Hâl ık-ı kâinat  hakk ında en mühim söz onlar ınd ır.” diye dü şünürken, birden 
semâvî şöyle bir sesi i şitti:
“Madem bizim ile görü şmek ve dersimizi dinlemek istersin; bil ki ba şta 
Hazreti Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm)  ve Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan  olarak 
bütün peygamberlere vas ıtam ızla gelen mesâil-i imaniyeye en evvel biz iman 
etmişiz. Hem insanlara temessül edip görünen ve bizlerden olan ervah- ı tay-
yibe, bilâ-istisna ve bilittifak, bu kâinat Hâl ık’ının vücûb-u vücûduna ve s ıfât- ı 
kudsiyesine şehâdet edip birbirine muvâf ık ve mutâb ık olarak ihbar etmi şler. 
Bu hadsiz ihbârât ın tevâfuku ve tetâbuku, güne ş  gibi sana bir rehberdir.” de-
diklerini bildi. Ve onun nur-u iman ı parlad ı. Zeminden göklere ç ıktı.
İşte bu yolcunun melâikeden ald ığı derse k ısa bir işaret olarak Birinci 
Makam’ ın On Birinci Mertebesi’nde :
1 Bkz.: Sâffât sûresi, 37/164-166; Nahl sûresi, 16/49-50 ; Tirmizî, zühd  9; İbni Mâce, zühd  19; Ahmed 
İbni Hanbel, el-Müsned  5/173.
2 Bkz.: Buhârî, îmân  37, menâk ıb 25; Müslim, îmân  1, 10, fezâilü’s-sahâbe  100.
3 Hz. İbrahim (aleyhisselâm)*1, Hz. Lût (aleyhisselâm)*2, sahabeden Irbâd İbni Sâriye*3, İmrân İbni Husayn*4 
ve Hz. Selman*5 melek görenler aras ındad ır, ayr ıca Cenâb- ı Hak (celle celâlüh) , Benî İsrâil’den 3 ki şiye, 
onlar ı imtihan etmek üzere bir melek göndermi ştir: Buhârî, enbiyâ 51; Müslim, zühd 10.
 *1 Bkz.: Hûd sûresi, 11/70; Ankebût sûresi, 29/31; Zâriyât sûresi, 51/28.
 *2 Bkz.: Hûd sûresi, 11/77; Ankebût sûresi, 29/33.
 *3 Bkz.: et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  18/245.
 *4 Bkz.: el-Hâkim, el-Müstedrek  3/536; el-Bezzâr, el-Müsned  9/19; et-Tahâvî, Şerhu meâ ni’l-
âsâr 4/324.
 *5 Bkz.: Ebû Nuaym, Hilyetü’l-evliyâ  1/204; İbnü’l-Cevzî, Sıfatü’s-safve  1/551.110  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
 َאرِčْĬَِŶ َīĻِĥِّáَĩَÝُĩْĤاَ ِÙٰئِכَĥَĩْĤا َאقُęِّÜاِ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
1.ِÙَĝِĘَاĳَÝُĩْĤا ِÙَĝِÖَאĉَÝُĩْĤا ُħِıِÜَאرَا×ْìِÍِÖ ِóَýَ×ْĤا َاصِّĳَì َďَĨ َīĻِĩِّĥَכَÝُĩْĤوَا َّאسِĭĤا
denilmiştir.
Sonra pür-merak ve pür-i ştiyak o misafir, âlem -i şehâdet ve cismânî ve 
maddî cihetinde mahsus tâifelerin dillerinden ve lisân- ı hâllerinden ders ald ı-
ğından, âlem-i gayb  ve âlem-i berzahta dahi mütâlaa ile bir seyahat ve bir 
taharri-i hakikat arzu ederken , her tâife-i insaniyede bulunan ve kâinat ın 
meyvesi olan insan ın çekirde ği hükmünde bulunan ve küçüklü ğü ile beraber, 
mânen kâinat kadar inbisat edebilen müstakîm ve münevver ak ıllar ın, se-
lim ve nurânî kalblerin  kap ısı aç ıldı, bakt ı ki:
Onlar, âlem -i gayb ve âlem-i şehâdet  ortas ında insanî berzahlard ır.. ve iki 
âlemin birbiriyle temaslar ı ve muameleleri, insana nisbeten o noktalarda olu-
yor gördü ğünden kendi ak ıl ve kalbine dedi ki: “Gelin, bu emsâlinizin kap ı-
sından hakikate giden yol daha k ısad ır! Biz öteki yollardaki dillerden ders al-
dığımız gibi değil, belki iman noktas ındaki ittisaflar ından ve keyfiyet ve renk-
lerinden, mütâlaam ız ile istifade etmeliyiz.” dedi, mütâlaaya ba şlad ı, gördü 
ki:
İstidatlar ı gayet muhtelif ve mezhepleri birbirinden uzak ve muhalif olan 
umum istikametli ve nurlu ak ıllar ın iman ve tevhiddeki ittisafkârâne ve râsi-
hâne itikatlar ı, tevâfuk.. ve sebatkârâne ve mutmainnâne kanaat ve yakînleri 
tetâbuk ediyor. Demek, tebeddül  etmeyen bir hakikate dayan ıp bağlanm ış-
lar.. ve kökleri metin bir hakikate girmi ş, kopmuyor. Öyle ise bunlar ın nokta-
yı imaniyede ve vücûb ve tevhidde icmâlar ı, hiç kopmaz bir zincir-i nurânîdir 
ve hakikate aç ılan ışıklı bir penceredir.
Hem gördü ki: Meslekleri birbirinden uzak ve me şrepleri birbirine mübâ-
y in olan o umum selim ve nurânî kalblerin erkân- ı imaniyedeki müttefikâne 
ve itmînankârâne ve müncezibâne ke şfiyat ve mü şâhedâtlar ı birbirine tevâfuk 
ve tevhidde birbirine mutâb ık ç ıkıyor.
Demek, hakikate mukabil ve vâs ıl ve mütemessil bu küçücük birer ar ş-ı 
mârifet-i rabbâniye ve bu câmî birer ayna-y ı samedâniye  olan nurânî kalbler, 
1 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Allah ki insanlar ın nazar ına temessül eden ve be şerin havas k ısm ıyla 
konuşan melâikenin ittifak ı, birbirine tetabuk ve tevafuk eden ihbarat ıyla, O’nun vahdet içindeki 
vücûb-u vücûduna delâlet eder.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   111
şems-i hakikate kar şı aç ılan pencerelerdir.. ve umumu birden güne şe ayna-
dar lık eden bir deniz  gibi, bir ayna-y ı âzamd ır. Bunlar ın vücûb-u vücûdda ve 
vahdette ittifaklar ı ve icmâlar ı hiç şaşırmaz ve şaşırtmaz bir rehber-i ekmel  ve 
bir mürşid-i ekberdir. Çünkü hiçbir cihetle hiçbir imkân ve hiçbir ihtimal yok 
ki, hakikatten ba şka bir vehim ve hakikatsiz bir fikir ve as ılsız bir s ıfat, bu ka-
dar müstemirrâne ve râsihâne, bu pek büyük ve keskin gözlerin umumunu birden aldats ın, galat- ı hisse uğrats ın. Buna ihtimal veren bozulmu ş ve çürü-
müş bir akla, bu kâinat ı inkâr eden ahmak sofestâîler dahi raz ı olmazlar, red-
dederler diye anlad ı. Kendi ak ıl ve kalbiyle beraber 
1ِّٰųِאÖ ُÛْĭَĨاٰ dediler.
İşte bu yolcunun müstakîm ak ıllardan ve münevver kalblerden istifade 
ettiği mârifet-i imaniyeye k ısa bir işaret olarak Birinci Makam’ ın On İkinci ve 
On Üçüncü Mertebesi’nde :
 لِĳُĝُđْĤا َאعُĩْäإِ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 ِėُĤَאíَÜ َďَĨ ِ،ÙَĝِÖَאĉَÝُĩْĤا َאıِÜَאĭĻِĝَĺوَ َא،ıِÜَאĐَאĭَĝِÖوَ ِÙَĝِĘَاĳَÝُĩْĤا َאıِÜَאدَاĝِÝْĐِאÖ َّرَةِ،ĳَĭُĩْĤا ِÙَĩĻِĝَÝْùُĩْĤا
 بِĳُĥُĝْĤا َאقُęِّÜاِ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ َاñوَכَ.. ِÕِİَاñَĩْĤوَا َادَاتِïْđِÝْøِْźا
 ِכِĤَאùَĩْĤا ِīُĺَא×َÜ َďَĨ ِ،ÙَĝِĘَاĳَÝُĩْĤا َאıِÜَاïَİَאýُĩِÖوَ ِÙَĝِÖَאĉَÝُĩْĤا َאıِÜَّאĻِęْýِכَÖ ِ،ÙَّĻِĬرَاĳُّĭĤا ِÙَĩĻِĥَّùĤا
2.َאرِبِýَĩْĤوَا
denilmiş.
Sonra âlem -i gaybe yak ından bakan ve ak ıl ve kalbde seyahat eden o 
yolcu, “Acaba âlem-i gayb  ne diyor?” diye merakla o kap ıyı da şöyle bir fikir 
ile çald ı. Yani, madem bu cismânî âlem-i şehâdette bu kadar zînetli ve sanatl ı, 
hadsiz masnûlar ıyla kendini tan ıttırmak.. ve bu kadar tatl ı ve süslü, nihâyet-
siz nimetleriyle kendini sevdirmek.. ve bu kadar mucizeli ve maharetli, hesap-sız eserleriyle gizli kemâlât ını bildirmek, kavilden ve tekellümden daha zâhir 
bir tarzda fiilen isteyen ve hâl diliyle bildiren bir Zât, perde-i gayb  taraf ında 
bulunduğu bilbedâhe anla şılıyor. Elbette ve her hâlde, fiilen ve hâlen oldu-
ğu gibi kavlen ve tekellümen dahi konu şur, kendini tan ıttırır, sevdirir, Öyle ise 
1 Allah’a iman ettim.
2 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-vücûd ki istidat ve mezheplerinin farkl ılığıyla beraber bütün 
münevver ve müstakîm ak ıl sahiplerinin birbirine tetabuk eden kanaat ve yakînleri, O’nun vahdet 
içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder. Kezâ, birbirine mütebayin meslek ve me şreplerine ra ğmen 
bütün selim ve nuranî kalb sahiplerinin birbirine tetabuk eden ke şifleri ve birbirine tevafuk eden mü şa-
hedeleri de O’nun vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder.112  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
âlem-i gayb cihetinde O’nu, O’nun tezahürat ından bilmeliyiz dedi, kalbi içe-
riye girdi, ak ıl gözüyle gördü ki:
Gayet kuvvetli bir tezahüratla vahiylerin hakikati , âlem -i gayb ın her ta-
raf ında, her zamanda hükmediyor. Kâinat ın ve mahlûkat ın şehâdetlerinden 
çok kuvvetli bir şehâdet, vücûd ve tevhid , Allâmü’l-guyûb’dan vahiy ve ilham 
hakikatleriyle geliyor. Kendini ve vücûd ve vahdetini, yaln ız masnûlar ının şe-
hâdetlerine b ırakm ıyor. Kendisi, kendine lây ık bir kelâm- ı ezelî ile konu şuyor. 
Her yerde, ilim  ve kudretiyle hâz ır ve nâz ırın kelâm ı dahi hadsizdir. Ve kelâ-
mının manas ı O’nu bildirdi ği gibi, tekellümü dahi O’nu, s ıfât ıyla bildiriyor.
Evet, yüz bin peygamberlerin (aleyhimüsselâm)  tevâtürleriyle.. ve ihbârâtlar ı-
nın vahy-i ilâhîye mazhariyet  noktas ında ittifaklar ıyla.. ve nev-i be şerden ek-
seriyet-i mutlakan ın tasdik-gerdesi ve rehberi ve muktedâs ı ve vahyin seme-
releri ve vahy-i me şhud olan kütüb-ü mukaddese ve suhuf-u semâviyenin 
delâil ve mucizâtlar ıyla hakikat-i vahyin tahakkuku ve sübutu, bedâh et dere-
cesine geldi ğini bildi ve vahyin hakikati be ş hakikat-i kudsiyeyi ifade ve ifâza 
ediyor, diye anlad ı.
Birincisi :  1ِóَýَ×ْĤا لِĳُĝُĐ ĵٰĤإِ ُÙَّĻِıٰĤِْŸا َتُźُّõَĭَّÝĤاَ denilen, be şerin ak ıllar ına ve 
fehimlerine göre konu şmak, bir tenezzül-ü ilâhîdir. Evet, bütün zîruh mahlû-
kat ını konuşturan ve konu şmalar ını bilen, elbette kendisi dahi o konu şmalara 
konuşmas ıyla müdahele etmesi, rubûbiyetin muktezas ıdır.
İkincisi : Kendini tan ıttırmak için kâinat ı, bu kadar hadsiz masraflarla ba ş-
tan başa harikalar içinde yaratan ve binler dillerle kemâlât ını söylettiren, el-
bette kendi sözleriyle dahi kendini tan ıttıracak.
Üçüncüsü : Mevcudât ın en müntehab ı ve en muhtac ı ve en nâzenini ve 
en müştâk ı olan hakikî insanlar ın münâcâtlar ına ve şükürlerine, fiilen muka-
bele ettiği gibi kelâm ıyla da mukabele etmek, hâl ıkıyetin şe’nidir.
Dördüncüsü : İlim ile hayat ın zaruri bir lâz ımı ve ışıklı bir tezâhürü olan 
mükâleme s ıfat ı, elbette ihatal ı bir ilmi ve sermedî bir hayat ı taşıyan Zât’ta, 
ihatal ı ve sermedî bir surette bulunur.
Beşincisi : En sevimli ve muhabbetli ve endi şeli ve nokta-y ı istinada en 
muhtaç ve sahibini ve mâlikini bulmaya en mü ştâk , hem fakir ve âciz bu-
lunan mahlûkatlar ına acz  ve iştiyak ı, fakr ve ihtiyac ı ve endişe-i istikbali ve 
1 Cenâb- ı Hakk ’ın konuşmas ı, kullar ın anlay ış seviyelerine göredir.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   113
muhabbeti ve peresti şi veren bir Zât, elbette kendi vücûdunu onlara tekellü-
mü ile iş’ar etmek, ulûhiyetin muktezas ıdır.
İşte, tenezzül-ü ilâhî ve taarrüf-ü rabbânî ve mukabele-i rahmânî ve mü-
kâleme-i sübhânî ve i ş’âr- ı samedânî hakikatlerini tazammun eden umumî, 
semâvî vahiylerin icmâ  ile Vâcibü’l-vücûd ’un vücûduna ve vahdetine delâlet-
leri, öyle bir hüccettir ki gündüzdeki güne şin şuâât ının güneşe şehâdetinden 
daha kuvvetlidir, diye anlad ı.
Sonra ilhamlar  cihetine bakt ı, gördü ki: Sâd ık ilhamlar, gerçi bir cihette 
vahye benzerler ve bir nevi mükâleme-i rabbâniyedir, fakat iki fark vard ır:
Birincisi : İlhamdan çok yüksek olan vahyin, ekseri melâike  vas ıtas ıy-
la.. ve ilham ın, ekseri vas ıtas ız olmas ıdır. Meselâ, nas ıl ki bir padi şah ın iki 
suretle konu şmas ı ve emirleri var.
Birisi : Haşmet-i saltanat ve hâkimiyet-i umumiye haysiyetiyle bir yâveri-
ni, bir vâliye gönderir. O hâkimiyetin ihti şam ını ve emrin ehemmiyetini göster-
mek için bazen, vas ıta ile beraber bir içtima yapar, sonra ferman tebli ğ edilir.
İkincisi : Sultanl ık unvan ıyla ve padi şahl ık umumi ismiyle de ğil, belki ken-
di şahs ıyla hususi bir münasebeti ve cüz’î bir muamelesi bulunan has bir hiz-
metçisi ile veya bir âmî raiyetiyle ve hususi telefonuyla hususi konu şmas ıdır.
Öyle de Padi şah- ı Ezelî’nin, “Umum Âlemlerin Rabbi” ismiyle ve “Kâinat 
Hâl ıkı” unvan ıyla, vahiy ile ve vahyin hizmetini gören şümûllü ilhamlar ıyla 
mükâlemesi oldu ğu gibi; her bir ferdin, her bir zîhayat ın “Rabbi ve Hâl ıkı” ol-
mak haysiyetiyle, hususi bir surette, fakat perdeler arkas ında onlar ın kabiliye-
tine göre bir tarz- ı mükâlemesi var.
İkinci Fark : Vahiy gölgesizdir, sâfidir, havassa hast ır. İlham ise gölge-
lidir, renkler kar ışır, umumidir; melâike  ilhamlar ı ve insan ilhamlar ı ve 
hayvanât  ilhamlar ı gibi çeşit çeşit, hem pek çok envâlar ıyla denizlerin 
katreleri kadar kelimât- ı rabbâniyenin teksirine medar  bir zemin te şkil 
ediyor .
َאĭِئْä ْĳَĤوَ ĹِّÖرَ َאتُĩِĥכَ َïَęْĭَÜ أَنْ َģْ×َĜ ُóْéَ×ْĤا َïِęَĭَĤ ĹِّÖرَ َאتِĩِĥِכَĤ َادًاïِĨ ُóْéَ×ْĤا כَאنَ ْĳَĤ ْģُĜ
1َدًاïَĨ ۪įِĥْáِĩِÖ 
âyetinin bir vechini tefsir ediyor anlad ı.
1 “De ki: “Rabbimin sözlerini yazmak için en büyük okyanus mürekkep olsayd ı (hatta onun bir mislini de 
takviye gönderseydik), bu deniz  tükenir, Rabbimin sözleri yine de bitmezdi.” (Kehf sûresi, 18/109 ).114  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sonra ilham ın mahiyetine ve hikmetine ve şehâdetine bakt ı, gördü ki; 
mahiyeti ile hikmeti ve neticesi dört nurdan  terekküp ediyor:
Birincisi : Teveddüd-ü ilâhî denilen, kendini mahlûkat ına fiilen sevdirdi ği 
gibi kavlen ve huzuren ve sohbeten dahi sevdirmek, vedûdiyetin ve rahmâ-
niyetin  muktezas ıdır.
İkincisi : İbad ının dualar ına fiilen cevap verdi ği gibi kavlen dahi perdeler 
arkas ında icabet etmesi, rahîmiyetin  şe’nidir.
Üçüncüsü : Ağır beliyyelere ve şiddetli hâllere dü şen mahlûkatlar ının is-
timdatlar ına ve feryatlar ına ve tazarruâtlar ına fiilen imdat etti ği gibi, bir nevi 
konuşmas ı hükmünde olan ilhâmî kaviller ile de imdada yeti şmesi, rubûbi-
yetin  lâz ımıdır.
Dördüncüsü : Çok âciz ve çok zay ıf ve çok fakir ve ihtiyaçl ı ve kendi 
Mâlik’ini ve Hâmi’sini ve Müdebbir’ini ve Hafîz’ini bulmaya pek çok muhtaç ve müştâk  olan zîşuur  masnûlar ına, vücûdunu ve huzurunu ve himâyetini fi-
ilen ihsas etti ği gibi bir nevi mükâleme-i rabbâniye hükmünde say ılan bir k ı-
sım sâd ık ilhamlar perdesinde ve mahsus ve bir mahlûka bakan has bir ve-
cihte, onun kabiliyetine göre, onun kalb  telefonuyla, kavlen dahi kendi huzu-
runu ve vücûdunu ihsas etmesi, 
şefkat-i ulûhiyetin  ve rahmet-i rubûbiyetin  
zarurî ve vacib bir muktezas ıdır, diye anlad ı.
Sonra ilham ın şehâdetine bakt ı, gördü; nas ıl ki güneşin –faraza– şuuru ve 
hayat ı olsayd ı ve o hâlde ziyas ındaki yedi rengi, yedi s ıfat ı olsayd ı o cihette 
ışığında bulunan şuâlar ı ve cilveleri ile bir tarz konu şmas ı bulunacakt ı. Ve bu 
vaziyette misalinin ve aksinin şeffaf şeylerde bulunmas ı.. ve her ayna ve her 
parlak şeyler ve cam parçalar ı ve kabarc ıklar ve katreler, hatta şeffaf zerreler 
ile her birinin kabiliyetine göre konu şmas ı.. ve onlar ın hâcât ına cevap verme-
si.. ve bütün onlar ın güneşin vücûduna şehâdet etmesi.. ve hiçbir i ş, bir işe 
mâni olmamas ı.. ve bir konu şmas ı, diğer konuşmaya müzahemet etmemesi, 
bilmüşâhede  görülece ği gibi; aynen öyle de ezel ve ebedin Zülcelâl Sultan ı ve 
bütün mevcudât ın Zülcemâl Hâl ık-ı Zîşân ı olan Şems-i Sermedî’nin mükâle-
mesi dahi, O’nun ilmi ve kudreti gibi küllî  ve muhit  olarak her şeyin kabiliyeti-
ne göre tecellî etmesi; hiçbir suâl, bir suâle.. bir i ş, bir işe.. bir hitap, bir hitaba 
mâni olmamas ı ve kar ıştırmamas ı bilbedâhe anla şılıyor. Ve bütün o cilveler, 
o konuşmalar ve ilhamlar, birer birer ve beraber, bilittifak o Şems-i Ezelî’nin 
huzuruna ve vücûb-u vücûduna ve vahdetine ve ehadiyetine delâl et ve şehâ-
det ettiklerini aynelyakîne yak ın bir ilmelyakîn  ile bildi.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   115
İşte bu merakl ı misafirin âlem -i gayptan ald ığı ders-i mârifetine k ısa 
bir işaret olarak, Birinci Makam’ ın On Dördüncü ve On Be şinci Merte-
belerinde :
 :۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا ُïَèَْŶا ُïِèَاĳْĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 ِ،ÙَّĻِĬَאéْ×ُّùĤا َאتِĩَĤُכَאĩْĥِĤوَ ِ،ÙَّĻِıٰĤِْŸا َتِźُّõَĭَّÝĥِĤ ِÙَĭِّĩَąَÝُĩْĤا ِÙَّĝَéْĤا َאتِĻَèَĳْĤا ِďĻِĩَä َאعُĩْäإِ
 ِÙَّĻِĬَاïَĩَّāĤا َאرَاتِđْüِْŹِĤوَ َאدِه۪،×ِĐ َאةِäَאĭُĨ َïْĭِĐ ِÙَّĻِĭٰĩْèَّóĤا َتِŻَÖَאĝُĩْĥِĤوَ ِ،ÙَّĻِĬَّאÖَّóĤا َאتِĘُّóَđَّÝĥِĤوَ
 ِÙَĜَّאدِāĤا َאتِĨَאıْĤِْŸا َאقُęِّÜاِ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ َاñوَכَ. ۪įِÜَאĜĳُĥْíَĩِĤ دِه۪ĳُäُĳِĤ
 َادَاتِïْĨِْŹِĤوَ ۪،įِÜَאĜĳُĥْíَĨ َاتِĳَĐَïِĤ ِÙَّĻِĭٰĩْèَّóĤا َאتِÖَאäِْŹِĤوَ ِ،ÙَّĻِıٰĤِْŸا َدُّدَاتِĳَّÝĥِĤ ِÙَĭِّĩَąَÝُĩْĤا
1.۪įِÜَאĐĳُĭْāَĩِĤ دِه۪ĳُäُĳِĤ ِÙَّĻِĬَאéْ×ُّùĤا َאتِøَאùْèِْŹِĤوَ َאدِه۪،×ِĐ َאتِàَאĕِÝْøِź ِÙَّĻِĬَّאÖَّóĤا
denilmiştir.
Sonra, o  dünya seyyah ı kendi akl ına dedi ki: “Madem bu kâinat ın mev-
cudât ıyla Mâlik’imi ve  Hâl ık’ımı ar ıyorum. Elbette her şeyden evvel bu mev-
cudât ın en meşhuru.. ve âdâs ının tasdikiyle dahi en mükemmeli.. ve en bü-
yük kumandan ı.. ve en namdar hâkimi.. ve sözce en yükse ği.. ve ak ılca en 
parlağı.. ve on dört asr ı fazileti ile ve Kur’ân’ ı ile ışıkland ıran  Muhammed-i 
Arabî   (aleyhissalâtü vesselâm) ’ı ziyaret etmek ve arad ığımı O’ndan sormak için 
 asr- ı saadete beraber gitmeliyiz.” diyerek, akl ıyla beraber o asra girdi, gör-
dü ki:
O as ır hakikaten, o Zât (aleyhissalâtü vesselâm)  ile bir   saadet-i be şeriye as-
rı olmuş. Çünkü en  bedevî, en  ümmî bir kavmi, getirdi ği  nur vâs ıtas ıyla, 
kısa bir zamanda dünyaya üstad ve hâkim eylemi ş.
Hem kendi akl ına dedi: “Biz, en evvel, bu fevkalâde Zât’ ın (aleyhissalâtü ves-
selâm) bir derece k ıymetini ve sözlerinin hakkaniyetini ve ihbârât ının doğrulu-
ğunu bilmeliyiz. Sonra  Hâl ık’ımızı ondan sormal ıyız.” diyerek taharriye ba ş-
lad ı. Bulduğu hadsiz,  kat’î delillerden burada yaln ız “dokuz külliyeti” ne bi-
rer k ısa işaret edilecek:
1 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-vücûd ve Vâhid-i Ehad ki, tenezzülât- ı ilâhiyeyi ve mükâlemât- ı 
sübhâniyeyi ve taarrüfât- ı rabbâniyeyi ve kullar ının münâcât ına mukabelât- ı rahmâniyeyi ve mahlû-
kat ına vücûdunu ihsas eden i ş’ârât- ı samedâniyeyi mutazamm ın bütün hak vahiylerin icmâ ı, O’nun 
vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder. Kezâ, teveddüd-ü ilâhiyeyi ve mahlûkat ının duala-
rına icabât- ı rahmâniyeyi ve kullar ının istiğaselerine imdadat- ı rabbâniyeyi ve masnuat ına vücûdunu 
bildiren ihsasat- ı sübhâniyeyi mutazamm ın sad ık ilhamlar ın ittifak ı, O’nun vahdet içindeki vücûb-u 
vücûduna delâlet eder.116  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Birincisi
Bu Zât’ta (aleyhissalâtü vesselâm)  –hatta dü şmanlar ının tasdiki ile dahi1– bü-
tün güzel huylar ın ve hasletlerin bulunmas ı..2 ve
4ĵٰĨرَ َّٰųا َّīٰכِĤوَ َÛْĻَĨرَ إِذْ َÛْĻَĨرَ َאĨوَ ، 3
ُóَĩَĝْĤا َّěَýْĬوَا âyetlerinin sarâhatiyle, bir 
parmağının işaretiyle  kamer iki parça olmas ı..5 ve bir avucu ile âdâs ının or-
dusuna att ığı az bir  toprak, umum o ordunun gözlerine girmesiyle kaçmala-
rı..6 ve susuz kalm ış kendi ordusuna, be ş parmağından akan  kevser gibi suyu 
kifayet derecesinde içirmesi7 gibi – nass- ı  kat’î ile ve bir k ısm ı  tevâtür ile– yü-
zer mucizât ın O’nun elinde  zâhir olmas ıdır. Bu mucizât ın üç yüzden ziyade 
bir k ısm ı, On Dokuzuncu Mektup olan Mucizât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesse-
lâm) nâm ındaki harika ve kerametli bir risalede  kat’î delilleriyle beraber beyan 
edildiğinden; onlar ı, ona  havale ederek dedi ki:
“Bu kadar   ahlâk- ı hasene ve kemâlâtla beraber, bu kadar  mucizât- ı 
bâhiresi bulunan bir Zât (aleyhissalâtü vesselâm) , elbette en do ğru sözlüdür. 
Ahlâks ızlar ın işi olan hileye, yalana, yanl ışa tenezzül etmesi kabil de ğil.”
İkincisi
Elinde, bu  kâinat Sahibi’nin bir ferman ı bulundu ğu.. ve o ferman ı 
her as ırda üç yüz milyondan ziyade insanlar ın kabul ve  tasdik ettikleri.. ve 
o ferman olan  Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın, yedi vecihle  harika olmas ıdır. Ve bu 
1 Meselâ Mukavk ıs*1, Huyey İbni Ahtab*2, Ebûcehil*3 ve Abdullah İbni Sûriyâ*4 gibi kimseler.
 *1 Bkz.: el-Vâk ıdî, Kitâbü’l-me ğâzî 3/964-967; Ebû Nuaym, Delâilü’n-nübüvve  s.85-89; İbni 
Hacer, el-isâbe  6/377.
 *2 Bkz.: İbni Hişâm, Sîratü’n-nebeviyye  3/52; Ebû Nuaym, Delâilü’n-nübüvve  s.77-78; İbni 
Kesîr, Bidâye  3/212.
 *3 Bkz.: İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/255.
 *4 Bkz.: İbni Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ  1/164; İbnü’l-Cevzî, Sıfatü’s-safve  1/88.
2 Bkz.: Ahzâb sûresi, 33/21 ; Kalem sûresi, 68/4 ; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/381; Muvatta, hüs-
nü’l-huluk  8.
3 “…Ay bölündü.” (Kamer sûresi, 54/1 ).
4 “(Ey Resûlüm) Att ığın vakit sen atmad ın, lâkin Allah att ı.” ( Enfâl sûresi, 8/17).
5 Buhârî, menâk ıb 27, menâk ıbü’l-ensâr  36, tefsîru sûre (54)  1; Müslim, münâfikîn  43-48.
6 Bu hâdise hem Bedir’de*1 hem de Huneyn’de*2 vuku bulmu ştur.
 *1 Bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/303, 368; İbni Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ 2/155; 
İbni Hibbân, es-Sahîh  14/430.
 *2 Bkz.: Müslim, cihâd  81; Dârimî, siyer  16; İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/399.
7 Bkz.: Buhârî, vudû  32, menâk ıb 25; Müslim, fezâil  5-7.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   117
Kur’ân’ ın, k ırk vecihle  mucize oldu ğu ve   kâinat Hâl ıkı’nın sözü bulundu ğu, 
kuvvetli delilleriyle beraber  Yirmi Be şinci Söz ve Mucizât- ı Kur’âniye namla-
rındaki  Risale-i Nur’un bir güne şi olan  meşhur bir risalede tafsilen beyan edil-
mesinden; onu, ona  havale ederek dedi:
“Böyle  ayn- ı hak ve hakikat bir ferman ın tercüman ı ve tebliğ edicisi 
bir Zât’ta (aleyhissalâtü vesselâm)  fermana  cinayet ve ferman sahibine  hıyanet 
hükmünde olan yalan olamaz ve bulunamaz.”
Üçüncüsü
O Zât (aleyhissalâtü vesselâm) , öyle bir  şeriat ve bir  İslâmiyet ve bir  ubûdi-
yet ve bir  dua ve bir davet ve bir iman ile meydana ç ıkm ış ki; onlar ın ne 
misli var ve ne de olur. Ve onlardan daha  mükemmel, ne bulunmu ş ve ne 
de bulunur.  Çünkü “ ümmî bir Zât’ta” (aleyhissalâtü vesselâm)   zuhur eden o  şe-
riat, on dört asr ı ve nev-i be şerin humsunu,  âdilâne ve  hakkaniyet üzere 
ve  müdakkikâne hadsiz kanunlar ıyla idare etmesi emsâl kabul etmez.
Hem  ümmî bir Zât’ ın (aleyhissalâtü vesselâm)   ef’âl  ve  akvâl ve ahvâlinden 
çıkan  İslâmiyet, her as ırda üç yüz milyon insan ın rehberi ve mercii.. ve 
ak ıllar ının muallimi ve mür şidi.. ve kalblerinin münevviri ve musaffisi.. 
ve nefislerinin mürebbîsi ve müzekkisi.. ve ruhlar ının medar- ı inkişafı ve 
 maden-i terakkiyât ı olmas ı cihetiyle, misli olamaz ve olamam ış…
Hem dininde bulunan  bütün ibadât ın bütün envâ ında en ileri olma-
sı.. ve herkesten ziyade takvada bulunmas ı.. ve Allah’tan korkmas ı .. ve 
fevkalâde daimî  mücahedât ve da ğdağalar içinde, tamtam ına ubûdiye-
tin en ince esrar ına kadar mürâat etmesi.. ve hiç kimseyi taklid etmeye-
rek ve tam manas ıyla ve mübtediyâne, fakat en  mükemmel olarak, hem 
iptidâ ve intihây ı birleştirerek yapmas ı, elbette misli görülmez ve görül-
memiş…
Hem binler  dua ve münâcâtlar ından  Cevşenü’l-Kebîr ile öyle bir  mâ-
rifet-i rabbâniye ile, öyle bir derecede Rabb’ini tavsif ediyor ki; o zaman-dan beri gelen  ehl-i mârifet ve  ehl-i  velâyet,  telâhuk-u  efkâr ile beraber, 
ne o mertebe-i mârifete ve ne de o derece-i tavsife yeti şememeleri gös-
teriyor ki; duada dahi O’nun misli yoktur.
  Risale-i Münâcât’ ın başında, 
 Cevşenü’l-Kebîr’in doksan dokuz f ıkras ından bir f ıkras ının k ısac ık bir meâli-
nin beyan edildi ği yere bakan  adam, “Cevşen’in dahi misli yoktur!” diye-
cek.118  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Hem tebli ğ-i risalette ve nâs ı, hakka davette o derece metânet ve  se-
bat ve cesaret göstermi ş ki; büyük devletler, büyük dinler, hatta   kavim ve 
kabilesi ve amcas ı O’na şiddetli  adâvet ettikleri hâlde; zerre miktar bir 
 eser-i tereddüt, bir telâ ş, bir korkakl ık göstermemesi.. ve tek ba şıyla bü-
tün dünyaya meydan okumas ı.. ve başa da ç ıkarmas ı.. ve  İslâmiyet’i dün-
yan ın başına geçirmesi isbat eder ki, tebli ğ ve davette dahi misli olma-
mış ve olamaz.
Hem imanda öyle fevkalâde bir kuvvet ve harika bir  yakîn ve muci-
zâne bir  inkişaf ve cihan ı ışıkland ıran bir  ulvî itikat ta şımış ki, o zaman ın 
hükümran ı olan bütün efkâr ı ve akîdeleri ve hükemân ın hikmetleri ve 
ruhanî reislerin ilimleri O’na muâr ız ve muhalif ve münkir olduklar ı hâl-
de; O’nun ne yakînine, ne itikad ına, ne itimad ına, ne itmînan ına hiçbir 
 şüphe, hiçbir tereddüt, hiçbir  zaaf, hiçbir vesvese vermemesi.. ve manevi-
yatta ve  merâtib-i imaniyede terakki eden ba şta sahabeler ve bütün  ehl-i 
 velâyet, O’nun her vakit mertebe-i iman ından  feyz almalar ı ve O’nu en 
 yüksek derecede bulmalar ı bilbedâhe gösterir ki, iman ı dahi emsâlsizdir.
İşte böyle emsâlsiz bir  şeriat.. ve misilsiz bir  İslâmiyet.. ve harika bir 
 ubûdiyet.. ve fevkalâde bir  dua.. ve  cihan-pesendâne bir davet.. ve muci-
zâne bir iman sahibinde elbette, hiçbir cihetle yalan olamaz ve aldatmaz,  
diye anlad ı ve akl ı dahi  tasdik etti.
Dördüncüsü
Enbiyâlar ın icmâ ı, nas ıl ki vücûd ve  vahdâniyet-i ilâhiyeye gayet kuv-
vetli bir delildir; öyle de, bu Zât’ ın doğruluğuna ve risaletine gayet sa ğ-
lam bir şehâdettir. Çünkü enbiyân ın (aleyhimüsselâm)  doğruluklar ına ve  pey-
gamber olmalar ına medar olan ne kadar  kudsî s ıfatlar ve mucizeler ve 
vazifeler varsa, O Zât’ta (aleyhissalâtü vesselâm)  en ileride oldu ğu tarihçe mu-
saddakt ır. Demek onlar, nas ıl ki   lisân- ı  kâl ile Tevrat ,  İncil,  Zebur ve su-
huflar ında bu Zât’ ın gelece ğini haber verip insanlara be şaret vermi şler 
ki; kütüb-ü mukaddesenin o be şaretli işârât ından yirmiden fazla ve pek 
 zâhir bir k ısm ı, On Dokuzuncu Mektup’ta güzelce beyan ve isbat edil-
miş. Öyle de  lisân- ı hâlleriyle, yani nübüvvetleriyle ve mucizeleriyle ken-
di mesleklerinde ve vazifelerinde en ileri ve en  mükemmel olan bu Zât’ ı 
 tasdik  edip dâvâs ını imza ediyorlar.. ve   lisân- ı  kâl ve  icmâ ile vahdâniyete 
 delâlet ettikleri gibi,   lisân- ı hâl ile ve  ittifak ile de bu Zât’ ın sâd ıkıyetine 
 şehâdet ediyorlar, diye anlad ı.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   119
Beşincisi
Bu Zât’ ın düsturlar ıyla ve terbiyesi ve tebaiyetiyle ve arkas ından git-
meleriyle hakka, hakikate, kemâlâta, kerâmâtâ, ke şfiyâta, mü şâhedâta 
yetişen binlerce  evliya, vahdâniyete  delâlet ettikleri gibi; üstadlar ı olan 
bu Zât’ ın, sâd ıkıyetine ve risaletine  icmâ ve ittifakla  şehâdet ediyorlar. Ve 
 âlem-i gayptan verdi ği haberlerin bir k ısm ını,  nur-u velâyetle mü şâhede 
etmeleri ve umumunu,   nur-u iman ile ya ilmeyakîn veya  aynelyakîn veya 
 hakkalyakîn suretinde itikat ve  tasdik etmeleri, üstadlar ı olan bu Zât’ ın, 
 derece-i  hakkaniyet ve sâd ıkıyetini  güneş gibi gösterdi ğini gördü.
Alt ınc ısı
Bu Zât’ ın ümmîli ğiyle beraber getirdi ği  hakâik-i kudsiye ve ihtirâ et-
tiği  ulûm-u âliye ve ke şfettiği mârifet-i ilâhiyenin dersiyle ve tâlimiyle, 
mertebe-i ilmiyede en  yüksek makama yeti şen milyonlar   asfiya-y ı mü-
dakkikîn ve   sıddîkîn-i  muhakkikîn ve  dâhi  hükemâ-y ı müminîn, bu Zât’ ın 
üssü’l-esas dâvâs ı olan vahdâniyeti kuvvetli burhanlar ıyla bilittifak isbat 
ve  tasdik ettikleri gibi; bu  Muallîm-i Ekber’in ve bu   Üstad- ı Âzam’ ın hak-
kaniyetine ve sözlerinin hakikat oldu ğuna  ittifak ile şehâdetleri, gündüz 
gibi bir hüccet-i risaleti ve sâd ıkıyetidir. Meselâ  Risale-i Nur, yüz parças ıy-
la, bu Zât’ ın sadâkatinin birtek burhan ıdır.
Yedincisi
Âl ve  ashab nâm ında ve nev-i be şerin enbiyâdan sonra  feraset ve di-
râyet ve kemâlâtla en me şhuru ve en muhterem ve en namdar ı ve en din-
dar ve keskin nazarl ı  tâife-i azîmesi,  kemâl-i merak ile ve gayet dikkat ve 
nihayet ciddiyetle bu Zât’ ın bütün gizli ve â şikâr hâllerini ve fikirlerini 
ve vaziyetlerini taharri ve tefti ş ve tetkik etmeleri neticesinde bu Zât’ ın, 
dünyada en  sâd ık ve en  yüksek ve en hakl ı ve hakikatli oldu ğuna  ittifak 
ile ve  icmâ ile sars ılmaz tasdikleri ve kuvvetli imanlar ı, güneşin ziyas ına 
 delâlet eden gündüz gibi bir delildir,  diye anlad ı.
Sekizincisi
Bu  kâinat, nas ıl ki kendini îcad ve idare ve tertip eden ve  tasvir ve 
takdir ve  tedbir ile bir  saray gibi, bir kitap gibi, bir sergi gibi, bir temâ şâ-
gâh gibi  tasarruf eden Sâni’ine ve Kâtib’ine ve Nakka ş’ına  delâlet eder; 120  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
öyle de, kâinat ın hilkatindeki makâs ıd-ı ilâhiyeyi bilecek ve bildirecek.. 
ve tahavvülât ındaki  rabbânî hikmetlerini talim edecek.. ve  vazifedârâ-
ne harekât ındaki neticeleri ders verecek.. ve mahiyetindeki k ıymetini ve 
içindeki mevcudât ın kemâlât ını ilân edecek.. ve o kitab- ı kebîrin manala-
rını ifade edecek bir  yüksek  dellâl, bir do ğru keşşaf, bir  muhakkik üstad, 
bir  sâd ık  muallim istedi ği ve iktiza etti ği ve herhâlde bulunmas ına  delâ-
let ettiği cihetiyle; elbette bu vazifeleri herkesten ziyade yapan bu Zât’ ın 
hakkaniyetine, ve bu  kâinat Hâl ıkı’nın en  yüksek ve  sâd ık bir me’muru 
olduğuna  şehâdet etti ğini bildi.
Dokuzuncusu
Madem bu sanatl ı ve hikmetli masnûât ıyla kendi hünerlerini ve sanatkâr-
lığının kemâlât ını teşhir etmek.. ve bu süslü, zinetli, nihayetsiz mahlûkat ıyla 
kendini tan ıttırmak ve sevdirmek.. ve bu lezzetli ve k ıymetli hesaps ız nimetle-
riyle kendine te şekkür ve hamdettirmek.. ve  bu şefkatli ve himâyetli umumi 
 terbiye ve iâ şe ile hatta a ğızlar ın en ince zevklerini ve i ştihalar ın her nev’ini 
tatmin edecek bir surette ihzar edilen  rabbânî it’amlar ve ziyafetler ile kendi 
rubûbiyetine kar şı  minnettarâne ve  müteşekkirâne ve  perestişkârâne  ibadet 
ettirmek.. ve mevsimlerin tebdili ve  gece gündüzün tahvili ve ihtilâf ı gibi aza-
metli ve ha şmetli tasarrufat ve icraat ve deh şetli ve hikmetli faaliyet ve  hallâ-
kıyet ile kendi ulûhiyetini izhar ederek, o ulûhiyetine kar şı iman ve  teslim ve 
 ink ıyad ve itaat  ettirmek.. ve her vakit iyili ği ve iyileri himâye, fenal ığı ve fe-
nalar ı izâle ve  semâvî tokatlar ile zâlimleri ve yalanc ılar ı imha etmek cihetiyle 
 hakkaniyet ve adâletini göstermek isteyen  perde arkas ında birisi var.
Elbette ve herhâlde, o  gaybî Zât’ ın yan ında en  sevgili mahlûku ve en 
doğru abdi ve O’nun  mezkûr maksatlar ına tam hizmet ederek, hilkat-i 
kâinat ın t ılsımını ve muammas ını hall ve ke şfeden ve daima o  Hâl ık’ının 
nâm ına hareket eden ve O’ndan istimdat eden ve  muvaffakiyet isteyen ve 
O’nun taraf ından imdada ve tevfike  mazhar olan ve  Muhammed Kurey şî 
denilen bu Zât olacak.
Hem akl ına dedi: “Madem bu  mezkûr dokuz hakikatler bu Zât ’ın s ıdk ına 
 şehâdet ederler. Elbette bu âdem, benîâdemin medar- ı şerefi ve bu âlemin 
medar- ı iftihar ıdır ve O’na, ‘ fahr-i âlem’ ve ‘ şeref-i  benîâdem’ denilme-
si pek lây ıktır.. ve O’nun elinde bulunan  ferman- ı  Rahmân olan  Kur’ân- ı 
Mu’cizü’l-Beyan’ ın haşmet-i   saltanat- ı mâneviyesinin n ısf-ı arz ı istilâs ı ve 
şahsî kemâlât ı ve  yüksek hasletleri gösteriyor ki; bu âlemde en mühim 
Zât budur,  Hâl ık’ımız hakk ında en mühim söz, O’nundur.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   121
İşte gel, bak! Bu harika Zât’ ın yüzer  zâhir ve  bâhir  kat’î mucizelerinin 
kuvvetine ve dinindeki binler âlî ve esasl ı hakikatlerine istinaden, bütün 
dâvâlar ının esas ı ve bütün hayat ının gayesi,  Vâcibü’l-vücûd’un vücûduna 
ve vahdetine ve s ıfât ına ve esmâs ına  delâlet ve  şehâdet.. ve o  Vâcibü’l-vü-
cûd’u isbat ve ilân ve ilâm etmektir.
Demek, bu kâinat ın mânevî güne şi ve  Hâl ık’ımızın en parlak bir bur-
han ı bu  Habibullah denilen Zât’t ır ki; O’nun şehâdetini  teyid ve  tasdik ve 
imza eden aldanmaz ve aldatmaz üç büyük  icmâ  var:
Birincisi : “Eğer   perde-i  gayb aç ılsa yakînim ziyadele şmeyecek.”1 di-
yen İmam Ali.. (radiyallâhu anh)  ve yerde iken  Arş -ı Âzam’ ı ve  İsrafil’in  aza-
met-i heykelini  temâşâ eden  Gavs- ı Âzam2 (kuddise sirruh)  gibi keskin nazar 
ve   gayb-bîn gözleri bulunan binler  aktâb ve  evliya-y ı azîmeyi  câmî ve “ Âl-i 
Muhammed” nâm ıyla  şöhretşiâr- ı  âlem olan  cemaat-i nurâniyenin  icmâ 
ile tasdikleridir.
İkincisi : Bedevî bir   kavim ve  ümmî bir muhitte,  hayat- ı içtimaiyeden 
ve  efkâr- ı siyasiyeden hâlî ve kitaps ız ve fetret asr ının karanl ıklar ında bu-
lunan ve pek az bir zamanda en  medenî ve mâlûmatl ı ve  hayat- ı içtimai-
yede ve siyasiyede en ileri olan milletlere ve hükûmetlere üstad ve  rehber 
ve  diplomat ve  hâkim-i âdil olarak, şarktan garba kadar  cihan-pesendâne 
idare eden ve “ sahabe” nâm ıyla dünyada namdar olan  cemaat-i me şhu-
renin ittifakla can ve mallar ını,  peder ve a şiretlerini feda ettiren bir kuv-
vetli imanla tasdikleridir.
Üçüncüsü : Her as ırda binlerle efrad ı bulunan ve her fende  dâhiyâ-
ne ileri giden ve muhtelif mesleklerde çal ışan, ümmetinde yeti şen hadsiz 
 muhakkik ve  mütebahhir ulemâs ının  cemaat-i uzmâs ının tevâfukla ve  il-
melyakîn derecesinde tasdikleridir.
Demek, bu Zât’ ın vahdâniyete şehâdeti şahsî ve   cüz’î değil; belki, 
umumi ve  küllî, sars ılmaz.. ve bütün şeytanlar toplansa, kar şısına hiçbir 
cihetle ç ıkamaz bir şehâdettir, diye hükmetti.
İşte,  asr- ı saadette akl ıyla beraber  seyahat eden  dünya misafiri ve  ha-
yat yolcusunun o medrese-i nurâniyeden ald ığı derse k ısa bir işaret olarak, 
Birinci Makam ın On Alt ınc ı Mertebesi’nde böyle:
1 Bkz.: es-Sübkî, Tabakâtü’ ş-Şâfiiyyeti’l-kübrâ  6/61; Aliyyülkârî,  el-Masnû  s.149; es-Sindî,  el-Hâşiye 
8/96.
2 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb  (Evrâd- ı Şâzelî)  s.561.122  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
 :۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا ُïَèَْŶا ُïِèَاĳْĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 ۪،įِÜَźَאĩכَ َةِóْáوَכَ ۪،įِĭĺدِ ِÙَđْøوُ ِÙَĩْýِèوَ ۪،įِĬْاٰóُĜ ِÙَĭَĉْĥَø ِÙَĩَčَđِÖ اٰدَمَ ĹِĭَÖ ْعِĳَĬ َفُóَüوَ ِħَĤَאĐ ُóْíَĘ
 َاتِóِİَّאčĤا ِįِÜَاõِåْđُĨ ِئَאتِĨ َّةِĳُĝِÖ َīَİْóَÖوَ َïِıَü َاñوَכَ ۪،įَائِïْĐأَ ِěĺِïْāَÝِÖ ĵّٰÝَè ۪،įِĜَŻْìأَ ِÙَّĺِĳْĥُĐوَ
 ۪įِĤاٰ َאعِĩْäِÍِÖ ِ،ÙَđِĈَאĝْĤا ِÙَđِĈَّאùĤا ِįِĭĺدِ ِěَאئِĝَè َفِźاٰ َّةِĳُĝِÖوَ ِ،ÙَĜَّïَāُĩْĤا ِÙَĜِّïَāُĩْĤا َاتِóِİَא×ْĤا
 ِīĻِİَاóَ×ْĤا ذَوِي ۪įِÝَّĨأُ ĹِĝِّĝَéُĨ ِěُĘَاĳَÝِÖوَ َאرِ،āْÖَْŶا ذَوِي ۪įِÖَאéْĀأَ َאقِęِّÜِאÖوَ َارِ،ĳْĬَْŶا ذَوِي
1.َّارَةِĳَّĭĤا ِóَאئِāَ×ْĤوَا
denilmiştir.
Sonra bu dünyada hayat ın gayesi ve hayat ın hayat ı iman oldu ğunu bi-
len bu yorulmaz ve tok olmaz yolcu, kendi kalbine dedi ki: “Arad ığımız Zât’ ın 
sözü ve kelâm ı denilen, bu dünyada en me şhur ve en parlak ve en hâkim ve 
ona teslim olmayan herkese, her as ırda meydan okuyan Kur’ân- ı Mu’cizü’l-
Beyan  nâm ındaki kitaba müracaat edip, o ne diyor, bilelim.” Fakat en evvel 
bu kitab ın, bizim Hâl ık’ımızın kitab ı olduğunu isbat etmek lâz ımd ır, diye ta-
harriye ba şlad ı.
Bu seyyah, bu zamanda bulundu ğu münasebetiyle en evvel mâne-
vî i’câz- ı Kur’âniye’nin lem’alar ı olan Risale-i Nur’a bakt ı ve onun yüz 
otuz risaleleri, âyât- ı Furkâniye’nin nükteleri ve ışıklar ı ve esasl ı tefsirle-
ri olduğunu gördü. Ve Risale-i Nur, bu kadar muannit ve mülhid  bir as ır-
da her tarafa hakâik-i Kur’âniye’yi mücahidâne ne şrettiği hâlde, kar şısı-
na kimse ç ıkamad ığından isbat eder ki; onun üstad ı ve menba ı ve mercii 
ve güneşi olan Kur’ân, semâvîdir; be şer kelâm ı değildir. Hatta Resâili’n-
Nur’un yüzer hüccetlerinden bir tek hüccet -i Kur’âniyesi olan Yirmi Be şinci 
Söz ile On Dokuzuncu Mektub’un âhiri, Kur’ân’ ın k ırk vecihle mucize oldu ğu-
nu öyle isbat etmi ş ki; kim görmü şse değil tenkit ve itiraz etmek, belki isbatla-
rına hayran olmu ş, takdir ederek çok senâ etmi ş. Kur’ân’ ın vech-i i’câz ını ve 
1 Allah’tan ba şka hiçbir ilâh yoktur. O, öyle varl ığı kendinden ve kesin olan, tek ve yektâ bir Zât’t ır ki; 
Âlem’in övünç kayna ğı ve insanl ığın iftihar tablosu, (sallallâhu aleyhi ve sellem)  Kur’ân’ ın hâkimiyetinin 
büyüklüğü.. dininin muhte şem genişliği.. mükemmel s ıfatlar ının çokluğu.. ve hatta dü şmanlar ının dahi 
tasdik ettikleri ahlâk ının yüceliği ile O’nun kendinden ve kesin olan varl ığına ve birli ğine delâlet eder. 
Ve kezâ O Zât; bir çok şâhit taraf ından tasdik edilen ve kendisini de tasdik ettiren, yüzlerce, apaç ık 
mucizelerinin kuvveti.. ve dininin katî ve parlak binlerce hakikatinin kuvveti.. ve nurlu âlinin icmâ ı.. ve 
keskin basiret sahibi ashab ının ittifak ı.. ve ümmetinin, birçok delillerle her meseleyi ayd ınlatan basiretli 
büyük âlimlerimin tevâfuku ile Allah’ ın kendinden ve kesin olan varl ığına ve birli ğine şehâdet edip, 
isbat eder.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   123
hak kelâmullah oldu ğunu isbat etmek cihetini Risaleti’n-Nur’a havale ederek 
yaln ız k ısa bir işaretle büyüklü ğünü gösteren birkaç noktaya dikkat etti:
Birinci Nokta : Nas ıl ki Kur’ân, bütün mucizât ıyla ve hakkaniyetine delil 
olan bütün hakâikiyle Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın bir mucizesidir; öyle 
de Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm)  da bütün mucizât ıyla ve delâil-i nübüv-
vetiyle ve kemâlât- ı ilmiyesiyle Kur’ân’ ın bir mucizesidir ve Kur’ân’ ın ke-
lâmullah oldu ğuna bir hüccet -i kât ıasıdır.
İkinci Nokta : Kur’ân, bu dünyada öyle nurânî ve saadetli ve hakikatli 
bir surette bir tebdil-i hayat- ı içtimaiye ile beraber; insanlar ın hem nefis-
lerinde, hem kalblerinde, hem ruhlar ında, hem ak ıllar ında, hem hayat- ı 
şahsiyelerinde, hem hayat- ı içtimaiyelerinde, hem hayat- ı siyasiyelerin-
de öyle bir ink ılâp yapm ış ve idame etmi ş ve idare etmi ş ki; on dört as ır 
müddetinde, her dakikada alt ı bin alt ı yüz altm ış alt ı âyetleri, kemâl-i ih-
tiramla hiç olmazsa yüz milyondan ziyade insanlar ın dilleriyle okunu-
yor.. ve insanlar ı terbiye ve nefislerini tezkiye ve kalblerini tasfiye ediyor; 
ruhlara inki şaf ve terakki.. ve ak ıllara istikamet ve nur.. ve hayata, hayat 
ve saadet veriyor. Elbette böyle bir kitab ın misli yoktur, harikad ır, fevka-
lâdedir, mucizedir.
Üçüncü Nokta : Kur’ân, o as ırdan ta şimdiye kadar öyle bir belâgat  gös-
termiş ki:
Kâbe’nin duvar ında alt ınla yaz ılan en me şhur ediplerin “Muallakât- ı 
Seb’a” nâm ıyla şöhret-şiar kasidelerini o dereceye indirdi ki; Lebîd’in k ızı, 
babas ının kasidesini Kâbe’den indirirken demi ş: “Âyâta kar şı bunun k ıyme-
ti kalmad ı.”
Hem bedevî bir edip: 1
ُóَĨْËُÜ َאĩِÖ َعْïْĀَאĘ âyeti okunurken i şittiği vakit sec-
deye kapanm ış. Ona demi şler: “Sen Müslüman m ı oldun?” O demi ş: “Hay ır, 
ben bu âyetin belâgat ına secde ettim.”2
Hem ilm-i belâgat ın dâhilerinden Abdülkâhir Cürcânî ve Sekkâkî ve 
Zemahşerî gibi binlerle dâhi imamlar ve mütefennin edipler, icmâ  ve ittifak-
la karar vermi şler ki; “Kur’ân’ ın belâgat ı, tâkat- ı beşerin fevkindedir, yeti-
şilmez.”3
1 “Art ık sana emrolunan ı, başlar ı çatlat ırcas ına anlat onlara!” (Hicr sûresi, 15/94 ).
2 Bkz.: es-Suyûtî, el-itkân  2/149; el-Âlûsî, Rûhu’l-meânî  14/86.
3 Bkz.: el-Bâk ıllânî, İ’câzü’l-Kur’ân  1/250, 254; el-Kurtubî, Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  1/76; İbni Kesîr, 
Tefsîru’l-Kur’ân  1/63.124  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Hem o zamandan beri mütemâdiyen  meydan- ı muârazaya davet edip, 
mağrur ve enaniyetli ve ediplerin ve beli ğlerin damarlar ına dokundurup, gu-
rurlar ını kıracak bir tarzda der: “Ya bir tek sûrenin mislini getiriniz veyahut 
dünyada ve âhirette helâket ve zilleti kabul ediniz!”1 diye ilân etti ği hâlde; 
o asr ın muannit beli ğleri, bir tek sûrenin mislini getirmekle k ısa bir yol olan 
muârazay ı bırak ıp, uzun olan can ve mallar ını tehlikeye atan muharebe yolu-
nu ihtiyâr etmeleri isbat eder ki o k ısa yolda gitmek mümkün de ğildir.
Hem Kur’ân’ ın dostlar ı, Kur’ân’a benzemek ve taklit etmek şevkiyle ve 
düşmanlar ı dahi Kur’ân’a mukabele ve tenkit etmek sevkiyle o vakitten beri 
yazd ıklar ı ve yaz ılan ve telâhuk-u efkâr  ile terakki eden milyonlarla Arabî ki-
taplar ortada geziyor. Hiçbirisinin ona yeti şemediğini, hatta en âdi adam dahi 
dinlese elbette diyecek: “Bu Kur’ân, bunlara benzemez ve onlar ın mertebesin-
de değil! Ya onlar ın alt ında veya umumunun fevkinde olacak!” Umumunun 
alt ında oldu ğunu dünyada hiçbir fert, hiçbir kâfir, hatta hiçbir ahmak diye-
mez. Demek mertebe-i belâgat ı umumun fevkindedir.
Hatta bir adam 2َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا ĹِĘ َאĨ ِِّٰų َçَّ×َø âyetini okudu, dedi ki: 
“Bu âyetin harika telâkki edilen belâgat ını göremiyorum.” Ona denildi: “Sen 
dahi bu seyyah gibi o zamana git, orada dinle!” O da kendini Kur’ân’dan ev-vel orada tahayyül ederken gördü ki; mevcudât -ı âlem  perişan, karanl ık, câ-
mid  ve şuursuz ve vazifesiz olarak; hâlî, hadsiz, hudutsuz bir fezada; karars ız, 
fânî bir dünyada bulunuyorlar. Birden Kur’ân’ ın lisan ından bu âyeti dinler-
ken gördü:
Bu âyet, kâinat üstünde dünyan ın yüzünde öyle bir perde açt ı ve ışıklan-
dırdı ki; bu ezelî nutuk ve bu sermedî ferman, as ırlar s ıralar ında dizilen zî şu-
urlara ders verip gösteriyor ki; bu kâinat, bir câmi-i kebîr hükmünde ba şta se-
mâvât  ve arz olarak umum mahlûkat ı hayattarâne zikir ve tesbihte ve vazife 
başında cûş u hurûşla mesûdâne ve memnunâne bir vaziyette bulunduruyor, 
diye müşâhede etti ve bu âyetin derece-i belâgat ını zevkederek –sâir âyetle-
ri buna k ıyasla– Kur’ân’ ın zemzeme-i belâgat ı, arz ın n ısfını ve nev-i be şerin 
humsunu istilâ ederek ha şmet -i saltanat ı kemâl-i ihtiramla on dört as ır bilâ-fâ-
sıla idame etti ğinin binler hikmetlerinden bir hikmetini anlad
ı.
Dördüncü Nokta : Kur’ân, öyle hakikatli bir halâvet göstermi ş ki en tat-
lı bir şeyden dahi usand ıran çok tekrar, Kur’ân’ ı tilâvet edenler için de ğil 
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/23 -24; Yûnus sûresi, 10/38 -39.
2 “Göklerde ne var, yerde ne varsa Allah ’ı tenzih ve tesbih eder.” (Hadîd sûresi, 57/1 ).YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   125
usand ırmak, belki kalbi çürümemi ş ve zevki bozulmam ış adamlara tekrar- ı ti-
lâveti halâvetini ziyadele ştirdiği eski zamandan beri herkesçe müsellem olup 
darb- ı mesel hükmüne geçmi ş.
Hem öyle bir tazelik ve gençlik ve şebâbet ve garâbet göstermi ş ki on 
dört as ır yaşad ığı ve herkesin eline kolayca girdi ği hâlde, şimdi nâzil ol-
muş gibi tazeli ğini muhafaza ediyor . Her as ır, kendine hitap ediyor gibi bir 
gençlikte görmü ş. Her tâife-i ilmiye ondan her vakit istifade etmek için kes-
retle ve mebzuliyetle yanlar ında bulundurduklar ı ve üslûb-u ifadesine ittibâ 
ve iktida ettikleri hâlde o, üslûbundaki ve tarz- ı beyan ındaki garabetini aynen 
muhafaza ediyor.
Beşincisi : Kur’ân’ ın bir cenah ı mâzide, bir cenah ı müstakbelde, kökü ve 
bir kanad ı eski peygamberlerin ittifakl ı hakikatleri oldu ğu ve bu, onlar ı tasdik 
ve teyid etti ği ve onlar dahi tevâfukun lisân- ı hâliyle bunu tasdik ettikleri gi-
bi; öyle de evliya  ve asfiya  gibi ondan hayat alan semereleri ve hayattar te-
kemmülleriyle şecere-i mübarekelerinin hayattar, feyizdâr ve hakikat-medar  
olduğuna delâlet  eden ve ikinci kanad ının himâyesi alt ında yetişen ve ya-
şayan velâyetin bütün hak tarikatlar ı ve İslâmiyet’in bütün hakikatli ilimleri, 
Kur’ân’ ın ayn- ı hak ve mecma- ı hakâik ve câmiiyette misilsiz bir harika oldu-
ğuna şehâdet eder.
Alt ınc ısı: Kur’ân’ ın alt ı ciheti nurânîdir, s ıdk ve hakkaniyetini gösterir, 
evet;
alt ında hüccet  ve burhan  direkleri ,
üstünde sikke-i i’câz lem’alar ı,
önünde ve hedefinde saadet-i dareyn hediyeleri ,
arkas ında nokta-y ı istinad ı, vahy-i semâvî hakikatleri ,
sağında hadsiz ukûl-ü müstakîmenin delillerle tasdikleri ,
solunda selim kalblerin ve temiz vicdanlar ın ciddî itmînanlar ı ve sa-
mimî incizablar ı ve teslimleri , Kur’ân’ ın fevkalâde, harika, metin ve hücum 
edilmez bir kale-i semâviye-i arziye oldu ğunu isbat ettikleri gibi alt ı makam-
dan dahi onun ayn- ı hak ve sâd ık olduğuna ve be şerin kelâm ı olmad ığına, 
hem yanl ış olmad ığına imza eden; başta, bu kâinatta daima güzelli ği izhar, 
iyiliği ve doğruluğu himâye ve sahtekârlar ı ve müfterileri imha  ve izale et-
mek âdetini bir düstur -u faaliyet ittihaz eden bu kâinat ın Mutasarr ıf’ı, o 
Kur’ân’a âlemde en makbul, en yüksek, en hâkimâne bir makam- ı hürmetz
zzzz
z126  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ve bir mertebe-i muvaffakiyet vermesiyle onu tasdik ve imza etti ği gibi, 
İslâmiyet’in menba ı ve Kur’ân’ ın tercüman ı olan Zât’ ın (aleyhissalâtü vesselâm)  
herkesten ziyade ona itikat ve ihtiram ı.. ve nüzûlü zaman ında uyku gi-
bi bir vaziyet-i nâimânede bulunmas ı.. ve sâir kelâmlar ı ona yeti şememe-
si ve bir derece benzememesi.. ve ümmiyetiyle beraber gitmi ş ve gelecek 
hakikî hâdisât- ı kevniyeyi, gaybiyâne, Kur’ân ile tereddütsüz ve itmînan 
ile beyan etmesi.. ve çok dikkatli gözlerin nazar ı alt ında hiçbir hile , hiç-
bir yanl ış vaziyeti görülmeyen o Tercüman’ ın bütün kuvvetiyle Kur’ân’ ın 
her bir hükmüne iman edip tasdik etmesi.. ve hiçbir şey O’nu sarsmama-
sı; Kur’ân’ ın semâvî, hakkaniyetli ve kendi Hâl ık-ı Rahîm ’inin mübarek 
kelâm ı olduğunu imza ediyor.
Hem nev-i insan ın humsu, belki k ısm- ı âzam ı, göz  önündeki o Kur’ân’a 
müncezibâne ve dindârâne irtibat ı ve hakikat-perestâne ve mü ştâkâne kulak 
vermesi.. ve çok emarelerin ve vâk ıalar ın ve keşfiyat ın şehâdetiyle cin  ve me-
lek ve ruhânîlerin dahi, tilâveti vaktinde pervane gibi hakperestâne etraf ında 
toplanmas ı, Kur’ân’ ın kâinatça makbuliyetine ve en yüksek bir makamda bu-
lunduğuna bir imzad ır.
Hem nev-i be şerin umum tabakalar ı, en gabî ve âmîden tut, ta en zeki 
ve âlime kadar her birisi, Kur’ân’ ın dersinden tam hisse almalar ı ve en derin 
hakikatleri fehmetmeleri.. ve yüzlerle fen ve ulûm-u İslâmiye ’nin ve bilhas-
sa şeriat- ı kübrân ın büyük müçtehitleri ve Usûlü’d-din  ve İlm-i Kelâm’ ın dâ-
hi muhakkikleri gibi her tâife, kendi ilimlerine ait bütün hâcât ını ve cevapla-
rını Kur’ân’dan istihraç etmeleri, Kur’ân’ ın menba- ı hak ve maden-i hakikat 
olduğuna bir imzad ır.
Hem edebiyatça en ileri bulunan Arap edipleri, – İslâmiyet’e girmeyen-
ler– şimdiye kadar muârazaya pek çok muhtaç olduklar ı hâlde, Kur’ân’ ın i’-
câz ından yedi büyük vechi varken, yaln ız bir tek vechi olan belâgat ının, tek 
bir sûrenin mislini getirmekten istinkâflar ı.. ve şimdiye kadar gelen ve muâra-
za ile şöhret kazanmak isteyen me şhur beliğlerin ve dâhi âlimlerin onun hiçbir 
vech-i i’câz ına karşı çıkamamalar ı ve âcizâne sükût etmeleri, Kur’ân’ ın mucize 
ve tâkat-i be şerin fevkinde oldu ğuna bir imzad ır.
Evet bir kelâm, “Kimden gelmi ş ve kime gelmi ş ve niçin?” denilmesiy-
le k ıymeti ve ulviyeti ve belâgat ı tezahür etmesi noktas ından Kur’ân’ ın 
misli olamaz ve ona yeti şilemez. Çünkü Kur’ân, bütün âlemlerin Rabbi 
ve Hâl ık’ının hitab ı ve konu şmas ı.. ve hiçbir cihette taklidi ve tasannuu YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   127
ihsas edecek bir emare bulunmayan bir mükâlemesi.. ve bütün insanla-
rın belki bütün mahlûkat ın nâm ına meb’us ve nev-i be şerin en me şhur 
ve namdar muhatab ı bulunan ve o muhatab ın kuvvet ve vüs’at-i iman ı, 
koca İslâmiyet’i tere şş uh  edip sahibini “Kâb- ı Kavseyn ” makam ına ç ıka-
rarak muhatab- ı samedâniyeye mazhariyetle nüzûl eden.. ve saadet-i da-
reyne dair ve hilkat -i kâinat ın neticelerine ve ondaki rabbânî maksatlara 
ait mesâili ve o muhatab ın bütün hakâik-i İslâmiye’yi ta şıyan en yüksek 
ve en geni ş olan iman ını beyan ve izah eden.. ve koca kâinat ın bir harita, 
bir saat, bir hâne  gibi her taraf ını gösterip, çevirip, onlar ı yapan sanatkâ-
rı, tavr ıyla ifade ve tâlim eden Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın elbette mislini 
getirmek mümkün de ğildir ve derece-i i’câz ına yetişilmez.
Hem Kur’ân’ ı tefsir eden ve bir k ısm ı otuz-k ırk, hatta yetmi ş cild olarak 
birer tefsir yazan yüksek zekâl ı, müdakkik  binlerle mütefennin ulemân ın se-
nedleri ve delilleriyle beyan ettikleri Kur’ân’daki hadsiz meziyetleri ve nük-teleri ve hâsiyetleri ve s ırlar ı ve âlî manalar ı ve umûr-u gaybiyenin her ne-
v’inden kesretli gaybî ihbarlar ı izhar ve isbat etmeleri.. ve bilhassa Risale-i 
Nur’un yüz otuz kitab ının her biri, Kur’ân’ ın bir meziyetini, bir nüktesini ka-
t’i burhanlarla isbat etmesi ve bilhassa Mucizât- ı Kur’âniye Risalesi.. şimen-
dife r ve tayyare gibi medeniyetin harikalar ından çok şeyleri Kur’ân’dan istih-
raç eden Yirminci Söz’ün İkinci Makam ı.. ve Risale-i Nur’a ve elektri ğe işaret 
eden âyetlerin i şârât ını bildiren İşârât- ı Kur’âniye nâm ındaki Birinci Şuâ.. ve 
huruf-u Kur’âniye’nin, ne kadar muntazam, esrarl ı ve manal ı olduğunu gös-
teren Rumûzât- ı Semâniye  nâm ındaki sekiz küçük risaleler.. ve Sûre-i Feth’in 
âhirki âyetinin be ş vecihle ihbar- ı gaybî cihetinde mucizeli ğini isbat eden kü-
çük bir risale gibi Risale-i Nur’un her bir cüzü, Kur’ân’ ın bir hakikatini, bir nu-
runu izhar etmesi, Kur’ân’ ın misli olmad ığına ve mucize ve harika oldu ğuna 
ve bu âlem -i şehâdette âlem-i gayb ın lisan ı ve bir Allâmü’l-guyûb’un kelâm ı 
bulunduğuna bir imzad ır.
İşte alt ı noktada ve alt ı cihette ve alt ı makamda i şaret edilen Kur’ân’ ın 
mezkûr meziyetleri ve hâsiyetleri içindir ki; ha şmetli hâkimiyet-i nurâniyesi 
ve azametli saltanat- ı kudsiyesi, as ırlar ın yüzlerini ışıkland ırarak zemin yüzü-
nü dahi bin üç yüz sene tenvir ederek kemâl-i ihtiramla devam etmesi.. hem o hâsiyetleri içindir ki Kur’ân’ ın her bir harfi, hiç olmazsa on sevab ı ve on ha-
senesi olmas ı ve on meyve-i bâkî vermesi..
1 hatta bir k ısım âyât ın ve sûrelerin 
1 Kur’ân okurken her bir harfine on sevap verilece ğine dair bkz.: Tirmizî, fezâilü’l-Kur’ân 16; Dârimî, 
fezâilü’l-Kur’ân 1; İbni Ebî Şeybe, el-Musannef 6/118.128  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
her bir harfi, yüz ve bin ve daha ziyade meyve vermesi.. ve mübarek vakitler-
de her harfin nuru ve sevab ı ve k ıymeti ondan yüzlere ç ıkmas ı1 gibi kudsî im-
tiyazlar ı kazanm ış, diye dünya  seyyah ı anlad ı ve kalbine dedi:
“İşte böyle her cihetle mucizâtl ı bu Kur’ân, sûrelerinin icmâ ıyla ve 
âyât ının ittifak ıyla ve esrar u envâr ının tevâfukuyla ve semerât ve âsâr ı-
nın tetâbukuyla bir tek Vâcibü’l-vücûd ’un vücûduna ve vahdetine ve s ıfât 
ve esmâs ına delillerle isbat suretinde öyle şehâdet etmi ş ki; bütün ehl-i 
iman ın hadsiz şehâdetleri, onun şehâdetinden tere şşüh etmişler.”
İşte bu yolcunun Kur’ân’dan ald ığı ders-i tevhid  ve imana k ısa bir işaret 
olarak Birinci Makam’ ın On Yedinci Mertebesi’nde böyle :
 :۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا ُïَèَْŶا ُïِèَاĳْĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 ُوءُóْĝَĩْĤا َאنِّ،åْĤوَا ِ÷ْĬِْŸوَا َכِĥَĩْĤا َאسِĭْäَِŶ بُĳُĔْóَĩْĤا لُĳُ×ْĝَĩْĤا َאنِĻَ×ْĤا ُõِåْđُĩْĤا ْاٰنُóُĝْĤاَ
 ُħَّائِïĤا َאنِ،ùْĬِْŸا ْعِĳَĬ ْīِĨ ِīĻِĺَŻَĩْĤا ِئَאتِĨ ِÙَĭِùْĤَÉِÖ َامِ،óِÝْèِْźا َאلِĩِכَÖ ٍÙَĝĻِĜدَ ِّģכُ ĹِĘ ۪įِÜَאĺاٰ ُّģכُ
 َאرِيåْĤوَا َאنِ،ĨَّõĤوَا َאرِāْĐَْŶا هِĳُäوُ ĵٰĥَĐوَ َانِ،ĳَْכْŶوَا َْرْضِŶا َאرِĉْĜأَ ĵٰĥَĐ ُÙَّĻِøْïُĝْĤا ُįُÝَĭَĉْĥَø
 َאلِĩِכَÖ ًاóْāَĐ َóَýَĐ َÙَđَÖأَرْ ĹِĘ ِóَýَ×ْĤا ِ÷ُĩُìوَ َْرْضِŶا ِėْāِĬ ĵٰĥَĐ ُÙَّĻِĬرَاĳُّĭĤا ُÙَّĺِĳَĭْđَĩْĤا ُįُÝَّĻِĩَאכِè
 ِÙَّĻِĬرَاĳُّĭĤا ِįِÜَאĺاٰ َאقِęِّÜِאÖوَ ِ،ÙَّĺَאوِĩَّùĤا ِÙَّĻِøْïُĝْĤا َرِهِĳُø َאعِĩْäِÍِÖ َīَİْóَÖوَ َïِıَü َاñوَכَ. َאمِýِÝْèِْźا
2.َאنِĻِđْĤوَا َةِïَİَאýُĩْĤِאÖ َאرِه۪àوَاٰ ۪įِÜَاóَĩَàوَ ۪įِĝَאئِĝَè ِěُÖَאĉَÝِÖوَ َارِه۪،ĳْĬوَأَ َارِه۪óْøأَ ِěُĘَاĳَÝِÖوَ ِ،ÙَّĻِıٰĤِْŸا
denilmiştir.
Sonra bir fakir insana de ğil fânî ve muvakkat  bir tarlay ı, bir hâneyi, belki 
koca kâinat ı ve dünya  kadar bir mülk-ü bâkîyi kazand ıran.. ve bir fânî adama 
ebedî  bir hayat ın levâz ımât ını bulduran.. ve ecelin dara ğac ını bekleyen bir 
1 Gece namaz ında on ayet okuyana yüz sevap*1, günde yüz defa İhlâs sûresini okuyana bin be ş yüz 
sevap*2, Kadir gecesinde ise otuz bin sevap*3 verilmesi gibi...
 *1 İbni Ebî Şeybe, el-Musannef 7/202; Ebû Nuaym, Hilyetü’l-evliyâ 4/6.
 *2 Ebû Ya’lâ, el-Müsned  6/103.
 *3 Kadir sûresi, 97/3 .
2 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâcibü’l-vücûd ve Vâhid-i Ehad ki melek ve ins ve cin ecnâs ının mak-
bulü ve mer ğubu olan, her dakikada bütün âyetleri nev-i insandan yüz milyonlar ın lisan ında kemâl-i 
ihtiramla okunan, saltanat- ı kudsiyesi arz ın ve âlemlerin aktar ında ve zaman ın ve as ırlar ın yüzlerinde 
devam eden, nuranî hâkimiyet-i mâneviyesi arz ın yar ısında ve be şerin beşte birinde on dört as ırdır 
kemâl-i ihti şamla cârî olan Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan, O’nun vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet 
eder. Kezâ Kur’ân, mü şahedeyle kudsî ve semâvî sûrelerinin icmâ ı ve nurânî ve ilâhî âyetlerinin ittifak ı 
ve esrar ve envâr ının tevafuku ve hakâik ve semerât ve âsâr ının tetabukuyla O’nun vahdet içindeki 
vücûb-u vücûduna şehadet ve O’nu ispat eder.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   129
bîçareyi, idam- ı ebedîden kurtaran.. ve saadet-i sermediyenin hazinesini açan 
en k ıymettar sermaye-i insaniyenin iman oldu ğunu bilen mezkûr misafir ve 
hayat yolcusu, kendi nefsine dedi ki: “Haydi, ileri! İman ın hadsiz mertebe-
lerinden bir mertebe daha kazanmak için kâinat ın heyet-i mecmûas ına 
müracaat edip, o da ne diyor, dinlemeliyiz; erkân ından ve eczas ından al-
dığımız dersleri tekmil ve tenvir etmeliyiz!”  diye, Kur’ân’dan ald ığı geniş 
ve ihatal ı bir dürbün ile bakt ı, gördü:
Bu kâinat, o kadar mânidâr ve muntazamd ır ki; mücessem bir kitab- ı 
sübhânî.. ve cismânî bir kur’ân- ı rabbânî.. ve müzeyyen  bir saray- ı samedâ-
nî.. ve muntazam bir şehr-i rahmânî suretinde görünüyor. O kitab ın bütün sû-
releri, âyetleri ve kelimâtlar ı, hatta harfleri ve bâblar ı ve fas ıllar ı ve sayfalar ı ve 
sat ırlar ı, umumunun her vakit mânidârâne mahv u isbatlar ı ve hakîmâne ta ğ-
yir ve tahvilleri, icmâ  ile bir Alîm -i külli şey’in ve bir Kadîr-i külli şey’in ve bir 
Musannif’in, her şeyde her şeyi gören ve her şeyin her şeyi ile münasebetini 
bilen, riâyet eden bir Nakkâ ş-ı Zülcelâl’in ve bir Kâtib-i Zülkemâl’in vücûdu-
nu ve mevcudiyetini bilbedâhe ifade ettikleri gibi; bütün erkân ve envâ ıyla ve 
ecza ve cüz’iyat ıyla ve sekeneleri ve mü ştemilât ıyla ve vâridat ve masârifat ıyla 
ve onlarda maslahatkârâne tebdilleriyle ve hikmet -perverâne tecditleriyle bi-
littifak, hadsiz bir kudret ve nihâyetsiz bir hikmetle i ş gören âlî bir Usta’n ın ve 
misilsiz bir Sâni ’in mevcudiyetini ve vahdetini bildiriyorlar. Ve kâinat ın aza-
metine münasip iki büyük ve geni ş hakikatin  şehâdetleri, kâinat ın bu büyük 
şehâdetini isbat ediyorlar.
Birinci Hakikat : Usûlü’d-din  ve İlm-i Kelâm’ ın dâhi ulemâs ının ve hüke-
mâ-y ı İslâmiye’nin gördükleri ve hadsiz burhanlarla isbat ettikleri hudûs ve 
imkân  hakikatleridir.
Onlar demi şler ki: “Madem, âlemde ve her şeyde tagayyür ve tebeddül  
var; elbette fânîdir, hâdistir, kadîm olamaz. Madem hâdistir, elbette onu ih-das eden bir Sâni’  var. Ve madem her şeyin zât ında vücûdu ve ademi, –bir 
sebep bulunmazsa– müsavidir, elbette vâcib ve ezelî olamaz. Ve madem mu-hal  ve bât ıl olan devir ve teselsül ile birbirini îcad  etmek, mümkün olmad ığı 
kat’î burhanlarla isbat edilmi ş; elbette öyle bir Vâcibü’l-vücûd ’un mevcudiye-
ti lâz ımd ır ki; nazîri, mümtenî .. misli, muhal.. ve bütün mâadâs ı, mümkin.. ve 
mâsivâs ı, mahlûku olacak…”
Evet 
hudûs hakikati , kâinat ı istilâ etmi ş. Çoğunu göz  görüyor, di ğer k ıs-
mını ak ıl görüyor. Çünkü gözümüzün önünde her sene güz mevsiminde öyle 
bir âlem  vefat eder ki; her birisinin hadsiz efrad ı bulunan ve her biri zîhayat 130  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bir kâinat hükmünde olan yüz bin nevi nebâtât  ve küçücük havyanât, o âlem 
ile beraber vefat ederler. Fakat o kadar intizam ile bir vefatt ır ki; haşi r ve ne-
şirlerine medar  olan ve rahmet ve hikmetin mucizeleri, kudret ve ilmin hari-
kalar ı bulunan çekirdekleri ve tohumlar ı ve yumurtac ıklar ı baharda yerlerin-
de b ırak ıp, defter-i âmâllerini ve gördükleri vazifelerin programlar ını onlar ın 
ellerine vererek, Hafîz-i Zülcelâl’in himâyesi alt ında, hikmetine emanet eder 
sonra vefat ederler. Ve bahar mevsiminde ha şr-i âzam ın yüz bin misali ve nu-
mûne ve delilleri hükmünde olarak o vefat eden a ğaçlar ve kökler ve bir k ısım 
hayvanc ıklar, aynen ihya ve diriliyorlar. Ve bir k ısm ının dahi kendi yerlerinde 
emsâlleri ve aynen onlara benzeyenleri îcad  ve ihya olunuyor. Ve geçen ba-
har ın mevcudât ı, işledikleri amellerin ve vazifelerin sayfalar ını ilânât gibi ne ş-
redip 1َتْóِýُĬ ُėُéُّāĤا وَإِذَا âyetinin bir misalini gösteriyorlar.
Hem heyet-i mecmûa cihetinde, her güzde ve her baharda büyük bir 
âlem  vefat eder ve taze bir âlem vücûda gelir. Ve o vefat ve hudûs, o kadar 
muntazam cereyan ediyor ve o vefat ve hudûsta, gayet intizam ve mizanla o kadar nevilerin vefiyâtlar ı ve hudûslar ı oluyor ki; güya 
dünya  öyle bir misa-
firhânedir ki zîhayat kâinatlar ona misafir olurlar ve seyyah âlemler ve seyyar dünyalar ona gelirler, vazifelerini görürler, giderler.
İşte bu dünyada böyle hayattar dünyalar ı ve vazifedar kâinatlar ı kemâl-i 
ilim  ve hikmet  ve mizanla ve muvâzene  ve intizam ve nizamla ihdas ve îcad  
edip, rabbânî maksatlarda ve ilâhî gayelerde ve rahmânî hizmetlerde kadîrâ-ne istimâl  ve rahîmâne istihdam eden bir Zât- ı Zülcelâl’in vücûb-u vücûdu ve 
hadsiz kudreti ve nihâyetsiz hikmeti, bilbedâhe güne ş  gibi ak ıllara görünüyor. 
Hudûs mesâilini Risale-i Nur’a ve muhakkikîn-i kelâmiyenin kitaplar ına ha-
vale ile o bahsi kap ıyoruz.
Amma 
imkân ciheti  ise o da kâinat ı istilâ ve ihata etmi ş. Çünkü görüyo-
ruz ki her şey; küllî  ve cüz’î bulunsun, büyük ve küçük olsun, ar ştan ferşe, zer-
râttan seyyârâta kadar her mevcut, mahsus bir zât ve muayyen  bir suret ve 
mümtaz bir şahsiyet ve has s ıfatlar ve hikmetli keyfiyetler ve maslahatl ı cihaz-
lar ile dünyaya gönderiliyor.
Hâlbuki o mahsus zâta ve o mahiyete, hadsiz imkânât içinde o hu-
susiyeti vermek…
Hem suretler adedince imkânlar ve ihtimaller içinde o nak ışlı ve fâ-
rikal ı ve münasip o muayyen  sureti giydirmek…
1 “Hesap defterleri aç ıldığı zaman…” (Tekvir sûresi, 81/10)z
zYEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   131
Hem, hemcinsinden olan e şhas ın miktar ınca imkânlar içinde çalka-
nan o mevcuda, o lây ık şahsiyeti imtiyazla tahsis etmek…
Hem s ıfatlar ın nevileri ve mertebeleri say ısınca imkânlar ve ihti-
maller içinde şekilsiz ve mütereddit bulunan o masnûa, o has ve muvâf ık 
maslahatl ı sıfatlar ı yerleştirmek…
Hem hadsiz yollar ve tarzlarda bulunmas ı mümkün olmas ı nokta-
sında hadsiz imkânât ve ihtimalât içinde mütehayyir, sergerdân , hedef-
siz o mahlûka, o hikmetli keyfiyetleri ve inâyetli cihazlar ı takmak ve teç-
hiz etmek,  elbette küllî  ve cüz’î bütün mümkinât adedince ve her mümkinin 
mezkûr mahiyet ve hüviyet, heyet ve suret, s ıfat ve vaziyetinin imkânât ı ade-
dince tahsis edici, tercih edici, tayin edici, ihdas edici bir Vâcibü’l-vücûd ’un 
vücûb-u vücûduna ve hadsiz kudretine ve nihâyetsiz hikmetine.. ve hiçbir şey 
ve hiçbir şe’n , O’ndan gizlenmedi ğine.. ve hiçbir şey O’na a ğır gelmedi ğine.. 
ve en büyük bir şey, en küçük bir şey gibi O’na kolay geldi ğine.. ve bir bahar ı 
bir ağaç kadar ve bir a ğac ı bir çekirdek  kadar sühûletle îcad  edebildiğine işa-
retler ve delâletler ve şehâdetler, imkân hakikatinden ç ıkıp kâinat ın bu büyük 
şehâdetinin bir kanad ını teşkil ederler.
Kâinat ın şehâdetini, her iki kanad ı ve iki hakikatiyle Risale-i Nur eczala-
rı ve bilhassa Yirmi İkinci ve Otuz İkinci Sözler, ve Yirminci ve Otuz Üçüncü 
Mektuplar tamam ıyla isbat ve izah ettiklerinden onlara havale ederek bu pek 
uzun k ıssay ı kısa kestik.
Kâinat ın heyet-i mecmûas ından gelen büyük ve küllî  şehâdetin ikinci ka-
nad ını isbat eden ikinci hakikat :
Bu mütemâdiyen  çalkanan ink ılâplar ve tahavvülâtlar içinde vücûdunu 
ve hizmetini ve zîhayat ise hayat ını muhafazaya ve vazifesini yerine getirme-
ye çal ışan mahlûkatta kuvvetlerinin bütün bütün haricinde bir teavün  haki-
kati görünüyor. Meselâ unsurlar ı, zîhayat ın imdad ına.. hususan bulutlar ı, ne-
bâtât ın mededine.. ve nebâtât ı dahi hayvanât ın yard ımına.. ve havyanât ise 
insanlar ın muâvenetine.. ve memelerin kevser gibi sütleri, yavrular ın beslen-
melerine.. ve zîhayatlar ın iktidarlar ı haricindeki pek çok hâcetleri ve erzakla-
rı, umulmad ık yerlerden onlar ın ellerine verilmesi.. hatta zerrât -ı taamiye da-
hi hüceyrât -ı bedeniyenin tamirine ko şmalar ı gibi teshir-i rabbânî ile ve istih-
dam- ı rahmânî ile, hakikat-i teavünün pek çok misalleri do ğrudan do ğruya 
bütün kâinat ı bir saray gibi idare eden bir Rabbü’l-âlemîn’in umumi ve rahî-
mâne rubûbiyetini gösteriyorlar.z
z
z132  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Evet, câmid  ve şuursuz ve şefkatsiz olan ve birbirine şefkatkârâne, şuur-
dârâne vaziyet gösteren muâvenetçiler elbette gayet Rahîm  ve Hakîm  bir 
Rabb-i Zülcelâl’in kuvvetiyle, rahmetiyle, emriyle yard ıma koşturuluyorlar.
İşte kâinatta câri olan teâvün-ü umumî, seyyârâttan tâ zîhayat ın âzâ ve 
cihâzât  ve zerrât -ı bedeniyesine kadar kemâl-i intizamla cereyan eden muvâ-
zen e-i âmme  ve muhafaza-y ı şâmile..  ve semâvât ın yald ızlı yüzünden ve ze-
minin zînetli yüzünden ta çiçeklerin süslü yüzlerine kadar kalem gezdiren tez-
yin .. ve kehke şandan ve Manzume-i Şemsiye’den ta m ısır ve nar gibi meyve-
lere kadar hükmeden tanzim..  ve güneş  ve kamerden ve unsurlardan ve bu-
lutlardan ta bal  ar ılar ına kadar memuriyet veren tavzif  gibi pek büyük haki-
katlerin büyüklükleri nispetindeki şehâdetleri, kâinat ın şehâdetinin ikinci ka-
nad ını isbat ve te şkil ederler. Madem Risale-i Nur bu büyük şehâdeti isbat ve 
izah etmi ş, biz burada bu k ısac ık işaretle iktifâ ederiz.
İşte dünya  seyyah ının kâinattan ald ığı ders-i imanîye k ısa bir işaret olarak 
Birinci Makam’ ın On Sekizinci Mertebesi’nde böyle :
 ِيñَّĤا ُïَèَْŶا ُïِèَاĳْĤا َاهُ،ĳِø َאĨ ُّģכُ ُīْכِĩُĩْĤا ُهُ،óĻِčَĬ ُďِĭَÝْĩُĩْĤا دِ،ĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 ْاٰنُóُĝْĤوَا ُħَّùَåُĩْĤا ُóĻِ×ْכَĤا َאبُÝْכِĤا َאتُĭْכَאئِĤا ِهِñٰİ :۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ
 َرِه۪ĳُø َאعِĩْäِÍِÖ ُ،ħَčَÝْĭُĩْĤا ُħَýَÝْéُĩْĤا ُïَĥَ×ْĤوَا ُħَّčَĭُĩْĤا ُīَّĺَõُĩْĤا ُóْāَĝْĤوَا ُħَّčَđُĩْĤا ُّĹِĬَאĩْùِåْĤا
 ۪įِĐَاĳْĬوَأَ ۪įِĬأَرْכَא َאقِęِّÜوَا رِه۪ĳُĉُøوَ ۪įِęُéُĀوَ ۪įِĤĳُāُĘوَ ۪įِÖَاĳْÖوَأَ ۪įِĘُوóُèوَ ۪įِÜَאĩِĥوَכَ ۪įِÜَאĺوَاٰ
 ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َאدَةِıَýِÖ ۪،įِĘَאرِāَĨوَ ۪įِÜوَوَارِدَا ۪įِÜَŻِĩَÝْýُĨوَ ۪įِÝَĭَכَøوَ ۪įِÜَّאĻْئِõُäوَ ۪įَائِõْäوَأَ
 ِģĺِïْ×َÜ ِÙَĝĻِĝَè َאدَةِıَýِÖوَ َمِ،ŻْכَĤا ِħْĥِĐ َאءِĩَĥُĐ ِďĻِĩَä َאعِĩْäِÍِÖ ْכَאنِ،ĨِْŸوَا ِóُّĻَĕَّÝĤوَا ُوثِïُéْĤا
 َאدَةِıَýِÖوَ َانِõĻِĩْĤوَا َאمِčِّĭĤِאÖ ۪įِÜَאĩِĥوَכَ ۪įِĘُوóُè ِïĺِïْåَÜوَ َאمِčِÝْĬِْźوَا ِÙَĩِכْéْĤِאÖ ۪įِÜَŻِĩَÝْýُĨوَ ۪įِÜرَĳُĀ
 ĹِĘ ِÙَčَĘَאéُĩْĤوَا ِÙَĬَازَĳُĩْĤوَا ِģُìَاïَّÝĤوَا ِïُĬَאùَّÝĤوَا َאوُبِåَّÝĤوَا َאوُنِđَّÝĤا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ
1.َאنِĻِđْĤوَا َةِïَİَאýُĩْĤِאÖ ۪įِÜدَاĳُäْĳَĨ
denilmiştir.
1 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. Nazîri mümteni ve O’ndan ba şka her şey mümkin ve Vâhid-i Ehad olan o 
Vâcibü’l-vücûd ki mücessem bir kitab- ı kebîr, muazzam bir Kur’ân- ı cismânî, munazzam ve müzeyyen 
bir kasr ve muntazam ve muhte şem bir memleket olan bu kâinat, sûrelerinin ve âyetlerinin ve kelime-
lerinin ve harflerinin ve bablar ının ve fas ıllar ının ve sayfalar ının ve sat ırlar ının icmâ ıyla ve erkân ının ve 
envâ ının ve eczas ının ve cüz’iyat ının ve sekene ve mü ştemilât ının ve vâridat ve masârifinin ittifak ıyla, 
bütün ulemâ-y ı ilm-i kelâm ın icmâ ına müstenit hudûs ve tagayyür ve imkân hakikatinin azamet-i 
ihatas ının şehadetiyle ve suret ve mü ştemilât ının hikmet ve intizamla tebdili ve huruf ve kelimât ının 
nizam ve mizanla tecdidi hakikatinin şehadetiyle ve mevcudat ında müşahede ve ıyân ile görünen 
teâvün ve tecavüp ve tesanüd ve tedahül ve muvâzene ve muhafaza hakikatlerinin azamet-i ihatas ının 
şehadetiyle, O’nun vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   133
Sonra, dünyaya gelen ve dünyan ın yaratan ını arayan ve on sekiz adet 
mertebelerden ç ıkan ve arş-ı hakikate yeti şen bir mirac- ı imanî ile gâibâne
mârifetten hâz ırâne ve muhatabâne bir makama terakki eden  merakl ı ve 
müştâk  yolcu adam,  kendi ruhuna dedi ki: “Fâtiha-y ı Şerife’de ba şından tâ 
1َّאكَĺإِ kelimesine kadar gâibâne medh ü senâ ile bir huzur gelip َّאكَĺإِ hitab ına 
çıkılmas ı gibi biz dahi doğrudan do ğruya –gâibâne aramay ı bırak ıp– arad ı-
ğımızı arad ığımızdan sormal ıyız. Her şeyi gösteren güne şi, güneşten sor-
mak gerektir.”  Evet, her şeyi gösteren, kendini her şeyden ziyade gösterir. 
Öyle ise şemsin şuâât ı ile onu görmek ve tan ımak gibi Hâl ık’ımızın esmâ-y ı 
hüsnâs ıyla ve sıfât- ı kudsiyesiyle  O’nu kabiliyetimizin nisbetinde  tan ıma-
ya çal ışabiliriz.
Bu maksad ın hadsiz yollar ından iki yolu ve o iki yolun hadsiz mertebele-
rinden iki mertebeyi ve o iki mertebenin pek çok hakikatlerinden ve pek çok uzun tafsilât ından yaln ız iki hakikati icmâl ve ihtisar ile bu risalede beyan ede-
ceğiz.
Birinci Hakikat
Bilmüşâhede gözümüzle görünen ve muhit  ve dâimî ve muntazam ve 
dehşetli ve semâvî ve arzî olan bütün mevcudât ı çeviren ve tebdil ve tecdit 
eden ve kâinat ı kaplayan faaliyet-i müstevliye hakikati görünmesi.. ve o her 
cihetle hikmet -medar  faaliyet hakikatinin içinde tezâhür-ü rubûbiyet  hakikati-
nin bilbedâhe hissedilmesi.. ve o her cihetle, rahmet-fe şan tezâhür-ü rubûbiyet 
hakikatinin içinde tebârüz-ü  ulûhiyet  hakikati bizzarure bilinmi ş olmas ıdır.
İşte bu hâkimâne ve hakîmâne faaliyet-i dâimeden ve perdesinin arka-
sında bir Fâil-i Kadîr ve Alîm ’in ef’âli, görünür gibi hissedilir.
Ve bu mürebbîyâne ve müdebbirâne ef’âli rabbâniyeden ve perdesinin 
arkas ından her şeyde cilveleri bulunan esmâ-y ı ilâhiye hissedilir derecesinde 
bedâhetle bilinir.
Ve bu celâldârâne ve cemâl-perverâne cilvelenen esmâ-y ı hüsnâdan ve 
perdesinin arkas ında s ıfât- ı seb’a-y ı kudsiyenin ilmelyakîn , belki aynelyakîn , 
belki hakkalyakîn  derecesinde vücûdlar ı ve tahakkuklar ı anlaşılır.
Ve bu yedi kudsî s ıfât ın dahi, bütün masnûât ın şehâdetiyle, hem ha-
yattarâne, hem kadîrâne, hem alîmâne, hem semîâne, hem basîrâne, hem 
1 “Yaln ız Sana (ibadet eder, yaln ız senden medet umar ız).” (Fâtiha sûresi, 1/5 ).134  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
mürîdâne, hem mütekellimâne nihâyetsiz bir surette tecellîleri ile bilbedâ-
he ve bizzarure ve biilmelyakîn bir mevsuf-u Vâcibü’l-vücûd ’un ve bir mü-
semmâ-y ı Vâhid-i Ehad ’in ve bir Fâil-i Ferd-i Samed’in mevcudiyeti güne ş-
ten daha zâhir, daha parlak bir tarzda, kalbdeki iman gözüne görünür gibi kat’i bilinir.
Çünkü güzel ve mânidâr bir kitap ve muntazam bir hâne , bedâhetle yaz-
mak ve yapmak fiillerini.. ve güzel yazmak ve intizaml ı yapmak fiilleri dahi, 
bedâhetle yaz ıcı ve dülger namlar ını.. yaz ıcı ve dülger unvanlar ı ise, bedâhet-
le kitâbet ve dülgerlik sanatlar ını ve s ıfatlar ını.. ve bu sanat ve s ıfatlar, bedâ-
hetle herhâlde bir zât ı istilzam  eder ki Mevsuf ve Sâni’  ve Müsemmâ ve Fâil 
olsun. Fâilsiz bir fiil ve müsemmâs ız bir isim mümkün olmad ığı gibi; mevsuf-
suz bir s ıfat, sanatkârs ız bir sanat dahi mümkün de ğildir.
İşte bu hakikat ve kâideye binâen bu kâinat, bütün mevcudât ıyla be-
raber kaderin kalemiyle yaz ılm ış, kudretin çekiciyle yap ılm ış mânidâr 
hadsiz kitaplar, mektuplar, nihâyetsiz binalar ve saraylar hükmünde –her biri binler vecihle ve beraber hadsiz vücuh ile– rabbânî ve rahmânî nihâ-yetsiz fiilleri ve o fiillerin men şeleri olan binbir esmâ-y ı ilâhiyenin hadsiz 
cilveleriyle ve o güzel isimlerin menba ı olan yedi s ıfât- ı sübhâniyenin ni-
hâyetsiz tecellîleriyle o yedi muhit  ve kudsî s ıfatlar ın madeni ve mevsu-
fu olan ezelî ve ebedî  bir Zât- ı Zülcelâl’in vücûb-u vücûduna ve vahdeti-
ne hadsiz i şaretler ve nihâyetsiz şehâdetler ettikleri gibi; bütün o mevcu-
dâtta bulunan bütün hüsünler, cemâller, k ıymetler, kemâller dahi ef’âl-i 
rabbâniyenin ve esmâ-y ı ilâhiyenin ve s ıfât- ı samedâniyenin ve şuûnât -ı 
sübhâniyenin, kendilerine lây ık ve muvâf ık kudsî cemâllerine ve kemâl-
lerine.. ve hepsi birden Zât- ı Akdes’in kudsî cemâline ve kemâline bedâ-
hetle şehâdet ederler.
İşte faaliyet hakikati içinde tezahür eden rubûbiyet  hakikati , ilim  ve hik-
metle halk ve îcad  ve sun’ ve ibda’ .. nizam ve mizan ile takdir ve tasvir ve 
tedbir ve tedvir.. kasd ve irade ile tahvil ve tebdil ve tenzil ve tekmil.. şefkat 
ve rahmetle it’am ve in’âm  ve ikram ve ihsan gibi şuûnât ıyla ve tasarrufat ıy-
la kendini gösterir ve tan ıttırır. Ve tezahür-ü rubûbiyet hakikati  içinde bedâ-
hetle hissedilen ve bulunan ulûhiyetin tebarüz hakikati  dahi esmâ-y ı hüs-
nân ın rahîmâne ve kerîmâne cilveleriyle ve yedi s ıfât- ı subûtiye olan hayat , 
ilim, kudret , irade , sem’ , basar  ve kelâm  sıfatlar ının celâlli ve cemâlli tecel-
lîleriyle kendini tan ıttırır, bildirir.
Evet nas ıl ki kelâm s ıfat ı, vahiyler ve ilhamlar ile Zât- ı Akdes’i tan ıttı-
rır; öyle de kudret s ıfat ı dahi, mücessem kelimeleri hükmünde olan sanatl ı YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   135
eserleriyle o Zât- ı Akdes’i bildirir ve kâinat ı baştan başa bir furkan- ı cismânî 
mahiyetinde gösterip, bir Kadîr-i Zülcelâl ’i tavsif ve tarif eder.
Ve ilim  sıfat ı dahi hikmetli, intizaml ı, mizanl ı olan bütün masnûât mik-
tar ınca.. ve ilim ile idare ve tedbir ve tezyin  ve temyiz edilen bütün mahlûkâ t 
adedince mevsuflar ı olan bir tek Zât- ı Akdes’i bildirir.
Ve hayat s ıfat ı ise kudreti bildiren bütün eserler.. ve ilmin vücûdunu bil-
diren bütün intizaml ı ve hikmetli ve mizanl ı ve zinetli suretler, hâller.. ve sâir 
sıfatlar ı bildiren bütün deliller, s ıfat- ı hayat ın delilleriyle beraber hayat s ıfat ı-
nın tahakkukuna delâlet  ettikleri gibi; hayat dahi bütün o delilleriyle aynala-
rı olan bütün zîhayatlar ı şahid göstererek, Zât- ı Hayy- ı Kayyûm’u bildirir. Ve 
kâinat ı; serbeser, her vakit, taze taze ve ayr ı ayr ı cilveleri ve nak ışlar ı göster-
mek için daima de ğişen ve tazelenen ve hadsiz aynalardan terekküb eden bir 
ayna-y ı ekber suretine çevirir. Ve bu k ıyasla görmek ve i şitmek, ihtiyâr etmek 
ve konuşmak s ıfatlar ı dahi her biri birer kâinat kadar Zât- ı Akdes’i bildirir, ta-
nıttırır.
Hem o s ıfatlar, Zât- ı Zülcelâl’in vücûduna delâlet  ettikleri gibi, haya-
tın vücûduna ve tahakkukuna ve o Zât’ ın hayattar ve diri oldu ğuna da-
hi bedâhetle delâlet ederler. Çünkü bilmek, hayat ın alâmeti.. i şitmek, di-
rilik emâresi.. görmek, dirilere mahsus.. irade, hayat ile olabilir. İhtiyârî 
iktidar, zîhayatlarda bulunur. Tekellüm ise bilen dirilerin i şidir. İşte bu 
noktalardan anla şılır ki; hayat s ıfat ının yedi defa kâinat kadar delilleri.. 
ve kendi vücûdunu ve mevsufun vücûdunu bildiren burhanlar ı vard ır ki 
bütün s ıfatlar ın esas ı ve memba ı ve ism-i âzam ın masdar ı ve medar ı ol-
muştur.
Risale-i Nur, bu birinci hakikati kuvvetli burhanlar ile isbat ve bir derece 
izah ettiğinden bu denizden bu mezkûr katre ile şimdilik iktifâ ediyoruz.
İkinci Hakikat
Sıfat- ı kelâmdan gelen tekellüm-ü ilâhîdir.
ĹِّÖرَ َאتُĩِĥכَ َïَęْĭَÜ أَنْ َģْ×َĜ ُóْéَ×ْĤا َïِęَĭَĤ ĹِّÖرَ َאتِĩِĥِכَĤ َادًاïِĨ ُóْéَ×ْĤا כَאنَ ْĳَĤ ْģُĜ
1َدًاïَĨ ۪įِĥْáِĩِÖ َאĭِئْä ْĳَĤوَ 
1 “De ki: “Rabbimin sözlerini yazmak için en büyük okyanus mürekkep olsayd ı (hatta onun bir mislini de 
takviye gönderseydik), bu deniz  tükenir, Rabbimin sözleri yine de bitmezdi.” (Kehf sûresi, 18/109 ).136  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
âyetinin s ırrıyla kelâm- ı ilâhî, nihâyetsizdir. Bir zât ın vücûdunu bildiren en zâhir 
alâmet, konu şmas ıdır. Demek bu hakikat, nihâyetsiz bir surette Mütekellim-i 
Ezelî’nin mevcudiyetine ve vahdetine şehâdet eder. Bu hakikatin iki kuv-
vetli şehâdeti, bu risalenin On Dördüncü ve On Be şinci Mertebeleri’nde be-
yan edilen vahiyler ve ilhamlar cihetiyle.. ve geni ş bir şehâdeti dahi, Onuncu 
Mertebesi’nde i şaret edilen kütüb-ü mukaddese-i semâviye cihetiyle.. ve çok 
parlak ve câmî bir di ğer şehâdeti dahi, On Yedinci Mertebesi’nde Kur’ân- ı 
Mu’cizü’l-Beyan cihetiyle geldi ğinden; bu hakikatin beyan ve şehâdetini o 
mertebelere havale edip o hakikati, mucizâne ilân eden ve şehâdetini sâir ha-
kikatlerin şehâdetleriyle beraber ifade eden
ِۚćْùِĝْĤِאÖ ًאĩאئِƯĜ ِħْĥِđْĤا ĳُĤوَأُۨو ُÙٰۤئِכَĥَĩْĤوَا َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُįَّĬأَ ُّٰųا َïِıَü
1ُħĻَכِéْĤا ُõĺِõَđْĤا َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź 
âyet-i muazzaman ın envâr ı ve esrar ı, bizim bu yolcuya kâfi ve vâfi gelmi ş ki 
daha ileri gidememi ş.
İşte bu yolcunun bu makam- ı kudsîden ald ığı dersin k ısa bir meâline bir 
işaret olarak Birinci Makam’ ın On Dokuzuncu Mertebesi’nde :
 َא،ĻْĥُđْĤا َאتُęِّāĤا ُįَĤوَ ،ĵٰĭْùُéْĤا َאءُĩْøَْŶا ُįَĤ ُïَèَْŶا ُïِèَاĳْĤا دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 دِĳُäُĳْĤا ُÕِäَاĳْĤا َّاتُñĤاَ: ۪įِÜَïْèوَ ĹِĘ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا ،ĵَĥْĐَْŶا ُģَáَĩْĤا ُįَĤوَ
 َאقِęِّÜِאÖوَ ِ،ÙَĻِّĥَåَÝُĩْĤا ĵٰĭْùُéْĤا ِįَאئِĩْøأَ ِďĻِĩَäوَ ِ،ÙَĉĻِéُĩْĤا ِÙَّĻِøْïُĝْĤا ِįِÜَאęِĀ ِďĻِĩَä َאعِĩْäِÍِÖ
 ِóُİَאčَÜ ĹِĘ ِÙَّĻِİĳُĤُْŶا َאرُزِ×َÜ ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĩَčَĐ َאدَةِıَýِÖ ِ،ÙَĘِّóَāَÝُĩْĤا ِįِĤَאđْĘوَأَ ۪įِÜَאĬُوËُü ِďĻِĩَä
 ِرَادَةٍÍِÖ َاعِïْÖِْŸوَا ِďْĭُّāĤوَا ِěْĥَíْĤوَا َאدِåĺِْŸا ِģْđِęِÖ ِ،ÙَĻِĤْĳَÝْùُĩْĤا ِÙَّĻِĤَّאđَęْĤا دَوَامِ ĹِĘ ِ،ÙَّĻِÖĳُÖُّóĤا
 ِėĺِóْāَّÝĤا ِģْđِęِÖوَ ٍ،Ùِĩِכْèوَ َאرٍĻِÝْìِאÖ ِóĺْوِïَّÝĤوَا ِóĻِÖْïَّÝĤوَا ِóĺِĳْāَّÝĤوَا ِóĺِïْĝَّÝĤا ِģْđِęِÖوَ ْرَةٍ،ïُĜوَ
 ِ،ÙَĬَازَĳُĩْĤوَا َאمِčِÝْĬِْźا َאلِĩِכَÖوَ ٍ،Ùَĩْèوَرَ ٍïْāَĝِÖ ِÙَüَאĐِْŸوَا ِْدَارَةِŸوَا ِÙَčَĘَאéُĩْĤوَا ِħĻِčْĭَّÝĤوَا
 ِħْĥِđْĤا ĳُĤوَأُۨو ُÙٰۤئِכَĥَĩْĤوَا َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُįَّĬأَ ُّٰųا َïِıَü﴿: َارِóْøأَ ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َאدَةِıَýِÖوَ
2ُ﴾ħĻَכِéْĤا ُõĺِõَđْĤا َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ِۚćْùِĝْĤِאÖ ًאĩאئِƯĜ
1 “Allah ’tan başka tanr ı bulunmad ığına şahit bizzat Allah’t ır. Bütün melekler, hak ve adaletten ayr ılma-
yan ilim  adamlar ı da bu gerçe ğe, aziz ve hakîm (mutlak galip, tam hüküm ve hikmet  sahibi) Allah’tan 
başka tanr ı olmad ığına şahittirler.” (Âl-i İmran sûresi, 3/18 ).
2 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O öyle bir Vâcibü’l-vücûd ve Vâhid-i Ehad’dir ki bütün güzel isimler, bütün 
yüce s ıfatlar ve en yüce vas ıflar O’na aittir. İrade ve kudretle îcad ve halk ve sun’ ve ibdâ fiillerini, 
ihtiyar ve hikmetle takdir ve tasvir ve tedbir ve tedvir fiillerini, kasd ve rahmetle ve kemâl-i intizam ve YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / BİRİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------   137
denilmiştir…
f
İhtarİhtar
Geçen İkinci Makam’ ın Birinci Bâb’ ındaki on dokuz adet mertebelerin 
şehâdet eden hakikatlerinin her birisi, tahakkuklar ıyla ve vücudlar ıyla vü-
cûb-u vücûda delâlet ettikleri gibi; ihatalar ı ile dahi vahdete ve ehadiyete de-
lâlet ederler. Fakat ba şta sarîhen vücûdu isbat ettikleri cihetle vücûb-u vü-
cûdun delilleri say ılm ış. İkinci Makam’ ın İkinci Bâb’ ı ise başta ve sarâhat-
le vahdeti ve içinde vücûdu isbat etti ği haysiyetiyle tevhid burhanlar ı deni-
lir. Yoksa her ikisi, her ikisini isbat eder. Farklar ına işaret için Birinci Bâb’da 
1ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َאدَةِıَýِÖ , İkinci Bâb’da vahdet görünür gibi zuhuruna i şare-
ten 2ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َةِïَİَאýُĩِÖ fıkralar ı tekrar ediliyor. Gelecek İkinci Bâb’ ın 
mertebelerini Birinci Bâb gibi izah etmeye niyet etmi ştim. Fakat baz ı hâllerin 
mümânaatiyle, ihtisara ve icmâle mecburum. Hakk ıyla beyan etmeyi Risale-i 
Nur’a havale ediyoruz.
muvâzene ile tasrif ve tanzim ve muhafaza ve idare ve iâ şe fiillerini tazammun eden faaliyet-i müstev-
liyenin devam ı içinde görünen tezahür-ü rubûbiyet ve onun içinde görünen tebarüz-ü ulûhiyet haki-
katinin azametinin şehadetiyle; ve “Allah’tan ba şka tanr ı bulunmad ığına şahit bizzat Allah’t ır. Bütün 
melekler, hak ve adaletten ayr ılmayan ilim adamlar ı da bu gerçe ğe, aziz ve hakîm (mutlak galip, tam 
hüküm ve hikmet sahibi) Allah’tan ba şka tanr ı olmad ığına şahittirler.”*1 meâlindeki âyet-i kerîmenin 
hakikat-i esrar ının azamet-i ihatas ının şehadetiyle; bütün kudsî ve muhît s ıfatlar ının ve kâinatta tecellî 
eden bütün esmâ-i hüsnâs ının icmâ ı ve kâinatta tasarruf eden bütün şuunat ve ef’âlinin ittifak ı, O’nun 
vahdet içindeki vücûb-u vücûduna delâlet eder.
 *1 Âl-i İmran sûresi, 3/18.
1 “... hakikatinin azamet-i ihâtas ının şehadetiyle.”
2 “... hakikatinin azamet-i ihâtas ının müşahedesiyle.”138  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İkinci Bâb
Berâhin-i Tevhidiyeye Dairdir
Dünyaya iman için gönderilen ve bütün kâinatta fikren seyahat eden ve 
her şeyden Hâl ık’ını soran ve her yerde Rabb’ini arayan ve hakkalyakîn de-
recesinde İlah’ ını vücûb-u vücûd noktas ında bulan dünya misafiri, kendi akl ı-
na dedi ki: “Gel, Vâcibü’l-vücûd Hâl ık’ımızın vahdet burhanlar ını temâşâ için 
yine beraber bir seyahate gidece ğiz.” Beraber gittiler. Birinci Menzil’ de gör-
düler ki; kâinat ı istilâ eden dört hakikat-i kudsiye , vahdeti bedâhet derece-
sinde istilzam edip isterler.
Birinci Hakikat
Ulûhiyet-i mutlakad ır.
Evet, nev-i be şerin her tâifesi, birer nevi ibadet ile –f ıtrî gibi– me şgul ol-
mas ı.. vesâir zîhayat ın, belki cemâdât ın dahi f ıtrî hizmetleri birer nevi ibadet 
hükmünde bulunmas ı.. ve kâinatta maddî ve mânevî bütün nimetlerin ve ih-
sanlar ın her biri, bir mâbudiyet taraf ından hamd ve ibadeti yapt ıran peresti-
şe ve şükre birer vesile olmalar ı.. ve vahiy ve ilhamlar gibi bütün tere şşuhât- ı 
gaybiye ve tezahürat- ı mâneviyenin birtek İlah’ ın mâbudiyetini ilân etmeleri, 
elbette ve bedâhetle bir ulûhiyet-i mutlakan ın tahakkukunu ve hükümferma 
olduğunu isbat ederler.
Madem böyle bir ulûhiyet hakikati var, elbette i ştiraki kabul edemez. 
Çünkü ulûhiyete yani mâbudiyete kar şı şükür ve ibadetle mukabele edenler, 
kâinat ağac ının en nihâyetlerinde bulunan zî şuur meyveleridir. Ve ba şkala-
rının o zîşuurlar ı memnun ve minnettar edip yüzlerini kendilerine çevirmesi 
ve görünmedi ğinden çabuk unutturulabilen hakikî mâbudlar ını onlara unut-
turmas ı, ulûhiyetin mahiyetine ve kudsî maksatlar ına öyle bir z ıddiyettir ki, 
hiçbir cihetle müsaade etmez. Kur’ân’ ın çok tekrar ile ve şiddetle şirki red ve 
müşrikleri cehennem ile tehdit etmesi1, bu cihettendir.
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/39, 161, 257; Âl-i İmran sûresi, 3/4, 10, 12, 56, 90, 91, 116; Nisâ sûresi, 4/56, 
168; Mâide sûresi, 5/10, 36, 73; ...
İkinci Hakikat
Rubûbiyet-i mutlakad ır.
Evet bütün kâinatta hususan zîhayatlarda ve bilhassa terbiye ve iâ şele-
rinde her tarafta ayn ı tarzda ve umulmad ık bir surette beraber ve birbiri için-
de hakîmâne, rahîmâne bir dest-i gaybî taraf ından olan bir tasarruf-u âmm, 
elbette bir rubûbiyet-i mutlakan ın tereşşuhudur ve ziyas ıdır ve tahakkukuna 
bir burhan- ı kat’îdir.
Madem bir rubûbiyet-i mutlaka vard ır, elbette şirk ve iştiraki kabul etmez. 
Çünkü o rubûbiyetin kendi cemâlini izhar ve kemâlât ını ilân ve k ıymetli sa-
natlar ını teşhir ve gizli hünerlerini göstermek gibi en mühim maksat ve gaye-
leri cüz’iyatta ve zîhayatta temerküz ve içtima etti ğinden, en cüz’î bir şeye ve 
en küçük bir zîhayata kendi ba şı ile müdahale eden bir şirk, o gayeleri bozar 
ve o maksatlar ı harap eder. Ve zî şuurun yüzlerini o gayelerden ve o gayele-
ri irade edenden çevirip esbaba sald ığından ve bu vaziyet, rubûbiyetin mahi-
yetine bütün bütün muhalif ve adâvet oldu ğundan, elbette böyle bir rubûbi-
yet-i mutlaka, hiçbir cihetle şirke müsaade etmez. Kur’ân’ ın kesretli takdisa-
tı ve tesbihat ı ve âyât ı ve kelimât ı, belki hurufât ı ve hey’ât ıyla mütemâdiyen 
tevhide ir şadat ı bu büyük s ırdan ileri gelmi ştir...
Üçüncü Hakikat
Kemâlâtt ır.
Evet, bu kâinat ın bütün ulvî hikmetleri, harika güzellikleri, âdilâne ka-
nunlar ı, hakîmâne gayeleri, hakikat-i kemâlât ın vücuduna bedâhetle delâlet 
ve bilhassa bu kâinat ı hiçten îcad edip her cihetle mucizâtl ı ve cemâlli bir su-
rette idare eden Hâl ık’ın kemâlât ına ve o Hâl ık’ın ayna-y ı zîşuuru olan insa-
nın kemâlât ına şehâdeti pek zâhirdir.
Madem kemâlât hakikati vard ır. Ve madem kâinat ı kemâlât içinde îcad 
eden Hâl ık’ın kemâlât ı muhakkakt ır. Ve madem kâinat ın en mühim meyvesi 
ve arz ın halifesi1 ve Hâl ık’ın en ehemmiyetli masnûu ve sevgilisi olan insan ın 
kemâlât ı hakt ır ve hakikatlidir. Elbette bu gözümüz ile gördü ğümüz kemâl-
li ve hikmetli kâinat ı, fenâ ve zevalde yuvarlanan ve neticesiz olarak tesadü-
fün oyunca ğı, tabiat ın mel’abegâh ı, zîhayat ın zalimâne mezbahas ı, zîşuurun 
dehşetli hüzüngâh ı suretine çeviren ve âsâr ı ile kemâlât ı görünen insan ı, en 
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/30.140  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bîçâre ve en peri şan ve en a şağı bir hayvan derekesine indiren ve Hâl ık’ın ay-
na-y ı kemâlât ı olan bütün mevcudât ın şehâdetiyle nihâyetsiz kemâlât- ı kud-
siyesi bulunan o Hâl ık’ın kemâlât ını setredip perde çekerek netice-i faaliye-
tini ve hallâk ıyetini ibtal eden şirk, elbette olamaz ve hakikatsizdir. Şirkin bu 
kemâlât- ı ilâhiyeye ve insaniye ve kevniyeye kar şı zıddiyeti ve o kemâlâtlar ı 
bozduğu, İkinci Şuâ Risalesi’nin üç meyve-i tevhide dair Birinci Makam ı’nda 
kuvvetli ve kat’î deliller ile isbat ve izah edildi ğinden, ona havale edip bura-
da k ısa kesiyoruz.
Dördüncü Hakikat
Hâkimiyettir.
Evet bu kâinata geni ş bir dikkat ile bakan, kâinat ı gayet ha şmetli ve gayet 
faaliyetli bir memleket, belki idaresi gayet hikmetli ve hâkimiyeti gayet kuv-vetli bir şehir hükmünde görür, her şeyi ve her nevi, birer vazife ile musahha-
râne meşgul bulur. 
1َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا دُĳُĭُä ِِّٰųوَ âyetinin askerlik manas ını ih-
sas eden temsiline göre, zerrât ordusundan ve nebâtât f ırkalar ından ve hay-
vanât taburlar ından, tâ y ıldızlar ordusuna kadar olan cünûd-u rabbâniyeden, 
o küçücük memurlarda ve bu pek büyük askerlerde hâkimâne tekvinî emirle-rin, âmirâne hükümlerin, şâhâne kanunlar ın cereyanlar ı, bedâhetle bir hâki-
miyet-i mutlakan ın ve bir âmiriyet-i külliyenin vücuduna delâlet ederler.
Madem bir hâkimiyet-i mutlaka hakikati vard ır, elbette şirkin hakikati 
olamaz. Çünkü 
2َאÜَïَùَęَĤ ُّٰųا َّźإِ ٌÙَıِĤاٰ אƯĩِıĻِĘ כَאنَ ْĳَĤ âyetinin hakikat-i kât ıasıyla mü-
teaddit eller müstebidâne bir i şe kar ışsalar, kar ıştırırlar. Bir memlekette iki pa-
dişah, hatta bir nâhiyede iki müdür bulunsa intizam bozulur ve idare herc ü 
merc olur. Hâlbuki sinek kanad ından tâ semâvât kandillerine kadar ve hücey-
rât- ı bedeniyeden tâ seyyârât ın burçlar ına kadar öyle bir intizam var ki, zerre 
kadar şirkin müdahalesi olamaz.
Hem hâkimiyet bir makam- ı izzettir; rakip kabul etmek, o hâkimiyetin iz-
zetini k ırar. Evet, aczi için çok yard ımc ılara muhtaç olan insan ın, cüz’î ve zâ-
hirî ve muvakkat bir hâkimiyeti için karde şini ve evlâd ını zalimâne öldürme-
si gösteriyor ki; hâkimiyet, rakip kabul etmez. Böyle bir âciz, böyle cüz’î bir 
1 “Göklerin ve yerin ordular ı Allah’ ınd ır.” (Fetih sûresi, 48/4, 7)
2 “Eğer gökte ve yerde, Allah’tan ba şka ilâhlar bulunsayd ı oralar ın nizam ı bozulurdu.” (Enbiyâ sûresi, 
21/22 )YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   141
hâkimiyet için böyle yaparsa; elbette bütün kâinat ın mâliki olan bir Kadîr-i 
Mutlak’ ın hakikî ve küllî rubûbiyetine ve ulûhiyetine medar olan kendi hâ-
kimiyet-i kudsiyesine ba şkas ını teşrik etmesi ve şerike müsaade etmesi hiç-
bir cihetle mümkün olamaz. Bu hakikat, İkinci Şuâ’ ın İkinci Makam’ ında ve 
Risale-i Nur’un birçok yerlerinde kuvvetli deliller ile isbat edildi ğinden, onla-
ra havale ediyoruz.
İşte yolcumuz bu dört hakikati mü şâhede etmekle vahdâniyet-i ilâhiye-
yi şuhûd derecesinde bildi, iman ı parlad ı. Bütün kuvvetiyle َهُïْèوَ ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź 
1ُįَĤ כَĺِóَü َź dedi. Ve bu menzilden ald ığı derse bir k ısa işaret olarak Birinci 
Makam’ ın İkinci Bâb ı’nda:
 ِÙَĩَčَĐ َةُïَİَאýُĨ :دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوَوُ ۪įِÝَّĻِĬَاَïْèوَ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا ُïَèَْŶا ُïِèَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
.ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَّĻِİĳُĤُْŶا َאرُزِ×َÜ ِÙَĝĻِĝَè
.َةِïْèَĳْĥِĤ ِÙَĻِąَÝْĝُĩْĤا ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَّĻِÖĳُÖُّóĤا ِóُİَאčَÜ ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َةُïَİَאýُĨ َاñوَכَ
.َةِïْèَĳْĤا َīِĨ ِÙِئَüَّאĭĤا َتِźَאĩْכَĤا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َةُïَİَאýُĨ َاñوَכَ
2.ِÙْכَóِّýĥِĤ ِÙَĻِĘَאĭُĩْĤوَا ِÙَđِĬَאĩْĤا ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَّĻِĩَאכِéْĤا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َةُïَİَאýُĨ َاñوَכَ
denilmiştir.
Sonra o sükûnetsiz misafir, kendi kalbine dedi: Ehl-i iman ın, hususan 
ehl-i tarîkatin her vakit tekrarla 3َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź demeleri, tevhidi yâd ve ilân et-
meleri gösterir ki; tevhidin pek çok mertebeleri bulunuyor. Hem tevhid, en 
ehemmiyetli ve en halâvetli ve en yüksek bir vazife-i kudsiye ve bir farî-za-y ı fıtriye ve bir ibadet-i imaniyedir.
Öyle ise gel bir mertebeyi daha bulmak için, bu ibrethânenin di ğer bir 
menzilinin kap ısını daha açmal ıyız. Çünkü arad ığımız hakikî tevhid, yaln ız
tasavvurdan ibaret bir mârifet de ğildir. Belki İlm-i Mant ık’ta tasavvura 
1 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O birdir. Orta ğı yoktur.” (Bkz.: Tirmizî, deavât  36; Nesâî, menâsik  163; 
İbni Mâce, ticârât  40, menâsik  84).
2 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâhid-i Ehad ki, tebarüz-ü ulûhiyet-i mutlaka hakikatinin azametinin 
müşahedesi, kezâ vahdeti iktiza eden tezahür-ü rububiyet-i mutlaka hakikatinin azamet-i ihatas ının 
müşahedesi, kezâ vahdetten ne ş’et eden kemâlât hakikatinin azamet-i ihatas ının müşahedesi, kezâ 
şirke mâni olan ve şirki nefyeden hâkimiyet-i mutlaka hakikatinin azamet-i ihatas ının müşahedesi, 
Onun vahdâniyetine ve vücub-u vücuduna delâlet eder.
3 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )142  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
mukabil ve mârifet-i tasavvuriyeden çok k ıymettar ve burhan ın netice-
si olan ve ilim denilen tasdiktir. Ve tevhid-i hakikî öyle bir hüküm ve tas-dik ve iz’an ve kabuldür ki; her bir şeyle Rabb’ini bulabilir ve her şeyde 
Hâl ık’ına giden bir yolu görür ve hiçbir şey huzuruna mâni olmaz. Yoksa 
Rabbini bulmak için her vakit kâinat perdesini y ırtmak, açmak lâz ımgelir.
“Öyle ise haydi, ileri!” diyerek, kibriyâ ve azamet kap ısını çald ı. Ef’âl ve 
âsâr menziline ve îcad ve ibda’ âlemine girdi, gördü ki; kâinat ı istilâ etmi ş 
“beş hakikat-i muhîta ” hükmediyorlar, bedâhetle tevhidi isbat ederler.
Birincisi Birincisi
Kibriyâ ve azamet hakikatidir.  Bu hakikat, İkinci Şuâ’n ın İkinci Ma-
kam’ ında ve Risale-i Nur’un müteaddit yerlerinde burhanlarla izah edildi ğin-
den burada bu kadar deriz ki:
Binlerle sene birbirlerinden uzak bir mesafede bulunan y ıldızlar ı, ayn ı 
anda ayn ı tarzda îcad edip tasarruf eden.. ve zeminin şark ve garp ve cenup 
ve şimalinde bulunan ayn ı çiçeğin hadsiz efrad ını, bir zamanda ve bir suret-
te halkedip tasvir eden.. hem 1َّאمٍĺأَ ِÙَّÝِø ĹِĘ َْرْضَŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا َěَĥَì ِيñَّĤا َĳُİ ya-
ni gökleri ve zemini alt ı günde yaratmak gibi geçmi ş ve gaybî ve çok acîb bir 
hâdiseyi, hâz ır ve göz önünde bir hâdise ile isbat etmek ve onun gibi acîb 
bir tanzir olarak zeminin yüzünde bahar mevsiminde ha şr-i âzam ın yüz bin-
den ziyade misallerini gösterir gibi, iki yüz binden ziyade nebâtât tâifelerini ve 
hayvanât kabilelerini be ş-alt ı haftada in şâ edip kemâl-i intizam ve mizan ile il-
tibass ız, noksans ız, yanl ışsız, beraber, birbiri içinde idare, terbiye, iâ şe, temyiz 
ve tezyin eden.. hem 2ِģْĻَّĥĤا ĹِĘ َאرَıَّĭĤا ُãِĤĳُĺوَ َאرِıَّĭĤا ĹِĘ َģْĻَّĥĤا ُãِĤĳُĺ âyetinin sarâha-
tiyle zemini döndürüp, gece-gündüz sayfalar ını yapan ve çeviren ve yevmiye 
hâdisât ıyla yazan, de ğiştiren ayn ı zât; ayn ı anda, en gizli, en cüz’î olan kalb-
lerin hât ırâtlar ını dahi bilir ve iradesiyle idare eder. Ve mezkûr fiillerin her bi-
ri birtek fiil oldu ğundan, zarurî olarak, onlar ın fâili dahi birtek vâhid ve kâdir 
olan Fâil-i Zülcelâl’lerinin bedâhetle öyle bir kibriyâ ve azameti var ki; hiçbir yerde, hiçbir şeyde, hiçbir cihetle, hiçbir şirkin hiçbir imkân ını, hiçbir ihtima-
lini b ırakm ıyor, köküyle kesiyor.
1 “Rabbiniz o Allah’t ır ki gökleri ve yeri alt ı günde yaratt ı.” (A’râf sûresi, 7/54 ; Yûnus sûresi, 10/3 ; Hûd 
sûresi, 11/3 ; Hadîd sûresi, 57/4 )
2 “Geceyi gündüze katar, böylece gündüz uzar. Gündüzü geceye katar, böylece gece uzar.” (Hadîd 
sûresi, 57/6)YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   143
Madem böyle bir kibriyâ ve azamet-i kudret var ve madem o kibriyâ ni-
hâyet kemâldedir ve ihata ediyor. Elbette o kudrete acz veya ihtiyaç ve o kib-riyâya kusur ve o kemâle noksaniyet ve o ihataya kay ıt ve o nihâyetsizli ğe 
nihâyet veren bir şirke meydan vermesi ve müsaade etmesi, hiçbir vecihle 
mümkün de ğildir. F ıtrat ını bozmayan hiçbir ak ıl kabul etmez.
İşte şirk, kibriyâya dokunmas ı ve celâlin izzetine dokundurmas ı ve aza-
metine ili şmesi cihetiyle öyle bir cinâyettir ki; hiç kabil-i af olmad ığını Kur’ân- ı 
Mu’cizü’l-Beyan, azîm tehdit ile 
1ِכَĤذٰ دُونَ َאĨ ُóِęْĕَĺوَ ۪įِÖ َكَóْýُĺ أَنْ ُóِęْĕَĺ َź َّٰųا إِنَّ 
ferman ediyor.
İkinci Hakikat İkinci Hakikat
Kâinatta tasarruflar ı görünen ef’âl-i rabbâniyenin ıtlak ve ihata ve 
nihâyetsiz bir surette zuhurlar ıdır. Ve o fiilleri takyid ve tahdid eden, yal-
nız hikmet ve iradedir ve mazharlar ın kabiliyetleridir. Ve serseri tesâdüf ve şu-
ursuz tabiat ve kör kuvvet ve câmid esbap ve kay ıtsız ve her yere da ğılan ve 
kar ıştıran unsurlar, o gayet mizanl ı ve hikmetli ve basîrâne ve hayattarâne ve 
muntazam ve muhkem olan fiillere kar ışamazlar, belki Fâil-i Zülcelâl’in em-
riyle ve iradesiyle ve kuvvetiyle zâhirî bir perde-i kudret olarak istimâl olunu-yorlar.
Hadsiz misallerinden üç misâli: Sûre-i Nahl’in bir sayfas ında birbirine 
muttas ıl üç âyetin i şaret ettikleri üç fiilin hadsiz nüktelerinden üç nüktesini be-
yan ederiz.
Birincisi :
2نَĳُüِóْđَĺ َّאĩِĨوَ ِóَåَّýĤا َīِĨوَ ًאÜĳُĻُÖ َאلِ×ِåْĤا َīِĨ ِيñِíَّÜا أَنِ ِģْéَّĭĤا ĵَĤإِ ُّכَÖرَ ĵٰèوَأَوْ
Evet balar ısı fıtratça ve vazifece öyle bir mucize-i kudrettir ki; koca Sûre-i 
Nahl, onun ismiyle tesmiye edilmi ş. Çünkü o küçücük bal makinesinin zer-
recik başında onun ehemmiyetli vazifesinin mükemmel program ını yazmak.. 
ve küçücük karn ında taamlar ın en tatl ısını koymak ve pi şirmek.. ve süngü-
cüğünde  zîhayat âzâlar ı tahrip etmek ve öldürmek hâsiyetinde bulunan zehiri
o uzuvcu ğuna ve cismine zarar vermeden yerle ştirmek, nihâyet dikkat ve ilim 
1 “Şu muhakkak ki Allah Kendisine şirk koşulmas ını affetmez, ama bunun alt ındaki diğer günahlar ı 
(dilediği kimse hakk ında) affeder.” (Nisâ sûresi, 4/48, 116)
2 “Rabbin bal ar ısına şöyle vahyetti: “Da ğlardan, a ğaçlardan ve insanlar ın kurduklar ı çardaklardan 
kendine göz göz ev (kovan) edin.” (Nahl sûresi, 16/68)z144  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ile ve gayet hikmet ve irade ile ve tam bir intizam ve muvâzene ile oldu ğun-
dan, şuursuz, intizams ız, mizans ız olan tabiat ve tesâdüf gibi şeyler elbette 
müdahale edemezler ve kar ışamazlar.
İşte bu üç cihetle mucizeli bu sanat- ı ilâhiyenin ve bu fiil-i rabbânînin, bü-
tün zemin yüzünde hadsiz ar ılarda, ayn ı hikmetle, ayn ı dikkatle, ayn ı mizan-
da, ayn ı anda, ayn ı tarzda zuhuru ve ihatas ı, bedâhetle vahdeti isbat eder.
İkinci Âyet : وَدَمٍ ْثٍóَĘ ِīْĻَÖ ْīِĨ ۪įِĬĳُĉُÖ ĹِĘ َّאĩِĨ ْħכُĻِĝْùُĬ َةًۘóْ×ِđَĤ َאمِđْĬَْŶا ĹِĘ ْħَכُĤ وَإِنَّ 
1َīĻِÖَّאرِýĥِĤ ًאĕאئِƯø ًאāِĤَאì ًאĭَ×َĤ âyeti, ibret-fe şan bir fermand ır. Evet, ba şta inek ve 
deve ve keçi ve koyun olarak süt fabrikalar ı olan vâlidelerin memelerinde kan 
ve f ışkı içinde bula ştırmadan ve buland ırmadan ve onlara bütün bütün mu-
halif olarak hâlis, temiz, safi, mugaddî, ho ş, beyaz bir sütü koymak.. ve yav-
rular ına karşı o sütten daha ziyade ho ş, şirin, tatl ı, k ıymetli ve fedakârâne bir 
şefkati kalblerine b ırakmak; elbette o derece bir rahmet, bir hikmet, bir ilim, 
bir kudret ve bir ihtiyâr ve dikkat ister ki; f ırtınal ı tesadüflerin ve kar ıştırıcı un-
surlar ın ve kör kuvvetlerin hiçbir cihetle i şleri olamaz.
İşte böyle gayet mucizeli ve hikmetli bu sanat- ı rabbâniyenin ve bu fiil-i 
ilâhînin, umum rû-yi zeminde, yüz binlerle nevilerin, hadsiz vâlidelerinin kalb-lerinde ve memelerinde ayn ı anda, ayn ı tarzda, ayn ı hikmet ve ayn ı dikkat ile 
tecellisi ve tasarrufu ve yapmas ı ve ihatas ı, bedâhetle vahdeti isbat eder.
Üçüncü Âyet : ًאۘĭَùَè ًאĜوَرِزْ ًاóَכَø ُįْĭِĨ ُونَñِíَّÝَÜ َאبِĭْĐَْŶوَا ِģĻِíَّĭĤا َاتِóَĩَà ْīِĨوَ 
2نَĳُĥِĝْđَĺ ْمٍĳَĝِĤ ًÙَĺَٰź ِכَĤذٰ ĹِĘ إِنَّ
Bu âyet, nazar- ı dikkati hurma ve üzüme celbedip der ki: “Akl ı bulunan-
lara, bu iki meyvede tevhid için büyük bir âyet, bir delil ve bir hüccet vard ır.” 
Evet bu iki meyve; hem g ıda ve kût, hem fâkihe ve yemi ş, hem çok lezzetli ta-
amlar ın menşeleri olmakla beraber, susuz bir kumda ve kuru bir toprakta du-
ran bu ağaçlar, o derece bir mucize-i kudret ve bir harika-y ı hikmettir ve öy-
le bir helval ı şeker fabrikas ı ve ball ı bir şurup makinesi ve o kadar hassas bir 
mizan ve mükemmel bir intizam ve hikmetli ve dikkatli bir sanatt ırlar ki; zerre
kadar akl ı bulunan bir adam, “Bunlar ı böyle yapan, elbette bu kâinat ı yaratan 
1 “Doğrusu davarlarda da size deliller vard ır: Zira size onlar ın kar ınlar ındaki işkembe ile kan aras ından, 
halis bir süt içiriyoruz ki içenlerin bo ğazından âfiyetle geçer.” (Nahl sûresi, 16/66)
2 “Hurma ve üzümden hem sarho şluk veren içki, hem de güzel g ıdalar elde edersiniz. Şüphesiz bunda 
akl ını çal ıştıran kimseler için alacak ibret vard ır.” (Nahl sûresi, 16/67)z
zYEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   145
zât olabilir.” demeye mecburdur. Çünkü meselâ bu gözümüz önünde bir par-
mak kadar asman ın üzüm çubu ğunda yirmi salk ım var ve her salk ımda şekerli 
şurup tulumbac ıklar ından yüzer tane var… Ve her tanenin yüzüne incecik ve 
güzel ve latîf ve renkli bir mahfazay ı giydirmek.. ve nazik ve yumu şak kalbin-
de, kuvve-i hâf ızas ı ve program ı ve tarihçe-i hayat ı hükmünde olan sert ka-
buklu, ceviz içli çekirdekleri koymak.. ve karn ında cennet helvas ı gibi bir tatl ıyı 
ve âb- ı kevser gibi bir bal ı yapmak.. ve bütün zemin yüzünde, hadsiz emsâlin-
de ayn ı dikkat, ayn ı hikmet, ayn ı harika-y ı sanat ı, ayn ı zamanda, ayn ı tarzda 
yaratmak, elbette bedâhetle gösterir ki; bu i şi yapan bütün kâinat ın Hâl ık’ıdır 
ve nihâyetsiz bir kudreti ve hadsiz bir hikmeti iktizâ eden şu fiil, ancak O’nun 
fiilidir.
Evet, bu çok hassas mizana ve çok mahâretli sanata ve çok hikmetli in-
tizama, kör ve serseri ve intizams ız ve şuursuz ve hedefsiz ve istilâc ı ve kar ış-
tırıcı olan kuvvetler ve tabiatlar ve sebepler kar ışamazlar, ellerini uzatamaz-
lar. Yaln ız, mef’uliyette ve kabulde ve perdedârl ıkta emr-i rabbânî ile istihdam 
olunuyorlar.
İşte bu üç âyetin i şaret ettikleri üç hakikatin tevhide delâlet eden üç nük-
tesi gibi, hadsiz ef’âl-i rabbâniyenin hadsiz cilveleri ve tasarruflar ı, ittifakla bir-
tek Vâhid-i Ehad bir Zât- ı Zülcelâl’in vahdetine şehâdet ederler.
Üçüncü Hakikat Üçüncü Hakikat
Mevcudât ın ve bilhassa nebâtât ve hayvanât ın, sürat-i mutlaka için-
de kesret-i mutlaka ve intizam- ı mutlak ile.. ve sühûlet-i mutlaka içinde 
gayet hüsn-ü sanat ve maharet ve itkan ve intizam ile.. ve mebzuliyet-i mutlaka ve ihtilat- ı mutlak içinde gayet k ıymettarl ık ve tam imtiyaz ile 
îcadlar ıdır.
Evet, gayet çokluk ile gayet çabukluk, hem gayet sanatkârâne ve mahirâ-
ne ve dikkat ve intizam ile gayet kolay ve rahatça, hem gayet mebzuliyet ve kar ışıklık içinde gayet k ıymetli ve fârikal ı olarak bula şmadan ve bula ştırma-
dan ve buland ırmadan yapmak, ancak ve ancak birtek vâhid zât ın öyle bir 
kudretiyle olabilir ki, o kudrete hiçbir şey ağır gelmez. Ve o kudrete nisbeten 
yıldızlar, zerreler kadar.. ve en büyük, en küçük kadar.. ve efrad ı hadsiz bir 
nevi, birtek fert kadar.. ve azametli ve muhit bir küll, has ve az bir cüz kadar.. ve koca zeminin ihyas ı ve diriltilmesi, bir a ğaç kadar.. ve da ğ gibi bir a ğac ın 
inşâsı, tırnak gibi bir çekirdek kadar kolay ve rahatça ve sühûletli olmak ge-
rektir; tâ ki gözümüzün önünde yap ılan bu işleri yapabilsin.146  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İşte bu mertebe-i tevhidin ve bu üçüncü hakikatin ve kelime-i tevhidin bu 
ehemmiyetli s ırrını, yani en büyük bir küll, en küçük bir cüz’î gibi olmas ı ve 
en çok ve en az fark ı bulunmamas ı.. hem bu hayretli hikmetini ve bu azametli 
tılsımını ve tavr- ı akl ın haricindeki bu muammas ını ve İslâmiyet’in en mühim 
esas ını ve iman ın en derin bir medar ını ve tevhidin en büyük bir temelini be-
yan ve hall ve ke şif ve isbat etmekle Kur’ân’ ın t ılsımı aç ılır ve hilkat-i kâinat ın 
en gizli ve bilinmez ve felsefeyi idrakinden âciz b ırakan muammas ı bilinir.
Hâl ık-ı Rahîm’ime yüz bin defa Risaletü’-n Nur’un hurufât ı adedince şü-
kür ve hamdolsun ki Risaletü’-n Nur, bu acîb t ılsımı ve bu garip muamma-
yı hall ve ke şif ve isbat etmi ş. Ve bilhassa Yirminci Mektup’un âhirlerinde 
1
ٌóĺِïَĜ ْءٍĹَü ِّģכُ ĵٰĥَĐ َĳُİوَ bahsinde ve ha şre dair Yirmi Dokuzuncu Söz’ün “Fâil 
Muktedirdir” bahsinde, Yirmi Dokuzuncu Lem’a-y ı Arabiye’nin 2
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ mer-
tebelerinden kudret-i ilâhiyenin isbat ında, kat’î burhanlarla iki kere iki dört 
eder derecesinde isbat edilmi ş. Onun için, izah ı onlara havale etmekle be-
raber, bir fihriste hükmünde bu s ırrı açan esaslar ı ve delilleri icmâlen beyan 
ve on üç basamak olarak on üç s ırra işaret etmek istedim. Birinci ve İkinci 
Sır’lar ı yazd ım. Fakat maatteessüf hem maddî, hem mânevî iki kuvvetli mâ-
ni, beni şimdilik mütebâkisinden vazgeçirdiler.
Birinci S ır:
Bir şey zâtî olsa, onun z ıdd ı o zâta âr ız olamaz. Çünkü “ictimâu’z-z ıd-
deyn”  olur, o da muhâldir. İşte bu s ırra binâen, madem kudret-i ilâhiye zâti-
yedir ve Zât- ı Akdes’in lâz ım- ı zarurîsidir. Elbette o kudretin z ıdd ı olan acz, o 
Zât- ı Kadîr’e âr ız olmas ı mümkün olmaz…
Ve madem bir şeyde mertebelerin bulunmas ı, o şeyin içinde “zıdd ının 
tedâhulü”  iledir. Meselâ ziyan ın kavî ve zay ıf gibi mertebeleri, zulmetin mü-
dahalesi ile.. ve hararetin ziyade ve a şağı dereceleri, so ğuğun kar ışmas ı ile.. 
ve kuvvetin şiddet ve noksan miktarlar ı, mukâvemetin kar şılamas ı ve mümâ-
naatiyledir. Elbette o kudret-i zâtiyede mertebeler bulunmaz. Bütün e şyay ı, 
birtek şey gibi îcad eder. Ve madem o kudret-i zâtiyede mertebeler bulunmaz 
ve zaaf ve noksan olamaz, elbette hiçbir mâni onu kar şılayamaz ve hiçbir îcad 
ona ağır gelmez. Ve madem hiçbir şey ona ağır gelmez, elbette ha şr-i âzâm ı 
1 “Allah her şeye kâdirdir.” (Mâide sûresi, 5/120 ; Hûd sûresi, 11/4 ; Rûm sûresi, 30/50  ; …)
2 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.zYEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   147
bir bahar kadar kolay.. ve bir bahar ı bir ağaç kadar sühûletli.. ve bir a ğac ı bir 
çiçek kadar zahmetsiz îcad etti ği gibi; bir çiçe ği, bir ağaç kadar sanatl ı.. bir 
ağac ı bir bahar kadar mucizâtl ı.. ve bir bahar ı bir haşir gibi cemiyetli ve hari-
kal ı halkeder ve gözümüzün önünde halkediyor…
Risale-i Nur’da kat’î ve kuvvetli çok burhanlar ile isbat edilmi ş ki; eğer 
vahdet ve tevhid olmazsa, bir çiçek, bir a ğaç kadar, belki daha mü şkülâtl ı.. 
ve bir ağaç, bir bahar kadar, belki daha suûbetli olmakla beraber; k ıymet ve 
sanatça bütün bütün sukut edeceklerdi. Ve şimdi bir dakikada yap ılan bir zî-
hayat, bir senede ancak yap ılacakt ı, belki de hiç yap ılmayacakt ı. İşte bu mez-
kûr s ırra binâendir ki; gayet mebzuliyet ve çoklukla beraber gayet k ıymettar.. 
ve gayet çabuk ve kolayl ıkla beraber gayet sanatl ı olan bu meyveler, bu çi-
çekler, bu a ğaçlar ve hayvanc ıklar, muntazaman meydana ç ıkıyorlar ve vazi-
fe başına geçiyorlar ve tesbihatlar ını yap ıp, bitirip, tohumlar ını yerlerinde tev-
kil ederek gidiyorlar.
İkinci S ır:
Nas ıl ki nurâniyet ve şeffafiyet ve itaat s ırrıyla ve kudret-i zâtiyenin 
bir cilvesiyle  birtek güne ş, birtek aynaya ziyal ı akis verdi ği gibi; hadsiz ayna-
lara ve parlak şeylere ve katrelere o kay ıtsız kudretinin geni ş faaliyetinden zi-
yal ı ve hararetli olan ayn- ı aksini emr-i ilâhî ile kolayca verebilir. Az ve çok 
birdir, fark ı yoktur.
Hem birtek kelime  söylense, nihâyetsiz hallâk ıyetin nihâyetsiz vüs’atin-
den, o birtek kelime birtek adam ın kulağına zahmetsiz girdi ği gibi, bir milyon 
kulaklar ın kafalar ına da izn-i rabbânî ile zahmetsiz girer. Binlerle dinleyen ile 
birtek dinleyen müsâvidir, fark etmez.
Hem göz gibi birtek nur veya Cebrail gibi nuranî birtek ruhânî ; tecel-
li-i rahmet içinde olan faaliyet-i rabbâniyenin kemâl-i vüs’atinden birtek ye-re sühûletle bakt ığı ve gittiği ve birtek yerde sühûletle bulundu ğu gibi; binler 
yerlerde de kudret-i ilâhiye ile sühûletle bulunur, bakar, girer.. az, çok fark ı 
yoktur. Aynen öyle de kudret-i zâtiye-i ezeliye; en latîf, en has bir nur ve bü-tün nurlar ın nuru oldu ğundan ve e şyan ın mahiyetleri ve hakikatleri ve mele-
kûtiyet vecihleri şeffaf ve ayna gibi parlak oldu ğundan.. ve zerrâttan ve ne-
bâtâttan ve zîhayattan tâ y ıldızlara ve güne şlere ve aylara kadar her şey, o 
kudret-i zâtiyenin hükmüne gayet derecede itaatli, ink ıyadl ı ve o kudret-i eze-
liyenin emirlerine nihâyet derecede mutî ve musahhar bulundu ğundan, el-
bette hadsiz e şyay ı birtek şey gibi îcad eder ve yanlar ında bulunur. Bir i ş bir z148  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
işe mâni olmaz. Büyük ve küçük, çok ve az, cüz’î ve küllî birdir. Hiçbiri ona 
ağır gelmez.
Hem nas ıl ki –Onuncu ve Yirmi Dokuzuncu Sözler’de denildi ği gibi– in-
tizam ve muvâzene ve hükme itaat ve emirleri imtisâl s ırlar ıyla, yüz hâ-
ne kadar bir büyük sefineyi bir çocu ğun parma ğıyla oyunca ğını çevirdiği gi-
bi döndürür, gezdirir.
Hem bir âmir , bir arş emriyle birtek neferi hücum ettirdi ği gibi, munta-
zam ve mutî bir orduyu dahi, o tek emriyle hücuma sevkeder.
Hem pek büyük bir hassas mizan ın iki gözünde iki da ğ, muvâzene va-
ziyetinde bulunsalar, iki kefesinde iki yumurta bulunan di ğer mizan ın, birtek 
ceviz, bir kefesini yukar ıya kald ırmas ı, birini aşağı indirmesi gibi; o tek ceviz, 
bir kanun-u hikmetle öteki büyük mizan ın bir gözünü da ğ ile beraber da ğın 
başına ve öbür da ğı, derelerin dibine indirebilir.
Aynen öyle de kay ıtsız, nihâyetsiz, nuranî, zâtî, sermedî olan kudret-i rab-
bâniyede ve beraberinde bütün intizâmât ın ve nizamlar ın ve muvâzenelerin 
menşei, menba ı, medar ı, masdar ı olan nihâyetsiz bir hikmet ve gayet hassas 
bir adalet-i ilâhiye bulundu ğundan ve cüz’î ve küllî ve büyük ve küçük her şey 
ve bütün e şya, o kudretin hükmüne musahhar ve tasarrufuna münkad oldu-
ğundan, elbette zerreleri kolayca tedvir ve tahrik etti ği gibi, y ıldızlar ı dahi ni-
zam- ı hikmet s ırrıyla kolayca döndürür, çevirir. Ve baharda bir emir ile sühû-
letle bir sine ği ihya etti ği gibi bütün sineklerin tâifelerini ve bütün nebâtât ı ve 
hayvanc ıklar ın ordular ını, kudretindeki hikmet ve mizan ın s ırrıyla, ayn ı emir-
le, ayn ı kolayl ıkla diriltip meydan- ı hayata sevk eder. Ve bir a ğac ı baharda 
çabuk diriltmek ve kemiklerine hayat vermek gibi o hikmetli, adaletli kudret-i mutlaka ile koca arz ı ve zemin cenazesini, baharda o a ğaç gibi kolayca ihya 
edip yüz bin çe şit haşirlerin misallerini îcad eder. Ve bir emr-i tekvinî ile arz ı 
dirilttiği gibi 
1ُونَóَąْéُĨ َאĭْĺَïَĤ ٌďĻِĩَä ْħُİ ِذَاÍَĘ َةًïِèوَا ًÙَéْĻَĀ َّźإِ ْÛَĬכَא إِنْ ferman ıy-
la, yani: “Bütün ins ve cin, birtek sayha ve emir ile yan ımızda meydan- ı haş-
re haz ır olurlar.”
Hem  2َبُóْĜأَ َĳُİ أَوْ ِóَāَ×ْĤا ِçْĩَĥכَ َّźإِ ِÙَĐَّאùĤا ُóْĨأَ אƯĨوَ ferman etmesiyle , yani: 
“K ıyamet ve ha şrin işi ve yap ılmas ı gözünü kapay ıp, hemen açmak kadard ır; 
belki daha yak ınd ır.” der.
1 Yâsîn sûresi, 36/53 .
2 Nahl sûresi, 16/77.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   149
Hem  1َةٍïِèوَا ٍ÷ْęَĭכَ َّźإِ ْħُכُáْđَÖ َźوَ ْħُכُĝْĥَì َאĨ âyetiyle , yani: “Ey insanlar! 
Sizin îcad ve ihyan ız ve haşir ve neşriniz, birtek nefsin ihyas ı gibi kolayd ır. 
Kudretime a ğır gelmez” meâlinde bulunan şu üç âyetin s ırrıyla ayn ı emir ile, 
ayn ı kolayl ıkla bütün ins ve cinleri ve hayvan ı ve ruhâni ve melekleri ha şr-i ek-
berin meydan ına ve mizan- ı âzam ın önüne getirir. Bir i ş bir işe mâni olmaz.
Üçüncü ve dördüncüden tâ on üçüncü s ırra kadar, arzuma muhalif ola-
rak başka vakte tâlik edildi.
Dördüncü Hakikat Dördüncü Hakikat
Mevcudât ın vücudlar ı ve zuhurlar ı, beraberlik ve birbiri içinde birlik ve 
birbirine benzemeklik ve birbirinin misal-i musa ğğarı ve numûne-i ekberi.. ve 
bir k ısım, küll ve küllî ve di ğer k ısım, onun cüzleri ve fertleri.. ve birbirine sik-
ke-i f ıtratta mü şâbehet ve nak ş-ı sanatta münasebet.. ve birbirine yard ım et-
mek ve birbirinin vazife-i f ıtriyesini tekmil etmek gibi çok cihetü’l-vahdet nok-
talar ında, bedâhet derecesinde tevhidi ilân ve sânilerinin vâhid oldu ğunu is-
bat etmek ve kâinat ın rubûbiyet cihetinde tecezzî ve ink ısam kabul etmez bir 
küll ve küllî hükmünde bulundu ğunu izhar etmektir.
Evet, meselâ her baharda nebâtâttan ve hayvanâttan dört yüz bin nev’-
in hadsiz efradlar ını, beraber ve birbiri içinde, bir anda ve bir tarzda, yanl ış-
sız, hatas ız, kemâl-i hikmet ve hüsn-ü sanatla îcad etmek ve idare ve iâ şe et-
mek.. hem ku şlar ın misal-i musa ğğarlar ı olan sineklerden tâ numûne-i ekber-
leri olan kartallara kadar hadsiz efradlar ını yaratmak.. ve hava âleminde se-
yahat ve ya şamalar ına yard ım eden cihâzât ı verip gezdirmek.. ve havay ı şen-
lendirmekle beraber, yüzlerinde mucizâne birer sikke-i sanat ve cisimlerinde müdebbirâne birer hâtem-i hikmet ve mahiyetlerinde mürebbîyâne birer tur-ra-y ı ehadiyet koymak.. hem zerrât- ı taamiyeyi hüceyrât- ı bedeniyenin imda-
d
ına ve nebâtât ı hayvanât ın imdad ına ve hayvanât ı insanlar ın yard ımına ve 
umum vâlideleri iktidars ız yavrular ın muâvenetine hakîmâne, rahîmâne ko ş-
turmak, göndermek.. hem daire-i kehke şandan ve manzume-i şemsiyeden 
ve anâs ır-ı arziyeden, tâ göz hadekas ının perdelerine ve gül goncas ının yap-
raklar ına ve m ısır sümbülünün gömleklerine ve kavunun çekirdeklerine ka-
dar mütedâhil daireler gibi cüz’î ve küllî hükmünde ayn ı intizam ve hüsn-ü 
sanat ve ayn ı fiil ve kemâl-i hikmetle tasarruf etmek, elbette bedâhet derece-
sinde isbat eder ki:
1 Lokman sûresi, 31/28.150  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Bu işleri yapan hem vâhiddir, birdir, her şeyde sikkesi var.
Hem de hiçbir mekânda olmad ığı gibi her mekânda haz ırdır.
Hem güne ş gibi her şey ondan uzak, o ise her şeye yak ınd ır.
Hem daire-i kehke şan ve manzume-i şemsiye gibi en büyük şeyler ona 
ağır gelmedi ği gibi; kandaki küreyvât, kalbdeki hât ırât, ondan gizlenmez; ta-
sarrufundan hariç kalmaz.
Hem her şey ne kadar büyük ve çok olursa olsun; en küçük, en az bir 
şey gibi ona kolayd ır ki; sineği, kartal sisteminde.. ve çekirde ği, ağac ın mahi-
yetinde.. ve bir a ğac ı, bir bahçe suretinde.. ve bir bahçeyi, bir bahar sanat ın-
da.. ve bir bahar ı, bir haşir vaziyetinde sühûletle îcad eder.
Ve sanatça çok k ıymettar şeyleri, bize çok ucuz verir, ihsan eder.
İstediği fiyat ise, bir “bismillâh” ve bir “elhamdülillâh”t ır. Yani o çok k ıy-
mettar nimetlerin makbul fiyatlar ı, başta “bismillâhirrahmânirrahîm” ve âhi-
rinde “elhamdülillâh” demektir.
Bu Dördüncü Hakikat dahi Risale-i Nur’da izah ve isbat edildi ğinden, bu 
kısac ık işaretle iktifâ ediyoruz.
Bizim Seyyah ın İkinci Menzilde Gördü ğü
Beşinci Hakikat
Kâinat ın mecmûunda ve erkân ında ve eczas ında ve her mevcudunda 
bir intizam- ı ekmelin bulunmas ı.. ve o memleket-i vâsian ın tedvir ve idaresi-
ne medar olan ve heyet-i umumiyesine taalluk eden maddeler ve vazifedar-lar birer vâhid olmas ı.. ve o ha şmetli şehir ve me şherde tasarruf eden isimler 
ve fiiller, birbiri içinde ve birer ve bir mahiyet ve vâhid ve heryerde ayn ı isim 
ve ayn ı fiil olmakla beraber, her şeyi veya ekser e şyay ı ihatalar ı ve şümûl-
leri.. ve o zînetli saray ın tedbirine ve şenlenmesine ve binas ına medar olan 
unsurlar ve neviler, birbiri içinde ve birer ve bir mahiyet-i vâhide ve her yer-de ayn ı unsur ve ayn ı nevi bulunmakla beraber zeminin yüzünü ve ekserisi-
ni intişar ile ihata etmeleri.. elbette bedâhetle ve zaruretle iktiza eder ve delâ-
let eder ve şehâdet eder ve gösterir ki; bu kâinat ın sâni’i ve müdebbiri ve bu 
memleketin sultan ı ve mürebbîsi ve bu saray ın sahibi ve bânisi birdir, tektir, 
vâhiddir, ehaddir. Misli ve nazîri olamaz
1 ve veziri ve muîni yoktur. Şeriki ve 
1 Bkz.: Şûrâ sûresi, 42/11.z
zzz
z
zYEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   151
zıdd ı olamaz1, aczi ve kusuru yoktur. Evet, intizam tam bir vahdettir, birtek 
nazzam ı ister. Münaka şaya medar olan şirki kald ırmaz.
Madem  bu kâinat ın heyet-i mecmûas ından, arz ın yevmî ve senevî deve-
ran ından, tâ insan ın sîmas ına ve başının duygular manzumesine ve kandaki 
beyaz ve k ırm ızı küreyvât ın deveran ına ve cereyan ına kadar, küllî olsun cü-
z’î olsun her bir şeyde hikmetli ve dikkatli bir intizam var. Elbette bir Kadîr-i 
Mutlak’tan ve bir Hakîm-i Mutlak’tan ba şka hiçbir şey, kasd ve îcad suretiy-
le elini hiçbir şeye uzatamaz ve kar ışamazlar. Belki yaln ız kabul ederler, maz-
har ve münfail olurlar.
Ve madem  tanzim etmek ve bilhassa gayeleri takip etmek ve maslahatla-
rı gözeterek bir intizam vermek, yaln ız ilim ve hikmetle olur ve irade ve ihtiyâr 
ile yap ılır. Elbette ve her hâlde, bu hikmet-perverâne intizam ve bu gözümüz 
önündeki maslahatkârâne çe şit çeşit hadsiz intizâmât- ı mahlûkat, bedâhet de-
recesinde delâlet ve şehâdet eder ki; bu mevcudât ın hâl ıkı ve müdebbiri bir-
dir, fâildir, muhtard ır. Her şey onun kudretiyle vücuda gelir, onun iradesiyle 
birer vaziyet-i mahsusa al ır ve onun ihtiyâr ıyla bir suret-i muntazama giyer.
Hem madem  bu misafirhâne-i dünyan ın sobal ı lâmbas ı birdir ve ruznâ-
meli kandili birdir ve rahmetli süngeri birdir ve ate şli aşçısı birdir ve hayatl ı şu-
rubu birdir ve himâyetli tarlas ı birdir.. bir, bir, bir, tâ binbirler kadar... Elbette 
bu bir birler bedâhetle şehâdet eder ki; bu misafirhânenin sâni’i ve sahibi bir-
dir. Hem gayet kerîm ve misafir-perverdir ki; bu yüksek ve büyük memurlar ı-
nı, zîhayat yolcular ına hizmetkâr edip istirahatlerine çal ıştırıyor.
Hem madem  dünyan ın her taraf ında tasarruf eden ve nak ışlar ı ve cilve-
leri görünen “hakîm, rahîm, musavvir, müdebbir, muhyî, mürebbî” gibi isim-ler ve “hikmet ve rahmet ve inâyet” gibi şe’nler ve “tasvir ve tedvir ve terbi-
ye” gibi fiiller birdirler. Her yerde ayn ı isim, ayn ı fiil birbiri içinde, hem nihâ-
yet mertebede, hem ihatal ıdırlar. Hem birbirinin nak şını öyle tekmil ederler 
ki; güya o isimler ve o fiiller ittihat edip kudret, ayn- ı hikmet ve rahmet.. ve 
hikmet, ayn- ı inâyet ve hayat oluyor. Meselâ hayat verici ismin bir şeyde ta-
sarrufu göründü ğü anda, yarat ıcı ve tasvir edici ve r ızık verici gibi çok isimle-
rin ayn ı anda, her yerde, ayn ı sistemde tasarrufatlar ı görünüyor. Elbette ve el-
bette ve bedâhetle şehâdet eder ki; o ihatal ı isimlerin müsemmâs ı ve her yer-
de ayn ı tarzda görünen şümûllü fiillerin fâili birdir, tektir, vâhiddir, ehaddir. 
Âmennâ ve saddaknâ!..
1 Bkz.: En’âm sûresi, 6/163; İsrâ sûresi, 17/111; Furkan sûresi, 25/2. 152  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Hem madem  masnûât ın maddeleri ve mâyeleri olan unsurlar zemini iha-
ta ederler. Ve mahlûkattan –vahdeti gösteren çe şit çeşit sikkeleri ta şıyan– ne-
vilerin her biri bir iken rû-yi zeminde inti şar edip istilâ ederler. Elbette, bedâ-
hetle isbat eder ki; o unsurlar mü ştemilât ıyla ve o neviler efrad ıyla birtek zât ın 
mal ıdır, mülküdür. Ve öyle bir Vâhid-i Kadîr’in masnûlar ı ve hizmetkârlar ıdır 
ki; o koca istilâc ı unsurlar ı, gayet itaatli bir hizmetçi ve o zeminin her taraf ına 
dağılan nevileri gayet intizaml ı bir nefer hükmünde istihdam eder.
Bu hakikat dahi Risaletü’n-Nur’da isbat ve izah edildi ğinden, burada bu 
kısa işaretle iktifâ ediyoruz. Bizim yolcu, bu be ş hakikatten ald ığı feyz-i ima-
nî ve zevk-i tevhidî ne şesiyle mü şâhedât ını hülâsa ve hissiyat ını tercüme ede-
rek, kalbine diyor:
Bak kitab- ı kâinat ın safha-y ı rengînine!
Hâme-i zerrîn-i kudret, gör ne tasvir eylemi ş.
Kalmam ış bir nokta-y ı muzlim çe şm-i dîl erbab ına,
Sanki âyât ın Hudâ, nur ile tahrir eylemi ş.
Hem bil ki:
Kitab- ı âlemin evrak ıdır eb’âd- ı nâmahdud,
Sütur-u hâdisât- ı dehrdir âsâr- ı nâma’dud.
Yaz ılm ış destgâh- ı levh-i mahfuz-u hakikatte
Mücessem lafz- ı mânidard ır, âlemde her mevcud.
Hem dinle:
1
ْĹَè َאĺ ْïْĬَïَĺĳכُ ْóَøَاóَø ْěَè َאĺ ْïْĬَïَĺ ĳُŒ َאدَمْĨدَ ْĹَü ْóَİ ْïْĭَĬَõĻِĨ ْóَÖَاóَÖ ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź ĳُŒ
2ٌïِèوَا ُįَّĬأَ ĵٰĥَĐ ُلُّïَÜ     ٌÙَĺاٰ ُįَĤ ْءٍĹَü ِّģכُ ĹِĘوَ: ْħَđَĬ
diyerek, kalbiyle beraber nefsi dahi tasdik ederek “evet, evet” dediler.
İşte dünya misafiri ve kâinat seyyah ının İkinci Menzil’de mü şâhede et-
tiği beş hakikat-i tevhidiyeye k ısa bir işaret olarak, Birinci Makam’ ın İkinci 
Bâb ı’nda, İkinci Menzil’e  ait böyle denilmi ş:
1 Bir baştan diğer başa herşey, her zaman Lâilâhe illallah zikrini ilân ediyor ve Yâ Hak, Yâ Hay diye 
hayk ırıyorlar.
2 Evet: “Bütün her şeyde Allah’ ın varl ık ve birliğini gösteren bir âyet (i şaret) vard ır.” (Bkz.: el-Esfehanî, 
el-Eğânî 4/39; el-Kalka şendî, Subhu’l-a’ şâ 12/413; el-üb şeyhî, el-Müstatraf  1/16, 2/280)YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   153
 ِÙَĝĻِĝَè َةُïَİَאýُĨ :دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĹِĘ ۪įِÜَïْèوَ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا ُïَèَْŶا ُïِèَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
.ِÙَĈَאèِْŸوَا َאلِĩْכَĤا ĹِĘ ِÙَĩَčَđْĤوَا َאءِĺِóْ×ْכِĤا
ِÙَĺَאıِّĭĤا َمِïَĐوَ َقِŻْĈِْŸِאÖ َאلِđْĘَْŶا رِĳُıُČ ِÙَĝĻِĝَè َةُïَİَאýُĨ َاñوَכَ
.ُÙَĩِכْéْĤوَا ِْرَادَةُŸا َّźإِ َאİُïِّĻَĝُÜ َź 
 ِěْĥَìوَ ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَĐْóُّùĤا ĹِĘ ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا َةِóْáْכَĤِאÖ دَاتِĳُäْĳَĩْĤا َאدِåĺإِ ِÙَĝĻِĝَè َةُïَİَאýُĨ َاñوَכَ
 ِÙَّĻِĤُوñْ×َĩْĤِאÖ َאتِĐĳُĭْāَĩْĤا َاعِïْÖوَإِ ِ،ěَĥْĉُĩْĤا َאنِĝْÜِْŸا ĹِĘ ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَĤĳُıُّùĤِאÖ َאتِĜĳُĥْíَĩْĤا
.ِÙَĩْĻِĝْĤا ِّĳُĥُĔوَ ِÙَđْĭَّāĤا ِīْùُè ِÙَĺَאĔ ĹِĘ ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا
 ِÙَّĻِđِĨَאåْĤوَا ِÙَّĻِđَĩْĤوَا ِÙَّĻِّĥْכُĤوَا ِّģْכُĤا ِįْäوَ ĵٰĥَĐ دَاتِĳُäْĳَĩْĤا دِĳُäوُ ِÙَĝĻِĝَè َةُïَİَאýُĨ َاñوَכَ
.ِÙَ×َøَאĭُĩْĤوَا ِģُìَاïَّÝĤوَا
.ِÙْכَóِّýĥِĤ ِÙَĻِĘَאĭُĩْĤا ِÙَّĨَאđْĤا َאتِĨَאčِÝْĬِْźا ِÙَĝĻِĝَè َةُïَİَאýُĨ َاñوَכَ
.ِÙَİَاïَ×ْĤِאÖ َאıِđِĬَאĀ َةِïْèوَ ĵٰĥَĐ ِÙَّĤَّاïĤا َאتِĭْכَאئِĤا ِóĻِÖَاïَÜ َارَاتِïَĨ َةِïْèوَ َةُïَİَאýُĨ َاñوَכَ
.ِÙَĉĻِéُĩْĤا ِÙَĘِّóَāَÝُĩْĤا َאلِđْĘَْŶوَا َאءِĩْøَْŶا َةُïْèوَ َاñوَכَ
1.َْرْضِŶا ِįْäوَ ĵٰĥَĐ ِÙَĻِĤْĳَÝْùُĩْĤا َةِóِýَÝْĭُĩْĤا َاعِĳْĬَْŶوَا ِóِĀَאĭَđْĤا َةُïْèوَ َاñوَכَ
Sonra o seyyah- ı âlem as ırlarda gezerken, müceddid-i elf-i sâni İmam 
Rabbânî Ahmed Fârukî’nin medresesine rast geldi, girdi, O’nu dinledi. 
O imam, ders verirken diyordu: “ Bütün tarîkatlar ın en mühim neticesi, 
hakâik-i imaniyenin inki şafıdır.”2 ve “Birtek mesele-i imaniyenin vuzuh 
1 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâhid-i Ehad ki, kemâl ve ihatada kibriyâ ve azamet hakikatinin 
müşahedesi, kezâ O’nun irade ve hikmetinden ba şka hiçbir şeyin takyid edememedi ği ef’âlinin mutlak 
ve gayr-i mütenâhî zuhûru hakikatinin mü şahedesi, kezâ mevcudat ın sürat-i mutlaka içinde kesret-i 
mutlaka ile icad ı ve mahlûkat ın itkan- ı mutlak içinde suhulet-i mutlaka ile halk edilmesi ve masnuat ın 
nihayet-i hüsn-ü san’at ve gülüvv-ü k ıymet içinde mebzuliyet-i mutlaka ile ibdâ ı hakikatlerinin mü şa-
hedesi, kezâ mevcudat ın bir küll, küllîyet halinde, maiyyet, câmiiyet, tedahül ve münasebet içinde 
vücut bulmas ı hakikatinin mü şahedesi, kezâ şirki nefyeden intizamat- ı âmme hakikatinin mü şahedesi, 
kezâ Sâni-i Kâinat ın bir oldu ğuna bedahetle delâlet eden ve kâinat ın tedbirine medar olan şeylerdeki 
vahdetin mü şahedesi, kezâ kâinatta tasarruf eden ve her şeyi muhît olan ef’âl ve esmân ın birliği, kezâ 
yeryüzünde münte şir, müstevlî unsurlar ın ve nevilerin birli ği, O’nun vücub-u vücudundaki vahdetine 
delâlet eder.
2 İmâm Rabbânî, el-Mektûbât  1/182 (210. Mektup)154  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ile inkişafı, bin kerâmâta ve ezvâka müreccaht ır.”1
Hem diyordu: “Eski zamanda, büyük zâtlar demi şler ki:  ‘Müte kel li-
mînden ve İlm-i Kelâm ulemâs ından birisi gelecek, bütün hakâik-i ima-
niye ve İslâmiye’yi delâil-i akliye ile kemâl-i vuzuh ile isbat edecek.’ Ben 
istiyorum ki ben, o olsam.”  Belki2(Hâşiye) o adam ım diye, iman ve tevhid bü-
tün kemâlât- ı insaniyenin esas ı, mâyesi, nuru, hayat ı olduğunu ve ٍÙَĐَאø ُóَכُّęَÜ 
3ٍÙَĭَø َאدَةِ×ِĐ ْīِĨ ٌóْĻَì düsturu, tefekkürat- ı imaniyeye ait bulunmas ı ve Nakşî ta-
rîkatinde hafî zikrin ehemmiyeti ise, bu çok k ıymettar tefekkürün bir nevi ol-
mas ıdır, diye tâlim ederdi.
Seyyah tamam ıyla işitti. Döndü nefsine dedi ki: Madem bu kahraman 
imam böyle diyor ve madem bir zerre kuvvet-i imaniyenin ziyadele şmesi, 
bir batman mârifet ve kemâlâttan daha k ıymetlidir ve yüz ezvâk ın bal ın-
dan daha tatl ıdır. Ve madem bin seneden beri iman ve Kur’ân aleyhinde te-
râküm eden Avrupa feylesoflar ının itirazlar ı ve şüpheleri yol bulup ehl-i ima-
na hücum ediyor. Ve bir saadet-i ebediyenin ve bir hayat- ı bâkiyenin ve bir 
cennet-i dâimenin anahtar ı, medar ı, esas ı olan erkân- ı imaniyeyi sarsmak is-
tiyorlar. Elbette her şeyden evvel iman ımızı taklitten tahkike çevirip kuvvet-
lendirmeliyiz.
Öyle ise haydi, ileri! Gel, buldu ğumuz birer da ğ kuvvetindeki bu yirmi 
dokuz mertebe-i imaniyeyi namaz ın mübarek tesbihat ının mübarek adedi 
olan otuz üç mertebesine ibla ğ etmek fikriyle, bu ibretgâh ın bir üçüncü men-
zilini daha görmek için ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ ’in anahtar ı ile zîhayat âle-
mindeki idare ve iâ şe-i rabbâniyenin kap ısını çalmal ıyız ve açmal ıyız diyerek, 
mahşer-i acâib ve mecma- ı garâib olan bu üçüncü menzilin kap ısını istirham-
la çald ı, َّאحِÝَęْĤا ِّٰųا ِħْùِÖ ile açt ı. Üçüncü menzil göründü. Girdi, gördü ki: Dört 
hakikat-i muazzama ve muhîta o menzili ışıkland ırıyorlar ve güne ş gibi tevhi-
di gösteriyorlar.
1 İmâm Rabbânî, el-Mektûbât  1/182 (210. Mektup)
2 (Hâşiye) Zaman isbat etti ki: O adam; adam de ğil, Risale-i Nur’dur. Belki ehl-i ke şif; Risale-i 
Nur’u, ehemmiyetsiz olan tercüman ı ve naşiri suretinde ke şiflerinde mü şahede etmi şler, 
“bir adam” demi şler.
3 “Bir saat tefekkür, bir sene ibadet hükmüne geçer.” el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/423; el-Kurtubî, 
el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  4/314; Aliyyülkârî, el-Masnû’  s.82.YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   155
Birinci Hakikat Birinci Hakikat
“Fettâhiyet” hakikatidir.
Yani: Fettâh isminin tecellisiyle basit bir maddeden ayr ı ayr ı, çeşit çeşit, 
hadsiz muntazam suretlerin beraber, her tarafta, bir anda, bir fiil ile aç ılmas ı-
dır. Evet, nas ıl ki umum kâinat ın bağistan ında ayr ı ayr ı hadsiz mevcudât ı, çi-
çekler misillü Fettâh ismiyle her birisine münasip bir tarz- ı muntazam ve bir 
şahsiyet-i mümtâze, kudret-i fât ıra açm ış, vermiş. Aynen öyle de –fakat daha 
mucizâtl ı olarak– zemin bahçesinde dört yüz bin envâ- ı zîhayata dahi, her bi-
risine gayet sanatl ı ve hikmetli bir suret-i mevzûne ve müzeyyene ve mümtâ-
ze vermiş.
 ْכُۘĥُĩْĤا ُįَĤ ْħُّכُÖرَ ُّٰųا ُħِכُĤذٰ ٍۘßٰĥَà َאتٍĩُĥُČ ĹِĘ ٍěْĥَì ِïْđَÖ ْīِĨ ًאĝْĥَì ْħِכُÜَאıَّĨأُ نِĳُĉُÖ ĹِĘ ْħُכُĝُĥْíَĺ
1نَĳُĘَóْāُÜ َّאĬَÉَĘ َۚĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź
 َאمِèَْرْŶا ĹِĘ ْħِّرُכُĳَāُĺ ِيñَّĤا َĳُİאءِۘ۝ƯĩَّùĤا ĹِĘ َźوَ َْرْضِŶا ĹِĘ ْءٌĹَü ِįْĻَĥَĐ ĵٰęْíَĺ َź َّٰųا إِنَّ
2ُħĻَכِéْĤا ُõĺِõَđْĤا َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź אءُۘƯýَĺ َėْĻכَ
âyetlerin ifadesiyle tevhidin en kuvvetli delili ve kudretin en hayretli mucize-
si, suretleri açmas ıdır. Bu hikmete binâen feth-i suver hakikati, tekrar ile –bir-
kaç suretlerde– Risaletü’n-Nur’da ve bilhassa bu risalenin İkinci Makam ı’nın 
Birinci Bâb ı’nda Alt ınc ı ve Yedinci Mertebeleri’nde isbat ve beyan edilmesin-
den onlara havale edip, burada bu kadar deriz ki:
Fenn-i nebâtât ve fenn-i hayvanât ın şehâdetiyle ve tetkikât- ı amîkas ıyla bu 
feth-i suverde öyle bir ihata ve şümûl ve sanat var ki, birtek Vâhid-i Ehad’den 
ve her şeyde her şeyi görebilecek ve yapabilecek bir Kadîr-i Mutlak’tan ba ş-
ka hiçbir şey bu cemiyetli ve ihatal ı fiile sahip olamaz. Çünkü bu feth-i suver 
fiili ise, her yerde ve her anda bulunan, nihâyetsiz bir kudretin içinde nihâyet derecede bir hikmet, bir dikkat, bir ihata ister. Ve böyle bir kudret ise, ancak bütün kâinat ı idare eden birtek Zât’ta bulunabilir.
1 “O sizi analar ınızın karn ında üç karanl ık içinde, pe ş peşe yarat ır. İşte gerçek İlah olan Allah, bunlar ı 
yapan Rabbinizdir. Bütün mülk ve hakimiyet O’nundur. O’ndan ba şka tanr ı yoktur. Hâla nas ıl oluyor 
da hak yoldan vazgeçiriliyorsunuz?” (Zümer sûresi, 39/6)
2 “Gerek yerde, gerek gökte hiçbir şey Allah’a gizli kalmaz. O’dur ki annelerinizin rahimlerinde size 
dilediği şekli verir. O’ndan ba şka tanr ı yoktur. azîzdir, hakîmdir. (mutlak galip, tam hüküm ve hikmet 
sahibidir).” (Âl-i İmran sûresi, 3/5-6)156  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Evet, meselâ mezkûr âyetlerin ferman ettikleri gibi; üç karanl ık içinde bü-
tün vâlidelerin erhâm ında insanlar ın suretlerini ayr ı ayr ı, mizanl ı, imtiyazl ı, zî-
netli ve intizaml ı olarak, hem şaşırmadan, yanl ış etmeden, kar ıştırmadan ba-
sit bir maddeden açmak ve yaratmak olan fettâhiyet  ve umum rû-yi zemin-
de ayn ı kudret, ayn ı hikmet, ayn ı sanatla umum insanlar ı ve hayvanlar ı ve 
nebatlar ı ihata eden bu feth-i suver hakikati , vahdâniyetin en kuvvetli bir 
burhan ıdır. Çünkü ihata etmek bir vahdettir, şirke yer b ırakmaz. Ve Birinci 
Bâb’da vücûb-u vücûda şehâdet eden on dokuz hakikat, nas ıl ki vücudlar ıy-
la Hâl ık’ın vücuduna delâlet ederler; öyle de ihatalar ıyla da vahdete şehâdet 
ederler.
Bizim Yolcunun Üçüncü Menzilde Gördü ğü
İkinci Hakikat İkinci Hakikat
“Rahmâniyet”  hakikatidir.
Yani: Gözümüzle görüyoruz, birisi var ki; bize zemin yüzünü rahmetin 
binlerle hediyeleri ile doldurmu ş, bir ziyafetgâh yapm ış.. ve rahmâniyetin yüz 
binlerle ayr ı ayr ı lezzetli taamlar ı içinde dizilmi ş bir sofra etmi ş.. ve zemin içi-
ni rahîmiyet ve hakîmiyetin binlerle k ıymettar ihsanlar ını câmî bir mahzen 
yapm ış.. ve zemini devr-i senevîsinde bir ticaret gemisi hükmünde her se-
ne âlem-i gayptan levâz ımât- ı insaniye ve hayatiyenin yüz bin çe şitlerinden 
en güzellerini içine alarak yüklenmi ş bir nevi sefine veya şimendifer gibi ve 
her bahar ı ise, erzak ve elbisemizi ta şıyan bir vagon hükmünde olarak bizle-
re gönderir. Bizi gayet rahîmâne beslettirir. Ve bütün o hediyelerden, o ni-metlerden istifade etmemiz için bize de yüzlerle ve binlerle i ştihalar, ihtiyaçlar, 
duygular, hissiyatlar, hisler vermi ş.
Evet, âyet-i hasbiyeye dair olan Dördüncü Şuâ’da izah ve isbat edildi-
ği gibi:
Bize öyle bir 
mide  vermiş ki, hadsiz taamlardan lezzet al ır…
Ve öyle bir hayat  ihsan etmi ş ki, duygular ı ile bir sofra-y ı nimet gibi ko-
ca cismânî âlemde hadsiz nimetlerinden istifade eder…
Ve öyle bir insaniyet  bize lutfetmi ş ki, ak ıl ve kalb gibi çok âletleri ile 
hem maddî, hem mânevî âlemin nihâyetsiz hediyelerinden zevk al ır…
Ve öyle bir İslâmiyet  bize bildirmi ş ki, âlem-i gayb ve âlem-i şehâdetin 
nihâyetsiz hazinelerinden nur al ır…z
z
z
zYEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   157
Ve öyle bir iman  hidayet etmi ş ki, dünya ve âhiret âlemlerinin hasra 
gelmez envâr ından ve hediyelerinden tenevvür edip müstefid eder…
Güya rahmet taraf ından bu kâinat, hadsiz antika ve acîb ve k ıymetli 
şeylerle tezyin edilmi ş bir sarayd ır.. ve bütün o saraydaki hadsiz sand ık-
lar ı ve menzilleri açacak anahtarlar insan ın ellerine verilmi ş.. ve bütün 
onlardan istifade ettirecek olan ihtiyaçlar, hissiyatlar insan ın f ıtrat ına ve-
rilmiş. İşte böyle dünyay ı ve âhireti ve her şeyi kaplam ış bir rahmet, el-
bette o rahmet, vâhidiyet içinde bir ehadiyetin cilvesidir.
Yani nas ıl ki güneşin ziyas ı, mukabilindeki umum e şyay ı ihata etmesi ile 
vâhidiyete bir misal oldu ğu gibi; parlak ve şeffaf her bir şey dahi –kabiliyeti-
ne göre– güne şin hem ziyas ını, hem hararetini hem ziyas ındaki yedi rengini, 
hem aks-i misalini almakla ehadiyete bir misal oldu ğundan; elbette o ihatal ı 
ziyay ı gören adam, “Arz ın güneşi vâhiddir, birtektir” diye hükmeder. Ve her 
parlak şeyde hatta katrelerde güne şin ışıklı, hararetli aksini mü şâhede eden 
o adam, güne şin ehadiyetini –yani bizzat güne şi– “S ıfatlar ı ile her şeyin ya-
nındad ır ve her şeyin ayna-y ı kalbindedir” diyebilir. Aynen öyle de Rahmân- ı 
Zülcemâl’in geni ş rahmeti dahi ziya gibi umum e şyay ı ihatas ı, o Rahmân’ ın 
vâhidiyetini ve hiçbir cihette şeriki bulunmad ığını gösterdiği gibi; her şeyde 
hususan her bir zîhayatta ve bilhassa insanda o cemiyetli rahmetin perdesi alt ında o Rahmân’ ın ekser isimlerinin 
ışıklar ı ve bir nevi cilve-i zâtiyesi bulu-
narak, her ferde bütün kâinata bakt ıracak ve münasebettarl ık verecek bir ce-
miyet-i hayatiye vermesi dahi o Rahmân’ ın ehadiyetini ve her şeyin yan ında 
hâz ır ve her şeyin her şeyini yapan O oldu ğunu isbat eder.
Evet, nas ıl ki o Rahmân, o rahmetin vâhidiyetiyle ve ihatas ıyla, kâina-
tın mecmûunda ve zeminin yüzünde celâlinin ha şmetini gösteriyor. Öyle de 
ehadiyetin cilvesiyle her bir zîhayatta, hususan insanda bütün nimetlerin nu-mûnelerini o fertte toplay ıp, o zîhayat ın âlât ve cihâzât ına geçirip tanzim ede-
rek, mecmû-u kâinat ı –parçalanmadan– o tek ferde, bir cihette ayn ı hânesi 
gibi verdirmesiyle dahi, cemâlinin hususî şefkatini ilân eder ve insanda envâ- ı 
ihsânât ının temerküzünü bildirir.
Hem nas ıl ki bir kavunun, meselâ her bir çekirde ğinde o kavun temer-
küz ediyor. Ve o çekirde ği yapan zât elbette odur ki; o kavunu yapar, son-
ra ilminin hususî mizan ıyla ve hikmetinin ona mahsus kanunuyla o çekirde ği 
ondan sa ğar, toplar, tecessüm ettirir. Ve o tek kavunun tek ve vâhid ustas ın-
dan başka hiçbir şey, o çekirde ği yapamaz ve yapmas ı muhâldir. Aynen öyle z158  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
de rahmâniyetin tecellisiyle kâinat; bir a ğaç, bir bostan.. ve zemin; bir meyve, 
bir kavun.. ve zîhayat ve insan, bir çekirdek hükmünde oldu ğundan; elbette 
en küçük bir zîhayat ın Hâl ık’ı ve Rabb’i, bütün zeminin ve kâinat ın Hâl ık’ı ol-
mak lâz ım gelir.
Elhâs ıl: Nas ıl ki ihatal ı olan fettâhiyet hakikatiyle bütün mevcudât ın 
muntazam suretlerini basit maddeden yapmak ve açmak, vahdeti bedâhet-le isbat eder. Öyle de her şeyi ihata eden 
rahmâniyet hakikati dahi, vücuda 
gelen ve dünya hayat ına giren bütün zîhayatlar ı ve bilhassa yeni gelenleri ke-
mâl-i intizamla beslemesi ve levâz ımât ını yetiştirmesi ve hiçbirini unutmama-
sı.. ve ayn ı rahmet her yerde, her anda ve her ferde yeti şmesiyle bedâhetle 
hem vahdeti, hem vahdet içinde ehadiyeti gösterir. Risale-i Nur ism-i Hakîm 
ve ism-i Rahîm’in mazhar ı olduğundan , “Risale-i Nur”un birçok yerlerinde, 
hakikat-i rahmetin nükteleri ve cilveleri izah ve isbat edildi ğinden, burada bu 
katre ile o bahre i şaret edip o pek uzun k ıssay ı kısa kesiyoruz.
Seyyah ımızın Üçüncü Menzilde Mü şâhede Etti ği
Üçüncü Hakikat Üçüncü Hakikat
“Müdebbiriyet ve idare”  hakikatidir.
Yani, gayet deh şetli ve süratli ecrâm- ı semâviyeyi ve gayet istilâc ı ve ka-
rıştırıcı unsurlar ı ve gayet ihtiyaçl ı, zaafiyetli mahlûkat- ı arziyeyi kemâl-i inti-
zam ve muvâzene ile idare etmek, birbirlerine muâvenettar yapmak ve imti-zackârâne idare etmek ve tedbirlerini görmek ve bu koca âlemi bir mükem-mel memleket, bir muhte şem şehir, bir müzeyyen saray gibi yapmak hakika-
tidir.
İşte bu cebbârâne ve rahmânâne idarenin büyük dairelerini b ırak ıp, yal-
nız baharda zemin yüzünde cereyan eden o idarenin birtek sayfa ve safhas ı-
nı, Risaletü’n-Nur, Onuncu Söz gibi mühim risalelerinde izah ve isbat etmesi-
ne binâen k ısa bir suretini bir temsil ile gösterece ğiz, şöyle ki:
Meselâ ve faraza harika ve cihangir bir zât, dört yüz bin ayr ı ayr ı milletler-
den, tâifelerden bir ordu te şkil etse; her milletin ve her tâifenin neferlerine ait 
elbiselerini, hem silâhlar ını, hem yemeklerini, hem tâlimat hem terhisatlar ını, 
hem hidemâtlar ını, birbirinden ayr ı ayr ı, hem çeşit çeşit olarak bütün o muh-
telif cihâzât ı noksans ız, kusursuz, yanl ışsız, hatas ız, vakti vaktine, gecikmeden, 
kar ıştırmadan kemâl-i intizamla ve gayet mükemmel bir tarzda o mucizât-
lı
 kumandan verse; elbette o gayet geni ş ve kar ışık ve ince ve muvâzeneli ve YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   159
kesretli ve adaletli idareye, o harika kumandan ın fevkalâde kudretinden ba ş-
ka hiçbir sebep elini uzatamaz. E ğer uzatsa, muvâzeneyi bozar ve kar ıştırır.
Aynen öyle de gözümüzle görüyoruz ki; bir dest-i gaybî her baharda dört 
yüz bin muhtelif nevilerden mürekkep bir muhte şem orduyu îcad edip idare 
ediyor. K ıyamete numûne olan güz mevsiminde, o dört yüz binden üç yüz bin 
nebatî ve hayvanî nevilerini vefatlar suretinde ve mevtler nâm ında terhis edip 
vazifelerinden paydos ediyor. Ve ha şir ve neşre numûne olan baharda ha şr-i 
âzam ın üç yüz bin misalini –birkaç hafta zarf ında– kemâl-i intizamla in şâ edip, 
hatta birtek a ğaçta dört küçük ha şirleri, yani kendini ve yapraklar ını ve çiçek-
lerini ve meyvelerini, gitmi ş bahar ın ayn ı gibi neşirlerini gözümüze gösterdik-
ten sonra, o dört yüz bin envâa bali ğ olan ordu-yu sübhânînin her neve, her 
tâifeye mahsus ve münasip ayr ı ayr ı rızıklar ını ve çeşit çeşit müdâfaa silâh-
lar ını ve ayr ı ayr ı libaslar ını ve ayr ı ayr ı tâlimlerini ve terhislerini ve ayr ı ayr ı 
bütün cihâzât ve levâz ımâtlar ını, kemâl-i intizamla sehivsiz, hatas ız, kar ıştır-
madan ve hiçbirini unutmadan, umulmad ık yerlerden vakti-vaktine vermekle 
kemâl-i rubûbiyet ve hâkimiyet ve hikmet içinde vahdâniyetini ve ehadiyetini ve ferdiyetini ve nihâyetsiz iktidar ını ve hadsiz rahmetini isbat ederek, bu tev-
hid ferman ını zemin yüzünde, her bahar sayfas ında, kalem-i kader ile yazar.
Bizim seyyah, yaln ız bir baharda bu ferman ın birtek sayfas ını okuduktan 
sonra, nefsine dedi ki: “Böyle her baharda ha şr-i ekberden daha garip binler-
le haşirleri inşâ eden, mükâfat ve mücâzât için kudretine nisbeten bir bahar-
dan daha kolay olan ha şri yapaca ğını ve k ıyâmeti getirece ğini umum enbi-
yâs ına binlerle defa vaad ve ahdeden ve Kur’ân’da ha şrin vukuuna binlerle 
işaretle beraber, bin adet âyetlerinde sarâhaten hükmedip tehdit ve taahhüt 
eden bir Kadîr-i Cebbâr’ ın, bir Kahhâr- ı Zülcelâl’in o kadar vaadlerini tekzip 
ve kudretini inkâr hükmünde olan inkâr- ı haşir hatas ını irtikâp edenlere ce-
hennem azab ı, ayn- ı adalettir” diye hükmetti, nefsi dahi “âmennâ” dedi.
Dünya Yolcusunun Üçüncü Menzilde Mü şâhede Etti ği
Dördüncü Hakikat Olan Otuz Üçüncü Mertebe Dördüncü Hakikat Olan Otuz Üçüncü Mertebe
“Rahîmiyet ve Rezzâkiyet” hakikatidir.
Yâni umum zemin yüzünde ve içinde ve havas ında ve denizinde bütün 
zîhayat ın ve bilhassa zîruhun ve bilhassa âciz ve zay ıflar ın ve bilhassa yavru-
lar ın; hem maddî ve midevî, hem mânevî bütün r ızıklar ını, şefkatkârâne, ku-
ru ve basit bir topraktan ve câmid ve kemik gibi kuru odun parçalar ından 160  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
yap ılan ve bilhassa en latîfi kan ve f ışkı ortas ından gelen1 ve bir dirhem kemik 
gibi birtek çekirdekten yap ılan binlerle okka taamlar ın, vakti-vaktine mukan-
nen bir surette hiçbirini unutmayarak ve şaşırmayarak gözümüz önünde bir 
dest-i gaybî taraf ından verilmesi hakikatidir.
Evet, 2ُīĻِÝَĩْĤا َّةِĳُĝْĤا ذُو َّزَّاقُóĤا َĳُİ َّٰųا إِنَّ âyeti, iâşeyi ve infak ı Cenâb- ı Hakk’a 
tahsis edip hasretti ği gibi; َאİَّóَĝَÝْùُĨ ُħَĥْđَĺوَ َאıُĜرِزْ ِّٰųا ĵَĥَĐ َّźإِ َْرْضِŶا ĹِĘ ٍÙَّÖاƯد ْīِĨ َאĨوَ 
3ٍīĻِ×ُĨ َאبٍÝכِ ĹِĘ ٌّģכُ َאۘıَĐْدَĳَÝْùُĨوَ âyeti dahi bütün insanlar ın ve hayvanlar ın r ızık-
lar ını taahhüt ve tekeffül-ü rabbânî alt ına ald ığı; hem ُģِĩْéَÜ َź ٍÙَّÖاƯد ْīِĨ ْīِّĺَÉوَכَ 
4ُħĻِĥَđْĤا ُďĻِĩَّùĤا َĳُİوَ ْħَّאכُĺوَإِ َאıُĜْزُóَĺ ُّٰųاَ َא۠ıَĜرِزْ âyeti de r ızkı tedarik edemeyen, âciz 
ve iktidars ız olan zay ıf bîçârelerin r ızıklar ını umulmad ık yerden, belki gayp-
tan, belki hiçten; meselâ denizin dibindeki böceklere hiçten ve bütün yavrula-ra umulmad ık yerlerden ve bütün hayvanlara her baharda âdeta s ırf gayptan 
infaklar ını bilfiil tekeffül ederek bilmü şâhede vermekle; esbap-perest insanla-
ra dahi, esbap perdesi alt ında yine “O veriyor” diye isbat ve ilân etti ği gibi; 
pek çok âyât- ı Kur’âniye ve hadsiz şevâhid-i kevniye, bilittifak her bir zîhaya-
tın birtek Rezzâk- ı Zülcelâl’in rahîmiyeti ile beslendiklerini gösteriyorlar.
Evet, bir nevi r ızık isteyen a ğaçlar, iktidars ız ve ihtiyars ız olduklar ından 
onlar yerlerinde mütevekkilâne dururken r ızıklar ı onlara ko şup gelmesi.. ve 
âciz yavrular ın nafakalar ı, hayret-nümûn tulumbac ıklardan a ğızlar ına akmas ı 
ve o yavrulara bir parça iktidar ve az ıcık bir ihtiyar gelmesiyle süt kesilmesi.. 
hususan insan yavrular ına analar ının şefkatleri yard ımc ı verilmesi, bedâhetle 
isbat eder ki; helâl r ızk, iktidar ve ihtiyar ile mütenasip de ğildir.. belki tevekkül 
veren zaaf ve acze nisbeten geliyor.
Ekseriyetçe sebeb-i hüsran olan h ırsı tahrik eden iktidar ve ihtiyar ve ze-
kâvet, bir k ısım büyük ediplerde o edipleri bir nevi dilencili ğe kadar sevketti-
ği gibi; zekâvetsiz, kaba, çok âmî adamlar ın tevekkülvari iktidars ızlıklar ı dahi 
onlar ı zenginliğe îsal etmesi ve
1 Bkz.: “Do ğrusu davarlarda da size deliller vard ır: Zira size onlar ın kar ınlar ındaki yar ı hazmedilmi ş 
gıdalar ile kan aras ından, halis bir süt içiriyoruz ki içenlerin bo ğazından âfiyetle geçer.” (Nahl sûresi, 
16/66)
2 “Bütün mahlûklar ın r ızıklar ını veren, kâmil kuvvet ve tam iktidar sahibi olan Allah Teâlâ’d ır.” ( Zâriyât 
sûresi, 51/58).
3 “Yeryüzünde k ımıldayan hiçbir canl ı yoktur ki onun r ızkı Allah’a ait olmas ın. Allah her canl ının haya-
tını geçirdiği yeri de, ölece ği yeri de bilir. Bütün bunlar apaç ık bir kitaptad ır.” (Hûd sûresi, 11/6)
4 “Nice canl ı mahlûk var ki r ızıklar ını kendileri ta şıyamazlar. Ama sizi de, bütün onlar ı da r ızıkland ıran 
Allah’t ır. O her şeyi hakk ıyla işitir ve bilir.” ( Ankebût sûresi, 29/60)YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   161
1ًאĜْزُوóَĨ َאهُĝْĥَÜ ٍģِİَאä ٍģِİَאäوَ     ُįُ×ِİَاñَĨ ْÛَĻْĐأَ ٍħِĤَאĐ ٍħِĤَאĐ ْħכَ
darb- ı mesel olmas ı isbat eder ki; r ızk- ı helâl iktidar ve ihtiyâr kuvvetiyle ka-
zan ılmaz, buldurulmaz. Belki çal ışmas ını ve sa’yini kabul eden bir merhamet 
taraf ından verilir ve ihtiyac ına ac ıyan bir şefkat cânibinden ihsan edilir.
Fakat, r ızık ikidir:
Biri yaşamak için hakikî ve f ıtrî r ızıktır ki, taahhüd-ü rabbânî alt ındad ır. 
Hatta o kadar muntazamd ır ki; bedende ya ğ vesâire suretinde iddihar olunan 
fıtrî r ızık, hiç olmazsa yirmi günden ziyade bir şey yemeden ya şatır, hayat ını 
idâme eder. Demek yirmi-otuz günden evvel ve bedende müddehar olan f ıtrî 
rızkı bitmeden zâhiren açl ıktan vefat edenler r ızıksızlıktan değil, belki sû-i îti-
yaddan ve terk-i âdetten ne şet eden bir hastal ıktan vefat ederler.
İkinci k ısım r ızk; îtiyad, israf ve sû-i istimâlat ile tiryaki olup zaruret hük-
müne geçen mecâzî ve sun’î r ızıktır. Bu k ısım ise taahhüd-ü rabbânî alt ında 
değil, belki ihsana tabidir; kâh verir, kâh vermez.
Bu ikinci r ızıkta bahtiyar odur ki; medar- ı saadet ve lezzet olan ikti-
sad ve kanaatle sa’y-i helâli, bir nevi ibadet ve r ızık için bir fiilî dua bile-
rek müte şekkirâne ve minnettarâne o ihsan ı kabul edip hayat ını saadet-
kârâne geçirir.
Ve bedbaht odur ki; medar- ı şekâvet ve hasâret ve elem olan israf ve 
hırs ile sa’y-i helâli b ırakarak, her kap ıya başvurup, tembelkârâne ve za-
limâne ve mü ştekiyâne hayat ını geçirir, belki öldürür.
Nas ıl ki mide bir r ızık ister; öyle de kalb ve ruh ve ak ıl ve göz ve ku-
lak ve ağız gibi insan ın latîfeleri ve duygular ı dahi Rezzâk- ı Rahîm’den 
rızıklar ını isterler ve müte şekkirâne al ırlar. Her birisine ayr ı ayr ı ve onla-
ra lây ık ve onlar ı memnun ve mütelezziz eden r ızıklar ı, hazine-i rahmet-
ten ihsan edilir. Belki Rezzâk- ı Rahîm, onlara daha geni ş rızık vermek 
için göz ve kulak, kalb ve hayal ve ak ıl gibi o latîfelerin her birisini, ha-
zine-i rahmetinin birer anahtar ı hükmünde yaratm ış. Meselâ göz, kâinat 
yüzündeki hüsün ve cemâl gibi k ıymettar cevher hazinelerinin bir anah-
tar ı olduğu misillü, ötekiler dahi her biri birer âlemin anahtar ı olur, iman 
ile istifâde eder.
1 Nice alimler var ki yollar ı sarpa sarm ış, geçim s ıkıntısı içindedirler. Nice cahiller de vard ır ki sen onlar ı 
varl ık içinde yüzüyor bulursun.z
z162  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Yine sadedimize dönüyoruz; bu kâinat ı yaratan Zât- ı Kadîr-i Hakîm, na-
sıl ki kâinattan hayat ı bir hülâsa-y ı câmia olarak halkedip, umum maksatla-
rını ve isimlerinin cilvelerini onda temerküz ettiriyor. Öyle de hayat âlemin-
de dahi, r ızkı bir cemiyetli merkez-i şuûnât yaparak, i ştiha ihtiyac ını ve zevk-i 
rızkîyi zîhayatta halkederek, hilkat-i kâinat ın en ehemmiyetli bir gayesi ve bir 
hikmeti olan dâimî ve küllî bir te şekkür ve minnettarl ık ve peresti şlik ile rubû-
biyetine ve sevdirmesine kar şı mukabele ettiriyor.
Meselâ çok geni ş olan memleket-i rabbâniyenin her taraf ını, hususan 
melâike ve ruhâniler ile semâvât ı ve ervah ile âlem-i gayb ı şenlendirdi ği gibi; 
maddî âlemi dahi, hususan hava ve arz ı, her vakit ve her taraf ını zîruhun, hu-
susan kuşlar ın ve kuşçuklar ın vücutlar ıyla şenlendirmek ve ruhland ırmak hik-
metiyle ihtiyac- ı rızkî ve r ızkın zevki pek kuvvetli bir kamç ı olarak hayvanlar ı 
ve insanlar ı rızık peşinde koşturmakla tahrik ederek tembellikten ve atâletten 
kurtar ıp gezdirmesi, şuûnât- ı rubûbiyetin bir hikmetidir. E ğer bu hikmet gibi 
mühim hikmetler olmasa idi, a ğaçlar ın erzak ını onlara ko şturduğu gibi, hay-
vanlar ın da mukannen olan tayinatlar ını onlara zahmetsiz bir surette f ıtrî hâ-
cetlerini ko şturacakt ı.
İsm-i Rahîm ve Rezzâk’ ın cemâllerini ve vahdâniyete şehâdetlerini tam 
görmek için zemin yüzünü birden ihata edip mü şâhede edecek bir göz bulun-
sa, k ış âhirinde erzaklar ı bitmek üzere olan hayvanât kafilelerine imdad- ı gay-
bî ve ihsan- ı rahmânî olarak nebâtât ın ellerine verilen ve a ğaçlar ın başlar ına 
konulan ve vâlidelerin sinelerine tak ılan ve s ırf hazine-i gaybiye-i rahmetten 
gayet leziz ve gayet çok ve gayet mütenevvî taamlar ı ve nimetleri gönderen 
Rezzâk- ı Rahîm’in bu cilve-i şefkatinde ne kadar şirin bir güzellik, ne kadar 
tatl ı bir cemâl bulundu ğunu görecek ve ondan bilecek ki; birtek elmay ı yap ıp 
bir adama hakikî bir r ızık olarak mün’imâne veren, yaln ız öyle bir zât yapar 
verir ki; mevsimleri, gece ve gündüzleri çevirir ve küre-i arz ı bir sefine-i tüc-
cariye gibi gezdirerek mevsimlerin mahsulâtlar ını onunla zemindeki muhtaç 
misafirlerine getirir. Çünkü o elman ın yüzünde bulunan sikke-i f ıtrat ve hâ-
tem-i hikmet ve turra-y ı samediyet ve mühr-ü rahmet, bütün elmalarda ve-
sâir meyvelerde ve bütün nebâtât ve hayvanâtta bulundu ğundan o tek elma-
nın hakikî mâliki ve sânii, elbette ve her hâlde o elman ın emsâli ve hemcinsi 
ve kardeşleri olan bütün sekene-i arz ın ve onun bahçesi olan koca zeminin ve 
onun fabrikas ı olan ağac ının ve onun tezgâh ı olan mevsiminin ve onun ter-
biyegâh ı olan bahar ve yaz ın Mâlik-i Zülcelâl’i ve Hâl ık-ı Zülcemâl’i olacak, 
başka olamaz…YEDİNCİ ŞUÂ (ÂYETÜ’L-KÜBRÂ)  / İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ----------------------   163
Demek her bir meyve öyle bir mühr-ü vahdettir ki, onun a ğac ı olan arz ın 
ve onun bahçesi olan kâinat kitab ının kâtibini ve sâni’ini bildirir ve vahdetini 
gösterir.. ve meyveler adedince vahdâniyet ferman ının mühürlendi ğine işa-
ret eder. Risaletü’n-Nur İsm-i Rahîm ve İsm-i Hakîm’in mazhar ı olduğun-
dan, bu rahîmiyet hakikatinin çok lem’alar ını ve çok s ırlar ını Risaletü’n-Nur 
çok eczalar ında beyan ve isbat etti ğinden, ona havale ile bu pek büyük hazi-
neden hâlimin müsaadesizli ği cihetiyle bu k ısa işaretle iktifâ edildi.
İşte bizim seyyah diyor ki: “Elhamdülillâh! Her yerde arad ığım ve her 
şeyden sordu ğum Hâl ık’ımın ve Mâlik’imin vücûb-u vücûduna ve vahdetine 
şehâdet eden otuz üç hakikati gördüm ve dinledim. Her bir hakikat, güne ş 
gibi parlak, karanl ık b ırakmaz, da ğ gibi kuvvetli ve sars ılmaz.. ve her biri ta-
hakkukuyla vücuduna gayet kat’î şehâdet eder ve ihatas ıyla vahdetine gayet 
zâhir delâlet eder. Ve sâir erkân- ı imaniyeyi dahi içinde kuvvetli isbat etmek-
le beraber mecmû hakikatlerin icmâ ı ve ittifak ı, iman ımızı taklitten tahkike ve 
tahkikten ilmelyakîne ve ilmelyakînden aynelyakîne ve aynelyakînden hak-
kalyakîne ibla ğ ediyor.
1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
 َאĭِّÖرَ ُģُøرُ אءَتْƯä ْïَĝَĤ ُّٰۚųا َאĭĺٰïَİ أَنْ ƯźْĳَĤ ِيَïَÝْıَĭِĤ َّאĭכُ َאĨوَ َاñٰıِĤ َאĭĺٰïَİ ِيñَّĤا ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
2ِّěَéْĤِאÖ
İşte bu pür-merak seyyah ın, bu üçüncü menzilde mü şâhede etti ği dört 
muazzam hakikatlerden ald ığı envâr- ı imaniyeye gayet k ısa bir işaret olarak 
Birinci Makam’ ın İkinci Bâb ı’nda Üçüncü Menzil’ in hakikatlerine dair şöy-
le denilmi ş:
 ِÙَĩَčَĐ َةُïَİَאýُĨ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĹِĘ ۪įِÜَïْèوَ ĵٰĥَĐ دَلَّ ِيñَّĤا ُïَèَْŶا ُïِèَاĳْĤا ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
 َŻِÖ ِÙَĥَّĩُכَĩْĤا َאةِĻَéْĤا ذَوِي ْīِĨ ْعٍĳَĬ ِėْĤأَ ِÙِאئَĨ ِďَÖَِرْŶ َرِĳُّāĤا ِçْÝَęِÖ ِÙَّĻِèَّאÝَęْĤا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ
..َانِĳَĻَéْĤوَا َאتِ×َّĭĤا ِّīَĘ َאدَةِıَýِÖ رٍĳُāُĜ
 َةِïَİَאýُĩْĤِאÖ َאنٍāْĝُĬ َŻِÖ ِÙَĩَčَÝْĭُĩْĤا ِÙَđِøَاĳْĤا ِÙَّĻِĭٰĩْèَّóĤا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َةُïَİَאýُĨ َاñوَכَ
..َאنِĻِđْĤوَا
1 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.
2 “Hamdolsun bizi bu cennete eri ştiren Allah’a! E ğer Allah bizi muvaffak k ılmasayd ı, biz kendili ğimizden 
yol bulamazd ık. Rabbimizin elçilerinin gerçe ği bildirdikleri bir kere daha kesinlikle anla şılm ıştır.” (A’râf 
sûresi, 7/43)164  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
 ٍÍَĉَì َŻِÖ ِÙَĩَčَÝْĭُĩْĤوَا َאةِĻَéْĤا ذَوِي ِďĻِĩَåِĤ ِÙَĉĻِéُĩْĤا ِْدَارَةِŸا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĩَčَĐ َةُïَİَאýُĨ َاñوَכَ
..َאنٍāْĝُĬ َźوَ
 ِÙَĭَّĭَĝُĩْĤا َīĻِĜِõَÜْóُĩْĤا ِّģِכُĤ ِÙَĥِĨَّאýĤا ِÙَüَאĐِْŸوَا ِÙَّĻِĩĻِèَّóĤا ِÙَĝĻِĝَè ِÙَĈَאèإِ ِÙَĩَčَĐ َةُïَİَאýُĨ َاñوَכَ
 َّאنِĭَéْĤا ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا َאıَĜرَزَّا َلُŻَä َّģَä ..َאنٍĻْùِĬ َźوَ ٍĳْıَø َŻِÖ ِÙَäَאéْĤا ِÛْĜوَ ِّģכُ ĹِĘ
1.َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ َźوَ ُįُĬَאùْèإِ َģِĩَüوَ ُįُĤَاĳَĬ َّħَĐوَ َّאنِĭَĩْĤا
2ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
 َאĬِïِّĻَø ĵٰĥَĐ ْħِّĥَøوَ ِّģَĀ ُħĻِèرَ َאĺ ُīٰĩْèرَ َאĺ ُّٰųاَ َאĺ ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ ِّěَéِÖ رَبِّ َאĺ
 ْכَĥِÜ ُوبِóْąَĩْĤا رِĳُّĭĤا ِģَאئِøرَ ُوفِóُè ِďĻِĩَä َدِïَđِÖ َīĻِđَĩْäأَ ۪įِÖَאéْĀوَأَ ۪įِĤاٰ ĵٰĥَĐوَ ٍïَّĩَéُĨ
 ذَرَّاتِ ĹِĘ َאıِĐĳُĩْåَĨ ْبِóَĄ َďَĨ َةِóِìْٰźوَا َאĻْĬُّïĤا ĹِĘ َאĬِóْĩُĐ ِďĻِĩَä ِěَאئِĜدَ َاتِóِüَאĐ ĹِĘ ُوفُóُéْĤا
 ِّģِכُÖ ٍÙَĜَاïَāِÖ َאıِÝَÖَאÝوَכِ رِĳُّĭĤا ِģَאئِøرَ ِóْýَĬ ĹِĘ ĹِĭُĭĻِđُĺ ْīَĩِĤوَ ĹِĤْóِęْĔوَا ĹِÜَאĻَè َّةِïُĨ ĹِĘ دِيĳُäوُ
 َīĻِĜَّאدِāĤا رِĳُّĭĤا ِÙَĤَאøرِ ِÙَ×َĥَĉِĤوَ َאĭِĬَاĳْìوَإِ َאĭِÜَاĳَìَِŶوَ َאĭِìĳُĻُüوَ َאĭِÜَאدَاùِĤوَ َאĭَאئِÖِٰźوَ َאıْĭِĨ َةٍŻَĀ
3َīĻِĨاٰ َīĻِĩِèَّاóĤا َħَèأَرْ َאĺ ِכَÝَĩْèَóِÖ َÙَĤَאøِّóĤا ِهِñٰİ ُëِùْĭَÝْùَĺوَ ُÕُÝَכْĺ ْīَĩِĤ ِÙَّĀَאíْĤِאÖوَ
4َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤا أَنِ ْħُıĺٰĳْĐدَ ُóِìوَاٰ
1 Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O Vâhid-i Ehad ki, fenn-i nebatat ve hayvanat ın şehadetiyle, dört yüz bin 
nevi zîhayat ın suretlerinin mükemmel ve kusursuz şekilde aç ılmas ında görünen fettahiyet hakikatinin 
azamet-i ihatas ının müşahedesi, kezâ bilmü şahede ve aç ıkça görünen vüs’atli ve intizaml ı Rahmâniyet 
hakikatinin azamet-i ihatas ının müşahedesi, kezâ bütün zîhayatlara şâmil, hatas ız ve noksans ız, mun-
tazam idare-i muhîta hakikatinin azametinin mü şahedesi, kezâ r ızık isteyen herkesin birden her hâcet 
vaktinde sehivsiz ve nisyans ız, şümullü bir şekilde r ızıkland ırılmas ında görünen rahîmiyet ve iâ şe-i 
şâmile hakikatinin azamet-i ihatas ının müşahedesi, Onun vücub-u vücud içindeki vahdetine delâlet 
eder. Bütün onlar ı rızıkland ıran, Rahmân- ı Rahîm, Hannân- ı Mennân’ ın şân ı herşeyden yücedir. Onun 
in’âm ı herşeyi muhît, ihsan ı herşeye şâmildir. Ve O’ndan ba şka hiçbir ilâh yoktur.
2 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )
3 Yâ Rabbi! Bismillâhirrahmânirrahîm  hakk ı için, yâ Allah, yâ Rahmân, yâ Rahîm!
Efendimiz Muhammed’e ve onun bütün âline ve ashab ına, bütün Risale-i Nur hurufât ının adedince, 
bu adedin dünya ve âhiretteki bütün ömrümüzün dakikalar ının âşireleriyle çarp ımı adedince, bütün 
bu adetlerin de benim ömrüm müddetince zerrât- ı vücudumun say ısıyla çarp ımı adedince salât ve 
selâm et. Beni, Risale-i Nur’un ne şrinde ve kitâbetinde bana sadakatle yard ım edenleri, atalar ımızı, 
üstadlar ımızı, şeyhlerimizi, k ız ve erkek karde şlerimizi, Risale-i Nur’un sad ık talebelerini ve bilhassa bu 
risaleyi yazan ve istinsah edenleri, bu salâvatlardan her birinin hakk ı için mağfiret et, rahmetinle ey 
Erhamürrâhimîn, âmîn.
4 “Dualar ı ‘el-Hamdü lillâhi Rabbi’l-âlemîn’ (Hamd âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur.) diye sona erer.” 
(Yûnus sûresi, 10/10 ).------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------------------------------    165
İhtar
Bu risalenin mahall-i zuhuru olan şu memleket muhi-
tinde Risaletü’n-Nur’un sâir risaleleri bulunmad ığından ve 
ihtiyars ız olarak burada telif edildi ğinden, Âyetü’l-Kübrâ gi-
bi risalelerde, zâhirî bir tekrar suretinde ba şka Sözler’in ve 
Lem’alar’ ın bir k ısım mühim meseleleri zikredilmi ş ve bu-
ralardaki şâkirtlere nisbeten her biri birer küçük Risaletü’n-
Nur hükmüne geçmek hikmetiyle böyle yazd ırılm ış.
Bu müsveddenin birinci tebyizi bir mübarek zât tara-
fından oldu. O zât ın tevâfuktan haberi yokken yazd ığı nüs-
hada, kayda lây ık şöyle latîf ve mânidar bir tevâfuk gördük 
ki; o nüshan ın sat ırlar ı başında “elif”ler alt ı yüz altm ış al-
tı olarak yaz ılm ıştır. Bu hâl ise, Hazreti İmam Ali (radiyallâhu 
anh) taraf ından bu hususî risaleye verilen Âyetü’l-Kübrâ nâ-
mının cifrî ve ebcedî makam ı olan alt ı yüz altm ış alt ı ade-
dine tam tam ına muvâfakat ı ve mutabakat ı ile bu risalenin 
bu nâma liyâkatini gösterir. Hem âyât- ı Kur’âniye’nin ade-
di olan alt ı bin alt ı yüz altm ış alt ının dört mertebesinden üç 
mertebesine tevâfuku dahi, bu risalenin âyât ın bir lem’as ı 
olduğuna bir işarettir diye telâkki ettik.
Said Nursî
f
Bugünlerde mânevî bir muhâverede bir suâl ve cevab ı dinledim. Size 
bir hülâsas ını beyan edeyim:
Biri dedi : Risale-i Nur’un iman ve tevhid için büyük tah şidatlar ı ve kül-
lî teçhizatlar ı gittikçe ço ğalıyor. Ve en muannit bir dinsizi susturmak 
için yüzde birisi kâfi iken, neden bu derece hararetle daha yeni tah-şidat yap ıyor?
Ona cevaben dediler Ona cevaben dediler : “Risale-i Nur, yaln ız bir cüz’î tahribat ı ve bir 
küçük hâneyi tamir etmiyor. Belki küllî bir tahribat ı ve İslâmiyet’i içine 
alan ve da ğlar büyüklü ğünde taşlar ı bulunan bir muhît kaleyi tamir edi-
yor. Ve yaln ız hususî bir kalbi ve has bir vicdan ı ıslâha çal ışmıyor, bel-
ki bin seneden beri tedârik ve terâküm edilen müfsit âletler ile deh şet-
li rahnelenen kalb-i umûmîyi ve efkâr- ı âmmeyi ve umumun ve bâhusus 166  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
avâm- ı müminînin istinadgâhlar ı olan İslâmî esaslar ın ve cereyanlar ın ve 
şeâirlerin k ırılmas ı ile bozulmaya yüz tutan vicdan- ı umumîyi Kur’ân’ ın 
i’câz ıyla ve geni ş yaralar ını Kur’ân’ ın ve iman ın ilâçlar ı ile tedavi etme-
ye çal ışıyor.
Elbette böyle küllî ve deh şetli tahribata ve rahnelere ve yaralara, 
hakkalyakîn derecesinde, da ğlar kuvvetinde hüccetler, cihazlar ve bin tir-
yak hâsiyetinde mücerreb ilâçlar ve hadsiz edviyeler bulunmak gerektir ki; bu zamanda Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın i’câz- ı mânevîsinden ç ıkan 
Risale-i Nur o vazifeyi görmekle beraber, iman ın hadsiz mertebelerinde 
terakkiyât ve inki şâfâta medard ır.”
 diye uzun bir mükâleme cereyan etti. 
Ben de tamamen i şittim, hadsiz şükrettim. K ısa kesiyorum...
Said Nursî------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------------------------------    167
Dokuzuncu Şuâ
(Onuncu Söz’ün Mühim Bir Zeyli ve Lâhikasının Birinci Parçası) (Onuncu Söz’ün Mühim Bir Zeyli ve Lâhikas ının Birinci Parças ı)
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
 َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا ĹِĘ ُïْĩَéْĤا ُįَĤنَ۝وَĳُéِ×ْāُÜ َīĻِèوَ نَĳُùْĩُÜ َīĻِè ِّٰųا َאنَéْ×ُùَĘ
 ِĹْéُĺوَ ِّĹَéْĤا َīِĨ َÛِّĻَĩْĤا ِجُóْíُĺوَ ِÛِّĻَĩْĤا َīِĨ َّĹَéْĤا ِجُóْíُĺُونَ۝óِıْčُÜ َīĻِèوَ ًّאĻِýَĐوَ
 ْħُÝْĬأَ اƯإِذ َّħُà َابٍóُÜ ْīِĨ ْħَכُĝَĥَì أَنْ ۪įِÜَאĺاٰ ْīِĨنَ۟۝وَĳُäَóْíُÜ ِכَĤٰñوَכَ َאۘıِÜْĳَĨ َïْđَÖ َْرْضَŶا
 َģَđَäوَ َאıْĻَĤإِ اĳưĭْכُùَÝِĤ ًאäأَزْوَا ْħِכُùُęْĬأَ ْīِĨ ْħَכُĤ َěَĥَì أَنْ ۪įِÜَאĺاٰ ْīِĨُونَ۝وَóِýَÝْĭَÜ ٌóَýَÖ
 َاتِĳٰĩَّùĤا ُěْĥَì ۪įِÜَאĺاٰ ْīِĨُونَ۝وَóَכَّęَÝَĺ ْمٍĳَĝِĤ َאتٍĺَٰź ِכَĤذٰ ĹِĘ إِنَّ ًۘÙَĩْèوَرَ َدَّةًĳَĨ ْħَכُĭْĻَÖ
 ۪įِÜَאĺاٰ ْīِĨَ۝وَīĻِĩِĤَאđْĥِĤ َאتٍĺَٰź ِכَĤذٰ ĹِĘ إِنَّ ْۘħِכُĬَاĳْĤوَأَ ْħِכُÝَĭِùْĤأَ َفُŻِÝْìوَا َْرْضِŶَا
 ْīِĨنَ۝وَĳُđَĩْùَĺ ْمٍĳَĝِĤ َאتٍĺَٰź ِכَĤذٰ ĹِĘ إِنَّ ۪ۘįِĥْąَĘ ْīِĨ ْħאؤُۨכُƯĕِÝْÖوَا َאرِıَّĭĤوَا ِģْĻَّĥĤِאÖ ْħُכُĨَאĭَĨ
 َאۘıِÜْĳَĨ َïْđَÖ َْرْضَŶا ِįِÖ ۪ĹْéُĻَĘ אءًƯĨ אءِƯĩَّùĤا َīِĨ ِّلُõَĭُĺوَ ًאđَĩَĈوَ ًאĘْĳَì ْقَóَ×ْĤا ُħכُĺِóُĺ ۪įِÜَאĺاٰ
 إِذَا َّħُà ِه۪ۘóْĨَÉِÖ َْرْضُŶوَا אءُƯĩَّùĤا مَĳُĝَÜ أَنْ ۪įِÜَאĺاٰ ْīِĨنَ۝وَĳُĥِĝْđَĺ ْمٍĳَĝِĤ َאتٍĺَٰź ِכَĤذٰ ĹِĘ إِنَّ
 ٌّģכُ َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا ĹِĘ ْīَĨ ُįَĤنَ۝وَĳُäُóْíَÜ ْħُÝْĬأَ اƯإِذ َْرْضِŶا َīِĨ َةًĳْĐدَ ْħَאכُĐدَ
 ĹِĘ ĵٰĥْĐَْŶا ُģَáَĩْĤا ُįَĤوَ ِۘįْĻَĥَĐ َنُĳْİأَ َĳُİوَ ُهُïĻِđُĺ َّħُà َěْĥَíْĤا َؤُاïْ×َĺ ِيñَّĤا َĳُİنَ۝وَĳُÝِĬَאĜ ُįَĤ
1ُħĻَכِéْĤا ُõĺِõَđْĤا َĳُİوَ َْرْضِۚŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا
1 “Haydi siz ak şama girerken, sabaha ç ıkarken Allah’ ı takdis ve tenzih edin, namaz k ılın. Göklerde ve 
yerde hamd, güzel övgü O’na mahsustur. İkindi vaktinde de, ö ğleye girerken de O’nu takdis ve tenzih 
edin, namaz k ılın. O, ölüden diriyi ç ıkar ır, diriden ölüyü ç ıkar ır ve ölmü ş toprağa hayat verir. İşte siz de 
öldükten sonra böylece diriltileceksiniz. O’nun varl ığının ve kudretinin delillerinden biri; sizi topraktan 
yaratm ış olmas ıdır. Sonra dünyaya yay ılm ış beşeriyet hâline geldiniz. O’nun varl ığının ve kudretinin 
delillerinden biri de; kendilerine ısınman ız için, size içinizden e şler yaratmas ı, birbirinize kar şı sevgi ve 
şefkat var etmesidir. Elbette bunda, dü şünen kimseler için ibretler vard ır. O’nun varl ığının ve kudreti-
nin delillerinden biri de; gökleri ve yeri yaratmas ı, lisanlar ınızın ve renklerinizin farkl ı olmas ıdır. Elbette 
bunda bilen ve anlayan kimseler için ibretler vard ır. O’nun varl ığının ve kudretinin delillerinden Ö 
İman ın bir kutbunu gösteren bu semâvî âyât- ı kübrân ın ve haşri isbat 
eden şu kudsî berâhin-i uzmân ın bir nükte-i ekberi ve bir hüccet-i âzam ı, bu 
“Dokuzuncu Şuâ”da beyan edilecek. Latîf bir inâyet-i rabbâniyedir ki; bun-
dan otuz sene evvel Eski Said, yazd ığı tefsir mukaddimesi “Muhakemat” nâ-
mındaki eserin âhirinde: “ İkinci Maksat: Kur’ân’da ha şre işaret eden iki âyet 
tefsir ve beyan edilecek. 1ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ ĳُíَĬ …” deyip durmu ş, da-
ha yazamam ış.
Hâl ık-ı Rahîm’ime delâil ve emârât- ı haşriye adedince şükür ve hamd ol-
sun ki, otuz sene sonra tevfik ihsan eyledi. Evet, bundan dokuz-on sene evvel o iki âyetten birinci âyet olan
 َĳُİوَ ۚĵٰÜْĳَĩْĤا ِĹْéُĩَĤ ِכَĤذٰ إِنَّ َאۘıِÜْĳَĨ َïْđَÖ َْرْضَŶا ِĹْéُĺ َėْĻכَ ِّٰųا ِÛَĩْèرَ َאرِàاٰ ĵٰۤĤإِ ْóُčْĬَאĘ
2
ٌóĺِïَĜ ْءٍĹَü ِّģכُ ĵٰĥَĐ
ferman- ı ilâhînin iki parlak ve çok kuvvetli hüccetleri ve tefsirleri bulunan 
Onuncu Söz ile Yirmi Dokuzuncu Söz’ü in’am etti, münkirleri susturdu. Hem iman- ı haşrînin hücum edilmez o iki metin kalesinden, dokuz ve on sene son-
ra ikinci âyet olan ba şta mezkûr âyât- ı ekberin tefsirini bu risale ile ikram etti. 
İşte bu Dokuzuncu Şuâ, mezkûr âyât ıyla işaret edilen dokuz âlî makam ve bir 
ehemmiyetli mukaddimeden ibarettir.
f
biri  de: Geceleyin veya gündüzün uyuman ız ve O’nun geni ş lütfundan geçim vesilelerini araman ızd ır. 
Elbette bunda i şiten kimseler için ibretler vard ır. O’nun delillerinden biri de; gâh korku, gâh ümit ver-
mek için size şimşeği göstermesi, gökten bir su indirip ölmü ş toprağa onun sayesinde hayat vermesidir. 
Elbette bunda akl ını çal ıştıran kimseler için ibretler vard ır. O’nun varl ığının ve kudretinin delillerinden 
biri de; gö ğün ve yerin, Kendisinin buyru ğu ile kaim olmalar ı, belirlenen yerde sapasa ğlam işlerinin 
başında bulunmalar ıdır. Sonra sizi yatt ığınız yerden bir ça ğırdı m ı, birden kabirlerinizden ç ıkıverirsiniz! 
Göklerde ve yerde kim varsa O’nundur. Onlar ın hepsi, isteyerek veya istemeyerek O’na divan dur-
maktad ır. Mahlûklar ı ilkin yoktan yaratan, ölümden sonra da dirilten O’dur. Bu diriltme O’na göre 
pek kolayd ır. Göklerde ve yerde en yüce s ıfatlar O’nundur. O Aziz ve Hakîmdir: Mutlak gâliptir, tam 
hüküm ve hikmet sahibidir.” (Rûm sûresi, 30/17          -27 )
1 Öyle ise: Rahman ve Rahîm Allah’ ın ad ıyla.
2 “İşte bak, Allah’ ın rahmetinin eserlerine, ölmü ş toprağa nas ıl hayat veriyor! İşte bunlar ı yapan kim ise, 
ölüleri de O diriltecektir. O, her şeye hakk ıyla kadîrdir.” (Rûm sûresi, 30/50 )DOKUZUNCU ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------------------------------------------    169
Mukaddime
Haşir akîdesinin, pek çok ruhî faydalar ından ve hayatî neticelerinden 
birtek netice-i câmiay ı ihtisar ile beyan ve hayat- ı insaniyeye hususan 
hayat- ı içtimaiyesine ne derece lüzumlu ve zarurî oldu ğunu izhar ve bu 
iman- ı haşrî akîdesinin pek çok hüccetlerinden birtek hüccet-i külliyeyi 
icmâl ile göstermek ve o akîde-i ha şriye, ne derece bedihî ve şüphesiz 
bulunduğunu ifade etmekten ibaret olarak “ İki Nokta”d ır.
Birinci Nokta
Âhiret akîdesi, hayat- ı içtimaiye ve şahsiye-i insaniyenin üssü’l-esas ı ve 
saadetinin ve kemâlât ının esâsât ı olduğuna yüzer delillerinden bir mikyas ola-
rak yaln ız dört tanesine i şaret edece ğiz.
Birincisi : Nev-i be şerin hemen yar ısını teşkil eden çocuklar, yaln ız cen-
net fikriyle –onlara deh şetli ve ağlat ıcı görünen– ölümlere ve vefatlara kar şı 
dayanabilirler.. ve gayet zay ıf ve nazik vücutlar ında bir kuvve-i mâneviye bu-
labilirler.. ve her şeyden çabuk a ğlayan gayet mukâvemetsiz mizac- ı ruhlar ın-
da o cennet ile bir ümit bulup mesrurane ya şayabilirler. Meselâ cennet fikriy-
le der: “Benim küçük karde şim veya arkada şım öldü, cennetin bir ku şu ol-
du. Cennette gezer, bizden daha güzel ya şar.” Yoksa her vakit etraf ında ken-
di gibi çocuklar ın ve büyüklerin ölümleri, o zay ıf bîçârelerin endi şeli nazarla-
rına çarpmas ı, mukâvemetlerini ve kuvve-i mâneviyelerini zîr u zeber ederek 
gözleriyle beraber ruh, kalb, ak ıl gibi bütün letâifini dahi öyle a ğlatt ıracak, ya 
mahvolup veya divane bir bedbaht hayvan olacakt ı.
İkinci Delil : Nev-i insan ın n ısfı olan ihtiyarlar, yaln ız hayat- ı uhreviye ile 
yak ınlar ında bulunan kabre kar şı tahammül edebilirler.. ve çok alâkadar ol-
duklar ı hayatlar ının yak ında sönmesine ve güzel dünyalar ının kapanmas ına 
mukabil bir teselli bulabilirler.. ve çocuk hükmüne geçen seriü’t-teessür ruh-lar ında ve mîzaçlar ında mevt ve zevalden ç ıkan elîm ve deh şetli me’yusiye-
te karşı, ancak hayat- ı bâkiye ümidiyle mukabele edebilirler. Yoksa o şefkate 
lây ık muhteremler ve sükûnete ve istirahat-i kalbiyeye çok muhtaç o endi şe-
li babalar ve analar, öyle bir vâveylâ-y ı ruhî ve bir da ğdağa-y ı kalbî hissede-
ceklerdi ki; bu dünya, onlara zulmetli bir zindan ve hayat dahi kasavetli bir azap olurdu.
Üçüncü Delil : İnsanlar ın hayat- ı içtimaiyesinin en kuvvetli medar ı olan 
gençler, delikanl ılar, şiddet-i galeyanda olan hissiyatlar ını ve ifratkâr bulunan 
nefis ve hevâlar ını tecavüzattan ve zulümlerden ve tahribattan durduran ve 
hayat- ı içtimaiyenin hüsn-ü cereyan ını temin eden, yaln ız cehennem fikridir. 
Yoksa cehennem endi şesi olmazsa, “el-Hükmü li’l-gâlib”1 kaidesiyle o sarho ş 
delikanl ılar, hevesâtlar ı peşinde bîçâre zay ıflara, âcizlere, dünyay ı cehenne-
me çevireceklerdi.. ve yüksek insaniyeti, gayet süflî bir hayvaniyete döndü-receklerdi.
Dördüncü Delil : Nev-i be şerin hayat- ı dünyeviyesinde en cemiyetli mer-
kez ve en esasl ı zemberek ve dünyevî saadet için bir cennet, bir melce, bir ta-
hassüngâh ise aile hayat ıdır. Ve herkesin hânesi, küçük bir dünyas ıdır. Ve o 
hâne ve aile hayat ının hayat ı ve saadeti ise; samimî ve ciddî ve vefadârâne 
hürmet ve hakikî ve şefkatli ve fedakârâne merhamet ile olabilir. Ve bu haki-
kî hürmet ve samimî merhamet ise ebedî bir arkada şlık ve dâimî bir refâkat 
ve sermedî bir beraberlik ve hadsiz bir zamanda ve hudutsuz bir hayatta bir-biriyle pederâne, ferzendâne, karde şâne, arkada şâne münasebetlerin bulun-
mak fikriyle ve akîdesiyle olabilir.
Meselâ der: “Bu haremim; ebedî bir âlemde, ebedî bir hayatta, dâimî bir 
refika-y ı hayat ımd ır.
2 Şimdilik ihtiyar ve çirkin olmu ş ise de zarar ı yok. Çünkü 
ebedî bir güzelli ği var, gelecek. Ve böyle dâimî arkada şlığın hat ırı için her bir 
fedakârl ığı ve merhameti yapar ım.” diyerek o ihtiyâre kar ısına, güzel bir huri 
gibi muhabbetle, şefkatle, merhametle mukabele edebilir. Yoksa k ısac ık bir-i-
ki saat sûrî bir refâkatten sonra ebedî bir firak ve mufârakate u ğrayan arka-
daşlık; elbette gayet sûrî ve muvakkat ve esass ız, hayvan gibi bir rikkat-i cin-
siye manas ında ve bir mecazî merhamet ve sun’î bir hürmet verebilir ve hay-
vanâtta oldu ğu gibi; ba şka menfaatler vesâir galip hisler, o hürmet ve merha-
meti mağlup edip o dünya cennetini, cehenneme çevirir.
İşte iman- ı haşrînin yüzer neticesinden birisi, hayat- ı içtimaiye-i insani-
yeye taalluk eder. Ve bu tek neticenin de yüzer cihetinden ve faydalar ından 
mezkûr dört delile sâirleri k ıyas edilse anla şılır ki; hakikat-i ha şriyenin tahak-
kuku ve vukuu, insaniyetin ulvî hakikati ve küllî hâceti derecesinde ka-t’îdir.
 Belki insan ın midesindeki ihtiyac ın vücudu, taamlar ın vücuduna de-
lâlet ve şehâdetinden daha zâhirdir ve daha ziyade tahakkukunu bildirir. Ve 
1 “Hüküm, ço ğunluğa göre verilir.” (es-Serahsî, el-Mebsût  5/140; el-Cessâs, Ahkâmü’l-Kur’ân  5/208; 
el-Kâsânî, Bedâiu’s-sanâi’  1/303).
2 Dünyada evli olan kimselerin, bu beraberliklerini cennette de devam ettireceklerine dâir bkz.: Buhârî, 
fezâilü ashâb  30; Tirmizî, menâk ıb 62; Ma’mer İbni Râşid, el-Câmi’  11/302.DOKUZUNCU ŞUÂ / MUKADD İME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------    171
eğer bu hakikat-i ha şriyenin neticeleri insaniyetten ç ıksa; o çok ehemmiyetli 
ve yüksek ve hayattar olan insaniyet mahiyeti, murdar ve mikrop yuvas ı bir 
lâşe hükmüne sukut edece ğini isbat eder. Be şerin idare ve ahlâk ve içtimai-
yat ı ile çok alâkadar olan içtimaiyyûn ve siyasiyyûn ve ahlâkiyyûnun kulakla-
rı çınlas ın! Gelsinler, bu bo şluğu ne ile doldurabilirler ve bu derin yaralar ı ne 
ile tedavi edebilirler?..
İkinci Nokta
Hakikat-i ha şriyenin hadsiz burhanlar ından sâir erkân- ı imaniyeden ge-
len şehâdetlerin hülâsas ından ç ıkan bir burhan ı, gayet muhtasar bir surette 
beyan eder, şöyle ki:
Hazreti Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın risaletine delâlet eden bütün 
mucizeleri ve bütün delâil-i nübüvveti ve hakkaniyetinin bütün burhanlar ı, 
birden  hakikat-i ha şriyenin tahakkukuna şehâdet ederek isbat ederler. Çünkü 
bu zât ın bütün hayat ında bütün dâvâlar ı, vahdâniyetten sonra ha şirde temer-
küz ediyor.
Hem umum peygamberleri tasdik eden ve ettiren bütün mucizeleri ve 
hüccetleri, ayn ı hakikate şehâdet eder.
Hem 1۪įِĥُøُóِÖوَ kelimesinden gelen şehâdeti bedâhet derecesine ç ıkaran 
2۪įِ×ُÝوَכُ şehâdeti de ayn ı hakikate şehâdet eder, şöyle ki:
Başta Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın hakkaniyetini isbat eden bütün mu-
cizeleri, hüccetleri ve hakikatleri, birden  hakikat-i ha şriyenin tahakkukuna 
ve vukuuna şehâdet edip isbat ederler. Çünkü Kur’ân’ ın hemen üçten birisi 
haşirdir ve ekser k ısa sûrelerinin ba şlar ında gayet kuvvetli âyât- ı haşriyedir. 
Sarîhen ve i şareten binler âyât ıyla ayn ı hakikati haber verir, isbat eder, gös-
terir. Meselâ:
4ٌħĻِčَĐ ْءٌĹَü ِÙَĐَّאùĤا َÙَĤَõْĤزَ إِنَّ ْۚħَّכُÖرَ اĳُĝَّÜا َّאسُĭĤا َאıُّĺأَ אƯĺ ، 3ِّرَتْĳכُ ُ÷ْĩَّýĤا إِذَا
1 Allah’ ın peygamberlerine (iman ederim).
2 Allah’ ın kitaplar ına (iman ederim).
3 “Güneş dürülüp ışığı söndüğü zaman.” (Tekvir sûresi, 81/1)
4 “Ey İnsanlar! Rabbinize kar şı gelmekten sak ının. Gerçekten k ıyâmet saatinin depremi müthi ş bir olay-
dır.” (Hac sûresi, 22/1 )z
z
z172  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
3ْÛَّĝَýْĬا אءُƯĩَّùĤا إِذَا ، 2َتْóَĉَęْĬا אءُƯĩَّùĤا إِذَا ، 1َאıَĤَاõْĤزِ َْرْضُŶا ِÛَĤِõْĤزُ إِذَا
5ِÙَĻِüَאĕْĤا ُßĺِïَè כَĻٰÜأَ ْģَİ ، 4نَĳُĤאءَƯùَÝَĺ َّħَĐ
gibi, otuz-k ırk sûrelerin ba şlar ında bütün kat’iyetle hakikat-i ha şriyeyi kâina-
tın en ehemmiyetli ve vâcib bir hakikati oldu ğunu göstermekle beraber, sâir 
âyetlerinde dahi o hakikatin çe şit çeşit delillerini beyan edip ikna eder.
Acaba  birtek âyetin birtek i şareti, gözümüz önünde ulûm-u İslâmiye’de 
müteaddit ilmî ve kevnî hakikatleri meyve veren bir kitab ın binler böyle şe-
hâdetleri ve dâvâlar ı ile güneş gibi zuhur eden iman- ı haşrî, hakikatsiz olmas ı 
güneşin inkâr ı belki kâinat ın ademi gibi hiçbir cihet-i imkân ı var m ı? Ve yüz 
derece muhâl ve bât ıl olmaz m ı?..
Acaba  bir sultan ın birtek işareti yalan olmamak için bazen bir ordu hare-
ket edip çarp ıştığı hâlde, o pek ciddî ve izzetli sultan ın binler sözleri ve vaad-
leri ve tehditlerini yalan ç ıkarmak hiçbir cihette kabil midir? Ve hakikatsiz ol-
mak mümkün müdür?..
Acaba  on üç as ırda fâs ılas ız olarak hadsiz ruhlara, ak ıllara, kalblere, ne-
fislere hak ve hakikat dairesinde hükmeden, terbiye eden, idare eden bu mâ-nevî Sultan- ı Zîşan’ ın birtek i şareti böyle bir hakikati isbat etmeye kâfi iken, 
binler tasrihat ile bu hakikat-i ha şriyeyi gösterip isbat ettikten sonra, o hakika-
ti tan ımayan bir echel ahmak için cehennem azab ı lâz ım gelmez mi? Ve ayn- ı 
adalet olmaz m ı?..
Hem birer zamana ve birer devre hükmeden bütün semâvî suhuflar ve 
mukaddes kitaplar dahi, bütün istikbale ve umum zamanlara hükümran olan Kur’ân’ ın tafsilatla, izahatla, tekrar ile beyan ve isbat etti ği hakikat-i ha şriyeyi, 
asırlar ına ve zamanlar ına göre o hakikati kat’î kabul ile beraber, tafsilats ız ve 
perdeli ve muhtasar bir surette beyan, fakat kuvvetli bir tarzda iddia ve isbat-lar ı, Kur’ân’ ın dâvâs ını binler imza ile tasdik ederler.
1 “Yer o müthi ş depremiyle sars ıldığı zaman...” (Zilzâl sûresi, 99/1 )
2 “Gök yar ıldığı zaman.” ( İnfitâr sûresi, 82/1)
3 “Gök yar ıldığı zaman...” ( İnşikak sûresi, 84/1 )
4 “Onlar birbirine neyi sorup duruyorlar?” (Nebe sûresi, 78/1 )
5 “Ğâşiyenin (deh şeti her taraf ı saracak olan o felâketin) mâhiyeti hakk ında elbet sen de bilgi sahibi 
oldun.” ( Ğâşiye sûresi, 88/ 1)zDOKUZUNCU ŞUÂ / MUKADD İME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------    173
Bu bahsin münasebetiyle Risale-i Münâcât’ ın âhirinde 1ِóِìْٰźا ْمِĳَĻْĤِאÖ َאنُĩĺِْŸاَ 
rüknüne sâir rükünlerin hususan “rusül” ve “kütüb”ün şehâdeti, münâcât su-
retinde zikredilen pek kuvvetli ve hülâsal ı ve bütün evhamlar ı izale eden bir 
hüccet-i ha şriye aynen buraya giriyor. Şöyle ki, Münâcât’ta demi ş:
Ey Rabb-i Rahîm’im!
Resûl-i Ekrem’inin tâlimiyle ve Kur’ân- ı Hakîm’in dersiyle anlad ım 
ki: Başta Kur’ân ve Resûl-i Ekrem’in olarak bütün mukaddes kitaplar ve 
peygamberler, bu dünyada ve her tarafta numûneleri görülen celâlli ve cemâlli isimlerinin tecellileri daha parlak bir surette ebedü’l-âbâdda de-vam edece ğine.. ve bu fâni âlemde rahîmâne cilveleri, numûneleri mü şâ-
hede edilen ihsânât ının daha şâşaal ı bir tarzda dâr- ı saadette istimrar ına 
ve bekâs ına.. ve bu k ısa hayat- ı dünyeviyede onlar ı zevk ile gören ve mu-
habbet ile refâkat eden mü ştâklar ın, ebedde dahi refâkatlerine ve bera-
ber bulunmalar ına icmâ ve ittifak ile şehâdet ve delâlet ve i şaret ederler.
Hem yüzer mucizât- ı bâhirelerine ve âyât- ı kât ıalar ına istinaden, ba ş-
ta Resûl-i Ekrem ve Kur’ân- ı Hakîm’in olarak bütün nuranî ruhlar ın sa-
hipleri olan peygamberler ve bütün münevver kalblerin kutublar ı olan 
veliler ve bütün keskin ve nurlu ak ıllar ın mâdenleri olan s ıddîkînler, bü-
tün suhuf-u semâviyede ve kütüb-ü mukaddesede senin çok tekrar ile et-tiğin binler vaadlerine ve tehditlerine istinaden, hem senin kudret ve rah-
met ve inâyet ve hikmet ve celâl ve cemâl gibi âhireti iktiza eden kudsî s ı-
fatlar ına ve şe’nlerine.. ve senin izzet-i celâline ve saltanat- ı rubûbiyetine 
itimaden, hem âhiretin izlerini ve tere şşuhât ını bildiren hadsiz ke şfiyatla-
rına ve mü şâhedelerine ve ilmelyakîn ve aynelyakîn derecesinde bulunan 
itikatlar ına ve imanlar ı
na binâen saadet-i ebediyeyi insanlara müjdeliyor-
lar. Ehl-i dalâlet için cehennem ve ehl-i hidayet için cennet bulundu ğunu 
haber verip ilân ediyorlar, kuvvetli iman edip şehâdet ediyorlar.
Ey Kadîr-i Hakîm! Ey Rahmân- ı Rahîm! Ey Sad ıku’l-va’di’l-Kerîm! 
Ey izzet ve azamet ve celâl sahibi Kahhâr- ı Zülcelâl!
Bu kadar sad ık dostlar ını ve bu kadar vaadlerini ve bu kadar s ıfât ve 
şuûnât ını yalanc ı çıkarmak, tekzip etmek.. ve saltanat- ı rubûbiyetinin ka-
t’î mukteziyât ını tekzip edip yapmamak.. ve senin sevdi ğin ve onlar da-
hi seni tasdik ve itaat etmekle kendilerini sana sevdiren hadsiz makbul 
1 Âhiret gününe imân.174  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ibad ının âhirete bakan hadsiz dualar ını ve dâvâlar ını reddetmek, dinle-
memek.. ve küfür ve isyan ile ve seni vaadinde tekzip etmekle, senin aza-met-i kibriyâna dokunan ve izzet-i celâline dokunduran ve ulûhiyetinin haysiyetine ili şen ve şefkat-i rubûbiyetini müteessir eden ehl-i dalâleti ve 
ehl-i küfrü ha şrin inkâr ında, onlar ı tasdik etmekten yüz binler derece 
mukaddessin ve hadsiz derece münezzeh ve âlîsin. Böyle nihâyetsiz bir zulümden ve nihâyetsiz bir çirkinlikten, senin o nihâyetsiz adaletini ve 
nihâyetsiz cemâlini ve hadsiz rahmetini, hadsiz derece takdis ediyoruz. Ve bütün kuvvetimizle iman ederiz ki
: O yüz binler sad ık elçilerin ve o had-
siz doğru dellâl- ı saltanat ın olan enbiyâ, asfiya, evliyalar ın; hakkalyakîn,
aynelyakîn, ilmelyakîn suretinde senin uhrevî rahmet hazinelerine, âlem-i bekâdaki ihsânât ının definelerine ve dâr- ı saadette tamam ıyla zu-
hur eden güzel isimlerinin harika güzel cilvelerine şehâdetleri hak ve ha-
kikattir.. ve i şaretleri do ğru ve mutâb ıktır.. ve beşaretleri sâd ık ve vâkidir. 
Ve onlar bütün hakikatlerin mercii ve güne şi ve hâmisi olan “Hak” ismi-
nin en büyük bir şuâ ı, bu hakikat-i ekber-i ha şriye oldu ğunu iman ederek 
senin emrin ile senin ibad ına hak dairesinde ders veriyorlar ve ayn- ı ha-
kikat olarak tâlim ediyorlar.
Yâ Rab!  Bunlar ın ders ve tâlimlerinin hakk ı ve hürmeti için, bize ve 
Risale-i Nur talebelerine iman- ı ekmel ve hüsn-ü hâtime ver ve bizleri on-
lar ın şefaatlerine mazhar eyle, âmîn...
...........
Hem nas ıl ki Kur’ân’ ın belki bütün semâvî kitaplar ın hakkaniyetini is-
bat eden umum deliller ve hüccetler ve Habibullah’ ın belki bütün enbiyâ-
nın nübüvvetlerini isbat eden umum mucizeler ve burhanlar, –dolay ısıyla– 
en büyük müddeâlar ı olan âhiretin tahakkukuna delâlet ederler. Aynen öyle 
de Vâcibü’l-vücûd’un vücuduna ve vahdetine şehâdet eden ekser deliller ve 
hüccetler, –dolay ısıyla– rubûbiyetin ve ulûhiyetin en büyük medar ı ve mazha-
rı olan dâr- ı saadetin ve âlem-i bekân ın vücuduna, aç ılmas ına şehâdet eder-
ler. Çünkü gelecek makamatta beyan ve isbat edilece ği gibi Zât- ı Vâcibü’l-vü-
cûd’un hem mevcudiyeti, hem umum s ıfatlar ı, hem ekser isimleri, hem rubû-
biyet, ulûhiyet, rahmet, inâyet, hikmet, adalet gibi vas ıflar ı, şe’nleri lüzum de-
recesinde âhireti iktiza ve vücûb derecesinde bâki bir âlemi istilzam ve zaruret derecesinde mükâfat ve mücâzât için ha şri ve neşri isterler.
Evet, madem  ezelî ve ebedî bir Allah var. Elbette saltanat- ı ulûhiyetinin 
sermedî bir medar ı olan âhiret vard ır. Ve madem bu kâinatta ve zîhayatta gayet z
zDOKUZUNCU ŞUÂ / MUKADD İME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------    175
haşmetli ve hikmetli ve şefkatli bir rubûbiyet-i mutlaka var ve görünüyor. Elbette 
o rubûbiyetin ha şmetini sukuttan ve hikmetini abesiyetten ve şefkatini gadirden 
kurtaran, ebedî bir dâr- ı saadet bulunacak ve girilecek.
Hem madem  göz ile görünen bu hadsiz in’amlar, ihsanlar, lütuflar, kerem-
ler, inâyetler, rahmetler; perde-i gayb arkas ında bir Zât- ı Rahmân- ı Rahîm’in 
bulunduğunu sönmemi ş ak ıllara, ölmemi ş kalblere gösterir. Elbette in’am ı 
istihzadan ve ihsan ı aldatmaktan ve inâyeti adâvetten ve rahmeti azaptan
ve lütuf ve keremi ihânetten halâs eden ve ihsan ı ihsan eden ve nimeti nimet 
eden, bir âlem-i bâkîde bir hayat- ı bâkiye var ve olacakt ır.
Hem madem  bahar fasl ında zeminin dar sayfas ında hatas ız yüz bin ki-
tab ı birbiri içinde yazan bir kalem-i kudret gözümüz önünde yorulmadan i ş-
liyor. Ve o kalem sahibi yüz bin defa ahd ve vaadetmi ş ki: “Bu dar yerde ve 
kar ışık ve birbiri içinde yaz ılan bahar kitab ından daha kolay olarak geni ş bir 
yerde güzel ve lâyemût bir kitab ı yazacağım ve size okutturaca ğım” diye, bü-
tün fermanlarda o kitaptan bahsediyor. Elbette ve her hâlde o kitab ın asl ı ya-
zılm ış ve haşir ve neşir ile hâşiyeleri de yaz ılacak ve umumun defter-i âmâlle-
ri onda kaydedilecek.
Hem madem  bu arz, kesret-i mahlûkat cihetiyle ve mütemâdiyen de-
ğişen yüz binler çe şit çeşit envâ- ı zevilhayat ve zevilervah ın meskeni, men-
şei, fabrikas ı, meşheri, mah şeri olmas ı haysiyetiyle bu kâinat ın kalbi, merke-
zi, hülâsas ı, neticesi, sebeb-i hilkati olarak gayet büyük öyle bir ehemmiyeti 
var ki küçüklü ğüyle beraber koca semâvâta kar şı denk tutulmu ş. Semâvî fer-
manlarda daima 1َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا رَبُّ deniliyor. Ve madem bu mahiyetteki 
arz ın her taraf ına hükmeden.. ve ekser mahlûkat ına tasarruf eden.. ve ekser 
zîhayat mevcudât ını teshir edip kendi etraf ına toplatt ıran.. ve ekser masnûâ-
tını kendi hevesât ının hendesesiyle ve ihtiyacat ının düsturlar ıyla öyle güzelce 
tanzim ve te şhir ve tezyin ve çok antika nevilerini liste gibi birer yerlerde öyle 
toplay ıp süslettirir ki; de ğil yaln ız ins ve cin nazarlar ını, belki semâvât ehlinin 
ve kâinat ın nazar- ı dikkatlerini ve takdirlerini ve kâinat ın sahibinin nazar- ı is-
tihsan ını celbetmekle gayet büyük bir ehemmiyet ve k ıymet alan ve bu hay-
siyetle bu kâinat ın hikmet-i hilkati ve büyük neticesi ve k ıymetli meyvesi ve 
arz ın halifesi2 olduğunu fenleriyle, sanatlar ıyla gösteren.. ve dünya cihetinde 
1 “Göklerin ve yerin Rabbi” (Ra’d sûresi, 13/16 ; İsrâ sûresi, 17/102 ; Kehf sûresi, 18/14 ; Meryem sûresi, 
19/65 ; … )
2 Bkz.: Bakara sûresi, 2/30.z
z
z176  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sani-i âlem’in mucizeli sanatlar ını gayet güzelce te şhir ve tanzim etti ği için, is-
yan ve küfrüyle beraber dünyada b ırak ılan ve azab ı tehir edilen ve bu hizmeti 
için imhal edilip muvaffakiyet gören nev-i benîâdem var.
•Ve madem  bu mahiyetteki nev-i benîâdem, mîzaç ve hilkat itibar ıyla 
gayet zay ıf ve âciz ve gayet acz ve fakr ıyla beraber hadsiz ihtiyacat ı ve teellü-
mât ı olduğu hâlde, bütün bütün kuvvetinin ve ihtiyâr ının fevkinde olarak ko-
ca küre-i arz ı, o nev-i insana lüzumu bulunan her nevi madenlere mahzen ve 
her nevi taamlara ambar ve nev-i insan ın hoşuna gidecek her çe şit mallara 
bir dükkân suretine getiren, gayet kuvvetli ve hikmetli ve şefkatli bir mutasar-
rıf var ki böyle nev-i insana bak ıyor, besliyor, istedi ğini veriyor.
Ve madem  bu hakikatteki bir Rab; hem insan ı sever, hem kendini insa-
na sevdirir.. hem bâkîdir, hem bâki âlemleri var.. hem adaletle her i şi görür 
ve hikmetle her şeyi yap ıyor. Hem bu k ısa hayat- ı dünyeviyede ve bu k ısa-
cık ömr-ü be şerde ve bu muvakkat ve fâni zeminde o Hâkim-i Ezelî’nin ha ş-
met-i saltanat ı ve sermediyet-i hâkimiyeti yerle şemiyor. Ve nev-i insanda vu-
ku bulan ve kâinat ın intizam ına ve adalet ve muvâzenelerine ve hüsn-ü ce-
mâline münâfi ve muhalif çok büyük zulümleri ve isyanlar ı ve velinimetine ve 
onu şefkatle besleyene kar şı ihânetleri, inkârlar ı, küfürleri bu dünyada ceza-
sız kal ıp, gaddar zalim, rahat ile hayat ını ve bîçâre mazlum me şakkatler için-
de ömürlerini geçirirler. Ve umum kâinatta eserleri görünen şu adalet-i mut-
lakan ın mahiyeti ise, dirilmemek suretiyle o gaddar zalimlerin ve me’yus maz-
lumlar ın vefat içindeki müsâvâtlar ına bütün bütün z ıttır, kald ırmaz, müsaade 
etmez!
Ve madem  nas ıl ki kâinat ın sahibi, kâinattan zemini ve zeminden nev-i 
insan ı intihap edip gayet büyük bir makam, bir ehemmiyet vermi ş. Öyle de 
nev-i insandan dahi makâs ıd-ı rubûbiyetine tevâfuk eden ve kendilerini iman 
ve teslim ile ona sevdiren hakikî insanlar olan enbiyâ ve evliya ve asfiyay ı in-
tihap edip kendine dost ve muhatap ederek, onlar ı mucizeler ve tevfikler ile 
ikram.. ve dü şmanlar ını semâvî tokatlar ile tâzib ediyor. Ve bu k ıymetli ve se-
vimli dostlar ından dahi, onlar ın imam ı ve mefhari olan Muhammed (aleyhis-
salâtü vesselâm) ’ı intihap ederek, ehemmiyetli küre-i arz ın yar ısını ve ehemmi-
yetli nev-i insan ın beşten birisini uzun as ırlarda O’nun nuruyla tenvir ediyor. 
Âdeta bu kâinat O’nun için yarat ılm ış gibi; bütün gayeleri O’nun ile ve O’nun 
dini ile ve Kur’ân’ ı ile tezahür ediyor. Ve o pek çok k ıymettar ve milyonlar se-
ne yaşayacak kadar hadsiz hizmetlerinin ücretlerini hadsiz bir zamanda alma-
ya müstehak ve lây ık iken, gayet me şakkatler ve mücâhedeler içinde altm ışz
zDOKUZUNCU ŞUÂ / MUKADD İME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------    177
üç sene gibi k ısac ık bir ömür verilmi ş. Acaba hiçbir cihetle hiçbir imkân ı, hiç-
bir ihtimali, hiçbir kabiliyeti var m ı ki; o Zât, bütün emsâli ve dostlar ıyla be-
raber dirilmesin.. ve şimdi de ruhen diri ve hayy olmas ın.. idam- ı ebedî ile 
mahvolsunlar? Hâ şâ, yüz bin defa hâ şâ ve kellâ!.. Evet, bütün kâinat ve ha-
kikat-i âlem, O’nun dirilmesini dâvâ eder ve hayat ını Sahib-i kâinat’tan 
talep ediyor…
Ve madem  Yedinci Şuâ olan Âyetü’l-Kübrâ’da her biri bir da ğ kuvve-
tinde otuz üç adet icmâ-y ı azîm isbat etmi şler ki: Bu kâinat bir elden ç ıkm ış 
ve birtek zât ın mülküdür.. ve kemâlât- ı ilâhiyenin medar ı olan vahdetini ve 
ehadiyetini bedâhetle göstermi şler.. ve vahdet ve ehadiyet ile bütün kâinat, 
o Zât- ı Vâhid’in emirber neferleri ve musahhar memurlar ı hükmüne geçiyor.. 
ve âhiretin gelmesiyle kemâlât ı, sukuttan ve adalet-i mutlakas ı, müstehziyâne 
gadr- ı mutlaktan ve hikmet-i âmmesi, sefâhetkârâne abesiyetten ve rahmet-i 
vâsias ı lâhiyâne tâzipten ve izzet-i kudreti zelilane aczden kurtulurlar, takad-
düs ederler.
Elbette ve elbette ve her hâlde iman- ı billâh ın yüzer nüktesinden bu se-
kiz madem lerdeki hakikatlerin muktezas ıyla k ıyâmet kopacak.. ha şir ve neşir 
olacak.. dâr- ı mücâzât ve mükâfat aç ılacak… Tâ ki arz ın mezkûr ehemmiyeti 
ve merkeziyeti ve insan ın ehemmiyeti ve k ıymeti tahakkuk edebilsin.. ve arz 
ve insan ın Hâl ık’ı ve Rabb’i olan Mutasarr ıf-ı Hakîm’in mezkûr adaleti, hik-
meti, rahmeti, saltanat ı takarrur edebilsin.. ve o Bâki Rabb’in mezkûr hakikî 
dostlar ı ve müştâklar ı idam- ı ebedîden kurtulsun.. ve o dostlar ın en büyü ğü 
ve en k ıymettar ı, bütün kâinat ı memnun ve minnettar eden kudsî hizmetleri-
nin mükâfat ını görsün.. ve Sultan- ı Sermedî’nin kemâlât ı, naks ve kusurdan 
ve kudreti, aczden ve hikmeti, sefâhetten ve adaleti, zulümden tenezzüh ve takaddüs ve teberrî etsin.
Elhâs ıl, madem Allah var, elbette âhiret vard ır…
Hem nas ıl ki mezkûr üç erkân- ı imaniye onlar ı isbat eden bütün delilleriy-
le haşre şehâdet ve delâlet ederler. Öyle de ِّٰųا َīِĨ ِّه۪óَüوَ ِه۪óْĻَì َرِïَĝْĤِאÖوَ ۪įِÝَئِכَŻَĩِÖوَ 
1ĵٰĤَאđَÜ olan iki rükn-ü imanî dahi, ha şri istilzam edip kuvvetli bir surette âlem-i 
bekâya şehâdet ve delâlet ederler, şöyle ki:
1 Melâikeye, kadere, hay ır ve şerrin Allah Tealâ’dan geldi ğine imân ederim. (Ebû Hanîfe, el-F ıkhu’l-
ekber  s.27-29. Bunlar ı îmân esaslar ından sayan hadisler için bkz.: Buhârî, îmân  50; tefsîr (31)  2; 
Müslim, îmân  1, 8, 9)z178  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Melâikenin vücudunu ve vazife-i ubûdiyetlerini isbat eden bütün deliller 
ve hadsiz mü şâhedeler, mükâlemeler1, –dolay ısıyla– âlem-i ervah ın ve âlem-i 
gayb ın ve âlem-i bekân ın ve âlem-i âhiretin ve ileride cin ve ins ile şenlendiri-
lecek olan dâr- ı saadetin ve cennet ve cehennemin vücudlar ına delâlet eder-
ler. Çünkü melekler bu âlemleri izn-i ilâhî ile görebilirler ve girerler. Ve Hazreti Cebrail gibi, insanlar ile görü şen
2 umum melâike-i mukarrebîn, mezkûr âlem-
lerin vücudlar ını ve onlar, onlarda gezdiklerini müttefikan haber veriyorlar.3 
Görmedi ğimiz Amerika k ıtas ının vücudunu, ondan gelenlerin ihbar ıyla bedi-
hî bildiğimiz gibi yüz tevâtür kuvvetinde bulunan melâike ihbarat ıyla âlem-i 
bekân ın ve dâr- ı âhiretin ve cennet ve cehennemin vücudlar ına o kat’iyette 
iman etmek gerektir. Ve öyle de iman ederiz.
Hem Yirmi Alt ınc ı Söz olan Risale-i Kader’de “iman- ı bilkader” rüknü-
nü isbat eden bütün deliller, –dolay ısıyla– haşre ve neşr-i suhufa ve mizan- ı 
ekberdeki muvâzene-i âmâle delâlet ederler. Çünkü her şeyin mukadderât ı-
nı gözümüz önünde nizam ve mizan levhalar ında kaydetmek.. ve her zîhaya-
tın sergüze şte-i hayatiyelerini kuvve-i hâf ızalar ında ve çekirdeklerinde vesâir 
elvâh- ı misâliyede yazmak.. ve her zîruhun hususan insanlar ın defter-i âmâl-
lerini elvâh- ı mahfûzada tesbit etmek ve geçirmek, elbette öyle muhit bir ka-
der ve hakîmâne bir takdir ve müdakkikâne bir kay ıt ve hafîzâne bir kitabet, 
ancak mahkeme-i kübrâda umumî bir muhakeme neticesinde dâimî bir mü-kâfat ve mücâzât için olabilir. Yoksa o ihatal ı ve inceden ince olan kay ıt ve 
muhafaza; bütün bütün manas ız, faydas ız kal ır. Hikmete ve hakikate münâ-
fi olur. Hem ha şir gelmezse kader kalemiyle yaz ılan bu kitab- ı kâinat ın bütün 
muhakkak manalar ı bozulur ki, hiçbir cihet-i imkân ı olamaz. Ve o ihtimal, bu 
kâinat ı
n vücudunu inkâr gibi bir muhâl, belki bir hezeyan olur.
1 Hz. İbrahim (aleyhisselâm)*1, Hz. Lût (aleyhisselâm)*2, sahabeden Irbâd İbni Sâriye*3, İmrân İbni Husayn*4 
ve Hz. Selman*5 melek görenler aras ındad ır, ayr ıca Cenâb- ı Hak (celle celâlüh) , Benî İsrâil’den 3 ki şiye, 
onlar ı imtihan etmek üzere bir melek göndermi ştir: Buhârî, enbiyâ 51; Müslim, zühd 10.
 *1 Bkz.: Hûd sûresi, 11/70; Ankebût sûresi, 29/31; Zâriyât sûresi, 51/28.
 *2 Bkz.: Hûd sûresi, 11/77; Ankebût sûresi, 29/33.
 *3 Bkz.: et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  18/245.
 *4 Bkz.: el-Hâkim, el-Müstedrek  3/536; el-Bezzâr, el-Müsned  9/19; et-Tahâvî, Şerhu meâni-
’l-âsâr 4/324.
 *5 Bkz.: Ebû Nuaym, Hilyetü’l-evliyâ  1/204; İbnü’l-Cevzî, Sıfatü’s-safve  1/551.
2 Bkz.: Buhârî, îmân  37, menâk ıb 25; Müslim, îmân  1, 10, fezâilü’s-sahâbe  100.
3 Meselâ Hz. Cebrâil’in (aleyhisselâm) , cennet ve cehennemin yarat ılışından sonra onlar ı görmek üzere 
gönderildi ğine dair bkz.: Tirmizî, cennet  21; Ebû Dâvûd, sünnet  22; Nesâî, eymân  3; Ahmed İbni 
Hanbel, el-Müsned  2/332, 354, 373.DOKUZUNCU ŞUÂ / MUKADD İME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---------------------------------------------------------------------------------------------    179
180  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Elhâs ıl: İman ın beş rüknü, bütün delilleriyle ha şir ve neşrin vukuuna 
ve vücuduna ve dâr- ı âhiretin vücuduna ve aç ılmas ına delâlet edip ister-
ler ve şehâdet edip talep ederler.
İşte hakikat-i ha şriyenin azametine tam muvâf ık böyle azametli ve sars ıl-
maz direkleri ve burhanlar ı bulundu ğu içindir ki; Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın 
hemen hemen üçten birisi ha şir ve âhireti te şkil ediyor.. ve onu bütün hakâi-
kine temel ta şı ve üssü’l-esas yap ıyor.. ve her şeyi onun üstüne bina ediyor.
(Mukaddime nihâyet buldu.)
On Birinci Şuâ
Denizli Hapsi’nin Bir Meyvesi
Zınd ıka ve küfr-ü mutlaka kar şı Risale-i Nur’un bir mü-
dâfaanâmesidir. Ve bu hapsimizde hakikî müdâfaanâme-miz dahi budur. Çünkü yaln ız buna çal ışıyoruz.
Bu risale, Denizli Hapishânesi’nin bir meyvesi ve bir 
hât ıras ı ve iki cuma gününün mahsulüdür.
Said Nursî
Meyve Risalesi
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1َīĻِĭِø َďْąِÖ ِīْåِّùĤا ĹِĘ َßِ×َĥَĘ
âyetinin ihbar ı ve s ırrıyla Yusuf (aleyhisselâm)  mahpuslar ın pîridir ve hapishâne 
bir nevi Medrese-i Yusufiye olur. Madem Risale-i Nur şâkirtleri, iki defad ır, 
çoklukla bu medreseye giriyorlar; elbette Risale-i Nur’un hapse temas ve isbat ettiği bir k ısım meselelerinin k ısac ık hülâsalar ını, bu terbiye için aç ılan dershâ-
nede okumak ve okutmakla tam terbiye almak lâz ım geliyor. İşte o hülâsalar-
dan beş-alt ı tanesini beyan ediyoruz.
Birincisi
Dördüncü Söz’de izah ı bulunan, her gün yirmi dört saat sermaye-i haya-
tı Hâl ık’ımız bize ihsan ediyor. Ta ki, iki hayat ımıza lâz ım şeyler o sermaye ile 
alıns ın. Biz k ısac ık hayat- ı dünyeviyeye yirmi üç saati sarf edip, be ş farz na-
maza kâfi gelen bir saati, pek çok uzun olan hayat- ı uhreviyemize sarf etmez-
sek; ne kadar hilâf- ı ak ıl bir hata ve o hatan ın cezas ı olarak hem kalbî, hem 
ruhî s ıkıntılar ı çekmek ve o s ıkıntılar yüzünden ahlâk ını bozmak ve me’yusâ-
ne hayat ını geçirmek sebebiyle de ğil terbiye almak, belki terbiyenin aksine 
gitmekle ne derece hasâret ederiz, k ıyas edilsin.
Eğer, bir saati be ş farz namaza sarf etsek; o hâlde hapis ve musibet müd-
detinin her bir saati, bazen bir gün ibadet ve fânî bir saati bâkî saatler hükmü-ne geçebilmesi.. ve kalbî ve ruhî me’yusiyet ve s ıkıntılar ın k ısmen zeval bul-
mas ı.. ve hapse sebebiyet veren hatalara keffâreten affettirmesi.. ve hapsin 
hikmeti olan terbiyeyi almas ı ne derece kârl ı bir imtihan, bir ders ve musibet 
arkadaşlar
ıyla tesellidârâne bir ho ş sohbet oldu ğu düşünülsün.
Dördüncü Söz’de denildi ği gibi; bin lira ikramiye kazanc ı için, bin adam 
iştirak etmi ş bir piyango kumar ına yirmi dört liras ından beş-on liray ı veren 
1 “Böylece Yusuf bir kaç y ıl daha hapishanede kald ı.” (Yûsuf sûresi, 12/42)
ve yirmi dörtten birisini ebedî bir mücevherat hazinesinin biletine vermeyen 
–hâlbuki dünyevî piyangoda o bin liray ı kazanmak ihtimali binden birdir, 
çünkü bin hissedar daha var– ve uhrevî mukadderât- ı beşer piyangosunda, 
hüsn-ü hâtimeye mazhar ehl-i iman için kazanç ihtimali binden dokuz yüz doksan dokuz oldu ğuna –yüz yirmi dört bin enbiyân ın ona dair ihbar ını keşif 
ile tasdik eden evliyadan ve asfiyadan– hadd ü hesaba gelmez sâd ık muhbir-
ler haber verdikleri hâlde evvelki piyangoya ko şmak, ikincisinden kaçmak ne 
derece maslahata muhalif dü şer mukayese edilsin.
Bu meselede hapishâne müdürleri ve sergardiyanlar ı ve belki memle-
ketin idare müdebbirleri ve âsâyi ş muhaf ızlar ı Risale-i Nur’un bu dersinden 
memnun olmalar ı gerektir. Çünkü bin mütedeyyin ve cehennem hapsini her 
vakit tahattur eden adamlar ın idare ve inzibat ı, on namazs ız ve itikats ız, yaln ız 
dünyevî hapsi dü şünen ve haram-helâl bilmeyen ve k ısmen serserili ğe al ışan 
adamlardan daha kolay oldu ğu çok tecrübelerle görülmü ş.
İkinci Meselenin Hülâsas ı  
Risale-i Nur’dan Gençlik Rehberi’ nin güzelce izah etti ği gibi ölüm o ka-
dar kat’î ve zâhirdir ki bugünün gecesi ve bu güzün k ışı gelmesi gibi ölüm ba-
şımıza gelecek. Bu hapishâne, nas ıl ki mütemâdiyen ç ıkanlar ve girenler için 
muvakkat bir misafirhânedir; öyle de bu zemin yüzü dahi acele hareket eden kafilelerin yollar ında bir gecelik konmak ve göçmek için bir hand ır. Her bir 
şehri yüz defa mezaristana bo şaltan ölüm, elbette hayattan ziyade bir istedi ği 
var. İşte bu deh şetli hakikatin muammas ını Risale-i Nur hâll ve ke şfetmiş. Bir 
kısac ık hülâsas ı şudur:
Madem ölüm öldürülmüyor ve kabir kap ısı kapanm ıyor; elbette, bu 
ecel cellâd ının elinden ve kabir haps-i münferidinden kurtulmak çaresi 
varsa insan ın en büyük ve her şeyin fevkinde bir endi şesi, bir meselesidir.  
Evet, çaresi var ve Risale-i Nur, Kur’ân’ ın s ırrıyla o çareyi iki kere iki dört eder 
derecesinde kat’î isbat etmi ş. K ısac ık hülâsas ı şudur ki:
Ölüm ya idam- ı ebedîdir; hem o insan ı, hem bütün ahbab ını ve akâribi-
ni asacak bir dara ğac ıdır.. veyahut ba şka bir bâkî âleme gitmek ve iman ve-
sikas ıyla saadet saray ına girmek için bir terhis tezkeresidir. Ve kabir ise ya ka-
ranl ıklı bir haps-i münferit ve dipsiz bir kuyudur.. veyahut bu zindan- ı dünya-
dan bâkî ve nurânî bir ziyafetgâh ve ba ğistana aç ılan bir kap ıdır. Bu hakikati 
Gençlik Rehberi  bir temsil ile isbat etmi ş.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    183
Meselâ bu hapsin bahçesinde asmak için dara ğaçlar ı konulmu ş ve onla-
rın dayand ıklar ı duvar ın arkas ında gayet büyük ve umum dünya i ştirak et-
miş bir piyango dairesi kurulmu ş. Biz bu hapisteki be ş yüz kişi, her hâlde hiç 
müstesnas ı yok ve kurtulmak mümkün de ğil, bizi birer birer o meydana ça ğı-
racaklar: Ya “Gel idam ilân ını al, darağac ına ç ık!” veya “Daimî haps-i mün-
ferit pusulas ını tut, bu aç ık kap ıya gir!” veyahut “Sana müjde! Milyonlar alt ın 
bileti sana ç ıkm ış, gel al!” diye her tarafta ilânatlar yap ılıyor. Biz de gözümüz-
le görüyoruz ki birbiri arkas ında o dara ğaçlar ına ç ıkıyorlar. Bir k ısm ın as ıldık-
lar ını müşâhede ediyoruz. Bir k ısm ı da darağaçlar ını basamak yap ıp o duva-
rın arkas ındaki piyango dairesine girdiklerini, orada büyük ve ciddî memur-
lar ın kat’î haberleri ile görür gibi bildi ğimiz bir s ırada, bu hapishânemize iki 
heyet girdi.
Bir kafile ellerinde çalg ılar, şaraplar, zâhirde gayet tatl ı helvalar, baklava-
lar var. Bizlere yedirmeye çal ıştılar. Fakat o tatl ılar zehirlidir, insî şeytanlar içi-
ne zehir atm ışlar.
İkinci cemaat ve heyet, ellerinde terbiyenâmeler ve helâl yemekler ve 
mübarek şerbetler var. Bize hediye veriyorlar ve bilittifak beraber, pek ciddî 
ve kat’î diyorlar ki:
“Eğer o evvelki heyetin sizi tecrübe için verilen hediyelerini alsan ız, 
yeseniz; bu gözümüz önündeki şu darağaçlarda ba şka gördükleriniz gi-
bi as ılacaks ınız. Eğer bizim bu memleket hâkiminin ferman ıyla getirdi-
ğimiz hediyeleri evvelkinin yerine kabul edip ve terbiyenâmelerdeki du-
alar ı ve evrâdlar ı okusan ız, o as ılmaktan kurtulacaks ınız. O piyango da-
iresinde ihsan- ı şahane olarak her biriniz milyon alt ın biletini alaca ğını-
zı, görür gibi ve gündüz gibi inan ınız. Eğer o haram ve şüpheli ve zehirli 
tatl ılar ı yeseniz, as ılmaya gitti ğiniz zamana kadar dahi o zehirin sanc ısı-
nı çekeceğinizi, bu fermanlar ve bizler, müttefikan size kat’î haber veri-
yoruz.”  diyorlar.
İşte bu temsil gibi her vakit gördü ğümüz ecel dara ğac ının arkas ında 
mukadderât- ı nev-i be şer piyangosundan ehl-i iman ve taat için –hüsn-ü 
hâtime şart ıyla– ebedî ve tükenmez bir hazinenin bileti ç ıkacağını.. yüzde 
yüz ihtimal ile sefâhet ve haram ve itikats ızlık ve f ıskta devam edenler –tev-
be etmemek şart ıyla– ya idam- ı ebedî (âhirete inanmayanlara) veya dâimî 
ve karanl ık haps-i münferit (bekâ-y ı ruha inanan ve sefâhette gidenlere) ve 
şekâvet-i ebediye ilâm ını alacaklar ını yüzde doksan dokuz ihtimal ile kat’î 184  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
haber veren; ba şta ellerinde ni şâne-i tasdik olan hadsiz mucizeler bulunan 
yüz yirmi dört bin peygamberler  (aleyhimüsselâm) .. ve onlar ın verdikleri ha-
berlerin izlerini ve –sinemada gibi– gölgelerini ke şif ile zevk ile görüp tasdik 
ederek imza basan yüz yirmi dört milyondan ziyade evliyalar  (kaddesallâhu es-
rârahum) .. ve o iki k ısım meşâhir-i insaniyenin haberlerini aklen, –kat’î bur-
hanlarla ve kuvvetli hüccetlerle– fikren ve mantîken yakînî bir surette isbat ederek tasdik edip imza basan, milyarlar gelen-geçen 
muhakkikler,1(Hâşiye) 
müçtehitler  ve sıddîkînler ; bilicmâ, mütevâtiren nev-i insan ın güneşleri, 
kamerleri, y ıldızlar ı olan bu üç cemaat-i azîme ve bu üç tâife-i ehl-i hakikat 
ve beşerin kudsî kumandanlar ı olan bu üç büyük ve âlî heyetlerin ferman-
lar ı ile verdikleri haberleri dinlemeyen.. ve saadet-i ebediyeye giden onlar ın 
gösterdikleri yol olan s ırat- ı müstakîmde gitmeyenler.. yüzde doksan dokuz 
dehşetli tehlike ihtimalini nazara almayan.. ve birtek muhbirin bir yolda teh-
like var demesiyle o yolu b ırakan, ba şka uzun yolda hareket eden bir adam, 
elbette ve elbette vaziyeti şudur ki:
İki yolun –hadsiz muhbirlerin kat’î ihbarlar ı ile– en k ısa ve kolay ı ve yüz-
de yüz cennet ve saadet-i ebediyeyi kazand ıran ı b ırak ıp, en da ğdağalı ve 
uzun ve s ıkıntılı ve yüzde doksan dokuz cehennem hapsini ve şekâvet-i dâi-
meyi netice veren yolunu ihtiyâr etti ği hâlde.. dünyada iki yolun, birtek muh-
birin yalan olabilir haberiyle yüzde birtek ihtimal tehlike ve bir ay hapis imkâ-nı bulunan k ısa yolu b ırak ıp, menfaatsiz –yaln ız zarars ız olduğu için– uzun yo-
lu ihtiyâr eden bedbaht, sarho ş divâneler gibi deh şetli ve uzakta görünen ve 
ona musallat olan ejderhalara ehemmiyet vermez, sineklerle u ğraşıyor; yal-
nız onlara ehemmiyet verir derecede akl ını, kalbini, ruhunu, insaniyetini kay-
betmiş oluyor.
Madem hakikat-i hâl budur; biz mahpuslar, bu hapis musibetinden inti-
kam ımızı tam almak için o mübarek ikinci heyetin hediyelerini kabul etme-
liyiz. Yani, nas ıl ki bir dakika intikam lezzeti ve birkaç dakika veya bir-iki sa-
at sefâhet lezzetleriyle bu musibet, bizi on be ş ve beş ve on ve iki-üç sene bu 
hapse soktu, dünyam ızı bize zindan eyledi. Biz dahi bu musibetin ra ğmına ve 
inad ına, bir-iki saat müddet-i hapsi bir-iki gün ibadete.. ve iki-üç sene ceza-
mızı –mübarek kafilenin hediyeleriyle– yirmi-otuz sene bâkî bir ömre.. ve on 
ve yirmi sene hapiste cezam ızı milyonlar sene cehennem hapsinden aff ımıza 
vesile edip fânî dünyam ızın ağlamas ına mukabil, bâkî hayat ımızı güldürerek
1 (Hâşiye) O muhakkiklerden tek birisi Risale-i Nur’dur. Yirmi senedir en muannit feylesofla-
rı ve mütemerrit z ınd ıklar ı susturan eczalar ı meydandad ır. Herkes okuyabilir ve kimse itiraz 
etmez.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    185
bu musibetten tam intikam ımızı almal ıyız. Hapishâneyi terbiyehâne göste-
rip vatan ımıza ve milletimize birer terbiyeli, emniyetli, menfaatli adam olma-
ya çal ışmal ıyız. Ve hapishâne memurlar ı ve müdürleri ve müdebbirleri da-
hi câni ve e şkıya ve serseri ve kâtil ve sefâhetçi ve vatana muz ır zannettikleri 
adamlar ı, bir mübarek dershânede çal ışan talebeler görsünler ve müftehirâ-
ne Allah’a şükretsinler.
Üçüncü Mesele  
Gençlik Rehberi’nde izah ı bulunan ibretli bir hâdisenin hülâsas ı şudur:
Bir zaman, Eski şehir Hapishânesi’nin penceresinde bir Cumhuriyet 
Bayram ı’nda oturmu ştum. Kar şısındaki lise mektebinin büyük k ızlar ı, onun 
avlusunda gülerek raksediyorlard ı. Birden mânevî bir sinema ile elli sene son-
raki vaziyetleri bana göründü. Ve gördüm ki; o elli-altm ış kızlardan ve tale-
belerden k ırk-ellisi kabirde toprak oluyorlar, azap çekiyorlar.. ve on tanesi, 
yetmiş-seksen ya şında çirkinle şmiş, gençliğinde iffetini muhafaza etmedi ğin-
den sevmek bekledi ği nazarlardan nefret görüyorlar.. kat’î mü şâhede ettim. 
Onlar ın o ac ınacak hâllerine a ğlad ım. Hapishânedeki bir k ısım arkada şlar ağ-
lad ığımı işittiler, geldiler, sordular. Ben dedim: “ Şimdi beni kendi hâlime b ı-
rak ınız, gidiniz…”
Evet, gördü ğüm hakikattir, hayal de ğil! Nas ıl ki bu yaz ve güzün âhi-
ri k ıştır, öyle de gençlik yaz ı ve ihtiyarl ık güzünün arkas ı kabir ve berzah 
kışıdır. Geçmi ş zaman ın elli sene evvelki hâdisât ı sinema ile hâl-i haz ırda 
gösterildi ği gibi gelecek zaman ın elli sene sonraki istikbal hâdisât ını gös-
teren bir sinema bulunsa, ehl-i dalâlet ve sefâhetin elli-altm ış sene son-
raki vaziyetleri onlara gösterilse idi, şimdiki güldüklerine ve gayr-i me şrû 
keyiflerine nefretler ve teellümlerle a ğlayacaklard ı.
Ben, o Eski şehir Hapishânesi’ndeki mü şâhede ile me şgul iken sefâhet ve 
dalâleti terviç eden bir şahs- ı mânevî, insî bir şeytan gibi kar şıma dikildi ve 
dedi:
– “Biz hayat ın her bir çe şit lezzetini ve keyiflerini tatmak ve tatt ırmak isti-
yoruz, bize kar ışma!”
Ben de cevaben dedim:– “Madem lezzet ve zevk için ölümü hat ıra getirmeyip dalâlet ve sefâhete 
atılıyorsun… Katiyen bil ki; senin dalâletin hükmüyle bütün geçmi ş zaman- ı 186  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
mâzi, ölmü ş ve mâdumdur.. ve içinde cenazeleri çürümü ş bir vahşetli meza-
ristand ır. İnsaniyet alâkadarl ığıyla ve dalâlet yoluyla senin ba şına ve –varsa 
ve ölmemi ş ise– kalbine, o hadsiz firaklardan ve o nihâyetsiz dostlar ının ebe-
dî ölümlerinden gelen elemler, senin şimdiki sarho şça, pek k ısa bir zamanda-
ki cüz’î lezzetini imha etti ği gibi gelecek istikbal zaman ı dahi itikats ızlığın cihe-
tiyle yine mâdum ve karanl ıklı ve ölü ve deh şetli bir vah şetgâht ır. Ve oradan 
gelen ve ba şını vücûda ç ıkaran ve zaman- ı hâz ıra uğrayan bîçarelerin ba şlar ı, 
ecel cellâd ının sat ırıyla kesilip hiçli ğe at ıldığından, mütemâdiyen ak ıl alâka-
darl ığıyla senin imans ız başına hadsiz elîm endi şeler yağdırıyor. Senin sefihâ-
ne cüz’î lezzetini zîr u zeber eder.
Eğer dalâleti ve sefâheti b ırak ıp iman- ı tahkikî ve istikâmet dairesine gir-
sen, iman nuruyla göreceksin ki; o geçmi ş zaman- ı mâzi mâdum ve her şeyi 
çürüten bir mezaristan de ğil, belki mevcut ve istikbale ink ılâp eden nurânî bir 
âlem ve bâkî ruhlar ın istikbaldeki saadet saraylar ına girmelerine bir intizar sa-
lonu görünmesi haysiyetiyle de ğil elem, belki iman ın kuvvetine göre cennetin 
bir nevi mânevî lezzetini dünyada dahi tatt ırdığı gibi; gelecek istikbal zaman ı, 
değil vahşetgâh ve karanl ık, belki iman gözüyle görünür ki; saadet-i ebediye 
saraylar ında hadsiz rahmeti ve keremi bulunan ve her bahar ve yaz ı birer sof-
ra yapan ve nimetlerle dolduran bir Rahmân- ı Rahîm-i Zülcelâli ve’l-ikram’ ın 
ziyafetleri kurulmu ş ve ihsanlar ının sergileri aç ılm ış, oraya sevkiyat var diye 
iman sinemas ıyla müşâhede etti ğinden, derecesine göre bâkî âlemin bir ne-
vi lezzetini hissedebilir. Demek hakikî ve elemsiz lezzet, yaln ız imanda ve 
iman ile olabilir.
İman ın bu dünyada dahi verdi ği binler fayda ve neticelerinden yal-
nız birtek fayda ve lezzetini, –bu mezkûr bahsimiz münasebetiyle Gençlik 
Rehberi ’nde bir hâ şiye olarak yaz ılan– bir temsil ile beyan edece ğiz, şöyle ki:
Meselâ senin gayet sevdi ğin birtek evlâd ın sekeratta ölmek üzere iken ve 
me’yusâne elîm firak ını düşünürken; birden Hazreti H ızır ve Hakîm-i Lokman 
gibi bir doktor geldi, tiryak gibi bir macun içirdi; o sevimli ve güzel evlâd ın gö-
zünü açt ı, ölümden kurtuldu. Ne kadar sevinç ve ferah veriyor anlars ın.
İşte o çocuk gibi sevdi ğin ve ciddî alâkadar oldu ğun milyonlar sence 
mahbub insanlar o mâzi mezaristan ında –senin nazar ında– çürüyüp mahvol-
mak üzere iken birden hakikat-i iman, Hakîm-i Lokman gibi o büyük idam-hâne tevehhüm edilen mezaristana kalb penceresinden bir ışık verdi. Onunla 
baştan başa bütün ölüler dirildiler. Ve “Biz ölmemi şiz ve ölmeyece ğiz, yine ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    187
sizinle görü şeceğiz!” lisân- ı hâl ile dediklerinden ald ığın hadsiz sevinçler ve fe-
rahlar ı, iman bu dünyada dahi vermesiyle isbat eder ki: “İman hakikati öyle 
bir çekirdektir ki; e ğer tecessüm etse bir cennet-i hususiye ondan ç ıkar, o 
çekirdeğin şecere-i tûbâs ı olur.”  dedim.
O muannit döndü, dedi:– “Hiç olmazsa hayvan gibi hayat ımızı keyif ve lezzetle geçirmek için se-
fâhet ve e ğlencelerle bu ince şeyleri düşünmeyerek ya şayacağız.”
Cevaben dedim:– “Hayvan gibi olamazs ın. Çünkü hayvan ın mâzi ve müstakbeli yok. Ne 
geçmişten elemler ve teessüfler al ır ve ne de gelecekten endi şeler ve korku-
lar gelir. Lezzetini tam al ır, rahatla ya şar, yatar, Hâl ık’ına şükreder. Hatta ke-
silmek için yat ırılan bir hayvan, bir şey hissetmez. Yaln ız b ıçak kestiği vakit 
hissetmek ister, fakat o his dahi gider, o elemden de kurtulur. 
Demek en bü-
yük bir rahmet, bir şefkat-i ilâhiye, gayb ı bildirmemektedir ve ba şa ge-
len şeyleri setretmektedir.  Hususan masum hayvanlar hakk ında daha mü-
kemmeldir.
Fakat ey insan, senin mâzi ve müstakbelin ak ıl cihetiyle bir derece 
gaybîlikten ç ıkmas ıyla setr-i gayptan, hayvana gelen istirahatten tama-
men mahrumsun. Geçmi şten ç ıkan teessüfler, elîm firaklar ve gelecek-
ten gelen korkular ve endi şeler, senin cüz’î lezzetini hiçe indirir. Lezzet 
cihetinde yüz derece hayvandan a şağı düşürür. Madem hakikat budur. Ya 
akl ını çıkar at, hayvan ol kurtul… Veya akl ını imanla ba şına al, Kur’ân’ ı 
dinle! Yüz derece hayvandan ziyade bu fânî dünyada dahi sâfi lezzetleri kazan!..”
 diyerek onu ilzam ettim.
Yine o mütemerrit şah ıs döndü, dedi:
– “Hiç olmazsa ecnebi dinsizleri gibi ya şarız.”
Cevaben dedim:– “Ecnebi
 dinsizleri gibi de olamazs ın! Çünkü onlar bir peygamberi 
inkâr etse, di ğerlerine inanabilirler. Peygamberleri bilmese de, Allah’a 
inanabilir. O’nu da bilmezse, kemâlâta medar baz ı seciyeleri bulunabilir. 
Fakat bir müslüman, en âhir ve en büyük ve dini ve daveti umumî olan âhirzaman Peygamberi 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ı inkâr etse ve zincirinden ç ık-
sa; daha hiçbir peygamberi, hatta Allah’ ı kabul etmez. Çünkü bütün pey-
gamberleri ve Allah’ ı ve kemâlât ı O’nunla bilmi ş. Onlar O’nsuz kalbinde188  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
kalmaz. Bunun içindir ki, eskiden beri her dinden İslâmiyet’e giriyor-
lar. Ve hiçbir müslüman, hakikî yahudî veya mecûsî veya nasrânî olmaz. Belki dinsiz olur, seciyeleri bozulur; vatana, millete muz ır bir hâlete gi-
rer…” 
İspat ettim. O muannit ve mütemerrit şahs ın daha tutunacak bir yeri 
kalmad ı. Kayboldu, cehenneme gitti…
İşte ey bu Medrese-i Yusufiye’de benim ders arkada şlar ım! Madem haki-
kat budur. Ve bu hakikati, Risale-i Nur o derece kat’î ve güne ş gibi isbat etmi ş 
ki; yirmi senedir mütemerritlerin inatlar ını kırıp imana getiriyor.
Biz dahi hem dünyam ıza, hem istikbalimize, hem âhiretimize, hem 
vatan ımıza, hem milletimize tam menfaatli ve kolay ve selâmetli olan 
iman ve istikâmet yolunu takip edip, bo ş vaktimizi s ıkıntılı hülyalar ye-
rinde  Kur’ân’dan bildi ğimiz sûreleri okumak.. ve manalar ını bildiren ar-
kadaşlardan ö ğrenmek.. ve kazaya kalm ış farz namazlar ımızı kaza et-
mek.. ve birbirinin güzel huylar ından istifade edip bu hapishâneyi güzel 
seciyeli fidanlar yeti ştiren bir mübarek bahçeye çevirmek gibi a’mâl-i sâ-
liha ile..  hapishâne müdür ve alâkadarlar ı, câni ve kâtillerin ba şlar ında 
zebanî gibi azap memurlar ı değil, belki Medrese-i Yusufiye’de cennete 
adam yeti ştirmek ve onlar ın terbiyesine nezaret etmek vazifesiyle memur 
birer müstakîm üstad ve birer şefkatli rehber olmalar ına çal ışmal ıyız.
Dördüncü Mesele
Yine Gençlik Rehberi’nde izah ı var. Bir zaman bana hizmet eden karde ş-
lerim taraf ından suâl edildi ki:
– “Küre-i arz ı herc ü merce getiren ve İslâm mukadderât ıyla alâkadar 
olan bu deh şetli harb-i umumîden elli gündür ( şimdi yedi seneden geçti ay-
nı hâl)1(Hâşiye) hiç sormuyorsun ve merak etmiyorsun. Hâlbuki bir k ısım müte-
deyyin ve âlim insanlar, cemaati ve câmiyi b ırak ıp radyo dinlemeye ko şuyor-
lar. Acaba bundan daha büyük bir hâdise mi var? Veya onunla me şgul olma-
nın zarar ı m ı var?” dediler.
Cevaben dedim ki:– Ömür sermayesi pek azd ır. Lüzumlu i şler pek çoktur. Birbiri içinde mü-
tedâhil daireler gibi, her insan ın kalb ve mide dairesinden ve ceset ve hâne 
dairesinden, mahalle ve şehir dairesinden ve vatan ve memleket dairesinden 
1 (Hâşiye) Parantez içindeki not, 1946 senesine aittir.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    189
ve küre-i arz ve nev-i be şer dairesinden tut, ta zîhayat ve dünya dairesine ka-
dar, birbiri içinde daireler var. Her bir dairede her bir insan ın bir nevi vazifesi 
bulunabilir. Fakat en küçük dairede, en büyük ve ehemmiyetli ve dâimî va-zife var. Ve en büyük dairede en küçük ve muvakkat, aras ıra vazife buluna-
bilir. Bu k ıyas ile –küçüklük ve büyüklük mâkûsen mütenasip– vazifeler bulu-
nabilir. Fakat büyük dairenin cazibedarl ığı cihetiyle küçük dairedeki lüzumlu 
ve ehemmiyetli hizmeti b ırakt ırıp lüzumsuz, mâlâyani ve âfâkî i şlerle meşgul 
eder. Sermaye-i hayat ını boş yerde imha eder. O k ıymettar ömrünü k ıymetsiz 
şeylerde öldürür. Ve bazen bu harp bo ğuşmalar ını merak ile takip eden, bir 
tarafa kalben taraftar olur. Onun zulümlerini ho ş görür, zulmüne şerik olur.
Birinci noktaya cevap ise :
– Evet, bu cihan harbinden daha büyük bir hâdise ve bu zemin yüzün-
deki hâkimiyet-i âmme dâvâs ından daha ehemmiyetli bir dâvâ –herkesin ve 
bilhassa müslümanlar ın başına öyle bir hâdise ve öyle bir dâvâ– aç ılm ış ki; 
her adam, e ğer Alman ve İngiliz kadar kuvveti ve serveti olsa ve akl ı da varsa 
o tek dâvây ı kazanmak için bilâ-tereddüt sarf edecek. İşte o dâvâ ise yüz bin 
meşâhir-i insaniyenin ve hadsiz nev-i be şerin y ıldızlar ı ve mürşidlerinin müt-
tefikan, kâinat sahibinin ve mutasarr ıfının binler vaad ve ahidlerine istinaden 
haber verdikleri ve bir k ısm ı gözleriyle gördükleri şu ki:
Herkesin iman mukabilinde bu zemin yüzü kadar ba ğlar ve kas ırlar 
ile müzeyyen ve bâkî ve dâimî bir tarla ve mülkü kazanmak veya kay-betmek dâvâs ı başına aç ılm ış. Eğer iman vesikas ını sağlam elde etmezse 
kaybedecek. Ve bu as ırda maddiyyûnluk tâunuyla çoklar o dâvâs ını kay-
bediyor. Hatta bir ehl-i ke şif ve tahkik, bir yerde k ırk vefiyattan yaln ız 
birkaç tanesinin kazand ığını sekeratta mü şâhede etmi ş.. ötekiler kaybet-
mişler. Acaba bu kaybetti ği dâvân ın yerini, bütün dünya saltanat ı o ada-
ma verilse doldurabilir mi?
İşte, o dâvây ı kazand ıracak olan hizmetleri ve yüzde doksan ına o dâ-
vây ı kaybettirmeyen harika bir dâvâ vekilini, o i şte çal ıştıran vazifeleri 
bırak ıp ebedî, dünyada kalacak gibi âfâkî mâlâyâniyât ile i ştigal etmek 
tam bir ak ılsızlık bildiğimizden; biz Risale-i Nur şâkirtleri, her birimizin 
yüz derece akl ımız ziyade olsa da ancak bu vazifeye sarf etmek lâz ı
md ır, 
diye kanaatimiz var.
Ey hapis musibetinde benim yeni karde şlerim! Sizler, benim ile bera-
ber gelen eski karde şlerim gibi Risale-i Nur’u görmemi şsiniz. Ben onlar ı ve 190  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
onlar gibi binler şâkirtleri şahit göstererek derim ve isbat ederim ve isbat et-
mişim ki:
O büyük dâvây ı yüzde doksan ına kazand ıran ve yirmi senede yirmi 
bin adama o dâvân ın kazanc ının vesikas ı ve senedi ve berat ı olan iman- ı 
tahkikîyi eline veren ve Kur’ân- ı Hakîm’in mucize-i mâneviyesinden ne-
şet edip ç ıkan ve bu zaman ın birinci bir dâvâ vekili bulunan Risale-i 
Nur’dur.
Bu on sekiz senedir benim dü şmanlar ım ve z ınd ıklar ve maddiyyûnlar, 
aleyhimde gayet gaddarâne desiselerle hükûmetin baz ı erkânlar ını iğfal ede-
rek bizi imha için –bu defa gibi, eskide dahi– hapislere, zindanlara soktukla-rı hâlde, Risale-i Nur’un çelik kalesinde yüz otuz parça cihâzât ından ancak 
iki-üç parças ına ilişebilmişler. Demek avukat tutmak isteyen onu elde etse ye-
ter. Hem korkmay ınız, Risale-i Nur yasak olmaz! Hükûmet-i Cumhuriye’nin 
mebuslar ı ve erkânlar ının ellerinde mühim risaleleri –iki, üçü müstesna ola-
rak– serbest geziyorlard ı. İnşâallah, bir zaman hapishâneleri tam bir ıslahhâ-
ne yapmak için bahtiyar müdürler ve memurlar, o Nur’lar ı mahpuslara ek-
mek ve ilâç gibi tevzi edecekler.
Beşinci Mesele
Gençlik Rehberi’nde izah edildi ği gibi:
Gençlik, hiç şüphe yok ki gidecek. Yaz güze ve k ışa yer vermesi ve 
gündüz ak şama ve geceye de ğişmesi kat’iyetinde gençlik dahi ihtiyarl ığa 
ve ölüme de ğişecek.
Eğer o fânî ve geçici gençli ğini iffetle hayrata –istikâmet dairesinde– 
sarf etse onunla ebedî, bâkî bir gençli ği kazanaca ğını bütün semâvî fer-
manlar müjde veriyorlar.
Eğer sefâhete sarf etse, nas ıl ki bir dakika hiddet yüzünden bir katl, mil-
yonlar dakika hapis cezas ını çektirir. Öyle de gayr-i me şrû dairedeki gençlik 
keyifleri ve lezzetleri, âhiret mesuliyetinden ve kabir azab ından ve zevalinden 
gelen teessüflerden ve günahlardan ve dünyevî mücâzâtlar ından başka, ayn ı 
lezzet içinde o lezzetten ziyade elemler oldu ğunu akl ı başında her genç tecrü-
be ile tasdik eder.
Meselâ haram sevmekte bir k ıskançl ık elemi ve firak elemi ve mukabe-
le görmemek elemi gibi çok âr ızalar ile o cüz’î lezzet, zehirli bir bal hükmüne ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    191
geçer. Ve o gençli ğin sû-i istimâli ile gelen hastal ıkla hastahânelere ve ta şkın-
lıklar ıyla hapishânelere ve kalb ve ruhun g ıdas ızlık ve vazifesizli ğinden ne şet 
eden s ıkıntılarla meyhânelere, sefâhethânelere veya mezaristana dü şecekle-
rini bilmek istersen, git hastahânelerden ve hapishânelerden ve meyhâneler-den ve kabristandan sor. Elbette, ekseriyetle gençlerin gençli ğinin sû-i istimâ-
linden ve ta şkınlıklar ından ve gayr-i me şrû keyiflerin cezas ı olarak gelen to-
katlardan eyvahlar ve a ğlamalar ve esefler i şiteceksin.
Eğer, istikâmet dairesinde gitse gençlik, gayet şirin ve güzel bir nimet-i ilâ-
hiye ve tatl ı ve kuvvetli bir vas ıta-y ı hayrât olarak âhirette gayet parlak ve bâkî 
bir gençlik netice verece ğini, başta Kur’ân olarak çok kat’î âyât ıyla bütün se-
mâvî kitaplar ve fermanlar haber verip müjde ediyorlar.
Madem hakikat budur.. ve madem helâl dairesi keyfe kâfidir.. ve ma-
dem haram dairesindeki bir saat lezzet, bazen bir sene ve on sene hapis cezas ını çektirir… Elbette, gençlik nimetine bir şükür olarak o tatl ı nime-
ti iffette, istikâmette sarf etmek lâz ım ve elzemdir.
Alt ınc ı Mesele
(Risale-i Nur’un çok yerlerinde izah ı ve kat’î hadsiz hüccetleri bulu-
nan iman- ı billâh rüknünün binler küllî  burhanlar ından bir tek burhana 
kısaca bir i şarettir.)
Kastamonu’da lise talebelerinden bir k ısm ı yan ıma geldiler. “Bize Hâ-
lık’ımızı tan ıttır, muallimlerimiz Allah ’tan bahsetmiyorlar.” dediler.
Ben dedim:–
 “Sizin okudu ğunuz fenlerden her fen, kendi lisân- ı mahsusuyla 
mütemâdiye n Allah ’tan bahsedip Hâl ık’ı tan ıttırıyorlar. Muallimleri de-
ğil, onlar ı dinleyiniz!
Meselâ, nas ıl ki mükemmel bir eczahâne ki her kavanozunda harika ve 
hassas mizanlarla al ınm ış hayattar macunlar ve tiryaklar var. Şüphesiz gayet 
maharetli ve kimyager ve hakîm bir eczac ıyı gösterir.
Öyle de küre-i arz  eczahânesinde bulunan dört yüz bin çe şit nebâtât  ve 
hayvanât  kavanozlar ındaki zîhayat macunlar ve tiryaklar cihetiyle, bu çar şı-
daki eczahâneden ne derece ziyade mükemmel ve büyük olmas ı nisbetinde –
okuduğunuz fenn-i t ıp mikyas ıyla– küre-i arz eczahâne-i kübrâs ının eczac ısı 
olan Hakîm -i Zülcelâl ’i hatta kör gözlere de gösterir, tan ıttırır.192  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Hem meselâ, nas ıl bir harika fabrika ki binler çe şit çeşit kumaşlar ı basit 
bir maddeden dokuyor. Şeksiz, bir fabrikatörü ve maharetli bir makinisti ta-
nıttırır.
Öyle de küre-i arz  denilen yüz binler ba şlı, her başında yüz binler mü-
kemmel fabrika bulunan bu seyyar makine-i rabbâniye, ne derece bu insan fabrikas ından büyükse, mükemmelse o derecede 
–okuduğunuz fenn-i maki-
n e mikyas ıyla– küre-i arz ın ustas ını ve sahibini bildirir ve tan ıttırır.
Hem meselâ, nas ıl ki gayet mükemmel bin bir çe şit erzak, etraf ından celp 
edip içinde muntazaman istif  ve ihzâr edilmi ş depo ve iâ şe  ambar ı ve dükkân; 
şeksiz, bir fevkalâde iâ şe ve erzak mâlikini ve sahibini ve memurunu bildirir.
Öyle de bir senede yirmi dört bin senelik bir dairede muntazaman seya-
hat eden ve yüz binler ve ayr ı ayr ı erzak isteyen tâifeleri içine alan ve seyaha-
tiyle mevsimlere u ğray ıp, bahar ı bir büyük vagon gibi binler ayr ı ayr ı taam-
larla doldurarak, k ışta erzak ı tükenen bîçare  zîhayatlara getiren ve küre-i ar z 
denilen bu rahmânî iâ şe  ambar ı ve bu sefine-i sübhâniye ve bin bir çe şit cihâ-
zât ı ve mallar ı ve konserve paketleri ta şıyan bu depo ve dükkân- ı rabbânî, ne 
derece o fabrikadan büyük ve mükemmel ise – okuduğunuz veya okuyaca ğı-
nız fenn-i iâ şe  mikyas ıyla– o kat’iyette ve o derecede küre-i arz deposunun 
sahibini, mutasarr ıfını, müdebbirini bildirir; tan ıttırır, sevdirir.
Hem nas ıl ki dört yüz bin millet içinde bulunan ve her milletin istedi ği er-
zak ı ayr ı ve istimâl  ettiği silâh ı ayr ı ve giydiği elbisesi ayr ı ve tâlimat ı ayr ı ve 
terhisat ı ayr ı olan bir ordunun mucizekâr bir kumandan ı, tek başıyla bütün o 
ayr ı ayr ı milletlerin ayr ı ayr ı erzaklar ını ve çeşit çeşit eslihalar ını ve elbiseleri-
ni ve cihâzâtlar ını, hiçbirini unutmayarak ve şaşırmayarak verdi ği o acîb  or-
du ve ordugâh ; şüphesiz, bedâhetle o harika kumandan ı gösterir, takdirkârâ-
ne sevdirir.
Aynen öyle de zemin yüzünün ordugâh ında ve her baharda yeniden si-
lâh alt ına al ınm ış bir yeni ordu-yu sübhânîde nebâtât  ve hayvanât  milletlerin-
den dört yüz bin nev’in çe şit çeşit elbise, erzak, esliha, tâlim, terhisleri gayet 
mükemmel ve muntazam ve hiçbirini unutmayarak ve şaşırmayarak bir tek 
Kumandan- ı Âzam  taraf ından verilen küre-i arz ın bahar ordugâh ı, ne derece 
mezkûr insan ordu ve ordugâh ından büyük ve mükemmel ise –sizin okuya-
cağınız fenn-i askerî mikyas ıyla– dikkatli ve akl ı başında olanlara o derece 
küre-i arz ın Hâkim’ini ve Rabb’ini ve Müdebbir’ini ve Kumandan- ı Akdes’ini 
hayretler ve takdislerle bildirir ve tahmid ve tesbihle sevdirir.

ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    193
Hem nas ıl ki bir harika şehirde milyonlar elektrik  lâmbalar ı hareket ede-
rek her yeri gezerler. Yanmak maddeleri tükenmiyor bir tarzdaki elektrik lâm-balar ı ve fabrikas ı; şeksiz, bedâhetle elektri ği idare eden ve seyyar lâmbala-
rı yapan ve fabrikay ı kuran ve i ştiâl maddelerini getiren bir mucizekâr ustay ı 
ve fevkalâde kudretli bir elektrikçiyi hayretler ve tebriklerle tan ıttırır, yaşasın-
lar ile sevdirir.
Aynen öyle de bu âlem  şehrinde dünya  saray ının dam ındaki y ıldız lâm-
balar ı, bir k ısm ı –kozmoğrafyan ın dediğine bak ılsa– küre-i arzdan bin defa 
büyük ve top güllesinden yetmi ş defa süratli hareket ettikleri hâlde intizam ını 
bozmuyor, birbirine çarpm ıyor, sönmüyor, yanmak maddeleri tükenmiyor. 
Okuduğunuz kozmo ğrafyan ın dediğine göre küre-i arzdan bir milyon defa-
dan ziyade büyük ve bir milyon seneden ziyade ya şayan ve bir misafirhâne-i 
rahmâniyede bir lâmba ve soba olan güne şimizin yanmas ının devam ı için 
her gün küre-i arz ı
n denizleri kadar gazya ğı ve dağlar ı kadar kömür veya bin 
arz kadar odun y ığınlar ı lâz ımd ır ki sönmesin. Ve onu ve onun gibi ulvî y ıl-
dızlar ı gazyağsız, odunsuz, kömürsüz yand ıran ve söndürmeyen ve beraber 
ve çabuk gezdiren ve birbirine çarpt ırmayan bir nihâyetsiz kudreti ve salta-
nat ı, ışık parmaklar ıyla gösteren bu kâinat şehr-i muhte şemindeki dünya  sa-
ray ının elektrik  lâmbalar ı ve idareleri ne derece o misalden daha büyük, da-
ha mükemmeldir. O derecede –sizin okudu ğunuz veya okuyaca ğınız fenn-i 
elektrik  mikyas ıyla– bu meşher-i âzam- ı kâinat ın Sultan’ ını, Münevvir’ini, 
Müdebbir’ini, Sâni ’ini, o nurânî y ıldızlar ı şahit göstererek tan ıttırır; tesbihatla, 
takdisatla sevdirir, peresti ş  ettirir.
Hem meselâ, nas ıl ki bir kitap bulunsa ki bir sat ırında bir kitap ince ya-
zılm ış ve her bir kelimesinde ince kalemle bir sûre-i Kur’âniye yaz ılm ış, ga-
yet mânidâr ve bütün meseleleri birbirini teyid eder ve kâtibini ve müellifini fevkalâde meharetli ve iktidarl ı gösteren bir acîb  mecmua; şeksiz, gündü z gi-
bi kâtip ve musannifini kemâlât ıyla, hünerleriyle bildirir, tan ıttırır. 
، 1ُّٰųا אءَƯü َאĨ 
2ُّٰųا َאرَكَÖ cümleleriyle takdir ettirir.
Aynen öyle de bu kâinat kitab- ı kebîri ki; bir tek sayfas ı olan zemin yü-
zünde ve bir tek formas ı olan baharda, üç yüz bin ayr ı ayr ı kitaplar hükmün-
deki üç yüz bin nebâtî ve hayvanî tâifeleri beraber, birbiri içinde, yanl ışsız, ha-
tas ız, kar ıştırmayarak, şaşırmayarak, mükemmel, muntazam ve bazen a ğaç 
1 “Mâşâallah! Allah ne güzel dilemi ş ve yapm ış!”
2 Allah hay ır ve bereketini art ırsın.
194  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
gibi bir kelimede bir kasideyi ve çekirdek  gibi bir noktada bir kitab ın tamam 
bir fihristesini yazan bir kalem i şlediğini gözümüzle gördü ğümüz bu nihâyetsiz 
mânidâr ve her kelimesinde çok hikmetler bulunan şu mecmûa-y ı kâinat ve 
bu mücessem kur’ân- ı ekber-i âlem , mezkûr misaldeki kitaptan ne derece bü-
yük ve mükemmel ve mânidâr ise o derecede –sizin okudu ğunuz fenn-i hik-
meti’l-eşya ve mektepte bilfiil mübâ şeret ettiğiniz fenn-i k ıraat  ve fenn-i 
kitâbet , geniş mikyaslar ıyla ve dürbün gözleriyle–  bu kitab- ı kâinat ın nak-
kâşını, kâtibini hadsiz kemâlât ıyla tan ıttırır. 1
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ cümlesiyle bildirir, َאنَéْ×ُø 
2ِّٰųا takdisiyle tarif eder, 3ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ senâlar ıyla sevdirir.
İşte bu fenlere k ıyasen yüzer fünûndan her bir fen, geni ş mikyas ıyla 
ve hususi aynas ıyla ve dürbünlü gözüyle ve ibretli nazar ıyla bu kâinat ın 
Hâl ık-ı Zülcelâl’ini esmâs ıyla bildirir; s ıfât ını, kemâlât ını tan ıttırır.
İşte bu muhte şem ve parlak bir burhan -ı vahdâniyet  olan mezkûr hücce-
ti ders vermek içindir ki Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan çok tekrar ile en ziyade رَبُّ 
4َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا ve 5َْرْضَŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا َěَĥَì âyetleriyle Hâl ık’ımızı bize tan ıt-
tırıyor” diye o mektepli gençlere dedim.
Onlar dahi tamam ıyla kabul edip tasdik ederek: “Hadsiz şükür olsun 
Rabbimiz’e ki tam kudsî ve ayn- ı hakikat bir ders ald ık. Allah  senden raz ı ol-
sun!” dediler.
Ben de dedim:– 
“İnsan, binler çe şit elemler ile müteellim ve binler nevi lezzetler ile 
mütelezziz olacak bir zîhayat makine.. ve gayet derece acziyle beraber hadsiz, maddî, mânevî dü şmanlar ı.. ve nihâyetsiz fakr ıyla beraber had-
siz, zâhirî ve bât ınî ihtiyaçlar ı bulunan.. ve mütemâdiyen  zeval ve firak 
tokatlar ını yiyen bir bîçare  mahlûk iken, birden iman ve ubûdiyetle böyle 
bir Padişah- ı Zülcelâl’e intisap edip bütün dü şmanlar ına karşı bir nokta-
yı istinad.. ve bütün hâcât ına medar  bir nokta-y ı istimdat bularak, herkes
1 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.
2 Allah’ ı bütün eksiklerden tenzih ederim.
3 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
4 “Göklerin ve yerin Rabbi” (Ra’d sûresi, 13/16 ; İsrâ sûresi, 17/102 ; Kehf sûresi, 18/14 ; Meryem sûresi, 
19/65 ; … )
5 “Gökleri ve yeri yaratan…” (En’âm sûresi, 6/1 , 73 ; A’râf sûresi, 7/54 ; Tevbe sûresi, 9/36 ; Yûnus sûresi, 
10/3 ; … )ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    195
mensup oldu ğu efendisinin şerefiyle, makam ıyla iftihar etti ği gibi; o da 
böyle nihâyetsiz Kadîr ve Rahîm  bir Padi şah’a iman ile intisap etse ve 
ubûdiyetle hizmetine girse ve ecelin idam ilân ını kendi hakk ında terhis 
tezkeresine çevirse ne kadar memnun ve minnettar ve ne kadar müte şek-
kirâne iftihar edebilir, k ıyas ediniz.”
O mektepli gençlere dedi ğim gibi musibetzede mahpuslara da tekrar ile 
derim:
– “O’nu tan ıyan ve itaat eden zindanda dahi olsa bahtiyard ır. O’nu 
unutan saraylarda da olsa zindandad ır, bedbahtt ır!
Hatta bir bahtiyar mazlum, idam olunurken bedbaht  zâlimlere demi ş: 
‘Ben idam olmuyorum. Belki terhis ile saadete gidiyorum. Fakat ben de sizi 
idam- ı ebedî  ile mahkûm gördü ğümden sizden tam intikam ımı al ıyorum.’ َź 
1ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ diyerek sürûr ile teslim-i ruh eder.”
2ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
Yedinci Mesele
(Denizli Hapsi’nde Bir Cuma Gününün Meyvesidir)
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
3َبُóْĜأَ َĳُİ أَوْ ِóَāَ×ْĤا ِçْĩَĥכَ َّźإِ ِÙَĐَّאùĤا ُóْĨأَ אƯĨوَ
4َةٍïِèوَا ٍ÷ْęَĭכَ َّźإِ ْħُכُáْđَÖ َźوَ ْħُכُĝْĥَì َאĨ
 َאۘıِÜْĳَĨ َïْđَÖ َْرْضَŶا ِĹْéُĺ َėْĻכَ ِّٰųا ِÛَĩْèرَ َאرِàاٰ ĵٰۤĤإِ ْóُčْĬَאĘ
5ٌóĺِïَĜ ْءٍĹَü ِّģכُ ĵٰĥَĐ َĳُİوَ ۚĵٰÜْĳَĩْĤا ِĹْéُĩَĤ ِכَĤذٰ إِنَّ
1 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35 ; Muhammed sûresi, 47/19 )
2 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )
3 “K ıyametin olu ş işi ise, başka değil, ancak göz aç ıp kapama yahut daha da k ısa bir anda olup biter.” 
(Nahl sûresi, 16/77)
4 “Sizin hepinizi yaratmak da, ölümünüzün ard ından (âhirette) hepinizi diriltmek de, (O’nun için) ancak 
bir kişiyi yaratmak ve diriltmek gibidir.” (Lokman sûresi, 31/28 )
5 “İşte bak, Allah’ ın rahmetinin eserlerine, ölmü ş toprağa nas ıl hayat veriyor! İşte bunlar ı yapan kim ise, 
ölüleri de O diriltecektir. O, her şeye hakk ıyla kadîrdir.” (Rûm sûresi, 30/50 )196  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Bir zaman Kastamonu’da “Hâl ık’ımızı bize tan ıttır!” diyen lise talebeleri-
ne sâb ık Alt ınc ı Mesele’de mektep fünûnunun dilleriyle verdi ğim dersi, Denizli 
Hapishânesi’nde benimle temas edebilen mahpuslar okudular. Tam bir ka-naat-i imaniye ald ıklar ından, âhirete bir i ştiyak hissedip, “Bize âhiretimizi de 
tam bildir; ta ki nefsimiz ve zaman ın şeytanlar ı bizi yoldan ç ıkarmas ın, daha 
böyle hapislere sokmas ın!” dediler. Ve Denizli Hapsi’ndeki Risale-i Nur şâ-
kirtlerinin ve sâb ıkan Alt ınc ı Mesele’yi okuyanlar ın arzular ı ile âhiret rüknü-
nün dahi bir hülâsas ının beyan ı lâz ım geldi. Ben de Risale-i Nur’dan bir k ısa-
cık hülâsa ile derim:
Nas ıl ki Alt ınc ı Mesele’de biz Hâl ık’ımızı arzdan, semâvâttan sorduk; on-
lar fenlerin dilleri ile güne ş gibi Hâl ık’ımızı bize tan ıttırdı
lar. Aynen biz de âhi-
retimizi ba şta o bildi ğimiz Rabbimiz ’den, sonra Peygamberimiz ’den, sonra 
Kur’ân’ ımızdan, sonra sair peygamberler  ve mukaddes kitaplar dan, sonra 
melâikeler den, sonra kâinat tan soraca ğız.
İşte birinci mertebede âhireti Allah ’tan soruyoruz. O da bütün gönder-
diği elçileriyle ve fermanlar ıyla ve bütün isimleriyle ve s ıfatlar ıyla “Evet âhi-
ret vard ır ve sizi oraya sevk ediyorum.”  ferman ediyor. Onuncu Söz, on iki 
parlak ve kat’î hakikatler ile bir k ısım isimlerin âhirete dair cevaplar ını isbat ve 
izah eylemi ş. Burada, o izaha iktifâen gayet k ısa bir işaret ederiz:
Evet, madem hiçbir saltanat yoktur ki o saltanata itaat edenlere mükâfa-
tı ve isyan edenlere mücâzât ı bulunmas ın. Elbette rubûbiyet-i mutlaka merte-
besinde bir saltanat- ı sermediyenin, o saltanata iman ile intisap ve taat ile fer-
manlar ına teslim olanlara mükâfat ı.. ve o izzetli saltanat ı küfür ve isyanla in-
kâr edenlere de mücâzât ı; o rahmet ve cemâle, o izzet ve celâle lây ık bir tarzda 
olacak diye Rabbü’l-âlemîn ve Sultan, Deyyân  isimleri cevap veriyorlar.
Hem madem güne ş gibi, gündüz gibi zemin yüzünde bir umumî rahmet 
ve ihatal ı bir şefkat ve kerem gözümüzle görüyoruz.
Meselâ o rahmet, her baharda umum a ğaçlar ı ve meyveli nebâtlar ı cen-
net hurileri gibi giydirip, süslendirip, ellerine her çe şit meyveleri verip, bizlere 
uzat ıp “Haydi al ınız, yiyiniz!” dedi ği gibi.. bir zehirli sine ğin eliyle bizlere şifa-
lı, tatl ı bal ı yedirdiği ve elsiz bir böce ğin eliyle en yumu şak ipeği bizlere giy-
dirdiği gibi.. bir avuç kadar küçücük çekirdeklerde, tohumcuklarda binler bat-
man taamlar ı bizim için saklayan ve ihtiyat zahîresi olarak o küçücük depolar-
da yerleştiren bir rahmet, bir şefkat, elbette hiç şüphe olamaz ki bu derece nâ-
zeninâne besledi ği bu sevimli ve minnettarlar ı ve peresti şkârlar ı olan müminON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    197
insanlar ı idam etmez. Belki onlar ı daha parlak rahmetlere mazhar etmek için 
hayat- ı dünyeviye vazifesinden terhis eder diye Rahîm ve Kerîm  isimleri su-
âlimize cevap veriyorlar, 1ٌّěَè ُÙَّĭَåْĤاَ diyorlar.
Hem madem biz gözümüzle görüyoruz ki umum mahlûklarda ve zemin 
yüzünde öyle bir hikmet eli i şliyor ve öyle bir adalet ölçüleriyle i şler dönüyor 
ki akl- ı beşer onun fevkinde dü şünemiyor.
Meselâ insan ın bin cihâzât ına tak ılan hikmetlerinden yaln ız bir küçük çe-
kirdek kadar kuvve-i hâf ızas ında bütün tarihçe-i hayat ını ve ona temas eden 
hadsiz hâdisât ı o kuvvecikte yaz ıp, onu bir kütüphâne hükmüne getirip.. ve 
insan ın haşirde muhakemesi için ne şrolacak olan defter-i âmâlinin bir küçük 
senedi olarak her vakit hat ırlatmak s ırrı ile her insan ın eline vererek dima ğı-
nın cebine koyan bir ezelî hikmet.. ve bütün masnûâtta gayet hassas mizanlar 
ile âzâlar ını yerleştiren; mikroptan gergedana, sinekten simurga ku şuna, bir 
çiçekli nebâttan milyarlar, trilyonlarla çiçekler açan bahar çiçe ğine kadar; is-
rafs ız ölçülerle bir tenâsüb, bir muvâzene, bir intizam ve bir cemâl içinde mas-
nûât ı bir hüsn-ü sanat yapan.. ve her zîhayat ın hukuk-u hayat ını kemâl-i mi-
zanla veren; iyiliklere güzel neticeler ve fenal ıklara fena neticeler verdiren.. ve 
Âdem (aleyhisselâm)  zaman ından beri tâ ğî ve zâlim kavimlere vurdu ğu tokatlar-
la kendini pek kuvvetli ihsas ettiren bir adalet-i sermediye, elbette ve hiç şüp-
he getirmez ki –güne ş gündüzsüz olmad ığı gibi– o hikmet-i ezeliye, o adalet-i 
sermediye âhiretsiz olmazlar.. ve ölümde en zâlimlerin ve en mazlumlar ın bir 
tarzda gitmelerindeki âk ıbetsiz bir deh şetli haks ızlığa, adaletsizli ğe ve hikmet-
sizliğe hiçbir veçhile müsaade etmezler diye Hakîm ve Hakem ve Adl ve Âdil 
isimleri bizim suâlimize kat’î cevap veriyorlar.
Hem madem bütün zîhayat mahlûklar ın elleri yeti şmediği ve iktidarla-
rı dairesinde olmayan bütün hâcatlar ını, bütün f ıtrî matlaplar ını bir nevi dua 
bulunan istidad- ı fıtrî ve ihtiyac- ı zarurî dilleriyle istedikleri vakitte, gayet ra-
hîm ve işitici ve şefkatli bir dest-i gaybî taraf ından verildi ğinden.. ve ihtiyâ-
rî olan deavât- ı insaniyenin, hususan havaslar ın ve nebîlerin dualar ının on 
adetten alt ı-yedisi hilâf- ı âdet makbul olmas ından kat’î anla şılıyor ki; her dert-
linin âh ını, her muhtac ın duas ını işiten ve dinleyen bir Semî ve Mücîb perde 
arkas ında var, bakar ki; en küçük bir zîhayat ın en küçük bir ihtiyac ını görür ve 
en gizli bir âh ını işitir, şefkat eder, fiilen cevap verir, memnun eder.
1 “Cennet hakt ır.” Bkz.: Buhârî, teheccüd  1, enbiyâ  47, deavât  10, tevhid  8, 24, 35; Müslim, îmân  46, 
müsâfirîn  199.198  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Elbette ve her hâlde hiçbir şüphe ihtimali kalmaz ki; mahlûklar ın en 
ehemmiyetlisi olan nev-i insan ın en ehemmiyetli ve umumî ve umum kâi-
nat ı ve umum esmâ ve s ıfât- ı ilâhiyeyi alâkadar eden bekâ-y ı uhreviyeye ait 
dualar ını içine alan.. ve nev-i insan ın güneşleri ve y ıldızlar ı ve kumandanlar ı 
olan bütün peygamberleri arkas ına al ıp onlara, duas ına “âmin, âmîn..” de-
dirten.. ve ümmetinden her gün, her ferd-i mütedeyyin hiç olmazsa kaç defa O’na salavât getirmekle O’nun duas ına “âmin, âmîn..” diyen ve belki bütün 
mahlûkat o duas ına iştirak ederek “Evet Yâ Rabbenâ! İstediğini ver, biz de 
O’nun istedi ğini istiyoruz!” diyorlar. Bütün bu reddedilmez şerâit alt ında be-
kâ-y ı uhrevî ve saadet-i ebediye için Muhammed 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ın haşrin 
hadsiz esbab- ı mûcibesinden yaln ız tek duas ı cennetin vücûduna ve bahar ın 
îcad ı kadar kudretine kolay olan âhiretin îcad ına kâfi bir sebeptir diye Mücîb 
ve Semî’ ve Rahîm  isimleri bizim suâlimize cevap veriyorlar.
Hem madem gündüz, bedâhetle güne şi gösterdi ği gibi; zemin yüzünde, 
mevsimlerin tebeddülünde küllî ölmek ve dirilmekte perde arkas ında bir mu-
tasarr ıf, gayet intizamla koca küre-i arz ı bir bahçe, belki bir a ğaç kolayl ığın-
da ve intizam ında.. ve azametli bahar ı bir çiçek sühûletinde ve mizanl ı zine-
tinde.. ve zemin sayfas ında üç yüz bin ha şir ve neşrin numûne ve misalleri-
ni gösteren üç yüz bin kitap hükmündeki nebâtât ve hayvanât tâifelerini (on-da) yazar, beraber ve birbiri içinde şaşırmayarak, kar ışık iken kar ıştırmayarak; 
birbirine benzemekle beraber iltibass ız, sehivsiz, hatas ız, mükemmel, munta-
zam, mânidâr yazan bir kalem-i kudret, bu azameti içinde hadsiz bir rahmet, nihâyetsiz bir hikmet ile i şlediği gibi; koca kâinat ı, bir hânesi misillü insana 
musahhar ve müzeyyen ve tefri ş etmek.. ve o insan ı halife-i zemin ederek ve 
dağ ve gök ve yer tahammülünden çekindikleri emanet-i kübrây ı ona verme-
si.. ve sair zîhayatlara bir derece zâbitlik mertebesiyle mükerrem etmesi.. ve hitâbât- ı sübhâniyesine ve sohbetine mü şerref eylemesi ile fevkalâde bir ma-
kam verdi
ği.. ve bütün semâvî fermanlarda ona saadet-i ebediyeyi ve bekâ-
yı uhreviyeyi kat’î vaad ve ahdetti ği hâlde; elbette ve hiçbir şüphe olmaz ki 
bahar kadar kudretine kolay gelen dâr- ı saadeti, o mükerrem ve mü şerref in-
sanlar için açacak ve yapacak ve ha şir ve k ıyâmeti getirecek diye Muhyî ve 
Mümît ve Hayy ve Kayyûm ve Kadîr ve Alîm  isimleri, Hâl ık’ımızdan sorma-
mıza cevap veriyorlar.
Evet, her baharda bütün a ğaçlar ı ve otlar ın köklerini aynen ihya.. ve ne-
bâtî ve hayvanî üç yüz bin nevi ha şrin ve ne şrin numûnelerini îcad eden bir 
kudret, Muhammed ve Mûsâ (aleyhimessalâtü vesselâm) ’lar ın her birinin ümmeti-
nin geçirdi ği bin senelik zaman, kar şı karşıya hayalen getirilip bak ılsa haşrin ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    199
ve neşrin bin misalini ve bin delilini iki bin baharda1(Hâşiye) gösterdiği görüle-
cek. Ve böyle bir kudretten ha şr-i cismânîyi uzak görmek, bin derece körlük 
ve ak ılsızlıktır.
Hem madem nev-i be şerin en me şhurlar ı olan yüz yirmi dört bin pey-
gamberler , ittifak ile saadet-i ebediyeyi ve bekâ-y ı uhrevîyi Cenâb- ı Hakk’ ın 
binler vaad ve ahidlerine istinaden ilân edip mucizeleriyle do ğru olduklar ını 
isbat ettikleri gibi hadsiz ehl-i velâyet , keşif ile ve zevk ile ayn ı hakikate imza 
bas ıyorlar. Elbette o hakikat güne ş gibi zâhir olur, şüphe eden divâne olur…
Evet, bir fende ve bir sanatta mütehass ıs bir-iki zât ın o fen ve o sanata ait 
hükümleri ve fikirleri, onda ihtisas ı olmayan bin adam ın –hatta ba şka fenler-
de âlim ve ehl-i ihtisas da olsalar– muhalif fikirlerini hükümden ıskat ettikleri 
gibi; bir meselede, meselâ Ramazan hilâlini, yevm-i şekte isbat etmek ve “süt 
konservelerine benzeyen ceviz-i hindî bahçesi rû-yi zeminde var” diye dâvâ etmekte iki isbat edici, bin inkâr edici ve nefyedicilere galebe edip dâvây ı ka-
zan ıyorlar. Çünkü isbat eden yaln ız bir ceviz-i hindîyi veyahut yerini gösterse 
kolayca dâvây ı kazan ır. Onu nefy ve inkâr eden bütün rû-yi zemini aramak, 
taramakla hiçbir yerde bulunmad ığını göstermekle dâvâs ını isbat edebildi ği 
gibi; cenneti ve dâr- ı saadeti ihbar ve isbat eden, yaln ız bir izini, sinemada gi-
bi keşfen bir gölgesini, bir tere şşuhunu göstermekle dâvây ı kazand ığı hâlde; 
onu nefy ve inkâr eden, bütün kâinat ı ve ezelden ebede kadar zamanlar ı gör-
mek ve göstermekle ancak inkâr ını ve nefyini isbat ile dâvây ı kazanabilir. Ve 
bu ehemmiyetli s ırdand ır ki “hususî bir yere bakmayan ve imanî hakikatler 
gibi umum kâinata bakan nefiyler, inkârlar (zât ında muhâl olmamak şart ıyla) 
isbat edilmez.” diye ehl-i tahkik ittifak edip bir düstur-u esasî kabul etmi şler.
İşte bu kat’î hakikate binâen binler feylesoflar ın muhalif fikirleri, böy-
le imanî meselelerde birtek muhbir-i sâd ıka karşı hiçbir şüphe, hatta vesvese 
vermemek lâz ım iken; yüz yirmi bin isbat edici ehl-i ihtisas ve muhbir-i sâd ı-
kın ve hadsiz ve nihâyetsiz müsbit ve mütehass ıs ehl-i hakikat ve ashab- ı tah-
kikin ittifak ettikleri erkân- ı imaniyede akl ı gözüne inmi ş, kalbsiz, mâneviyât-
tan uzakla şmış, körleşmiş birkaç feylesofun inkârlar ıyla şüpheye dü şmenin ne 
kadar ahmakl ık ve divânelik oldu ğunu k ıyas ediniz.
Hem madem gözümüzle –gündüz gibi– hem nefsimizde, hem etraf ımızda 
bir rahmet-i âmme  ve bir hikmet-i şâmile  ve bir inâyet-i dâime  müşâhede 
1 (Hâşiye) Sab ık her bir bahar, k ıyâmeti kopmu ş, ölmüş ve karşısındaki bahar onun ha şri 
hükmündedir.200  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ediyoruz.. ve deh şetli bir saltanat- ı rubûbiyet ve dikkatli bir adalet-i âliye ve iz-
zetli icraât- ı celâliyenin âsâr ını ve cilvelerini görüyoruz. Hatta bir a ğac ın mey-
veleri ve çiçekleri say ısınca o ağaca hikmetler takan bir hikmet .. ve her bir in-
san ın cihâzât ı ve hissiyât ı ve kuvveleri adedince ihsanlar ı, in’amlar ı ona bağ-
lam ış bir rahmet .. ve Kavm-i Nûh ve Hûd ve Sâlih (aleyhimüsselâm)  ve Kavm-i 
Âd ve Semûd ve Firavun gibi âsi milletlere tokat vuran ve en küçük bir zîha-yat ın hakk ını muhafaza eden izzetli ve inâyetli bir adalet.. ve
 ْħُÝْĬأَ اƯإِذ َْرْضِŶا َīِĨ َةًĳْĐدَ ْħَאכُĐدَ إِذَا َّħُà ِه۪ۘóْĨَÉِÖ َْرْضُŶوَا אءُƯĩَّùĤا مَĳُĝَÜ أَنْ ۪įِÜَאĺاٰ ْīِĨوَ
1نَĳُäُóْíَÜ
âyeti, azametli bir îcaz ile der:
“Nas ıl ki iki k ışlada yatan ve duran mutî askerler, bir kumandan ın çağır-
mas ıyla silâh ba şına ve vazife ba şına boru sesiyle gelmeleri gibi; aynen öy-
le de bu iki k ışlan ın misalinde ve emre itaatinde koca semâvât ve küre-i arz, 
Sultan- ı Ezelî’nin askerlerine iki mutî k ışla gibi; ne vakit Hazreti İsrafil (aleyhisse-
lâm)’ın borusuyla o k ışlalarda ölüm ile yatanlar ça ğırılsa derhâl ceset libaslar ı-
nı giyip d ışarı fırlamalar ını ispat edip gösteren.. her baharda arz k ışlas ı içinde-
kiler, melek-i ra’d ın borusuyla ayn ı vaziyeti göstermesiyle nihâyetsiz azameti 
anlaşılan bir saltanat- ı rubûbiyet, elbette ve elbette ve her hâlde ve hiç şüphe 
getirmez ki –Onuncu Söz’de isbat ına binâen– o rahmet ve hikmet ve inâyet 
ve adalet ve saltanat- ı sermediyenin gayet kat’î istedikleri dâr- ı âhiret ve da-
ire-i haşir ve neşrin aç ılmamas ıyla o nihâyetsiz cemâl-i rahmet nihâyetsiz bir 
çirkin merhametsizli ğe ink ılâp etmesi.. ve o hadsiz kemâl-i hikmet, hadsiz ku-
surlu abesiyete ve faydas ız israfâta dönmesi.. ve o gayet şirin inâyet, gayet ac ı 
ihânetlere de ğişmesi.. ve o gayet mizanl ı ve hakkaniyetli adalet, gayet şiddet-
li zulümlere kalbolmas ı.. ve o gayet derecede ha şmetli ve kuvvetli saltanat- ı 
sermediye sukût etmesi ve ha şrin gelmemesiyle bütün ha şmeti kaybolmas ı.. 
ve kemâlât- ı rubûbiyeti acz ve kusur ile lekedâr olmas ı, hiçbir cihet-i imkân ı 
yok, hiçbir ak ıl ihtimal vermez; yüz muhâl, içinde birden bulunur, daire-i im-
kân haricinde bât ıl ve mümtenîdir.
Çünkü nâzenin ve nazdar besledi ği ve ak ıl ve kalb gibi cihâzâtla saadet-i 
ebediyeye ve âhirette bekâ-y ı dâimîye i ştiyak hissini verdi ği hâlde; onu ebe-
dî idam etmek, ne kadar gadirli bir merhametsizlik.. ve onun yaln ız dimağına 
1 “O’nun varl ığının ve kudretinin delillerinden biri de: Gö ğün ve yerin, kendisinin buyru ğu ile kâim 
olmalar ı, belirlenen yerde sapasa ğlam işlerinin ba şında bulunmalar ıdır. Sonra sizi yatt ığınız yerden bir 
çağırdı m ı, birden kabirlerinizden ç ıkıverirsiniz!” (Rûm sûresi, 30/25 ).ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    201
yüzer hikmetler ve faydalar takt ığı hâlde; onu dirilmemek üzere bütün cihâzâ-
tını ve binler faydalar ı bulunan istidâdât ını âk ıbetsiz bir ölümle faydas ız, ne-
ticesiz, hikmetsiz bütün bütün israf etmek ne derece hilâf- ı hikmet.. ve binler 
vaîd ve ahidlerini yerine getirmemek ile –hâ şâ– aczini ve cehlini göstermek, 
ne kadar o ha şmet-i saltanata ve o kemâl-i rubûbiyete z ıttır, her zîşuur anlar.” 
Bunlara k ıyasen, inâyet ve adaleti tatbik eyle…
İşte Hâl ık’ımızdan sordu ğumuz âhirete dair suâlimize Rahmân  ve Hakîm  
ve Adl ve Kerîm  ve Hâkim  isimleri mezkûr hakikatle cevap veriyorlar, şeksiz 
şüphesiz, güne ş gibi âhireti isbat ediyorlar.
Hem madem biz gözümüzle görüyoruz, öyle ihatal ı ve azametli bir hafî-
ziyet  hükmeder ki; zîhayat, her şeyin ve her hâdisenin çok suretlerini ve gör-
düğü f ıtrî vazifesinin defterini.. ve esmâ-y ı ilâhiyeye kar şı lisân- ı hâl ile tesbi-
hat ına dair sayfa-y ı âmâlini.. misalî levhalarda ve çekirdeklerinde ve tohum-
cuklar ında.. ve levh-i mahfûzun numûnecikleri olan kuva-y ı hâf ızalar ında.. ve 
bilhassa insan ın dimağındaki pek büyük ve pek küçük kütüphânesi olan kuv-
ve-i hâf ızas ında ve sair maddî ve mânevî in’ikâs aynalar ında kaydeder, yazd ı-
rır, zaptederek muhafaza alt ına al ır. Sonra mevsimi geldikçe bütün o mânevî 
yaz ılar ı maddî bir tarzda da gözümüze gösterip milyonlarla misaller ve deliller 
ve numûneler kuvvetiyle 1َتْóِýُĬ ُėُéُّāĤا وَإِذَا âyetindeki en acîb bir hakikat-i 
haşriyeyi, kudretin bir çiçe ği olan her bahar, kendi çiçek-i ekberinde milyarlar 
dil ile kâinata ilân eder. Ve ba şta nev-i insan olarak bütün zîhayatlar ve bütün 
eşya, fenâya dü şmek ve ademe sukût etmek ve hiçlikte mahvolmak ve ba şta 
nev-i beşer olarak zîhayatlar, idam edilmek için yarat ılmam ışlar. Belki bekâ-
ya terakki ile ve devama tasaffi ile ve sermedî vazifeye istidad ıyla girmek için 
halkolunduklar ını gayet kuvvetli isbat eder.
Evet, her baharda mü şâhede ediyoruz ki; güz mevsimi k ıyâmetinde vefat 
eden hadsiz nebâtât, bahar ha şrinde her bir a ğaç, her bir kök, her bir çekir-
dek, her bir tohum َتْóِýُĬ ُėُéُّāĤا وَإِذَا âyetini okuyup bir manas ını, bir ferdi-
ni kendi diliyle, geçmi ş senelerde gördü ğü vazifenin misalleriyle tefsir ederek 
o azametli hafîziyete şehadet eder. 2ُīِĈَא×ْĤوَا ُóِİَّאčĤوَا ُóِìْٰźوَا َْوَّلُŶا َĳُİ âyetindeki
1 “Hesap defterleri aç ıldığı zaman…” (Tekvir sûresi, 81/10)
2 “O, kendinden ba şka her şeyden (mâsivâ) mukaddem bir “Evvel”; her şeyin encam ve nihayetine 
hâkim, var ı yok yoku da var eden bir “Âhir”; vücudu varl ığın her sat ır, her kelimesinde netlerden 
daha net, apaç ık okunan bir Zâhir; her şeyin ötesinde, ötelerin de ötesinde kâinat ve hâdiselerin biricik 
mercii bir Bât ın; ama hem evveliyeti hem âhiriyeti, hem zâhiriyeti hem de bât ıniyeti birbirinden ayr ı 
olmayan bir Evvel ü Âhir ve bir Zâhir u Bât ın’d ır.” (Hadîd sûresi, 57/3)202  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
dört muazzam hakikatleri her şeyde gösterip hafîziyeti âzamî derecede ve ha ş-
ri bahar kolayl ığında ve kat’iyetinde bizlere ders verir.
Evet bu dört ismin cilveleri, en cüz’îden en küllîye kadar cereyan eder-
ler. Meselâ, nas ıl ki bu ağac ın menşei olan bir çekirdek, 1َوَّلُŶاَ ismine mazha-
riyetle o a ğac ın gayet mükemmel pro ğram ını ve îcad ının noksans ız cihâzât ı-
nı ve teşekkülünün bütün şerâitini câmi bir kutucuktur ki hafîziyetin azameti-
ni isbat eder.
2
ُóِìْٰźوَا ismine mazhar olan meyvesi ise, çekirdekleriyle o a ğac ın işlediği 
bütün f ıtrî vazifelerinin fihristesini ve amellerinin listesini ve hayat- ı sâniyesi-
nin düsturlar ını ihtiva eden bir sandukçad ır ki âzamî derecede hafîziyete şe-
hadet eder.
3
ُóِİَّאčĤوَا ismine mazhar olan o a ğac ın suret-i cismâniyesi ise öyle tenâ-
süblü ve sanatl ı ve süslü bir hulle, bir libas ve ayr ı ayr ı nak ışlar ve zînetler ve 
yald ızlı nişanlar ile tezyin edilmi ş, güya yetmi ş renkli bir huri elbisesidir ki ha-
fîziyet içinde azamet-i kudret ve kemâl-i hikmet ve cemâl-i rahmeti gözlere gösterir.
4ُīِĈَא×ْĤوَا ismine ayna olan o a ğac ın içindeki makinesi ise öyle muntazam 
ve mükemmel ve mucizâtl ı bir fabrika, bir tezgâh, bir kimyahâne ve hiçbir da-
lı ve meyveyi ve yapra ğı gıdas ız b ırakmayan mizanl ı bir kazan- ı erzakt ır ki ha-
fîziyet içinde kemâl-i kudret ve adalet ve cemâl-i rahmet ve hikmeti güne ş gi-
bi isbat eder.
Aynen öyle de küre-i arz, senevî mevsimler cihetinde bir a ğaçt ır. İsm-i 
Evvel cilvesiyle güz mevsiminde hafîziyete emanet edilen bütün tohumlar ve çekirdekler, bahar çar şafını giyen zemin yüzünün milyarlar dal, budak, mey-
ve veren ve çiçek açan a ğac ının teşkilât ına dair ilâhî emirlerin mecmuac ık-
lar ı ve kaderden gelen düsturlar ın listeleri ve geçen yaz ın işlediği vazifele-
rin küçücük sayfa-y ı amelleri ve defter-i hidemât ıdır ki; bilbedahe bir Hafîz-i 
Zülcelâli ve’l-ikram’ ın hadsiz kudret, adalet, hikmet, rahmet ile i ş gördüğü-
nü gösteriyor.
1 Kendinden ba şka her şeyden (mâsivâ) mukaddem bir “Evvel”
2 Her şeyin encam ve nihayetine hâkim, var ı yok yoku da var eden bir “Âhir”
3 Vücudu varl ığın her sat ır, her kelimesinde netlerden daha net, apaç ık okunan bir “Zâhir”
4 Her şeyin ötesinde, ötelerin de ötesinde kâinat ve hâdiselerin biricik mercii bir “Bât ın”ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    203
Ve senevî zemin a ğac ının âhiri ise ikinci güzde o a ğac ın gördüğü bütün 
vazifelerini ve esmâ-y ı ilâhiyeye kar şı ettiği bütün f ıtrî tesbihatlar ını ve gele-
cek bahar ha şrinde neşrolabilen bütün sahâif-i âmâllerini, zerrecik ve küçü-
cük kutucuklar ın içine koyup, Hafîz-i Zülcelâl’in dest-i hikmetine teslim eder. 
1
ُóِìْٰźا َĳُİ ismini hadsiz dillerle kâinat yüzünde okur.
Ve şu ağac ın zâhiri ise ha şrin üç yüz bin misallerini ve emârelerini göste-
ren üç yüz bin küllî ve çe şit çeşit çiçekler aç ıp hadsiz rahmâniyet ve rezzâk ı-
yet ve rahîmiyet ve kerîmiyet sofralar ını sererek zîhayatlara ziyafetler vermek-
le 2
ُóِİَّאčĤا َĳُİ ismini meyveleri, çiçekleri, taamlar ı say ısınca lisanlar ıyla zikredip 
medh ü senâ eder, gündüz gibi 3َتْóِýُĬ ُėُéُّāĤا وَإِذَا hakikatini gösterir.
Bu haşmetli ağac ın bât ını ise hadsiz ve hesaba gelmez muntazam maki-
neleri ve mizanl ı fabrikalar ı kemâl-i dikkat ve intizamla i şlettiren öyle bir ka-
zan ve tezgâht ır ki bir dirhemden bin batman taamlar ı pişirir, açlara yeti ştirir. 
Ve öyle bir mizan ve dikkatle i şler ki zerre kadar tesadüfün kar ışmas ına bir yer 
bırakm ıyor. 4ُīِĈَא×ْĤا َĳُİ ismini zeminin iç yüzüyle, yüz bin dil ile tesbih eden 
baz ı melâike gibi yüz bin tarzlarda ilân edip isbat eder.
Hem arz, senevî hayat ı haysiyetiyle bir a ğaç olduğu ve o dört isim için-
de hafîziyeti ve onunla ha şir kap ısına bir anahtar yapt ığı gibi.. aynen öyle de 
dehrî ve dünya hayat ı cihetiyle yine meyveleri âhiret pazar ına gönderilen bir 
muntazam a ğaçt ır. Ve o dört isme öyle bir mazhar, bir ayna ve âhirete giden 
bir yol açar ki geni şliğini ihataya ve tabire akl ımız kâfi gelmiyor. Yaln ız bu ka-
dar deriz:
Nas ıl ki bir saatin saniyeleri ve dakikalar ı ve saatleri ve günleri sayan haf-
tal ık saatin milleri birbirine benzer, birbirini isbat eder. Saniyelerin hareketi-
ni gören, sair çarklar ın hareketlerini tasdik etmeye mecbur olur. Aynen öy-
le de semâvât ve arz ın Hâl ık-ı Zülcelâl’inin bir saat-i ekberi olan bu dünya-
nın saniyelerini sayan günler ve dakikalar ını hesap eden seneler ve saatleri-
ni gösteren as ırlar ve günlerini bildiren devirler birbirine benzer, birbirini is-
bat eder. Ve bu gecenin sabah ı ve bu k ışın bahar ı kat’iyetinde fânî dünya-
nın karanl ıklı kışının bâkî bir bahar ı ve sermedî bir sabah ı geleceğini hadsiz 
1 O, her şeyin encam ve nihayetine hâkim, var ı yok yoku da var eden bir ‘Âhir’dir.
2 O, vücudu varl ığın her sat ır, her kelimesinde netlerden daha net, apaç ık okunan bir ‘Zâhir’dir.
3 “Hesap defterleri aç ıldığı zaman…” (Tekvir sûresi, 81/10)
4 O, her şeyin ötesinde, ötelerin de ötesinde kâinat ve hâdiselerin biricik mercii bir ‘Bât ın’d ır.204  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
emârelerle haber verir diye, Hafîz ismi ile 1ُīِĈَא×ْĤوَا ُóِİَّאčĤوَا ُóِìْٰźوَا َْوَّلُŶا َĳُİ 
isimleri; bizim, Hâl ık’ımızdan sordu ğumuz haşir meselesine mezkûr hakikat-
le cevap veriyorlar.
Hem madem gözümüzle görüyoruz ve akl ımızla anl ıyoruz ki:
İnsan, şu kâinat a ğac ının en son ve en cemiyetli meyvesi..
ve hakikat-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm)  cihetiyle çekirdek-i as-
lîsi..
ve kâinat kur’ân ının âyet-i kübrâs ı..
ve ism-i âzam ı taşıyan âyetü’l-kürsisi..
ve kâinat saray ının en mükerrem misafiri..
ve o saraydaki sair sekenelerde tasarrufa me’zun en faal memuru..ve kâinat şehrinin, zemin mahallesinin bahçesinde ve tarlas ında vâridat 
ve sarfiyat ına ve zer’ ve ekilmesine nezarete memur..
ve yüzer fenler ve binler sanatlarla techiz edilmi ş en gürültülü ve mesu-
liyetli nâz ırı..
ve kâinat ülkesinin arz memleketinde Padi şah- ı Ezel ve Ebed’in gayet 
dikkat alt ında bir müfetti şi, bir nevi halife-i arz ı..
ve cüz’î ve küllî harekât ı kaydedilen bir mutasarr ıfı..
ve semâ ve arz ve cibâlin kald ırmas ından çekindikleri emanet-i kübrâ-
yı omuzuna alan..
ve önüne iki acîb yol aç ılan, bir yolda zîhayat ın en bedbaht ı ve diğerin-
de en bahtiyar ı..
çok geniş bir ubûdiyetle mükellef bir abd-i küllî..
ve kâinat Sultan ı’nın ism-i âzam ına mazhar ve bütün esmâs ına en câ-
mi bir aynas ı..
ve hitâbât- ı sübhâniyesine ve konu şmalar ına en anlay ışlı
 bir muhatab- ı 
hâss ı..
1 “O, kendinden ba şka her şeyden (mâsivâ) mukaddem bir “Evvel”; her şeyin encam ve nihayetine 
hâkim, var ı yok yoku da var eden bir “Âhir”; vücudu varl ığın her sat ır, her kelimesinde netlerden 
daha net, apaç ık okunan bir Zâhir; her şeyin ötesinde, ötelerin de ötesinde kâinat ve hâdiselerin biricik 
mercii bir Bât ın; ama hem evveliyeti hem âhiriyeti, hem zâhiriyeti hem de bât ıniyeti birbirinden ayr ı 
olmayan bir Evvel ü Âhir ve bir Zâhir u Bât ın’d ır.” (Hadîd sûresi, 57/3)z
z
z
zzzz
z
z
z
z
z
z
z
zON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    205
ve kâinat ın zîhayatlar ı içinde en ziyade ihtiyaçl ısı.. ve hadsiz fakr ıyla ve 
aczi ile beraber hadsiz maksatlar ı ve arzular ı ve nihâyetsiz dü şmanlar ı ve onu 
inciten zararl ı şeyleri bulunan bir bîçare zîhayat ı..
ve istidatca en zengini..ve lezzet-i hayat cihetinde en müteellimi ve lezzetleri, deh şetli elemler-
le âlûde..
ve bekâya en ziyade mü ştâk ve muhtaç ve en çok lây ık ve müstehak ve 
devam ı ve saadet-i ebediyeyi hadsiz dualarla isteyen ve yalvaran.. ve bütün 
dünya lezzetleri ona verilse, onun bekâya kar şı arzusunu tatmin etmeyen ve 
ona ihsanlar eden Zât’ ı perestiş derecesinde seven ve sevdiren ve sevilen çok 
harika bir mucize-i kudret-i samedâniye ve bir acûbe-i hilkat..
ve kâinat ı içine alan ve ebede gitmek için yarat ıldığına bütün cihâzât- ı 
insaniyesi şehadet eden…
Böyle yirmi, küllî hakikatler ile Cenâb- ı Hakk’ ın 
Hak ismine ba ğlanan.. 
ve en küçük zîhayat ın en cüz’î ihtiyac ını gören ve niyaz ını işiten ve fiilen ce-
vap veren Hafîz-i Zülcelâl’in, Hafîz  ismiyle mütemâdiyen amelleri kaydedi-
len.. ve kâinat ı alâkadar edecek ef’âlleri o ismin kâtibîn-i kiramlar ıyla yaz ılan.. 
ve her şeyden ziyade o ismin nazar- ı dikkatine mazhar bulunan bu insanlar, 
elbette ve elbette ve her hâlde ve hiçbir şüphe getirmez ki; bu yirmi hakikatin 
hükmüyle insanlar için bir ha şir ve neşir olacak.. ve Hak ismiyle evvelki hiz-
metlerinin mükâfat ını ve kusurât ının mücâzât ını çekecek.. ve Hafîz ismiyle cü-
z’î-küllî kay ıt alt ına al ınan her amelinden muhasebe ve sorguya çekilecek.. ve 
dâr- ı bekâda saadet-i ebediye ziyafetgâh ının ve şekâvet-i dâime hapishânesi-
nin kap ılar ı aç ılacak.. ve bu âlemde çok tâifelere kumandanl ık yapan ve ka-
rışan ve bazen kar ıştıran bir zâbit, topra ğa girip her amelinden suâl olunma-
mak ve uyand ırılmamak üzere yat ıp saklanmayacakt ır.
Yoksa, sine ğin sesini i şitip hakk- ı hayat ını vermekle fiilen cevap verdi ği 
hâlde; gök gürültüsü kuvvetinde bekâya ait hadsiz hukuk-u insaniyenin mez-kûr yirmi hakikatler lisanlar ı ile edilen ve ar şı ve ferşi ç ı
nlatan dualar ını işit-
memek ve o hadsiz hukuku zâyi etmek.. ve sinek kanad ının intizam ı şehade-
tiyle sinek kanad ı kadar israf etmeyen bir hikmet, bütün o hakikatlerin ba ğ-
land ıklar ı insanî istidâdât ı ve ebede uzanan emelleri ve arzular ı ve o istidat 
ve arzular ı besleyen kâinat ın pek çok râb ıtalar ını ve hakikatlerini bütün bü-
tün israf etmek, öyle bir haks ızlıktır ve imkân haricinde ve zâlimâne bir çirkin-
liktir ki Hak ve Hafîz ve Hakîm ve Cemîl ve Rahîm isimlerine şehadet eden z
z
z
z
z206  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bütün mevcudât onu reddeder. “Yüz derece muhâl ve bin vecihle mümteni-
dir” derler.
İşte biz Hâl ık’ımızdan haşre dair sordu ğumuz suâle Hak, Hafîz, Hakîm, 
Cemîl, Rahîm  isimleri cevap verip derler:
“Biz, hak ve hakikat oldu ğumuz gibi ve hem bize şehadet eden mev-
cudât ın tahakkuku misillü, ha şir hakt ır ve muhakkakt ır.”
Hem madem… Daha yazacakt ım, fakat güne ş gibi mâlûm olmas ından 
kısa kestim.
İşte, geçmi ş misallerde ve mademlerdeki maddelere k ıyasen Cenâb- ı 
Hakk’ ın yüz, belki bin esmâs ının kâinata bakan isimlerinin her birisi, nas ıl ki 
mevcudâttaki ayna ve cilveleriyle müsemmâs ını bedâhetle isbat eder; aynen 
öyle de ha şri ve dâr- ı âhireti de gösterirler ve kat’iyetle isbat ederler.
Hem nas ıl Hâl ık’ımızdan sordu ğumuz suâlimize, o Rabbimiz bütün fer-
manlar ıyla ve nâzil etti ği bütün kitaplar ıyla ve müsemmâ oldu ğu ekser isimle-
riyle bize kudsî ve kat’î cevap veriyor; aynen öyle de melâikeleriyle  ve onla-
rın diliyle daha ba şka bir tarzda dedirir:
“Sizin, zaman- ı Âdem’den beri hem ruhanîlerle, hem bizimle görü şmeni-
zin yüzer tevâtür kuvvetinde hâdiseleri var ve bizim ve ruhanîlerin vücûdlar ı-
na ve ubûdiyetlerine delâlet eden hadsiz emâre ve deliller var. Ve biz, âhiret salonlar ında ve baz ı dairelerinde gezdi ğimizi, birbirimize mutâb ık olarak sizin 
kumandanlar ınız ile görü ştüğümüz zaman söylemi şiz ve daima da söylüyo-
ruz. Elbette bu gezdi ğimiz bâkî ve mükemmel salonlar ve bu salonlar ın arka-
lar ında tefri
ş ve tezyin edilmi ş olan saraylar ve menziller, hiç şüphemiz yoktur 
ki gayet ehemmiyetli misafirleri o yerlerde iskân etmek üzere bekliyorlar. Size kat’î beyan ediyoruz.” diye suâlimize cevap veriyorlar.
Hem madem Hâl ık’ımız, bize en büyük muallim ve en mükemmel üstad 
ve şaşırmaz ve şaşırtmaz en do ğru rehber olarak Muhammed-i Arabî 
(aley-
hissalâtü vesselâm) ’ı tayin etmi ş ve en son elçi olarak göndermi ş. Biz dahi, ilmel-
yakîn mertebesinden aynelyakîn ve hakkalyakîn mertebelerine terakki ve te-kemmül etmek üzere her şeyden evvel bu Üstad ımız’dan, Hâl ık’ımızdan sor-
duğumuz suâli sormakl ığımız lâz ım geliyor. Çünkü o Zât, Hâl ık’ımız tarf ından 
her biri birer ni şane-i tasdik olan bin mucizât ıyla Kur’ân’ ın bir mucizesi olarak 
Kur’ân’ ın hak ve kelâmullah oldu ğunu isbat etti ği gibi; Kur’ân dahi k ırk nevi 
i’câz ile o Zât’ ın bir mucizesi olup, O’nun do ğru ve Resûlullah oldu ğunu isbat ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    207
ederek ikisi beraber; biri, âlem-i şehadet lisan ı (bütün hayat ında, bütün enbi-
yâ ve evliyan ın tasdikleri alt ında) diğeri, âlem-i gayb lisan ı (bütün semâvî fer-
manlar ın ve kâinat hakikatlerinin tasdikleri içinde) binler âyât ıyla iddia ve is-
bat ettikleri hakikat-i ha şriye, elbette güne ş ve gündüz gibi bir kat’iyettedir.
Evet, ha şir gibi en acîb ve en deh şetli ve tavr- ı akl ın haricinde bir me-
sele, ancak ve ancak böyle harika iki üstad ın dersleriyle halledilir, anla-
şılır.
Eski zaman peygamberleri ümmetlerine Kur’ân gibi izahat vermedikle-
rinin sebebi, o devirler be şerin bedeviyet ve tufûliyet devri olmas ıdır. İbtidâî 
derslerde izah az olur.
Elhâs ıl: Madem Cenâb- ı Hakk’ ın ekser isimleri  âhireti iktiza edip ister-
ler; elbette o isimlere delâlet eden bütün hüccetler, bir cihette âhiretin tahak-kukuna dahi delâlet ederler.
Ve madem 
melâikeler  âhiretin ve âlem-i bekân ın dairelerini gördükleri-
ni haber veriyorlar; elbette, melâike ve ruhlar ın ve ruhâniyât ın vücûd ve ubû-
diyetlerine şehadet eden deliller, dolay ısıyla âhiretin vücûduna dahi delâlet 
ederler.
Ve madem Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın bütün hayat ında vahdâni-
yetten sonra en dâimî dâvâs ı ve müddeas ı ve esas ı, âhirettir; elbette o Zât’ ın 
nübüvvetine ve s ıdk ına delâlet eden bütün mucizeleri ve hüccetleri, –bir ci-
hette, dolay ısıyla– âhiretin tahakkukuna ve gelece ğine şehadet ederler.
Ve madem Kur’ân’ ın dörtten birisi ha şir ve âhirettir ve bin âyât ıyla onun 
isbat ına çal ışır ve onu haber verir; elbette Kur’ân’ ın hakkaniyetine şehadet ve 
delâlet eden bütün hüccetleri ve delilleri ve burhanlar ı, –dolay ısıyla– âhiretin 
vücûduna ve tahakkukuna ve aç ılmas ına dahi delâlet ve şehadet ederler.
İşte bak, bu rükn-ü imanî, ne kadar kuvvetli ve kat’î oldu ğunu gör!..
Sekizinci Meselenin Bir Hülâsas ı
Yedinci’de ha şri, çok makamâttan soracakt ık. Fakat, Hâl ık’ımızın isim-
leriyle verdi ği cevap o derece kuvvetli yakîn ve kanaat verdi ki daha ba şka 
sorgulara ihtiyaç b ırakmad ığından orada k ısa kestik. Şimdi bu meselede âhi-
ret iman ının hem âhiretin saadetine, hem dünya saadetine dair temin etti-
ği faydalar ve neticelerinden yüzden biri hülâsa edilecek. Saadet-i uhreviye-
ye ait k ısm ı Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın izahat ı, daha hiçbir beyana ihtiyaç 208  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bırakmam ış; onu, ona havale ederek ve saadet-i dünyeviyeye ait k ısm ı izah 
cihetini Risale-i Nur’a b ırak ıp yaln ız k ısa bir hülâsa ile insan ın hayat- ı şah-
siye ve hayat- ı içtimaiyesine ait yüzer neticelerinden üç-dört tanesini beyan 
ederiz.
Birincisi
İnsan, sair hayvanâta muhalif olarak hânesiyle alâkadar oldu ğu misillü 
dünya ile alâkadard ır.. ve akâribiyle münasebettar oldu ğu gibi nev-i be şer ile 
de ciddî ve f ıtrî münasebettard ır. Ve dünyada muvakkat bekâs ını arzulad ı-
ğı gibi bir dâr- ı ebedîde bekâs ını aşk derecesinde arzuluyor. Ve midesinin g ı-
da ihtiyac ını temin etmeye çal ıştığı gibi dünya kadar geni ş belki ebede kadar 
uzanan sofralar ı ve g ıdalar ı, ak ıl ve kalb ve ruh ve insaniyet mideleri için teda-
rik etmeye f ıtraten mecburdur, çabal ıyor. Ve öyle arzular ı ve matlaplar ı var ki, 
ebedî saadetten ba şka hiçbir şey onlar ı tatmin etmiyor. Hatta Onuncu Söz’de 
işaret edildi ği gibi, bir zaman küçüklü ğümde hayalimden sordum: “Sana bir 
milyon sene ömür ve dünya saltanat ı verilmesini, fakat sonra ademe ve 
hiçliğe düşmesini mi istersin? Yoksa bâkî, fakat âdi ve me şakkatli bir 
vücûdu mu istersin?” dedim. Bakt ım, ikincisini arzulay ıp birincisinden 
“Ah!” çekti. “Cehennem de olsa bekâ isterim!” dedi.
İşte, madem mahiyet-i insaniyenin bir hizmetkâr ı olan kuvve-i hayali-
yeyi bu dünya lezzetleri tatmin etmiyor; elbette gayet câmi mahiyet-i insani-ye, ebediyetle f ıtraten alâkadard ır. İşte bu hadsiz arzu ve emellere ba ğlı ol-
duğu hâlde; sermayesi bir cüz’î cüz-ü ihtiyârî ve fakr- ı mutlak bir insana, âhi-
rete iman ne derece kuvvetli ve kâfi ve vâfi bir hazine, bir medar- ı saadet ve 
lezzet, bir medar- ı istimdat, bir mercî ve dünyan ın hadsiz gamlar ına karşı bir 
medar- ı teselli oldu ğu öyle bir meyve ve faydad ır ki onu kazanmak yolunda 
dünya hayat ını feda etse, yine ucuzdur.
İkinci Meyvesi ve Hayat- ı Şahsiyeye 
Bakan Bir Faydas ı
Üçüncü Mesele’de izah edilen ve Gençlik Rehberi’nde bir hâ şiye bulunan 
çok ehemmiyetli bir neticedir.
Evet, her insan ın her zaman dü şündüğü en ehemmiyetli endi şesi, me-
zaristana giren kendi dostlar ı ve akrabalar ı gibi o idamhâneye girmek key-
fiyetidir. Birtek dostu için ruhunu feda eden o bîçare insan ın binler, belki ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    209
milyonlar, milyarlar dostlar ı ebedî bir mufârakat içinde idam olmalar ını teveh-
hüm edip cehennem azab ından beter bir elem –o dü şünmek ucundan– gö-
ründüğü vakit, âhirete iman geldi, gözünü açt ırdı ve perdeyi kald ırdı. “Bak!” 
dedi. O, imanla bakt ı. Cennet lezzetinden haber veren bir lezzet-i ruhaniyeyi 
–o dostlar ı ebedî ölümlerden ve çürümelerden kurtulup mesrûrâne bir nurânî 
âlemde onu da bekliyorlar vaziyetinde mü şâhedesiyle– ald ı. Risale-i Nur’da 
bu netice, hüccetlerle izah ına iktifâen k ısa kesiyoruz.
Hayat- ı Şahsiyeye Ait Üçüncü Bir Faydas ı
İnsan ın sair zîhayatlar üstündeki tefevvuku ve rütbesi ise yüksek seciyele-
ri ve cemiyetli istidatlar ı ve küllî ubûdiyetleri ve geni ş vücûdî daireleri itibar ıy-
lad ır. Hâlbuki o insan, hem mâdum, hem ölü, hem karanl ık olan geçmi ş ve 
gelecek zamanlar ın ortas ında s ıkışmış bir k ısa zaman olan haz ır vaktin mikya-
sıyla, ölçüsüyle hamiyeti, muhabbeti, karde şliği, insaniyeti gibi seciyeler al ır.
Meselâ eskiden tan ımad ığı ve ayr ıldıktan sonra da hiç göremeyece ği ba-
bas ını, kardeşini, kar ısını, milletini ve vatan ını sever, hizmet eder.. ve tam sa-
dâkate ve ihlâsa pek nâdir muvaffak olabilir, o nisbette kemâlât ı ve seciyele-
ri küçülür. De ğil hayvanlar ın en ulvîsi belki ba ş aşağı, ak ıl cihetiyle en bîça-
resi ve aşağısı olmak vaziyetine dü şeceği sırada âhirete iman, imdada yeti şir. 
Mezar gibi dar zaman ını, geçmiş ve gelecek zamanlar ı içine alan, pek geni ş 
bir zamana çevirir. Ve dünya kadar, belki ezelden ebede kadar bir daire-i vü-cûd gösterir.
Babas ını, dâr- ı saadette ve âlem-i ervahta dahi pederlik münasebetiyle.. 
ve kardeşini, ta ebede kadar uhuvvetini dü şünmesiyle.. ve kar ısını cennette 
dahi en güzel bir refika-y ı hayat ı olduğunu
1 bilmesi haysiyetiyle sever, hürmet 
eder, merhamet eder, yard ım eder. Ve o büyük ve geni ş daire-i hayatta ve 
vücûddaki münasebetler için olan ehemmiyetli hizmetleri, dünyan ın k ıymet-
siz işlerine ve cüz’î garazlar ına ve menfaatlerine âlet etmez. Ciddî sadâkate ve 
samimî ihlâsa muvaffak olarak kemâlât ı ve hasletleri, o nisbette –derecesine 
göre– yükselmeye ba şlar, insaniyeti teâli eder. Hayat lezzetinde serçe ku şuna 
yetişmeyen o insan, bütün hayvanât üstünde kâinat ın en müntehap ve bahti-
yar bir misafiri ve Sahib-i kâinat’ ın en mahbub ve makbul bir abdi olmas ıdır. 
Bu netice dahi Risale-i Nur’da hüccetlerle izah ına iktifâen k ısa kesildi.
1 Dünyada evli olan kimselerin, bu beraberliklerini cennette de devam ettireceklerine dâir bkz.: Buhârî, 
fezâilü ashâb  30; Tirmizî, menâk ıb 62; Ma’mer İbni Râşid, el-Câmi’  11/302.210  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Dördüncü Bir Faydas ı ki İnsan ın 
Hayat- ı İçtimaiyesine Bak ıyor
Risale-i Nur’dan Dokuzuncu Şuâ’da beyan edilen o neticenin bir hülâ-
sas ı şudur:
Nev-i insan ın dörtten birini te şkil eden çocuklar , âhiret iman ıyla insan-
ca yaşayabilirler ve insaniyetin istidatlar ını taşıyabilirler. Yoksa elîm endi şeler 
içinde kendini uyutturmak ve unutturmak için çocukça oyuncaklar ıyla, haylaz 
bir hayatla ya şayacak. Çünkü her vakit etraf ında onun gibi çocuklar ın ölme-
siyle onun nazik dima ğında ve ileride uzun arzular ı taşıyan zay ıf kalbinde ve 
mukâvemetsiz ruhunda öyle bir tesir yapar ki; hayat ı ve akl ı o bîçareye âlet-i 
azap ve i şkence edece ği zamanda âhiret iman ının dersiyle görmemek için 
oyuncaklar alt ında onlardan sakland ığı o endişeler yerinde, bir sevinç ve ge-
nişlik hissederek der: “Bu karde şim veya arkada şım öldü, cennetin bir ku-
şu oldu. Bizden daha iyi keyfeder, gezer. Ve vâlidem öldü, fakat rahmet-i 
ilâhiyeye gitti, yine beni cennette kuca ğına al ıp sevecek ve ben de o şef-
katli anneci ğimi görece ğim.” diye insaniyete lây ık bir tarzda ya şayabilir.
Hem insan ın bir rub’unu te şkil eden ihtiyarlar , yak ında hayatlar ının sön-
mesine ve topra ğa girmelerine ve güzel ve sevimli dünyalar ının kapanmas ı-
na karşı teselliyi ancak ve ancak âhiret iman ında bulabilirler. Yoksa o mer-
hametli muhterem babalar ve fedakâr şefkatli analar, öyle bir vâveylâ-y ı ru-
hî ve bir da ğdağa-y ı kalbî çekeceklerdi ki dünya onlara me’yusâne bir zindan 
ve hayat i şkenceli bir azap olurdu. Fakat âhiret iman ı onlara der: “Merak et-
meyiniz! Sizin ebedî bir gençli ğiniz var, gelecek ve parlak bir hayat ve ni-
hâyetsiz bir ömür sizi bekliyor.. ve zâyi etti ğiniz evlât ve akrabalar ınızla 
sevinçlerle görü şeceksiniz.. ve etti ğiniz bütün iyilikleriniz muhafaza edil-
miş, mükâfatlar ını göreceksiniz.”  diye, iman- ı âhiret onlara öyle bir tesel-
li ve inşirah verir ki her birinin yüz ihtiyarl ık birden ba şlar ına toplansa onlar ı 
me’yus etmez.
Nev-i insan ın üçten birisini te şkil eden gençler ; hevesâtlar ı galeyanda, 
hissiyâta ma ğlûp, cüretkâr ak ıllar ını her vakit ba şına almayan o gençler, âhi-
ret iman ını kaybetseler ve cehennem azab ını tahattur etmezlerse hayat- ı içti-
maiyede ehl-i namusun mal ı ve ırzı ve zay ıf ve ihtiyarlar ın rahat ı ve haysiyeti 
tehlikede kal ır. Baz ı bir dakika lezzeti için bir mesûd hânenin saadetini mah-
veder ve bu gibi hapiste dört-be ş sene azap çeker, canavar bir hayvan hük-
müne geçer. E ğer iman- ı âhiret onun imdad ına gelse çabuk akl ını başına al ır: ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    211
“Gerçi hükûmet hafiyeleri beni görmüyorlar ve ben onlardan saklanabi-
lirim, fakat cehennem gibi bir zindan ı bulunan bir Padi şah- ı Zülcelâl’in 
melâikeleri beni görüyorlar ve fenal ıklar ımı kaydediyorlar. Ben ba şıboş 
değilim ve vazifedar bir yolcuyum. Ben de onlar gibi ihtiyar ve zay ıf ola-
cağım.” diye birden, zulmen tecavüz etmek istedi ği adamlara kar şı bir şefkat, 
bir hürmet hissetmeye ba şlar. Bu manan ın dahi Risale-i Nur’da burhanlar ıyla 
izah ına iktifâen k ısa kesiyoruz.
Hem nev-i be şerin ehemmiyetli bir k ısm ı, hastalar  ve mazlumlar  ve bi-
zim gibi musibetzedeler  ve fakirler  ve ağır ceza alan mahpuslar , eğer iman- ı 
âhiret onlar ın imdad ına yetişmezse her vakit hastal ığın ihtar ıyla gözü önüne 
gelen ölüm.. ve intikam ını alamad ığı ve namusunu elinden kurtaramad ığı zâ-
limin mağrurâne ihâneti.. ve büyük musibetlerde bo şu boşuna mal ını, evlâd ı-
nı kaybetmekle gelen elîm me’yusiyeti.. ve bir-iki dakika veya bir-iki saat ke-
yif yüzünden be ş-on sene böyle bir hapis azab ını çekmekten gelen kederli s ı-
kıntı, elbette o bîçarelere dünyay ı zindan ve hayat ı bir işkenceli azaba çevirir. 
Eğer âhirete iman imdatlar ına yetişse birden onlar nefes al ırlar; s ıkıntılar ı, me-
’yusiyetleri ve endi şeleri ve intikam hiddetleri, derece-i iman ına göre k ısmen 
ve bazen tamamen zâil olur.
Hatta diyebilirim ki benim ve bir k ısım karde şlerimin bu sebepsiz 
hapsimizde ve deh şetli musibetimizde e ğer iman- ı âhiret yard ım etme-
se idi; bir gün dayanmak, ölüm kadar tesir edip bizi hayattan istifa et-meye sevk edecekti. Fakat hadsiz şükür olsun, benim can ım kadar sev-
diğim pek çok karde şlerimin bu musibetten gelen elemlerini de çekti ğim 
ve gözüm kadar sevdi ğim binler Risale-i Nur risaleleri ve benim yald ızlı 
ve süslü ve çok k ıymettar kitaplar ımın ziyalar ı ve ağlamalar ından tees-
süflerini çekti ğim ve eskiden beri az bir ihâneti ve tahakkümü kald ırama-
dığım hâlde, sizi kasemle temin ederim ki; iman- ı bi’l-âhiret nuru ve kuv-
veti bana öyle bir sab ır ve tahammül ve teselli ve metânet, belki mücâhi-
dâne, kârl ı bir imtihan dersinde daha büyük mükâfat ı kazanmak için bir 
şevk verdi ki; ben bu risalenin ba şında dedi ğim gibi kendimi Medrese-i 
Yusufiye unvan ına lây ık bir güzel ve hay ırlı medresede biliyorum. Aras ıra 
gelen hastal ıklar ve ihtiyarl ıktan neşet eden titizlikler olmasa idi, mü-
kemmel ve rahat- ı kalb ile derslerime daha ziyade çal ışacakt ım.
 Her ne 
ise, bu makam münasebetiyle sadet harici girdi, kusura bak ılmas ın.
Hem her insan ın küçük bir dünyas ı, belki küçük bir cenneti dahi kendi hâ-
nesidir. E ğer iman- ı âhiret o hânenin saadetinde hükmetmezse o aile efrad ı,212  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
her biri şefkat ve muhabbet ve alâkadarl ığı derecesinde elîm endi şeler ve 
azaplar çeker. O cenneti, cehenneme döner. Veyahut muvakkat e ğlenceler ve 
sefâhetlerle akl ını tenvim edip uyutur. Deveku şu gibi avc ıyı görür, kaçam ıyor, 
uçam ıyor, başını kuma sokar, ta görünmesin. Ba şını gaflete sokar, ta ölüm 
ve zeval ve firak onu görmesin. Divânece, muvakkat, ibtal-i his nev’inden bir çare bulur. Çünkü meselâ vâlide ruhunu feda etti ği evlâd ını daima tehlikele-
re maruz gördükçe titrer. Ve pederini ve karde şini eksik olmayan belâlardan 
kurtaramayan evlâtlar, dâim bir keder, bir korkakl ık hisseder.
Buna k ıyasen, bu da ğdağalı karars ız hayat- ı dünyeviyede o mesûd zan-
nedilen aile hayat ı çok cihetlerle saadetini kaybeder ve k ısac ık bir hayatta-
ki münasebet ve karâbet dahi, hakikî sadâkati ve samimî ihlâs ı ve garazs ız 
bir hizmeti ve muhabbeti vermez. Ahlâk o nisbette küçülür, belki sukût eder. Eğer âhirete iman o hâneye girse birden ışıkland ıracak, ortalar ındaki müna-
sebet ve şefkat ve karâbet ve muhabbet k ısac ık bir zaman ölçüsüyle de ğil, bel-
ki dâr- ı âhirette saadet-i ebediyede dahi o münasebetlerin devam ı ölçüsüyle 
samimî hürmet eder, sever, şefkat eder, sadâkat eder, kusurlar ına bakmaz gi-
bi ahlâk yükseklenir. Hakikî insaniyet saadeti o hânede ba şlar inkişafa… Bu 
mana dahi hüccetlerle Risale-i Nur’da beyan ına binâen k ısa kesildi.
Hem her bir şehir kendi ahalisine geni ş bir hânedir. E ğer iman- ı âhiret, 
o büyük aile efrad ında hükmetmezse güzel ahlâk ın esaslar ı olan ihlâs, sami-
miyet, fazilet, hamiyet, fedakârl ık, r ızâ-y ı ilâhî, sevab- ı uhrevî yerine; garaz, 
menfaat, sahtekârl ık, hodgâml ık, tasannû, riyâ, rü şvet, aldatmak gibi hâller 
meydan al ır. Zâhirî âsâyi ş ve insaniyet alt ında anar şistlik ve vah şet manalar ı 
hükmeder, o hayat- ı şehriye zehirlenir. Çocuklar haylazl ığa, gençler sarho şlu-
ğa, kavîler zulme, ihtiyarlar a ğlamaya ba şlarlar.
Buna k ıyasen, memleket dahi bir hânedir ve vatan dahi bir millî ailenin 
hânesidir. E ğer iman- ı âhiret bu geni ş hânelerde hükmetse, birden samimî 
hürmet ve ciddî merhamet ve rü şvetsiz muhabbet ve muâvenet ve hilesiz hiz-
met ve mua şeret ve riyâs ız ihsan ve fazilet ve enaniyetsiz büyüklük ve meziyet 
o hayatta inki şafa başlarlar.
Çocuklara der: “Cennet var, haylazl ığı bırak!” Kur’ân dersiyle temkin 
verir.
Gençlere der: “Cehennem var, sarho şluğu b ırak!” Akl ı başlar ına getirir.
Zâlime der: “Şiddetli azap var, tokat yiyeceksin!” adalet e başını eğdi-
rir.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    213
İhtiyarlara der: “Senin elinden ç ıkm ış bütün saadetlerinden çok yük-
sek ve dâimî bir uhrevî saadet ve taze, bâkî bir gençlik seni bekliyorlar. Onlar ı kazanmaya çal ış!” 
Ağlamas ını gülmeye çevirir.
Bunlara k ıyasen cüz’î ve küllî her bir tâifede hüsn-ü tesirini gösterir, ışık-
land ırır. Nev-i be şerin hayat- ı içtimaiyesiyle alâkadar olan içtimaiyyûn ve ah-
lâkiyyûnlar ın kulaklar ı çınlas ın! İşte iman- ı âhiretin binler faydalar ından işaret 
ettiğimiz beş-alt ı numûnelerine sairleri k ıyas edilse kat’î anla şılır ki; iki ciha-
nın ve iki hayat ın medar- ı saadeti yaln ız imand ır.
f
Risale-i Nur’da Yirmi Sekizinci Söz’de ve ba şka risalelerinde ha şrin cis-
mâniyeti cihetinde gelen zay ıf şüphelere kuvvetli cevaplar ına iktifâen burada 
yaln ız bir k ısa işaretle deriz ki:
Esmâ-y ı ilâhiyenin en cemiyetli aynas ı cismâniyettedir.
Ve hilkat-i kâinattaki makâs ıd-ı ilâhiyenin en zengini ve faal merke-
zi cismâniyettedir.
Ve ihsânât- ı rabbâniyenin en çok çe şitleri ve rengârenkleri cismâni-
yettedir.
Ve beşerin ihtiyacât dilleriyle Hâl ık’ına karşı dualar ının ve teşekkü-
rât ının en kesretli tohumlar ı yine cismâniyettedir.
Ve mâneviyât ve ruhâniyât âlemlerinin en mütenevvi çekirdekleri yi-
ne cismâniyettedir…
Bunlara k ıyasen yüzer küllî hakikatler, cismâniyette temerküz etti ğinden; 
Hâl ık-ı Hakîm, zemin yüzünde cismâniyeti ço ğaltmak ve mezkûr hakikatlere 
mazhar eylemek için öyle süratli ve deh şetli bir faaliyetle kafile kafile arkas ı-
na mevcudâta vücûd giydirir, o me şhere gönderir. Sonra onlar ı terhis eder, 
başkalar ını gönderir. Mütemâdiyen kâinat fabrikas ını işlettirir. Cismânî mah-
sulât ı dokuyup, zemini âhirete ve cennete bir fidanl ık bahçesi hükmüne geti-
rir. Hatta insan ın cismânî midesini memnun etmek için o midenin hâl diliyle 
bekâs ına dair duas ını, kemâl-i ehemmiyetle dinleyip kabul ederek fiilen ce-
vap vermek için hadsiz ve hesaps ız ve yüz binler tarzlarda ve binler çe şit çeşit 
lezzetlerde gayet sanatl ı taamlar ı ve gayet k ıymetli nimetleri cismâniyete ihzâr 
etmek, bedâhetle ve şeksiz gösterir ki; dâr- ı âhirette cennetin en çok ve en 
mütenevvi lezzetleri cismânîdir. Ve saadet-i ebediyenin en ehemmiyetli ve herkesin istedi ği ve ünsiyet etti ği nimetleri cismânîdir.214  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Acaba hiçbir cihet-i ihtimali ve imkân ı var m ı ki; bu âdi midenin hâl di-
liyle bekâ duas ını kabul edip, nihâyetsiz mucizâtl ı maddî taamlar ile onu min-
nettar ederek, her vakit tesadüfsüz, kastî olarak fiilen cevap veren bir Kadîr-i Rahîm, bir Alîm-i Kerîm, kâinat ın en ehemmiyetli neticesi ve arz ın halifesi
1 ve 
o Hâl ık’ın güzidesi ve peresti şkâr ı olan nev-i insan ın, insaniyet mide-i kübrâ-
sı ile küllî ve yüksek ve daima arzu etti ği ve ünsiyet etti ği ve f ıtraten istedi ği 
cismânî lezzetleri, dâr- ı bekâda verilmesine dair hadsiz umumî dualar ı kabul 
olmas ın ve haşr-i cismânî ile fiilen cevap verilmesin, onu ebedî minnettar et-
mesin?.. Âdeta sine ğin sesini i şitsin, gök gürültüsünü i şitmesin! Ve âdi bir ne-
ferin kemâl-i ehemmiyetle techizat ına baks ın; orduya hiç bakmas ın, ehemmi-
yet vermesin! Bu yüz derece muhâl ve bât ıldır!
Evet, 2ُīُĻْĐَْŶا ُّñَĥَÜوَ ُ÷ُęْĬَْŶا ِįĻِıَÝْýَÜ َאĨ َאıĻِĘوَ âyetinin sarâhat- ı kat’iyesiyle; in-
san, en ziyade ünsiyet etti ği ve dünyada numûnesini tatm ış olduğu cis-
mânî lezzetleri cennete lây ık bir tarzda görecek, tadacak.. ve lisan, göz 
ve kulak gibi âzâlar ın ettikleri hâlis şükürler ve hususî ibadetlerin mü-
kâfatlar ı, o uzuvlara mahsus cismânî lezzetler ile verilecektir.  Kur’ân- ı 
Mu’cizü’l-Beyan, o derece cismânî lezzetleri sarih bir surette beyan eder ki başka te’viller ile mana-y ı zâhirîyi kabul etmemek, imkân haricindedir.
İşte, iman- ı âhiretin meyveleri ve neticeleri gösteriyorlar ki; nas ıl ki âzâ-
yı insanîden midenin hakikati ve ihtiyacât ı, taamlar ın vücûduna kat’î delâ-
let eder; öyle de insan ın hakikati ve kemâlât ı ve f ıtrî ihtiyacat ı ve ebedî arzu-
lar ı ve iman- ı âhiretin mezkûr netice ve faydalar ını isteyen hakikatleri ve isti-
datlar ı, daha kat’î olarak âhirete ve cennete ve cismânî, bâkî lezzetlere delâlet 
ve tahakkuklar ına şehadet etti ği gibi; bu kâinat ın hakikat-i kemâlât ı ve mâni-
dâr tekvinî âyât ı ve insaniyetin mezkûr hakikatler ile alâkadar bütün hakikatle-
ri, dâr- ı âhiretin vücûduna ve tahakkukuna ve ha şrin gelmesine ve cennet ve 
cehennemin aç ılmas ına delâlet ve şehadet ettiklerini, Risale-i Nur eczalar ı ve 
bilhassa Onuncu ve Yirmi Sekizinci ( İki Makam ı), Yirmi Dokuzuncu Sözler ve 
Dokuzuncu Şuâ ve Münâcât Risaleleri hüccetlerle, parlak ve şüphe b ırakmaz 
bir tarzda isbat etmi şler. Onlara havale ederek bu uzun k ıssay ı kısa kesiyoruz.
Cehenneme dair beyanât- ı Kur’âniye o kadar vâz ıh ve zâhirdir ki ba ş-
ka izahata ihtiyaç b ırakmam
ış. Yaln ız bir-iki zay ıf şüpheyi izale edecek iki-üç 
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/30.
2 “Hülâsa orada can ınız ne isterse, gözleriniz hangi manzaralardan ho şlan ırsa hepsi var!” (Zuhruf sûresi, 
43/71)ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    215
nükteyi –tafsilini Risale-i Nur’a havale edip, gayet k ısa bir hülâsas ını– beyan 
edeceğiz.
Birinci Nükte
Cehennem fikri, geçmi ş iman meyvelerinin lezzetlerini korkusuyla kaç ır-
mıyor. Çünkü hadsiz rahmet-i rabbâniye o korkan adama der:
“Bana gel, tevbe kap ısıyla gir! Ta cehennemin vücûdu de ğil korkutmak, 
belki sana cennetin lezzetlerini tam bildirsin ve senin ve hukuklar ına tecavüz 
edilen hadsiz mahlûkat ın intikamlar ını als ın, sizi keyiflendirsin. E ğer sen dalâ-
lette boğulup ç ıkam ıyorsan yine cehennemin vücûdu, bin derece idam- ı ebe-
dîden hay ırlıdır ve kâfirlere de bir nevi merhamettir. Çünkü insan hatta yav-
rulu hayvanât dahi akrabas ının ve evlâd ının ve ahbab ının lezzetleriyle ve sa-
adetleriyle lezzetlenir, bir cihette mesûd olur.
Şu hâlde sen ey mülhid, dalâletin itibar ıyla ya idam- ı ebedî ile ademe 
düşeceksin veya cehenneme gireceksin! Şerr-i mahz olan adem ise senin bü-
tün sevdiklerin ve saadetleriyle memnun ve bir derece mesûd oldu ğun umum 
akraba ve as ıl ve neslin seninle beraber idam olmas ından binler derece ce-
hennemden ziyade senin ruhunu ve kalbini ve mahiyet-i insaniyeni yand ırır. 
Çünkü cehennem olmazsa, cennet de olmaz.  Her şey senin küfrün ile ade-
me düşer. Eğer sen cehenneme girsen, vücûd dairesinde kalsan, senin sev-
diklerin ve akrabalar ın ya cennette mesûd veya vücûd dairelerinde bir cihette 
merhametlere mazhar olurlar. Demek, her hâlde cehennemin vücûduna ta-raftar olmak sana lâz ımd ır. Cehennem aleyhinde bulunmak, ademe taraftar 
olmakt ır ki; hadsiz dostlar ının saadetlerinin hiç olmas ına taraftarl ıktır.”
Evet, cehennem ise hayr- ı mahz olan daire-i vücûdun Hâkim-i Zülcelâl’inin 
hakîmâne ve âdilâne bir hapishâne vazifesini gören deh şetli ve celâlli bir mev-
cut ülkesidir. Hapishâne vazifesini de görmekle beraber, ba şka pek çok vazi-
feleri var. Ve pek çok hikmetleri ve âlem-i bekâya ait hizmetleri var. Ve zebanî gibi pek çok zîhayat ın celâldârâne meskenleridir.
İkinci Nükte
Cehennemin vücûdu ve şiddetli azab ı, hadsiz rahmete ve hakikî adale-
te ve israfs ız, mizanl ı hikmete z ıddiyeti yoktur. Belki rahmet ve adalet ve hik-
met, onun vücûdunu isterler. Çünkü nas ıl bin masumlar ın hukukunu çi ğne-
yen bir zâlimi cezaland ırmak ve yüz mazlum hayvanlar ı parçalayan bir cana-
var ı öldürmek, adalet içinde mazlumlara bin rahmettir. Ve o zâlimi affetmek 216  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ve canavar ı serbest b ırakmak, birtek yolsuz merhamete mukabil yüzer bîça-
relere yüzer merhametsizliktir.
Aynen öyle de cehennem hapsine girenlerden olan kâfir-i mutlak, 
küfrüyle hem esmâ-y ı ilâhiyenin hukukuna inkâr ile tecavüz.. hem o es-
mâya şehadet eden mevcudât ın şehadetlerini tekzip ile hukuklar ına teca-
vüz.. ve mahlûkat ın o esmâya kar şı tesbihkârâne yüksek vazifelerini in-
kâr etmekle hukuklar ına tecavüz.. ve kâinat ın gaye-i hilkati ve bir sebeb-i 
vücûdu ve bekâs ı olan tezahür-ü rubûbiyet-i ilâhiyeye kar şı ubûdiyetler-
le mukabelelerini ve aynadarl ıklar ını tekzip ile hukukuna bir nevi teca-
vüz ettiği haysiyetiyle öyle azîm bir cinâyet, bir zulümdür ki affa kabiliye-
ti kalmaz. 1۪įِÖ َكَóْýُĺ أَنْ ُóِęْĕَĺ َź َّٰųا إِنَّ âyetinin tehdidine müstehak olur. Onu 
cehenneme atmamak, bir yersiz merhamete mukabil hukuklar ına taar-
ruz edilen hadsiz dâvâc ılara hadsiz merhametsizlikler olur. İşte o dâvâc ı-
lar cehennemin vücûdunu istedikleri gibi, izzet-i celâl ve azamet-i kemâl 
dahi kat’î isterler.
Evet, nas ıl bir serseri âsi ve raiyete tecavüz eden bir adam, oran ın izzetli 
hâkimine dese: “Beni hapse atamazs ın ve yapamazs ın!” diye izzetine dokun-
sa, elbette o şehirde hapis olmasa da o edepsiz için bir hapis yapacak, onu 
içine atacak.
Aynen öyle de kâfir-i mutlak, küfrüyle izzet-i celâline şiddetle doku-
nuyor.. ve azamet-i kudretine inkâr ile dokunduruyor.. ve kemâl-i rubû-biyetine tecavüzüyle ili şiyor. Elbette, cehennemin pek çok vazifeler için 
pek çok esbab- ı mûcibesi ve vücûdunun hikmetleri olmasa da öyle kâfir-
ler için bir cehennemi halketmek ve onlar ı içine atmak, o izzet ve celâ-
lin şe’nidir.
Hem mahiyet-i küfür dahi cehennemi bildirir. Evet, nas ıl ki iman ın 
mahiyeti e ğer tecessüm etse lezzetleriyle bir cennet-i hususiye şekline gi-
rebilir ve cennetten bu noktadan gizli haber verir.
 Aynen öyle de Risale-i 
Nur’da delilleriyle isbat ve ba ştaki meselelerde dahi i şaret edilmi ş ki; küfrün ve 
bilhassa küfr-ü mutlak ın ve nifak ın ve irtidad ın öyle karanl ıklı ve dehşetli 
elemleri ve mânevî azaplar ı var, eğer tecessüm etse o mürted adama bir 
hususî cehennem olur ve büyük cehennemden bu cihette gizli haber ve-
rir.. ve bu fidanl ık dünya mezraas ındaki2 hakikatcikler âhir ette sümbüller
1 “Şu muhakkak ki Allah Kendisine şirk koşulmas ını affetmez.” (Nisâ sûresi, 4/48, 116)
2 “Dünya, âhiretin tarlas ıdır.” mânâs ındaki hadis için bkz.: el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  4/19; es-
Sehâvî, el-Makâs ıdü’l-hasene  s.497; Aliyyülkârî, el-Esrâru’l-merfûa  s.205.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    217
vermesi noktas ından; bu zehirli çekirdek, o zakkum a ğacına işaret eder, 
“Ben onun bir mâyesiyim.” der. “Ve beni kalbinde ta şıyan bedbaht için o 
zakkum a ğacının bir hususî numûnesi, benim meyvem olur.”
Madem küfür hadsiz hukuka bir tecavüzdür, elbette hadsiz bir cinâyet-
tir. Öyle ise hadsiz bir azaba müstehak eder. Madem bir dakika katl, on be ş 
sene cezada (sekiz milyona yak ın dakikada) hapis azab ını çekmesini adalet-i 
beşeriye kabul edip maslahata ve hukuk-u âmmeye muvâf ık görür. Elbette 
bir küfür, bin katl kadar olmas ı cihetiyle; bir dakika küfr-ü mutlak, sekiz 
milyara yak ın dakikalarda azap çekmesi o kanun-u adalete muvâf ık geli-
yor. Bir sene ömrünü o küfürde geçiren, iki trilyon sekiz yüz seksen mil-
yara yak ın dakikada azaba müstehak ve 1ًاïَÖأَ אƯıĻِĘ َīĺِïِĤَאì sırrına mazhar 
olur. Her ne ise...
Kur’ân- ı Hakîm’in cennet ve cehennem hakk ındaki mucizâne izahat ı ve 
Kur’ân’ ın tefsiri ve ondan gelen Risale-i Nur’un cennet ve cehennemin vü-
cûdlar ına dair hüccetleri, daha ba şka beyana ihtiyaç b ırakmam ışlar.
 َابَñَĐ َאĭِĝَĘ َכَĬَאéْ×ُø ًۘŻِĈَאÖ َاñٰİ َÛْĝَĥَì َאĨ َאĭَّÖرَ َْرْضِۚŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا ِěْĥَì ĹِĘ ُونَóَכَّęَÝَĺوَ
2َّאرِĭĤا
3ًאĨَאĝُĨوَ ًّاóَĝَÝْùُĨ אءَتْƯø َאıَّĬًא۠۝إِĨَاóَĔ כَאنَ َאıَÖَاñَĐ إِنَّ َ۠ħَّĭَıَä َابَñَĐ َّאĭَĐ ِفْóْĀا َאĭَّÖرَ
gibi pek çok âyetlerin ve ba şta Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm)  ve umum 
peygamberler ve ehl-i hakikatin, her vakit dualar ında en ziyade
َّאرِĭĤا َīِĨ َאĭْāِّĥَì ، َّאرِĭĤا َīِĨ َאĭِّåَĬ ، َّאرِĭĤا َīِĨ َאĬْóِäأَ
ve vahiy ve şuhûda binâen onlarca kat’iyet kesbeden “Cehennemden bi-
zi h ıfzeyle!”4 demeleri gösteriyor ki; nev-i beşerin en büyük meselesi ce-
hennemden kurtulmakt ır. Ve kâinat ın pek çok ehemmiyetli ve muazzam ve 
dehşetli bir hakikati cehennemdir ki; bir k ısım o ehl-i şuhûd ve ke şif ve tahkik 
1 “Onlar cehennemde ebedî kalacaklard ır.” (Nisâ sûresi, 4/169; Ahzâb sûresi, 33/65; Cin sûresi, 72/23)
2 “Göklerin ve yerin yarat ılışı hakk ında düşünürler ve derler ki: “Ey büyük Rabbimiz! Sen bunlar ı gaye-
siz, boşuna yaratmad ın. Seni bu gibi noksanlardan tenzih ederiz. Sen bizi o ate ş azab ından koru!” (Âl-i 
İmran sûresi, 3/191)
3 “Ey yüce Rabbimiz, cehennem azab ını bizden uzakla ştır. Zira onun azab ı tahammülü zor, ömür tüke-
ten bir derttir. Ne kötü bir var ış yeri, ne fena bir yerle şim yeridir oras ı!” (Furkan sûresi, 25/65-66)
4 Bkz.: Buhârî, cenâiz  87, tefsîru sûre (2)  36, deavât  55; Müslim, küsûf  8, zikir 23, 26, 27, cennet  67, 
68.218  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
onu müşâhede eder.. ve bir k ısm ı tereşşuhât ını ve gölgelerini görür, deh şetin-
den feryat ederler, “Bizi ondan kurtar!” derler.
Evet, bu kâinatta hay ır-şer, lezzet-elem, ziya-zulmet, hararet-bürûdet, 
güzellik-çirkinlik, hidayet-dalâlet birbirine kar şı gelmesi ve içine girme-
si, pek büyük bir hikmet içindir. Çünkü şer olmazsa hay ır bilinmez. Elem 
olmazsa lezzet anla şılmaz. Zulmetsiz ziya, ehemmiyeti olmaz. So ğukla, 
hararetin dereceleri tahakkuk eder. Çirkinlik ile hüsnün tek bir hakikati, bin hakikat ve binler çe şit hüsün mertebeleri vücûd bulur. Cehennemsiz 
cennetin pek çok lezzetleri gizli kal ır. Bunlara k ıyasen her şey, bir cihet-
te z ıdd ıyla bilinebilir ve birtek hakikati, sümbül verip çok hakikatler olur. 
Madem bu kar ışık mevcudât, dâr- ı fânîden dâr- ı bekâya ak ıp gidiyor; el-
bette nas ıl ki hay ır, lezzet, ışık, güzellik, iman gibi şeyler cennete akar. 
Öyle de şer, elem, karanl ık, çirkinlik, küfür gibi zararl ı maddeler cehen-
neme ya ğar. Ve bu mütemâdiyen çalkanan kâinat ın selleri o iki havuza 
girer, durur. 
Kerametli Yirmi Dokuzuncu Söz’ün âhirindeki remizli nükteleri-
ne havale ederek k ısa kesiyoruz.
Ey bu Medrese-i Yusufiye’de benim ders arkada şlar ım! Bu deh şetli haps-i 
ebedîden kurtulman ın kolay ı, çaresi, bu dünyevî hapsimizden istifade ederek 
elimiz mecburiyetle yeti şmeyen çok günahlardan kurtuldu ğumuzla beraber, 
eski günahlardan tevbe edip farzlar ımızı eda ederek her bir saat bu hapiste-
ki ömrümüzü bir gün ibadet hükmüne getirmekle o ebedî hapisten necat ımız 
ve o nurânî cennete girmemiz için en iyi bir f ırsatt ır. Bu f ırsat ı kaç ırırsak dün-
yam ız ağlad ığı gibi âhiretimiz dahi a ğlayacak. 1َةَóِìْٰźوَا َאĻْĬُّïĤا َóِùَì tokad ını yi-
yeceğiz.
f
Bu Makam Yaz ıldığı Zaman Kurban Bayram ı Geldi
2
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ.. ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ.. ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ’ ler ile nev-i be şerin beşten birisine, üç yüz mil-
yon insanlara birden ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ dedirmesi; koca küre-i arz, büyüklü ğü nisbetin-
de o ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ kelime-i kudsiyesini semâvâttaki seyyârât arkada şlar ına işittiriyor 
1 “Dünyay ı da âhireti de kaybeder.” (Hac sûresi, 22/11)
2 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    219
gibi yirmi binden ziyade hac ılar ın Arafat’ta ve îdde beraber birden ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ de-
meleri, Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın bin üç yüz sene evvel âl ve saha-
beleriyle söyledi ği ve emretti ği ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ kelâm ının bir nevi aks-i sadâs ı olarak 
rubûbiyet-i ilâhiyenin 1َْرْضِŶا رَبُّ ve 2َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبُّ azamet-i unvan ıyla küllî te-
cellîsine kar şı geniş ve küllî bir ubûdiyetle bir mukabeledir, diye tahayyül ve 
his ve kanaat ettim.
Sonra, “Acaba bu kelâm- ı kudsînin bizim meselemizle dahi münasebeti 
var m ı?” diye tahattur ettim. Birden hat ıra geldi ki ba şta bu kelâm olarak sa-
ir bâkiyât- ı sâlihât unvan ını taşıyan 3ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ve 4ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ ve 5ِّٰųا َאنَéْ×ُø gi-
bi şeâirden çok kelâmlar cüz’î ve küllî meselemizi ihtar ve tahakkukuna i şa-
ret ederler.
Meselâ 6
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ’ in bir vech-i manas ı, Cenâb- ı Hakk’ ın kudreti ve ilmi; her 
şeyin fevkinde büyüktür, hiçbir şey daire-i ilminden ç ıkamaz, tasarruf-u kud-
retinden kaçamaz ve kurtulamaz.. ve korktu ğumuz en büyük şeylerden da-
ha büyüktür. Demek ha şri getirmekten ve bizi ademden kurtarmaktan ve sa-
adet-i ebediyeyi vermekten daha büyüktür. Her acîb ve tavr- ı akl ın haricin-
deki her şeyden daha büyüktür ki; 7َةٍïِèوَا ٍ÷ْęَĭכَ َّźإِ ْħُכُáْđَÖ َźوَ ْħُכُĝْĥَì َאĨ âyeti-
nin sarâhat-i kat’iyesi ile nev-i be şerin haşri ve neşri, birtek nefsin îcad ı kadar 
o kudrete kolay gelir. Bu mana itibar ıylad ır ki darb- ı mesel hükmünde büyük 
musibetlere ve büyük maksatlara kar şı herkes, “Allah büyüktür! Allah büyük-
tür!” der.. kendine teselli ve kuvvet ve nokta-y ı istinad yapar.
Evet, nas ıl ki Dokuzuncu Söz’de bu kelime iki arkada şıyla bütün ibadâ-
tın fihristesi olan namaz ın çekirdekleri ve hülâsalar ı ve içinde ve tesbihat ın-
da tekrar ile namaz ın manas ını takviye için ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ ، ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ ، ِّٰųا َאنَéْ×ُø üç 
1 “Yerin Rabbi” (Câsiye sûresi, 45/36)
2 “Âlemlerin Rabbi” (A’râf sûresi, 7/54; Şuarâ sûresi, 26/23; Kasas sûresi, 28/30; Mü’min sûresi, 40/64; 
Fussilet sûresi, 41/9; Tekvir sûresi, 81/29; Hâkka sûresi, 69/4)
3 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35 ; Muhammed sûresi, 47/19 )
4 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
5 Allah’ ı bütün eksiklerden tenzih ederim.
6 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.
7 “Sizin hepinizi yaratmak da, ölümünüzün ard ından (âhirette) hepinizi diriltmek de, (O’nun için) ancak 
bir kişiyi yaratmak ve diriltmek gibidir.” (Lokman sûresi, 31/28 )220  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
muazzam hakikatlere.. ve insan ın kâinatta gördü ğü medar- ı hayret, medar- ı 
şükran ve medar- ı azamet ve kibriya, acîb ve güzel ve büyük, pek çok fevka-
lâde şeylerden ald ığı hayret ve lezzet ve heybetten ne şet eden suâllerine pek 
kuvvetli cevap verdi ği gibi, On Alt ınc ı Söz’ün âhirinde izah edilen şu; nas ıl bir 
nefer bayramda bir mü şîr ile beraber huzur-u padi şaha girer, sair vakitte zâbi-
tinin makam ı ile onu tan ır. Aynen öyle de her adam, hacda bir derece veliler 
gibi Cenâb- ı Hakk’ ı َْرْضِŶا رَبُّ ve َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبُّ unvan ı ile tan ımaya başlar. Ve 
o kibriya mertebeleri kalbine aç ıldıkça, ruhunu istilâ eden mükerrer ve hara-
retli hayret suâllerine yine ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ tekrar ıyla umumuna cevap verdi ği misillü; 
On Üçüncü Lem’a’n ın âhirinde izah ı bulunan ki; şeytanlar ın en ehemmiyet-
li desiselerini köküyle kesip cevab- ı kat’î veren yine ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ olduğu gibi, bizim 
âhiret hakk ındaki suâlimize de k ısa fakat kuvvetli cevap verdi ği misillü, ُïْĩَéْĤاَ 
ِِّٰų cümlesi dahi ha şri ihtar edip ister. Bize der:
“Manam, âhiretsiz olmaz; çünkü ‘ezelden ebede kadar her kimden 
ve her kime kar şı bütün hamd ve şükür O’na mahsustur’ ifade etti ğim-
den; bütün nimetlerin ba şı ve nimetleri hakikî nimet yapan ve bütün zî-
şuûru ademin hadsiz musibetlerinden kurtaran, yaln ız saadet-i ebediye 
olabilir ve benim o küllî manama mukabele eder.”
Evet, her mümin namazlardan sonra, her gün hiç olmazsa yüz elliden zi-
yade ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ.. ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ şer’an demesi ve manas ı da ezelden ebede kadar bir 
hadsiz geni ş hamd ve şükrü ifade etmesi, ancak ve ancak saadet-i ebediyenin 
ve cennetin pe şin bir fiyat ı ve muaccel bir bahas ıdır. Ve dünyan ın k ısa ve fânî 
elemlerle âlûde olan nimetlerine münhas ır olmaz ve mahsus de ğil ve onlara 
da ebedî nimetlere vesile olmalar ı cihetiyle bakar, şükreder.
ِّٰųا َאنَéْ×ُø kelime-i kudsiyesi ise Cenâb- ı Hakk’ ı şerikten, kusurdan, nok-
saniyetten, zulümden, aczden, merhametsizlikten, ihtiyaçtan ve aldatmaktan ve kemâl ve cemâl ve celâline muhalif olan bütün kusurâttan takdis ve tenzih etmek manas ıyla, saadet-i ebediyeyi ve celâl ve cemâl ve kemâl-i saltanat ının 
haşmetine medar olan dâr- ı âhireti ve ondaki cenneti ihtar edip delâlet ve i şa-
ret eder. Yoksa sâb ıkan isbat edildi ği gibi saadet-i ebediye olmazsa hem sal-
tanat ı, hem kemâli, hem celâl, hem cemâl, hem rahmeti, kusur ve noksan le-
keleriyle lekedâr olurlar.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    221
İşte bu üç kudsî kelimeler gibi,  1ِّٰųا ِħْùِÖ ve ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ve sair kelimât- ı 
mübareke, her biri erkân- ı imaniyenin birer çekirde ği.. ve bu zamanda 
keşfedilen et hülâsas ı ve şeker hülâsas ı gibi, hem erkân- ı imaniyenin hem 
Kur’ân hakikatlerinin hülâsalar ı.. ve bu üçü namaz ın çekirdekleri olduk-
lar ı gibi, Kur’ân’ ın dahi çekirdekleri.. ve parlak bir k ısım sûrelerin ba ş-
lar ında p ırlanta gibi görünmeleri.. ve çok sünûhât ı tesbihatta ba şlayan 
Risale-i Nur’un dahi hakikî madenleri ve esaslar ı ve hakikatlerinin çekir-
dekleridirler.
Ve velâyet-i Ahmediye ve ubûdiyet-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm)  
cihetinde, öyle bir daire-i zikirde, namazdan sonraki tesbihatta bir tarî-kat-i Muhammediye’nin 
(aleyhissalâtü vesselâm)  virdidirler ki; her namaz vak-
tinde yüz milyondan ziyade müminler beraber, o halka-y ı kübrâ-y ı zikir-
de, ellerinde tesbihler, ِّٰųا َאنَéْ×ُø otuz üç, ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ otuz üç,  ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ otuz üç 
defa tekrar ederler.
İşte böyle gayet muhte şem bir halka-y ı zikirde sâb ıkan beyan etti ğimiz gi-
bi; hem Kur’ân’ ın, hem iman ın, hem namaz ın hülâsalar ı ve çekirdekleri olan 
o üç kelime-i mübarekeyi namazdan sonra otuz üçer defa okumak ne kadar kıymettar ve sevapl ı olduğunu elbette anlad ınız.
Bu risalenin ba şında Birinci Meselesi namaza dair güzel bir ders oldu ğu 
gibi hiç dü şünmediğim hâlde, âdeta ihtiyârs ız olarak, onun âhiri de namaz 
tesbihat ına dair ehemmiyetli bir ders oldu.
2۪įِĨَאđْĬإِ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
3ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
1 Allah’ ın ad ıyla
2 Hamdolsun nimetlerini üzerimize ya ğdıran Münim-i Hakikî Allah’a.
3 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )222  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Dokuzuncu Mesele
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
 ِّٰųِאÖ َīَĨاٰ ٌّģכُ نَۘĳُĭِĨْËُĩْĤوَا ۪įِّÖرَ ْīِĨ ِįْĻَĤإِ ِلَõْĬأُ אƯĩِÖ لُĳُøَّóĤا َīَĨاٰ
ëĤا... 1۪įِĥُøرُ ْīِĨ ٍïَèأَ َīْĻَÖ ِّقُóَęُĬ َź ۪įِĥُøوَرُ ۪įِ×ُÝوَכُ ۪įِÝٰۤئِכَĥَĨوَ
Bu âyet-i ecma’ ve âlâ ve ekberin bir küllî ve uzun nüktesini beyan etme-
ye, bir deh şetli mânevî suâl ve bir azametli ve ilâhî bir nimetin inki şafından 
neşet eden bir hâl sebebiyet verdiler.
Şöyle ki, mânen ruha geldi;  neden bir cüz-ü hakikat-i imaniyeyi inkâr 
eden kâfir olur ve kabul etmeyen müslüman olmaz? Hâlbuki Allah ve âhirete iman, bir güne ş gibi o karanl ığı izale etmek lâz ım geliyor. 
Hem neden bir rükün ve hakikat-i imaniyeyi inkâr eden mürted olur, küfr-ü mutlaka dü şer ve kabul etmeyen İslâmiyet’ten ç ıkar? Hâlbuki 
sair erkân- ı imaniyeye iman ı varsa, onu küfr-ü mutlaktan kurtarmak 
lâz ım geliyor.
Elcevap Elcevap : İman, alt ı rüknünden ç ıkan öyle bir vahdânî hakikattir ki 
tefrik kabul etmez.. ve öyle bir küllîdir ki, tecezzî kald ırmaz.. ve öyle bir 
külldür ki kabil-i ink ısam olmazlar. Çünkü her bir rükn-ü imanî, kendini is-
bat eden hüccetleriyle sair erkân- ı imaniyeyi isbat eder. Her biri her birisine 
gayet kuvvetli bir hüccet-i âzam olur. Öyle ise bütün erkân ı, bütün delilleriyle 
sarsmayan bir fikr-i bât ıl, hakikat nazar ında birtek rüknü, belki bir hakikati ib-
tal edip inkâr edemez. Belki adem-i kabul perdesi alt ında gözünü kapamakla 
bir küfr-ü inadî yapabilir. Gitgide küfr-ü mutlaka dü şer, insaniyeti mahvolur; 
hem maddî, hem mânevî cehenneme gider.
İşte biz, bu makamda gayet muhtasar i şaretlerle ve Meyve Risalesi’nde 
haşrin isbat ında sair erkân- ı imaniye ha şri de isbat ettiklerini k ısac ık hülâ-
salarla beyan ı gibi, bu makamda dahi mücmel fezleke ve muhtasar hülâsa-
larla –Cenâb- ı Hakk’ ın inâyetiyle– bu nükte-i âzam alt ı noktada beyan edi-
lecek.
1 “Peygamber, Rabbi taraf ından kendisine ne indirildi ise ona iman etti, müminler de. Onlardan her 
biri Allah’a, meleklerine, kitaplar ına ve resûllerine iman etti. “O’nun resûllerinden hiç birini di ğerinden 
ay ırt etmeyiz” dediler…” (Bakara sûresi, 2/285)ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    223
Birinci Nokta
İman- ı billâh, kendi hüccetleriyle hem sair rükünlerini, hem iman- ı bi’l-
âhireti isbat eder ki; Meyve Risalesi’nin Yedinci Meselesi’nde güzelce göster-miş. Evet, bu hadsiz kâinat ı bir saray, bir şehir, bir memleket gibi bütün levâ-
zımı ile idare eden ve mizan ve intizam dairesinde çeviren ve hikmetlerle de-
ğiştiren.. ve zerrât ı ve seyyârât ı ve sinekleri ve y ıldızlar ı birer muntazam ordu 
gibi beraber teçhiz ve idare eden.. ve emir ve iradesi dairesinde mütemâdi-yen bir ulvî manevra içinde tâlim ve tavzifâtla faaliyete ve seyr ve cevelâna ve ubûdiyetkârâne bir resm-i kü şada ve seyahate getiren ezelî ve bâkî bir salta-
nat- ı rubûbiyet ve ebedî ve dâimî bir hâkimiyet-i ulûhiyet, hiç mümkün mü-
dür ve hiç ak ıl kabul eder mi ve hiçbir ihtimal var m ı ki, o ebedî ve sermedî 
ve bâkî ve dâimî saltanat ın bâkî bir makarr ı ve dâimî bir medar ı ve sermedî 
bir mazhar ı olan dâr- ı âhiret olmas ın? Bin defa hâ şâ!
Demek, Cenâb- ı Hakk’ ın saltanat- ı rubûbiyeti ve – Yedinci Mesele’de 
beyan edildi ği gibi– ekser isimleri ve vücûb-u vücûdunun hüccetleri, âhi-
rete şehadet ederler ve isterler. Ve bu kutb-u imanî ne kadar kuvvetli bir 
nokta-y ı istinad ı var; gör, bil, görür gibi inan!
Hem nas ıl iman- ı billâh, âhiretsiz olmaz. Öyle de, Onuncu Söz’de k ısa 
işaretlerle beyan edildi ği gibi, hiçbir cihette mümkün müdür ve hiç ak ıl ka-
bul eder mi ki; ulûhiyet ve mâbûdiyetin tezahürü için bu kâinat ı öyle bir mü-
cessem kitab- ı samedânî  ki, her sayfas ı bir kitap kadar ve her sat ırı bir say-
fa kadar manalar ı ifade eder.. ve öyle cismânî bir kur’ân- ı sübhânî  ki; her 
bir âyet-i tekviniyesi ve her bir kelimesi, hatta her bir noktas ı, her bir harfi bi-
rer mucize hükmündedir.. ve öyle muhte şem ve içi hadsiz âyâtla ve mânidâr 
nak ışlarla tezyin edilmi ş bir mescid-i rahmânîdir  ki; her bir kö şesinde bir tâ-
ife, bir nevi ibadet-i f ıtriye ile i ştigal eder bir şekilde halkeden bir Allah, bir 
Mâbûd-u bilhak, o kitab- ı kebîrin manalar ını ders verecek üstadlar ı ve o ku-
r’ân- ı samedânî nin âyetlerini tefsir edecek müfessirleri, elçi olarak gönder-
mesin.. ve o mescid-i ekberde hadsiz tarzlarda ibadet edenlere imamlar ı ta-
yin etmesin.. ve o üstadlara ve müfessirlere ve imamlara fermanlar ı verme-
sin! Hâşâ, yüz bin hâ şâ!
Hem cemâl-i rahmetini ve hüsn-ü şefkatini ve kemâl-i rubûbiyetini zî şuur-
lara göstermek ve onlar ı şükre ve hamde sevk etmek için bu kâinat ı öyle bir zi-
yafetgâh ve bir te şhirgâh ve öyle bir seyrangâh ki; hadsiz çe şit çeşit, leziz nimet-
ler ve gayet antika, hadsiz harika sanatlar içinde dizilmi ş bir tarzda halkeden 224  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bir Sâni-i Rahîm ve Kerîm hiç mümkün müdür ve hiç ak ıl kabul eder mi ki; o 
ziyafetgâhtaki zî şuûr mahlûklar ile konu şmas ın ve onlara o nimetlere mukabil 
elçileri vas ıtas ıyla vazife-i te şekküriyeyi ve tezahür-ü rahmetine ve sevdirmesi-
ne karşı vazife-i ubûdiyeti bildirmesin!.. Hâ şâ, binler hâ şâ!
Hem hiç mümkün müdür; bir sâni’ sanat ını sever, be ğendirmek ister; hat-
ta ağızlar ın bin çeşit zevklerini nazara almas ı delâletiyle takdir ve tahsinlerle 
karşılanmak arzu eder ve her bir sanat ıyla kendini hem tan ıttırmak, hem sev-
dirmek, hem bir çe şit mânevî cemâlini göstermek ister bir tarzda bu kâinat ı 
antika sanatlarla süslendirdi ği hâlde, kâinattaki zîhayat ın kumandanlar ı olan 
insanlara onlar ın büyüklerinden bir k ısm ı ile konuşup elçi olarak gönderme-
sin; güzel sanatlar ı takdirsiz ve fevkalâde hüsn-ü esmâs ı tahsinsiz ve tan ıttır-
mas ı ve sevdirmesi mukabelesiz kals ın!.. Hâşâ, yüz bin hâ şâ!
Hem bütün zîhayat ın ihtiyacât- ı fıtriyeleri için dualar ına ve hâl dili ile edi-
len bütün ilticalara ve arzulara, vakti vaktine, kasd ve ihtiyâr ve iradeyi göste-
rir bir tarzda hadsiz in’amlar ıyla ve nihâyetsiz ihsânât ıyla fiilen ve hâlen sarih 
bir surette konu şan bir Mütekellim-i Alîm hiç mümkün müdür, hiç ak ıl kabul 
eder mi; en cüz’î bir zîhayat ile fiilen ve hâlen konu şsun ve tam derdine der-
man yetiştiren ihsan ıyla derdini dinlesin ve ihtiyac ını görsün ve bilsin.. ve bü-
tün kâinat ın en müntehap neticesi ve arz ın halifesi1 ve ekser mahlûkat- ı arzi-
yenin kumandanlar ı olan insanlar ın mânevî reisleri ile görü şmesin! Onlarla, 
belki her zîhayat ile fiilen ve hâlen konu ştuğu gibi onlar ile kavlen ve kelâmen 
konuşmas ın ve onlara fermanlar ı ve suhuf ve kitaplar ı göndermesin!.. Hâ şâ, 
hadsiz hâ şâ!
Demek iman- ı billâh, kat’iyetiyle ve hadsiz hüccetleriyle ۪įِĥُøوَرُ ۪įِ×ُÝوَכُ 
yani peygamberlere ve mukaddes kitaplara iman ı isbat eder.
Hem hiçbir cihet-i imkân ı var m ı ve hiç ak ıl kabul eder mi ki; bütün mas-
nûât ıyla kendini tan ıttırana ve sevdirene ve te şekkürât ı fiilen ve hâlen iste-
yene mukabil; kâinat ı velveleye veren hakikat-i Kur’âniye ile Zülcelâl o 
Sanatkâr’ ı ekmel bir tarzda tan ıyıp ve tan ıttırıp ve sevip ve sevdirip ve te şekkür
edip ve ettirip ve 4
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ ، 3ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ ، 2ِّٰųا َאنَéْ×ُø ’ler ile küre-i arz ı semâvâta 
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/30.
2 Allah’ ı bütün eksiklerden tenzih ederim.
3 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
4 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    225
işittirecek derecede konu şturup ve kara ve denizleri cezbeye getirecek bir vazi-
yetle, bin üç yüz sene zarf ında nev-i be şerin kemiyeten be şten birisini ve key-
fiyeten ve insaniyeten yar ısını arkas ına al ıp o Hâl ık’ın bütün tezahür-ü rubûbi-
yetine geni ş ve küllî bir ubûdiyetle mukabele eden.. ve bütün makâs ıd-ı ilâhi-
yesine kar şı Kur’ân’ ın sûreleriyle kâinata ve as ırlara bağıran, ders veren, del-
lâll ık eden.. ve nev-i insan ın şerefini ve k ıymetini ve vazifesini gösteren ve bin 
mucizât ıyla tasdik edilen Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) , en müntehap mah-
lûku ve en mükemmel elçisi ve en büyük resûlü olmas ın!.. Hâşâ ve kellâ! Yüz 
bin defa hâ şâ!
Demek 1ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź أَنْ ُïَıْüأَ hakikati, bütün hüccetleriyle أَنَّ ُïَıْüوَأَ 
2ِّٰųا لُĳُøرَ ًاïَّĩَéُĨ hakikatini isbat eder.
Hem hiç imkân var m ı ki; bu kâinat ın Sâni’i, mahlûkat ını yüz bin diller 
ile birbiriyle konu ştursun ve onlar ın konuşmalar ını işitsin ve bilsin ve kendisi 
konuşmas ın!.. Hâşâ!
Hem hiç ak ıl kabul eder mi ki; kâinattaki makâs ıd-ı ilâhiyesini bir ferman 
ile bildirmesin. Ve muammas ını açacak ve mahlûkat ne yerden geliyorlar ve 
ne yere gidecekler ve ne için böyle kafile kafile arkas ında buraya gelip, bir 
parça durup, geçiyorlar diye üç deh şetli suâl-i umûmîye hakikî cevap verecek 
Kur’ân gibi bir kitab ı göndermesin!.. Hâ şâ!
Hem hiç mümkün müdür ki; on üç asr ı ışıkland ıran ve her saatte yüz 
milyon lisanlarda kemâl-i hürmetle gezen ve milyonlar hâf ızlar ın kalblerinde 
kudsiyetiyle yaz ılan.. ve nev-i be şerin keyfiyeten k ısm- ı âzam ını kanunlar ıyla 
idare eden ve nefislerini ve ruhlar ını ve kalblerini ve ak ıllar ını terbiye ve tez-
kiye ve tasfiye ve talim eden.. ve Risale-i Nur’da k ırk vech-i i’câz ı isbat edi-
len ve k ırk tâife ve tabaka-y ı nâsa ve her bir tabakaya kar şı bir nevi i’câz ını 
gösterdiği kerametli ve harikal ı On Dokuzuncu Mektup’ta beyan olunan.. ve 
Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm)  bin mucizât ıyla onun bir mucizesi olarak hak 
kelâmullah oldu ğu kat’î isbat edilen Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan, hiçbir cihette 
imkân ı var m ı ki, o Mütekellim-i Ezelî ve o Sâni-i Sermedî’nin kelâm ı ve fer-
man ı olmas ın!.. Hâşâ, yüz bin defa hâ şâ ve kellâ!
Demek iman- ı billâh, bütün hüccetleriyle Kur’ân’ ın kelâmullah oldu-
ğunu isbat ediyor.
1 “Şehadet ederim ki Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Müslim, salât  60; Tirmizî, salât  216; Ebû Dâvûd, 
salât  178; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/292)
2 “Şehâdet ederim ki Hz. Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem)  Allah’ ın resûlüdür.” (Müslim, salât  60; 
Tirmizî, salât  216; Ebû Dâvûd, salât  178; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/292)226  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Hem hiç mümkün müdür ki; zeminin yüzünü mütemâdiyen zîhayatlarla 
doldurup bo şaltan ve kendini tan ıttırmak ve ibadet ve tesbihat ettirmek için 
bu dünyam ızı zîşuûrlarla şenlendiren bir Sultan- ı Zülcelâl, semâvât ı ve y ıldız-
lar ı boş ve hâlî b ıraks ın; onlara münasip ahaliyi yarat ıp, o semâvî saraylarda 
iskân etmesin ve saltanat- ı rubûbiyetini en büyük memleketinde hademesiz, 
haşmetsiz, memursuz, elçisiz, yaversiz, nâz ırsız, seyircisiz, âbidsiz, raiyetsiz b ı-
raks ın!.. Hâşâ, melekler say ısınca hâşâ!
Hem hiçbir cihette imkân ı var m ı ki; bu kâinat ı öyle bir kitap tarz ında 
yazar ki, her bir a ğac ın bütün tarihçe-i hayat ını bütün çekirdeklerinde kay-
deden.. ve her bir otun ve çiçe ğin bütün vazife-i hayatiyesini bütün tohum-
lar ında yazan.. ve her bir zî şuûrun bütün sergüze şte-i hayatiyesini hardal gi-
bi küçük kuvve-i hâf ızas ında gayet mükemmel yazd ıran.. ve bütün mülkün-
de ve devâir-i saltanat ında her ameli ve her hâdiseyi müteaddit foto ğraflar-
la alarak muhafaza eden.. ve rubûbiyetin en ehemmiyetli bir esas ı olan ada-
let, hikmet  ve rahmetin  tecellîleri ve tahakkuklar ı için koca cennet ve ce-
hennemi ve s ırat ve mizan- ı ekberi yaratan bir Hâkim-i Hakîm  ve bir Alîm-i 
Rahîm , insanlar ın kâinat ı alâkadar eden amellerini yazd ırmas ın ve mücâ-
zât ve mükâfât için fiillerini kaydettirmesin ve seyyiât ve hasenâtlar ını kade-
rin levhalar ında yazmas ın!.. Hâşâ, kaderin levh-i mahfûzunda yaz ılan harf-
leri adedince hâ şâ!
Demek iman- ı billâh hakikati, hüccetleriyle hem melâikeye iman, 
hem kadere iman hakikatlerini dahi kat’î isbat eder. Güne ş gündüzü ve 
gündüz güne şi gösterdi ği gibi, iman ın rükünleri birbirini isbat ederler.
İkinci Nokta
Başta Kur’ân, bütün semâvî kitaplar ve suhuflar ve ba şta Muhammed 
(aleyhissalâtü vesselâm)  olarak bütün peygamberler (aleyhimüsselâm) , bütün dâvâ-
lar ı beş-alt ı esas üzerine dönüyorlar. Mütemâdiyen o esaslar ı ders verme-
ye ve isbat etmeye çal ışıyorlar. Onlar ın peygamberliklerine ve do ğrulukla-
rına şehadet eden bütün hüccetler ve deliller o esaslara bak ıyorlar, onlar ın 
hakkaniyetlerine kuvvet veriyorlar. O esaslar ise iman- ı billâh ve iman- ı bi’l-
âhiret ve sair rükünlere imand ır.
Demek, iman ın alt ı rüknü birbirlerinden ayr ılmalar ı mümkün de-
ğildir. Her birisi umumunu isbat eder, ister, iktiza eder. O alt ı, öyle bir 
küll ve küllîdir ki tecezzî kabul etmez ve ink ısam ı imkân hâricindedir. ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    227
Nas ıl ki, kökü göklerde Tûbâ a ğac ı gibi her bir dal ı, her bir meyvesi, her bir 
yaprağı o koca a ğac ın küllî, tükenmez hayat ına dayan ıyor. O kuvvetli ve 
güneş gibi zâhir o hayat ı inkâr edemeyen, birtek muttas ıl yaprağın hayat ını 
inkâr edemez. E ğer etse o a ğaç, dallar ı ve meyveleri ve yapraklar ı say ısın-
ca o münkiri tekzip edecek, susturacak. Öyle de iman, alt ı rükünleriyle ay-
nı vaziyettedir.
Bu makam ın başında alt ı nokta  ve her bir nokta dahi beş nükte  olarak, 
alt ı erkân- ı imaniyeyi otuz alt ı nüktede beyan etmek niyet edilmi şti. Ve başta-
ki dehşetli suâle izahat ile cevap vermek murad etmi ştim. Fakat baz ı âr ızalar 
meydan vermediler. Tahmin ederim ki, birinci nokta kâfi bir mikyas olmas ın-
dan, daha, zekilere ziyade izaha ihtiyaç kalmad ı ve tam anla şıldı ki:
Bir müslüman, bir hakikat-i imaniyeyi inkâr etse küfr-ü mutlaka dü-
şer. Çünkü ba şka dinlerin icmâllerine mukabil İslâmiyet’te tam izahat 
verilmiş, rükünler birbiriyle zincirlenmi ş. Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ı 
tan ımayan, tasdik etmeyen bir müslüman, Allah’ ı da (s ıfât ıyla) daha tan ı-
maz ve âhireti bilmez. Bir müslüman ın iman ı, o kadar kuvvetli ve sars ıl-
maz hadsiz hüccetlere dayan ıyor ki inkârda hiçbir özür kalm ıyor. Âdeta 
ak ıl, kabulde mecbur oluyor.
Üçüncü Nokta
Bir zaman 1ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ dedim. Onun hadsiz, geni ş manas ına mukabil gele-
cek bir nimet arad ım. Birden bu cümle hat ıra geldi:
 ۪įَאئِĩْøوَأَ ۪įِÜَאęِĀ ĵٰĥَĐوَ دِه۪ĳُäوُ بِĳُäوُ ĵٰĥَĐوَ ۪įِÝَّĻِĬَاïْèوَ ĵٰĥَĐوَ ِّٰųِאÖ َאنِĩĺِْŸا ĵَĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
2ِïَÖَْŶا ĵَĤإِ َْزَلِŶا َīِĨ ۪įَאئِĩْøأَ َאتِĻِّĥَåَÜ َدِïَđِÖ ًاïْĩَè
Ben de bakt ım, tam mutâb ıktır. Şöyle ki:
......
1 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
2 Bize lutfetti ği iman için, vahdâniyeti için, vücub-u vücudu için, s ıfât ve esmâs ı için, ezelden ebede 
bütün esmâs ının tecelliyât ı adedince Allah’a hamd olsun.228  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Onuncu Mesele
Emirdağ Emirdağ  Çiçeği  Çiçeği 
Kur’ân’da Olan Tekrarâta Gelen İtirazlara Kar şı Gayet Kuvvetli 
Bir Cevapt ır
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Gerçi bu mesele peri şan vaziyetimden mü şevveş ve le-
tâfetsiz olmu ş. Fakat o mü şevveş ibare alt ında çok k ıymet-
li bir nevi i’câz ı, kat’î bildim. Maatteessüf ifadeye muktedir 
olamad ım. Her ne kadar ibaresi sönük olsa da Kur’ân’a ait 
olmak cihetiyle hem ibadet-i tefekküriye, hem kudsî, yük-sek, parlak bir cevherin sadefidir. Y ırtık libas ına değil, elin-
deki elmasa bak ılsın. Hem bunu gayet hasta ve peri şan ve 
gıdas ız, bir-iki gün Ramazan’da, mecburiyetle gayet müc-
mel ve k ısa ve bir cümlede pek çok hakikatleri ve müteaddit 
hüccetleri dercederek yazd ım. Kusura bak ılmas ın.
1(Hâşiye)
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ramazan- ı Şerif’te Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ı okurken Risale-i Nur’a i şa-
retleri Birinci Şuâ’da beyan olunan otuz üç âyetten hangisi gelse bak ıyorum 
ki, o âyetin sayfas ı ve yapra ğı ve k ıssas ı dahi Risale-i Nur’a ve şâkirtlerine k ıs-
sadan hisse almak noktas ında bir derece bak ıyor. Hususan Sûre-i Nur’dan 
âyet-i nûr2, on parmakla Risale-i Nur’a bakt ığı gibi arkas ındaki âyet-i zulü-
mât3 dahi muâr ızlar ına tam bak ıyor ve ziyade hisse veriyor. Âdeta o ma-
kam, cüz’iyetten ç ıkıp külliyet kesbeder ve bu as ırda o külliyetin tam bir ferdi 
Risale-i Nur ve şâkirtleridir, diye hissettim.
Evet Kur’ân’ ın hitab ı, evvelâ Mütekellim-i Ezelî’nin rubûbiyet-i âm-
mesinin geni ş makam ından.. hem nev-i be şer, belki kâinat nâm ına mu-
hatap olan Zât’ ın geniş makam ından.. hem umum nev-i be şer ve benî-
âdemin bütün as ırlarda ir şadlar ının gayet vüs’atli makam ından.. hem 
1 (Hâşiye) Denizli Hapsi’nin meyvesine Onuncu Mesele olarak Emirda ğ’ın ve bu Ramazan- ı 
Şerif’in nurlu bir küçük çiçe ğidir. Tekrarât- ı Kur’âniye’nin bir hikmetini beyanla ehl-i dalâ-
letin ufûnetli ve zehirli evhamlar ını izale eder.
2 Nûr sûresi, 24/35.
3 Nûr sûresi, 24/40.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    229
dünya ve âhiretin, arz ve semâvât ın ve ezel ve ebedin ve Hâl ık-ı kâina-
tın rubûbiyetine ve bütün mahlûkat ın tedbirine dair kavânîn-i ilâhiyenin
 gayet yüksek, ihatal ı beyanat ının makam ından ald ığı vüs’at ve ulviyet 
ve ihata cihetiyle o hitap, öyle bir yüksek i’câz ı ve şümûlü gösterir ki; 
ders-i Kur’ân’ ın muhataplar ından en kesretli tâife olan tabaka-y ı avâ-
mın basit fehimlerini ok şayan zâhirî ve basit mertebesi dahi en ulvî taba-
kay ı da tam hissedar eder. Güya k ıssadan yaln ız bir hisse ve bir hikâye-i 
tarihiyeden bir ibret de ğil, belki bir küllî düsturun efrad ı olarak her as-
ra ve her tabakaya hitap ederek taze nâzil oluyor ve bilhassa çok tekrar 
ile 1َīĻِĩِĤَّאčĤاَ.. َīĻِĩِĤَّאčĤاَ deyip tehditleri ve zulümlerinin cezas ı olan musi-
bet-i semâviye ve arziyeyi şiddetle beyan ı, bu asr ın emsâlsiz zulümlerine 
Kavm-i Âd ve Semûd ve Firavun’un ba şlar ına gelen azaplarla bakt ırıyor 
ve mazlum ehl-i imana İbrahim ve Mûsâ (aleyhimesselâm) ’lar gibi enbiyân ın 
necatlar ıyla teselli veriyor.
Evet, nazar- ı gaflet ve dalâlette vah şetli ve deh şetli bir ademistan ve 
elîm ve mahvolmu ş bir mezaristan olan bütün geçmi ş zaman ve ölmü ş karn-
lar ve as ırlar, canl ı birer sayfa-y ı ibret ve ba ştan başa ruhlu, hayattar bir acîb 
âlem ve mevcut ve bizimle münasebettar bir memleket-i rabbâniye suretin-de sinema perdeleri gibi; kâh bizi o zamanlara, kâh o zamanlar ı yan ımıza 
getirerek her asra ve her tabakaya gösterip yüksek bir i’câz ile dersini veren Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan, ayn ı i’câz ile nazar- ı dalâlette câmid, peri şan, ölü, 
hadsiz bir vah şetgâh olan ve firak ve zevalde yuvarlanan bu kâinat ı bir ki-
tab- ı samedânî, bir şehr-i rahmânî, bir me şher-i sun-u rabbânî olarak o câ-
midât ı canland ırıp birer vazifedâr suretinde birbiriyle konu şturup ve birbi-
rinin imdad ına koşturup nev-i be şere ve cin ve mele ğe hakikî ve nurlu ve 
zevkli hikmet dersleri veren bu Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın elbette, her harfinde 
on ve yüz ve bazen bin ve binler sevap bulunmas ı.. ve bütün cin ve ins top-
lansa onun mislini getirememesi..
2 ve bütün benîâdemle ve kâinatla tam ye-
rinde konu şmas ı.. ve her zaman milyonlar hâf ızlar ın kalblerinde zevk ile ya-
zılmas ı.. ve çok tekrarla ve kesretli tekrarât ıyla usand ırmamas ı.. ve çok ilti-
bas yerleri ve cümleleri ile beraber çocuklar ın nazik ve basit kafalar ında mü-
kemmel yerle şmesi.. ve hastalar ın ve az sözden müteessir olan ve sekerâtta 
1 Zâlimler.. zâlimler.. (Bu tehditin yer ald ığı baz ı âyetler için bkz.: Bakara sûresi, 2/35, 95, 124...)
2 Bkz.: Bakara sûresi, 2/23; Yûnus sûresi, 10/38; Hûd sûresi, 11/13; İsrâ sûresi, 17/88; Kasas sûresi, 
28/49; Tûr sûresi, 52/34.230  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
olanlar ın kulağında mâ-y ı zemzem misillü ho ş gelmesi gibi kudsî imtiyazlar ı 
kazan ır ve iki cihan ın saadetlerini kendi şâkirtlerine kazand ırır.
Ve tercüman ın ümmiyet mertebesini tam riayet etmek s ırrıyla hiçbir 
tekellüf ve hiçbir tasannû ve hiçbir gösteri şe meydan vermeden selâset-i f ıtri-
yesini ve do ğrudan do ğruya semâdan gelmesini ve en kesretli olan tabakât- ı 
avâm ın basit fehimlerini tenezzülât- ı kelâmiye ile ok şamak hikmetiyle en ziya-
de semâ ve arz gibi en zâhir ve bedihî sayfalar ını aç ıp o âdiyat alt ındaki hâri-
kulâde mucizât- ı kudretini ve mânidâr sutûr-u hikmetini ders vermekle lütf-u 
irşadda güzel bir i’câz gösterir.
Tekrar ı iktiza eden dua ve davet, zikir ve tevhid kitab ı dahi oldu ğu-
nu bildirmek s ırrıyla güzel, tatl ı tekrarât ıyla birtek cümlede ve birtek k ıssa-
da ayr ı ayr ı çok manalar ı, ayr ı ayr ı muhatap tabakalar ına tefhim etmekte ve 
cüz’î ve âdi bir hâdisede en cüz’î ve ehemmiyetsiz şeyler dahi nazar- ı mer-
hametinde ve daire-i tedbir ve iradesinde bulunmas ını bildirmek s ırrıyla te-
sis-i İslâmiyet’te ve tedvin-i şeriatta sahabelerin cüz’î hâdiselerini dahi nazar- ı 
ehemmiyete almas ında hem küllî düsturlar ın bulunmas ı, hem umumî olan 
İslâmiyet’in ve şeriat ın tesisinde o cüz’î hâdiseler, çekirdekler hükmünde çok 
ehemmiyetli meyveleri verdikleri cihetinde de bir nevi i’câz ını gösterir.
Evet, ihtiyac ın tekerrürüyle, tekrar ın lüzumu haysiyetiyle  yirmi sene 
zarf ında pek çok mükerrer suâllere cevap olarak ayr ı ayr ı çok tabakalara ders 
veren ve koca kâinat ı parça parça edip k ıyâmette şeklini değiştirerek dünya-
yı kald ırıp onun yerine azametli âhireti kuracak.. ve zerrâttan y ıldızlara kadar 
bütün cüz’iyât ve külliyât ın tek bir Zât’ ın elinde ve tasarrufunda bulundu ğu-
nu isbat edecek.. ve kâinat ı ve arz ı ve semâvât ı ve anâs ırı kızd ıran ve hidde-
te getiren nev-i be şerin zulümlerine, kâinat ın netice-i hilkati hesab ına gazab- ı 
ilâhîyi ve hiddet-i rabbânîyi gösterecek hadsiz ve nihâyetsiz ve deh şetli ve ge-
niş bir ink ılâb ın tesisinde binler netice kuvvetinde baz ı cümleleri ve hadsiz de-
lillerin neticesi olan bir k ısım âyetleri tekrar etmek; de ğil bir kusur, belki gayet 
kuvvetli bir i’câz ve gayet yüksek bir belâgat ve mukteza-y ı hâle gayet mutâ-
bık bir cezâlettir, bir fesâhattir.
Meselâ birtek âyet olup yüz on dört defa tekrar edilen ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ 
ِħĻِèَّóĤا cümlesi, Risale-i Nur’un On Dördüncü Lem’a’s ında beyan edildi ği gi-
bi; arşı ferşe bağlayan ve kâinat ı ışıkland ıran ve her dakika herkes ona muh-
taç olan öyle bir hakikattir ki, milyonlar defa tekrar edilse yine ihtiyaç vard ır. ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    231
Değil yaln ız ekmek gibi her gün, belki hava ve ziya gibi her dakika ona ihti-
yaç ve iştiyak vard ır.
Hem meselâ Sûre-i 1ٓ﴾ħٓùٰĈ﴿’de sekiz defa tekrar edilen şu َĳُıَĤ َّכَÖرَ وَإِنَّ 
2ُħĻِèَّóĤا ُõĺِõَđْĤا âyeti, o sûrede hikâye edilen peygamberlerin necatlar ını ve ka-
vimlerinin azaplar ını, kâinat ın netice-i hilkati hesab ına ve rubûbiyet-i âmme-
nin nâm ına o binler hakikat kuvvetinde olan âyeti tekrar ederek izzet-i rabbâ-
niye, o zâlim kavimlerin azab ını ve rahîmiyet-i ilâhiye dahi enbiyân ın necat-
lar ını iktiza etti ğini ders vermek için binler defa tekrar olsa yine ihtiyaç ve i şti-
yak var.. ve îcazl ı ve i’câzl ı bir ulvî belâgatt ır.
Hem meselâ Sûre-i Rahmân’da tekrar edilen 3َאنِÖِّñُכَÜ َאĩِّכُÖرَ ءِƯźاٰ َيِّÉِ×َĘ âyeti 
ile Sûre-i Mürselât’ta 4َīĻِÖِّñُכَĩْĥِĤ ٍñَئِĨْĳَĺ ٌģْĺوَ âyeti, cin ve nev-i be şere kâinat ı kız-
dıran ve arz ve semâvât ı hiddete getiren ve hilkat-i âlemin neticelerini bozan 
ve haşmet-i saltanat- ı ilâhiyeye kar şı inkâr ve istihfafla mukabele eden küfür 
ve küfranlar ını ve zulümlerini ve bütün mahlûkat ın hukuklar ına tecavüzleri-
ni as ırlara ve arza ve semâvâta tehditkârâne hayk ıran bu iki âyet, böyle bin-
ler hakikatlerle alâkadar ve binler mesele kuvvetinde olan bir ders-i umumî-de binler defa tekrar edilse yine lüzum var.. ve celâlli bir i’câz ve cemâlli bir îcâz- ı belâgatt ır.
Hem meselâ Kur’ân’ ın hakikî ve tam bir nevi münâcât ı ve Kur’ân’dan ç ıkan 
bir çeşit hülâsas ı olan Cev şenü’l-Kebîr nâm ındaki münâcât- ı Peygamberî’de 
(aleyhissalâtü vesselâm)  yüz defa َīِĨ َאĭْāِّĥَì َאنَĨَْŶا َאنَĨَْŶا َÛْĬأَ َّźإِ َįٰĤإِ َź َאĺ َכَĬَאéْ×ُø 
5َّאرِĭĤا َīِĨ َאĭِّåَĬ َّאرِ،ĭĤا َīِĨ َאĬْóِäأَ َّאرِ،ĭĤا cümlesinin tekrar ında tevhid  gibi kâinatça 
en büyük hakikat.. ve mahlûkat ın rubûbiyete kar şı tesbih ve tahmid ve tak-
dis gibi üç muazzam vazifesinden en ehemmiyetli bir vazifesi.. ve şekâvet-i 
ebediyeden kurtulmak gibi nev-i insan ın en dehşetli meselesi.. ve ubûdiyet ve 
acz-i beşerin en lüzumlu neticesi bulunmas ı cihetiyle binler defa tekrar edil-
se yine azd ır.
1 “Tâ. Sîn. Mîm.” ( Şuarâ sûresi, 26/1)
2 “Ama senin Rabbin azîz ve rahîmdir (mutlak galiptir, geni ş merhamet sahibidir)” ( Şuarâ sûresi, 26/9, 
68, 104, 122, 140, 159, 175, 191)
3 “O halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?” (Rahman sûresi, 55/13, 16, 18; …)
4 “Hakk ı yalan sayanlar ın o gün vay hâllerine!” (Mürselât sûresi, 77/15, 19, 24, 28, 34, 37, 40, 45, 47, 
49, )
5 Sübhâns ın yâ Rab! Sen’den ba şka yoktur ilâh! Emân diliyoruz Sen’den, koru bizi cehennemden!

232  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İşte, tekrarât- ı Kur’âniye bu gibi esaslara bak ıyor. Hatta bazen bir sayfa-
da iktiza-y ı makam ve ihtiyac- ı ifham ve belâgat- ı beyan cihetiyle yirmi defa 
sarîhen ve z ımnen tevhid hakikatini ifade eder. De ğil usanç, belki kuvvet ve 
şevk verir. Risale-i Nur’da tekrarât- ı Kur’âniye ne kadar yerinde ve münasip 
ve belâgatça makbul oldu ğu hüccetleriyle beyan edilmi ş.
Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın Mekkî sûreleriyle Medenî sûrelerinin belâgat 
noktas ında ve i’câz cihetinde ve tafsil ve icmâl vechinde birbirinden ayr ı ol-
mas ının s ırrı ve hikmeti şudur ki:
Mekke’de birinci safta muhatap ve muâr ızlar ı, Kureyş müşrikleri ve üm-
mîleri oldu ğundan belâgatça kuvvetli bir üslûb-u âlî ve îcazl ı, muknî, kanaat 
verici bir icmâl ve tesbit için tekrar lâz ım geldiğinden ekseriyetle Mekkî sûre-
leri erkân- ı imaniyeyi ve tevhidin mertebelerini gayet kuvvetli ve yüksek ve 
i’câzl ı bir îcaz ile tekrar edip ifade ederek; mebde ve meâd ı, Allah’ ı ve âhire-
ti; değil yaln ız bir sayfada, bir âyette, bir cümlede, bir kelimede.. belki bazen 
bir harfte ve takdim, tehir ve tarif ve tenkir ve hazf ve zikir gibi heyetlerde öy-le kuvvetli isbat eder ki, ilm-i belâgat ın dâhî imamlar ı hayretle kar şılam ışlar. 
Risale-i Nur ve bilhassa Kur’ân’ ın k ırk vech-i i’câz ını
 icmâlen isbat eden Yirmi 
Beşinci Söz, –zeyilleriyle beraber– ve Kur’ân’ ın nazm ındaki vech-i i’câz ı ha-
rika bir tarzda isbat eden Arabî Risale-i Nur’dan “ İşârâtü’l-i’câz” tefsiri bilfiil 
göstermişler ki, Mekkî olan sûre ve âyetlerde en âlî bir üslûb-u belâgat ve en 
yüksek bir i’câz- ı îcazî vard ır.
Amma Medenî sûre ve âyetlerde birinci safta muhatap ve muâr ızlar ı ise 
Allah’ ı tasdik eden yahudî ve nasâra gibi ehl-i kitap oldu ğundan.. mukteza-y ı 
belâgat ve ir şad ve mutâb ık-ı makam ve hâlin lüzumundan.. sade ve vaz ıh ve 
tafsilli bir üslûpla ehl-i kitaba kar şı dinin yüksek usûlünü ve iman ın rükünleri-
ni değil, belki medar- ı ihtilâf olan şeriatta ve ahkâmda ve teferruât ın ve küllî 
kanunlar ın menşeleri ve sebepleri olan cüz’iyat ın beyan ı lâz ım geldiğinden.. 
o Medenî sûre ve âyetlerde ekseriyetle tafsil ve izah ve sade üslûpla beyanât içinde Kur’ân’a mahsus emsâlsiz bir tarz- ı beyanla birden, o cüz’î teferruât hâ-
disesi içinde yüksek, kuvvetli bir fezleke, bir hâtime, bir hüccet ve o cüz’î hâ-dise-i şer’iyeyi küllîle ştiren.. ve imtisâlini iman- ı billâh ile temin eden bir cüm-
le-i tevhidiyeyi ve imaniyeyi ve uhreviyeyi zikreder, o makam ı nurland ırır, ul-
vîleştirir, küllîle ştirir.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    233
Risale-i Nur, âyetlerin âhirlerinde ekseriyetle gelen
2ٌħĻِĥَĐ ْءٍĹَü ِّģِכُÖ َّٰųا إِنَّ ، 1
ٌóĺِïَĜ ْءٍĹَü ِّģכُ ĵٰĥَĐ َّٰųا إِنَّ
4ُħĻِèَّóĤا ُõĺِõَđْĤا َĳُİوَ ، 3ُħĻَכِéْĤا ُõĺِõَđْĤا َĳُİوَ
gibi tevhidi ve âhireti ifade eden fezlekelerde ve hâtimelerde ne kadar yüksek 
bir belâgat ve meziyetler ve cezâletler ve nükteler bulundu ğunu Yirmi Be şinci 
Söz’ün İkinci Şûlesi’nin İkinci Nuru’nda o fezleke ve hâtimelerin pek çok nük-
telerinden ve meziyetlerinden on tanesini beyan ederek, o hülâsalarda bir 
mucize-i kübrâ bulundu ğunu muannitlere de isbat etmi ş.
Evet Kur’ân, o teferruat- ı şer’iye ve kavânîn-i içtimaiyenin beyan ı için-
de, birden , muhatab ın nazar ını yüksek ve küllî noktalara kald ırıp sade üslû-
bu, bir ulvî üslûba ve şeriat dersinden tevhid dersine çevirerek Kur’ân’ ı, hem 
bir kitab- ı şeriat ve ahkâm ve hikmet, hem bir kitab- ı akide ve iman ve zikir 
ve fikir ve dua ve davet oldu ğunu gösterip, her makamda çok makâs ıd-ı irşa-
diye-yi Kur’âniye’yi ders vermesiyle Mekkî âyetlerin tarz- ı belâgatlar ından ay-
rı ve parlak mucizâne bir cezâlet izhar eder. Bazen iki kelimede, meselâ; رَبُّ 
5َīĻِĩَĤَאđْĤا ve 6ُّכَÖرَ’ de, ُّכَÖرَ tâbiriyle ehadiyeti ve َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبُّ ile vâhidiyeti bil-
dirir. Ehadiyet içinde vâhidiyeti ifade eder. Hatta bir cümlede bir zerreyi, bir 
gözbebeğinde gördü ğü ve yerle ştirdiği gibi; güne şi ayn ı âyetle, ayn ı çekiçle 
göğün gözbebe ğinde yerle ştirir ve gö ğe bir göz yapar.
Meselâ 7َْرْضَŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا َěَĥَì âyetinden sonra َאرِıَّĭĤا ĹِĘ َģْĻَّĥĤا ُãِĤĳُĺ 
8ِģْĻَّĥĤا ĹِĘ َאرَıَّĭĤا ُãِĤĳُĺوَ âyetinin akabinde 9ُورِïُّāĤا َاتِñِÖ ٌħĻِĥَĐ َĳُİوَ der. “Zemin 
1 “Allah gerçekten her şeye kadirdir.” (Bakara sûresi, 2/20, 109, 148; Âl-i İmran sûresi, 3/165; Nahl 
sûresi, 16/77; Nûr sûresi, 24/45; Ankebût sûresi, 29/20; Fât ır sûresi, 35/1)
2 “Muhakkak ki Allah her şeyi hakk ıyla bilir.” (Enfâl sûresi, 8/75; Tevbe sûresi, 9/115; Ankebût sûresi, 
29/62; Mücadele sûresi, 58/7)
3 “O azîzdir, hakîmdir (mutlak galiptir, tam hüküm ve hikmet sahibidir)” ( İbrahim sûresi, 14/4; Nahl 
sûresi, 16/60; Ankebût sûresi, 29/42; Rûm sûresi, 30/27; …)
4 “O, azîzdir, rahîmdir (mutlak galiptir, s ınırsız merhamet ve ihsan sahibidir)” (Rûm sûresi, 30/5)
5 “Âlemlerin Rabbi” (A’râf sûresi, 7/54; Şuarâ sûresi, 26/23; Kasas sûresi, 28/30; Mü’min sûresi, 40/64; 
Fussilet sûresi, 41/9; Tekvir sûresi, 81/29; Hâkka sûresi, 69/4)
6 “Senin Rabbin” (Bakara sûresi, 2/30, Mâide sûresi, 5/24, 112; En’âm sûresi, 6/112, 131, 132, 133, 158; A’râf sûresi, 7/167, 172; Enfâl sûresi, 8/5; …)
7 “Gökleri ve yeri yaratan…” (En’âm sûresi, 6/1 , 73 ; A’râf sûresi, 7/54 ; Tevbe sûresi, 9/36 ; Yûnus sûresi, 
10/3 ; … )
8 “Geceyi gündüze katar, böylece gündüz uzar. Gündüzü geceye katar, böylece gece uzar.” (Hadîd 
sûresi, 57/6)
9 “Kalplerin künhünü O bilir.” (Hadîd sûresi, 57/6)234  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ve göklerin ha şmet-i hilkatinde kalbin dahi hât ırât ını bilir, idare eder.” 
der, tarz ında bir beyanât cihetiyle o sade ve ümmiyet mertebesini  ve avâ-
mın fehmini nazara alan o basit ve cüz’î muhâvere, o tarz ile ulvî ve cazibe-
dar ve umumî ve ir şadkâr bir mükâlemeye döner.
Bir Suâl : Bazen ehemmiyetli bir hakikat, sathî nazarlara görünmedi-
ğinden ve baz ı makamlarda cüz’î ve âdi bir hâdiseden yüksek bir fez-
leke-i tevhidi veya küllî bir düsturu beyan etmekte münasebet bilin-mediğinden, bir kusur tevehhüm edilir. Meselâ “Hazreti Yusuf 
(aleyhis-
selâm), kardeşini bir hile ile almas ı1” içinde 2ٌħĻِĥَĐ ٍħْĥِĐ ذِي ِّģכُ ْقَĳَĘوَ diye 
gayet yüksek bir düsturun zikri, belâgatça münasebeti görünmüyor. Bunun s ırrı ve hikmeti nedir?
Elcevap Elcevap : Her biri birer küçük Kur’ân olan ekser uzun sûre ve mutavas-
sıtlarda ve çok sayfa ve makamlarda yaln ız iki-üç maksat de ğil; belki Kur’ân 
mahiyeti, hem bir kitab- ı zikir ve iman ve fikir, hem bir kitab- ı şeriat ve hikmet 
ve irşad gibi, çok kitaplar ı ve ayr ı ayr ı dersleri tazammun ederek rubûbiyet-i 
ilâhiyenin her şeye ihatas ını ve haşmetli tecelliyât ını ifade etmek cihetiyle, kâ-
inat kitab- ı kebîrinin bir nevi k ıraat ı olan Kur’ân, elbette her makamda, hatta 
bazen bir sayfada çok maksatlar ı takiben, mârifetullahtan ve tevhidin merte-
belerinden ve iman hakikatlerinden ders verdi ği haysiyetiyle, öbür makamda, 
meselâ zâhirce zay ıf bir münasebetle ba şka bir ders açar ve o zay ıf münasebe-
te çok kuvvetli münasebetler iltihak ederler. O makama gayet mutâb ık olur, 
mertebe-i belâgat ı yükselir.
İkinci Bir Suâl : Kur’ân’da sarîhen ve z ımnen ve i şareten, âhiret ve 
tevhidi ve be şerin mükâfât ve mücâzât ını binler defa isbat edip naza-
ra vermenin ve her sûrede, her sayfada, her makamda ders verme-nin hikmeti nedir?
Elcevap Elcevap : Daire-i imkânda ve kâinat ın sergüze ştine ait ink ılâplarda ve 
emanet-i kübrây ı ve hilâfet-i arziyeyi omuzuna alan nev-i be şerin şekâvet ve 
saadet-i ebediyeye medar olan vazifesine dair en ehemmiyetli, en büyük, en dehşetli meselelerinden en azametlilerini ders vermek.. ve hadsiz şüphele-
ri izale etmek.. ve gayet şiddetli inkârlar ı ve inatlar ı kırmak cihetinde elbette, 
o dehşetli ink ılâplar ı tasdik ettirmek.. ve o ink ılâplar ın azametinde büyük ve 
1 Bkz.: “İşte Biz Yûsuf’a, karde şini al ıkoymas ı için böyle bir plan ö ğrettik.” (Yûsuf sûresi, 12/76 )
2 Yûsuf sûresi, 12/76.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    235
beşere en elzem ve en zarurî meseleleri teslim ettirmek için Kur’ân, binler de-
fa değil, belki milyonlar defa onlara bakt ırsa yine israf de ğil ki milyonlar kere 
tekrar ile o bahisler Kur’ân’da okunur, usanç vermez, ihtiyaç kesilmez.
Meselâ: َאرُۘıْĬَْŶا َאıِÝْéَÜ ْīِĨ ِيóْåَÜ َّאتٌĭَä ْħُıَĤ َאتِéِĤَّאāĤا اĳُĥِĩَĐوَ اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĤا إِنَّ 
 1
ُóĻِ×ْכَĤا ْزُĳَęْĤا ِכَĤذٰ âyetinin gösterdi ği müjde-i saadet-i ebediye hakikati, bîçare 
beşere her dakika kendini gösteren hakikat-i mevtin “hem insan ı, hem dün-
yas ını, hem bütün ahbab ını idam- ı ebedîsinden kurtar ıp ebedî bir saltanat ı 
kazand ırır” dediğinden milyarlar defa tekrar edilse ve kâinat kadar ehemmi-
yet verilse yine israf olmaz, k ıymetten dü şmez.
İşte bu çeşit hadsiz, k ıymettar meseleleri ders veren ve kâinat ı bir hâne gi-
bi değiştiren ve şeklini bozan deh şetli ink ılâplar ı tesis etmekte iknaya ve inan-
dırmaya ve isbata çal ışan Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan, elbette sarîhen ve z ım-
nen ve işareten binler defa o meselelere nazar- ı dikkati celbetmek de ğil israf; 
belki ekmek, ilâç, hava ve ziya gibi birer hâcet-i zaruriye hükmünde ihsan ını 
tazelendirir.
Hem meselâ
3َħَّĭَıَä َאرُĬ ْħُıَĤ ُواóَęכَ َīĺِñَّĤوَا ، 2ٌħĻِĤأَ َابٌñَĐ ْħُıَĤ َīĻِĩِĤَّאčĤا إِنَّ
gibi tehdit âyetlerini Kur’ân, gayet şiddetle ve hiddetle ve gayet kuvvet ve 
tekrarla zikretmesinin hikmeti ise Risale-i Nur’da kat’î isbat edildi ği gibi be-
şerin küfrü, kâinat ın ve ekser mahlûkat ın hukuklar ına öyle bir tecavüzdür 
ki semâvât ı ve arz ı kızd ırıyor ve anâs ırı hiddete getirip tufanlarla o zâlimle-
ri tokatl ıyor.
4ِċْĻَĕْĤا َīِĨ ُõَّĻَĩَÜ َכَאدُÜرُ۝ĳُęَÜ َĹِİوَ ًאĝĻِıَü َאıَĤ اĳُđِĩَø َאıĻِĘ اĳُĝْĤأُ اƯإِذ
âyetlerinin sarâhatiyle o zâlim münkirlere cehennem öyle öfkeleniyor ki, hid-
detinden parça parça olmak ve parçalanmak derecesine geliyor.
İşte böyle bir cinâyet-i âmmeye ve hadsiz bir tecavüze kar şı beşerin küçük-
lük ve ehemmiyetsizli ği noktas ında değil, belki zâlimâne cinâyetinin azametine 
1 “İman edip makbul ve güzel i şler yapanlara ise, içinden ırmaklar akan cennetler var. İşte en büyük 
başarı, en büyük mutluluk budur!” (Bürûc sûresi, 85/11)
2 “Zalimlere elbette gayet ac ı bir azap vard ır.” (İbrahim sûresi, 14/22; Şûrâ sûresi, 42/21)
3 “Kâfirlere ise cehennem ate şi var.” (Fât ır sûresi, 35/36)
4 “Onlar oraya at ılınca, cehennemin müthi ş homurtusunu, kaynaya kaynaya ç ıkard ığı uğultuyu işitirler. 
Cehennem, öfkesinden neredeyse çatlayacak haldedir.” (Mülk sûresi, 67/7-8)
236  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ve kâfirâne tecavüzünün deh şetine karşı Sultan- ı kâinat kendi raiyetinin huku-
kunun ehemmiyetini.. ve o münkirlerin küfür ve zulmündeki nihâyetsiz çirkin-
liğini göstermek hikmetiyle ferman ında gayet hiddet ve şiddetle o cinâyeti ve 
cezas ını değil bin defa, belki milyonlar ve milyarlar ile tekrar etse yine israf ve 
kusur değil ki, bin seneden beri yüzer milyon insanlar her gün usanmadan ke-
mâl-i iştiyakla ve ihtiyaçla okurlar.
Evet her gün, her zaman, herkes için bir âlem gider, taze bir âlemin ka-
pısı kendine aç ılmas ından, geçici her bir âlemini nurland ırmak için ihtiyaç ve 
iştiyakla 1ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź cümlesini bin defa tekrar ile o de ğişen perdelerin her 
birisine bir ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ’ı bir lâmba yapt ığı gibi, öyle de o kesretli, geçici per-
deleri ve o tazelenen seyyar kâinatlar ı karanl ıkland ırmamak.. ve ayna-y ı ha-
yat ında in’ikâs eden suretlerini çirkinle ştirmemek.. ve lehinde şahit olabilen 
o misafir vaziyetleri aleyhine çevirmemek için, o cinâyetlerin cezalar ını ve 
Padişah- ı Ezelî’nin şiddetli ve inatlar ı kıran tehditlerini Kur’ân’ ı okumakla tak-
dir etmek.. ve nefsinin tu ğyan ından kurtulmaya çal ışmak hikmetiyle Kur’ân, 
gayet mânidâr tekrar eder. Ve bu derece kuvvet ve şiddet ve tekrar ile teh-
didât- ı Kur’âniye’yi hakikatsiz tevehhüm etmekten şeytan bile kaçar. ‘Onlar ı 
dinlemeyen münkirlere cehennem azab ı ayn- ı adalettir’ diye gösterir.
Hem meselâ Asâ-y ı Mûsâ gibi çok hikmetleri ve faydalar ı bulunan k ıssa-y ı 
Mûsâ’n ın (aleyhisselâm)  ve sair enbiyân ın (aleyhimüsselâm)  kıssalar ını çok tekrar ında 
Risalet-i Ahmediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  hakkaniyetine bütün enbiyân ın nü-
büvvetlerini bir hüccet gösterip ‘onlar ın umumunu inkâr edemeyen, bu Zât’ ın 
risaletini hakikat noktas ında inkâr edemez’ hikmetiyle.. ve herkes, her vakit 
bütün Kur’ân’ ı okumaya muktedir ve muvaffak olamad ığından her bir uzun ve 
mutavass ıt sûreyi birer küçük Kur’ân hükmüne getirmek için ehemmiyetli er-
kân- ı imaniye gibi o k ıssalar ı tekrar etmesi de ğil israf, belki mukteza-y ı belâgat-
tır ve hâdise-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm) , bütün benîâdemin en büyük 
hâdisesi ve kâinat ın en azametli meselesi oldu ğunu ders vermektir.
Evet Kur’ân’da Zât- ı Ahmediye’ye en büyük makam vermek ve dört er-
kân- ı imaniyeyi içine almakla ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź rüknüne denk tutulan لُĳُøرَ ٌïَّĩَéُĨ 
2ِّٰųا risalet-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm) , kâinat ın en büyük hakika-
ti.. ve Zât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm) , bütün mahlûkat ın en eşrefi.. ve haki-
kat-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm)  tabir edilen küllî şahsiyet-i mâneviyesi 
1 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35 ; Muhammed sûresi, 47/19 )
2 “Muhammed Allah’ ın resûlüdür.” (Fetih sûresi, 48/29)ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    237
ve makam- ı kudsîsi, iki cihan ın en parlak bir güne şi olduğuna ve bu harika 
makama liyâkatine dair pek çok hüccetleri ve emâreleri, kat’î bir surette 
Risale-i Nur’da isbat edilmi ş. Binden birisi şudur ki:
ü1ِģِĐَאęْĤכَא ُÕَ×َّùĤاَ düsturuyla bütün ümmetinin bütün zamanlarda i şlediği 
hasenât ın bir misli, O’nun defter-i hasenât ına girmesi…
Ve bütün kâinat ın hakikatlerini, getirdi ği nur ile nurland ırmas ı…
Değil yaln ız cin ve insi ve mele ği ve zîhayatlar ı, belki kâinat ı ve semâ-
vât ı ve arz ı minnettar eylemesi…
Ve istidat lisan ıyla nebâtât ın dualar ı ve ihtiyac- ı fıtrî diliyle hayvanât ın 
dualar ı, gözümüz önünde bilfiil kabul olmas ının şehadetiyle milyonlar, belki 
milyarlar f ıtrî ve reddedilmez dualar ı makbul olan sulehâ-y ı ümmeti, her gün 
o Zât’a (aleyhissalâtü vesselâm)  salât ü selâm ile rahmet dualar ı…
Ve mânevî kazançlar ını en evvel o Zât’a (aleyhissalâtü vesselâm)  bağışlama-
lar ı…
Ve bütün ümmetçe okunan Kur’ân’ ın üç yüz bin hurufunun her birisin-
de on sevaptan ta yüz, ta bin hasene ve meyve vermesinden –yaln ız k ıraat- ı 
Kur’ân cihetiyle– defter-i âmâline hadsiz nurlar girmesi haysiyetiyle…
O Zât’ ın (aleyhissalâtü vesselâm)  şahsiyet-i mâneviyesi olan hakikat-i Mu-
hammediye (aleyhissalâtü vesselâm) , istikbalde bir şecere-i tûbâ-y ı cennet hükmün-
de olacağını Allâmü’l-guyûb bilmi ş ve görmü ş.. ve o makama göre Kur’ân’ ında 
o azîm ehemmiyeti vermi ş.. ve ferman ında O’na tebaiyeti ve sünnet-i seniyye-
sine ittibâ ile şefaatine mazhariyeti, en ehemmiyetli bir mesele-i insaniye gös-
termiş. Ve o ha şmetli şecere-i tûbân ın bir çekirde ği olan şahsiyet-i be şeriyetini 
ve bidayetteki vaziyet-i insaniyesini aras ıra nazara almas ıdır.
İşte Kur’ân’ ın tekrar edilen hakikatleri bu k ıymette oldu ğundan, tekrarâ-
tında kuvvetli ve geni ş bir mucize-i mâneviye bulunmas ına f ıtrat- ı selime şe-
hadet eder. Me ğer maddiyyûnluk tâunuyla maraz- ı kalbe ve vicdan hastal ığı-
na müptelâ ola!..
2ٍħَĝَø ْīِĨ َאءِĩْĤا َħْđَĈ ُħَęْĤا ُóْכِĭُĺوَ     ٍïَĨرَ ْīِĨ ِ÷ْĩَّýĤا ْءَĳَĄ ْءُóَĩْĤا ُóْכِĭُĺ ْïَĜ
kâidesine dâhil olur.
1 (Bir işe) sebep olan, (onu bizzat) yapan gibidir.
2 Bazen insan, gözünün iltihapl ı olmas ı sebebiyle güne şin ışığını inkâr etti ği gibi ağız da hastal ığından 
dolay ı suyun tad ını inkâr edebilir. (el-Busayrî, Kasîdetü’l-bürde  104. beyit)9
9
9
9
9
9238  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Bu Onuncu Meseleye Bir Hâtime Olarak İki Hâşiye
Birincisi Birincisi
Bundan on iki sene evvel1(Hâşiye) işittim ki; en deh şetli ve muannit bir z ın-
dık, Kur’ân’a kar şı sû-i kasd ını tercümesiyle yapmaya ba şlam ış ve demi ş ki: 
“Kur’ân tercüme edilsin, ta ne mal oldu ğu bilinsin.” Yani, ‘lüzumsuz tekrarâ-
tı herkes görsün ve tercümesi onun yerinde okunsun’ diye deh şetli bir plân 
çevirmiş.
Fakat Risale-i Nur’un cerhedilmez hüccetleri kat’î isbat etmi ş ki, 
Kur’ân’ ın hakikî tercümesi kabil de ğil.. ve lisân- ı nahvî olan lisân- ı Arabî 
yerinde Kur’ân’ ın meziyetlerini ve nüktelerini ba şka lisan muhafaza 
edemez.. ve her bir harfi, on adetten bine kadar sevap veren kelimât- ı 
Kur’âniye’nin mucizâne ve cemiyetli tabirlerinin yerini, be şerin âdi ve cü-
z’î tercümeleri tutamaz.. onun yerinde câmilerde okunmaz diye Risale-i Nur, her tarafta inti şarıyla o deh şetli plân ı akîm b ırakt ı.
Fakat o z ınd ıktan ders alan münaf ıklar, yine şeytan hesab ına Kur’ân gü-
neşini üflemekle söndürmeye ahmak çocuklar gibi ahmakâne ve divânece-
sine çal ışmalar ı sebebiyle bana gayet s ıkı ve s ıkıcı ve s ıkıntılı bir hâlette bu 
Onuncu Mesele yazd ırıldı, tahmin ediyorum. Ba şkalar ile görü şemediğim için 
hakikat-i hâli bilmiyorum.
İkinci Hâşiye İkinci Hâşiye
Denizli hapsinden tahliyemizden sonra me şhur Şehir Oteli’nin yüksek ka-
tında oturmu ştum. Kar şımda güzel bahçelerde kesretli kavak a ğaçlar ı birer 
halka-y ı zikir tarz ında gayet latîf, tatl ı bir surette hem kendileri, hem dallar ı, 
hem yapraklar ı, havan ın dokunmas ıyla cezbedârâne ve cazibekârâne hare-
ketle rakslar ı, kardeşlerimin mufârakatlar ından ve yaln ız kald ığımdan hüzün-
lü ve gaml ı kalbime ili şti. Birden güz ve k ış mevsimi hat ıra geldi ve bana bir 
gaflet bast ı. Ben, o kemâl-i ne şe ile cilvelenen o nâzenin kavaklara ve zîhayat-
lara o kadar ac ıdım ki gözlerim ya ş ile doldu. Kâinat ın süslü perdesi alt ında-
ki ademleri, firaklar ı ihtar ve ihsas ıyla kâinat dolusu firaklar ın, zevallerin hü-
zünleri ba şıma topland ı. Birden hakikat-i Muhammediye’nin (aleyhissalâtü vesse-
lâm) getirdiği nur, imdada yeti şti. O hadsiz hüzünleri ve gamlar ı, sürurlara çe-
virdi. Hatta o nurun, herkes ve her ehl-i iman gibi benim hakk ımda milyon 
1 (Hâşiye) Bu risalenin telifinden.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    239
feyzinden yaln ız o vakitte, o vaziyete temas eden imdat ve tesellisi için Zât- ı 
Muhammediye’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  karşı ebediyen minnettar oldum. Şöyle 
ki:
Ol nazar- ı gaflet, o mübarek nâzeninleri vazifesiz, neticesiz, bir mevsimde 
görünüp hareketleri ne şeden değil; belki, güya ademden ve firaktan titreye-
rek hiçliğe düştüklerini göstermekle herkes gibi bendeki a şk-ı bekâ ve hubb-u 
mehâsin ve şefkat-i cinsiye ve hayatiyeye medar olan damarlar ıma o dere-
ce dokundu ki; böyle dünyay ı bir mânevî cehenneme ve akl ı bir tâzip âleti-
ne çevirdi ği s ırada, Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın beşere hediye getirdi-
ği nur, perdeyi kald ırdı.. idam, adem, hiçlik, vazifesizlik, abes, firak yerlerin-
de o kavaklar ın her birinin yapraklar ı adedince hikmetleri ve manalar ı ve –
Risale-i Nur’da isbat edildi ği gibi– üç k ısma ayr ılan neticeleri ve vazifeleri var, 
diye gösterdi.
Birinci k ısım, Sâni-i Zülcelâl’in esmâs ına bakar. Meselâ, nas ıl bir usta 
harika bir makineyi yapsa herkes, o zâta “Mâ şâallah, bârekâllah!” deyip al-
kışlar. Öyle de o makine dahi, ondan maksut neticeleri tam tam ına gösterme-
siyle, lisân- ı hâliyle ustas ını tebrik eder, alk ışlar. Her zîhayat ve her şey böyle 
bir makinedir, ustas ını tebriklerle alk ışlar.
İkinci k ısım hikmetleri ise,  zîhayat ın ve zîşuûrun nazarlar ına bakar. 
Onlara şirin bir mütalâagâh, birer kitab- ı mârifet olur. Manalar ını zîşuûrun zi-
hinlerinde ve suretlerini kuvve-i hâf ızalar ında ve elvâh- ı misâliyede ve âlem-i 
gayb ın defterlerinde daire-i vücûdda b ırak ıp sonra âlem-i şehadeti terk eder, 
âlem-i gayba çekilir. Demek surî bir vücûdu b ırak ır, mânevî ve gaybî ve ilmî 
çok vücûdlar ı kazan ır.
Evet, madem Allah var ve ilmi, ihata eder; elbette adem, idam, hiç-
lik, mahv, fena hakikat noktas ında ehl-i iman ın dünyas ında yoktur ve kâ-
firlerin dünyalar ı ademle, firakla, hiçlikle, fânîlikle doludur.
İşte bu hakikati, umumun lisan ında gezen bu gelen darb- ı mesel ders ve-
rip, der: “Kimin için Allah var, ona her şey var ve kimin için yoksa her şey 
ona yoktur, hiçtir.”1
Elhâs ıl: Nas ıl ki iman, ölüm vaktinde insan ı idam- ı ebedîden kurtar ı-
yor; öyle de herkesin hususî dünyas ını dahi idamdan ve hiçlik karanl ıkla-
rından kurtar ıyor. Ve küfür ise hususan küfr-ü mutlak olsa hem o insan ı, 
1 Bkz.: Ebu’l-Abbas el-Mukri’, Nefhu’t-tayyib  4/504.240  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
hem hususî dünyas ını ölümle idam edip mânevî cehennem zulmetlerine 
atar. Hayat ının lezzetlerini ac ı zehirlere çevirir. Hayat- ı dünyeviyeyi âhi-
retine tercih edenlerin kulaklar ı çınlas ın. Gelsinler, buna ya bir çare bul-
sunlar veya imana girsinler. Bu deh şetli hasârâttan kurtulsunlar!..
1ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
Duan ıza çok muhtaç ve size çok mü ştâk karde şiniz
Said Nursî
Onuncu Mesele Münasebetiyle Hüsrev’in 
Üstad ına Yazd ığı Mektup
Çok sevgili Üstad ım Efendim,
Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükürler olsun! İki ayl ık iftirak üzüntülerini ve mu-
haberesizlik ızd ıraplar ını hafifleştiren ve kalblerimize taze hayat bah şeden ve 
ruhlar ımıza yeni, sâfi bir nesim ihdâ eden Kur’ân’ ın celâlli ve izzetli, rahmet-
li ve şefkatli âyetlerindeki tekrarât ın mehâsinini tâdâd eden, hikmet-i tekrar ı-
nın lüzum ve ehemmiyetini izah eden ve Risale-i Nur’un bir harika müdâfaas ı 
olan “Denizli Meyvesinin Onuncu Meselesi” nâm ını alan “Emirda ğ Çiçeği”ni 
ald ık. Elhak, takdir ve tahsine çok lây ık olan bu çiçe ği koklad ıkça ruhumuz-
daki iştiyak yükseldi. Dokuz ayl ık hapis s ıkıntısına mukabil, Meyve’nin Dokuz 
Meselesi nas ıl berat ımıza büyük bir vesile olmakla güzelli ğini göstermi ş ise 
Onuncu Meselesi olan çiçe ği de Kur’ân’ ın îcazl ı i’câz ındaki harikalar ı göster-
mekle o nisbette güzelli ğini göstermektedir.
Evet Sevgili Üstad ım! Gülün çiçe ğindeki fevkalâde letâfet ve güzellik, 
ağac ındaki dikenleri nazara hiç göstermedi ği gibi bu nurânî çiçek de bize do-
kuz ayl ık hapis s ıkıntısını unutturacak bir şekilde o s ıkıntılar ımızı da hiçe in-
dirmiştir. Mütalâas ına doyulmayacak şekilde kaleme al ınan ve ak ıllar ı hay-
rete sevk eden bu nurânî çiçek, muhtevi oldu ğu çok güzelliklerinden bilhas-
sa Kur’ân’ ın tercümesi suretiyle nazar- ı beşerde âdile ştirilmek ihânetine mu-
kabil, o tekrarât ın k ıymetini tam göstermekle Kur’ân’ ın cihan-de ğer ulviyetini 
meydana koymu ştur.
Sâliklerinin her as ırda fevkalâde bir metânetle sar ılmalar ı ile ve emir ve 
nehyine tamamen ink ıyad etmeleriyle, güya yeni nâzil olmu ş gibi tazeli ği isbat
1 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    241
edilmiş olan Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın, bütün as ırlarda zâlimlerine kar şı şid-
detli ve deh şetli ve tekrarl ı tehditleri.. ve mazlumlar ına karşı şefkatli ve rah-
metli mükerrer taltifleri.. hususuyla bu asr ımıza bakan tehdidât ı içinde zâlim-
lerine misli görülmemi ş bir hâlette sanki feza-y ı ekberden bir numûneyi and ı-
ran semâvî bir cehennemle alt ı-yedi seneden beri mütemâdiyen feryad u fi-
gan ettirmesi.. ve kezâ mazlumlar ının bu as ırdaki küllî fertleri ba şında Risale-i 
Nur talebelerinin bulunmas ı ve hakikaten bu talebeleri de ümem-i salifenin 
enbiyâlar ına verilen necatlar gibi pek büyük umumî ve hususî necatlara maz-
har etmesi.. ve muâr ızlar ı olan dinsizlerin cehennemî azapla tokatlanmalar ı-
nı göstermesi.. hem iki güzel ve latîf hâ şiyelerle hâtime verilmek suretiyle çi-
çeğin tamam edilmesi, bu fakir talebeniz Hüsrev’i o kadar büyük bir sürur-
la sonsuz bir şükre sevk etti ki bu güzel çiçe ğin verdiği sevinç ve süruru müd-
det-i ömrümde hissetmedi ğimi sevgili üstad ıma arz etti ğim gibi karde şlerime 
de kerrâtla söylemi şim.
Cenâb- ı Hak, zay ıf ve tahammülsüz omuzlar ına pek azametli bâr- ı 
sakîl tahmil edilen siz sevgili üstad ımızdan ebediyen raz ı olsun. Ve yük-
lerinizi tahfif etmekle yüzlerinizi ebede kadar güldürsün, âmîn…
Evet Sevgili Üstad ım! Biz Allah’tan, Kur’ân’dan, Habib-i Zî şan’dan 
ve Risale-i Nur’dan ve Kur’ân dellâl ı siz sevgili üstad ımızdan ebediyen 
raz ıyız ve intisab ımızdan hiçbir cihetle pi şmanl ığımız yok. Hem kalbi-
mizde zerre kadar kötülük etmek için niyet yok. Biz ancak Allah’ ı ve r ı-
zas ını istiyoruz. Gün geçtikçe, r ızas ı içinde, Cenâb- ı Hakk’a vuslat i ş-
tiyaklar ını kalbimizde teksif ediyoruz. Bilâ-istisna bize fenal ık edenleri 
Cenâb- ı Hakk’a terk etmekle affetmek.. ve bilakis bize zulmeden o zâlim-
ler de dâhil oldu ğu hâlde, herkese iyilik etmek, Risale-i Nur talebelerinin 
kalblerine yerle şen bir şiâr- ı İslâm oldu ğunu, biz istemeyerek ilân eden 
Hazreti Allah’a hadsiz, hudutsuz şükürler ediyoruz.
Çok kusurlu talebeniz
Hüsrev242  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
On Birinci Mesele
Meyve’nin On Birinci Meselesi’nin ba şı, bir meyvesi cen-
net ve biri saadet-i ebediye ve biri rü’yetullah olan iman şe-
cere-i kudsiyesinin hadsiz, küllî ve cüz’î meyvelerinden yüzer numûneleri Risale-i Nur’da beyan ve hüccetlerle isbat edildi-ğinden, izah ını “Sirâcü’n-Nur”a havale edip küllî erkân ının
değil, belki cüz’î ve cüzlerin cüz’î ve hususî meyvelerinden 
birkaç numûne beyan edilecek.
Birisi : Bir gün bir duada “Yâ Rabbi! Cebrail, Mikail, İsrafil, Azrail hürmet-
lerine ve şefaatlerine, beni cin ve insin şerlerinden muhafaza eyle!”
1 meâlin-
de duay ı dediğim zaman, herkesi titreten ve deh şet veren Azrail nâm ını zik-
rettiğim vakit, gayet tatl ı ve tesellidâr ve sevimli bir hâlet hissettim, “elhamdü-
lillâh” dedim. Azrail’i cidden sevmeye ba şlad ım. Melâikeye iman rüknünün 
bu cüz’î ferdinin pek çok meyvelerinden yaln ız bir cüz’î meyvesine gayet k ı-
sa bir işaret ederiz.
Birisi : İnsan ın en k ıymetli ve üstünde titredi ği mal ı, onun ruhudur. Onu 
zâyi olmaktan ve fenâdan ve ba şıboşluktan muhafaza etmek için kuvvetli ve 
emin bir ele teslimin derin bir sevinç verdi ğini kat’î hissettim. Ve insan ın ame-
lini yazan melekler hat ırıma geldi; bakt ım, aynen bu meyve gibi çok tatl ı mey-
veleri var.
Birisi : Her insan, k ıymetli bir sözünü ve fiilini bâkîle ştirmek için i ştiyak-
la kitâbet ve şiir, hatta sinema ile h ıfzına çal ışır. Hususan, o fiillerin cennette 
bâkî meyveleri bulunsa daha ziyade merak eder. “Kirâmen kâtibîn”2 insan ın 
omuzlar ında durup onlar ı ebedî manzaralarda göstermek ve sahiplerine dâi-
mî mükâfat kazand ırmak, o kadar bana şirin geldi ki tarif edemem.
Sonra ehl-i dünyan ın, beni hayat- ı içtimaiyedeki her şeyden tecrit etmek 
içinde bütün kitaplar ımdan ve dostlar ımdan ve hizmetçilerimden ve teselli ve-
rici işlerden ayr ı düşürmeleriyle beraber, gurbet vah şeti beni s ıkarken ve bo ş 
dünya ba şıma y ıkılırken, melâikeye iman ın pek çok meyvelerinden birisi im-
dad ıma geldi; kâinat ımı ve dünyam ı şenlendirdi, melekler ve ruhanîlerle dol-
durdu, âlemimi sevinçle güldürdü. Ve ehl-i dalâletin dünyalar ı vahşet ve boş-
luk ve karanl ıkla ağlad ıklar ını gösterdi.
1 Bkz.: Müslim, müsâfirîn  200; Tirmizî, deavât  31; Ebû Dâvûd, salât  118, 119.
2 Bkz.: Kaf sûresi, 50/17-18; İnfitâr sûresi, 82/10-12; Tirmizî, îmân  17; İbni Mâce, zühd  35; Ahmed İbni 
Hanbel, el-Müsned  2/213.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    243
Hayalim bu meyvenin lezzetiyle mesrûr iken, umum peygamberlere ima-
nın pek çok meyvelerinden buna benzer birtek meyvesini ald ı, tatt ı. Birden, 
bütün geçmi ş zamanlardaki enbiyâlarla ya şam ış gibi onlara iman ım ve tas-
dikim, o zamanlar ı ışıkland ırdı.. ve iman ımı küllî yap ıp genişlendirdi.. ve 
Âhirzaman Peygamberi’mizin imana ait olan dâvâlar ına binler imza bast ırdı, 
şeytanlar ı susturdu.
Birden “Hikmetü’l-istiâze Lem’as ı”nda kat’î cevab ı bulunan bir suâl kal-
bime geldi ki: “Bu meyveler gibi hadsiz tatl ı semereler ve faydalar ve hase-
nât ın gayet güzel neticeleri ve menfaatleri ve Erhamü’r-râhimîn’in gayet mer-
hametkârâne tevfikleri ve inâyetleri ehl-i hidayete yard ım edip kuvvet verdik-
leri hâlde; ehl-i dalâlet, neden çok defa galebe eder ve bazen yirmisi, yüz ta-ne ehl-i hidayeti peri şan eder?” diye, mânen benden soruldu. Ve bu tefek-
kür içinde, şeytan ın gayet zay ıf desiselerine kar şı Kur’ân’ ın büyük tah şidât ı ve 
melâikeleri ve Cenâb- ı Hakk’ ın yard ımını ehl-i imana göndermesi hat ıra gel-
di. Risale-i Nur’un onun hikmetini kat’î hüccetlerle izah ına binâen, o suâlin 
cevab ına gayet k ı
sa bir işaret ederiz:
Evet, bazen serseri ve gizli, muz ır bir adam ın bir saraya ate ş atmaya çal ış-
mas ı yüzünden, yüzer adam ın yapmas ı gibi; yüzer adam ın muhafazas ı ile ve 
bazen devlete ve padi şaha iltica ile o saray ın vücûdu devam edebilir. Çünkü 
onun vücûdu, bütün şerâitin ve erkân ın ve esbâb ın vücûduyla olabilir. Fakat 
onun ademi ve harap olmas ı birtek şart ın ademiyle vâki ve bir serserinin bir 
kibritiyle yan ıp mahvoldu ğu gibi; ins ve cin şeytanlar ı, az bir fiil ile büyük tah-
ribat ve deh şetli mânevî yang ınlar yaparlar.
Evet, bütün fenâl ıklar ve günahlar ve şerlerin mâyesi ve esaslar ı ademdir, 
tahriptir. Sûreten vücûdun alt ında, adem ve bozmak sakl ıdır. İşte cinnî ve in-
sî şeytanlar ve şerirler bu noktaya istinaden gayet zay ıf bir kuvvetle hadsiz bir 
kuvvete kar şı dayan ıp, ehl-i hak ve hakikati Cenâb- ı Hakk’ ın dergâh ına iltica-
ya ve kaçmaya her vakit mecbur etti ğinden; Kur’ân, onlar ı himâye için büyük 
tahşidât yapar.1 Doksan dokuz esmâ-y ı ilâhiyeyi onlar ın ellerine verir. O dü ş-
manlara kar şı sebat etmelerine çok şiddetli emirler verir.
Bu cevaptan birden, pek büyük bir hakikatin ucu ve azametli, deh şetli bir 
meselenin esas ı göründü, şöyle ki:
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/168; Âl-i İmran sûresi, 3/175; Nisâ sûresi, 4/76, 120; A’râf sûresi, 7/22, 27; 
Yûsuf sûresi, 12/5; …244  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Nas ıl ki cennet, bütün vücûd âlemlerinin mahsulât ını taşıyor ve dün-
yan ın yetiştirdiği tohumlar ı bâkiyâne sümbüllendiriyor; öyle de cehen-
nem dahi, hadsiz deh şetli adem ve hiçlik âlemlerinin çok elîm neticeleri-
ni göstermek için o adem mahsulâtlar ını kavuruyor ve o deh şetli cehen-
nem fabrikas ı, sair vazifeleri içinde âlem-i vücûd kâinat ını âlem-i adem 
pisliklerinden temizlettiriyor.  Bu dehşetli meselenin şimdilik kap ısını açma-
yacağız. İnşâallah sonra izah edilecek.
Hem meleklere iman meyvesinden bir cüzü ve Münker ve Nekir’e ait bir 
numûnesi şudur:
Herkes gibi ben dahi muhakkak girece ğim diye, mezar ıma hayalen gir-
dim. Ve kabirde yaln ız, kimsesiz, karanl ık, soğuk, dar bir haps-i münferitte bir 
tecrid-i mutlak içindeki tevahhu ş ve me’yûsiyetten tedehhü ş ederken, birden 
Münker ve Nekir tâifesinden iki mübarek arkada ş çıkıp geldiler. Benimle mü-
nâzaraya ba şlad ılar. Kalbim ve kabrim geni şlediler, nurland ılar, hararetlendi-
ler. Âlem-i ervaha pencereler aç ıldı. Ben de şimdi hayalen ve istikbalde haki-
katen görece ğim o vaziyete bütün can ımla sevindim ve şükrettim.
Sarf ve Nahiv İlmi’ni okuyan bir medrese talebesinin vefat edip, kabirde 
Münker ve Nekir’in ُّכَÖرَ ْīَĨ (Senin Rabbin kimdir?) diye suâllerine kar şı, ken-
dini medresede zannedip Nahiv İlmi ile cevap vererek; ْīَĨ mübtedâd ır, ُّכَÖرَ 
onun haberidir. Mü şkül bir meseleyi benden sorunuz, bu kolayd ır.” diyerek 
hem o melâikeleri, hem haz ır ruhlar ı, hem o vâk ıay ı müşâhede eden ora-
da bulunan bir ke şfü’l-kubur velisini güldürdü ve rahmet-i ilâhiyeyi tebessü-
me getirdi. Azaptan kurtuldu ğu gibi, Risale-i Nur’un bir şehit kahraman ı olan 
merhum Hâf ız Ali, hapiste Meyve Risalesi’ni kemâl-i a şkla yazarken ve okur-
ken vefat edip kabirde melâike-i suâle mahkemedeki gibi Meyve Hakikatleri ile cevap verdi ği misillü; ben de ve Risale-i Nur şâkirtleri de o suâllere kar şı 
Risale-i Nur’un parlak ve kuvvetli hüccetleriyle istikbalde hakikaten ve şim-
di mânen cevap verip onlar ı tasdike ve tahsine ve tebrike sevk edecekler, in-
şâallah.
Hem meleklere iman ın saadet-i dünyeviyeye medar, cüz’î bir numûne-
si şudur ki:
İlmihâlden iman dersini alan bir masum çocu ğun, yan ında ağlayan ve 
masum bir karde şinin vefat ı için vâveylâ eden di ğer bir çocu ğa: “Ağlama, şük-
reyle! Senin karde şin meleklerle beraber cennete gitti. Orada gezer. Bizden z
zON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    245
daha iyi keyfedecek, melekler gibi uçacak. Her yeri seyredebilir.” deyip, fer-
yat edenin a ğlamas ını tebessüme ve sevince çevirmesidir.
Ben de aynen bu a ğlayan çocuk gibi, bu hazin k ışta ve elîm bir vaziye-
timde gayet elîm iki vefat haberini ald ım. Biri, hem âlî mekteplerde birincili ği 
kazanan, hem Risale-i Nur’un hakikatlerini ne şreden, biraderzadem merhum 
Fuad. İkincisi, hacca gidip sekerat içinde tavaf ederken, tavaf içinde vefat 
eden Âlime Han ım nâm ındaki merhume hem şirem. Bu iki akrabam ın ölüm-
leri, İhtiyar Risalesi’nde yaz ılan merhum Abdurrahman’ ın vefat ı gibi beni 
ağlat ırken; iman ın nuruyla o masum Fuad, o sâliha han ım, insanlar yerinde 
meleklere, hurilere arkada ş olduklar ını ve bu dünyan ın tehlike ve günahlar ın-
dan kurtulduklar ını mânen, kalben gördüm. O şiddetli hüzün yerinde büyük 
bir sevinç hissedip hem onlar ı, hem Fuad’ ın pederi karde şim Abdülmecid’i, 
hem kendimi tebrik ederek Erhamü’r-râhimîn’e te şekkür ettim. Bu iki merhu-
ma rahmet duas ı niyetiyle buraya yaz ıldı, kaydedildi.
Risale-i Nur’daki bütün mizanlar ve muvâzeneler, iman ın saadet-i 
dünyeviyeye ve uhreviyeye medar meyvelerini beyan ederler. Ve o küllî ve büyük meyveler, bu dünyada gösterdikleri saadet-i hayatiye ve lezzet-i ömür cihetiyle her müminin iman ı ona bir saadet-i ebediyeyi kazand ıra-
cak, belki sümbül verecek ve o surette inki şaf edecek, diye haber verir-
ler. 
Ve o küllî ve pek çok meyvelerinden be ş meyvesi, meyve-i miraç olarak 
Otuz Birinci Söz’ün âhirinde ve be ş meyvesi Yirmi Dördüncü Söz’ün Be şinci 
Dal’ ında numûne olarak yaz ılm ış.
Erkân- ı imaniyenin her birinin ayr ı ayr ı pek çok, belki hadsiz meyve-
leri oldu ğu gibi; mecmûunun birden çok meyvelerinden bir meyvesi, ko-
ca cennet ve biri de saadet-i ebediye ve biri de belki en tatl ısı da rü’yet-i 
ilâhiyedir,  diye başta demiştik. Ve Otuz İkinci Söz’ün âhirindeki muvâzene-
de, iman ın saadet-i dâreyne medar bir k ısım semereleri güzel izah edilmi ş.
İman- ı bi’l-kader rüknünün k ıymettar meyveleri bu dünyada bulundu ğu-
na bir delil, umum lisan ında 1َرِïْכَĤا َīِĨ َīِĨأَ َرِïَĝْĤِאÖ َīَĨاٰ ْīَĨ darb- ı mesel olmu ş-
tur. Yani, “Kadere iman eden, gamlardan kurtulur.” Risale-i Kader’in âhirin-
de güzel bir temsil ile, iki adam ın şahane bir saray ın bahçesine girmesiyle, bir 
küllî meyvesi beyan edilmi ş. Hatta ben kendi hayat ımda binler tecrübelerim-
le gördüm ve bildim ki; kadere iman olmazsa hayat- ı dünyeviye saadeti 
1 Bkz.: el-Kudâî, Müsnedü’ ş-Şihâb 1/187; ed-Deylemî, el-Müsned  1/113; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  
3/187.246  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
mahvolur.  Elîm musibetlerde, ne vakit kadere iman cihetine bakard ım; musi-
bet gayet hafifle şiyor görüyordum. Ve kadere iman etmeyen nas ıl yaşayabi-
lir diye hayret ederdim.
Melâikeye iman rüknünün küllî meyvelerinden birisine, Yirmi İkinci 
Söz’ün İkinci Makam ı’nda şöyle işaret edilmi ş ki; Azrail (aleyhisselâm)  Cenâb- ı 
Hakk’a münâcât edip demi ş:
– Kabz- ı ervah vazifesinde senin ibâd ın benden küsecekler, şekvâ ede-
cekler.
Ona cevaben denilmi ş:
– Senin vazifene hastal ıklar ı ve musibetleri perde yapaca ğım; ta ibâd ımın 
şekvâlar ı onlara gitsin, sana gelmesin.
Aynen bu perdeler gibi Azrail (aleyhisselâm) ’ın vazifesi de bir perdedir. 
Ta haks ız şekvâlar Cenâb- ı Hakk’a gitmesin. Çünkü ölümdeki hikmet 
ve rahmet ve güzellik ve maslahat cihetini herkes göremez. Zâhire ba-kıp itiraz eder, şekvâya ba şlar. İşte bu haks ız şekvâlar Rahîm-i Mutlak’a 
gitmemek hikmetiyle Azrail 
(aleyhisselâm)  perde olmu ş. Aynen bunun gibi 
bütün meleklerin, belki bütün esbab- ı zâhiriyenin vazifeleri, izzet-i ru-
bûbiyetin perdeleridir. Ta güzellikleri görünmeyen ve hikmetleri bilin-meyen şeylerde kudret-i ilâhiyenin izzeti ve kudsiyeti ve rahmetinin iha-
tas ı muhafaza edilsin.. itiraza hedef olmas ın.. ve hasis ve ehemmiyet-
siz ve merhametsiz şeyler ile kudretin mübâ şereti –nazar- ı zâhirîde– gö-
rünmesin.
Yoksa hiçbir sebebin hakikî tesiri ve îcada hiç kabiliyeti olmad ığını, her 
şeyde tevhid sikkeleri kat’î gösterdi ğini Risale-i Nur, hadsiz delilleriyle isbat 
etmiş.
Halketmek, îcad etmek O’na mahsustur. Esbap, yaln ız bir perdedir. 
Melâike gibi zî şuur olanlar ın, yaln ız cüz-ü ihtiyâr ıyla cüz’î, îcads ız, kesb 
denilen bir nevi hizmet-i f ıtriye ve amelî bir nevi ubûdiyetten ba şka elle-
rinde yoktur.
Evet, izzet ve azamet isterler ki; esbap, perdedâr- ı dest-i kudret ola 
akl ın nazar ında.
Tevhid ve ehadiyet isterler ki; esbap, ellerini çeksinler tesir-i haki-
kîden...zON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    247
İşte, nas ıl ki melekler ve umûr-u hayriyede ve vücûdiyede istihdam 
edilen zâhirî sebepler, güzellikleri görünmeyen ve bilinmeyen şeylerde 
kudret-i rabbâniyeyi kusurdan, zulümden muhafaza edip takdis ve tes-bih-i ilâhîde birer vesiledirler. Aynen öyle de, cinnî ve insî şeytanlar ve 
muz ır maddelerin umûr-u şerriyede ve ademiyede istimâlleri dahi, yine 
kudret-i sübhâniyeyi gadirden ve haks ız itirazlardan ve şekvâlara hedef 
olmaktan kurtarmak ile takdis ve tesbihat- ı rabbâniyeye ve kâinattaki bü-
tün kusurattan müberra ve münezzehiyetine hizmet ediyorlar.
Çünkü bütün kusurlar, ademden ve kabiliyetsizlikten ve tahripten 
ve vazife yapmamaktan –ki birer ademdirler– ve vücûdu olmayan ademî fiillerden geliyor. Bu şeytanî ve şerli perdeler, o kusurâta merci olup iti-
raz ve şekvâlar ı, bilistihkak kendilerine alarak Cenâb- ı Hakk’ ın takdisi-
ne vesile oluyorlar.
Zaten şerli ve ademî ve tahripçi i şlerde kuvvet ve iktidar lâz ım değil; az bir 
fiil ve cüz’î bir kuvvet, belki vazifesini yapmamak ile bazen büyük ademler ve bozmaklar oluyor. O şerir fâiller, muktedir zannedilirler. Hâlbuki, ademden 
başka hiç tesirleri ve cüz’î bir kesbden hariç bir kuvvetleri yoktur. Fakat o şer-
ler ademden geldiklerinden, o şerirler hakikî fâildirler. Bilistihkak, e ğer zîşuur 
ise cezay ı çekerler. Demek seyyiâtta o fenâlar fâildirler; fakat haseneler ve ha-
yırlarda ve amel-i sâlihte vücûd olmas ından o iyiler, hakikî fâil ve müessir de-
ğiller. Belki kâbildirler, feyz-i ilâhîyi kabul ederler ve mükâfatlar ı dahi s ırf bir 
fazl- ı ilâhîdir diye Kur’ân- ı Hakîm, 
ْīِĨ َכَÖَאĀأَ אƯĨوَ ِّٰ۬ųا َīِĩَĘ ٍÙَĭَùَè ْīِĨ َכَÖَאĀأَ אƯĨ 
1ِכَùْęَĬ ْīِĩَĘ ٍÙِّئَĻَø ferman eder.
Elhâs ıl: Vücûd kâinatlar ı ve hadsiz adem âlemleri birbirleriyle çarp ı-
şırken.. ve cennet ve cehennem gibi meyveler verirken.. ve bütün vücûd 
âlemleri 2ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ.. ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ ve bütün adem âlemleri 3ِّٰųا َאنَéْ×ُø ..ِّٰųا َאنَéْ×ُø 
derken.. ve ihatal ı bir kanun-u mübâreze ile melekler şeytanlarla ve ha-
yırlar şerlerle; ta kalbin etraf ındaki ilham, vesvese ile mücadele ederken; 
birden meleklere iman ın bir meyvesi tecellî eder, meseleyi halledip ka-
ranl ık kâinat ı ışıkland ırır. 4َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا رُĳُĬ ُّٰųاَ âyetinin  envâr ından bir 
nurunu bize gösterir ve bu meyvenin ne kadar tatl ı olduğunu tatt ırır.
1 “Sana gelen her iyilik Allah’tand ır. Başına gelen her fenal ık ise nefsindendir.” ( Nisâ sûresi, 4/79).
2 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
3 Allah’ ı bütün eksikliklerden tenzih ederim.
4 “Allah göklerin ve yerin nûrudur.” (Nûr sûresi, 24/35)248  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
•İkinci bir küllî meyvesine “Yirmi Dördüncü” ve “elif”ler kerametini gös-
teren “Yirmi Dokuzuncu Söz”ler, i şaret edip parlak bir surette meleklerin vü-
cûdunu ve vazifesini isbat etmi şler:
Evet kâinat ın her taraf ında, cüz’î ve küllî her şeyde, her nevide, kendini 
tan ıttırmak ve sevdirmek içinde merhametkârâne bir ha şmet-i rubûbiyet; el-
bette o ha şmete, o merhamete, o tan ıttırmaya, o sevdirmeye kar şı şükür ve 
takdis içinde bir geni ş ve ihatal ı ve şuurkârâne bir ubûdiyetle mukabele et-
mesi lâz ım ve kat’îdir. Ve şuursuz cemâdât ve erkân- ı azîme-i kâinat hesab ı-
na o vazifeyi, ancak hadsiz melekler görebilir.. ve o saltanat- ı rubûbiyetin, her
tarafta; serâda, Süreyya’da, zeminin temelinde, d ışında hakîmâne ve ha şmet-
kârâne icraat ını onlar temsil edebilirler.
Meselâ felsefenin ruhsuz kanunlar ının pek karanl ık ve vahşetli gösterdik-
leri hilkat-i arziye ve vaziyet-i f ıtriyesini, bu meyve ile nurlu, ünsiyetli bir tarz-
da “Sevr” ve “Hût” namlar ındaki iki mele ğin1 omuzlar ında, yani nezaretlerin-
de.. ve cennetten getirilen2 ve fânî küre-i arz ın bâkî bir temel ta şı olmak, yani 
ileride bâkî cennete bir k ısm ını devretmeye bir i şaret için “Sahret” nâm ında 
uhrevî bir madde, bir hakikat gönderilip Sevr ve Hût meleklerine bir nokta-y ı 
istinad edilmi ş diye, Benî İsrâil’in eski peygamberlerinden rivâyet var ve İbni 
Abbas’tan dahi mervîdir.3 Maatteessüf bu kudsî mana, mürûr-u zamanla bu 
teşbih, avâm ın nazar ında hakikat telâkki edilmekle akl ın haricinde bir suret 
alm ış. Madem melekler havada gezdikleri gibi toprakta ve ta şta ve yerin mer-
kezinde de gezerler; elbette, onlar ın ve küre-i arz ın üstünde duracak cismânî 
taş ve bal ığa ve öküze ihtiyaçlar ı yoktur.
Hem meselâ küre-i arz, küre-i arz ın nevileri adedince ba şlar ve o nevile-
rin fertleri say ısınca diller ve o fertlerin âzâ ve yaprak ve meyveleri miktar ın-
ca tesbihatlar yapt ığı için elbette, o ha şmetli ve şuursuz ubûdiyet-i f ıtriyeyi bi-
lerek, şuurdârâne temsil edip dergâh- ı ilâhîye takdim etmek için k ırk bin ba şlı 
ve her ba şı kırk bin dil ile.. ve her bir dil ile k ırk bin tesbihat yapan bir melek-i 
müekkeli bulunacak ki, ayn- ı hakikat olarak Muhbir-i Sâd ık haber vermi ş.4 Ve 
1 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân  1/153, 194, 21/72; el-Hâkim, el-Müstedrek  4/636; İbni Abdilberr, et-
Temhîd  4/9; el-Heysemî, Mecmeu’z-zevâid  8/131 (Bezzar’dan naklen).
2 Bkz.: İbni Mâce, tıb 8; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  5/31, 65; el-Hâkim, el-Müstedrek  4/133, 134, 
226.
3 Bkz.: el-Hâkim, el-Müstedrek  4/636; et-Taberî, Târîhu’l-ümem ve’l-mülûk  1/40; Ebu’ ş-Şeyh, el-
Azame  4/1383, 1384, 1400, 1403.
4 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân  15/156; Ebu’ ş-Şeyh, el-Azame  2/547, 740, 742, 747, 3/868; İbni 
Kesîr, Tefsîru’l-Kur’ân  3/62.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    249
hilkat-i kâinat ın en ehemmiyetli neticesi olan insanlarla münasebât- ı rabbâni-
yeyi tebli ğ ve izhar eden Cebrail (aleyhisselâm) .. ve zîhayat âleminde en ha şmet-
li ve en deh şetli olan diriltmek ve hayat vermek ve ölümle terhis etmekteki 
Hâl ık’a mahsus olan icraat- ı ilâhiyeyi yaln ız temsil edip ubûdiyetkârâne neza-
ret eden İsrafil (aleyhisselâm)  ve Azrail (aleyhisselâm) .. ve hayat dairesinde rahmetin 
en cemiyetli, en geni ş, en zevkli olan r ızıktaki ihsânât- ı rahmâniyeye nezaretle 
beraber, şuursuz şükürleri şuur ile temsil eden Mikail (aleyhisselâm)  gibi melekle-
rin pek acîb mahiyette olarak bulunmalar ı ve vücûdlar ı ve ruhlar ın bekâlar ı, 
saltanat ve ha şmet-i rubûbiyetin muktezas ıdır. Onlar ın ve her birinin mahsus 
tâifelerinin vücûdlar ı, kâinatta güne ş gibi görünen saltanat ve ha şmetin vücû-
du derecesinde kat’îdir ve şüphesizdir. Melâikeye ait ba şka maddeler bunla-
ra k ıyas edilsin…
Evet küre-i arzda dört yüz bin nevileri zîhayattan halkeden, hatta en âdi 
ve müteaffin maddelerden zîruhlar ı çoklukla yaratan ve her taraf ı onlarla şen-
lendiren ve mucizât- ı sanat ına karşı, onlara dilleriyle
3ِّٰųا َאنَéْ×ُø ، 2ُّٰųا َאرَكَÖ ، 1ُّٰųا אءَƯü َאĨ
dediren ve ihsânât- ı rahmetine mukabil
6
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ ، 5ِِّٰų ُóُّכْýĤاَ ، 4ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
o hayvanc ıklara söylettiren bir Kadîr-i Zülcelâli ve’l-cemâl; elbette, bilâ- şek 
velâ-şüphe koca semâvâta münasip, isyans ız ve daima ubûdiyette olan seke-
neleri ve ruhanîleri yaratm ış, semâvât ı şenlendirmi ş, boş bırakmam ış ve hay-
vanât ın tâifelerinden pek çok ziyade ayr ı ayr ı nevileri, meleklerden îcad etmi ş 
ki; bir k ısm ı küçücük olarak ya ğmur ve kar katrelerine binip sanat ve rahmet-i 
ilâhiyeyi kendi dilleriyle alk ışlıyorlar.. bir k ısm ı, birer seyyar y ıldızlara binip fe-
za-y ı kâinatta seyahat içinde azamet ve izzet ve ha şmet-i rubûbiyete kar şı tek-
bir ve tehlil ile ubûdiyetlerini âleme ilân ediyorlar.
Evet zaman- ı Âdem’den beri bütün semâvî kit aplar ve dinler, meleklerin 
vücûdlar ına ve ubûdiyetlerine ittifaklar ı ve bütün as ırlarda melekler ile ko-
nuşmalar ve muhâvereler, kesretli tevâtür ile insanlar içinde vuku buldu ğunu 
1 “Mâşâallah! Allah ne güzel dilemi ş ve yapm ış!”
2 Allah hay ır ve bereketini art ırsın.
3 Allah’ ı bütün eksikliklerden tenzih ederim.
4 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
5 Her türlü şükran ve minnet Allah’ad ır.
6 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.250  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
nakil ve rivâyetleri ise, görmedi ğimiz Amerika insanlar ının vücûdlar ı gibi me-
leklerin vücûdlar ını ve bizimle alâkadar olduklar ını kat’î isbat eder.
İşte şimdi gel, iman nuruyla bu küllî, ikinci meyveye bak ve tat; nas ıl 
kâinat ı baştan başa şenlendirip, güzelle ştirip bir mescid-i ekbere ve bü-
yük bir ibadethâneye çeviriyor. Ve fen ve felsefenin so ğuk, hayats ız, zul-
metli, deh şetli göstermelerine mukabil; hayatl ı, şuurlu, ışıklı, ünsiyetli, 
tatl ı bir kâinat göstererek bâkî hayat ın bir cilve-i lezzetini ehl-i imana –
derecesine göre– dünyada dahi tatt ırır.
Tetimme : Nas ıl ki vahdet ve ehadiyet s ırrıyla kâinat ın her taraf ında ay-
nı kudret, ayn ı isim, ayn ı hikmet, ayn ı sanat bulunmas ıyla Hâl ık’ın vahdet ve 
tasarrufu ve îcad ve rubûbiyeti ve hallâk ıyet ve kudsiyeti, cüz’î-küllî her bir 
masnûun hâl dili ile ilân ediliyor. Aynen öyle de her tarafta melekleri halke-dip, her mahlûkun lisân- ı hâl ile şuursuz yapt ıklar ı tesbihat ı, meleklerin ubû-
diyetkârâne dilleriyle yapt ırıyor. Meleklerin hiçbir cihette hilâf- ı emir hareket-
leri yoktur.
1 Hâlis bir ubûdiyetten ba şka hiçbir îcad ve emirsiz hiçbir müdaha-
le, hatta izinsiz şefaatlari dahi olmaz. Tam
3نَĳُĨَóُכْĨ َאدٌ×ِĐ ْģَÖ ، 2ُونَóَĨْËُĺ َאĨ نَĳُĥَđْęَĺوَ
sırrına mazhard ırlar.
Hâtime
Gayet ehemmiyetli bir nükte-i i’câziyeye dair birden, ihtiyârs ız, mağrip-
ten sonra kalbe ihtar edilen ve Sûre-i 4ِ﴾ěَĥَęْĤا َبِّóِÖ ذُĳُĐأَ ْģُĜ﴿’ın zâhir bir muci-
ze-i gaybiyesini gösteren uzun bir hakikate k ısa bir işarettir.
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
 إِذَا ٍěِøَאĔ ِّóَü ْīِĨَ۝وَěَĥَì َאĨ ِّóَü ْīِĨِ۝ěَĥَęْĤا َبِّóِÖ ذُĳُĐأَ ْģُĜ
5َïَùَè إِذَا ٍïِøَאè ِّóَü ْīِĨِ۝وَïَĝُđْĤا ĹِĘ َאتِàَّאęَّĭĤا ِّóَü ْīِĨَ۝وَÕَĜوَ
1 Bkz.: Nahl sûresi, 16/50; Tahrîm sûresi, 66/6.
2 “…kendilerine ne emredilirse onu yaparlar.” (Nahl sûresi, 16/50; Tahrîm sûresi, 66/6)
3 “Bilakis onlar ın evlat dedikleri melekler, O’nun ikram ve takdirine mazhar olmu ş kullar ıdır.” (Enbiyâ 
sûresi, 21/26)
4 “De ki: Sabah ın Rabbine s ığınırım…” (Felak sûresi, 113/1)
5 “De ki: Sabah ın Rabbine s ığınırım: Yaratt ığı şeylerin şerrinden, karanl ığı çöktüğü zaman gecenin şer-
rinden, dü ğümlere üfleyip büyü yapan büyücü kad ınlar ın şerrinden, ve haset etti ği zaman hasetçinin 
şerrinden.” (Felak sûresi, 113/1 -5 ).ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    251
İşte, yaln ız mana-y ı işârî cihetinde bu sûre-i azîme-i harika: “Kâinatta 
adem âlemleri hesab ına çal ışan şerirlerden ve insî ve cinnî şeytanlardan 
kendinizi muhafaza ediniz.”  Peygamberimiz’e ve ümmetine emrederek, her 
asra bakt ığı gibi; mana-y ı işârîsiyle bu acîb asr ımıza daha ziyade, belki zâhir 
bir tarzda bakar, Kur’ân’ ın hizmetkârlar ını istiâzeye davet eder. Bu mucize-i 
gaybiye, be ş işaretle k ısaca beyan edilecek, şöyle ki:
Bu sûrenin her bir âyetinin manalar ı çoktur. Yaln ız mana-y ı işârî ile beş 
cümlesinde dört defa 1
ِّóَü kelimesini tekrar etmek.. ve kuvvetli münasebet-i 
mâneviye ile beraber dört tarzda bu asr ın emsâlsiz dört deh şetli ve f ırtına-
lı maddî ve mânevî şerlerine ve ink ılâplar ına ve mübârezelerine ayn ı tarih 
ile parmak basmak.. ve mânen “Bunlardan çekininiz!” emretmek, elbette Kur’ân’ ın i’câz ına yak ışır bir irşad- ı gaybîdir.
Meselâ ba şta 
2ِěَĥَęْĤا َبِّóِÖ ذُĳُĐأَ ْģُĜ cümlesi, bin üç yüz elli iki veya dört 
(1352, 1354) tarihine hesab- ı ebcedî ve cifrî ile tevâfuk edip nev-i be şerde en 
geniş hırs ve hasetle ve Birinci Harb’in sebebiyle vukua gelmeye haz ırlanan 
İkinci Harb-i Umumî’ye i şaret eder ve Ümmet-i Muhammediye’ye (aleyhissalâ-
tü vesselâm)  mânen der: “Bu harbe girmeyiniz ve Rabbinize iltica ediniz!” Ve bir 
mana-y ı remziyle Kur’ân’ ın hizmetkârlar ından olan Risale-i Nur şâkirtlerine 
hususî bir iltifat ile onlar ın Eskişehir hapsinden, deh şetli bir şerden ayn ı tari-
hiyle kurtulmalar ına ve haklar ındaki imha plân ının akîm b ırak ılmas ına rem-
zen haber verir; mânen “ İstiaze ediniz!” emreder gibi bir remiz verir.
Hem meselâ 3َěَĥَì َאĨ ِّóَü ْīِĨ cümlesi, – şedde say ılmaz– bin üç yüz alt-
mış bir (1361) ederek bu emsâlsiz harbin merhametsiz ve zalimâne tahribat ı-
na rumî ve hicrî tarihiyle parmak bast ığı gibi; ayn ı zamanda bütün kuvvetle-
riyle Kur’ân’ ın hizmetine çal ışan Nur şâkirtlerinin geni ş bir imha plân ından ve 
elîm ve deh şetli bir belâdan ve Denizli Hapsi’nden kurtulmalar ına tevâfukla, 
bir mana-y ı remzî ile onlara da bakar. “Halk’ ın şerrinden kendinizi koruyu-
nuz!” gizli bir îma ile der.
Hem meselâ 4ِïَĝُđْĤا ĹِĘ َאتِàَّאęَّĭĤاَ cümlesi, – şeddeler say ılmaz– bin üç yüz 
yirmi sekiz (1328); e ğer şeddedeki (lâm) say ılsa bin üç yüz elli sekiz (1358) 
1 “şer, kötülük” (Felak sûresi, 113/2-5)
2 “De ki: Sabah ın Rabbine s ığınırım…” (Felak sûresi, 113/1)
3 “Yaratt ığı şeylerin şerrinden” (Felak sûresi, 113/2)
4 “Düğümlere üfleyip büyü yapan büyücü kad ınlar ın (şerrinden)” (Felak sûresi, 113/4)252  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
adediyle bu umumî harpleri yapan ecnebi gaddarlar ın, h ırs ve haset ile biz-
deki Hürriyet İnk ılâb ı’nın Kur’ân lehindeki neticelerini bozmak fikri ile.. te-
beddül-ü saltanat ve Balkan ve İtalyan Harpleri ve Birinci Harb-i Umumî’nin 
patlamas ıyla maddî ve mânevî şerlerini, siyasî diplomatlar ın radyo diliyle 
herkesin kafalar ına sihirbaz ve zehirli üflemeleriyle.. ve mukadderât- ı beşerin 
düğme ve ukdelerine gizli plânlar ını telkin etmeleriyle bin senelik medeniyet 
terakkiyât ını vahşiyâne mahveden şerlerin vücûda gelmeye haz ırlanmalar ı ta-
rihine tevâfuk ederek, ِïَĝُđْĤا ĹِĘ َאتِàَّאęَّĭĤاَ’ in tam manas ına tetâbuk eder.
Hem meselâ 1َïَùَè إِذَا ٍïِøَאè ِّóَü ْīِĨوَ cümlesi, – şedde ve tenvin say ılmaz– 
yine bin üç yüz k ırk yedi (1347) edip, ayn ı tarihte ecnebi muâhedelerin icba-
rıyla bu vatanda ehemmiyetli sars ıntılar ve felsefenin tahakkümüyle bu din-
dar millette ehemmiyetli tahavvüller vücûda gelmesine ve ayn ı tarihte devlet-
lerde İkinci Harb-i Umumî’yi ihzâr eden deh şetli hasetler ve rekabetlerin çar-
pışmalar ı tarihine bu mana-y ı işârî ile tam tam ına tevâfuku ve mânen tetâbu-
ku, elbette bu kudsî sûrenin bir lem’a-y ı i’câz- ı gaybîsidir.
Bir İhtar: Her bir âyetin müteaddit manalar ı vard ır. Hem her bir mana 
küllîdir. Her as ırda efrad ı bulunur. Bahsimizde bu asr ımıza bakan yaln ız ma-
na-y ı işârî tabakas ıdır. Hem o küllî manada asr ımız bir ferttir. Fakat hususiyet 
kesbetmiş ki, ona tarihiyle bakar. Ben dört senedir, bu harbin ne safahât ını ve 
ne de neticelerini ve ne de sulh olmu ş, olmam ış bilmediğimden ve sormad ı-
ğımdan, bu kudsî sûrenin daha ne kadar bu asra ve bu harbe i şareti var diye 
daha onun kap ısını çalmad ım. Yoksa bu hazinede daha çok esrâr var oldu ğu-
nu Risale-i Nur’un eczalar ında, hususan Rumûzât- ı Semâniye Risaleleri’nde 
beyan ve isbat edildi ğinden onlara havale edip k ısa kesiyorum.
f
Hatıra Gelebilen Bir Suâlin Cevabıdır Hat ıra Gelebilen Bir Suâlin Cevab ıdır
Bu lem’a-y ı i’câziyede ba ştaki 2َěَĥَì َאĨ ِّóَü ْīِĨ ’ta hem 3ْīِĨ , hem 4
ِّóَü ke-
limeleri hesaba girmesi.. ve âhirde 5َïَùَè إِذَا ٍïِøَאè ِّóَü ْīِĨوَ yaln ız ِّóَü kelimesi 
1 “Ve hased etti ği zaman hasetçinin şerrinden.” (Felak sûresi, 113/5)
2 “Yaratt ığı şeylerin şerrinden” (Felak sûresi, 113/2)
3 “…den, …dan” anlam ında
4 “şer, kötülük” (Felak sûresi, 113/2-5)
5 “Ve hased etti ği zaman hasetçinin şerrinden.” (Felak sûresi, 113/5)ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    253
girmesi,  ْīِĨوَ girmemesi.. ve 1ِïَĝُđْĤا ĹِĘ َאتِàَّאęَّĭĤا ِّóَü ْīِĨوَ ikisi de hesap edilme-
mesi, gayet ince ve latîf bir münasebete îma ve remiz içindir. Çünkü halk’lar-
da şerden ba şka hay ırlar da var. Hem bütün şer herkese gelmez. Buna rem-
zen, ba’z ıyeti ifade eden ْīِĨ ve ِّóَü girmişler. Hâsid, hased etti ği zaman bütün 
şerdir, ba’z ıyete lüzum yoktur. Ve ِïَĝُđْĤا ĹِĘ َאتِàَّאęَّĭĤاَ remziyle, kendi menfaatleri 
için küre-i arza ate ş atan üfleyicilerin ve sihirbaz o diplomatlar ın tahribata ait 
bütün işleri ayn- ı şerdir diye daha ِّóَü kelimesine lüzum kalmad ı.
f
Bu Sûreye Ait Bir Nükte-i İ’câziyenin Hâşiyesidir Bu Sûreye Ait Bir Nükte-i İ’câziyenin Hâ şiyesidir
Nas ıl bu sûre, be ş cümlesinden dört cümlesi ile bu asr ımızın dört büyük 
şerli ink ılâplar ına ve f ırtınalar ına mana-y ı işârî ile bakar. Aynen öyle de dört 
defa tekraren ِّóَü ْīِĨ –şedde say ılmaz– kelimesiyle Âlem-i İslâm’ca en deh şetli 
olan Cengiz ve Hülâgu fitnesinin ve Abbasî Devleti’nin ink ıraz zaman ının as-
rına dört defa mana-y ı işârî ile ve makam- ı cifrî ile bakar ve parmak basar.
Evet –şeddesiz– ِّóَü beş yüz (500) eder; ْīِĨ doksan (90)’d ır. İstikbale ba-
kan çok âyetler, hem bu asr ımıza hem o as ırlara işaret etmeleri cihetinde, is-
tikbalden haber veren İmam Ali (radiyallâhu anh)  ve Gavs- ı Âzam (kuddise sirruh)  
dahi aynen hem bu asr ımıza, hem o asra bak ıp haber vermi şler.
2َÕَĜوَ إِذَا ٍěِøَאĔ kelimeleri bu zamana de ğil, belki 3ٍěِøَאĔ bin yüz altm ış 
bir (1161) ve 4َÕَĜوَ إِذَا sekiz yüz on (810) ederek, o zamanlarda ehemmiyet-
li maddî, mânevî şerlere işaret eder. E ğer beraber olsa milâdî bin dokuz yüz 
yetmiş bir (1971) olur. O tarihte deh şetli bir şerden haber verir. Yirmi sene 
sonra, şimdiki tohumlar ın mahsulü ıslah olmazsa, elbette tokatlar ı dehşet-
li olacak.
f
1 “Ve düğümlere üfleyip büyü yapan büyücü kad ınlar ın şerrinden” (Felak sûresi, 113/4)
2 “Karanl ığı çöktüğü zaman gecenin ( şerrinden),” (Felak sûresi, 113/3)
3 “Gece”
4 “karanl ığı çöktüğü zaman”254  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
On Birinci Meselenin Hâşiyesi’nin Bir Lâhikasıdır On Birinci Meselenin Hâ şiyesi’nin Bir Lâhikas ıdır
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
Âyetü’l-Kürsî’nin tetimmesi olan 1
ِّĹَĕْĤا َīِĨ ُïْüُّóĤا َīَّĻَ×َÜ ْïَĜ ِīĺِّïĤا ĹِĘ َاهَóإِכْ Ưź 
bin üç yüz elli (1350); 2تِĳُĔَّאĉĤِאÖ ْóُęَכْĺ ْīَĩَĘ bin dokuz yüz yirmi dokuz (1929) 
veya (1928); 3َכَùْĩَÝْøا ِïَĝَĘ ِّٰųِאÖ ْīِĨْËُĺوَ dokuz yüz k ırk alt ı (946) “Risaletü’n-
Nur” ismine muvâf ık; 4ĵٰĝْàُĳْĤا ْوَةِóُđْĤِאÖ bin üç yüz k ırk yedi (1347); َאۘıَĤ َאمَāِęْĬا َź 
6(اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĤا ُّĹِĤوَ( )ُّٰųاَ )، 5ٌħĻِĥَĐ ٌďĻِĩَø ُّٰųوَا  eğer beraber olsa bin on iki (1012); 
eğer beraber olmazsa dokuz yüz k ırk beş (945) –bir şedde say ılmaz–; ْħُıُäِóْíُĺ 
7رِĳُّĭĤا ĵَĤإِ( َאتِĩُĥُّčĤا )َīِĨ bin üç yüz yetmi ş iki (1372) – şeddesiz–; واưóَęכَ َīĺِñَّĤوَا 
8(تُĳُĔَّאĉĤا )ُħُİאؤُۨƯĻِĤأَوْ bin dört yüz on yedi (1417); (ĵَĤإِ رِĳُّĭĤا َīِĨ ْħُıَĬُĳäِóْíُĺ) 
9َאتِĩُĥُّčĤا bin üç yüz otuz sekiz (1338) – şedde say ılmaz–; َّאرِĭĤا َאبُéْĀأَ ٰۤئِכَĤأُۨو 
10ُونَïِĤَאì َאıĻِĘ ْħُİ bin iki yüz doksan be ş (1295) – şedde say ılır– eder.
Risaletü’n-Nur’un hem iki kere ismine, hem suret-i mücâhedesine, hem 
tahakkukuna ve telif ve tekemmül zaman ına tam tam ına tevâfukuyla bera-
ber; ehl-i küfrün bin iki yüz doksan üç (1293) harbiyle Âlem-i İslâm’ ın nûrunu 
söndürmeye çal ışmas ı tarihine.. ve Birinci Harb-i Umumî’den istifade ile bin 
üç yüz otuz sekiz (1338) de bilfiil Nur’dan zulümâta atmak için yap ılan deh-
şetli muâhedeler tarihine tam tam ına tevâfuku ve içinde mükerreren nur ve 
zulümât kar şılaştırılmas ı ve bu mücâhede-i mâneviyede Kur’ân’ ın nurundan 
gelen bir nur, ehl-i imana bir nokta-y ı istinad olaca ğını mana-y ı işârî ile haber 
1 “Dinde zorlama yoktur. Do ğru yol, sap ıklıktan, hak bat ıldan ayr ılıp belli olmu ştur.” (Bakara sûresi, 
2/256)
2 “Art ık kim tağutu reddedip…” (Bakara sûresi, 2/256)
3 “…Allah’a iman ederse, (en sa ğlam tutama ğa) yap ışmıştır…” (Bakara sûresi, 2/256)
4 “…en sağlam tutama ğa (yap ışmıştır)” (Bakara sûresi, 2/256)
5 “…kopmas ı mümkün olmayan. Allah her şeyi işitir, bilir.” (Bakara sûresi, 2/256)
6 “Allah, iman edenlerin yard ımc ısıdır.” (Bakara sûresi, 2/257)
7 “Onlar ı karanl ıklardan ayd ınlığa ç ıkar ır.” (Bakara sûresi, 2/257)
8 “İnkâr edenlerin dostlar ı ise tağutlar olup…” (Bakara sûresi, 2/257)
9 “…onlar ı ayd ınlıktan karanl ıklara götürürler.” (Bakara sûresi, 2/257)
10 “İşte onlar cehennemlik kimselerdir ki orada ebedî kalacaklard ır.” (Bakara sûresi, 2/257)ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    255
veriyor diye kalbime ihtar edildi. Ben de mecbur oldum, yazd ım. Sonra bak-
tım ki manas ının münasebeti bu asr ımıza o kadar kuvvetlidir ki; hiç tevâfuk 
emâresi olmasa da yine bu âyetler, her asra bakt ığı gibi mana-y ı işârî ile bi-
zimle de konu şuyor kanaatim geldi.
Evet, evvelâ : Başta 1ُïْüُّóĤا َīَّĻَ×َÜ ْïَĜ ِīĺِّïĤا ĹِĘ َاهَóإِכْ Ưź cümlesi, makam- ı cif-
rî ve ebcedî ile bin üç yüz elli (1350) tarihine parmak basar ve mana-y ı işâ-
rî ile der: Gerçi o tarihte dini, dünyadan tefrik ile dinde ikraha ve icbara ve mücâhede-i diniyeye ve din için silâhla cihada muâr ız olan hürriyet-i vicdan, 
hükûmetlerde bir kanun-u esâsî, bir düstur-u siyasî oluyor. Ve hükûmet, “lâik cumhuriyet”e döner. Fakat ona mukabil mânevî bir cihad- ı dinî, iman- ı tahki-
kî k ılıcıyla olacak. Çünkü dindeki rü şd-ü irşad ve hak ve hakikati gözlere gös-
terecek derecede kuvvetli burhanlar ı izhar edip tebyin ve tebeyyün eden bir 
Nur, Kur’ân’dan ç ıkacak diye haber verip bir lem’a-y ı i’câz gösterir.
Hem, tâ 
2ُونَïِĤَאì kelimesine kadar Risale-i Nur’daki bütün muvâzene-
lerin asl ı, menba ı olarak aynen o muvâzeneler gibi mükerreren nur ve zulü-
mât ve iman ve karanl ıklar ı karşılaştırmas ıyla gizli bir emâredir ki, o tarihte 
bulunan cihad- ı mânevî mübârezesinde büyük bir kahraman, nur nâm ında 
Risale-i Nur’dur ki, dinde bulunan yüzer t ılsımlar ı keşfeden onun mânevî el-
mas k ılıcı, maddî k ılıçlara ihtiyaç b ırakm ıyor.
Evet, hadsiz şükürler olsun ki yirmi senedir Risale-i Nur, bu ihbar- ı gayb ı 
ve lem’a-y ı i’câz ı bilfiil göstermi ştir. Ve bu s ırr- ı azîm içindir ki Risale-i Nur şâ-
kirtleri, dünya siyasetine ve cereyanlar ına ve maddî mücadelelerine kar ışmı-
yorlar ve ehemmiyet vermiyorlar ve tenezzül etmiyorlar. Ve hakikî şâkirtleri, 
en dehşetli bir hasm ına ve hakaretli tecâvüzüne kar şı ona der:
“Ey bedbaht! Ben, seni idam- ı ebedîden kurtarmaya ve fânî hayvaniye-
tin en süflî ve elîm derecesinden bir bâkî insaniyet saadetine ç ıkarmaya çal ı-
şıyorum. Sen, benim ölümüme ve idam ıma çal ışıyorsun. Senin bu dünyada 
lezzetin pek az, pek k ısa.. ve âhirette ceza ve belâlar ın pek çok ve pek uzun-
dur. Ve benim ölümüm bir terhistir. Haydi defol! Senin ile u ğraşmam, ne ya-
parsan yap!” der. O zalim dü şman ına hiddet de ğil, belki ac ıyor, şefkat ediyor, 
“Keşke kurtulsa idi!” diyerek ıslah ına çal ışır.
1 “Dinde zorlama yoktur. Do ğru yol, hak belli olmu ştur…” (Bakara sûresi, 2/256)
2 “ebedî kalacaklard ır.” (Bakara sûresi, 2/257)256  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sâniyen : 1ĵٰĝْàُĳْĤا ْوَةِóُđْĤِאÖ َכَùْĩَÝْøا ِïَĝَĘ ِّٰųِאÖ ْīِĨْËُĺوَ Bu iki kudsî cümleler, 
kuvvetli münasebet-i mâneviye ile beraber makam- ı cifrî ve ebcedî hesab ıyla 
birincisi, Risaletü’n-Nur’un ismine; ikincisi, onun tahakkukuna ve tekemmü-lüne ve parlak fütuhat ına mânen ve cifren tam tam ına tetâbuklar ı bir emâre-
dir ki; Risaletü’n-Nur bu as ırda, bu tarihte bir “urvetü’l-vüskâ”d ır. Yani çok 
muhkem, kopmaz bir zincir ve bir “hablullah”t ır. “Ona elini atan, yap ışan ne-
cat bulur.” diye mana-y ı remziyle haber verir.
Sâlisen : 
2اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĤا ُّĹِĤوَ ُّٰųاَ cümlesi hem mana, hem cifir ile Risaletü’n-
Nur’a bir remzi var. Şöyle ki:
......Bu makamda perde indi. Yazmaya izin verilmedi. Ba şka zamana tehir 
edildi.(Hâ şiye)
3ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
Hâşiye: Bu nüktenin bâkî k ısm ı şimdilik yazd ırılmad ığının sebebi, bir 
derece dünyaya, siyasete temas ıdır. Biz de bakmaktan memnûuz. Evet, إِنَّ 
4ĵٰĕْĉَĻَĤ َאنَùْĬِْŸا bu tâğûta bakar ve bakt ırır...
Said Nursî
f
1 “…Allah’a iman ederse, i şte o, en sa ğlam tutama ğa yap ışmıştır.” (Bakara sûresi, 2/256)
2 “Allah, iman edenlerin yard ımc ısıdır.” (Bakara sûresi, 2/257)
3 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )
4 “Rabbinin bunca nimetlerine ra ğmen kâfir insan azar.” (Alak sûresi, 96/6)ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    257
(Risale-i Nur Kahraman ı Hüsrev’in “Meyvenin On Birinci 
Meselesi” Münasebetiyle Yazd ığı Mektubun Bir Parças ıdır)
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Çok mübarek, çok k ıymettar, çok sevgili Üstad ımız Efendimiz,
Millet ve memleket için çok büyük güzellikleri ihtiva eden “Meyve, Dokuz 
Meselesi” ile deh şetli bir zamanda müthi ş âsîler içinde, en büyük dü şmanlar 
aras ında hayret-fezâ bir surette şâkirtlerine necat vermeye vesile olmakla kal-
mam ış, Onuncu ve On Birinci Meseleleri ile hususiyle Nur’un şâkirtlerini ha-
kikat yollar ında alk ışlam ış ve gidecekleri hakikî mekânlar ı olan kabirdeki ah-
vâllerinden ve herkesi titreten ve bilhassa ehl-i gaflet için çok korkunç, çok elemli, çok ac ıklı bir menzil olan toprak alt ında, görece ği ve konu şacağı me-
lâikelerle konu şmay ı ve refâkati sevdirerek bu mekâna daha çok ünsiyet iz-
har etmekle bu korkulu ilk menzil hakk ındaki fevka’l-had korkular ımızı tâdil
etmiş, nefes ald ırm ış. Hususiyle o âlemin nurânî hayat ını benim gibi göre-
meyenlerin ellerinde şuâât ı yüz binlerle senelik mesafelere uzanan bir elekt-
rik lâmbas ı hükmüne geçmi ş. Hem de daima koklan ılacak, numûnelik bir çi-
çek bahçesi olmu ştur.
Evet, biz sevgili üstad ımıza arz ediyoruz ki, her gün dersini hocas ına oku-
yan bir talebe gibi Nur’dan ald ığımız feyizlerimizi her vakit için sevgili üsta-
dı
mıza arz edelim. Fakat sevgili üstad ımız şimdilik konu şmalar ını tatil buyur-
dular.
Ey Aziz Üstad ım,
Risale-i Nur’un hakikati ve Meyve’nin güzelli ği ve Çiçe ği’nin feyzi, beni 
minnettarâne bir parça memleketim nâm ına konuşturmuş ve benim gibi ko-
nuşan çok kalblere hayat vermi ş. Şimdi muhitimizde Risale-i Nur’a kar şı at ı-
lan ad ımlar ve uzat ılan eller Meyve’nin On Birinci Çiçe ği ile daha çok metâ-
net kesbetmi ş, inkişaf etmiş, faaliyete ba şlam ıştır.
Çok hakir talebeniz
Hüsrev
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.258  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
(Isparta’daki umum Risale-i Nur talebeleri nâm ına Ramazan 
tebriki münasebetiyle yaz ılm ış ve on üç f ıkra ile tâdil edilmi ş bir 
mektuptur)
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Ey Âlem-i İslâm’ ın dünya ve âhirette selâmeti için Kur’ân’ ın feyziyle ve 
Risale-i Nur’un hakikatiyle ve sâd ık şâkirtlerin himmetiyle mübarek gözlerin-
den yaş yerine kan ak ıtan!..
Ve ey fitne-i âhirzaman ın şu dağdağalı ve f ırtınal ı zaman ında Hazreti Eyyûb 
(aleyhisselâm) ’dan ziyade hastal ıklara, dertlere giriftâr olan.. ve Kur’ân’ ın nuru ile 
ve Risale-i Nur’un burhanlar ıyla ve şâkirtlerin gayretiyle Âlem-i İslâm’ ın maddî 
ve mânevî hastal ıklar ını Hakîm-i Lokman gibi tedaviye çal ışan.. ve ey müba-
rek ellerinde mevcut olan Nur parçalar ının hak ve hakikat oldu ğunu Kur’ân’ ın 
otuz üç âyetiyle ve Keramet-i Aleviye ve Gavsiye ile isbat eden!..
Ve ey kendisi hasta ve ihtiyar ve zay ıf ve gayet ac ınacak bir hâlde oldu ğu-
na göre herkesten ziyade Âlem-i İslâm’a can feda eder derecesinde ac ıyarak,
kendine fenal ık etmek isteyenlere Kur’ân’ ın hakikatiyle ve Risale-i Nur’un 
hüccetleriyle, Nur talebelerinin sadâkatleriyle hay ırlı dualar ve iyilik etmek ile 
karşılayan!..
Ve yazd ığı mühim eserlerinden Âyetü’l-Kübrâ’n ın tab’ ıyla kendi zât ına ve 
talebelerine gelen musibette hapishânelere dü şen.. ve o zindanlar ı Kur’ân’ ın 
irşâd ıyla ve Risale-i Nur’un dersiyle ve şâkirtlerin i ştiyâk ı ile bir Medrese-i 
Yusufiye’ye çeviren ve bir dershâne yapan.. ve içimizde bulunan cahil olan-lar ın hepsini Kur’ân’ ı o dershânede hatmettirerek ç ıkaran.. ve o musibette 
Kur’ân’ ın kuvve-i kudsiyesiyle ve Risale-i Nur’un tesellisiyle ve karde şlerin ta-
hammülleriyle ihtiyar ve zay ıf olduğu hâlde bütün a ğırlıklar ımızı ve yükleri-
mizi üzerine alan!..
Ve yazd ığı Meyve ve Müdâfaanâme Risaleleri’yle Kur’ân- ı Mu’cizü’l-
Beyan’ ın i’câz ıyla ve Risale-i Nur’un kuvvetli burhanlar ıyla ve şâkirtlerin ih-
lâs ı ile, izn-i ilâhî ile üzerinden kap ılar ını açt ırıp beraat kazand ıran.. ve o gün-
de bize ve Âlem-i İslâm’a bayram yapt ıran.. ve hakikaten Risale-i Nur’lar ı رٌĳُĬ 
3رٍĳُĬ ĵٰĥَĐ olduğunu isbat ederek k ıyâmete kadar serbest okunup ve yaz ılma-
sına hak kazand ıran!..
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 “Işığı pırıl p ırıldır.” (Nûr sûresi, 24/35)ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    259
Ve Âlem-i İslâm’ ın, Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın g ıda-y ı kudsisiyle ve Nur’un uh-
revî taam ıyla ve şâkirtlerinin i ştihas ıyla ekmek, su ve hava gibi bu Nur’lara pek 
çok ihtiyac ı olduğunu.. ve bu Nur’lar ı okuyup yazanlardan binler ki şi imanla 
kabre girdi ğini isbat eden.. ve kendisine mensup talebelerini hiçbir yerde ma ğ-
lûp ve mahcup etmeyen.. ve elyevm Kur’ân’ ın semâvî dersleriyle ve Risale-i 
Nur’un esâsât ıyla ve şâkirtlerinin zekâvetleriyle ve Meyve’nin Onuncu ve On 
Birinci Mesele ve Çiçekleri’yle, firak ate şiyle gece-gündüz yanan kalblerimizi 
âb- ı hayat ve şarab- ı kevser gibi o mübarek Mesele ve Çiçekler ile kalblerimi-
zin ateşini söndürüp sürur ve feraha sevk eden!..
Ve ey âlemin –Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın kat’î vaadiyle ve tehdidi ile ve 
Risale-i Nur’un ke şf-i kat’îsiyle ve merhum şâkirtlerinin mü şâhedesiyle ve on-
lardaki ke şfü’l-kubur sahiplerinin görmesiyle– en çok korktu ğu ölümü, ehl-i 
iman için idam- ı ebedîden kurtar ıp bir terhis tezkeresine çeviren.. ve âlem-i 
nura gitmek için güzel bir yolculuk oldu ğunu isbat eden.. ve kâfir ve münâ-
fıklar için idam- ı ebedî oldu ğunu bildiren Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın, bin 
mucizât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm)  ve k ırk vech-i i’câz ının tasdiki alt ında
ihbarat- ı kat’iyesiyle, ondan ç ıkan Risale-i Nur’un en muannit dü şmanlar ını 
mağlûp eden hüccetleriyle ve Nur şâkirtlerinin, çok emârelerin ve tecrübele-
rin ve kanaatlerinin teslimi ile o korkunç, karanl ık, soğuk ve dar kabri, ehl-i 
iman için cennet çukurundan bir çukur ve cennet bahçesinin bir kap ısı oldu-
ğunu isbat eden.. ve kâfir ve münâf ık z ınd ıklar için cehennem çukurundan y ı-
lan ve akreplerle dolu bir çukur oldu ğunu isbat eden.. ve oraya gelecek olan 
Münker-Nekir isminde melâikeleri ehl-i hak ve hakikat yolunda gidenler için birer mûnis arkada ş yapan.. ve Risale-i Nur’un şâkirtlerini talebe-i ulûm s ınıfı-
na dâhil edip Münker-Nekir suâllerine Risale-i Nur ile cevap verdiklerini, mer-hum kahraman şehit Hâf ız Ali’nin vefat ıyla keşfeden.. ve hayatta bulunanla-
rımızın da yine Risale-i Nur ile cevap vermemizi rahmet-i ilâhiyeden dua ve 
niyaz eden!..
Ve Hazreti Kur’ân’ ı, Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın k ırk tabakadan her tabakaya 
göre bir nevi i’câz- ı mânevîsini göstermesiyle.. ve umum kâinata bakan ke-
lâm- ı ezelî olmas ıyla.. ve tefsiri olan Risale-i Nur’un Mucizât- ı Kur’âniye ve 
Rumûzât- ı Semâniye Risaleleriyle.. ve Risale-i Nur gül fabrikas ı
nın serkâti-
bi gibi kahraman karde şlerin ve şâkirtlerin fevkalâde gayretleriyle asr- ı saa-
detten beri öyle harika bir sûrette mucizeli olarak yaz ılmas ına hiç kimse kâ-
dir olmad ığı hâlde Risale-i Nur’un kahraman bir kâtibi olan Hüsrev’e “Yaz!” 
emir buyurulmas ıyla Levh-i Mahfuz’daki yaz ılan Kur’ân gibi yaz ılmas ı.. ve 260  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın hak kelâmullah oldu ğunu ve bütün semâvî kitaplar ın 
en büyüğü ve en efdali ve bir Fâtiha içinde binler Fâtiha ve bir İhlâs içinde 
binler İhlâs ve hurufât ının birden on ve yüz ve bin ve binler sevap ve hase-
ne verdiklerini hiç görülmedik ve i şitilmedik pek güzel ve harika bir surette 
târif ve isbat eden!..
Ve Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın bin üç yüz seneden beri i’câz ını gösterme-
siyle ve muâr ızlar ını durdurmas ıyla.. ve Nur’un gözlere gösterir derecede zâhir 
delilleri ile ve Nur şâkirtlerinin elmas kalemleriyle bu zamana kadar misli gö-
rülmedik Risale-i Nur’un, dünyaya ferman okuyan ve en mütemerrit ve mu-annitleri susturan Yirmi Be şinci Söz ve zeyillerinin k ırk vechiyle i’câz- ı Kur’ânî 
olduğunu isbat eden!..
Ve ey Hazreti Peygamber 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ın hak peygamber oldu ğuna 
ve umum yüz yirmi dört bin peygamberlerin efdali ve seyyidi oldu ğuna dair 
binler mucizelerini Mucizât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm)  nâm ındaki Risale-i 
Nur’u ile güzel bir surette isbat eden ve Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın, Resûl-i Ekrem 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ın rahmeten li’l-âlemîn oldu ğunu kâinatta ilân etmesiyle..1 
ve Nur’un, ba ştan nihâyete kadar O’nun rahmeten li’l-âlemîn oldu ğunu bur-
hanlarla isbat etmesiyle.. ve O Resûl’ün ef’âl ve ahvâli, kâinatta numûne-i ik-tidâ olacak en sa ğlam, en güzel rehber oldu ğunu, hatta körlere de gösterme-
siyle.. ve Anadolu ve hususî memleketlerde Nur’un inti şarı zaman ında belâ-
lar ın ref’i ve susturulmas ıyla musibetlerin gelmesi şehadetiyle.. ve Nur şâkirt-
lerinin gayet a ğır müşkülâtlar içinde kemâl-i metânetle hizmet ve irtibatlar ıy-
la o Zât’ ın 
(aleyhissalâtü vesselâm)  sünnet-i seniyyesine ittibâ etmek ne kadar kâr-
lı olduğunu ve bir sünnete bu zamanda ittibâda yüz şehidin ecrini kazand ığı-
nı2 bildiren.. ve sadaka, kaza ve belây ı nas ıl defediyorsa3 Risale-i Nur’un da 
Anadolu’ya gelecek kazay ı, belây ı, yirmi senedir defetti ğini aynelyakîn isbat 
eden Üstad- ı Ekremimiz, Efendimiz Hazretleri!
Şimdi, şu Risale-i Nur’un beraati, ba şta siz sevgili üstad ımızı, sonra biz 
âciz kusurlu talebelerinizi, sonra Âlem-i İslâm’ ı sürura sevk ederek, ikinci bü-
yük bir bayram yapt ırdığından siz mübarek üstad ımızın bu büyük bayram- ı 
şerifinizi tebrik ile ve yine üçüncü bayram olan Ramazan- ı Şerif’inizi ve Leyle-i 
Kadr’inizi tebrik ederek emsâl-i kesiresiyle mü şerref olmakl ığımızı niyaz ve biz 
1 Bkz.: “İşte bunun içindir ki ey Resûlüm, Biz seni bütün insanlar için s ırf bir rahmet vesilesi olman için 
gönderdik!” (Enbiyâ sûresi, 21/107).
2 Bkz.: Ebû Nuaym, Hilyetü’l-evliyâ  8/200; el-Beyhakî, ez-Zühd  s.118; el-Münzirî, et-Terğîb ve’t-terhîb  
1/41.
3 Bkz.: el-Beyhakî, Şuabü’l-îmân  3/282; Hatîb el-Ba ğdâdî, Târîhu Ba ğdâd 8/207; İbni Kuteybe, Tevîlü 
muhtelefi’l-hadîs  1/203.ON BİRİNCİ ŞUÂ (MEYVE R İSALESİ)  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------------------------------------------------------    261
kusurlular ın, kusurumuzun aff ını rica ederek umumen selâm ile mübarek elle-
rinizden öper ve dualar ınızı temenni ederiz, Efendimiz Hazretleri!
Isparta ve havalisinde bulunan
Nur Talebeleri
f
Haddimden yüz derece ziyâde olan bu mektup muhteviyât ını tevâzu 
ile reddetmek bir küfran- ı nimet ve umum şâkirtlerin hüsn-ü zanlar ına karşı 
bir ihânet olmas ı.. ve aynen kabul etmek bir gurur, bir enaniyet ve benlik 
bulunmas ı cihetiyle, umum nâm ına Risale-i Nur kâtibinin yazd ığı bu uzun 
mektubu –on üç f ıkralar ı ilâve edip– hem bir şükr-ü mânevî, hem gururdan, 
hem küfran- ı nimetten kurtulmak için size bir suretini gönderiyorum ki 
Meyve’nin On Birinci Meselesi’nin âhirinde “Risale-i Nur’un Isparta ve civar ı talebelerinin bir mektubudur.” diye ilhak edilsin.
Ben bu mektubu bu tâdilât ile yazd ığımız hâlde iki defa bir güvercin 
yan ımızdaki pencereye geldi. İçeriye girecekti, Ceylân’ ın başını gördü, gir-
medi. Birkaç dakika sonra ba şkas ı aynen geldi. Yine yazan ı gördü, girmedi. 
Ben dedim: “Herhâlde evvelki serçe ve kuddüs ku şu gibi müjdecilerdir. 
Veyahut bu mektup gibi müteaddit mektuplar ı yazd ığımızdan, mübarek 
mektubun tâdili ile mübarekiyetini tebrik için gelmi şler” kanaatimiz geldi.
Said Nursî262  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
On İkinci Şuâ
Denizli Mahkemesi Müdâfaâtı’ndan Denizli Mahkemesi Müdâfaât ı’ndan1(Hâşiye)
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
......
Evet biz bir cemiyetiz!.. Ve öyle bir cemiyetimiz var ki; her as ırda üç 
yüz elli milyon dâhil mensuplar ı var.. ve her gün be ş defa namazla o mu-
kaddes cemiyetin prensipleriyle kemâl-i hürmetle alâkalar ını ve hizmet-
lerini gösteriyorlar.. ve 3َةٌĳْìإِ نَĳُĭِĨْËُĩْĤا َאĩَّĬإِ kudsî program ıyla birbirinin 
yard ımına dualar ıyla ve mânevî kazançlar ıyla koşuyorlar.
İşte biz, bu mukaddes ve muazzam cemiyetin efrad ından ız. Ve hususî 
vazifemiz de Kur’ân’ ın imanî hakikatlerini tahkikî bir surette ehl-i imana 
bildirip onlar ı ve kendimizi idam- ı ebedîden ve dâimî, berzahî haps-i mün-
feritten kurtarmakt ır. Sâir dünyevî ve siyasî ve entrikal ı cemiyet ve komi-
telerle ve bizim medar- ı itham ımız olan cemiyetçilik gibi as ılsız ve mana-
sız gizli cemiyetle hiçbir münasebetimiz yoktur ve tenezzül etmiyoruz.
f
Dünyaya kar ışmak arzusu bizde bulunsayd ı, böyle sinek v ızıltısı gi-
bi değil; top güllesi gibi ses ve patlak verecekti. Divan- ı Harb-i Örfî’de ve 
Mustafa Kemal’in hiddetine kar şı divan- ı riyâsette şiddetli ve dokunakl ı 
müdâfaa eden bir adam, on sekiz sene zarf ında kimseye sezdirmeden dün-
ya entrikalar ını çeviriyor diye onu itham eden, elbette bir garazla eder…
Bu meselede benim şahs ımın veya baz ı kardeşlerimin kusuruyla 
Risale-i Nur’a hücum edilmez! O, do ğrudan do ğruya Kur’ân’a ba ğlanm ış!
1 (Hâşiye) Üstad ımız Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri, Denizli Mahkemesi Müdafaanâmesi’ne 
baz ı lüzumlu tayy ve ilâveleri yaparak Afyon Mahkemesi’ne –vahdet-i mesele münasebetiy-
le– ayn ı müdafaanameyi ibraz etti ğinden, bu Denizli Müdafaanâmesi’nin büyük bir k ısm ını 
Afyon Mahkemesi Müdafaanâmesiyle birle ştirmiş ve On Dördüncü Şuâ nam ını vermiştir.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Müminler birbirleriyle ancak karde ştirler.” (Hucurât sûresi, 49/10)
Ve Kur’ân dahi Ar ş-ı Âzam ile ba ğlıdır. Kimin haddi var, elini oraya uzat-
sın, o kuvvetli ipleri çözsün.
Hem bu memlekete maddî ve mânevî bereketi ve fevkalâde hizme-
ti, otuz üç Âyât- ı Kur’âniye’nin i şârât ı ile ve İmam Ali (radiyallâhu anh) ’ın üç 
keremat- ı gaybiyesiyle ve Gavs- ı Âzam’ ın (kuddise sirruh)  kat’î ihbar ıyla ta-
hakkuk etmi ş olan Risale-i Nur, bizim âdi ve şahsî kusurlar ımızla mesul 
olmaz ve olamaz ve olmamal ı! Yoksa bu memlekette hem maddî, hem 
mânevî, telâfi edilmeyecek derecede zarar olacak.1(Hâşiye) Baz ı zınd ıklar ın 
şeytanetiyle Risale-i Nur’a kar şı çevrilen plânlar ve hücumlar, in şaallah 
bozulacaklar. Onun şâkirtleri ba şkalara k ıyas edilmez, da ğıttırılmaz, vaz-
geçirilmez, Cenâb- ı Hakk’ ın inâyetiyle ma ğlup edilmezler! E ğer maddî 
müdâfaadan Kur’ân menetmeseydi, bu milletin can damar ı hükmünde, 
umumun teveccühünü kazanan ve her tarafta bulunan o şâkirtler, Şeyh 
Said ve Menemen Hâdiseleri gibi cüz’î ve neticesiz hâdiselere bula şmaz-
lar; Allah etmesin, e ğer mecburiyet derecesinde onlara zulmedilse ve 
Risale-i Nur’a hücum edilse, elbette hükûmeti i ğfal eden z ınd ıklar ve mü-
naf ıklar bin derece pi şman olacaklar!
Elhâs ıl, madem biz ehl-i dünyan ın dünyalar ına ilişmiyoruz, onlar da 
bizim âhiretimize, imanî hizmetimize ili şmesinler!..
Mevkuf
Said Nursî
f
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Efendiler,
Size kat’î haber veriyorum ki; buradaki zâtlar ın, bizimle ve Risale-i Nur’la 
münasebeti olmayan veya az bulunanlardan ba şka, istedi ğiniz kadar hakikî 
kardeşlerim ve hakikat yolunda hakikatli arkada şlar ım var.
Biz Risale-i Nur’un ke şfiyat- ı kat’iyesiyle iki kere iki dört eder derece-
sinde sars ılmaz bir kanaatle bilmi şiz ki; ölüm bizim için s ırr-ı Kur’ân ile 
idam- ı ebedîden terhis tezkeresine çevrilmi ş.. ve bize muhalif ve dalâlette
1 (Hâşiye) Bu istida, Kastamonu zelzelesinden yirmi gün evvel yaz ılm ıştı. Risale-i Nur bereketiy-
le her vilâyetten ziyâde âfâttan mahfuz kalm ıştı. Şimdi âfât ba şlad ı ve dâvâm ızı tasdik etti.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.264  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
gidenler için o kat’î ölüm, ya idâm- ı ebedîdir e ğer âhirete kat’î iman ı yok-
sa.. veya ebedî ve karanl ıklı haps-i münferittir e ğer âhirete inansa ve se-
fâhet ve dalâlette gitmi ş ise...
Acaba dünyada bu meseleden daha büyük, daha ehemmiyetli bir me-
sele-i insaniye var m ı ki; bu ona âlet olsun, sizden soruyorum?... Madem 
yoktur ve olamaz! Neden bizimle u ğraşıyorsunuz? Biz, en a ğır cezan ıza 
karşı kendimiz, “âlem-i nura gitmek için bir terhis tezkeresini al ıyoruz” 
diye, kemâl-i metânetle bekliyoruz.
Fakat bizi reddedip dalâlet hesab ına mahkûm edenleri, –sizi bu mec-
liste gördü ğümüz gibi– idam- ı ebedî ile ve haps-i münferitle mahkûm.. ve 
pek yak ın bir zamanda o deh şetli cezay ı çekeceklerini mü şâhede derece-
sinde biliyoruz, belki görüyoruz; onlara insaniyet damar ıyla cidden ac ı-
yoruz.
Bu kat’î ve ehemmiyetli hakikati isbat etmeye ve en mütemerritleri 
dahi ilzam etmeye haz ırım! Değil vukûfsuz, garazkâr, mâneviyatta behre-
siz ehl-i vukûfa kar şı belki en büyük âlim ve feylesoflar ınıza karşı gündüz 
gibi isbat etmezsem, her cezaya raz ıyım!
İşte yaln ız bir numûne olarak, iki cuma gününde mahpuslar için telif edi-
len ve Risale-i Nur’un umdelerini ve hülâsa ve esaslar ını beyan ederek Risale-i 
Nur’un bir müdâfaanâmesi hükmüne geçen Meyve Risalesi’ni ibraz ediyorum ve Ankara makamat ına vermek için, yeni harflerle yazd ırmaya mü şkülâtlar 
içinde gizli çal ışıyoruz. İşte onu okuyunuz, tam dikkat ediniz, e ğer kalbiniz 
(nefsinize kar ışmam) beni tasdik etmezse, bana şimdiki tecrid-i mutlak içinde 
her hakaret ve i şkenceyi de yapsan ız, sükût edece ğim!
Elhâs ıl, ya Risale-i Nur’u tam serbest b ırak ınız veyahut bu kuvvetli ve 
zedelenmez hakikati elinizden gelirse k ırınız! Ben şimdiye kadar sizi ve 
dünyan ızı düşünmüyordum ve dü şünmeyecektim, fakat mecbur ettiniz. 
Belki de sizi ikaz etmek lâz ım idi ki, kader-i ilâhî bizi bu yola sevketti. Biz 
de 1َرِïْכَĤا َīِĨ َīِĨأَ َرِïَĝْĤِאÖ َīَĨاٰ ْīَĨ düstur-u kudsîyi kendimize rehber edip, her 
bir s ıkıntılar ınızı sab ır ile karşılayacağız diye azmettik.
Mevkuf
Said Nursî
f
1 “Kadere iman eden, gam ve hüzünden emin olur.” Bkz.: el-Kudâî, Müsnedü’ ş-Şihâb 1/187; ed-
Deylemî, el-Müsned  1/113; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  3/187.ON İKİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------    265
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Zaman- ı Saadetten şimdiye kadar câri bir âdet-i İslâmiye’ye ittibâen 
Risale-i Nur’un hususî menbalar ı olan yüzer âyât- ı meşhûreyi, büyük bir en’-
âm gibi “Hizb-i Kur’ânî” yapt ığımızı, “Dinde tahrifat yap ıyor” diye muâheze 
etmişler.
Hem bir sene cezas ını çektiğim ve mahrem tutulan –ve zab ıtnâmede kay-
dedildiği gibi odun y ığınlar ı alt ından ç ıkar ılan– Tesettür Risalesi, bu sene ya-
zılm ış ve neşredilmiş gibi bizi itham etmek istiyor.
Hem Ankara’da hükûmetin riyâsetinde bulunan birisine (Mustafa 
Kemal’e) söyledi ğim itirazlara ve a ğır sözlere mukabele etmeyip sükût eden 
ve o öldükten sonra, onun yanl ışını gösteren bir hakikat-i hadîsiyeyi beyanda-
ki f ıtrî ve lüzumlu ve mahrem tenkitlerim, medar- ı mesuliyet yap ılm ış. Ölmüş 
ve hükûmetten alâkas ı kesilmiş bir şahs ın hat ırı nerede? Ve hükûmetin ve mil-
letin bir hât ıras ı ve Cenâb- ı Hakk’ ın bir tecelli-i hâkimiyeti olan adalet kanun-
lar ı nerede?..
Hem biz, Hükûmet-i Cumhuriye ve esaslar ından en ziyade kendimize 
medar- ı istinad ve onun ile kendimizi müdâfaa etti ğimiz “hürriyet-i vicdan” 
esas ı, bizim aleyhimizde medar- ı mesu’liyet tutulmu ş, güya biz hürriyet-i vic-
dan esas ına muâr ız gidiyoruz.
Hem bir risalede medeniyetin seyyiât ını ve kusurlar ını tenkit etti ğimden 
hat ır ve hayalime gelmeyen bir şeyi, zab ıtnâmelerde isnad ediyor. Güya ben; 
radyo,2(Hâşiye) tayyare ve şimendiferin kullan ılmas ını kabul etmiyorum diye, 
terakkiyât- ı hâz ıra aleyhinde bulundu ğumla mesul ediyor.
İşte bu numûnelerine k ıyasen ne kadar hilâf- ı adalet bir muamele oldu-
ğunu –inşaallah– insafl ı, adaletli olan Denizli Müddeiumumîsi ve Mahkemesi 
göstererek, o zab ıtnâmelerin evhamlar ına ehemmiyet vermeyecekler.
Hem en acîbi budur ki; ba şka mahkemenin müddeiumumîsi benden 
sordu:
– “Mahrem Be şinci Şuâ’da demi şsin: ‘Ordu, dizginini o deh şetli şahs ın 
elinden kurtaracak.’ Murad ın, orduyu hükûmete kar şı itaatsizliğe sevketmek-
tir.”
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 (Hâşiye) Radyo gibi azîm bir nimet-i ilâhiyeye kar şı azîm bir şükür olmak için, “Radyo, 
Kur’ân’ ı okuyup bütün zemin yüzündeki insanlara dinlettirip küre-i havan ın bir hâf ız-ı 
Kur’ân olmas ıdır.” demiştim.266  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ben de dedim:
– “Maksad ım; o kumandan ya ölecek, ya tebdil edilecek; ordu, tahakkü-
münden kurtulacak demektir.”
Acaba hem gayet mahrem, sekiz senede yaln ız iki defa elime geçen ve 
ayn ı zamanda kaybedilen, hem âhir zamana ait bir hadisin manas ını küllî bir 
surette beyân eden, hem asl ı eskiden telif edilen bir risale, –hem birtek nefer 
görmediği hâlde– nas ıl sebeb-i itham olur? Maatteessüf, o insafs ızlar ın o acîb 
itham ı iddianâmeye girmi ş.
Hem en garibi şudur ki, bir yerde demi ştim:
– “Cenâb- ı Hakk’ ın büyük nimetleri olan tayyare, şimendifer ve radyo-
yu büyük şükür ile mukabele lâz ımken, be şer etmedi. Tayyareler ile ba şlar ı-
na bomba ya ğdı. Ve radyo, öyle büyük bir nimet-i ilâhiyedir ki; ona mukabil 
şükür ise o radyo, milyonlar dilli bir küllî hâf ız-ı Kur’ân olup bütün zemin yü-
zündeki insanlara Kur’ân’ ı dinlettirsin. Ve Yirminci Söz’de Kur’ân’ ın medeni-
yet harikalar ından gaybî haber verdi ğini beyan ederken, bir âyetin i şareti ola-
rak “Kâfirler, şimendifer ile Âlem-i İslâm’ ı mağlup ederler.” demi ştim. İslâm ı, 
bu harikalara te şvik ettiğim hâlde bir sebeb-i itham olarak, şimendifer ve tay-
yare ve radyo gibi terakkiyât- ı hâz ıra aleyhinde diye, iddianâmenin âhirinde 
beni evvelki müddeiumumînin garazlar ına binâen itham eder.
Hem hiçbir münasebeti olmad ığı hâlde bir adam, Risale-i Nur’un ikinci 
bir ismi olan “Risaletü’n-Nur” tâbirinden, “Kur’ân’ ın nurundan bir risalettir, 
bir ilhamd ır” demiş. İddianâmede ba şka yerin verdikleri yanl ış mana ile güya 
“Risale-i Nur bir resûldür.” diye, benim için bir sebeb-i itham tutulmu ş.
Hem müdâfaât ımda yirmi yerde kat’î bir surette hüccetler ile isbat etmi-
şiz ki:
Bütün dünyaya kar şı da olsa, din ve Kur’ân ve Risale-i Nur’u âlet 
edemeyiz ve edilmez! Ve biz, onlar ın bir hakikatini dünya saltanat ına de-
ğiştirmeyiz ve bilfiil öyleyiz! Bu dâvân ın emâreleri yirmi senede binlerdir. 
Madem böyledir; ben ve biz, bütün kuvvetimizle deriz :
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè
Said Nursî
f
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).ON İKİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------    267
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
İddiânâmeye Kar şı İtiraznâmenin Tetimmesidir
(Bu itirazda muhatab ım, Denizli mahkemesi ve müddeiumumîsi de ğil, 
belki başta Isparta ve İnebolu müddeiumumîleri olarak, yanl ış ve nâk ıs 
zab ıtnâmeleriyle buradaki acîb iddianâmeyi aleyhimize verdiren garazkâr 
ve vehham memurlard ır.)
Evvelâ, asl ı ve fasl ı olmayan ve hat ırıma gelmeyen bir siyasî cemiyet nâ-
mını, mâsum ve siyasetle hiç alâkalar ı olmayan Risale-i Nur talebelerine ta-
kıp ve o daire içine giren ve iman ve âhiretinden ba şka hiçbir maksatlar ı bu-
lunmayan bîçâreleri, o cemiyetin nâ şiri, ya faal bir rüknü veya mensubu veya 
Risale-i Nur’u okumu ş veya okutmu ş veya yazm ış diye suçlu say ıp mahke-
meye vermek, ne kadar adaletin mahiyetinden uzak oldu ğuna kat’î bir hüc-
cet şudur ki:
Kur’ân aleyhinde yaz ılan Doktor Duzi’nin ve sâir z ınd ıklar ın o muz ır eser-
lerini okuyanlar, “hürriyet-i fikir ve hürriyet-i ilmiye” düsturuyla suçlu say ılma-
dığı hâlde, hakikat-i Kur’âniye’yi ve imaniyeyi, ö ğrenmeye gayet muhtaç ve 
müştâk olanlara güne ş gibi bildiren Risale-i Nur’u okumak ve yazmak bir suç 
say ılm ış. Ve hem yüz risale içinde yanl ış mana verilmemek için mahrem tut-
tuğumuz ve ne şrine izin vermedi ğimiz iki-üç risalede yaln ız birkaç cümleleri-
ni bahane gösterip itham etmi ş. Hâlbuki o risaleleri –biri müstesna– Eski şehir 
Mahkemesi tetkik etmi ş, icab ına bakm ış ve müstesna ise, hem istidamda ve 
hem itiraznâmemde gayet kat’î cevap verildi ği ve “Elimizde nur var, siyaset 
topuzu yok” diye Eski şehir Mahkemesi’nde yirmi vecihle kat’î isbat edildi ği 
hâlde o insafs ız müddeiler, üç mahrem ve ne şrolunmayan risalelerin üç-dört 
cümlelerini bütün Risale-i Nur’a te şmil eder gibi, Risale-i Nur’u okuyan ve ya-
zan ı suçlu ve beni de hükûmetle mübâreze eder diye itham etmi şler.
Ben ve bana yak ın ve benim ile görü şen dostlar ımı işhad ve kasemle 
temin ederim ki; bu on seneden ziyadedir ki, iki reis ve bir mebustan ve Kastamonu valisinden ba şka hükûmetin erkân ı, vükelâs ı, kumandanlar ı, me-
murlar ı ve meb’uslar ının kimler oldu ğunu kat’i bilmiyorum ve bilmeyi de me-
rak etmemi şim. Acaba hiç imkân ı var m ı ki, bir adam mübazere etti ği adam-
lar ı tan ımas ın ve bilmeye merak etmesin? Dost mu, dü şman m ı; karşısındaki-
ni tan ımas ına ehemmiyet vermesin!
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.268  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Bu hâllerden anla şılıyor ki; bililtizam, her hâlde beni mahkûm etmek için 
gayet as ılsız bahaneleri icat ederler. Madem keyfiyet böyledir, ben de buran ın 
mahkemesine de ğil, belki o insafs ızlara derim:
Ben, sizin bana verece ğiniz en a ğır cezan ıza da be ş para vermem! 
Ve hiç ehemmiyeti yok! Çünkü ben kabir kap ısında, yetmi ş yaşınday ım. 
Böyle mazlum ve mâsum bir-iki sene hayat ı, şehâdet mertebesiyle de-
ğiştirmek benim için büyük saadettir. Risale-i Nur’un binler hüccetleriy-
le kat’î iman ım var ki; ölüm, bizim için bir terhis tezkeresidir. E ğer idam 
da olsa, bizim için bir saat zahmet, ebedî bir saadetin ve rahmetin anah-tar ı olur.
Fakat siz, ey z ınd ıka hesab ına adliyeyi şaşırtan ve hükûmeti bizimle 
sebepsiz me şgul eden insafs ızlar! Kat’î biliniz ve titreyiniz ki; siz, idam- ı 
ebedî ile ve ebedî haps-i münferit ile mahkûm oluyorsunuz. İntikam ımız 
sizden pek çok ve muzaaf bir surette al ınıyor, görüyoruz, hatta size ac ı-
yoruz…
Evet, bu şehri yüz defa mezaristana bo şaltan ölüm hakikatinin elbet-
te hayattan ziyade bir istedi ği var. Ve onun idam ından kurtulmak çaresi, 
insanlar ın her meselesinin fevkinde en büyük ve en ehemmiyetli ve en lü-
zumlu bir ihtiyac- ı zarurî ve kat’îsidir. Acaba bu çareyi kendilerine bulan 
Risale-i Nur şâkirtlerini ve o çareyi binler hüccetler ile bulduran Risale-i 
Nur’u âdi bahaneler ile itham edenler, ne kadar kendileri hakikat ve ada-let nazar ında müttehem oluyor, divaneler de anlar…
Bu insafs ızlar ı aldatan ve hiçbir münasebeti olmayan, bir siyasî cemiyet 
vehmini veren üç maddedir:
Birincisi : Eskiden beri benim talebelerimin benim ile karde ş gibi şiddetli 
alâkadar olmalar ı, bir cemiyet vehmini vermi ş.
İkincisi : Risale-i Nur’un baz ı şâkirtlerinin, her yerde bulunan ve cumhu-
riyet kanunlar ı müsaade eden ve ili şmeyen cemaat-i İslâmiye heyetleri gibi 
hareket etmelerinden bir cemiyet zannedilmi ş. Hâlbuki o mahdut üç-dört şâ-
kirdin niyetleri cemiyet memiyet de ğil, belki s ırf hizmet-i imaniyede hâlis bir 
kardeşlik ve uhrevî tesânüddür.
Üçüncüsü : O insafs ızlar, kendilerini dalâlet ve dünya-perestlikte bildikle-
rinden ve hükûmetin baz ı kanunlar ını kendilerine müsait bulduklar ından, fik-
ren diyorlar ki ; “Her hâlde Said ve arkada şlar ı, bizlere ve hükûmetin bizim ON İKİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------    269
medenice nâme şrû hevesât ımıza müsait kanunlar ına muhaliftirler. Öyle ise 
muhalif bir cemiyet-i siyasiyedirler.”
Ben de derim Ben de derim :
– “Hey bedbahtlar! Dünya ebedî olsayd ı ve insan, içinde dâimî kalsayd ı 
ve insanî vazifeler, yaln ız siyaset bulunsayd ı; belki bu iftiran ızda bir mana bu-
lunabilirdi. Hem e ğer ben siyasetle i şe girseydim, yüz risalede on cümle de-
ğil, belki bin cümleyi, siyasetvâri ve mübârezekârâne bulacakt ınız. Hem farz- ı 
muhâl olarak, e ğer biz dahi sizin gibi bütün kuvvetimizle dünya maksatlar ına 
ve keyiflerine ve siyasetlerine çal ışıyoruz diye –ki şeytan da bunu inand ırma-
ya çal ışam ıyor ve kimseye kabul ettiremez– haydi, böyle de olsa madem bu 
yirmi senede hiçbir vukuat ımız gösterilmiyor ve hükûmet ele bakar, kalbe ba-
kamaz ve her bir hükûmette şiddetli muhalifler bulunur; elbette adliye kanu-
nu ile bizleri mesul etmezsiniz! Son sözüm:
1ِħĻِčَđْĤا ْشِóَđْĤا رَبُّ َĳُİوَ ُÛْĥَכَّĳَÜ ِįْĻَĥَĐ َۘĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُّٰ۬ųا َĹِ×ْùَè
Said Nursî
f
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
(Eskişehir Mahkemesi’nde gizli kalm ış, resmen zabta geçmemi ş ve 
müdâfaât ımda dahi yaz ılmam ış bir eski hât ıray ı ve latîf bir vâk ıa-y ı müdâ-
faaay ı beyân ediyorum.)
Orada benden sordular ki:
– “Cumhuriyet hakk ında fikrin nedir?”
Ben de dedim:– “Eskişehir mahkeme reisinden ba şka, daha sizler dünyaya gelmeden, 
benim dindar bir cumhuriyetçi oldu ğumu elinizdeki tarihçe-i hayât ım isbat 
eder. Hülâsas ı şudur ki; o zaman – şimdiki gibi– hâlî bir türbe kubbesinde inzi-
vâda idim. Bana çorba geliyordu. Ben de tanelerini kar ıncalara verirdim, ek-
meğimi onun suyu ile yerdim.”
1 “Bana (yard ımc ı ve destekçi olarak) Allah kâfidir. O’ndan ba şka hiçbir ilâh yoktur. Ben O’na dayan-
dım, O’na güvendim ve O, (bütün kâinat ın, bütün varl ıklar ın idare merkezi olan) Büyük Ar ş’ın Rabbi, 
(bütün kâinat ın mutlak Sultan ı, bütün varl ıklar ın yegâne s ığınağı, besleyip ya şatan ı, koruyup gözeteni-
dir).” (Tevbe sûresi, 9/129)
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.270  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İşitenler benden soruyordular. Ben de derdim:
– “Bu kar ınca ve ar ı milletleri, cumhuriyetçidirler; o cumhuriyet-perver-
liklerine hürmeten tanelerini kar ıncalara verirdim.
Sonra dediler:– “Sen, selef-i sâlihîne muhalefet ediyorsun?”Cevaben diyordum:– “Hulefâ-y ı Râşidîn; her biri hem halife, hem reisicumhur idi. S ıddîk- ı 
Ekber 
(radiyallâhu anh) , aşere-i mübe şşereye ve sahâbe-i kirâma elbette reisi-
cumhur hükmünde idi. Fakat manas ız isim ve resim de ğil, belki hakikat-i ada-
leti ve hürriyet-i şer’iyyeyi ta şıyan mana-y ı dindar cumhuriyetin reisleri idi-
ler.
İşte, Ey Müddeiumumî ve Mahkeme Âzâlar ı! Elli seneden beri bende bu-
lunan bir fikrin aksiyle beni itham ediyorsunuz. E ğer ‘lâik cumhuriyeti’ soru-
yorsan ız, ben biliyorum ki; lâik manas ı, bîtaraf kalmak.. yâni hürriyet-i vicdan 
düsturuyla dinsizlere ve sefâhetçilere ili şmediği gibi, dindarlara ve takvâc ılara 
da ilişmez bir hükûmet telâkki ederim. On senedir – şimdi yirmi sene oluyor 
ki– hayât- ı siyasiye ve içtimaiyeden çekilmi şim. Hükûmet-i Cumhuriye ne hâl 
kesbettiğini bilmiyorum. –El-iyâzü billâh!– e ğer –dinsizlik hesab ına– iman ına 
ve âhiretine çal ışanlar ı mesul edecek kanunlar ı yapan ve kabul eden bir deh-
şetli şekle girmi ş ise, bunu size bilâ-pervâ ilân ve ihtar ederim ki; bin can ım 
olsa, imana ve âhiretime fedâ etmeye haz ırım. Ne yaparsan ız yap ın! Benim 
son sözüm, 1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè olarak; sizin beni idam ve a ğır ceza ile zul-
men mahkûm etmenize mukabil derim:
Ben, Risale-i Nur’un ke şf-i kat’îsi ile idam olmuyorum. Belki terhis edi-
lip nur âlemine ve saadet âlemine gidiyorum. Ve sizi ey dalâlet hesab ına bi-
zi ezen bedbahtlar, idam- ı ebedî ile ve dâimî haps-i münferit ile mahkûm bil-
diğimden ve gördü ğümden, tamam ıyla intikam ımı sizden alarak, kemâl-i ra-
hat- ı kalble teslim-i ruh etmeye haz ırım!”
Mevkuf
Said Nursî
f
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).ON İKİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------    271
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Efendiler,
Çok emârelerle kat’î kanaatim gelmi ş ki; hükûmet hesab ına “hissiyat- ı di-
niyeyi âlet ederek emniyet-i dâhiliyeyi ihlâl etmek” için bize hücum edilmi-yor. Belki bu yalanc ı perde alt ında, z ınd ıka hesab ına, bizim iman ımız için ve 
imana ve emniyete hizmetimiz için bize hücum edildi ğine çok hüccetlerden 
bir hücceti şudur ki:
Yirmi sene zarf ında, Risale-i Nur’un yirmibin nüshalar ı ve parçalar ını yir-
mibin adamlar okuyup kabul ettikleri hâlde, Risale-i Nur’un şâkirtleri tara-
fından emniyetin ihlâline dair hiçbir vukuat olmam ış ve hükûmet kaydetme-
miş ve eski ve yeni iki mahkeme bulmam ış. Hâlbuki böyle kesretli ve kuvvet-
li propaganda, yirmi günde vukuatlar ile kendini gösterecekti. Demek hürri-yet-i vicdan prensibine z ıt olarak, bütün dindar nasihatçilere şâmil, lastikli bir 
kanunun 163. maddesi sahte bir maskedir. Z ınd ıklar, baz ı erkân- ı hükûmeti 
iğfal ederek, adliyeyi şaşırtıp, bizi her hâlde ezmek istiyorlar. Madem hakikat 
budur, biz de bütün kuvvetimizle deriz:
Ey dinini dünyaya satan ve küfr-ü mutlaka dü şen bedbahtlar! Eli niz-
den ne gelirse yap ınız. Dünyan ız başınızı yesin ve yiyecek! Yüzer milyon 
kahraman ba şlar ın feda olduklar ı bir kudsî hakikate, ba şımız dahi feda 
olsun! Her ceza ve idam ınıza haz ırız! Hapsin harici, bu vaziyette yüz de-
rece dâhilinden daha fenad ır. Bize kar şı gelen böyle bir istibdad- ı mutlak 
alt ında hiçbir hürriyet –ne hürriyet-i ilmiye, ne hürriyet-i vicdan, ne hür-
riyet-i diniye– olmamas ından, ehl-i namus ve diyanet ve taraftar- ı hürri-
yet olanlara, ya ölmek veya hapse girmekten ba şka bir çare kalmaz. Biz 
de 2نَĳُđِäرَا ِįْĻَĤإِ َّאĬوَإِ ِِّٰų َّאĬإِ diyerek Rabbimize dayan ıyoruz.
Mevkuf
Said Nursî
f
3ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Mahkeme Reisi Ali R ıza Beyefendi,
Hukukumu müdâfaa etmek için ehemmiyetli bir talebim ve bir ricam var. 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Biz Allah’a âidiz ve vakti geldi ğinde elbette O’na dönece ğiz.” (Bakara sûresi, 2/156)
3 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.272  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ben yeni harfleri bilmiyorum ve eski yaz ım da pek nâk ıstır. Hem beni ba şka-
larla görü ştürmüyorlar, âdeta tecrid-i mutlak içindeyim. Hatta iddianâme, on 
beş dakikadan sonra benden al ınd ı. Hem avukat tutmak iktidar ım yok. Hatta 
size takdim etti ğim müdâfaât ımın, çok zahmetle, bir k ısm ını gizli olarak ancak 
yeni harf ile bir suretini alabildim. Hem Risale-i Nur’un bir nevi müdâfaanâ-mesi ve mesle ğinin hülâsas ı olan Meyve Risalesi’nin bir suretini müddeiumu-
ma vermek için ve bir-iki suretini Ankara makamat ına göndermek için yazd ır-
mıştım. Birden onlar ı elimden ald ılar, daha vermediler. Hâlbuki Eski şehir ad-
liyesi, bize bir makineyi hapse gönderdi. Biz müdâfaât ımızı onda, yeni harfle 
bir-iki nüsha yazd ık; hem o mahkeme dahi yazd ı.
İşte ehemmiyetli talebim: Ya bize bir makineyi siz veriniz veya bize müsa-
ade ediniz, biz celbedece ğiz. Tâ ki hem müdâfaât ımı, hem Risale-i Nur’un mü-
dâfaanâmesi hükmündeki risaleyi yeni harfle iki-üç suretini al ıp, hem Adliye 
Vekâleti’ne, hem Heyet-i Vekile’ye, hem Meclis-i Meb’usân’a, hem Şûra-y ı 
Devlet’e gönderece ğiz. Çünkü iddianâmede bütün esas, Risale-i Nur’dur ve 
Risale-i Nur’a ait dâvâ ve itiraz, cüz’î bir hâdise ve şahsî bir mesele de ğil ki çok 
ehemmiyet verilmesin. Belki bu milleti ve memleketi ve hükûmeti ciddî alâka-dar edecek ve dolay ısıyla Âlem-i İslâm’ ı
n nazar- ı dikkatini ehemmiyetli bir su-
rette celbedecek bir küllî hâdise hükmünde ve umumî bir meseledir.
Evet Risale-i Nur’a perde alt ında hücum eden, ecnebi parma ğıyla bu va-
tandaki milletin en büyük kuvveti olan Âlem-i İslâm’ ın teveccühünü ve mu-
habbetini ve uhuvvetini k ırmak ve nefret verdirmek için siyaseti dinsizli ğe âlet 
ederek perde alt ında küfr-ü mutlak ı yerleştirenlerdir ki; hükûmeti i ğfal ve adli-
yeyi iki defad ır şaşırtıp, der: “Risale-i Nur ve şâkirtleri, dini siyasete âlet eder. 
Emniyete zarar ihtimali var.”
Hey bedbahtlar! Risale-i Nur’un gerçi siyasetle alâkas ı yoktur; fakat 
küfr-ü mutlak ı kırdığı için, küfr-ü mutlak ın alt ı olan anar şiliği ve üstü olan 
istibdad- ı mutlak ı esas ıyla bozar, reddeder . Emniyeti, âsâyi şi, hürriyeti, ada-
leti temin etti ğine yüzer hüccetlerden biri, bu müdâfaanâmesi hükmündeki
Meyve Risalesi’dir. Bunu âlî bir heyet-i ilmiye ve içtimaiye tetkik etsinler. E ğer 
beni tasdik etmezlerse, ben her cezaya ve i şkenceli idama raz ıyım!
Mevkuf
Said Nursî
fON İKİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------    273
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Reis Beyefendi,
Kararnâmede üç madde esas tutulmu ş:
Birisi : Cemiyettir. Ben buradaki bütün Risale-i Nur şâkirtlerini ve benim-
le görüşenleri veya okuyan ve yazanlar ı ayn ıyla işhad ediyorum, onlardan so-
runuz ki, ben hiçbirisine dememi şim: “Bir cemiyet-i siyasiye veya cemiyet-i 
nakşiye teşkil edeceğiz.” Daima dedi ğim budur:
Biz iman ımızı kurtarmaya çal ışacağız. Umum ehl-i iman dâhil olduk-
lar ı ve üç yüz milyondan ziyâde efrad ı bulunan bir mukaddes cemaat-i 
İslâmiye’den ba şka mâbeynimizde medar- ı bahs olmad ığını ve Kur’ân’da 
“Hizbullah” nâm ı verilen2 ve umum ehl-i iman ın uhuvveti cihetiyle ken-
dimizi, Kur’âna hizmetimiz için Hizbü’l-Kur’ân, Hizbullah dairesinde bulmuşuz. Eğer kararnâmede bu mana murad ise bütün ruhumuzla, ke-
mâl-i iftiharla itiraf ederiz. E ğer başka manalar murad ise, onlardan ha-
berimiz yoktur!
İkinci Madde
: Kararnâmenin itiraf ıyla, Kastamonu zab ıtas ının rapor ve 
tasdikiyle, hiç ne şrolunmayacak tarzda, odun ve kömür y ığınlar ı alt ında ve 
mıhlı sand ıklarda bulunan ve Eski şehir Mahkemesi’nin tetkikinden ve tenki-
dinden geçen ve bir hafif cezay ı çektiren ve katiyen mahrem tutulan Tesettür 
Risalesi ve Hücumât- ı Sitte ve Zeyli Risalesi gibi kitaplardan baz ı cümlelerine 
yanl ış mana vererek dokuz sene evvelki zamana bizi götürüp, cezas ını çekti-
ğimiz suç ile mesul etmek istiyor.
Üçüncü Madde : Kararnâmede kaç yerde “Devletin emniyetini ihlâl ede-
bilir veya yapabilir.” gibi tabirlerle imkânat, vukuat yerinde istimâl edilmi ş. 
Herkes, mümkündür ki bir katl yaps ın. Bu imkân ile mesul olabilir mi?
Mevkuf
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Bkz.: Mâide sûresi, 5/56; Mücadele sûresi, 58/22.274  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Reis Beyefendi,
Ankara makamat ına ve reisicumhura istida suretinde gönderdi ğim mü-
dâfaanâmemi ve ba şvekâletin de bunu ehemmiyetle kabul ettiklerini göste-
ren cevabî mektubunu rapten sunuyorum, takdim ederim. Makam- ı iddian ın 
aleyhimizde beyan etti ği as ılsız, ithamkârâne evham ın kat’î cevaplar ı bu mü-
dâfaât ımda vard ır. Sâir yerlerin garazkârâne ve sathî zab ıtnâmelerine bina 
edilen buran ın ehl-i vukûf raporunda hilâf- ı vâki ve mant ıksız çok sözler var-
dır ki, onlara kar şı da bu itiraznâmem takdim edilmi şti.
Ezcümle: Size evvelce arz etti ğim gibi, Eski şehir Mahkemesi’ne, 163. 
madde ile beni mahkûm etmek istedikleri zaman demi ştim: Hükûmet-i Cum-
huriye’nin iki yüz meb’usu içinde ayn ı rakam 163 meb’usun imzalar ıyla 
Van’daki Dârülfünun’uma (medreseme) 150.000 banknot tahsisat kabul et-meleri ve onun ile Hükûmet-i Cumhuriye’nin bana kar şı teveccühü, “bu 163. 
maddeyi hakk ımda hükümden ıskat ediyor” dedi ğim hâlde; o ehl-i vukûf, 
“163 meb’us Said aleyhinde tâkibat yapm ışlar” diye tahrif etmi ş.
İşte makam- ı iddia da bu ehl-i vukûfun böyle bütün bütün as ılsız itham-
lar ına binâen bizi mesul tutuyor. Hâlbuki meclisinizin karar ıyla en yüksek he-
yet-i ilmiye ve fenniyenin tetkikine ve tahkikine havale edilen Risale-i Nur’un bütün eczalar ını tetkikten sonra bilittifak, hakk ımızda verdi ğ
i kararda: “Said’in 
ve Risale-i Nur şâkirtlerinin yaz ılar ında dinî, mukaddesât ı, âlet edip devletin 
emniyetini ihlâle te şvik veya bir cemiyet kurmak ve hükûmete kar şı bir sû-i 
maksad ı bulunmak kasd ında oldu ğunu gösterir bir sarâhat ve emâre olmad ı-
ğını ve Said’in şâkirtleri, muhaberelerinde hükûmete kar şı kötü bir kast besle-
mek, bir cemiyet kurmak veya tarîkat gütmek fikriyle hareket etmedikleri an-laşılmaktad ır.” diye müttefikan karar vermi şler.
Hem ehl-i vukûf, “Said Nursî’nin yüzde doksan risalesi; hem samimî, hem 
hasbî, hem ilim ve hakikat ve din esaslar ından hiçbir cihetle ayr ılmam ışlar. 
Bunlarda dini âlet etmek veya cemiyet te şkil etmeye, emniyeti ihlâl hareke-
tinin bulunmad ığı sarihtir. Şâkirtlerin birbiriyle ve Said Nursî’yle muhabere 
mektuplar ı da bu nevidendirler. Be ş-on mahrem ve şekvâl ı ve gayr-i ilmî olan 
risalelerden ba şka bütün risaleleri her biri bir âyetin tefsiri ve bir hadis-i şerifin
hakikati nâm ına yaz ılm ışlard ır. Din, iman, Allah, peygamber, âhiret akîdelerini ON İKİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------    275
ve ibarelerini aç ıkça anlatmak için temsiller ile yaz ılm ış ve ilmî görü şleri ve ih-
tiyarlara ve gençlere ahlâkî ö ğütler ve hayat tecrübesinden al ınm ış ibretli vak’-
alar ı ve faydal ı menk ıbeleri ihtiva eden mevcudun yüzde doksan ını teşkil eden 
risalelerdir. Hükûmete ve idareye ve âsâyi şe ilişecek hiçbir ciheti yoktur.” diye 
müttefikan karar vermi şlerdir.
İşte makam- ı iddia, bu yüksek ehl-i vukûfun raporuna bakmayarak eski 
ve müşevveş ve nâk ıs rapora binâen acîb tarzlarda bizi itham etmesinden ha-
kikaten fevka’l-had müteessir bulunmaktay ız. Bu insafl ı mahkemenin müsel-
lem insaflar ına elbette yak ıştırmay ız. Hatta –temsilde hatâ olmas ın– bir bek-
taşiye: “Ne için namaz k ılm ıyorsun?” demi şler. O da: “Kur’ân’da اĳُÖَóْĝَÜ َź 
1ةَĳٰĥَّāĤا var” demi ş. Ona demi şler: “Bunun arkas ını, yani 2ُכَאرٰىø ْħُÝْĬوَأَ’ y ı 
da oku” denildi ğinde, “Ben hâf ız değilim.” demi ş olmas ı kabilinden, Risale-i 
Nur’un bir cümlesini tutup o cümleyi tâdil ve neticeyi beyan eden âhirini al-mayarak aleyhimizde verilmektedir. Takdim edece ğim müdâfaanâmemde, o 
iddianâmeye kar şı mukayese edildi ğinde bunun otuz-k ırk misali görülecektir. 
Bu numûnelerden latîf bir vâk ıay ı beyan ediyorum:
Eskişehir mahkemesinde makam- ı iddian ın nas ılsa bir sehiv neticesi, 
Risale-i Nur’un iman derslerine “Halklar ı ifsat ediyor” gibi bir tabir ve sonra-
dan o tabirden vazgeçti ği hâlde, Risale-i Nur şâkirtlerinden Abdurrezzâk nâ-
mında bir zât mahkemeden bir sene sonra demi ş:
“Hey bedbaht! Otuz üç âyât- ı Kur’âniye i şârât ının takdirine mazhar 
ve İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  üç kerametinin ihbar- ı gaybîsiyle ve Gavs- ı 
Âzam’ ın (kuddise sirruh)  kuvvetli bir tarzda ihbar ıyla k ıymet-i diniyesi tahak-
kuk eden.. ve bu yirmi sene zarf ında idareye hiçbir zarar ı dokunmayan.. 
ve hiç kimseye hiçbir zarar vermemesi ile beraber binler vatan evlâd ını 
tenvir ve ir şad eden ve imanlar ını kuvvetlendiren ve ahlâklar ını düzelten 
Risale-i Nur’un ir şadlar ına “ifsat” diyorsun. Allah’tan korkmuyorsun, di-
lin kurusun!” demi ş.
Şimdi bu şâkirdin hakl ı olarak bu sözünü makam- ı iddia gördü ğü hâlde, 
“Said, etraf ına fesat saçm ış” tabirini insaf ınıza ve vicdan ınıza havale ediyo-
rum.
1 “…namaza yakla şmay ın.” (Nisâ sûresi, 4/43)
2 “…sarho ş olduğunuz halde…” (Nisâ sûresi, 4/43)276  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Makam- ı iddia, Risale-i Nur’un içtimaî derslerine ili şmek fikriyle “Dinin 
taht ı ve makam ı vicdand ır, hükme kanuna ba ğlanmaz. Eskiden ba ğlanmas ıy-
la içtimaî ke şmekeşler olmuştur.” dedi. Ben de derim Ben de derim  ki: “Din yaln ız iman 
değil, belki amel-i sâlih dahi dinin ikinci cüzüdür. Acaba katl, zina, sirkat, ku-
mar, şarap gibi hayat- ı içtimaiyeyi zehirlendiren pek çok büyük günahlar ı iş-
leyenleri onlardan men etmek için, yaln ız hapis korkusu ve hükûmetin bir ha-
fiyesinin görmesi tevehhümü kâfi gelir mi? O hâlde her hânede, belki herke-sin yan ında daima bir polis, bir hafiye bulunmak lâz ım gelir ki, serke ş nefisler 
kendilerini o pisliklerden çeksinler. İşte Risale-i Nur amel-i sâlih noktas ında, 
iman cânibinden, herkesin ba şında her vakit bir mânevî yasakç ıyı bulundu-
rur. Cehennem hapsini ve gazab- ı ilâhîyi hat ırına getirmekle fenal ıktan kolay-
ca kurtar ır.
Hem makam- ı iddia, bir risalenin güzel ve fevkalâde kerametkârâne bir 
tevâfukunun imza edilmesiyle “bir cemiyet efrad ı” diye manas ız bir emâre 
beyan etmi ş. Acaba esnaflar ın ve hanc ılar ın defterlerinde bulunan bu nevi 
imzalara cemiyet unvan ı verilir mi? Eski şehir’de ayn ı böyle bir vehim oldu. 
Cevap verdi ğim ve Mucizât- ı Ahmediye Risalesi’ni gösterdi ğim zaman taac-
cüple kar şılad ılar. Eğer mâbeynimizde dünyevî bir cemiyet olsayd ı, bu derece 
benim yüzümden zarar görenler, elbette kemâl-i nefretle benden kaçacak idi-ler. Demek nas ıl ben ve biz, İmam Gazâlî ile irtibat ımız var, kopmuyor; çün-
kü uhrevîdir, dünyaya bakm
ıyor. Aynen öyle de bu masum ve safi ve hâlis 
dindarlar, benim gibi bir bîçâreye iman derslerinin hat ırı için bir kuvvetli alâ-
ka göstermi şler. Ondan bu as ılsız mevhum bir cemiyet-i siyasiye vehmini ver-
miş. Son sözüm:
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè
Mevkuf, haps-i münferitte
Said Nursî
f
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).ON İKİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------------------------------------------------------------------    277
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Bu Gelen K ısım Çok Ehemmiyetlidir
Son Sözün Mühim Bir Parçası Son Sözün Mühim Bir Parças ı
Efendiler, Reis Bey,
Dikkat ediniz, Risale-i Nur’u ve şâkirtlerini mahkûm etmek:
Doğrudan do ğruya küfr-ü mutlak hesab ına, hakikat-i Kur’âniye ve 
hakâik-i imaniyeyi mahkûm etmek hükmüne geçmekle bin üç yüz sene-den beri her senede üç yüz milyon onda yürümü ş ve üç yüz milyar müs-
lümanlar ın hakikate ve saadet-i dâreyne giden cadde-i kübrâlar ını kapat-
maya çal ışmakt ır ve onlar ın nefretlerini ve itirazlar ınızı kendinize celbet-
mektir.
 Çünkü o caddede gelip gidenler, gelmi ş geçmişlere dualar ve ha-
senâtlar ıyla yard ım ediyorlar.
Hem bu mübarek vatan ın başına bir k ıyâmet kopmaya vesile olmak-
tır. Acaba mahkeme-i kübrâda, bu üç yüz milyar dâvâc ılar ın karşısında siz-
den sorulsa ki: “Doktor Duzi’nin, ba ştan nihâyete kadar serapa İslâmiyet’iniz 
ve vatan ınız ve dininiz aleyhinde ve firenkçe ‘Tarih-i İslâm’ nâm ındaki eseri 
ki; z ınd ıklar ın kütüphânelerinizdeki eserlerine, kitaplar ına ve serbest okumala-
rına ve o kitaplar ın şâkirtleri kanununuzca cemiyet şeklini almalar ıyla beraber, 
dinsizlik veya komünistlik veya anar şistlik veya pek eski ifsat komitecilik veya 
menfî Turanc ılık gibi siyasetinize muhalif cemiyetlerine ili şmiyordunuz? Neden 
hiçbir siyasetle alâkalar ı olmayan ve yaln ız iman ve Kur’ân cadde-i kübrâs ında 
giden ve kendilerini ve vatanda şlar ını idam- ı ebedîden ve haps-i münferitten 
kurtarmak için Kur’ân’ ın hakikî tefsiri olan Risale-i Nur gibi gayet hak ve haki-
kat bir eseri okuyanlara ve hiçbir siyasî cemiyetle münasebeti olmayan o hâlis dindarlar ın birbiriyle uhrevî dostluk ve uhuvvetlerine cemiyet nâm ı verip iliş-
mişsiniz. Onlar ı pek acîb bir kanunla mahkûm ettiniz ve etmek istediniz.” de-
dikleri zaman ne cevap vereceksiniz? Biz de sizlerden soruyoruz…
Ve sizi i ğfal eden ve adliyeyi şaşırtan ve hükûmeti bizimle, vatana 
ve millete zararl ı bir surette me şgul eyleyen muâr ızlar ımız olan z ınd ık-
lar ve münaf ıklar, istibdad- ı mutlaka “cumhuriyet” nâm ı vermekle, irti-
dad- ı mutlak ı rejim alt ına almakla, sefâhet-i mutlaka “medeniyet” ismini 
vermekle, cebr-i keyfî-i küfrîye “kanun” ismini takmakla hem sizi i ğfal, 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
278  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
hem hükûmeti i şgal, hem bizi peri şan ederek, hâkimiyet-i İslâmiye’ye ve 
millete ve vatana ecnebi hesab ına darbeler vuruyorlar.
Ey efendiler! Dört senede dört defa deh şetli zelzeleler, tam tam ına 
dört defa Risale-i Nur şâkirtlerine şiddetli bir surette taarruz ve zulüm 
zamanlar ına tevâfuku ve her bir zelzele dahi tam taarruz zaman ında gel-
mesi ve hücumun durmas ıyla zelzelenin durmas ı işaretiyle, şimdiki mah-
kûmiyetimiz ile gelen semâvî ve arzî belalardan siz mesulsünüz!
Denizli Hapishânesi’nde tecrid-i mutlak ve haps-i münferitte mevkuf
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Son Sözün Bir K ısm ı
Efendiler,
Şimdiki hayat- ı içtimaiyeyi bilemedi ğimden, makam- ı iddian ın gidişa-
tına göre, sizce musammem mahkûmiyetimize bir bahane olmak için, pek 
mus ırrâne ileri sürdü ğünüz cemiyetçilik itham ına karşı pek çok kat’î cevapla-
rımızı Ankara ehl-i vukûfunun dahi müttefikan tasdikleriyle beraber, bu de-
rece bu noktada ısrar ınıza çok hayret ve taaccüpte bulunurken kalbime bu 
mana geldi:
Madem hayat- ı içtimaiyenin bir temel ta şı ve f ıtrat- ı beşeriyenin bir hâ-
cet-i zaruriyesi.. ve aile hayat ından tâ kabile ve millet ve İslâmiyet ve insa-
niyet hayat ına kadar en lüzumlu ve kuvvetli râb ıta.. ve her insan ın kâinatta 
gördüğü ve tek ba şına mukabele edemedi ği medar- ı zarar ve hayret ve in-
sanî ve İslâmî vazifelerin îfâs ına mâni, maddî ve mânevî esbâb ın tehâcümâ-
tına karşı bir nokta-y ı istinad.. ve medar- ı teselli olan dostluk ve karde şâne 
cemaat ve toplanmak ve samimâne uhrevî cemiyet ve uhuvvet.. hem siyasî cephesi olmad ığı hâlde ve bilhassa hem dünya, hem din, hem âhiret saadet-
lerine kat’î vesile olarak iman ve Kur’ân dersinde hâlis bir dostluk ve hakikat yolunda bir arkada şl
ık.. ve vatan ına ve milletine zararl ı şeylere kar şı bir tesâ-
nüd taşıyan Risale-i Nur şâkirtlerinin pek çok takdir ve tahsine şâyân ders-i 
imanda toplanmalar ına “cemiyet-i siyasiye” nâm ını verenler, elbette ve her 
hâlde ya gayet fena bir surette aldanm ış veya gayet gaddar bir anar şisttir ki; ON İKİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------    279
hem insaniyete vah şiyâne düşmanl ık eder, hem İslâmiyet’e nemrudâne adâ-
vet eder, hem hayat- ı içtimaiyeye anar şiliğin en bozuk ve mütereddî tavr ıy-
la husûmet eder.. ve bu vatana ve millete ve hâkimiyet-i İslâmiye’ye ve di-
nî mukaddesata kar şı mürtedâne, mütemerridâne, anûdâne mücadele eder. 
Veya ecnebi hesab ına bu milletin can damar ını kesmeye ve bozmaya çal ışan 
el-hannâs bir z ınd ıktır ki, hükûmeti i ğfal ve adliyeyi şaşırtır; tâ o şeytanlara, 
firavunlara, anar şistlere kar şı şimdiye kadar istimâl etti ğimiz mânevî silâhla-
rımızı kardeşlerimize ve vatan ımıza çevirsin veya k ırdırsın.
Mevkuf
Said Nursî
f
Efendiler,
Otuz-k ırk seneden beri ecnebi hesab ına ve küfür ve ilhad nâm ına bu mil-
leti ifsat ve bu vatan ı parçalamak fikriyle, Kur’ân hakikatine ve iman hakikat-
lerine her vesile ile hücum eden ve çok şekillere giren bir gizli ifsat komitesi-
ne karşı, bu meselemizde kendilerine perde yapt ıklar ı insafs ız ve dikkatsiz me-
murlara ve bu mahkemeyi şaşırtan onlar ın müslüman kisvesindeki propagan-
dac ılar ına hitâben, fakat sizin huzurunuzda, zâhiren sizin ile birkaç söz konu-
şacağıma müsaade ediniz.
......Fakat ikinci gün beraat karar ı, o dehşetli konuşmay ı geriye b ırakt ı.
Tecrid-i mutlakta ve haps-i münferitte mevkuf
Said Nursî
f
Mühim Bir Suâle Hakikatli Bir Cevapt ır
Büyük memurlardan birkaç zât benden sordular ki:
“Mustafa Kemal sana üç yüz lira maa ş verip, Kürdistan’a ve vilâyât- ı şar-
kıyeye, Şeyh Sünusî yerine vâiz-i umumî yapmak teklifini neden kabul etme-
din? Eğer kabul etseydin ihtilâl yüzünden kesilen yüz bin adam ın hayatlar ını 
kurtarmaya sebep olurdun!” dediler.
Ben de onlara cevaben dedim ki:280  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
“Yirmişer-otuzar senelik hayat- ı dünyeviyeyi o adamlar için kurtar-
mad ığıma bedel, yüz binler vatanda şa, her birisine milyonlar sene uhrevî 
hayat ı kazand ırmaya vesile olan Risale-i Nur, o zâyiat ın yerine binler de-
rece iş görmüş. Eğer o teklifi ben kabul etseydim, hiçbir şeye âlet olama-
yan ve tâbi olmayan ve s ırr-ı ihlâs ı taşıyan Risale-i Nur meydana gelmez-
di. Hatta ben, hapiste muhterem karde şlerime demi ştim; eğer Ankara’ya 
gönderilen Risale-i Nur’un şiddetli tokatlar ı için beni idama mahkûm 
eden zâtlar, Risale-i Nur’la imanlar ını kurtar ıp idam- ı ebedîden necat 
bulsalar, siz şahit olunuz, ben onlar ı da ruh u can ımla helâl ederim!”
Beraat ımızdan sonra Denizli’de beni tarassutla tâciz edenlere ve büyük 
âmirlerine ve polis müdürüyle müfetti şlere dedim:
“Risale-i Nur’un kabil-i inkâr olmayan bir kerametidir ki; yirmi sene maz-
lumiyet hayat ımda, yüzer risale ve mektuplar ımda ve binler şâkirtlerde hiç-
bir cereyan, hiçbir cemiyet ile ve dâhilî ve haricî hiçbir komite ile hiçbir vesi-ka, hiçbir alâka, dokuz ay tetkikâtta bulunmamas ıdır. Hiçbir fikrin ve tedbirin 
haddi midir ki, bu harika vaziyeti versin. Birtek adam ın, birkaç senedeki mah-
rem esrar ı meydana ç ıksa, elbette onu mesul ve mahcup edecek yirmi mad-
de bulunacak. Madem hakikat budur; ya diyeceksiniz ki: “Pek harika ve ma ğ-
lup olmaz bir deha bu i şi çeviriyor.” veya diyeceksiniz: “Gayet inâyetkârâne 
bir h ıfz- ı ilâhîdir.” Elbette böyle bir deha ile mübâreze etmek hatad ır, millete 
ve vatana büyük bir zarard ır. Ve böyle bir h ıfz- ı ilâhî ve inâyet-i rabbâniyeye 
karşı gelmek, firavunâne bir temerrüttür.”
Eğer deseniz :
“Seni serbest b ıraksak ve tarassut ve nezaret etmesek, derslerinle ve gizli 
esrar ınla hayat- ı içtimaiyemizi buland ırabilirsin.”
Ben de derim Ben de derim :
“Benim derslerim, bilâ-istisna bütünü, hükûmetin ve adliyenin eline geç-
miş; bir gün cezay ı mûcib bir madde bulunmam ış. K ırk-elli bin nüsha risale, 
o derslerden milletin ellerinde dikkat ve merakla gezdi ği hâlde, menfaatten 
başka hiçbir zarar ı hiçbir kimseye olmad ığı, hem eski mahkemenin, hem ye-
ni mahkemenin mûcib-i mesuliyet bir madde bulamamalar ı cihetiyle yenisi, 
ittifakla beraatimize ve eskisi, dünyaca bir büyü ğün hat ırı için yüz otuz risale-
den beş-on kelime bahane edip, yaln ız kanaat-i vicdaniye ile yüz yirmi mev-
kuf karde şlerimden yaln ız on beş adama alt ışar ay ceza verebilmesi kat’î bir 
hüccettir ki; bana ve Risale-i Nur’a ili şmeniz, manas ız bir tevehhümle çirkin 
bir zulümdür. Hem daha yeni dersim yok ve bir s ırrım gizli kalmad ı ki, neza-
retle tâdiline çal ışsan ız.ON İKİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------    281
Ben şimdi hürriyetime çok muhtac ım. Yirmi seneden beri lüzumsuz ve 
haks ız ve faydas ız tarassutlar art ık yeter! Benim sabr ım tükendi. İhtiyarl ık 
vaziyetinden, şimdiye kadar yapmad ığım bedduay ı yapmak ihtimali var. 
“Mazlumun âh ı, tâ arşa kadar gider. ”1 diye bir kuvvetli hakikattir.
Sonra o zalim, dünyaca büyük makamlarda bulunan bedbahtlar dediler:“Sen, yirmi senedir birtek defa takkemizi ba şına koymad ın. Eski ve ye-
ni mahkemelerin huzurunda ba şını açmad ın, eski k ıyafetin ile bulundun. 
Hâlbuki on yedi milyon, bu k ıyafete girdi.”
Ben de dedim:“On yedi milyon de ğil, belki yedi milyon da de ğil, belki r ızas ıyla ve kal-
ben kabulüyle ancak yedi bin Avrupa-perest sarho şlar ın k ıyafetlerine ruhsat- ı 
şer’iye ve cebr-i kanunî cihetiyle girmektense; azîmet-i şer’iye ve takva cihe-
tiyle, yedi milyar zâtlar ın k ıyafetlerine girmeyi tercih ederim. Benim gibi yirmi 
beş seneden beri hayat- ı içtimaiyeyi terk eden adama, “ İnad ediyor, bize mu-
haliftir.” denilmez. Haydi inat dahi olsa, madem Mustafa Kemal o inad ı kıra-
mad ı ve iki mahkeme k ırmad ı ve üç vilayetin hükûmetleri onu bozmad ı. Siz 
neci oluyorsunuz ki; beyhude hem milletin, hem hükûmetin zarar ına, o ina-
dın k ırılmas ına çabal ıyorsunuz! Haydi siyasî muhalif de olsa, madem tasdi-
kiniz ile yirmi senedir dünya ile alâkas ını kesen ve mânen yirmi seneden be-
ri ölmüş bir adam, yeniden dirilip faydas ız, kendine çok zararl ı olarak hayat- ı 
siyasiyeye girerek sizin ile u ğraşmaz. Bu hâlde onun muhalefetinden teveh-
hüm etmek, divaneliktir. Divanelerle ciddî konu şmak dahi bir divanelik olma-
sından, sizin gibilerle konu şmay ı terk ediyorum. Ne yaparsan ız minnet çek-
mem!” dedi ğim, onlar ı hem k ızd ırdı, hem susturdu.
Son sözüm:
2ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè
3ِħĻِčَđْĤا ْشِóَđْĤا رَبُّ َĳُİوَ ُÛْĥَכَّĳَÜ ِįْĻَĥَĐ َۘĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُّٰ۬ųا َĹِ×ْùَè
f
1 Bkz.: Buhârî, zekât  63; mezâlim  9; Müslim, hac 426; Tirmizî, cennet  2.
2 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).
3 “Bana (yard ımc ı ve destekçi olarak) Allah kâfidir. O’ndan ba şka hiçbir ilâh yoktur. Ben O’na dayan-
dım, O’na güvendim ve O, (bütün kâinat ın, bütün varl ıklar ın idare merkezi olan) Büyük Ar ş’ın Rabbi, 
(bütün kâinat ın mutlak Sultan ı, bütün varl ıklar ın yegâne s ığınağı, besleyip ya şatan ı, koruyup gözeteni-
dir).” (Tevbe sûresi, 9/129)282  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Bu Defaki Küçük Müdafaât ımda Demi ştim
Risale-i Nur’daki şefkat, vicdan, hakikat, hak,  bizi siyasetten men et-
miş. Çünkü masumlar belaya dü şerler, onlara zulmetmi ş oluruz. Baz ı zâtlar 
bunun izah ını istediler. Ben de dedim:
Şimdiki f ırtınal ı as ırda gaddar medeniyetten ne şet eden hodgâml ık ve 
asabiyet-i unsuriye ve umumî harpten gelen istibdâdât- ı askeriye ve dalâlet-
ten ç ıkan merhametsizlik cihetinde öyle bir e şedd-i zulüm ve e şedd-i istibdâ-
dât meydan alm ış ki; ehl-i hak, hakk ını kuvvet-i maddiye ile müdâfaa etse, 
ya eşedd-i zulüm ile, tarafgirlik bahanesiyle çok bîçâreleri yakacak; o hâlet-
te o da azlem olacak ve ma ğlup kalacak. Çünkü mezkûr hissiyatla hareket ve 
taarruz eden insanlar, bir-iki adam ın hatas ıyla yirmi-otuz adam ı, âdi baha-
nelerle vurur, peri şan eder. E ğer ehl-i hak, hak ve adalet yolunda yaln ız vu-
ran ı vursa, otuz zâyiata mukabil yaln ız biri kazan ır, mağlup vaziyetinde kal ır. 
Eğer mukabele-i bilmisil kaide-i zalimânesiyle o ehl-i hak dahi bir-ikinin ha-
tas ıyla yirmi-otuz bîçâreleri ezseler, o vakit hak nâm ına dehşetli bir haks ızlık 
ederler.
İşte Kur’ân’ ın emriyle1, gayet şiddetle ve nefretle siyasetten ve idareye 
kar ışmaktan kaç ınd ığımızın hakikî hikmeti ve sebebi budur. Yoksa bizde öy-
le bir hak kuvveti var ki, hakk ımızı tam ve mükemmel müdâfaa edebilirdik. 
Hem madem her şey geçici ve fânidir ve ölüm ölmüyor ve kabir kap ısı kapan-
mıyor ve zahmet ise rahmete kalboluyor; elbette biz, sab ır ve şükürle tevekkül 
edip sükût ederiz. Zarar ile icbar ile sükûtumuzu bozdurmak ise; insafa, ada-lete, gayret-i vataniyeye ve hamiyet-i milliyeye bütün bütün z ıttır, muhaliftir.
Hülâsa-y ı kelâm : Ehl-i hükûmetin ve ehl-i siyasetin ve ehl-i idarenin ve 
inzibat ın ve adliye ve zab ıtan ın bizimle u ğraşacak hiçbir i şleri yoktur. Olsa ol-
sa, dünyada hiçbir hükûmetin müdâfaa edemedi ği ve akl ı başında hiçbir in-
san ın hoşlanmad ığı küfr-ü mutlak ve deh şetli bir tâun-u be şerî ve maddiy-
yûnluktan gelen z ınd ıkan ın taassubuyla, bir k ısım gizli z ınd ıklar şeytanetiy-
le baz ı resmî memurlar
ı aldatarak evhamland ırıp, aleyhimize sevketmek var. 
Biz de deriz:
Değil böyle birkaç vehham ı, belki dünyay ı aleyhimize sevketseler; 
Kur’ân’ ın kuvvetiyle, Allah’ ın inâyetiyle kaçmay ız. O irtidatkâr küfr-ü 
mutlaka ve o z ınd ıkaya teslim-i silâh etmeyiz!..
Said Nursî
1 Bkz.: Mâide sûresi, 5/32; En’âm sûresi, 6/164; Enfâl sûresi, 8/46…ON İKİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------    283
On Üçüncü Şuâ
(Üstad ın talebelerine gönderdi ği gayet k ıymettar, nurlu mektuplard ır. 
Risale-i Nur’un parlak mücâhedât ını bu samimî mektuplar gayet parlak 
gösteriyorlar.)
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Geçen Leyle-i Kadrinizi ve gelen bayram ınızı bütün mevcudiyetimle teb-
rik ve sizleri Cenâb- ı Erhamü’r-râhimîn’in birli ğine ve rahmetine emanet edi-
yorum. 2َرِïْכَĤا َīِĨ َīِĨأَ َرِïَĝْĤِאÖ َīَĨاٰ ْīَĨ sırrıyla sizi teselliye muhtaç görmemekle 
beraber, derim ki; 3ِّכَÖرَ ِïْĩَéِÖ ْçِّ×َøوَ َאĭِĭُĻْĐَÉِÖ َّכَĬِÍَĘ ِّכَÖرَ ِħُכْéِĤ ْóِ×ْĀوَا âyetinin ma-
na-y ı işârîsiyle verdi ği teselliyi tamam ıyla gördüm, şöyle ki:
Dünyay ı unutmak, Ramazan’ ımızı âsûde geçirmek dü şünürken, hat ıra 
gelmeyen ve bütün bütün tahammülün fevkinde bu deh şetli hâdise; hem be-
nim, hem Risale-i Nur’un, hem sizin, hem Ramazan’ ımız, hem uhuvvetimiz 
için ayn- ı inâyet oldu ğunu ben mü şâhede ettim. Bana ait cihetinin ise çok 
faydalar ından yaln ız iki-üçünü beyan ederim.
Biri: Ramazanda çok şiddetli bir heyecan, bir ciddiyet, bir iltica, bir niyaz 
ile müthiş hastal ığa galebe ederek çal ıştırdı.
İkincisi : Her birinize kar şı bu sene de görü şmek ve yak ınınızda bulun-
mak arzusu şiddetli idi. Yaln ız birinizi görmek ve Isparta’ya gelmek için bu 
çektiğim zahmeti kabul ederdim.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Kadere iman eden, gam ve hüzünden emin olur.” Bkz.: el-Kudâî, Müsnedü’ ş-Şihâb 1/187; ed-
Deylemî, el-Müsned  1/113; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  3/187.
3 “Rabbinin hükmü yerine gelinceye kadar sabret. Çünkü sen Bizim himayemiz alt ındas ın. (Namaza 
kalkt ığında) Rabbini hamd ile tenzih et.” (Tûr sûresi, 52/48)
Üçüncüsü : Hem Kastamonu’da, hem yolda, hem burada fevkalâde bir 
tarzda bütün elîm hâletler, birden de ğişiyor ve me’mûlün ve arzumun hilâf ına 
olarak bir dest-i inâyet görünüyor, 1ُّٰųا َאرَهُÝْìا َאĨ ĹِĘ ُóْĻَíْĤاَ dediriyor.
En ziyade beni dü şündüren Risale-i Nur’u, en gâfil ve dünyaca büyük 
makamlarda bulunanlara da kemâl-i dikkatle okutturuyor, ba şka bir sahada 
fütuhata meydan aç ıyor.
Ve en ziyade rikkatime dokunan ve kendi elemimden ba şka her bi-
rinizin s ıkıntısından ba şıma toplanan bütün elemlere ve teessüflere kar-
şı Ramazan’da –bir saati, yüz saat hükmüne getiren o şehr-i mübarek-
te– bu musibet dahi o yüz sevab ı, her bir saati on saat derecesinde iba-
det yapmakla bine ibla ğ ettiğinden, Risale-i Nur’dan tam ders alan.. ve 
dünyan ın fâni ve ticaretgâh oldu ğunu bilen.. ve her şeyi iman ı ve âhire-
ti için feda eden.. ve bu Dershâne-i Yusufiyedeki muvakkat s ıkıntılar ın 
dâimî lezzetler ve faydalar vereceklerine inanan sizin gibi ihlâsl ı zâtlara 
acımak ve rikkatten a ğlamak hâletini tebrik.. ve sebat ınızı, gayet istih-
san ve takdir etmek hâletine çevirdi.  Ben de َىĳِø َאلٍè ِّģכُ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ 
2َلِŻَّąĤوَا ِóْęْכُĤا dedim. Bana ait bu faydalar gibi hem uhuvvetimizin, hem 
Risale-i Nur’un, hem Ramazan’ ımızın, hem sizin bu yüzde öyle faydalar ı 
var ki, perde aç ılsa, “Yâ Rabbenâ, şükür! Bu kaza ve kader-i ilâhî, hakk ı-
mızda bir inâyettir.” dedirtecek kanaatim var.
Hâdiseye sebebiyet verenlere itab etmeyiniz. Bu musibetin geni ş 
ve dehşetli plân ı çoktan kurulmu ştu, fakat mânen pek çok hafif geldi. 
İnşaallah çabuk geçer.  3ْħَכُĤ ٌóْĻَì َĳُİوَ ْئًאĻَü اĳُİَóَכْÜ أَنْ ĵٰۤùَĐوَ sırrıyla mütees-
sir olmay ınız.
Said Nursî
f
1 “Allah’ ın kullar ını sevk ettiği ve onlar için seçti ği her şeyde hay ır vard ır.” (Bkz.: el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  
1/478)
2 “Bize uygun gördü ğü her hâlimizden ötürü hamdolsun Rabbimize.. yeter ki küfür ve dalâlete dü şüp de 
cehennemlik olmayal ım..” Bkz.: Tirmizî, deavât  128; Ebû Dâvûd, edeb  97, 98; İbni Mâce, edeb 55 , 
duâ 2; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/117.
3 “Olur ki ho şlanmad ığınız bir şey sizin için hay ırlı olur.” (Bakara sûresi, 2/216 )ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    285
Aziz karde şlerim,
Yak ınınızda bulunmakla çok bahtiyar ım. Sizin hayalinizle aras ıra ko-
nuşurum, müteselli olurum. Biliniz ki; mümkün olsayd ı, bütün s ıkıntıla-
rınızı kemâl-i iftihar ve sevinçle çekerdim.  Ben, sizin yüzünüzden Isparta’y ı 
ve havalisini ta şıyla, topra ğıyla seviyorum. Hatta diyorum ve resmen de di-
yeceğim: Isparta hükûmeti bana ceza verse, ba şka bir vilayet beni beraat et-
tirse, yine buray ı tercih ederim.
Evet, ben üç cihetle Isparta’l ıyım. Gerçi tarihçe isbat edemiyorum, fa-
kat kanaatim var ki; İsparit nahiyesinde dünyaya gelen Said’in asl ı, bura-
dan gitmi ş. Hem Isparta Vilayeti, öyle hakikî karde şleri bana vermi ş ki; değil 
Abdülmecid ve Abdurrahman, belki Said’i onlar ın her birisine maalmemnu-
niye feda eylerim.
Tahmin ederim, şimdi küre-i arzda Risale-i Nur şâkirtlerinden –kal-
ben ve ruhen ve fikren– daha az s ıkıntı çeken yoktur. Çünkü kalb ve ruh 
ve ak ıllar ı iman- ı tahkikî nurlar ıyla s ıkıntı çekmezler. Maddî zahmetler 
ise, Risale-i Nur dersiyle hem geçici, hem sevapl ı, hem ehemmiyetsiz, 
hem hizmet-i imaniyenin ba şka bir mecrada inki şafına vesile olmas ını bi-
lerek şükür ve sab ırla karşılıyorlar. İman- ı tahkikî dünyada dahi medar- ı 
saadettir diye, hâlleriyle isbat ediyorlar. Evet, “Mevlâ görelim neyler, ney-lerse güzel eyler.” deyip, metinâne bu fâni zahmetleri bâki rahmetlere tebdile çal ışıyorlar.
Cenâb- ı Erhamü’r-râhimîn onlar ın emsâllerini ço ğalts ın.. bu vatana 
medar- ı şeref ve saadet yaps ın.. ve onlar ı da Cennetü’l-Firdevs’te saadet-i 
ebediyeye mazhar eylesin, âmîn…
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu kaza-y ı ilâhînin adalet-i kaderiye noktas ında, yeni talebelerden bir k ı-
sım zâtlar ın s ırr- ı ihlâsa muvâf ık olmayan dünya cihetini de Risale-i Nur ile ar-
zu etmesinden, baz ı menfaat-perest rakipleri kar şısında bulup, yirmi be ş sene 
evvel asl ı yaz ılan ve sekiz sene zarf ında bir-iki defa elime geçen ve ayn ı va-
kitte kaybettirilen Be şinci Şuâ benden uzak bir yerde ele geçmesiyle, o hoca 286  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bozmas ı gibi k ıskançlar, onunla adliyeyi evhamland ırdılar. Ayn ı vakit, benim 
arzu ettiğim yeni harfler ile Miftahu’l-iman Mecmuas ı yerine Âyetü’l-Kübrâ, 
muvâfakat ım olmadan tab’olmas ı ve nüshalar ı gelmesi hükûmete akset-
miş, iki mesele birbiriyle kar ıştırılm ış. Güya “Kanun-u Medeniye”ye kar şı o 
“Beşinci Şuâ” tab’edilmi ş diye ehl-i garaz, bir habbeyi yüz kubbe yaparak 
gadren bizleri şu çilehâneye soktu. Fakat kader-i ilâhî ise, menfaatimiz için 
buraya sevketti. Ve eski zamanlarda ihtiyârî çilehânelerin sevap noktas ında 
çok fevkinde sevabdar etmek s ırrıyla, bizi ihlâs dersini tam almak ve hakika-
ten k ıymetsiz olan dünya umûruna kar şı alâkalar ımızı tâdil etmek için yine 
Medrese-i Yusufiye’ye ça ğırdı.
Ehl-i dünya evham ına karşı deriz:
Yedinci Şuâ, baştan aşağıya kadar imand ır. Aldanm ışsınız! Ve gayet 
mahrem tutulan ve şiddetli taharrilerde bizde bulunmayan ve asl ı yirmi sene 
evvel yaz ılan Beşinci Şuâ, bütün bütün ayr ıdır. Biz bunun de ğil tab’ ına, belki 
bu zamanda hiç kimseye gösterilmesine raz ı olmamakla beraber, orada do ğ-
ru ç ıkm ış bir ihbar- ı gaybîdir, mübâreze etmiyor.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Bayram ınızı tekrar tebrikle beraber, sureten görü şemediğimize tees-
süf etmeyiniz. Bizler hakikaten, daima  beraberiz. Ebed yolunda da in şa-
allah bu beraberlik devam edecek. İmanî hizmetinizde kazand ığınız ebe-
dî sevaplar ve ruhî ve kalbî faziletler ve sevinçler, şimdiki geçici ve mu-
vakkat gamlar ı ve s ıkıntılar ı hiçe indirir kanaatindeyim. Şimdiye kadar, 
Risale-i Nur şâkirtleri gibi çok kudsî hizmette çok az zahmet çekenler 
olmam ış. Evet, cennet ucuz de ğil. İki hayat ı imha eden küfr-ü mutlak-
tan kurtarmak, bu zamanda pek çok ehemmiyetlidir. Bir parça me şak-
kat olsa da, şevk ve şükür ve sab ırla karşılamal ı. Madem bizi çal ıştıran 
Hâl ık’ımız, Rahîm ve Hakîm’dir; ba şa gelen her şeyi r ıza ile sevinç ile 
rahmetine, hikmetine itimat ile kar şılamal ıyız.
Kahraman bir karde şimiz Âyetü’l-Kübrâ meselesinde bütün mesuliyeti 
kendine al ıp Hizb-i Kur’ân’ ı ve Hizb-i Nur’u ve kalemiyle kazand ığı fevka-
lâde uhrevî şeref ve fazilete istihkak ını tam göstermi ş, beni derin sevinçlerle 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    287
ağlatm ış. Ve Yedinci Şuâ olan Âyetü’l-Kübrâ, tam nazar- ı dikkati celbederek 
ileride ona lây ık bir fütuhat ı ihzâr etmek hikmetiyle ona gelen bu muvakkat 
müsâdere, o karde şimizin ve rüfekâs ının hizmetlerini ve masraflar ını zâyi et-
meyecek, in şaallah daha parlatt ıracak diye rahmet-i ilâhiyeden bekleriz.
Sizi bütün dualar ında 3َאĭْčَęْèوَا ، 2َאĭْĩَèوَارْ ، 1َאĬْóِäأَ gibi bütün mütekel-
lim-i maalgayr sîgalar ında bilâ-istisna dâhil edip, kesretli cesetler ve bir-
tek ruh hükmünde şirket-i mâneviyemizin düsturlar ıyla çal ışan ve sizin 
sıkıntınız ile sizden ziyade alâkadar olan ve şahs- ı mânevînizden himmet 
ve medet ve sebat ve metânet ve şefaat bekleyen
Kardeşiniz
Said Nursî
f
Bu hâdise tesiriyle ben kendimi masum karde şlerime r ızâ-y ı kalb ile fe-
da etmeye kat’î azm u cezm etti ğim ve çaresini fikren arad ığım vakitte, 
Celcelûtiye’yi okudum. Birden hat ıra geldi ki, İmam Ali (radiyallâhu anh)  “Yâ 
Rab, aman ver!”4 diye dua etmi ş. İnşaallah, o duan ın s ırrıyla selâmete ç ıkar-
sınız.
Evet Hazreti Ali (radiyallâhu anh) , Kaside-i Celcelûtiye’de iki suretle Risale-i 
Nur’dan haber verdi ği gibi, “Âyetü’l-Kübrâ Risalesi”ne i şareten ٰىóْ×ْכُĤا ِÙَĺْٰźِאÖوَ 
5ْÛَåَęْĤا َīِĨ ĹِّĭِĨأَ der. Bu i şarette ima eder ki; Âyetü’l-Kübrâ yüzünden ehem-
miyetli bir musibet Risale-i Nur talebelerine gelecek ve “Âyetü’l-Kübrâ hakk ı 
için o fecet ve musibetten şâkirtlerine aman ver”  diye niyaz eder, o risale-
yi ve menba ını şefaatçi yapar. Evet, Âyetü’l-Kübrâ Risalesi’nin tab’ ı bahane-
siyle gelen musibet, aynen o remz-i gaybîyi tasdik etti.
Hem o kasidede Risale-i Nur’un mühim eczalar ına, tertibiyle i şaretlerin 
hâtimesinde, mukabil sayfada der:
1 Bizi s ıyânetinle koru.
2 Bize merhametinle muamele et.
3 Bizi muhafaza edip, koru.
4 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî – Hazreti Ali’nin (kerremallâhu vecheh)  Cel-
celûtiye’si –) s.516.
5 “Âyetü’l-Kübrâ hürmetine beni kurtar, emniyet ve huzur ver!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-
ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî – Hazreti Ali’nin (kerremallâhu vecheh)  Celcelûtiye’si –) s.516)288  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1ْÛَĩِّĩُÜ ُóْĻَíْĤا َאıِÖ َאıَĻِĬَאđَĨ ْěِّĝَèوَ     َאıَّĀَاĳَì ْďَĩْäَאĘ رِĳُّĭĤا ُوفُóُè ْכَĥِÜوَ
Yani: “İşte Risale-i Nur’un sözleri, huruflar ı ki onlara i şaretler eyle-
dik. Sen onlar ın hâssalar ını topla ve manalar ını tahkik eyle. Bütün hay ır 
ve saadet, onlarla tamam olur.” der. “Huruflar ın manalar ını tahkik et.”  
karînesiyle manay ı ifade etmeyen hecâî harfler murad olmay ıp, belki kelime-
ler manas ındaki “Sözler”  nâm ıyla risaleler muradd ır.
2ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź
3َאĬْÉَĉْìأَ أَوْ אƯĭĻِùَĬ إِنْ אƯĬْñِìٰاËُÜ َź َאĭَّÖرَ
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşim Re’fet Bey,
Senin âlimâne suâllerin Risale-i Nur’un “Mektubat” k ısm ında çok 
ehemmiyetli hakikatlerin anahtarlar ı olmas ından senin suâllerine kar şı 
lâkayt kalam ıyorum. Bunun k ısa cevab ı şudur:
Madem Kur’ân bir hutbe-i ezeliyedir, nev-i be şerin umum tabakat ıyla 
ve ehl-i ibadetin bütün tâifeleriyle konu şur; elbette onlara göre mütead-
dit manalar ı ve küllî manas ının çok mertebeleri bulunacak.  Baz ı müfessir-
ler, yaln ız en umumî veya en sarih veya vâcib veya bir sünnet-i müekkedeyi 
ifade eden manay ı tercih eder. Meselâ bu âyette 4ُįْéِّ×َùَĘ ِģْĻَّĤا َīِĨوَ’ den ehem-
miyetli bir sünnet olan iki rekat teheccüd namaz ını.. ve 5مِĳُåُّĭĤا َאرَÖإِدْ’ dan bir 
sünnet-i müekkede olan sabah, fecir sünnetini zikretmi ş. Yoksa evvelki mana-
nın daha çok efrad ı var. Karde şim, seninle konu şmak kesilmemi ş…
f
1 el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî – Hazreti Ali’nin (kerremallâhu vecheh)  Celcelûtiye’si –
) s.517.
2 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
3 “Ey Rabbimiz! Unutur veya hataya dü şer de bir kusur i şlersek bizi onunla hesaba çekme!” (Bakara 
sûresi, 2/286)
4 “Geceleyin de, (y ıldızlar ın bat ışının ard ından da) O’na ibadet edip tenzih et.” (Tûr sûresi, 52/49)
5 “(Geceleyin de) y ıldızlar ın bat ışının ard ından da (O’na ibadet edip tenzih et.)” (Tûr sûresi, 52/49)ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    289
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Şimdi zuhur namaz ını kıldım, tesbihat içinde siz hat ırıma geldiniz ki; 
her biri hem kendini, hem hânesindeki akrabas ını düşünmekle mahzun 
olur. Birden kalbe geldi ki; madem eski zamanlarda âhiretini dünyas ına 
tercih edenler, hayat- ı içtimaiyenin günahlar ından kurtulmak ve âhireti-
ne hâlisâne çal ışmak niyetiyle ma ğaralarda, çilehânelerde riyâzet ile ha-
yatlar ını geçirenler bu zamanda olsayd ılar, Risale-i Nur şâkirtleri olacak-
tılar. Elbette şimdi bu şerâit alt ında bunlar, onlardan on derece daha zi-
yade muhtaçt ır ve on derece fazla fazilet kazan ıyorlar ve on derece da-
ha rahatt ırlar.
f
Aziz, mübarek karde şlerim,
Pek çok selâm... Bizim memlekette eskide arefe gününde bin İhlâs- ı Şerif 
okurduk. Ben şimdi bir gün evvel be ş yüz ve arefede dahi be ş yüz okuyabi-
lirim. Kendine güvenen, birden okuyabilir. Ben gerçi sizleri göremiyorum ve hususî her birinizle görü şmüyorum, fakat ben ekser vakitler, dua içinde her 
birinizle bazen ismiyle sohbet ederim.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ben şimdiye kadar Nur fabrika dairesinin mübarekler heyetinden iki 
ehemmiyetli rükünler, kurtulmu şlar tahmin ederim. Elhak o daire, o heyet, 
alt ı-yedi senede yirmi-otuz sene kadar fâtihâne i ş görmüşler. Parlak kalemle-
rinin yâdigârlar ı gibi, onlar ın hizmetleri yine tevakkuf etmez; onlar ın bedeli-
ne, onlar ın defter-i âmâllerine hasenât yazd ırıyor. Hatta Hizb-i Nurî’nin öyle 
kuvvetli bir fütuhat ı var ve öyle ehemmiyetli yerlere girmi ş ki, onu ne şreden-
ler mütemâdiyen çal ışıyorlar hükmündedir. Ben, pek çok çal ışmış ve çal ışkan 
Hâf ız Mustafa’y ı da evvelki zât gibi d ışarıda zannederdim, yaln ız bir defa “O 
da buradad ır” işittim. Belki ba şka Mustafa’d ır diye teselli buluyordum.
f
Aziz karde şlerim,
Ben, bu sabah tesbihatta Hâf ız Tevfik’e ac ıdım. “Bu, iki defad ır zahmet 
çekiyor” tahattur ettim. Birden hat ıra geldi: “O’nu tebrik et!” O, kendini fay-
das ız bir ihtiyat ile Risale-i Nur’daki çok ehemmiyetli makam ından ve büyük 290  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
hissesinden bir derece çekmek isterdi. Fakat hizmetinin kudsiyeti ve azameti, 
onu yine o büyük hisseye ve pek büyük sevaba muvaffak eyledi. Az bir s ıkın-
tı ve geçici, küçük bir zahmet ile böyle bir şeref-i mânevîden geri kalma-
mak gerektir.
Evet karde şlerim,
Madem her şey gidiyor.. ve gittikten sonra e ğer lezzet ve keyf ise bo-
şu boşuna gider, bir hasret kal ır. Eğer s ıkıntı ve zahmet ise hem dünyevî 
ve uhrevî, hem böyle bir kudsî hizmet noktas ında öyle bir lezzetli fayda-
lar var ki, o zahmeti hiçe indirir. İçinizde biri müstesna, en ihtiyar ı ve en 
ziyade ba şına s ıkıntılar toplanan benim. Sizi temin ederim; tam bir sab ır 
ve şükür ve tahammül ile hâlimden memnunum. Musibete şükür ise mu-
sibetteki sevap ve uhrevî ve dünyevî faydalar ı içindir.
f
Aziz karde şlerim,
Meyve’nin meselelerinin tekmil edilmesine meydan vermeyen mânile-
rin zevali ile in şaallah yine ba şlanacak ki; birisi so ğuk, birisi masonlar ın onun 
kuvvetinden deh şet almalar ıdır. Ben bu musibette kader-i ilâhî cihetini dü-
şünüyorum. Zahmetim rahmete ink ılâb eder. Evet, Risale-i Kader’de beyan 
edildiği gibi her hâdisede iki sebep var: Biri zâhirîdir ki; insanlar ona göre 
hükmederler, çok defa zulmederler. Biri de hakikattir ki; kader-i ilâhî ona gö-re hükmeder, o ayn ı hâdisede be şer zulmünün alt ında adalet eder. Meselâ 
bir adam, yapmad ığı bir sirkat ile zulmen hapse at ılır. Fakat gizli bir cinâye-
tine binâen, kader dahi hapsine hüküm verir, ayn ı zulm-ü be şer içinde ada-
let eder.
İşte bu meselemizde elmaslar, şişelerden.. s ıdd ık fedakârlar, mütereddit 
sebats ızlardan.. ve hâlis muhlisler, benlik ve menfaatini b ırakmayanlardan 
ayr ılmak için bu şiddetli imtihana girmemizin iki sebebi var:
Birisi : Ehl-i dünya ve siyasetin evhamlar ına dokunan kuvvetli bir tesâ-
nüd ve ihlâsla fevkalâde hizmet-i diniyedir. Zulm-ü be şer buna bakt ı.
İkincisi : Herkes kendi ba şına bu kudsî hizmete tam ihlâs ve tam tesânüd 
ile tam liyâkat göstermedi ğimizden, kader dahi buna bakt ı. Şimdi kader-i ilâ-
hî, ayn- ı adalet içinde hakk ımızda ayn- ı merhamettir ki; birbirine mü ştâk kar-
deş
leri bir meclise getirdi, zahmetleri ibadete ve zâyiatlar ı sadakaya çevirdi. ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    291
Ve yazd ıklar ı risaleleri her taraftan nazar- ı dikkati celbetmek ve dünyan ın mal 
ve evlâd ı ve istirahati pek muvakkat ve geçici ve her hâlde bir gün onlar ı bı-
rak ıp toprağa girecek olmas ından, onlar ın yüzünden âhiretini zedelememek.. 
ve sab ır ve tahammüle al ışmak.. ve istikbaldeki ehl-i imana kahramanâne bir 
numûne-i imtisâl, belki imamlar ı olmak gibi çok cihetle ayn- ı merhamettir.
Fakat yaln ız bir cihet var ki, beni dü şündürüyor. Nas ıl bir parmak yaralansa 
göz, ak ıl, kalb, ehemmiyetli vazifelerini b ırak ıp onunla me şgul oluyorlar. Öyle 
de bu derece zarurete giren s ıkıntılı hayat ımız, yaras ıyla kalb ve ruhumuzu 
kendiyle me şgul eder. Hatta dünyay ı unutmak lâz ım olduğu bir zaman ım-
da o hâl beni masonlar ın meclisine getirdi, onlar ı tokatlamakla me şgul eyle-
di. Cenâb- ı Hak bu gaflet hâlini de bir mücâhede-i fikriye nev’inden kabul et-
mek ihtimaliyle teselli buldum.
Risale-i Nur’un k ıymettar muallimi Hâf ız Mehmed’in karde şi Ali Gül’ün 
selâm ını ald ım. Ben hem ona, hem bütün hem şehrilerine ve Sava’n ın bütün 
ahyâ ve emvât ına binler selâm ve dua ederim.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizin sebat ve metânetiniz, masonlar ın ve münaf ıklar ın bütün plânlar ını 
akîm b ırak ıyor.
Evet karde şlerim, saklamaya lüzum yok. O z ınd ıklar, Risale-i Nur’u ve şâ-
kirtlerini tarîkata ve bilhassa Nak şî tarîkatine k ıyas edip, o ehl-i tarîkat ı mağ-
lup ettikleri plânlar ile bizleri çürütmek ve da ğıtmak fikriyle bu hücumu yap-
tılar.
Evvelâ : Ürkütmek ve korkutmak ve o mesle ğin sû-i istimâlat ını göster-
mek.
Ve sâniyen : O mesle ğin erkânlar ının ve müntesibîninin kusuratlar ını teş-
hir etmek.
Ve sâlisen : Maddiyyûn felsefesinin ve medeniyetinin câzibedar sefâhet 
ve uyutucu lezzetli zehirleriyle ifsat etmek ile mâbeynlerinde tesânüdü k ır-
mak.. ve üstadlar ını ihânetlerle çürütmek.. ve mesleklerini fennin, felsefenin 
baz ı düsturlar ıyla nazarlar ından sukut ettirmektir ki; Nak şîlere ve ehl-i tarîkata 
karşı istimâl ettikleri ayn ı silâh ile bizlere hücum ettiler, fakat aldand ılar.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.292  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Çünkü Risale-i Nur’un meslek-i esas ı; ihlâs- ı tam.. ve terk-i enaniyet.. 
ve zahmetlerde rahmeti ve elemlerde bâki lezzetleri hissedip aramak.. ve fâni, ayn- ı lezzet-i sefihânede elîm elemleri göstermek.. ve iman ın bu 
dünyada dahi hadsiz lezzetlere medar olmas ını ve hiçbir felsefenin eli 
yetişmediği noktalar ı ve hakikatleri ders vermek oldu ğundan, onlar ın 
plânlar ını inşaallah tam akîm b ırakacak. Ve meslek-i Risale-i Nur ise ta-
rîkatlara k ıyas edilmez diye onlar ı susturacak
.
Bir Latîfe : Bu sabah, yan ımdaki jandarma ko ğuşundan biri beni ça ğırdı, 
pencereye ç ıktım. Dedi: “Bizim kap ımız kendi kendine kapand ı, ne yap ıyoruz 
aç ılm ıyor.” Ben de dedim: “Size i şarettir ki; nöbettar oldu ğunuz ve üstlerin-
den kap ı kapatt ığınız adamlar içinde sizin gibi masumlar var. Hatta on sene-
den beri görmedi ğim bir karde şimle bir dakika görü şmek bahanesiyle bana 
ihânet ve ba şka bahane ile d ış kap ımızın ikincisini dahi kapad ılar. Onun ce-
zas ı olarak, sizin kap ınız dahi kapand ı.”
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Size dün yazd ığım latîfenin üç zarâfeti var:
Birincisi : İstikbalde gelecek mübarek heyetin şahs- ı mânevîsinin bir mü-
messili olmas ından, o şahs- ı mânevînin s ırrıyla ve bereketiyle sürgülü kap ı 
kendi kendine aç ıldığı gibi; yine o tahakkuk edip vücuda gelmi ş mübarek he-
yetin bir mümessilinin, on sene sonra yar ım dakika benimle görü şmesi sebe-
biyle bana hiddet edildi. Ben de hiddet ettim, “Kap ılar ı kapans ın” tekrar ey-
ledim. Ayn ı günün gecesinin sabah ında –hiç vuku bulmam ış– kendi kendine 
nöbetçilerin kap ılar ı kapand ı, iki saat aç ılmad ı.
İkinci Zarâfeti : Ben bir pusula, müddeiumuma müdürle göndermi ş-
tim. İçinde demi ştim: “Ben tecritteyim, kimse ile görü şemiyorum. Görü şsem 
de bu şehirde kimseyi tan ımıyorum. Buran ın belediyesi birisiyle ilâ âhir...” 
Sonra müddeiumumî demi ş: “O tecritte mi?” Müdür demi ş: “Yok.” İkisi ba-
na itiraz etmi şler. Ayn ı gün, yar ım meczup ve yar ım akraba biri, yar ım dakika 
benim ile görü şmesi yüzünden öyle bir vaziyet gösterildi ki, hiçbir tecritte ol-
mam ış. Bana itirazlar ı yüzlerine çarpt ı.
Üçüncüsü : Komşudaki haylaz gençlerin kap ıda gürültüleri ak şam yats ı 
ortas ında bana zarar ederdi, fakat az idi. O kap ıyı da ayn ı gün bir bahane ile ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    293
kapatt ılar. Hem fena koku menzilimde ziyadele şti, hem o haylazlar ın kap ıma 
yak ın gürültüleri, ziyade bana zarar verdi. Ben de yine: “Kap ılar ı kapans ın, 
neden böyle yap ıyorlar?” dedim. Ayn ı sabah o hâdise oldu.
f
Kardeşlerim,
Yeni hurufla yazd ığınız iki mesele, cidden tesirini gösterdi. Birinci, İkinci, 
Üçüncü Meseleleri de yaz ılsa çok iyi olur. Fakat Hüsrev ve Tahirî gibi kalem-
leri Kur’ân’a ve Kur’ân hatt ına mahsus ve memur olmalar ından bana endi şe 
verir. Başkalar yazsalar daha münasiptir.
f
Aziz karde şlerim,
Bir seneden beri bir parça, yani bir kilo kadar şehriye ve pirinçten sarf 
ediyordum. Şüphem kalmad ı ki, büyük bir bereket içinde var. Şimdi siz b ı-
rakm ıyorsunuz ki, pi şireyim. Öyle ise, onu size hem teberrük, hem bereketli 
bir hediye ediyorum. O y ıldız şehriyeden bir defa harika bir bereketi gördüm. 
Taneleri pi şirdikten sonra kurutuyordum. Birtek tane on mislinden ziyade bü-
yük olduğunu ben ve ba şkalar ı gördük.
f
Aziz karde şlerim,
Bu gece evrâd ile me şgul olurken nöbetçiler ve ba şkalar işitiyorlard ı. 
Kalbime geldi ki: “Acaba bu izhar, sevab ını noksan etmiyor mu?” diye telâ ş 
ettim. Hüccetü’l-islâm İmam Gazâlî’nin me şhur bir sözü hat ıra geldi. O de-
miş: “Bazen izhar, çok defa ihfâdan daha ziyade efdal olur.”1 Yani, âşikâre 
yapmakta ba şkalar ya istifade veya taklit etmek veya gafletten uyanmak veya 
dalâlette ve sefâhette muannit ise, kar şısında şeâir-i İslâmiye nev’inden izhar 
etmek, izzet-i diniyeyi göstermek gibi çok cihetle, hususan bu zamanda ve ih-lâs dersini tam alanlarda de ğil riyâ, belki gizliden tasannû kar ışmamak şart ıy-
la çok ziyade sevapl ı olabilir diye bir teselli buldum.
f
1 el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  3/317.294  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İki gün evvel sorgu hâkimi beni ça ğırdığı vakit, ben “karde şlerimi nas ıl 
müdâfaa edeyim” diye dü şünürken, İmam Gazâlî’nin “Hizbü’l-Masûn”unu 
açt ım. Birden bu âyetler nazar ımda göründü:
1اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĤا ِīَĐ ُďِĘَاïُĺ َّٰųا إِنَّ
2ْħِıِĬَאĩْĺَÉِÖوَ ْħِıĺِïْĺأَ َīْĻَÖ ْħُİرُĳُĬ ĵٰđْùَĺ
3ْħِıْĻَĥَĐ ٌċĻِęَè ُّٰųاَ
4ْħُıَĤ ĵٰÖĳُĈ
Bakt ım ki birinci âyet, ( şeddeler say ılsa ve meddeler say ılmazsa, 5اĳُĭَĨاٰ 
’deki “vav” dahi meddedir) makam- ı cifrîsi ve ebcedîsi bin üç yüz altm ış iki 
(1362) eder ki; tam tam ına bu senenin ayn ı tarihine ve bizim mümin karde ş-
lerimizi müdâfaaya azmetti ğimiz zamana, hem manas ı, hem makam ı tevâfuk 
ediyor. Elhamdülillâh dedim, benim müdâfaama ihtiyaç b ırakm ıyor.
Sonra hat ırıma geldi ki: “Acaba netice ne olacak?” diye merak ettim. 
Gördüm: ْħُıَĤ ĵٰÖĳُĈ ، ْħِıْĻَĥَĐ ٌċĻِęَè ُّٰųاَ’ deki iki cümle, tenvin say ılmak şart ıyla, 
makam- ı cifrîsi aynen bin üç yüz altm ış iki, (eğer bir med say ılmazsa iki, e ğer 
say ılsa üç eder) tam tam ına h ıfz- ı ilâhiyeye pek çok muhtaç oldu ğumuz bu za-
man ın, bu senenin ve gelecek senenin ayn ı tarihine tevâfuk ederek, bir sene-
den beri büyük bir dairede ve geni ş bir sahada aleyhimize ihzâr edilen deh-
şetli bir hücum kar şısında mahfuziyetimize teminat ile teselli veriyor. Risale-i 
Nur bu hâdisede daha parlak fütuhat ı hâkim dairelerde bulunmas ından şim-
diki muvakkat tevakkuf, bizi me’yus etmez ve etmemeli! Ve Âyetü’l-Kübrâ’n ın 
tab’ ı sebebiyle müsâderesi, onun parlak makam ına nazar- ı dikkati her taraf-
tan ona celbetmesine bir ilânnâme telâkki ediyorum.
1 “Muhakkak ki Allah iman edenleri koruyup müdafaa eder.” (Hac sûresi, 22/38)
2 “(Gün gelir, mümin erkekleri ve mümin kad ınlar ı), önlerinde ve sa ğ taraflar ındaki nurlar ıyla, koşarca-
sına cennete do ğru ilerlediklerini (görürsün).” (Hadîd sûresi, 57/12)
3 “Allah onlar ı daima gözetleyip kontrol etmektedir.” ( Şûrâ sûresi, 42/6)
4 “Ne mutlu onlara!” (Ra’d sûresi, 13/29)
5 “iman ettiler” (Hac sûresi, 22/38)ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    295
1َאĭَĤ ْóِęْĔوَا َאĬرَĳُĬ َאĭَĤ ْħِĩْÜأَ אƯĭَّÖرَ âyetini şimdi okudum. 2َאĭَĤ ْóِęْĔوَا cümlesi tam ta-
mına bin üç yüz altm ış iki eder. Bu senenin ayn ı tarihine tevâfuk eder ve bizi 
çok istiğfara davet ve emreder ki nurunuz tamam olsun ve Risale-i Nur nok-
san kalmas ın.
f
3ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu eski ve yeni iki Medrese-i Yusufiye’deki şiddetli imtihanda sar-
sılmayan ve dersinden vazgeçmeyen ve yak ıcı çorbadan a ğızlar ı yand ı-
ğı hâlde talebeli ğini b ırakmayan ve bu kadar tehâcüme kar şı kuvve-i mâ-
neviyesi k ırılmayan zâtlar ı ehl-i hakikat ve nesl-i âti alk ışlayacaklar ı gibi 
melâike ve ruhâniler dahi alk ışlıyorlar diye kanaatim var.
Fakat içinizde hastal ıklı ve nazik ve fakirler bulunmas ıyla, maddî s ı-
kıntı ziyadedir. Ve buna kar şı da her biriniz, her birisine birer tesellici.. 
ve ahlâkta ve sab ırda birer numûne-i imtisâl.. ve tesânüd ve taltifte birer 
şefkatli karde ş.. ve ders müzakeresinde birer zeki muhatap ve mücîb.. ve 
güzel seciyelerin in’ikâs ında birer ayna olman ız, o maddî s ıkıntılar ı hi-
çe indirir diye dü şünüp ruhumdan ziyade sevdi ğim sizler hakk ında tesel-
li buluyorum.
Yüz yirmi ya şında bulunan Mevlâna Hâlid’in (kuddise sirruh)  cübbesini size bir 
gün gönderece ğim. O zât onu bana giydirdi ği gibi, ben de onun nâm ına sizin 
her birinize teberrüken giydirmek için hangi vakit isterseniz gönderece ğim.
Yeni geldi ğimiz zaman, çiçek a şısı doktoru beni a şılad ı. O kolum ç ıban 
oldu ve şişti. O şiş aşağıya iniyor, beni yat ırm ıyor, abdestte s ıkıntı veriyor. 
Acaba benim vücudum a şıya gelmez veyahut ba şka bir mana var! Yirmi sene 
evvel beni Ankara’da a şılad ılar. Şimdiye kadar o a şı yeri aras ıra işliyor, rahat-
sızlık veriyor. Bu da öyle olmas ın diye hat ırıma geldi, sizde nas ıl?
Said Nursî
f
1 “Ey Kerîm Rabbimiz! Nûrumuzu daha da art ır, tamam ına erdir, kusurlar ımızı affet.” (Tahrîm sûresi, 
66/8)
2 “Kusurlar ımızı affet!” (Tahrîm sûresi, 66/8)
3 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.296  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Kader-i ilâhî adaleti, bizleri Denizli Medrese-i Yusufiyesi’ne sevketmesi-
nin bir hikmeti, her yerden ziyade Risale-i Nur’a ve şâkirtlerine hem mahpus-
lar ı, hem ahalisi, belki hem memurlar ı ve adliyesi muhtaç olmalar ıdır. Buna 
binâen, biz bir vazife-i imaniye ve uhreviye ile bu s ıkıntılı imtihana girdik. 
Evet, yirmi-otuzdan ancak bir-ikisi tâdil-i erkân ile namaz ını kılan mahpuslar 
içinde birden Risale-i Nur şâkirtlerinden k ırk-ellisi umumen bilâ-istisna mü-
kemmel namazlar ını kılmalar ı, lisân- ı hâl ile ve fiil diliyle öyle bir ders ve ir-
şadd ır ki, bu s ıkıntı ve zahmeti hiçe indirir, belki sevdirir. Ve şâkirtler ef’âlle-
riyle bu dersi verdikleri gibi, kalblerindeki kuvvetli tahkikî imanlar ıyla dahi bu-
radaki ehl-i iman ı ehl-i dalâletin evham ve şübehât ından kurtarmalar ına me-
dar çelikten bir kale hükmüne geçece ğini rahmet ve inâyet-i ilâhiyeden ümit 
ediyoruz.
Buradaki ehl-i dünyan ın bizi konu şmaktan ve temastan menleri zarar 
vermiyor. Lisân- ı hâl, lisân- ı kâlden daha kuvvetli ve tesirli konu şuyor. 
Madem hapse girmek terbiye içindir. Milleti seviyorlar ise, mahpuslar ı Risale-i 
Nur şâkirtleriyle görü ştürsünler; tâ bir ayda, belki bir günde bir seneden ziya-
de terbiye als ınlar. Hem millete ve vatana, hem kendi istikballerine ve âhire-
tine menfaatli birer insan olsunlar. Gençlik Rehberi bulunsa idi, çok faydas ı 
olurdu. İnşaallah bir zaman girer.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bugün, büyük ve merhum karde şim Molla Abdullah ile Hazreti 
Ziyaeddin hakk ındaki mâlûmunuz muhâvereyi tahattur ettim. Sonra sizi 
düşündüm. Kalben dedim : Eğer perde-i gayb aç ılsa, bu sebats ız zamanda 
böyle sebat gösteren ve bu yak ıcı, ateşli hâllerden sars ılmayan bu sami-
mî dindarlar ve ciddî müslümanlar e ğer her biri bir veli, hatta bir kutub 
görünse, benim nazar ımda şimdi verdi ğim ehemmiyeti ve alâkay ı pek az 
ziyadeleştirecek ve e ğer birer âmî ve âdi görünse, şimdi verdi ğim k ıymeti 
hiç noksan etmeyecek diye karar verdim.
Çünkü böyle pek a ğır şerâit alt ında iman kurtarmak hizmeti, her 
şeyin fevkindedir. Şahsî makamlar ve hüsn-ü zanlar ın ilâve ettikleri me-
ziyetler, böyle da ğdağalı, sars ıntılı hâllerde hüsn-ü zanlar ını kırmakla ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    297
muhabbetleri azal ır ve meziyet sahibi dahi onlar ın nazarlar ında mevki-
ini muhafaza etmek için tasannûa ve tekellüfe ve s ıkıntılı vakara mec-
buriyet hisseder. İşte hadsiz şükür olsun ki, bizler böyle so ğuk tekellüf-
lere muhtaç olmuyoruz.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bütün ruh ve kalb ve akl ımla sizin leyâli-i a şerenizi tebrik ederiz. Bizim 
şirket-i mâneviyemizde büyük kazançlar edeceklerini rahmet-i ilâhiyeden 
niyaz ederiz. Bu gece rüyamda yan ınıza gelmiş, imam olarak namaz k ıla-
cağım hâlinde uyand ım. Benim tecrübemle rüyan ın tabiri ç ıkacağı zaman-
da, Sava ve Homa kahramanlar ından iki karde şimiz rüyay ı tabir etmek için 
umumunuz nâm ına geldiler. Ben de umumunuzu görmek gibi mesrur ol-
dum.
Kardeşlerim!  Gerçi bu vaziyet, hem muvaf ığa ve bir k ısım memurlara 
Risale-i Nur’a kar şı bir çekinmek, bir ürkmek vermi ş. Fakat bütün muhalifler-
de ve dindarlarda ve alâkadar memurlarda bir dikkat, bir i ştiyak uyand ırıyor. 
Merak etmeyiniz, o nurlar parlayacaklar.1(Hâşiye)
Said Nursî
f
Sabri’nin tabiri ve istihrac ıyla Sûre-i 2ِ﴾óْāَđْĤ﴿وَا işaretine muvâf ık ola-
rak Risale-i Nur, Anadolu’yu Cebel-i Cûdi’de sefine gibi ve Isparta ve 
Kastamonu’yu âfât- ı semâviye ve arziyeden muhafazalar ına bir vesile oldu-
ğunu.. ve Risale-i Nur’a ili şmesinler, yoksa yak ında bekleyen âfetler gelecek-
lerini bilsinler, ak ıllar ını başlar ına als ınlar.
Bu musibetten biraz evvel tekrar ile söylüyordum ve size de o mektup-
lar gönderilmi şti. Şimdi ald ığım haber: Kastamonu, civar ı, kalesi, Risale-i 
Nur’un matemini tutmu ş gibi ağlam ış ve zelzele ile s ıtma tutmu ş. İnşaallah yi-
ne Risale-i Nur’a kavu şacak ve gülecek ve şükredecek.
1 (Hâşiye) Ey karde ş, dikkat buyur! Denizli hapsinde, bütün esbab- ı âlem zâhiren üstad ın aley-
hinde, idam hükümleriyle mahkemeye verilmi şken, üstad diyor: “Merak etmeyiniz karde ş-
lerim, o Nur’lar parlayacaklar.” Bu söz, bak nas ıl tahakkuk etti.
 Talebeleri
2 “Yemin olsun asra (hadiselerle yüklü zamana, bilhassa onun son parças ına)…” (Asr sûresi, 103/1)298  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Size evvelki gün iki k ıymetli kazanc ımızı yazm ıştım. İkincide yüzer lisanla 
dua ve tesbihat, ilâ âhir demi ştim. Noksan var. Sahihi: Her birimiz derecesi-
ne göre yüzer lisanla, ilâ âhir...
Hem ben pek çok alâkadar oldu ğum Sava köyünden çok muhterem bir 
ihtiyar ile ellerimiz birbiriyle kelepçe edilip geldi ğimiz, beni pek çok memnun 
edip, bununla o mübarek köyün bana şiddet-i alâkas ını anlad ım. O karde şi-
me ayr ıca selâm ederim.
f
Aziz karde şim,
1ُونَóِĘْכَאĤا ِכَĤَאĭُİ َóِùَìوَ bu âyet dahi 2ٍóْùُì ĹِęَĤ َאنَùْĬِْŸا ِ۝إِنَّóْāَđْĤوَا işareti-
ne işaret eder ki; kâfirlerin bu kadar tahribatlar ı ve harpleri faydas ız ve hasâ-
rât içerisinde ayn- ı zarar oldu. 3ِóْāَđْĤوَا işaretinde Risale-i Nur’a bir îma bu-
lunmas ı remziyle, bu âyet dahi remzen bin üç yüz altm ış (1360) Rumî tarihi 
olan bu senede münaf ıklar ve küfre dü şenler Risale-i Nur’a ili şecekler, fakat 
hasârât ederler. Çünkü zelzele ve harp gibi belalar ın ref’ine bir sebep Risale-i 
Nur’dur. Onun ta’tili belalar ı celbeder diye bir gizli îma olabilir.
Said Nursî
f
Aziz karde şlerim,
Ben tahmin ediyordum ki hakikî ve en son müdâfaanâmemiz, Denizli 
hapsinin meyvesi olan risalecik olacak. Çünkü evvelce baz ı evham yüzün-
den bir seneden beri aleyhimize geni ş bir tarzda çevrilen plânlar bunlard ır: 
Tarîkatç ılık, komitecilik ve haricî cereyanlar ına âlet olmak ve dinî hissiyat ı si-
yasete âlet etmek ve cumhuriyet aleyhinde çal ışmak ve idare ve âsâyi şe iliş-
mek gibi as ılsız bahaneler ile bize hücum ettiler. Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür 
olsun ki, onlar ın plânlar ı akîm kald ı. O kadar geni ş bir sahada, yüzer talebe-
lerde, yüzler risalede, on sekiz sene zarf ındaki mektup ve kitaplarda hakikat-i 
imaniyeden ve Kur’âniye’den ve âhiretin tahkikinden ve saadet-i ebediye-
ye çal ışmaktan ba şka bir şey bulmad ılar. Plânlar ını gizlemek için gayet âdi 
1 “İşte kâfirler burada hüsrana u ğram ışlard ır.” (Mü’min sûresi, 40/85)
2 “Yemin olsun asra (hadiselerle yüklü zamana, bilhassa onun son parças ına): Şuras ı bir gerçek ki, 
hüsrandad ır insan.” (Asr sûresi, 103/1-2)
3 “Yemin olsun asra (hadiselerle yüklü zamana, bilhassa onun son parças ına)…” (Asr sûresi, 103/1)ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    299
bahaneleri aramaya ba şlad ılar. Fakat hükûmetin baz ı erkân ını iğfal edip aley-
himize çeviren deh şetli ve gizli bir z ınd ıka komitesi şimdi doğrudan do ğruya 
küfr-ü mutlak hesab ına bize hücum etmek ihtimaline kar şı, güneş gibi zâhir 
ve şüphe b ırakmaz ve da ğ gibi metin, sars ılmaz olan Meyve Risalesi  on-
lara, karşı en kuvvetli bir müdâfaa olup onlar ı susturacak diye bize yazd ırıldı 
zannediyorum.
Said Nursî
f
Kardeşlerim,
Gerçi yeriniz çok dard ır, fakat kalbinizin geni şliği o s ıkıntıya ald ır-
maz, hem yerlerimize nisbeten daha serbesttir. Biliniz; en esasl ı kuvveti-
miz ve nokta-y ı istinad ımız, tesânüddür. Sak ın sak ın bu musibetlerin ver-
diği asabîlik cihetiyle birbirinizin kusuruna bakmay ınız. K ısmet ve kade-
re itiraz hükmünde olan şekvâlar ve “Böyle olmasayd ı şöyle olmazd ı”1 
diye birbirinizden gücenmeyiniz. Ben anlad ım ki; bunlar ın hücumundan 
kurtulmak çaremiz yoktu, ne yapsayd ık onlar hücumu yapacak idiler. 
Biz sab ır ve şükür ve kazaya r ıza ve kadere teslim ile mukabele ederek2 
tâ inâyet-i ilâhiye imdad ımıza gelinceye kadar, az zamanda ve az amelde 
pek çok sevap ve hayrat kazanmaya çal ışmal ıyız.
Oradaki karde şlerimizin selâmetlerine dualar ediyoruz.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu dünyan ın hayat ı pek çabuk de ğişmesine ve zevaline.. ve fenâ ve 
fâni, âk ıbetsiz lezzetlerine ve firak ve iftirak tokatlar ına karşı bir ehem-
miyetli medar- ı teselli ise, samimî dostlar ile görü şmektir. Evet, bazen 
birtek dostunu bir-iki saat görmek için, yirmi gün yol gider ve yüz liray ı 
sarfeder. Şimdi bu acîb, dostsuz zamanda samimî k ırk-elli dostunu bir-
den bir-iki ay görmek ve Allah için sohbet etmek ve hakikî bir teselli al ıp 
vermek; elbette ba şımıza gelen bu me şakkatler ve zâyiat- ı maliye ona 
1 Hadiselere bu şekilde yakla şman ın yanl ış olduğuna dair bkz.: Müslim,  kader  46; İbni Mâce, mukad-
dime  10.
2 Bkz.: İbni Mâce,  fiten 23.300  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
karşı pek ucuz dü şer, ehemmiyeti kalmaz. Ben kendim, buradaki karde ş-
lerimden on sene firaktan sonra birtekini görmek için bu me şakkati ka-
bul ederdim. Te şekkî, kaderi tenkit.. ve te şekkür, kadere teslimdir.
f
Sizi temin ederim ki; şimdi ecel gelse ölsem, kemâl-i rahat- ı kalb-
le karşılayacağım. Çünkü içinizde kuvvetli, metin, genç, çok Saidler bu-
lunduğuna ve bu bîçâre, ihtiyar, hasta, zay ıf Said’den çok ziyade Risale-i 
Nur’a sahip ve vâris ve hâmi olacaklar ına kanaatim geliyor.  Nazif’in pusu-
las ında isimleri yaz ılan ve tesirli bir surette kuvve-i mâneviyeyi takviye eden 
zâtlara çok minnettar ve çok müferrah oldum. Zâten ben onlar ın böyle ola-
caklar ını tahmin ederdim. Cenâb- ı Hak onlar ı muvaffak ve ba şkalara da 
hüsn-ü misal eylesin, âmîn…
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Madem âhiret için, hay ır için, ibadet ve sevap için, iman ve âhiret için 
Risale-i Nur ile ba ğlanm ışsınız; elbette bu a ğır şerâit alt ında her bir saati yir-
mi, saat ibadet hükmünde.. ve o yirmi saat ise Kur’ân ve iman hizmetindeki mücâhede-i mâneviye haysiyetiyle yüz saat kadar k ıymettar.. ve yüz saat ise 
böyle her biri yüz adam kadar ehemmiyetli olan hakikî mücâhid karde şler ile 
görüşmek ve akd-i uhuvvet etmek, kuvvet vermek ve almak ve teselli etmek 
ve müteselli olmak.. ve hakikî bir tesânüdle kudsî hizmete sebatkârâne devam etmek.. ve güzel seciyelerinden istifade etmek.. ve Medresetü’z-Zehra’n ın şâ-
kirtliğine liyâkat kazanmak için aç ılan bu imtihan meclisi olan şu Medrese-i 
Yusufiye’de tay ınını ve kaderce takdir edilen k ısmetini almak ve mukadder 
rızkını yemek ve o yemekte sevap kazanmak için buraya gelmenize şükret-
mek lâz ımd ır. Bütün s ıkıntılara karşı mezkûr faydalar ı düşünüp, sab ır ve ta-
hammülle mukabele etmek gerektir.
Said Nursî
f
Kardeşlerim,
Ben kalben arzu ederim ki; çelik ve demir gibi sebatkâr Isparta ve civar ın-
dakiler gibi metin kahramanlar (Hüsrev’ler, Hâf ız Ali’ler gibi) Kastamonu ta-
raf ından dahi burada görünsün. Hadsiz şükrediyorum ki; Kastamonu Vilayeti ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    301
benim arzumu tam yerine getirdi, müteaddit kahramanlar ı imdad ımıza gön-
derdi. Hayalimde her vakit bulunan, fakat isimlerini yazamad ığım için yan ı-
nızda fedakâr karde şlerime birer birer selâm ve selâmetlerine dua ederim.
f
Aziz, s ıdd ık, sebatkâr ve vefadar karde şlerim!
Sizi müteessir etmek veya maddî bir tedbir yapmak için de ğil, belki şir-
ket-i mâneviye-i duâiyenizden daha ziyade istifadem için.. ve sizin de da-ha ziyade îtidal-i dem ve ihtiyat ve sab ır ve tahammül.. ve şiddetle tesâ-
nüdünüzü muhafaza için
 bir hâlimi beyan ediyorum ki:
Burada bir günde çekti ğim s ıkıntı ve azab ı, Eskişehir’de bir ayda çekmez-
dim. Deh şetli masonlar, insafs ız bir masonu bana musallat eylemi şler, tâ hid-
detimden ve i şkencelerine kar şı “Art ık yeter!” dememden bir bahane bulup, 
zalimâne tecavüzlerine bir sebep göstererek yalanlar ını gizlesinler. Ben, hari-
ka bir ihsan- ı ilâhî eseri olarak şâkirâne sabrediyorum ve etmeye de ka-
rar verdim.1
Madem biz kadere teslim olup, bu s ıkıntılar ı 2َאİُõَĩْèأَ رِĳُĨُْŶا ُóْĻَì sırrıy-
la ziyade sevap kazanmak cihetiyle mânevî bir nimet biliyoruz.. madem 
geçici, dünyevî musibetlerin sonlar ı ekseriyetle ferahl ı ve hay ırlı oluyor.. 
ve madem hakkalyakîn derecesinde yakînî bir kat’î kanaatimiz var ki : 
Biz öyle bir hakikate hayat ımızı vakfetmi şiz ki, güne şten daha parlak.. ve 
cennet gibi güzel.. ve saadet-i ebediye gibi şirindir. Elbette biz, bu s ıkın-
tılı hâller ile müftehirâne, müte şekkirâne bir mücâhede-i mâneviye yap ı-
yoruz diye, şekvâ etmemek lâz ımd ır.
Aziz karde şlerim! Evvel-âhir tavsiyemiz; tesânüdünüzü muhafaza.. 
enaniyet, benlik, rekabetten tahaffuz.. ve îtidal-i dem ve ihtiyatt ır.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu müddeiumumun iddianâmesinden anla şıldı ki; hükûmetin baz ı erkâ-
nını iğfal edip aleyhimize sevkeden gizli z ınd ıklar ın plânlar ı akîm kal ıp yalan 
1 Bkz.: İbrahim sûresi, 14/5; Lokman sûresi, 31/31; Sebe sûresi, 34/19; Şûrâ sûresi, 42/33.
2 “İşlerin en hay ırlısı, zorlu olan ıdır.” Bkz.: Aliyyülkârî, el-Masnû’  1/57; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  1/175.302  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
çıktı; şimdi bahane olarak cemiyetçilik ve komitecilik isnad ıyla yalanlar ını set-
re çal ışıyorlar ve bunun bir eseri olarak benimle kimseyi temas ettirmiyorlar. 
Güya temas eden, birden bizden olur. Hatta büyük memurlar da çok çekini-yorlar ve bana s ıkıntı verdirmekle kendilerini âmirlerine sevdiriyorlar. Hususan 
ben, itiraznâmenin âhirinde, bu gelen f ıkray ı diyecektim, fakat bir fikir mâni ol-
du. F ıkra şudur:
Evet biz bir cemiyetiz!.. Ve öyle bir cemiyetimiz var ki; her as ırda üç yüz 
elli milyon dâhil mensuplar ı var.. ve her gün be ş defa namazla o mukad-
des cemiyetin prensipleriyle kemâl-i hürmetle alâkalar ını ve hizmetlerini
gösteriyorlar.. ve 1َةٌĳْìإِ نَĳُĭِĨْËُĩْĤا َאĩَّĬإِ kudsî program ıyla birbirinin yard ımı-
na dualar ıyla ve mânevî kazançlar ıyla koşuyorlar.
İşte biz, bu mukaddes ve muazzam cemiyetin efrad ından ız. Ve hususî 
vazifemiz de Kur’ân’ ın imanî hakikatlerini tahkikî bir surette ehl-i imana 
bildirip onlar ı ve kendimizi idam- ı ebedîden ve dâimî, berzahî haps-i mün-
feritten kurtarmakt ır. Sâir dünyevî ve siyasî ve entrikal ı cemiyet ve komi-
telerle ve bizim medar- ı itham ımız olan cemiyetçilik gibi as ılsız ve mana-
sız gizli cemiyetle hiçbir münasebetimiz yoktur ve tenezzül etmeyiz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ben bu fecirde her birinize kar şı tam bir ac ımak hissettim. Birden Hastalar 
Risalesi hat ıra geldi, teselli verdi:
Evet bu musibet dahi içtimaî bir nevi hastal ıktır. O risaledeki ekser ima-
nî devâlar, bunda da vard ırlar. Hususan Erzurum’daki mübarek hastaya söy-
lediğim gibi, bu saatten evvel bütün musibet zaman ının elemi gitmi ş; hem se-
vab ı, hem hayr ı, hem dünyevî ve uhrevî ve imanî ve Kur’ânî faydalar ı kalm ış. 
Demek o geçici birtek musibet, dâimî ve müteaddit nimetlere ink ılâb etmiş. 
Gelecek zaman ise şimdilik yok olmas ından, onda devam edecek musibetin 
şimdilik elemi yok. Tevehhüm ile yoktan elem almak, rahmet ve kader-i ilâ-
hîye itimats ızlıktır.
Sâniyen : Şimdi zemin yüzünde ekser be şer; maddî ve mânevî kalben, 
ruhen, fikren musibetlerle giriftard ır. Bizim musibetimiz, onlara nisbeten hem 
gayet hafiftir, hem kârl ıdır. Hem kalb, hem ruh için; hem iman, hem selâmet 
ve s ıhhat lezzetleri var.
1 “Müminler birbirleriyle ancak karde ştirler.” (Hucurât sûresi, 49/10)z
zON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    303
Sâlisen : Bu f ırtınalarda buraya girmeseydik, vehham memurlar ın tema-
sında bu hafif musibet a ğırlaşmış olacakt ı ve onlara kar şı tasannû ve dalka-
vukluk etmek belas ı olacakt ı.
Râbian : Bu işsiz ve muzaaf maddî ve mânevî k ışta, Medresetü’z-
Zehra’n ın bir dershânesi olan bu Medrese-i Yusufiye’de, öz karde şten da-
ha müşfik çok hakikî dostlar ı ve mürşid gibi uhrevî karde şleri gayet ucuz ve 
az masrafla görmek, ziyaret etmek.. ve onlar ın hususî meziyetlerinden istifa-
de etmek.. ve şeffaf şeylerde sirayet eden nur ve nuranî gibi hasenelerinden, 
mânevî yard ımlar ından, ferahlar ından, tesellilerinden kuvvet almak cihetin-
de bu musibet şeklini değiştirir, bir nevi inâyet perdesi hükmüne geçer. Evet, 
bu gizli inâyetin bir latîf zarâfetidir ki, bütün buraya gelen Risale-i Nur talebe-lerine “hocalar” nâm ı verilmiş. Herkes lisan ında “hocalar, hocalar” diye hür-
metle yâdediyorlar. Bu zarâfet içinde latîf bir i şaret var ki; bu hapis, medre-
seye döndü ğü gibi Risale-i Nur şâkirtleri dahi birer müderris, muallim ve sâir 
hapishâneler de bu hocalar ın sayesinde in şaallah birer mektep hükmüne ge-
çeceklerdir.
f
Kardeşlerim,
Bunun gibi teselliye dair evvelce yaz ılan küçük mektuplar aras ıra 
okunsa.. ve Meyve’nin hususan âhirleri beraber mütâlaa edilse.. ve ha-tıra gelen Risale-i Nur’un meseleleri müzakere olsa, in şaallah talebe-i 
ulûmun şerefini kazand ırır. İmam Şafiî 
(kuddise sirruh)  gibi büyük zâtlar, 
“Talebe-i ulûmun hatta uykusu dahi ibadet say ılır”1 diye ziyade ehemmi-
yet vermi şler. Böyle medresesiz bir zamanda, böyle azap yerlerde, böy-
le yüksek talebelik yüzünden yüz s ıkıntı da olsa ald ırmamal ı.. veyahut 
2َאİُõَĩْèأَ رِĳُĨُْŶا ُóْĻَì Amma fakir arkada şlar ın çoluk ve çocuk ve idare cihe-
ti ise; musibette kendinden ziyade musibetliye ve nimette daha noksaniyetli-
ye bakmak3 kaide-i Kur’âniye  ve imaniye ve nuriyeye binâen4, yüzde seksen 
1 Bkz.: el-Gazâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn  1/343; ed-Deylemî, el-Müsned  4/247; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  
2/431, 437.
2 “İşlerin en hay ırlısı, zorlu olan ıdır.” Bkz.: Aliyyülkârî, el-Masnû’  1/57; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  1/175.
3 Bkz.: Buhârî, rikak  30; Müslim, zühd  8, 9; Tirmizî, kıyâmet  58.
4 Bkz.: Âl-i İmran sûresi, 3/14; Yûnus sûresi, 10/24; Kehf sûresi, 18/45-46; Ankebût sûresi, 29/64; 
…Ayr ıca bir hadiste: “Sizden biri, mal ve yarat ılışça kendisinden üstün olana bak ınca, nazar ını bir de 
kendisinden a şağıda olana çevirsin. Böyle yapmak, Allah’ ın üzerinizdeki nimetini küçük görmemeniz 
için gereklidir.” buyurulmu ştur. Bkz.: Buhârî, rikak  30; Müslim, zühd  8.z
z304  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
adamdan daha ziyade rahatt ırlar. Şekvâya hiç haklar ı olmad ığı gibi, seksen 
derece bir şükür üstüne hakt ır. Hem burada k ısmetimizi almak, yemek, ka-
der-i ilâhî tayin etmi şti. Adalet-i rahmet bizi toplatt ırdı, çoluk-çocuk Rezzâk- ı 
Hakikîlerine emanet edildi, muvakkaten o nezaret vazifesinden mezuniyet verdi. Nas ıl ki bir gün bütün bütün elini çektirecek, azledecek. Madem haki-
kat budur, 
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè deyip teslim ile şükretmeliyiz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ben gerçi sizinle sureten görü şemiyorum. Fakat sizin yak ınınızda ve be-
raber bir binada bulundu ğumdan çok bahtiyar ım ve müte şekkirim. Ve ihtiyâ-
rım olmadan bazen lüzumlu tedbirler ihtar edilir.
Ezcümle birisi: Yan ımdaki ko ğuşa masonlar taraf ından hem yalanc ı, hem 
casus bir mahpus gönderilmi ş. Tahrip kolay olmas ından hususan böyle hay-
laz gençlerde o herif bana çok s ıkıntı vermesi ve o gençleri ifsat etmesi ile bil-
dim ki; sizlerin ir şad ve ıslahlar ınıza karşı, z ınd ıka ifsada ve ahlâklar ı bozma-
ya çal ışıyor.
Bu vaziyete kar şı gayet ihtiyat ve mümkün oldu ğu kadar eski mah-
puslardan gücenmemek ve gücendirmemek.. ve ikili ğe meydan verme-
mek.. ve îtidal-i dem ve tahammül etmek.. ve mümkün oldu ğu derecede 
bizim arkada şlar, uhuvvetlerini ve tesânüdlerini tevazu ile ve mahviyet-
le ve terk-i enaniyetle takviye etmek, gayet lâz ım ve zarurîdir. Dünya i ş-
leriyle me şgul olmak beni incitiyor, sizin dirâyetinize itimat edip zaruret 
olmadan bakam ıyorum.
Said Nursî
f
Kardeşlerim,
Her ihtimale kar şı bu sabah ihtar edilen bir meseleyi  beyan etmek lâ-
zım geldi:
Bizim, Kur’ân’dan ald ığımız hakikatler; güne ş, gündüz gibi şek ve şüp-
he ve tereddüdü kald ırmad ığını yirmi seneden beri “Acaba z ınd ık feylesoflar, 
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    305
buna karşı ne diyecekler ve dayand ıklar ı nedir?” diye nefsim ve şeytan ım çok 
araştırdılar. Hiçbir kö şede bir kusur bulamad ıklar ından sustular. Zannederim, 
çok hassas ve i ş içinde bulunan nefis ve şeytan ımı susturan bir hakikat, en 
mütemerritleri de susturur.
Madem biz, böyle sars ılmaz.. ve en yüksek ve en büyük ve en ehem-
miyetli.. ve fiyat takdir edilmez derecede k ıymettar.. ve bütün dünyas ı ve 
can ı ve canan ı pahas ına verilse yine ucuz dü şen bir hakikatin u ğrunda ve 
yolunda çal ışıyoruz; elbette bütün musibetlere ve s ıkıntılara ve dü şman-
lara kemâl-i metânetle mukabele etmemiz gerektir.
Hem belki kar şımıza aldanm ış veya aldat ılm ış baz ı hocalar ve şeyh-
ler ve zâhirde müttakîler ç ıkart ılır. Bunlara kar şı vahdetimizi, tesânüdü-
müzü muhafaza edip onlar ile u ğraşmamak lâz ımd ır, münaka şa etme-
mek gerektir.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bize karşı bu geniş ve ehemmiyetli hücum ve tecavüzün hakikî sebe-
bi, Beşinci Şuâ olmad ığını; belki Hizbu’n-Nurî ve Miftahu’l-iman, Hüccetü’l-
Bâliğa olduğunu bu fecirde bir ihtar- ı mânevî  ile hissettim. Dikkatle Hizb-i 
Nurî’yi k ısmen okudum, Miftah’ ı da düşündüm. Bildim ki z ınd ıklar, küfr-ü 
mutlak mesle ğini bu iki keskin elmas k ılıçlar ın darbelerine kar şı muhafaza 
edemediklerinden, bir parça az siyasetle münasebeti bulunan Be şinci Şuâ’ ı 
zâhirî bir sebep gösterdiler, hükûmeti i ğfal edip aleyhimize sevkettiler.
Aynen bu ihtar ile beraber hat ıra geldi ki: “Bir k ısım zay ıf kardeşlerimiz 
muvakkaten vazgeçseler, belki kendileri bu beladan kurtar ılır.” diye izin ver-
mek istedim. Birden ihtar edildi ki : Bu derece alâkas ı devam eden ve iki de-
fa bu imtihana giren ve mukabilinde bu kadar zahmet çektikten sonra fayda-sız, zararl ı, kalben vazgeçmek de ğil, belki yaln ız onlar ı aldatmak için s ırf zâhirî 
bir içtinap gösterebilir. Yoksa hem kendine, hem bizlere, hem kudsî mesle ği-
mize zarar ı dokunur, cezas ı olarak aksi maksad ıyla tokat yer.
f306  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sâir yerlere nisbeten en s ıkıntılı ve en so ğuk olan bu hapsin zahmet ve 
meşakkatini çeken, elbette bu hapsin sebebinde derecesine göre bir kaç ın-
mak meyli olacak.
Fakat onun zâhirî sebebi olan Risale-i Nur’un o zahmet çekenlere 
kazand ırdığı iman- ı tahkikî.. ve iman- ı tahkikî ile hüsn-ü hatime.. ve şir-
ket-i mâneviye ile yüzer adam kadar a’mâl-i sâliha, o ac ı zahmeti tatl ı 
bir rahmete çevirdi ğinden, bu iki neticenin fiyat ı, sars ılmaz bir sadâkat 
ve sebatkârl ıktır. Onun için, pi şman olmak ve vazgeçmek, büyük bir ha-
sârâtt ır.
Şâkirtlerin dünya ile alâkas ı olmayan veya pek az bulunanlar ı için bu ha-
pis daha hay ırlıdır, bir cihette hürriyet yeridir.
Ve alâkas ı bulunan ve idaresi yerinde olanlara, sarfedilen paralar ı muza-
af sadakalara.. ve geçirilen ömür saatlerini muzaaf ibadetlere çevirmesinden, şekvâ yerine şükretmeleri iktiza ediyor.
Ve fakir ve zay ıf k ısm ı ise; zâten hapsin haricinde onlara faydas ız sevap-
lar, mesuliyetli me şakkat verdi ğinden; bu hay ırlı, çok sevapl ı, mesuliyetsiz ve 
arkadaşlar ının mütekabil tesellileriyle hafifle şen meşakkat, onlar için medar- ı 
şükrand ır.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Kastamonu’da ehl-i takva bir zât, şekvâ tarz ında dedi: “Ben sukut etmi-
şim. Eski hâlimi ve zevkleri ve nurlar ı kaybetmi şim.” Ben de dedim: “Belki te-
rakki etmi şsin ki, nefsi ok şayan ve uhrevî meyvesini dünyada tatt ıran ve hod-
binlik hissini veren zevkleri, ke şifleri geri b ırak ıp, daha yüksek makama, mah-
viyet ve terk-i enaniyet ve fâni zevkleri aramamak ile uçmu şsun.” Evet bir 
ehemmiyetli ihsan- ı ilâhî; ihsan ını, enaniyetini b ırakmayana ihsas etme-
mektir.. tâ ucub ve gurura girmesin.
Kardeşlerim!  Bu hakikate binâen, bu adam gibi dü şünen veya hüsn-ü 
zann ın verdiği parlak makamlar ı nazara alan zâtlar, sizlere bak ıp içinizde mah-
viyet ve tevazu ve hizmetkârl ık kisvesiyle görünen şâkirtleri âdi, âmî adam-
lar görür ve der: “Bunlar m ı hakikat kahramanlar ı ve dünyaya kar şı meydan 
okuyan? H eyhat! Bunlar nerede, evliyalar ı bu zamanda âciz b ırakan bu kudsî ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    307
hizmet mücâhidleri nerede?” diyerek dost ise inkisar- ı hayale u ğrar, muâr ız 
ise kendi muhalefetini hakl ı bulur.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizin hapis meyveleriniz, benim nazar ımda firdevs meyveleri gibi ho ş-
tur, k ıymetlidir. Benim sizler hakk ında büyük ümitlerimi ve dâvâlar ımı tasdik 
ve tahkik etti ği gibi, tesânüdün kuvvetini pek güzel gösterdi. O mübarek ka-
lemler birle ştikçe, üç-dört eliflerin birle şmesi gibi üç-dört yüz k ıymetini bu ka-
dar ağır tazyikat alt ında izhar eyledi. Ve bu mü şevveş şerâit içinde vahdetinizi 
muhafaza eden hâlet-i ruhiye, dünkü dâvâm ı isbat ediyor.
Evet –temsilde hatâ yok– nas ıl ki büyük bir veli, küçük bir ashab kadar 
hizmet-i İslâmiye’de Ehl-i Sünnet’çe mevki almad ığı gibi; aynen öyle de “Bu 
zamanda hizmet-i imaniyede hazz- ı nefsini b ırak ıp ve mahviyet ile tesâ-
nüd ve ittihad ı muhafaza eden bir hâlis karde şimiz, bir veliden ziyade 
mevki al ıyor.”  diye kanaatim gelmi ş ve siz daima bu kanaatimi takviye edi-
yorsunuz. Cenâb- ı Hak, sizlerden ebediyen raz ı olsun, âmîn…
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Meyve Risalesi çok ehemmiyetli ve çok k ıymetlidir. Ümit ederim, bir 
zaman büyük fütuhat yapacak.  Sizler tam k ıymetini anlam ışsınız ki, bu ders-
hâneyi derssiz b ırakmad ınız. Ben kendi hesab ıma derim: Bu kadar zahmet ve 
masraf ımızın meyvesi, yaln ız bu risale ve Müdâfaa Risalesi ve sizler ile bera-
ber bir yerde bulunmak dahi olsa; o masraf, o zahmeti hiçe indirir ve bu mu-sibetin on mislini de çeksem yine ucuz dü şer…
Çok tecrübelerle ve bilhassa bu s ıkı ve s ıkıntılı hapiste kat’î kanaatim gel-
miş ki: 
Risale-i Nur ile k ırâeten ve kitabeten i ştigal, s ıkıntıyı çok hafifle şti-
rir, ferah verir. Me şgul olmad ığım zaman o musibet tezauf edip lüzumsuz 
şeylerle beni müteessir eder. Baz ı esbaba binâen, ben en ziyade Hüsrev’i ve 
Hâf ız Ali, Tahirî’yi (rahmetullâhi aleyhim)  sıkıntıda tahmin etti ğim hâlde, en ziyade 
temkin ve teslim ve rahat- ı kalb, onlarda ve beraberlerinde bulunanlarda gö-
rüyordum. “Acaba neden?” der idim. Şimdi anlad ım ki:308  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Onlar hakikî vazifelerini yap ıyorlar. Mâlâyani şeylerle iştigal etmedik-
lerinden.. ve kaza ve kaderin vazifelerine kar ışmad ıklar ından.. ve enani-
yetten gelen hodfürû şluk ve tenkit ve telâ ş etmediklerinden, temkinle-
riyle ve metânet ve itmînan- ı kalbleriyle Risale-i Nur şâkirtlerinin yüzleri-
ni ak ettiler, z ınd ıkaya kar şı Risale-i Nur’un mânevî kuvvetini gösterdiler. 
Cenâb- ı Hak, onlardaki nihâyet tevazu ve mahviyette tam izzet ve kahra-
manl ık seciyesini umum karde şlerimize te şmil ettirsin, âmîn…
f
Kardeşlerim,
Gaflet ve dünya-perestlikten ç ıkan dehşetli bir enaniyet, bu zamanda 
hükmediyor. Onun için ehl-i hakikat, –hatta me şrû bir tarzda dahi olsa– 
enaniyetten, hodfürû şluktan vazgeçmeleri lâz ım olduğundan, Risale-i 
Nur’un hakikî şâkirtleri, buz parças ı olan enaniyetlerini şahs- ı mânevî-
de ve havz- ı müşterekte erittiklerinden, in şaallah bu f ırtınada sars ılma-
yacaklar.
Evet, münaf ıklar ın ehemmiyetli ve tecrübeli bir plân ı; böyle her biri 
birer zâbit, birer hâkim hükmündeki e şhas ı müşterek bir meselede böy-
le kaç ınmak ve birbirini tenkit etmek asabiyetini veren s ıkıntılı yerler-
de toplatt ırır, boğuşturur, mânevî kuvvetlerini da ğıttırır. Sonra kuvveti-
ni kaybedenleri kolayca tokatlar, vurur. Risale-i Nur şâkirtleri, h ıllet ve 
uhuvvet ve fenâ fi-l ihvan mesle ğinde gittiklerinden, in şaallah bu tecrü-
beli ve münaf ıkâne plân ı da akîm b ırakacaklar.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Eski zamanda bir şeyhin müridleri pek çok olmas ından, o memleketin 
hükûmeti siyasetçe telâ ş edip onun cemaatini da ğıtmak istemi ş. O zât, hükû-
mete demi ş: “Benim yaln ız bir buçuk müridim var, ba şka yok. İsterseniz tec-
rübe edece ğiz.” O zât bir yerde çad ır kurdu, kendi binler müridlerini oraya 
toplatt ı. O da emretti: “Ben bir imtihan yapaca ğım. Her kim benim müridim 
ise ve emri kabul etse, cennete gidecek.” Çad ıra birer birer ça ğırdı. Gizli bir 
koyun kesti; güya has bir müridini kesti, cennete gönderdi. O kan ı gören bin-
ler müridler daha hiçbiri şeyhi dinlemedi, inkâra ba şlad ılar. Yaln ız bir adam 
dedi: “Ba şım feda olsun.” Yan ına gitti. Sonra bir kad ın dahi gitti, ba şkalar ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    309
dağıldılar. O zât hükûmet adamlar ına dedi: “ İşte benim bir buçuk müridim 
bulunduğunu gördünüz.”
Cenâb- ı Hakk’a yüz binler şükürler olsun ki; Risale-i Nur, Eski şehir imti-
han ve mahkemesinde, şâkirtlerinden yaln ız bir buçuk kaybetti. O eski şeyhin 
aksine olarak Isparta ve civar kahramanlar ının himmetiyle o zâyi olan bir bu-
çuk adam yerine on bin ilâve oldu. İnşaallah, bu imtihanda dahi hem şark, 
hem garb ın kahramanlar ının himmetleriyle, çoklar ı kaybedilmeyecek ve bir 
giden yerine on girecek.
f
Bir zaman, müslim olmayan bir zât, tarîkattan hilâfet almak için bir ça-
re bulmu ş ve irşada başlam ış. Terbiyesindeki müridleri terakkiye ba şlarken, 
birisi keşfen mürşidlerini gayet sukutta görmü ş. O zât ise ferâsetiyle bildi, o 
müridine dedi: “ İşte beni anlad ın.” O da dedi: “Madem senin ir şad ın ile bu 
makam ı buldum, seni bundan sonra daha ziyade ba şımda tutaca ğım.” diye 
Cenâb- ı Hakk’a yalvarm ış, o bîçâre şeyhini kurtarm ış; birdenbire terakki edip 
bütün müridlerinden geçmi ş, yine onlara mür şid-i hakikî kalm ış. Demek ba-
zen bir mürid, şeyhinin şeyhi oluyor.
Ve as ıl hüner, karde şini fena gördü ğü vakit onu terk etmek de ğil, bel-
ki daha ziyade uhuvvetini kuvvetle ştirip ıslah ına çal ışmak1, ehl-i sadâka-
tin şe’nidir .
Münaf ıklar, böyle vaziyetlerde karde şlerin tesânüdünü ve birbirine kar-
şı hüsn-ü zanlar ını bozmak için derler: “ İşte o kadar ehemmiyet verdi ğin zât-
lar; âdi, âciz insanlard ır.” Her ne ise, musibette gerçi çok zarar ımız var, fakat 
umum Âlem-i İslâm’ ı alâkadar edecek bir keyfiyet, bir vaziyet olmas ından 
pek çok ucuz olarak pek büyük k ıymeti var. Buna benzer vukua gelen hâdi-
seler, ya siyaset-i diniye veya ba şka sebepler ile umum Âlem-i İslâm nâm ına 
olamad ılar.
f
Eski Said’in matbû “Lemeât” ba şındaki acîb imzas ı –az tağyir ile– şimdi-
ki hâlime ve yetmi şinci sene-i ömrüme tam muvâf ık gelmesi cihetiyle yazd ım. 
Münasip görseniz hem müdâfaât ın, hem Meyve’nin, hem küçük mektuplar ın 
âhirinde imza yerinde yazars ınız. İşte o garip imza, gelen üçbuçuk sat ırdır:
1 Bkz.: Buhârî, mezâlim  4, ikrâh  7; Müslim, birr 32; Tirmizî,  fiten 68; Dârimî, rikak  40.310  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ed-Dâî
Yıkılm ış bir mezar ım ki, y ığılm ıştır içinde Said’den 
altm ış dokuz emvât bâ-âsâm1(Hâşiye) âlâma.
Yetmişinci olmu ştur, o mezara bir mezar ta şı, bera-
ber ağlıyor hüsran- ı İslâm’a
Ümidim var ki; istikbal semâvât u zemin-i âsiyâba, 
hem olur teslim yed-i beyzâ-y ı İslâm’a
Zira yemin-i yümn-ü imand ır, verir emn-ü emân ü 
emniyeti enâma
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizin tesânüdünüze benim ziyade ehemmiyet verdi ğimin sebebi; yal-
nız bize ve Risale-i Nur’a menfaati için de ğil, belki tahkikî iman ın dai-
resinde olmayan ve nokta-y ı istinada ve sars ılmayan bir cemaatin kat’î 
bulduklar ı bir hakikate dayanmaya pek çok muhtaç bulunan avâm- ı ehl-i 
iman için dalâlet cereyanlar ına karşı yılmaz, çekilmez, bozulmaz, aldat-
maz bir merci, bir mür şid, bir hüccet olmak cihetiyle sizin kuvvetli tesâ-
nüdünüzü gören kanaat eder ki; bir hakikat var, hiçbir şeye feda edilmez, 
ehl-i dalâlete ba şını eğmez, ma ğlup olmaz diye kuvve-i mâneviyesi ve 
iman ı kuvvet bulur, ehl-i dünyaya ve sefâhete iltihaktan kurtulur.
f
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sak ın, sak ın, münaka şa etmeyiniz! Casus kulaklar istifade ederler. 
Hakl ı olsa, haks ız olsa bu hâlimizde münaka şa eden haks ızdır. Bir dir-
hem hakk ı varsa, münaka şa ile bin dirhem bizlere zarar ı dokunabilir.
Bir zaman Eski şehir Hapsi’nde titiz karde şlerime söyledi ğim bir hikâyeyi 
tekrar ediyorum: Eski harb-i umumîde Rusya’n ın şimalinde doksan zâbitimiz 
1 (Hâşiye) Günahlar demek
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    311
ile beraber bir uzun ko ğuşta esir olarak bulunuyorduk. O zâtlar ın bana kar-
şı haddimden çok ziyade teveccühleri bulunmas ından, nasihatle gürültülere 
meydan vermezdim.
Fakat birden asabiyet ve s ıkıntıdan gelen bir titizlik, şiddetli münaka şa-
lara sebebiyet vermeye ba şlad ı. Ben de üç-dört adama dedim: “Siz nerede 
gürültü işitseniz, gidiniz haks ıza yard ım ediniz.” Onlar dahi öyle yapt ılar, za-
rarl ı münakaşalar kalkt ı. Benden sordular: “Neden bu haks ız tedbiri yapt ın?” 
Dedim: “Hakl ı adam, insafl ı olur; bir dirhem hakk ını, istirahat-i umumî-
nin yüz dirhem menfaatine feda eder. Haks ız ise ekseriyetle enaniyetli 
olur; feda etmez, gürültü ço ğalır.”
Kardeşlerim! Siz, küçük mektuplar risalesinde medar- ı teselli ve sa-
bır ve tahammül için yaz ılan parçalar ı dikkatle ve tekrarla okuyunuz. 
Ben, en zay ıfınız ve bu s ıkıntılı musibetten en ziyade hissedar ım. Çok 
şükür tahammül ediyorum ve bütün suçu bana yükleyenlerden hiç 
gücenmedim ve vahdet-i mesele itibar ıyla yaln ız kendini müdâfaa ederek 
zımnen cemiyet ve suçu bize tahmil edenlerden dahi s ıkılmad ım. Madem 
kardeşiz, beni bu sab ırda taklit etmenizi sizden rica ederim.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve bu misafirhâne-i dünyada arkada şlar ım,
Ben bu gece –Eski Said’in izzetli damar ıyla– ellerimiz kelepçeli, beraber, 
mahkemeye süngülü neferât ile sevkimizi dü şündüm. Şiddetli bir hiddet gel-
di. Birden kalbe ihtar edildi ki; hiddet de ğil, belki kemâl-i iftiharla, şükür 
ve sevinçle bu vaziyeti kar şılamak lâz ımd ır.
Çünkü zî şuur ve hadd ü hesaba gelmeyen melek ve ruhânilerin ve in-
sanlardan ehl-i hakikatin ve ashab- ı vicdan ın ve iman- ı tahkikî sahipleri-
nin nazarlar ında, hak ve hakikat ve Kur’ân ve iman yolunda bu asra mey-
dan okuyan bir kahramanlar kafilesi suretinde görünüyorlar. Bunlar ın 
teveccühü ise rahmet-i ilâhiyeyi ve kabul-ü rabbâniyeyi gösteren bu yük-sek takdir ve tahsinlerine kar şı, mahdut bir k ısım serseri ve haylaz ve se-
fihlerin tahkirkârâne nazarlar ının hiçbir ehemmiyeti olamaz.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.312  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Hatta bir gün hastal ık için araba ile gitti ğim zaman, çok a ğırlık hissettim. 
Ve sonra sizin gibi elim ba ğlı beraber gitti ğim vakit, büyük bir in şirah ve mâ-
nevî bir ferah hissettim. Demek o hâl, bu s ırdan ileri gelmi ş.
Çok defa söyledi ğim gibi yine tekrar ediyorum ki; tarihte Risale-i 
Nur şâkirtleri gibi hak yolunda pek çok hizmet eden ve pek çok sevap ka-
zanan ve pek az zahmet çeken görülmüyor. Biz ne kadar me şakkat çek-
sek, yine ucuzdur.
f
1ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu musibetimizden kaçmak ve kurtulmak, iki cihetle kabil de ğildi:
Birincisi : Kader-i ilâhî k ısmetimizin bir k ısm ını buradan bize yedirmek 
için her hâlde gelecek idik. En hay ırlısı bu tarzd ır.
İkincisi : Aleyhimize çevrilen dolaptan kurtulmak imkân ı bulmad ık. Ben 
hissetmiştim, fakat çare yoktu. Bîçâre merhum Şeyh Abdülhakîm, Şeyh 
Abdülbâki kurtulamad ılar.
Demek bu musibette biz birbirimizden şekvâ etmek; hem haks ız, 
hem manas ız, hem zararl ı, hem Risale-i Nur’dan bir nevi küsmektir. 
Sak ın sak ın, has rükünlerin gösterdikleri faaliyeti bu musibete bir se-
bep görüp onlardan gücenmek ise, Risale-i Nur’dan çekilmek ve hakâ-ik-i imaniyeyi ö ğrenmeden pi şman olmakt ır. Bu ise, maddî musibetten 
daha büyük bir mânevî musibettir. Ben kasem ile temin ederim ki
; sizin 
her birinizden yirmi-otuz derece ziyade bu musibette hissedar oldu ğum 
hâlde, niyet-i hâlise ile faaliyet göstermelerinden, ihtiyats ızlığı yüzün-
den gelen bu musibet, on defa daha fazla olsa da yine onlardan gücen-mem. Hem geçmi ş şeylere itiraz etmek manas ızd ır. Çünkü tamiri kabil 
değil.
Kardeşlerim! Merak musibeti ikile ştirir, maddî musibeti kalbde de 
yerleştirmek için bir kök olur. Hem kadere kar şı bir nevi itiraz ve tenkidi 
ve rahmete kar şı bir nevi itham ı işmam eder. Madem her şeyde bir güzel-
lik ciheti var.. ve rahmetin bir cilvesi var.. ve kader, adalet ve hikmetle i ş 
1 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    313
görür; elbette bu zamanda umum Âlem-i İslâm’ ı alâkadar edecek bir kud-
sî vazife yüzünden hafif bir zahmete ehemmiyet vermemekle mükellefiz.
f
Cüz’î ve lüzumsuz bir âdi hâlimi size yazmak icab etti.
Kardeşlerim,
Benim kat’î kanaatim geldi ki nazar, beni şiddetle müteessir ve hasta 
eder. Çok defa tecrübe ettim. Ben ruh u canla size her vaziyette arkada ş ol-
mak istiyorum, fakat 1
َóْ×َĝْĤا َģُäَّóĤوَا ْرَïِĝْĤا َģَĩَåْĤا ُģِìْïُĺ ُóَčَّĭĤا meşhur kaide ile 
nazar beni vurur. Çünkü bana bakan, ya şiddetli adâvetle veya takdir ile na-
zar eder. Bu iki nazar dahi baz ı insanlar ın bir hâsiyet-i isabet s ırrıyla bakma-
sında bulunur. Bunun için, mümkün olsa, mecbur etmezlerse sizin ile beraber 
mahkemeye her vakit gelmemek niyet ettim.
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz karde şlerim,
Bu fecirde birden, bir f ıkra ihtar edildi. Evet, ben de Hüsrev’in zelzele 
hakk ında tafsilen yazd ığı keramet-i nuriyeyi tasdik ederim ve kanaatim da o 
merkezdedir. Çünkü Risale-i Nur ve şâkirtlerine dört defa şiddetli taarruzla-
rın ayn ı zaman ında dört defa deh şetli zelzelenin hücumu tam tam ına tevâ-
fuklar ı tesadüfî olmad ığı gibi; Risale-i Nur’un iki merkez-i inti şarı olan Isparta 
ve Kastamonu’nun sâir yerlere nisbeten âfâttan mahfuz kalmalar ı.. ve Sûre-i 
4ِ﴾óْāَđْĤ﴿وَا işaretiyle âhirzaman ın en büyük bir hasâret-i insaniyesi olan bu 
ikinci harb-i umumîden çare-i necat ise iman ve amel-i sâlih olmas ından, 
Risale-i Nur’un Anadolu’nun her taraf ında iman- ı tahkikîyi ne şri zaman ına 
Anadolu’nun fevkalâde olarak bu hasâret-i azîme-i harbiyeden kurtulmas ı tam 
tam ına tevâfuku dahi tesadüfî olamaz. Hem Risale-i Nur’un hizmetine zarar 
veren veya hizmette kusur edenlere ayn ı zaman ında gelen şefkat veya hid-
det tokatlar ının yüzer vukuatlar ı tam tam ına tevâfuklar ı tesadüfî olmad ığı gibi, 
1 “Nazar (göz de ğmesi); deveyi kazana, adam ı kabre sokar.” Bkz.: el-Kudâî, Müsnedü’ ş-Şihâb 2/140; 
ed-Deylemî, el-Müsned  3/77; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/397.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 “Yemin olsun asra (hadiselerle yüklü zamana, bilhassa onun son parças ına)…” (Asr sûresi, 103/1)314  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Risale-i Nur’a hüsn-ü hizmet edenlerin hemen hemen bilâ-istisna maî şe-
tinde vüs’at ve bereket ve kalbinde meserret ve rahat görmelerinin binler hâdiseleri dahi tesadüfî olamaz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
1ُّٰųا َאرَهُÝْìا َאĨ ĹِĘ ُóْĻَíْĤاَ ve 2ْħَכُĤ ٌóْĻَì َĳُİوَ ْئًאĻَü اĳُİَóَכْÜ أَنْ ĵٰۤùَĐوَ sırrıyla, Risale-i 
Nur’un en mahrem parçalar ı, en nâmahremlerin ellerine geçmek ve en mü-
tekebbirlerin ba şlar ına vurmak ve en ba ştakilerin yanl ışlar ını göstermek için 
“sirran tenevverat” perdesinden ç ıktı. Şimdiye kadar mesele küçültülmek is-
teniliyordu. Fakat nas ılsa bildiler ki; mesele pek büyüktür ve ehemmiyetle 
celb-i dikkat ise Risale-i Nur’un parlak fütuhat ına ve düşmanlar ına da hayret-
le kendini okutmas ına yol açar. Hatta Eski şehir Mahkemesi’ndeki çok müte-
redditleri ve mütehayyirleri ve muhtaçlar ı tenvir edip kurtard ı, o zahmetimi-
zi rahmete çevirdi.
İnşaallah bu defa daha geni ş bir sahada, daha çok mahkemeler ve mer-
kezlerde o kudsî hizmeti görecek.
Evet Risale-i Nur’un tarz- ı beyan ını gören, lâkayt kalamaz. Ba şka 
eserler gibi yaln ız akl ı ve kalbi de ğil, belki nefsi de ve hissiyat ı da musah-
har eder.
Sizin tahliyeniz bu hakikate zarar vermez; fakat benim beraatim, za-
rard ır. Umum Âlem-i İslâm’ ı alâkadar eden bir hakikatin hat ırı için değil 
yaln ız dünya hayat ını, belki lüzum olsa uhrevî hayat ımı ve saadetimi da-
hi ehl-i iman ın Risale-i Nur ile saadetleri için feda etmeyi nefsim de ka-
bul ediyor.
f
Burada ba şı yaz ılmayan zelzele hâdisesinin mâba’di, Hüsrev’in mektu-
bunda:
Daha sonra ba şka bir gazetede, tamamlay ıcı ve hayret verici şu mâlûmat-
lar ı gördüm: Zelzeleden evvel kediler, köpekler üçer be şer olarak toplanm ış-
lar, sessiz olarak, dü şünceli gibi al ık al ık birbirine bakarak bir müddet beraber 
1 “Allah’ ın kullar ını sevk ettiği ve onlar için seçti ği her şeyde hay ır vard ır.” (Bkz.: el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  
1/478)
2 “Olur ki ho şlanmad ığınız bir şey sizin için hay ırlı olur.” (Bakara sûresi, 2/216 )ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    315
oturmuşlar, sonra da ğılm ışlar. Gerek zelzele olurken ve gerekse olmadan ev-
vel veya olduktan sonra bu hayvanlardan hiçbiri görülmemi ş; kasabalardan 
uzaklaşarak k ırlara gitmi şler. Bir garibi de şudur ki: Bu hayvanlar isyan ımız-
dan mütevellid olan ba şımıza gelecek felâketleri lisân- ı hâlleriyle haber ver-
diklerini yaz ıyorlar da biz anlam ıyoruz diyerek taaccüp ediyorlar.
İşte Bediüzzaman’ ın uzun senelerden beri “Zınd ıklar, Risale-i Nur’a do-
kunmas ınlar ve şâkirtlerine ili şmesinler. E ğer dokunurlarsa ve ili şirler-
se yak ınında bekleyen felâketler, onlar ı yüz defa pi şman edecek.”  diye 
Risale-i Nur ile haber verdi ği yüzler hâdisât içinde i şte zelzele eliyle do ğrulu-
ğunu imza ederek gelen dört hakikatli felâket daha...
Cenâb- ı Hak, bize ve Risale-i Nur’a taarruz edenlerin kalblerine iman, 
başlar ına hakikati görecek ak ıl ihsan etsin. Bizi bu zindanlardan, onlar ı da fe-
lâketlerden kurtars ın, âmîn…
Hüsrev
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve musibet arkada şlar ım,
Sizin içinizde mübarek âlimler ve âlicenâb müdebbirler ve hâlis fedakâr 
şâkirtler bulunmas ından büyük bir itimat ile size güveniyordum ki; kuvvetli ve 
dessas ve kesretli dü şmanlar ımıza karşı vahdetinizi ve tesânüdünüzü muhafa-
za edeceksiniz diye istirahat ederdim, sizin ile me şgul olmazd ım. Birkaç nok-
tay ı beyan etmek lüzum oldu.
Birincisi : Tahliyeniz uzamamak için ben, Ankara’ya bir şey gönderip 
müracaat etmeyecektim. Fakat mahkeme, mahrem ve gayr-i mahrem risale-leri ve eski ve yeni mektuplar ı kar ıştırarak Ankara’ya gönderdi ğinden, mec-
buriyetle buradaki ehl-i vukûf gibi mahrem risaleleri esas ederek oradaki ehl-i vukûf aleyhimize hükmetmemek için mahremlere, hususan “Be şinci Şuâ” ın 
Süfyan ve İslâm deccal ı hakk ında gayet kuvvetli cevap veren “Müdâfaât 
Risalesi”ni ve felsefe-i tabiiyenin verdi ği küfr-ü ma ğrurâneyi ve iman aleyhin-
de cür’etkârâne tecavüzünü k ıran “Meyve Risalesi”ni o makamata gönder-
mek zarurî ve lâz ım idi.
İkinci Nokta : 
Aziz karde şlerim!  Sizin bu ehemmiyetli mektubunuzun 
cevab ını yazarken, benim elime ayn ı mektubu verdiler. “ İkinci Nokta”ya 
başlad ım, kald ı. İşte tamam ediyorum, dikkat ediniz. E ğer bu fikrin faydas ız 316  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
avukat ınız taraf ından tervici varsa, her hâlde mahkûmiyetimize taraftar olan-
lar ın bir tedbiridir ki; Ankara’daki ehl-i vukûf, buradaki ehl-i vukûf gibi ne ş-
rolunmayan mahrem ve hususan Be şinci Şuâ risalelerini esas edip, bütün 
Risale-i Nur’a te şmil edip müsâdere etmek ve “Be şinci Şuâ” ın meselelerini, 
Risale-i Nur’u okuyan bütün bîçâre talebelerin dersleridir diye, onlar ı benim 
suçumla tam ba ğlamak için deh şetli bir plând ır. Beni konu şmaktan men et-
mek ve yazd ıklar ımı müsâdere ile Ankara’ya göndermemek fikriyle müdür 
ve müddeiumumî muâvini mü şkülat vermeleri kuvvetli bir emâredir ki; mü-
dâfaât ın cerhedilmez cevaplar ı yetişmeden Ankara, aleyhimize hüküm ver-
mek içindir.
Üçüncü Nokta : Zâten meseleyi uzatacak ehemmiyetli kitaplar ı ve evrak-
lar ı ve müdâfaalar ı dahi Ankara’ya gönderece ğini, mahkeme reisi o gün söy-
ledi. Elbette şimdi yetişmiş… Şimdi benim muntazam ve izahl ı iki müdâfaa-
nâmem gitse, belki meseleyi çabuk halleder, mesele uzamaz, tâcil eder, çabuk aile sahipleri kurtulurlar. Fakat ben ve benim gibi alâkas ızlar kurtulmaya de-
ğil, belki hakâik-i imaniyeyi mülhidlere, mürtedlere kar şı müdâfaa etmek için, 
en müsait bir yer olan hapiste kalmak lâz ımd ır.
Dördüncü Nokta : Risale-i Nur beraat etmezse ve benim müdâfaât ım 
nazara al ınmazsa; faydas ız, zâhirî inkâr ı
nız sizi kurtarmayacak. Vahdet-i me-
sele haysiyetiyle biz birbirimizle ba ğlanm ışız; yaln ız münasebetleri pek az bu-
lunan bir k ısım arkada şlar kurtulabilirler. Eski şehir Mahkemesi, bunu bilfi-
il gösterdi. Bir seneden beri, gayet dikkatle içimize casuslar ı sokan ve safdil 
ve cür’etkâr talebelerin if şaat ını zabteden ve bililtizam bizi peri şan ve mesle-
ğimizden pi şman etmek için her vesileyi istimâl eden, hatta aleyhimize Şeyh 
Abdülhakîm’i sevkettikleri hâlde, onu ve Şeyh Abdülbâki’yi ve bana aras ıra 
itiraz eden Şeyh Süleyman’ ı bizim gibi peri şan eden adamlara kar şı inkârlar ı-
nız ve kaçman ız, onlar ın kanaat-i vicdaniye dedikleri dü şüncelerinde be ş pa-
ra etmez ve Eski şehir’de dahi etmedi.
Beşinci Nokta : Biz hem burada, hem Eski şehir’de tecrübe ile kat’î anla-
dık ki: Biz, vahdet-i mesele cihetiyle tam bir tesânüde şiddetle muhtac ız. 
Sıkıntıdan gelen gücenmekler ve titizlikler ve itirazlar, bizim peri şaniye-
timizi ikile ştirir. Maatteessüf en ziyade güvendi ğim ve itimat etti ğim, sizler-
diniz. Baz ı hat ırıma bir telâ ş geldiği vakit, İstanbul’dan gelen kâmil ve s ıdd ık 
hocalar ve Kastamonu Vilayeti’nde fevkalâde sadâkat gösteren zâtlar ı tahat-
tur ile o endi şem zâil olurdu. Dikkat ediniz, küfr-ü mutlak ı müdâfaa eden gizli ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    317
komite içinize parmak sokmas ın. Benim kom şudaki koğuşa parmağını soktu, 
beni azap içinde b ırakt ı. Şimdi siz, mâbeyninizde münaka şasız bir meşveret  
ediniz; karar ınızı kabul ederim. Fakat benim müdâfaât ım tâ Ankara’ya gitse 
ve medar- ı nazar olsa, buradaki mahkeme, kurtulmas ı mümkün olanlar hak-
kında karar ını vermek ihtimalini.. hem şimdi bizimle u ğraşan ve Abdülbâki ve 
Abdülhakîm ve Hac ı Süleyman’ ı nefyeden ve Ye şil Şemsi’yi tahliyeden son-
ra burada durduran adamlar, elbette Hâf ız Mehmed ve Seyyid Şefik gibi sa-
lâbet-i diniyeleri ile ve onlar ın ölmüş reislerine ve suretine ba ş eğmemesiy-
le ve ilhad ve bid’alara taraftarl ıklar ını göstermemesiyle beraber, serbest b ı-
rakmamak ihtimalini de.. hem Risale-i Nur’un tesettür perdesinden ç ıkıp ga-
yet büyük ve umumî bir meselede kendi kendine merkezlerinde mübârezesi zaman ında şâkirtlerini arkas ında bulmak ve kaçmamakla sars ılmaz ve ma ğ-
lup olmaz bir hakikate ba ğland ıklar ını mütereddit ve mütehayyir ehl-i ima-
na göstermesi gayet lüzumlu oldu ğunu dahi nazar ınıza ve me şveretinize al ı-
nız. 
Sak ın, sak ın birbirinizin kusuruna bakmay ın.. hiddet yerinde hürmet 
ediniz.. itiraz yerinde yard ım ediniz.
f
Aziz, s ıdd ık ve sad ık kardeşlerim,
Ben birkaç gündür bir duam ı değiştirdim. Şimdiye kadar bazen yüz defa 
tekrar ile 1َאĭَĤ ْóِęْĔوَا veya 2ْěِّĘوَ gibi dualarda 3َīĻِĜَّאدِāĤا رِĳُّĭĤا ِģَאئِøرَ َÙَ×َĥَĈ cümle-
sinden 4َīĻِĜَّאدِāĤاَ kelimesini kald ırdım. Tâ ki ruhsatla amele kendini mecbur 
bilen.. ve s ıkıntının verdiği evham ve me’yusiyet cihetiyle zâhirî inkâr.. ve çe-
kinmekle azîmet ve sadâkate muhalif hareket eden karde şlerimiz o dualardan 
mahrum kalmas ınlar.
f
1 “lütfen ba ğışla kusurlar ımızı…”
2 “muvaffak eyle”
3 “sad ık Risale-i Nur talebeleri”
4 “sad ıklar”318  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz karde şim Hâf ız Ali,
Hastal ığına merak etme! Cenâb- ı Hak şifa versin, âmîn... Hapiste her bir 
saat ibadet, on iki saat ibadet yerinde bulunmas ından çok kârl ısın. İlâç ister-
sen, bir k ısım dermanlar bende var, sana göndereyim. Zâten ortal ıkta bir hafif 
hastal ık var. Ben mahkemeye gitti ğim gün, her hâlde hasta oluyorum. Belki 
sen bana yard ım etmek için, eski zamanda birbirinin bedeline hasta olmas ı 
ve ölmesi gibi harika fedakârl ık gösteren zâtlar gibi, benim bir parça rahats ız-
lığımı ald ın.
f
Güzel ve Tam Yerinde Bir Tâziyenâme
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
2نَ﴾ĳُđِäرَا ِįْĻَĤإِ َّאĬوَإِ ِِّٰų َّאĬ﴿إِ ٍÙَ×ĻِāُĨ ِّģِכُĤ
Ben hem kendimi, hem sizi, hem Risale-i Nur’u tâziye.. ve merhum Hâf ız 
Ali’yi ve Denizli Mezaristan ı’nı tebrik ediyorum. “Meyve Risalesi”nin hakika-
tini ilmelyakîn ile bilen bu kahraman karde şimiz, aynelyakîn ve hakkalyakîn
makam ına ç ıkmak için, kabre cesedini b ırak ıp melekler gibi y ıldızlarda, 
âlem-i ervahta seyahate gitti.. ve tam vazifesini yap ıp terhisle istirahate çekil-
di. Cenâb- ı Erhamü’r-râhimîn, Risale-i Nur’un bütün yaz ılan ve okunan harf-
leri adedince defter-i âmâline hasenât yazd ırsın, âmîn… Ve onlar ın say ısın-
ca onun ruhuna rahmetler ya ğdırsın, âmîn… Ve kabrinde Kur’ân’ ı, Risale-i 
Nur’u ona şirin ve enîs arkada ş eylesin, âmîn… Ve Nur fabrikas ına onun ye-
rine on kahraman ı ihsan edip çal ıştırsın, âmîn, âmîn, âmîn… Siz dahi benim 
gibi dualar ınızda onu yâdediniz. Bin lisan onun lisan ı yerine istimâl edip, “O, 
kaybettiği bir hayat ve bir dil yerinde mânevî bin hayat kazand ı” diye rah-
met-i ilâhiyeden ümitvar ız.
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Her musibet kar şısında deriz ki: “Biz, Allah’a aidiz (O’nun mahlûku, O’nun kullar ı, O’nun mülküyüz; 
O, mülkünde diledi ği gibi tasarruf eder) ve zaten O’na dönmekteyiz.” (Bakara sûresi, 2/156)ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    319
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Cenâb- ı Erhamü’r-râhimîn’e hadsiz şükür olsun ki; bu acîb zamanda ve 
garip yerde, talebe-i ulûmun k ıymetli şerefini ve ehemmiyetli hizmetlerini ka-
zanmay ı sizler vas ıtas ıyla bizlere de müyesser eyledi. Ehl-i ke şf-il kuburun 
müşâhedesiyle, müteaddit vak ıâtla, tahsil-i ulûm an ında vefat eden baz ı müş-
tâk ve ciddî bir talebe-i ulûm, şehitler gibi kendini hayatta ve kendi dersiyle 
meşgul görüyor. Hatta me şhur bir ehl-i ke şfi’l-kubur, vefat eden ve İlm-i Sarf 
ve Nahiv okuyan bir talebenin kabrinde “Münker, Nekir’e nas ıl cevap vere-
cek?” diye murâkabe etmi ş ve müşâhede edip i şitmiş ki: Melek-i suâl ondan 
sordu: ُّכَÖرَ ْīَĨ “Senin Rabbin kimdir?” dedi ği zaman o Nahiv dersiyle i ştigal 
ederken vefat eden talebe, o mele ğin cevab ında demi ş: “ْīَĨ mübtedad ır, ُّכَÖرَ 
onun haberidir.” Nahiv İlmi’nce cevap vermi ş, kendini medresede zannetmi ş. 
İşte bu vâk ıaya muvâf ık olarak ben merhum Hâf ız Ali’yi aynen hayattaki gi-
bi Risale-i Nur’la me şgul olarak en yüksek bir ilimde çal ışan bir talebe-i ulûm 
vaziyetinde ve tam şehitler mertebesinde ve tarz- ı hayatlar ında biliyorum.. ve 
o kanaat ile ona ve onun gibi Mehmed Zühdü’ye ve Hâf ız Mehmed’e baz ı 
dualar ımda derim: “Yâ Rabbi! Bunlar ı kıyâmete kadar Risale-i Nur kisvesin-
de hakâik-i imaniye ve esrar- ı Kur’âniye ile kemâl-i ferah ve sevinçle me şgul 
eyle.” Âmîn! İnşallah…
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ben merhum Hâf ız Ali’yi unutam ıyorum. Onun ac ısı beni çok sar-
sıyor. Eski zamanlarda bazen böyle fedakâr zâtlar, kendi dostu yerine 
ölüyorlard ı. Zannederim, o merhum benim yerimde gitti. Onun fevka-
lâde hizmetini e ğer sizler gibi o sistemde zâtlar yapmasa idi Kur’ân’a, 
İslâmiyet’e büyük bir zâyiat olurdu. Ben, onun vârisleri olan sizleri tahat-
tur ettikçe o ac ı gidiyor, bir in şirah geliyor.
Medar- ı hayrettir ki; ben şimdi onun mânevî, belki maddî hayat ıyla 
âlem-i berzaha gitmesi cihetiyle, o âleme gitmek için bende bir i ştiyak zuhur 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.320  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
etti ve ruhuma ba şka bir perde aç ıldı. Nas ıl ki buradan Isparta’daki karde ş-
lerimize selâm gönderip muârefe, muhabere ile sohbet ediyoruz. Aynen öyle de Hâf ız Ali’nin tavattun etti ği âlem-i berzah, nazar ımda Isparta, Kastamonu 
gibi olmu ş. Hatta bu gece, mesmuât ıma göre buradan birisi oraya gönderil-
miş. On defadan ziyade teessüf ettim. Ne için Hâf ız Ali’ye onunla selâm gön-
dermedim. Sonra ihtar edildi ki, selâm göndermek için vas ıtalara ihtiyaç yok. 
Kuvvetli râb ıtas ı telefon gibidir, hem o gelir, al ır. O büyük şehit, Denizli’yi ba-
na sevdiriyor, daha buradan gitmek istemiyorum. O ve Mehmed Zühdü ve 
Hâf ız Mehmed, hayatlar ında gördükleri vazife-i imaniye ve nuriyeye devam 
ediyorlar. Onlar pek yak ından temâ şâ ediyorlar, belki de yard ım ediyorlar. 
Evliya-y ı azîmenin dairesinde k ıymetli hizmet noktas ında mevki almalar ın-
dan, ben de o ikisinin Hâf ız Mehmed’le beraber isimlerini silsilemde aktâbla-
rın isimleri yan ında yâdedip hediyelerimi ba ğışlıyorum.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizdeki ihlâs ve sadâkat ve metânet, şimdiki a ğır s ıkıntılarda birbi-
rinizin kusuruna bakmamaya ve setretmeye kâfi bir sebeptir.. ve Risale-i Nur zinciriyle kuvvetli uhuvvet, öyle bir hasenedir ki bin seyyieyi affet-tirir. Haşirde adalet-i ilâhiye, hasenelerin seyyielere râcih gelmesiyle af-
fettiğine binâen
1, siz de hasenelerin rüçhân ına göre muhabbet ve afv 
muamelesini yapmak lâz ımd ır. Yoksa bir seyyie ile hiddet etmek, s ıkıntı-
dan gelen bir titizlik, bir asabîlik ile zararl ı bir hiddet, iki cihetle zulüm 
olur. İnşaallah, birbirinize sürurda ve tesellide yard ım edip s ıkıntıyı hiçe 
indirirsiniz.
f
Aziz, s ıdd ık, mübarek karde şlerim,
Birkaç gündür sizin ile konu şmad ığımın sebebi, şimdiye kadar emsâlini 
görmediğim şiddetli ve zehirli bir hastal ıktır. Ben, Risale-i Nur hesab ına âhir 
ömrüme kadar Nur ve Gül dairesindeki sebatkâr ve metin ve sars ılmaz kar-
deşlerimle, Kastamonu’lu fedakârlar ile ebeden müte şekkirâne iftihar ediyo-
rum ve onlarla bütün zalimlerin s ıkıntılar ına karşı bir kuvvetli nokta-y ı istinad 
1 Bkz.: İbnü’l-Mübârek, ez-Zühd  1/123; en-Nevevî, Şerhu Sahîhi Müslim  11/136; İbni Hacer, Fethu’l-
bârî 1/110, 13/539.ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    321
ve tam bir teselli buluyorum. Şimdi ölsem, onlar var diye ferah- ı kalble eceli-
mi karşılayacağım…
Ehl-i dünya, ben onlarla mübâreze ediyorum diye as ılsız tevehhüm ede-
rek beni hapse att ılar. Fakat kader-i ilâhî, ben onlarla konu şmad ığım ve ıs-
lah- ı hâllerine çal ışmad ığımdan beni hapse att ı. Ve hapiste yaln ız birkaç arka-
daşımla kalsam Ankara makamat ına karşı Âlem-i İslâm’ ı alâkadar edecek bir 
alenî muhakeme isteyece ğim ve dâvâ edece ğim ve Meyve Risalesi’ni ve mü-
dâfaât parçalar ını yeni harfle müteaddit nüshalar ç ıkar ıp mühim makamata 
gönderece ğiz, inşallah.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu nevi hadisler, müte şâbih k ısm ındand ırlar; hem cüz’î ve hususî de ğil-
ler, umumî yerlerde bakm ıyorlar. Bu k ısım ise ümmetinin ba şına gelen di-
nî fitnelerden yaln ız birtek zaman ı ve Hicaz ve Irak’ ı misal olarak gösterir. 
Zâten Abbasîlerin zaman ında, o tarihte Mu’tezile, Râf ızî, Cebrî ve perde alt ın-
da z ınd ıklar, mülhidler, İslâmiyet’i zedeleyen çok firâk- ı dâlle meydana gel-
miştiler. Şeriat ve itikat noktas ında, ehemmiyetli sars ıntılar olmas ı hengâm ın-
da Buhârî, Müslim, İmam Âzam, İmam Şafiî, İmam Mâlik, İmam Ahmed İbni 
Hanbel ve İmam Gazâlî ve Gavs- ı Âzam ve Cüneyd Ba ğdadî gibi pek çok 
eâz ım- ı İslâmiye imdada yeti şip o fitne-i diniyeyi ma ğlup ettiler. O tarihten 
üç yüz sene sonraya kadar o galebe devam ile beraber, perde alt ında yine o 
ehl-i dalâlet f ırkalar ı, siyaset yoluyla Hülâgu, Cengiz fitnesini İslâmlar ın başına 
getirdiler. Bu fitneden hem hadis, hem Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  sarih bir su-
rette ayn ı tarihiyle i şaret ediyorlar. Sonra bu zaman ımızın fitnesi en büyük bir 
fitne oldu ğundan, hem müteaddit hadisler, hem çok i şârât- ı Kur’âniye ayn ı 
tarihiyle haber veriyorlar.
Buna k ıyasen, ümmetin geçirece ği safahat ı küllî bir surette bir hadis be-
yan ettiği vakit, bazen o küllînin birtek hâdisesini, misal olarak tarihi göste-
rir. Böyle müte şâbih ve manas ı tamam anla şılmayan hadislerin Risale-i Nur 
eczalar ı kat’î bir surette te’villerini beyan etmi ş. Yirmi Dördüncü Söz’de ve 
Beşinci Şuâ’da, bu hakikati düsturlarla beyan etmi ş.
f322  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Birbirinizi enaniyetle veya sadâkatsizlikle itham etmemek için, bir 
hakikati beyan etmek ihtar edildi.
Ben bir zaman enaniyetini b ırakm ış ve nefs-i emmâresi kalmam ış bü-
yük evliyadan şiddetli bir surette nefs-i emmâreden şikayet etti ğini gör-
düm, hayrette kald ım. Sonra kat’î bildim ki; âhir ömre kadar mücâhede-i 
nefsiyenin sevabdar devam ı için nefs-i emmârenin ölmesi üzerine onun ci-
hâzât ı damarlara ve hissiyata devredilir, mücâhede devam eder. İşte o bü-
yük evliyalar, bu ikinci dü şmandan ve nefsin vârisinden şikayet ederler.
Hem mânevî k ıymet ve makam ve meziyet, bu dünyaya bakm ıyor ki, 
kendini ihsas etsin. Hatta en büyük makamda bulunanlardan baz ı zâtla-
ra verilen büyük bir ihsan- ı ilâhîyi hissetmediklerinden, kendilerini her-
kesten ziyade bîçâre ve müflis telâkki etmeleri gösteriyor ki; avâm ın na-
zar ında medar- ı kemâlât zannedilen ke şif ve keramet ve ezvâk ve envâr, o 
mânevî k ıymet ve makamlara medar ve mihenk olamaz. Sahabelerin bir 
saati, ba şka velilerin bir gün, belki bir çilesi kadar k ıymeti oldu ğu hâlde; 
keşif ve mânevî hârikulâde hâlâta evliya gibi mazhariyetleri her sahabe-
de olmamas ı, bu hakikati isbat ediyor.
İşte karde şlerim, dikkat ediniz! Sizin nefs-i emmâreniz, k ıyas- ı bin-
nefs cihetinde, sû-i zan noktas ında sizleri aldatmas ın; Risale-i Nur terbi-
ye etmiyor diye şüphelendirmesin.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Risale-i Nur’un “Gençlik Rehberi”nde ve “Meyve Risalesi”ndeki be ş me-
selesinin haylaz gençlerde dokuz tokad ı Risale-i Nur’un bir latîf kerameti ol-
duğunu o gençler dahi tasdik ediyorlar.
Birincisi : Bana hizmet eden Feyzi. Ona bidayette dedim: “Sen Meyve’nin 
bir dersinde bulundun, haylazl ık yapma!” O yapt ı, birden tokat yedi, bir haf-
ta eli bağlı kald ı.
Evet, doğrudur.
Feyzi
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    323
İkincisi : Bana hizmet eden ve Meyve’yi yazan Ali R ıza. Bir gün yazd ığını 
ona ders verecektim. O haylazl ığından yemek pi şirmek bahanesi ile gelmedi, 
birden tokat yedi. O vakit onun tenceresi sa ğlam iken dibi, yeme ği ile bera-
ber tamamen dü ştü.
Evet, doğrudur.
Ali R ıza
Üçüncüsü : Ziya, Meyve’nin gençli ğe ve namaza dair meselelerini ken-
dine yazd ı, namaza ba şlad ı. Fakat haylazl ık yapt ı, namaz ı ve yaz ıyı b ırakt ı. 
Birden, o vakitte tokat yedi. Hilâf- ı âdet ve sebepsiz, ba şı üstündeki sepeti ve 
elbiseleri yand ı. O kadar kalabal ık içinde yan ıncaya kadar kimse fark ında ol-
mamas ı, kastî bir şefkat tokad ı olduğunu gösterdi.
Evet, doğrudur.
Ziya
Dördüncüsü : Mahmud. Ona Meyve’den gençlik ve namaz meselelerini 
okudum ve dedim: “Kumar oynama, namaz k ıl.” Kabul etti. Fakat haylazl ık 
galebe etti, namaz k ılmad ı ve kumar oynad ı. Birden, hiddet tokat ını yedi. Üç-
dört defada daima ma ğlup olup fakir hâliyle beraber k ırk lira ve sakosunu ve 
pantolonunu kumara verdi, daha akl ı başına gelmedi.
Evet, doğrudur.
Mahmud
Beşincisi : On dört ya şında Süleyman nâm ında bir çocuk, ziyade haylaz-
lık yap ıp başkalar ının da iştihalar ını aç ıyordu. Ona dedim: “Uslu dur, nama-
zını kıl! Senden büyük haylazlar ın içinde bu hâlin, sana tehlike getirir.” O, na-
maza başlad ı. Fakat yine namaz ı terk ve haylazl ığa girdi. Birden tokat yedi. 
Uyuz illetine müptelâ oldu, yirmi gündür yata ğında yatmaya mecbur oldu.
Evet, doğrudur.
Süleyman
Alt ınc ısı: Bana bidayette hizmet eden Ömer, namaza ba şlad ı, şark ıla-
rı b ırakt ı. Fakat bir ak şam, kap ıya yak ın bir şark ı kulağıma geldi, evrâd ile 
meşguliyetime zarar verdi. Ben hiddet ettim, ç ıktım gördüm ki; hilâf- ı âdet 
Ömer’dir. Ben de hilâf- ı âdet bir tokat vurdum. Birden, sabahleyin hilâf- ı âdet 
olarak Ömer, ba şka hapse gönderildi.324  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Yedincisi : Hamza nâm ında on alt ı yaşında, sesi güzel olmas ından şark ı 
söylüyor, ba şkalar ının da iştihalar ını aç ıyor, haylazl ık ediyordu. Ona dedim: 
“Böyle yapma, tokat yiyeceksin.” Birden, ikinci gün bir eli yerinden ç ıktı, iki 
hafta azab ını çekti.
Evet, doğrudur.
Hamza
Bu gibi tokatlar var. Fakat kâ ğıt bitti, mana da bitti…
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bir maârif vekili, perdeyi yüzünden kald ırdı ve küfr-ü mutlak ı başka bir 
kisvede gösterdi. Bizim son gönderdi ğimiz müdâfaât ı daha almadan ba şka 
sâika ile o beyannâmeyi yazm ış. Gerçi ben, o daireye göndermeyi dü şünmü-
yordum. Fakat karde şlerimizin tensibiyle onlara da göndermek hem müna-
sip, hem lâz ım olduğunu bu hâl gösterdi. Çünkü her hâlde bu derece ilhad-
da taassub ta şıyan bir vekil, Ankara’ya gönderilen evrak ve mahrem risalele-
re karşı lâkayt kalmazd ı. Birden, do ğrudan do ğruya cerhedilmez müdâfaât-
lar başına vuruldu, çok iyi oldu. İnşaallah o dairede dahi Risale-i Nur lehinde 
kuvvetli bir cereyan uyand ıracak.
Kardeşlerim!  Madem bir k ısm ın mahiyetleri bu tarzd ır. Onlara, o k ısma 
teslim olmak; bir nevi intihard ır, İslâmiyet’ten pi şman olmakt ır, belki dinden in-
silah etmektir. Çünkü o derece ilhadda taassub etmi ş ki; bizim gibilerden yal-
nız teslimiyetle ve tasannû ile raz ı olmuyorlar. “Kalbini ve vicdan ını bırak, yaln ız 
dünyaya çal ış” derler. İşte bu vaziyete kar şı inâyet-i rabbâniyeye dayan ıp metâ-
net ve sab ır ve tevekkül ederek dört sand ık Risale-i Nur eczalar ı o merkeze ye-
tişip, kuvvetli hakikatler ile galebe çalmas ına dua etmekten ba şka çare yoktur. 
Biz birbirimizden çekinmekle ve gücenmekle ve Risale-i Nur’dan çekilmekle ve onlara teslim ve hatta iltihak etmekle fayda vermedi ği şimdiye kadar tecrübe 
edildi. Hem hiç merak etmeyiniz. O vekilin o farfaral ı telâşı, zaaf ına ve tam kor-
kusuna delâlet eder. Tecavüze de ğil, belki tedâfüe mecburiyeti bildiriyor.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Homa’l ı kardeşlerimizden Ali nâm ında bir şâkirt, Hâf ız Ali’nin vefat ı gün-
lerinde vefat etti ğini Sami Bey bana söyledi ği gibi, Homa’l ı kahramanlardan ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    325
Mehmed Ali dahi bana yazd ı. Ben de o Ali’yi o büyük şehit Ali’ye çok dua-
larda arkada ş yapt ım.
Bu yak ında bizimle alâkadar bir han ım, üç karde şimizin öldü ğünü gör-
müştü. Tabiri, bu iki Ali ve Risale-i Nur’a hapiste tâbi olmak isteyen, as ılan 
Mustafa, umumumuzun bedeline âhirete gittiler ve selâmetimizin hesab ına fe-
da oldular, demektir.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık, sars ılmaz ve tevekkülün mahiyetini ve k ıymetini anla-
yan karde şlerim,
Yirmi seneden beri hiçbir gazeteyi ne okumak ve ne sormak merak ım ol-
mad ığı hâlde, pek çok teessüf ile, yaln ız bir k ısım zay ıf kardeşlerimizin hat ırla-
rı için bugün bir gazetenin bir bahsini gördüm. Bundan bildim ki; perde alt ın-
da ve üstünde ehemmiyetli cereyanlar rol oynuyorlar. Meydanda biz görün-düğümüzden, bizler o cereyanlarla alâkadar tevehhüm ediliyoruz. İnşaallah, 
Risale-i Nur’un dört sand ık, kuvvetli cerhedilmez risaleleri ve pek kat’î mü-
dâfaa defterleri, bizim hakk ımızda hem iman ve Kur’ân, İslâm hakk ında bir 
hay ırlı netice verecekler. Biz onlar ın dünyalar ına kar ışmad ık ve kar ışacağı-
mızı hiçbir cihetle daha tesbit edemediler. Mecburiyetle bütün Risale-i Nur’u 
Ankara tahkik için istedi.
Madem hakikat budur.. ve madem şimdiye kadar Risale-i Nur’un hiz-
metinde inâyet-i rabbâniyenin tecellisini inkâr edilmeyecek derecede gör-dük, her birimiz cüz’î ve küllî bunu hissetmi şiz.. ve madem şimdi siya-
setin ve dünyan ın çok cereyanlar ının birbirine kar şı tahşidat ı oluyor.. ve 
madem elimizden kazaya r ıza ve kadere teslim ve hizmet-i imaniye ve 
Kur’âniye ve nuriyenin verdikleri büyük ve kudsî teselliden ba şka bir şey 
gelmiyor. Elbette bize en elzem i ş, telâş etmemek ve me’yus olmamak.. 
ve birbirinin kuvve-i mâneviyesini takviye etmek ve korkmamak.. ve te-vekkülle bu musibeti kar şılamak.. ve habbeyi kubbe yapan farfaral ı gaze-
tecilerin kubbelerini habbe görüp ehemmiyet vermemektir. Bu dünya ha-yat ı, hususan bu zamanda, bu şerâit alt ında k ıymeti yoktur. Ba şa ne gel-
se gelsin, ho ş görmeli…
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.326  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
İki-üç karde şlerimiz şöyle kendilerine bir güzel teselli bulmu şlar, diyorlar 
ki: “Bu hapiste bir k ısım yeni karde şlerimiz, bir-iki saat gayr-i me şrû bir hare-
ket yüzünden, bir-iki belki on sene bu musibet içinde sab ır ve tahammül edi-
yorlar. Hatta bir k ısm ı şükrederek ba şka günahlardan kurtulduk dedikleri hâl-
de; biz Risale-i Nur vas ıtas ıyla en me şrû bir hareket ve hizmet-i imaniye yü-
zünden alt ı-yedi ay hay ırlı bir s ıkıntıdan neden şekvâ ediyoruz?” diyorlar. Ben 
de –bin bârekâllah– onlara derim:
“Evet be ş-on sene hem iman ını, hem ba şkalar ın imanlar ını kurtar-
mak niyetiyle zevkli, tatl ı, hay ırlı, kudsî bir hizmet ve yüksek bir ubûdi-
yet-i fikriye yüzünden be ş-on ay zahmet çekmek, medar- ı şükür ve iftihar-
dır. Bir hadiste ferman etmi ş ki: ‘Birtek adam seninle hidayete gelse, sah-
ra dolusu k ırm ızı koyun, keçilerden daha hay ırlıdır.’1 İşte burada, mahke-
mede, Ankara’da, sizlerin yaz ılar ınız ve hizmetleriniz vas ıtas ıyla ne ka-
dar insanlar imanlar ını dehşetli şüphelerden kurtard ığını ve kurtaraca ğı-
nı düşününüz, sab ır içinde kemâl-i r ıza ile şükrediniz.”
Eğer Ankara’da hâkim olan Halk Partisi, oraya giden Risale-i Nur’un kuv-
vetli kitaplar ına karşı inat etse ve musâlaha niyetiyle himâyesine çal ışmazsa, 
bizim en rahat yerimiz hapistir.. ve mülhidlerin, bol şevizmi z ınd ıka ile birle ştir-
diğine alâmettir.. ve hükûmet onlar ı dinlemeye mecbur olur. O zaman Risale-i 
Nur çekilir, tevakkuf eder, maddî ve mânevî musibetler hücuma ba şlarlar…
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
2ْħْכُĭِĨ ٌģُøرُ ْħِכُÜْÉَĺ ْħَĤأَ ِ÷ْĬِْŸوَا ِّīِåْĤا َóَýْđَĨ َאĺ
âyet-i celileleri mûcibince cinlerden de peygamber geldi ği bildiriliyorsa da, bu 
husustaki mü şkülün halli için vâki suâle, üstad ımızın verdiği cevapt ır.
1 Buhârî, cihâd  102, 143, fezâilü  ashâb  9; Müslim, fezâilü’s-sahâbe  34; Ebû Dâvûd , ilim  10.
2 “Ey cin ve insanlar toplulu ğu! İçinizden size (âyetlerimi anlatan ve bu gününüzle kar şılaşacağınızı 
bildirerek sizi uyaran) peygamberler gelmedi mi?” (En’âm sûresi, 6/130)ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    327
Aziz karde şim,
Hakikaten senin bu suâlinin çok ehemmiyeti var. Fakat Risale-i Nur’un 
en ehemmiyetli vazifesi, be şeri dalâletten ve küfr-ü mutlaktan kurtar-
mak olmas ından, bu çe şit meselelere s ıra gelmiyor, onlardan bahis aç-
mıyor. Selef-i Sâlihîn dahi çok bahsetmemi şler. Çünkü öyle gaybî ve görün-
meyen işlerde sû-i istimâl dü şer. Hem şarlatanlar, hodfürû şluklar ına bir vesi-
le yapabilirler. Nas ıl ki şimdi ispritizmac ılar cinler ile muhabere nâm ıyla şar-
latanl ık yap ıyorlar. Dinin zarar ına âlet ederler diye çokça medar- ı bahs edil-
mez. Hem Hâtemü’l-enbiyâ’dan sonra, cinlerde peygamber gelmemi ş. Hem 
Risale-i Nur, bu zamanda bir tâun-u be şerî olan maddiyyûnluk fikrini ib-
tal etmek için cinnî ve ruhânilerin vücudlar ını kat’î hüccetler ile isbat et-
meye çal ışmış, bu meseleye üçüncü derecede bakm ış, tafsilini ba şkalara 
bırakm ış. Belki inşaallah Risale-i Nur’un bir şâkirdi, Sûre-i Rahmân’ ı tefsir 
edip bu meseleyi de halleder.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
2نَ﴾ĳُđِäرَا ِįْĻَĤإِ َّאĬوَإِ ِِّٰų َّאĬ﴿إِ ٍÙَ×ĻِāُĨ ِّģِכُĤ Hakikaten Hâf ız Ali, Hâf ız Mehmed ve 
Mehmed Zühdü’nün vefatlar ı; değil yaln ız bize ve Isparta’ya, belki bu memle-
kete ve Âlem-i İslâm’a büyük bir zâyiatt ır. Fakat şimdiye kadar bir cilve-i inâ-
yet olarak, Risale-i Nur’un bir şâkirdi zâyi oldu ğu zaman, der-akab iki-üç tane 
o sistemde meydana ç ıktığından kuvvetle ümitvar ız ki; başka şekilde o kahra-
manlar ın vazifelerini görecek ümit etti ğimizden ciddî şâkirtler ç ıkarlar, görürler. 
Zâten o üç mübarek merhum zâtlar, az bir zamanda, yüz senelik vazife-i imani-yeyi gördüler. Cenâb- ı Erhamü’r-râhimîn, onlar ın yazd ıklar ı ve neşrettikleri ve 
okuduklar ı huruf-u nuriye adedince onlara rahmetler eylesin, âmîn…
Benim taraf ımdan o Hâf ız Mehmed’in akrabas ını ve mübarek köyünü 
tâziye ediniz. Ben de onu Hâf ız Ali ve Mehmed Zühdü’ye arkada ş edip, üs-
tadlar ımın aktâb k ısm ının isimleri içinde o üçünün isimlerini dâhil edip, Hâf ız 
Âkif’i dahi Âs ım ve Lütfü’ye arkada ş ettim.
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Her musibet kar şısında deriz ki: “Biz, Allah’a aidiz (O’nun mahlûku, O’nun kullar ı, O’nun mülküyüz; 
O, mülkünde diledi ği gibi tasarruf eder) ve zaten O’na dönmekteyiz.” (Bakara sûresi, 2/156)328  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
1ُّٰųا َאرَهُÝْìا َאĨ ĹِĘ ُóْĻَíْĤاَ sırrıyla bu meselemizin tehiri hay ırdır. Çünkü bü-
tün mekteplerde ve dairelerde ve halkta, o ölmü ş dehşetli adam ın muhabbeti 
telkin ediliyor. Bu hâl ise, Âlem-i İslâm’a ve istikbale pek elîm ve ac ı bir tesi-
ri olacakt ı. Şimdi ihtiyâr ımızın haricinde onun mahiyeti ne oldu ğunu, en ba ş-
ta ve en ziyade alâkadar ve en son ondan vazgeçecek adamlar ın ellerine kat’î 
hüccetler gösteren ve isbat eden Risale-i Nur geçmesi, kemâl-i merak ve dik-katle okunmas ı öyle bir hâdisedir ki; bizler gibi binler adam hapse girse, hatta 
idam olsalar, Din-i İslâm cihetiyle yine ucuzdur. Hiç olmazsa küfr-ü mutlaktan
ve irtidattan en mütemerritleri bir derece kurtar ır, meşkûk bir küfre ç ıkar ır, 
mağrurâne ve cür’etkârâne tecavüzlerini tâdil eder.
Mahkemede son söz olarak yüzlerine söyledi ğim bu cümle, 
“Milyonlar 
kahraman ba şlar ın feda olduklar ı bir kudsî hakikate, ba şımız dahi feda 
olsun” ile bizim nihâyete kadar sebat edece ğimizi dâvâ etmi şiz. Bu dâvâ-
dan vazgeçilmez. İçinizde vazgeçecek yok ümit ediyorum. Madem şimdi-
ye kadar sabrettiniz, “daha k ısmetimiz ve vazifemiz bitmedi” diye taham-
mül ve sabrediniz.
Her hâlde Meyve’deki kat’î hüccetler ile kabil-i inkâr olmayan idam- ı 
ebedî ve nihâyetsiz haps-i münferit mesle ğini müdâfaa etmek için Risale-i 
Nur’a kar şı anûdâne hareket edilmeyecek, belki musâlaha veya mütâreke ça-
resi aran ılacak.
2ُورِóُّùĤوَا َجِóَęْĤا َאحُÝْęِĨ ُóْ×َّāĤوَا
f
1 “Allah’ ın kullar ını sevk ettiği ve onlar için seçti ği her şeyde hay ır vard ır.” (Bkz.: el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  
1/478)
2 “Sab ır, kurtulu şun ve sevincin anahtar ıdır.” (Bkz.: el-Meydânî, Mecmeu’l-emsâl  1/418; el-Kalka şendî, 
Subhu’l-a’ şâ 2/289. Ayr ıca bkz.: ed-Deylemî, el-Müsned  2/415; es-Sehâvî, el-Makâs ıdü’l-hasene  
s.260)ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    329
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
2َّאسِĭĤا ĹِĘ ۪įِÖ Ĺِýْĩَĺ رًاĳُĬ ُįَĤ َאĭْĥَđَäوَ َאهُĭْĻَĻْèَÉَĘ ًאÝْĻَĨ כَאنَ ْīَĨأَوَ âyeti hem Risale-i 
Nur’a, hem 3ًאÝْĻَĨ kelimesiyle üç kuvvetli emâre ve münasebetler ile Risale-i 
Nur’un bu bîçâre şâkirtlerine i şareti, Birinci Şuâ’da izah edilmi ş. Şimdi bu 
hâdisede o emârelerden birisi tam hükmediyor. Çünkü bize zulmedenler, el-lerinde hayat ve medeniyeti ve lezzeti tutup, bizi o tarz- ı hayata ehemmiyet 
vermemekle itham edip, mesul ederler, hatta idam ve a ğır ceza ile hapse sok-
mak isterler. Fakat kanunca sebep bulam ıyorlar. Biz dahi elimizde hayat- ı bâ-
kiyenin mukaddimesi ve perdesi olan mevti ve ölümü tutup onlar ın başlar ına 
vurup intibaha getirmeye ve onlar ın hakikî mesuliyet ve mahkûmiyetten ve 
idam- ı ebedî ve dâimî haps-i münferitten kurtulmalar ına bütün kuvvetimizle 
çal ışıyoruz. 
Hatta Ankara’ya giden şiddetli risaleler sebebiyle en a ğır ce-
za nefsime verilse, fakat ceza verenler o risaleler ile ölümün idam ından 
kurtulsalar; hem kalbim, hem nefsim raz ı olurlar. Demek biz onlar ın iki 
cihanda ya şamalar ını istiyoruz, ar ıyoruz . Onlar bizim ölmemizi istiyorlar, 
bahaneler ar ıyorlar. Fakat güne ş gibi zâhir ve göz ile görünür gündüz gibi bir 
hakikat-i mevtiye ve her gün insanlarda otuzbin cenaze, ehl-i dalâlet hakk ın-
da otuz bin idam- ı ebedî, otuz bin haps-i münferit fermanlar ını, ilânnâmele-
rini gösterdiklerinden, biz onlara kar şı mağlup değiliz. Ne yaparlarsa yaps ın-
lar. 4نَĳُ×ِĤَאĕْĤا ُħُİ ِّٰųا ْبَõِè ِنَّÍَĘ âyeti on iki seneden beri en ac ınacak ma ğlûbi-
yetimiz zaman ında dahi, cifir ve ebced hesab ıyla galibiyetimize ayn ı tarihiyle 
müjde ediyor. Madem hakikat budur; biz şimdiden sonra hem mahkemeye, 
hem halka diyece ğiz ki:
“Bu gözümüz önünde ve bizi bekleyen ölümün idam- ı ebedîsinden 
ve karşımızda kap ısını açan ve bizi cebr-i kat’î ile ça ğıran kabrin karanl ık 
haps-i münferidinden kurtulmaya çal ışıyoruz. Hem sizin de deh şetli ve 
çaresiz musibetten kurtulman ıza yard ım ediyoruz. Sizin nazar ınızda en 
büyük bir mesele-i dünyeviye ve siyasiye, bizim nazar ımızda ve hakikat 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “(Mânen) ölü iken (imanla) kendisini diriltti ğimiz ve kendisi için onunla insanlar aras ında yolunu hiç 
şaşırmadan rahatça hareket etti ği bir ışık var ettiğimiz kimse...” (En’âm sûresi, 6/122)
3 “ölü iken” (En’âm sûresi, 6/122)
4 “(Kim Allah’ ı, Resûlünü ve iman edenleri dost edinirse) bilsin ki, bunlar ın teşkil ettiği Allah taraf ı, 
mutlaka galip gelecektir.” (Mâide sûresi, 5/56)330  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
cihetinde k ıymeti pek azd ır ve bilfiil vazifedar olmayanlara mâlâyani ve 
ehemmiyetsizdir ve k ıymeti yoktur. Fakat bizim i ştigal etti ğimiz vazife-i 
zaruriye-i insaniye ise, herkese her zaman ciddî alâkas ı var. Bu vazifemizi 
beğenmeyenler ve kald ıranlar, ölümü kald ırmal ı ve kabri kapamal ı!”
İkinci ve üçüncü noktalar şimdilik geri kald ı.
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Risale-i Nur’un kerametlerindendir ki; üstad ımız Hazretleri: “Ey mülhid-
ler ve ey z ınd ıklar! Risale-i Nur’a ili şmeyiniz! Risale-i Nur, âfât ın def’i-
ne sadaka1 gibi vesile olmas ından, ona kar şı olan hücum ve onun ta’tili, 
âfâta kar şı olan müdâfaas ını zay ıflaştırır. Eğer ilişirseniz, yak ından bek-
leyen belalar, sel gibi üstünüze ya ğacakt ır...” diye, on senedir kerrât ile söy-
lüyordu. Bu hususta şahit olduğumuz felâketler pek çoktur. Dört seneden beri
Risale-i Nur’a ve şâkirtlerine her ne vakit ili şilmiş ise; bir felâket, bir musibet 
takip etmi ş ve Risale-i Nur’un ehemmiyetini ve âfât ın def’ine vesile oldu ğu-
nu göstermi ştir. İşte üstad ımız Bediüzzaman’ ın Risale-i Nur ile haber verdi ği 
yüzler hâdisât içinde felâketler, (zelzele eliyle do ğruluğunu imza ederek gelen 
dört felâket) Risale-i Nur’un bir vesile-i def-i bela oldu ğunu gösterdi. Cenâb- ı 
Hak, bize ve Risale-i Nur’a taarruz edenlerin kalblerine iman ve ba şlar ına ha-
kikati görecek ak ıl ve göz ihsan etsin! Bizi bu zindanlardan, onlar ı da bu felâ-
ketlerden kurtars ın, âmîn…
Hüsrev
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bir cilve-i inâyet-i rabbâniyedir ki; daha müdâfaât ımızı ve evraklar ımızı 
ve kitaplar ı görmeden, yaln ız perde alt ında hissedip Maârif Vekili’nin deh şet-
li püskürmesi ve hücumu, Be şinci Şuâ ve Hücumât- ı Sitte’nin Zeyli gibi ga-
yet şiddetli mahrem risaleleri en ehemmiyetli makamat, bilfiil tenkit için tetkik 
etmesi ve müdâfaât ımın ciddî, dokunakl ı küfr-ü mutlaka cür’etkârâne darbeleri 
Ankara’n ın bize kar şı çok şiddetli davranmas ını beklerken, meselenin azametine 
1 Sadakan ın belâlar ı ve hastal ıklar ı defettiğine dair bkz.: el-Beyhakî, Şuabü’l-îmân  3/282; Hatîb el-
Bağdâdî, Târîhu Ba ğdâd 8/207; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/236.ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    331
nisbeten gayet mülâyimâne belki musâlahakârâne vaziyet alm ış. Ve bu cilve-i 
inâyetin bir hikmeti de şudur: Risale-i Nur’un umum memlekete alâkas ı cihe-
tiyle, umumî bir dershânede ve büyük makamatta dikkat ve merakla okun-mas ıdır. Evet, bu zamanda böyle yüksek bir ders, elbette böyle cemiyetli ve 
küllî ve umumî dairelerde okunmas ı, büyük bir inâyettir ve küfr-ü mutlak ı kır-
dığına bir kuvvetli emâredir.
Kardeşlerim!  Herhâlde bu kadar s ıkıntı ve zarar ı çeken zay ıf bir k ısım 
aile sahipleri, bir derece Risale-i Nur’dan ve bizden çekinmek, belki vazgeç-mek için bir mazeret olabilir zann ıyla, tahliyeden sonra de ğişmek ihtimaline 
binâen derim: Bu derece k ıymettar bir mala bu maddî ve mânevî fiyat ve-
ren ve bu azab ı çeken, o maldan vazgeçmek büyük bir hasârettir. Hem her 
birisi, Risale-i Nur’un eczalar ını ve alâkadarlar ını ve bizi muhafaza ve yar-
dım ve hizmeti birden b ıraksa; hem ona, hem bizlere lüzumsuz bir zarard ır. 
Onun için ihtiyatla beraber, sadâkati ve irtibat ı ve hizmeti de ğiştirme-
mek lâz ımd ır.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bir cilve-i inâyet-i rabbâniye ve bir himâyet-i h ıfz- ı ilâhiyedir ki; Ankara’da 
ehl-i vukûf heyeti, Risale-i Nur’un hakikatlerine kar şı mağlup olup, şiddet-
li tenkit ve itiraz ın çok esbâb ı var iken âdeta beraatine karar verdiklerini i şit-
tim. Hâlbuki mahremlerin şedit ifadeleri.. ve müdâfaât ın dokunakl ı meydan 
okumalar ı.. ve Maârif Vekili’nin deh şetli hücumu.. ve ehl-i vukûfun heyetinde 
maârif dairesine mensup ehemmiyetli iki maddî feylesoflar ın ve yeni icatlara 
taraftar büyük bir âlimin bulunmas ı.. ve bir seneden beri gizli z ınd ıka komite-
sinin aleyhimize Halk F ırkas ı’nı ve Maârif’i sevketmesi cihetiyle, ehl-i vukûfun 
pek şiddetli itirazlar ı ve bizi ağır cezalarla itham etmelerini beklerken, himâyet 
ve inâyet-i rahmâniye imdada yeti şip onlara Risale-i Nur’un yüksek makam ı-
nı göstererek, şiddetli tenkitlerden vazgeçirmi ş.
Hatta bizi cezalardan kurtarmak fikriyle ve Eski şehir meselesi ve 31 
Mart hâdise-i me şhuresiyle beni sâb ıkal ı bir mücrim-i siyasî nazar ıyla bak-
tırmamak ve s ırf din ve iman için hareket etti ğimizi ve siyaset fikri bulunma-
dığını göstermek fikriyle demi şler ki: “Said Nursî, eskiden beri aras ıra pey-
gambere verâsetlik dâvâs ında bulunur. Kur’ân ve iman hizmetinde müced-
ditlik tavr ını al ır, yani bazen bir nevi cezbeye ma ğlup olup meczubâne ha-
reket eder.”332  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İşte bu f ıkrayla feylesoflar ın dinsizce tabirlerle kim olursa olsun din lehin-
de kuvvetli hareket edenlere “vazifesini, mücedditlik irsiyetiyle yap ıyor” diye, 
hem bir k ısım kardeşlerimiz haddimden çok ziyade hüsn-ü zanlar ını tenkit et-
mek.. hem bana bir cezbe isnad ile şiddetlerimde beni siyasetten ve cezadan 
tebrie etmek.. ve bize muâr ız ve düşman olanlar ı bir derece ok şamak.. ve i şa-
ret-i Kur’âniye ve kerâmât- ı Aleviye ve Gavsiye hakikatlerinin kuvvetli olduk-
lar ını göstermek.. ve herkese k ıyasen bende dahi bulunmas ı tahminlerince 
muhakkak olan hubb-u câh ve enaniyet ve hodfürû şluğu k ırmak için, o din-
sizce feylesofâne tabiri istimâl etmi şler.
O tabire kar şı Risale-i Nur, ba ştan nihâyetine kadar güne ş gibi bir cevap-
tır. Ve mesle ğimiz, terk-i enaniyet ve uhuvvet olmas ından, bizde hodfürû şâ-
ne şatahat bulunmad ığından, Yeni Said’in Risale-i Nur zaman ındaki mahvi-
yetkârâne hayat ı ve mübarek karde şlerinin ifratkârâne hüsn-ü zanlar ını hat ıra 
bakmayarak mükerrer derslerle tâdil etmesi, o tabir ile i şmam edilen manay ı 
tam çürütüyor, izale eder.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bizi ihbar edene ve yazana zarar gelmemek için, şimdilik ehl-i vukûfun it-
tifak ıyla kararlar ını size göndermeyece ğim. Bu son ehl-i vukûf, bütün kuvve-
tiyle bizi kurtarmak ve ehl-i dalâlet ve bid’iyyât ın şerrinden muhafaza etmek 
için çal ışmışlar, bize isnad edilen bütün suçlardan tebrie ediyorlar. Ve Risale-i 
Nur’dan tam ders ald ıklar ını ihsas edip, Risale-i Nur’un ilmî ve imanî k ısm ı-
nın ekseriyet-i mutlaka ile vâk ıfâne yaz ıldığını.. ve Said ise hem samimî, hem 
ciddî kanaatlerini beyan ederek “Ondaki kuvvet ve iktidar, isnad edildi ği gibi 
tarîkat icad ı veya cemiyet kurmak veya hükûmet ile mübâreze etmek de ğil-
dir, belki yaln ız Kur’ân’ ın hakikatlerini muhtaçlara bildirmek kuvvet ve iktida-
rıdır” diye müttefikan karar vermi şler. Ve gayr-i ilmî tabir ettikleri mahremlere 
karşı demişler ki: “Bazen cezbeye ve şuurun heyecan ına ve ihtilâl-i ruhiyeye 
kap ılmas ından, bu eserler ile mesul olmamak lâz ım geliyor.” manas ını ifham 
ediyorlar. Ve “Eski Said, Yeni Said” tabirinde, iki şahsiyet ve ikincisinde fev-
kalâde bir kuvvet-i imaniye ve ilm-i hakâik-i Kur’âniye manas ını, feylesofla-
rın hat ırı için “Bir nevi cezbe ve ihtilâl-i dima ğiye ihtimali var.” diye hem bizi 
şiddetli tabirat ın mesuliyetinden kurtarmak, hem muâr ızlar ımızı okşamak için 
“Sem u basar cihetinde halüsinasyon hastal ığı ihtimali nazar- ı dikkate al ına-
bilir.” demi şler.ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    333
Onlar ın bu ihtimalini esas ıyla çürüten, ellerine geçen ve bütün ak ıllar ı ge-
ri b ırakan Nur Risaleleri ve bütün avukatlara hayret veren Müdâfaa ve Meyve 
Risaleleri kâfi ve vâfi bir cevapt ır. Ben çok şükrediyorum ki, bir hadis-i şerifin 
mazhariyeti bu ihtimal ile bana verilmi ş.
Hem o ehl-i vukûf, bütün karde şlerimizi ve beni tam tebrie edip derler: 
“Said’in âlimâne ve vâk ıfâne eserlerine iman ve âhiretleri için ba ğlanm ışlar. 
Hiçbir cihette hükûmete kar şı bir sû-i kastlar ına dair bir sarâhat ve bir emâre, 
ne muhaberelerinde ve ne de kitap ve risalelerinde bulmad ık.” diye o heyetin 
ittifak ıyla karar verip biri feylesof Necati, biri Yusuf Ziya (âlim), biri de feyle-
sof Yusuf nâmlar ında imza etmi şler.
Latîf bir tevâfuktur ki; biz bu hapse kendimiz hakk ında “Bir Medrese-i 
Yusufiye ve Meyve Risalesi onun meyvesidir” dedi ğimiz gibi, bu iki Yusuf da-
hi perde alt ında “Biz dahi o Medrese-i Yusufiye’deki derse hissedar ız” lisân- ı 
hâlleriyle ifade etmeleridir.
Hem cezbeye latîf bir delilleridir ki: “Otuz Üçüncü Söz ve otuz üç pence-
reli Otuz Üçüncü Mektup” gibi tabirleri, hem kendi kedisinin “Yâ Rahîm! Yâ Rahîm!” tesbihini i şitmesi, hem kendini bir mezar ta şı görmesi, cezbe ve ha-
lüsinasyon ihtimaline delil göstermeleridir.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Madem biz, çok emârelerle inâyet alt ınday ız.. ve madem gayet çok ve in-
safs ız düşmanlara kar şı Risale-i Nur ma ğlup olmad ı, Maârif Vekili’ni ve Halk 
Fırkas ı’nı bir derece susturdu.. ve madem bu kadar geni ş bir sahada ve me-
selemizi pek ziyade îzâm ile hükûmeti telâ şa düşürenler, her hâlde iftiralar ını 
ve yalanlar ını bir derece setretmeye bahâneler ile çal ışacaklar… Elbette bize 
lâz ım; kemâl-i teslimiyetle sab ır ve temkinde bulunmak.. ve bilhassa in-
kisar- ı hayale dü şmemek.. ve bazen ümidin hilâf- ı zuhuruyla me’yus ol-
mamak.. ve muvakkat f ırtınalar ile sars ılmamak!..
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.334  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Evet, gerçi inkisar- ı hayal, ehl-i dünyada kuvve-i mâneviyelerini ve şevk-
lerini k ırar. Fakat me şakkat ve mücâhede ve s ıkıntılar ın alt ında inâyet ve 
rahmetin iltifatlar ını gören Risale-i Nur şâkirtlerine inkisar- ı hayal, gay-
retlerini ve ileri at ılmas ını ve ciddiyetlerini takviye etmek lâz ım geliyor.  
Kırk sene evvel ehl-i siyaset, bana bir cinnet-i muvakkata isnad ıyla t ımarhâ-
neye sevkettiler. Ben onlara dedim: “Sizin ak ıllılık dediğinizin çoğunu ben 
ak ılsızlık biliyorum. O çe şit ak ıldan istifa ediyorum. ْīٰכِĤوَ نٌĳُĭْåَĨ َّאسِĭĤا ُّģوَכُ 
1نُĳُĭُåْĤا َėَĥَÝْìاِ ٰىĳَıْĤا َرِïَĜ ĵٰĥَĐ kaidesini sizlerde görüyorum” demi ştim. Şimdi 
dahi beni ve karde şlerimi şiddetli bir mesuliyetten kurtarmak fikriyle bana 
mahrem risale cihetiyle aras ıra bir cezbe, bir cinnet-i muvakkata isnad eden-
lere ayn ı sözleri tekrarla beraber, iki cihetle memnunum:
Birisi : Hadis-i sahihte vard ır ki; “Bir adam kemâl-i iman ı kazand ığına, 
avâm- ı nâs ın ak ıllar ının tavr ı haricindeki yüksek hâllerini mecnunluk, di-
vanelik saymalar ı, onun kemâl-i iman ına ve tam itikad ına delâlet eder .”2 
diye ferman ediyor.
İkinci Cihet : Ben, bu hapisteki karde şlerimin selâmetleri ve necatla-
rı ve zulmetten kurtulmalar ı için değil yaln ız bir divanelik isnad ını, bel-
ki kemâl-i fahir ve ferahla tamam akl ımı ve hayat ımı feda etmesini ka-
bul ediyorum. Hatta siz münasip görürseniz, o üç zâtlara benim taraf ımdan 
bir teşekkürnâme yaz ılsın ve onlar ı mânevî kazançlar ımıza teşrik ettiğimiz bil-
dirilsin.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim. Ve hizmet-i Kur’âniye’de ve imaniyede hâ-
lis arkada şlar ım. Ve hak ve hakikat ve berzah ve âhiret yolunda ayr ılmaz 
yoldaşlar ım,
Biz birbirimizden ayr ılmak zaman ı yak ın olmas ı cihetiyle, s ıkıntıdan neşet 
eden gerginlikler ve kusurlar yüzünden, İhlâs Risalesi’nin düsturlar ı muhafaza 
edilmediğinden, siz birbirinizle tamam helâlla şmak lâz ımd ır ve zarurîdir.
Siz, birbirinize en fedakâr nesebî karde şten daha ziyade karde şsi-
niz. Karde ş ise, karde şinin kusurunu örter, unutur ve affeder. Ben burada 
1 Herkes mecnûndur. Fakat bo ş şeylerle me şgul olma nisbetinde mecnûnluk derecesi farkl ılık arz eder.
2 İmâm Rabbânî, el-Mektûbât 1/77 (65. Mektup). Ayr ıca bkz: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  3/68, 71; 
Abd İbni Humeyd, el-Müsned  s.289; İbni Hibbân, es-Sahîh  3/99.ON ÜÇÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------    335
hilâf- ı me’mûl ihtilâf ınızı ve enaniyetinizi nefs-i emmâreye vermiyorum 
ve Risale-i Nur şâkirtlerine yak ıştıram ıyorum. Belki nefs-i emmâresini 
terk eden evliyalarda dahi bulunan bir nevi muvakkat enaniyet telâkki ediyorum. Siz benim bu hüsn-ü zann ımı inat ile k ırmay ınız, bar ışınız!..
f
Kardeşlerim,
Ehl-i vukûf raporundan anla şılıyor ki: Risale-i Nur, bize kar şı bütün 
muâr ız tâifeleri ma ğlup ediyor ki; “Hüccetullahi’l-Bâli ğa ve İhtiyar ve İhlâs 
Risaleleri”ni tekrar ile nazar- ı dikkati celbediyorlar. Hem gayet sathî ve ce-
vaplar ı pek zâhir ve güya mutaass ıbâne hocavâri tenkitleri.. ve hiç münase-
beti olmayan ve hakikî mutâb ık olan meseleleri anlamadan “mâbeynlerinde 
tezat var” demeleri.. ve risalelerin yüzde doksan ını tamam ıyla çekinmeyerek 
tasdik ve takdirleri ve teslimleri.. ve Hücumât- ı Sitte Zeyli’nin pek şiddetli bir 
sûrette yeni icatlara fetva verenleri cerh ve tezyif etmesine mukabil, yaln ız ne-
zahet-i lisaniye demi şler.. ve dinsizler taraf ından öldürülen mazlum ve dindar 
hıristiyanlar âhirzamanda bir nevi şehit olabilir dedi ğimi.. baş aç ık namaz k ıl-
mak ve Türkçe ezan okumaya Zeyl’in şiddet-i hücumunu z ıt göstermeleri ile 
iktifâ etmeleri, katiyen onlar ın Risale-i Nur’a kar şı mağlûbiyetlerini gösteriyor 
kanaatini veriyor.
Said Nursî
On Dördüncü Şuâ
İfademin K ısac ık Bir Tetimmesi
Afyon Mahkemesi’ne beyan ediyorum ki:
Nazar ınıza ve kanun adaletine takdim edilen ifademde bulunan; üç ve-
cihle kanunsuz menzilimi basmak, beni sorguya çekmek ve tevkif etmek, üç büyük mahkemelerin hürmetlerini k ırmak ve haysiyet ve adaletlerine ili şmek-
tir, belki istihfaf etmektir.
Çünkü üç mahkeme ve üç ehl-i vukûfun iki sene, yirmi senelik kitaplar ı-
mı ve mektuplar ımı inceden inceye tetkikinden sonra ittifakla hem bize bera-
at verildi, hem kitaplar ımız ve mektuplar ımız iade edildi. Ve beraattan sonra 
üç sene fevkalâde bir inzivâ ve şiddetli bir tarassut alt ında haftada yaln ız za-
rars ız bir mektup baz ı dostlar ıma yazard ım. Dünya ile alâkam kesilmi ş gibi idi 
ki, serbestiyet verildi ği hâlde memleketime gitmedim. Şimdi ayn ı meselede o 
üç mahkemenin âdilâne hükümlerini hiçe saymak gibi meseleyi tazelendir-mek, onlar ın şerefini k ırıyor. Benim hakk ımda adalet eden o mahkemelerin 
haysiyetini muhafaza için mahkemenizden rica ederim. O ayn ı mesele olan 
“Risale-i Nur” ve “cemiyetçilik” ve “tarîkatç ılık” ve “ihlâl-i emniyet ve âsâyi şi 
bozmak” ihtimalinden ba şka bir sebep, bir mesele bulunuz, beni onunla mu-
âheze ediniz. Benim kusurlar ım çoktur. Ben de size mesuliyetime dair yard ım 
edeceğime karar verdim. Çünkü hapsin haricinde hapisten çok ziyade azap 
çektim. Şimdi benim için medar- ı rahat; ya kabir, ya hapistir. Hakikaten ha-
yattan usand ım. Bu yirmi sene haps-i münferitteki tâzib ve i şkenceli tarassut-
lar, ihânetler art ık yeter. 
Sonra gayretullaha dokunur, bu vatana yaz ık olur. 
Sizlere hat ırlat ıyorum.  Bizim en metin melce ve siperimiz:
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè
2ِħĻِčَđْĤا ْشِóَđْĤا رَبُّ َĳُİوَ ُÛْĥَכَّĳَÜ ِįْĻَĥَĐ َۘĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُّٰ۬ųا َĹِ×ْùَè
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).
2 “Bana (yard ımc ı ve destekçi olarak) Allah kâfidir. O’ndan ba şka hiçbir ilâh yoktur. Ben O’na dayan-
dım, O’na güvendim ve O, (bütün kâinat ın, bütün varl ıklar ın idare merkezi olan) Büyük Ar ş’ın Rabbi, 
(bütün kâinat ın mutlak Sultan ı, bütün varl ıklar ın yegâne s ığınağı, besleyip ya şatan ı, koruyup gözeteni-
dir).” (Tevbe sûresi, 9/129)
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُīĻِđَÝْùَĬ ۪įِÖوَ
(On sekiz sene sükûttan sonra mecburiyet taht ında bu istida, mah ke-
meye ve sureti Ankara’ya, makamata verilmi şken, tekrar vermeye mecbur 
olduğum, iddianâmeye kar şı itiraznâmemdir.)
Malûm olsun ki, Kastamonu’da üç defa menzilimi taharri etmek için ge-
len iki müddeiumumî ve iki taharri komiserine ve üçüncüde polis müdürüne ve alt ı-yedi komiser ve polislere ve Isparta’da müddeiumumînin suâllerine ve 
Denizli ve Afyon Mahkemeleri’ne kar şı dediğim ayn- ı hakikat küçük bir mü-
dâfaan ın hülâsas ıdır; şöyle ki:
Onlara dedim: “Ben on sekiz, yirmi senedir münzevî ya şıyorum. Hem 
Kastamonu’da sekiz senedir karakol kar şısında ve sair yerlerde dahi yirmi se-
nedir daima tarassut ve nezaret alt ında kaç defa menzilimi taharri ettikleri hâl-
de, dünya ile siyasetle hiçbir tere şşuh, hiçbir emâre görülmedi. E ğer bir kar ı-
şık hâlim olsayd ı, oran ın adliye ve zab ıtas ı bilmedi veya bildi, ald ırmad ı ise, 
elbette benden ziyade onlar mesuldürler. E ğer yoksa, bütün dünyada kendi 
âhireti ile me şgul olan münzevîlere ili şilmediği hâlde, neden bana lüzumsuz, 
vatan ve millet zarar ına bu derece ili şiyorsunuz?”
Biz Risale-i Nur şâkirtleri, Risale-i Nur’u de ğil dünya cereyanlar ına, 
belki kâinata da âlet edemeyiz. Hem Kur’ân, bizi siyasetten şiddetle men 
etmiş. Evet, Risale-i Nur’un vazifesi ise, hayat- ı ebediyeyi mahveden ve 
hayat- ı dünyeviyeyi de deh şetli bir zehire çeviren küfr-ü mutlaka kar şı 
imanî olan hakikatlerle gayet kat’î ve –en mütemerrit z ınd ık feylesof-
lar ı dahi imana getiren– kuvvetli burhanlarla Kur’ân’a hizmet etmektir. 
Onun için Risale-i Nur’u hiçbir şeye âlet edemeyiz.
Evvelâ : Kur’ân’ ın elmas gibi hakikatlerini, ehl-i gaflet nazar ında bir 
propaganda-y ı siyaset tevehhümüyle cam parçalar ına indirmemek ve o 
kıymettar hakikatlere ihânet etmemektir.
Sâniyen : Risale-i Nur’un esas mesle ği olan şefkat, hak ve hakikat 
ve vicdan, bizleri şiddetle siyasetten ve idareye ili şmekten men etmi ş. 
Çünkü tokada ve belâya müstehak ve küfr-ü mutlaka dü şmüş bir-iki 
1 Ancak O’ndan yard ım dileriz.338  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
dinsize müteallik, yedi-sekiz çoluk-çocuk, hasta, ihtiyar, mâsumlar bulu-
nur. Musibet ve belâ gelse, o bîçareler dahi yanarlar.1 Bunun için, netice-
nin de husûlü me şkûk oldu ğu hâlde, siyaset yoluyla idare ve âsâyi şin za-
rar ına hayat- ı içtimaiyeye kar ışmaktan şiddetle men edilmi şiz.
Sâlisen : Bu vatan ın ve bu milletin hayat- ı içtimaiyesi bu acîb zaman-
da anarşilikten kurtulmak için be ş esas lâz ım ve zaruridir : Hürmet, mer-
hamet, haramdan çekinmek, emniyet, serserili ği b ırak ıp itaat etmektir.
Risale-i Nur hayat- ı içtimaiyeye bakt ığı zaman, bu be ş esas ı kuvvetli 
ve kudsî bir surette tesbit ve tahkim ederek, âsâyi şin temel ta şını muha-
faza ettiğine delil ise, bu yirmi sene zarf ında Risale-i Nur’un yüz bin ada-
mı vatan ve millete zarars ız birer uzv-u nâfi hâline getirmesidir. Isparta ve 
Kastamonu vilayetleri buna şahittir. Demek Risale-i Nur’un –ekseriyet-i 
mutlaka– eczalar ına ilişenler, her hâlde bilerek veya bilmeyerek anar şilik 
hesab ına, vatana ve millete ve hâkimiyet-i İslâmiye’ye h ıyanet ederler.
Risale-i Nur’un yüz otuz risalelerinin bu vatana yüz otuz büyük faydas ını 
ve hasenesini vehham ehl-i gafletin sathî nazarlar ında kusurlu tevehhüm edi-
len iki-üç risalenin mevhum zararlar ı çürütemez. Onlar ı bunlarla çürüten, ga-
yet derecede insafs ız bir zâlimdir.
Amma benim ehemmiyetsiz şahs ımın kusurlar ı ise bilmecburiye, isteme-
yerek derim ki: Yirmi iki sene müddetinde, gurbette, haps-i münferit hükmün-de, yaln ız ve münzevî olarak hayat geçiren.. ve bu müddet zarf ında ihtiyâr ıyla 
bir defa çar şıya ve mecma- ı nâs büyük camilere gitmeyen.. ve çok tazyik ve 
sıkıntı verildiği hâlde, bütün emsâli menfîlere muhalif olarak istirahati için bir-
tek defa hükûmete müracaat etmeyen.. ve yirmi sene zarf ında hiçbir gazeteyi 
okumayan ve dinlemeyen ve merak etmeyen.. ve tam iki sene Kastamonu’da ve yedi sene ba şka menfâlar ında bütün yak ın ve görü şen dostlar ının şehade-
tiyle küre-i arz yüzündeki bo ğuşmalar ı ve harpleri ve sulh olmu ş ve olmam ış 
ve daha kimler harp ettiklerini bilmeyen ve merak etmeyen ve sormayan.. ve üç sene yak ınında konu şan radyoyu üç defadan ba şka dinlemeyen.. ve ha-
yat- ı ebediyeyi imha eden ve hayat- ı dünyeviyeyi dahi elem içinde eleme, 
azap içinde azaba çeviren küfr-ü mutlaka kar şı gâlibâne Risale-i Nur ile mu-
kabele etti ğine onun ile imanlar ını
 kurtaran yüz bin şahidin şehadetiyle isbat 
eden.. ve Kur’ân’dan tere şşuh eden Risale-i Nur ile ölümü yüz bin adam hak-
kında idam- ı ebedîden terhis tezkeresine çeviren bir adama bu derece ili şmek 
1 Bkz.: Enfâl sûresi, 8/25.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    339
ve me’yus etmek ve onu a ğlatmakla, o mâsum yüz binler karde şlerini ağlat-
maya hangi kanun var, hangi maslahat var?.. Adalet nam ına emsâlsiz bir ga-
dir olmaz m ı ve kanun hesab ına, emsâlsiz bir kanunsuzluk de ğil mi?..
Eğer bu taharrilerde baz ı vazifedar memurlar ın itiraz ettikleri gibi derse-
niz ki , “Sen ve bir-iki risalen, rejime ve usulümüze muhalif gidiyorsunuz.”
Elcevap Elcevap :
Evvelen ; bu yeni usulünüzün, münzevîlerin çilehânelerine girmeye hiç-
bir hakk ı yoktur.
Saniyen , bir şeyi reddetmek ayr ıdır, kalben kabul etmemek ayr ıdır. ve 
amel etmemek bütün bütün ayr ıdır. Ehl-i hükûmet ele bakar, kalbe bakmaz. 
İdare ve âsâyi şe ilişmeyen şiddetli muhalifler, her hükûmette bulunur. Hatta 
Hazreti Ömer’in (radiyallâhu anh)  taht- ı hâkimiyetindeki H ıristiyanlara kanun-u 
şeriat ı ve Kur’ân’ ı inkâr ettikleri hâlde ili şilmiyordu. Hürriyet-i fikir ve serbesti-
yet-i vicdan düsturu ile Risale-i Nur’un bir k ısım şâkirtleri, idareye dokunma-
mak şart ıyla rejim ve usulünüzü ilmen kabul etmezse ve muhalif amel etse, 
hatta rejimin sahibine adâvet etse, onlara kanunen ili şilmez. Risaleler ise, o 
gibi risalelere mahrem demi şiz, neşrini men etmi şiz. Hatta bu defa bu hâdise-
ye sebebiyet veren risale, Kastamonu’da sekiz sene zarf ında bir veya iki defa 
birtek nüsha birisi bana getirdi. Ayn ı günde kaybettirdik. Şimdi siz onu zorla 
teşhir ediyorsunuz. Ve i ştihar da etti…
Malûmdur ki bir mektupta kusur olsa, yaln ız o kusurlu kelimeler sansür 
edilir, mütebâkisine izin verilir. Eski şehir Mahkemesi’nde dört ay tetkikât ne-
ticesinde, yüz Nur Risaleleri’nde medar- ı tenkit yaln ız on beş kelime bulmala-
rı ve şimdi dört yüz sayfal ı Zülfikar’ ın yaln ız iki sayfas ında irsiyet1 ve tesettür 
âyetlerinin2 otuz sene evvel yaz ılm ış tefsiri bulunmas ı ve şimdiki kanun-u me-
denîye uygun gelmemesi kat’î isbat eder ki, onun hedefi dünya de ğil. Herkes 
ona muhtaçt ır. O dört yüz sayfal ık herkese menfaatli Zülfikar iki sayfa için 
müsâdere edilmez. O iki sayfa ç ıkar ılsın, o mecmuam ız bize iade edilsin.. ve 
onun iadesi hakk ımızd ır.
Eğer dinsizli ği bir nevi siyaset zannedip, bu hâdisede baz ılar ının dedikleri 
gibi derseniz : “Bu risalelerinle medeniyetimizi, keyfimizi bozuyorsun?”
1 Bkz.: Nisâ sûresi, 4/11, 176.
2 Bkz.: Ahzâb sûresi, 33/59; Nûr sûresi, 24/31.340  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ben de derim Ben de derim : “Dinsiz bir millet ya şayamaz ” dünyaca bir umumî 
düsturdur. Ve bilhassa küfr-ü mutlak olsa cehennemden daha ziyade elîm bir azab ı dünyada dahi verdi ğini, Risale-i Nur’dan Gençlik Rehberi, gayet kat’î 
bir surette isbat etmi ş. O risale ise, şimdi resmen tab edildi.
Bir müslüman, –el-iyâzü billâh!– e ğer irtidat etse küfr-ü mutlaka dü şer; 
bir derece ya şatan küfr-ü me şkûkte kalmaz, ecnebi dinsizleri gibi de olmaz. 
Ve lezzet-i hayat noktas ında, mâzi ve müstakbeli olmayan hayvandan yüz de-
rece aşağı düşer. Çünkü geçmi ş ve gelecek mevcudât ın ölümleri ve ebedî mu-
fârakatlar ı, onun dalâleti cihetiyle, onun kalbine mütemâdiyen hadsiz firakla-
rı ve elemleri ya ğdırıyor. Eğer iman gelse, kalbe girse, birden o hadsiz dostlar 
diriliyorlar. “Biz ölmemi şiz, mahvolmam ışız” lisân- ı hâlleriyle diyerek, o ce-
hennemî hâlet, cennet lezzetine çevrilir.
Madem hakikat budur, size ihtar ediyorum : Kur’ân’a dayanan Risale-i 
Nur ile mübâreze etmeyiniz. O ma ğlup olmaz, bu memlekete yaz ık olur.1(-
Hâşiye) O başka yere gider, yine tenvir eder.
Hem eğer başımdaki saçlar ım adedince ba şlar ım bulunsa, hergün bi-
ri kesilse, hakikat-i Kur’âniye’ye feda olan bu ba şı zınd ıkaya ve küfr-ü 
mutlaka e ğmem ve bu hizmet-i imaniye ve nuriyeden vazgeçmem ve ge-
çemem.
Yirmi seneden beri bir münzevînin elbette ifadedeki kusuruna bak ılmaz. 
Risale-i Nur’u müdâfaa etti ği için “sadet haricine ç ıktı” denilmez.
Madem  Eskişehir Mahkemesi, mahrem ve gayr-i mahrem yüz risalele-
ri dört ay tetkikten sonra yaln ız bir-iki risalede hafif bir cezaya temas edecek 
bir-iki maddeden ba şka bulmam ış ve yüz yirmi adamdan on be şine alt ışar ay 
ceza verdi. Biz dahi bu cezay ı çektik.
Ve madem  birkaç sene evvel Risale-i Nur’un bütün eczalar ı Isparta hükû-
metinin eline geçti. Birkaç ay tetkikten sonra, sahiplerine iade edilmi ş.
Ve madem  o cezadan sonra, Kastamonu’da sekiz sene zarf ında şiddetli 
taharriyâta zab ıtay ı ve adliyeyi alâkadar edecek bir tere şşuh bulunmam ış.
Ve madem  Kastamonu’daki son taharride bir k ısım risalelerimin, hiç bu-
lunmayacak ve ne şredilmeyecek bir tarzda kaç sene evvel odun y ığınlar ı alt ı-
na saklanm ış olduğu göründü ve heyet-i zab ıtaca tahakkuk etti.
1 (Hâşiye) Dört defa mübâreze zaman ında gelen deh şetli zelzeleler, “Yaz ık olur” hükmünü 
isbat ettiler.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    341
Ve madem  Kastamonu’da polis müdürü ve adliyesi o saklanm ış zarar-
sız kitaplar ımı bana iade etmek üzere kat’î söz verdikleri hâlde, ikinci gün bir-
den Isparta’dan tevkif emri geldi ğinden, daha o emanetlerimi almadan sevk 
edildim.
Ve madem  Denizli ve Ankara Mahkemeleri bizi beraat ve umum risale-
lerimizi bize iade ettiler.
Elbette ve elbette, bu mezkûr alt ı hakikate binâen, Denizli Mahkemesi ve 
müddeiumumîsi gibi, Afyon Adliyesi ve müddeiumumîsi benim çok ehem-miyetli bu hukukumu nazar- ı dikkate almalar ı, vazifeleri muktezas ıdır. Ve hu-
kuk-u umumiyeyi müdâfaa eden müddeiumumîden, Risale-i Nur münasebe-tiyle ehemmiyetli bir hukuk-u âmme hükmüne geçen bu şahsî hukukumu da 
müdâfaa edece ğine ümitvar ım ve bekliyorum.
Yirmi iki seneden beri hayat- ı içtimaiyeden çekilen.. ve şimdiki kanunlar ı 
ve tarz- ı müdâfaay ı bilmeyen.. ve Eski şehir ve Denizli Mahkemeleri’nde cerh 
edilmez yüz sayfal ık müdâfaât ını bu yeni mahkemeye kar şı da aynen tak-
dim eden.. ve o zamana kadar kusurlar ının cezas ını çeken.. ve ondan sonra 
Kastamonu’da ve Emirda ğ’da mütemâdiyen tarassut alt ında ve haps-i mün-
ferit tarz ında yaşayan Yeni Said, sükût ile sözü Eski Said’e b ırak ıyor. Eski Said 
de diyor ki:
Yeni Said, dünyadan yüzünü çevirdi ği için, ehl-i dünya ile konu şmay ı, 
müdâfaât- ı kat’iye mecburiyeti olmadan yapm ıyor, lüzum görmüyor. 
Fakat 
bu meselede çok mâsum rençber ve esnaf adamlar, bize az bir münase-betiyle tevkif edilerek, i ş zaman ında, çoluk-çocuklar ına nafaka tedarik 
edemediklerinden, şiddetli rikkatime dokundu. Derinden derine beni a ğ-
latt ı. Kasem ederim, e ğer mümkün olsayd ı, onlar ın bütün zahmetlerini 
kendime al ırdım.
 Zaten bir kusur varsa benimdir. Onlar mâsumdurlar. İşte 
bu elîm hâlet için, Yeni Said’in sükûtuna ra ğmen, ben diyorum:
Madem, Isparta ve Denizli ve Afyon müddeiumumîlerinin yüzer lüzumsuz 
suâllerine bîçare Yeni Said cevap veriyor. Benim de, on üç sene evvel, ba ş-
ta Kaya Şükrü olarak, Dâhiliye Vekâleti’nden ve şimdiki Adliye Vekâleti’nden 
hukukumuzu müdâfaa niyetiyle üç suâl sormak bir hakk ımd ır.
Birincisi : Risale-i Nur’un talebesi olmayan ve yan ında yal-
nız âdi bir mektubumuz bulunan E ğirdir’li bir adam ın bir jan-
darma çavu şuyla vukuats ız bir münaka şa-y ı lisaniyesi yüzün-
den beni ve yüz yirmi adam ı tevkif ile dört ay mahkeme tahki-
kinden sonra, on be ş bîçareden ba şka, bütün beraat kazanmakla342  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
mâsumiyetleri tahakkuk eden yüzden ziyade adamlara binler lira za-
rar vermek, hangi kanun iledir? Böyle imkânat ı vukuat yerinde isti-
mâl etmek hangi usul iledir? Ve Denizli’de dokuz ay tetkikten sonra, beraat kazanan yetmi ş bîçarelere binler lira zarar vermek, adaletin 
hangi düsturu iledir?
İkinci Suâl : 1ٰىóْìأُ وِزْرَ وَازِرَةٌ ِرُõَÜ َźوَ ferman- ı esasîsi ile bir karde şin 
hatas ıyla diğer öz karde şi mesul olmad ığı hâlde; yanl ış mana veril-
memek için ne şrini men etti ğimiz.. ve sekiz sene zarf ında bir veya iki 
defa elime geçen.. ve yirmi be ş seneden daha evvel asl ı yaz ılan.. ve 
ehemmiyetli noktalarda iman ı şüphelerden ve manas ı anlaşılmayan 
bir k ısım müteşâbih hadisleri inkârdan kurtaran bir küçük risalenin 
bizden uzak bir yerde, bilmedi ğimiz bir adamda bulunmas ıyla.. ve 
yanl ış mana verilmesiyle.. ve Kütahya ve Bal ıkesir taraf ında bir do-
kunakl ı mektup bulunmas ıyla bizleri o vakit Ramazan- ı Şerif’te ve 
şimdi bu deh şetli soğukta pek çok mâsum rençber ve esnaflar ı, hatta 
âdi ve eski bir mektubumuz yan ında bulunmas ıyla.. ve arabas ı beni 
gezdirmesiyle.. ve bize bir dostluk münasebetiyle.. veya bir kitab ımı 
okumas ıyla tevkif edip peri şan etmek ve maddeten ve mânen onlara 
ve vatana ve millete, lüzumsuz bir evham yüzünden binler lira zarar vermek, hangi adalet kanunuylad ır? Adliyenin hangi madde-i kanu-
niyesiyledir? Aya
ğımızı yanl ış atmamak için, o kanunlar ı bilmek ta-
lep ederiz.
Evet hem Denizli’de, hem Afyon’da tevkifimizin bir sebebinin bir hakika-
ti şudur ki: Bir k ısım hadislerin manas ı ve te’vili bilinmemesinden, “ak ıl kabul 
etmiyor” diye inkâr edenlere kar şı avâm ın iman ını kurtarmak fikriyle, çok za-
man evvel Dârü’l-Hikmeti’l-islâmiye’de iken ve daha evvel asl ı yaz ılan Beşinci 
Şuâ, farz- ı muhâl olarak, dünyaya ve siyasete baksa ve bu zamanda da yaz ıl-
sa, madem gizlidir ve taharriyâtta bizde bulunmad ı.. ve gaybî haberleri do ğ-
rudur ve imanî şüpheleri izale eder.. ve âsâyi şe dokunmuyor ve mübâreze et-
miyor.. ve yaln ız ihbar eder ve şah ıslar ı tâyin etmiyor.. ve ilmî bir hakikati küllî 
bir surette beyan ediyor. Elbette o hakikat-i hadîsiye bu zamanda dahi bir k ı-
sım şah ıslara mutâb ık ç ıksa.. ve münaka şaya sebep olmamak için mahkeme-
lerin teşhir ve neşirlerinden evvel bizce tam mahrem tutulsa, adalet cihetinde 
hiçbir vecihle bir suç te şkil etmez. Hem bir şeyi reddetmek ayr ıdır ve ilmen 
1 En’âm sûresi, 6/164; İsrâ sûresi, 17/15; Fât ır sûresi, 35/18; Zümer sûresi, 39/7; Necm sûresi, 53/38.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    343
kabul etmemek veya amel etmemek bütün bütün ayr ıdır. “O risale yak ın
bir istikbalde gelecek bir rejimi ilmen kabul etmiyor” diye bir suç oldu ğuna, 
dünyada adliyelerin bir kanunu bulunmas ına ihtimal vermiyoruz.
Elhâs ıl: Hayat- ı ebediyeyi mahveden ve hayat- ı dünyeviyeyi deh şet-
li bir zehire çeviren ve lezzetini imha eden küfr-ü mutlak ı, otuz seneden 
beri köküyle kesen.. ve tabîiyyûnun deh şetli bir fikr-i küfrîlerini öldürme-
ye muvaffak olan.. ve bu milletin iki hayat ının saadet düsturlar ını hari-
ka hüccetleriyle parlak bir surette isbat eden.. ve Kur’ân’ ın hakikat-i ar-
şiyesine dayanan Risale-i Nur, böyle küçük bir risalenin bir-iki maddesiy-
le değil, belki bin kusuru dahi olsa, onun binler büyük haseneleri onlar ı 
affettirir, diye dâvâ ediyoruz ve isbat ına da haz ırız.
Üçüncü Suâl : Bir mektubun yirmi kelimesinde be ş kelime kusurlu gö-
rülse, o be ş kelime sansür edilir. Mütebâkisine izin vermek bir düstur 
iken; Eski şehir Mahkemesi’nin dört ay tetkikten sonra, yüz bin keli-
me içinde zâhirî nazarda zararl ı tevehhüm edilen yaln ız on beş ke-
limeden ba şka bulmamas ıyla.. ve Heyet-i Vekile de dört yüz sayfal ı 
Zülfikar’ ın yaln ız iki sayfas ında (şimdiki kanuna uygun olmamas ın-
dan) otuz sene evvel yaz ılan iki âyetin tefsirinden ba şka ilişmemesi.. 
ve Denizli ve Ankara ehl-i vukûfu on be ş sehivden ba şka ilişmeme-
siyle.. ve şimdiye kadar yüz binler adam ın ıslah ına vesile olmas ıyla 
vatana ve millete bin büyük menfaati tahakkuk eden Risale-i Nur’a küçük bir hizmet eden veya kendi iman ını kurtard ığı için bir risalesi-
ni yazan ve Emirda ğ’da garip ve ihtiyarl ığıma şefkaten bana karde ş-
lik eden Çal ışkanlar gibi r ızâ-y ı ilâhî için bana hizmet eden bîçare-
leri, iş mevsiminde ve deh şetli k ışta taht- ı tevkife almak, Hükûmet-i 
Cumhuriye’nin hangi prensibiyle kabil-i tevkif olabilir? Ve hangi ka-nunu, müsaade etmeye imkân ı var?
Madem cumhuriyet prensipleri hürriyet-i vicdan kanunu ile dinsizlere ili
ş-
miyor; elbette mümkün oldu ğu kadar dünyaya kar ışmayan.. ve ehl-i dünya 
ile mübâreze etmeyen.. ve âhiretine ve iman ına ve vatan ına dahi nâfi bir tarz-
da çal ışan dindarlara da ili şmemek gerektir ve elzemdir. Bin seneden beri bu 
milletin g ıda ve ilâç gibi bir hâcet-i zaruriyesi olan takvây ı ve salâhati  bu 
mazhar- ı enbiyâ olan Asya’da hükmeden ehl-i siyaset yasak etmez ve ede-
mez biliyoruz.
Yirmi seneden beri münzevî ya şayan ve yirmi sene evvelki Said’in kafa-
sıyla sordu ğu bu suâllerde bu zaman ın tarz- ı telâkkisine uygun gelmeyen ku-
surlar ına bakmamak, insaniyetin muktezas ıdır…344  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Vatan ve millet ve âsâyi şin menfaati hesab ına bunu da hat ırlatmak bir 
vazife-i vataniyem olmas ı cihetiyle derim:
Böyle bize ve Risale-i Nur’a az bir münasebetle taht- ı tevkife al ın-
mak, gücendirmek yüzünden vatana ve âsâyi şe dindarâne menfaati bu-
lunan pek çok zâtlar ı idare aleyhine çevirebilir, anar şiliğe meydan verir. 
Evet, Risale-i Nur ile imanlar ını kurtaran ve millete zarars ız ve tam men-
faattar vaziyete girenler yüz binden çok ziyadedir. Hükûmet-i cumhuri-yenin belki her büyük dairesinde ve milletin her tabakas ında faydal ı ve 
müstakîmâne bir surette bulunuyorlar. Bunlar ı gücendirmek de ğil, belki 
himâye etmek elzemdir.
Şekvâm ızı dinlemeyen ve bizi söyletmeyen ve ba-
hanelerle s ıkıştıran bir k ısım resmî adamlar, vatan aleyhinde anar şiliğe mey-
dan aç ıyorlar  diye kuvvetli bir vehim hat ırımıza geliyor.
Hem maslahat- ı hükûmet nam ına derim:
Madem Be şinci Şuâ’ ı, hem Denizli, hem Ankara Mahkemeleri tetkik edip 
ilişmemişler, bize verdiler. Elbette onu yeniden resmiyete koyup dedikodula-
ra meydan açmamak, idarece zarurîdir. Biz o risaleyi, mahkemelerin elleri-ne geçmeden ve onu te şhirlerinden evvel gizledi ğimiz gibi, Afyon Hükûmet 
ve Mahkemesi dahi onu medar- ı suâl ve cevap etmemeli. Çünkü kuvvetli-
dir, reddedilmez. Kable’l-vuku haber vermi ş, doğru ç ıkm ış. Hem hedefi dün-
ya değil; olsa olsa, ölmü ş gitmiş bir şahsa, müteaddit manalar ından bir ma-
nas ı muvâf ık geliyor. Onun dostlu ğu taassubuyla o gaybî ihbar ı ve manay ı, 
resmiyete koymamay ı ve bizi onunla muâheze etmekle daha ziyade te şhirine 
yol açmamay ı, vatan ve millet ve âsâyi ş ve idare hesab ına ihtar etmeye vic-
dan ım beni mecbur eyledi.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    345
Afyon Müddeiumumîsi ve Mahkeme 
Reisi ve Âzâlar ına
Denizli’nin Adliyesine hukukumu müdâfaa için arz etti ğim Dokuz Esas ı 
aynen size de takdim ediyorum.
Yirmi senedir hayat- ı içtimaiyeyi ve bilhassa böyle resmî ve ince ve siya-
sî hayat ı terk etmi şim. O hâllere kar şı al ınmas ı lâz ım gelen vaziyeti bilmiyo-
rum ve dü şünmüyorum ve dü şünmesi beni cidden incitiyor. Fakat mecburi-
yetle başka mahkemede insafs ız bir zât ın, intizams ız ve mükerrer ve lüzumsuz 
pek çok suâllerine verdi ğim cevaplar ın hâtimesi ve hülâsas ı olan bu intizam-
sız müdâfaât ım ve istidamda belki sadet harici ve lüzumsuz tekrarât ve inti-
zams ızlık ve aleyhime dönecek şiddetli tabirler ve bilmedi ğim yeni kanunla-
ra muhalif ifadeler bulunabilir. Fakat madem hakikat üzere gidiyor; hakika-tin hat ırı için o kusurlara bakmamak gerektir. O istida ve müdâfaât ım Dokuz 
Esas üzerine gidiyor.
Birincisi Birincisi
Madem Hükûmet-i Cumhuriye, cumhuriyetteki hürriyet-i vicdan düstu-
ruyla dinsizlere ve sefâhetçilere ili şmiyor. Elbette, dindarlara ve takvâc ılara da 
ilişmemek gerektir. Ve madem dinsiz bir millet ya şamaz.. ve Asya, din nokta-
sında Avrupa’ya benzemez.. ve İslâmiyet, hayat- ı şahsiye ve uhreviye cihetin-
de H ıristiyanl ığa uymaz.. ve dinsiz bir müslüman, ba şka dinsizler gibi olmaz... 
Ve bu bin seneden beri dünyay ı diyanetiyle ışıkland ıran ve bütün dünyan ın 
tehâcümât ına karşı salâbet-i diniyesini kahramanâne müdâfaa eden bu va-
tandaki milletin bir ihtiyac- ı fıtrîsi hükmüne geçen diyanet, salâhat ve bilhas-
sa iman hakikatlerini ö ğrenmesi yerlerine hiçbir terakkiyât, hiçbir medeniyet 
tutamaz. Ve o ihtiyac ı onlara unutturamaz. Elbette bu vatandaki millete hük-
meden bir hükûmet, Risale-i Nur’a adalet ve kanun ve âsâyi ş cihetinde ili şe-
mez ve ili ştirmemeli…
İkinci Esasİkinci Esas
Madem bir şeyi reddetmek ba şkad ır ve onunla amel etmemek bütün bü-
tün başkad ır. Ve her hükûmette şiddetli muhalifler bulunur. Ve mecusi hâki-
miyeti alt ında müslümanlar ve Hükûmet-i İslâmiye-i Ömeriye’de yahudiler ve 
hıristiyanlar bulunmas ı ve âsâyi şe ve idareye ili şmeyenin hürriyet-i şahsiyesi 
her hükûmette vard ır ve ilişilmez. Ve hükûmet ele bakar, kalbe bakmaz…346  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ve madem âsâyi şe ve idareye ve siyasete ili şmek isteyen her hâlde, hiç 
şüphesiz gazetelerle ve dünya hâdisât ı ile alâkadar olacak, tâ kendine yard ım 
eden cereyanlar ı ve vaziyetleri ve hâdisât ı bilsin, tâ aya ğını yanl ış atmas ın.
Ve Risale-i Nur ise, şâkirtlerini o derece men etmi ş ki, benim yak ın dost-
lar ım biliyorlar ki, yirmi be ş senedir de ğil gazeteleri okumak, belki sormas ını 
ve merak etmesini ve dü şünmesini bana terk ettirmi ş. Şimdi on senedir kati-
yen dünya cereyanlar ından ve vaziyetlerinden, Alman’ ın mağlûbiyeti ve bol-
şeviğin istilâs ından başka hiçbir haber almayacak derecede beni hayat- ı içti-
maiyeden çekmi ş. Elbette ve elbette, hikmet-i hükûmet ve kanun-u siyaset ve 
düstur-u adalet bana ve benim gibi karde şlerime ilişemez. Ve ili şen, herhâlde 
ya evham ından, ya garaz ından veya inad ından ilişir.
Üçüncü Esas Üçüncü Esas
Sab ık mahkememizde bir müddeiumumînin yanl ış bir mana ile Be şinci 
Şuâ’a dair suâllerinde kanun hesab ına değil, belki bir ölmü ş şahs ın dostluğu 
taassubu hesab ına manas ız ve lüzumsuz itirazlar ı sebebiyle bu gelecek uzun-
ca tafsilat ı vermeye mecbur oldum.
Evvelâ, bu Be şinci Şuâ’ ı hükûmetin eline geçmeden evvel biz mahrem 
tutuyorduk. Hem bütün taharrilerde bende bulunmad ı. Hem maksad ı, yaln ız 
avâm ın imanlar ını şüphelerden ve müte şâbih hadisleri inkârdan kurtarmak-
tır. Dünya cihetine üçüncü, dördüncü derecede, dolay ısıyla bakar. Hem ver-
diği haberler do ğrudur. Hem ehl-i siyaset ve dünya ile mübâreze etmiyor, yal-
nız ihbar eder. Hem şah ıslar ı tayin etmiyor. Küllî bir surette, bir hakikat-i ha-
dîsiyeyi beyan eder. Fakat, o küllî hakikati bu as ırdaki deh şetli bir şahsa tam 
tatbik etmi şler. Onun için bu senelerde yeni telif edilmi ş zann ıyla itiraz ettiler. 
Hem o risalenin asl ı, Dârü’l-Hikmet’ten daha eskidir. Yaln ız bir zaman sonra 
tanzim edildi, Risale-i Nur’a girdi. Şöyle ki:
Bundan k ırk sene evvel ve Hürriyet’ten bir sene evvel İstanbul’a geldim. 
O zaman Japonya’n ın başkumandan ı, İslâm ulemâs ından dinî baz ı suâller 
sormuştu. Onlar ı İstanbul hocalar ı benden sordular. Hem çok şeyleri o mü-
nasebetle suâl ettiler.
Ezcümle, bir hadiste “Âhir zamanda deh şetli bir şah ıs sabah kalkar, al-
nında ‘Hâzâ kâfir’ yaz ılm ış bulunur”1 diye hadis var deyip benden sordular. 
Dedim: “Bir acîb şah ıs, bu milletin ba şına geçer ve sabah kalkar, ba şına şap-
ka giyer ve giydirir.”
1 Bkz.: Buhârî, tevhîd  17; Müslim,  fiten 101-103, 95; Tirmizî,  fiten 59; Ebû Dâvûd, melâhim  14.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    347
Bu cevaptan sonra bunu sordular: “Acaba o zaman onu giyen kâfir ol-
maz m ı?” Dedim: “ Şapka başa gelecek, ‘secdeye gitme’ diyecek. Fakat, ba ş-
taki iman o şapkay ı da secdeye getirecek, in şaallah müslüman edecek.”
Sonra dediler: “Ayn ı şah ıs bir su içecek, onun eli delinecek ve bu hâdise 
ile ‘Süfyan’ oldu ğu bilinecek.” Ben de cevaben dedim: “Bir darb- ı mesel var. 
Çok israfl ı adama eli deliktir denilir. Yani elinde mal durmuyor, ak ıyor, zâyi 
oluyor deniliyor. İşte o dehşetli adam bir su olan rak ıya müptelâ olup, onunla 
hasta olacak ve kendisi hadsiz israfata girecek, ba şkalar ını da al ıştıracak.”
Sonra birisi sordu ki: “O öldü ğü zaman İstanbul’da Dikili Ta ş’ta şeytan 
dünyaya ba ğıracak ki, filân öldü.” O vakit ben dedim: “Telgrafla haber veri-
lecek.” Fakat bir zaman sonra radyo ç ıkm ış, işittim; eski cevab ım tam de ğil-
miş, bildim. Sekiz sene sonra Dârü’l-Hikmet’te iken dedim: “ Şeytan gibi rad-
yoyla dünyaya i şittirecek.”
Sonra “Sedd-i Zülkarneyn ve Ye’cüc ve Me’cüc ve Dâbbetü’l-arz ve 
Deccal ve Nüzûl-ü İsa1” (aleyhisselâm)  hakk ında suâller sormu şlard ı. Ben de ce-
vap vermi ştim. Hatta eski risalelerimde onlar k ısmen yaz ılm ışlar. Bir zaman 
sonra Mustafa Kemal iki defa şifre ile Van Vilâyeti’nin eski valisi ve benim 
dostum Tahsin Bey’in vas ıtas ıyla beni, ne şredilen Hutuvât- ı Sitte’ye mükâ-
faten taltif için Ankara’ya celbetti, gittim. Şeyh Sünûsî Kürtçe lisan ı bilme-
diğinden, beni onun yerinde üç yüz lira maa şla vilâyât- ı şark ıye vâiz-i umu-
mîsi, hem meb’us, hem Diyanet Riyâseti dairesinde, Dârü’l-Hikmet âzâla-rıyla beraber, eski vazifemle memnun etmek ve benim Van’da temelini att ı-
ğım Medresetü’z-Zehra ve Şark Dârülfünunu’ma Sultan Re şad’ ın verdiği on 
dokuz bin alt ın lira, iki yüz meb’us içinde 163 meb’usun imzas ıyla 150.000 
banknota iblâ ğ edilerek kabul edildi ği hâlde, ben Be şinci Şuâ asl ının verdi-
ği haberin bir k ısm ını, orada bir adamda gördüm. Mecburiyetle o çok ehem-
miyetli vazifeleri b ırakt ım. Ve “Bu adamla ba şa ç ıkılmaz, mukabele edilmez” 
diye, dünyay ı ve siyaseti ve hayat-
ı içtimaiyeyi terk edip yaln ız iman ı kurtar-
mak yolunda vaktimi sarf ettim. Fakat baz ı zâlim ve insafs ız memurlar, bana 
dünyaya bakacak iki-üç risaleyi yazd ırdılar.
Sonra baz ı zâtlar, âhirzaman hâdisât ını haber veren müte şâbih hadisleri 
suâl etmek münasebetiyle o eski risalenin asl ını tanzim ettim. Risale-i Nur’un 
Beşinci Şuâ’ ı nam ını ald ı. Risale-i Nur’un numaralar ı, telif tertibiyle de ğil. 
Meselâ, Otuz Üçüncü Mektup, Birinci Mektup’tan daha evvel telif edilmi ş ve 
1 Bkz.: Buhârî, enbiyâ  49; Müslim, îmân 155, fiten 34.348  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bu Beşinci Şuâ’ ın asl ı ve Risale-i Nur’un bir k ısım eczalar ı, Risale-i Nur’dan 
evvel telif edilmi ş. Her ne ise...
Bu makamda bir müddeiumumînin, Mustafa Kemal’e dostlu ğu taassu-
buyla, kanunsuz ve lüzumsuz ve yanl ış itiraz ve suâlleri beni bu sadet harici 
gibi izahat ı vermeye mecbur eyledi. Ben onun, adliye kanunu nam ına tama-
men şahsî ve kanunsuz bir sözünü misal olarak beyan ediyorum.
Dedi: “Be şinci Şuâ’da sen hiç kalben nedamet etmedin mi ki, onu rak ı-
dan ve şaraptan su tulumbas ı gibi tâbirlerle tezyif etmi şsin?”
Ben onun bütün bütün manas ız ve yanl ış ve dostluk taassubuna mukabil 
derim: “Kahraman ordunun zaferi ve şerefi ona verilmez, yaln ız onun bir his-
sesi olabilir. Nas ıl ki ordunun ganimeti, mallar ı, erzaklar ı bir kumandana ve-
rilse zulümdür, deh şetli bir haks ızlıktır…”
Evet nas ıl o insafs ız, o çok kusurlu adam ı sevmemekle beni itham et-
ti, âdeta vatan hâini yapt ı. Ben de onu, orduyu sevmemekle itham ediyo-
rum. Çünkü bütün şerefi ve mânevî ganimeti o dostuna verip, orduyu şeref-
siz b ırak ıyor. Hakikat ise müsbet şeyler, haseneler, iyilikler cemaate, ordu-
ya tevzi edilir.. ve menfîler ve tahribat ve kusurlar ba şa verilir. Çünkü bir şe-
yin vücudu, bütün şerâitin ve erkân ının vücudu ile olur ki, kumandan yaln ız 
bir şartt ır. Ve o şeyin ademi ve bozulmas ı ise, bir şart ın ademiyle ve bir rük-
nün bozulmas ıyla olur, mahvolur, bozulur. O fenal ık başa ve reise verilebilir. 
İyilikler ve haseneler, ekseriyetle müsbet ve vücudîdir. Ba şlar sahip ç ıkamaz-
lar. Fenal ıklar ve kusurlar, ademîdir ve tahribîdir. Reisler mesul olurlar. Hak 
ve hakikat böyle iken, nas ıl ki bir aşiret fütuhat yapsa, “Aferin Hasan A ğa”; 
mağlûp olsa “A şirete tuh!” diye a şiret tezyif edilse, bütün bütün hakikatin ak-
sine hükmedilir. Aynen öyle de beni itham eden o müddeî, bütün bütün hak ve hakikatin aksine, bir hatas ıyla, güya adliye nam ına hükmetti.
Aynen bunun hatas ı gibi Eski harb-i umumîden biraz evvel, ben Van’da 
iken, baz ı dindar ve müttakî zâtlar yan ıma geldiler. Dediler ki: “Baz ı kuman-
danlarda dinsizlik oluyor. Gel, bize i ştirak et. Biz bu reislere isyan edece ğiz.”
Ben de dedim: 
“O fenal ıklar ve o dinsizlikler, o gibi kumandanlara 
mahsustur. Ordu, onunla mesul olmaz. Bu Osmanl ı ordusunda belki yüz 
bin evliya var. Ben bu orduya kar şı kılıç çekmem ve size i ştirak etmem.”
O zâtlar benden ayr ıldılar, k ılıç çektiler; neticesiz Bitlis Hâdisesi vücuda 
geldi. Az zaman sonra, harb-i umumî patlad ı. O ordu, din nam ına iştirak etti, ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    349
cihada girdi. O ordudan yüz bin şehitler evliya mertebesine ç ıkıp beni o dâ-
vamda tasdik edip kanlar ıyla velâyet fermanlar ını imzalad ılar.
Her ne ise, biraz uzun söylemeye mecbur oldum. Çünkü hiçbir hissiyatla 
ve hâricî tesiratla müteessir olmamak, mâhiyetinin kat’î bir hâssas ı bulunan 
adalet hakikati nam ına, cüz’î ve hatta hissiyat ve tarafgirlikle bize ve Risale-i 
Nur’a kar şı müzeyyifâne hareket eden bir müddeiumumînin acîb vaziyeti be-
ni bu uzun ifadeye sevk etti.
Dördüncü Esas Dördüncü Esas
Eskişehir Mahkemesi, yüzer risaleleri ve mektuplar ı dört ay tetkikten 
sonra, yaln ız yüz yirmi adamdan on be ş adama alt ışar ay ceza ve bana da, 
yüz risaleden yaln ız bir-iki risalede on be ş kelime ile, bir sene ceza verebil-
di. Tarîkatç ılık ve cemiyetçilik ve şapka meselelerinde beraat ettirdiler. Biz 
dahi o cezay ı çektik. Ondan sonra Kastamonu’da çok defa taharrilerde hiç-
bir ilişiğimi bulmad ılar. Ve kaç sene evvel Isparta’da mahrem ve gayr-i mah-
rem Risale-i Nur’un bütün eczalar ı bilâ-istisna hükûmetin eline geçti. Üç ay 
tetkikten sonra umumu sahiplerine iade edildi. Birkaç sene sonra, Denizli ve Ankara Mahkemeleri’nde bütün risaleler iki sene kald ı. Tamamen bize iade 
edildi.
Madem hakikat budur. Beni ve Risale-i Nur’un şâkirtlerini itham eden ve 
o gibi kanun nam ına kanunsuz ve garazla ve hissiyatla bizi muâheze eden-
ler, elbette bizden evvel, hem Eski şehir Mahkemesi’ni, hem Kastamonu 
Hükûmeti’ni ve zab ıtas ını, hem Isparta Adliyesi’ni, hem Denizli Mahkemesi’ni, 
hem Ankara’n ın Ağırceza Mahkemesi’ni itham edip, onlar ı –varsa– suçumu-
za tam te şrik ediyorlar. Çünkü bir suçumuz olsayd ı, bu üç-dört hükûmet ya-
kınında çok zaman tecessüsüyle görmedi veya ald ırmad ı ve iki mahkeme iki 
sene inceden inceye bak ıp bilmedi veya ald ırmad ı; bizden ziyade onlar suçlu 
olurlar. Hâlbuki bizde dünyaya kar ışmak arzusu bulunsayd ı, böyle sinek v ızıl-
tısı
 gibi değil, top güllesi gibi ses ve patlak verecekti.
Evet, 31 Mart’ta Divan- ı Harb-i Örfî’de ve Mustafa Kemal’in hiddetine 
karşı, divan- ı riyâsette şiddetli ve dokunakl ı ve serbest müdâfaa eden bir ada-
mı, on sekiz sene zarf ında “kimseye sezdirmeden dünya entrikalar ını çeviriyor” 
diye itham eden, elbette bir garazla eder. Biz Denizli Müddeiumumîsi’nden ümit ettiğimiz gibi, Afyon Müddeiumumîsi’nden de ümit ederiz ki, bizi böyle-
lerin itiraz ından ve garazlar ından kurtars ın ve hakikat-i adaleti göstersinler.350  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Beşinci Esas Beşinci Esas
Risale-i Nur şâkirtlerinin, mümkün oldu ğu kadar siyasete ve idare 
işine ve hükûmetin icraat ına kar ışmamak bir düstur-u esasîleridir. Çünkü 
hâlisâne hizmet-i Kur’âniye, onlara her şeye bedel, kâfi geliyor.
Hem şimdi hükmeden öyle kuvvetli cereyanlar içinde siyasete girenler-
den hiçbir kimse, istiklâliyetini ve ihlâs ını muhafaza edemez. Her hâlde bir ce-
reyan onun hareketini kendi hesab ına alacak, dünyevî maksad ına âlet ede-
cek, o hizmetin kudsiyetini bozacak.
Hem maddî mübârezede şu asr ın bir düsturu olan e şedd-i zulüm ve 
eşedd-i istibdat ile, birinin hatas ıyla onun mâsum çok taraftarlar ını ezmek lâ-
zım gelecek. Yoksa, ma ğlûp düşecek.
Hem dünya için dinini b ırakan veya âlet edenlerin nazarlar ında Kur’ân’ ın 
hiçbir şeye âlet olmayan kudsî hakikatleri, bir propaganda-y ı siyasete âlet ol-
muş tevehhüm edilecek.
Hem milletin her tabakas ı, muvâf ıkı ve muhalifi, memuru ve âmîsinin o 
hakikatlerde hisseleri var ve onlara muhtaçt ırlar.
Risale-i Nur şâkirtleri, tam bîtarafâne kalmak için siyaseti ve maddî 
mübârezeyi tam b ırakmak ve hiç kar ışmamak lâz ım gelmi ş.
Altıncı Esas Alt ınc ı Esas
Bu meselede benim şahs ımın veya baz ı kardeşlerimin kusuruyla 
Risale-i Nur’a hücum edilmez. O do ğrudan do ğruya Kur’ân’a ba ğlanm ış 
ve Kur’ân dahi Ar ş-ı Âzam’la ba ğlıdır. Kimin haddi var, elini oraya uzat-
sın ve o kuvvetli ipleri çözsün?
Hem bu memlekete maddî ve mânevî bereketi ve fevkalâde hizmeti, 
otuz üç âyât- ı Kur’âniye’nin i şârât ıyla ve İmam Ali (radiyallâhu anh) ’ın üç ke-
ramet-i gaybiyesiyle ve Gavs- ı Âzam’ ın (kuddise sirruh)  kat’î ihbar ıyla tahak-
kuk etmi ş olan Risale-i Nur, bizim âdi ve şahsî kusurlar ımızla mesul ol-
maz ve olamaz ve olmamal ı. Yoksa bu memlekete hem maddî, hem mâ-
nevî, telâfi edilmeyecek derecede zarar olacak.
Risale-i Nur’a kar şı gizli düşmanlar ımızdan baz ı zınd ıklar ın şeytanetiyle 
çevrilen plânlar ve hücumlar in şaallah bozulacaklar. Onun şâkirtleri ba şkalara 
kıyas edilmez, da ğıttırılmaz, vazgeçirilmez, Cenâb- ı Hakk ın inâyetiyle ma ğlûp z
z
z
zON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    351
edilmezler. E ğer maddî müdâfaadan Kur’ân men etmeseydi, bu milletin can 
damar ı hükmünde umumun teveccühünü kazanan ve her tarafta bulunan o 
şâkirtler, Şeyh Said ve Menemen Hâdiseleri gibi cüz’î ve neticesiz hâdiselerle 
buluşmazlar. Allah etmesin, e ğer mecburiyet-i kat’iye derecesinde onlara zul-
medilse ve Risale-i Nur’a hücum edilse, elbette hükûmeti i ğfal eden z ınd ıklar 
ve münaf ıklar bin derece pi şman olacaklar.
Elhâs ıl: Madem biz ehl-i dünyan ın dünyalar ına ilişmiyoruz; onlar da bi-
zim âhiretimize ve imanî hizmetimize ili şmesinler.
f
(Eskişehir Mahkemesi’nde gizli kalm ış, resmen zabta geçmemi ş ve mü-
dâfaât ımda dahi yaz ılmam ış bir eski hât ıray ı ve latîf bir vâk ıa-y ı müdâfaaay ı 
beyân ediyorum.)
Orada benden sordular ki:
– “Cumhuriyet hakk ında fikrin nedir?”
Ben de dedim:– “Eskişehir mahkeme reisinden ba şka, daha sizler dünyaya gelmeden, 
benim dindar bir cumhuriyetçi oldu ğumu elinizdeki tarihçe-i hayât ım isbat 
eder. Hülâsas ı şudur ki; o zaman – şimdiki gibi– hâlî bir türbe kubbesinde inzi-
vâda idim. Bana çorba geliyordu. Ben de tanelerini kar ıncalara verirdim, ek-
meğimi onun suyu ile yerdim.”
İşitenler benden soruyordular. Ben de derdim:
– “Bu kar ınca ve ar ı milletleri, cumhuriyetçidirler; o cumhuriyet-perver-
liklerine hürmeten tanelerini kar ıncalara verirdim.
Sonra dediler:– “Sen, selef-i sâlihîne muhalefet ediyorsun?”Cevaben diyordum:– “Hulefâ-y ı Râşidîn; her biri hem halife, hem reisicumhur idi. S ıddîk- ı Ekber 
(radiyallâhu anh) , aşere-i mübe şşereye ve sahâbe-i kirâma elbette reisicumhur
hükmünde idi. Fakat manas ız isim ve resim de ğil, belki hakikat-i adaleti ve 
hürriyet-i şer’iyyeyi ta şıyan mana-y ı dindar cumhuriyetin reisleri idiler.352  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İşte, Ey Müddeiumumî ve Mahkeme Âzâlar ı! Elli seneden beri bende bu-
lunan bir fikrin aksiyle beni itham ediyorsunuz. E ğer ‘lâik cumhuriyeti’ soru-
yorsan ız, ben biliyorum ki; lâik manas ı, bîtaraf kalmak.. yâni hürriyet-i vicdan 
düsturuyla dinsizlere ve sefâhetçilere ili şmediği gibi, dindarlara ve takvâc ılara 
da ilişmez bir hükûmet telâkki ederim. On senedir – şimdi yirmi sene oluyor 
ki– hayât- ı siyasiye ve içtimaiyeden çekilmi şim. Hükûmet-i Cumhuriye ne hâl 
kesbettiğini bilmiyorum. –El-iyâzü billâh!– e ğer –dinsizlik hesab ına– iman ına 
ve âhiretine çal ışanlar ı mesul edecek kanunlar ı yapan ve kabul eden bir deh-
şetli şekle girmi ş ise, bunu size bilâ-pervâ ilân ve ihtar ederim ki; bin can ım 
olsa, imana ve âhiretime fedâ etmeye haz ırım. Ne yaparsan ız yap ın! Benim 
son sözüm, 1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè olarak; sizin beni idam ve a ğır ceza ile zul-
men mahkûm etmenize mukabil derim:
Ben, Risale-i Nur’un ke şf-i kat’îsi ile idam olmuyorum. Belki terhis edi-
lip nur âlemine ve saadet âlemine gidiyorum. Ve sizi ey dalâlet hesab ına bi-
zi ezen bedbahtlar, idam- ı ebedî ile ve dâimî haps-i münferit ile mahkûm bil-
diğimden ve gördü ğümden, tamam ıyla intikam ımı sizden alarak, kemâl-i ra-
hat- ı kalble teslim-i ruh etmeye haz ırım!” onlara demi ştim.
Yedinci Esas Yedinci Esas
Afyon Mahkemesi ba şka yerlerdeki sathî tahkikata binâen bize bir cemi-
yet-i siyasiye noktas ında bakm ış. Buna cevab ımız:
Evvelâ : Bütün benimle arkada şlık eden zâtlar ın şehadetiyle, on dokuz 
seneden beri hiçbir gazeteyi okumayan ve dinlemeyen ve sormayan ve bu on sene be ş ayd ır harb-i umumîden, Alman’ ın mağlûbiyetinden ve komünis-
tin dehşetinden ba şka hiçbir haber almayan ve merak etmeyen ve bilmeyen 
bir adam ın elbette siyasetle hiçbir alâkas ı yoktur ve siyasî cemiyetlerle hiçbir 
münasebeti olmaz.
Sâniyen : Risale-i Nur’un yüz otuz parçalar ı meydandad ır. İçinde ima-
nî hakikatlerden ba şka bir hedef, bir maksad- ı dünyevî olmad ığını anlayan 
Eskişehir Mahkemesi, yaln ız bir-iki risaleden ba şka ilişmemesi ve Denizli 
Mahkemesi hiçbirine ili şmemesi ve koca Kastamonu zab ıtas ının sekiz sene 
zarf ında dâimî tarassutla beraber iki hizmetçimden ve yaln ız üç adamdan 
başka bahane ile müttehem hiçbir kimseyi bulmamas ı kat’î bir hüccettir ki, 
Risale-i Nur şâkirtleri hiçbir vecihle siyasî cemiyet de ğiller.
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    353
Eğer iddianâmedeki cemiyetten maksad ı, imanî ve uhrevî bir cemaat 
ise, ona cevaben deriz ki:
Eğer dârülfünun talebelerine ve her nevi esnafa birer cemiyet nam ı veril-
se, bize de o neviden bir cemiyet nam ı verilebilir.
Eğer dinî hissiyatla emniyet-i dâhiliyeyi ihlâl edecek bir cemaat nam ı 
veriyorsan ız, buna mukabil deriz:
Yirmi sene zarf ında bu f ırtınal ı hâlde Nur şâkirtleri hiçbir yerde hiçbir vu-
kuatla emniyet-i dâhiliyeye ili şmemeleri ve ili ştikleri ne hükûmetçe ve ne de 
mahkemelerce kaydedilmemesi bu itham ı çürütüyor.
Eğer hissiyat- ı diniyeyi kuvvetlendirmesinden istikbalde emniyet-i dâhi-
liyeye zarar verebilir diye bir cemiyet nam ı verilmişse, buna mukabil deriz:
Evvelen : Başta Diyanet Riyâseti, bütün vâizler ayn ı hizmeti görüyorlar.
Sâniyen : Risale-i Nur şâkirtlerinin de ğil emniyete ve âsâyi şe zarar ver-
mek, belki bütün kuvvet ve kanaatleriyle milleti anar şilikten muhafaza ve em-
niyet ve âsâyi şi temin etmek için çal ıştıklar ına delil ise, birinci esasta beyan 
edilmiş.
Evet, biz bir cemaatiz. Hedefimiz ve program ımız; evvelâ kendimi-
zi, sonra milletimizi idam- ı ebedîden ve dâimî, berzahî haps-i münferit-
ten kurtarmak.. ve vatanda şlar ımızı anarşilikten ve serserilikten muha-
faza etmek.. ve iki hayat ımızı imhâya vesile olan z ınd ıkaya kar şı Risale-i 
Nur’un çelik gibi hakikatleriyle kendimizi muhafazad ır.
Sekizinci Esas Sekizinci Esas
Risalelerde baz ı dokunakl ı cümleler var diye, ba şka yerlerin nâk ıs ve sathî 
tahkikatlar ına binâen bizi itham ediyorlar. Buna mukabil deriz:
Madem maksad ımız iman ve âhirettir, ehl-i dünya ile mübâreze de ğil…
Ve madem o pek cüz’î ve yaln ız bir-iki risaleye mahsus ili şmek kastî de ğil, 
belki maksad ımıza yürürken onlara çarpm ışız; elbette bir garaz- ı siyasî mana-
sında olamaz…
Ve madem imkânat ba şkad ır, vukuat ba şkad ır. Hakk ımızda âsâyi şe zarar 
“yapm ış” değil, “yapabilir” diye itham ise; herkes bir adam ı “öldürebilir” di-
ye itham gibi manas ız bir ithamd ır…z
z
z354  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ve madem yirmi sene müddetinde yirmi binler adamda ve binler nüs-
halar ve mektuplarda hem Eski şehir, hem Kastamonu, hem Isparta, hem 
Denizli, şiddetli tetkik ve taharrilerde hakiki bir suç te şkil edecek maddeleri 
bulamad ılar. Eskişehir Mahkemesi bir şey bulamad ığından mecburiyetle bir 
lâstikli kanun maddesinden tek bir küçük risale ile bizi mesul etti ği gibi, bü-
tün dinî dersini vereni dahi mesul eder bir tarzda, yüz adamdan on be ş ada-
ma alt ışar ay ceza verebildi. Acaba bizim gibi bir adam ın sizden olsa, bir se-
nede yirmi mahrem mektuplar ı bu tarzda tetkik edilse, onu mesul ve mahcup 
edecek yirmi cümle bulunmaz m ı? Hâlbuki, bizde yirmi bin adamdan yirmi 
bin nüsha risale ve mektuplarda hakikî mesul edecek yirmi cümle bulamama-lar ından gösteriyor ki, 
Risale-i Nur’un hedefi do ğrudan do ğruya âhirettir. 
Dünya ile al ışverişi yoktur.
Dokuzuncu Esas Dokuzuncu Esas
Denizli Mahkemesi’nin insafl ı müddeiumumîsinin ba şka yerlerin insaf-
sız ve sathî zab ıtnâmelerine binâen iddianâmede kaydetti ği maddeler gibi, 
Afyon Mahkemesi dahi sorguda gördü ğümüz vaziyet delâletiyle, aleyhimizde 
ayn ı maddeler ve tarihsiz mektuplar, hem yirmi ve on be ş ve on sene zarf ın-
daki muhaberelerden ve kat’î cevab ı üçüncü esasta ve iddiam ın ikinci suâlin-
de bulunan Be şinci Şuâ’da ve yüz otuz risalelerin yaln ız dört-beş risalelerinde 
ve Eskişehir Mahkemesi’nin tetkikinden geçen ve cezas ını çektiren ve af ka-
nunlar ı gören ve Denizli beraatini gören mektuplar ve risalelerde itham ımıza 
medar baz ı bahaneler var.
Acaba, 31 Mart Hâdisesi’nde Bâb- ı Seraskerî’de Şeyhülislâm ve ulemâ-
yı dinlemeyen sekiz taburu bir nutukla itaate getiren bir adam, sekiz sene 
zarf ında –zab ıtnâmelere göre– çal ışmış, böyle yirmi otuz adam ı kand ırabil-
miş, meselâ koca Kastamonu’da be ş adam ı iğfal edebilmi ş denilebilir mi? İşte 
Kastamonu’da, Denizli Hâdisesi’nde mahrem ve gayr-i mahrem bütün ev-rak ve kitaplar ımı odunlar y ığını alt ı
ndan ç ıkar ıp, üç ay tetkikten sonra yaln ız 
Feyzi, Emin, Hilmi, Tevfik ve Sad ık’tan başka kimseyi o koca Kastamonu’da 
bulmad ılar. Bu be ş zât ise, lillâh için bana şahsî hizmet münasebetiyle ve üç 
buçuk senede Emirda ğ’da üç karde ş ve üç-dört adam ı bulup göndermi şler. 
Eğer o sathî zab ıtnâmeler gibi yapsayd ım, beş-on değil, belki be ş yüz, belki 
beş bin ve belki be ş yüz bin adamlar ı kand ırabilirdim. O zab ıtnâmelerde ne 
kadar yanl ışlar bulundu ğuna, Denizli Mahkemesi’nde söyledi ğim gibi, bir-iki 
numûneyi beyan ediyorum:ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    355
Zaman- ı Saadetten şimdiye kadar câri bir âdet-i İslâmiye’ye ittibâen 
Risale-i Nur’un hususî menbalar ı olan yüzer âyât- ı meşhûreyi, büyük bir en’-
âm gibi “Hizb-i Kur’ânî” yapt ığımızı, “Dinde tahrifat yap ıyor” diye muâheze 
etmişler.
Hem bir sene cezas ını çektiğim ve mahrem tutulan –ve zab ıtnâmede kay-
dedildiği gibi odun y ığınlar ı alt ından ç ıkar ılan– Tesettür Risalesi, bu sene ya-
zılm ış ve neşredilmiş gibi bizi itham etmek istiyor.
Hem Ankara’da hükûmetin riyâsetinde bulunan mâlûm birisine etti ğim iti-
razlara ve a ğır sözlere kar şı o reis mukabele etmeyip sükût etmesi.. ve o öldük-
ten sonra, onun yanl ışını gösteren bir hakikat-i hadîsiyeyi k ırk sene evvel be-
yandaki f ıtrî ve lüzumlu ve küllî ve mahrem tenkitlerim, –makam- ı iddia cerbe-
zesiyle– ona tam tatbikle bize medar- ı mesuliyet yap ılm ış. Ölmüş ve hükûmet-
ten alâkas ı kesilmiş bir şahs ın hat ırı nerede? Hükûmetin ve milletin bir hât ıras ı 
ve Cenâb- ı Hakk ın bir tecellî-i hâkimiyeti olan adalet kanunlar ı nerede?..
Hem biz, Hükûmet-i Cumhuriye esaslar ından en ziyade kendimize me-
dar- ı istinad ve onun ile kendimizi müdâfaa etti ğimiz “hürriyet-i vicdan” esa-
sı, bizim aleyhimizde medar- ı mesu’liyet tutulmu ş, güya biz hürriyet-i vicdan 
esas ına muâr ız gidiyoruz.
Hem bir risalede medeniyetin seyyiât ını ve kusurlar ını tenkit etti ğimden 
hat ır ve hayalime gelmeyen bir şeyi, zab ıtnâmelerde isnad ediyor. Güya ben; 
radyo,1(Hâşiye) tayyare ve şimendiferin kullan ılmas ını kabul etmiyorum diye, 
terakkiyât- ı hâz ıra aleyhinde bulundu ğumla mesul ediyor.
İşte bu numûnelerine k ıyasen ne kadar hilâf- ı adalet bir muamele oldu-
ğunu –inşaallah– insafl ı, adaletli olan Denizli Müddeiumumîsi ve Mahkemesi 
gibi Afyon Mahkemesi göstererek, o zab ıtnâmelerin evhamlar ına ehemmiyet 
vermeyecekler.
Hem en garibi şudur ki, bir yerde demi ştim:
– “Cenâb- ı Hakk’ ın büyük nimetleri olan tayyare, şimendifer ve radyoyu 
büyük şükür ile mukabele lâz ımken, be şer şükretmedi. Tayyareler ile ba şlar ı-
na bomba ya ğdı. Ve radyo, öyle büyük bir nimet-i ilâhiyedir ki; ona mukabil 
1 (Hâşiye) Radyo gibi azîm bir nimet-i ilâhiyeye kar şı azîm bir şükür olmak için, “Radyo, 
Kur’ân’ ı okuyup bütün zemin yüzündeki insanlara dinlettirip küre-i havan ın bir hâf ız-ı 
Kur’ân olmas ıdır.” demiştim.356  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
şükür ise o radyo, milyonlar dilli bir küllî hâf ız-ı Kur’ân olup bütün zemin yü-
zündeki insanlara Kur’ân’ ı dinlettirsin. Ve Yirminci Söz’de Kur’ân’ ın medeni-
yet harikalar ından gaybî haber verdi ğini beyan ederken, bir âyetin i şareti ola-
rak “Kâfirler, şimendifer ile Âlem-i İslâm’ ı mağlup ederler.” demi ştim. İslâm ı, 
bu harikalara te şvik ettiğim hâlde bir sebeb-i itham olarak, şimendifer ve tay-
yare ve radyo gibi terakkiyât- ı hâz ıra aleyhindedir diye, sâb ık mahkemelerin 
baz ı müddeiumumîleri bizi itham etmi ş.
Hem hiçbir münasebeti olmad ığı hâlde bir adam, Risale-i Nur’un ikin-
ci bir ismi olan “Risaletü’n-Nur” tâbirinden, “Kur’ân’ ın nurundan bir risalet-
tir, yani bir ilhamd ır ve risaletin şeriat vazifesini yapan bir varistir” demi ş. 
İddianâmede ba şka yerin verdi ği yanl ış mana ile güya “Risale-i Nur bir resûl-
dür.” diye, benim için bir sebeb-i itham tutulmu ş.
Hem müdâfaât ımda yirmi yerde kat’î bir surette hüccetler ile isbat etmi-
şiz ki:
Bütün dünyaya kar şı da olsa, dini ve Kur’ân ı ve Risale-i Nur’u âlet 
edemeyiz ve edilmez! Ve biz, onlar ın bir hakikatini dünya saltanat ına de-
ğiştirmeyiz ve bilfiil öyleyiz! Bu dâvân ın emâreleri yirmi senede binler-
dir.
Hâlbuki şimdi Afyon sorgusunun gidi şatında ve iddianâmede, ba şka za-
bıtnâmelere binâen, güya bizim maksad ımız ve sa’yimiz “dünya entrikalar ı-
nı çevirmek ve dünya garazlar ına koşmak ve dini hasis şeylere âlet etmek ve 
kudsiyetini dü şürtmektir” diye bizi itham ediyor. Madem öyledir; ben ve biz, 
bütün kuvvetimizle deriz :
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè
Said Nursî
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    357
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Afyon Mahkemesi’nin Bizi İtham Etmesine 
Karşı İtiraznâmenin Tetimmesidir
(Bu itirazda muhatab ım, Denizli mahkemesi ve müddeiumumîsi de ğil, 
belki başta Isparta ve İnebolu müddeiumumîleri olarak, yanl ış ve nâk ıs 
zab ıtnâmeleriyle buradaki acîb iddianâmeyi aleyhimize verdiren garazkâr 
ve vehham memurlard ır.)
Evvelâ, asl ı ve fasl ı olmayan ve hat ırıma gelmeyen bir siyasî cemiyet nâ-
mını, mâsum ve siyasetle hiç alâkalar ı olmayan Risale-i Nur talebelerine ta-
kıp ve o daire içine giren ve iman ve âhiretinden ba şka hiçbir maksatlar ı bu-
lunmayan bîçâreleri, o cemiyetin nâ şiri, ya faal bir rüknü veya mensubu veya 
Risale-i Nur’u okumu ş veya okutmu ş veya yazm ış diye suçlu say ıp mahke-
meye vermek, ne kadar adaletin mahiyetinden uzak oldu ğuna kat’î bir hüc-
cet şudur ki:
Kur’ân aleyhinde yaz ılan Doktor Duzi’nin ve sâir z ınd ıklar ın o muz ır eser-
lerini okuyanlar, “hürriyet-i fikir ve hürriyet-i ilmiye” düsturuyla suçlu say ılma-
dığı hâlde, hakikat-i Kur’âniye’yi ve imaniyeyi, ö ğrenmeye gayet muhtaç ve 
müştâk olanlara güne ş gibi bildiren Risale-i Nur’u okumak ve yazmak bir suç 
say ılm ış. Ve hem yüz risale içinde yanl ış mana verilmemek için mahrem tut-
tuğumuz ve ne şrine izin vermedi ğimiz iki-üç risalede yaln ız birkaç cümleleri-
ni bahane gösterip itham etmi ş. Hâlbuki o risaleleri –biri müstesna– Eski şehir 
Mahkemesi tetkik etmi ş, icab ına bakm ış ve müstesna ise, hem istidamda ve 
hem itiraznâmemde gayet kat’î cevap verildi ği ve “Elimizde nur var, siyaset 
topuzu yok” diye Eski şehir Mahkemesi’nde yirmi vecihle kat’î isbat edildi ği 
hâlde o insafs ız müddeiler, üç mahrem ve ne şrolunmayan risalelerin üç-dört 
cümlelerini bütün Risale-i Nur’a te şmil eder gibi, Risale-i Nur’u okuyan ve ya-
zan ı suçlu ve beni de hükûmetle mübâreze eder diye itham etmi şler.
Ben ve bana yak ın ve benim ile görü şen dostlar ımı işhad ve kasemle 
temin ederim ki; bu on seneden ziyadedir ki, iki reis ve bir mebustan ve Kastamonu valisinden ba şka hükûmetin erkân ı, vükelâs ı, kumandanlar ı, me-
murlar ı ve meb’uslar ının kimler oldu ğunu kat’i bilmiyorum ve bilmeyi de 
merak etmemi şim. Acaba hiç imkân ı var m ı ki, bir adam mübazere etti ği 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.358  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
adamlar ı tan ımas ın ve bilmeye merak etmesin? Dost mu, dü şman m ı; karşı-
sındakini tan ımas ına ehemmiyet vermesin!
Bu hâllerden anla şılıyor ki; bililtizam, her hâlde beni mahkûm etmek için 
gayet as ılsız bahaneleri icat ederler. Madem keyfiyet böyledir, ben de buran ın 
mahkemesine de ğil, belki o insafs ızlara derim:
Ben, sizin bana verece ğiniz en a ğır cezan ıza da be ş para vermem! 
Ve hiç ehemmiyeti yok! Çünkü ben kabir kap ısında, yetmi ş yaşınday ım. 
Böyle mazlum ve mâsum bir-iki sene hayat ı, şehâdet mertebesiyle de-
ğiştirmek benim için büyük saadettir. Risale-i Nur’un binler hüccetleriy-
le kat’î iman ım var ki; ölüm, bizim için bir terhis tezkeresidir. E ğer idam 
da olsa, bizim için bir saat zahmet, ebedî bir saadetin ve rahmetin anah-tar ı olur.
Fakat siz, ey z ınd ıka hesab ına adliyeyi şaşırtan ve hükûmeti bizimle 
sebepsiz me şgul eden insafs ızlar! Kat’î biliniz ve titreyiniz ki; siz, idam- ı 
ebedî ile ve ebedî haps-i münferit ile mahkûm oluyorsunuz. İntikam ımız 
sizden pek çok ve muzaaf bir surette al ınıyor, görüyoruz, hatta size ac ı-
yoruz…
Evet, bu şehri yüz defa mezaristana bo şaltan ölüm hakikatinin elbet-
te hayattan ziyade bir istedi ği var. Ve onun idam ından kurtulmak çaresi, 
insanlar ın her meselesinin fevkinde en büyük ve en ehemmiyetli ve en lü-
zumlu bir ihtiyac- ı zarurî ve kat’îsidir. Acaba bu çareyi kendilerine bulan 
Risale-i Nur şâkirtlerini ve o çareyi binler hüccetler ile bulduran Risale-i 
Nur’u âdi bahaneler ile itham edenler, ne kadar kendileri hakikat ve ada-let nazar ında müttehem oluyor, divaneler de anlar…
Bu insafs ızlar ı aldatan ve hiçbir münasebeti olmayan, bir siyasî cemiyet 
vehmini veren üç maddedir:
Birincisi : Eskiden beri benim talebelerimin benim ile karde ş gibi şiddetli 
alâkadar olmalar ı, bir cemiyet vehmini vermi ş.
İkincisi : Risale-i Nur’un baz ı şâkirtlerinin, her yerde bulunan ve cumhu-
riyet kanunlar ı müsaade eden ve ili şmeyen cemaat-i İslâmiye heyetleri gibi 
hareket etmelerinden bir cemiyet zannedilmi ş. Hâlbuki o mahdut üç-dört şâ-
kirdin niyetleri cemiyet memiyet de ğil, belki s ırf hizmet-i imaniyede hâlis bir 
kardeşlik ve uhrevî tesânüddür.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    359
Üçüncüsü : O insafs ızlar, kendilerini dalâlet ve dünya-perestlikte bildikle-
rinden ve hükûmetin baz ı kanunlar ını kendilerine müsait bulduklar ından, fik-
ren diyorlar ki ; “Her hâlde Said ve arkada şlar ı, bizlere ve hükûmetin bizim 
medenice nâme şrû hevesât ımıza müsait kanunlar ına muhaliftirler. Öyle ise 
muhalif bir cemiyet-i siyasiyedirler.”
Ben de Ben de  derim derim :
– “Hey bedbahtlar! Dünya ebedî olsayd ı ve insan, içinde dâimî kalsayd ı 
ve insanî vazifeler, yaln ız siyaset bulunsayd ı; belki bu iftiran ızda bir mana bu-
lunabilirdi. Hem e ğer ben siyasetle i şe girseydim, yüz risalede on cümle de-
ğil, belki bin cümleyi, siyasetvâri ve mübârezekârâne bulacakt ınız. Hem farz- ı 
muhâl olarak, e ğer biz dahi sizin gibi bütün kuvvetimizle dünya maksatlar ına 
ve keyiflerine ve siyasetlerine çal ışıyoruz diye –ki şeytan da bunu inand ırma-
ya çal ışam ıyor ve kimseye kabul ettiremez– haydi, böyle de olsa madem bu 
yirmi senede hiçbir vukuat ımız gösterilmiyor ve hükûmet ele bakar, kalbe ba-
kamaz ve her bir hükûmette şiddetli muhalifler bulunur; elbette adliye kanu-
nu ile bizleri mesul etmezsiniz! Son sözüm:
1ِħĻِčَđْĤا ْشِóَđْĤا رَبُّ َĳُİوَ ُÛْĥَכَّĳَÜ ِįْĻَĥَĐ َۘĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُّٰ۬ųا َĹِ×ْùَè
Said Nursî
Denizli beraatimizden sonra üç sene münzevî ve siyasetten alâkas ız oldu-
ğum hâlde Afyon hapsini netice veren bu yeni hâdisenin on vecihle kanun-
suz olduğunu beyan ediyorum.
Birincisi Birincisi
Üç mahkeme ve üç ehl-i vukûfun ve Ankara’n ın yedi makamat ında ve 
adliyelerin elinde iki sene Risale-i Nur tetkikten geçti ği hâlde, ittifakla hiçbiri 
muhalif kalmadan hem umum risalelerin beraatine, hem Said ile beraber yet-miş beş arkadaşı birlikte beraat ettirildi ği ve bir gün bile ceza verilmedi ği hâl-
de, yeniden evrak- ı muz ırra gibi o risalelere el uzatmak, ne derece kanunsuz-
dur; zerre kadar insaf ı olan bilir.
1 “Bana (yard ımc ı ve destekçi olarak) Allah kâfidir. O’ndan ba şka hiçbir ilâh yoktur. Ben O’na dayan-
dım, O’na güvendim ve O, (bütün kâinat ın, bütün varl ıklar ın idare merkezi olan) Büyük Ar ş’ın Rabbi, 
(bütün kâinat ın mutlak Sultan ı, bütün varl ıklar ın yegâne s ığınağı, besleyip ya şatan ı, koruyup gözeteni-
dir).” (Tevbe sûresi, 9/129)360  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İkincisiİkincisi
Beraattan sonra üç buçuk sene Emirda ğ’da münzevî, garip ya şayan, ka-
pısını hem d ışarıdan kilit, hem içeriden sürgüyle kapayan ve yüzde bir ada-
mı, zarurî bir i ş olmadan yan ına kabul etmeyen ve yirmi seneden beri devam 
eden telifini de b ırak ıp, daha telif etmeyen bir adama dünya siyaseti için ka-
pısının kilidini k ırarak gelip, Arabî evrâd ından ve ba şındaki levha-y ı imani-
yeden ba şka taharriciler bir şey bulamad ıklar ı hâlde, bu eziyetin verilmesi ne 
derece hilâf- ı kanun oldu ğunu, zerre kadar insaf ı bulunan anlar.
Üçüncüsü Üçüncüsü
Mahkemede dedi ği gibi, yetmi ş şahidin tasdikiyle, yedi sene harb-i umu-
mîyi bilmeyen ve merak etmeyen ve sormayan –ki şimdi on senedir ayn ı hâl-
de bulunan– ve yirmi be ş seneden beri hiçbir gazeteyi okumayan ve dinle-
meyen ve otuz seneden beri 1ِÙَøَאĻِّùĤوَا َאنِĉْĻَّýĤا َīِĨ ِّٰųِאÖ ذُĳُĐأَ deyip, siyasetten 
bütün kuvvetiyle kaçan ve yirmi iki sene i şkenceli s ıkıntılar çektiği hâlde ehl-i 
siyasetin nazar- ı dikkatini kendine celbetmemek ve siyasete kar ışmamak için 
bir defa istirahati için hükûmete müracaat etmeyen bir adama, deh şetli bir si-
yasî gibi ve siyasî entrikac ısı gibi onun menzilini ve inzivâgâh ını bas ıp hasta 
hâlinde emsâlsiz bir s ıkıntı vermek, hiçbir kanuna muvâf ık gelir mi? Zerre ka-
dar vicdan ı bulunan bu hâle ac ıyacak.
Dördüncüsü Dördüncüsü
Eskişehir Mahkemesi’nde alt ı ay tetkikten sonra, sebebi de cemiyetçi-
lik, tarîkatç ılık olduğu ve o evham bahanesiyle büyük reisin ona şahsî gara-
zıyla onun aleyhinde baz ı adliyecileri te şvik ettiği hâlde, cemiyetçilik ve tarî-
katç ılık ve Risale-i Nur cihetinde beraat ettirip, yaln ız Risale-i Nur’un bir kü-
çük parças ı olan Tesettür Risalesi’ni bahane ederek, kanun ile de ğil de yal-
nız kanaat-i vicdaniye ile yüz şâkirt içinde be ş-on şâkirde alt ışar ay ceza ver-
diler ki; tetkik zaman ına kadar dört buçuk ay mevkuf, yani bir buçuk ay ha-
pis kald ıklar ı ve on sene sonra Denizli Mahkemesi yine dokuz ay cemiyetçi-
lik ve tarîkatç ılık gibi birkaç bahane ile yirmi senelik bütün mektubat ve teli-
fatlar ını inceden inceye tetkikle beraber, Ankara’n ın Ağırceza Mahkemesi’ne 
beş sand ık kitaplar ı gönderdikleri ve iki sene o kitaplar ve mektuplar Ankara 
ve Denizli Mahkemeleri’nde tetkikten geçtikleri hâlde, o mahkemeler ittifakla 
1 Şeytandan ve siyasetten Allah’a s ığınırım.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    361
cemiyetçilik, tarîkatç ılık1(Hâşiye) ve sair bahaneler cihetinde beraat karar ı verip 
o kitap ve mektuplar ı aynen sahiplerine iade ve Said’i arkada şlar ıyla beraber 
beraat ettirdikleri hâlde, bir siyasî cemiyetçi nazar ıyla ve entrikac ı bir adam 
tarz ında onu itham etmek ve adliye memurlar ını onun aleyhinde tarîkat nok-
tas ında sevk etmek, ne kadar kanunsuz oldu ğunu, insaniyeti sukut etmeyen 
bilir.
Beşincisi Beşincisi
Benim ve Risale-i Nur’un mesle ğinin esas ı ve otuz seneden beri bir 
düstur-u hayat ım olan şefkat itibar ıyla, bir mâsuma zarar gelmemek için 
bana zulmeden cânilere de ğil ilişmek, belki beddua ile de mukabele ede-
miyorum. Hatta en şiddetli bir garazla bana zulmeden baz ı fâs ık, bel-
ki dinsiz zâlimlere hiddet etti ğim hâlde de ğil maddî, belki beddua ile de 
mukabeleden beni o şefkat men ediyor. Çünkü o zâlim gaddar ın, ya pe-
der ve vâlidesi gibi ihtiyar bîçarelere veya evlâd ı gibi mâsumlara maddî 
zarar gelmemek için, o dört-be ş mâsumlar ın hat ırına binâen o zâlim gad-
dara ilişmiyorum. Bazen de hakk ımı helâl ediyorum.
İşte bu s ırr- ı şefkat içindir ki, idare ve âsâyi şe katiyen ili şmediğim gibi, bü-
tün arkada şlar ıma o derece tavsiye etmi şim ki, üç vilâyetin insafl ı zab ıtalar ı-
nın bir k ısm ı itiraf etmi şler ki, “Bu Nur şâkirtleri mânevî bir zab ıtad ır. İdare ve 
âsâyişi muhafaza ediyorlar” dedikleri ve bu hakikate binler şahit ve yirmi se-
ne hayat ıyla tasdikleri ve binler şâkirtlerin de zab ıtaca hiçbir vukuat kaydet-
memeleriyle teyid ettikleri hâlde, o bîçare adam ın ihtilâlci ve insafs ız bir ko-
miteci gibi menzilini basmak ve insafs ız adamlar ona ihânet etmek ve menzi-
linde bir şey bulamamakla beraber, yüz cinâyeti bulunan bir adam gibi, hatta 
gayet k ıymettar ve antika ve mucizeli Kur’ân’ ını ve başındaki levhalar ını ev-
rak- ı muz ırra gibi toplamak, acaba hangi kanun müsaade eder? Böyle âsâyi-
şe hüsn-ü ahlâk ile hizmet eden dindar binler zâtlar ı, evham yüzünden idare 
ve âsâyiş aleyhine zorla sevk etmek, hangi maslahat icab ıdır?
1 (Hâşiye) Nur’lar ın esas ı ve hedefi, iman- ı tahkikî ve hakikat-i Kur’âniye’dir.  Onun için üç 
mahkeme tarîkat noktas ında beraat vermi şler. Hem bu yirmi senede hiçbir adam dememi ş: 
“Said, bana tarîkat vermi ş.” Hem bin seneden beri, bu milletin ekser ecdad ının bağland ı-
ğı bir meslek, sebeb-i mes’uliyet olamaz. Hem gizli münaf ıklar, hakikat-i İslâmiyet’e tarîkat 
nam ını tak ıp, bu milletin dinine taarruz ettiklerine kar şı gâlibâne mukabele edenler, tarîkat-
la itham edilmezler. Cemiyet ise, uhuvvet-i İslâmiye cihetinde bir uhrevî karde şliktir. Yoksa 
siyasî cemiyet olmad ığına, üç mahkeme hüküm vermi şler, o cihette beraat ettirmi şler.362  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Altıncısı Alt ınc ısı
Bundan otuz sene evvel, Cenâb- ı Hakk’ ın inâyetiyle dünyan ın muvak-
kat şan ve şerefinin ve enaniyetli hodfürû şluğunun, şöhret-perestli ğinin ne 
kadar faydas ız ve manas ız olduğunu, hadsiz şükür olsun ki, Kur’ân’ ın feyziy-
le anlam ış bir adam ın o zamandan beri bütün kuvvetiyle nefs-i emmâresiy-
le mücadele edip mahviyet etmek, benli ğini b ırakmak, tasannû ve riyâkârl ık 
yapmamak için elden geldi ği kadar çal ıştığına, ona hizmet eden veya arka-
daşlık edenler kat’î bildikleri ve şehadet ettikleri hâlde ve yirmi seneden be-
ri herkes kendi hakk ında hoşland ığı ziyade hüsn-ü zan ve teveccüh-ü nas ve 
şahs ını medh ü senâdan ve kendini mânevî makam sahibi oldu ğunu bilmek-
ten herkese muhalif olarak bütün kuvvetiyle kaçt ığı ve hem has karde şlerinin 
onun hakk ındaki hüsn-ü zanlar ını reddedip, o hâlis karde şlerinin hat ırını kır-
mas ı ve yazd ığı cevabî mektuplar ında onun hakk ındaki medihlerini ve ziyade 
hüsn-ü zanlar ını kabul etmemesi ve kendini faziletten mahrum gösterip bü-
tün fazileti Kur’ân’ ın tefsiri olan Risale-i Nur’a ve dolay ısıyla Nur şâkirtlerinin 
şahs- ı mânevîsine verip kendini âdi bir hizmetkâr bilmesi kat’î isbat ediyor ki; 
şahs ını beğendirmeye çal ışmad ığı ve istemedi ği ve reddetti ği hâlde, onun r ı-
zas ı olmadan baz ı dostlar ı uzak bir yerden onun hakk ında ziyade hüsn-ü zan 
edip medhetmeleri, bir makam vermeleri ve Kütahya havalisinde tan ımad ı-
ğı bir vâizin baz ı sözleriyle ve Kütahya’ya hiç mektup göndermedi ğim ve be-
nim imzam ı taklitle yaz ılan ve medar- ı mesuliyet tevehhüm edilen bir mek-
tupla ve kimin yaz ısı bilinmeyen dokunakl ı bir kitap Bal ıkesir’de bulunma-
sıyla, acaba hangi kanun ile medar- ı mesuliyet olur ki; o bîçare hasta ve çok 
ihtiyar ve garibin münzevî odas ına, büyük bir cinâyet i şlemiş gibi, kilidini k ı-
rıp taharri memurlar ını sokmak, hem evrâd ından ve levhalar ından başka bir 
bahane bulamamak, acaba dünyada hiçbir kanun, hiçbir siyaset bu taarruza müsaade eder mi?
Yedincisi Yedincisi
Bu s ırada dâhilde o kadar dâhilî, haricî heyecanl ı parti cereyanlar ı var-
ken ve bundan tam istifade etmek, yani mahdut birkaç arkada şına bedel çok 
diplomatlar ı kendisine taraftar kazanmak için zemin haz ır iken, s ırf siyase-
te kar ışmamak ve ihlâs ına zarar vermemek ve hükûmetin nazar ını kendine 
celbetmemek ve dünya ile me şgul olmamak için, bütün arkada şlar ına yaz ıp 
ki “Sak ın cereyanlara kap ılmay ınız, siyasete girmeyiniz, âsâyi şe dokunma-
yınız” dediği.. ve iki cereyan, bu çekinmesinden ona zarar verdikleri; eskisi ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    363
evham ından yenisi de “Bize yard ım etmiyor” diye ona çok s ıkıntı verdikle-
ri hâlde, ehl-i dünyan ın dünyalar ına hiç kar ışmay ıp kendi âhiretiyle me şgul 
olan.. ve memleketinde, Nurs Karyesi’nde öz karde şine yirmi iki sene zarf ın-
da birtek mektup yazmayan ve o vilâyetlerdeki dostlar ına yirmi senede on 
mektup yazmayan bir bîçareye, onun âhiret me şguliyetine bu kadar ili şmeye 
hangi kanun müsaade ediyor?
Vatana ve millete ve ahlâka çok zararl ı olan dinsizlerin kitaplar ının in-
tişarına ve komünistlerin ne şriyat ına serbestiyet kanunuyla ili şilmediği hâl-
de; üç mahkeme, medar- ı mesuliyet olacak hiçbir maddeyi içinde bulmayan 
ve millet ve vatan ın hayat- ı içtimaiyesini ve ahlâk ını ve âsâyi şini temine yir-
mi seneden beri çal ışan ve bu milletin hakikî bir nokta-y ı istinad ı olan Âlem-i 
İslâm’ ın uhuvvetini ve bu millete dostlu ğunu iadeye ve o dostlu ğun takviyesi-
ne tesirli bir surette çabalayan.. ve Diyanet Riyâseti’nin ulemâs ı, tenkit niye-
tiyle Dâhiliye Vekili’nin emriyle üç ay tetkikten sonra, tenkit etmeyerek, tam kıymetini takdir edip “k ıymettar eser” diye Diyanet Kütüphânesi’ne konulan 
Zülfikar ve Asâ-y ı Mûsâ gibi ve –Kabr-i Peygamberî 
(aleyhissalâtü vesselâm)  üze-
rinde alâmet-i makbuliyet olarak Asâ-y ı Mûsâ mecmuas ını hac ılar gördükle-
ri hâlde– Nur eczalar ını evrak- ı muz ırra gibi toplay ıp mahkeme eline vermek, 
acaba hiçbir kanun, hiçbir vicdan, hiçbir insaf buna müsaade eder mi?
Sekizincisi Sekizincisi
Yirmi iki sene s ıkıntılı sebepsiz bir nefiyden sonra tam serbestiyet verildi-
ği hâlde, binler akraba ve ahbab ı bulunan do ğduğu memleketine gitmeyerek 
gurbeti, kimsesizli ği tercih ederek, tâ ki dünyaya ve hayat- ı içtimaiyeye ve si-
yasete temas etmeyen.. ve çok sevapl ı olan câmideki cemaatin hayr ını bıra-
kıp, odas ında yaln ız namaz ını kılıp oturmas ını tercih eden, yani halk ın hür-
metinden çekinmek olan bir hâlet-i ruhiyeyi ta şıyan.. ve yirmi sene hayat ı-
nın şehadetiyle ve binler Türk k ıymettar zâtlar ın tasdikiyle dindar, müttakî bir 
Türkü, lâkayt çok Kürtlere tercih eden; hatta mahkemede Hâf ız Ali gibi kuv-
vetli iman ı bulunan bir Türk karde şini yüz Kürde de ğiştirmediğini isbat eden.. 
ve hürmet ve ihtiram görmemek için zaruret olmadan halklarla görü şmeyen 
ve camiye gitmeyen.. ve k ırk seneden beri bütün kuvvetiyle, bütün âsâr ıyla 
İslâmiyet’in uhuvvetine ve müslümanlar ın birbirine muhabbetine çal ışan.. ve 
Türk milleti, Kur’ân’ ın bayraktar ı ve senâ-y ı Kur’âniye’ye mazhar oldu ğu için 
o milleti çok seven ve hayat ını onlar içinde geçiren bir adam hakk ında sâ-
bık vali, resmî lisanla ihânet için propaganda yapmak ve dostlar ını ürkütmek 364  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
için “O Kürttür, siz Türksünüz; o Şâfiîdir, siz Hanefîsiniz” deyip, herkesi ürkü-
tüp ondan çekindirmeye çal ışmas ı ve yirmi senede ve iki mahkemede tarz- ı 
kıyafeti değiştirilmeye mecbur edilmeyen ve şapka yar ı askerin ba şından kalk-
mas ıyla beraber, münzevî bir adam ın zorla ba şına şapka giydirmeye cebret-
meyi hangi maslahat, hangi kanun buna müsaade eder?
Dokuzuncusu Dokuzuncusu
Çok mühimdir,1(Hâşiye) kuvvetlidir; fakat siyasete temas etti ği için sükût 
ediyorum.
Onuncusu Onuncusu
Bu da hiçbir kanun müsaade etmedi ği ve hiçbir maslahat bulunmad ığı 
ve yaln ız manas ız evhamdan bir habbeyi kubbeler yapmaktan ve hiçbir ka-
nuna girmeyen bir taarruzdur. Bu da mesle ğimizce bakamad ığımız siyasete 
temas etmemek için sükût ediyoruz. Böylece on vecihle kanunsuz muamele-
lere karşı yaln ız 2ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè deriz.
Said Nursî
1 (Hâşiye) İslâm hükûmetlerinde h ıristiyan ve yahudi bulunmas ı.. ve h ıristiyan ve mecusî 
hükûmetlerinde müslümanlar ın bulunmas ı gösteriyor ki, idare ve âsâyi şe bilfiil ili şmeyen 
muhaliflere kanunca ili şilmez. Hem imkânat, medar- ı mes’uliyet olamaz. Yoksa “herkes, bir 
adam ı öldürebilir” diye, herkesi bu imkânat ile mahkemeye vermek lâz ım gelir.
2 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    365
Afyon Hükûmet ve Mahkemesine ve Zâb ıtas ına 
Daha Birkaç Nokta Mârûzât ım Var
Birincisi Birincisi
Ekser enbiyân ın şarkta ve Asya’da zuhurlar ı ve ağleb-i hükemâ-
nın garpta ve Avrupa’da gelmeleri, kader-i ezeliyenin bir i şaretidir ki; 
Asya’da din hâkimdir, felsefe ikinci derecededir. Bu remz-i kadere binâ-en, Asya’da hüküm süren dindar olmazsa da din lehine çal ışanlara ili ş-
memeli, belki te şvik etmelidir.
İkincisiİkincisi
Kur’ân- ı Hakîm, bu zemin kafas ının akl ı ve kuvve-i müfekkiresidir. 
Eğer –el-iyâzü billâh!–  Kur’ân, küre-i arz ın başından ç ıksa, arz divane ola-
cak. Ak ıldan boş kalan kafas ını bir seyyâreye çarpmas ı, bir k ıyâmet kop-
mas ına sebep olmas ı, ak ıldan uzak de ğildir. Evet Kur’ân, ar şı ferş ile bağ-
lam ış bir zincir, bir hablullaht ır. Câzibe-i umumiyeden ziyade, zemini mu-
hafaza ediyor.
İşte bu Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın hakikî ve kuvvetli bir tefsiri olan 
Risale-i Nur; bu as ırda, bu vatanda bu millete, yirmi seneden beri tesirini 
göstermi ş büyük bir nimet-i ilâhiye ve sönmez bir mucize-i Kur’âniye’dir. 
Hükûmet ona ili şmek ve talebelerini ondan ürkütüp vazgeçirmek de ğil, 
belki himâye etmek ve okunmas ına teşvik etmek gerektir.
Üçüncüsü Üçüncüsü
Ehl-i imandan bütün gelenler, mâziye gidenlere ma ğfiret dualar ıyla ve 
hasenâtlar ını onlar ın ruhlar ına bağışlamalar ıyla yard ımlar ına binâen Denizli 
Mahkemesi’nde demi ştim:
Mahkeme-i kübrâda milyarlar ehl-i iman olan dâvâc ılar taraf ından Kur’ân 
hakikatlerine hizmet eden Nur talebelerini mahkûm ve peri şan etmek isteyen-
lerden ve sizlerden sorulsa ki: “Serbestiyet kanunuyla dinsizlerin, komünist-
lerin neşriyatlar ına ve anar şiliği yetiştiren cemiyetlerine müsamahakârâ-
ne bak ıp ilişmediğiniz hâlde; vatan ı ve milleti anar şistlikten ve dinsizlik 
ve ahlâks ızlıktan ve vatanda şlar ını ölümün idam- ı ebedîsinden kurtar-
maya çal ışan Risale-i Nur ve talebelerini, hapisler ve tazyiklerle peri şan 366  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
etmek istediniz!” diye sizlerden sorulsa ne cevap vereceksiniz? Biz de sizler-
den soruyoruz! Onlara demi ştim. O zaman o insafl ı, adaletli zâtlar; bizi beraat 
ettirdiler, adliyenin adaletini gösterdiler.
Dördüncüsü Dördüncüsü
Ben bekliyordum ki; ya Ankara veya Afyon, beni sorguda –pek büyük 
meseleler için, Nur’lar ın o meselelere hizmeti cihetinde– bir me şveret daire-
sine al ıp bir suâl ve cevap beklerdim. Evet, üç yüz elli milyon müslümanlar ın 
eski karde şliğini ve muhabbetini ve hüsn-ü zann ını ve mânevî yard ımlar ını bu 
memleketteki millete kazand ıracak çareleri bulmak ki, en kuvvetli çare ve ve-
silesi Risale-i Nur oldu ğuna bir emâresi şudur:
Bu sene Mekke-i Mükerreme’de gayet büyük bir âlim hem Hint lisan ına, 
hem Arap lisan ına Nur’un büyük mecmualar ını tercüme edip Hindistan’a ve 
Arabistan’a göndererek en kuvvetli nokta-y ı istinad ımız olan vahdet ve uhuv-
vet-i İslâmiye’yi temine çal ıştığı gibi, Türk milletinin daima dinde ve imanda 
ileri olduğunu Nur Risaleleri ile gösteriyor, demi şler.
Hem beklerdim ki; “vatan ımızda anarşiliğe ink ılâb eden komünist tehli-
kesine kar şı Nur’lar ın hizmeti ne derecededir ve bu mübarek vatan, bu deh-
şetli seyelândan nas ıl muhafaza edilecek?” gibi da ğ misillü meselelerin sorul-
mas ının lüzumu varken, sinek kanad ı kadar ehemmiyeti olmayan ve hiçbir 
medar- ı mesuliyet olmayan cüz’î ve şahsî ve garazkârlar ın iftiralar ıyla habbe, 
kubbeler yap ılm ış meseleler için bu a ğır şerâit alt ında hiç ömrümde çekmedi-
ğim bir peri şaniyetime sebebiyet verildi. Bize üç mahkemenin sordu ğu ve be-
raat verdi ği ayn ı meselelerden ve âdi ve şahsî bir-iki mesele için manas ız su-
âller edildi.
Beşincisi Beşincisi
Risale-i Nur’la mübâreze edilmez, o ma ğlup olmaz. Yirmi senedir en 
muannit feylesoflar ı susturuyor. İman hakikatlerini güne ş gibi gösteriyor. 
Bu memlekette hükmeden, onun kuvvetinden istifade etmek gerektir.
Altıncısı Alt ınc ısı
Benim ehemmiyetsiz şahs ımın kusurlar ıyla beni çürütmek ve ihânet-
lerle nazar- ı âmmeden dü şürmek, Risale-i Nur’a zarar vermez; belki bir ci-
hette kuvvet verir. Çünkü benim bir fâni dilime bedel Risale-i Nur’un yüz bin nüshalar ının bâki dilleri susmaz, konu şur. Ve hâlis talebeleri, binler ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    367
kuvvetli lisanlar ile o kudsî ve küllî vazife-i nuriyeyi şimdiye kadar oldu ğu 
gibi, inşaallah k ıyâmete kadar devam ettirecekler.
Yedincisi Yedincisi
Sâb ık mahkemelerde dâvâ etti ğim ve hüccetlerini gösterdi ğimiz gibi; bi-
zim gizli dü şmanlar ımız ve hükûmeti i ğfal ve bir k ısım erkân ını evhamland ı-
ran ve adliyeleri aleyhimize sevkeden resmî ve gayr-i resmî muâr ızlar ımız, ya 
gayet fenâ bir sûrette aldanm ış veya aldat ılm ış veya anar şilik hesab ına ga-
yet gaddar bir ihtilâlcidir veya İslâmiyet’e ve hakikat-i Kur’ân’a kar şı mürte-
dâne mücadele eden bir dessas z ınd ıktır ki; bize hücum etmek için istibdad- ı 
mutlaka cumhuriyet nâm ını vermekle, irtidad- ı mutlak ı rejim alt ına almak-
la, sefâhet-i mutlaka medeniyet nâm ını takmakla, cebr-i keyfî-i küfrîye ka-
nun nâm ını vermekle; hem bizi peri şan, hem hükûmeti i ğfal, hem adliyeyi 
bizimle manas ız meşgul eylediler. Onlar ı Kahhâr- ı Zülcelâl’in kahr ına hava-
le edip, kendimizi onlar ın şerrinden muhafaza için 1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè ka-
lesine iltica ederiz.
Sekizincisi Sekizincisi
Geçen sene Ruslar, çoklukla hac ılar ı hacca gönderip, onlar ile propa-
ganda yap ıp ki, “Ruslar ba şka milletlerden ziyade Kur’âna hürmetkâr” di-
ye Âlem-i İslâm’ ı din noktas ında bu vatandaki dindar millet aleyhine çe-
virmeye çal ıştığı ayn ı zamanda; Risale-i Nur’un büyük mecmualar ı hem 
Mekke-i Mükerreme’de, hem Medine-i Münevvere’de, hem Şam- ı Şerif’te, 
hem M ısır’da, hem Halep’te âlimlerin takdirleri alt ında k ısmen inti şarlar ıy-
la, o komünist propagandas ını kırdığı gibi, Âlem-i İslâm’a gösterdi ki; “Türk 
Milleti ve karde şleri, eskisi gibi dinine ve Kur’ân’ ına sahiptir ve sâir ehl-i 
İslâm’ ın dindar büyük bir karde şi ve Kur’ân hizmetinde kahraman ku-
mandan ıdır” diye o ehemmiyetli, kudsî merkezlerde o Nur Mecmualar ı bu 
hakikati gösterdiler. Acaba Nur’un bu k ıymettar hizmet-i milliyesi, bu tarz 
işkencelerle mukabele görse zemini hiddete getirmez mi?
Dokuzuncusu Dokuzuncusu
Denizli müdâfaât ında izah ı ve isbat ı bulunan bir meselenin k ısac ık bir hü-
lâsas ıdır.
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).368  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Bir dehşetli kumandan dehâ ve zekâvetiyle ordunun müsbet haseneleri-
ni kendine al ıp ve kendinin menfî seyyielerini o orduya vererek, o efrad ade-
dince haseneleri, gazilikleri bire indirdi ği ve seyyiesini o ordu efrad ına isnad 
ederek onlar ın adedince seyyieler hükmüne getirdi ğinden, deh şetli bir zulüm 
ve hilâf- ı hakikat olmas ından, ben k ırk sene evvel beyan etti ğim bir hadisin 
o şahsa vurdu ğu tokada binâen, sâb ık mahkemelerimizde bana hücum eden 
bir müddeiumumîye dedim: “Gerçi onu hadislerin ihbar ıyla k ırıyorum, fakat 
ordunun şerefini muhafaza ve büyük hatalardan vikâye ederim. Sen ise, bir-
tek dostun için, Kur’ân’ ın bayraktar ı ve Âlem-i İslâm’ ın kahraman bir kuman-
dan ı olan ordunun şerefini k ırıyorsun ve hasenelerini hiçe indiriyorsun” de-
dim. İnşâallah, o müddeî insafa geldi, hatadan kurtuldu.
Onuncusu Onuncusu
Adliyede, adalet hakikati ve müracaat eden herkesin hukukunu bilâ-tef-
rik muhafazaya, s ırf hak nam ına çal ışmak vazifesi hükmetti ğine binâendir ki; 
İmam Ali (radiyallâhu anh)  hilâfeti zaman ında bir yahudi ile beraber mahkemede 
oturup muhakeme olmu şlar.1 Hem bir adliye reisi, bir memuru kanunca bir 
hırsızın elini kesti ği vakit, o memurun o zâlim h ırsıza hiddet etti ğini gördü, o 
dakikada o memuru azleyledi. Hem çok teessüf ederek dedi: “ Şimdiye kadar 
adalet nam ına böyle hissiyat ını kar ıştıranlar pek çok zulmetmi şler.”
Evet, “Hükm-ü kanunu icra etmekte o mahkûma ac ımasa da hiddet ede-
mez; etse zâlim olur. Hatta k ısas cezas ı da olsa, hiddetle katletse, bir nevi katil 
olur” diye, o hâkim-i âdil demi ş.
İşte, madem mahkemede böyle hâlis ve garazs ız bir hakikat hükmediyor. 
Üç mahkeme bizlere beraat verdi ği ve bu milletin yüzde –bilseler, belki– dok-
san ı, Nur talebelerinin zarars ız olarak millete ve vatana menfaatli olduklar ı-
na pek çok emârelerle şehadet ettikleri hâlde, burada o mâsum ve teselliye 
ve adaletin iltifat ına çok muhtaç Nur talebelerine kar şı ihânetler ve gayet so-
ğuk hiddetli muameleler yap ılıyor. Biz her musibete ve ihânetlere kar şı sabra 
ve tahammüle karar verdi ğimizden, sükût edip Allah’a havale ederek, “Belki 
bunda da bir hay ır var” dedik. Fakat evham yüzünden ve garazkârlar ın jur-
nalleriyle bu bîçare mâsumlara böyle muameleler, belâlar ın gelmesine bir ve-
sile olaca ğından korktum, bunu yazmaya mecbur oldum. Zaten bu meselede 
1 Bkz.: Ebû Nuaym, Hilyetü’l-evliyâ  4/139-140; ez-Zehebî, Mîzânü’l-i’tidâl  2/353; es-Suyûtî, Târîhu’l-
hulefâ  s.184-185.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    369
bir kusur varsa benimdir. Bu bîçareler, s ırf imanlar ı ve âhiretleri için bana r ı-
zâ-y ı ilâhî dairesinde yard ım etmişler. Pek çok takdire müstehak iken, böyle 
muameleler, hatta k ışı dahi hiddete getirdi.
Hem medar- ı hayrettir ki, bu defa da yine bir cemiyet vehmini tekrar ile-
ri sürüyorlar. Hâlbuki üç mahkeme bu ciheti tetkik edip beraat vermekle bera-ber, mâbeynimizde böyle medar- ı itham olacak hiçbir cemiyet, hiçbir emâre; 
mahkemeler, zab ıtalar, ehl-i vukûflar bulmam ışlar. Yaln ız bir muallimin talebe-
leri ve dârülfünun şâkirtleri ve Kur’ân dersini veren hâf ızın h ıfza çal ışanlar ı gibi, 
Risale-i Nur talebelerinde bir uhrevî karde şlik var. Bunlara cemiyet nam ını ve-
ren ve onunla itham eden, bütün esnaf ve mekteplilere ve vâizlere siyasî cemi-yet nazar ıyla bakmak gerektir. Bunun için ben böyle as ılsız ve manas ız itham-
larla buraya hapse gelenleri müdâfaa etmeye lüzum görmüyorum.
Yaln ız hem bu memleketi, hem Âlem-i İslâm’ ı çok alâkadar eden ve mad-
dî ve mânevî bu vatana ve bu millete pek çok bereket ve menfaati tahakkuk eden Risale-i Nur’u üç defa müdâfaa etti ğimiz gibi, tekrar ayn ı hakikatle mü-
dâfaam ı men edecek hiçbir sebep yok ve hiçbir kanun ve hiçbir siyaset yasak 
etmez ve edemez.
Evet biz bir cemiyetiz!.. Ve öyle bir cemiyetimiz var ki; her as ırda üç 
yüz elli milyon dâhil mensuplar ı var.. ve her gün be ş defa namazla o mu-
kaddes cemiyetin prensipleriyle kemâl-i hürmetle alâkalar ını ve hizmet-
lerini gösteriyorlar.. ve 1َةٌĳْìإِ نَĳُĭِĨْËُĩْĤا َאĩَّĬإِ kudsî program ıyla birbirinin 
yard ımına dualar ıyla ve mânevî kazançlar ıyla koşuyorlar.
İşte biz, bu mukaddes ve muazzam cemiyetin efrad ından ız. Ve hususî 
vazifemiz de Kur’ân’ ın imanî hakikatlerini tahkikî bir surette ehl-i imana 
bildirip onlar ı ve kendimizi idam- ı ebedîden ve dâimî, berzahî haps-i mün-
feritten kurtarmakt ır. Sâir dünyevî ve siyasî ve entrikal ı cemiyet ve komi-
telerle ve bizim medar- ı itham ımız olan cemiyetçilik gibi as ılsız ve mana-
sız gizli cemiyetle hiçbir münasebetimiz yoktur ve tenezzül etmiyoruz.
Ve dört mahkeme, inceden inceye tetkikten sonra, o cihette bize beraat 
vermişler.
Said Nursî
1 “Müminler birbirleriyle ancak karde ştirler.” (Hucurât sûresi, 49/10)370  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ankara’n ın Alt ı Makamat ına ve Afyon 
Ağırceza Mahkemesi’ne Verilen Müdâfaan ın 
İtiraznâme Tetimmesi ve Lâhikas ıdır
Afyon Mahkemesi’ne beyan ediyorum ki :
Art ık yeter, sab ır ve tahammülüm kalmad ı. Yirmi iki sene sebepsiz bir ne-
fiy içinde dâimî tarassutlarla, hem tecrid-i mutlak ve haps-i münferit tarz ında 
beni s ıkmakla beraber, alt ı mahkeme iki-üç meseleden ba şka Risale-i Nur’un 
yüz kitab ında medar- ı mesuliyet bulmad ığı hâlde, evham yüzünden ve imkâ-
nat ı vukuat yerinde istimâl etmek cihetiyle, kanunsuz, bizi üç defa hapse so-
kup yüz binler lira Nur şâkirtlerine zarar vermek, dünyada emsâli hiç vuku 
bulmam ış bir gadirdir ki; istikbâl ve nesl-i âti, pek şiddetli olarak, bunun o zâ-
lim müsebbiplerini lânetle yad edecekleri gibi, mahkeme-i kübrâda dahi ce-hennemin esfel-i sâfilînine atmakla o zâlimleri mahkûm edeceklerine kat’î ka-naatimizle şimdiye kadar bir derece teselli bulup sükût ederek tahammül edi-
yorduk. Yoksa hakk ımızı tam müdâfaa edebilirdik.
İşte, on be ş sene zarf ında alt ı mahkeme, yirmi sene Nur Risaleleri’ni ve 
mektuplar ımızı tetkik edip, be şi bize her cihetle beraat vermek manas ıyla iliş-
mediler. Yaln ız Eskişehir Mahkemesi tek bir mesele olan tesettür-ü nisâ hak-
kındaki bir küçük risalenin be ş-on kelimesini bahane ederek, lâstikli bir ka-
nunla hafif bir ceza verdi ği zaman, Mahkeme-i Temyiz’den sonra lâyiha-y ı 
tashihimde kanunsuzlu ğun yaln ız tek bir numûnesi olarak resmen Ankara’ya 
yazd ım ki: “Bin üç yüz elli senede, üç yüz elli milyonun kudsî bir düsturuyla 
dâimî ve kuvvetli bir âdet-i İslâmiye’yi ders veren ve emreden tesettür âye-
tini
1, eskiden bir z ınd ığın Kur’ân’ ın bu âyetine itiraz ına ve medeniyetin ten-
kidine kar şı müdâfaa için üç yüz elli bin tefsirin icmâ ına ve hükümlerine itti-
bâ ederek o âyeti tefsir edip bin üç yüz elli senede geçen ecdad ımızın mes-
leğine iktidâ eden bir adama o tefsiri için verilen ceza ve mahkûmiyeti, dün-
yada adalet varsa elbette o hükmü nakz edecek.. ve bu acîb lekeyi bu hükû-met-i İslâmiye’deki adliyeden silecek” diye lâyiha-y ı tashihimde yazd ım, ora-
nın müddeiumumîsine gösterdim. Ondan deh şet ald ı, dedi: “Aman, buna lü-
zum kalmad ı. Cezan ız az, hem pek az kald ı. Bunu vermeye lüzum kalmad ı.”
İşte bu numûne gibi size ve Ankara makamat ına takdim edilen itiraznâ-
me ve müdâfaanâmemde böyle acîb çok numûneleri elbette anlam ışsınız. 
1 Bkz.: Ahzâb sûresi, 33/59; Nûr sûresi, 24/31.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    371
Ben Afyon Mahkemesinden talep ve ümit ederim ki, bu milletin ve bu vata-
nın menfaatine bir ordu kadar hizmeti ve bereketi bulunan Risale-i Nur’un 
tam serbestiyetine karar vermenizi, hakikat-i adalet nam ına sizden bekliyo-
ruz. Yoksa, münasebetimle hapse giren be ş-on adam arkada şımın gitmesiyle 
beraber size haber veriyorum ki, beni en büyük cezaya çarpacak bir suç i şle-
yip bu çe şit hayattan veda edece ğime mecbur eden bir fikir kalbime gelmi ş. 
Şöyle ki:
Hükûmet’in beni tam himâye ve bana yard ım etmesi, milletin maslaha-
tına ve vatan ın menfaatine çok lüzumu varken beni s ıkmas ı îma eder ki, k ırk 
seneden beri benimle mücadele eden gizli z ınd ıka komitesiyle şimdi onlara il-
tihak eden komünist komitesinden bir k ısm ı, ehemmiyetli birer resmî makam 
elde ederek kar şıma ç ıkıyorlar. Hükûmet ise, ya bilmiyor veya müsaade edi-
yor diye çok emâreler bana endi şe veriyor.
Reis Bey, müsaadenizle çok hayret etti ğim bir şeyi soraca ğım. Neden hiç 
siyasete kar ışmad ığım hâlde ehl-i siyaset beni bütün hukuk-u medeniyeden 
ve hukuk-u hürriyetten, belki hukuk-u hayattan ıskat ediyorlar? Hatta yüz ci-
nâyeti bulunan biri gibi, üç buçuk ay tecrid-i mutlak içinde benim hayat ıma 
suikast edenlerin, on bir defa zehirleyen gizli dü şmanlar ımın şerrinden beni 
muhafazaya çal ışan çok dikkatli karde şlerimin ve sad ık hizmetçilerimin de be-
nimle temaslar ını yasak etmi şler ve ihtiyarl ık ve gurbet ve hastal ık içinde, yal-
nızlığımdan dâimî ünsiyet etti ğim mübarek ve zarars ız kitaplar ımın mütalâa-
sından dahi beni mahrum etmi şler?
Müddeiumuma çok rica ettim ki, “Bana bir kitab ımı ver.” Vaad etti ği hâl-
de vermedi. Yaln ız olarak büyük, kilitli, so ğuk bir koğuşta meşgalesiz durma-
ya mecbur edip, alâkadar memurlar ı ve hademeleri bana kar şı dostluk ve te-
selli vermek yerinde, âdetâ adâvetkârâne bakmaya te şvik ediyorlar. Bir kü-
çük numûnesi şudur:
Müdüre, Müddeiumuma, Mahkeme Reisine bir istida yazd ım. Bir karde-
şime gönderdim, tâ bilmedi ğim yeni hurufla yazs ın. Ve yaz ıldı, onlara verildi. 
Güya büyük bir suç i şlemişim diye benim pencerelerimi m ıhlad ılar. Ve du-
man beni s ıkıyordu, bir pencereyi b ırakmad ım ki m ıhlanmas ın. Şimdi onu da 
mıhlad ılar. Hem hapis usulü tecrit on be ş gün kadar oldu ğu hâlde, beni üç 
buçuk ay tecrid-i mutlakta hiçbir arkada şımla temas ettirmediler. Hem üç ay-
dan beri benim aleyhimde k ırk sayfal ık bir iddianâme yaz ılıp bana gösterildi. 
Yeni hurufu bilmedi ğimden, hem rahats ız ve hatt ım çok noksan olmas ından, 372  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
çok rica ettim ki, “Bana biri iddianâmeyi okuyacak ve dilimi bilen talebele-
rimden benim itiraznâmemi yazacak iki adama izin veriniz” dedim, izin ver-mediler. Dediler, “Avukat gelsin, okusun.” Sonra onu da b ırakmad ılar. Yaln ız 
bir karde şe dediler ki: “Eski hurufa çevir, ona ver.” Hâlbuki, o k ırk sayfay ı 
yazmak alt ı-yedi günde ancak olur. Bir saatte bana okumak i şini, alt ı-yedi gü-
ne kadar uzatmak, tâ benimle kimse temas etmesin fikri ise, pek deh şetli bir 
istibdat ile benim bütün hukuk-u müdâfaam ı ıskat etmektir. Dünyada yüz ci-
nâyeti bulunan ve as ılacak bir adam dahi böyle muamele göremez. Ben ha-
kikaten bu emsâlsiz i şkencenin hiçbir sebebini bilmedi ğimden çok azap çeki-
yorum. Ben haber ald ım ki, Mahkeme Reisi vicdanl ı ve merhametlidir. Bu ka-
naate binâen, ilk ve son bir tecrübe olarak makam ınıza bu istirhamnâme ve 
şekvây ı yazd ım.
Tecrid-i mutlakta hasta ve peri şan
Said NursîON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    373
İddianâmede Benim Hakk ımda Dört Esas Var
Birinci Esas Birinci Esas
Güya bende tefâhur ve hodfürû şluk var ve kendimi müceddit biliyorum.
Ben, bütün kuvvetimle bunu reddederim. Hem mehdîlik isnad ını hiç ka-
bul etmedi ğime bütün karde şlerim şehâdet ederler. Hatta Denizli’deki ehl-i 
vukûf, “E ğer Said, mehdîli ğini ortaya atsa bütün şâkirtleri kabul edecek” de-
diklerine mukabil, Said itiraznâmesinde demi ş ki: “Ben seyyid de ğilim; meh-
dî seyyid olacak.”1 diye onlar ı reddetmi ş.
İkinci Esasİkinci Esas
Neşriyat ı gizlemesi.
Gizli düşmanlar yanl ış mana verdirmesin. Yoksa siyasete ve dünya âsâ-
yişine temas cihetiyle de ğildir. Hem eski harf ile teksir makinesine bir baha-
ne bulmas ınlar.
Mustafa Kemal’e kar şı Nur’un tokad ı ise2(Hâşiye) alt ı mahkeme ve Ankara 
makamat ı bilmiş, ilişmemişler ve bize beraat verdiler ve Be şinci Şuâ ile bera-
ber bütün kitaplar ımızı iade ettiler. Hem onun fenal ığını göstermek, ordunun 
kıymetini muhafaza etmek içindir. Bir şahs ı sevmemesi, orduyu muhabbet-
kârâne senâ içindir.
Üçüncüsü Üçüncüsü
“Emniyeti ihlâle te şvik ediyor” demesine mukabil; yirmi sene zarf ında 
yüz bin adam Nurcular ın, yüz bin nüsha Nur Risaleleri’nin alt ı mahkemede 
ve on vilayette emniyeti ihlâle ve âsâyi şi bozmaya dair, on vilayetin zab ıta-
lar ı ve alt ı mahkeme, hiçbir maddeyi kaydetmemesi ve bulmamas ı, bu acîb 
1 Bkz.: Ebû Dâvûd, mehdî  4; İbni Mâce,  fiten 34; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/99.
2 (Hâşiye) İddianâmede yanl ış bir mana verip, Nur’un kerametlerinden tokat tarz ındaki bir 
kısm ını, medar- ı itham saym ış. Güya Nur’lara hücum zaman ında gelen zelzele gibi belalar 
Nur’un tokatlar ıdır. Hâşâ sümme hâ şâ!.. Biz öyle dememi şiz ve yazmam ışız. Belki mükerrer 
yerlerde hüccetleriyle demi şiz ki: Nur’lar makbul sadaka gibi belalar ın def’ine vesiledir. Ne 
vakit Nur’lara hücum edilse, Nur’lar gizlenir; musibetler f ırsat bulup, ba şımıza geliyorlar.
 Evet Nur’un binler şâkirtlerinin tasdik ve mü şâhedeleriyle yüzler vukuat ve hâdisât ile tesa-
düf ihtimali olmayan o hâdisât ın tevâfuklar ı ve Kur’ân’ ın müteaddit i şaret ve tevâfukât ıy-
la, hatta mahkemelerde k ısmen gösterildi ği cihetle kat’î kanaatimiz var ki; o tevâfukât, 
Risale-i Nur’un makbuliyetine bir ikram- ı ilâhîdir ve Kur’ân hesab ına Nur’lara bir nevi 
kerametleridir.374  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
itham ı çürütüyor. Bu yeni iddianâmede üç mahkemenin bize beraat verdik-
leri ayn ı noktalara ait ve cevaplar ı mükerreren verilmi ş ehemmiyetsiz birkaç 
meseleye cevap vermek manas ızd ır. O meselelerle bizi itham etmek, ondan 
bize beraat veren Ankara A ğırceza ve Denizli ve Eski şehir Mahkemeleri’ni it-
ham etmek hükmünde olmas ından cevab ını onlara b ırak ıyorum ve ondan 
başka da iki-üç mesele var:
Birisi : İki sene Denizli ve Ankara A ğırceza Mahkemeleri’nde inceden in-
ceye tetkikten sonra, bize beraat verip o kitab ı bize iade ettikleri hâlde, o 
Beşinci Şuâ’ ın bir-iki meselesini, ölmü ş gitmiş bir kumandana tatbik edip, bi-
ze suç gösteriyor. Biz dahi deriz: Ölmü ş gitmiş, hükûmetten alâkas ı kesilmiş 
bir şah ıs aleyhinde tatbik edilebilen küllî, hakl ı bir tenkidi hiçbir kanun suç 
saymaz.
Hem küllî bir te’vil manas ından makam- ı iddia, cerbezesiyle o kuman-
dana bir hisse ç ıkar ıp ona tatbik etmi ş. Böyle yüzde bir adam ancak fehme-
den bir mana, mahrem ve gizli bir risalede bulunmas ını hiçbir kanun suç sa-
yamaz. Hem o risale harika bir tarzda müte şâbih hadislerin te’villerini beyan 
etmiş. O beyan otuz-k ırk sene evvel oldu ğu ve üç mahkemeye ve mahkeme-
nize ve Ankara’n ın alt ı makamat ına üç sene zarf ında iki defa takdim edilip 
tenkit görmeyen müdâfaa ve itiraznâmemde kat’î cevap verildi ği hâlde, o ha-
disin hakikatini beyan sadedinde bir kusurlu şahsa mutâb ık ç ıkmas ını hiçbir 
kanun suç sayamaz.
Hem o şahs ı tenkit, o içinde bulundu ğu ve kusurlara sebep oldu ğu bir in-
kılâb ın hasenât ı yaln ız onun de ğil, belki ordunun ve hükûmetindir. Onun da 
yaln ız bir hissesi var. Onun kusurlar ı için onu tenkit etmek, elbette bir suç ol-
mad ığı gibi, ink ılâba hücum ediyor denilemez. Hem bu kahraman milletin 
ebedî bir medar- ı şerefi ve Kur’ân ve cihad hizmetinde dünyada p ırlanta gi-
bi pek büyük bir ni şan ı ve k ılıçlar ının pek büyük ve antika bir yâdigâr ı olan 
Ayasofya Câmii’ni puthâneye ve Me şîhat Dairesi’ni k ızlar ın lisesine çeviren 
bir adam ı sevmemek bir suç olmas ı imkân ı var m ı?
İddianâmede Sebeb-i İtham İkinci Mesele : Üç mahkemede ondan be-
raat kazand ığımız ve k ırk sene evvel bir hadisin1 harika te’vilini beyan eder-
ken, cin ve insin şeyhülislâm ı Zenbilli Ali Efendi’nin “ Şapkay ı şaka ile da-
hi başa koymaya hiçbir cevaz yok.” demesiyle beraber bütün şeyhülislâmlar 
ve bütün ulemâ-y ı İslâm, cevaz ına müsaade etmedikleri hâlde, avâm- ı ehl-i 
1 Bkz.: Buhârî, tevhîd  17; Müslim,  fiten 101-103, 95; Tirmizî,  fiten 59.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    375
iman onu giymeye mecbur oldu ğu zaman, o büyük allâmelerin adem-i mü-
saadeleri ile onlar tehlikede, yani ya dinini b ırakmak, ya isyan etmek vaziye-
tinde iken, k ırk sene evvel Be şinci Şuâ’ ın bir f ıkras ı: “Şapka başa gelecek, sec-
deye gitme diyecek. Fakat ba ştaki iman o şapkay ı da secdeye getirecek, in şa-
allah müslüman edecek.” demesiyle avâm- ı ehl-i iman ı hem isyan ve ihtilâl-
den, hem ihtiyâr ıyla iman ını ve dinini b ırakmaktan kurtard ığı.. ve hiçbir ka-
nun münzevîlere böyle şeyleri teklif etmedi ği.. ve yirmi senede alt ı hükûmet, 
beni onu giymeye mecbur etmedi ği.. ve bütün memurlar, dairelerinde ve ka-
dınlar ve çocuklar ve câmidekiler ve ekser köylüler, onu giymeye mecbur ol-
mad ıklar ı.. ve şimdi resmen askerin ba şından kalkt ığı.. ve örme ve bere çok 
vilayetlerde yasak olmad ığı hâlde; hem benim, hem karde şlerimin bir sebeb-i 
itham ımız gösterilmi ş. Acaba dünyada hiçbir kanun, hiçbir maslahat, hiçbir 
usûl bu pek manas ız itham ı bir suç sayabilir mi?
Üçüncü Medar- ı İtham : Emirdağ’da emniyeti ihlâle te şviktir. Buna kar-
şı itiraz ise:
Evvelâ : Buradaki mahkemeye, hem Ankara’n ın alt ı makamat ına bu 
mahkemenin mâlûmat ve müsaadesiyle verilen ve cerhedilmeyen itiraznâ-medir. Onu aynen şimdi iddianâmeye kar şı itiraz olarak izhar ediyorum.
Sâniyen : Emirdağ’da orada bütün benim ile konu şan zâtlar ın şehâdetle-
riyle ve ahalinin ve zab ıtan ın tasdikiyle beraatimden sonra bütün kuvvetimle 
inzivâmda dünya siyasetine kar ışmaktan çekinmi şim. Hatta telifi ve muhabe-
reyi de b ırakm ıştım. Yaln ız tekrarât- ı Kur’âniye ve meleklere dair iki nükteden 
başka telif etmedim. Ve haftada bir mektup bir yere Nur’lara te şvik için ya-
zard ım. Hatta müftü olan öz karde şime ve yirmi sene yan ımda talebelik eden 
ve beni çok merak eden ve bayram tebrikleri yazan o biraderime üç senede üç-dört mektup yazd ım. Memleketimdeki biraderime yirmi senede hiç yaz-
mad ığım hâlde iddianâmede beni emniyeti ihlâl suçu ile itham edip ve cerbe-
ze ile eski nakarat ı tazeleyerek “ İnk ılaba karşı geliyor” demi ş. Buna kar şı de-
riz: Yirmi sene zarf ında yirmi bin Nur nüshalar ını merak ve kabul ile okuyan 
yirmi bin, belki yüz bin adamdan alt ı mahkeme ve alâkadar on vilayetin zab ı-
talar ı emniyeti ihlâle dair hiçbir maddeyi kaydetmemesi gösteriyor ki; hakk ı-
mızda binler ihtimalden ancak birtek ihtimal ile bir imkâna kat’î vukuat naza-
rıyla bak ıyor. Hâlbuki iki-üç ihtimalden bir ihtimal olsa, eseri görülmezse hiç-
bir suç olmaz. Hem binler ihtimalden bir ihtimal de ğil, belki her adam, hem 
aleyhime hücum eden müddeî, çok adamlar ı öldürebilir. Anar şist ve komü-
nist hesab
ına emniyeti, âsâyi şi bozabilir, emniyeti ihlâl edebilir. Demek böyle376  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
pek acîb ve ifratkârâne imkânat ı vukuat yerinde istimâl etmek, adliyeye ve 
kanuna kar şı ihânettir.
Hem her hükûmette muhalifler bulunur. Yaln ız fikren muhalefet bir suç 
olmaz. Hükûmet ele bakar, kalbe bakmaz. Ve bilhassa vatan ve millete zarar-sız, çok hizmeti ve faydas ı bulunan ve sonra hayat- ı içtimaiyeye kar ışmayan 
ve tecrid-i mutlakta ya şatt ırılan ve eserleri Âlem-i İslâm’ ın en mühim merkez-
lerinde kemâl-i takdir ve tahsin ile kar şılanan
1(Hâşiye) bir adam hakk ında bu 
pek acîb ve as ılsız ithamlar ı yapanlar, anar şilik belki komünistlik hesab ına bil-
meyerek istimâl ediliyor diye endi şe ediyoruz.
Baz ı emârelerle bildim ki; gizli dü şmanlar ımız, Nur’un k ıymetini dü şür-
mek fikriyle siyaset manas ını hat ırlatan mehdîlik dâvâs ını tevehhüm ile güya 
“Nur’lar, buna bir âlettir” diye çok as ılsız bahaneleri ara ştırıyorlar. Belki be-
nim şahs ıma karşı bu işkenceler, bu evhamlar ından ileri geliyor. Ben, o gizli 
zalim düşmanlara ve onlar ı aleyhimizde dinleyenlere derim:
Hâşâ sümme hâ şâ!.. Hiçbir vakit böyle haddimden tecavüz edip iman 
hakikatlerini şahsiyetime bir makam, şan u şeref kazand ırmaya âlet etmedi ği-
me bu yetmi ş beş, hususan otuz senelik hayat ım ve yüz otuz Nur Risaleleri ve 
benim ile tam arkada şlık eden binler zâtlar şehâdet ederler.
Evet Nur şâkirtleri biliyorlar ve mahkemelerde hüccetlerini göstermi şim 
ki; şahs ıma değil bir makam, şan u şeref ve şöhret vermek ve uhrevî ve mâ-
nevî bir mertebe kazand ırmak, belki bütün kanaat ve kuvvetimle ehl-i ima-
na bir hizmet-i imaniye yapmak için, de ğil yaln ız dünya hayat ımı ve fâni ma-
kamat ımı, belki –lüzum olsa– âhiret hayat ımı ve herkesin arad ığı uhrevî bâ-
ki mertebeleri feda etmeyi; hatta cehennemden baz ı bîçâreleri kurtarmaya 
1 (Hâşiye) Bu eserler hakk ında makam- ı iddia, iddianâmesinde yüz yanl ışından, sekseninci 
yanl ışında demi ş ki: “Beşinci Şuâ’daki teviller yanl ıştır.”
 Elcevap : Beşinci Şuâ’da “Allahu âlem, bir tevili budur” cümlesi denildi ğinden manas ı 
budur ki: “Bu hadisin bir ihtimal ile manas ı bu olmak mümkündür.” demektir. Bu ise man-
tıkça tekzibi kabil de ğil. Yaln ız muhâliyetini isbat ile tekzip edilebilir.
 Saniyen : Yirmi seneden beri, belki k ırk seneden beri benim muâr ızlar ım ve Risale-i Nur’a 
itiraza çal ışanlar, hiçbir tevilimizi ilmen, mant ıken reddetmedikleri.. ve o muâr ız ulemâlar-
la beraber Nur şâkirtlerinin binler âlimleri tasdik edip, 1*
ٌóَčَĬ ِįĻِĘ demedikleri hâlde, Kur’ân’ ın 
kaç sûre oldu ğunu bilmeyen, bunu inkâr ile kar şılasa ne kadar insaf haricinde oldu ğunu 
insaf ınıza havale ediyorum.
 Elhâs ıl: Tevilin manas ı, hadisin veyahut âyetin birçok manalar ından bir mümkün ve 
muhtemel manas ı demektir.
 *1 Mülâhaza dairesi aç ık (Herkesin kabul etti ği bir görü ş değil; tart ışılır..)ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    377
vesile olmak için –lüzum olsa– cenneti b ırak ıp cehenneme girmeyi kabul et-
tiğimi hakikî karde şlerim bildi ği gibi, mahkemelerde dahi bir cihette isbat et-
tiğim hâlde, beni bu ithamla, Nur ve iman hizmetime bir ihlâss ızlık isnad et-
mekle ve Nur’lar ın k ıymetlerini tenzil etmekle milleti onun büyük hakikatle-
rinden mahrum etmektir.
Acaba bu bedbahtlar, dünyay ı ebedî ve herkesi kendileri gibi “dini ve 
iman ı, dünyaya âlet ediyor” tevehhümü ile; dünyadaki ehl-i dalâlete meydan 
okuyan.. ve hizmet-i imaniye yolunda hem dünyevî, hem –lüzum olsa– uh-revî hayatlar ını feda eden.. ve mahkemelerde dâvâ etti ği gibi, birtek hakikat-i 
imaniyeyi dünya saltanat ıyla değiştirmeyen.. ve siyasetten ve siyasî manas ı-
nı işmam eden maddî ve mânevî mertebelerden ihlâs s ırrı ile bütün kuvvetiy-
le kaçan.. ve yirmi sene emsâlsiz i şkencelere tahammül edip siyasete –mes-
lek itibar ıyla– tenezzül etmeyen.. ve kendini nefsi itibar ıyla talebelerinden çok 
aşağı bilen ve onlardan daima himmet ve dua bekleyen.. ve kendi nefsini çok 
bîçâre ve ehemmiyetsiz itikat eden bir adam hakk ında, baz ı hâlis karde şleri, 
Risale-i Nur’dan ald ıklar ı fevkalâde kuvve-i imaniyeye mukabil onun tercü-
man ı olan o bîçâreye, tercümanl ık münasebetiyle Nur’lar ın baz ı faziletlerini 
hususî mektuplar ında ona isnad etmeleri.. ve hiçbir siyaset hat ırlar ına gelme-
yerek, âdete binâen, insanlar sevdi ği âdi bir adama da “sultan
ıms ın, velîni-
metimsin” demeleri nev’inden yüksek makam vermeleri.. ve haddinden bin derece ziyade hüsn-ü zan etmeleri.. ve eskiden beri üstad ve talebeler mâbey-ninde câri ve itiraz edilmeyen makbul bir âdetle te şekkür manas ında pek fazla 
medh ü senâ etmeleri.. ve eskiden beri makbul kitaplar ın âhirlerinde mübalâ-
ğa ile medhiyeler ve takrizler yaz ılmas ına binâen, hiçbir cihetle suç say ılabilir 
mi? Gerçi mübalâ ğa itibar ıyla hakikate bir cihette muhaliftir; fakat kimsesiz, 
garip ve dü şmanlar ı pek çok ve onun yard ımc ılar ını kaç ıracak çok esbap var-
ken, insafs ız çok mûterizlere kar şı sırf yard ımc ılar ının kuvve-i mâneviyelerini 
takviye etmek ve kaçmaktan kurtarmak ve mübalâ ğalı medhedenlerin şevk-
lerini k ırmamak için, onlar ın bir k ısım medihlerini Nur’lara çevirip bütün bü-
tün reddetmedi ği hâlde, onun bu ya şta ve kabir kap ısındaki hizmet-i imaniye-
sini dünya cihetine çevirmeye çal ışan baz ı resmî memurlar ın ne derece hak-
tan, kanundan, insaftan uzak dü ştükleri anla şılır. Son sözüm, 
َّאĬ﴿إِ ٍÙَ×ĻِāُĨ ِّģِכُĤ 
1نَ﴾ĳُđِäرَا ِįْĻَĤإِ َّאĬوَإِ ِِّٰų ’dur.
1 Her musibet kar şısında deriz ki: “Biz, Allah’a aidiz (O’nun mahlûku, O’nun kullar ı, O’nun mülküyüz; 
O, mülkünde diledi ği gibi tasarruf eder) ve zaten O’na dönmekteyiz.” (Bakara sûresi, 2/156)378  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Lâhika
Sorgu hâkimli ğinin son tahkikat kararnâmesinin arkas ında denilmi ş ki: 
“Heyet-i Vekile, Mucizât- ı Kur’âniye’yi, yani yaln ız Yirmi Be şinci Söz risalesi-
ni, üç âyetin medeniyete kar şı beyanat ı, şimdiki kanun-u medeniyete uygun 
gelmediği bahanesiyle resmen da ğılmas ının yasak edilmesine ve toplanmas ı-
na dört ay evvel bir karar vermi ş” diye yaz ılı gördüm.
Buna cevaben: Mucizât- ı Kur’âniye şimdi Zülfikar’dad ır ve Zülfikar’ ın 
dört yüze yak ın sayfas ından yaln ız iki sayfas ında otuz sene evvel medeni-
yetin Kur’ân’a kar şı tenkitlerine itiraz edilmez bir tarzda cevap verilen ve üç 
eski risalelerimde bulunan üç âyetin tefsiridir. Biri tesettür-ü nisvân hakk ın-
daki âyet, ikincisi irsiyet hakk ında 1ُسُïُّùĤا ِįِّĨُِŷَĘ, üçüncüsü yine irsiyet hak-
kında 2ِīْĻَĻَáْĬُْŶا ِّċَè ُģْáِĨ ِóَّכَñĥِĥَĘ âyetlerindeki hakikatlerin hikmetini, feylesofla-
rı ilzam edecek bir surette, iki sayfay ı yirmi sene evvel ve ba şka risalelerimde 
otuz sene evvel yazd ığım hâlde, bugün yaz ılm ış tevehhümüyle dört yüz sayfa 
Zülfikar, yasak edilmesinin yerine o iki sayfay ı Zülfikar’dan ç ıkar ıp kitab ımızı 
bize iade etmek kanunen hakk ımızd ır. Nas ıl bir mektupta zararl ı bir-iki kelime 
bulunsa o kelimeler kald ırılır, mütebâkisinin ne şrine izin verilir. Bu kabilden, 
mahkeme-i âdilenizden bu hakk ımızı isteriz.
Bir ay evvel bize verilen k ırk sayfal ık iddiânâmeyi birisi yan ıma gelip ba-
na okumaya imkân bulamad ığından, bugün 11 Haziran’da yeni olarak iddi-
anâmeyi bana okudular. Ben dinledim. Gördüm ki, size yazd ığım iki ay ev-
velki itiraznâmem ve bir aya yak ın evvelki itiraznâmenin tetimmesi ve lâhika-
sı Ankara’n ın alt ı makamat ına ve makam ınıza verilmi ş. İşte bu itiraznâme, o 
iddianâmeyi esas ıyla kesiyor ve reddediyor. Yeniden iddianâmeye kar şı iti-
raznâme yazmaya hiç lüzum görmüyorum. Yaln ız iki-üç noktay ı makam- ı id-
diaya hat ırlatmak nev’inden derim ki:
Ben iddianâmeyi nazar- ı itibara al ıp cevap vermedi ğimin sebebi, bizi 
beraat ettiren üç âdil mahkemenin haysiyetini k ırmamak ve ihânet etmemek 
içindir. Çünkü o mahkemeler, şimdi iddianâmedeki esaslar ı tamam ıyla ince-
den inceye tetkikten sonra bize beraat vermi şler. Onlar ın beraatini hiçe say-
mak, adliyenin şerefine ili şmektir
1 “Annenin hissesi alt ıda birdir.” (Nisâ sûresi, 4/11)
2 “Erkek, kad ın hissesinin iki mislini al ır.” (Nisâ sûresi, 4/176)zON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    379
İkinci Nokta : Makam- ı iddia, cerbezesiyle binler mesâil içinde bir-i-
ki meseleye hat ırımıza gelmeyen baz ı manalar vererek bizi itham ediyor. 
Hâlbuki o mesâiller, Nur’un büyük mecmualar ında var. M ısır Câmiü’l-Ezher 
ulemâs ı ve Şam- ı Şerîf büyük âlimleri ve Mekke-i Mükerreme ve Medine-i 
Münevvere’nin müdakkik hocalar ı ve Halep vesâire.. ve hususan Diyanet 
Riyâseti’nin muhakkik âlimleri onlar ı görüp kemâl-i takdirle tahsin ve tasdik 
ettikleri hâlde, hocavârî ve âlimâne baz ı ilmî itirazlar ı bu iddianâmede hay-
retle ve taaccüple gördüm. Haydi baz ı yanl ışlar ım bulunsa bile binler âlimle-
rin görmedikleri veya ili şmedikleri iddianâmedeki yanl ışlar hakikî olsa da bu 
bir suç olamaz, yaln ız ilmî bir hata olabilir. Hem üç mahkeme bütün Risale-i 
Nur’u ve bizleri beraat ettirdi. Yaln ız Eskişehir Mahkemesi bir tesettür-ü nis-
vân meselesine dair Yirmi Dördüncü Lem’a’n ın on beş kelimesini sebep gös-
terip, bana ve yüzde on be ş arkadaşıma hafifce bir ceza verdi. Size takdim et-
tiğim tetimme itiraz ımda, üç yüz elli bin tefsirin hükmüne ittibâ ile o tefsirim 
için mahkûmiyeti, rû-yi zeminde adalet varsa o hükmü kabul etmez diye yaz-mışım. Hem makam- ı iddia, bin dereden su getirir gibi yirmi senedenberi ya-
zılan kitap ve mektuplar ın baz ı cümlelerini zekâvetiyle (!) aleyhimize çevirme-
ye çal ışmış. Hâlbuki bu noktalarda bizi beraat ettiren üç de ğil, beş
-alt ı mah-
keme, bu mevhum suçta bize şerik oluyorlar. Ben bu âdil mahkemelerin hay-
siyetine ili şmemek lâz ım geliyor diye, makam- ı iddiaya hat ırlat ıyorum.
Üçüncüsü : Ölmüş gitmiş, hükûmetten alâkas ı kesilmiş ve ink ılâbdaki 
baz ı kusurâta sebep olmu ş bir reisi, sarîhen tenkit ve itiraz da olursa, kanu-
nen bir suç olamaz. Hâlbuki sarâhat de ğil, o kendi cerbezesiyle küllî beyana-
tımızı ona tatbik etmi ş. O mahrem ve herkese bildirmedi ğimiz manalar ı izhar 
ve teşhir edip umumun nazar- ı dikkatini celbediyor. E ğer onda bir suç varsa, 
o makam- ı iddia suçlu olur. Çünkü halk ı teşvik edip o manalara nazar- ı dik-
kati celb ediyor.
Dördüncüsü : Üç mahkeme, cemiyet noktas ında bize kat’î beraat ver-
dikleri hâlde; yine eski nakarat gibi, gizli cemiyet vehmine bin dereden su top-lamak gibi emâreler ara ştırm ış. Hâlbuki siyasî ve vatan ve millete zararl ı olan 
müteaddit cemiyetler varken, onlara müsaade ve müsâmahakârâne bakmak-la beraber, bizim gibi binlerle şahitlerin ve emârelerin şehâdetleriyle ve alt ı vi-
lâyetin ili şmemeleriyle sabit olan Nur Talebelerinin ders arkada şlıklar ına.. ve 
sırf vatan ve millet ve din menfaatine ve saadet-i dünyeviye ve uhreviye hesa-
bına ve hariçten ve dâhilden gelen ifrat cereyanlar ına karşı mücahîdâne tesâ-
nüdlerine gizli cemiyet nâm ını vermek ve yirmi senede yüz binler şâkirtlerinin z
z
z380  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
emniyeti ihlâle dair hiçbir vukuatlar ı kaydedilmedi ği hâlde, “dini âlet ederek 
emniyeti ihlâle halk ı teşvik ediyor” diye makam- ı iddian ın onlar ı itham etme-
si, değil nev-i be şeri belki zemini de hiddete getirip o itham ı reddeder. Her ne 
ise, daha fazla söylemek lüzum görmüyorum. İddianâmeden evvel yaz ılan iti-
raznâmem ve tetimmesi ona bir cevab ımızd ır.
Afyon Cezaevi’nde Mevkuf
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Afyon Mahkemesi’ne ve A ğırceza Reisi’ne 
Beyan Ediyorum ki:
Eskiden beri f ıtrat ımda tahakkümü kald ıramad ığım için dünyaya kar şı 
alâkam ı kesmiştim. Şimdi o kadar manas ız, lüzumsuz tahakkümler içinde ha-
yat bana gayet a ğır gelmiş, yaşayamayaca ğım. Hapsin haricinde yüzler res-
mî adamlar ın tahakkümlerini çekmeye iktidar ım yok. Bu tarz hayattan b ıktım. 
Ben sizden bütün kuvvetimle tecziyemi talep ediyorum. Şimdi kabir elime 
geçmiyor. Hapiste kalmak bana lâz ımd ır. Makam- ı iddian ın as ılsız isnad etti-
ği suçlar, siz de bilirsiniz ki yok; beni cezaland ırmaz. Fakat beni mânen ceza-
land ıracak, vazife-i hakikiyeye kar şı büyük kusurlar ım var. Eğer sormak mü-
nasipse sorunuz, cevap vereyim.
Evet, büyük kusurlar ımdan birtek suçum: Vatan ve millet ve din nam ı-
na mükellef oldu ğum büyük bir vazifeyi, dünyaya bakmad ığım için yapmad ı-
ğımdan, hakikat noktas ında affolunmaz bir suç oldu ğuna ve bilmemek bana 
bir özür te şkil edemedi ğine, şimdi bu Afyon hapsinde kanaatim geldi.
Nur şâkirtlerinin hâlis ve s ırf uhrevî, Nur’lara ve tercüman ına karşı alâka-
lar ına dünyevî ve siyasî cemiyet nam ını verip onlar ı mesul etmeye çal ışanla-
rın ne kadar hakikatten ve adaletten uzak dü ştüklerine kar şı üç mahkemenin 
o cihette beraat vermesiyle beraber deriz ki:
Hayat- ı içtimaiye-i insaniyenin, hususan millet-i İslâmiyenin üssü’l-
esas ı, akrabalar içinde samimâne muhabbet.. ve kabile ve tâifeler içinde 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    381
alâkadarâne irtibat.. ve İslâmiyet milliyetiyle mümin karde şlerine kar şı 
mânevî, muâvenetkârâne bir uhuvvet.. ve kendi cinsi ve milletine kar şı 
fedakârâne bir alâka.. ve hayat- ı ebediyesini kurtaran Kur’ân hakikatle-
rine ve nâ şirlerine sars ılmaz bir râb ıta ve iltizam ve ba ğlılık gibi hayat- ı 
içtimaiyeyi esas ıyla temin eden bu râb ıtalar ı inkâr etmekle ve şimalde-
ki dehşetli anar şistlik tohumunu saçan ve nesil ve milliyeti mahveden ve 
herkesin çocuklar ını kendine al ıp karâbet ve milliyeti izale eden ve me-
deniyet-i be şeriyeyi ve hayat- ı içtimaiyeyi bütün bütün bozmaya yol açan 
kızıl tehlikeyi kabul etmekle ancak Nur şâkirtlerine medar- ı mesuliyet ce-
miyet nam ını verebilir.
Onun için hakikî Nur şâkirtleri, çekinmeyerek Kur’ân hakikatlerine 
karşı kudsî alâkalar ını ve uhrevî karde şlerine kar şı sars ılmaz irtibatlar ı-
nı izhar ediyorlar. O uhuvvet sebebiyle gelen her bir cezay ı memnuniyet-
le kabul ettiklerinden, mahkeme-i âdilenize hakikat-i hâli oldu ğu gibi iti-
raf ediyorlar. Hileyle, dalkavuklukla ve yalanlarla kendilerini müdâfaaya 
tenezzül etmiyorlar.
Mevkuf
Said Nursî
f
Afyon Mahkemesine İddianâmeye Kar şı Verilen 
İtiraznâme Tetimmesinin Bir Zeylidir
EvvelâEvvelâ
Mahkemeye beyan ediyorum ki; bu yeni iddianâme de Denizli ve 
Eskişehir mahkemelerimizdeki o eski iddianâmelere ve aleyhimizde sathî 
ehl-i vukûflar ın sathî tahkikatlar ına bina edildi ğinden, mahkemenizde dâvâ 
ettim ki; bu iddianâmenin yüz yanl ışını isbat etmezsem, yüz sene cezaya ra-
zıyım. İşte o dâvâm ı isbat ettim. Yüzden ziyade yanl ışlar ın cetvelini isterseniz 
takdim edece ğim.
Sâniyen Sâniyen
Ben Denizli Mahkemesi’nde, kitap ve evraklar ımız Ankara’ya gitti ği s ıra-
da, aleyhimize hüküm verilecek diye telâ ş ve me’yusiyetle beraber, arkada ş-
lar ıma yazd ım. Ve baz ı müdâfaât ımın âhirinde bulunan o yazd ığım parça şu-
dur:382  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
“Eğer Risale-i Nur’u tenkit fikriyle tetkik eden adliye memurla-
rı, imanlar ını onunla kuvvetlendirip veya kurtarsalar, sonra beni idam-
la mahkûm etseler; şahit olunuz, ben hakk ımı onlara helâl ediyorum. 
Çünkü biz hizmetkâr ız. Risale-i Nur’un vazifesi iman ı kuvvetlendirip kur-
tarmakt ır. Dost ve dü şman ı tefrik etmeyerek hizmet-i imaniyeyi, hiçbir 
tarafgirlik girmeyerek yapmaya mükellefiz.”
İşte Ey Heyet-i Hâkime,
Bu hakikate binâen, Risale-i Nur’un cerh edilmez kuvvetli hüccetle-
ri, elbette mahkemede kalbleri kendine çevirmi ş. Aleyhimde ne yapsan ız 
ben hakk ımı helâl ederim, gücenmem. Bunun içindir ki e şedd-i zulüm ile 
bir eşedd-i istibdat tarz ında şahs ımı, hiç ömrümde görmedi ğim ihânetler-
le çürütmekle damar ıma dokunduruldu ğu hâlde tahammül ettim. Hattâ 
beddua da etmedim.
Bize karşı bütün ithamlara ve bütün isnad edilen suçlara kar şı elinizde-
ki Risale-i Nur’un mecmualar ı, benim mukabele edilmez müdâfaanâmem ve 
cerh edilmez itiraznâmemdirler.
Medar- ı hayrettir ki; M ısır, Şam, Halep, Medine-i Münevvere, Mekke-i 
Mükerreme allâmeleri ve Diyanet Riyâseti’nin müdakkik hocalar ı o Nur mec-
mualar ını tetkik edip hiç tenkit etmeyerek takdir ve tahsin ettikleri hâlde, iddi-
anâmeyi aleyhimize toplayan zekâvetli (!) zât, Kur’ân’ ı yüz k ırk sûredir diye, 
acîb ve pek zâhir bir yanl ışıyla ne derece sathî bakt ığı ve Risale-i Nur bu a ğır 
şerâit içinde ve benim gurbet ve kimsesizli ğim ve peri şaniyetimde ve aley-
himde deh şetli hücumlarla beraber yüz binler ehl-i hakikate kendini tasdik et-
tirdiği hâlde, daha Kur’ân’ ın kaç sûresi var oldu ğunu bilmeyen o iddiac ı zât, 
“Risale-i Nur, Kur’ân’ ın tefsirine ve hadislerin te’viline çal ışmas ıyla beraber, 
bir k ısm ında okuyanlara bir şey öğretme bak ımından ilmî bir mâhiyet ve k ıy-
met taşımad ığı görülmektedir” diye tenkidi ne derece kanundan, hakikatten, 
adaletten ve haktan uzak oldu ğu anlaşılıyor.
Hem size şekvâ ediyorum ki, k ırk sayfal ı ve yüzer yanl ışı bulunan ve kalb-
lerimizi yaralayan iddianâmeyi tamam ıyla bize iki saat dinlettirdi ğiniz hâlde, 
ayn- ı hakikat bir buçuk sayfay ı ona karşı ısrar ımla beraber iki dakika okuma-
ya müsaade etmedi ğiniz için, ona mukabil itiraznâmemi tamam ıyla okumay ı, 
adalet nam ına sizden istiyorum.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    383
SâlisenSâlisen
Herbir hükûmette muhalifler var. Âsâyi şe ilişmemek şart ıyla, kanunen on-
lara ilişilmez. Ben ve benim gibi dünyadan küsmü ş ve yaln ız kabrine çal ışan-
lar, elbette bin üç yüz elli senede, ecdad ımızın mesleğinde ve Kur’ân’ ımızın 
daire-i terbiyesinde ve her zamanda üç yüz elli milyon müminlerin takdis et-tiği düsturlar ının müsaade etti ği tarzda hayat- ı bâkiyesine çal ışmay ı terk edip, 
gizli düşmanlar ımızın icbar ıyla ve desiseleriyle, fâni ve k ısac ık hayat- ı dünye-
viyesi için, sefihâne bir medeniyetin ahlâks ızcas ına, belki bir nevi bol şevizm-
de olduğu gibi vah şiyâne kanunlara, düsturlara taraftar olup onlar ı meslek 
kabul etmekli ğimiz hiç mümkün müdür? Ve dünyada hiçbir kanun ve zerre 
miktar insaf ı bulunan hiçbir insan, bunlar ı onlara kabul ettirmeye cebretmez. 
Yaln ız o muhaliflere deriz: Bize ili şmeyiniz, biz de ili şmemişiz.
İşte bu hakikate binâendir ki; Ayasofya’y ı
 puthâne ve Me şîhat’ ı kızlar ın 
lisesi yapan bir kumandan ın keyfî kanun nam ındaki emirlerine fikren ve il-
men taraftar de ğiliz. Ve şahs ımız itibar ıyla amel etmiyoruz. Ve bu yirmi sene 
işkenceli esaretimde e şedd-i zulüm şahs ıma edildi ği hâlde siyasete kar ışma-
dık, idareye ili şmedik, âsâyi şi bozmad ık. Yüz binler Nur arkada şım varken, 
âsâyişe dokunacak hiçbir vukuat ımız kaydedilmedi. Ben şahs ım itibar ıyla hiç 
hayat ımda görmedi ğim bu âhir ömrümde ve gurbetimde şiddetli ihânetler 
ve damar ıma dokunduracak haks ız muameleler sebebiyle ya şamaktan usan-
dım. Tahakküm alt ındaki serbestiyetten dahi nefret ettim. Size bir istida yaz-
dım ki; herkese muhalif olarak ben beraatimi de ğil, belki tecziyemi talep edi-
yorum ve hafif cezay ı değil, sizden en a ğır cezay ı istiyorum. Çünkü bu emsâl-
siz, acîb, zulmî muameleden kurtulmak için, ya kabre veya hapse girmekten başka çarem yok. Kabir ise, intihar caiz olmad
ığından ve ecel gizli olmas ın-
dan şimdilik elime geçmedi ğinden, be ş-alt ı ay1(Hâşiye) tecrid-i mutlakta bulun-
duğum hapse raz ı oldum. Fakat, bu istiday ı mâsum arkada şlar ımın hat ırlar ı 
için şimdilik vermedim.
RâbianRâbian
Benim bu otuz sene hayat ımda ve yeni Said tabir etti ğim zaman ımda bü-
tün Risale-i Nur’da yazd ıklar ım ve şahs ıma temas eden hakikatlerinin tasdi-
kiyle ve benimle ciddî görü şen ehl-i insaf zâtlar ın ve arkada şlar ın şehadetle-
riyle iddia ediyorum ki; ben nefs-i emmâremi elimden geldi ği kadar hodfürû ş-
luktan, şöhret-perestlikten, tefâhurdan men’e çal ışmışım ve şahs ıma ziyade
1 (Hâşiye) Şimdi on yedi ay oldu. Ayn ı hâl devam eder.384  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
hüsn-ü zan eden Nur talebelerinin belki yüz defa hat ırlar ını kırıp cerh etmi şim. 
“Ben mal sahibi de ğilim. Kur’ân’ ın mücevherat dükkân ının bir bîçare dellâl ı-
yım” dediğimi hem yak ın dostlar ım, hem karde şlerimin tasdikleriyle ve emâ-
relerini görmeleriyle ben, de ğil dünyevî makamat ı ve şan u şerefi şahs ıma ka-
zand ırmak, belki mânevî büyük makamat faraza bana verilse de, fakat hiz-
metteki ihlâs ıma nefsimin hissesi kar ışmak ihtimaline binâen korkarak o ma-
kamat ı da hizmetime feda etmeye karar verdi ğim ve fiilen de öylece hareket 
ettiğim hâlde, mahkeme-i âlinizde güya en büyük bir siyasî mesele gibi, bana 
karşı baz ı kardeşlerimin Nur’dan istifadelerine mânevî bir şükran olarak ben 
kabul etmedi ğim hâlde, pederinden çok fazla hürmet etmesini medar- ı suâl 
ve cevap yapt ınız. Bir k ısm ını inkâra sevk ettiniz ve bize hayretle dinlettirdiniz. 
Acaba kendi raz ı olmad ığı ve kendini lây ık bulmad ığı hâlde ba şkalar ının onu 
medhetmeleriyle o bîçareye bir suç tevehhüm edilebilir mi?
Hâmisen Hâmisen
Kat’îyen size beyan ediyorum ki; hiçbir cemiyetçilik ve cemiyetlerle ve si-
yasî cereyanlarla hiçbir alâkas ı olmayan Nur talebelerini, cemiyetçilik ve si-
yasetçilikle itham etmek, do ğrudan do ğruya k ırk seneden beri İslâmiyet ve 
iman aleyhinde çal ışan gizli bir z ınd ıka komitesi ve bu vatanda anar şiliği ye-
tiştiren bir nevi bol şevizm nam ına bilerek veya bilmeyerek bizimle bir mü-
cadeledir ki, üç mahkeme cemiyetçilik cihetinde bütün Nurcular ın ve Nur 
Risaleleri’nin beraatlar ına karar vermi şler. Yaln ız Eskişehir Mahkemesi, teset-
tür-ü nisâ hakk ında bir küçük risalenin birtek meselesini, belki bu gelen cüm-
leyi, “Mesmuât ıma göre, merkez-i hükûmette bir kundura boyac ısı, çarşı için-
de bir büyük adam ın yar ım ç ıplak kar ısına sark ıntılık edip o acîb edepsizli ği 
yapmas ı tesettür aleyhinde olan ın hayâs ız yüzüne şamar vuruyor” diye eski-
den yaz ılm ış cümle sebebiyle bir sene bana ve yüz yirmi adamdan on be ş ar-
kadaşıma alt ışar ay ceza verdiler. Demek, şimdi Risale-i Nur’u ve şâkirtleri-
ni itham etmek, o üç mahkemeyi mahkûm etmek ve itham ve ihânet etmek demektir.
Sâdisen Sâdisen
Risale-i Nur ile mübâreze edilmez. Onu gören bütün ulemâ-y ı İslâm, 
Kur’ân’ ın gayet hakikatli bir tefsiri, yani hakikatlerinin kuvvetli hüccetleri 
ve bu as ırda bir mucize-i mâneviyesi ve şimalden gelen tehlikelere kar şı bu 
millet ve bu vatan ın bir kuvvetli seddi oldu ğunu tasdik ettiklerinden, mah-
kemeniz bunun talebelerini bundan ürkütmek de ğil, belki hukuk-u âmme ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    385
noktas ında tergîb etmek bir vazifeniz biliyoruz ve onu sizden bekliyoruz. 
Millete, vatana, âsâyi şe muz ır dinsizlerin ve baz ı siyasî z ınd ıklar ın kitaplar ı-
na ve mecmualar ına hürriyet-i ilmiye serbestiyetiyle ili şilmediği hâlde, mâ-
sum ve muhtaç bir gencin iman ını kurtarmak ve sû-i ahlâktan kurtulmak 
için Nur’a talebe olmas ı, elbette de ğil bir suç, belki hükûmet ve maârif dai-
resinin te şvik ve takdir edece ği bir hâlettir.
Son sözüm: Cenâb- ı Hak, hâkimleri adalet-i hakikiyeye muvaffak etsin, 
âmîn deyip,
2
ُóĻِāَّĭĤا َħْđِĬوَ ĵٰĤْĳَĩْĤا َħْđِĬ ، 1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè
3َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
dir.
Said Nursî
f
Son Sözüm
Heyet-i Hâkime’ye beyan ediyorum ki:
Hem iddianâmeden, hem uzun tecridlerimden anlad ım ki, bu meselede 
en ziyade şahs ım nazara al ınıyor ve şahs ımı çürütmek maslahat görülmü ş. 
Güya şahsiyetimin idareye, âsâyi şe, vatana zarar ı var. Ve ben de din perde-
si alt ında dünyevî maksatlar güdüyormu şum, bir nevi siyaset pe şinde koşu-
yormuşum.
Buna kar şı, size bunu kat’iyetle beyan ediyorum:
Bu evham yüzünden, benim şahsiyetimi çürütmek suretinde Risale-i 
Nur’a ve bu vatana ve bu millete fedakâr ve k ıymettar olan şâkirtlerini 
incitmeyiniz. Yoksa bu vatana ve bu millete mânevî büyük bir zarar, bel-ki bir tehlikeye vesile olur.
Bunu da size katiyen beyan ediyorum:
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).
2 “O ne güzel mevlâ, ne güzel yard ımc ıdır!” ( Enfâl sûresi, 8/40).
3 “Bütün hamdler, övgüler âlemlerin Rabbi Allah’ad ır.” (Fâtiha sûresi, 1/2)386  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Şahs ıma tahkir ve ihânet ve çürütmek ve i şkence, ceza gibi ne gel-
se, Risale-i Nur’a ve şâkirtlerine benim yüzümden zarar gelmemek şar-
tıyla, şimdiki mesle ğim itibar ıyla kabule karar vermi şim. Bunda da âhire-
tim için bir sevap var. Ve nefs-i emmârenin şerrinden kurtulmama bir ve-
siledir diye, bir cihette a ğlarken memnun oluyorum. E ğer bu bîçare mâ-
sumlar benimle beraber bu meselede hapse girmeseydiler, mahkemeniz-de pek şiddetli konu şacakt ım.
Siz de gördünüz ki; iddianâmeyi yazan, bin dereden su toplamak gibi, 
yirmi otuz senelik hayat ımda, mahrem ve gayr-i mahrem bütün kitap ve mek-
tuplar ımdan, cerbezesiyle ve k ısmen yanl ış mana vermesiyle, güya umum 
onlar bu sene yaz ılm ış, hiç mahkemeleri görmemi ş, af kanunlar ına ve mü-
rûr-u zamana u ğramam ış gibi, onunla benim şahsiyetimi çürütmek istiyor. 
Ben kendim, şahs ımın çürük oldu ğunu yüz defa söyledi ğim ve aleyhimde 
olanlar, her vesile ile yine şahs ımı çürüttükleri hâlde; ehl-i siyaseti evhamlan-
dıracak derecede teveccüh-ü âmmeye kar şı fayda vermedi ğinin sebebi, ima-
nın kuvvetlenmesi için bu zamanda ve bu zeminde gayet şiddetli bir ihti-
yac- ı kat’î ile ders-i dinde baz ı şah ıslar lâz ımd ır ki; hakikati hiçbir şeye fe-
da etmesin, hiçbir şeye âlet etmesin, nefsine hiçbir hisse vermesin; tâ ki, 
imana dair dersinden istifade edilsin, kanaat-i kat’iye gelsin.
Evet hiçbir zaman, bu zeminde bu zaman kadar böyle bir ihtiyac- ı şedid 
olmam ış gibidir. Çünkü tehlike hariçten şiddetle gelmi ş. Şahs ımın bu ihtiya-
ca karşı gelmediğini itiraf edip ilân etti ğim hâlde, yine şahs ımın meziyetinden 
değil, belki şiddet-i ihtiyaçtan ve zâhiren ba şkalar çok görünmemesinden şah-
sımı o ihtiyaca bir çare zannediyorlar. Hâlbuki ben de çoktan beri buna ta-
accüp ve hayretle bak ıyordum. Ve hiçbir cihetle lây ık olmad ığım hâlde, deh-
şetli kusurlar ımla beraber bu teveccüh-ü âmmenin hikmetini şimdi bildim. 
Hikmeti de şudur:
Risale-i Nur’un hakikati ve şâkirtlerinin şahs- ı mânevîsi, bu zaman ve bu 
zeminde o şiddetli ihtiyac ın yüzünü kendine çevirmi ş. Benim şahs ımı –hiz-
met itibar ıyla binden bir hissesi ancak bulundu ğu hâlde– o harika hakikatin 
ve o hâlis, muhlis şahsiyetin bir mümessili zannedip o teveccühü gösteriyor-
lar. Gerçi bu teveccüh, hem bana zarar, hem a ğır geliyor.. hem de hakk ım 
olmad ığı hâlde hakikat-i nuriyenin ve şahsiyet-i mâneviyesinin hesab ına sü-
kût edip o mânevî zararlara raz ı oluyorum. Hattâ İmam Ali (radiyallâhu anh)  ve 
Gavs- ı Âzam (kuddise sirruh)  gibi baz ı evliyan ın ilham- ı ilâhî ile bu zaman ımız-
da Kur’ân- ı Hakîm’in mucize-i mâneviyesinin bir aynas ı olan Risale-i Nur’un ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    387
hakikatine ve hâlis talebelerinin şahs- ı mânevîsine i şaret-i gaybiye ile haber 
verdikleri içinde benim ehemmiyetsiz şahs ımı o hakikate hizmetim cihetiyle 
nazara alm ışlar. Ben hata etmi şim ki, onlar ın şahs ıma ait bir parçac ık iltifatla-
rını baz ı yerde te’vil edip Risale-i Nur’a çevirmemi şim. Bu hatam ın sebebi de 
zaafiyetim ve yard ımc ılar ımı ürkütecek esbâb ın çoğalt ılmamas ı ve sözlerime 
itimad ı kazanmak için zâhiren şahs ıma bir k ısm ını kabul etmi ştim.
Size ihtar ediyorum! Fâni ve kabir kap ısındaki çürük şahs ımı çürüt-
meye ihtiyaç yok ve bu kadar ehemmiyet vermeye de lüzum yok. Fakat Risale-i Nur’a mübâreze edemezsiniz ve etmeyiniz. Onu ma ğlûp edemezsi-
niz. Mübârezede millet ve vatana büyük zarar edersiniz. Fakat şâkirtlerini da-
ğıtamazs ınız. Çünkü hakikat-i Kur’âniye’nin muhafazas ı yolunda k ırk-elli mil-
yon ş
ehid veren bu vatandaki geçmi ş ecdatlar ımızın ahfadlar ına bu zaman-
da hakikat-i Kur’âniye’nin muhafazas ı ve Âlem-i İslâm’ ın nazar ında eskisi gi-
bi dindarâne kahramanl ıklar ı terk ettirilmeyecek. Zâhiren çekilseler de, o hâlis 
şâkirtler, ruh u can ıyla o hakikate ba ğlıdırlar. Ve o hakikatin bir aynas ı olan 
Risale-i Nur’u terk edip, o terk ile vatan ve millet ve âsâyi şe zarar vermeye-
ceklerdir.
Son sözüm:
1ِħĻِčَđْĤا ْشِóَđْĤا رَبُّ َĳُİوَ ُÛْĥَכَّĳَÜ ِįْĻَĥَĐ َۘĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُّٰ۬ųا َĹِ×ْùَè ْģُĝَĘ ْاĳَّĤَĳَÜ ِنْÍَĘ
1 “(Ey Rasûlüm! Sen böyle onlar ın üzerine titrerken) onlar halâ senden ve yolundan yüz çevirecek olur-
larsa de ki: Bana (yard ımc ı ve destekçi olarak) Allah kâfidir. O’ndan ba şka hiçbir ilâh yoktur. Ben O’na 
dayand ım, O’na güvendim ve O, (bütün kâinat ın, bütün varl ıklar ın idare merkezi olan) Büyük Ar ş’ın 
Rabbi, (bütün kâinat ın mutlak Sultan ı, bütün varl ıklar ın yegâne s ığınağı, besleyip ya şatan ı, koruyup 
gözetenidir).” (Tevbe sûresi, 9/129)388  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Heyet-i Vekile’ye Gönderilmi ş Bir İstidad ır
Heyet-i Vekile’ye gayet ehemmiyetli bir ricam var:
Risale-i Nur’dan Siracü’n-Nur nam ındaki üç yüz sayfadan ziyade mecmu-
an ın âhirinde ve asl ı çok zaman evvel yaz ılan ve on be ş sayfa kadar olan ve 
Heyet-i Vekile’ce o mecmuan ın toplanmas ına vesile bulunan Be şinci Şuâ’n ın 
herkese, hususan musibetzedelere ve ihtiyarlara ve imanda şüphelere dü şen-
lere pek çok faydalar ı tahakkuk eden Siracü’n-Nur’dan, o zararl ı tevehhüm 
edilen parçay ı çıkar ıp yasak ederek, mütebâki üç yüz sayfan ın neşrine izin ve-
rilmesini, tesellisinden tam istifade eden bütün musibetzedeler ve ihtiyarlar ve iman hakikatlerine muhtaçlarla beraber Heyet-i Vekile’den rica ederiz.
Hem dört yüz sayfal ık Zülfikar’da, otuz sene evvel Avrupa feylesoflar ına 
karşı yaz ılan irsiyet ve tesettür hakk ındaki iki âyetin tefsiri, iki sayfa.. hem otuz 
sene evvel tab edilen İşârâtü’l-i’câz’da 
1اĳٰÖِّóĤا َّمَóَèوَ َďْĻَ×ْĤا ُّٰųا َّģَèوَأَ âyetine dair 
yaz ılan, bankaya dair bir sat ır.. ve hem otuz sene evvel ben Dârü’l-Hikmet’te 
iken İngiltere’nin Anglikan Kilisesi’nin ba şpapaz ının Meşîhat- ı İslâmiye’den 
sorduğu alt ı suâl içinde bir sat ır kadar yaz ılan yaz ılar ın kald ırılarak şimdiki 
kanun-u medenîye uygun gelmedi ği, iki sayfa bir sat ır bahanesiyle müsâde-
re edilen ve Âlem-i İslâm’ca çok tahsin ile çok menfaati bilfiil görülen ve üç 
rükn-ü imanîyi harika bir tarzda isbat eden o Zülfikar mecmuam ızı iade etme-
sini rica edip istiyoruz ve hakk ımızd ır. Bir mektupta be ş kelime sansür edilse 
bâki k ısm ına izin verilmesi gibi, biz de kanunen ehemmiyetli bu hakk ımızı is-
teriz. Ve hakk ımızda habbeleri kubbeler yapanlar ın zulmünden kurtar ılmam ı-
zı, millet ve vatan ve âsâyi şe Nur’larla hizmet eden Kur’ân ve iman-perverler-
le beraber talep ederiz.
Hem on sekiz sene evvel şiddetli bir zulme mâruz oldu ğum hiddetli bir za-
man ımda yazd ığım Hücumât- ı Sitte’yi on sekiz seneden beri görmedi ğim gi-
bi, mahrem deyip ne şrine izin vermemi şim. Ve hem üç-dört mahkemenin eli-
ne geçmi ş o risaleyi, sahiplerine iade etmi şlerdir.
Said Nursî
f
1 “Allah, al ış-verişi mübah; faizi ise haram k ılm ıştır.” (Bakara sûresi, 2/275 ).ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    389
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Diyanet Riyâseti’ndeki ehl-i vukûfa bir te şekkürnâme ve tetkiklerinde-
ki cüz’î ve cevab ı zâhir ve verilmi ş tenkitlerine tashihle yard ım etmek için üç 
noktay ı beyan edece ğim.
Birincisi Birincisi
Üç cihetle o âlimlere te şekkür ederim. Şahs ım itibar ıyla minnettar ım.
Birincisi : Siracü’n-Nur mecmuas ının Beşinci Şuâ’dan ba şka on üç par-
ças ını takdirkârâne hülâsa etmeleridir.
İkincisi : Medar- ı itham ımız olan tarîkatç ılık ve cemiyetçilik ve emniyeti 
ihlâl bahanelerini reddetmeleridir.
Üçüncüsü : Benim mahkemedeki dâvâm ı tasdikleridir. Yani, mahkeme-
ye dedim: Kusur varsa bütün o kusur benimdir. Nur talebeleri hâlis ve mâsum olup imanlar ı için Nur’lara çal ışmışlar. İşte o ehl-i vukûf dahi Nurcular ı kurta-
rıyorlar. Bütün kusuru bana veriyorlar. Ben de onlara, Allah sizden raz ı olsun, 
derim. Yaln ız, merhum Hasan Feyzi ve merhum Hâf ız Ali’yi ve o iki mübarek 
şehidin sisteminde ve vârislerinden iki-üç zât ı benim suçuma şerik etmişler. 
Fakat bir cihette sehvetmi şler. Çünkü o zâtlar, kusurda de ğil; belki hizmet-i 
imaniyede benden ileri ve benim hatalar ımdan müberrâ olarak, zaafiyetime 
merhameten inâyet-i ilâhiye taraf ından bana yard ımc ı verilmişler.
İkinci Nokta İkinci Nokta
O ehl-i vukûf, Be şinci Şuâ’daki rivayetlerin bir k ısm ına zay ıf ve bir k ısm ı-
na mevzû demi şler ve te’villerinin bir k ısm ına yanl ış demişler ki, bu Afyon’da 
aleyhimizde iddianâme o tarzda yaz ılm ış ve on be ş sayfada seksen bir yanl ış 
yapt ığını bir cetvelde isbat etmi şiz. Muhterem ehl-i vukûf o cetveli görsünler. 
Birtek numûnesi şudur:
İddiac ı demiş: “Bütün te’villeri yanl ıştır ve o rivayetler, ya mevzû veya za-
yıftır.”
Biz dahi deriz: te’vil demek, yani “bu mana bu hadisten murad olmak 
mümkündür, muhtemeldir” demektir. Mant ıkça o manan ın imkân ını reddet-
mek ise, muhâliyetini isbat etmekle olur. Hâlbuki o mana gözle göründü ğü ve 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.390  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
tahakkuk etti ği gibi, hadisin mana-y ı işârî tabakas ının külliyetinde bir fert ol-
mas ı bilmüşâhede mucizâne bir lem’a-y ı ihbar- ı gaybîyi bu asr ın gözüne gös-
terdiğinden, hiçbir cihetle kabil-i inkâr ve itiraz olamaz. Hem o “bütün riva-
yetler mevzûdur veya zay ıftır” iddiac ının demesi üç vecihle yanl ış olduğu, cet-
velde isbat edilmi ş.
Birisi : Bir milyon hadisi h ıfzına alan İmam Ahmed İbni Hanbel1 ve beş 
yüz bin hadisi h ıfzeden İmam Buhârî’nin2 cesaret edemedikleri ve o nefyin is-
bat ı kabil olmad ığı ve bütün hadis kitaplar ını görmedi ği ve ümmetin ekseri-
yeti her as ırda o riayetlerin manalar ının zuhurlar ını veya o küllînin bir ferdini 
görmesini bekledikleri ve ümmetçe telâkki-i bilkabul derecesine yak ınlaşmış 
olduğu.. ve ayn- ı hakikat baz ı numûne ve fertleri meydana ç ıkıp görüldü ğü 
hâlde, o rivayetleri külliyetle inkâr etmek on cihetle hatad ır.
İkinci Vecih : “Mevzûdur” manas ı, “bu rivayet an’aneli, senedli hadis de-
ğil” demektir. Yoksa manas ı yanl ıştır demek de ğildir. Madem ümmette, hu-
susan ehl-i hakikat ve ke şif ve bir k ısım ehl-i hadis ve ehl-i içtihat kabul edip 
manalar ının vukular ını beklemişler. Elbette o rivayetlerin durûb-u emsâl gibi 
umuma bakan hakikatleri vard ır.
Üçüncü Vecih : Hangi mesele veya rivayet var ki; me şrepleri, mezhepleri 
muhtelif âlimlerin bir kitab ında ona itiraz edilmesin? Meselâ İslâm içinde bir-
kaç deccal gelece ğine dair rivayetlerden3 birisi bu hadis-i şerif, sarih bir suret-
te Cengiz ve Hülâgû fitnesinden haber verir:
َّאلِäَّïĤا ĵَĤإِ َאıَĩِّĥَùُĺ ĵّٰÝَè َّאسِ×َđْĤا ĹِÖأَ ِĳْĭِĀ ĹِّĩَĐ ِïَĤوَ ĹِĘ ُÙَĘَŻِíْĤا َالَõَÜ ْīَĤ
Yani, “Uzun zaman hilâfet-i Abbâsiye devam edecek, sonra o saltanat, 
deccal eline geçecek”4 diye, “be ş yüz seneden sonra İslâm içine bir deccal ge-
lecek, o hilâfeti bozacak” gibi ki, e şhâs- ı âhirzamandan çok rivayetler haber 
verdikleri hâlde, mezhebi ayr ı veya fikri müfrit bir k ısım ehl-i içtihat kabul et-
memişler, mevzû veya zay ıftır demişler.
Her ne ise, şimdi bu uzun k ıssay ı kısa kesmeme sebep, Risale-i Nur ile 
alâkadar ve Nur’lara hücumun ayn ı zaman ında zeminin hiddetini gösteren 
1 Bkz.: ez-Zehebî, Tezkiratü’l-huffâz 2/431; İbnü’l-Cevzî, Sıfatü’s-safve  2/337; İbni Hacer, Tehzîbü’t-
tehzîb  1/64.
2 Bkz.: en-Nevevî, Tehzîbü’l-esmâ  1/86; ez-Zehebî, Tezkiratü’l-huffâz  2/556; es-Suyûtî, et-Tedrîbü’r-
râvî 1/99.
3 Buhârî, menâk ıb 25; Müslim, îmân  248; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/236, 346, 457. 
4 ed-Deylemî, el-Müsned  3/447. Ayr ıca bkz.: et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  23/420.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    391
dört büyük zelzelenin tevâfuku gibi bu cevab ı yazd ığım ayn ı saatte, burada 
iki şiddetli zelzele vuku buldu.1(Hâşiye) Şöyle ki:
Akşamda elime verilen ehl-i vukûfun raporundaki ameliyat- ı cerrahiye-
nin yaralar ından elîm bir tesir ve temass ızlıktan hazin bir zahmetle kendim 
perişan kalemimle yazmaktan teellüm hissederken, iki zelzelenin tevâfuku-
dur. Evet, sekiz ay tecrit ve s ıkıntılar içinde en ziyade güvendi ğim ve raporla-
rıyla imdad ıma yetişmelerini bekledi ğim Diyanet Riyâseti dairesinden gelen 
raporu ak şamdan ald ım. Bu sabah bildim ki, pek ehemmiyetsiz şeylerle im-
dad ıma değil, belki iddiac ıya yard ım ederek, “Geçen dört zelzeleler Nur’un 
kerametlerindendir, Said demi ş” dediklerini gördüm. Cetvelde yazd ığım gibi, 
“Nur’lar, sadaka-y ı makbule misillü, belâlar ın def’ine bir vesiledir. Ne vakit 
Nur’lara hücum edilse, musibetler f ırsat bulup gelirler ve bazen de zemin hid-
det eder” diye yazmaya niyet ederken, burada iki şiddetli zelzele beni o bahsi 
yazmaktan vazgeçirdi. Onu b ırak ıp üçüncü noktaya geçiyorum.
Üçüncü Nokta Üçüncü Nokta
Ey müdakkik ve hakikatli ve insafl ı ehl-i vukûf âlimlerimiz,
Eskiden beri ehl-i ilim mâbeyninde bir makbul âdet-i müstemirreye binâ-
en, yeni telif edilen güzel kitaplar ın âhirlerinde ba şkalar ın o kitaba medhiye-
leri ve takrizleri ve mübalâ ğâne ve bazen müfritâne senâlar ı yaz ılıp neşredil-
diği ve müellif kemâl-i memnuniyetle o takrizcilere minnettar oldu ğu ve ra-
kipleri dahi onu hodfürû şlukla itham etmedikleri hâlde, Nur’un bir k ısım has 
ve hâlis şâkirtlerinin ve merhum Hasan Feyzi ve şehid Hâf ız Ali tarz ında yaz-
dıklar ı takrizleriyle aleyhime şiddetli hücum eden pek çok insafs ız muâr ızlara 
karşı aczime, zaaf ıma, garipli ğime, kimsesizli ğime yard ım ve Nur’lara muh-
taçlar ı teşvik fikriyle olan medhiyelerini bütün bütün reddetmedi ğimi ve şah-
sıma ait k ısm ını Nur’lara çevirdi ğimi bir hodfürû şluk telâkki etmenizi kemal-i 
dikkatinize ve tahkikî ilminize ve şefkatkârâne muâvenetinize ve insaf ınıza 
yak ıştıramad ığımdan müteessir oldum. Ve o medhiyeleri yazan sâfi arkada ş-
lar ımın hiç siyaseti dü şünmeyerek riyâzî bir hesapla, “Mana-y ı işârî külliyeti-
nin bir mâsadak ı ve cüz’î bir ferdi bu zamanda Risale-i Nur’dur” demelerine 
hata denilmez. Çünkü zaman tasdik ediyor. Haydi, çok mübalâ ğa veya hata 
1 (Hâşiye) Bu iki zelzele 18.09.1948 tarihine müsadif, Cuma günü ku şluk vakti olmu ştur.
 Afyon hapsinde Risale-i Nur talebeleri nam ına
 Halil, Mustafa, Mehmet Feyzi, Hüsrev392  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
dahi olsa, ilmî bir hatad ır. Herkes kendi kanaatini yazabilir. Acaba, şeriatta on 
iki mezhep, hususan Hanefî, Mâlikî, Şâfîi, Hanbelî mezheplerinde ve yetmi şe 
yak ın İlm-i Kelâm ve Usûlü’d-din dairesindeki allâmelerin f ırkalar ında ne ka-
dar ayr ı ayr ı kanaatler ve fikirler kitaplara yaz ılm ış, bilirsiniz. Hâlbuki bu za-
man kadar hiçbir zaman, din âlimlerinin ittifak ına ve münaka şa etmemesine 
muhtaç olmam ış. Şimdilik teferruattaki ihtilâf ı bırakmaya ve medar- ı müna-
kaşa etmemeye mecburuz.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    393
Ehl-i Vukûfun İnsafl ı Hocalar ından 
Üç Suâlim Var
Birisi : Bir adam, di ğer bir adam ı sâfi bir niyetle onu methetmekle mesul 
olur mu? Hususan o istemedi ği, elinden geldi ği kadar o medihleri ya red ve-
ya başkas ına çevirdi ği ve o hâlis dostunu kaç ırmamak için onu tekdir etme-
yip, methini yüz derece haddimden fazlad ır diye sükût ile mukabele etmesi 
hiç hodfürû şluk say ılır m ı?
İkinci Suâl : Acaba ortal ıkta din aleyhinde bu deh şetli hücumlar ve da ğ 
gibi dinî meseleler içinde Nur şâkirtlerinden bir hakikat â şığı, zarars ız ve cü-
z’î bir hata-y ı ilmî ve yanl ış bir kanaati cihetinde böyle tekdir ve tezyife müs-
tehak olur mu? Siz gibi üstadlardan, medhiye yazan talebe, şefkatle hatas ını 
ihtar beklerken, böyle adliye eliyle tokatlamak caiz olur mu?
Üçüncü Suâl : Bu yirmi senedir hadsiz muâr ızlara karşı sars ılmayan ve 
yüz binler muhtaçlar ın imanlar ını kuvvetlendiren Risale-i Nur’a bir-iki mesele 
için bu tarz tenkidiniz yak ışır m ı? Hem o müdakkik âlimlere bunu hat ırlat ıyo-
rum ki, raporlar ında Ahmet Feyzi’nin medhiyesinin ba şında bir mektubumu 
görmelerinden, güya o medihleri ben kendime yapm ışım gibi tenkit ediyor-
lar. Hâlbuki o mektubum, benim şahs ımın hakk ındaki medihlerini kabul et-
memek ve kald ırmak içindi ki; bir k ısm ını kald ırdım, bir k ısm ını da tâdil ede-
cektim. Fakat acele edip tam yapmadan o mektubu bir karde şime gönder-
miştim. Onlar dahi o mahrem medhiyenin ba şına koyup hususî bir zâta gön-
derdikleri zaman hükûmetin eline geçmi ş. Acaba böyle hususî bir takrizin ve 
sırf ilmî bir kanaat-i vicdaniyenin, mahrem arkada şlar ın mâbeyninde ve son-
ra tam tâdil etmek fikriyle bir me şveret tarz ında gezmesi, bu şiddetli itiraza 
müstehak olur mu?
Hem k ırm ızı ve siyah ciltli iki mecmuac ık, arkada şlara hususî ve tebrik 
ve teşvik ve taltif için yaz ılm ış baz ı hususî mektuplard ır. Her nas ılsa bir-iki zât, 
merak edip zâyi olmas ın diye bir deftere toplam ış. Taharride zab ıta eline geç-
miş. Acaba böyle mektuplardan ahkâm ç ıkarmak ve suâl ve cevaba medar 
etmek ve siyasete temas ettirmeye çal ışmaya hiç ihtiyaç var m ı? Kur’ân’a hü-
cum eden deh şetli ejderhalar ı görmüyor, bakm ıyor, sineklerin ısırmas ıyla uğ-
raşıyor gibi olmaz m ı?
Dine ve terbiye-i Muhammediye’ye zehir diyen Saraço ğlu’nu b ırak ıp, ha-
kikat-i Kur’âniye’yi güne ş gibi gösteren ve nev-i be şerin yaralar ına tam tiryak 394  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
olduğunu isbat eden Siracü’n-Nur ile münaka şa ederek, Nur’un o mecmua-
sının âhirine ilhak edilen bir risalede zay ıf hadislerin te’villeri var diye, o mec-
muan ın müsâderesine yard ım etmek ç ıkmaz m ı? Bizler, siz gibi zâtlardan ya-
ralar ımıza merhem sürmek ve ferâsetinizle yard ım bekler ve cüz’î tenkitleri-
nizden gücenmeyiz.
Mevkuf
Said NursîON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    395
Hata-Savab Cetveli
Yirmi sayfadan ziyade arkada şlara ait oldu ğundan, 
yanl ışlar ını beyan etmedim. Bu yanl ışlar ın hepsi yüzden 
geçer. Mahkemede k ırk sayfa iddianâme iki saate yak ın 
dinlettirildi. Hem hukukumuza, hem hayat- ı şahsiyemize, 
hem hayat- ı içtimaiyemize ve şerefimize ve Risale-i Nur’un 
kıymetine çok dokundu ğu hâlde gücenmedi ğimize muka-
bil, iddianâmeyi yazan zât ın meselemizdeki sathîli ğine ve 
dikkatsizli ğine ve cerbezeli ğine dokunacak bir cihet varsa 
onun da gücenmemesini ve mahkemenin de tamamen iti-raznâmemi okumakl ığıma müsaadesini talep ederiz.
Mahkemede aleyhimizdeki iddianâmede “Yüz yanl ışı-
nı isbat etmezsem yüz sene cezaya raz ıyım” diye iddia etti-
ğime bir hüccet olarak, iddianâmenin k ırk sayfas ında, şah-
sıma ait on be ş sayfada seksen bir yanl ışını gösteren bu 
cetveli takdim ediyorum.
Said Nursî
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
1. Dini âlet ederek…Reddedilmemi ş müdâfaât ımdaki hüccetler 
bu yanl ışı herkese gösterir.
2. Emniyeti bozabilecek…Yirmi senede, bir vukuat ı alt ı mahkeme gös-
termemesiyle bu yanl ışını isbat eder.
3: Gizli bir cemiyet kur-
mak…Üç mahkemenin bu noktada beraat vermesi 
bu yanl ışını isbat eder.
4. Gizli cemiyete girmek…Bu defa makam- ı iddia, yirmi üç adam ı tahli-
yesiyle kendi yanl ışını kendi gösteriyor.
5. Hiçbir i ş ile meşgul olma-
yan…Risale-i Nur’un telifi ve tashihiyle olan büyük 
meşgaleyi görmemesi, bu yanl ışını herkese 
gösteriyor.
6, 7. Devletin emniyetini ih-
lâle teşvik edecek hare-
ketlerde bulundu ğundan 
ve gizli cemiyet kurdu-ğundan…Eskişehir Mahkemesi’nin yaln ız tesettür ve 
şapka meselesini esas tutmas ı ve cemiyet ve 
emniyeti ihlâle ehemmiyet vermemesi bu yanl ışını gösteriyor.
8. Kanunun 163. maddesi.Zâhiren o madde-i kanunî ile fakat hakika-
ten Eskişehir Mahkemesi kanaat-i vicdaniye 
ile hüküm vermesi, Tesettür Risalesi’nin eski-
den yaz ıldığını anlamas ıyla, mecburiyetle ka-
naat-i vicdaniyeye müracaat etmesi, bu yan-lışını gösteriyor.
9. Dinen mukaddes tan ınan 
şeyleri âlet etmesi…Bu otuz seneki hayat ım ve bütün benimle 
görüşenler ve mahiyetimi bilenler, bu hükmü 
tekzip ediyorlar.
10. Devletin emniyetini bo-
zacak hareketlere halk ı 
teşvik ve tergîb ederek...Yirmi senede hiçbir Nur şâkirdi böyle bir vu-
kuata sebep olmad ığı ve on vilâyetin zab ıta-
lar ı kaydetmemeleri, bunun hata oldu ğunu 
gösteriyor.
11. Gizli cemiyet kurmak…Üç mahkemenin o noktada beraat vermesi 
ve yirmi senedir siyaseti terk etmekli ğim, bu 
hatan ın ne kadar aç ık bir iftira oldu ğunu gös-
teriyor.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    397
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
12. Gizli ne şriyatta bulun-
mak…Âlem-i İslâm’ ın mühim merkezlerinde ve bu-
rada merkez-i hükûmette ve dârülfünunda yazd ıklar ı Nur mecmualar ı ellerde gezmesiy-
le bu yanl ışını gösteriyor.
13. Gençlik Rehberi, Nur cu-
lar cemiyeti aras ında 
gizli sat ılmas ına…Cerh edilmeyen müdâfaâtta, yedi maka-
mata gönderilen itiraznâmede kat’î hüccet-lerle ki; Nur talebeleri hiçbir vecihle siya-sî cemiyet olmazlar. Hem Eski şehir Emniyet 
Müdürlüğü müsaadesiyle resmen tab edilen 
Gençlik Rehberi, de ğil yaln ız Nurcular ara-
sında, herkese alenen sat ıldığı, bu hatas ını 
isbat eder.
14. Zülfikar ve Asâ-y ı 
Mûsâ’n ın gizli sat ılmas ına…Doğrudan do ğruya Diyanet Riyâseti’ne be-
râ-y ı mâlûmat bu mecmualar ın gönderil-
mesi, hem alenen İstanbul’da ciltlenmesi ve 
İstanbul’daki mühim zâtlara, hattâ baz ı ki-
tapç ılara –ki Hindistan’a kadar gönderilmek 
için– gönderilmesi, gizli sat ılmad ığı
nı; belki 
ilânatla, te şhir edilmekle sat ıldığı, bu hatas ı-
nı gösteriyor.
15: “Yüz k ırk sûre Kur’ân” 
demesine…Kur’ân yüz on dört sûre oldu ğunu, Kur’ân’ ı 
okuyan herkes bildi ği hâlde, sathîli ği ve ace-
leliği bu acîb yanl ışa sevketmi ş.
16: Kur’ân- ı Kerîm’e âdetâ 
bir nazîre…Bin defa hâ şâ! Risale-i Nur, Kur’ân’ ın bu 
asırda bir mucize-i mâneviyesinin bir ayna-
sı ve ondan tere şşuh etmiş bir tefsiri oldu ğu-
na bütün Nurcular ın ve Risale-i Nur’daki ya-
zılar ı görenlerin kanaatleri, bu yanl ışı tekzip 
ediyor.
17: Risale-i Nur yüz k ırk par-
çadan ibaret olan…Müdâfaât ımda belki pek çok defalar lüzumu 
için yüz otuz parça diye tekrar ımız bu yanl ı-
şını gösteriyor.398  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
18: Risale-i Nur’un telifi yir-
mi üç senede tamamland ığı 
bildirilen…İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  ve Gavs- ı Âzam’ ın 
(kuddise sirruh)  işârât- ı gaybiyeleriyle ve mana-
yı işârîsiyle, bir vakit yirmi dört senede Risa-
le-i Nur tamam olacak denilmesi, o yanl ışı 
tashih eder.
19: Üç kitapta toplanan Nur 
Risaleleri’nin…Belki, yaln ız Yirmi Yedinci Mektup, lâhikas ıy-
la beraber o üç mecmua kadar büyük oldu ğu 
gibi, onlardaki Nur’un risaleleri o üç mecmu-ada ancak be şten birisi olmas ı, dikkatsizlikten 
gelen bu yanl ışını gösteriyor.
20: Perakende hâlinde bulu-
nan Nur Risaleleri…Şimdi Nur’lar ı yazan kalemlerin yüz binler.. 
ve güzel, itina ile, tevâfuk ile yazan yüzler kâtibin aşk-ı imanî ve ilmî ile yazd ıklar ı Nur 
Risaleleri’ne perakende, ehemmiyetsiz par-çalar nam ı verilmesi zâhir bir yanl ıştır.
21: Baz ı kısm ında mevzu ve 
gaye ile hiç ilgisi olmad ığı…Eski zamanda mant ıkta en derin âlimleri il-
zam eden ve şimdiye kadar müdakkik âlimle-
rin Risale-i Nur’u o cihette tenkit edememe-leri, bu hatay ı söyleyene iade eder.
22, 23: Risale-i Nur’un bir 
kısm ında okuyanlara bir şey 
öğretme bak ımından ilmî 
mahiyet ta şımad
ığı…Yirmi seneden beri hükûmetin i ğfal olunmu ş 
baz ı rükünleri ve aldanm ış baz ı mutaass ıp 
hocalar Risale-i Nur’un aleyhinde hücum et-tikleri ve herkesi ürküttükleri hâlde hiçbir ese-re müyesser olmayan yüz binler her s ınıftan 
muhtâc- ı ilm-i hakikat ona tâlip olup istifade-
leri, bu iftiray ı pek çirkin gösteriyor.
24: Şimalden gelecek büyük 
kızıl tehlikeye kar şı bir set ol-
duğunu iddia ve zannetmek-
tedir.Nur’lar ı okuyan bütün zâtlar; de ğil zan ve tah-
min, belki kat’î ve yakînî bir surette Risale-i Nur’un şimalden gelen tehlikeye bir set oldu-
ğunu söylemeleri bu hatay ı gösteriyor.
25: Devletin emniyetini ihlâl 
etmiş.Üç mahkemede, üç müdâfaât ımda bu iftira-
nın as ılsız olduğunu isbat etti ğim gibi, yirmi 
senede bulundu ğum beş-alt ı vilâyet zab ıtalar ı, 
emniyeti ihlâle dair hiçbir emâreyi ne Said’in ve ne de arkada şlar ının hakk ında kaydetme-
mesi, bu iftiray ı tamam ıyla reddeder.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    399
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
26: Nurcular ın zanlar ı hilâf ı-
na olarak, Nur Risaleleri ye-gâne okunacak tefsir de ğil-
dir.Nur Risaleleri’nde ve talebelerinin lisan ın-
da her vakit söylenen “Bu zamanda en kuv-vetli bir tefsir-i Kur’ânîdir” cümlesidir. Yoksa hiçbir vakit ba şka tefsirlere ili şmek hat ırlar ı-
na gelmedi ği, bu acîb hatan ın ne kadar çirkin 
olduğunu gösterir.
27: Nurcular ad ı verilen ta-
lebelerin de yekdi ğerleriyle 
görüşmeleri gizli oldu ğu...Isparta Vilâyeti’nde ve bütün köylerinde, za-
bıtan ın ve hükûmetin taht- ı nezaretinde â şi-
kâre surette görü şmeleri ve baz ı köylerde yüz 
kalemle yaz ılar ı neşretmeleri, gizlilik isnad ını 
kırıyor.
28: Teksir makinesiyle ço-
ğalt ılmas ı ve alanlar ın bu-
lunduğu yerlere götürülmesi 
gizli yap ılmaktad ır.Bu ifadede bir dirhem do ğruluk varsa, üç dir-
hem yanl ı
ş var. Evet, insafs ız, gizli dü şmanla-
rımız bahane bulmamak için, dörtte bir gizli 
yap ılm ıştı. Yoksa şimdi bulduklar ı bahaney-
le bizi daha evvelden adliyeye sürüklemele-ri ihtimaline binâen, bir parça gizliydi. Yoksa her birisi üç yüz, dört yüz sayfal ı mecmualar-
dan bin be ş yüze yak ın miktar ı memleketin 
her taraf ına mümânaats ız gitmesi, bu hata-
yı tam gösterir.
29: Ve nitekim mektuplar ın, 
mürsillerin bulundu ğu yer-
den değil, başka yer posta-
hânesinden verilerek gönde-rilmekte oldu ğu… Yirmi sekizinci yanl ışta zikri geçti ği gibi, on-
da biri do ğru ise dokuzu yanl ıştır. Mektuplar, 
pek nadir olarak postahâneye mürsillerin bu-lunduklar ı yerlerden verilmemi ştir.
30: Cemiyet mensubîninden 
Ali Savran taraf ından gön-
derildiği…Makam- ı iddian ın o Ali Savran’ ı tahliye et-
mesi ve sonra da bu mahkemede yine tevkif etmeyip memleketine gitmesine izin vermesi, cemiyetçilik olmad ığını makam- ı iddia kendi 
kalemiyle isbat etmi ştir.
31: Yine gizlice baz ı vatan-
daşlar ın mensup olduklar ı 
gizli cemiyete…Böyle as ılsız bir hatay ı tekrar etmek de büyük 
bir hata oldu ğu mâlûmdur.400  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
32: Herkese okunmas ının 
dahi sevap oldu ğunu söyle-
yerek iğfale çal ıştıklar ı…Otuz üç âyât- ı Kur’âniye’nin i şârât ına maz-
har ve şimdiye kadar yüz binler adama iman 
cihetinde tesirli hizmet eden ve pek çok genç-leri ıslah eden Risale-i Nur’la i ğfal edilmi ş di-
yen, elbette nefs-i emmârenin i ğfaline kap ıl-
mış ki, böyle hata ediyor.
33: Bundan ba şka gizli mak-
sat görünmüyorsa bu gizlili-ğe mahal görünmezdi.Kırk seneden beri bana suikasta çal ışan giz-
li düşmanlar ımın desiseleriyle şahs ıma kar-
şı eşedd-i zulmü yapanlardan çekinmek için 
gizlenmiştir.
34, 35: Dinî hissiyat ı âlet 
ederek devletin emniyetini bozmaya halk ı teşvik eden 
hareketlerinin…Hiç asl ı olmayan uzak bir imkân ı vukuat ye-
rinde sarf ederek bu kadar tekrar etmek, yal-nız garazkârâne bir iftirad ır.
36: Kanunî ve zarurî olarak 
takip edilmesine münaf
ıklık, 
zınd ıklık, dinsizlik ve zulüm 
olarak tavsif eden…Bizi kanunsuz hapislere sokmak ve giz-
li düşmanlar ımızın desiseleriyle bizi peri şan 
etmek s ıras ında o gizli dü şmanlar ımıza mü-
naf ıklık, z ınd ıklık, dinsizlik söyledi ğimizi, iğ-
fallerine kap ılm ış memurlara atfetmesi ha-
tad ır.
37, 38: Kimseyle görü şmedi-
ğini ileri sürdü ğü hâlde, giz-
li olarak vilâyet ve kaza ve köylerden gelenleri kabul edip görü şmüş.Bu yaz ıda bir do ğru varsa, yirmisi yanl ış. 
Çünkü yirmi ve otuz ziyaretçiden ancak bir tanesini kabul etti ğimi mahallî zab ıtas ı ve 
ahali bildi ği hâlde böyle küllî ve dâimî bir su-
rette isnad etmek iftirad ır.
39: Sûreten bu inzivâ hâli, 
yak ınlar ı olan talebeleri ta-
raf ından birçok kerametlerin 
mevcudiyetinin kabulüne ve 
bütün Nurculara inand ırıl-
mas ına yol açm ış.Bu inzivâ, böyle kanunsuz belâlara dü şme-
mek ve tasannu ve hodfürû şluktan kurtul-
mak için oldu ğu ve Nur şâkirtlerinin bu in-
zivây ı beğenmedikleri hâlde, bundan kendi-
mi keramet sahibi göstermek ve dostlar ı da 
onunla onu kerametli bilmek manas ız bir if-
tirad ır.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    401
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
40: Kerametleri ve velîli ği 
hakk ındaki söylenenleri ve 
yaz ılar ı red ve cerh etmiyor.Bu pek zâhir bir hatad ır. Yüz yerde karde şle-
rime yazm ışım ki; “Şahs ımda hiçbir ehemmi-
yet yok. Bana kar şı hüsn-ü zann ınız yanl ıştır. 
Sizin ihlâs ınız var. Ben belki ihlâsa muvaffak 
olam ıyorum. Hizmette de size yeti şemiyo-
rum” dedi ğim ve hiçbir defa nefsimi methet-
mediğim hâlde bu isnad büyük bir iftirad ır.
41: Ve bu yolda ö ğünmesi-
ne bir sebep olmu ştur.İddianâmeyi yazan, sathîlik ve garazla bakt ığı 
için, Risale-i Nur’un senâs ını benim şahs ımın 
senâs ı zannetmi ş, bu hataya dü şmüş ve çok 
yerlerde böyle hataya dü şüyor.
42: Said, tefâhura dü şkün-
dür.Bu otuz senelik yeni hayat ım ve bütün beni 
tan ıyanlar onun bu iftiras ını tekzip eder.
43: Bunu eserlerinin muhte-
lif yerlerinde görmek müm-kündür.İddiac ının dediği bu tefâhur, benim şahs ı-
ma değil; bütün o tefâhuru hat ırına getiren 
senâlar, Risale-i Nur’a aittir. Risale-i Nur da Kur’ân’ ın tefsiridir.
44: Siracü’n-Nur kitab ında, 
eserin dört buçuk saat zar-fında yaz ıldığı kaydedilmi ş-
tir.Bu yaz ısında iki hatas ı var. •Birisi, Siracü’n-
Nur dört buçuk saatte telif edilmi ş değil; onun 
içinde on be ş yirmi sayfadan ibaret Hastalar 
Risalesi’ne aittir. •Orada imzalar ı bulunan 
iki kâtibin arzular ıyla bir tahdis-i nimet ola-
rak yaz ılm ıştır. Bunda hiçbir kimsenin hat ırı-
na tefâhur gelmez, ancak bir şükürdür.
45: İlminin vüs’atini ve ka-
rîhas ının genişliğini ve zekâ-
sını
n feyzini ve yüksekli ğini 
anlatmak istemi ştir.Elli altm ış senelik hayat- ı ilmiyesi böyle te-
meddühlere ihtiyaç b ırakmad ığı gibi, âhir 
ömründe şahs ını temeddühten bütün bütün 
çekindiği, yaln ız hakâik-i imaniyenin beya-
nında yanl ış etmediği ve s ırf Kur’ân’ ın feyzin-
den iktibas etti ğine dair beyanat ı böyle hod-
fürûşâne bir surete çevirmek büyük bir ifti-
rad ır. Hattâ o yanl ış doğru da olsa me şhur 
Abdülvehhab Şa’rânî ve Muhyiddin Arabî gi-
bi pek çok ehl-i hakikat ulemâ, tahdis-i nimet nev’inde bu tarz ihsânât- ı ilâhiyeyi çok defa 
kitaplar ında zikretmi şler.402  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
46, 47: Kendi kerametine o 
kadar inanm ıştır ki, ilâhî ve 
tabiî olan birçok hâdiselere kendisinin ve Risale-i Nur’un kerametidir der.Bu hatas ında birkaç vecihle yanl ışı var. İlâhî 
ve tabiî olarak iki k ısma ay ırmak ve tabiata da 
bir hisse-i îcad vermek, dinde bir yanl ış oldu-
ğu gibi; Risale-i Nur’a ve şâkirtlerine gelen zul-
mün ayn ı zaman ında zelzele gibi müteaddit 
hâdiselerin tevâfuklar ı, Risale-i Nur’un mak-
buliyetine ve bir sadaka-y ı makbule hükmüne 
geçtiğine bir işaret-i gaybiyedir demesini tefâ-
hur zannetmek iftira oldu ğunu herkes bilir.
48: Risale-i Nur’un tokad ı 
olarak vas ıfland ırmaktad ır.Bunun, müdâfaât ımda pek zâhir bir hata ol-
duğunu isbat etti ğimiz gibi; Risale-i Nur’un 
tokad ıdır denilmemi ş. Belki “Risale-i Nur, sa-
daka-y ı makbule gibi belâlar ın def’ine vesile 
olmas ından, o gizlendi ği ve müsâdere edildi-
ği zamanda baz ı belâlar f ırsat bulup ba şımı-
za gelir” denilmi ş. Bu ise adalet-i ilâhiyenin 
bir tokad ıdır.
49: Muhtelif yerlerde olan 
zelzeleler ve seylâplar, Risa-le-i Nur’un şiddetli birer to-
kad ı olarak vuku bulmu ştur.Cevab ı mükerrer verilmi ş bir hatay ı tekrar et-
mek, garazkârâne bir yanl ıştır.
50, 51: Bu seylâp ve zelzele-
lerden Risale-i Nur’un ve bin-netice kendisinin kerametiyle kurtulmuşlard ır. Ve mâsum-
lar ve çocuklar o belâlardan zarar görmü şler. Said, bunu 
izah etmemi ş ve edememi ş-
tir.Risale-i Nur’un mükerrer yerlerinde yaz ılm ış 
ki; “zâlimlere gelen musibetlerde mâsumlar ın 
telef olan mallar ı sadaka.. ve vefat edenler de 
şehid hükmünde oldu ğunu” beyan, bu yanl ı-
şını ve sathîli ğini gösterir.
52: Hay ır ve şerrin Allah’tan 
olduğunu inkâr yoluna sap-
mak gibi bir tezada dü şmüş-
tür.Risale-i Nur’dan Kader Risalesi olan Yirmi 
Alt ınc ı Söz’ün s ırr- ı kaderi emsâlsiz bir surette 
beyan ı ve iman ın erkânlar ın
ı Risale-i Nur’un 
harika bir tarzda isbat ı meydanda iken, böyle 
bir iftira garazkârl ıktan başka bir şey değildir.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    403
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
53: Nur şâkirtlerinin baz ıla-
rı ona bir mehdîlik de tevcih 
etmişlerdir.İtiraznâmemde kat’î hüccetlerle onun bu ha-
tas ı reddedilmi ş. Hem hiçbir vakit, de ğil böy-
le büyük makamlar ı, belki küçük medih ve 
hüsn-ü zan ile nefs-i emmâresine bir benlik vermemek için reddetti ği mahkemelerde de 
görülmüştür.
54: Mücedditlik ve büyük 
makamlar veren şâkirtlerinin 
hitâbelerine, enaniyet ve te-fâhura olan meyli icab ı itiraz 
etmeyerek bu teveccühleri kabul etti ği göz önündedir.Bu hatas ında kaç vecihle iftira var oldu ğu iti-
raznâmemde ve bu cetvelde kaç yerde isbat edilmiştir.
55: “Hazreti Ali’nin 
(radiyallâ-
hu anh)  ilm-i hakikat itibar ıyla 
şâkirdi oldu ğumdan, mâne-
vî evlâd ı olabilirim” deme-
siyle kendine atfedilen ma-kamlara liyâkatini kabul et-miş görülmektedir.Bedî manas ında olan Celcelûtiye Kasi de-
si’nde İmam Ali’nin 
(radiyallâhu anh)  çok cihet-
lerle Risale-i Nur’a sarâhat derecesine yak ın 
işârât ı içinde Bediüzzaman ismini, Risale-i 
Nur’a vermesinden, bana emaneten verilen o ismi, Risale-i Nur’a iade etti ğimi yazm ı-
şım. Bununla beraber, “Ben de mânevî Âl-i 
Beyt’ten say ılabilirim” demekten maksad ım, 
bir k ısım müçtehitlerin 
1۪įِ×ْéَĀوَ ۪įِĤاٰ ĵٰĥَĐوَ du-
asında, “Seyyid olmayan, fakat ehl-i takvâ 
bulunanlar o duada dâhildirler”2 dediklerin-
den, o umumî duada benim de bir hissem bulunmas ı için ricakârâne bir te’vildir. Yoksa 
o hatakârâne mana hiç hat ırıma gelmemi ş.404  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1 O’nun bütün âline ve ashab ına salât ve selâm eyle!
2 Bkz.: Ebû Dâvûd,  fiten 2; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/133; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  
3/338.
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
56: Ahmed Feyzi’nin risa-
leciğinin başında Said’in 
iki buçuk sayfal ık yaz ısıyla
 1ُģِّĨَّõُĩْĤا َאıُّĺأَ אƯĺ âyet-i kerî-
mesinden ebced hesab ıyla 
“kürdî” kelimesi ç ıkar ılm ış.Burada benim iki sayfac ık yaz ıma, Ahmed 
Feyzi’nin hakk ımda mübalâ ğakârâne me-
dihlerini kabul etti ğim manas ı verilmiş. Hata 
etmiş. Çünkü benim o mektubum, Ahmed 
Feyzi’nin dikkatini ve ilmini takdirle beraber, hakk ımdaki haddimden ziyade hüsn-ü zan-
lar ını cerh ve tâdil için yaz ılm ıştır. Hem âye-
tin mana-y ı işârî tabakas ından riyâzî ve ebce-
dî bir tevâfukla üstad ına karşı bir mana ç ıka-
rıp, hürmetine bir makbuliyet alâmeti olarak 
yazm ış. Böyle şeylere yanl ış denilmez ki, me-
dâr- ı mesuliyet olsun. Olsa olsa ilmî bir hata-
dır, siyasete temas ı yoktur.
Yine Ahmed Feyzi’nin, Risale-i Nur’un mü-
sellem faziletinin bir parças ını kendi üsta-
dına isnad etmesi ve bu zaman ın bir hida-
yet vas ıtas ı olduğunu demesini, medâr- ı
 me-
suliyet görüyor. Hâlbuki, herkes sevdi ği bir 
adam hakk ında mübalâ ğakârâne ve ifratkâ-
râne medih ve senâ etmekte, örfen, âdeten, ilmen dahi hata olmad ığı hâlde, hiç münase-
beti olmayan bir sözdür.
57: Böyle acîb dâvâlarla bel-
ki bir zaman peygamberli ği-
ni dâvâ ile hezeyan hâli ba ş-
lam ış oluyor.Bunun bu iftira ve isnad ve hatas ından –el-i-
yâzü billâh!– derim. Böyle hiç kimsenin hat ı-
rına gelmeyen ve bizi bilen hiç kimseyi kan-
dırmayan isnadlar ı, elbette kanun, siyaset ve 
idarenin haricinde bunda deh şetli bir mana 
hükmediyor ki, şeytan ın da kimseyi inand ı-
ramad ığı iftiray ı ediyor.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    405
1 “Ey örtünüp bürünen (Resûlüm)!” (Müzzemmil sûresi, 73/1)
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
58: İhtiyarlar Risalesi’nde 
Yedinci Rica gibi baz ı risa-
leleri, halk ı devletin aleyhine 
teşvik edecek harekette ve 
mâhiyette görülüp, Eski şehir 
Mahkemesi’nde mahkûmi-yetine karar verilmi ş.Bu da zâhir bir hatad ır. Yedinci Rica ve 
İhtiyarlar Risalesi, de ğil sebeb-i mahkûmiyet 
ve emniyeti ihlâl etmek, belki çok cihetlerle beni zulümden kurtard ığı gibi, Eski şehir’deki 
kanaat-i vicdaniye ile verilen hafif ceza da Tesettür Risalesi’nin bir meselesi içindir. Makam- ı iddian ın dikkatsizli ği ve sathîli ği ile 
böyle yanl ışlar oluyor.
59: Hüsrev Alt ınbaşak, Türk 
Harfleri Kanunu’na ayk ı-
rı olarak Asâ-y ı Mûsâ ve Zül-
fikar gibi mecmualar ı Arap 
harfleriyle yazm ış.Şimdiye kadar Kur’ân harfleri ve hatt ı, Türk 
milletinin hatt- ı kadîmi oldu ğu hâlde, Lâtin 
harflerini Türk harfleri deyip Kur’ân harfle-riyle Asâ-y ı Mûsâ’y ı yazan Hüsrev’i mesul et-
mek birkaç vecihle yanl ış olduğunu ehl-i in-
saf anlar.
60, 61, 62, 63: İstinad etti ği 
hadisler zay ıf ve hattâ mev-
zû olmakla beraber, te’villeri 
yanl ış ve asl ı yoktur.Bütün ümmet, bin seneden beri telâkki-i bil-
kabul etti ği ve Âlem-i İslâm içinde az bir k ısım 
ulemân ın başka te’villerle bir derece zaafiye-
tine hükmettiklerine mukabil, cumhur-u mu-haddisîn ve ümmet-i Muhammediye 
(aleyhis-
salâtü vesselâm)  kabul etti ği, âhir zamanda gelen 
baz ı hâdiseler hakk ındaki muhtelif rivayetleri 
te’vil, yani mümkün bir ihtimal manas ıyla bu 
zamanda vukua gelen ve gözle görülen hâ-dislere tam mutâb ık ç ıkmas ını beyana, dün-
yada hiçbir ehl-i ilim yanl ış diyemez. Faraza 
o hadislerden birisi mevzû da olsa, mevzuun manas ı, “hadis de ğil” demektir. Yoksa “ma-
nas ı yanl ıştır” demek de ğildir ki, darb- ı mesel 
nev’inde ümmet o rivayeti kabul etmi ş. Bu 
nevi te’vilâta yanl ış diyenler, kaç cihette yan-
lış olduğu gibi, ümmetin telâkkisine ihânet 
ve hadisleri inkârd ır. Ve “Süfyana dair hiçbir 
hadis yoktur, varsa mevzûdur.” diyen müd-deî, hiç hadis kitaplar ını okumad ığı, belki406  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
Kur’ân’ ın sûrelerinin ne kadar oldu ğunu bil-
mediği hâlde; biri, bir milyon di ğeri, beş yüz 
bin hadisi h ıfzına alan İmam Ahmed İbni 
Hanbel1 ve İmam Buhârî2 gibi müçtehitle-
rin böyle küllî ve umumî bir tarzda cesaret edemedikleri hâlde, o müddeî, küllî bir su-rette ve umumî bir tarzda “Süfyan hakk ında 
hiçbir hadis yoktur, varsa mevzûdur” deme-siyle haddinden binler defa tecavüz edip bü-yük bir hatay ı irtikâp etmi ş. Farz- ı muhâl ola-
rak hadis de olmasa, ümmet-i İslâmiye’de bir 
hakikat-i içtimaiye ve müteaddit defalar ese-ri görülmü ş vâki ve hak bir hâdise-i istikbali-
yedir.
64: İrsiyette kad ın ve erke-
ğin müsâvât ı aleyhinde ol-
duğu gibi, medenî kanunlar ı 
kabul etmedi ğinden, ink ılâp 
aleyhinedir.Otuz sene evvel medenî kanunlara istinad edip 
Kur’ân’ ın bir-iki âyetini tenkit eden ve Doktor 
Duzi’nin kitab ını ifsat için ne şreden bir-iki mü-
naf ığa karşı baz ı âyetlerin cerh edilmez bir 
tarzda tefsirini şimdi yaz ılm ış gibi telâkki edip 
medar- ı mesuliyet etmek, Kur’ân’ ın o âyetleri-
ni inkâr etmek hükmünde bir hatad ır.
65: Süfyan ve bir İslâm dec-
cal ı, Mustafa Kemal oldu ğu 
Beşinci Şuâ’da anla şılıyor.Beşinci Şuâ’n ın küllî bir surette, çok zaman 
evvel müte ş
âbih bir hadisin bir te’vilini be-
yan etmesi ve itiraznâmemde kat’î cevab ı ve-
rilmesi, bu zâhir yanl ışı.. ve medâr- ı mesuli-
yet olmas ı, büyük hata oldu ğunu gösteriyor. 
Eğer mesuliyet varsa bu ince, küllî manay ı 
böyle cüz’î bir şahsa tatbik edip mahkemede 
teşhir eden kimse mesul ve suçlu olur.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    407
1 Bkz.: ez-Zehebî, Tezkiratü’l-huffâz 2/431; İbnü’l-Cevzî, Sıfatü’s-safve  2/337; İbni Hacer, Tehzîbü’t-
tehzîb  1/64.
2 Bkz.: en-Nevevî, Tehzîbü’l-esmâ  1/86; ez-Zehebî, Tezkiratü’l-huffâz  2/556; es-Suyûtî, et-Tedrîbü’r-
râvî 1/99.
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
66: Şapka fes gibidir. İman 
ile hiç alâkas ı yoktur. İman 
ise tamamen vicdanî ve kal-bî olduğunu Said bilmekten 
âcizdir.İslâm ulemâs ı ve müçtehitleri ve şeyhülislâm-
lar, hususan İmam Âzam, iman ı zedeleyen 
çok alâmetleri ve harekâtlar ı kaydettikleri hâl-
de (hususan şapka ve zünnar ın) kütüb-ü ke-
lâmiyede dahi ulemân ın, iman ın muktezas ı-
na münâfi oldu ğunun ittifaklar ına karşı böy-
le sözleri yazan ne kadar hata ve yanl ış oldu-
ğunu divaneler de anlar. Şapka hakk ında iti-
raznâmemdeki beyanat ve Risale-i Nur’daki iman- ı tahkikînin harika hüccetleri, Said’in 
idrâkinde âcizdir demesini yüzüne çarpar.
67, 68: Şapkan ın küfür alâ-
meti ve devam- ı ısrar ı da 
dinsizlik olmas ı üzerinde çok 
durmaktad ır. Şapkan ın giyil-
memesi için propagandaya ve kendi tabirlerince müca-dele ve mücâhedeye giri ştik-
leri görülmektedir.İtiraznâmemde dört-be ş yerinde gayet kat’î 
bir surette bu yanl ış
ın ne kadar manas ız ol-
duğunu gösterir.
69: Nur talebelerinin şapka 
giymeyerek bere giydikleri müşâhede edilmi ştir.Nur talebelerinin umumu de ğil, ehl-i takvâ 
olanlar, hususan hayat- ı içtimaiye ile alâkas ı 
az olanlar; lüzumsuz, manas ız, secdeye mâni 
olan şapkay ı giymediklerini medâr- ı mesuli-
yet zanneden, kendisi hakikat ve adalet ve maslahat- ı millet nazar ında mesuldür.
70: Şapkan ın küfür alâmeti 
olmas ı ve say ılmas ı bir iman 
hâline geldi ği gibi…Kırk sene evvel İstanbul ulemâs ına verdiğim 
cevab ı, mahkemede beyan etti ğim gibi bü-
tün ulemâ-y ı İslâm’ ın istimâl etti ği bir tabi-
ri, yaln ız bana isnad etmek ve bunu da “bir 
iman hâline geldi ği” ile tabir etmek, hem 
İslâmiyet’e, hem ehl-i ilme, hem bana kar-
şı bir itham de ğil, divanecesine bir ihânettir. 
Ona iade ediyorum.408  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
71: Medreselerin ve tekke-
lerin kapanmas ından, ezan 
ve kâmette 1
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ denil-
memesinden, bunlar âhirza-man alâmetlerinden say ıldı-
ğından, ink ılâp hareketleri-
ne karşı bir k ışkırtma istedi ği 
anlaşılm ıştır.Kırk sene evvel bir-iki hadisin te’vilini beyan 
ettiğimi ve Diyanet Riyâseti’nin ulemâs ının 
yeni icatlar ının fetvas ına karşı on beş sene 
evvel yazd ığım bir risaleyi reddetmeyip ba-
na ilişmedikleri hâlde, bu meseleyi şimdi me-
dâr- ı bahsetmek adliye kanunuyla hiçbir mü-
nasebeti yok. Makam- ı iddian ın eski nakarat ı 
tekrar edip –bin dereden su toplamak nev’-inden– isnad etmesi; hem yanl ış, hem hata, 
hem de idareye bir zarar ı muhtemeldir.
72: “Beşinci Şuâ’n ın mesele-
lerini herkese göstermek caiz değildir, mahremdir” ihtar ını 
yapmay ı unutmam ıştı
r.Her bahaneyle bizi peri şan etmek isteyen 
gizli düşmanlar ımızın şerlerinden tahaffuz 
ve müddeî gibi sathîce manalar verilmemek için, “Bu mahremdir, herkese gösterilmesin” denilmesini bir suç say ıp ve suçunu ikrar edi-
yor manas ına çevirmek zâhir bir yanl ıştır.
73: Ahmed Feyzi “Bediüz-
zamanü’l-Kürdî” kelimesi-ni bulmak için iki kere Muhammed 
(aleyhissalâtü ves-
selâm) kelimesinin tevâfuku-
nu göstermi ş. Acaba Said 
el-Kürdî, peygamberimiz Muhammed Mustafa’ya 
(aley-
hissalâtü vesselâm)  benzetilmek 
mi istenilmi ştir?Ahmed Feyzi’nin “Risale-i Nur, Kur’ân’ ın 
bir tefsiri olmas ından ve her vakit nübüv-
vetin şeriat ını tatbik eden ve verâset-i nü-
büvvet ve 2َאءِĻِ×ْĬَْŶا ُÙَàوَرَ َאءُĩَĥُđْĤاَ hadisine isti-
naden bîçare Said’i o irsiyette, o Kur’ân hiz-
metinde, de ğil bir benzemek, belki sünne-
te ittibâ etmek” manas ındaki ilmî ve ebce-
dî istihrac ını medâr- ı mesuliyet gören, hem
3ِّٰųا لِĳُøرَ َقِŻْìَÉِÖ اĳُĝَّĥَíَÜ manas ını anlama-
yan elbette üç cihette yanl ış etmiş. Zât- ı 
Ahmediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  güneşinden 
tereşşuh eden bir zerrecik nuruna mazhari-
yetini büyük bir saadet telâkki eden Said’in elbette yüz bin derece kendi haddindenON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    409
1 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.
2 “Alimler peygamberlerin mirasç ılar ıdırlar.” Tirmizî, ilim 19; Ebû Dâvûd, ilim 1; İbni Mâce, mukaddi-
me 17; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  5/196.
3 Resûlüllah’ ın ahlâk ıyla ahlâklan ınız!
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
tecavüz edip ona kendini benzetmeye çal ıştı-
ğını söyleyen divanedir. Peygamberimiz (aley-
hissalâtü vesselâm) ’a ittibâ ı ve sünnetine iktidâ 
manas ını anlamam ış.
74: İslâm tarihinde hiçbir din 
âliminin Kur’ân- ı Kerîm’i ve 
hadisleri böyle şahsî fikirlere 
ve maksatlara âlet etti ği gö-
rülmemiş ve işitilmemiştir.Bunun bu yanl ışında beş vecihle hata var. 
Hem kitaplar ı, ulemây ı, tefsirleri görmedi ği-
ne.. ve mana-y ı sarîhî ile, mana-y ı işârîyi ve 
mana-y ı küllî ile hususî ferdlerin fark ını an-
lamayan bir cehalettir. Necmeddin Kübrâ ile Muhyiddin Arabî gibi binler ulemâlar ın, küllî 
hâdiselerine, hattâ nefsin cüz’î ahvâline dair âyât ın mana-y ı sarîhi de ğil, işârî manalar ını 
beyan sadedinde çok yaz ılar ı var olduğu mâ-
lumdur. Hem âyât ın mana-y ı işârî-i küllîsin-
de her as ırda efrad ı bulundu ğu gibi, bir fer-
di bu zamanda ve bu as ırda Risale-i Nur ve 
baz ı 
şâkirtleri de bulundu ğuna eskiden beri 
ulemâ mâbeyninde makbul bir riyâzî düstu-ru olan ebced ve cifir hesab ıyla bir tevâfuk 
göstermek, elbette hiçbir cihetle “âyât ı, şah-
sî fikirlere âlet ediyor” denilmez. Ve böyle di-yen büyük bir hata eder. Ve dekâik-i ilmiye-ye ihânet eder.
75: Ehl-i Sünnet’e göre, 
imam- ı mahfî ve imam- ı 
muntaz ır akîdesi bât ıldır.Mehdî hakk ında Şiîler’in “On iki imamdan 
birisi hayatta iken gizlenmi ş, âhirzamanda ç ı-
kacak” demelerine mukabil, Ehl-i Sünnet’in bir k ısm ı “imam- ı muntaz ır akîdesi bât ıldır” 
demişler. Az bir k ısım Hanefî ulemâs ı da
1ĵٰùĻِĐ َّźإِ ِيَّïْıَĨ َź demişler. Bunda hem 
Denizli’deki ehl-i vukûfun bir k ısm ı, hem ma-
kam- ı iddia, yanl ış mana vermi şler. Her as ır-
da mehdî manas ına ümmetin f ıtrî bir ihtiya-
cına binâen beklemi şler. Ve birkaç vecihte410  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1 “Hazreti İsa (aleyhisselâm) ’dan başka Mehdî yoktur.” Bkz.: İbni Mâce,  fiten 24; İbni Ebî Şeybe, el-
Musannef  7/513; el-Hâkim, el-Müstedrek  4/488.
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
rivayetlerin delâletiyle birkaç mehdî, belki 
her as ırda bir nevi mehdî, sâdât- ı ehl-i beyt-
ten gelece ği ümmetçe kabul edilmi ş. Buna 
hata diyen bir kaç cihette yanl ış eder.
76: Bir kitapta Mehdîye dair 
hadislerin kâffesi zay ıftır de-
nilmiş.Hangi mesele var ki, baz ı kitaplarda ona ili şil-
mesin? Hattâ İbnü’l-Cevzî gibi büyük bir mu-
haddis, baz ı sahih ehâdîse mevzû dedi ğini, 
ulemâlar taaccüple nakletmi şler. Hem “her 
zay ıf veya mevzû hadisin manas ı yanl ıştır” 
demek de ğildir. Belki “an’aneli sened ile ha-
disiyeti kat’î de ğildir” demektir. Yoksa mana-
sı hak ve hakikat olabilir.
77: Bunlar ın zay ıf ve muzta-
rip olduğunda ittifak vard ır. 
İmam Şâfiî değil mevzuu, 
mürseli de kabul etmedi ği 
hâlde; Said, Şâfiî iken bun-
lar ı kavl etmesinin hikmeti 
anlaşılamam ıştır.İttifak olmad ığına bin seneden beri ehl-i ha-
dis ve ümmetçe bu hakikatin devam ı kat’î bir 
delildir. Bu da hata içinde bir hatad ır. Hem 
İmam Şâfiî mürsel ve zay ıf hadisleri ahkâm- ı 
şer’iyede hüküm ç ıkarmak için hüccet tutmu-
yor. Yoksa –hâ şâ– ümmetçe kabul edilen ha-
kikatli hadisleri ahkâmda de ğil, fezâil-i âmâl-
de ve hâdisât- ı İslâmiye’de hüccetlerini ve 
delâletlerini kabul etmi ştir.
78: İlm-i gayb Allah’a mah-
sustur. Hiçbir velî, tasarrufat yapamaz ve gayb ı bilemez. 
Hattâ peygamber de bilmez. Hâlbuki bir risalede i şârât- ı 
hadisiye ile hilâfetin mebde ve müntehâs ını göstermi ş.Evet, herkes bizzat gayb ı bilmez. Fakat 
îlâm ve ilham- ı ilâhî ile bilinebilir ki, bütün 
mucizât ve kerâmât ona dayan ır. Hazreti 
İmam Ali’nin i şârât- ı gaybiyesinin Risale-i 
Nur’a işârât ına dair bir risalenin âhirinde
1ًÙَĭَø نَĳُàَŻَà ِيïْđَÖ َÙَĘَŻِíْĤا إِنَّ hadis-i şerifinin 
işârât ında birkaç lem’a-y ı i’câziyeyi tam vâk ıa 
mutâb ık güzel bir tarzda ve görenlerin takdi-
rine mazhar olmu ş bir beyan ı, çürük görmek 
ve itiraz etmek bir cehalet, bir hata eseridir.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    411
1 “Hilâfet benden sonra otuz sene devam edecektir.” (Tirmizî,  fiten 48; Ebû Dâvûd, sünnet  9; Ahmed 
İbni Hanbel, el-Müsned  5/220, 221.)
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
79, 80: Gizli cemiyet kur-
duğu ve din perdesi alt ında 
emniyeti bozmak maksad ıy-
la kitap ve mektuplar ın vas ı-
talarla gönderilmi ş olmas ı…Üç mahkemenin gizli cemiyet noktas ında be-
raat vermesi ve be ş-on vilâyetin zab ıtalar ının 
hiç ilişmemesi ve itiraznâmemde reddine da-
ir yüz hüccet gösterilmesiyle beraber, böyle on beş sayfada on be ş defa tekrar ı on vecih-
te hatad ır.
81: Beşinci Şuâ’n ın te’ville-
ri yanl ıştır.Bunun ve sâir bütün tenkit ve itirazlar ının ce-
vaplar ı, itiraznâmemin âhirinde kat’î bir su-
rette zikredilmesinden, k ısa kesiyoruz.
f412  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Hata-Savab Cetvelinin Zeylidir
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
82: Gizli cemiyeti var. Ve 
Emirdağ’da onunla me şgul 
olmuş.Bu itham ın hiçbir cihetle isbat edilemeyece-
ğine ve iftira oldu ğuna kat’î delili, şiddetli ta-
rassut ve tam bir inzivâ ve dünya hâdisât ına 
hiç kulak vermeyecek derecede bir tecerrüt ve ihtiyarl ık ve zaafiyet ve hastal ık içinde bu-
lunmas ıdır. Haftada yaln ız birtek mektup bir-
tek yere göndermekten ba şka hiç muhabere 
etmeyen.. ve telifi dahi b ırakan.. ve serbesti-
yet verildi ği hâlde, hadsiz dostlar ı ve onu din-
leyecek hem şehrileri bulunan memleketine 
gitmeyen.. ve hizmeti için bir-iki terzi ç ırağın-
dan başka kimseyi istemeyen.. ve ziyaret için 
gelenlerden k ırktan birisini birkaç dakikadan 
ziyade yan ında durdurmayan bir garip.. ve 
kabir kap ısında ve beraat etmi ş ve otuz sene-
den beri siyaseti terk etmi ş bir bîçare hakk ın-
da, bu gizli cemiyet isnad ının itham ı öyle bü-
yük ve insafs ızca ve zâlimâne bir hatad ır ki, 
ona temas edenlerden zerre kadar akl ı bulu-
nan “bu yaland ır ve as ılsı
zd ır” der.
83, 84, 85: İddiac ı demiş: 
“Said’in gizli dü şman ı yok. 
Ve onu zehirleyen yok. Ve zınd ık nam ını verdiği ve k ırk 
seneden beri Said onlar ın 
ehl-i iman hakk ındaki ifsa-
dat ına karşı Kur’ân’ ın haki-
katleriyle mukabele etti ği bir 
komite yoktur. Belki onu taz-yik eden bir k ısım memurla-
ra z ınd ık ve münaf ık diyor.”İddiac ının bu itham ı, hem kaç vecihle hata 
ve yalan; hem bîçare ve aldanm ış ve vazi-
fe itibar ıyla Said’i hapis veya tâzip etmi ş, bir 
kısım müslüman ve ehl-i iman memurlara o 
münaf ık ve z ınd ık tabirini vermek büyük bir 
cinâyettir. Ve bu dindar milleti bir tahkir ve ithamd ır ki, Said mükerreren demi ş: “O va-
zife-perver müslümanlar, Nur’lara zarar ver-meyen ve istifade eden adliye memurla-rı beni idamla mahkûm etseler, hakk ımı on-
lara helâl ederim” deyip, mümkün oldu ğu 
kadar musalâhakârâne onlar ın vazifelerine 
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
dokunacak harekâttan çekinen bir münzevî 
ve garip adam hakk ında bu itham büyük bir 
günah ve bir iftirad ır. Hâlbuki Said’i bilen-
ler bilirler ki, mümkün oldu ğu kadar tekfir-
den çekinir. Hattâ sarih küfrü bir adam-dan görse de, yine te’vile çal ışır, onu tekfir 
etmez.
 Her vakit hüsn-ü zanla hareket etti ği 
hâlde ona bu itham ı yapan, elbette kendisi o 
itham ile tam müttehemdir. 
Hem “gizli dü şman ı ve ifsat komitesi yok” 
demesi öyle bir yaland ır ki; komünist ve ma-
son ve ta şnak gibi çok komiteler lisân- ı hâl 
ile “bu iftirad ır, biz meydanday ız” derler. Ve 
otuz seneden beri emsâlsiz bir tarzda Said’in başına gelen elîm hâdiseler, hususan bu on 
ay tecrid-i mutlak ve Said’in her şeyi b ırak ıp 
bütün kuvvetiyle Kur’ân için o mütecâviz din düşmanlar ına karşı yüz Nur Risaleleri’yle gâ-
libâne çal ışmas ı, o yalan dâvây ı yüz hüccet-
le tekzip eder. 
Hem iddiac ının “onu zehirleyen olmam ış” 
demesi öyle bir hatad ır ki, o daima Said ile 
bulunmak ve sergüze şt-i hayat ına tamamen 
muttali olmakla ancak o menfî hükmünü is-bat.. ve yirmi sene koltu ğum alt ında işleyen 
ve görenler hayret eden ve a şılamakla olan 
zehir ç ıban ı ve yan ımda bulunan dostlar ın 
görerek şehadetleriyle hem Kastamonu’da, 
hem Denizli hapsinde, hem Emirda ğ’daki te-
semmümlerimi inkâr etmekle o hatas ını ta-
mir edebilir.414  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
86: İddiac ı der: Zelzele gibi 
baz ı hâdiseler, Nur’lara hü-
cum zaman ında gelmele-
ri Nur’un kerametidir ki, ze-min hiddet eder. İşte Said’in 
bu fiili zemine vermesi dine muhaliftir.Kur’ân’da 
1ِċْĻَĕْĤا َīِĨ ُõَّĻَĩَÜ َכَאدُÜ âyetinde, 
“Cehennem ehl-i küfre öyle hiddet eder ki, 
parçalanmak derecesine gelir” manas ında ol-
duğu tarz ında, teşbih sûretinde, Nur’lara hü-
cum hatas ıyla zemin hiddet eder ve hava a ğ-
lar ve k ış kızar. Yani, emr-i ilâhî ile o mahlûk-
lar vazifeleri içinde kuvvet ve kudret-i rabbâ-niyenin tecellîsine mazhar olup gazab- ı ilâhî-
yi gösterirler. Be şeri ikaz için titrer, a ğlar de-
mektir.
87: Hem tefâhura meyli-
ni gösterir kendini müced-dit bilir.İddiac ının “Tefâhura meyli var, kendini ma-
kam sahibi bilir” demesine cevap:
Evvelen : “Ben Âl-i Beyt’ten say ılabilirim” 
demekten maksad ım, 2۪įِĤاٰ ĵٰĥَĐوَ duas ında dâ-
hil olmak için bir ricad ır.
Sâniyen : Nefs-i emmâremi tebrie etmem. 
Her fenal ığa meyli olabilir. Fakat o nefsin 
kırk sene belâs ını çeken.. ve otuz be ş sene-
den beri onun şerlerinden ve heveslerinden 
çekilmeye çal ışan.. ve âmâlde bütün kuvve-
tini ihlâsta gören.. ve o hâlini yak ın dostlar ı 
müşâhede eden.. ve Nur’un eczalar ı ve onun 
müstenkifâne ve müsta ğniyâne halk ın hür-
metinden ve medihlerinden çekilmesi, onun mahviyetkârâne me şrebine şehadet eden bir 
adam ı bu ithamla mesul etmek, pek insafs ız-
ca bir hatad ır. 
Hem Said “Nur’lar bir sadaka-y ı makbu-
le gibi belâlar ın def’ine bir vesiledir” deyipON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    415
1 “Cehennem, öfkesinden neredeyse çatlayacak haldedir.” (Mülk sûresi, 67/7-8)
2 “O’nun bütün âline (salât ve selâm eyle!)”
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
muhtaçlar ı Nur’lara te şvik için baz ı fevkalâ-
de ihsânât- ı ilâhiyeyi, bir nevi keramet-i nu-
riye.. ve bir lem’a-y ı mucize-i Kur’âniye’yi, 
“hakikatlerinin bir tefsiri olan Nur’lara in’i-kâs etmiş” demesinin ve izhar etmesinin se-
bebi ise:
Bu millet ve vatana tam bir hizmet-i imaniye 
yapmak için, o ikrâmât- ı ilâhiyeyi bazen ya-
zar, tâ Nur’lara itimad ve hüccetlerine kanaat gelsin. Yoksa bu kadar insafs ız muâr ızlara ve 
evhaml ı memurlara kar şı zay ıf, fakir ve garip 
bîçare, bu kudsî hizmet-i milliye ve vataniye-yi yapamazd ı. Bin dereden su toplayan ve 
habbeyi kubbeler yapan iddiac ı gibiler mâ-
ni olurdu. Nur’lar ın makbuliyetine imza ba-
san ve şehadet eden bine yak ın işârât- ı gay-
biye ve emârât ve vâk ıâtı, Sikke-i Gaybiye 
Mecmuas ı delilleriyle isbat etmi ş. Bin ince ip-
ler toplansa koca bir halat olur…
88, 89, 90: İddiac ı der; “Nur, 
tefsir değil. Hem bazen aki-
deye muhalif gider.”Tefsir iki k ısımd ır. Biri ibaresini izah eder, biri 
de hakikatlerini isbat eder. Nur’lar ın bu ikin-
ci k ısım tefsirlerin en kuvvetlisi ve en k ıymet-
tar ı olduğuna, ehl-i dirâyet ve dikkat yüz bin-
ler 
şahitler var. Ve M ısır, Şam ve Haremeyn-i 
Şerifeyn’in muhakkik âlimlerinin ve İstanbul 
ve sâir yerlerin müdakkik hocalar ının Nur’lar ı 
tasdik edip ili şmemeleri ve Said’in müddet-i 
hayat ında mant ıkî ve gâlibâne mücadele-i il-
miyesi, iddiac ının bu isnad ve itham ını tekzip 
ve reddeder. 
İddiac ı, eski zamanda Ehl-i Sünnet’e kar-
şı Hasan Sabbah, Bât ıniyyun mezhebiyle ve 
Şeyhü’l-Cebel bir galat- ı Şia tarik ıyla meyda-
na ç ıkıp siyasî sars ıntı vermeleri gibi, Said’i416  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
onlara benzetmesi ve itham etmesi pek acîb 
bir yanl ıştır. Evet, sünnete muhalif hareket 
etmemek ve siyasete kar ışmamak için yir-
mi üç sene i şkenceli esareti, hapsi, ihânetleri 
kabul eden ve siyasete girmemek için bütün dünyevî rütbelerinden yüzünü çeviren bîçare Said’i onlara benzetmek, öyle so ğuk bir ha-
tad ır ki; bu günlerde hararetli ümitlerimizi k ı-
ran o iddian ın ayn ı zaman ında gelen kar ve 
soğuktan daha bâriddir.
Hem iddiac ı, güya dünyada ebedî kal ına-
cak ve herkes her cihetle dünya maksatla-rına çal ışıyor itikad ında bulunur gibi, diyor: 
“Said, ink ılâp aleyhinde ve emniyeti ihlâl fik-
riyle mukaddesat ı âlet yap ıp halk ı fesada te ş-
vik ediyor” diye itham ı, öyle bir yanl ıştır ki; 
Nur’un bütün kudsî hakikatlerinin ve talebe-lerinin uhrevî alâkalar ı onu reddederler. O 
iddiac ı bilsin ki: 
Birtek hakikat-i imaniyeyi dünya salta-
nat ıyla değiştirmeyiz. Ve birtek nükte-i 
Kur’âniye’nin, bir pa şalık rütbesinden da-
ha ziyade yan ımızda ehemmiyeti var.
İddiac ı, bin dereden su toplamak gibi, Nur 
şâkirtlerinin birbirlerine kar şı muhabbetkârâ-
ne ve hususî hissiyatlar ını ve Nur’lardan is-
tifadelerini, samimâne ve bazen müfritâne gösteren mektuplar ını bir esas yaparak –cer-
bezesiyle– onlardan medar- ı itham ç ıkar ıp bi-
zi irtica ile itham etmeye çal ışmas ı öyle bir 
hatad ır ki, kabrinde onun çok azab ını çeke-
cek.  Meselâ uzak bir köyde Muallim Mustafa Sungur’un bir mektubunu hem ona, hemON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    417
Sıra   HATALARNo.CEVAPLARI
bize medar- ı irtica yap ıyor. Acaba o genç 
muallim, Nur’larla hakikî ve imanl ı bir mu-
allim ve mâsum çocuklara hüsn-ü ahlâk sa-hibi bir terbiye edici vaziyetine girmesine şü-
kür ve hamd manas ında “ben eski sefâhet ve 
dalâletimden kurtuldum” demesiyle bir irti-ca olur mu? İrtidattan çekinmek ve dalâletten 
sak ınmakla bir fesat, bir irtica de ğil; belki der-
sini dinleyecek mâsumlar adedince bir ıslah, 
bir mânevî terakkidir.418  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Son Posta Gazetesi’ne Yazd ıranlar ın ve 
İhbar Edenlerin ve Mahkemeyi Mecbur Edip Bize Ceza 
Verdirenlerin İltibaslar ı, 
Sehiv ve Yanl ışlar ı
1. Yedinci Rica’da, “Ankara Kalesi’nde dört-be ş ihtiyarl ığın ve hilâfet sal-
tanat ının vefat ı, beni mahzun eyledi” demi ştim. On dört sene evvel Eski şehir 
Mahkemesi bu kelimeye ili şti. Ben dedim: “Saltanat ın vefat ı değil, belki hilâ-
fet saltanat ının vefat ı demişim. Siz bir nun’u okumad ınız.” Sonra sustular.
2. Lâtin harflerinin kabulü de ğil, belki Kur’ân hurufunun dersinin men’i-
ne yirmi sene evvel bir mahrem risalede itiraz etmi şim.
3. Otuz-k ırk sene evvel hakâik-i Kur’âniye’ye müdâfaa için, bütün İslâm 
müçtehitlerine ve müfessirlerine ittibâen, Kur’ân’ ın irsiyet ve tesettür hakk ın-
daki sarîh âyetlerini tefsirim ve dört-be ş defa hükûmetin tetkikinden geçtik-
ten sonra bize iade edilen yaln ız Tesettür Risalesi bahanesiyle kanunen de ğil, 
belki kanaat-i vicdaniye ile bana hafif ceza çektiren ve mürûr-u zamana u ğra-
yan ve af kanunlar ı gören ve Denizli ve Temyiz Mahkemeleri’nce beraat ka-
zanan birkaç cümleye yanl ış mana verip bize ceza vermesini hakl ı gören Son 
Posta Gazetesi dü şünsün ki, ne kadar o ne şriyatta hata var. Efkâr- ı âmmeyi 
aldatmamak lâz ımd ır…
4. Nur’un bir şâkirdinin hususî kanaatini umum Nurculara vermesi.. ve 
birisinin hususî bir dostuna yazd ığı âdi bir mektubu, mevhum bir gizli cemi-
yetin nâşir-i efkâr ı telâkki etmesi.. ve otuz-k ırk senede telif edilen yüz otuz ri-
saleyi bu sene yaz ılm ış ve hiç mahkemeleri görmemi ş gibi, üç-dört mahrem 
risalede olan otuz-k ırk kelimeyi, yüz otuz Risale-i Nur’daki bütün yüz bin ke-
limelere te şmil edip umumunu mesul etmesi.. ve yirmi üç seneden beri beni 
tarassut ve nezaret alt ında tutan ve dört-be ş mahkemelere sevk eden ve be ş-
alt ı defa Risale-i Nur’un ekseriyet-i mutlaka eczalar ını müsâdereden sonra ia-
de eden be ş-alt ı vilâyetin hükûmetlerini ve adliyelerini ve zab ıtalar ını bizim o 
mevhum, as ılsız suçlar ımıza tam te şrik etmesidir.
5. Nur’un mahrem parçalar ında tesadüf ihtimali kanaatimizce bulunma-
yan baz ı tevâfukât- ı gaybiye ve tetâbukât- ı riyâziye ve ebcediye ve çok i şârât- ı 
Kur’âniye; bilittifak hem mana, hem riyâzî ve cifrî hesab ıyla Risale-i Nur’un 
makbuliyetine imza basmalar ı.. ve İmam Ali (radiyallâhu anh)  Celcelûtiye’sinde 
sarâhate yak ın Risale-i Nur’dan haber vermesini.. ve Gavs- ı Âzam’ ın (kuddise ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    419
sirruh)  yine imza basmas ını, bizler kat’î bir kanaatle hakk ımızda bir inâyet-i rab-
bâniye ve bir ikram- ı sübhânî ve Nur’lar ın makbuliyetine bir i şaret-i gaybiye.. 
ve Kur’ân’ ın bir mucize-i mâneviyesi olan Risale-i Nur’daki hakâik-i imaniye-
nin bir nevi kerâmât ı biliyoruz. Biz, hususan ben, gayet derece kuvve-i mâ-
neviyeye ve kudsî tesellîye çok muhtaç oldu ğumuz bir zamanda, ihtiyâr ımızın 
haricinde bu i şârât- ı gaybiyeyi gördük ve tasdik ettik. Fakat bir zaman gizle-
dik. Sonra şahs ımın aleyhinde pek şiddetli propaganda ve e şedd-i zulüm ve 
eşedd-i istibdat ba şlamas ıyla Nur’lara muhtaç ve mü ştâklar çekinmeye ba ş-
lamamak için, has karde şlerime gösterdim. Onlara çok fayda verdi ği için bir 
derece izhar ettik.
Yirmi iki sene e şedd-i zulme hedef oldu ğumun ve hukuk-u medeniyeden 
ıskat edildi ğimin tek bir numûnesi şudur ki: On bir ay tecrid-i mutlakta hiz-
metçilerim ve has karde şlerim bana temas etmemek için şiddetle yasak edi-
lip aleyhimizde müddeiumumî altm ış sayfa ve mahkeme elli bir sayfa iddia-
nâme ve kararnâme yazd ıklar ı hâlde, çok rica etti ğimizle beraber yaln ız iki 
günde üç-dört saatten ba şka izin vermediler. Ben yeni hurufu bilmedi ğimden 
çok yalvard ım ki, “Benim dilimi bilecek ve bana kararnâmeyi ve iddianâme-
yi okuyacak ve benim itiraznâmemi yazacak bir talebemin yan ıma gelmesine 
izin veriniz.” İzin vermediler. Hattâ dört saat, yüz yanl ışını isbat etti ğimiz id-
dianâmeyi ve birkaç ay sonra, daha garazkârâne –bin dereden su toplamak ve yanl ış mana vermekle– aleyhimizde pek şiddetli ikinci bir iddianâmeyi bi-
ze dinlettirdikleri hâlde, çok yalvard ım ki, “Üç sayfac ık mukabelemi okumaya 
müsaade ediniz.” İzin vermediler.
Medar- ı hayrettir ki, beni konu ştursayd ılar, Nur’un dünyaya bakt ığı nadir 
baz ı cümlelerini lehimde söyleyecektim. Kararnâmede ayn ı cümleleri, yan-
lış mana vererek aleyhimde yazm ışlar. Ben de mahkemeye, verdikleri ceza-
ya mukabil te şekkürnâme yazd ım: “Benim bedelime siz, Risale-i Nur’un bir 
kısım mühim f ıkralar ını neşredip bir cihette Nurcu oldu ğunuzu isbat ettiniz.” 
Ben de şimdiye kadar bana hilâf- ı kanun verdikleri azap ve s ıkıntıdan onlara 
hakk ımı helâl ettim.
Acaba garip, hastal ıklı, çok ihtiyar, ziyade zay ıf, tam fakir ve yar ım ümmî 
ve kendini çok bîçare bilir ve hodfürû şluktan ve tasannudan kaçmak isteyen 
bir adam; vatan ve millete, belki Âlem-i İ
slâm’a ehemmiyetli alâkas ı bulunan 
bir vazife-i imaniye ve Kur’âniye’yi hakk ıyla yapmak için, siyasetle alâkala-
rı bulunmayan baz ı zâtlar ın yard ımlar ını ve ondan kaçmamalar ını temin et-
mek fikriyle kat’î kanaat getirdi ği ve büyük edipler ve me şhur âlimlerin kabul 420  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ettikleri bir kaide ile binden ziyade i şârât- ı gaybiyeden ve yüz hâdisât ın tam 
tam ına tevâfuklar ından bir k ısm ını izhar etmesi, hiçbir cihetle medar- ı itiraz 
ve mesuliyet olabilir mi ve dine muhalif ve kanuna ayk ırı olur mu diye, Son 
Posta gazetesinden ve bizi suçlu yapandan soruyorum?
6. Bir adam, otuz sene evvel 1ِÙَøَאĻِّùĤوَا َאنِĉْĻَّýĤا َīِĨ ِّٰųِאÖ ذُĳُĐأَ deyip ef-
kâr ında ve hayat ında bir düstur yapan.. ve yirmi be ş sene gazeteleri 
okumayan ve dinlemeyen.. ve on sene harb-i umumîyi bilmeyen, merak 
etmeyen, sormayan.. ve on iki sene zarf ında hükûmetin erkân ve vü-
kelâ ve meb’uslar ının kimler oldu ğunu bilmeyen.. ve dünyan ın en hoş 
mertebelerine hiç ehemmiyet vermeyen.. ve bu hâlini mahkemelerde-ki bütün dostlar ını şahit göstererek dâvâ edip bir cihette isbat eden.. 
ve iman ın cüz’î bir hakikatine ve Kur’ân’ ın bir kudsî nüktesine dünya 
saltanat ından ziyade ehemmiyet verip bütün hayat ını öyle hakikatlere 
sarf eden.. ve dünya ahvâlini âhiret i şlerine tercih edenleri divaneler te-
lâkki eden o münzevî adam ı, siyaset-i dünyeviye ile ve gizli entrikalar-
la itham etmek ne kadar çirkin ve zâlimâne bir yanl ış olduğunu, ceza 
verdirenlerin ve Posta Gazetesi’ne ihbar edenlerin vicdanlar ına havale 
ediyorum.
Temyiz Mahkemesine, temyiz lâyihas ı olarak iddianâmeye kar şı büyük 
itiraznâmemi takdim ediyorum.
Afyon Cezaevi’nde On Bir Ay Tecrid-i Mutlakta Azap Çeken
Said Nursî
f
2ﹸįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
(Aşağıda Yaz ılan F ıkralar ın Mukaddimesidir)
Mahkeme-i Temyiz’in lehimizde olarak aleyhimizdeki Afyon kararnâme-
sini hakl ı ve hakikatli delillerle bozmas ına bir cüz’î yard ım etmek fikriyle, ka-
rarnâmede olan sehivlerden bir k ısm ına k ısa işaretler için, a şağıda onlar ın 
mahrem risalelerden suç mevzuu diye zikrettikleri f ıkralar ı aynen kaydedip 
yanl ışlar ını göstererek, bizi mahkûm edenleri mesul ederiz.
1 Şeytandan ve siyasetten Allah’a s ığınırım.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    421
Ezcümle : Beni şiddetli ceza ile mahkûm etmek için bütün suçlar ımın fih-
ristesi olarak karar ın âhirinde yazm ışlar ki:
Said Nursî’nin Reddetti ği Maddeler
Biri, saltanat ve hilâfetin ilgâs ı…
Hem hata, hem sehivdir. Çünkü İhtiyarlar Lem’as ı’nda “Hilâfet saltana-
tının vefat ı, beni mahzun eyledi” diye yazd ığımı on beş sene evvel Eski şehir 
Mahkemesi’ne cevap verdim, sustular. Mürûr-u zamana u ğram ış, af kanunu 
ve beraat görmü ş ehemmiyetsiz bir hât ıray ı suç sayan, kendisi suçlu olur.
Hem bu mevhum suça bir senet diye, benim bir Lem’ada ve Mucizât- ı 
Ahmediye’de (aleyhissalâtü vesselâm) , bir hadis-i şerifte,
2ًאÜُوóَ×َäوَ َאدًاùَĘوَ ًאĄĳُąَĐ ْכًאĥُĨ نُĳَכُÜ َّħُà ..1ًÙَĭَø نَĳُàَŻَà ِيïْđَÖ َÙَĘَŻِíْĤا إِنَّ
yani, Hulefâ-y ı Râşidîn’den sonra bir fesat olacak. İşte bu hadis, üç muci-
ze-i gaybiyeyi gösterdi ğini bir eski risalemde yazm ıştım. Kararnâme, benim 
bir suçum olarak “Said bir risalede demi ş: Hilâfetten sonra ceberût ve fesat 
olacak.”
Ey Sathî Heyet,
Bir işaret-i gaybiyede, bu zaman ımızda maddî ve mânevî en büyük bir 
fesad- ı beşerîyi ve zemini zîr u zeber eden bir hâdiseyi haber veren bir hadisin 
i’câz ını beyan etmeyi suç sayan, maddeten ve mânen suçludur!
Hem suçlar ından diye: “Tekke ve zaviyelerin ve medreselerin kapat ılma-
sı ve lâikliğin kabulü, İslâmiyet yerine milliyet esaslar ının konulmas ı, şapka 
giyilmesi, tesettürün kald ırılmas ı, Lâtin harflerinin huruf-u Kur’âniye yerine 
cebren kabulü, Türkçe ezan ve kâmet okunmas ı, mekteplerde din derslerinin 
kald ırılmas ı, kad ınlara erkekler derecesinde irsiyet ve hak tan ınmas ı ve taad-
düd-ü zevcât ın kald ırılmas ı gibi ink ılâp hareketlerini bid’at, dalâlet, ilhadd ır 
diyen, irtica ile suçludur” diye yazm ışlar.
Ey İnsafs ız Heyet,
Eğer her as ırda üç yüz elli milyonun kudsî ve semâvî rehberi ve bütün sa-
adetlerinin program ı ve dünyevî ve uhrevî hayat ın mukaddes hazinesi olan 
1 “Hilâfet benden sonra otuz sene devam edecektir.” (Tirmizî,  fiten 48; Ebû Dâvûd, sünnet  9; Ahmed 
İbni Hanbel, el-Müsned  5/220, 221.)
2 “(Hilâfet benden sonra otuz sene devam eder); sonra hükümdarl ığa döner. Fesat ve zorbal ık başlar.” 
(Bkz.: İbni Kesîr, Tefsîru’l-Kur’ân  3/302; İbni Hacer, Fethu’l-bârî  8/77.
422  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Kur’ân- ı Mucizü’l-Beyân’ ın tesettür ve irsiyet ve taaddüd-ü zevcât ve zikrullah 
ve ilm-i dinin dersi ve ne şri ve şeâir-i diniyenin muhafazas ı haklar ında gelen 
ve te’vil kald ırmaz sarih çok âyât- ı Kur’âniye’yi inkâr etmek ve bütün İslâm 
müçtehitlerini ve umum şeyhülislâmlar ı suçlu yapmak mümkünse ve mürûr-u 
zaman ı ve müteaddit mahkemelerin beraatlar ını ve af kanunlar ı ve mahre-
miyet ve mahrem veçhini ve hürriyet-i vicdan ve hürriyet-i fikri ve fikren ve ilmen muhalefeti, memleketten ve hükûmetlerden kald ırabilirseniz, beni bu 
şeylerle suçlu yap ınız. Yoksa siz hakikat ve hak ve adalet mahkemesinde deh-
şetli suçlu olursunuz.
Said Nursî
f
(Mahkemenin hayretle, aleyhlerinde iken,
aleyhimizde yazd ığı bir f ıkrad ır.)
Ben de adliyenin mahkemesine derim ki: Bin üç yüz elli senede ve her 
asırda üç yüz elli milyon müslümanlar ın hayat- ı içtimaiyesinde en kudsî ve 
hakikatli bir düstur-u ilâhîyi üç yüz elli bin tefsirin tasdiklerine ve ittifaklar ına 
istinaden.. ve bin üç yüz elli seneden geçmi ş ecdad ımızın itikatlar ına iktidâen 
tefsir eden bir adam ı mahkûm eden haks ız bir karar ı, elbette rû-yi zeminde 
adalet varsa, o karar ı red ve bu hükmü nakz edecektir.
f
(Mahkemenin taaccüp ve takdirle kararnâmede yazd ığı bir f ıkra olup, 
güya aleyhimizdedir! Hâlbuki, onlar ı mahkûm eder.)
Yirmi Alt ınc ı Mektup’ta Said Nursî kendisinden bahisle:
Bu bîçare karde şinizde üç şahsiyet var ki, birbirinden çok uzakt ırlar.
Birincisi : Kur’ân- ı Hakîm’in hazine-i âliyesinin dellâll ığı cihetindeki 
muvakkat ve s ırf Kur’ân’a ait bir şahsiyetim var. Onda dellâll ığın iktiza 
ettiği pek yüksek ahlâk var ki; o benim de ğil, ben sahibi de ğilim. O, ma-
kam ın ve vazifenin iktiza etti ği bir seciyedir. Bende bu neviden ne görse-
niz benim de ğil. Onunla bana bakmay ınız, o makam ınd ır.
İkincisi : Ubûdiyet vaktinde, dergâh- ı ilâhîye müteveccih oldu ğum va-
kit, Cenâb- ı Hakk’ ın ihsan ıyla muvakkat bir şahsiyet görünüyor ki, o 
şahsiyetin baz ı âsâr ı var. O âsâr, mana-y ı ubûdiyetin esas ı olan kusurunu 
bilmek, fakr ve aczini anlamak, tezellül ile dergâh- ı ilâhîye iltica etmek ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    423
noktalar ından ileri geliyor ki; o şahsiyetle kendimi herkesten ziyade bed-
baht, bîçare, âciz, fakir ve kusurlu görüyorum. O vakit bütün dünya, beni 
medh ü senâ etse beni inand ıramaz ki ben iyiyim ve sahib-i kemâlim.
Üçüncüsü : Hakiki şahsiyetim. Yani, Eski Said’in bozmas ı bir şahsiye-
tim var. Onda Eski Said’den irsiyet kalma baz ı damarlar var ki, bazen riyâ 
ve hubb-u câha bir arzu bulunuyor. Hem asîl bir hânedandan olmad ığım-
dan, hisset derecesinde iktisada dü şkün ve pest ahlâklar görünüyor. Sizi bü-
tün bütün kaç ırmamak için bu şahsiyetimin gizli çok fenal ıklar ını ve sû-i hâl-
lerini söylemeyece ğim.
Cenâb- ı Hak, merhametkârâne inâyetini benim hakk ımda böyle göster-
miş ki; en ednâ bir nefer gibi bu şahsiyetimi, en âlî ve has bir mü şîr hükmün-
de olan hizmet-i esrar- ı Kur’âniye’de istihdam ediyor. Yüz bin şükür olsun!
Nefis cümleden ednâ, vazife cümleden âlâ!..
1ĹِّÖرَ ِģْąَĘ ْīِĨ َاñٰİ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
f
(Mahkemenin deh şetli korkarak, kararnâmede aleyhimizde kaydetti ği 
bir cümledir. Hâlbuki, on be ş sene evvel yaz ılan o şiddetli cümle, sonradan 
bu gelen cümle ile tâdil edilmi ş. “Kardeşlerim, mâsumlar ın ve 
ihtiyarlar ın hat ırlar ı için beni zulmen öldürenlerden intikam ımı 
almay ınız! Azab- ı kabir ve sakar, onlara yeter!” fıkras ı, onlar ı insafa 
getirmek lâz ımd ı.)
“Madem sizlerle –itikad ınızca ve bana edilen muameleye nazaran– küllî 
bir muhalefetimiz var. Siz, dininizi ve âhiretinizi dünyan ız uğrunda feda edi-
yorsunuz. Elbette mâbeynimizde –tahmininizce– bulunan muhalefet s ırrıyla 
biz dahi, hilâf ınıza olarak dünyam ızı dinimiz u ğrunda ve âhiretimize her 
vakit feda etmeye haz ırız. Sizin zâlimâne ve vah şiyâne hükmünüz alt ın-
da bir-iki sene zelilâne geçecek hayat ımızı, kudsî bir şehadeti kazanmak 
için feda etmek, bize âb- ı kevser hükmüne geçer…
Fakat Kur’ân- ı Hakîm’in feyzine ve i şaretine istinaden, sizi titretmek için, 
size kat’î haber veriyorum ki:
Beni öldürdükten sonra ya şayamayacaks ınız! Kahhâr bir el ile bu fâni 
cennetinizden ve mahbubunuz olan dünyadan tardedilip ebedî zulümâta 
1 Allah’a hamdolsun; bu Rabbimin ihsan ıdır.424  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
çabuk at ılacaks ınız. Arkamdan pek çabuk sizin nemrudla şmış reisleriniz 
gebertilecek ve yan ıma gönderilecek. Ben de huzur-u ilâhîde yakalar ını tu-
tup –adalet-i ilâhiye, onlar ı esfel-i sâfilîne atmakla– intikam ımı alacağım.
Ey din ve âhiretini dünyaya satan bedbahtlar! Ya şaman ızı isterseniz 
bana ilişmeyiniz. İlişseniz, intikam ımın muzaaf bir surette sizden al ına-
cağını biliniz, titreyiniz. Ben rahmet-i ilâhiyeden ümit ederim ki, mevtim 
hayat ımdan ziyade dine hizmet edecek ve ölümüm ba şınızda bomba gibi 
patlay ıp, başınızı dağıtacak. Cesaretiniz varsa ili şiniz! Yapaca ğınız varsa 
göreceğiniz de var!..”  deniliyor ve bir âyetle bitiriliyor.
f
(Mahkeme aleyhimde yazm ış. Hâlbuki onlar ı ifratla itham eden bir 
fıkrad ır.)
Ankara’da Mustafa Kemal’in şiddet ve hiddetle divan- ı riyâsete girip “Seni 
buraya ça ğırdık ki, bize yüksek fikir beyan edesin. Sen geldin, namaza dair 
şeyleri yazd ın, içimize ihtilâf verdin” dedi ğini.. Said’in de ona “ Namaz k ılma-
yan hâindir. Hâinin hükmü merduttur! ” dediğini.. sonra Mustafa Kemal, 
bir nevi tarziye verip hiddetini geri ald ığını.. ve Mustafa Kemal’in hissiyat ını 
ve prensiplerini rencide etti ği hâlde kendisine ili şmemesini.. ve bu cebbar ku-
mandanlar ın âdetâ Eski Said’den korkmalar ının Risale-i Nur’un ilerideki kah-
raman şâkirtlerinin şahs- ı mânevîsinin harika bir kuvveti ve Risale-i Nur’un 
parlak bir kerameti oldu ğu yaz ılıyor.
f
(Aleyhimizde yaz ılan, fakat mahkemeyi mesul eden bir f ıkrad ır.)
“Ayasofya’y ı puthâne ve Me şîhat’ ı kızlar ın lisesi yapan bir kumandan ın 
keyfî kanun nam ındaki emirlerine fikren ve ilmen taraftar de ğiliz.. ve şahs ımız 
itibar ıyla amel etmiyoruz” denilmektedir.
29.08.1948 tarihli dilekçesinde: “Bir fikir kalbime gelmi ş, şöyle ki; 
Hükûmet’in beni tam himâye ve bana yard ım etmesi, milletin maslahat ına ve 
vatan ın menfaatine çok lüzumlu iken; beni s ıkmas ı îma eder ki, benimle mü-
cadele eden gizli z ınd ıka komitesiyle şimdi onlara iltihak eden komünist ko-
mitesinden bir k ısm ı, ehemmiyetli resmî makamlar ı elde ederek kar şıma ç ıkı-
yorlar. Hükûmet ise ya bilmiyor, ya müsaade ediyor. Kahraman bir milletin ebedî bir medar- ı şerefi ve Kur’ân ve cihad hizmetinde dünyada bir p ırlanta 
gibi pek büyük bir ni şan ı ve k ılıçlar ının pek büyük ve antika bir yâdigâr ı olan ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    425
Ayasofya Camii’ni puthâneye ve Me şîhat Dairesi’ni k ızlar ın lisesine çeviren 
bir adam ı sevmemek, bir suç olmas ına imkân var m ıdır?”
f
(Mahkemenin Said’i cezaland ırmak için en kuvvetli tahmin ettikleri 
fıkrad ır. Said’in gizli dü şmanlar ına karşı Denizli Mahkemesi’nde istimâl 
ettiği bu sözünü, mahkeme bütün bütün yanl ış mana vererek devlete ve 
hükûmete çevirip tecziyeye sebep göstermi ş.)
“Bu ink ılâplar ı, mevki-i mer’iyete koyan devletin bir k ısım yeni kanunlar ı-
na, cebr-i keyfî-i küfrî.. cumhuriyete, istibdad- ı mutlak.. rejime, irtidad- ı mut-
lak.. ve bol şeviklik ve medeniyete, sefâhet-i mutlaka” demi ş.
f
(Mahkemenin kararnâmesinde hayret ve takdirle yaz ılan bir f ıkrad ır.)
Risale-i Nur’u yazman ın uhrevî ve dünyevî pek çok faydalar ı olduğu, 
bunlar ın da:
1. Ehl-i dalâlete kar şı mânen mücâhede etmek.
2. Üstad ına neşr-i hakikatte yard ım etmek.
3. Müslümanlara iman cihetinde hizmet etmek.4. Kalemle ilmi tahsil etmek.5. Bazen bir saati, bir sene ibadet hükmüne geçen tefekkürî ibade-
ti yapmak.
6. İman ile kabre girmektir.
Beş türlü de dünyevî faydalar ı var:
1. R ızıkta bereket.
2. Kalbde rahat ve sürur.3. Maîşette sühûlet.
4. İşlerinde muvaffakiyet.
5. Talebelik faziletini almakla, bütün Risale-i Nur talebelerinin dua-
lar ına hissedar olmak oldu ğu..
ve bunlar ın yak ında gençlik taraf ından idrak olunup üniversitenin bir Nur 
mektebi hâline dönece ği yaz ılıyor.
f426  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
(Medar- ı hayrettir ki, bu samimî fedakârl ığı suç saym ışlar.)
Gizli münaf ıklar ın takip ettikleri iki plândan birisi : Benim haysiyetimi k ır-
makla güya Nur’lar ın k ıymeti düşecek!
İkincisi : Nur şâkirtlerine telâ ş ve fütur vermekle Nur’lar ın intişarına mâ-
ni olunacak!
Hiç korkmay ınız! Milyonlar kahraman ba şlar ın feda olduklar ı bir 
kudsî hakikate, bizim gibi baz ı bîçarelerin ba şlar ı da feda olsun!
f
(Pek acîptir ki, merhum Hasan Feyzi’nin gayet hâlisâne ve ayn- ı hakikat 
ve vâk ıa mutâb ık ve hiç zarar ı olmayan ve çoklara menfaatli olan takrizini 
ve medhiyesini bir suç mevzuu diye Nur’un bir mecmuas ının âhirinde 
bulunmas ıyla o mecmuan ın müsâderesine vesile yapmak istenilmi ş.)
Hasan Feyzi’nin bir mektubu vard ır. Hülâsas ı:
Ey Risale-i Nur! Senin, hakk ın dili ve hakk ın ilham ı olup onun izniyle ya-
zıldığına şüphe yok...
Ben, kimsenin mal ı değilim. Ben, hiçbir kitaptan al ınmad ım, hiçbir eser-
den çal ınmad ım. Ben, rabbânî ve Kur’ânîyim; bir lâyemûtun eserinden f ışkı-
ran kerametli bir nurum...
Sen çok feyizli ve rahmetli bir hak kitaps ın. Baz ı has ve hâlis talebelerini 
evliya ve asfiya ni şanlar ıyla taltif ve tezyin ediyorsun. Hem mahkemelere se-
nin eczalar ın bir mücrim, bir maznun s ıfat ıyla değil, belki bir muallim, bir mü-
rebbî ve bir mür şid olarak girmi ştir. Her divan- ı adalette en büyük deh şet ve 
savletini, azamet ve izzetini, parlak ve şâşaal ı bir sûrette gösterdin. Onlar ı da 
iman ve Kur’ân suyuyla y ıkad ın…
Ey Risale-i Nur’un bir hâdimi ve tercüman ı olan Üstad ım! Allah’ ın abdi 
ve İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  mânevî veledi ve Gavs- ı Âzam’ ın (kuddise sirruh)  
müridi olan üstad ım! Beni huzur-u âlî-yi irfan ına ç ıkar!..
İşte ancak bir kilo kadar olan bir ayl ık erzak ı ve zahîresi, paket hâlinde kâ-
ğıtta sar ılı ve çivide as ılı duruyor. O yokluk içinde tükenmez bir varl ığa kavu-
şuyor. Hediye ve behiyeleri almaktan çekiniyor. Zekât ve sadakalar ı, teberrük 
ve teberrûlar ı alsayd ı, bugün bir milyon servet sahibi olurdu…
fON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    427
(Risale-i Nur tesmiyesinin dokuz sebepleri içinde yaln ız birisine ili şmişler. 
“Nur isimli, has şâkirtlerinden göremiyoruz” demi şler. Hâşiyede cevap 
verildiği gibi, şimdi de Nuri Benli ve Küreli Saatçi Nuri, Nur hizmetinde 
mümtazd ırlar. Demek tenkit edemiyorlar, cüz’î bahanelere mecbur olu-
yorlar.)
Yirmi Alt ınc ı Söz Risalesi’nde otuz üç adet Sözlerin, otuz üç adet 
Mektuplar ın, otuz bir adet Lem’alar ın ve on üç adet Şuâlar ın mecmûuna 
“Risale-i Nur” denilmesinin s ırrı şudur ki:
Bütün hayat ımda Nur kelimesi her yerde bana rast gelmi ş. Ezcümle: 
Karyem Nurs’tur . Merhum vâlidemin ismi Nuriye’dir . Nakşî üstad ım Seyyid 
Nur Muhammed’dir. Kâdirî üstadlar ımdan Nureddin , Kur’ân üstadlar ımdan 
Nurî, talebelerimden benimle en ziyade alâkadar Nur isimli bulunanlar ıdır. 
(Ne gariptir ki, mühim Nur şâkirtleri aras ında Nurî isimli kimseye rastlanma-
maktad ır.)1(Hâşiye) Hem kitaplar ımı en ziyade izah ve tenvir eden Nur temsil-
leridir. Hem hakâik-i ilâhiyede mü şkülât ımın ekserisini halleden esmâ-y ı hüs-
nâdan Nur ism-i nuranîsidir. Hem Kur’ân’a şiddet-i şevk ve inhisar- ı hizme-
tim için hususî imam ım Osman- ı Zinnûreyn’ dir (radiyallâhu anh) .
f
(Hücumât- ı Sitte ve Zeyli; hem yirmi sene evvel, hem şiddetli ve zâlimâne 
bir tecavüze kar şı, hem gayet mahrem, hem mahkemeleri görmü ş.. hem 
hiddet zaman ında yaz ılm ış.. hem ikinci harb-i umumî zaman ı, o hiddeti 
hakl ı göstermi şken şimdi yaz ılm ış gibi suç say ıp müsâdere etmek, adaletten 
çok uzakt ır.)
“Hücumât- ı Sitte’nin Zeyli” ba şlıklı yaz ı, “İstikbalde gelecek nefret ve tah-
kirden sak ınmak için şu mahrem zeyl yaz ılm ıştır. Yani, ‘Tuh o asr ın gayretsiz 
adamlar ına!’ denildi ği zaman, yüzümüze tükürükleri gelmemek veyahut sil-
mek için yaz ılm ıştır. Avrupa’n ın insaniyet-perver maskesi alt ındaki vah şî reis-
lerinin sa ğır kulaklar ı çınlas ın.. ve bu vicdans ız gaddarlar ı bize musallat eden 
o zâlimlerin görmeyen gözlerine sokulsun! Bu as ırda yüz bin cihette ‘ Yaşasın 
cehennem!’  dedirten mimsiz medeniyet-perestlerin ba şlar ına vurulmak için 
yaz ılm ış bir arzuhâldir” yaz ısıyla başlıyor.
“Bu yak ınlarda ehl-i ilhad ın perde alt ında tecavüzleri gayet çirkin bir suret 
ald ığından, çok bîçare ehl-i imana ettikleri zâlimâne ve dinsizcesine tecavüz
1 (Hâşiye) O zaman öyle idi. Şimdi yirmi sene oldu.428  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
nev’inden, hususî ve gayr-i resmî, kendim tamir etti ğim bir mâbedimde ba-
na ve hususî bir-iki karde şimle hususî ibadetime ve gizli ezan ve kâmetimize 
müdahale edildi. ‘Niçin Arabî kâmet ediyorsunuz ve gizli ezan okuyorsunuz?’ denildi. Sükûtta sabr ım tükendi. Kabil-i hitap olmayan öyle vicdans ız alçak-
lara değil, belki milletin mukadderât ıyla keyfî istibdatla oynayan bir k ısım fi-
ravun-me şrep gizli komitenin ba şlar ına derim ki: Ey ehl-i bid’a ve ilhad! Alt ı 
suâlime cevap isterim.
Birincisi : Dünyada hükûmet süren, hükmeden her kavmin, hattâ in-
san eti yiyen yamyamlar ın ve vah şî canavar çete reislerinin dahi bir usulü 
var.. bir düsturla hükmeder. Siz hangi usulle bu acîb tecavüzü yap ıyorsunuz? 
Kanununuzu ibraz ediniz! Yoksa baz ı alçak memurlar ın keyiflerini kanun mu 
kabul ediyorsunuz? Böyle hususî ibadette kanun olmaz!..”
f
(Medar- ı teessüftür ki; hem eski, hem mahrem, hem hakikatli olan 
İşârât- ı Seb’a’da bir-iki cümleye ili şip müsâderesine ve bize suç yapmaya 
çal ışmışlar. Hâlbuki o hakikat o kadar kuvvetlidir ki, bütün be şeriyete ve 
dünyaya ilân edilecek bir maslahat- ı hayat- ı içtimaiyedir.)
Dünyada en büyük ahmak odur ki, dinsiz serserilerden terakkiyi ve 
saadet-i hayatiyeyi beklesin.  Böyle ahmaklardan mühim bir mevkiyi i şgal 
eden birisi demi ş ki: “Biz ‘Allah, Allah’ diye diye geri kald ık. Avrupa ‘top, tü-
fek’ diye diye ileri gitti.”
“Cevabü’l-ahmak, es-sükût” kaidesince, böylelere kar şı cevap sükûttur. 
Fakat baz ı ahmaklar ın arkas ında bedbaht gâfiller de bulundu ğundan deriz 
ki:
Ey bîçareler! Bu dünya bir misafirhânedir. Madem ölüm var, kabre gi-
rilecek. Bu hayat gidiyor, bâki bir hayat geliyor. Bir defa “top, tüfek” de-nilse, bin defa “Allah, Allah” demek lâz ım gelir.
f
(Mûcib-i hayrettir ki, On Alt ınc ı Lem’a’da bizim lehimizde olan bir 
cümleyi aleyhimize çevirip o k ıymettar, menfaatli risalenin müsâderesine 
meyil göstermi şler.)
On Alt ınc ı Lem’a’da:ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------    429
“Harp belâs ı bizim hizmet-i Kur’âniyemize mühim bir zarard ır. Kâdir-i 
külli şey, bir dakikada bulutlarla dolmu ş cevv-i havay ı süpürüp temizleyerek 
semân ın berrak yüzünde ziyadar güne şi gösterdi ği gibi, bu zulümâtl ı ve rah-
metsiz bulutlar ı izale edip hakâik-i şeriat ı güneş gibi gösterir. O’nun rahmetin-
den bekleriz ki, bize pahal ı satmas ın. Baştakilerin ba şlar ına ak ıl ve kalblerine 
iman versin; o vakit kendi kendine i ş düzelir.
Mademki sizin elinizdeki nurdur. Nurdan zarar gelmez. Neden arkada şla-
rınıza ihtiyat tavsiye ediyorsunuz? Bu suâle kar şı muhtasar cevab ım şudur:
Baştaki başlar ın bir k ısm ı sarhoştur, okumaz. Okusa da anlamaz, 
yanl ış mana verip ili şir. İlişmemek için, akl ı başına gelinceye kadar gös-
termemek lâz ımd ır. Onun için karde şlerime tavsiye ediyorum ki, ihtiyat 
etsinler, nâehillerin ellerine hakikatleri vermesinler ” denilmektedir.
f
(Tesettür, Kur’ân’ ın emri ve çok kuvvetli cevab ı verilmiş ve eski yaz ılm ış 
ve cezay ı çektirmişken yine suç yapmalar ı.. ve İhtiyar Lem’as ı’ndan gayet 
kıymetli ve herkese menfaatli ve Rehber’de yaz ılm ış bir hakikatin yaln ız 
başını yaz ıp bir suç mevzuu diye müsâderesine yürümek gösteriyor ki, 
medar- ı tenkit bir şey bulam ıyorlar.)
Yirmi Dördüncü Lem’a’da, tesettür hakk ında, tesettürün Kur’ân’ ın emri 
olduğunu izahtan sonra, “Mesmuât ıma göre merkez-i hükûmette, çar şı için-
de, gündüzde, ahalinin gözleri önünde, gayet âdi bir kundura boyac ısı, dün-
yaca rütbeten büyük bir adam ın aç ık bacakl ı kar ısına sark ıntılık etmesi, teset-
tür aleyhinde olanlar ın hayâs ız yüzlerine bir şamar vuruyor” denilmektedir.
Yirmi Alt ınc ı Lem’a, ihtiyarlar hakk ında, “Ankara’n ın eskimiş kalesinin 
başına ç ıktım. O kale tahaccür etmi ş hâdisât- ı tarihiye suretinde bana görün-
dü. Benim ihtiyarl ığım, kalenin ihtiyarl ığı, şanl ı Osmanl ı Devleti’nin ihtiyarl ı-
ğı, hilâfet saltanat ının vefat ı, bana gayet hazin geldi. Firkatli bir hâlet içinde, 
geçmiş zaman ın derelerine ve gelecek zaman ın tepelerine bakt ım. Mazi, tesel-
li yerine deh şet verdi; istikbal, benim ve emsâlimin ve nesl-i âtinin büyük ve 
karanl ık bir kabri suretinde göründü. Haz ır günüme bakt ım. Ölümle bir hare-
ket-i mezbûhânenin ızd ırab ını çeken cismimin cenazesini ta şıyan bir tabut su-
retinde göründü” denilmektedir.
f430  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
(Onlar bunu çok takdir etmeleri lâz ımken tenkit etmi şler, suç mevzuu 
yapm ışlar.)
“Dârü’l-Hikmeti’l-islâmiye’de ald ığım maaştan çoğunu sarf etmi ştim. Az 
bir k ısm ını hacca gitmek için saklad ım. O cüz’î para iktisat ve kanaat bereke-
tiyle bana kâfi geldi. Yüz suyumu döktürmedi. O mübarek paradan biraz da-ha var” deniliyor.
Yirmi İkinci Lem’a, ‘mahrem’ i şaretli ve ‘en has ve hâlis ve sad ık kardeş-
lerime mahsustur’ kay ıtlıdır.
“Birinci İşaret: Sen ehl-i dünyan ın dünyas ına kar ışmad ığın hâlde, neden-
dir ki onlar her f ırsatta senin âhiretine kar ışıyorlar? Bu suâle cevap verecek 
Isparta Vilayeti’nin hükûmeti ve bu vilâyetin milletidir…”
f
(Şefkat-i imaniyeden gelen bu mâsumâne ve hâlisâne ve hayretkârâne 
ümit ve arzu ve temenniyi bir suç tevehhüm edenler, elbette kendileri suçludurlar.)
Said imzal ı bir mektupta: “Yedi ya şından on ya şına kadar mâsum çocuk-
lar, faytonla gezdi ğim vakit, beni görünce ko şuşup ellerime sar ılmalar ının hik-
meti nedir?’ diye hayret ediyordum. Birden ihtar edildi ki; küçük mâsumlar tâifesi, bir hiss-i kable’l-vuku ile Risale-i Nur’la saadet bulacaklar ını ve tehli-
ke-i mâneviyelerden kurtulacaklar ını hissettiklerini anlad ım” denmektedir.
f
(Bu f ıkra, başta lehimde ve âhirde bir arzu ve bir temenni iken, suç 
saymak insaftan hariçtir.)
Bir k ısım âyetler ve hadislerin müttefikan bu as ırda bir hakikat-i nurâni-
yeye işaret ettikleri.. ve âhirzamanda gelecek bir müceddid-i ekberi gösterdik-
leri.. ve o gelecek zât ın ve cemiyetinin üç vazifesinden en ehemmiyetlisi iman ı 
kurtarmak oldu ğu.. ve şeriat ı ihya ve hilâfeti tatbik gibi çok geni ş dairede hük-
meden bu iki vazifesini nazara almamalar ının zarars ız olduğu.. fakat Nur’un 
muâr ızlar ının –hususan siyasî tâifenin– tenkidine ve hücumuna vesile olabile-
ceği, onun için kendisinin müdakkik karde şimizin risaleci ğinin bir k ısm ını ve 
baz ı cümlelerini kald ırıp tâdil ederek gönderece ği yaz ılıyor.
Said Nursî imzal ı bir mektupta, dârülfünuna ink ılâp eden Harbiye 
Nezareti’nin kap ısındakiON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    431
 ْכَĻَĥَĐ ُįَÝَĩْđِĬ َّħِÝُĺوَ َóَّìَÉَÜ َאĨوَ ِכَ×ْĬذَ ْīِĨ َّمَïَĝَÜ َאĨ ُّٰųا َכَĤ َóِęْĕَĻِĤًא۝ĭĻِ×ُĨ ًאéْÝَĘ َכَĤ َאĭْéَÝَĘ َّאĬإِ
1ًاõĺِõَĐ ًاóْāَĬ ُّٰųا َكَóُāْĭَĺًא۝وَĩĻِĝَÝْùُĨ ًאĈَاóِĀ َכَĺِïْıَĺوَ
hatt- ı Kur’ânînin üzeri mermer ta şlarla kapat ılm ışken meydana ç ıkar ılmas ı, 
şimdi yeniden hatt- ı Kur’ânîye bir numûne-i müsaade.. ve Risale-i Nur’un ta-
kip etiği maksad ına bir vesile.. ve üniversitenin bir Nur Medresesi olmas ına 
işaret olarak gösterilmektedir.
f
(Tekbirâtü’l-Huccâc mektubumda hakikat ve izah ıma karşı tenkitlerine, 
Hüsrev’in âhirdeki hâ şiyesi tam cevapt ır.)
Saidu’n-Nursî imzal ı “Tekbirâtü’l-Huccâc fî Arafat” ba şlıklı mektupta, 
“Nur’un ehemmiyetli bir k ısım şâkirtleri pek mus ırrâne olarak âhirzamanda 
gelen Âl-i Beyt’in büyük bir mür şidi seni zannediyorlar. Sen de onlar ın fikir-
lerini mus ırrâne kabul etmiyorsun, çekiniyorsun. Bu bir tezatt ır. Hallini iste-
riz” diye sormalar ı sebebiyle, onlara cevap olmak üzere, bundan sonra gele-
cek Mehdî-i Resûl’ün temsil etti ği kudsî cemaatin şahs- ı mânevîsinin üç va-
zifesi oldu ğu; bunlar ın iman ı kurtarmak.. hilâfet-i Muhammediye (aleyhissalâtü 
vesselâm)  unvan ıyla şeâir-i İslâmiye’yi ihya etmek.. ve ink ılâbât- ı zamaniye ile 
çok ahkâm- ı Kur’âniye’nin ve şeriat- ı Muhammediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  
kanunlar ının bir derece ta’tile u ğramas ıyla o zât bu vazife-i uzmây ı yapmaya 
çal ışır. Nur şâkirtleri birinci vazifeyi tamam ıyla Risale-i Nur’da gördüklerinden 
ikinci, üçüncü vazifeleri de buna nisbeten ikinci, üçüncü derecededir diye, Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsini hakl ı olarak bir nevi mehdî telâkki ediyorlar. 
Bir k ısm ı, o şahs- ı mânevînin bir mümessili olan bîçare tercüman ını zannettik-
lerinden, bazen o ismi ona da veriyorlar. Hattâ evliyan ın bir k ısm ı, keramet-i 
gaybiyelerinde Risale-i Nur’u ayn ı o âhirzaman ın hidayet edicisi oldu ğu, bu 
tahkikatla te’ville anla şılır diyorlar. İki noktada bir iltibas var, te’vil lâz ımd ır.
Birincisi : Âhirde iki vazife, gerçi hakikat noktas ında birinci vazife de-
recesinde de ğiller. Fakat hilâfet-i Muhammediye 
(aleyhissalâtü vesselâm)  ve itti-
had- ı İslâm, avâmda ve ehl-i siyasette –hususan bu asr ın efkâr ında– o bi-
rinci vazifeden bin derece geni ş görünüyor. Gerçi her as ırda hidayet edici 
1 “Biz sana, (ba şka zaferlere aç ılacak bir kap ı olarak) a şikâr bir zafer ihsan ettik. Ki, Allah geçmi ş ve 
gelecek bütün günahlar ını bağışlas ın, sana olan nimetini tamamlas ın ve seni (O’nun r ızas ına ve ebedî 
saadete götürecek olan) dosdo ğru bir yolda sabit k ılsın; Ayr ıca, sana çok önemli, şerefli ve büyük bir 
zafer ihsan buyursun.” (Fetih sûresi, 48/1-3)432  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bir nevi mehdî ve müceddid geliyor ve gelmi ş. Fakat her biri üç vazifeden 
birisini bir cihette yapmas ı itibar ıyla, âhirzaman ın büyük mehdîsi unvan ını 
almam ışlar.
İkincisi : Âhirzaman ın o büyük şahs ı, Âl-i Beyt’ten olacak. Gerçi mânen 
ben Hazreti Ali’nin (radiyallâhu anh)  bir veled-i mânevîsi hükmündeyim. O’ndan 
hakikat dersini ald ım. Ve Âl-i Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm)  bir manada 
hakikî Nur şâkirtlerine şâmil olmas ından, ben de Âl-i Beyt’ten say ılabilirim. 
Fakat Nur’un mesle ğinde hiçbir cihette benlik, şahsiyet, şahsî makamlar ı 
arzu etmek, şan ve şeref kazanmak olmaz. Nur’da ihlâs ı bozmamak için 
uhrevî makamat dahi bana verilse, b ırakmaya kendimi mecbur bilirim  di-
ye, yar ı muvâfakat şeklinde bir cevap verilmekte1(Hâşiye) ve bu mehdîlik teklifi 
aç ık ve kesin olarak reddedilmemektedir.
f
(Bu f ıkradaki hâdiseler vâk ıa mutâb ık ve acîp bir tarzda “Beni mahzun 
etmeyiniz, zemin hiddet eder!” dedi ğimden üç dakika sonra zelzele olmas ını 
hayret ve taaccüple tahsin etmek, şefkatin iktizas ı olduğu hâlde, medar- ı 
tenkit olamaz.)
“Dört saat ifadesi al ınıp s ıkıntı çekmesinden on saat sonra, âdetâ ayn ı za-
manda iki milyon lira zarar veren Maârif yang ını gösterdi ki: Risale-i Nur be-
lâlar ın def’ine bir vesiledir ki; Nur’lara hücum edildi, belâ yol buldu, gel-
di.” denilmektedir.
141 numaral ı mektupta: “Dört buçuk saat ifadesi al ınd ıktan sonra, 
Ankara’da Maârif Dairesi’nin ve otomobil garaj ının, İzmir’de bir fabrikan ın, 
Adana’da büyük bir binan ın yanmas ından bahisle, bunun bir tesadüf olma-
dığı isbata kalk ışıldıktan sonra ‘ Beni risalelerimden mahrum etmeyiniz. 
Yoksa hem bana, hem bu vatana yaz ık olur; zemin zelzele ile hiddet 
eder’ dediğinden üç dakika sonra üç saniye devam eden zelzele, zeminin hid-
deti ve ate şle Maârif Dairesi’ni sarmas ı, –mahkemece dört defa isbat edilen– 
çok defa zelzelenin Risale-i Nur’a ve şâkirtlerine taarruzlar ı zaman ına gelmesi 
tesadüf olamaz. Risale-i Nur’un bu memlekette belân ın def’ine vesile oldu ğu 
çok hâdiselerle tahakkuk etmi ştir” denilmektedir.
1 (Hâşiye) Ey insafs ız heyet! Bundan daha keskin red cevab ı nas ıldır?
 Nur Talebeleri nâm ına 
HüsrevON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    433
147 numaral ı mektupta: “Bu defa bize hücumlar ın ayn ı zaman ında 
kış çok hiddet etti, şiddetli so ğuk ve f ırtına ile havan ın k ızd ığı gösterdi ki,
hücumlar ın durmas ıyla ve Nurcular ın ferahlanmas ıyla Zemherir günlerinin 
Nevruz günleri gibi gülmeye ba şlamas ı ve Maârif Dairesi’nin yanmas ı küllî bir 
tokatt ır.”
f
(Tebrik ve aferin ile mukabele edilecek bir hâle itiraz nazar ıyla bak ıl-
maz.)
Bu defa bana mahkemede sorduklar ı çok manas ız suâller içinde, “Neyle 
yaşıyorsun?” dediler. Dedim ki: “ İktisat bereketiyle. Bir vakit Isparta’da bir 
Ramazan’da bir ekmek, bir kilo torba yo ğurdu, bir kilo pirinçle ya şayan 
bir adam, maî şet için dünyaya tenezzül etmez ve hediyeyi de kabul etme-
ye mecbur olmaz ” dedim.
f
(Zübeyir’in mahkemede okudu ğu müdafaas ı gibi parlak medhiyesi, 
inşaallah onlar ı takdir ve tahsine sevk etmi ş ki taaccüple kararnâmede 
yazm ışlar.)
Zübeyir Gündüzalp’in daktiloyla yazd ığı “Gençliğimiz, hak ve hakikati 
öğreten mâlûmat ve en yüksek ahlâk istiyor” adl ı bir formas ında, onuncu 
sayfada: “Risale-i Nur yirminci asr ın müslümanlar ını ve bütün insanlar ı koyu 
fikir karanl ığından kurtarmak için, müellifinin kendi ihtiyâr ıyla değil, büyük 
Yarat ıcı’m ızın ihtar ıyla yaz ılm ış bir şâheserdir.”
12. sayfada: Risale-i Nur’a hizmet eden birisine denilse “Risale-i Nur ye-
rine şu kitaplar ı kopya et de, Ford’un servetini sana vereyim.” O, Risale-i Nur 
sat ırlar ından kaleminin ucunu bile kald ırmadan şöyle cevap verir: “Dünya 
servet ve saltanat ının hepsini verseniz kabul etmem.”
15. sayfada: “Dürüst fikirli yazarlara ba ğlılığımızın derecesi yüz ise; 
Bediüzzaman gibi dünya ve âhiretimize rehberlik eden büyük bir şahsiye-
te bir kentilyondur, sonsuzdur.”
12. sayfada: “Risale-i Nur’un şahs- ı mânevîsi, asr ın içtimaî ve ruhî ve 
dinî hastal ıklar ını teşhis etmi ş.. ve müzminle şmiş içtimaî illetleri teda-
vi edecek şekilde Kur’ân- ı Hakîm’in hakikatlerini, ilâhî bir emirle bu za-
manda ya şayan bütün insanlara arz etmi ştir.”434  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
44. sayfada: “Bediüzzaman, bu risaleleri bir sene okuyan bu zaman ın 
mühim bir âlimi olabilir” demi ştir. Evet, öyledir.
54. sayfada: “Risale-i Nur okuyan hâkimlerin isabetsiz karar verdikle-
ri görülmüyor”  denilmektedir.
f
(Bu gelen parça tam lehimde ve ayn- ı hakikat iken, kararnâmede suç 
mevzular ı içine konulmamal ıyd ı.)
Ahmet Feyzi’nin eserinin bir k ısm ını tâdil etti ğini, fakat bir k ısm ının 
da aceleye geldi ğinden tâdil edemeden gönderdi ğini, “Dine ve terbiye-i 
Muhammediye’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  zehir diyen Saraço ğlu’nu b ırak ıp, haki-
kat-i Kur’âniye’yi güne ş gibi gösteren Sirâcü’n-Nur ile münaka şa etmek, onun 
müsâderesine yard ım etmek demek oldu ğunu beyan ediyoruz” denmektedir.
Mahkemeye tarihsiz ibraz etti ği bir müdafaas ında neticeten, kendisinin 
ve şâkirtlerinin siyasetle i ştigal etmediklerini.. tecavüz olarak gösterilen ya-
zılar ın mahrem olduklar ını.. vicdan ve tefekkür hürriyeti mevcut oldu ğunu.. 
bunlar ın baz ı kanunlar ı tenkit mahiyetinde de görünse suç te şkil etmeyece ği-
ni.. ele al ınan birçok risalelerin eskiden yaz ılm ış olduğunu.. bilirki şi tetkikât ın-
dan geçerek zarars ız bulunduklar ının tesbit olundu ğunu.. evvelce de Eski şehir 
Mahkemesi’nde bunlardan dolay ı mahkûmiyet karar ı verildiği gibi Denizli 
Mahkemesi’nde de beraat ettiklerini.. art ık bir daha ayn ı suçtan dolay ı mah-
keme edilmelerinin do ğru olmad ığını.. kendisinin ve gerekse Nur şâkirtlerinin 
şimdiye kadar âsâyi şi bozacak hareketlerde bulunmad ıklar ını, Beşinci Şuâ’da 
isim tasrih etmemesine ve maksad ının sadece ihbardan ibaret olmas ına göre 
bunlar ın da bir suç te şkil etmeyece ğini ileri sürerek savunmu ştur.
Bu numûneleri daha k ıyas edilsin…
Said Nursî
Temyiz Mahkemesi Riyâseti’ne
Afyon Mahkemesi’nden hakk ımızda sâd ır olan haks ız hükmün temyizen 
bozulmas ı üzerine yap ılan duru şmam ızda beni yine konu şturmad ılar. 
Hakk ımızda üçüncü bir şiddetli iddianâmeyi bize dinlettirdiler. Hem yan ıma 
kimseyi b ırakmad ılar ki, gelsin, yaz ıyla bana yard ım etsin. Yaz ım noksan 
olmakla beraber, hasta hâlimle beraber yazd ığım bu şekvâm ı, bu zamanda 
hakk ımda iki defa tam adalet eden makam ınıza bir lâyiha-y ı temyizim 
olarak takdim ediyorum.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    435
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Haşirdeki mahkeme-i kübrâya bir arzuhâldir. Ve dergâh- ı ilâhîye bir şek-
vâd ır. Ve bu zamanda mahkeme-i temyiz ve istikbaldeki nesl-i âti ve dârülfü-
nunlar ın münevver muallim ve talebeleri dahi dinlesinler. İşte bu yirmi üç se-
nede yüzer i şkenceli musibetlerden on tanesini, Adil-i Hâkim-i Zülcelâl’in der-
gâh- ı adaletine mü ştekiyâne takdim ediyorum.
Birincisi
Ben kusurlar ımla beraber bu milletin saadetine ve iman ının kurtul-
mas ına hayat ımı vakfettim. Ve milyonlarla kahraman ba şlar ın feda ol-
duklar ı bir hakikate, yani Kur’ân hakikatine benim ba şım dahi feda ol-
sun diye bütün kuvvetimle Risale-i Nur’la çal ıştım. Bütün zâlimâne tâzip-
lere karşı tevfik-i ilâhî ile dayand ım. Geri çekilmedim.
Ezcümle, bu Afyon hapsimde ve mahkememde ba şıma gelen çok gadda-
râne muamelelerden birisi: Üç defa –ve her defas ında iki saate yak ın– aley-
himizde garazkârâne ve müfteriyâne ithamnâmelerini bana ve adaletten te-selli bekleyen mâsum Nur talebelerine cebren dinlettirdikleri hâlde, çok rica ettim, “Be ş-on dakika bana müsaade ediniz ki, hukukumuzu müdafaa ede-
yim.” Bir-iki dakikadan fazla izin vermediler.
Ben yirmi ay tecrid-i mutlakta durduruldu ğum hâlde, yaln ız üç-dört saat 
bir-iki arkada şıma izin verildi. Müdafaât ımın yaz ısında az bir parça yard ımlar ı 
oldu. Sonra onlar da men edildi. Pek gaddarâne muameleler içinde cezalan-dırdılar. Müddeînin bin dereden su toplamak nev’inden ve yanl ış mana ver-
mekle ve iftiralar ve yalan isnadlarla garazkârâne ve on be ş sayfas ında seksen 
bir hatas ını isbat etti ğim aleyhimizdeki ithamnâmelerini dinlemeye bizi mec-
bur ettiler. Beni konu şturmad ılar. Eğer konuştursalard ı, diyecektim:
Hem dininizi inkâr, hem ecdad ınızı dalâletle tahkir eden ve Peygamberinizi 
(aleyhissalâtü vesselâm)  ve Kur’ân’ ınızın kanunlar ını reddedip kabul etmeyen ya-
hudi ve nasrani ve mecusilere, hususan şimdi bolşevizm perdesi alt ındaki 
anarşist ve mürted ve münaf ıklara hürriyet-i vicdan, hürriyet-i fikir bahane-
siyle ilişmediğiniz hâlde.. ve İngiliz gibi H ıristiyanl ık’ta mutaass ıp, cebbar bir 
hükûmetin daire-i mülkünde ve hâkimiyetinde, milyonlarla müslümanlar her vakit Kur’ân dersiyle İngiliz’in bütün bât ıl akîdelerini ve küfrî düsturlar ını red-
dettikleri hâlde, onlara mahkemeleriyle ili şmediği.. ve her hükûmette bulunan
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.436  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
muhalifler alenen fikirlerinin ne şrinde, o hükûmetlerin mahkemeleri ili şmedi-
ği hâlde, benim k ırk senelik hayat ımı ve yüz otuz kitab ımı ve en mahrem ri-
sale ve mektuplar ımı; hem Isparta hükûmeti, hem Denizli Mahkemesi, hem 
Ankara Ceza Mahkemesi, hem Diyanet Riyâseti, hem iki defa –belki üç defa– Mahkeme-i Temyiz tam tetkik ettikleri ve onlar ın ellerinde iki-üç sene Risale-i 
Nur’un mahrem ve gayr-i mahrem bütün nüshalar ı kald ığı.. ve bir küçük ce-
zay ı icap edecek birtek maddeyi göstermedikleri.. hem bu derece zafiyetim ve 
mazlumiyetim ve ma ğlûbiyetim ve a ğır şerâitle beraber iki yüz bin hakikî ve 
fedakâr şâkirtlere vatan ve millet ve âsâyi ş menfaatinde en kuvvetli ve sa ğlam 
ve hakikatli bir rehber olarak kendini gösteren Risale-i Nur’un elinizdeki mec-mualar ı ve dört yüz sayfa müdafaât ımız mâsumiyetimizi isbat ettikleri hâlde; 
hangi kanunla, hangi vicdanla, hangi maslahatla, hangi suçla bizi a ğır ceza 
ve pek ağır ihânetler ve tecritlerle mahkûm ediyorsunuz? Elbette mahkeme-i 
kübrâ-y ı haşirde sizden sorulacak.
İkincisi
Beni cezaland ırmaya gösterdikleri bir sebep; benim tesettür1, irsiyet2, zik-
rullah3, taaddüd-ü zevcât4 hakk ında Kur’ân’ ın gayet sarih âyetlerine, mede-
niyetin itirazlar ına karşı onlar ı susturacak tefsirimdir.
On beş sene evvel Eski şehir Mahkemesi’ne ve Ankara’ya Mahkeme-i 
Temyiz’e ve tashihe yazd ığım ve aleyhimdeki kararnâmede yazd ıklar ı bu ge-
len f ıkray ı, hem ha şirde mahkeme-i kübrâya bir şekvâ.. hem istikbalde mü-
nevver ehl-i maârif heyetine bir ikaz.. hem iki defa beraatimizde insaf ve ada-letle feryad ımızı dinleyen Mahkeme-i Temyiz’e, el-Hüccetü’z-Zehra ile bera-
ber bir nevi lâyiha-y ı temyiz.. hem beni konu şturmayan ve seksen hatas ını is-
bat ettiğimiz garazkârâne ithamnâme ile beni iki sene a ğırceza ve tecrid-i mut-
lak ve iki sene ba şka yere nefiy ve göz nezareti hapsiyle mahkûm eden heye-
te, aynen o f ıkray ı tekrar ediyorum:
İşte, ben de adliyenin mahkemesine derim ki:
Bin üç yüz elli senede ve her as ırda üç yüz elli milyon müslümanla-
rın hayat- ı içtimaiyesinde kudsî ve hakiki bir düstur-u ilâhîyi, üç yüz elli
1 Bkz.: Nûr sûresi, 24/31, 60; Ahzâb sûresi, 33/55, 59.
2 Bkz.: Nisâ sûresi, 4/11, 176.
3 Bkz.: Bakara sûresi, 2/152; Âl-i İmran sûresi, 3/41; A’râf sûresi, 7/205; Enfâl sûresi, 8/2; Ra’d sûresi, 
13/28; Kehf sûresi, 18/24; Hac sûresi, 22/35, 40; Nûr sûresi, 24/36, 37; …
4 Bkz.: Nisâ sûresi, 4/3.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    437
 bin tefsirin tasdiklerine ve ittifaklar ına istinaden.. ve bin üç yüz senede 
geçmiş ecdad ımızın itikatlar ına iktidâen tefsir eden bir adam ı mahkûm 
eden haks ız bir karar ı, elbette rû-yi zeminde adalet varsa, o karar ı red ve 
bu hükmü nakzedecektir diye ba ğırıyorum. Bu asr ın sağır kulaklar ı da-
hi işitsin!
Acaba bu zaman ın baz ı ilcaât ının iktizas ıyla muvakkaten kabul edilen bir 
kısım ecnebî kanunlar ını fikren ve ilmen kabul etmeyen ve siyaseti b ırakan ve 
hayat- ı içtimaiyeden çekilen bir adam ı, o âyât ın tefsirleriyle suçlu yapmakla, 
İslâmiyet’i inkâr ve dindar ve kahraman bir milyar ecdad ımıza ihânet ve mil-
yonlarla tefsirleri itham ç ıkmaz m ı?
Üçüncüsü
Mahkûmiyetime gösterdikleri bir sebep, emniyeti ihlâl ve âsâyi şi boz-
makt ır. Pek uzak bir ihtimal ve yüzde –belki binde– bir imkânla, hattâ uzak 
imkânat ı vukuat yerinde koyup baz ı mahrem risale ve hususî mektuplardan 
Risale-i Nur’un yüz bin kelime ve cümlelerinden k ırk elli kelimesine yanl ış 
mana vererek bir senet gösterip bizi itham ve cezaland ırmak istiyorlar. Ben 
de bu otuz-k ırk senelik hayat ımı bilenleri ve Nur’un binler has şâkirtlerini i ş-
had ederek derim:
İstanbul’u i şgal eden İngilizler’in ba şkumandan ı, İslâm içinde ihtilâf at ıp, 
hattâ Şeyhülislâm ve bir k ısım hocalar ı kand ırıp birbiri aleyhine sevk ederek 
itilâfç ı, ittihatç ı fırkalar ını birbiriyle u ğraştırmas ıyla Yunan’ ın galebesine ve ha-
rekât- ı milliyenin ma ğlûbiyetine zemin haz ırlad ığı bir s ırada, İngiliz ve Yunan 
aleyhinde Hutuvât- ı Sitte eserimi E şref Edib’in gayretiyle tab ve ne şretmekle 
o kumandan ın dehşetli plân ını kıran.. ve onun idam tehdidine kar şı geri çe-
kilmeyen.. ve Ankara reisleri o hizmeti için onu ça ğırdıklar ı hâlde Ankara’ya 
kaçmayan.. ve esarette Rus’un ba şkumandan ının idam karar ına ehemmiyet 
vermeyen.. ve 31 Mart Hâdisesi’nde sekiz taburu bir nutukla itaate getiren.. ve Divan- ı Harb-i Örfî’de mahkemedeki pa şalar ın “Sen de mürtecisin, şeriat 
istemişsin?” diye suâllerine kar şı, idama be ş para k ıymet vermeyip, cevaben 
“Eğer meşrûtiyet bir f ırkan ın istibdad ından ibaret ise bütün cin ve ins şa-
hit olsun ki, ben mürteciyim ve şeriat ın birtek meselesine ruhumu feda 
etmeye haz ırım!” diyen.. ve o büyük zâbitleri hayretle takdire sevk edip, ida-
mını beklerken beraatine karar verdikleri ve tahliye olup dönerken, onlara te-
şekkür etmeyerek “Zâlimler için ya şasın cehennem!”  diye yolda ba ğıran.. 
ve Ankara’da divan- ı riyâsette –Afyon kararnâmesinin yazd ığı gibi– Mustafa 
Kemal, hiddetle ona dedi: “Biz seni buraya ça ğırdık ki, bize yüksek fikirler 438  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
beyan edesin. Sen geldin, namaza dair şeyler yazd ın, içimize ihtilâf verdin.” 
Ona karşı, “İmandan sonra en yüksek namazd ır. Namaz k ılmayan hâin-
dir. Hâinin hükmü merduttur!”  diye k ırk elli meb’usun huzurunda söyle-
yen ve o deh şetli kumandan ona bir nevi tarziye verip hiddetini geri ald ıran.. 
ve alt ı vilâyet zab ıtas ınca ve hükûmetçe âsâyi şin ihlâline dair birtek maddesi 
kaydedilmeyen.. ve yüz binlerle Nur şâkirtlerinin hiçbir vukuat ı görünmeyen.. 
yaln ız bir küçük talebenin, hakl ı bir müdafaada küçük bir vukuat ından başka 
hiçbir şâkirdinden bir cinâyet i şitilmeyen.. ve hangi hapse girmi şse o mahpus-
lar ı ıslah eden.. ve Risale-i Nur’dan yüz binler nüsha memlekette inti şar et-
mekle beraber, menfaatten ba şka hiçbir zarar ı olmad ıklar ını, yirmi üç senelik 
hayat ının ve üç hükûmet ve mahkemelerin beraatlar vermelerinin ve Nur’un 
kıymetini bilen yüz bin şâkirtlerinin kavlen ve fiilen tasdiklerinin şehadetiyle 
isbat eden.. ve münzevî, mücerret, garip, ihtiyar, fakir ve kendini kabir kap ı-
sında gören.. ve bütün kuvvet ve kanaatiyle fâni şeyleri b ırak ıp, eski kusurat ı-
na bir keffâret ve hayat- ı bâkiyesine bir medar arayan.. ve dünyan ın rütbele-
rine hiç ehemmiyet vermeyen.. ve şiddet-i şefkatinden mâsumlara, ihtiyarlara 
zarar gelmemek için kendisine zulüm ve tâzip edenlere beddua etmeyen bir adam hakk ında “Bu ihtiyar münzevî, âsâyi şi bozar.. emniyeti ihlâl eder.. ve 
maksad ı dünya entrikalar ı
dır.. ve muhabereleri dünya içindir; öyleyse suçlu-
dur!” diyenler ve onu pek a ğır şerâit alt ında mahkûm edenler, elbette yerden 
göğe kadar suçludurlar, mahkeme-i kübrâda hesab ını verecekler!
Acaba bir nutukla isyan eden sekiz taburu itaate getiren.. ve k ırk sene ev-
vel bir makalesiyle binler adam ı kendine taraftar yapan.. ve mezkûr üç deh-
şetli kumandanlara kar şı korkmayan ve dalkavukluk yapmayan.. ve mah-
kemelerde, “ Başımdaki saçlar ım adedince ba şlar ım bulunsa ve her gün 
biri kesilse, z ınd ıkaya ve dalâlete teslim-i silâh edip vatan ve millet ve 
İslâmiyet’e h ıyanet etmem! Hakikat-i Kur’âna feda olan bu ba şımı zâ-
limlere e ğmem!”  diyen.. ve Emirda ğ’da beş-on âhiret karde şi ve üç-dört hiz-
metçilerden ba şka kimse ile alâkadar olmayan bir adam hakk ında, ithamnâ-
mede, “Bu Said, Emirda ğ’da gizli çal ışmış, âsâyişe zarar vermek fikriyle ora-
da bir k ısım halklar ı zehirlemi ş. Yirmi adam da etrafta onu medhedip hususî 
mektuplar yazd ıklar ı gösteriyor ki, o adam ink ılâp ve hükûmet aleyhinde gizli 
bir siyaset çeviriyor” diyerek emsâlsiz bir adâvet ve ihânetlerle iki sene hapse sokmak ve hapiste tecrid-i mutlakla ve mahkemede konu şturmamakla tâzip 
edenler, ne derece haktan ve adaletten ve insaftan uzak dü ştüklerini vicdan-
lar ına havale ediyorum.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    439
Hiç mümkün müdür ki; böyle haddinden yüz derece ziyade teveccüh-ü 
âmmeye mazhar.. ve bir nutukla binler adam ı itaate getiren.. ve bir maka-
leyle binlerle insan ı İttihad- ı Muhammediye Cemiyeti’ne iltihak ettiren.. ve 
Ayasofya Camii’nde elli bin adama takdirle nutkunu dinlettiren bir adam, üç sene Emirda ğ’da çal ışsın, yaln ız beş-on adam ı kand ırsın ve âhiret i şini b ıra-
kıp siyaset entrikalar ıyla uğraşsın, yak ın olduğu kabrine nurlar yerine lüzum-
suz zulmetler doldursun... Hiç kabil midir? Elbette şeytan dahi bunu kimseye 
kabul ettiremez!
Dördüncüsü
Şapka giymedi ğimi mahkûmiyetime ehemmiyetli bir sebep göstermele-
ridir. Beni konu şturmad ılar. Yoksa beni cezaland ırmaya çal ışanlara diyecek-
tim ki:
Üç ay Kastamonu’da polisler ve komiser karakolunda misafir kald ım. 
Hiçbir vakit bana demediler: “ Şapkay ı başına koy.” Ve üç mahkemede şap-
kay ı başıma koymad ığım ve başımı mahkemede açmad ığım hâlde bana ili ş-
medikleri.. ve yirmi üç sene baz ı dinsiz zâlimlerin o bahaneyle bana gayr-i 
resmî çok s ıkıntılı ve ağır bir nevi ceza çektirdikleri.. ve çocuklar ve kad ınlar ve 
ekseri köylüler ve dairelerde memurlar ve bere giyenler şapka giymeye mec-
bur olmad ıklar ı.. ve hiçbir maddî maslahat, giymesinde bulunmad ığı hâlde; 
benim gibi bir münzevî, bütün müçtehitlerin ve umum şeyhülislâmlar ın yasak 
ettikleri bir serpu şu giymedi ğim bahanesiyle ve uydurmalar ilâvesiyle yirmi 
sene cezas ını çektiğim ve libasa ait manas ız bir âdetle tekrar beni cezaland ır-
maya çal ışan ve çar şıda, Ramazan’da, gündüzde rak ı içip namaz k ılmayan-
lar ı hürriyet-i şahsiye var diye kendine k ıyas edip ili şmediği hâlde; bu derece 
şiddet ve tekrarla ve ısrarla beni k ıyafetim için suçland ırmaya çal ışan, elbette 
ölümün idam- ı ebedîsini ve kabrin dâimî haps-i münferidini gördükten son-
ra, mahkeme-i kübrâda ondan bu hatas ı sorulacak.
Beşincisi
Otuz üç âyât- ı Kur’âniye’nin tahsinkârâne i şaretine mazhariyeti ve İmam 
Ali (kerramallahu vecheh)  ve Gavs- ı Âzam (kuddise sirruh)  gibi evliyan ın takdirlerine 
ve yüz bin ehl-i iman ın tasdiklerini ve yirmi senede millete, vatana zarars ız 
pek çok menfaatli bir mertebeyi kazand ıran Risale-i Nur’u, sinek kanad ı gibi 
bahanelerle baz ı riselelerinin müsâderesine, hattâ dört yüz sayfa ve yüz bin 
adam ın imanlar ını kurtaran ve kuvvetlendiren Zülfikar –Mucizât- ı Ahmediye– 
Mecmuas ını, eskiden yaz ılm ış ve mürûr-u zaman ve af kanunlar ı görmüş iki 440  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
âyetin tam hakl ı tefsirine dair iki sayfay ı bahane ederek, o pek çok menfaatli 
ve k ıymettar mecmuan ın müsâderesine sebep olduklar ı gibi, şimdi de Nur’un 
kıymettar risalelerini, her birisinde bin kelime içinde bir-iki kelimeye yanl ış 
mana vermekle, o bin menfaatli risalenin müsâderesine çal ışıldığını, bu üçün-
cü iddianâmeyi i şiten ve ne şrettiğimiz kararnâmeyi gören tasdik eder.
Biz dahi 2ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè ، 1نَ﴾ĳُđِäرَا ِįْĻَĤإِ َّאĬوَإِ ِِّٰų َّאĬ﴿إِ ٍÙَ×ĻِāُĨ ِّģِכُĤ deriz.
Alt ıncısı
Nur’un şâkirtlerinden baz ılar ının Nur’lardan fevkalâde iman hüccetlerini 
ve sars ılmaz, aynelyakîn ulûm-u imaniyeyi görüp istifade ettiklerinden, bu bî-
çare tercüman ına bir nevi te şvik ve tebrik ve takdir ve te şekkür nev’inde ziya-
de hüsn-ü zanla müfritâne methetmeleriyle beni suçlu gösterene derim:
Ben âciz, zay ıf, gurbette, menfî, yar ım ümmî, aleyhimde propaganda ile 
halk ı benden ürkütmek hâleti içinde Kur’ân’ ın ilâçlar ından ve imanî ve kud-
sî hakikatlerinden dertlerime tam derman olarak kendime buldu ğum zaman, 
bu millete ve bu vatan evlâtlar ına dahi tam bir ilâç olaca ğına kanaat getirdi-
ğim için, o k ıymettar hakikatleri kaleme ald ım. Hatt ım pek noksan olmas ın-
dan yard ımc ılara pek çok muhtaç iken, inâyet-i ilâhiye bana sad ık, has, me-
tin yard ımc ılar ı verdi.
Elbette ben onlar ın hüsn-ü zanlar ını ve samimâne medihlerini bütün bü-
tün reddetmek ve hat ırlar ını tekdirle k ırmak, o hazine-i Kur’âniye’den al ınan 
Nur’lara bir ihânet ve adâvet hükmüne geçer. Ve o elmas kalemli ve kahra-man kalbli muâvinleri kaç ıracak diye onlar ın âdi, müflis şahs ıma karşı medh 
ü senâlar ını, as ı
l mal sahibi ve bir mânevî mucize-i Kur’âniye olan Risale-i 
Nur’a ve has şâkirtlerinin şahsiyet-i mâneviyesine çeviriyordum. “Benim had-
dimden yüz derece ziyade hisse veriyorsunuz” diye bir cihette hat ırlar ını kırı-
yordum. Acaba hiçbir kanun, müstenkif ve raz ı olmayan bir adam ı, başkala-
rının onu methetmesiyle suçlu yapar m ı ki; kanun nam ına hareket eden resmî 
memur beni suçlu yap ıyor?
Hem neşrettiğimiz –aleyhimizde yaz ılan– kararnâmenin elli dördüncü 
sayfas ında, “Âhirzaman ın o büyük şahs ı, neslen Âl-i Beyt’ten olacak. Biz Nur 
şâkirtleri, ancak mânevî Âl-i Beyt’ten say ılabiliriz. Hem Nur’un mesle ğinde 
1 Her musibet kar şısında deriz ki: “Biz, Allah’a aidiz (O’nun mahlûku, O’nun kullar ı, O’nun mülküyüz; 
O, mülkünde diledi ği gibi tasarruf eder) ve zaten O’na dönmekteyiz.” (Bakara sûresi, 2/156)
2 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    441
hiçbir cihette benlik, şahsiyet ve şahsî makamlar ı arzu etmek, şan ve şeref ka-
zanmak olmaz. Nur’daki ihlâs ı bozmamak için, uhrevî makamat dahi bana 
verilse, b ırakmaya kendimi mecbur bilirim.” denmektedir diye kararnâmede 
yazd ıklar ı.. ve yine kararnâmede yirmi ikinci ve üçüncü sayfas ını “Kusurunu 
bilmek, fakr ve aczini anlamak, tezellül ile dergâh- ı ilâhîye iltica etmek ki; o 
şahsiyetle kendimi herkesten ziyade bîçare, âciz, kusurlu görüyorum. O hâl-
de bütün halk, beni medh ü senâ etse beni inand ıramazlar ki iyiyim, sahib-i 
kemâlim. Sizi bütün bütün kaç ırmamak için üçüncü, hakikî şahsiyetimin gizli, 
çok fenal ıklar ını ve sû-i hâllerini söylemeyece ğim. Cenâb- ı Hak inâyetiyle –en 
ednâ bir nefer gibi– bu şahs ımı esrar- ı Kur’âniye’de istihdam ediyor. Yüz bin 
şükür olsun. Nefis cümleden ednâ, vazife cümleden âlâ!..” f ıkras ını, kararnâ-
me yazd ığı hâlde, beni ba şka zâtlar ın methiyle ve Risale-i Nur manas ıyla bü-
yük bir hidayet edici vasf ını vermekle beni suçlu yapanlar, elbette bu hatan ın 
cezas ını dehşetli çekmeye müstehak olurlar.
Yedincisi
Biz ve umum Nur Risaleleri, Denizli ve Ankara A ğırcezalar ı’nın ve tem-
yiz mahkemelerinin ittifak ıyla beraat etti ğimiz.. ve umum risale ve mek-
tuplar ımızı bize iade ettikleri.. ve “Temyizin bozma karar ında, Denizli be-
raatinde –faraza bir hata dahi olsa– o beraat ve hüküm, kat’iyet kesbet-miş; daha tekrar muhakeme edilmez.” dedikleri hâlde; ben Emirda ğ’da üç 
sene münzevî ve iki-üç terzi ç ırağı nöbetle bana hizmet ve pek nadir ola-
rak beş-on dakika baz ı dindar zâtlardan ba şka zaruret olmadan konu şma-
yan.. ve tek bir yerde Nur’lara te şvik için haftada birtek mektuptan ba şka 
göndermeyen.. ve kendi müftü karde şine üç senede üç mektuptan ba şka 
yazmayan.. ve yirmi-otuz seneden beri devam eden telifini b ırakan.. yal-
nız bütün ehl-i Kur’ân ve imana menfaatli yirmi sayfal ık iki nükteden –biri 
Kur’ân’daki tekrarlar ın hikmetini, di ğeri melekler hakk ında baz ı meseleler– 
başka hiçbir risale daha telif etmeyen.. yaln ız mahkemelerin iade ettikleri ri-
salelerin büyük mecmualar yap ılmas ına ve eski harfle tab’ edilen Âyetü’l-
Kübrâ’n ın beş yüz nüshas ı mahkeme taraf ından bize teslim edildi ğinden ve 
teksir makinesi resmen yasak olmad ığından, Âlem-i İslâm’ ın istifadesi fik-
riyle karde ş
lerime ne şir için teksirine izin vererek onlar ın tashihleriyle me ş-
gul olan.. ve katiyen hiçbir siyasetle alâkadar olmayan.. ve memleketine gitmek için resmen izin verildi ği hâlde –bütün menfîlere muhalif olarak– 
dünyaya ve siyasete kar ışmamak için s ıkıntılı bir gurbeti kabul edip mem-
leketine gitmeyen bir adam hakk ında, bu üçüncü ithamnâmedeki as ılsız442  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
 isnadlar ve yalan bahisler ve yanl ış manalarla o adam ı suçlu yapmaya ça-
lışanda –şimdilik söylemeyece ğim– dehşetli iki mana hükmetti ğini, bu yirmi 
ayda bana kar şı muamelesi isbat ediyor. Ben de derim: Kabir ve Sakar ye-
ter; mahkeme-i kübrâya havale ediyorum!..
Sekizincisi
Beşinci Şuâ, iki sene Denizli ve Ankara Mahkemeleri’nin ellerinde ka-
lıp sonra bize iade ettiklerinden, Denizli Mahkemesi’nde beraatimizi neti-
ce veren müdafaât ımla beraber Siracü’n-Nur ismindeki büyük mecmuan ın 
âhirinde yaz ılm ış. Gerçi evvelce mahrem tutuyorduk; fakat madem mahke-
meler onu te şhir edip beraatle bize iade ettiler. Demek bir zarar ı yoktur diye 
teksirine izin verdim. Ve o Be şinci Şuâ’n ın asl ı, otuz-k ırk sene evvel yaz ılm ış 
müteşâbih hadislerdir. Fakat ümmette eskiden beri inti şar eden bir k ısm ına 
gerçi baz ı ehl-i hadis, bir zaafiyet isnad etmi şler. Fakat zâhirî manalar ı me-
dâr- ı itiraz olmas ından, s ırf ehl-i iman ı şüphelerden kurtarmak için yaz ıldığı 
hâlde; bir zaman sonra onun harika te’villerinin bir k ısm ı gözlere göründü-
ğü için biz onu mahrem tuttuk, tâ yanl ış mana verilmesin. Sonra, mütead-
dit mahkemeler onu tetkik edip te şhirine sebep olmakla beraber, bize iade 
ettikleri hâlde, şimdi beni tekrar onunla suçlu yapmak ne kadar adaletten, 
haktan, insaftan uzak oldu ğunu, bizi kanaat-i vicdaniye ile mahkûm edenle-
rin vicdanlar ına ve onlar ı dahi mahkeme-i kübrâya havale ederek, ُّٰųا َאĭُ×ْùَè 
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ deriz.
Dokuzuncusu
Çok mühimdir. Fakat bizi mahkûm edenlerin, Risale-i Nur’u mütalâalar ı-
nın hat ırı için, onlar ı kızd ırmamak fikriyle yazmad ım.
Onuncusu
Kuvvetli ve ehemmiyetlidir. Fakat yine onlar ı küstürmemek niyetiyle şim-
dilik yazmad ım.
Tecrid-i Mutlakta Mevkuf
Said Nursî
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    443
On Beş Sene Evvel Eski şehir Mahkemesi’nde, Heyet-i 
Vekile’ye Yaz ılan Arzuhâlin Bir Parças ıdır.1(Hâşiye)
Ey ehl-i hall ve akd,
Dünyada emsâli nadir bulunan bir haks ızlığa giriftar edildim. Bu haks ızlı-
ğa karşı sükût etmek hakka kar şı bir hürmetsizlik oldu ğundan, bilmecburiye, 
gayet ehemmiyetli bir hakikati fâ ş etmeye mecburum. Diyorum ki:
Ya benim idam ımı ve yüz bir sene cezay ı istilzam edecek kusurumu ka-
nun dairesinde gösteriniz. Veyahut bütün bütün divane oldu ğumu isbat edi-
niz. Veyahut benim ve risalelerimin ve dostlar ımın tam serbestiyetimizi verip 
zarar ve ziyan ımızı müsebbiplerinden al ınız.
Evet, her bir hükûmetin bir kanunu, bir usulü var; o kanuna göre ceza 
verilir. Hükûmet-i Cumhuriye’nin kanunlar ında, beni ve dostlar ımı en ağır 
bir cezaya müstehak edecek esbap bulunmazsa elbette takdir ve mükâfat ve tarziye ile beraber tam hürriyetimizi vermek laz ım gelir. Çünkü meydandaki 
gayet ehemmiyetli hizmet-i Kur’âniyem, e ğer hükûmetin aleyhinde olsa böy-
le bir senelik bana ceza ve birkaç dostuma alt ışar ay mahkûmiyetle olamaz. 
Belki yüz bir sene ve idam gibi bana ceza ve en a ğır cezalar ı da benimle cid-
dî hizmetime irtibat edenlere vermek lâz ım gelir. E ğer hizmetimiz hükûmetin 
aleyhinde olmazsa o vakit de ğil ceza, hapis, itham; belki takdir ve mükâfat-
la karşılanmak lâz ım gelir. Çünkü bir hizmet ki; yüz yirmi risale, o hizmetin 
tercümanlar ı olmuş ve o hizmetle koca Avrupa filozoflar ına meydan okuyup 
esaslar ı zîr u zeber edilmi ş
. Elbette o tesirli hizmet, ya dâhilde gayet müthi ş bir 
netice verir; veyahut gayet nâfi ve yüksek ve ilmî bir semere verecek. Onun için göz boyamak nev’inde ve efkâr- ı âmmeyi aldatmak tarz ında ve hakk ı-
mızda zâlimlerin entrikalar ını, yalanlar ını setretmek suretinde, çocuk oyunca-
ğı gibi, bana bir sene ceza verilmez. Benim emsâlim ya idam olur, dara ğac ına 
müftehirâne ç ıkarlar; veyahut lây ık olduğu makamda serbest kal ırlar.
Evet, binler lira k ıymetinde elmaslar ı çalabilen mahir bir h ırsız, on kuru ş-
luk bir cam parças ına h ırsızlık etmekle elmas çalm ış gibi ayn ı cezaya kendi-
ni mahkûm etmek; dünyada hiçbir h ırsızın, belki hiçbir zî şuurun kâr ı değil-
dir. Böyle bir h ırsız kurnaz olur, böyle nihayet derecede eblehâne hareket et-
mez.
1 (Hâşiye) Madem on be ş sene evvel ayn ı mesele için bu istida Heyet-i Vekile’ye yaz ıl-
mış. Şimdi tekrar ayn ı mesele için ayn ını tekraren alâkadar makamata vermeye mecbur 
oldum.444  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ey efendiler! Haydi, vehminiz gibi ben o h ırsız gibi oldum. Ben Isparta 
nahiyelerinden peri şan, bir köyde dokuz sene inzivâda bulunan ve şimdi be-
nimle beraber gayet hafif bir cezaya mahkûm olan safdil be ş-on bîçarele-
rin fikirlerini hükûmet aleyhine çevirmekle kendini ve gaye-i hayat ı olan ri-
salelerini tehlikeye atmaktan ise, eski zamanda oldu ğu gibi Ankara’da veya 
İstanbul’da büyük bir memuriyette oturup binler adam ı takip etti ğim maksa-
da çevirebilirdim. O vakit böyle zelilâne mahkûmiyet de ğil, belki mesle ğime 
ve hizmetime münasip bir izzet ile dünyaya kar ışabilirdim.
Evet, fahir ve temeddüh niyetiyle de ğil; belki mecburiyet ve mahcubiyet-
le, hodfürû şâne eski bir k ısım riyâkârl ığımı hat ırlamakla beni ehemmiyetsiz, 
vücûdundan istifade edilmez, âdi mertebeye sukut ettirmek isteyenlerin yan-lışlar ını göstermek için derim:
İki Mekteb-i Musibet Şehadetnâmesi nam ındaki matbû, eski müda-
faât ımı görenlerin tasdikiyle, 31 Mart Hâdisesi’nde bir nutukla isyan etmi ş 
sekiz taburu itaate getiren.. ve bir zaman gazetelerin yazd ıklar ı gibi İstiklâl 
Harbi’nde Hutuvât- ı Sitte nam ında bir makale ile İstanbul’daki efkâr- ı ulemâ-
yı İngiliz aleyhine çevirip Harekât- ı Milliye lehinde ehemmiyetli hizmet eden.. 
ve Ayasofya’da binler adama nutkunu dinlettiren.. ve Ankara’daki Meclis-i Meb’usân’ ın şiddetli alk
ışlamas ıyla karşılanan.. ve 150.000 banknot, 163 
meb’usun imzas ıyla medrese ve dârülfünununa tahsisat ı kabul ettiren.. ve 
Reisicumhur’un hiddetine kar şı divan- ı riyâsette kemâl-i metânetle, fütur getir-
meyerek mukabele edip namaza davet eden.. ve Dârü’l-Hikmeti’l-islâmiye’de Hükûmet-i İttihadiye’nin ittifak ıyla hikmet-i İslâmiye’yi Avrupa hükemâs ına 
tesirli bir surette kabul ettirmek vazifesine lây ık görülen.. ve cephe-i harp-
te yazd ığı ve şimdi müsâdere edilen İşârâtü’l-i’câz, o zaman ın başkumanda-
nı olan Enver Pa şa’ya o derece k ıymettar görünmü ş ki; kimseye yapmad ığı 
bir hürmetle istikbaline ko ştuğu o yâdigâr- ı harbin hayr ına, şerefine hissedar 
olmak fikriyle İşârâtü’l-i’câz’ ın tab’ ı için kâğıdını vererek, müellifinin harpteki 
mücâhedât ı takdirkârâne yad edilen bir adam, böyle âdi bir beygir h ırsızı ve-
yahut k ız kaç ırıcı ve bir yankesici gibi en a ş
ağı bir cinâyetle kendini bula ştırıp 
izzet-i ilmiyesini ve kudsiyet-i hizmetini ve k ıymettar binler dostlar ını rezil edip 
sukut edemez ki; siz onu bir senelik cezayla mahkûm edip âdi bir keçi, koyun hırsızı gibi muamele edesiniz... Ve sebepsiz, on sene s ıkıntılı bir tarassutla tâ-
zib ettikten sonra, şimdi de bir sene hapisle beraber, bir sene de nezaret al-
tında tutmak suretiyle –padi şah ın tahakkümünü kald ıramad ığı hâlde– garaz-
kâr bir hafiyenin veya âdi bir polisin tahakkümü alt ında azap vermektense, ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    445
idam edilmesini daha evlâ görür. E ğer böyle bir adam, dünyaya kar ışsayd ı ve 
kar ışmaya arzusu olsayd ı ve hizmet-i kudsiyesi müsaade etseydi, Menemen 
Hâdisesi’nin ve Şeyh Said Vâk ıası’nın onar misli olacak bir tarzda kar ışırdı. 
Dünyaya i şittirecek bir top sadâs ı, bir sinek sadâs ına inmeyecekti.
Evet Hükûmet-i Cumhuriye’nin nazar- ı dikkatine arz ediyorum ki; be-
ni bu belâya sevk eden gizli komitenin yapt ığı tedâbir ve etti ği propaganda 
ve entrikalar bu hâli gösteriyor. Çünkü hiçbir hâdisede görülmemi ş bir tarzda 
umumî bir propaganda, bir entrika ve bir deh şet, aleyhimize döndü ğüne de-
lil şudur ki; alt ı ayd ır yüz bin dostum varken hiçbiri bana bir mektup yazama-
dı, bir selâm gönderemedi. Hükûmeti i ğfale çal ışan entrikac ılar ın ihbarat ıyla 
vilâyât- ı şark ıyeden tâ vilâyât- ı garbiyeye kadar her yerde istintaklar, taharri-
yâtlar devam etti ğidir.
İşte bu entrikac ılar ın çevirdikleri plân, benim gibi binler adam ı en ağır ce-
zaya çarpacak bir hâdiseye göre tertip edilmi ş. Hâlbuki, en âdi bir adam ın en 
âdi bir h ırsızlığı gibi bir hâdiseyi and ıracak bir ceza vaziyetini netice verdi. Yüz 
on beş adamdan on be ş mâsumlara be ş-alt ı ay ceza verildi. Acaba dünyada 
hiçbir zîak ıl, elinde gayet keskin elmas bir k ılıç bulunsa, müthi ş bir arslan ın ve-
ya bir ejderhan ın kuyruğuna hafifçe ili ştirip kendine musallat eder mi? E ğer 
maksad ı tahaffuz veyahut dövü şmekse, k ılıcı başka yere havale eder.
İşte sizin nazar ınızda ve vehminizde beni o adam gibi telâkki etmi şsiniz 
ki, beni bu tarzda cezaya ve mahkûmiyete çarpt ınız. Eğer bu derece hilâf- ı şu-
ur ve muhalif-i ak ıl hareket ediyorsam, koca memlekete deh şet verip propa-
ganda ile efkâr- ı âmmeyi aleyhime çevirmek de ğil; belki âdi bir divane gibi t ı-
marhâneye gönderilmem lâz ım gelir. E ğer verdiğiniz ehemmiyete mukabil bir 
adam isem, elbette arslan ı kendine sald ırtmak ve ejderhay ı kendine hücum 
ettirmek için o keskin k ılıcı onlar ın kuyruklar ına uzatmaz; belki mümkün oldu-
ğu kadar kendini muhafaza edecek.
Nas ıl ki on sene ihtiyârî bir inzivây ı ihtiyâr edip tâkat- ı beşerin fevkinde 
sıkıntılara tahammül ederek hükûmetin i şine hiçbir cihetle kar ışmad ım ve ka-
rışmak arzu etmedim. Çünkü hizmet-i kudsiyem beni men ediyor.
Ey ehl-i hall ve akd! Acaba hiç mümkün müdür ki; yirmi be ş sene evvel 
–gazetelerin yazd ığı gibi– bir makaleyle otuz bin adam ı kendi fikrine çeviren.. 
ve koca Hareket Ordusu’nun nazar- ı dikkatini kendine döndüren.. ve İngiliz 
Başpapaz ı’nın alt ı yüz kelime ile istedi ği suâllerine alt ı kelimeyle cevap veren.. 
ve bidayet-i hürriyette en me şhur bir diplomat gibi nutuk söyleyen bir adam ın 446  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
yüz yirmi risalesinde dünyaya, siyasete bakacak yaln ız on beş kelime mi bu-
lunur? Hiçbir ak ıl kabul eder mi ki; bu adam siyaseti takip ediyor ve maksad ı 
dünyad ır ve hükûmete ili şmektir? E ğer fikri, siyaset ve hükûmete ili şmek ol-
sayd ı; böyle bir adam, birtek risalesinde sarîhen, i şareten, yüz yerde maksa-
dını ihsas edecekti. Acaba o adam ın maksad ı siyasetçe tenkid olsayd ı, yaln ız 
tesettür ve irsiyete dair eski zamandan beri câri bir-iki düsturdan ba şka me-
dar- ı tenkit bulamaz m ıyd ı?
Evet, koca bir ink ılâb ı yapan bir hükûmetin rejimine muhalif bir fikr-i si-
yaseti takip eden bir adam, bir-iki mâlûm maddeler de ğil, yüz binler madde-i 
tenkit bulabilirdi. Güya Hükûmet-i Cumhuriye’nin yaln ız ink ılâb ı bir-iki küçük 
meseledir! Ben de onu hiçbir tenkit maksad ım olmad ığı hâlde, eskiden yaz-
dığım bir-iki kitab ımda zikretti ğim bir-iki kelime varm ış diye “hükûmetin reji-
mine ve ink ılâb ına hücum ediyor” denilmi ş. İşte ben de soruyorum: Böyle en 
ednâ bir cezaya medar olamayan ilmî bir maddeye koca bir memleketi me ş-
gul edip endi şe verecek bir şekil verilir mi?
İşte beni ve be ş-on dostlar ımı bu âdi ve ehemmiyetsiz cezaya çarpmak, 
umum memlekette aleyhimize bir şiddetli propaganda ve milleti korkutup 
bizden nefret ettirmek ve Dâhiliye Naz ırı Şükrü Kaya, mühim bir kuvvetle, 
Isparta’da birtek neferin görece ği işi görmek için –yani beni tevkif etmek için– 
Isparta’ya celb edilmesi ve Hey’et-i Vekile Reisi İsmet, vilâyet-i şarkiyeye o 
münasebetle gitmesi ve iki ay benim hapiste bütün bütün konu şmaktan men 
edilmem ve bu gurbette kimsesizlikte hiçbir kimsenin hâlimi sormak ve selâm göndermesine meydan verilmemesi gösteriyor ki; da ğ gibi bir a ğaçta nohut 
gibi birtek meyve bulundurup manas ız, hikmetsiz, kanunsuz bir vaziyettir ki, 
değil Hükûmet-i Cumhuriye gibi en ziyade kanun-perest ve kanunî bir hükû-
met, belki hikmetle i ş görmek manas ıyla hükûmet nam ı verilen dünyada hiç-
bir hükûmetin i şi olamaz.
Ben hukukumu kanun dairesinde istiyorum. Kanun nam ına kanunsuz-
luk edenleri cinâyetle itham ediyorum. Böyle cânilerin keyiflerini elbette Hükûmet-i Cumhuriye’nin kanunlar ı reddeder ve hukukumu iade eder ümi-
dindeyim.
Said NursîON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    447
Risale-i Nur’un Hakkaniyetine Bir Numûne
TenbihTenbih
On dokuz sene evvel telif edilen bu risaleyi1(Hâşiye) okuyan ehl-i insaf ve 
münevverlerin de vâk ıf olup kat’î kanaat getirece ği vecihle yüz otuz kitap-
tan müte şekkil olan Risale-i Nur Külliyât ı’nın umum eczalar ı, siyasî ve 
dünyevî maksatlardan ârî ve müberrâ olarak tamamen imanî ve uhrevî bir ruh ve mâhiyette telif edilmi ştir.
 Bu zâhir ve kat’î hakikati de Eski şehir, 
Isparta, Denizli ve Afyon Mahkemeleri’nin yapt ığı uzun tahkikat ve gayet ince 
tetkikât teyid etmi ştir. Bu itibarla yirmi aydan fazlad ır Afyon Mahkemesi’nde 
mevkuf tutulan ve Mahkeme-i Temyiz’ce hiçbir eserde suç mevzuu te şkil ede-
cek en küçük bir nokta bile gösterilmeyen ve yüz binlerle kimselerin iman ını 
kurtaran ve okuyanlar ın ve ehl-i ilmin ve Âlem-i İslâm’ ın takdir ve tahsinine 
mazhar olan kitaplar ımızın umumunu iade etmeleri hususunda alâka ve yar-
dımınızı istiyoruz.
Afyon Mahkemesi’ndeki kitaplar ın k ısm- ı âzam ı evvelce tahliye olunan 
arkadaşlar ımızdan al ınm ış olup, onlar da “Kitaplar ımızı, sahibi olan üstad ımı-
za verdik. Ona teslim olunsun.” diyerek bana havale etmi şlerdir. Bilhassa yal-
dızlı ve tevâfuk mucizesiyle yaz ılan Kur’ân’ ımızı manas ız iki senedir müsâdere 
olunan kitaplar içinde, mahkemede b ırakm ışlar. Herşeyden evvel Denizli ve 
Ankara Mahkemeleri’nin bize iade ettikleri o kitaplar ımızı ve Kur’ân’ ımızı ça-
buk bize iade etmelerini bekliyoruz.
Said Nursî
1 (Hâşiye) Eskişehir ve Denizli Mahkemeleri’nden kaç sene evvel telif edilen bu On Alt ınc ı 
Mektup, güya üç mahkemeyi görmü ş gibi bütün medar- ı itiraz şeyleri reddetmesi, inâyet-i 
ilâhiyenin bir nevi ikram kerametine mazhar oldu ğunu zâhir gösteriyor.448  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
On Alt ıncı Mektup
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
 ْħُİْĳَýْìَאĘ ْħَכُĤ اĳُđَĩَä ْïَĜ َّאسَĭĤا إِنَّ َّאسُĭĤا ُħُıَĤ َאلَĜ َīĺِñَّĤاَ
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè اĳُĤَאĜوَ ًא۠Ĭَאĩĺإِ ْħُİَادَõَĘ
Şu mektup 2ًאĭِّĻَĤ ًźْĳَĜ ُįَĤ َźĳُĝَĘ sırrına   mazhar olmu ş, şiddetli yaz ılmam ış.
Çoklar taraf ından sarîhen ve mânen gelen bir suâle cevapt ır. Şu cevab ı 
vermek benim için ho ş değil, arzu etmiyorum. Her şeyimi, Cenâb- ı Hakk’ ın 
tevekkülüne ba ğlam ıştım. Fakat ben kendi hâlimde ve âlemimde rahat b ıra-
kılmad ığım ve yüzümü dünyaya çevirdikleri için,   Yeni Said de ğil, bilmecbu-
riye   Eski Said lisan ıyla, şahs ım için de ğil, belki dostlar ımı ve   Sözler’imi ehl-i 
dünyan ın  evham ve eziyetinden kurtarmak için,  hakikat-i hâli hem dostlar ı-
ma, hem ehl-i dünyaya ve ehl-i hükme beyan etmek için “Be ş Nokta”y ı be-
yan ediyorum.
Birinci Nokta
Denilmiş: “Ne için siyasetten çekildin, hiç yana şmıyorsun?”
Elcevap Elcevap : Dokuz-on sene evveldeki   Eski Said, bir miktar siyasete girdi. 
Belki   siyaset vâs ıtas ıyla dine ve ilme hizmet edece ğim diye beyhude yoruldu.. 
ve gördü ki; o yol me şkûk ve mü şkülâtl ı ve bana nisbeten fuzûliyâne, hem en 
lüzumlu hizmete mâni ve hatarl ı bir yoldur. Ço ğu yalanc ılık ve bilmeyerek   ec-
nebi parma ğına âlet olmak ihtimali var.
Hem siyasete giren, ya  muvâf ık olur veya muhalif olur. E ğer  muvâf ık ol-
sa; madem memur ve   meb’us de ğilim, o hâlde siyasetçilik bana   fuzûlî ve   mâ-
lâyâni bir şeydir. Bana ihtiyaç yok ki, beyhude kar ışay ım. Eğer muhalif siya-
sete girsem, ya fikirle veya kuvvetle kar ışacağım. Eğer fikirle olsa, bana ihti-
yaç yok. Çünkü  mesâil tavazzuh etmi ş, herkes benim gibi bilir. Beyhude çene 
1 “Onlar öyle kimselerdir ki halk, kendilerine: ‘Dü şmanlar ınız olan insanlar size kar şı  ordu haz ırlad ılar, 
aman onlardan kendinizi koruyun!’ dediklerinde, bu tehdit onlar ın imanlar ını art ırm ış ve ‘Allah bize 
yeter. O ne güzel vekildir!’ demi şlerdir.” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).
2 “Ona tatl ı, yumuşak bir tarzda hitab edin.” ( Tâhâ sûresi, 20/44).
çalmak manas ızd ır. Eğer kuvvet ile ve hâdise ç ıkarmak ile muhalefet etsem, 
husûlü me şkûk bir maksat için binler günaha girmek ihtimali var. Birinin yü-
zünden çoklar belâya dü şer.
Hem on ihtimalden bir-iki ihtimale binâen günahlara girmek, ma-
sumlar ı günaha atmak, vicdan ım kabul etmiyor diye   Eski Said,  sigara ile 
beraber gazeteleri ve siyaseti ve   sohbet-i dünyeviye-i siyasiyeyi terk etti.  
Buna  kat’î şahid, o vakitten beri sekiz senedir birtek   gazete ne okudum ve ne 
dinledim. Okudu ğumu ve dinledi ğimi biri ç ıksın, söylesin. Hâlbuki sekiz sene 
evvel, günde belki sekiz   gazete   Eski Said okuyordu.
Hem beş senedir bütün dikkat ile benim hâlime nezaret ediliyor. Siyaset-
vâri bir   tereşşuh gören söylesin. Hâlbuki benim gibi   asabî ve ْكِóَÜ ĹِĘ ُÙَĥĻِéْĤا َאĩَّĬإِ 
1ِģَĻِéْĤا düsturuyla, en büyük hileyi hilesizlikte bulan  pervâs ız, alâkas ız bir in-
san ın, değil sekiz sene, sekiz gün bir fikri gizli kalmaz. Siyasete i ştihas ı ve ar-
zusu olsayd ı tetkikâta, taharriyâta lüzum b ırakmayarak  top güllesi gibi  sadâ 
verecekti.
İkinci Nokta
  Yeni Said ne için bu kadar şiddetle siyasetten tecennüb ediyor?
Elcevap Elcevap : Milyarlar seneden ziyade olan   hayat- ı ebediyeye çal ışmas ı-
nı ve kazanmas ını, meşkûk bir-iki sene   hayat- ı dünyeviyeye lüzumsuz,   fu-
zûlî bir surette kar ışma ile feda etmemek için; hem en mühim, en lüzum-
lu, en saf ve en hakikatli olan   hizmet-i iman ve   Kur’ân için şiddetle siya-
setten kaç ıyor. Çünkü diyor:
Ben  ihtiyar oluyorum, bundan sonra kaç sene ya şayacağımı bilmiyo-
rum. Öyle ise bana en mühim i ş,   hayat- ı ebediyeye çal ışmak lâz ım geli-
yor. Hayat- ı ebediyeyi kazanmakta en birinci vâs ıta ve   saadet-i ebediye-
nin anahtar ı imand ır, ona çal ışmak lâz ım geliyor.  Fakat   ilim itibar ıyla in-
sanlara dahi bir  menfaat dokundurmak için     şer’an hizmete mükellef ol-
duğumdan, hizmet etmek isterim.  Lâkin o hizmet, ya    hayat- ı içtimaiye ve 
dünyeviyeye ait olacak; o ise elimden gelmez.
Hem f ırtınal ı bir zamanda sa ğlam hizmet edilmez.  Onun için o ciheti 
bırak ıp en mühim, en lüzumlu, en selâmetli olan imana hizmet cihetini 
1 Hakiki kazanç, dolap çevirerek de ğil hileye tenezzül etmeyerek sa ğlan ır.450  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
tercih ettim.  Kendi nefsime kazand ığım  hakâik-i imaniyeyi ve nefsimde 
  tecrübe etti ğim mânevî ilâçlar ı, sâir insanlar ın eline geçmek için o kap ıyı 
açık b ırak ıyorum. Belki   Cenâb- ı Hak bu hizmeti kabul eder ve eski güna-
hıma   keffaret yapar. Bu hizmete kar şı   şeytan- ı racîmden ba şka hiç kimse-
nin –  mümin olsun,  kâfir olsun;  sıdd ık olsun,   zınd ık olsun– kar şı gelme-
ye hakk ı yoktur. Çünkü imans ızlık başka şeylere benzemiyor. Zulümde, 
fıskta, kebâirde birer menhûs    lezzet-i şeytaniye bulunabilir. Fakat iman-
sızlıkta hiçbir cihet-i  lezzet yok. Elem içinde elemdir.. zulmet içinde zul-
mettir.. azap içinde azapt ır.
İşte, böyle hadsiz bir   hayat- ı ebediyeye çal ışmay ı ve iman gibi  kudsî bir 
nura hizmeti b ırakmak, ihtiyarl ık zaman ında lüzumsuz, tehlikeli   siyaset oyun-
caklar ına at ılmak, benim gibi alâkas ız ve yaln ız ve eski günahlar ına   keffaret 
aramaya mecbur bir adamda ne kadar hilâf- ı ak ıldır, ne kadar hilâf- ı hikmet-
tir, ne derece bir dîvaneliktir.. dîvaneler de anlayabilirler.
Amma “  Kur’ân ve iman ın hizmeti ne için beni men ediyor?”  dersen , 
ben de ben de  derim ki  derim ki : Hakâik-i imaniye ve Kur’âniye birer   elmas hükmünde 
olduğu hâlde,   siyaset ile   âlûde olsa idim; elimdeki o elmaslar   iğfal oluna-
bilen    avâm taraf ından, “Acaba  taraftar kazanmak için bir    propaganda-y ı 
  siyaset de ğil mi?” diye dü şünürler. O elmaslara,  âdi şişeler nazar ıyla ba-
kabilirler. O hâlde ben o siyasete temas etmekle, o elmaslara zulmederim ve k ıymetlerini  tenzil etmek hükmüne geçer.
İşte, ey   ehl-i   dünya! Neden benim ile u ğraşıyorsunuz, beni kendi hâlim-
de b ırakm ıyorsunuz?
Eğer derseniz derseniz:  “Şeyhler bazen i şimize kar ışıyorlar. Sana da bazen   şeyh 
derler.”
Ben de derim Ben de derim : Hey Efendiler! Ben   şeyh değilim, ben hocay ım. Buna 
delil, dört senedir buraday ım; birtek adama  tarîkat verseydim, şüpheye hak-
kınız olurdu. Belki yan ıma gelen herkese demi şim: İman lâz ım,   İslâmiyet lâ-
zım! Tarîkat zaman ı değil!
Eğer derseniz : “Sana   Said-i Kürdî derler. Belki sende  unsuriyet-perver-
lik fikri var, o i şimize gelmiyor.”
Ben de derim Ben de derim : Hey Efendiler!   Eski Said ve   Yeni Said’in yazd ıklar ı mey-
danda!.. Şahid gösteriyorum ki; ben, 1َÙَّĻِĥِİَאåْĤا َÙَّĻِ×َāَđْĤا ِÛَّ×َä ُÙَّĻِĨَŻْøِْŸاَ ferm  an- ı
1 “İslâmiyet, câhiliye ırkç ılığını kesip atm ıştır.” Bkz.: Müslim, imâre  53-54; Ebû Dâvûd, edeb  111, 112; 
İbni Mâce,  fiten 7.

ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    451
kat’îsiyle eski zamandan beri   menfî   milliyet ve  unsuriyet-perverli ğe, 
   Avrupa’n ın bir nevi   firenk illeti oldu ğundan, bir zehr-i kâtil nazar ıyla 
bakm ışım. Ve    Avrupa, o firenk illetini  İslâm içine atm ış; ta  tefrika versin, par-
çalas ın, yutmas ına haz ır olsun diye dü şünür. O firenk illetine kar şı eskiden be-
ri tedaviye çal ıştığımı, talebelerim ve bana temas edenler biliyorlar. Madem 
böyledir, hey efendiler!. Her bir hâdiseyi bahane tutup, bana s ıkıntı vermeye 
 sebep nedir acaba? Şarkta bir nefer hata etse, garpta bir nefere askerlik mü-
nasebetiyle   zahmet ve ceza vermek.. veya   İstanbul’da bir esnaf ın cinayetiyle, 
  Bağdat’ta bir dükkânc ıyı   esnafl ık münasebetiyle mahkûm etmek nev’inden, 
her hâdise-i dünyeviyede bana s ıkıntı vermek, hangi  usûl iledir? Hangi   vic-
dan hükmeder? Hangi   maslahat iktiza eder?..
Üçüncü Nokta
Hâlimi, istirahatimi dü şünen ve her musibete kar şı   sab ır ile sükûtumu is-
tiğrab eden dostlar ımın şöyle bir suâlleri  var ki; “Sana gelen zahmetlere, s ı-
kıntılara nas ıl tahammül ediyorsun? Hâlbuki eskiden çok hiddetli ve izzetli 
idin,   ednâ bir tahkire tahammül edemezdin?”
Elcevap Elcevap : İki küçük hâdiseyi ve hikâyeyi dinleyiniz, cevab ını al ınız:
Birinci Hikâye : İki sene evvel benim hakk ımda bir müdür sebepsiz, g ı-
yab ımda,   tezyifkârâne, hakaretli sözler söylemi şti. Sonra bana söylediler. Bir 
 saat kadar   Eski Said damar ıyla   müteessir oldum. Sonra Cenâb- ı Hakk’ ın rah-
metiyle şöyle bir  hakikat kalbe geldi, s ıkıntıyı izâle  edip o adam ı da bana he-
lâl ettirdi. O  hakikat şudur:
Nefsime dedim :
Eğer onun tahkiri ve beyan etti ği kusurlar, şahs ıma ve nefsime ait 
ise; Allah ondan raz ı olsun ki, benim nefsimin ay ıplar ını söyler.
Eğer doğru söylemi ş ise, beni nefsimin terbiyesine sevk eder ve gu-
rurdan beni kurtarmaya yard ımd ır.
Eğer yalan söylemi ş ise, beni riyâdan ve riyân ın esas ı olan   şöhret-i 
kâzibeden kurtarmaya yard ımd ır. Evet ben, nefsim ile  musâlaha etmemi-
şim. Çünkü   terbiye etmemi şim. Benim boynumda veya koynumda bir ak-
rep bulundu ğunu biri söylese veya gösterse ondan dar ılmak de ğil, belki 
memnun olmak lâz ım gelir.9
99452  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Eğer o adam ın tahkirât ı, benim imana ve   Kur’ân’a hizmetkârl ı-
ğım s ıfat ıma ait ise o bana ait de ğil. O adam ı, beni   istihdam eden Sahib-i 
  Kur’ân’a  havale ediyorum. O Aziz’dir,  Hakîm’dir.
Eğer s ırf beni sövmek,   tahkir etmek, çürütmek nev’inden ise; o 
da bana ait de ğil. Ben menfî ve esir ve garip ve elim ba ğlı olduğundan, 
haysiyetimi kendi elimle düzeltmeye çal ışmak bana dü şmez. Belki misa-
fir olduğum ve bana nezaret eden şu köye, sonra kazaya, sonra vilâyete 
hükmedenlere aittir. Bir insan ın elindeki esirini   tahkir etmek; sahibine 
aittir, o müdafaa eder. Madem  hakikat budur; kalbim istirahat etti ِّضُĳَĘوَأُ 
1َאدِ×ِđْĤِאÖ ٌóĻِāَÖ َّٰųا إِنَّ ِّٰۚųا ĵَĤإِ ِۤيóْĨأَ dedim. O vâk ıayı olmam ış gibi sayd ım, unut-
tum. Fakat  maatteessüf sonra anla şıldı ki,   Kur’ân onu helâl etmemi ş...
İkinci Hikâye : Şu senede i şittim ki, bir hâdise olmu ş. O hâdisenin vuku-
undan sonra yaln ız icmâlen vukuunu i şittiğim hâlde, o  vâk ıa ile ciddî alâka-
dar imişim gibi bir muamele gördüm. Zâten muhabere etmiyordum. Etsem 
de pek nâdir olarak bir mesele-i imaniyeyi bir dostuma yazard ım. Hatta dört 
senede karde şime birtek mektup yazd ım. Ve ihtilâttan hem ben kendimi men 
ediyordum, hem de   ehl-i   dünya beni men ediyordu. Yaln ız bir-iki  ahbab ile 
haftada bir defa görü şebiliyordum. Köye gelen misafirler ise; ayda bir-ikisi, 
baz ı bir-iki dakika bir mesele-i âhirete dair benimle görü şüyordu. Bu  gurbet 
hâlimde; garip, yaln ız, kimsesiz,   nafaka için çal ışmaya benim gibilere  muvâf ık 
olmayan bir köyde, her şeyden herkesten men edildim. Hatta dört sene ev-
vel,  harap olmu ş bir câmiyi tamir ettirdim. Memleketimde  imaml ık ve vâizlik 
vesikam elimde oldu ğundan, o câmide dört senedir (Allah kabul etsin)  imam-
lık ettiğim hâlde, şu mübarek geçen   Ramazan’da mescide gidemedim. Bazen 
yaln ız namaz ımı kıldım. Cemaatle k ılınan namaz ın yirmi be ş sevab ından ve 
hayr ından mahrum kald ım.
İşte, başıma gelen bu iki hâdiseye kar şı, aynen iki sene evvel, o me-
murun bana kar şı muamelesine gösterdi ğim   sab ır ve tahammülü gösterdim. 
İnşaallah devam da ettirece ğim. Şöyle de dü şünüyorum ve diyorum ki:
Eğer   ehl-i   dünya taraf ından ba şıma gelen şu eziyet, şu s ıkıntı, şu 
tazyik, ay ıplı ve kusurlu nefsim için ise helâl ediyorum. Benim nefsim 
belki bununla ıslâh- ı hâl eder; hem ona keffaretü’z-zünûb olur. Dünya 
1 “Art ık ben işimi Allah’a b ırak ıyorum. Çünkü Allah kullar ını pek iyi görmektedir.” ( Mü’min sûresi, 
40/44).9
9
9ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    453
misafirhânesinin safâs ını çok gördüm; az ıcık cefas ını görsem, yine şük-
rederim.
Eğer imana ve   Kur’ân’a hizmetkârl ığım cihetiyle   ehl-i   dünya, beni 
tazyik ediyorsa onun müdafaas ı bana ait de ğil! Onu  Aziz-i   Cebbâr’a  ha-
vale ediyorum!
Eğer as ılsız ve riyâya  sebep ve ihlâs ı kıracak bir   şöhret-i kâzibeyi 
kırmak için teveccüh-ü âmmeyi hakk ımda bozmak murad ise onlara   rah-
met… Çünkü teveccüh-ü âmmeye   mazhar olmak ve halklar ın nazar ında 
  şöhret kazanmak, benim gibi adamlara zarard ır zannederim. Benim ile 
temas edenler beni bilirler ki; şahs ıma karşı hürmet istemiyorum, belki 
nefret ediyorum. Hatta  kıymettar mühim bir dostumu, fazla hürmeti için 
belki elli defa tekdir etmi şim.
Eğer beni çürütmek ve  efkâr- ı âmmeden dü şürtmek, ıskat ettir-
mekten muradlar ı,  tercümanl ık ettiğim   hakâik-i imaniye ve Kur’âniye’ye 
ait ise beyhudedir. Zira,   Kur’ân y ıldızlar ına  perde çekilmez. Gözünü ka-
payan yaln ız kendi görmez, ba şkas ına   gece yapamaz.
Dördüncü Nokta
Evhaml ı birkaç suâlin cevab ıdır.
Birincisi
Ehl-i   dünya bana der : “Ne ile ya şıyorsun? Çal ışmadan nas ıl geçini-
yorsun? Memleketimizde tembelce oturanlar ı ve başkas ının sa’yi ile geçinen-
leri istemiyoruz.”
Elcevap Elcevap : Ben   iktisat ve bereketle ya şıyorum. Rezzâk ımdan ba şka 
kimsenin minnetini alm ıyorum ve almamaya da karar vermi şim. Evet, 
günde yüz  para, belki k ırk  para ile ya şayan bir  adam, ba şkas ının minne-
tini almaz.
Şu meselenin izah ını hiç arzu etmiyordum. Belki bir gururu ve bir enani-
yeti ihsas eder fikriyle beyan etmek, bana pek nâho ştur. Fakat, madem   ehl-i 
  dünya evhaml ı bir surette soruyorlar, ben de derim ki ben de derim ki :
Küçüklü ğümden beri halklar ın mal ını kabul etmemek velev   ze-
kât dahi olsa.. hem maa şı kabul etmemek..  (Yaln ız bir-iki sene Dârü’l-
Hikmeti’l-islâmiye’de dostlar ımın icbar ıyla kabul etmeye mecbur oldum ve o 9
9
9454  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
paray ı da mânen millete iade ettik).. hem    maîşet-i dünyeviye için  minnet 
alt ına girmemek, bütün ömrümde bir düstur-u hayat ımd ır. Ehl-i memle-
ketim ve ba şka yerlerde beni tan ıyanlar bunu biliyorlar. Bu be ş seneki nef-
yimde çok dostlar, bana hediyelerini kabul ettirmek için çok çal ıştılar, kabul 
etmedim.
“Öyle ise, nas ıl idare edersin?”  denilse, derim:
Bereket ve   ikram- ı ilâhî ile ya şıyorum.  Nefsim   çendan her hakarete, 
her ihânete müstehak ise de.. fakat,   Kur’ân hizmetinin kerameti olarak, er-
zak hususunda   ikram- ı ilâhî olan berekete   mazhar oluyorum.  ِÙَĩْđِĭِÖ َّאĨوَأَ 
1ِّثْïَéَĘ ِّכَÖرَ sırrıyla, Cenâb- ı Hakk’ ın bana etti ği ihsânât ı yâdedip, bir   şükr-ü 
mânevî nev’inde birkaç nümûnesini söyleyece ğim. Bir   şükr-ü mânevî olmak-
la beraber; korkuyorum ki, bir riyâ ve gururu ihsas ederek o mübarek   bereket 
kesilsin. Çünkü   müftehirâne gizli bereketi izhar etmek, kesilmesine  sebep 
olur. Fakat ne çare, söylemeye mecbur oldum:
İşte birisi : Şu alt ı ayd ır, otuz alt ı ekmekten ibaret bir   kile   buğday bana kâ-
fi geldi. Daha var, bitmemi ş. Ne miktar kifâyet edecek, bilmiyorum.2(Hâşiye)
İkincisi : Şu mübarek   Ramazan’da, yaln ız iki hâneden bana  yemek geldi, 
ikisi de beni   hasta etti. Anlad ım ki, başkas ının yemeğini yemekten memnû-
um. Mütebâkisi, bütün   Ramazan’da benim idareme bakan mübarek bir hâ-
nenin ve  sâd ık bir arkada şım olan o  hâne sahibi    Abdullah Çavu ş’un ihbar ı ve 
şehâdetiyle; üç   ekmek, bir   kıyye   pirinç bana kâfi gelmi ştir. Hatta o   pirinç, on 
beş gün   Ramazan’dan sonra bitmi ştir.
Üçüncüsü : Dağda, üç   ay bana ve misafirlerime bir   kıyye   tereyağı, –her 
gün ekmekle beraber  yemek şart ıyla– kâfi geldi. Hatta   Süleyman isminde 
mübarek bir misafirim vard ı. Benim ekme ğim de ve onun ekme ği de bitiyor-
du. Çarşamba günü idi, dedim ona: “Git   ekmek getir.” İki  saat, her taraf ımız-
da kimse yok ki, oradan   ekmek al ıns ın. “  Cuma gecesi senin yan ında bu da ğ-
da beraber   dua etmek arzu ediyorum.” dedi. Ben de dedim: “3ِّٰųا ĵَĥَĐ َאĭْĥَכَّĳَÜ, 
kal!” Sonra hiç münasebeti olmad ığı hâlde ve bir bahane yokken, ikimiz yü-
rüye yürüye bir da ğın tepesine ç ıktık. İbrikte bir parça  su vard ı. Bir parça   şeker
1 “Ve Rabbinin nimetini anlat da anlat.” ( Duhâ sûresi, 93/11).
2 (Hâşiye) Bir sene devam etti.
3 “Allah’a tevekkül ettik. (Allah kerîm..!)”ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    455
ile çay ımız vard ı. Dedim: “Karde şim, bir parça   çay yap.” O ona ba şlad ı, ben 
de derin bir dereye bakar bir   katran ağac ı alt ında oturdum. Müteessifâne şöy-
le düşündüm ki: “Küflenmi ş bir parça ekme ğimiz var; bu  akşam ancak ikimi-
ze yeter. İki gün nas ıl yapacağız ve bu   sâfi- kalb adama ne diyece ğim?” diye 
düşünmede iken, birdenbire ba şım çevrilir gibi ba şımı çevirdim, gördüm ki; 
  koca bir   ekmek, katran a ğac ının üstünde, dallar ı içinde bize bak ıyor. Dedim: 
“  Süleyman,   müjde!   Cenâb- ı Hak bize   rızık verdi.” O ekme ği ald ık; bak ıyoruz 
ki, kuşlar ve    hayvanât- ı vahşiye hiçbiri ili şmemiş. Yirmi-otuz gündür hiçbir   in-
san o tepeye ç ıkmam ıştı. O   ekmek, ikimize iki gün kâfi geldi. Biz yerken, bit-
mek üzere iken, dört sene  sâd ık bir s ıddîk ım olan müstakîm   Süleyman, ek-
mekle aşağıdan ç ıkageldi.
Dördüncüsü : Şu üstümdeki sakoyu, yedi sene evvel, eski olarak alm ış-
tım. Beş senedir  elbise, çama şır,   pabuç,   çorap için dört buçuk lira ile idare et-
tim. Bereket,   iktisat ve     rahmet-i ilâhiye bana kâfi geldi.
İşte, şu nümûneler gibi çok şeyler var ve   bereket-i ilâhiyenin çok cihetleri 
var. Bu   köy halk ı çoğunu bilirler. Fakat sak ın bunlar ı  fahir için zikrediyorum 
zannetmeyiniz, belki mecbur oldum. Hem benim için iyili ğe bir medar oldu-
ğunu düşünmeyiniz. Bu bereketler, ya yan ıma gelen   hâlis dostlar ıma ih-
sand ır.. veya  hizmet-i Kur’âniye’ye bir ikramd ır.. veya iktisad ın bereketli 
bir menfaatidir.. veyahut “Yâ   Rahîm, yâ   Rahîm!” ile zikreden ve yan ım-
da bulunan dört kedinin r ızıklar ıdır ki,   bereket suretinde gelir, ben de on-
dan istifade ederim.  Evet,   hazin m ırm ırlar ını dikkatle dinlesen, “Yâ   Rahîm, 
yâ   Rahîm!” çektiklerini anlars ın.
Kedi bahsi geldi, tavu ğu hat ıra getirdi. Bir tavu ğum var. Şu k ışta,   yumur-
ta makinesi gibi pek az fâs ıla ile her gün   rahmet hazinesinden bana bir   yu-
murta getiriyordu. Hem bir gün iki   yumurta getirdi, ben de hayrette kald ım. 
Dostlar ımdan sordum: “Böyle olur mu?” dedim. Dediler: “Belki bir ihsan- ı 
ilâhîdir.” Hem şu tavuğun yaz ın ç ıkard ığı küçük bir yavrusu vard ı.    Ramazan- ı 
Şerif’in başında yumurtaya ba şlad ı, tâ k ırk gün devam etti. Hem küçük, hem 
kışta, hem   Ramazan’da, bu mübarek hâli bir   ikram- ı  rabbânî oldu ğuna, ne 
benim ve ne de bana hizmet edenlerin şüphemiz kalmad ı. Hem ne vakit an-
nesi kesti, hemen o ba şlad ı.. beni yumurtas ız b ırakmad ı.456  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İkinci Vehimli Suâl
Ehl-i   dünya diyorlar ki ; “Sana nas ıl  emniyet edece ğiz ki, sen dünyam ı-
za kar ışmayacaks ın? Seni serbest b ıraksak, belki dünyam ıza kar ışırsın. Hem 
nas ıl bileceğiz ki, sen kurnazl ık yapm ıyorsun? Kendini   târik-i   dünya göste-
rip halk ın mal ını zâhiren almaz, gizli al ır bir kurnazl ık olmad ığını nas ıl bilece-
ğiz?”
Elcevap Elcevap : Yirmi sene evvelki     Dîvan- ı Harb-i Örfî’de ve Hürriyet’ten da-
ha evvel zamanda çoklara  mâlûm hâl ve vaziyetim ve “ İki Mekteb-i Musibetin 
Şehâdetnâmesi” nâm ında o zaman   Dîvan- ı Harp’teki müdafaat ım  kat’î gös-
terir ki, de ğil kurnazl ık belki   ednâ bir hileye tenezzül etmez bir tarzda   hayat 
geçirmişim.
Eğer  hile olsayd ı, bu beş sene zarf ında sizlere   temellukkârâne bir müra-
caat edilecekti. Hileli  adam kendini sevdirir, kendini çekmez;   iğfal ve aldat-
maya daima çal ışır. Hâlbuki bana kar şı en mühim hücumlara ve tenkidlere 
mukabil tezellüle tenezzül etmedim. 1ِّٰųا ĵَĥَĐ ُÛْĥَכَّĳَÜ deyip, ehl-i dünyaya ar-
kam ı çevirdim.
Hem de âhireti bilen ve dünyan ın hakikatini ke şfeden; akl ı varsa pişman 
olmaz, yeniden dünyaya dönüp u ğraşmaz. Elli seneden sonra, alâkas ız, tek 
başıyla bir  adam;   hayat- ı ebediyesini dünyan ın bir-iki sene gevezeli ğine, şar-
latanl ığına feda etmez.. feda etse, kurnaz olmaz, belki   ebleh bir   dîvane olur. 
Ebleh bir dîvanenin elinden ne gelir ki, onun ile u ğraşılsın.
Amma, zâhiren   târik-i   dünya, bât ınen   tâlib-i   dünya şüphesi ise;
2ءِĳُّùĤِאÖ َّאرَةٌĨََŶ َ÷ْęَّĭĤا إِنَّ ۚĹِùْęَĬ ِّئُóَÖأُ אƯĨوَ sırrınca “Ben nefsimi tebrie etmi-
yorum. Nefsim her fenal ığı ister. Fakat şu   fâni dünyada, şu  muvakkat misa-
firhânede, ihtiyarl ık zaman ında, k ısa bir ömürde, az bir  lezzet için;  ebedî, dâ-
imî hayat ını ve   saadet-i ebediyesini berbat etmek, ehl-i akl ın kâr ı değil. Ehl-i 
akl ın ve zîşuurun kâr ı olmad ığından, nefs-i emmârem ister istemez akla tâbi 
olmuştur.
1 “Allah’a tevekkül ettim. (Allah kerîm..!)” (Hûd sûresi, 11/56)
2  Yûsuf sûresi, 12/53.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    457
Üçüncü Vehimli Suâl
Ehl-i   dünya diyorlar ki ; “Sen bizi sever misin? Be ğeniyor musun? E ğer 
seversen, neden bize küsüp kar ışmıyorsun? E ğer beğenmiyorsan bize muar ız-
sın; biz, muar ızlar ımızı ezeriz.”
Elcevap Elcevap : Ben değil sizi, belki dünyan ızı sevseydim, dünyadan çekilmez-
dim. Ne sizi ve ne de dünyan ızı beğenmiyorum. Fakat kar ışmıyorum. Çünkü 
ben başka maksattay ım.. başka noktalar benim kalbimi doldurmu ş.. başka 
şeyleri düşünmeye kalbimde yer  bırakmam ış!.. Sizin vazifeniz ele bakmakt ır, 
kalbe bakmak de ğil! Çünkü idarenizi, âsâyi şinizi istiyorsunuz. El kar ışmad ığı 
vakit, ne hakk ınız var ki, hiç lây ık olmad ığınız hâlde “Kalb de bizi sevsin.” de-
meye... Kalbe kar ışsan ız; evet, ben nas ıl bu  kış içinde bahar ı temenni ediyo-
rum ve arzu ediyorum.. fakat  irade edemiyorum, getirmeye  teşebbüs edemi-
yorum. Öyle de; hâl-i âlemin salâh ını temenni ediyorum,   dua ediyorum ve 
ehl-i dünyan ın ıslah ını arzu ediyorum.. fakat  irade edemiyorum, çünkü elim-
den gelmiyor..  bilfiil  teşebbüs edemiyorum, çünkü ne vazifemdir, ne de ikti-
dar ım var.
Dördüncü Şüpheli Suâl
Ehl-i   dünya diyorlar ki ; “O kadar belâlar gördük ki, kimseye emniyeti-
miz kalmad ı. Sana nas ıl emin olabiliriz ki; f ırsat senin eline geçse, arzu etti ğin 
gibi kar ışmazs ın?”
Elcevap Elcevap : Evvelki noktalar size  emniyet vermekle beraber.. memleketim-
de,  talebe ve akrabam içinde, beni dinleyenlerin ortas ında, heyecanl ı hâdise-
ler içinde dünyan ıza kar ışmad ığım hâlde.. diyar- ı gurbette ve yaln ız, tek ba-
şıyla, garip,  zay ıf, âciz, bütün kuvvetiyle âhirete müteveccih, ihtilâttan, mu-
habereden kesilmi ş, iman ve   âhiret münasebetiyle uzaktan uza ğa yaln ız baz ı 
ehl-i âhireti  dost bulan ve ba şka herkese yabani ve herkes de ona yabani na-
zar ıyla bakan bir   insan; semeresiz, tehlikeli dünyan ıza kar ışsa muzaaf bir dî-
vâne olmak gerektir…458  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Beşinci Nokta
Beş küçük meseleye dairdir.
Birincisi
Ehl-i   dünya bana diyorlar ki ; “Bizim  usûl-ü medeniyetimizi, tarz- ı haya-
tımızı ve  suret-i telebbüsümüzü ne için sen kendine tatbik etmiyorsun? Demek 
bize muar ızsın!”
Ben de derim Ben de derim : Hey Efendiler! Ne hak ile bana  usûl-ü medeniyetinizi 
teklif ediyorsunuz? Hâlbuki siz, beni hukûk-u medeniyetten ıskat etmi ş 
gibi, haks ız olarak, be ş sene bir köyde muhabereden ve ihtilâttan mem-
nû bir tarzda ikâmet ettirdiniz.
Her menfîyi şehirlerde  dost ve akrabas ıyla beraber b ırakt ınız ve son-
ra   vesika verdi ğiniz hâlde; sebepsiz, beni tecrit  edip, bir-iki tane müstes-
na hiçbir hem şehri ile görü ştürmediniz. Demek beni   efrad- ı milletten ve 
raiyetten saym ıyorsunuz. Nas ıl kanun-u medeniyetinizin bana tatbikini 
teklif ediyorsunuz?
Dünyay ı bana   zindan ettiniz! Zindanda olan bir adama böyle şeyler 
teklif edilmez! Siz bana   dünya kap ısını kapad ınız; ben de   âhiret kap ısını 
çald ım;     rahmet-i ilâhiye açt ı. Âhiret kap ısında bulunan bir adama, dün-
yan ın karmakar ışık  usûl ve âdât ı ona nas ıl teklif edilir? Ne vakit beni ser-
best b ırak ıp memleketime iade  edip hukukumu verdiniz, o vakit usûlü-
nüzün tatbikini isteyebilirsiniz.
İkinci Mesele
Ehl-i   dünya diyorlar ki ; “Bize  ahkâm- ı diniyeyi ve    hakâik-i İslâmiye’yi 
 tâlim edecek resmî bir dairemiz var. Sen ne salâhiyetle   neşriyat- ı diniye yap ı-
yorsun? Sen madem nefye mahkûmsun, bu i şlere kar ışmaya hakk ın yok.”
Elcevap Elcevap : Hak ve  hakikat   inhisar alt ına al ınmaz! İman ve   Kur’ân na-
sıl   inhisar alt ına al ınabilir! Siz dünyan ızın usûlünü, kanununu   inhisar alt ına 
alabilirsiniz. Fakat   hakâik-i imaniye ve  esâsât- ı Kur’âniye, resmî bir şekil-
de ve ücret mukabilinde   dünya muamelât ı suretine sokulmaz; belki bir 
   mevhibe-i ilâhiye olan o esrar,   hâlis bir niyet ile ve dünyadan ve huzûzât- ı 
nefsâniyeden   tecerrüt etmek vesilesiyle o feyizler gelebilir.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    459
Hem de sizin o resmî daireniz dahi, memlekette iken beni vâiz kabul et-
ti, tayin etti. Ben o vâizli ği kabul ettim, fakat maa şını terk ettim. Elimde vesi-
kam var. Vâizlik,  imaml ık vesikas ıyla her yerde amel edebilirim. Çünkü be-
nim nefyim haks ız olmuştur. Hem menfîler madem iade edildi, eski vesikala-
rımın hükmü bâkidir.
Sâniyen : Yazd ığım  hakâik-i imaniyeyi do ğrudan do ğruya nefsime hi-
tab etmi şim. Herkesi davet etmiyorum. Belki ruhlar ı muhtaç ve kalble-
ri yaral ı olanlar, o   edviye-i Kur’âniye’yi aray ıp buluyorlar.  Yaln ız medar- ı 
maîşetim için, yeni hurûf ç ıkmadan evvel, ha şre dair bir risalemi tab’ ettirdim. 
Bunu da bana kar şı insafs ız eski vali, o risaleyi tetkik  edip,  tenkit edecek bir 
cihet bulamad ığı için ilişemedi.
Üçüncü Mesele
Benim baz ı dostlar ım,   ehl-i   dünya bana şüpheli bakt ıklar ı için, ehl-i dün-
yaya hoş görünmek için, benden zâhiren teberrî ediyorlar, belki  tenkit ediyor-
lar. Hâlbuki kurnaz   ehl-i   dünya, bunlar ın teberrîsini ve bana kar şı içtinablar ı-
nı, o ehl-i dünyaya sadâkate de ğil, belki bir nevi riyâya, vicdans ızlığa hamle-
dip, o dostlar ıma karşı  fena nazarla bak ıyorlar.
Ben de derim Ben de derim : Ey Âhiret Dostlar ım! Benim   Kur’ân’a hizmetkârl ı-
ğımdan teberrî  edip kaçmay ınız! Çünkü in şaallah benden size zarar gel-
mez. Eğer faraza,  musibet gelse veya bana zulmedilse, siz benden teberrî 
ile kurtulamazs ınız!.. O hâl ile, musibete ve tokata daha ziyade istihkak 
kesbedersiniz!.. Hem ne var ki, evhama dü şüyorsunuz?
Dördüncü Mesele
Şu nefiy zaman ımda görüyorum ki;   hodfürûş ve   siyaset batakl ığına düş-
müş baz ı insanlar, bana tarafgirâne,   rakîbâne bir nazarla bak ıyorlar. Güya 
ben de onlar gibi   dünya cereyanlar ıyla alâkadar ım.
Hey Efendiler! Ben iman ın cereyan ınday ım.. karşımda imans ızlık ce-
reyan ı var.. başka cereyanlarla alâkam yok!..  O adamlardan ücret mukabi-
linde iş görenler, belki kendini bir derece mazur görüyor. Fakat ücretsiz, hami-
yet nâm ına bana kar şı tarafgirâne,   rakîbâne vaziyet almak ve ili şmek ve eziyet 
etmek, gayet  fena bir hatad ır. Çünkü sâb ıkan  isbat edildi ği gibi,   siyaset-i   dün-
ya ile hiç alâkadar de ğilim; yaln ız bütün vaktimi ve hayat ımı,    hakâik-i imani-
ye ve Kur’âniye’ye hasr ve vakfetmi şim. Madem böyledir, bana eziyet verip, 460  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
  rakîbâne ili şen  adam dü şünsün ki; o muamelesi z ınd ıka ve imans ızlık nâm ına 
imana ilişmek hükmüne geçer.
Beşinci Mesele
Dünya madem fânidir.
Hem madem  ömür k ısad ır.
Hem madem gayet lüzumlu vazifeler çoktur.Hem madem     hayat- ı ebediye burada kazan ılacakt ır.
Hem madem   dünya sahipsiz de ğil.
Hem madem şu  misafirhâne-i dünyan ın gayet  Hakîm ve   Kerîm bir 
  Müdebbir’i var.
Hem madem ne iyilik ve ne fenal ık, cezas ız kalmayacakt ır.
Hem madem 1َאıَđْøوُ َّźإِ ًאùْęَĬ ُّٰųا ُėِّĥُכَĺ َź sırrınca t e klif-i m â lâyutak 
yoktur.
Hem madem zarars ız yol, zararl ı yola müreccaht ır.
Hem madem  dünyevî dostlar ve rütbeler,   kabir kap ısına kadard ır.2
Elbette en  bahtiyar odur ki;  dünya için âhireti unutmas ın.. âhireti-
ni dünyaya feda etmesin..   hayat- ı ebediyesini     hayat- ı dünyeviye için boz-
mas ın..   mâlâyâni şeylerle ömrünü telef etmesin.. kendini misafir   telâkki 
 edip  misafirhâne sahibinin emirlerine göre hareket etsin.. selâmetle   ka-
bir kap ısını aç ıp   saadet-i ebediyeye girsin.3(Hâşiye)
1 “Allah hiçbir kimseyi güç yetiremeyece ği bir şekilde yükümlü tutmaz.” ( Bakara sûresi, 2/286).
2 Bkz.: Buhârî, rikak  42; Müslim, zühd  5; Tirmizî, zühd  46; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  3/110.
3 (Hâşiye) Bu mademler içindir ki; şahs ıma karşı olan zulümlere, s ıkıntılara ald ırm ıyorum ve 
ehemmiyet vermiyorum. “Meraka de ğmiyor.” diyorum ve dünyaya kar ışmıyorum.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    461
On Alt ınc ı Mektub’un Zeyli
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Ehl-i   dünya sebepsiz, benim gibi âciz, garip bir adamdan  tevehhüm  edip 
binler  adam kuvvetinde tahayyül ederek, beni çok kay ıtlar alt ına alm ışlar. 
  Barla’n ın bir mahallesi olan   Bedre’de ve   Barla’n ın bir dağında, bir-iki   gece 
kalmakl ığıma müsaade etmemi şler. İşittim ki, diyorlar : “Said elli bin nefer 
kuvvetindedir, onun için serbest b ırakm ıyoruz.”
Ben Ben de derim ki de derim ki ; Ey  bedbaht   ehl-i   dünya! Bütün kuvvetinizle dünyaya 
çal ıştığınız hâlde neden dünyan ın işini dahi bilmiyorsunuz, dîvane gibi hük-
mediyorsunuz! E ğer korkunuz şahs ımdan ise; elli bin nefer de ğil, belki bir ne-
fer elli defa benden ziyade i şler görebilir. Yani odam ın kap ısında durup, bana 
“Ç ıkmayacaks ın!” diyebilir.
Eğer korkunuz mesle ğimden ve   Kur’ân’a ait dellâll ığımdan ve    kuv-
ve-i mâneviye-i imaniyeden ise, elli bin nefer de ğil, yanl ışsınız; meslek 
itibar ıyla elli milyon kuvvetindeyim, haberiniz olsun! Çünkü     Kur’ân- ı 
 Hakîm’in kuvvetiyle sizin dinsizleriniz dâhil oldu ğu hâlde, bütün 
   Avrupa’ya meydan okuyorum. Bütün ne şrettiğim   envâr- ı imaniye ile on-
lar ın   fünûn-u müsbete ve   tabiat dedikleri muhkem kalelerini   zîr u ze-
ber etmi şim. Onlar ın en büyük dinsiz feylesoflar ını, hayvandan a şağı dü-
şürmüşüm. Dinsizleriniz dahi içinde bulunan bütün    Avrupa toplansa, 
Allah’ ın tevfikiyle beni o mesle ğimin bir meselesinden geri çeviremezler, 
inşaallah ma ğlup edemezler!..
Madem böyledir, ben sizin dünyan ıza kar ışmıyorum, siz de benim âhire-
time kar ışmay ınız! Kar ışsan ız da beyhudedir!
Takdir-i Hudâ,     kuvve-i bâzu ile dönmez!
Bir şem’a ki Mevlâ yaka, üflemekle sönmez!
Benim hakk ımda müstesna bir surette, pek ziyade   ehl-i   dünya  tevehhüm 
 edip, âdeta korkuyorlar. Bende bulunmayan ve bulunsa dahi siyasî bir kusur 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
teşkil etmeyen ve ithama medar olmayan şeyhlik, büyüklük,  hânedan, a şîret 
sahibi, nüfuzlu, etbâ ı çok, hem şehrileriyle görü şmek,   dünya ahvâliyle alâka-
dar olmak, hatta siyasete girmek, hatta muhalif olmak gibi bende bulunma-yan emirleri tahayyül ederek evhama dü şmüşler. Hatta hapiste ve hariçteki, 
yani kendilerince   kabil-i af olmayanlar ın dahi aflar ını müzakere ettikleri s ıra-
da, beni âdeta her şeyden men ettiler. Fena ve   fâni bir adam ın, güzel ve bâ-
ki şöyle bir sözü var:
Zulmün topu var, güllesi var, kalesi varsa;
Hakk ın da bükülmez kolu, dönmez yüzü vard ır.
Ben de derim:
Ehl-i dünyan ın hükmü var, şevketi var, kuvveti varsa;
  Kur’ân’ ın feyziyle, hâdiminin de
Şaşırmaz ilmi, susmaz sözü vard ır;
Yan ılmaz kalbi, sönmez nuru vard ır.
Çok dostlarla beraber bana nezaret eden bir   kumandan, mükerreren suâl 
ettiler:  “Neden   vesika için müracaat etmiyorsun,   istidâ vermiyorsun?”
Elcevap Elcevap : Beş-alt ı  sebep için müracaat etmiyorum ve edemiyorum:
Birincisi : Ben ehl-i dünyan ın dünyas ına kar ışmad ım ki onlar ın mah-
kûmu olay ım, onlara müracaat edeyim. Ben,   kader-i ilâhînin mahkûmu-
yum ve ona kar şı kusurum var, ona müracaat ediyorum.
İkincisi : Bu   dünya çabuk tebeddül eder bir  misafirhâne oldu ğunu yakî-
nen iman  edip bildim. Onun için  hakikî  vatan de ğil, her yer  birdir. Madem 
vatan ımda bâki kalmayaca ğım; beyhude ona kar şı çabalamak, oraya gitmek 
bir şeye yaram ıyor. Madem her yer  misafirhânedir; e ğer  misafirhâne sahi-
binin rahmeti yâr ise herkes yârd ır, her yer  yarar. E ğer yâr de ğilse her yer  
kalbe bârd ır ve herkes dü şmand ır.
Üçüncüsü : Müracaat, kanun dairesinde olur. Hâlbuki bu alt ı senedir ba-
na karşı muamele,   keyfî ve fevka’l-kanundur. Menfîler kanunuyla bana mua-
mele edilmedi. Hukûk-u medeniyetten ve belki hukûk-u dünyeviyeden ıskat 
edilmiş bir tarzda bana bakt ılar. Bu   fevka’l-kanun muamele edenlere, kanun 
nâm ına müracaat manas ız olur.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    463
Dördüncü : Bu sene buran ın müdürü, benim nâm ıma   Barla’n ın bir 
mahallesi hükmünde olan    Bedre Karyesi’nde   tebdil-i hava için birkaç gün 
kalmaya dair müracaat etti.. müsaade etmediler. Böyle ehemmiyetsiz bir ih-tiyac ıma   cevab- ı red verenlere nas ıl müracaat edilir? Müracaat edilse,   zillet 
içinde faydas ız bir   tezellül olur.
Beşincisi : 
Haks ızlığı hak iddia edenlere kar şı hak  dâvâ etmek ve on-
lara müracaat etmek; bir haks ızlıktır, hakka kar şı bir hürmetsizliktir.  Ben 
bu haks ızlığı ve hakka kar şı hürmetsizli ği irtikâp etmek istemem, vesselâm...
Alt ınc ı Sebep : Bana kar şı ehl-i dünyan ın verdikleri s ıkıntı,   siyaset için 
değil; çünkü onlar da bilirler ki, siyasete kar ışmıyorum, siyasetten kaç ıyorum. 
Belki bilerek veya bilmeyerek z ınd ıka hesab ına, benim dine merbûtiye-
timden beni   tâzib ediyorlar. Öyle ise onlara müracaat etmek, dinden pi ş-
manl ık göstermek ve meslek-i z ınd ıkay ı okşamak demektir.
Hem ben onlara müracaat ve   dehâlet ettikçe âdil olan     kader-i ilâhî, 
beni onlar ın zâlim eliyle   tâzib edecektir. Çünkü onlar diyanete merbûti-
yetimden beni s ıkıyorlar. Kader ise –benim diyanette ve ihlâsta noksaniye-
tim var– aras ıra ehl-i dünyaya riyâkârl ıklar ımdan dolay ı beni s ıkıyor. Öyle ise, 
şimdilik şu s ıkıntıdan kurtulu şum yok.
Eğer ehl-i dünyaya müracaat etsem,   kader der: “Ey riyâkâr! Bu müraca-
atın cezas ını çek!”
Eğer müracaat etmezsem,   ehl-i   dünya der: “Bizi tan ımıyorsun, s ıkıntıda 
kal!”
Yedinci Sebep : Mâlûmdur ki bir memurun vazifesi, heyet-i içtimaiye-
ye muz ır eşhasa meydan vermemek ve nâfilere yard ım etmektir. Hâlbuki be-
ni nezaret alt ına alan memur,   kabir kap ısına gelen misafir bir  ihtiyar adama 
1ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ’taki iman ın lat îf bir zevkini izah etti ğim vakit, –bir cü r m-ü meş-
hûd hâlinde beni yakalamak gibi– çok zaman yan ıma gelmedi ği hâlde, o va-
kit güya bir kabahat i şliyorum gibi yan ıma geldi. İhlâs ile dinleyen o bîçâre-
yi de mahrum b ırakt ı, beni de hiddete getirdi. Hâlbuki burada baz ı adamlar 
vard ı; o, onlara  ehemmiyet vermiyordu. Sonra edepsizliklerde ve köydeki   ha-
yat- ı içtimaiyeye   zehir verecek surette bulunduklar ı vakit, onlara iltifat etme-
ye ve takdir etmeye ba şlad ı.
1 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Sâffât sûresi, 37/35 ; Muhammed sûresi, 47/19 )464  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Hem mâlûmdur ki; zindanda yüz cinayeti bulunan bir  adam, nezarete 
memur   zâbit olsun, nefer olsun, her zaman onlarla görü şebilir. Hâlbuki bir 
senedir, hem âmir, hem nezarete memur  hükûmet-i milliyece iki mühim zât 
kaç defa odam ın yan ından geçtikleri hâlde, kat’â ve aslâ, ne benim ile görü ş-
tüler ve ne de hâlimi sordular. Ben evvel zannettim ki, adâvetlerinden yana ş-
mıyorlar. Sonra tahakkuk etti ki, evhamlar ından.. güya ben onlar ı yutacağım 
gibi kaç ıyorlar.
İşte şu adamlar gibi eczas ı ve memurlar ı bulunan bir hükûmeti,  hükûmet 
diyerek merci tan ıyıp müracaat etmek,   kâr- ı  ak ıl değil.. beyhude bir zillettir. 
  Eski Said olsayd ı,   Antere gibi diyecekti:
1ĹِĤِõْĭَĨ ُóْíَĘ ِّõِđْĤِאÖ ُħَّĭَıَäوَ     َħَّĭَıَåכَ ٍÙَّĤِñِÖ َאةِĻَéْĤا َאءُĨ
  Eski Said yok;   Yeni Said ise,   ehl-i   dünya ile konu şmay ı manas ız gö-
rüyor. Dünyalar ı başlar ını yesin! Ne yaparlarsa yaps ınlar!   Mahkeme-i 
Kübrâ’da onlarla   muhakeme olaca ğız der,   sükût eder.
Adem-i Müracaat ımın Sebeplerinden Sekizincisi : “Gayr-i  meşrû bir 
muhabbetin neticesi, merhametsiz bir    adâvet oldu ğu” kaidesince âdil olan 
    kader-i ilâhî, lây ık olmad ıklar ı hâlde meyletti ğim şu ehl-i dünyan ın zâlim eliy-
le beni   tâzib ediyor. Ben de “bu azaba müstehak ım” deyip   sükût ediyordum. 
Çünkü  Harb-i Umûmî’de gönüllü   alay kumandan ı olarak iki sene çal ış-
tım, çarp ıştım. Ordu kumandan ı ve   Enver Pa şa takdirât ı alt ında  kıymet-
tar talebelerimi, dostlar ımı feda ettim. Yaralan ıp esir dü ştüm. Esaretten 
geldikten sonra “Hutuvât- ı Sitte” gibi eserlerimle kendimi tehlikeye at ıp, 
 İngilizler’in   İstanbul’a tasallutu alt ında,  İngilizler’in ba şlar ına vurdum. 
Şu, beni i şkenceli ve sebepsiz   esaret alt ına alanlara yard ım ettim.
İşte, onlar da bana, o yard ım cezas ını böyle veriyorlar. Üç sene 
  Rusya’da esaretimde çekti ğim   zahmet ve s ıkıntıyı, burada bu dostlar ım 
bana üç ayda çektirdiler.  Hâlbuki Ruslar, beni   Kürt gönüllü kumandan ı su-
retinde, Kazaklar ı ve esirleri kesen  gaddar  adam nazar ıyla bana bakt ıklar ı 
hâlde, beni dersten men etmediler.  Arkadaşım olan doksan esir zâbitlerin 
kısm- ı ekserîsine ders veriyordum. Bir defa   Rus kumandan ı geldi, dinledi.. 
 Türkçe bilmedi ği için siyasî ders zannetti.. bir defa beni men etti.. sonra yi-
ne izin verdi. Hem ayn ı kışlada bir oday ı cami yapt ık. Ben  imaml ık yap ıyor-
dum. Hiç müdahale etmediler.. ihtilâttan men etmediler.. beni muhabereden 
kesmediler.
1 Zillet alt ında yaşanan bir hayat cehennem gibidir. İzzet içinde ya şanan hayat ın yeri cehennem de olsa 
oras ı benim için gurur duyaca ğım bir menzildir. (Bkz.: Dîvânü Antere  s.135).ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    465
Hâlbuki bu dostlar ım güya vatanda şlar ım ve dinda şlar ım ve onla-
rın  menfaat-i imaniyelerine u ğraştığım adamlar, hiçbir  sebep yokken, si-
yasetten ve dünyadan alâkam ı kestiğimi bilirlerken; üç sene de ğil, bel-
ki beni alt ı sene s ıkıntılı bir   esaret alt ına ald ılar, ihtilâttan men ettiler.. 
vesikam oldu ğu hâlde dersten, hatta odamda hususî dersimi de men et-
tiler.. muhabereye set çektiler. Hatta vesikam oldu ğu hâlde, kendim ta-
mir ettiğim ve dört sene  imaml ık ettiğim mescidimden beni men ettiler. 
Şimdi dahi   cemaat sevab ından beni mahrum etmek için –dâimî cemaa-
tim ve   âhiret karde şlerim– mahsus üç adama dahi  imamet etmemi kabul 
etmiyorlar.
Hem istemedi ğim hâlde, birisi bana “iyi” dese, bana nezaret eden me-
mur k ıskanarak k ızıyor, nüfuzunu k ıray ım diye vicdans ızcas ına tedbirler yap ı-
yor, âmirlerinden iltifat görmek için beni tâciz ediyor.
İşte böyle vaziyette bir  adam,   Cenâb- ı Hak’tan  başka kime müracaat 
eder?  Hâkim, kendi   müddeî olsa, elbette ona   şekvâ edilmez. Gel sen söyle, 
bu hâle ne diyece ğiz? Sen ne dersen de.. ben derim ki; bu dostlar ım içinde 
çok münaf ıklar var. Münaf ık kâfirden e şeddir.1 Onun için,  kâfir   Rus’un bana 
çektirmedi ğini çektiriyorlar.
Hey bedbahtlar! Ben size ne yapt ım ve ne yap ıyorum? İman ınızın kurtul-
mas ına ve   saadet-i ebediyenize hizmet ediyorum! Demek hizmetim   hâlis,   lil-
lâh için olmam ış ki, aksülâmel oluyor. Siz, ona mukabil her f ırsatta beni inci-
tiyorsunuz. Elbette,   Mahkeme-i Kübrâ’da sizinle görü şeceğiz.
3
ُóĻِāَّĭĤا َħْđِĬوَ ĵٰĤْĳَĩْĤا َħْđِĬ ، 2ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè
derim.
4ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Said Nursî
f
1 “Şu kesindir ki münaf ıklar cehennemin en alt kat ındad ırlar.” ( Nisâ sûresi, 4/145).
2 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).
3 “O ne güzel mevlâ, ne güzel yard ımc ıdır!” ( Enfâl sûresi, 8/40).
4 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.466  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Hapis  musibetin e düşenlere ve onlara merhametkârâne sadâkatle ha-
riçten gelen erzaklar ına nezâret ve yard ım edenlere kuvvetli bir teselliyi “ Üç 
Nokta ”da beyan edece ğim:
Birinci Nokta : Hapiste geçen ömür günleri, her bir gün on gün kadar bir 
ibadet  kazand ırabilir.. ve fâni saatleri –meyveleri  cihetiyle– mânen bâkî saat-
lere çevirebilir.. ve be ş-on sene ceza  ile milyonlar sene haps-i ebedîden  kur-
tulmaya vesile olabilir.3 İşte ehl-i iman  için bu pek büyük ve çok k ıymettar ka-
zanç şart ı, farz namaz ını  kılmak ve hapse sebebiyet veren günahlardan tev-
be  etmek  ve sab ır  içinde şükretmektir. Zaten hapis,  çok günahlara mânidir, 
meydan vermiyor.
İkinci Nokta : Zevâl-i lezzet  elem  olduğu gibi, zevâl-i elem dahi lezzet-
tir. Evet herkes; geçmi ş, lezzetli, safâl ı günlerini dü şünse, teessüf ve tahassür 
elem-i mânevîsini hissedip “Eyvah!” der.. ve geçmi ş, musibetli, elemli günle-
rini tahattur etse, zevâlinden bir mânevî lezzet hisseder ki: “Elhamdülillâh,  şü-
kür ! O belâ,  sevab ını bırakt ı, gitti.” der. Ferah ile teneffüs eder. Demek bir sa-
at  muvakkat elem, ruhta bir mânevî lezzet b ırak ır ve lezzetli saat, bilâkis elem 
bırak ır.
Madem hakikat budur.. ve madem geçmi ş musibet  saatleri, elemleriy-
le beraber mâdum ve yok olmu ş.. ve gelecek belâ  günleri, şimdi mâdum ve 
yoktur.. ve yoktan elem  yok ve mâdumdan elem gelmez.
Meselâ: Birkaç gün sonra aç ve susuz olmak ihtimâlinden, bugün o niyet-
le mütemâdiyen ekmek  yese ve su  içse, ne derece dîvaneliktir. Aynen öyle de 
geçmiş ve gelecek elemli saatleri –ki hiç ve mâdum ve yok olmu şlar– şimdi 
düşünüp sab ırsızlık  göstermek ve kusurlu nefsini b ırak ıp, Allah’ tan şekvâ  et-
mek gibi “Of.. of!..” etmek dîvaneliktir. E ğer sağa-sola, yani geçmi ş ve gele-
ceklere sab ır  kuvvetini da ğıtmazsa ve hâz ır saate ve güne kar şı tutsa, tam kâfi 
gelir. S ıkıntı ondan bire iner.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
3 İşlediği suçtan dolay ı dünyada cezaland ırılm ış kimse için, bunun keffaret say ılacağına dair bkz.: Buhârî, 
îmân  11, ahkâm  49, hudûd  8, tefsîru sûre (60)  3, menâk ıbü’l-ensâr  43; Müslim, hudûd  41.
Hatta şekvâ  olmas ın, ben bu Üçüncü Medrese-i Yûsufiye’de, birkaç 
gün zarf ında, hiç ömrümde görmedi ğim maddî ve mânevî, s ıkıntılı, has-
tal ıklı musibetimde, husûsan Nur’un hizmetinden mahrumiyetimden ge-
len me’yûsiyet ve kalbî ve ruhî s ıkıntılar beni ezdi ği s ırada, inâyet-i ilâ-
hiye  bu mezkûr hakikati gösterdi. Ben de s ıkıntılı hastal ığımdan ve hap-
simden raz ı oldum. Çünkü : “Benim gibi kabir  kap ısında bir bîçâreye, gaf-
letle geçebilir bir saatini, on adet ibadet  saatleri yapmak büyük kârd ır.” 
diye şükreyledim.
Üçüncü Nokta : Mahpuslara şefkatkârâne hizmetle yard ım etmek ve 
muhtaç olduklar ı rızıklar ını ellerine vermek ve mânevî yaralar ına tesellîlerle 
merhem  sürmekte, az bir amel  ile büyük bir kazanç var. Ve d ışarıdan gelen 
yemeklerini onlara vermek; ayn ı o yemek  kadar, o gardiyan ve gardiyan ile 
beraber dahilde ve hariçte çal ışanlar ın –bir sadaka  hükmünde– defter-i hase-
nât ına yaz ılır.1 Husûsan musibetzede ihtiyar veya hasta  veya fakir  veya garip 
olsa, o sadaka-y ı mâneviyenin sevab ı çok ziyâdele şir.
İşte bu k ıymetli kazanc ın şart ı, farz namaz ını  kılmakt ır. Tâ ki; o hiz-
meti, lillâh için olsun.
Hem bir şart ı da, sadâkat  ve şefkat  ve sevinç ile ve minnet  etmemek 
tarzda yard ımlar ına koşmakt ır.
f
Gençlik Rehberi’nin Küçük Bir Hâ şiyesi
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Risâle-i Nur ’daki hakiki teselliye mahpuslar  çok muhtaçt ırlar. Husûsan 
gençlik  darbesini yiyip, taze ve şirin ömrünü hapiste geçirenlerin, Nur’lara ek-
mek  kadar ihtiyaçlar ı var.
Evet, gençlik  damar ı, ak ıldan ziyâde hissiyât ı dinler. His ve heves ise, 
kördür. Âk ıbeti görmez. Bir dirhem  hâz ır lezzeti, ileride bir batman  lezzete ter-
cih eder. Bir dakika intikam  lezzeti ile katleder, seksen bin saat  hapis  elem-
lerini çeker. Ve bir saat sefâhet keyfiyle bir nâmus  meselesinde; binler gün 
1 Bir hayra sebep olana, onu yapan kadar mükâfat verilece ğine dair bkz.: Müslim, imâre  133; Tirmizî, 
ilim 14; Ebû Dâvûd, edeb  114-115; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  4/120, 5/273.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.468  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
hem hapsin, hem dü şman ın endişesinden s ıkıntılarla ömrünün saadeti mah-
volur.
Bunlara k ıyasen, bîçâre gençlerin çok vartalar ı var ki; en tatl ı hayat ını, 
en ac ı ve ac ınacak bir hayata çeviriyorlar ve bilhassa şimâlde koca bir devlet,  
gençlik  hevesât ını elde ederek bu asr ı fırtınalar ıyla sars ıyor. Çünkü: Âk ıbeti 
görmeyen kör hissiyatla hareket eden gençlere, ehl-i nâmusun güzel k ızlar ı-
nı ve kar ılar ını ibâhe eder. Belki hamamlar ında erkek- kad ın  beraber, ç ıplak 
olarak girmelerine izin vermeleri cihetinde bu fuh şiyât ı teşvik eder. Hem ser-
seri ve fakir  olanlara, zenginlerin mallar ını helâl  eder ki; bütün be şer  bu mu-
sibete kar şı titriyor.
İşte, bu as ırda İslâm  ve Türk  gençleri kahramanâne davran ıp, iki cihet-
ten hücum eden bu tehlikeye kar şı, Risâle-i Nur ’un “Meyve ” ve “Gençlik 
Rehberi ” gibi keskin k ılıçlar ıyla mukabele etmeleri elzemdir. Yoksa o bîçâ-
re genç ; hem dünya istikbâlini, hem mesûd hayat ını, hem âhiretteki saadeti-
ni ve hayat -ı bâkiyesini azaplara, elemlere çevirip mahveder. Ve sû-i istimâl 
ve sefâhetle hastahânelere ve hissiyât ın taşkınlıklar ı ile hapishânelere dü şer. 
Eyvahlar, esefler ile ihtiyarl ığında çok a ğlayacak.
Eğer terbiye-i Kur’âni ye ve Nur’un hakikatleriyle kendini muhafaza 
eylese, tam bir kahraman  genç..  ve mükemmel bir insan.. ve mesûd bir 
Müslüman..  ve sâir zîhayatlara, hayvanlara bir nevi sultan olur.
Evet bir genç,  hapiste yirmi dört saat  her günkü ömründen tek bir saatini 
beş farz namaz ına  sarf etse; ve ekser günahlardan hapis  mâni oldu ğu gibi, o 
musibete sebebiyet veren hatâdan dahi tevbe  edip, sâir zararl ı, elemli günah-
lardan çekilse; hem hayat ına, hem istikbâline, hem vatan ına, hem milletine, 
hem akrabas ına büyük bir faydas ı olmas ı gibi o on-on be ş senelik fâni genç-
likle ebedî parlak bir gençli ği kazanaca ğını; başta Kur’ân -ı Mu’cizü’l-Beyân1, 
bütün kütüb  ve suhuf-u semâviye  kat’î haber verip müjde  ediyorlar.
Evet o şirin, güzel gençlik  nimetine istikametle, tâatle şükretse; hem zi-
yâdeleşir2, hem bâkîle şir, hem lezzetlenir. Yoksa hem belâl ı olur; hem elem-
li, gaml ı, kâbuslu olur; gider.3 Hem akrabas ına, hem vatan ına, hem milletine 
muz ır bir serseri hükmüne geçirme ğe sebebiyet verir.
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/25, 82, 155; Âl-i İmran sûresi, 3/107; Nisâ sûresi, 4/13, 57, 122; A’râf sûresi, 
7/42; Tevbe sûresi, 9/20-22, 112; …
2 Bkz.: İbrahim sûresi, 14/7.
3 Bkz.: İbrahim sûresi, 14/7.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    469
Eğer mahpus, zulmen mahkûm olmu ş ise; farz namaz ını  k ılmak şar-
tıyla her bir saati, bir gün ibadet  olduğu gibi; o hapis  onun hakk ında bir 
çilehâne-i uzlet  olup, eski zamanda ma ğaralara girerek ibadet eden münzevî 
sâlihlerden say ılabilirler.
Eğer fakir  ve ihtiyar ve hasta  ve iman  hakikatlerine mü ştâk ise; farz ını 
yapmak ve tevbe  etmek  şart ıyla, her bir saatleri yirmi şer saat  ibadet  olup, ha-
pis  ona bir istirahathâne ve merhametkârâne ona bakan dostlar için bir mu-
habbethâne, bir terbiyehâne, bir dershâne hükmüne geçer. O hapiste dur-makla; hariçteki mü şevveş, her taraftaki günahlar ın hücumuna maruz ser-
bestiyetten daha ziyâde ho şlanabilir. Hapisten tam terbiye  al ır. Ç ıktığı za-
man bir kâtil,  bir müntakim olarak de ğil; belki tevbekâr, tecrübeli, terbiyeli, 
millete menfaatli  bir adam ç ıkar. Hatta Denizli  hapsind eki zâtlar ın az zaman-
da Nur’lardan fevkalâde hüsn-ü ahlâk  dersini alanlar ını gören baz ı alâkadar 
zatlar demi şler ki: “Terbiye  için on be ş sene hapse atmaktansa; on be ş hafta 
Risâle-i Nur  dersini alsalar, daha ziyâde onlar ı ıslah eder.”
Madem ölüm  ölmüyor ve ecel  gizlidir,1 her vakit  gelebilir.. ve madem ka-
bi r  kapanm ıyor, kafile  kafile arkas ında gelenler oraya girip kayboluyorlar.. ve 
madem ölüm, ehl-i iman  hakk ında idam- ı ebedîd en terhis tezkeresine çevril-
diği, hakikat-i Kur’âni ye ile gösterilmi ş..2 ve ehl-i dalâlet  ve sefâhet hakk ında, 
göz  ile göründü ğü gibi bir idam- ı ebedîdir, bütün mahbubât ından ve mevcu-
dâttan bir firâk- ı lâyezâlîdir. Elbette ve elbette hiç şüphe  kalmaz ki: En bahti-
yar odur ki; sab ır  içinde şükretmek3 ve hapis  müddetinden tam istifade ede-
rek Nur’lar ın dersini alarak, istikamet  dairesinde iman ına ve Kur’ân ’a hizme-
te çal ışmakt ır.
Ey zevk  ve lezzete müptelâ insan! Ben yetmi ş beş yaşımda, binler tecrü-
belerle ve hüccetlerle ve hâdiselerle aynelyakîn  bildim ki:
Hakiki zevk  ve elemsiz lezzet  ve kedersiz sevinç ve hayattaki saadet, 
yaln ız imandad ır ve iman  hakikatleri dairesinde bulunur.  Yoksa dünyevî 
bir lezzette çok elemler var. Bir üzüm  tânesini yedirir, on tokat  vurur gibi, ha-
yat ın lezzetini kaç ırır.
1 Bkz.: Lokman sûresi, 31/34 ; Buhârî, istiskâ  29, tefsîru sûre (6)  1, (13) 1, (31) 2, tevhîd  4; Ahmed İbni 
Hanbel, el-Müsned  2/24, 52, 58, 122.
2 Bkz.: Bakara sûresi, 2/156; A’râf sûresi, 7/121-16; Mü’minûn sûresi, 23/60; Şuarâ sûresi, 26/47-51; 
Tahrîm sûresi, 66/11; Fecr sûresi, 89/27-30.
3 “Sab ır içinde şükretmek” tabiri ile ilgili bkz: İbrahim sûresi, 14/5; Lokman sûresi, 31/31; Sebe sûresi, 
34/19; Şûrâ sûresi, 42/33.470  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ey hapis  musibetine  düşen bîçâreler! Madem dünyan ız ağlıyor ve haya-
tınız ac ılaştı. Çal ışınız, âhiretiniz dahi a ğlamas ın ve hayat- ı  bâkiyeniz gülsün, 
tatl ılaşsın; hapisten istifâde ediniz. Nas ıl bazen ağır şerâit alt ında, düşman  kar-
şısında bir saat  nöbet , bir sene ibadet  hükmüne geçebilir.1 Öyle de, sizin bu 
ağır şerâit alt ında her bir saat ibadet zahmeti, çok saatler olup; o zahmetleri 
rahmetlere çevirir.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sizi tâziye de ğil, belki tebrik ediyorum. Madem kader-i ilâhî bizi bu üçün-
cü Medrese-i Yusufiye’ye bir hikmet için sevketti.. ve bir k ısım r ızkımızı bize 
burada yedirecek ve r ızkımız bizi buraya ça ğırdı.. ve madem şimdiye kadar 
kat’î tecrübelerle 2ْħَכُĤ ٌóْĻَì َĳُİوَ ْئًאĻَü اĳُİَóَכْÜ أَنْ ĵٰۤùَĐوَ sırrına inâyet-i ilâhiye bi-
zi mazhar etmi ş.. ve madem Medrese-i Yusufiye’deki yeni karde şlerimiz, her-
kesten ziyade Nur’lardaki teselliye muhtaçt ırlar ve adliyeciler, memurlardan 
ziyade Nur kaidelerine vesâir kudsî kanunlar ına ihtiyaçlar ı var.. ve madem 
Nur nüshalar ı, pek kesretle hariçteki vazifenizi görüyorlar ve fütuhatlar ı tevak-
kuf etmiyor.. ve madem burada her bir fâni saat, bâki ibadet saatleri hükmü-ne geçer; elbette biz, bu hâdiseden –mezkûr noktalar için– kemâl-i sab ır ve 
metânet içinde mesrurâne şükretmemiz lâz ımd ır. Denizli hapsinde teselli için 
yazd ığımız bütün o küçük mektuplar ı size de aynen tekrar ederim. İnşaallah o 
hakikatli f ıkralar sizi de müteselli ederler.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Hadsiz şükrederim ki; Risale-i Nur’un hakikî sahipleri olan müf-
tüler, vâizler, imamlar, hocalardan mânevî kahramanlar meydana ç ıktılar. 
Şimdiye kadar Nur’un fedakârlar ı; gençler, mektepliler, muallimler idi. Bin 
bârekâllah Ethem İbrahim’ler, Ali Osman’lar, ehl-i medresenin yüzlerini ak 
ettiler, çekingenliklerini cesarete çevirdiler.
Sâniyen : Hâlisâne faaliyetlerinden ve heyecanlar ından neşet eden bu 
hâdiseden teessüf etmesinler. Çünkü Denizli hapsi netice itibar ıyla ihtiyats ız 
hareket edenleri tebrik ettirdi. Zahmet pek az, fâide-i mâneviye pek çok oldu. İnşaallah bu üçüncü Medrese-i Yusufiye, ikinciden geri kalmayacak.
1 Bkz.: Buhârî, cihâd  5, 73; Müslim, imâre  112-115, 163.
2 “Olur ki ho şlanmad ığınız bir şey sizin için hay ırlı olur.” (Bakara sûresi, 2/216 )ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    471
Sâlisen : Meşakkat derecesinde sevab ın ziyadele şmesi cihetinde bu 
şiddetli hâle şükretmeliyiz. Vazifemiz olan hizmet-i imaniyeyi ihlâsla yap-
maya çal ışmal ı.. vazife-i ilâhiye olan muvaffakiyet ve hay ırlı neticeleri 
vermek cihetine kar ışmamal ıyız. 1َאİُõَĩْèأَ رِĳُĨُْŶا ُóْĻَì deyip bu çilehânedeki 
sıkıntılara sab ır içinde şükretmeliyiz. Amelimizin makbuliyetine bir alâ-
met ve kudsî mücâhedemizin imtihan ında tam bir şehâdetnâme almam ı-
za bir emâredir bilmeliyiz.
f
Başta Müdür Olarak Hapsin Heyet-i İdaresine Sûreten 
Ehemmiyetsiz, Fakat Bence Çok Ehemmiyetli Bir 
Mâruzat ım Var.
Yirmi iki sene tecrid-i mutlak içinde geçen hayat ım ve yetmi ş beş yaşın-
da vücudumun a şılara tahammülü yoktur. Hatta çok zaman evvel beni a şıla-
dılar, yirmi sene onun eseri olarak cerahat yap ıyordu. Müzmin bir zehir hük-
müne geçti. Emirda ğ’da iki doktor ve arkada şlar ım bunu biliyorlar. Hem dört 
sene evvel, Denizli’de beni de umum mahkûmlar içinde a şılad ılar. Hiçbirisine 
zarar olmad ığı hâlde, beni yirmi gün hasta eyledi. H ıfz- ı ilâhî ile benim için 
tehlikeli olan hastahâneye gitmeye mecbur edilmedim. Katiyen vücudum a şı-
ya gelmez. Hem mazeretim kuvvetlidir. Hem yetmi ş beş yaşında gayet za-
yıf olduğumdan, on ya şında bir çocu ğa edilen a şıya ancak tahammül ede-
rim. Hem madem daima tecrid-i mutlak içindeyim, benim ba şkalarla tema-
sım yok. Hem bir ay evvel iki doktoru, vali Emirda ğ’a gönderdi, beni tam mu-
ayene ettiler; hiçbir sârî hastal ık bulunmad ığı, yaln ız gayet zaafiyetten ve tecrit 
ve ihtiyarl ıktan ve kulunç hastal ığından başka bir şey bulamad ılar. Elbette bu 
hâl, beni kanunca a şılamaya mecbur etmez.
Hem büyük bir ricam var; beni hastahâneye sevketmeyiniz! Bütün haya-
tımda, hususan bu yirmi iki sene tecrid-i mutlak ömrümde tahammül edeme-
diğim bir vaziyete, yani tan ımad ığım hastabak ıcılar ın hükmü alt ına mecbur 
etmeyiniz! Gerçi bu s ıralarda kabre girmeyi ho ş görmeye ba şlam ıştım. Fakat 
insaniyetlerini gördü ğüm bu hapsin heyet-i idaresinin hat ırlar ı ve mahpusla-
rın tesellileri için şimdilik hapsi kabre tercih ettim.
f
1 “İşlerin en hay ırlısı, zorlu olan ıdır.” Bkz.: Aliyyülkârî, el-Masnû’  1/57; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  1/175.472  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Benim şahs ıma edilen eziyet ve ihânetlerden müteessir ol-
may ınız. Çünkü Risale-i Nur’da bir kusur bulam ıyorlar, onun bedeline 
benim ehemmiyetsiz ve çok kusurlu şahs ımla uğraşıyorlar. Ben bundan 
memnunum. Risale-i Nur’un selâmetine ve şerefine binler şahsî elemler, 
belalar, tahkirler görsem yine müftehirane şükretmek, Nur’dan ald ığım 
dersin muktezas ıdır.. ve onun için bana bu cihette ac ımay ınız.
Sâniyen : Pek geni ş ve şiddetli ve merhametsiz bu taarruz ve hücum, şim-
dilik yirmiden bire indi. Binler haslar yerinde birkaç zât ve yüz binler alâka-darlar bedeline mahdut birkaç yeni karde şleri toplad ılar. Demek inâyet-i ilâ-
hiye ile pek hafif bir sûrete çevrilmi ş.
Sâlisen : İnayet-i rabbâniye ile iki sene aleyhimizde plân çeviren sâb ık 
vali defoldu. Ve aleyhimizde pek ziyade evhamland ırılan Dâhiliye Vekili’nin 
hemşehriliği ve nesilce cedleri, ziyade dindarl ık cihetiyle bu deh şetli hücumu 
pek çok hafifle ştirdiğine kuvvetli bir ihtimal var. Onun için me’yus olmay ınız 
ve telâş etmeyiniz.
Râbian : 
Pek çok tecrübelerle ve hâdiselerle kat’î kanaat verecek 
bir tarzda Risale-i Nur’un a ğlamas ıyla ya zemin titrer veya hava a ğlar. 
Gözümüzle çok gördü ğümüz ve k ısmen mahkemede dahi isbat etti ğimiz gibi; 
tahminimce bu k ış, emsâlsiz bir tarzda yaz gibi –bidayette– gülmesi, Risale-i 
Nur’un perde alt ında teksir makinesiyle gülmesine ve inti şarına tevâfuku.. ve 
her tarafta taharri ve müsâdere endi şesiyle tevakkufla a ğlamas ına.. birdenbi-
re k ış, dehşetli hiddeti ve a ğlamas ıyla tetâbuku, kuvvetli bir emâredir ki; ha-
kikat-i Kur’âniye’nin bu as ırda parlak bir mucize-i kübrâs ıdır, zemin ve kâinat 
onun ile alâkadar...
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bugün birden hat ıra geldi ki; mesele-i nuriye münasebetiyle bu medrese-
ye kader-i ilâhî ve k ısmetin sevkiyle gelenleri tâziye yerine tebrik eyle.
Çünkü ekseriyetin her biri; yirmi-otuz sene, belki yüz sene, belki bin ma-
sum karde şlerimize bedel gelip, onlar ı bir derece zahmetten kurtar ıyor.
Hem Nur’la imana hizmetiniz devam etmekle beraber, her biri az za-
manda çok hizmet etmi ş, baz ılar ı on senede yüz senelik i ş görmüş gibidir.z
zON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    473
Hem bu yeni Medrese-i Yusufiye’nin imtihan ında bulunup onun geni ş 
ve küllî k ıymettar neticelerine bilfiil hissedar olmak için bu zahmetli mücâhe-
deye giriyorlar. Ve kolayca görmelerine mü ştâk olduklar ı hâlis, sad ık kardeş-
lerini görüp tatl ı bir ders al ıp veriyorlar.
Hem madem dünyan ın istirahat zamanlar ı devam etmiyor, bo şu boşu-
na gidiyor; elbette böyle az zahmetle çok kâr kazananlar tebrike lây ıktırlar.
Kardeşlerim!  Bu geniş hücum, Risale-i Nur’un fütuhat ına karşıdır. Fakat 
anlad ılar ki; Nur’lara ili ştikçe daha ziyade parlar, ders dairesi geni şleyip ehem-
miyet kesbeder ve ma ğlup olmaz. Yaln ız  1َّرَتْĳَĭَÜ ًّاóِø perdesi alt ına girer. 
Onun için plân ı değiştirdiler, zâhiren Nur’lara ili şmiyorlar. Biz madem inâyet 
alt ınday ız, elbette kemâl-i sab ır içinde şükretmeliyiz.
f
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Garip ve latîf iki hâlimi beyan etmek lâz ım geldi.
Birincisi : Benim tecrid-i mutlakta sizin gibi can ımdan ziyade sevdi ğim 
kardeşlerimle serbest görü şemediğimde bir inâyet-i ilâhiye ve bir masla-
hat bulundu ğu kalbime ihtar edildi. Çünkü elli liray ı sarfedip görü şmek için 
Emirdağ’a gelerek elli dakika, baz ı on dakika, baz ı hiç görüşmeden giden çok 
âhiret karde şlerimiz, birer bahane ile kendilerini bu Medrese-i Yusufiye’ye 
atacaklard ı. Benim dar vaktim ve inzivâdan gelen hâlet-i ruhiyem b ıraksa, o 
fedakâr dostlara tam sohbet etmeye hizmet-i nuriye müsaade etmezdi.
İkincisi : Bir zaman me şhur bir allâmeyi, harbin müteaddit cephesinde 
cihada gidenler görmü şler, ona demi şler. O da demi ş: “Bana sevap kazan-
dırmak ve derslerimden ehl-i imana istifade ettirmek için benim şeklimde ba-
zı evliyalar benim yerimde i şler görmü şler.” Aynen bunun gibi, Denizli’de 
câmilerde beni gördükleri hatta resmen ihbar edilmi ş ve müdür ve gardiya-
na aksetmi ş. Baz ılar ı telâş ederek, “Kim ona hapishâne kap ısını aç ıyor?” de-
mişler. Hem burada dahi aynen öyle oluyor. Hâlbuki benim çok kusurlu, 
ehemmiyetsiz şahsiyetime pek cüz’î bir harika isnad ına bedel, Risale-i Nur’un 
1 Gizli olarak nurlan ır. (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.z
z474  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
harikalar ını isbat edip gösteren Sikke-i Gaybî Mecmuas ı yüz derece, belki 
bin derece ziyade Nur’lara itimat kazand ırır ve makbuliyetine imza basar. 
Hususan Nur’un kahraman talebeleri, hakikaten harika hâlleri ve kalemleriy-le imza bas ıyorlar.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Beni merak etmeyiniz, ben sizinle beraber bir binada bulundu ğumdan 
bahtiyar ım, memnun ve mesrurum.
Şimdi vazifemiz; bir müdâfaa nüshas ı Isparta’ya gitsin. Mümkünse hem 
yeni hurufla, hem makine ile eski huruf yirmi nüsha ç ıksın. Hatta oran ın müd-
deiumumuna gösterilsin. Hem bir nüsha avukat ımıza bizzat verilsin ve ayr ı 
bir nüsha da müdüre verip tâ onu da dâvâ vekilimize o versin. Hem Ankara makamat ına yeni harfle beraber, eski harfle Denizli’de oldu ğu gibi, gönderi-
lecek. Mümkünse be ş nüsha makamata haz ırlans ın. Çünkü müsâdere edilen 
Nur’lar; eski harfle o makamata, hususan Diyanet Riyâseti heyetine gönderil-miş, sonra buraya gelmi ş. Hem vekilimiz Ahmed Bey’e haber veriniz ki, mü-
dâfaay ı makine ile yazd ığı vakit s ıhhatine pek çok dikkat etsin. Çünkü ifade-
lerim başkas ına benzemiyor. Bir harfin ve bazen bir noktan ın yanl ışıyla bir 
mesele de ğişir, mana bozulur. Hem buraya gelen iki makine, size müsaade 
verilmezse geri gitsinler. Hem telâ ş edip s ıkılmay ınız, me’yus olmay ınız. 
َďَĨ إِنَّ 
1ًاóْùُĺ ِóْùُđْĤا sırrıyla inâyet-i ilâhiye in şaallah çabuk imdad ımıza yetişir.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Risale-i Nur benim bedelime sizlerle görü şür, derse mü ştâk yeni kar-
deşlerimize güzelce ders verir. Nur’larla ya okumak veya okutmak veya 
yazmak sûretindeki me şguliyet; tecrübelerle kalbe ferah, ruha rahat, r ız-
ka bereket, vücuda s ıhhat veriyor.
Şimdi Hüsrev gibi Nur kahraman ı size ihsan edildi. İnşaallah bu med-
rese-i Yusufiye dahi, Medresetü’z-Zehra’n ın bir mübarek dershânesi olacak. 
Ben şimdiye kadar Hüsrev’i ehl-i dünyaya göstermiyordum, gizlerdim. Fakat 
1 “Gerçekte, her güçlükle beraber bir kolayl ık vard ır.” (İnşirâh sûresi, 94/6)ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    475
neşredilen mecmualar, onu ehl-i siyasete tamam ıyla gösterdi, gizli bir şey kal-
mad ı. Onun için ben onun iki-üç hizmetini has karde şlerime izhar ettim. Hem 
ben, hem o, daha gizlemek de ğil, lüzum ise ayn ı hakikat beyan edilecek. 
Fakat şimdilik kar şımızda hakikati dinleyecekler içinde deh şetli ve tezahür et-
miş iki muannit; hem z ınd ık, hem komünist hesab ına –biri Emirda ğ’da mâ-
lûm olmu ş, biri de burada– gayet dessâsâne, aleyhimizde iftiralarla memurlar ı 
ürkütmeye çal ışıyorlar. Onun için biz şimdilik çok ihtiyat edip telâ ş etmemek 
ve inâyet-i ilâhiyenin imdad ımıza gelmesini tevekkül ile beklemek lâz ımd ır.
f
Ey hapis  arkadaşlar ım ve din  kardeşlerim,
Size; hem dünya azab ından, hem âhiret  azab ından kurtaracak bir haki-
kati beyan etmek kalbime ihtar edildi. O da şudur:
Meselâ birisi, birinin karde şini veya bir akrabas ını öldürmü ş. Bir dakika 
intikam  lezzetiyle bir katl , milyonlar dakika hem kalbî s ıkıntı, hem hapis  azab ı-
nı çektirir. Ve maktulün akrabas ı dahi, intikam endi şesiyle ve kar şısında düş-
man ını düşünmesiyle, hayat ının lezzetini ve ömrünün zevkini kaç ırır. Hem 
korku , hem hiddet azab ını çekiyor. Bunun tek bir çâresi var: O da, Kur’ân ’ın 
emrettiği1 ve hak ve hakikat ve maslahat  ve insaniyet ve İslâmiyet  iktizâ ve 
teşvik ettikleri olan, bar ışmak ve musâlaha etmektir.
Evet, hakikat ve maslahat  sulhtur.2 Çünkü; ecel  birdir, de ğişmez.3 O mak-
tul, her hâlde ecel geldi ğinden daha ziyâde kalmayacakt ı. O kâtil ise, o kazâ-
yı ilâhiyeye vas ıta olmuş.
Eğer bar ışmak olmazsa, iki taraf da daima korku  ve intikam  azab ını çe-
kerler. Onun içindir ki; “ Üç günden fazla bir mümin di ğer bir mümine küs-
memek ”4 İslâmiyet  emrediyor. E ğer o katl, bir adâvetten ve bir kinli garazdan 
gelmemişse ve bir münâf ık  o fitneye vesile olmu ş ise; çabuk bar ışmak elzem-
dir. Yoksa o cüz’î musibet  büyük olur, devam eder.
Eğer bar ışsalar ve öldüren tevbe  etse ve maktule her vakit  dua  etse, o 
hâlde her iki taraf çok kazan ırlar ve karde ş  gibi olurlar. Bir gitmi ş kardeşe 
bedel, birkaç dindar karde şleri kazan ır. Kaza ve kader-i ilâhî ye teslim  olup 
1 Bkz.: Hucurât sûresi, 49/10.
2 Bkz.: Bakara sûresi, 2/208; Nisâ sûresi, 4/128; Enfâl sûresi, 8/6.
3 Bkz.: Nahl sûresi, 16/61; Münâfikûn sûresi, 63/11.
4 Bkz.: Buhârî, edeb  57, 62, isti’zân  9; Müslim, birr 23-26.476  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
düşman ını affeder. Ve bilhassa madem Risâle-i Nur  dersini dinlemi şler, elbet-
te mâbeynlerinde bulunan bütün küsmekleri b ırakmaya, hem maslahat  ve is-
tirahat -ı şahsiye ve umumiye, hem Nur dairesindeki uhuvvet  iktizâ ediyor.
Nas ıl ki, Denizli  hapsin de birbirine dü şman  bütün mahpuslar,  Nur’lar  
dersiyle birbirlerine karde ş  oldular. Ve bizim beraatimize bir sebep  olup –hat-
ta dinsizlere, serserilere de– o mahpuslar hakk ında “ Mâşâallah, bârekâllah ” 
dedirttiler. Ve o mahpuslar tam teneffüs ettiler. Ben burada gördüm ki: Bir tek adam ın yüzünden yüz adam s ıkıntı çekip, beraber teneffüse ç ıkm ıyorlar. 
Onlara zulüm  olur. 
Mert ve vicdanl ı bir mümin, küçük ve cüz’î bir hatâ ve-
ya menfaatle yüzer zarar ı ehl-i imana  vermez. E ğer hatâ etse, verse, ça-
buk tevbe  etme k lâz ımd ır.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ben hem Risale-i Nur’u, hem sizleri, hem kendimi, Hüsrev ve H ıfzı ve 
Bart ın’l ı Seyyid’in k ıymettar müjdeleriyle hem tebrik, hem teb şir ediyorum. 
Evet, bu sene hacca gidenler, Mekke-i Mükerreme’de Nur’un kuvvetli mec-mualar ını büyük âlimlerin hem Arapça, hem Hintçe tercüme ve ne şre çal ış-
malar ı gibi Medine-i Münevvere’de dahi o derece makbul olmu ş ki, Ravza-y ı 
Mutahhara’n ın makber-i saadeti üstünde konulmu ş. Hac ı Seyyid, kendi gö-
züyle Asâ-y ı Mûsâ mecmuas ını kabr-i Peygamberî 
(aleyhissalâtü vesselâm)  üzerin-
de görmü ş. Demek makbul-ü Nebevî olmu ş ve r ızâ-y ı Muhammedî (aleyhissalâ-
tü vesselâm)  dairesine girmi ş. Hem niyet etti ğimiz ve buradan giden hac ılara de-
diğimiz gibi, Nur’lar bizim bedelimize o mübarek makamlar ı ziyaret etmi şler, 
hadsiz şükür olsun.
Nur’un kahramanlar ının bu mecmualar ı tashihli olarak ne şretmelerinin 
pek çok faydalar ından birisi de; beni tashih vazifesinden ve merak ından kur-
tard ığı gibi, kalemle yaz ılan sâir nüshalara tam bir me’haz olmak cihetinde 
yüzer tashihçi hükmüne geçtiler. Cenâb- ı Erhamü’r-râhimîn o mecmualar ın 
her bir harfine mukabil onlar ın defter-i hasenâtlar ına bin hasene yazd ırsın, 
âmîn, âmîn, âmîn…
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    477
Müjdeli ve Tâbiri Ç ıkm ış Latîf Bir Rüya
Bana hizmet eden Ali geldi, dedi: “Ben rüyada gördüm ki, sen Hüsrev’le 
beraber Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın elini öptün.” Birden bir mek-
tup ald ım ki, Hüsrev’in hatt ıyla yaz ılan Asâ-y ı Mûsâ mecmuas ını kabr-i 
Muhammedî (aleyhissalâtü vesselâm)  üzerinde hac ılar görmü şler. Demek benim 
bedelime Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın mânevî elini Hüsrev, kaleminin 
vas ıtas ıyla öpmü ş ve r ızâ-y ı nebevîye mazhar olmu ş.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim ve hapis arkada şlar ım,
Evvelâ : Sûreten görü şmediğimizden merak etmeyiniz. Bizler mânen 
her zaman görü şüyoruz. Benim ehemmiyetsiz şahs ıma bedel, Nur’dan 
elinize geçen hangi risaleyi okusan ız veya dinleseniz, benim âdi şahs ım 
yerine Kur’ân’ ın bir hâdimi haysiyetiyle beni o risale içerisinde görüp 
sohbet edersiniz. Zâten ben de sizinle bütün dualar ımda ve yaz ılar ınızda 
ve alâkan ızda hayalimde görü şüyorum ve bir dairede beraber bulunma-
mızdan her vakit görü şüyoruz gibidir.
Sâniyen : Bu yeni Medrese-i Yusufiye’deki Risale-i Nur’un yeni tale-
belerine deriz : Kuvvetli hüccetlerle hatta ehl-i vukûfu da teslime mecbur 
eden işârât- ı Kur’âniye ile Nur’un sad ık şâkirtleri iman ile kabre gire-
cekler. Hem şirket-i mâneviye-i nuriyenin feyziyle her bir şâkirt derecesi-
ne göre umum karde şlerinin mânevî kazançlar ına ve dualar ına hissedar 
olur. Güya âdeta binler dil ile isti ğfar eder, ibadet eder.
Bu iki fayda ve netice, bu acîb zamanda bütün zahmetleri, s ıkıntıla-
rı hiçe indirir; pek çok ucuz olarak o iki k ıymettar kârlar ı sad ık müşteri-
lerine verir.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.478  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Afyon müdâfaanâmesinin hem bize, hem bu Nur’lara , hem bu memle-
kete, hem Âlem-i İslâm’a  alâkadar ehemmiyetli hakikatleri var.
Her hâlde bunu yeni hurufla be ş-on nüsha ç ıkarmak lâz ımd ır, tâ Ankara 
makamat ına gönderilsin. Bizi tahliye ve tecziye etseler de hiç ehemmiyeti 
yok. Şimdi vazifemiz; o müdâfaâttaki hakikatleri hem hükûmete, hem adli-
yelere, hem millete bildirmektir. Belki de kader-i ilâhînin bizi bu dershâneye sevketmesinin bir hikmeti de budur. Mümkün oldu ğu kadar çabuk makine ile 
çıksın. Bizi bugün tahliye etseler, biz yine onu bu makamata vermeye mecbu-
ruz. Sizi aldat ıp tehir edilmesin. Art ık yeter! Ayn ı mesele için on be ş senede 
üç defa bu e şedd-i zulüm ve bahaneler ve emsâlsiz i şkencelere kar şı son mü-
dâfaam ız olsun. Madem kanunen kendimizi müdâfaa etmek için sâb ık mah-
kemelerde makineyi bize vermi şler, burada o hakk ımızı bizden hiçbir kanunla 
men edemezler. E ğer resmen çare bulmad ınız ise, hariçten bizim avukat her 
şeyden evvel bunun –makine ile– be ş nüshas ını çıkars ın, hem s ıhhatine çok 
dikkat edilsin.
Said Nursî
f
Aziz, yeni karde şlerim ve eski mahpuslar,
Benim kat’î kanaatim gelmi ş ki; buraya girmemizin inâyet-i ilâhiye cihe-
tinde bir ehemmiyetli sebebi sizsiniz. Yani Nur’lar tesellileriyle ve iman ın ha-
kikatleriyle sizi bu hapis musibetinin s ıkıntılar ından ve dünyevî çok zararlar ın-
dan ve bo şu boşuna gam ve hüzün ile giden hayat ınızı faydas ızlıktan, bâd-i 
hevâ zâyi olmas ından ve dünyan ızın ağlamas ı gibi âhiretinizi a ğlamaktan kur-
tar ıp tam bir teselli size vermektir.
Madem hakikat budur; elbette siz dahi, Denizli mahpuslar ı ve Nur tale-
beleri gibi birbirinize kar şı kardeş olman ız lâz ımd ır. Görüyorsunuz ki; bir b ı-
çak içinize girmemek ve birbirinize tecavüz etmemek için d ışarıdan gelen bü-
tün eşyan ız ve yemek ve ekme ğinizi ve çorban ızı kar ıştırıyorlar. Size sadâkat-
le hizmet eden gardiyanlar çok zahmet çekiyorlar. Hem siz beraber teneffüseçıkm ıyorsunuz, güya canavar ve vah şi gibi birbirinize sald ıracaks ını
z. İşte ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    479
şimdi sizin gibi f ıtrî kahramanl ık damar ını taşıyan yeni arkada şlar, bu zaman-
da mânevî büyük bir kahramanl ık ile heyet-i idareye deyiniz ki: “De ğil elimi-
ze b ıçak, belki mavzer ve rovelver verilse, hem emir de verilse, biz bu bîçâ-
re ve bizim gibi musibetzede arkada şlar ımıza dokunmayaca ğız. Eskiden yüz 
düşmanl ık ve adâvetimiz dahi olsa da, onlar ı helâl edip hat ırlar ını kırmama-
ya çal ışacağımıza, Kur’ân’ ın ve iman ın ve uhuvvet-i İslâmiyenin ve masla-
hat ımızın emriyle ve ir şad ıyla karar verdik.” diyerek, bu hapsi bir mübarek 
dershâneye çeviriniz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ehl-i dünya bir siyasette ve bir sanatta ve bir vazifede, ya bir hayat- ı iç-
timaiyeye ait bir hizmette ve hususî bir nevi ticarette bulunan her bir tâifenin bir nevi kongrede toplanmas ı ve müzakeresi gibi, iman- ı tahkikî hizmet-i kud-
siyesinde bulunan Nur talebeleri dahi kader-i ilâhînin emriyle ve inâyet-i rab-bâniyenin tensibi ve sevkiyle bu Medrese-i Yusufiye kongresine gelmesinde inşaallah pek çok k ıymettar mânevî fayda ve ehemmiyetli neticeler ihsan edi-
lecek ve Nur’un erkânlar ı her biri bir elif gibi tek ba şına bir yerde bir k ıyme-
ti varsa, bir elif üç elifle omuz omuza verip hâlen görü şse bin yüz on bir ol-
mas ı gibi, bu içtimada k ıymeti ve in şaallah kudsî hizmeti ve sevab ı bin olur; 
o elif, elfün olur.
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bugün benim pencerelerimi m ıhlamalar ının sebebi, mahpuslarla murâ-
faa ve selâmla şmamakt ır. Zâhirde ba şka bahane gösterdiler. Hiç merak et-
meyiniz. Bilakis benim ehemmiyetsiz şahs ım ile me şgul olup Nur’lara ve ta-
lebelerine çok s ıkıntı vermediklerinden, beni cidden ve kalben onlar ın şahsî 
ihânetler ve i şkencelerle tâzib etmeleri, Nur’lar ın ve sizlerin bedeline oldu ğu 
ve bir derece Nur’lara ili şmemeleri cihetinde memnunum ve sab ır içinde şük-
rederim, merak etmiyorum. Siz dahi hiç müteessir olmay ınız. Gizli dü şman-
lar ımızın, memurlar ın nazar- ı dikkatini şahs ıma çevirmesinden, Nur’lar ın ve 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.480  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
talebelerinin selâmet ve maslahatlar ı noktas ında bir inâyet ve bir hay ır var di-
ye kanaatim var.
Baz ı kardeşlerimiz hiddet edip dokunakl ı konuşmas ınlar, hem ihtiyatla 
hareket etsinler ve telâ ş etmesinler, hem herkese bu meseleden bahis açma-
sınlar. Çünkü safdil karde şlerimiz ve ihtiyata daha al ışmayan yeni karde şleri-
mizin sözlerinden mana ç ıkaran casuslar bulunur. Habbeyi kubbe yapar, ih-
bar edebilir. Şimdi vaziyetimiz şaka kald ırm ıyor. Bununla beraber hiç endi şe 
etmeyiniz. Biz inâyet-i ilâhiye alt ınday ız ve bütün me şakkatlere kar şı kemâl-i 
sab ırla belki şükür ile mukabele etmeye azmetmi şiz. Bir dirhem zahmet, bir 
batman rahmet ve sevab ı netice verdi ğinden, şükretmeye mükellefiz.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
İki ehemmiyetli sebep ve bir kuvvetli ihtara binâen ben bütün vazife-i 
müdâfaât ı buraya gelen ve gelecek Nur erkânlar ına b ırakmaya kalben mec-
bur oldum. Hususan H, R, T, F, S.2(Hâşiye)
Birinci Sebep : Ben hem sorgu dairesinde, hem çok emârelerden ka-
t’î bildim ki; bana kar şı ellerinden geldi ği kadar mü şkülât yapmaya ve fikren 
onlara galebe etmemden kaçmaya çal ışıyorlar ve resmen de onlara i ş’ar var. 
Güya ben konu şsam, mahkemeleri ilzam edecek derecede ve diplomatla-
rı susturacak bir iktidar- ı ilmî ve siyasî gösterece ğim diye benim konu şmama 
bahanelerle mâni oluyorlar. Hatta sorguda bir suâle kar şı dedim: “Tahattur 
edemiyorum.” O hâkim taaccüp ve hayretle dedi: “Senin gibi fevkalâde acîb zekâvet ve ilim sahibi nas ıl unutur?” Onlar Risale-i Nur’un harika yükseklikle-
rini ve ilmî tahkikat ını benim fikrimden zannedip deh şet alm ışlar. Beni konu ş-
turmak istemiyorlar. Hem güya benim ile kim görü şse birden Nur’un fedakâr 
bir talebesi olur. Onun için beni görü ştürmüyorlar. Hatta Diyanet Reisi dahi 
demiş: “Kim onunla görü şse, ona kap ılır.. cazibesi kuvvetlidir.”
Demek şimdi işimi de sizlere b ırakmaya maslahat ımız iktiza ediyor. Ve 
yan ınızdaki yeni ve eski müdâfaâtlar ım benim bedelime sizin me şveretinize 
iştirak eder, o kâfidir.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 (Hâşiye) Hüsrev, Re’fet, Tahirî, Feyzi, Sabri.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    481
İkinci Sebep : Başka vakte b ırak ıldı. Amma ihtar- ı mânevînin k ısa bir işa-
reti şudur: Bana yirmi be ş sene siyaseti ve gazeteleri vesâir çok fâni şeyleri 
terk ettiren ve onlarla me şguliyeti men eden gayet kuvvetli bir vazife-i uhre-
viye ve tesirli bir hâlet-i ruhiye benim bu meselenin teferruat ıyla iştigal etme-
me katiyen mâni oluyorlar. Sizler, bazen aras ıra iki dâvâ vekilinizle me şveret-
le benim vazifemi dahi görürsünüz.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Şimdi namazda bir hât ıra kalbe geldi ki ; kardeşlerin ziyade hüsn-ü 
zanlar ına binâen, senden maddî ve mânevî ders ve yard ım ve himmet bek-
liyorlar. Sen nas ıl dünya i şlerinde haslar ı tevkil ettin, erkânlar ın meşveretle-
rine b ırakt ın ve isabet ettin. Aynen öyle de uhrevî ve Kur’ânî ve imanî ve il-
mî işlerinde dahi Risale-i Nur’u ve şâkirtlerinin şahs- ı mânevîlerini tevkil eyle! 
O hâlis, muhlis haslar ın şahs- ı mânevîleri senden çok mükemmel o vazifeni 
kendi vazifeleriyle beraber yaparlar. Hem daima da şimdiye kadar yap ıyor-
lar. Meselâ seninle görü şen muvakkat bir dirhem ders ve nasihat alsa, Risale-i 
Nur’dan bir cüzünden yüz dirhem ders alabilir. Hem senin yerinde ondan nasihat al ır, sohbet eder. Hem Nur şâkirtlerinin haslar ı, bu vazifeni her vakit 
yap ıyorlar. Ve in şaallah pek yüksek bir makamda bulunan ve duas ı makbul 
olan onlar ın şahs- ı mânevîleri, dâimî beraberlerinde bir üstad ve yard ımc ıdır 
diye ruhuma hem teselli, hem müjde, hem istirahat verdi.
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu iki gün zarf ında iki küçük patlak, zâhirî hiçbir sebep yokken acîb, mâ-
nidar bir tarzda olmas ı tesadüfe benzemiyor.
Birincisi : Koğuşumda muhkem demirden olan soba birden kuvvetli ta-
banca gibi ses verip a şağısındaki kal ın ve metin demiri bomba gibi patlad ı, iki 
parça oldu. Terzi Hamdi korktu, bizi hayret içinde b ırakt ı. Hâlbuki çok defa 
kışta taş kömürü ile k ızgın, k ırm ızılaştığı hâlde tahammül ediyordu.
İkincisi : İkinci gün Feyzi’lerin ko ğuşunda hiçbir sebep yokken birden 
su testisi üstünde duran bardak, acîb sûrette parça parça oldu. Hat ıra ge-
liyor ki; in şaallah bize zarar dokunmadan aleyhimizdeki deh şetli bombala-
rı, Ankara’n ın alt ı makamat ına gönderilen müdâfaât nüshalar ı patlatt ırdılar. 482  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Bize zarar vermeden aleyhimize ate şlenen ve k ızışan hiddet sobas ı iki parça 
oldu. Hem ihtimal var ki; mübarek soba, benim teessürât ımı ve tazarruât ımı 
dinleyen tek ve menfaatli arkada şım, bana haber veriyor ki; “Bu zindan ve 
hapishâneden gideceksin. Bana ihtiyaç kalmad ı.”
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bugün mânevî bir ihtar ile sizin hesab ınıza bir telâ ş, bir hüzün bana geldi. 
Çabuk ç ıkmak isteyen ve derd-i maî şet için endi şe eden karde şlerimizin ha-
kikaten beni müteellim ve mahzun etti ği ayn ı dakikada bir mübarek hât ıra ile 
bir hakikat ve bir müjde kalbe geldi ki:
Beş günden sonra çok mübarek ve çok sevapl ı ibadet aylar ı olan şuhûr-u 
selâse gelecekler. Her hasenenin sevab ı başka vakitte on2 ise, Receb-i Şerif’te 
yüzden geçer..3 Şaban- ı Muazzam’da üç yüzden ziyade..4 ve Ramazan- ı 
Mübarek’te bine ç ıkar..5 ve cuma gecelerinde binlere.. ve Leyle-i Kadir’de 
otuz bine ç ıkar.6 Bu pek çok, uhrevî faydalar ı kazand ıran ticaret-i uhreviye-
nin bir kudsî pazar ı.. ve ehl-i hakikat ve ibadet için mümtaz bir me şheri.. ve 
üç ayda seksen sene bir ömrü, ehl-i imana temin eden şuhûr-u selâseyi böy-
le bire on kâr veren Medrese-i Yusufiye’de geçirmek, elbette büyük bir kârd ır. 
Ne kadar zahmet çekilse ayn- ı rahmettir.
İbadet cihetinde böyle oldu ğu gibi, Nur hizmeti dahi nisbeten –ke-
miyet de ğilse de keyfiyet itibar ıyla– bire be ştir. Çünkü bu misafirhânede 
mütemâdiyen giren ve ç ıkanlar, Nur’un derslerinin inti şarına bir vas ıta-
dır. Bazen bir adam ın ihlâs ı, yirmi adam kadar fayda verir.
Hem Nur’un s ırr-ı ihlâs ı; siyasetkârâne kahramanl ık damar ını taşı-
yan, Nur’un tesellilerine pek çok muhtaç bulunan mahpus bîçâreler için-de intişarı için bir parça zahmet ve s ıkıntı olsa da, ehemmiyeti yok.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Bkz.: En’âm sûresi, 6/160.
3 Bkz.: En’âm sûresi, 6/160.
4 Bkz.: Tirmizî, savm  39; İbni Mâce,  ikâme 191; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  6/238.
5 Bkz.: et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  3/255-256; el-Beyhakî, Şuabü’l-îmân  3/314; ed-Deylemî, el-
Müsned  3/130-131.
6 Bkz.: “Kadir gecesi, bin aydan hay ırlıdır.” (Kadir sûresi, 97/3)ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    483
Derd-i maî şet ciheti ise; zâten bu üç ay âhiret pazar ı olmas ından her 
biriniz çok şâkirtlerin bedeline, hatta baz ınız bin adam ın yerinde bura-
ya girdiğinden, elbette sizin haricî i şlerinize yard ımlar ı olur diye tama-
mıyla ferahland ım ve bayrama kadar burada bulunmak büyük bir nimet-
tir bildim.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Receb-i Şerif’inizi ve yar ınki Leyle-i Regaib’inizi ruh u can ımız-
la tebrik ederiz.
Sâniyen : Me’yus olmay ınız, hem merak ve telâ ş etmeyiniz; inâyet-i rab-
bâniye in şaallah imdad ımıza yetişir. Bu üç aydan beri aleyhimizde ihzâr edi-
len bomba patlad ı. Benim sobam ve Feyzi’lerin su barda ğı ve Hüsrev’in iki 
su barda ğının verdikleri haber do ğru ç ıktı. Fakat deh şetli değil, hafif oldu. 
İnşaallah o ate ş tamamen sönecek. Bütün hücumlar ı, şahs ımı çürütmek ve 
Nur’un fütuhat ına bulant ı vermektir. Emirda ğ’daki mâlûm münaf ıktan daha 
muz ır ve gizli z ınd ıklar ın elinde âlet bir adam ve bid’atkâr bir yar ım hoca ile 
beraber bütün kuvvetleriyle bize vurmaya çal ıştıklar ı darbe, yirmiden bire in-
miş. İnşaallah o bir dahi, bizi mecruh ve yaral ı etmeyecek ve dü şündükleri ve 
kasdettikleri –bizi birbirinden ve Nur’lardan kaç ırmak– plânlar ı dahi akîm ka-
lacak. Bu mübarek aylar ın hürmetine ve pek çok sevap kazand ırmalar ına iti-
maden sab ır ve tahammül içinde şükür ve tevekkül etmek ve َرِïَĝْĤِאÖ َīَĨاٰ ْīَĨ 
2َرِïْכَĤا َīِĨ َīِĨأَ düsturuna teslim olmak elzemdir, vazifemizdir.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Kadere iman eden, gam ve hüzünden emin olur.” Bkz.: el-Kudâî, Müsnedü’ ş-Şihâb 1/187; ed-
Deylemî, el-Müsned  1/113; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  3/187.484  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Başbakanl ığa, Adliye Bakanl ığına, 
Dâhiliye Bakanl ığına1(Hâşiye)
Hürriyet ilân ını, Birinci Harb-i Umumî’yi, mütâreke zamanlar ını, Millî 
Hükûmet’in ilk te şekkülünü ve Cumhuriyet zaman ını birden derkeden bütün 
hükûmet ricali, beni pek iyi tan ırlar. Bununla beraber, müsaadenizle hayat ı-
ma bir sinema şeridi gibi sizinle beraber göz gezdirelim.
Bitlis Vilayeti’ne tâbi Nurs Köyü’nde do ğan ben; talebe hayat ımda rast 
gelen âlimlerle mücadele ederek, ilmî münaka şalarla kar şıma ç ıkanlar ı inâyet-i 
ilâhiye ile ma ğlup ede ede İstanbul’a kadar geldim. İstanbul’da bu âfetli şöh-
ret içinde mücadele ederek nihâyet rakiplerimin ifsadat ıyla merhum Sultan 
Abdülhamid’in emriyle t ımarhâneye kadar sürüklendim. Hürriyet ilân ıyla ve 
“31 Mart Vak’as ı”ndaki hizmetlerimle “ İttihad ve Terakki” hükûmetinin na-
zar- ı dikkatini celbettim. Câmiü’l-Ezher gibi “Medresetü’z-Zehra” nâm ında 
bir İslâm üniversitesinin Van’da aç ılmas ı teklifi ile kar şılaştım. Hatta teme-
lini att ım. Birinci harbin patlamas ıyla talebelerimi ba şıma toplayarak gönül-
lü alay kumandan ı olarak harbe i ştirak ettim. Kafkas cephesinde, Bitlis’te esir 
düştüm. Esaretten kurtularak İstanbul’a geldim. Dârü’l-Hikmeti’l-islâmiye’ye 
âzâ oldum. Mütâreke zaman ında, istilâ kuvvetlerine kar şı bütün mevcudiye-
timle İstanbul’da çal ıştım. Millî hükûmetin galibiyeti üzerine, yapt ığım hizmet-
ler Ankara hükûmetince takdir edilerek Van’da üniversite açmak teklifi tek-rarland ı.
Buraya kadar geçen hayat ım bir vatan-perverlik hâli idi. Siyaset yoluy-
la dine hizmet hissini ta şıyordum. Fakat bu andan itibaren dünyadan tama-
men yüz çevirdim ve kendi ıstılah ıma göre “Eski Said”i gömdüm. Büsbütün 
âhiret ehli “Yeni Said” olarak dünyadan elimi çektim. Tam bir inzivâ ile bir zaman İstanbul’un Yû şâ Tepesi’ne çekildim. Daha sonra do ğduğum yer olan 
Bitlis ve Van taraf ına giderek ma ğaralara kapand ım. Ruhî ve vicdanî hazz ım-
la başbaşa kald ım. 
ِÙَøَאĻِّùĤوَا َאنِĉْĻَّýĤا َīِĨ ِّٰųِאÖ ذُĳُĐأَ yani “Şeytandan ve siyaset-
ten Allah’a s ığınırım.” düsturuyla kendi ruhî âlemime dald ım. Ve Kur’ân- ı 
Azîmüşşân’ ın tetkik ve mütâlaas ıyla vakit geçirerek Yeni Said olarak ya şama-
ya başlad ım.
1 (Hâşiye) Bu yaz ı, Afyon Hapsinde mevkuf iken Hz. Üstad’ ımızın izniyle avukatlar ı taraf ından 
kaleme al ınarak mezkûr makamata gönderilmi ştir.
 SungurON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    485
Fakat kaderin cilveleri, beni menfî olarak muhtelif yerlerde bulundurdu. 
Bu esnada Kur’ân- ı Kerîm’in feyzinden kalbime do ğan füyuzât ı yan ımdaki 
kimselere yazd ırarak bir tak ım risaleler vücuda geldi. Bu risalelerin heyet-i 
mecmûas ına “Risale-i Nur” ismini verdim. Hakikaten Kur’ân’ ın nuruna isti-
nad edildi ği için, bu isim vicdan ımdan do ğmuş. Bunun ilham- ı ilâhî oldu ğu-
na bütün iman ımla kâniim ve bunlar ı istinsah edenlere “bârekâllah” dedim. 
Çünkü iman nurunu ba şkalar ından esirgemeye imkân yoktu. Bu risalelerim, 
bir tak ım iman sahipleri taraf ından birbirinden al ınarak istinsah edildi. Bana 
böyle bir kanaat verdi ki; müslümanlar ın zedelenen imanlar ını takviye için bir 
sevk-i ilâhîdir. Bu sevk-i ilâhîye hiçbir sahib-i iman mâni olamayaca ğı gibi, 
teşvike de dinen mecbur bulundu ğumu hissettim. Zâten bugüne kadar yüz 
otuzu bulan bu risaleler, tamamen âhiret ve iman bahislerine ait olup, siya-setten ve dünyadan kastî olarak bahsetmez.
Buna rağmen bir tak ım f ırsat düşkünlerinin de i ştigal mevzuu oldu. 
Üzerinde tetkikât yap ılarak Eski şehir, Kastamonu, Denizli’de tevkif edildim; 
muhakemeler oldu. Neticede hakikat tecellî etti, adalet yerini buldu. Fakat bu düşkünler bir türlü usanmad ılar. Bu defa da beni tevkif ederek Afyon’a getir-
mişlerdir. Mevkufum, isticvab alt ınday ım. Bana şunlar ı isnad ediyorlar.
1– Sen siyasî bir cemiyet kurmu ş
sun.
2– Sen rejime ayk ırı fikirler ne şrediyorsun.
3– Siyasî bir gaye pe şindesin.
Bunlar ın esbab- ı mûcibe ve delilleri de, risalelerimin iki-üçünden on-on 
beş cümleleridir. Say ın Bakan! Napolyon’un dedi ği gibi, “Bana te’vili kabil 
olmayan bir cümle getiriniz, sizi onunla idam edeyim.” Be şerin ağzından ç ı-
kan hangi cümle vard ır ki, te’villerle cürüm ve suç te şkil etmesin. Bilhassa be-
nim gibi yetmi ş beş yaşına varm ış ve bütün dünya hayat ından elini çekmi ş, 
sırf âhiret hayat ına hasr- ı hayat etmi ş bir adam ın yaz ılar ı elbette serbest ola-
cakt ır. Hüsn-ü niyete makrun oldu ğu için pervas ız olacakt ır. Bunlar ı tetkikle 
alt ında cürüm aramak insafs ızlıktır; başka bir şey değildir. Binâenaleyh, bu 
yüz otuz risalemden hiçbirisinde dünya i şini alâkaland ıran bir maksat yoktur. 
Hepsi Kur’ân nurundan iktibas edilen âhiret ve imana taalluk eder. Ne siyasî ve ne de dünyevî hiçbir gaye ve maksat yoktur. Nitekim hangi mahkeme i şe 
başlam ış ise, ayn ı kanaatle beraat karar ını vermiştir. Binâenaleyh lüzumsuz, 
mahkemeleri i şgal etmek ve masum iman sahiplerini i şlerinden güçlerinden 
alıkoymak, vatan ve millet nâm ına yaz ıktır. Eski Said bütün hayat ını vatan ve 486  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
milletin saadeti u ğrunda sarfetmi şken, bütün bütün dünyadan el çekmi ş, yet-
miş beş yaşına gelmiş Yeni Said, nas ıl olur da siyasetle i ştigal eder. Buna ta-
mamen siz de kânisiniz.
Birtek gayem vard ır: O da mezara yakla ştığım bu zamanda, İslâm 
memleketi olan bu vatanda bol şevik bayku şlar ının seslerini i şitiyoruz. 
Bu ses, Âlem-i İslâm’ ın iman esaslar ını zedeliyor. Halk ı, bilhassa genç-
leri imans ız yaparak kendisine ba ğlıyor. Ben bütün mevcudiyetimle bun-
larla mücadele ederek gençleri ve müslümanlar ı imana davet ediyorum. 
Bu imans ız kitleye kar şı mücadele ediyorum. Bu mücâhedem ile in şaal-
lah Allah huzuruna girmek istiyorum, bütün faaliyetim budur. Beni bu gayemden al ıkoyanlar da, korkar ım ki bol şevikler olsun! Bu iman dü ş-
manlar ına karşı mücâhede açan dindar kuvvetlerle el ele vermek, benim 
için mukaddes bir gayedir. Beni serbest b ırak ınız. El birli ğiyle, komünist-
likle zehirlenen gençlerin ıslah ına ve memleketin iman ına, Allah’ ın bir-
liğine hizmet edeyim.
Mevkuf
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu dünyada hususan bu zamanda, hususan musibete dü şenlere ve 
bilhassa Nur şâkirtlerindeki deh şetli s ıkıntılara ve me’yusiyetlere kar şı 
en tesirli çare, birbirine teselli ve ferah vermek.. ve kuvve-i mâneviyesi-ni takviye etmek.. ve fedakâr hakikî karde ş gibi birbirinin gam ve hüzün 
ve s ıkıntılar ına merhem sürmek.. ve tam şefkatle kederli kalbini ok şa-
makt ır.
Mâbeynimizdeki hakikî ve uhrevî uhuvvet, gücenmek ve tarafgirlik 
kald ırmaz. Madem ben size bütün kuvvetimle itimat edip bel ba ğlam ı-
şım.. ve sizin için, de ğil yaln ız istirahatimi ve haysiyetimi ve şerefimi, bel-
ki sevinçle ruhumu da feda etmeye karar verdi ğimi bilirsiniz; belki de gö-
rüyorsunuz.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    487
Hatta kasemle temin ederim ki; sekiz gündür Nur’un iki rüknü zâhi-
rî birbirine nazlanmak ve teselli yerine hüzün vermek olan ehemmiyetsiz hâdisenin bu s ırada benim kalbime verdi ği azap cihetiyle “Eyvah, eyvah! 
El’aman, el’aman! Yâ Erhame’r-râhimîn medet! Bizi muhafaza eyle, bi-zi cin ve insî şeytanlar ın şerrinden kurtar, karde şlerimin kalblerini birbi-
rine tam sadâkat ve muhabbet ve uhuvvet ve şefkatle doldur.” diye hem 
ruhum, hem kalbim, hem akl ım feryat edip a ğlad ılar.
Ey demir gibi sars ılmaz karde şlerim! Bana yard ım ediniz. Meselemiz 
çok naziktir. Ben sizlere çok güveniyordum ki, bütün vazifelerimi şahs- ı 
mânevînize b ırakm ıştım. Sizin de bütün kuvvetinizle benim imdad ıma 
koşman ız lâz ım geliyor.
 Gerçi hâdise pek cüz’î ve geçici ve küçük idi. Fakat 
saatimizin zembere ğine ve gözümüzün hadekas ına gelen bir saç, bir zerrecik 
dahi incitir. Ve bu noktada ehemmiyetlidir ki, maddî üç patlak ve mânevî üç müşâhedeler tam tam ına haber verdiler.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Sobam ın ve Feyzi’lerin ve Sabri ve Hüsrev’in iki su barda ğının parça par-
ça olmas ı dehşetli bir musibet geldi ğini haber vermi ştiler. Evet, bizim en kuv-
vetli nokta-y ı istinad ımız olan hakikî tesânüd ve birbirinin kusuruna bak-
mamak  ve Hüsrev gibi Nur kahraman ından –benim yerimde ve Nur’un 
şahs- ı mânevîsinin çok ehemmiyetli bir mümessili olmas ından– hiçbir ci-
hetle gücenmemek elzemdir.
Ben kaç gündür deh şetli bir s ıkıntı ve me’yusiyet hissetti ğimden “dü ş-
manlar ımız bizi ma ğlup edecek bir çare bulmu şlar” diye çok telâ ş ederdim. 
Hem sobam, hem hayalî ayn- ı hakikat mü şâhedem, do ğru haber vermi şler.
Sak ın, sak ın, sak ın! Çabuk, bu şimdiye kadar demir gibi kuvvetli te-
sânüdünüzü tamir ediniz! Vallahi bu hâdisenin bizim hapse girmemizden daha ziyade Kur’ân ve iman hizmetimize –hususan bu s ırada– zarar ver-
mek ihtimali kavîdir.
Said Nursî
f488  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Leyle-i Mirac, ikinci bir Leyle-i Kadir hükmündedir. Bu gece –mümkün 
oldukça çal ışmakla– kazanç birden bine ç ıkar. Şirket-i mâneviye s ırrıyla inşa-
allah her biriniz k ırk bin dil ile tesbih eden baz ı melekler gibi, k ırk bin lisan ile 
bu k ıymettar gecede ve sevab ı çok bu çilehânede ibadet ve dualar edecek-
siniz. Ve hakk ımızda gelen f ırtınada binden bir zarar olmamas ına mukabil, 
bu gecedeki ibadet ile şükredersiniz. Hem sizin tam ihtiyat ınızı tebrik ile be-
raber, hakk ımızda inâyet-i rabbâniye pek zâhir bir sûrette tecellî etti ğini teb-
şir ederiz.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Sizin Leyle-i Mirac’ ınızı bütün ruh u can ımla tebrik ederim.
Sâniyen : Yirmi seneden beri bir dâvâm ız ki; âsâyi şe mümkün oldu ğu ka-
dar Nur şâkirtleri dokunmuyorlar. Ve bize hücum edenlere, en ba şta emniyeti 
ve âsâyişi bozmak dâvâlar ına bir emâre ve dâvâm ızı cerhetmeye bahane ol-
mas ı kuvvetle muhtemel bulunan bu hapis hâdisesi, inâyet-i ilâhiye ile harika 
bir tarzda, sizin sadâkat ve ihlâs ınızın bir kerameti olarak yüzde bire indi; kub-
be habbe edildi. Yoksa hakk ımızda habbeyi kubbe yapanlar, bundan istifade 
edip aleyhimizdeki iftiralar ına çoklar ını inand ıracaklard ı.
Sâlisen : Beni merak etmeyiniz. Sizinle bir binada bulunmam, her zah-
metimi ve s ıkıntımı hiçe indirir. Zâten burada toplanmam ızın çok cihetlerle 
ehemmiyeti var. Ve hizmet-i imaniyeye faydalar ı çoktur. Hatta bu defa tetim-
me-i itirazdaki ehemmiyetli baz ı hakikatler; o alt ı makamata gidip, tam dik-
katlerini celbedip hükmünü bir derece onlarda icra etmesi, bütün s ıkıntılar ı-
mızı hiçe indirdi.
Râbian : Mümkün oldu ğu kadar Nur’larla me şguliyet; hem s ıkıntılar ı 
izale eder, hem be ş nevi ibadet say ılabilir.
Hâmisen : Nur’un dersleri vas ıtas ıyla geçen musibet yüzden bire indi. 
Yoksa zemin ve zaman ın nezaketi cihetiyle baruta ate ş atmak hükmünde o 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    489
tek habbe, kubbeler olacakt ı. Hatta resmî bir k ısım memurlar demi şler ki; 
“Nur dersini dinleyenler kar ışmad ılar. Eğer umum, dersini dinleseydi hiç-
bir şey olmazd ı.” Siz mümkün oldu ğu kadar ikili ğe meydan vermeyiniz. 
Hapis s ıkıntısına başkas ı ilâve olmas ın. Mahpuslar dahi Nurcular gibi 
kardeş olsunlar, birbirinden küsmesinler.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık, muhlis karde şlerim,
Bizler imkân dairesinde bütün kuvvetimizle Lem’a-y ı İhlâs’ ın düstur-
lar ını ve hakikî ihlâs ın s ırrını mâbeynimizde ve birbirimize kar şı istimâl 
etmek, vücûb derecesine gelmi ş. Kat’î haber ald ım ki, üç aydan beri bura-
daki has karde şlere birbirine kar şı –meşrep veya fikir ihtilâf ıyla– bir so ğukluk 
vermek için üç adam tayin edilmi ş. Hem metin Nurcular ı usand ırmakla sars-
mak.. ve nazik ve tahammülsüzleri evhamland ırmak.. ve hizmet-i nuriyeden 
vazgeçirmek için sebepsiz mahkememizi uzat ıyorlar.
Sak ın, sak ın!. Şimdiye kadar mâbeyninizdeki fedakârâne uhuvvet ve 
samimâne muhabbet sars ılmas ın!.. Bir zerre kadar olsa bile, bize büyük 
zarar olur. Çünkü pek az bir sars ıntı, Denizli’de ...... gibi hocalar ı yabani-
leştirdi. Bizler birbirimize –lüzum olsa– ruhumuzu feda etmeye, hizmet-i 
Kur’âniye ve imaniyemiz iktiza etti ği hâlde; s ıkıntıdan veya ba şka şeyler-
den gelen titizlikle hakikî fedakârlar, birbirine kar şı küsmeye de ğil; belki 
kemâl-i mahviyet ve tevazu ve teslimiyetle kusuru kendine al ır; muhab-
betini, samimiyetini ziyadele ştirmeye çal ışır. Yoksa habbe kubbe olup ta-
mir edilmeyecek bir zarar verebilir. Sizin ferâsetinize havale edip k ısa ke-
siyorum.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ehemmiyetli bir mânevî ihtara binâen size şimdilik bir-iki vazife-i nuriye 
var ki; bütün kuvvetinizle bu üçüncü Medrese-i Yusufiye’de musibetzede bî-çâre mahpuslar içine ikilik ve garazkârâne tarafgirlik dü şmemek için Nur ders-
leriyle çal ışmakt ır. Çünkü ihtilâftan ve garaz ve kin ve inattan istifadeye ça-
lışan, perde alt ında dehşetli müfsidler var. Madem bu hapis arkada şlar ımız, 490  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
çoğu lüzum olsa vatan ına ve milletine ve ahbab ına fedakârâne ruhunu feda 
ettiren kahramanl ık damar ını taşıyorlar. Elbette o civanmerdler, inad ını ve 
garaz ını ve adâvetini, milletin selâmeti ve bu hapis istirahati ve perde alt ın-
da anarşiliğe çabalayan bol şevizmi aşılayanlar ın ifsatlar ından kurtulmak için, 
hiç menfaati bulunmayan ve bu f ırtınal ı zamanda zarar ı çok olan adâvetini 
ve inad ını feda etmeleri lâz ımd ır. Yoksa bu zamanda –baruta ate ş atmak gi-
bi– hem yüz bîçâre mahpuslara, hem Nur’un masum talebelerine, hem bu Afyon memleketine ehemmiyetli zahmetlere, sars ıntılara, belki memlekete gi-
ren ecnebi komitesi parmaklar ının ilişmesine bir vesile olur. Madem bizler on-
lar ın hat ırlar ı için kader-i ilâhiyle buraya girdik.. ve bir k ısm ımız onlar ın sa-
adeti ve mânevî rahatlar ı için buradan ç ıkmak istemiyoruz.. ve istirahatimizi 
onlar için feda edip her s ıkıntıya sab
ır ve tahammül ediyoruz… Elbette o ye-
ni kardeşlerimiz dahi Denizli mahpuslar ı gibi, karde şliğimiz hat ırı için, Şaban 
ve Ramazan hürmetine birbirine küsmemek ve karde ş olup bar ışmak lâz ım 
ve elzemdir. Zâten biz ve ben, onlar ı Nur talebeleri dairesinde biliriz ve dua-
lar ımıza girmişler.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : 2ُّٰųا َאرَهُÝْìا َאĨ ĹِĘ ُóْĻَíْĤاَ sırrıyla, inşaallah mahkememizin tehirinde 
ve tahliye olan karde şlerimizin yine mahkeme gününde burada bulunmala-
rında büyük hay ırlar var.
Evet Risale-i Nur’un meselesi; Âlem-i İslâm’da, hususan bu memlekette 
küllî bir ehemmiyeti bulundu ğundan böyle heyecanl ı toplamalar ile umumun 
nazar- ı dikkatini Nur hakikatlerine celbetmek lâz ımd ır ki; ümidimizin ve ihti-
yat ımızın ve gizlememizin ve muâr ızlar ın küçültmelerinin fevkinde ve ihtiyâr ı-
mızın haricinde böyle şâşaa ile Risale-i Nur, kendi derslerini dost ve dü şmana 
âşikâren veriyor. En mahrem s ırlar ını en nâmahremlere çekinmeyerek göste-
riyor. Madem hakikat budur, biz küçücük s ıkıntılar ımızı kinin gibi bir ac ı ilâç 
bilip sab ır ve şükretmeliyiz, “Yâhu bu da geçer!” demeliyiz.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Allah’ ın kullar ını sevk ettiği ve onlar için seçti ği her şeyde hay ır vard ır.” (Bkz.: el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  
1/478)ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    491
Sâniyen : Bu Medrese-i Yusufiye’nin nâz ırına yazd ım: Ben Rusya’da esir 
iken, en evvel bol şevizmin f ırtınas ı hapishânelerden ba şlad ığı gibi, Frans ız 
İhtilâl-i Kebîri dahi en evvel hapishânelerden ve tarihlerde serseri nâm ıyla yâ-
dedilen mahpuslardan ç ıkmas ına binâen; biz Nur şâkirtleri, hem Eski şehir, 
hem Denizli, hem burada mümkün oldukça mahpuslar ın ıslah ına çal ıştık. 
Eskişehir ve Denizli’de tam faydas ı görüldü. Burada daha ziyade fayda ola-
cak ki, bu nazik zaman ve zeminde Nur’un dersleriyle geçen f ırtınac ık yüzden 
bire indi.1(Hâşiye) Yoksa ihtilâftan ve böyle hâdiselerden istifade eden ve f ırsat 
bekleyen haricî muz ır cereyanlar, o baruta ate ş at ıp bir yang ın ç ıkacakt ı.
Said Nursî
f
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık, sars ılmaz, s ıkıntıdan usan ıp bizlerden çekilmez karde ş-
lerim,
Şimdi maddî, mânevî bir s ıkıntıdan nefsim sizin hesab ınıza beni mahzun 
eylerken, birden kalbe geldi ki; hem senin, hem buradaki karde şlerin tek biri-
siyle yak ında görü şmek için bu zahmet ve me şakkatin ba şka sûrette on mis-
lini çekseydiniz yine ucuz olurdu. Hem Nur’un takvadârâne ve riyâzetkârâne meşrebi, hem umuma ve en muhtaçlara, hatta muâr ızlara ders vermek mes-
leği, hem dairesindeki şahs- ı mânevîyi konu şturmak için eski zamanda ehl-i 
hakikatin senede hiç olmazsa bir-iki defa içtimalar ı ve sohbetleri gibi; Nur şâ-
kirtlerinin de birkaç senede en müsait olan Medrese-i Yusufiye’de bir defa toplanmalar ının lüzumu cihetinde bin s ıkıntı ve meşakkat dahi olsa ehemmi-
yeti yoktur.
Eski hapislerimizde birkaç zay ıf kardeşlerimizin usan ıp daire-i nuri-
yeden çekilmeleri onlara pek büyük bir hasâret oldu.. ve Nur’lara hiç za-rar gelmedi. Onlar ın yerine daha metin, daha muhlis şâkirtler meydana 
çıktılar.
 Madem dünyan ın bu imtihanlar ı geçicidir, çabuk giderler.. sevap-
lar ını, meyvelerini bizlere verirler. Biz de inâyet-i ilâhiyeye itimat edip sa-
bır içinde şükretmeliyiz.
Said Nursî
f
1 (Hâşiye) Bu f ırtına ise Afyon hapsinde isyan ç ıktı, hiçbir Nur talebesi kar ışmad ı.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.492  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Son iki parçay ı ya eski harf veya makine harfiyle berâ-y ı mâ-
lûmat gayr-i resmî mahkeme reisine münasip gördü ğünüz bir ciddî adam-
la verdiğiniz vakit ayr ı bir pusula da ona yaz ınız ki; Said size te şekkür eder, 
der: “Pencereleri açt ılar. Fakat hiçbir karde şim ve hizmetçilerime, yan ıma gel-
meye müddeiumumî müsaade vermiyor.” Hem zât ınızdan çok rica eder ki; 
mahkemede bulunan mucizâtl ı ve antika Kur’ân’ ını ona veriniz ki, bu müba-
rek aylarda okusun. O harika Kur’ân’ ından üç cüzü Diyanet Riyâseti’ne nu-
mûne için göndermi şti, tâ foto ğrafla tab’ ına çal ışsınlar. Hem onun ile bera-
ber Risale-i Nur’un mahkemedeki mecmualardan birisini sizden istiyor ki; bu tecrid-i mutlakta ve yaln ızlıkta ve şiddetli s ıkıntılar ında mütâlaas ıyla bir me-
dar- ı tesellisi ve bir arkada şı olsun. Zâten o mecmualar üç-dört mahkeme gör-
dükleri ve ili şilmedikleri gibi; hac ılar ın şehâdet ve mü şâhedeleriyle o büyük 
mecmualar ı hem Mekke-i Mükerreme’de, hem Medine-i Münevvere’de, hem 
Şam- ı Şerif’te ve Halep’te, hem M ısır Câmiü’l-Ezher’indeki büyük âlimler çok 
takdir ve tahsin edip hiç tenkit ve itiraz etmemi şler.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Hizb-i Nurî’den Feyzi’lerin yan ında iki nüsha var. E ğer onlara lüzum yok-
sa, birisi bana gönderilsin veya Mehmed Feyzi daha bir nüshay ı yazs ın. Hem 
Ramazaniye Risalesi ve matbû Âyetü’l-Kübrâ burada bulunmak lâz ımd ır.
Mâbeyninizdeki gerginli ği çabuk tamir ediniz. Sak ın, sak ın! Az bir in-
hiraf ın Nur dairesine pek büyük zarar ı olacak. S ıkıntıdan gelen hislere 
kap ılmay ınız. Sobam ın patlamas ı bu musibete i şaret idi.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    493
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim Hüsrev ve Mehmed Feyzi, Sabri,
Ben sizlere bütün kanaatimle itimat edip istirahat-i kalble kabre gir-
mek.. ve Nur’lar ın selâmetini size b ırakmak bekliyordum ve hiçbir şey si-
zi birbirinden ay ırmayacak biliyordum. Şimdi, deh şetli bir plânla Nur’un 
erkânlar ını birbirinden so ğutmak için resmen bir i ş’ar var. Madem sizler 
lüzum olsa birbirinize hayat ınızı, kuvvet-i sadâkatiniz ve Nur’lara şiddet-
li alâkan ızın muktezas ı olarak feda edersiniz. Elbette gayet cüz’î ve ge-
çici ve ehemmiyetsiz hissiyat ınızı feda etmeye mükellefsiniz. Yoksa ka-
tiyen bizlere bu s ırada büyük zararlar olaca ğı gibi, Nur dairesinden ay-
rılmak ihtimali var diye titriyorum. Üç günden beri hiç görmedi ğim bir 
sıkıntı beni tekrar sars ıyordu. Şimdi katiyen bildim ki; göze bir saç dü ş-
mek gibi az bir nazlanmak, sizin gibilerin mâbeyninde hayat- ı nuriyemi-
ze bir bomba olur.
Hatta size bunu da haber vereyim; geçen f ırtına ile bizi alâkadar göster-
meye çok çal ışılm ış. Şimdi, mâbeyninize az bir yabanilik atmaya çabal ıyorlar. 
Ben sizin hat ırınız için her birinizden on derece ziyade zahmet çekti ğim 
hâlde, sizden hiçbirinizin kusuruna bakmamaya karar verdim. Sizden dahi, hakl ı ve haks ız olsa benlik yapmamak, üstad ımız olan şâkirtlerin 
şahs- ı mânevîsi nâm ına istiyorum.
 Eğer o acîb yerde beraber bulunmaktan 
gizli parmaklar kar ışıyorlar, biriniz Tahirî’nin ko ğuşuna gidiniz.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Rica ederim, üçünüzün hakk ında birbirinden ziyade gücenmeye ehem-
miyet verdi ğimden gücenmeyiniz. Çünkü Hüsrev’le Feyzi’de –benim gibi– in-
sanlardan tevahhu ş ve s ıkılmak var. Hem birbirinden bir derece me şrepçe ay-
rıdırlar. Ve Sabri ise, akraba ve tarz- ı maîşet cihetinde hayat- ı içtimaiye ile bir-
kaç vecihle alâkadar ve ihtiyata mecburdur. İşte üçünüz bu ihtilâf- ı meslek ve 
meşrep haysiyetiyle o da ğdağalı koğuşta ve s ıkıntılı kalabal ık içinde her hâlde 
tam tahammül ve sab ır edemedi ğinizden ben telâ ş edip vesvese ediyorum. 
Çünkü pek az bir muhalefetin bu s ırada pek zarar ı var.
Said Nursî
f494  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim, Bu Medrese-i Yusufiye’de ders drkada şla-
rım,
Bu gelen gece olan Leyle-i Berat, bütün senede bir kudsî çekirdek hük-
münde ve mukadderât- ı beşeriyenin program ı nev’inden olmas ı1 cihetiy-
le Leyle-i Kadr’in kudsiyetindedir. Her bir hasenenin Leyle-i Kadir’de otuz bin olduğu
2 gibi bu Leyle-i Berat’ta her bir amel-i sâlihin ve her bir harf-i 
Kur’ân’ ın sevab ı yirmi bine ç ıkar. Sâir vakitte on ise, şuhûr-u selâsede yüze 
ve bine ç ıkar. Ve bu kudsî leyâli-i me şhûrede on binler, yirmi bin veya otuz 
binlere ç ıkar. Bu geceler, elli senelik bir ibadet hükmüne geçebilir. Onun için 
elden geldi ği kadar Kur’ân’la ve isti ğfar ve salavâtla me şgul olmak büyük bir 
kârd ır.
Said Nursî
f
3ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
4ِīْĺَّارَïĤا ĹِĘ ُّٰųا ُħَכُĩَّĥَø ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Elli senelik bir mânevî ibadet ömrünü ehl-i imana kazand ırabilen Leyle-i 
Berat’ ınızı5 ruh u can ımızla tebrik ederiz. Her biriniz, şirket-i mâneviye s ırrıyla 
ve tesânüd-ü mânevî feyziyle k ırk bin lisanla tesbih eden baz ı melekler6 gibi 
her bir hâlis, muhlis Nur şâkirtlerini k ırk bin dil ile isti ğfar ve ibadet etmi ş gibi 
rahmet-i ilâhiyeden kanaat-i tâmme ile ümit ediyoruz.
Said Nursî
f
1 Bkz.: el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  16/128; Ebu’s-Suûd, Tefsîru Ebi’s-Suûd  8/58; el-Âlûsî, 
Rûhu’l-meânî  25/113.
2 Bkz.: “Kadir gecesi, bin aydan hay ırlıdır.” (Kadir sûresi, 97/3)
3 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
4 “Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi ebediyen üzerinize olsun! Allah, size hem dünyada hem de âhi-
rette selâmet ihsan etsin!”
5 Beraat gecesinin faziletine dair bkz.: Tirmizî, savm  39; İbni Mâce,  ikâme 191; Ahmed İbni Hanbel, 
el-Müsned  6/238.
6 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân  15/156; Ebu’ ş-Şeyh, el-Azame  2/547, 740, 742, 747, 3/868; İbni 
Kesîr, Tefsîru’l-Kur’ân  3/62.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    495
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Evvelâ bid’akâr baz ı hocalar ın telkinat ıyla iddianâmede, İslâm deccal ı2 
ve müteaddit birkaç deccal ın3 gelmesini kabul etmiyor gibi Be şinci Şuâ’ ın bir 
meselesine itiraz etmi şler. Buna cevaben gayet parlak kat’î bir mucize-i nebe-
viyeyi (aleyhissalâtü vesselâm)  gösteren bu hadis-i sahihte:
َّאلِäَّïĤا ĵَĤإِ َאıَĩِّĥَùُĺ ĵّٰÝَè َّאسِ×َđْĤا ĹِÖأَ ِĳْĭِĀ ĹِّĩَĐ ِïَĤوَ ĹِĘ ُÙَĘَŻِíْĤا َالَõَÜ ْīَĤ
Yani: “Benim amcam, pederimin karde şi Abbas’ ın veledinde Hilâfet-i 
İslâmiye devam edecek. Tâ deccala, o hilâfeti; yani saltanat- ı hilâfet, decca-
lın muhrip eline geçecek.”4 Yani, uzun zaman be ş yüz sene kadar Hilâfet-i 
Abbasiye vücuda gelecek, devam edecek. Sonra Cengiz, Hülâgu denilen üç deccaldan birisi o saltanat- ı hilâfeti mahvedecek; deccalâne, İslâm içinde hü-
kûmet sürecek. Demek İslâm içinde, müteaddit hadislerde üç deccal gelece ği-
ne zâhir bir delildir. Bu hadisteki ihbar- ı gaybî, kat’î iki mucizedir:
Biri, Hilâfet-i Abbasiye vücuda gelecek, be ş yüz sene devam edecek.
İkincisi de, sonunda en zalim ve tahripçi Cengiz ve Hülâgu nâm ında-
ki bir deccal eliyle ink ıraz bulacak. Acaba kütüb-ü hadisiyede Kur’ân’a, şeâ-
ir-i İslâm’a ait hatta cüz’î şeyleri de haber veren Sahib-i Şeriat, hiç mümkün 
müdür ki; bu zaman ımızdaki pek acîb hâdisâttan haber vermesin? Hem hiç 
mümkün müdür ki; bu acîb hâdisâtta Kur’ân’a sebatkârâne, geni ş bir saha-
da, en acîb bir zamanda, en a ğır şerâit alt ında hizmet eden ve o hizmetin se-
merelerini dost ve dü şmanlar ı tasdik eden Risale-i Nur şâkirtlerine i şaretleri 
bulunmas ın.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 Bkz.: Müslim,  fiten 116; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/166; el-Beyhakî, Şuabü’l-îmân  1/308.
3 Bkz.: Buhârî, menâk ıb 25; Müslim, îmân  248; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/236, 346, 457.
4 ed-Deylemî, el-Müsned  3/447. Ayr ıca bkz.: et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  23/420.z
z496  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
2ُÙَĭْכَùَĩْĤوَا ُÙَّĤِّñĤا ُħِıْĻَĥَĐ ْÛَÖِóُĄوَ Âyet-i Celîlesinin Bir Nüktesi
Aziz, Nur Kumandan ı ve Kur’ân’ ın Hâdimi, Karde şim Re’fet Bey,
Yahudi milleti, hubb-u hayat ve dünya-perestlikte ifrat ettikleri için her 
asırda zillet ve meskenet tokad ını yemeye müstehak olmu şlar. Fakat bu 
Filistin meselesinde hubb-u hayat ve dünya-perestlik hissi de ğil; belki enbiyâ-
yı Benî İsrâiliyenin mezaristan ı olan Filistin, o eski peygamberlerin kendi mil-
liyetlerinden bulunmas ı cihetiyle bir cihette, bir ehemmiyetli hiss-i millî ve di-
nî olmas ından çabuk tokat yemiyorlar.3 Yoksa koca Arabistan’da az bir züm-
re hiç dayanamayacakt ı, çabuk meskenete girecekti.
Said Nursî
f
Suâl:  Küre-i arz ın kürevî oldu ğuna dair bir âyet var m ı ve hangi sûrede-
dir? Müstevî veya kürevî oldu ğundan tereddüdüm vard ır. Her hükû-
metin bulundu ğu arazi deniz ortas ındad ır. Bu denizlerin etraf ını mu-
hafazakâr neler var? Lütfen beyan ını rica eder, ellerinizden öperim.
Emirdağlı Ali Hoca
Risale-i Nur bu çe şit mesâili halletmi ş. Küreviyet-i arz, ulemâ-y ı İslâmca 
kabul edilmi ş; dine muhalefeti yok. Âyetteki sat ıh demesi,4 kürevî olmad ığına 
delâlet etmiyor. Müçtehitlerce “istikbal-i k ıble” namazda şart olmas ı ve şart ise 
bütün erkânda bulunmas ı sırrıyla secde ve rükûda istikbal-i k ıble lâz ım geli-
yor. Bu ise yerin, zeminin küreviyeti ile ve şer’an k ıble Kâbe-i Mükerreme’nin 
üstü –tâ ar şa kadar– ve alt ı – ferşe kadar– bir amûd-u nurâni olmas ı5, kürevi-
yetle istikbal  , erkânda bulunabilir.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “İşte bu hâdiseden sonra üzerlerine horluk ve yoksulluk damgas ı bas ıldı.” (Bakara sûresi, 2/61)
3 Bkz.: Âl-i İmran sûresi, 3/112.
4 Bkz.: Ğâşiye sûresi, 88/20.
5 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân 27/17; el-Beyhakî, Şuabü’l-îmân 3/438; İbni Âbidîn, Hâşiye 1/432.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    497
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Mübarek Ramazan- ı Şerif’inizi bütün ruh u can ımızla tebrik ediyoruz. 
Cenâb- ı Hak, bu Ramazan- ı Şerif’in Leyle-i Kadr’ini umumunuza bin aydan 
hay ırlı eylesin, âmîn… Ve seksen sene bir ömr-ü makbul hükmünde hakk ı-
nızda kabul eylesin, âmîn…
Sâniyen, bayrama kadar burada kalmam ızın bizlere çok faydas ı ve hay-
rı olduğuna kanaatim var. Şimdi tahliye olsayd ık, bu Medrese-i Yusufiye’deki 
hay ırlardan mahrum kald ığımız gibi s ırf uhrevî olan Ramazan- ı Şerif’i, dün-
ya meşgaleleriyle huzur-u mânevîmizi haleldâr edecekti. 4ُّٰųا َאرَهُÝْìا َאĨ ĹِĘ ُóْĻَíْĤاَ 
sırrıyla inşaallah bunda da hay ırlı, büyük sevinçler olacak. Mahkemede siz 
de anlad ınız ki; –hatta kanunlar ıyla da hiçbir cihetle bizi mahkûm edemedik-
lerinden– ehemmiyetsiz, sinek kanad ı kadar, kanunla temas ı olmayan cüz’î 
mektuplar ın cüz’î hususiyat ı gibi cüz’î şeyleri, medar- ı bahsedip büyük ve kül-
lî mesâil-i nuriyeye ili şmeye çare bulamad ılar. Hem gayet küllî ve geni ş Nur 
talebeleri ve Risale-i Nur’un bedeline yaln ız şahs ımı çürütmek ve ehemmiyet-
ten ıskat etmek, bizim için büyük bir maslahatt ır ki; Risale-i Nur ve talebeleri-
ne kader-i ilâhî ili ştirmiyor. Yaln ız benim şahs ımla meşgul eder.
Ben de size, bütün dostlar ıma beyan ediyorum ki; bütün ruh u ca-
nımla hatta nefs-i emmâremle beraber Risale-i Nur’un ve sizlerin selâme-
tine, şahs ıma gelen bütün zahmetleri, mânevî sevinç ve memnuniyetle 
kabul ediyorum. Cennet ucuz olmad ığı gibi, cehennem de lüzumsuz de-
ğil. Dünya ve zahmetleri fâni ve çabuk geçici oldu ğu gibi, bize gizli dü ş-
manlar ımızdan gelen zulüm de mahkeme-i kübrâda ve k ısmen de dün-
yada yüz derece ziyade intikam ımız al ınacağından, hiddet yerinde onla-
ra teessüf ediyoruz.
Madem hakikat budur… Telâ şsız ve ihtiyat içinde kemâl-i sab ır ve şü-
kürle, hakk ımızda cereyan eden kaza ve kader-i ilâhî ve bizi himâye eden 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.
4 “Allah’ ın kullar ını sevk ettiği ve onlar için seçti ği her şeyde hay ır vard ır.” (Bkz.: el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  
1/478)498  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
inâyet-i ilâhiyeye kar şı teslim ve tevekkülle.. ve buradaki karde şlerimizle de 
hâlisâne ve tesellikârâne ve samimâne ve mütesânidâne hakikî bir ülfet ve muhabbet ve sohbetle.. Ramazan- ı Şerif’te hayr ı birden bine ç ıkan evrâdlar ı-
mızla meşgul olup ilmî derslerimizle bu cüz’î, geçici s ıkıntılara ehemmiyet ver-
memeye çal ışmak büyük bir bahtiyarl ıktır. Ve Nur’un pek ehemmiyetli bu im-
tihan ındaki tesirli dersleri ve muâr ızlara kendini okutturmas ı, ehemmiyetli bir 
fütuhat- ı nuriyedir.
1(Hâşiye)
Said Nursî
f
3ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Rivâyât- ı sahiha ile “Leyle-i Kadr’i n ısf- ı âhirde, hususan a şr-ı 
âhirde aray ınız.” ferman etmesiyle bu gelecek geceler, seksen küsûr sene bir 
ibadet ömrünü kazand ıran Leyle-i Kadr’in gelecek gecelerde ihtimali pek kavî 
olmas ından istifadeye çal ışmak, böyle sevapl ı yerlerde bir saadettir
Sâniyen : 4َرِïْכَĤا َīِĨ َīِĨأَ َرِïَĝْĤِאÖ َīَĨاٰ ْīَĨ “Kadere iman eden, gam ve hü-
zünden emin olur.” s ırrıyla..  5ُįَĭَùْèأَ ْءٍĹَü ِّģכُ ْīِĨ ُواñُì“Her şeyin güzel ciheti-
ne bak ınız.” kaidesinin s ırrıyla.. َīĺِñَّĤا ٰۤئِכَĤأُۨو ُۚįَĭَùْèأَ نَĳُđِ×َّÝَĻَĘ ْلَĳَĝْĤا نَĳُđِĩَÝْùَĺ َīĺِñَّĤاَ 
6َאبِ×ْĤَْŶا ĳُĤأُۨو ْħُİ ٰۤئِכَĤوَأُۨو ُّٰųا ُħُıĺٰïَİ gayet k ısac ık bir meâli: “Sözleri dinleyip en 
güzeline tâbi olup fenas ına bakmayanlar, hidayet-i ilâhiyeye mazhar ak ıl sa-
hibi onlard ır.” ferman- ı ilâhî ile bizler için şimdi her şeyin iyi taraf ına ve gü-
zel cihetine ve ferah verecek vechine bakmak lâz ımd ır ki; manas ız, lüzum-
suz, zararl ı, sıkıntılı, çirkin, geçici hâller, nazar- ı dikkatimizi celbedip k albimizi 
1 (Hâşiye) Baz ı kardeşlerimizin –lüzumsuz– talebeli ğini inkâr, hususan ...... eskiden ehemmi-
yetli kendi hizmet-i nuriyelerini –lüzumsuz– setretmeleri, gerçi çirkin; fakat onlar ın sâb ık hiz-
metleri için affedip gücenmemeliyiz.
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
3 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
4 Bkz.: el-Kudâî, Müsnedü’ ş-Şihâb 1/187; ed-Deylemî, el-Müsned  1/113; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  
3/187.
5 Amr İbni Bahr, el-Beyân ve’t-Tebyîn  1/209. Ayr ıca bkz.: Ebû Nuaym, Hilyetü’l-evliyâ  4/314; el-Mizzî, 
Tehzîbü’l-Kemâl  14/38.
6 Zümer sûresi, 39/18.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    499
meşgul etmesin. Sekizinci Söz’de bir bahçeye iki adam, biri ç ıkar biri giriyor. 
Bahtiyar ı bahçedeki çiçeklere, güzel şeylere bakar, safa ile istirahat eder. Di ğer 
bedbaht, temizlemek elinden gelmedi ği hâlde çirkin, pis şeylere hasr- ı nazar 
eder, midesini buland ırır. İstirahate bedel s ıkıntı çeker, ç ıkar gider. Şimdi ha-
yat- ı içtimaiye-i be şeriyenin safhalar ı, hususan Yusufiye Medresesi, bir bahçe 
hükmündedir. Hem çirkin, hem güzel, hem kederli, hem ferahl ı şeyler bera-
ber bulunur. Âk ıl odur ki; ferahl ı ve güzel şeylerle me şgul olup çirkin, s ıkıntılı 
şeylere ehemmiyet vermez; şekvâ ve merak yerine şükreder, sevinir.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Yar ın gece Leyle-i Kadir olmak ihtimali çok kuvvetli olmas ından 
bir k ısım müçtehitler o geceye Leyle-i Kadr’i tahsis etmi şler. Hakikî olmasa 
da, madem ümmet o geceye o nazarla bak ıyor. İnşaallah hakikî hükmünde 
kabule mazhar olur.
Sâniyen : Sars ıntılı olan alt ınc ıdaki karde şlerimizin istirahatlerini merak 
ediyorum. Bir parmak, hariçten hapse, hususan alt ınc ıya kar ışıyor. Oradaki 
kardeşlerimiz dikkat ve ihtiyat edip hiçbir şeye kar ışmas ınlar.
Sâlisen : Avukata, reise okutmak için parçay ı gönderdiniz mi? Hem Halil 
Hilmi, vahdet-i mesele itibar ıyla yaln ız Sabri’nin de ğil; belki umumumuzun 
avukat ıdır. Ben bu nazarla ona bak ıyorum. Şimdi umumumuzun hesab ına 
birinci avukat ımıza tam yard ım etsin.
Râbian : Taşköprülü Sad ık Bey’in mukaddimesini istinsah için Sabri’ye 
vermiştim. Eğer yaz ılm ışsa, tashihten geçen parça ona gönderilecek. Yeni ya-
zılan ın bir sûreti bana gönderilsin. Hem Sad ık’ın manzumeci ğinin yan ımda 
bir sureti var, sizde yoksa gönderece ğim.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Hem sizin, hem hapisteki arkada şlar ınızın bayram ınızı tebrik ede-
riz. Sizinle bayramla şan ı, aynen benimle bayramla şmış gibi kabul ediyorum 
ve umumuyla bizzat bayram ziyaretini yapm ışım gibi biliniz, bildiriniz.500  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Sâniyen : Sebepsiz, kal ın demir sobam ın parçalanmas ıyla verdiği haber 
ve biz dahi o i şarete binâen tam bir ihtiyat ve temkinle geçen f ırtınac ık, yüz-
den bire indi; barut, ate ş almad ı. Şimdi yine, sebepsiz mataram ın acîb bir 
tarzda küçücük parçalara ink ısam etmesi, bize tekrar tam bir temkine ve ta-
hammüle ve ihtiyata sar ılmam ızın lüzumunu haber veriyor. Ald ığım mânevî 
bir ihtarla gizli münaf ıklar, dindarlara kar şı namazs ız sefâhetçileri ve mürted 
komünistleri istimâl etmek istiyorlar, hatta parmaklar ını buraya da sokmu ş-
lar.
Bir Hâşiyecik : Dün kalbimde bir ferah ve sevinç vard ı. Birden bakt ım; 
Nurs’taki karde şim, Nurs’un bal ını bir matara içinde sekiz ay evvel bana, 
Emirdağ’a göndermi şti. Dün de Emirda ğ’dan bana geldi. “Aman bana çabuk 
getirin.” dedim. Bekledim, gelmedi. O sevinç, bir hiddete döndü. Yüz mata-ra kadar yan ımda k ıymetli bulunan o ball ı mataray ı yabani ellere verip çar-
şıya gönderilmesi sebep olup, o matara da birdenbire k ırıldı. K ırk sekiz sene-
den beri görmedi
ğim Nurs Köyü’mün, maskat- ı re’simin bir teberrükü olan o 
tatl ıdan, bayram tatl ısı olarak her bir karde şim bir parçac ığını tats ın diye bir 
miktar gönderdim.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık, sars ılmaz karde şlerim,
Sizi ruh u can ımla tebrik ederim ki, çabuk yaram ızı tedavi ettiniz. Ben de 
bu gece şifadan tam ferahland ım. Zâten Medresetü’z-Zehra tevessü edip, ha-
kikî ihlâs ve tam fedakârâne terk-i enaniyeti ve tevazu-u tâmm ı daire-i Nur’da 
aşılıyor, neşreder. Elbette gayet cüz’î ve muvakkat hassasiyet ve titizlik ve naz-
lanmak, o kuvvetli dersini ve uhuvvet alâkas ını bozamaz.. ve İhlâs Lem’as ı, 
bu noktada mükemmel nâsihtir. Şimdi en ziyade bizi ve Nur’lar ı vurmak ve 
sarsmak için en fena plân, Nur talebelerini birbirinden so ğutmak ve usand ır-
mak ve me şrep ve fikir cihetinde birbirinden ay ırmakt ır. Gerçi, gayet cüz’î bir 
nazlanmak oldu. Fakat göze bir saç dü şse başa düşen bir taş kadar incitir ki, 
büyük bir hâdise hükmünde mataram haber verdi. Merhum Hâf ız Ali’nin (rah-
metullâhi aleyh)  küçücük böyle bir hâlden, vefat ından bir parça evvel şekvâs ı, o 
vakitten beri belki yüz defa hat ırıma gelip beni müteessir etmi ş.
Said Nursî
fON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    501
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Talebelerin itiraznâmelerini müdüre vermedim. Dedim: “Diyanet 
Risayeti’ne ve bize risalelerimizle beraat veren Ankara’n ın Ağırceza Dairesi’ne 
–itiraznâmemin âhiriyle beraber– göndermek istiyoruz. Hem Hata-Savab Cetveli de o iki makama, fakat mahrem, yaln ız berâ-y ı mâlûmat olarak gön-
dermek münasipse…” Dedi: “Münasiptir.” Şimdi siz avukata deyiniz: Birkaç 
nüsha talebelerin itiraznâmelerini.. ve cetveli iki nüsha ç ıkars ın.
Hem Diyanet Riyâseti’ne yaz ınız ki: “Ulûm-u diniye ehlini himâye etmek 
vazife-i zaruriyenizi, Said ve arkada şlar ı hakk ında bu defa Afyon’a gönderdi-
ğiniz raporla mükemmel yapt ığınızdan hem mazlum Said, hem masum arka-
daşlar ı dairenize çok müte şekkir ve fevkalâde minnettar oldular. Zâten me-
selemiz dinî ve ilmî olmas ından, her daireden ve adliye ve zab ıtadan evvel 
Diyanet Dairesi alâkadard ır. Onun için hem Denizli’de, hem Afyon’da en ev-
vel o dairelere müracaat edip şekvâm ızı oradaki âlimlere yazd ık.” Bu meâl-
de bir ba şlık yaz ınız.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşim Re’fet Bey,
Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın hürmetine ve alâka-y ı Kur’âniyenizin hakk ına ve 
Nur’lar ile yirmi sene zarf ında imana hizmetinin şerefine, çabuk bu deh şetli 
–zâhiren küçücük, fakat vaziyetimizin nezaketine binâen– pek elîm ve feci ve bizi mahva çal ışan gizli münaf ıklara büyük bir yard ım olan birbirinden küs-
mekten ve baruta ate ş atmak hükmündeki gücenmekten vazgeçiniz ve geçiri-
niz! Yoksa bir dirhem şahsî hak yüzünden, bizlere ve hizmet-i Kur’âniye’ye ve 
imaniyeye yüz batman zarar gelme ihtimali, şimdilik pek kavîdir.
Sizi kasemle temin ederim ki; biriniz bana en büyük bir hakaret yap-
sa ve şahs ımın haysiyetini bütün bütün k ırsa, fakat hizmet-i Kur’âniye ve 
imaniye ve nuriyeden vazgeçmezse ben onu helâl ederim, bar ışırım, gü-
cenmemeye çal ışırım…
Madem cüz’î bir yabanilikten dü şmanlar ımızın istifadeye çal ıştıklar ını bi-
liyorsunuz. Çabuk bar ışınız; manas ız, çok zararl ı nazlanmaktan vazgeçiniz! 
Yoksa bir k ısm ımız –Şemsi, Şefik, Tevfik gibi– muâr ızlara sureten iltihak edip, 
hizmet-i imaniyemize büyük bir zarar ve noksaniyet olacak. Madem inâyet-i 502  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ilâhiye şimdiye kadar bir zâyiata bedel çoklar ı o sistemde vermi ş. İnşaallah yi-
ne imdad ımıza yetişir.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Müdür, Âyetü’l-Kübrâ ve Rehber’i çok be ğenmiş. Şimdi Asâ-y ı Mûsâ 
ve Zülfikar’ ı istiyor. Ben de söz verdim “Sana getirece ğim.” Eğer burada 
Afyon’da varsa; bir Asâ-y ı Mûsâ, bir Zülfikar (ciltli, büyük) bir Rehber, bir 
Âyetü’l-Kübrâ ısmarlay ınız.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bu raporun neticesi aynen Denizli’dekinin ayn ıdır. Bizi medar- ı 
itham noktalardan tebrie etmek için, onlara ho ş görünmek ve Nurcu olma-
dıklar ını göstermek fikriyle, Vehhabîlik damar ıyla, bir parça ilmî tenkid ile hü-
cum etmi şler. Tahminimce bu rapor iddianâmeden evvel buraya gelmi ş ki, 
baz ı noktalar ı iddianâme ondan alm ış. Öyle ise cetvelimiz onlara dahi tam ce-
vapt ır. Siz nas ıl bilirsiniz? Hem yeni cevab ımız nas ıldır, iyi midir? Pek acele ve 
perişan bir hâlde yazd ım.
Sâniyen : Şimdiye kadar zâhiren bizim şah ıslar ımızla ve cemiyet ve tarîkat 
ve cüz’î baz ı hususî mektuplar ile bizimle me şgul oluyordular. Şimdi Sirâcü’n-
Nur, Hücumât- ı Sitte’nin müsâderesiyle ve ehl-i vukûfun Nur’lara nazar ı çe-
virmeleriyle ve gizli dü şmanlar ımızın desiseleriyle bu vatan ın bir medar- ı ra-
hat ı olan Risale-i Nur’a bir nevi hücum olmas ından; şimdiye kadar çok defa 
olduğu gibi, aynen bu memlekete bu hücumun ayn ı zaman ında hem iki, şid-
detli zelzele –ki ben o bahsi yazarken– geldi. Beni tasdik edip, “yaz ıya lüzum 
yok” dedi. Ben de daha yazmad ım. Bugün de i şittim ki, harp korkusu ba ş-
lam ış. Ben de buran ın âmirine dedim: Şimdiye kadar ne vakit Nur’lara hü-
cum edilse, ya zemin hiddet eder veya harp korkusu ba şlar. Tesadüf ihtimali
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    503
kalmayacak derecede çok hâdiseleri gördük ve mahkemelere dahi gösteril-
di. Demek bugünlerde, bilmedi ğim hâlde Nur’lar hakk ında şiddetli telâ şım 
ve ehl-i vukûfun hasûdâne tenkitleri ve Nur’un bir mühim mecmuas ının mü-
sâderesi, sadaka-y ı makbule mahiyetinde musibetlerin def’ine bir vesile olan 
Sirâcü’n-Nur, tesettür perdesinin alt ına girdi, zelzele ve harp korkusu ba şlad ı.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Merak etmeyiniz, biz inâyet alt ınday ız. Zâhiren zahmetler alt ında rahmet-
ler var. Ehl-i vukûfu mecbur etmi şler ki, bir parças ını çürütsünler. Elbette on-
lar ın kalbleri Nurcu olmu ş.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık, sars ılmaz, telâ ş etmez, âhireti b ırak ıp fâni dünyaya dön-
mez karde şlerim,
Bir parça daha burada kalmaktan, meselemizi bir derece geni şlendir-
mek istemelerinden mahzun olmay ınız. Bilakis benim gibi memnun olunuz. 
Madem ömür durmuyor, zevale ko şuyor. Böyle çilehânede uhrevî meyvele-
riyle bâkile şiyor. Hem Nur’un ders dairesi geni şliyor. Meselâ ehl-i vukûfun 
hocalar ı, tam dikkatle Sirâcü’n-Nur’u okumaya mecbur oluyorlar. Hem bu 
sırada ç ıkmam ızla bir-iki cihetle hizmet-i imaniyemize bir noksan gelmek ihti-
mali var. Ben sizlerden şahsen çok ziyade s ıkıntı çektiğim hâlde ç ıkmak iste-
miyorum. Siz de mümkün oldu ğu kadar sab ır ve tahammüle ve bu tarz- ı ha-
yata al ışmaya ve Nur’lar ı yazmak ve okumaktan teselli ve ferah bulmaya ça-
lışınız.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.504  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Yan ımda bulunan yeni harfle müdâfaât ın âhirindeki cetvelden 
iki tanesini, ehl-i vukûfa cevapla beraber Diyanet Riyâseti’ne ve Ankara’n ın 
Ağırceza Mahkemesi’ne göndermek için lüzum varsa size gönderece ğim. Hem 
ehl-i vukûfa cevab ın bir sureti buradaki mahkemeye verilsin.
Sâniyen : Meselemizi geni şlettirmeleri hay ırdır. Şimdiye kadar k ıymetini 
düşürmek fikriyle zâhiren küçük, ehemmiyetsiz gösterip gizli, çok ehemmiyet 
veriyordular. Şimdi bu vaziyet, in şaallah hizmet-i imaniye ve Kur’ânîye daha 
ziyade hay ırlı ve faydal ı olacak.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Bu sene serbest olsayd ı belki bir k ısm ımız hacca gidecekti. 
İnşaallah bu niyetimiz bilfiil gitmi ş gibi kabul olup, bu s ıkıntılı hâlimizde hiz-
met-i imaniye ve nuriyemiz öyle büyük bir hac sevab ını verecek.
Sâniyen : “Risale-i Nur, Kur’ân’ ın çok kuvvetli, hakikî bir tefsiridir”  
tekrar ile dedi ğimizden, baz ı dikkatsizler tam manas ını bilemedi ğinden bir ha-
kikati beyan etmeye bir ihtar ald ım. O hakikat şudur:
Tefsir iki k ısımd ır:
Birisi mâlûm tefsirlerdir ki; Kur’ân’ ın ibaresini ve kelime ve cümlelerinin 
manalar ını beyan ve izah ve isbat ederler.
İkinci k ısım tefsir ise; Kur’ân’ ın imanî olan hakikatlerini kuvvetli hüc-
cetlerle beyan ve isbat ve izah etmektir. Bu k ısm ın pek çok ehemmiyeti var. 
Zâhir mâlûm tefsirler, bu k ısm ı bazen mücmel bir tarzda dercediyorlar. Fakat 
Risale-i Nur, do ğrudan do ğruya bu ikinci k ısm ı esas tutmu ş; emsâlsiz bir tarz-
da muannit feylesoflar ı susturan bir mânevî tefsirdir.z
zON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    505
Sâlisen : Sabahleyin bir şey yazacakt ım, kald ı. Şimdi ayn ı mesele ç ık-
tı, kâtip Sâlim Bey izin verdi. Yar ın Heyet-i Vekile’ye bir istida yazmak için 
Hüsrev ve Tahirî yan ıma gelsinler.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Acaba ortal ıkta en ziyade zararl ı biz ve Nur’lar m ıdır ki; her muharrir, ser-
best yaz ıyor ve her s ınıf, müdahalesiz toplanma yap ıyor! Hâlbuki din terbiyesi 
olmasa, müslümanlarda istibdad- ı mutlak ve rü şvet-i mutlakadan ba şka çare 
olamaz. Çünkü nas ıl bir müslüman, şimdiye kadar hakikî yahudi ve nasrani 
olmaz; belki dinsiz olur, bütün bütün bozulur. Öyle de bir müslüman, bol şevik 
olamaz. Belki anar şist olur, daha istibdad- ı mutlaktan ba şka idare edilmez.
Biz Nur talebeleri hem idareye, hem âsâyi şe, hem vatan ve milletin saa-
detine çal ışıyoruz. Kar şımızdaki dinsiz, anar şist ve millet ve vatan dü şmanlar ı-
dır. Hükûmet için bize ili şmek değil, tam himâye ve yard ım etmek elzemdir.
Said Nursî
f
įَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ, Re’fet, Ethem ve Çal ışkanlar ve Burhan gibi Nur nâ şirlerini tah-
liye etmeleri gösteriyor ki; Nur’lar ın intişarı yasak de ğil ve mahkeme ili şemi-
yor. Hem cemiyetçilik bulunmad ığına bir karar alâmetidir. Hem meselemi-
zi uzatmada, Nur’lara nazar- ı dikkati geni ş bir dairede celbetmesinden.. on-
lar ı okumas ına bir umumî davet ve resmî bir ilânat hükmünde, i şiten müş-
tâklar ın okuma heveslerini tahrik etti ğinden s ıkıntımızdan, zarardan yüz de-
rece ziyade bize ve ehl-i imana menfaatlere vesiledir. Zâten bu zamanda, en geniş daire-i zeminde, en deh şetli ve küllî bir hücumda tecavüz eden dalâlet 
ordular ına karşı böyle kudsî bir ders, bu suretle atom bombas ı gibi inşaallah 
tesirini göstermeye bir i şarettir.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.506  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim Re’fet, Mehmed Feyzi, Sabri,
Ben şiddetli bir i şaret ve mânevî bir ihtarla sizin üçünüzden Risale-i 
Nur’un hat ırı ve bu bayram ın hürmeti ve eski hukukumuzun hakk ı için 
çok rica ederim ki, deh şetli yeni bir yaram ızın tedavisine çal ışınız. Çünkü 
gizli düşmanlar ımız iki plân ı takip edip; biri, beni ihânetlerle çürütmek.. 
ikincisi, mâbeynimize bir so ğukluk vermektir. Ba şta Hüsrev aleyhinde 
bir tenkit ve itiraz ve gücenmek ile bizi birbirimizden ay ırmakt ır. Ben size 
ilân ederim ki; Hüsrev’in bin kusuru olsa ben onun aleyhinde bulunmak-tan korkar ım. Çünkü şimdi onun aleyhinde bulunmak, do ğrudan do ğru-
ya Risale-i Nur aleyhinde ve benim aleyhimde ve bizi peri şan edenlerin 
lehinde bir azîm h ıyanettir ki, benim sobam ın parçalanmas ı gibi acîb, se-
bepsiz bir hâdise ba şıma geldi. Ve bana yap ılan bu son i şkence dahi, bu 
manas ız ve çok zararl ı tesânüdsüzlü ğünüzden geldi ğine kanaatim var. 
Dehşetli bir parmak buraya, hususan alt ınc ıya kar ışıyor. Beni bu bayra-
m
ımda ağlatmay ınız, çabuk kalben tam bar ışınız.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ben bugün yaln ız iki-üç karde şimizin tahliyelerini isterdim. Fakat hakk ımız-
daki inâyet-i ilâhiye onlar ın menfaati için geri b ırakt ı. Ve yirmi gün kadar, bizim 
bu vaziyetimiz lâz ım ve elzemdir. Çünkü bu bayramda beraber bulunmam ız 
hem bize, hem Nur’lara, hem hizmetimize, hem mânevî ve maddî istirahatimi-ze.. ve hac ılar ın dualar ından tam bir hisse almam ıza.. ve Ankara’ya gönderilen 
Risale-i Nur’un müsâdereden kurtulmas ına.. ve bizim mazlumiyetimize ac ıyıp 
Nur’lara sar ılanlar ın çoğalmas ına.. ve haz ır büyük hatalara r ıza ile vatan ve mil-
let ve din hainlerine dehâlet etmedi ğimize, bir hüccet olmas ı lâz ımd ı.
Said Nursî
fON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    507
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ehl-i vukûfun insafs ızca ve hatal ı ve haks ız tenkitleri, Vehhabîlik dama-
rıyla İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  Nur’larla ciddî alâkas ını ve takdirini çekeme-
yerek ve geçen sene zemzem suyunu döktüren ve bu sene hacc ı men eden 
evham ın tesiri alt ında o yanl ış ve hasûdâne itirazlar ı Beşinci Şuâ’a etmi şler. 
Bu s ırada, böyle evhaml ı ve telâşlı bir zamanda, bizim için en selâmetli yer 
hapistir. İnşaallah Nur’lar, hem kendimizin, hem kendilerinin serbestiyetini 
kazand ıracaklar. Madem emsâlsiz bir tarzda, çok a ğır şerâit alt ında, pek çok 
muâr ızlar karşısında bu derece Nur’lar kendilerini okutturuyorlar, talebeleri-
ni hapiste çe şit çeşit suretlerde çal ıştırıyor, perişaniyetlerine inâyet-i ilâhiye ile 
meydan vermiyorlar; biz bu dereceye kanaat edip şekvâ yerinde şükretmekle 
mükellefiz. Benim bütün şiddetli s ıkıntılara karşı tahammülüm bu kanaatten 
geliyor. Vazife-i ilâhiyeye kar ışmam…
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Bu iki nüshan ın biri benimdir, biri müdüründür. Ba şta benim hatt ımla 
yaz ısı bulunan nüshaya göre müdürün nüshas ını tashih ediniz. Ben bu de-
fa Âyetü’l-Kübrâ’y ı mütâlaa ederken, İkinci Makam ı’nı –âhire kadar– ve âhir-
deki mânevî muhâvereyi pek çok ehemmiyetli gördüm ve çok istifade ettim. Sizin istifadeniz için biri okusun, biri dinlesin. Tashihle beraber muattal kal-mas ınlar, ikişer kardeşlerimiz mütâlaa etsinler.
Sâniyen, bana ait Onuncu Söz ve buradaki mektuplar defteri vesâire zâyi 
olmas ın ve muattal kalmas ın. Ben nezaretini Ceylân’a b ırakm ıştım.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.508  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ben şimdi Celcelûtiye’yi okurken, 1ٍģَאئِøوَ نٍĳُĬ َّħُà َאرَكَ×َÜ ِّěَéِÖ cümlesin-
de Risale-i Kader’e i şaret eden yirmi alt ınc ı mertebede “  2نٍĳُĬ َّħُàsuresi, Kader 
Sözü’yle münasebeti nedir?” kalbime gelmesi ân ında ihtar edildi. O surenin 
başını okurken gördüm ki; 3ُونَóُĉْùَĺ َאĨوَ ِħَĥَĝْĤوَا ۚ نۤ âyeti bütün kalemlerin ve 
tastir ve kitabetlerin asl ı, esas ı, ezelî me’hazi ve sermedî üstad ı, kaderin kale-
mi ve Nur ve ilm-i ezelînin nuruna i şaret eden نۤ kelimesidir. Demek 4َאتِĺَّارِñĤوَا 
 ,Zerrât Risalesi’ne i şareti gibi kuvvetli bir münasebetle نۤ kelimesi, Risale-i 
Kader’e kuvvetli i şaretle bakar.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık, sars ılmaz karde şlerim,
Evvelâ : 5ُّٰųا َאرَهُÝْìا َאĨ ĹِĘ ُóْĻَíْĤاَ sırrınca meselemizin tehirinde hay ır var. 
Kalbim ve Nur’lar ın serbestiyeti öyle istiyordu. Siz hem birbirinizi teselli, 
hem kuvve-i mâneviyeyi takviye, hem tatl ı sohbetle müzakere-i ilmiye, hem 
Nur’lar ın yazmas ı ve mütâlaalar ıyla bu geçici zahmetin noktas ını siler, rahmet
yapmaya, bu fâni saatleri bâki saatlere çevirmeye muvaffak olursunuz in şa-
allah.
Sâniyen : Madem bayramla şmam ız mahkemenin muvakkat hapis men-
zilinde oldu. Ben de bayram tatl ısı olarak Konya kahraman ı Zübeyir’in bana 
getirdiği zemzem ile Nurs Karyesi’nin bence çok mânidar bal ını gönderdim. 
1 “Tebareke (Mülk), Nûn (Kalem), Seele Sâilün (Meâric) sûreleri hürmetine i şlerim bana kolayla şsın.” 
(Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.514-515)
2 Sonra Nûn (Kalem) sûresi hürmetine!
3 “Nûn. Kalem ve ehl-i kalemin sat ırlara dizdikleri ve dizecekleri şeyler hakk ı için!” (Kalem sûresi, 68/1)
4 “O tozutup savuran (rüzgârlara)!” ( Zâriyât sûresi, 51/1).
5 “Allah’ ın kullar ını sevk ettiği ve onlar için seçti ği her şeyde hay ır vard ır.” (Bkz.: el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  
1/478)ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    509
Siz bal mataras ına su koyun, kar ıştırınız. Sonra zemzemi içine b ırak ınız, ke-
mâl-i âfiyetle içiniz.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Ehemmiyetli bir taraftan, ehemmiyetli ve mânidar bir suâl edilmi ş. Bana 
sordular ki; “Sizin cemiyet olmad ığınız, üç mahkemenin o cihette beraat ver-
mesiyle ve yirmi seneden beri tarassut ve nezaret eden alt ı vilayetin o nok-
tadan ilişmemeleriyle tahakkuk etti ği hâlde, Nurcularda öyle harika bir alâka 
var ki hiçbir cemiyette, hiçbir komitede yoktur. Bu mü şkülü halletmenizi iste-
riz.” dediler.
Ben de cevaben dedim ki: Evet Nurcular, cemiyet-memiyet, hususan si-
yasî ve dünyevî ve menfî ve şahsî ve cemaatî menfaat için te şekkül eden ce-
miyet ve komite de ğiller ve olamazlar. Fakat bu vatan ın eski kahramanlar ı ke-
mâl-i sevinçle şehâdet mertebesini kazanmak için ruhlar ını feda eden milyon-
lar İslâm fedailerinin ahfadlar ı, oğullar ı ve k ızlar ı, o fedailik damar ından irsi-
yet alm ışlar ki; bu harika alâkay ı gösterip Denizli Mahkemesinde bu âciz bîçâ-
re kardeşlerine bu gelen cümleyi onlar hesab ına söylettirdiler:
“Milyonlar kahraman ba şlar feda olduklar ı bir hakikate ba şımız dahi fe-
da olsun!” diye onlar nâm ına söylemi ş, mahkemeyi hayret ve takdirle sustur-
muş. Demek Nurcularda hakikî, hâlis, s ırf r ızâ-y ı ilâhî için ve müsbet ve uhrevî 
fedailer var ki; mason ve komünist ve ifsat ve z ınd ıka ve ilhad ve Ta şnak gibi 
dehşetli komiteler, o Nurculara çare bulamay ıp hükûmeti, adliyeyi aldatarak 
lastikli kanunlar ile onlar ı kırmak ve da ğıtmak istiyorlar. İnşaallah bir halt ede-
mezler. Belki Nur’un ve iman ın fedailerini ço ğaltmaya sebebiyet verecekler.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Dünkü suâle benzer, k ırk sene evvel olmu ş bir suâl ve cevab ı size hikâye 
edeceğim. O eski zamanda Eski Said’in talebelerinin üstadlar ıyla şiddet-i alâ-
kalar ı, fedailik derecesine geldi ğinden Van, Bitlis taraf ında Ermeni komitesi, 510  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Taşnak fedaileri çok faaliyette bulunmas ıyla Eski Said onlara kar şı duruyor-
du, bir derece susturuyordu. Kendi talebelerine mavzer tüfekleri bulup med-resesi bir vakit asker k ışlas ı gibi silâhlar, kitaplarla beraber bulundu ğu vakit, 
bir asker feriki geldi, gördü, dedi: “Bu medrese de ğil, k ışlad ır.” Bitlis Hâdisesi 
münasebetiyle evhama dü ştü, emretti: “Onun silâhlar ını al ınız!” Bizden, elle-
rine geçen on be ş mavzerimizi ald ılar. Bir-iki ay sonra harb-i umumî patlad ı. 
Ben tüfeklerimi geri ald ım. Her ne ise...
Bu hâller münasebetiyle benden sordular ki: “Deh şetli fedaileri bulunan 
Ermeni komitesi sizden korkuyorlar ki; siz Van’da Erek Da ğı’na ç ıktığınız za-
man, fedailer sizden çekinip da ğılıyorlar, ba şka yere gidiyorlar. Acaba sizde 
ne kuvvet var ki öyle oluyor?”
Ben de cevaben diyordum: “Madem fâni dünya hayat ı, küçücük ve men-
fî milliyetin muvakkat menfaati ve selâmeti için bu harika fedakârl ığı yapan 
Ermeni fedaileri kar şımızda görünürler. 
Elbette hayat- ı bâkiyeye ve pek bü-
yük İslâm milliyet-i kudsiyesinin müsbet menfaatlerine çal ışan ve “ecel 
birdir” itikat eden talebeler, o fedailerden geri kalmazlar.1(Hâşiye) Lüzum 
olsa o kat’î ecelini ve zâhirî birkaç sene mevhum ömrünü, milyonlar se-ne bir ömre ve milyarlar dinda şlar ın selâmetine ve menfaatine tereddüt-
süz, müftehirâne feda ederler.
Said Nursî
f
2ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık, vefadar ve şefkatli karde şlerim,
İki gündür hem ba şımda, hem âsâb ımda tesirli bir nezle a ğrısı var. Böyle 
hâllerde bir derece dostlarla görü şmekten teselli ve ünsiyet almaya ihtiyac ım 
içinde acîb tecrit ve yaln ızlık vahşeti beni s ıktı. Böyle bir nevi şekvâ kalbe gel-
di: “Neden bu tâzib oluyor, hizmetimize faydas ı nedir?”
1 (Hâşiye) Kardeşlerim nâm ına âcizane diyorum ki; “Lüzum olursa, in şaallah çok ileri geçe-
ceğiz. Bizler, dinde oldu ğu gibi kahramanl ıkta da ecdad ımızın vârisleri oldu ğumuzu 
gösterece ğiz.”
2 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    511
Birden bu sabah kalbe ihtar edildi ki : Siz, bu şiddetli imtihana gir-
mek.. ve inceden inceye sizi kaç defa “alt ın m ı, bak ır m ı” diye mihenge 
vurmak.. ve her cihette sizi insafs ızca tecrübe etmek.. ve “nefislerinizin 
hisseleri ve desiseleri var m ı, yok mu” üç-dört eleklerle elenmek; hâlisâ-
ne, s ırf hak ve hakikat nâm ına olan hizmetinize pek çok lüzumu vard ı ki, 
kader-i ilâhî ve inâyet-i rabbâniye müsaade ediyor.
Çünkü böyle meydan- ı imtihanda inatç ı ve bahaneci insafs ız muâr ızla-
rın karşısında teşhir edilmesinden herkes anlad ı ki; hiçbir hile, hiçbir enani-
yet, hiçbir garaz, hiçbir dünyevî, uhrevî ve şahsî menfaat kar ışmayarak, tam 
hâlis, hak ve hakikatten geliyor. E ğer perde alt ında kalsayd ı, çok manalar ve-
rilebilirdi. Daha avâm- ı ehl-i iman itimat etmezdi. “Belki bizi kand ırırlar” der 
ve havas k ısm ı dahi vesvese ederdi. Belki “baz ı ehl-i makamat gibi kendileri-
ni satmak, itimat kazanmak için böyle yap ıyorlar” diye daha tam kanaat et-
mezlerdi. Şimdi imtihandan sonra, en muannit vesveseli dahi teslime mecbur 
oluyor. Zahmetiniz bir, kâr ınız bindir in şaallah.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Esaretimdeki hâdisenin gazete ile ilân ı, şiddetli yasaklarla ahaliyi her ta-
rafta bizden kaç ırmaya çal ışmakla beraber teveccüh-ü âmmeyi ziyadele ştir-
miş. Bize, hususan şahs ıma ihânet etmeye taraftar üç resmî adam dün av-
luda demi şler: “Said, pencereden göründü ğü vakit ahali toplan ıp ona bak ı-
yor. Pencerede durmas ın. Yoksa ko ğuşunu değiştiriniz.” diye ba şgardiyan 
söyledi. Hiç merak etmeyiniz. Ben her s ıkıntıya tahammüle karar vermi şim. 
Duan ız bereketiyle in şaallah s ıkıntılar sevinçlere dönecekler.
O esaret hâdisesinin asl ı doğrudur. Fakat şahidim olmad ığından tafsi-
len beyan etmemi ştim. Yaln ız bir mangan ın beni idam etmek için geldi ğini 
bilmiyordum, sonra anlad ım. Ve Rus kumandan ı tarziye için Rusça bir şey-
ler söyledi, ben bilmedim. Demek haz ır bulunan ve bu hâdiseyi gazeteye 
ihbar eden müslüman yüzba şı anlam ış ki, kumandan tekrar tekrar “Affet!” 
demiş.512  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Kardeşlerim, ben Nur’larla me şgul oldukça s ıkıntılar azal ıyor. Demek 
vazifemiz, Nur’larla i ştigaldir.. ve geçici şeylere ehemmiyet vermemek.. 
ve sab ır ve şükretmektir.
Said Nursî
f
Bediüzzaman’ ın Ak ıllara Hayret Veren Bir Seciyesi
Ehl-i Sünnet Mecmuas ı’nın 15 Teşrin-i Evvel 1948 tarihli nüshas ında neş-
redilmiştir. Ehl-i Sünnet Gazetesi sahibi avukat bir zât ın makalesidir.
Ben Birinci Cihan Harbi’nde Bitlis mevkiinde yaral ı olarak esir olurken, 
Bediüzzaman da o gün esir dü şmüştü. O Sibirya’ya gönderilmi ş, en büyük 
esirler kamp ında idi. Ben Bakü’nün Nargin Adas ı’nda idim. Günün birin-
de esirleri tefti şe gelen ve kamp ı gezerken Bediüzzaman’ ın önünden geçen 
Nikola Nikolaviç’e o hiç ehemmiyet vermiyor ve yerinden k ımıldam ıyor. Baş 
kumandan ın nazar- ı dikkatini çekiyor. Tekrar bir bahane ile önünden geçiyor. 
Yine k ımıldam ıyor. Üçüncü defas ında önünde duruyor. Tercüman vas ıtas ıyla 
aralar ında şöyle bir muhâvere geçiyor:
– Beni tan ımad ılar m ı?
– Evet tan ıdım. Nikola Nikolaviç, çar ın day ısıdır. Kafkas cephesi ba şku-
mandan ıdır.
– O hâlde ne için hakaret ettiler?– Hay ır, affetsinler! Ben kendilerine hakaret etmi ş
 değilim. Ben mukad-
desat ımın emretti ğini yapt ım.
– Mukaddesat ne emrediyormu ş?
– Ben müslüman âlimiyim. Kalbimde iman vard ır. Kendisinde iman olan 
bir şah ıs, iman ı olmayan şah ıstan efdaldir. Ben ona k ıyam etseydim, mukad-
desat ıma hürmetsizlik yapm ış olurdum. Onun için ben k ıyam etmedim.
– Şu hâlde, bana imans ız demekle benim şahs ımı, hem ordumu, hem 
de milletimi ve çar ı tahkir etmi ş oluyor. Derhal divan- ı harp kurulunda istic-
vab edilsin.
Bu emir üzerine divan- ı harp kuruluyor. Karargâhtaki Türk, Alman ve 
Avusturya zâbitleri, ayr ı ayr ı Bediüzzaman’a rica ederek ba şkumandana tarzi-
ye vermesi için ısrar ediyorlar. Verdi ği cevap bu oluyor:
– Ben âhiret diyar ına göçmek ve huzur-u Resûlullah’a varmak istiyorum. 
Bana bir pasaport lâz ımd ır. Ben iman ıma muhalif hareket edemem.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    513
Buna kar şı kimse sesini ç ıkarm ıyor, neticeyi bekliyor. İsticvab bitiyor. 
Rus çar ını ve Rus ordusunu tahkir maddesinden idam karar ını veriyorlar. 
Karar ı infaz için gelen bir manga askerin ba şındaki subaya kemâl-i şetâretle: 
“Müsaade ediniz, on be ş dakika vazifemi îfâ edeyim.” diye abdest al ıp iki re-
kat namaz k ılarken, Nikola Nikolaviç geliyor, kendisine hitâben:
– Beni affediniz! Sizin beni tahkir için bu hareketi yapt ığınızı zannedi-
yordum. Hakk ınızda kanunî muamele yapt ım. Fakat şimdi anl ıyorum ki, siz 
bu hareketinizi iman ınızdan al ıyorsunuz ve mukaddesat ın emirlerini îfâ edi-
yorsunuz. Hükmünüz iptal edilmi ş, dinî salâhatinizden (sâlihli ğinizden) dola-
yı şâyân- ı takdirsiniz. Sizi rahats ız ettim, tekrar tekrar rica ediyorum beni af-
fediniz!”
Bütün müslümanlar için şâyân- ı misal olan bu salâbet-i diniye ve yüksek 
seciyeyi, arkada şlar ından bir yüzba şı, müşâhedesine müsteniden anlat ıyor-
du. Bunu duydukça ihtiyârs ız olarak gözlerim ya şla doldu.
Abdurrahîm
Gazetenin bu f ıkras ının yaz ılmas ını Üstad ımız emretmedikleri hâlde; hem 
çok merakâver, hem çok ibret, hem çok heyecan verici olmas ından buraya 
yaz ılm ıştır.
Hüsrev
f
Kardeşlerim,
Hem benim i ştah ım kesildi ği, hem hediye bana dokundu ğu için, benim 
hisseme dü şen üç parça ya ğ ve bir sepet üzüm ve bir kese elma ve iki paket 
çay ve şekeri size gönderdim. Ben sizlere teberrük verecektim. Fakat sordum, 
sizinki de var. Hem ben onlar ın fiyat ıyla yoğurt, yumurta, ekmek gibi şeyle-
ri alacağım; tâ Medresetü’z-Zehra benden gücenmesin, “teberrükümü yeme-
di” demesin. Hem muhtaca, hem bir parça ucuz, hem lây ıklara sat ınız ki; iki 
cihetle Medresetü’z-Zehra ve şubelerinin hediyeleri tam mübarek, hem bana, 
hem alanlara ilâçl ı bir teberrük olsun. Hüsrev nezaretçi ve Ceylân, H ıfzı sat ı-
cı olsun.
Said Nursî
f514  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Hakk ımda gazete münasebetiyle şimdi ihtar edildi ki; Rus’un 
cebbâr bir kumandan ı, gösterdi ğin izzet-i imaniye kar şısında hiddetini b ırak ıp 
tarziye verdi ği hâlde; Risale-i Nur’un gayet kuvvetli, şahs ımın yüz derece 
fevkinde hâlisâne salâbet-i imaniye derslerini gören resmî memurlar kal-ben insafa gelmezler ve inad ında devam etseler; elbette cehennemden 
başka hiçbir ceza onlar ı temizlemez. Muvakkat bir ömürde bu azîm hata-
nın cezas ı yerleşmez. 
Çünkü bir ya ğ bozulsa, daha yenilmez. Süt, yo ğurt gi-
bi değil. İnşaallah Nur’lar onlar ın çoğunu bozulmadan kurtarm ış.
Sâniyen : Mehmed Feyzi, Bedriye’ye yazs ın ki; ben onun mektubunda 
bulunan bütünleri duama dâhil ediyorum, onlar da bana dua etsinler.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ, medar- ı ibret ve hayret iki esaretimde şahs ıma karşı bir muame-
leyi beyan etmek ihtar edildi, şöyle ki:
Rusya’da Kosturma’da doksan esir zâbitlerimizle beraber bir ko ğuşta idik. 
Ben o zâbitlerimize aras ıra ders veriyordum. Bir gün Rus kumandan ı geldi, 
gördü, dedi: “Bu Kürd, gönüllü alay kumandan ı olup çok askerimizi kesmi ş. 
Şimdi de burada siyasî ders veriyor. Ben yasak ediyorum, ders vermesin.” İki 
gün sonra geldi, dedi: “Madem dersiniz siyasî de ğil, belki dinîdir, ahlâkîdir; 
dersine devam eyle.” izin verdi.
İkinci esaretimde, bu hapiste iken yirmi sene derslerimi dinlemi ş ve ben-
den daha güzel ders veren bir has karde şimin ve zarurî hizmetimi gören hiz-
metçilerimin benim yan ıma gelmeleri, adliye memuru taraf ından yasak edil-
di; tâ benden ders almas ınlar. Hâlbuki Nur Risaleleri ba şka derslere hiç ihti-
yaç b ırakm ıyor ve hiçbir dersimiz kalmam ış ve hiçbir s ırrımız gizli kalmam ış. 
Her ne ise bu uzun k ıssay ı kısa kesmeye bir hâl sebep oldu.
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    515
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Çok aziz, çok sevgili, çok k ıymettar, çok mübarek Üstad ımız 
Efendimiz hazretleri,
Arz- ı tâzimat ve takdim-i ihtirâmat ile istifsâr- ı hat ır edip, s ıhhat ve âfiyeti-
nize dualar ederek; dâmenlerinizden, el ve ayaklar ınızdan öpüyoruz.
Müşfik Üstad ımız, Efendimiz,
Siz sevgili üstad ımızdan bize gönderilen ve müdâfaât ın sonuna ilâve edi-
len üç k ıymettar mektubunuzla Hüve Nüktesi’ni nas ıl bulduğumuzu, siz sevgi-
li üstad ımıza arz etmemizi, bir mübarek karde şimizle siz sevgili üstad ımız em-
retmişler.
Sevgili Üstad ımız, Efendimiz,
Birinci mektubunuz, yirmi seneden beri tarassutlar ve nezaretlerle bera-
ber alt ı vilayet ve üç mahkemenin bulamay ıp beraat verdikleri cemiyetçilikten 
sizde hiçbir eser görülmedi ği hâlde; hiçbir cemiyette ve hiçbir komitede gö-
rülmeyen Nurculardaki harika alâka, ehemmiyetli bir taraftan bir suâl ile siz sevgili üstad ımızdan sorulmu ş olup, şehâdet mertebesini kazanmak için ruh-
lar ını feda eden milyonlar İslâm fedailerinin ahfadlar ı ve evlâtlar ı, o fedaili-
ği ecdatlar ından irsiyet ald ıklar ı içindir ki; siz sevgili üstad ımıza mahkemele-
ri hayret ettirip susturan “Milyonlar kahraman ba şlar feda olduklar ı bir haki-
kate başımız dahi feda olsun!” diye acîb cümleyi söyletmeye vesile olan tale-
belerinizde gördü ğünüz hakikî, hâlis, s ırf r ızâ-y ı ilâhî ve müsbet ve uhrevî fe-
dakârl ığın karşısında, menfî cemaat ve komitelerin ma ğlup olduklar ı.. hem 
Nurcular ı dağıtmak isteyenlerin in şaallah muvaffak olamayacaklar ı.. ve hem 
Nur’un ve iman ın fedailerini ço ğaltmaya sebebiyet verecekleri izah edilmek-
le cevap verilmi ştir.
İkinci mübarek mektubunuzda, siz sevgili üstad ımızın Van, Bitlis’te tedris-
te bulundu ğunuz talebelerinizle birlikte, etraflar ında bulunan ehl-i iman ı tit-
reten Ermeni, Ta şnak fedailerine kar şı çıkıp, o fedaileri durdurup da ğıtmaya 
mecbur eden siz sevgili üstad ımızdaki ve talebelerinizdeki harika kuvvet; kü-
çücük, fâni, dünya hayat ı ile menfî milliyetin muvakkat menfaati ve selâmeti 
için Ermeni fedailerinde görülen harika fedakârl ığa mukabil; hayat- ı bâkiyeye 
ve İslâm millet-i kudsiyesinin müsbet menfaatlerine çal ışan ve “ecel, birdir” 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.516  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
itikat eden ve üstadlar ına olan şiddet-i râb ıtalar ı fedailik derecesine varan ta-
lebelerinizin birkaç sene mevhum ömürlerini milyonlar sene bir ömre ve mil-yarlar dinda şlar ın selâmetine ve menfaatine müftehirâne feda etmelerinden 
mütevellid oldu ğu, k ırk sene evvel siz sevgili üstad ımızdan sorulan bir suâle 
cevap olarak bildirilmektedir.
Üçüncü mübarek mektubunuz, dokuz aydan beri temâdî eden pek acîb 
tecridinizle beraber teselli ve ünsiyet ihtiyac ını tevlid eden hastal ığınız içinde 
“neden bu tâzib oluyor” diye siz sevgili üstad ımızın kalb-i mübareklerine ge-
len şekvâya bir ihtar olup; inatç ı, bahaneci ve insafs ız muâr ızlar karşısında gir-
diğimiz bu şiddetli imtihanda alt ın olanlar, bak ır olanlardan ayr ılmak için mi-
henge vurulmak.. ve insafs ız bir tecrübe ile nefislerin hisseleri olup olmad ığı 
bilinmek için eleklerle elenmek.. s ırf hak ve hakikat nâm ına olan hâlisâne hiz-
metimize pek çok lüzumu oldu ğu için kader-i ilâhînin ve inâyet-i rabbâniye-
nin bu deh şetli tazyike verdi ği müsaade; hiçbir hile, hiçbir enaniyet, hiçbir ga-
raz, hiçbir dünyevî ve uhrevî menfaat kar ışmayarak yap ılan.. ve tam hâlis ve 
hak ve hakikatten gelen.. ve şimdi en muannit ve vesveseli olanlar ı dahi tes-
lime mecbur eden.. ve bir zahmete mukabil in ş
aallah bin kâr b ırakan bu hiz-
metimiz, e ğer perde alt ında kalsayd ı çok manalar verilmekle beraber avâm- ı 
ehl-i iman ile havas k ısm ı birer bahane ile tam kanaat etmeyeceklerinden ol-
duğu bildirilmektedir.
Dördüncü mektup olan Hüve Nüktesi ise, 1َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ve 2ٌïَèأَ ُّٰųا َĳُİ ْģُĜ 
kelime-i kudsiyeleriyle maddî cihetinde,  َĳُİ lafz ında siz sevgili üstad ımızın bir 
seyahat-i hayaliye-i fikriyelerinde, hava sayfas ının mütâlaalar ıyla görülen za-
rif bir nükte-i tevhidde, iman mesle ğindeki gayet derecede kolayl ık ile mes-
lek-i dalâletteki nihâyetsiz mü şkülât, k ısa bir işaretle beyan edilmi ş. Kudret-i 
ilâhiyenin bir ar şı olan bir avuç toprakta konulan muhtelif tohumlar ın ma-
hiyetlerinde.. ve emir ve iradenin di ğer bir arşı olan havan ın bir parças ında 
neşv ü nema bulan َĳُİ lafz ında görülen harikalar, esbaba verildikçe deh şetli 
müşkülât ın zuhuru ve Vâhid-i Ehad’e verildikçe fevkalâde sühûletin vücudu, 
hem ehl-i dalâletin hususan maddiyyûn ve tabîiyyûn meslek erbab ına, hem 
ehl-i imana gayet şirin, gayet güzel, gayet ho ş, hem gayet muknî ve müskit 
bir şekilde isbat edilerek bir risale kadar k ıymeti bulunan hususan tahavvü-
lât- ı zerrât hakk ındaki Otuzuncu Söz’le, Tabiat Risalesi olan Yirmi Üçüncü 
1 “Allah, o hak Mabuddur ki kendisinden ba şka hiçbir ilâh yoktur.” (Bakara sûresi, 2/163 , 255 ; Âl-i 
İmran sûresi, 3/2 , 6 , 18 ; Nisâ sûresi, 4/87 ; … )
2 “De ki: O, Allah’t ır, gerçek İlaht ır ve Birdir.” ( İhlâs sûresi, 112/1 )ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    517
Lem’a’n ın bir nevi hülâsas ı olabilir kanaatini bize veren bu k ıymettar yaz ılar ı-
nızla Risale-i Nur, ba ştan başa her okuyan ı hem tenvir edip yükseltiyor, hem 
sevgili üstad ımıza nihâyetsiz minnettarl ıklara vesile oluyor.
Hüsrev
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
İki-üç defad ır ehemmiyetli bir hâlet-i ruhiye bana âr ız oluyor. Ayn ı 
otuz sene evvel İstanbul’da beni Yu şa Dağı’na ç ıkar ıp.. İstanbul’un, Dârü’l-
Hikmet’in cazibedar hayat- ı içtimaiyesini b ırakt ırıp.. hatta İstanbul’da bulu-
nan Nur’un birinci şâkirdi ve kahraman ı olan merhum Abdurrahman’ ı dahi 
zarurî hizmetimi görmek için de yan ıma almaya müsaade etmeyen.. ve Yeni 
Said mahiyetini gösteren acîb ink ılâbât- ı ruhînin bir mislinin şimdi mukadde-
mât ı bende ba şlam ış. Üçüncü bir Said ve bütün bütün târik-i dünya olarak 
zuhuruna bir i şaret tahmin ediyorum. Demek Nur’lar ve kahraman şâkirtleri 
benim vazifelerimi yapacaklar, daha bana hiç ihtiyaç kalmam ış. Zâten Nur’un 
her bir câmî cüzü ve sars ılmayan hâlis şâkirtlerinin her birisi, benden daha 
mükemmel ders verir.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Evvelâ : Ben baz ı emârelerle tahmin ederim ki; ne şredilen mecmualar ı-
mızdan en ziyade Rehber’e ehemmiyet veriyorlar. Ben zannederim ki; Hüve 
Nüktesi, gizli z ınd ık düşmanlar ımızın bellerini k ırm ış.. onlar ın istinadgâh ı olan 
tabiat tâgûtunu da ğıtm ış.. kesif toprakta bir derece saklayabilirken şeffaf ha-
vada –Hüve Nüktesi’nden sonra– hiçbir cihetle o tâgûtu saklamak imkân ı kal-
mam ış ki; küfr-ü inadî ve temerrüd-ü irtidâdî sebebiyle adliyeyi aldat ıp aley-
himize sevkediyorlar. İnşaallah Nur’lar, adliyeleri lehine çevirip onlar ın bu 
hücumunu dahi akîm b ırakacaklar.
Sâniyen : Bu s ırada hem Ehl-i Sünnet Gazetesi, hem buran ın gazete-
si, hem Zübeyir’in hararetli mukabelesi, Nur’larla i ştigalleri güzel bir ilânat 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.518  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
hükmüne geçtiler. Benim bedelime, benim ho şuma giden bize dair bahisle-
rine bak ınız, bana bildiriniz.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim Mehmed, Mustafa, İbrahim, Ceylân,
Evvelâ : Dün dördünüzün hararetli sohbetini gördüm, çok sevindim, 
memnun oldum. Ben de yan ınızda bulunuyorum gibi ferahla dinledim. 
Birden bakt ım ki, iki taraf ınızda sizi dinleyenler var. Yar ım saat devam etti. 
Merak ettim, kalben dedim: “Habbeyi kubbe yapan ve yanl ış mana veren bir 
casus, dinleyenler içinde bulunmak ihtimali var ki; dikkatle kulak veriyor ve konuşan kardeşler ihtiyats ızlıklar ından ve sohbetin keyfinden hiç onlara bak-
mıyorlar, dikkat etmiyorlar” diye size cevap gönderdim. Elhamdülillâh bir za-
rarl ı konuşma olmad ığını bildim. Bu nazik s ırada ihtiyat lâz ımd ır.
Sâniyen : Hoca Hasan’ ın haddimden yüz derece ziyade bir hüsn-ü zan ile 
yazd ığı bir mektubundan bildim ki, aynen Denizli kahraman ı merhum Hasan 
Feyzi sisteminde bir Nur nâ şiri olacak. İnşaallah onun gibi Afyon’da dahi 
Hasan Feyzi’ler ç ıkacaklar. Afyon, Denizli’den geri kalmayacak, zahmetimi-
zi rahmete çevirecek.
Said Nursî
f
Kardeşlerim,
Ben gazeteleri merak etmezdim. Fakat bu s ırada hem Ehl-i Sünnet, hem 
Sebilürre şad’ ın lehimizdeki yaz ılar ı herhâlde aleyhimizdeki k ıskançlar ı ve giz-
li düşman z ınd ıklar ı şaşırtm ış. Bunlar ın o dostlar ı susturmak için çal ışmak ih-
timali beni merakland ırdı.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    519
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Sıkıntılı Musibetlerimi Hiçe İndiren Bir Hakikatli Tesellidir
Birinci : Hakk ımızda zahmet rahmete dönmesi.
İkinci : Kader adaleti içinde r ıza ve teslim ferah ı.
Üçüncü : İnayet-i hâssan ın Nurcular hakk ında hususiyetindeki sevinç.
Dördüncü : Geçici olmas ından zevalinde lezzet.
Beşinci: Ehemmiyetli sevaplar.
Alt ınc ı: Vazife-i ilâhiyeye kar ışmamak.
Yedinci : En şiddetli hücumda en az me şakkat ve küçük yaralar.
Sekizinci : Sâir musibetzedelere nisbeten çok derece hafif olmas ı.
Dokuzuncu : Nur ve iman hizmetinde şiddetli imtihandan ç ıkan yüksek 
ilânat ın tesirat ındaki sürur.
Dokuz adet mânevî sevinçler, öyle teskin edici bir merhem ve tatl ı bir ilâç-
tır ki; tarif edilmez, a ğır elemlerimizi teskin ediyor.
Said Nursî
f
Aziz, s ıdd ık, metin karde şlerim,
On aydan beri münaf ıklar ın, bir resmî memuru elde edip bütün desise-
leriyle yapt ıklar ı hücum en küçük bir şâkirdi sarsmad ı. O iftiralar ı hiç hük-
mündedir. İsbat ettiğimiz onun yüz yalan ına karşı, bir gazetenin sâb ık valinin 
tekâüde sevkini bir mektubumuzda bulup hilâf- ı vakidir diye birtek yanl ış bul-
muş. Hâlbuki o yanl ış, o gazeteye aittir; her ne ise… Böylelerden böyle iftira-
lar, binden bir tesiri bize olmad ığı gibi, inşaallah daire-i Nur’a da zarar ı olma-
yacak. Size söyledi ğim gibi, memurun iftiranâmesine çok ehemmiyet verme-
yiniz, zihninizi buland ırmas ın. Eğer müdâfaât ımda cevab ı bulunmayan kanu-
nî nokta varsa, k ısa cevap verirsiniz. Hem deyiniz: “Said der ki; bizi ve Nur’lar ı 
beraat ettiren üç mahkemeyi k ızd ırmamak, tenkis etmemek için o garazkârâne 
iddianâmeye kar şı cevap verip ehemmiyet vermeyece ğim. Büyük müdâfaâ-
tım, hususan on vecihle kanunsuzlu ğa tam ve mükemmel bir cevapt ır.”
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.520  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Evvelâ : Bir inâyettir ki, o adam ın müfteriyâne iddianâmesini i şitemedim. 
Yoksa şiddetle konu şacakt ım. Reise, seni mahkemeye veriyorum, yani hak-
sızlığınla mahkeme-i kübrâya ve kanunsuzlu ğunla dünya mahkemesine. Ve 
avukat ım yok dedi ğimden maksad, onlara bizim umumumuzun küllî mese-
lede vekilimizdir, benim hususî şahs ıma gelen hücuma ancak ben mukabele 
edebilirim, demektir. Ahmed Hikmet’e bildiriniz.
Sâniyen : Savc ının isnâdât ına karşı eski müdâfaât ımız kâfidir.
Sâlisen : Mustafa Osman, Ceylân nas ıl telâkki ettiklerini ve hiç bulan-
tı onlara vermediklerini ve daire-i Nur’da dahi fena tesir etmeyece ğini ba-
na yazd ılar. Kahraman Tahirî’yi gördüm. O da öyle telâkki etmi ş. Hüsrev ve 
Feyzi’leri ve Sabri’yi merak ettim.
Râbian : Zannederim ki; şimdi küfür ve dalâlet, komiteler ve cemiyetler 
şeklinde hücum ettikleri içindir ki; kader-i ilâhî, bunlara bu e şedd-i zulüm ile 
bir cemiyet isnad ıyla bizi tâzib ettiriyor. Demek şimdi ehl-i iman ın ittihad ına 
pek çok lüzum var. Biz o hakikati bilmedi ğimiz için kaderin adalet tokad ını 
yeriz.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Hacc ı men eden, zemzemi döktüren.. hakk ımızda eşedd-i zulme 
müsaadekâr davranan.. ve Zülfikar ve Sirâcü’n-Nur’un müsâderesine ehem-miyet vermeyen.. ve bizi garazkârâne, kanunsuz tâzib eden memurlar ı terfi et-
tirip, hânemizden ç ıkan mazlumâne lisân- ı hâl ile yüksek a ğlamam ızı ve sesi-
mizi işitmeyen bir müstebit kabinenin zaman ında en rahat yer hapistir. Yaln ız 
mümkün olsa ba şka hapse naklolsak, tam selâmet olur.
Sâniyen : Onlar, nas ıl zorla en mahrem risaleleri en nâmahreme okuttu-
lar; öyle de zorla ısrar edip bizi cemiyet yapmaya mecbur ediyorlar. Hâlbuki 
cemiyet ve komitecili ğe hiç ihtiyac ımızı hissetmiyorduk. Çünkü ittihad- ı ehl-i 
iman cemaatindeki uhuvvet-i İslâmiye, Nurcularda pek hâlisâne, fedakârâne ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    521
inkişaf ettiği gibi ve eski ecdatlar ımızın kemâl-i a şkla ruhlar ını feda ettikleri bir 
hakikate, Nur şâkirtleri o milyonlar kahraman ecdatlar ından irsiyet ald ıklar ı 
kuvvetli bir fedailik ile o hakikate ba ğlanmalar ı, şimdiye kadar resmî veya si-
yasî, gizli ve â şikâr cemiyetler ve komitecili ğe ihtiyaç b ırakm ıyordu. Demek 
şimdi bir ihtiyaç var ki, kader-i ilâhî onlar ı bize musallat ediyor. Onlar mev-
hum bir cemiyet isnad ıyla zulmederler. Kader ise, “Neden tam ihlâsla, tam 
bir tesânüdle, tam bir hizbullah olmad ınız?” diye bizi onlar ın elleriyle tokatla-
dı, adalet etti.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : Sizi teselliye muhtaç bilmiyorum. Birbirinizin kuvve-i mâneviye-
nizi takviye edersiniz, o kâfidir. Kar şımdaki levha dahi bana kâfi geliyor. Bu 
son hücum da tam haks ız ve kanunsuz, yaln ız evhamdan ve zaafiyetten gelen 
bir korkutmak oldu ğu anlaşıldı. Ve ahalinin ve zab ıtan ın vaziyeti, o manas ız 
hücuma bir itiraz hükmündeydi.
Sâniyen : Benim müdâfaât ım yeni isnadata dahi kâfi gelir mi? Hem 
Zübeyir ve avukatlar çal ışıyorlar m ı? Telâşlar ı yok mu? Hiç merak etmesinler. 
Bize medar- ı mesuliyet etti ği maddelere göre, bütün uhuvvet-i imaniyeyi ta-
şıyanlar ı, hatta bütün imamlar ın cemaatlerini ve bütün üstad ve muallimlerin 
talebelerini dahi mesul etmek lâz ım gelir. Demek muhalifleri çok kuvvet bul-
muşlar ki, bütün bu telâ şlı ve imkânat ı vukuat yerinde istimâl ederek acîb ev-
hamla bize hücum ettiler.
Sâlisen : Benim kendi kanaatim, tâ bahara kadar hapiste kalmak gerek-
tir. Zâten k ışta her şey tevakkuf eder. İnşaallah inâyet-i ilâhiye yine imdad ı-
mıza yetişir.
Said Nursî
f
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.522  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Hüsrev’in Bir Mektubudur
Sevgili Üstad ımız Efendimiz,
Garazkâr raporlar ıyla hakk ımızda Afyon Adliyesi’ni pek büyük bir dikkate 
sevkeden.. ve sekiz aydan beri şiddetli bir tazyik alt ında siz sevgili üstad ımızı ya-
şatan.. biz talebelerinizle birlikte Afyon hapsinde temâdi-i mevkufiyetimize se-
bep olan.. ve Nur’un kabil-i inkâr olmayan mu’ciz-nümâ hakikatlerini hasûdâne nazarla mütâlaa eden ehl-i vukûf ulemâs ına, siz sevgili üstad ımızı, hem Risale-i 
Nur yirmi be ş seneden beri sükût etmi ş iken; o muhterem allâmelerin ehl-i ima-
nı, hususan hamele-i Kur’ân’ ı müdâfaa ve muhafaza, en büyük vazifeleri iken; 
Afyon Adliyesi’ni aleyhimize te şvik edip tahrik eden raporlar ına karşı siz sevgi-
li üstad ımızı esefle mukabeleye mecbur eden yaz ılar ınız, şefkatinizin eseri oldu-
ğu şüphesizdir. Yirmi be ş seneden beri, zaman zaman gizli dü şmanlar ınıza karşı 
bir avuç talebenizle mücadeleye giren siz sevgili üstad ımızı ve Kur’ân’ ın en bü-
yük hakikatlerini muhtevi Risale-i Nur’u müdâfaa etmek şöyle dursun, en tehli-
keli vakitlerimizde cephe alan bu âlimlere kar şı pek çok suâlleri sormak hakk ınız 
iken, pek cüz’î suâlleriniz, o âlimleri ikazdan ba şka bir ş
ey olmayacak.
Böyle en nazik zamanlarda muâvenetinize pek çok muhtaç oldu ğumuz 
menbalardan do ğan ümitsizliklerimizi büyük bir izzete tebdil eden ve pek bü-
yük bir ihsan- ı ilâhî olan inâyet-i hâssa, bu Afyon hapsinde tekrar kendini 
gösterdi. Sekiz aydan beri titremeyen zemin; siz sevgili üstad ımıza, Risale-i 
Nur’a hücum zamanlar ında –gizli dü şmanlar ın hücumu ile– gelen zelzeleleri 
yazarken, bugün yine zemin hiddet edip iki defa şiddetli bir surette titremesiy-
le bizi de şahit göstermi ş, ümitlerimizi takviye etmi ş, imhan ıza susayan insaf-
sız düşmanlar ınızın en deh şetli savletleri kar şısında zâhirî kimsesizli ğinize şef-
kat etmiş, maddeten aczinize merhamet etmi ş, imdad ınıza yetişmiş, titreyen 
zemin ile dâvân ızın doğruluğunu tasdik etmi ş. İlâhî ve melekûtî bir kudretle 
mübarek kaleminizden ç ıkıp yükselen “Zafer bizimdir!” be şaretlerinizi ihtar ile 
bizleri siz sevgili üstad ımıza çok minnettar eylemi ştir.
1ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Çok kusurlu talebeniz
Hüsrev
f
1 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    523
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Evvelâ : İhtiyat ve temkin ve me şveret etmek lâz ımd ır.
Sâniyen : Zübeyir, bana merhum biraderzadem Abdurrahman yerine.. 
ve Ceylân, merhum biraderzadem Fuad bedeline verilmi ş diye mânevî ihtar 
ald ım. Ben de burada i şimi onlara b ırakt ım.
Sâlisen : Haber ald ım ki, çok çal ışan fakat ihtiyats ız Ahmed Feyzi’nin 
“Mâidetü’l-Kur’ân” ba şındaki mâlûm mektubumu mahkeme heyeti bahane 
ederek –ki “Said kendi hakk ındaki medihleri vesâireyi tasdik etmi ş.”– benim 
mahkûmiyetime bir sebep gösterilmi ş. Ben mükerrer dedim ki, her şeyden 
evvel Ahmed Feyzi onu beyan edip –ki o mektup, kendi hakk ındaki mektup-
lar ı kabul etmemek vesâir bir k ısm ını tâdil etmek lâz ımken– lüzumsuz onla-
rı hiddete getiren şeyleri yazm ış. Ben onun bin kusurunu görsem, ondan gü-
cenmem. Fakat Nur’lara zarar gelmemek için cesurâne ve ihtiyats ız hareket-
ten bir derece çekinmek lâz ımd ır.
Râbian : Feyzi’lerin bir kahraman ı olan Ahmed Feyzi karde şimiz de 
Tahirî’nin ko ğuşu olan medresesinde aynen Tahirî gibi davranmal ı. Ve 
gidenlerin yerinde, onlar ın şâkirtlerini Kur’ân ve Nur dersleriyle ve yaz ılar ıyla 
teşvik etsin. Dün bana gönderdi ği yeni talebelerin defterleri benim hazin hâ-
limi sevince tebdil etti. Elhamdülillâh dedim.
f
Bu defa taarruz pek geni ş dairede... Reis-i Hükûmet ve haz ır kabine, 
plânl ı, dehşetli bir evham ile bir hücum etti. Benim ald ığım bir habere göre 
ve çok emârelerle, gizli münaf ıklar ın yalan jurnalleri ve desiseleriyle bizi hilâ-
fet komitesiyle ve Nak şî tarîkatinin gizli cemiyetiyle tam alâkadar, belki pî şdar 
gösterip hükûmeti büyük bir telâ şa sevkederek, Nur’un büyük mecmualar ının 
İstanbul’da ciltlenip Âlem-i İslâm’a inti şarını ve gayet makbuliyetlerini bir de-
lil gösterip, hükûmeti korkutup, k ıskanç resmî hocalar ı ve vehham memurlar ı 
aleyhimize insafs ızca çevirdiler. Tahminlerince, herhâlde çok vesikalar, emâ-
reler görülecek. Hem Eski Said damar ıyla tahammül etmeyerek ortal ığı kar ış-
tıracak diye kanaatleri varm ış.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.524  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükür olsun, o musibeti binden bire indirdi. Bütün 
taharrilerde hiçbir cemiyet ve komitelerle bir alâkam ızı bulamad ılar. Yoktur 
ki, bulsunlar… Onun için savc ı iftiralara, yanl ış manalara, medar- ı mesuliyet 
olmayan cüz’î isnadlara mecbur olmu ş.
Madem hakikat budur; Nur’lar ve biz, yüzde doksan dokuz derece musi-
betten halâs olduk. Öyle ise de ğil şekvâ, belki binler şükretmekle inâyet-i ilâ-
hiyenin bu cilvesinin tamam ını sab ır, şükür, istirhamla beklemeliyiz.. ve Nur 
dersleriyle bu medresenin mütemâdiyen ç ıkan ve giren muhtaç ve mü ştâkla-
rına teselli vererek yard ım etmeliyiz.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz s ıdd ık kardeşim,
Şiddetli bir ihtar ile bildim ki; sen ve Ahmed Feyzi, Nur’un mesle ği olan 
mübâreze etmemek  ..ve ehl-i dünya ile u ğraşmamak..  ve siyasete girme-
mek..  ve yaln ız lüzum-u kat’î oldu ğu zaman k ısaca müdâfaa etmek  ha-
ricinde, pek ziyade ve zararl ı mübârezekârâne ve siyasetvâri mahkemedeki
okuduğunuz parçalar Nur’lara çok zarar vermi ş. Hatta bizim cezam ıza ve be-
nim s ıkıntılar ıma sebebiyet vermi ş. Ben senden ve Ahmed Feyzi’den gücen-
mem. Fakat bana evvelce göstermek lâz ımd ı. Maddî kaza-y ı ilâhî olarak o va-
ziyet size verilmi ş. Onun tamiri için benim tarz ımda davranmak lâz ımd ır. Feyzi 
dahi bütün kuvvetiyle siyasî müdâfaât ı bırak ıp, Nur’larla ve Tahirî gibi yeni ta-
lebelerle me şgul olmak elzemdir.
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz karde şlerim,
Bana ve Nur’lara ait k ırk küsûr sayfa ile beraber Hata-Savab Cetveli ve 
Zeyli’ni, Posta gazetesine cevab ı, her hâlde hem yeni harfle, hem eski harf-
le bas ılmas ına, hem Isparta’da hem İstanbul’da, e ğer mümkünse burada da-
hi çal ışmak lâz ımd ır. Madem mahkeme, aleyhimizde zannetti ği meselelerini 
makine ile teksir ediyorlar. Biz dahi ayn ı meselelerini ve doksan sehvi, teksir ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    525
etmek kanunen hakk ımızd ır, teksir etmemiz lâz ımd ır. Sonra da büyük müdâ-
faât ımla Ahmed Feyzi, Zübeyir, Mustafa Osman, Hüsrev, Sungur, Ceylân gi-
bi arkada şlar ın itiraznâmeleri de in şaallah bast ırılacak.
Said Nursî
f
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
İki saat zarf ında iki acîb ve latîf, zâhiren küçük, hakikaten ehemmiyetli iki 
hâdiseyi size yazmak ihtar ı ald ım.
Birincisi : Nur’un iki namzet talebesine Rehber’den Leyle-i Kadir’de ihtar 
edilen meseleyi okudum. Âhirinde “Be ş-on senede medrese hocalar ının tah-
sil derecelerini, Nur şâkirtleri on haftada kazan ır.” dediğim ayn ı dakikada kal-
be geldi ki; Eski Said’in, on be ş yaşında iken medrese usûlünce on be ş sene-
de okunan ilmi, on be ş haftada okumaya inâyet-i ilâhiye ile muvaffak olmas ı 
gibi; rahmet-i rabbâniye ile Risale-i Nur dahi, ilm-i hakikatte ve imaniyede on beş seneye mukabil –bu medresesiz zamanda– on be ş hafta kâfi geldi ğini, bu 
on beş senede belki on be ş bin adam, kendi tecrübeleriyle tasdik ediyorlar.
İkincisi : Ayn ı saatte ağır penceremiz, –âdeta sebepsiz– kaplar ım ve şişe-
lerim ve yemeklerimin üzerine dü ştü. Biz tahmin ettik ki; hem camlar, hem 
bütün şişe ve bardaklar ım k ırıldılar ve içlerindeki taamlar zâyi oldular. Hâlbuki 
harika olarak hiçbir k ırık ve zâyiat olmad ı. Yaln ız bana hediye gelen pi şirdi-
ğim et döküldü. Fakat Nur’un namzet yeni talebelerine k ısmet oldu ğu, benim 
de hediye kabul etmemek olan kaidemi muhafaza ve birinci hâdiseye harika-
l
ığıyla tasdik edip imza bast ı.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Kardeşlerim,
Bütün bütün kanunsuz olarak bizim temyiz evrak ve lâyihalar ımız daha 
temyize gönderilmemi ş. Bizim üç muktedir avukatlar ımız, mümkün oldu ğu 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.526  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
kadar pek çabuk, evrak ımızın Mahkeme-i Temyiz’e gönderilmesine her hâlde 
bir çare bulsunlar. Yoksa on bir ay bahanelerle tevkifimizi uzatmak.. ve beni mahkemede konu şturmamak.. ve on bir ay tecrid-i mutlakta so ğuk, s ıkıntılar-
la tâzib etmekle hakikat-i adaletin kabul etmedi ği bir garaz ı ihsas etti ğinden, 
bizim mahkememizi ba şka bir vilayetin mahkemesine nakletmek için hem 
avukatlar ımız, hem sizler bütün kuvvetinizle çal ışmak elzem ve lâz ımd ır.
Said Nursî
f
ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık, hâlis, sebatkâr, fedakâr karde şlerim,
Evvelâ, s ırr- ı 1َא﴾ĭْĻَĉْĐأَ َّאĬ﴿إِ hiç yan ımda bulunmad ığının sebebi, eski za-
manda iki hiss-i kable’l-vukuumda bir iltibas olmu ş.
Birincisi : Bir hiss-i kable’l-vuku ile yaln ız vatan ımızda dehşetli bir hâdise-
yi ve zalimlerin musibetini hissettim. Hâlbuki büyük dairede, zemin yüzünde, haber verdi ğimiz gibi on iki sene sonra aynen o s ırr- ı azîm görüldü. Benim is-
tihrac ımı gerçi zâhiren bir parça ta ğyir etti. Fakat hakikat cihetinde pek do ğru 
ve ayn- ı hakikat meydana ç ıktı. Bunun için o risaleyi yan ımda bulundurmu-
yorum ve ba şkalar ına vermiyorum.
İkincisi : K ırk sene evvel tekrarla dedim: “Bir nur görece ğiz.” Büyük müj-
deler verdim. O nuru, büyük daire-i vataniyede zannederdim. Hâlbuki o Nur, “Risale-i Nur” idi. Nur şâkirtlerinin dairesini umum vatan ve memleket siyasî 
dairesi yerinde tahmin edip sehvetmi ştim.
Müdür Bey! Size te şekkür ederim ki, kurtulu ş bayram ının bayrağını ko-
ğuşuma takt ırdınız. Harekât- ı Milliye’de İstanbul’da, İngiliz ve Yunan aleyhin-
deki Hutuvât- ı Sitte eserimi tab’ ve ne şrile belki bir f ı
rka asker kadar hizmet 
ettiğimi Ankara bildi ki; Mustafa Kemal, şifre ile iki defa beni Ankara’ya taltif 
için istedi. Hatta demi şti: “Bu kahraman hoca bize lâz ımd ır!” Demek, benim 
bu bayramda bu bayra ğı takmak hakk ımd ır.
Said Nursî
1 “Hiç şüphesiz (sana bol ve kesilmez hay ır) verdik.” (Kevser sûresi, 108/1)ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    527
1948 senesinde aç ılan Afyon Mahkemesinde, birinci defa hüküm verilip, 
nihâyet umum Nur Risaleleri’nin iadesiyle neticelenen ve ba şlang ıçta idam 
plânlar ıyla propagandalar yap ılan bir mahkemede Risale-i Nur talebelerinin 
müdâfaât ıdır.
Nur şâkirtlerinin hâlis ve s ırf uhrevî, Nur’lara ve tercüman ına karşı alâka-
lar ına dünyevî ve siyasî cemiyet nâm ını verip onlar ı mesul etmeye çal ışanla-
rın ne kadar hakikatten ve adaletten uzak dü ştüklerine kar şı, üç mahkemenin 
o cihette beraat vermesiyle beraber, deriz ki:
Hayat- ı içtimaiye-i insaniyenin, hususan millet-i İslâmiyenin üssü’l-
esas ı:
Akrabalar içinde samimâne muhabbet..Ve kabile ve tâifeler içinde alâkadârâne irtibat..Ve İslâmiyet milliyeti ile mümin karde şlerine kar şı mânevî muâve-
netkârâne bir uhuvvet..
Ve kendi cinsi ve milletine kar şı fedakârâne bir alâka..
Ve hayat- ı ebediyesini kurtaran Kur’ân hakikatlerine ve nâ şirlerine 
sars ılmaz bir râb ıta ve iltizam ve ba ğlılık gibi… hayat- ı içtimaiyeyi esas ıy-
la temin eden bu râb ıtalar ı inkâr etmekle ve şimaldeki deh şetli anar şist-
lik tohumunu saçan.. ve nesil ve milliyeti mahveden.. ve herkesin çocuk-lar ını kendine al ıp karâbet ve milliyeti izale eden.. ve medeniyet-i be şe-
riyeyi ve hayat- ı içtimaiyeyi bütün bütün bozmaya yol açan k ızıl tehlike-
yi kabul etmekle ancak Nur şâkirtlerine medar- ı mesuliyet “cemiyet” nâ-
mını verebilir.
Onun için Nur şâkirtleri çekinmeyerek Kur’ân hakikatlerine kar şı 
alâkalar ını ve uhrevî karde şlerine kar şı sars ılmaz irtibatlar ını izhar edi-
yorlar. O uhuvvet sebebi ile gelen her bir cezay
ı memnuniyetle kabul et-
tiklerinden, mahkeme-i âdilenize hakikat-i hâli oldu ğu gibi itiraf ediyor-
lar. Hileyle, dalkavuklukla ve yalanlarla kendilerini müdâfaaya tenezzül etmiyorlar.
Mevkuf
Said Nursî
fz
zz
z
z
Hüsrev’in Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
Makam- ı iddia, iddianâmesinde biri küllî, di ğeri hususî olarak iki cihetle 
beni itham ediyorlar. Küllî itham ı, Risale-i Nur’a hizmetim ve üstad ımın mev-
hum suçuna i ştirakimdir. Hususî itham ise, gayet cüz’î ve ehemmiyetsiz ve 
hakikatte hiçbir suç te şkil etmeyen inzivâ ile geçen hayat ıma ve hususat- ı şah-
siyeme ait hâllerdir. İddia makam ının Risale-i Nur’a hizmetimden dolay ı üsta-
dımın mevhum suçuna beni i ştirak ettirmesine mukabil derim ki:
Ben üstad ımın gittiği meslekte ve Risale-i Nur’la Âlem-i İslâm’a hu-
susan bu vatana ve bu millete etti ği kudsî hizmetinde kendisine isnad 
edilen mevhum suçuna ruh u can ımla iştirak ediyorum. Ve beni bu hiz-
met-i imaniyede muvaffak eden Cenâb- ı Hakk’a âhir ömrüme kadar şük-
redeceğim.
Muhterem Heyet-i Hâkime,
Nur’lara hizmetimde gördü ğümüz muvaffakiyetin kat’î bir delili  şudur: 
Benim Kur’ân hatt ım pek noksan iken; harika bir tarzda, ihtiyâr ve iktidar ı-
mın pek fevkinde, gayet emsâlsiz ve gayet mükemmel bir surette üç Kur’ân’ ı 
yazmakl ığımd ır. Birisi, elinizdedir.
İkinci Delili : Bu vatana ve bu millete ve dine ve hüsn-ü ahlâka yirmi se-
neden beri pek büyük menfaatleri tahakkuk eden bu Nur eserlerinden alt ı yü-
ze yak ın nüshalar ını yazmakl ığımda muvaffakiyetimdir. Hatta bir ay gibi k ısa 
bir zamanda on dört risaleyi yazmaya muvaffak oldu ğumu arkada şlar ım bi-
liyorlar.
Makam- ı iddian ın, üstad ımın kudsî hizmetinde benim için suç tevehhüm 
ettiği noktalar ı ayr ıca müdâfaa etmeyi zaid buluyorum. Üstad ımın yazd ığı iti-
raznâme ve tetimmesini bütün kuvvetimle tasdik edip onlar ı kendi itiraznâ-
mem olarak yüksek mahkemenize takdim ediyorum.
Muhterem Heyet-i Hâkime,
Hâlen mahkemenizde bulunan ve iman ve Kur’ân hakikatleri olan müba-
rek ve kudsî ve Nurlu eserleriyle hiçbir maksad- ı dünyevî ve hiçbir maksad- ı 
siyasî takip etmeyen üstad ımın bu vatana ve millete etti ği kudsî hizmetlerini 
ben ve arkada şlar ımız tasdik etti ğimiz gibi, İttihad-Terakki hükûmetindeki va-
tan-perverler dahi tasdik etmi şler. O zaman üstad ımın Van’daki Medresetü’z-
Zehra nâm ındaki dârülfünununa on dokuz bin alt ın lira vermi şler. Ve ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    529
milliyet-perverler dahi üstad ımızın vatan-perverâne ve milliyet-perverâne hiz-
met-i ilmiyesini hayranl ıkla tasdik etmi şler. Üstad ımın o şark dârülfünununa, 
o zamanda –banknotun k ıymetli vaktinde– yüz elli bin lira tahsisat ı, iki yüz 
meb’ustan yüz altm ış üç meb’usun imzas ıyla kabul etmi şler.
İddia makam ının suç diye vas ıfland ırdığı bu kudsî, mübarek üsta-
dımın bütün hayat ı müddetince en muannit ve k ıskanç muâr ızlar ını ve 
mahkemelerde en ziyade mahkûmiyeti için çal ışanlar ı şiddetli ve doku-
nakl ı sözlerine kar şı iliştirmeyip teslime mecbur eden.. ve bu millet ve 
bu vatan ın saadetinin temel ta şlar ını temine mâtuf olan kudsî hizmetin-
de ve bütün makâs ıd-ı ilmiyesinde, yirmi seneden beri etti ğim kâtiplikle 
ve Risale-i Nur’a etti ğim hizmetimle iftihar etti ğimi yüksek mahkemeni-
ze arz ediyorum.
Mevkuf
Hüsrev Alt ınbaşak
f
Tahirî’nin Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
Afyon C. Savc ılığı’nca taraf ıma tebliğ edilen, dinî hissiyat ı âlet ederek 
devletin emniyetini bozacak hareketlere halk ı teşvik maddesinden üstad ım 
Bediüzzaman Said Nursî ve di ğer arkada şlar ıyla birlikte suçlu gösterilmekle 
mahkemeye veriliyorum.
Ben, gerek Isparta Sulh Mahkemesinde ve gerekse Afyon Sorgu dairesin-
de sorulan suâllere do ğru olarak cevap vermi şim. Bizi beraat ettiren Denizli 
Mahkemesi, bütün kitaplar ımızı bize iade etmi ş, üstad ım Bediüzzaman’ ın ri-
salelerini okuyup yazmakta ve kendisine talebe olan karde şlerimle mektup-
laşmakta bize ceza vermemi şti. Hâlbuki alt ı sene evvel üstad ımın müsaadeleri 
olmad ığı hâlde, mârifetimle eski yaz ı ile İstanbul’da matbaada tab’edilen be ş 
yüz adet Bediüzzaman’ ın “Yedinci Şuâ” kitab ını, Denizli Mahkemesi tama-
men sand ığıyla, 20.07.1945 tarihli karar ıyla yedime teslim etmi ş. O zaman 
müştâk olan Nur talebelerine tab’ bedeli mukabilinde tevzi edilmi şti.
İşte bu âlî mahkemenin, Temyiz’in yüksek tasdikiyle kat’iyet kesbeden 
hükmüne istinaden, iki sene evvel İstanbul’dan teksir makinesi ve kâ ğıt ala-
rak Isparta’ya getirdim. Elinizde olan üç mecmuadan ikisini karde şim Hüsrev 530  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Alt ınbaşak yazd ı. Birisini de ben yazd ım. Evvelâ “Zülfikar Mucizât- ı Kur’âniye 
ve Ahmediye” mecmuas ını bast ık. Bunu k ısmen satt ık. Hâs ıl olan paras ın-
dan Asâ-y ı Mûsâ mecmuas ının kâğıdını da sat ın ald ım, getirdim. Sonra Asâ-
yı Mûsâ mecmuas ını bast ık, bunu da satt ık. Sonra Sirâcü’n-Nur mecmuas ının 
kâğıdını al ıp bast ık. Bu müddet bir sene devam etti. Sonra otuz kadar mec-
mua Eğirdir’e götürülürken yolda tutularak E ğirdir Adliyesi’ne teslim edilmi ş. 
Çok geçmeden Isparta Adliyesi mârifetiyle Hüsrev Alt ınbaşak’ ın evi taharri 
olunup hem teksir makinesi, hem mecmualar, müsâdere edilerek bir sene ev-vel mahkemeye verilmi ştik. Neticede yasak olmayan dinî eserler olmas ından 
Hüsrev Alt ınbaşak’la bana ve di ğer bir arkada şımı
za ruhsats ız kitap tab’etti-
ğimizden bir ay ceza verildi. Biz de temyiz ettik. Henüz temyizden gelmeden 
Afyon Hapishânesi’ne getirildim.
İşte yüksek mahkemenizde dinime ve dinda şlar ıma olan şu hasbî hizme-
tim, hususan mahkemenin iade etti ği ve meâli, hadis-i şerif muhteviyat ı olan 
Beşinci Şuâ meseleleriyle Afyon C. Savc ısı, “Hükûmetin emniyetini ihlâl edi-
yorlar.” diye hem beni, hem risalenin müellifini, hem Hüsrev Alt ınbaşak’la 
kırk alt ı talebe karde şlerimi, bu eserleri yazm ışlar, okumu şlar diyerek cezalan-
dırmak istiyor.
Bu vatanda öz bir vatanda ş olmakla, huzurunuzda hakikatten ayr ıl-
mayarak derim ki; bu eserlerle ahlâk ımızı dinen terbiye edip yükselten.. 
ve kendisine “müceddit” dedi ğimiz hâlde bizi reddedip k ıran.. ve büyük 
bir hürmetle üstad kabul etti ğimiz Said Nursî’nin senelerden beri talebe-
siyim. Kendisinde ve eserlerinde ve talebelerinde, hükûmetin emniyetini ihlâle teşebbüs edecek hiçbir fiil olmad ığına yakînen ve katiyen şahidim.
Hususan itham sebebinin birisi de Isparta mahkemesi yakînen hakikate 
muttali olmas ıyla o cihetten bize ceza vermedikleri kitap bedelleridir ki; bizim 
kitap bedelleriyle idare-i maî şetimizi temine hiçbir cihetle ihtiyac ımız olma-
makla beraber, bu sat ılan mecmualar ın bedellerinin teksir makinesine ve kâ-
ğıdının ve mürekkebinin kar şılığına verilmi ş olduğunu yüksek mahkemenize 
arz eder ve s ırf Allah r ızas ı için, hüsn-ü niyetle yapt ığımız bu hizmetin bir suç 
olmas ına imkân olmamakla, yüksek mahkemenizden ve âlî vicdanlar ınızdan 
Risale-i Nur eserlerinin iadesini talep ederim.
Mevkuf
Tahirî
fON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    531
Zübeyir’in Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Hâkimli ği’ne,
Gizli cemiyet kurmak ve devletin emniyetini bozmak suçuyla müttehem 
bulunmaktay ım. Aşağıda arz edece ğim vecihle böyle bir suçu i şlemediğime 
kat’î kanaatiniz gelece ği için bu itham ı daha şimdiden reddediyorum. Evet, 
Risale-i Nur talebesi oldu ğumu memnuniyetle ve ilân edercesine söyleyebi-
lirim. İnkâr etmek, Risale-i Nur’un bana verdi ği fazilet dersleriyle z ıt ol-
duğu için, bu cürmü i şlemem. Risale-i Nur’un okuyucusu olan bir kimse, 
okuduğunu gizleyemez. Bilakis iftiharla bilâ-pervâ söylemekten çekin-
mez. Zira çekingenli ği îcab ettirecek hiçbir cümlesi veya kelimesi yoktur.
Risale-i Nur’un k ıymetini k ırk-elli sayfal ık bir formada belirtmeye çal ış-
mıştım. Medhettim diyemem; çünkü kâinat ın güneşi ve akl ı olan ve bin üç 
yüz küsûr seneden beri be şeriyeti tenvir ve ir şad eden Kur’ân- ı Hakîm’in ha-
kikî bir tefsiri olan Risale-i Nur’un de ğil bütün külliyât ını belki bir cüzünü bile 
senâ etmeye muktedir de ğilim. Yukar ıda arz etti ğim gibi, k ıymetini belirtme-
ye çal ıştığım eserlerde gizli cemiyete dair mevzular tesbit edilmi ş ise, zararl ı 
eserleri tan ıtmaya çal ışmış suçuyla cezaland ırınız. Fakat hârikulâde ve fevka-
lâde bir şekilde telif edilmi ş olduğu, ilmî şahsiyetler taraf ından tasdik edilen.. 
ve bozulan bir cemiyeti ıslah etmek kudretini hâiz olan.. ve yirminci as ırdaki 
insanlara rehber olup dalâletten ve materyalizmin, maddiyyûnlu ğun ve tabi-
at-perestli ğin sürükledi ği sefâhet ve koyu fikir karanl ığından kurtaran.. ve be-
şeriyete ebedî saadet ve selâmet ç ığırlar ını Kur’ân- ı Hakîm’in feyziyle açan ve 
nuruyla â şikâr bir şekilde gösteren Risale-i Nur Külliyât ı’nda isnad edilen su-
ça dair bahisler mevcut de ğil ise, cezaland ırılmakl ığımın adalet esaslar ına z ıt 
olacağını, mahkemenizin de kabul edece ği kanaatindeyim.
Sorgu hâkimli ğinde: “Sen Risale-i Nur’un talebesi imi şsin?” denildi.
Bediüzzaman Said Nursî gibi bir dâhînin şâkirdi olmak liyâkatini 
kendimde göremiyorum. E ğer kabul buyururlarsa iftiharla “Evet Risale-i 
Nur şâkirdiyim” derim.
Risale-i Nur’un emsâlsiz müellifi üstad ım Bediüzzaman Said Nursî, mü-
teaddit defalar gizli dü şmanlar ı taraf ından iftira edilerek mahkemeye verilmi ş 
ve hepsinde de beraat etmi ştir. Risale-i Nur Külliyât ı profesör ve İslâm âlimle-
rinden müte şekkil bir heyet taraf ından sat ırı sat ırına tetkik edilerek bu eserle-
rin fevkalâde bir vukûfiyetle telif edildi ği ve Kur’ân- ı Hakîm’in hakikî bir tefsiri 532  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
olduğunu bildiren raporlar verilmi ştir. Hakikat böyle iken, yine neden mahke-
meye veriliyor? Bu husustaki kat’î kanaatimi şu şekilde arz ediyorum:
Risale-i Nur’u okuyan kimseler, bilhassa idrakli gençler, kuvvetli bir ima-
na sahip oluyorlar. Sars ılmaz ve fedakâr bir dindar, bir vatan-perver oluyor-
lar. Y ıpranmaz bir iman ın bulundu ğu bir yere, menfî bir ideolojinin a şılad ı-
ğı ahlâks ızlık ve sefâhet giremez. Bu sars ılmaz imana sahip olanlar ço ğald ık-
ça, masonlu ğun ve komünizmin dairesi aslâ geni şleyemiyor. Komünistlerin 
dayand ığı materyalist (maddiyyûn) felsefenin hak ve hakikat ile hiçbir ilgisi 
olmad ığını, nazariyelerinin tamamen as ılsız olduğunu Risale-i Nur, Kur’ân- ı 
Kerîm’in âyetleri ile ve gayet kuvvetli burhan ve hüccetlerle aklen, fikren ve mant ıken isbat ediyor. O çürük fikir karanl ıklar ına düşenleri tenvir edip kurta-
rıyor. Yaln ız gözünün görebildi ği yere inanan maddecilere dahi Allah’ ın var-
lığını, inkâr ve itiraz kabil olmayan kuvvetli delillerle isbat ediyor. Bilhassa li-
se ve üniversite tahsil gençli ğine bu harika eserler, orijinal ve çekici üslûbu ve 
yüksek edebî sanat ıyla kendini okutturuyor.
İşte bunun içindir ki; komünist ve masonlar, kendi zehirli fikirlerinin ya-
yılmas ı
na Risale-i Nur’un kuvvetli bir mâni te şkil ettiğini biliyorlar. Kur’ân’ ın 
hakikî bir tefsiri olmakla kuvvetli bir iman kayna ğı olan Risale-i Nur’u orta-
dan kald ırmak veya okutmamak için çe şitli desiseler ve iftiralara ba şvuruyor-
lar. Şimdiye kadar isnad ettikleri yalanlardan hiçbir emâre bulunmad ığı hâl-
de, taarruzlar ına devam ediyorlar. Bunlardan anla şılıyor ki, bizi korkutmak 
ve Risale-i Nur’dan uzakla ştırmak ve di ğer taraftan kendi zehirli ne şriyatlar ını 
önümüze sürmek; bu suretle millet ve gençli ğimizde iman ın yok olmas ını ve 
ahlâk sukutunu temin ederek, hükûmetin kendi kendine çökmesine muvaffak olmak istiyorlar. Ve vatan ve milletimizi yabanc ı bir devlete devretmek emeli-
ni taşıyorlar. Mahkeme heyetinin huzurunda bilâ-pervâ onlara söylüyorum:
Onlar iyi bilsinler ve titresinler ki, gürültüye pabuç b ırakm ıyoruz! 
Zira Risale-i Nur eserlerinde hak ve hakikati görmü ş, öğrenmiş ve inan-
mışız. Türk gençli ği uyumuyor! Bu kahraman İslâm Türk Milleti ba şka 
bir devletin boyunduru ğu alt ına giremez! Fedakâr müslüman gençli ği, 
sahip oldu ğu tahkikî iman kuvvetiyle vatan ını satt ırmaz! Dindar, cengâ-
ver Türk milleti ve imanl ı, cesur Türk gençli ği korkmaz!
Onun içindir ki; bizi insanl ık seviye ve seciyesinde en yüksek merte-
belere ç ıkaran.. ve her sahadaki terakkiyât ımızı sağlayan.. ve biz gençle-
re din, vatan ve millet a şkını aşılayarak u ğrunda bütün mevcudiyetimizi ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    533
feda ettirecek hakikî bir din-perver olarak bizleri yeti ştiren Risale-i Nur 
eserlerini okuyoruz ve okuyaca ğız.
Evvelce de arz etti ğim vecihle, Risale-i Nur’dan pek az okudu ğum 
hâlde, pek fazla istifade ettim. Vatan ve millet ve bütün insanl ıkça gayet 
azîm faydalar ı temin edecek olan bu çok nâfi eser külliyât ını eğer serve-
tim olsa idi ne şrettirmek için hepsini sarfederdim. Zira dinimin, vatan ve 
milletimin ebedî saadet ve selâmeti u ğrunda bütün mevcudiyetimi feda 
etmeye haz ırım.
Hem Risale-i Nur’a safdilâne inanmam ışım. Otuz üç âyât- ı Kur’âniye 
ve Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  ve Abdülkadir Geylanî (radiyallâhu anh)  Hazretleri, 
Risale-i Nur’un telif edilip bu as ırdaki insanlar ı irşad edece ğini gaybî bir su-
rette bildiriyorlar. Bununla beraber, Risale-i Nur’dan okudu ğum kitaplar, bu 
eser külliyât ının hak ve hakikati ö ğreten ve be şeriyeti ıslah eden eserler oldu-
ğu kanaatini vermi ştir.
Ruhumda büyük bir bo şluk hissederek, okuyacak kitap ararken, 
Risale-i Nur’u okudu ğum zaman elimde olmayarak ondan ayr ılamad ım. 
Kalbimdeki o büyük ihtiyac ı Risale-i Nur eserlerinin kar şılad ığını hisset-
tim. İlmî ve imanî şüphelerden kurtaran aklî ve imanî isbatlar ı onda bul-
dum. Böylelikle vesveselerin verdi ği s ıkıntılardan kurtuldum. Bu haki-
katlerden anlad ım ki; Risale-i Nur, bu asr ın insanlar ı olan bizler için yaz-
dırılm ıştır.
Ahlâk, edep ve terbiye gibi en yüksek meziyetlere sahip olabilmek için, 
kuvvetli bir imana sahip olmak lâz ımd ır. İman hakikatleri, Risale-i Nur’da ga-
yet kuvvetli deliller ve aç ık misaller ile anlat ıldığı için, okudukça iman ım kuv-
vetlenmiştir. Bu sayede dalâlete dü şmekten, en yüksek medeniyet esaslar ını 
câmî hak ve hakikat olan dinimden dönüp k ızıl ejderin hap ı olmak felâketin-
den kurtuldum.
Bunun içindir ki; okuyucular ını bir çok maddî ve mânevî felâketler-
den kurtaran.. ve bir üniversite mezunundan ziyade bir ilme sahip eden.. İslâmiyet, vatan ve millet sevgisini a şılayan.. Allah’a itaati, çal ışkanl ık ve 
merhameti ö ğreten Risale-i Nur’dan, k ıymetini anlayan hiçbir fert, ne pa-
has ına olursa olsun ayr ılmaz. Bu riyâs ız, has hürmet ve tâzim, hiçbir kim-
senin kalbinden ç ıkart ılamaz.
Risale-i Nur, iddia makam ınca “muz ır eserler” diye tavsif ediliyor. Bu 
vicdans ızlığı ve yalan ı, şiddetle protesto ediyorum. Ve benim de te şvikatta 534  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bulunduğum iddia ediliyor. Evet, bu do ğrudur. Fakat, di ğer iftiray ı işiten bü-
tün münevverlerin kalbleri s ızlam ış ve hatta a ğlam ış, dişleri g ıcırdam ıştır. 
Yirminci as ır pozitif fikirlerin hükümran oldu ğu bir zamand ır. Delilsiz, isbats ız 
şeylere inan ılm ıyor ve inanm ıyoruz. Muz ır eserler oldu ğunun isbat ını isteriz.
İftiralar ı yapan gizli dü şmanlar ın maksatlar ından birisi de; Risale-i Nur 
okuyucular ının Kur’ân’a hizmet u ğrunda müslümanl ık bağlar ı ile birbirlerine 
görülmemi ş bir şekilde sar ılm ış olarak tezahür eden.. ve bunlardan ba şka bir 
maksada mâtuf olmayan.. sadece hürmet, şefkat ve sevgisinin ifadesi olan te-
sânüdünü  kırmaksa, aldan ıyorlar. Beyhude hiç u ğraşmas ınlar! Risale-i Nur’u 
okuyanlar ın en gerisi, en âmîsi olan ben, onlara şöyle cevap veriyorum:
Birimiz şarkta, birimiz garpta, birimiz cenupta, birimiz şimalde, bi-
rimiz âhirette, birimiz dünyada olsak; biz yine birbirimizle beraberiz. Kâinat ın kuvveti toplansa, bizi yüksek üstad Said Nursî’den ve Risale-i 
Nur’dan ve bizi bizden ay ıramazlar! Zira biz, Kur’ân’a hizmet ediyoruz 
ve edece ğiz! Âhiret hakikatine inand ığımız için, mânevî olan bu sevgi ve 
tesânüdümüzü elbette hiçbir kuvvet sökemeyecektir!
 Çünkü bütün müslü-
manlar saadet-i ebediye makarr ında toplanacaklard ır.
Vatan ve milletimizin selâmeti nâm ına mühim bir hakikati müsaadenizle 
arz ediyorum: Komünistlerin gizli plânlar ından birisi de, halk ı hükûmet aley-
hine teşviktir. Bediüzzaman Said Nursî’yi hapse sokturmak ve eserlerini za-
rarl ı gibi göstermek için hükûmet erkân ına uydurma ihbarlar yap ılmakla be-
raber, hiçbir ferdin inanmad ığı menfî propagandalar yap ılıyor. Bediüzzaman 
Said Nursî’nin bu as ırda nâdir bir İslâm dâhîsi ve her bir cihette e şsiz bir şah-
siyet oldu ğuna, bu millet senelerden beri o kadar inanm ış ki; hakikî olan bu 
kanaati hiçbir propaganda çürütemiyor ve çürütemez.
Büyük bir üstad ın eserlerinden müstefid olmay ı lütuf buyuran Cenâb- ı 
Hakk’a hamd ü senâlar ederim. İman, İslâmiyet dersi alarak büyük fayda-
lara nâiliyetime sebep olan bir üstada, bütün ruh u can ımla medyunum. 
Senelerden beri s ıkıntılar içerisinde eser yazarak gençli ğimizi komünizm yemi 
olmakla ebedî haps-i münferitli ğe mahkûm edilmekten kurtaran bir müstakîm 
üstad için senelerce dünya hapsinde kalmaya haz ırım.
Yirmi seneden beri milyonlarla insana din, iman, İslâmiyet, fazilet 
dersi veren ve onlar ı dinsizlikten muhafaza eden Kur’ân tefsiri Risale-i 
Nur uğrunda idam edileceksem, sehpaya “Allah, Allah.. Yâ Resûlallah!..” 
sadâlar ı ile koşarak gidece ğim. Komünizme kap ılıp dininden ç ıkan, ebedîON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    535
felâketlere yuvarlanan ve vatan haini olarak kur şuna dizdirecek cü-
rümlerden gençlerimizi koruyan Risale-i Nur u ğrunda kur şunla öldü-
rüleceksem, o kur şunlara çekinmeden gö ğsümü gerece ğim. Üstad ım 
Bediüzzaman için hançerlerle parçalan ırsam etrafa s ıçrayacak kanla-
rımın “Risale-i Nur, Risale-i Nur!..” yazmas ını Rabbimden niyaz ediyo-
rum.
Muhterem Heyet-i Hâkime,
Risale-i Nur tahsili, hakikaten harika ve orijinaldir, emsâlsizdir. Herhangi 
bir tahsilde maddî menfaat ve bir mevki gaye edinilerek o tahsile devam edi-lir. Dersler ekseriyetle maddiyat ve şöhrete eri şebilmek için, belki de zoraki 
okunur. Risale-i Nur’un organize edilmemi ş serbest bir üniversiteye benzeyen 
tahsiline eserleri okumak suretiyle devam edenler ise, Kur’ân ve imana hiz-met etmekten ba şka herhangi dünyevî bir maksat ta şımıyorlar.
Böyle oldu ğu hâlde ilmî, imanî ve ciddî eserler olan Risale-i Nur, o kadar 
büyük bir şevk ve aşkla ve o kadar sonsuz bir hazla okunuyor ki; sad ık okuyu-
cular ını defalarca okumak gibi kuvvetli bir arzuya sahip ediyor. Risale-i Nur’u 
yaz ıp okuyanlar, mahkeme kap ılar ında hayatlar ı tehlikeye dü ştüğü hâlde, bu 
harika eserleri okuduklar ını itiraf ve okuyacaklar ını ilân ediyorlar. İdam ka-
rar ı verileceğini bilseler dahi bu sebatlar ını izhar etmekten çekinmiyorlar. İşte 
Risale-i Nur’un bir çok harikalar ından şu hususiyeti, sizlere şu kanaati veri-
yor: İtiraf edenler acaba canlar ını yolda m ı buldular? Demek Risale-i Nur’da 
ve Bediüzzaman’da öyle yüksek bir hakikat var ki ve bunlarda zararl ı bir şey 
yokmuş ki, inkâr etmediler…
Tahsildeki talebeler, otorite ve disiplinle idare edilerek okutturulur. 
Bediüzzaman ise hiçbir kimseyi Risale-i Nur’a mecbur etmemi ş. Fakat yüz 
binlerle okuyucunun ço ğu onu görmeden, ona sars ılmaz ve kopmaz bir ba ğ
-
la talebe olarak Risale-i Nur’dan derslerini al ıyorlar. İşte böyle hârikulâde bir 
tedris, yak ın ve uzak tarihin hiçbir medresesinde görülmemi ştir, hiçbir üniver-
sitede rastlanmam ıştır.
Say ın savc ı, “Bediüzzaman’a olan hürmetin şekli diğer müfessirlerde gö-
rülemiyor.” dedi.
Doğrudur… Hürmet ve tâzim, büyüklük ve kemâlât ın derecesine.. min-
net ve şükran da elde edilen istifadenin miktar ına göre oldu ğuna nazaran, 
Bediüzzaman’ ın eserlerinden azîm faydalar elde ediliyor ki, ona olan tâzim 
ve minnettarl ıklar da görülmemi ş bir şekilde oluyor.536  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Yirminci asr ın en büyük bir İslâm mütefekkiri ve müellifi olan Bediüzzaman’ ı 
komünist ve masonlar bizlere, bilhassa gençli ğimize tan ıtmamaya çal ışmışlar-
dır. Fakat uyan ık Türk-islâm milleti ve gençli ği, o din kahraman ı üstad ı tan ı-
mış, istifade etmi ş ve ettirmi ştir. İşte bunun içindir ki; Bediüzzaman’a kar şı 
olan fevkalâde ba ğlılık ve itimat sars ılmayacakt ır.
Risale-i Nur’daki âyetler, Kur’ân- ı Hakîm’in en büyük mucizesi olan hu-
susiyetleri kaybettirilmeden, büyük bir sanat ve maharetle Türkçe’mize tefsir edildiği için; Risale-i Nur’u kad ın, erkek, memur ve esnaf, âlim ve feylesof gibi 
her türlü halk tabakas ı okuyup anlayabiliyor. Kendi istidatlar ı nisbetinde gör-
dükleri istifadeler kar şısında ona bir kat daha sar ılıyorlar. Liseliler, üniversite-
liler, profesörler, doçentler, feylesoflar okuyorlar. Bu münevver s ınıflar fevka-
lâde istifade ettikleri gibi; Risale-i Nur’un hârikulâdeli ğini ve telif sanat ındaki 
üstünlüğünü tasdik edip hayretler içerisinde bütün külliyât ı okumak i ştiyak ı-
na sahip oluyorlar.
Bediüzzaman’ ı ve Risale-i Nur’u her yeni tan
ıyan müdrik ve takdirkâr 
kimseler, daha evvel tan ımad ıklar ına binler teessüf edip, kaybettikleri zaman-
lar ı telafi edebilmek için müsait vakitlerini bo şa sarfetmeyerek, be ş dakikal ık 
bir zamana dahi ehemmiyet verip, geceli gündüzlü Risale-i Nur’a çal ışmaya 
başlıyorlar. Bu ra ğbet ve şiddetli alâka; hiçbir psikolog, sosyolog ve feyleso-
fun eserinde görülmemi ştir. Onlardan ancak tahsilli kimseler istifade edebil-
mişlerdir. Bir ortaokul çocu ğu veya okumas ını bilen bir kad ın, büyük bir fey-
lesofun eserini okudu ğu zaman istifade edememi ştir. Fakat Risale-i Nur’dan 
herkes derecesine göre istifade etmektedir. Bunun için, sizlerin Bediüzzaman ve Risale-i Nur şâkirtlerine verece ğiniz beraat karar ını bütün bir millet bekle-
şiyor. Eğer Said Nursî, talebelerine musibet zaman ında sab ır ve tahammül 
ve îtidal telkin etmemi ş olsa idi; gönüllü alay kumandan ı olarak harbe i şti-
rak ettiği zaman toplad ığı talebeleri gibi hürmetkâr olan binler Risale-i Nur 
şâkirtleri, Afyon tepelerine kuracaklar ı çad ırlar içerisinde, Afyon A ğırceza 
Mahkemesi’nin beraat karar ını bekleyeceklerdi.
Said Nursî ve Risale-i Nur şâkirtlerinin çal ışmalar
ını, kanun çerçevesine 
alınıp gizli cemiyet oldu ğu isbat edilemiyor. Neden isbat edilemiyor? Acaba 
vukûflu bir adliyeci olmakla ba ş müddeiumumîli ğe kadar yükselen bir şah ıs, 
bu isbat ı kanunla yapmaktan âciz midir? Hay ır, katiyen âciz de ğildir. Ortada 
gizli bir cemiyet diyecek bir te şkilat yoktur. Ve onun için cemiyetçilik isbat edi-
lemiyor…ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    537
Savc ının evvelen “Nur talebeleri, bir cemiyet de ğildir.” diye kanun dai-
resindeki tam görü ş ve isabetle verdi ği hükmü, biraz sonra her nedense “ce-
miyettir” diye iddia etmesi, bir tenâkuzdur; elbette hükümsüzdür. Heyet-i Hâkimenin gayet aç ık olan bu hakikati idrak ederek “Gizli cemiyet yoktur.” 
diye karar verece ğinden emin bulunmaktay ız.
Say ın Hâkimler,
Teessür ve ızdırap karşısında kalbden bir parça kopsa idi; “bir genç 
dinsiz olmu ş” haberi kar şısında o kalbin atom zerrât ı adedince param-
parça olmas ı lâz ım gelir.
İşte sizin verece ğiniz beraat karar ı; İslâm gençli ğinin, İslâm dünyas ının 
bu dehşetli âfetten tesirli bir şekilde kurtulmas ına sebep olacakt ır. Ve beni, 
Bediüzzaman ve onun eserlerine kopmaz bir ba ğla bağlayan sâikten biri de 
budur.
Risale-i Nur’un serbestiyetine verece ğiniz beraat karar ı, bütün Türk 
Gençliğini ve bütün müslümanlar ı dinsizlik fecaatinden kurtaracakt ır. Zira 
yüksek hakikatler hazinesi olan Risale-i Nur, hiç şeksiz ve şüphesiz elbette bir 
gün olup bütün dünya âleminde tan ınacakt ır.
Bu itibarla sizler insanl ığın takdirine mazhar olacaks ınız. Sizin verece ğiniz 
beraat karar ı, hâl ve istikbalde nesilleri minnettar ve müte şekkir edecek.. ve 
Risale-i Nur okunup azîm faydalara nâil olundukça takdirle yâdedileceksiniz.
Sak ın zannetmeyiniz ki, samimî olarak söyledi ğim bu sözlerimle riyâkâr-
lık yap ılıyor. Aslâ ve katiyen! Çünkü Bediüzzaman’ ın mahkemesinde hiçbir 
kimseden korkmuyorum, çekinmiyorum.
Yaln ız pek k ısa olarak müsaadenizle şu kadarc ık arz ediyorum ki: Savc ı, 
bu mübarek vatanda masonluk, komünistli ği fevkalâde faikiyetle önlemek ça-
resi olan ve önlemekte olan Risale-i Nur’a ve müellifine ve okuyucular ına öy-
le şenî ithamlarda bulunmakta devam eder ve o tamamen hatal ı ithamlar ın-
dan vazgeçmezse, hissiyata kap ılarak aleyhtarl ık ederse; komünistlik ve far-
masonluğu desteklemi ş olur ve ithamlara hakikî hedef olan muz ır dinsizlerin 
türemesine yard ım etmiş olur.
f538  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Temyiz Mahkemesi Lâyihas ından Bir Parçad ır
Dinsiz komitelerin ne şriyatlar ının vesvese ve şüpheleri neticesinde y ıkı-
lan imanlar ı, Risale-i Nur eserleri isbatç ılıkla îmar ediyor. İşte gençliğimizin 
Risale-i Nur’a elektriklenmi ş gibi sar ılmalar ının en ince s ır ve hikmetlerinden 
bir tanesi de budur:
Senelerden beri ferâgat-i nefisle ve e şsiz bir fedakârl ıkla ihtiyar, hasta ve 
fevkalâde ihtimama muhtaç bir ça ğda gizli dü şmanlar ı olan komünist ve ma-
sonlar ın ve bunlara aldananlar ın çeşitli işkencelerine kar şı, tahammülün fev-
kinde sabr ı ile Bediüzzaman Said Nursî, din aleyhindeki birçok sinsi plânlar ı 
hakikatbîn nazar ıyla, realist görü şüyle fark etmi ş; dehşetli, dessâsâne ve per-
deli olan bu plânlar ı akîm b ırakacak imanî eserleri telif etmi ştir.
Fakat ne hazin ve ac ıklı ve binler teessüflere şâyeste bir vaziyettir ki; bu 
İslâmiyet kahraman ı ve hârikulâde büyük zât, yirmi be ş senedir hapislerde, 
zindanlarda, tecrid-i mutlaklarda imha edilmeye çal ışılmaktad ır.
Komünistlerin ihânetiyle meydana gelen evham ın îcab ve neticesi olan 
garazkârl ıklarla Risale-i Nur müellifi cezaland ırılsa dahi, Risale-i Nur eserleri 
yine büyük bir i ştiyak ve gittikçe artan bir alâka ile okunmakta devam ede-
cektir.
Birinci ve en kuvvetli delili şudur ki; yeni harf ile teksir edilebilen Asâ-y ı 
Mûsâ eserini okuyan gençler, Kur’ân harfleri ile yaz ılm ış mütebâki eserleri de 
okuyabilmek için k ısa bir zamanda o yaz ıyı da öğreniyorlar. Bu şekilde bir-
çok ilimlerin ö ğrenilmesine engel olan ve dinden, imandan ç ıkarmak için te-
lif edilen eserleri okumaya mecbur eden Kur’ân hatt ını bilmemek gibi büyük 
bir seddi de y ıkm ış oluyorlar.
Bir milletin gençli ği ne zaman Kur’ân ve ondan lemeân eden ilim-
lerle techiz ve tahkim edilmi ş ise, o vakit o millet terakki ve teâli et-
meye ba şlam ıştır. Gençlik, iman ve İslâmiyet ihtiyac ıyla yanan ruhlar ını 
Kur’ân tefsiri Risale-i Nur’un füyuzât ve envâr ıyla doldurmaya ba şlam ış-
tır. Böylelikle tahkikî bir imana sahip olacak gençli ğimiz; dinsizli ğe, ko-
münistli ğe karşı mücadele edip vatanlar ını İslâm düşmanlar ına asla sat-
tırmayacaklard ır. Bunun için, e ğer komünistler mürekkep ve kâ ğıdı yok 
etmek imkân ını da bulsalar, benim gibi birçok gençler ve büyükler, fedai 
olup hakikat hazinesi olan Risale-i Nur’un ne şri için, mümkün olsa deri-
mizi kâğıt, kan ımızı mürekkep yapt ıracağız. Evet, evet, evet.. binler de-
fa evet!..ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    539
Savc ı iddianâmesinde diyor ki; “Said Nursî eserleriyle üniversite gençle-
rini zehirlemi ştir.” Biz de buna mukabil deriz ki; “Eğer Risale-i Nur bir zehir 
ise; bizim bu zehirlere tonlarla, binlerce kilo ihtiyac ımız vard ır. Eğer çok-
lukla oldu ğu yeri biliyorsa, bize tayyarelerle sevketsin.”
Biz Risale-i Nur talebeleri, iman ve İslâmiyet hizmeti u ğrunda zalim-
lerin zulmüne maruz kald ığımız vakit, hapishâne kö şelerinde veya dara-
ğaçlar ında ölmeyi, istirahat dö şeğindeki ölüme tercih ederiz. Görünü şü 
hürriyet, hakikati istibdad- ı mutlak olan bir esaret içinde ya şamaktansa, 
hizmet-i Kur’âniyemizden dolay ı zulmen at ıldığımız hapishânede şehit 
olmay ı büyük bir lütf-u ilâhî biliriz.
Afyon Hapsinde mevkuf, Konyal ı
Zübeyir Gündüzalp
Not: Bu müdâfaa ve temyiz lâyihas ı Temyiz Mahkemesi’ne gön de-
rildikten sonra, Temyiz Reisli ği Zübeyir’in hapisten tahliyesi için telgrafla 
emir vermi ştir.
f
Mustafa Sungur’un Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
İddia makam ı, benim de Nurcular cemiyetine dâhil olup halk ı hükûmet 
aleyhine te şvik ettiğim iddias ıyla cezaland ırılmam ı istiyor.
Evvelâ : Nurcular cemiyeti diye bir cemiyet yoktur. Ve ben böyle bir ce-
miyete mensup de ğilim. Ben bin üç yüz elli seneden beri her as ırda üç yüz 
elli milyon mensuplar ı bulunan.. ve kâinat ın medar- ı iftihar ı olan Hazreti 
Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın kurduğu muazzam ve nurâni ve bütün in-
sanl ık için ebedî saadet ve selâmeti müjdeleyen.. kudsî ve ilâhî İslâmiyet ce-
miyetine mensubum. Elhamdülillâh onun evâmir-i kudsiyesine de bütün kuv-vetimle itaat etmeye azmetmi şim.
Talebeliği, hakk ımda bir suç say ılan Risale-i Nur ise, bana dinî ve imanî 
vazifelerimi ö ğreten.. ve İslâmiyet’in en yüce ve en mukaddes bir din ve be-
şerin yegâne medar- ı saadeti oldu ğunu.. ve Kur’ân ise bütün varl ıklar ın sahi-
bi, her yerde hâz ır, nâz ır; zerrelerden y ıldızlara, güne şlere kadar bütün mev-
cudât idare-i ezeliyesinde bulunan Zât- ı Zülcelâl’in bir emr-i ilâhîsi.. ezel ve 540  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ebed ve bütün hâdisât, ihata-y ı nazar ında bir eser-i mucizânesi.. ve Kur’ân, 
bütün kitaplar ın fevkinde k ırk vecihle mucize ve saadet-i ebediyeyi nev-i be-
şere müjdelemesiyle mü ştâklar ı ebediyen kendine minnettar k ılan bir Şems-i 
Sermedî’nin bir mükâleme-i ezeliyesi.. ve Resûl-i Ekrem’in (aleyhissalâtü vesse-
lâm) Hâl ık-ı kâinat taraf ından gönderilmi ş, bütün hâl ve ahvâliyle bütün in-
sanlar ın en ekmeli, en sad ık ve en yücesi ve kemâlâtça en yükse ği ve getir-
diği İslâmiyet nuruyla insanlara en büyük müjdeyi ve en kudsî teselliyi bah-
şeden ve on dört asr ı ve beşerin beşten birisini saltanat- ı mâneviyesinde ida-
re eden ve bin üç yüz y ıldan beri gelen bütün ümmetin kazand ığı sevab ın bir 
misli onun defter-i hasenât ına geçen ve kâinat ın sebeb-i vücudu, habibul-
lah olduğunu.. hem âhiret, cennet ve cehennemin katiyen hak ve muhak-
kak olduğunu harika burhanlarla ve parlak hüccetlerle isbat eden bir muci-
ze-i Kur’ân’d ır.
Risale-i Nur ise, kelime ve cümleleriyle nur-u Kur’ân’dan ve nur-u 
Muhammedî’den (aleyhissalâtü vesselâm)  gelen ezelî ve ebedî bir Nur oldu ğuna 
şehâdet ediyor. O da Kur’ân’a mensubiyeti ve has bir tefsiri cihetiyle ve bu 
itibarla semâvîdir, ar şîdir.
İşte halk ı hükûmet aleyhine te şvik edici zannedilen Risale-i Nur, bü-
tün Sözler’i bütün Lem’a ve Şuâ’lar ı ve bütün Mektubat ıyla hakâik-i ilâ-
hiye ve desâtir-i İslâmiye’yi ve esrar- ı Kur’âniye’yi ders veriyor. Acaba 
böyle muhterem ve çok yüksek ve ahlâk ve fazileti ve hakâik-i imaniyeyi kat’î ders veren Risale-i Nur’u okumak.. ve onun ebedî saadetler bah şe-
den yaz ılar ını istinsah etmek.. veya bir müminin istifadesi için iman cihe-
tinde ona hizmet etmek, bir suç mudur? Halk ı hükûmet aleyhine te şvik 
midir? Ve böyle mübarek ve muazzam bir eserin müellifi ve kemâlât- ı in-
saniyenin zirve-i bâlâs ında, en yüksek bir mertebe-i iman ve ahlâk ve fa-
ziletle mücehhez bir Nur abidesini ziyaret ve bu as ırda iyilik ve do ğruluk-
la ve sars ılmaz iman ve itikatlar ıyla İslâmiyet şerefini ve Kur’ân’ ın hakâ-
ikini koruyan ve yükselten ve Allah’ ın r ızas ını kazanmaktan ba şka gaye-
leri olmayan Risale-i Nur talebeleriyle iman ve Kur’ân yolunda karde şlik 
peydâ etmek, bir cemiyet kurmak m ıdır? Acaba hangi temiz ve âdil vic-
danlar buna ceza verebilir?..
Say ın Hâkimler,
Hakkaniyeti, en yüksek âlimler taraf ından tasdik edilen ve en yüksek bir 
mertebe-i imanî ve a şk-ı İslâmî kazand ıran Risale-i Nur, hiç şüphe yoktur ki; ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    541
onun bütün Sözler’i ve Lem’a ve Şuâ’lar ı, Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın birer 
nurâni tefsiridirler. Mânevî hastal ıklar ı ve mânevî karanl ıklar ı izale eden gayet 
parlak birer güne ştirler. Risale-i Nur’un müellifli ğiyle tavzif edilen üstad ımızın 
iman ve Kur’ân yolunda geçen ve her türlü zorluk ve s ıkıntılara göğüs gererek 
Kur’ân hakikatlerini ne şrile bu as ırdaki, hususan bu mübarek milletin evlâtla-
rını komünistlik ve her türlü dinsizli ğin dehşetli hücumundan kurtarmaya ça-
lışan, temiz ve pürüzsüz hayat ının şehâdetiyle O, bu zamanda bu kudsî vazife 
ile tavzif edilmi ş. O, bize –hâ şâ– bozgunculuk ve ahlâks ızlık dersini vermiyor. 
Belki O, bize nev-i be şer dünyas ının en büyük dâvâs ı ve en mühim meselesi 
olan iman ı kurtarmak dersini veriyor. Yirmi be ş, otuz seneden beri yüz bin-
lerle ehl-i iman ın Risale-i Nur’la imanlar ının kurtulmas ına çal ışmas ı, bilhassa 
benim gibi İslâmiyet’ten haberi olmayan bîçârelere en büyük saadet.. ve ha-
yat ın gayesi olan iman ı ders vermesiyle elbette ve elbette O, bize bir lütf-u ilâ-
hîdir. O’nun kudsî hizmet-i imaniye ve vazife-i diniyesini inkârla, bütün bütün hak ve hakikatin aksine O’nu hayat- ı içtimaiyeye zararl ı görenlere deriz:
Eğer iman ile Allah’a ba ğlanmak.. ve dinin evâmirine itaat ederek ahlâk-
sızlık ve imans ızlık gibi korkunç âfetlerden insanlar ı kurtarmak.. ve İslâmiyet’in 
dâimî saadetiyle onu mesûd etmek, bir cürüm ise; o vakit hayat- ı içtimaiye 
için zararl ıdır denilebilir. Yoksa en büyük bir iftirad ır ve katiyen affedilmez bir 
cürümdür.
Risale-i Nur’un hedefi dünya de ğil; dâimî âhiret saadeti ve bütün ha-
yat- ı dünyeviyedeki hüsn ü cemâl onun cilve-i cemâlinin bir nevi gölgesi 
ve bütün cennet bütün letâifiyle bir lem’a-y ı muhabbeti olan bir Dâim-i 
Bâki’nin, bir Rahîm-i Zülcemâl’in r ızas ıdır.
Böyle ilâhî ve kudsî ve çok yüce bir gaye varken; süflî ve günahl ı ve ne-
ticesiz, halk ı hükûmet aleyhine te şvik gibi fâniliklerden Risale-i Nur’u binler 
defa tenzih eyleriz. Ve bizim imanî çal ışmalar ımızı ve dinî bilgiler ö ğrenme-
mizi istemeyen, bu şekil iftiralarla bizi ezmeye çal ışanlar ın şerlerinden Allah’a 
sığınıyoruz.
Say ın Hâkimler,
Otuz üç âyât- ı kerîmenin i şârât ı ve İmam Ali (radiyallâhu anh)  ve Gavs- ı 
Âzam’ ın (radiyallâhu anh)  ve yüzlerle ehl-i tahkikin takdirkârâne beyanat ıy-
la bir nur-u Kur’ân oldu ğu ve ona yap ışanlar ın inşaallah imanlar ını kur-
taracaklar ı kat’î tahakkuk eden Risale-i Nur, katiyen söndürülemez, kay-
bedilemez!..542  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Buna misal, yirmi be ş seneden beri onu imha etmek gayesiyle yap ılan 
hücumlar, bilakis onun fevkalâde yay ılmas ına ve parlamas ına vesile oldu. 
Çünkü onun sahibi, ezelden ebede kadar her şey kudret-i ezelîsinde ve em-
rinde olan bir Sultan- ı Zülcelâl’dir. Çünkü onun hakâikleri, Kur’ân’ ın hakikat-
leridir ve Cenâb- ı Hakk’ ın h ıfz ve inâyetiyle daima parlayacakt ır inşaallah...
Say ın Hâkimler,
İman ve İslâmiyet’i en yüksek bir sevgi ve i ştiyakla öğreten.. ve r ızâ-y ı ilâ-
hîden başka bir hedef ve maksat tan ımayan.. ve bu as ırda Kur’ân’ ın bir muci-
ze-i kübrâs ı ve tefsir-i nuranîsi oldu ğu kat’î tahakkuk eden Risale-i Nur’u oku-
mak ve yazmak ve onun hakâik-i imaniyeyi ders veren risalelerini mümin kar-deşlerine vermek bir suç ise.. ve dinin evâmir-i kudsiyesinden olan râb ıta-y ı 
diniye ve uhuvvet-i İslâmiye ve Allah sevgisi u ğrunda iman ve Kur’ân yolun-
da birleşmek gibi mukaddes ve ilâhî ve uhrevî karde şlik bir cemiyet ise; böyle 
mübarek bir cemiyete mensup olmak, benim için büyük bir saadettir. Ve her türlü taltif ve ni şanlar ın üstünde bir bahtiyarl ıktır. Böyle bir saadet ve bahti-
yarl ığı kazand ıran Risale-i Nur’un talebesi olmak gibi büyük bir lütfu, benim 
gibi bir bîçâreye nasip eden Allah’a hadsiz şükürler olsun. Son sözüm:
1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè
2ِħĻِčَđْĤا ْشِóَđْĤا رَبُّ َĳُİوَ ُÛْĥَכَّĳَÜ ِįْĻَĥَĐ َۘĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُّٰ۬ųا َĹِ×ْùَè
’dir.
Muallim
Mustafa Sungur
f
Mustafa Sungur’un Temyiz Lâyihas ıdır
1– Ağırceza Mahkemesi, Nur Risaleleri’ni okudu ğumu ve yazd ığımı ve 
muhtaç bir mümin karde şime vererek istifadesine çal ıştığımı, “Halk ı, hükû-
met aleyhine te şvik ediyor.” diye hakk ımda bir suç saym ış. Hâlbuki ben iti-
raznâmemde bu ithama kar şı dedim:
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).
2 “Bana (yard ımc ı ve destekçi olarak) Allah kâfidir. O’ndan ba şka hiçbir ilâh yoktur. Ben O’na dayan-
dım, O’na güvendim ve O, (bütün kâinat ın, bütün varl ıklar ın idare merkezi olan) Büyük Ar ş’ın Rabbi, 
(bütün kâinat ın mutlak Sultan ı, bütün varl ıklar ın yegâne s ığınağı, besleyip ya şatan ı, koruyup gözeteni-
dir).” (Tevbe sûresi, 9/129)ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    543
“Halk ı hükûmet aleyhine te şvik edici zannedilen Risale-i Nur, 
Kur’ân’ ın hakikî bir tefsiridir. O, bütün eczalar ıyla hakâik-i imaniyeyi 
ders verip, okuyan ve yazanlara en büyük saadeti bah şediyor. Onun he-
defi, halk ı hükûmet aleyhine te şvik gibi serserilerin, bozguncu ahlâks ız-
lar ın gittikleri fânilikler de ğil; belki bütün saadet ve bahtiyarl ığın en yü-
ce mertebesi olan Allah’ ın r ızas ıdır. Ben, bana en büyük fazilet, en tat-
lı nimet olan iman ı kazand ıran Risale-i Nur’u okudu ğum ve yazd ığım ve 
onun en güzide bir talebesi ve âciz bir hizmetkâr ı olduğumdan dolay ı if-
tihar ediyorum. Ve Risale-i Nur’un talebeli ğini, hakk ımda pek büyük bir 
ihsan- ı ilâhî bilip lây ık olmad ığım bu nimet-i azîmeyi benim gibi bir bîçâ-
reye nasip eden Rabbime daima şükrediyorum.”  dediğim hâlde, kanuna 
ve delile dayanmayarak benim iman ve İslâmiyet’e kar şı bağlanmam ı bir cü-
rüm bilerek bütün bütün hak ve hakikatin aksine olarak cezaland ırıldım.
2– Ben şahidim ki; ben Kastamonu Gölköy Enstitüsü’nde okurken ba-
zı muallimler taraf ından bize dinsizlik dersi verilmi şti. Hâşâ, Hazreti Kur’ân’ ı 
Hazreti Peygamber’in yazd ığını.. ve İslâmiyet’in art ık mülgâ olunaca ğını.. 
medeniyetin ilerledi ğini, bu as ırda Kur’ân’a ittibâ etmek büyük bir hata ve 
gerilik oldu ğunu.. –hatta bir gün bir muallimin yapt ığı gibi– İslâmlar namaz 
kıldıklar ı ve âhireti dü şündükleri için daima muzdarib bir hâlde, ömürleri 
elem içinde geçti ğini ve İslâm câmilerinde daima bir ölgünlük havas ı estiği-
ni; H ıristiyanlar ın kiliselerinde ise daima ne şe ve canl ı hayat bulundu ğunu ve 
Hıristiyanlar çalg ı vesâire gibi e ğlencelerle hayat ın tad ını al ıp ömürlerini ne şe 
içinde geçirdiklerini söylüyorlar.. kalblerimizdeki iman ve İslâmiyet ba ğlar ını 
koparmaya ve onun yerinde inkâr ve küfür yerle ştirmeye çal ışıyorlard ı…
İşte böyle zehirli fikirlerle a şılanm ış ve böyle tehlikeli muz ır dinsizlerin 
dersleriyle mâneviyat ı öldürülmek istenmi ş ve hatta o muz ır fikirlere kap ılarak 
ve –hâşâ– inanarak etraf ına neşretmeye ba şlam ış bir bîçâre insan ın, birdenbi-
re Risale-i Nur gibi Kur’ân’ ın feyzinden f ışkıran.. iman ve İslâmiyet hakikatle-
rini gayet parlak burhanlar ve harika deliller ile isbat eden.. ve Din-i İslâm’ ın 
daima insanlar ın saadet ve selâmetine vesile, sönmez ve söndürülmez bir 
mânevî güne ş olduğunu izah eden e şsiz bir Nur-u Kur’ân’ ın birkaç risalesi-
ni okumakla bütün o zehirli fikirlerini at ıp iman ı elde ederek duydu ğu son-
suz sevinç ve bahtiyarl ığı, telif ettiği mübarek Nur Risaleleri’yle ona kazand ı-
ran müşfik ve vefakâr ve hakikî kahraman Üstad Bediüzzaman Hazretleri’ne 
arz etmesi.. eski gaflet ve dalâlet hayat ından kurtulup, iman ve nura kavu ştu-
ğunu ve hakikî iman ı kazand ıran Risale-i Nur’un bu asr ın bütün insanlar ı için 544  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bir şems-i hidayet ve vesile-i saadet ve onun müellifli ğiyle tavzif edilen üstad- ı 
muhteremin bu pek büyük ve yüce imanî hizmetiyle onun bu be şeriyete, hu-
susan ehl-i imana bir lütf-u ilâhî oldu ğunu hayranl ıkla arz etmesi.. ve yukar ı-
da da arz edildi ği vechile Kur’ân ve İslâmiyet aleyhindeki deh şetli ve kahhâr 
tecavüzleriyle bu kahraman İslâm milletinin evlâtlar ını dinsizliğe teşvik edip 
milyonlarla insanlar ın bağland ığı kudsî ve ilâhî İslâmiyet esaslar ını yıkmaya 
ve o milyonlarla insanlar ın ebedî saadetlerini mahvetmeye çal ışanlar ı, “Gizli 
Süfyan komitesinin y ıkıcılığı ve ezicili ği” diye vas ıfland ırarak onlara ve onla-
rın bu alçak ve kahhâr ve zâlimâne tahriplerini ve y ıkıcılıklar ını alk ışlayan di-
vanelere, “Binler teessüf ve nefretlerle yaz ıklar olsun!” demesi.. ve iman ında 
şüpheye dü şmüş eski ders arkada şlar ına, “Gelin, hepimiz bu hevâî ve nefsî 
arzulardan vazgeçelim. Hakâik-i Kur’âniye’nin önünde diz çökelim. Ve bu as-rın rehber-i saadeti olan Nur medresesine ko şalım. Aylarca ve y ıllarca alk ış-
lay ıp durduğumuz o yalanc ı sefillerden ve onlar ın hakikat diye gösterdikleri 
yalanlardan vazgeçip Bediüzzaman Said Nursî’nin derslerine gönül ba ğlay ıp 
onu üstad edinelim, zulmetten nura dönelim.” diye hitab etmesi, acaba ima-nından ald ığı sevinç ve Kur’ân ve İslâmiyet sevgisinden ve ba ğlılığından ve 
milletini pek çok sevip herkesin tahkikî iman ı kazanarak sonsuz bir saadete 
nâil olmalar ını arzu etmesinden de ğil midir?
Acaba Allah’a intisap edip İslâmiyet’in en âlî bir din ve fazilet ve saadet 
müjdecisi oldu ğunu ilân etmek bir cürüm müdür? Kur’ân ve İslâmiyet aley-
hinde her taraftan y ıkıcı ve kahhâr taarruzlar ın başlad ığı.. ve Hazreti Kur’ân’a 
ve Hazreti Muhammed 
(aleyhissalâtü vesselâm)’ a iftiralarla o zât ın çok âlî ve çok 
kudsî k ıymet ve varl ıklar ı çürütülmek istenildi ği.. buna mukabil, dinsizli ği 
ve ilhad ı ve ahlâks ızlığı telkin eden kitaplar ın ve Allah’a âsi ve İslâmiyet’e 
hücum eden fâni ve k ıymetsiz bedbahtlar ın sayg ılar ile an ıldığı.. ve bid’a-
kâr ve gayr-i me şrû hâllerin alk ışland ığı zamanda, Hazreti Kur’ân ve Hazreti 
Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın yüceliklerini, hakkaniyet ve kudsiyetlerini; 
hem Allah’ ın varl ığını ve bu kâinat bütün mevcudât ıyla ve bütün âzâ ve ci-
hâzât ıyla Hâl ık’ının vücûb-u vücûduna ve vahdâniyetine şehâdet etti ğini.. ve 
insan ak ıl ve fikir cihetiyle ve esmâ-y ı ilâhiyeye en ziyade aynadar bulunma-
sıyla sâir mahlûkata bir nevi sultan hükmünde oldu ğu.. insan e ğer iman ve 
ubûdiyetle Allah’a intisap etse, dalâlet ve sefâhetten ve büyük günahlardan korunsa, mevcudât ın üstünde âlâ-y ı illiyyîne lây ık ve ebedî cennet ve saadete 
mazhar bir muhterem misafir.. ve e ğer şirk ve isyanla veya gaflet ve dalâletle 
Hâl ık’ına küfretse, o zaman hayvandan daha a şağı ve esfel-i sâfilîne dü şerek ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    545
ebedî cehenneme müstehak ve sonsuz azap ve i şkencelere lây ık bir bedbaht 
olduğunu.. ve Kur’ân’ ın daima de ğişmez ve onun hüküm ve emirleri tebed-
dül etmez ve edilemez bir Hak kelâm ı.. ve İslâmiyet’in daima en yüksek bir 
medeniyette bulundu ğunu.. ve be şeriyetin hakikî ve dâimî saadeti ancak ve 
ancak evâmir-i Kur’âniye’ye ittibâ ve intisapla mümkün olaca ğını, aç ık ve ka-
t’î olarak izah ve isbat eden Risale-i Nur’un kudsiyetini ve yüceli ğini ve o mu-
cize-i Kur’ân’ ın bir nur-u ilâhî ve bir ihsan- ı rabbânî oldu ğunu, iman ve ilân 
etmek bir cürüm müdür?
Fâni, beş-on dakikal ık gayr-i me şrû zevkler için yaz ılm ış roman ve efsa-
neler ve İslâmiyet’in aleyhinde –ve okunmas ı memleket ve milletin selâmeti 
bak ımından gayet tehlikeli, muz ır– kitaplar ın neşredilmesi.. ve onlar ın medih 
ve tavsiye edilmesi, bir suç say ılm ıyor da; yüz milyonlarla insan onda gitmi ş 
ve hakikî olan saadete ula şmış İslâmiyet güne şinin tarifçisi ve tavsiyecisi ve 
hakâik-i imaniyenin müjdecisi olan Risale-i Nur’u okumak ve yazmak, medh ü senâs ına kâdir olamad ığımız yüksek mezâyâs ın
ı tavsiye etmemiz bir suç sa-
yılıyor. Acaba kalbinde zerre kadar iman ı olan ve memleket ve milletin selâ-
metini arzu eden bir insan, bunu suç sayabilir mi?
Say ın Yarg ıtay Hâkimleri,
Sizin yüksek huzurunuza arz edilen bu dâvâ, do ğrudan do ğruya iman 
ve Kur’ân dâvâs ıdır. Milyonlarla insanlar ın ebedî saadet ve kurtulu şu dâ-
vâs ıdır. Bu azîm dâvâ ile ba şta Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm) , bütün en-
biyâ (aleyhimüsselâm)  ve bütün evliya ve hadsiz ehl-i hakikat ve imanla dâr- ı 
bekâya gitmi ş bütün ecdatlar ımız mânen alâkadard ırlar.
O milyonlar ehl-i hakikatin selâm ve sevgilerini, dua ve şefaatlerini ka-
zanmak f ırsat ı şimdi elinizdedir. Risale-i Nur denilen âlî hakikat önünüzdedir. 
Onun gayesi dünyevî ve fâni ve süflî makamlar m ıdır? Yoksa en büyük saa-
det ve âlî sevinç ve en yüce bahtiyarl ık olan Allah’ ın r ızas ını kazanmak m ıdır? 
Ve onun bütün sözleri, insanlar ı ahlâks ızlığa m ı teşvik ediyor? Yoksa imanla 
onlar ı mücehhez k ılıp yüksek ahlâk ve fazilete mi kavu şturuyor?
Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın i’câz- ı mânevîsinden f ışkıran ve bir nur-u ilâ-
hî olan Risale-i Nur önünüzdedir. Madem iman ı kazanmak ve iman ile bu 
dünyadan dâr- ı saadet-i bâkîye gidebilmek insanlar ın her meselesinden üs-
tün en büyük dâvâs ıdır. Ve madem Risale-i Nur, Kur’ân’ ın feyziyle hakâik-i 
imaniyeyi ders verip; yüz binlerle onu okuyup yazanlar ın kat’î şehâdetiyle ve 
bir çok âyât- ı Kur’âniye ve ehâdis-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm)  kudsî 546  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
beyanat ı ve İmam Ali (radiyallâhu anh)  ve Gavs- ı Geylanî (radiyallâhu anh)  misillü 
birçok ehl-i velayetin takdirkârâne tavsiyeleriyle Risale-i Nur, o dâvây ı kat’î 
kazand ırıyor. Elbette ve elbette sizler yüksek adalet ve hakikat-perverli ğinizle, 
her türlü fâni endi şelerin fevkinde yüksek hakperestli ğinizle Risale-i Nur’un o 
hakkanî ve Kur’ânî çehresini ve hakikî k ıymetini takdir ile görüp anlayacaks ı-
nız. Ve Risale-i Nur’un talebelerinin de Cenâb- ı Hakk’ ın r ızas ından başka bir 
maksat pe şinde koşmad ıklar ını göreceksiniz.
Say ın Yarg ıtay Hâkimleri,
En yüksek ahlâk ve faziletiyle ve en yüce şefkat ve merhametiyle insanla-
rı koyu fikir karanl ığından ve dâimî haps-i ebedîden kurtarmaya çal ışan.. ve 
en şiddetli s ıkıntı ve işkencelere gö ğüs gererek Cenâb- ı Hak taraf ından tav-
zif edildiği hakâik-i Kur’âniye’yi ne şretmek kudsî vazifesiyle zaman ın en yüce 
mertebe-i kemâline eri şen aziz ve âlî üstad ımız Bediüzzaman Hazretleri, bü-
tün bütün hak ve adalete ayk ırı olarak zindanlara at ılıyor. Pek ihtiyar ve hasta 
ve kimsesiz.. en yüksek iman ve ubûdiyetle ve harika zekâ ve ilim ile müceh-hez.. ve insanlar ın iman ını kurtarmaktan ba şka bir gayesi bulunmayan yetmi ş 
beş yaşındaki bu mübarek ve hakikî insaniyet-perver üstad ın Afyon zindan-
lar ında şiddetli so ğuk ve deh şetli s ıkıntılar içindeki vaziyet-i elimânesi ci ğerle-
ri deliyor ve kalbleri s ızlat ıyor. Hakikatlere â şık ve meftun olan yüksek adale-
tinize ve hakikî insaniyet-perverli ğinize güvenerek adaletin ş
efkat ve merha-
metinin tecellisini bekliyoruz.
Mustafa Sungur
f
Mehmed Feyzi’nin Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
İddianâme beni üstad ım Said Nursî’nin hem s ır kâtibi, hem kendisiyle, 
hem Risale-i Nur’la şiddetli alâkal ı, hem çok hizmet etti ğimi bahisle bu hareke-
timi medar- ı mesuliyet saym ış. Ben de buna kar şı, bütün kuvvetimle bu it-
ham ı kabul edip iftihar ediyorum.  Çünkü f ıtrat ımda ilme kar şı gayet kuvvetli 
bir iştiyak var. Bir delili şudur ki; Denizli Hâdisesi’nde menzilim taharri edildi-
ği vakit, be ş yüz seksen adet mütenevvî kütüb-ü ilmiye ve Arabiye evimde bu-
lunduğu resmen sabit olmu ştur. Benim fakr- ı hâlimle ve gençli ğimle ve lisân- ı 
Arabîde noksaniyetimle beraber bu zamanda binde bir şah ısta bulunmayanON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    547
bu mütenevvî be ş yüz seksen cilt kitab ı bana toplatt ıran fevkalâde bir talebe-
lik şevki ve harika bir a şk-ı ilmîdir.
İşte bu f ıtrî istidat ile daima hakikî bir üstad ar ıyordum. Cenâb- ı Hakk’a 
hadsiz şükrolsun ki, uzakta arad ığımı pek yak ında elime verdi. Evet, üsta-
dım olan Said Nursî’nin bütün hayat ının gayesi, şevk-i ilimde ve ulûm-u 
İslâmiye’yi bilmek a şkında geçti ğini bütün hayat ı şehâdet ediyor. Hem ben 
müşâhedât ımla, hem üstad ımın matbû tarihçe-i hayat ıyla, hem eski talebe-
lerinden ald ığım mâlûmatla kat’î bildim ki; bendeki f ıtrî aşk-ı ilmî, üstad ımda 
harika bir surette bulunuyor ki, bu zamanda bütün medrese âlimlerinin hilâf ı-
na olarak pek harika, tek ba şıyla medrese talebeli ğini muhafaza edip her be-
laya tahammül etmi ş. Hatta ehl-i siyaset, üstad ımın bu acîb hâllerini anlama-
dıklar ı için hiç alâkas ı olmayan bir nevi siyasete temas ettirmeye çal ışmışlar; 
hatta hapislere sokmu şlar. Fakat sonra Cenâb- ı Hak, o a şk-ı ilmîyi Kur’ân’ ın 
hakâikine bir anahtar yapm ış. Bütün ehl-i ilmi ve feylesoflar ı hayrette b ıra-
kan Risale-i Nur meydana ç ıkm ış. Ben de o s ırada bütün hayat ımda arad ı-
ğım ve kendi f ıtrat ımda ve fakat pek yüksek bulunan bu üstad ı bir ihsan- ı ilâ-
hî olarak Kastamonu’da yan ımda buldum. Âhir ömrüme kadar da buna te-
şekkür ediyorum.
Hem üstad ım eskiden beri izzet-i ilmiyeyi muhafaza için, sadaka ve he-
diye gibi şeyleri kabul etmedi ği gibi talebelerini de men eder. Kimseye ba-
şını eğmez. Hatta harika vaziyetlerinden; harp içinde avc ı hatt ında oturma-
ya ve sipere girmeye tenezzül etmeyerek izzet-i ilmiyeyi muhafaza etti ği gibi, 
üç dehşetli kumandana kar şı kahramancas ına hocal ık ve haysiyet-i ilmiyeyi 
muhafaza için onlar ın hiddetine kar şı ehemmiyet vermeyip onlar ı susturdu. 
Onun için bu üstad ımı, bu millet ve vatan ın ve Türk ulemâs ının pek bü-
yük şerefini muhafaza etmek için her şeyini feda etmi ş bir şah ıs bildiğim-
den, ben de kendime hakikî üstad kabul ettim. Böyle vatan ve millete ha-kikî fedakâr bir üstad ın –farz- ı muhâl olarak– yüz kusuru da olsa nazar- ı 
müsamaha ile bak ıp itiraz etmemek gerektir.
Bu memleketin vatan-perverleri, me şrûtiyet devrinde.. milliyetçiler ve 
hamiyet-perverleri, Cumhuriyet’te bu üstad ın ilme etti ği fevkalâde hizme-
ti vatan ve millet nâm ına takdir ettiklerine bir numûnesi şudur ki; Câmiü’l-
Ezher sisteminde, Medresetü’z-Zehra nâm ında Van Vilayeti’nde temeli at ı-
lıp eski harb-i umumî münasebetiyle geri kalan şark dârülfünununa İttihad ve 
Terakki Hükûmeti, on dokuz bin alt ın lira verdi ği gibi; yirmi dört sene evvel 
Cumhuriyet Hükûmeti de üstad ımın dârülfünununa yüz altm ış üç meb’usun 548  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
tasdikiyle yüz elli bin lira tahsisat verilmesini kabul etmeleridir. Bu yüksek üs-
tad ın tek başıyla Câmiü’l-Ezher gibi binler hocalar ın teşebbüsüyle vücuda ge-
lecek bir medrese-i kübrây ı vücuda getirmeye yak ın muvaffak olmas ı gösteri-
yor ki; vatan-perverler ve milliyet-perverler dahi, medrese ulemâlar ıyla bera-
ber bu üstad ımı takdir ve tahsin etmeleri lâz ım ve elzemdir. Biz de böyle bir 
üstad elimize geçti ği için her zahmet ve me şakkate tahammüle karar vermi şiz. 
Füyuzât- ı ilmiyesiyle ve yüz otuza varan âsâr- ı kudsiyesinin hakâikiyle beni 
ilim ve iman yolunda terakki ettiren bu mümtaz allâme-i zamana sonsuz bir varl ıkla hürmetim vard ır. Bu hürmetim ebede kadar in şaallah gidecektir.
İddia makam ının beni suçland ırmak istedi ği ve aylardan beri tetkikât ve 
taharriyât neticesinde hakikatine vâs ıl olamad ığı “Dini ve dinî hissiyat ı âlet 
ederek devletin emniyetini ihlâl edecek bir gizli cemiyet” in ne vücudu var ve ne de böyle bir cemiyetle alâkam ız vard ır. Yegâne alâkam ız, Hükûmet-i 
Cumhuriye’nin kanunlar ı muvâcehesinde en çetin imtihanlarda, en yüksek 
ehl-i vukûf heyetler taraf ından îcab eden hürmeti görmü ş ve salahiyettar 
mahkemelerde beraat kazanm ış Risale-i Nur’lard ır. Bu ise, vatana ve millete 
ihânet de ğil; doğrudan do ğruya vatana ve millete nâfi ilim u ğrunda bir çal ış-
makt ı
r. Bunun haricinde ne bir siyasî maksat ve ne de ba şka bir garaz yoktur. 
Binâenaleyh, bu hususta da masumiyet ve samimiyetimiz meydanda olmak-la, Denizli Mahkemesi’nde oldu ğu gibi yüksek mahkeme-i âdilenizden adale-
tin tecellisiyle beraatimi talep ediyorum.
Afyon Cezaevi’nde mevkuf, Kastamonu’lu
Mehmed Feyzi Pamukçu
f
Ahmed Feyzi’nin Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
Say ın Hâkimler,
Bir din âlimi ile görü şmek, onun din hakikatlerine ait kitaplar ını okumak 
ve yazmak ve din arkada şlar ının imdad ına koşmak üzere dinine ve Kur’ân’ ına 
ve Peygamber’ine (aleyhissalâtü vesselâm)  hizmet etmek bir müminin vazifesi ve 
hakk ı değil midir? Bizi bu hizmet-i diniyeden men eden bir kanun maddesi 
var m ıdır? Baz ı cihetlerin zaman ımızdaki küfrî ve gayr-i ahlâkî cereyanlar ı ten-
kit etmesi, bir suç mu te şkil ediyor? Biz ne siyasetle, ne idare ile aslâ alâkas ıON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    549
olmayan yaln ız dindar, saf halk kitlesiyiz. Bir insana hüsn-ü zan etmek ve k ıy-
met vermek, herkesin şahsî bir kanaatidir. Biz Bediüzzaman’ ı, zaman ımızın 
en yüksek din âlimi biliyoruz. Din hakikatlerini aslâ dalkavukluk yapmadan beyan ve ifade eden bir hakikat adam ı biliyoruz. Mücâhid ad ını vermekli ği-
miz, memleketimizi tehdit eden ahlâks ızlık ve imans ızlık cereyanlar ına karşı 
Kur’ân’ ın sars ılmaz hakikatlerine dayanarak giri ştiği müdâfaa ve hizmet-i di-
niyesinden dolay ıdır. Din ve vicdan hürriyetinin hükümran oldu ğu bir mem-
lekette vicdanî kanaatlerimizden mesul olamay ız. Bundan dolay ı da kimseye 
hesap vermeye mecbur de ğiliz.
Âhirzamanda hadisin haber verdi ği şah ıslar ın meselesine gelince; bu mev-
zular ı biz kendimiz uydurmad ık, bunlar ın asl ı dinde mevcuttur. Peygamber 
(aleyhissalâtü vesselâm)  baz ı hadislerle ümmet-i Muhammediye’nin (aleyhissalâtü ves-
selâm) ömrünün bin be ş yüz seneyi pek geçmeyece ğini söylüyor. O zamana 
kadar da ümmet-i Muhammediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  ve dünyan ın haya-
tında mühim tesir yapacak büyük tarih hâdiselerini, “k ıyâmet alâmetleri” di-
ye haber veriyor. Bunlar ın şerri üzerine ümmet-i İslâmiyenin nazar- ı dikkati-
ni celbediyor. Gaflet ve cehaletle bu şerlere dûçar olanlar ın ebedî şekâvet ve 
helâket ile kar şılaşacaklar ını söylüyorlar. Bunlara dair say ısız dinî burhanlar 
mevcuttur.
Biz ki, Allah’a ve Resûlüne ve Kur’ân’a inanm ışız; şimdi bu iman ın 
ve peygamberin s ıdk ına olan bu itikad ın neticesi olarak kendimizi he-
lâk-i ebedîden kurtarmak için çal ışmayal ım m ı? Etraf ımızda olup bitenle-
ri görmeyelim mi? ” Acaba bu tehlikeli zaman gelmi ş midir? Sak ın bu teh-
likelere dü şen nesil biz olmayal ım!” diye bunlar ı mevcut dinî hakikatlere 
tatbik cihetlerini göstermeyelim mi? Biz de önümüzdeki müsbet delilleri ve vücûd-u ilâhîye bizi sevkeden hakâik-i müberhene ve ilmiyeyi görme-yerek, s ırf Avrupa dinsizli ğini en büyük lâz ıme-i medeniyet ve şiâr- ı irfan 
add ile dinimizi terk etsek, acaba helâk-i ebedîden bizi kim kurtaracak? Bunu dü şünmeyelim mi? Bu zihniyette olan, Kur’ân’dan ve onun hakâ-
ikinden üstün bir şey tan ımayan bir insan, s ırf fâni cezalar korkusuyla 
kendini ebedî helâke atar m ı? Yahut fâni baz ı kıymetlere de ğer verir mi? 
Allah ve Resûlü’ne ve dinine hizmet vazifesinden vazgeçer mi? İşte bizi 
Bediüzzaman’a ba ğlayan hakikî âmiller bunlard ır. Başka bir menba- ı dinî 
var m ı ki, biz ruhumuzun bu ezelî ihtiyaçlar ını onunla teskin edelim?
Say ın Savc ı, bize kütüphâneleri dolduran binlerce Arapça ve bugünün 
ruhuna tercüman olamayan kitaplar ı tavsiye ediyor. Say ın Savc ı ve onun gibi 550  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
düşünenler, “Risale-i Nur” nâm ı alt ındaki külliyât- ı ilmiyeyi ve hazine-i hür-
riyeti ve hakikat-i âliyeyi be ğenmeyebilirler, tenkit de edebilirler. Bu kendile-
rinin bilece ği bir iştir. Bizim şu veya bu esere ra ğbet etmemize ve ona k ıymet 
vermemize kar ışamazlar. Biz Risale-i Nur’u seviyoruz. Ve onu hakikî ve riyâ-
sız bir din kitab ı ve Kur’ân tefsiri biliyoruz. K ıymet ölçüleri ve hükümleri vic-
danî bir takdir meselesidir. Buna kimse müdahale edemez.
Evet biz, Risale-i Nur müellifinin velâyetine ve daima ayn- ı hakikat 
dersi verdi ğine kâiliz. Kendisinin kabul etmemesi, bizim bu kanaatimizi 
sarsm ıyor. Ancak bizim kabul etti ğimiz, keramet-i kevniyesinden dolay ı 
değil, Nur’lar ın dersinde hârikulâde ve ekmel tezahürlerine şahit oldu-
ğumuz ve bütün cihan- ı irfana meydan okuyan keramet-i ilmiyesinden 
dolay ıdır. Tahsil hayat ı üç aydan ba şka mevcut olmad ığı hâlde, bu kadar 
feyz-i ilim ne şreden.. ve ilminin harikalar ıyla en müntehâ mesâil-i ilmi-
ye ve âliyede en yüksek mütefekkirleri dahi hayrette b ırakacak bir man-
tık ulviyeti ibraz eden.. ve hayat ının yar ısından sonra ö ğrendiği bir li-
sanda bu kadar cazibedar bir tarz- ı beyan ve sürükleyici bir hararet izhar 
eden.. ve gayet feyyaz bir a şk ve heyecan terennüm eden.. ve bir derya-y ı 
iman ve bir hazine-i tevhid ve bir umman- ı hikmet hâlinde co şan bir ikin-
ci Bediüzzaman gösterebilir misiniz?
Fâni zevâhirin âlâyi şine ednâ bir meyl ve iltifat göstermeyen.. ve en 
küçük bir menfaat ve lezzete tenezzül etmeyen.. levs-i fâninin aya ğına 
dolaşan bütün yaltaklanmalar ına aslâ k ıymet vermeyen.. kimseden bir 
şey beklemeyen ve dilenmeyen ve kendisine arz edilenleri kabul etme-
yen.. iffet ve ismetin en âlî örneklerini ya şatarak sabûrâne, mütehammi-
lâne her nevi mahrumiyetlere gö ğüs germek suretiyle kendini hakikate 
ve envâr- ı Kur’âniye’ye ve maârif-i Muhammediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  
izhar ına vakfeden.. ve memleket ve milletin ızdırabat ı karşısında pür-
rahm ü şefkat ağlayan.. kendine yap ılan bunca ihânetlere ra ğmen etra-
fındakilerin saadetleri için hizmetinden aslâ vazgeçmeyen.. ihtiyarl ığına 
ve bîkesli ğine bakmayarak insanlar ı gayyâ-y ı cehl ve girdbâd- ı inkârdan 
kurtarmaya, hasbî ve ilâhî bir cehd ile çal ışan ve sava şan fazilet ve nur 
abidesini, “Üstad” addetmekli ğimizi çok mu görüyorsunuz?
Kendisinin bu arz edilen keramet-i ilmiyesiyle beraber, s ırf ahlâk 
ölçülerinin kayboldu ğu böyle bir devirde gösterdi ği bu misilsiz ferâgat 
ve istiğnâ ve şaheser-i ismet ve istikâmet dolay ısıyla yine bir enmûzec-i ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    551
kemâl ve mihrab- ı fazilet olarak tan ınmaya ve iktidâ edilmeye şâyând ır. 
İşte biz Bediüzzaman’a ve eserlerine bu gözle bak ıyoruz.
Acaba mûmâileyhe s ırf iman ımızdan neşet eden bu ba ğlılığımız ve 
Kur’ân’ ın ve beyanat- ı Muhammediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  küfür ve ahlâk 
hakk ındaki şiddetli tevbih ve tezyiflerine bu iman ımız dolay ısıyla iştirakimiz, 
bizi levs-i fâni addedilen siyasetçi mi yapt ı? Yoksa yirmi be ş seneden beri din 
hakikatlerini ö ğrenemeyen ve helâk-i mutlaka giden soyumuzun bir k ısım ev-
lâtlar ına, onlar ı helâk-i ebedîden kurtarmak için Allah ve Resûlü’nden, haki-
kat ve Kur’ân’dan haber vermek onlar ın temiz ruhlar ını, masum vicdanlar ını 
ıslah etmeye hiç ifsat denilir mi?
Say ın Hâkimler,
Biz aslâ siyasetçi de ğiliz. Biz siyaseti, bizim gibi siyaset ehli olmayana bin-
bir çeşit veballer, tehlikeler ve mesuliyetler ta şıyan bir meslek biliriz. Fâni ze-
vâhire de zâten k ıymet vermeyiz. Dünyaya ancak r ızâ-y ı ilâhîye bizi götüren 
hay ırlı vechesiyle bak ıyoruz. Bu itibarla siyaset pe şinde koşmay ı ve devlet 
mefhumu ile mübâreze itham ını şiddetle reddediyoruz. E ğer böyle bir kasd 
olayd ı, yirmi be ş seneden beri ednâ bir tezahür olurdu. Evet, bizim menfî bir 
cephemiz, ahlâks ızlığa ve imans ızlığa müteveccih bir takbih taraf ımız var. Bu 
sırf imandan ve Kur’ân’ ın bu mevzular üzerindeki şiddet-i beyan ve azamet-i 
tevbihine –bizzarure– i ştirakimizden ileri geliyor. E ğer bu esbab- ı mûcibe, sa-
mimiyetin ve ihlâs ın, hakikat ve safvetin bu tarz- ı beyan ı size kanaat verme-
diyse bize ne şekil isterseniz ceza veriniz. Lâkin unutmay ınız ki; bugün alt ı yüz 
milyon insan ın mensubiyetini ta şıdığı Hazreti İsa (aleyhisselâm) , zaman ının ida-
recileri taraf ından s ırf insanl ığın saadeti için kalbi çarpt ığı ve emanet-i tebli ği 
hâmil bulundu ğu sebeplerle “âdi bir h ırsız gibi” idama mahkûm edilmi şti.
Biz, hür söyledi ğimizden dolay ı maruz kalaca ğımız bu mahkûmiyeti if-
tiharla kar şılayacağız. Ve sadece 1ُģĻَכِĳْĤا َħْđِĬوَ ُّٰųا َאĭُ×ْùَè nidas ıyla dergah- ı 
Kâdiu’l-hâcât’a el açaca ğız.
Afyon Cezaevi’nde Mevkuf, Ortaklar Buca ğı’ndan
Ahmed Feyzi Kul
f
1 “Allah bize yeter. O ne güzel vekildir!” ( Âl-i İmran sûresi, 3/173).552  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ceylân’ ın Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
Makam- ı iddian ın habbeyi kubbe yaparak, iftiharla kabul etti ğim üsta-
dıma ve Risale-i Nur’a hizmetimle beni büyük bir diplomat ve entrikac ı bir 
adam tarz ında gösterip Nur’lara gelen mevhum suçta bana büyük bir hisse 
vermesine mukabil derim ki:
Dinî ve imanî ve ahlâkî eserlerini okumakla, o u ğurda hayat ımı te-
reddütsüz feda eder derecesinde istifade etti ğim üstad ım Bediüzzaman’la 
yak ından alâkadar ım. Fakat bu alâka, makam- ı iddian ın dediği gibi, vata-
na ve millete mazarratl ı ve halk ı devlet aleyhine te şvik etmek de ğil; bel-
ki hiçbir be şerin kendisini kurtaramayaca ğı kabrin idam- ı ebedîsinden, 
kendimi ve benim gibi bu tehlikeli zamanda iman ını kurtarmaya, ahlâk ı-
nı düzeltmeye ve vatana ve millete birer uzv-u nâfi olmaya muhtaç olan 
din karde şlerimin imanlar ını kurtarmak yolundaki kopmaz ve kopmaya-
cak bir alâkad ır.
Kendisinin yak ınlar ından ım. Dört sene kadar aras ıra hizmetini müftehirâ-
ne yapm ışım. Bu müddet zarf ında kendisinin serâpâ faziletinden ba şka hiçbir 
şeyine şahit değilim. Onun a ğzından bir defa olsun, mehdîli ğine ve müced-
ditliğine dair bir kelime duymad ım. Tevazuun kemâlinde oldu ğuna yüz binle-
ri aşan Nur nüshalar ı ve onlar ı okumakla imanlar ını kurtaran yüz binler hâlis 
Nur şâkirtleri şahittir. O mübarek üstad ım, kendisini bizim gibi “Nur talebesi” 
olarak görür ve öyle iddia eder. Bunu elinizde bulunan birçok mektuplar ında, 
hususan Asâ-y ı Mûsâ Mecmuas ının içindeki İhlâs Risalesi’nde kolayl ıkla gör-
mek mümkündür. Kendisi “Bâki ve güne ş gibi ve elmas misillü hakikatler, 
fâni şah ıslar üzerine bina edilmez. Ve fâni şah ıslar, o k ıymettar hakikat-
lere sahip ç ıkamazlar.”  diye risale ve mektuplar ında tekrarla zikretti ği hâlde, 
o zât ın tefâhuruna hükmetmek ve Mehdîlik ve mücedditlik dâvâ etti ğini iddia 
etmek, hiçbir akl- ı selimin kâr ı değildir.
Zira bütün risale ve mektuplar ı, insaf ve dikkatle okursan ız; bu muh-
terem allâme-i zaman ın as ırlardan beri emsâline tesadüf edilmez bir din 
âlimi.. ve benzerine rastlanmayacak bir iman kurtar ıcısı.. bolşevizmin k ı-
zıl k ıvılcımlar ının saçaklar ımızı sarmak istedi ği bir zamanda vatana ve 
millete bir ordudan daha çok menfaat ve bereketi bulunan bir vatan-per-ver oldu ğuna siz de kanaat-i kat’iye peydâ edersiniz. İşte böyle bir ese-
re ve o eseri telif eden muhterem üstada daha evvelden şâkirt olamad ı-
ğıma müteessifim.ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    553
Muhterem Heyet-i Hâkime,
İşte hadsiz menfaatlerini kendimde tecrübe etti ğim Risale-i Nur’dan, be-
nim gibi vatan evlâtlar ının istifadeleri için, resmî bir izinle Eski şehir’de Gençlik 
Rehberi’ni kudsî bir hizmet-i milliye fikriyle tab’ ettirdim. Benim gibi bir bîçâ-renin, Kur’ân’ ın hakikî ve cerhedilmez bir tefsiri olan Risale-i Nur’a ve dolay ı-
sıyla imana hizmeti, tebrik ve takdir ile mukabele görmesi lâz ım ve teşvike pek 
muhtaç iken; böyle a ğır muamele görmekli ğimiz hakikat-i adalete ne kadar 
muhaliftir, sizlerden soruyoruz. Ve mahkeme-i âdilenizden, ruhumuzun g ıda-
sı ve sebeb-i necat ımız ve ebedî saadetimizin anahtar ı olan Nur Risaleleri’nin 
serbestiyetine karar vermenizi talep eder; e ğer yukar ıda bir k ısm ını zikir ve tâ-
dâd ettiğim vaziyetler, nazar ınızda bir cürüm te şkil ediyorsa, verece ğiniz en 
ağır cezan ızı kemâl-i r ızâ-y ı kalb ile kabul edece ğimi arz ederim.
Afyon Cezaevi’nde Mevkuf, Emirda ğ’lı
Ceylân Çal ışkan
f
Mustafa Osman’ ın Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
Gizli cemiyet kurmak ve dinî hissiyat ı âlet ederek devletin emniyetini bo-
zabilecek hareketlerde bulunmaktan zanl ı Bediüzzaman Said Nursî’nin, rejim 
aleyhindeki mevhum faaliyetine i ştirak ettiğim iddia edilerek suç konusu ola-
rak gösterilen meselelere kar şı derim ki:
1– Evet, ben de birçok Nur talebeleri gibi hakikî Türklü ğe ve İslâmiyet’e 
yaraşan ve tarihî bir şeref ve faziletimiz olan terbiye-i medeniye-i diniyeyi ve 
millî bir şiâr olan ahlâk- ı Kur’âniye’yi ö ğrenerek vatan ve millete faydal ı bir 
uzuv olmak ve yabanc ı ideolojilerin tesirat ından korunarak din ve iman ımı 
muhafaza ve ö ğrenmek kasd ıyla Nur Risaleleri’ni tedarik ederek okumaya 
başlad ım.
Ecdad ımızın tarihlere şan sal ıp nâm veren ahlâk ve şerefini pâyimâl eden 
sefâhet ve rezaletin ve ahlâk- ı seyyienin cemiyet hayat ını zehirledi ği.. ve kötü 
ahlâk sahiplerini dahi i ğrendirecek derecede sokaklara kadar sard ığı.. ve ef-
kâr- ı âmmeyi telâ şa düşürdüğü.. ve her s ınıf ailenin oca ğı başında dedikodu 
mevzuu oldu ğu.. ve efkâr- ı âmmenin bir dili mahiyetindeki gazete ve mecmu-
alar ın ahlâk zab ıtas ı haberleri şeklinde ve muhtelif mevzulardaki tenkitlerine 554  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
sebep olan bu elîm ahvâlin pek süratle geni şlediği ve âdeta umumîle şmek is-
tidad ını gösterdiği bir devrede dü ştüğüm ahlâks ızlık uçurumundan; dinî, ah-
lâkî, içtimaî, edebî dersleriyle her müslim okuyucusunu kurtard ığı gibi beni de 
kurtaran Risale-i Nur Külliyât ı’nı okumak.. ve benim bu eserleri okudu ğumu 
bilen ve i şiten vatanda şlar ımın tehzib-i ahlâk etmek için benden mus ırrâne is-
temeleri üzerine onlara risale vermek.. ve dolay ısıyla serserile şmiş ve serseri-
leşmek ve vatan ve millete muz ır bir hâle gelmek istidad ını gösteren fertleri bu 
risalelerle, bu Nur’lar ın müessir telkinatlar ıyla kurtar ıp beşeriyete faydal ı birer 
insan olmalar ına hâdim ve vesile olan ve memleketimizde de sirayeti ve sal-
gını görülen ve bütün dünyay ı titreten k ızıl veba komünizm tehlikesine kar şı 
dinî ve müessir telkinat ı bak ımından mânevî bir mücâhid olan Bediüzzaman, 
takdir ve tebcile lây ık, kudsî ve mânevî mücâhedesinin nurlu ve müessir si-
lâh ı olan ve yirmi senede yirmi bin ve belki çok fazla adam ı vatan ve mille-
te faydal ı bir hâle sokmaya vesile olan Nur Risaleleri’ni okutmak, ne derece 
şahs ım için bir suç mevzuu ve müellif-i muhteremi için sebeb-i itham olabilir, 
vicdan ınıza soruyorum?..
2– Savc ılık Makam ının “mevzûdur” diye gayr-i ilmî iddia etti ği hadi-
sin hadis kitaplar ında sahih oldu ğu, hadis âlimlerinin kabulüyle.. ve hürri-
yetten evvel Me şrûtiyet devri ulemâs ına Japonya’n ın ve İngiltere Anglikan 
Kilisesi’nin sordu ğu suâller münasebetiyle, o devrin allâmeleri olan İstanbul 
âlimleri, Bediüzzaman olan müellif-i muhtereme sorarak, şimdi ismi Be şinci 
Şuâ olan eserde görülmekte olan o zamanki bu hadisin te’vilen cevaplar ını, 
o ehemmiyetli âlimlerin kabul edip itiraz edememeleriyle sahih oldu ğu kat’î 
sabittir.
Hem yaln ız Risale-i Nur’un bu k ısm ı değil; bütün hakikatleri ve ders-
leri, hiçbir hakikî İslâm âliminin itiraz edemeyece ği kadar kuvvetli ha-
kikatlerdir ki; Diyanet Riyâseti ba şta olarak bütün memleketteki hakikî 
âlimler kabul ve tâzime, tâ devr-i Me şrûtiyet’ten beri mecbur kalm ışlar. O 
hakikatleri ve o kuvvetli burhanlar ı ismi âlim olan ve hakikat ilminden bîbeh-
re bir-iki ferdin itiraz ve iddias ı çürütemez. Hem gayet gülünç olur…
Maddî ve mânevî menâfii zâhir olan ve vatan ın her taraf ında ve her s ı-
nıf halk tabakas ında hayat- ı bâkiyelerini idamdan kurtarmak için takdir ile 
okunan ve onunla imanlar ını kurtard ıklar ından müellif-i muhteremine ebedî 
minnettar kalan binlerle vatanda şın faydaland ığı Kur’ân ve iman hakikatleri-
ne meftun olarak müellifine bir şükran borcu olarak bir mektup yazmak.. ve 
sebeb-i itham olan hadisin inkâr edilmeyen hakikatlerine istinad ederek baz ıON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    555
ef’âl ve âsâra nazar edip hadisin mazhar ı olan bu memlekette zuhur etmi ş gi-
bi bakmak ve böyle bir zanna dü şerek ve birçok İslâm âlimlerinin ihbarat ına 
dayanarak baz ı hatalar ın tamiri cihetine gidilmesini bir fütuhat- ı Kur’âniye ka-
bul edip izhar- ı şâd ımânî eylemek.. ve bu görü ş ve nokta-y ı nazar ını eserleriy-
le tefeyyüz etti ği bir üstada mahremâne arz etmek.. vatan ve milletin anar şili-
ğe ve dolay ısıyla bütün dünyay ı titreten k ızıl tehlikenin kuca ğına düşmemesi-
ni temenni etmek, rejime bir h ıyanet midir? İnk ılaba dil uzatmak m ıdır? Ve o 
takdire ve tebcile çok elyak ilim adam ını ayn ı iftiralardan birkaç mahkeme te-
berrî ettirdi ği hâlde, ayn ı mevzularla zan alt ına al ıp kimsesiz ve çok ihtiyar ve 
münzevî oldu ğu hâlde tevkif ve tecrit ederek taht- ı muhakemeye al ıp bizim de 
bu ilmî nokta-y ı nazar ımızı ve iman ımızı kurtarmak için çal ışmalar ımızı bir suç 
telâkki edip onun güya devletin emniyetini ihlâl suçuna delil ve burhan gös-termek, hangi vicdan ın âdilâne karar ıdır? Mahkemenizden soruyorum, vicda-
nınıza b ırak ıyorum!..
3– “Bediüzzaman’ ın resimlerini mukaddes bir şeymiş gibi taşımak ve 
mektubat ını toplamak ve mektupla şmak” diye olan sebeb-i ithama gelince:
Hayat- ı mâneviye ve bâkiyemi idamdan kurtarmaya.. ve maddî haya-
tın lezzet ve saadetini tatt ırmaya.. ve benim gibi binlerle fertlerin iman-
lar ının kurtulmas ına eserleriyle vesile olan bir âlim-i küll ve bir müellif-i 
muhteremin, de ğil basit bir resmini ta şımak; alt ın ve mücevheratla süsle-
yerek taşımak ve ona tebrik ve mektup göndermek ve onu sevenlerle ta-
nışmak, be şeriyetin her ferdi gibi benim de bir hakk ımd ır!.. Bu hukuku-
mun bir suç konusu olaca ğını zannetmiyor ve son söz olarak diyorum ki:
Vatan ve millete ve insanl ık câmias ına hizmet edebilmek için, “Hakîm 
kimdir: Ba şına gelen.” fehvas ınca iki vilayetin ve birçok kazalar ın zab ıtas ının 
dahi şehâdet edebilece ği şekilde; serserilikten, şah ıslar ını bu Nur Risaleleri’yle 
kurtar ıp başkalar ını da kurtarmaya vesile olan Nur şâkirtlerinin uzun seneler-
den beri bu vatan ve millete, bu vatandaki idareye yapt ıklar ı vatanî hizmet, 
binlerle ki şilik zab ıta kuvvetinin hizmetinden hakikatte daha mühim iken ve 
takdire ve iltifata daha lây ık iken sû-i tefsire u ğrat ılarak âdeta bir ecnebi re-
jimi hesab ına kasden hareket eder gibi bizleri tevkif ve muhakemelere verip 
işimizi, gücümüzü ayaklar alt ında b ırakmak ve bîçâre evlâd ü iyalimizi peri-
şan edip a ğlatmak; hangi demokrasi kanunlar ıyla, hangi yeminli ve yüminli 
âdil hâkimlerin vicdanî ve âdilâne kararlar ıyla kabil-i teliftir? Mahkemenizden 
ve vicdan ınızdan soruyorum! Ve büyük ve âdil Türk Milleti ve onun âlî mecli-
si nâm ına icra-y ı adalet eden muhterem mahkemenizden, pek çok fevâidi ve 556  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
menâfii meydanda olup inkâr edemedi ğimiz bu eserlerin serbestiyetini ve bi-
zim de beraatimizi talep ediyorum.
Afyon Cezaevi’nde Mevkuf, Safranbolu’lu
Mustafa Osman
f
Hıfzı Bayram’ ın Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
Dinî hissiyat ı âlet ederek devletin emniyetini ihlâle te şebbüsten san ık İslâm 
âlimi Bediüzzaman’ ın, millet ve memlekete çok faydal ı hakâik-i Kur’âniye ve 
imaniyeyi ders veren eserlerinden okumakl ığımı.. din ve iman cihetinde çok 
istifade ederek ahlâk- ı Kur’âniye’yi tahsilime âmil olan bu derslerden baz ı ta-
nıdıklara da –talebi üzerine– millî bir şiâr ımız olan ders-i imaniye ve terbiye-i 
diniye ve ahlâkiyeyi tahsillerine sebep olmak hayr ına nâiliyet arzusuyla ver-
mekliğimi ve temin etmekli ğimi.. ve baz ı tan ıdıklar ın dostâne veya ilmî ma-
hiyetindeki mektuplar ı, adresime göndermelerini bahane ederek mûmâiley-
he suç orta ğı göstermektedir. Sebeb-i itham ı olan bu meselelere itiraz ede-
rim ki:
1– Üzerinden muhakeme geçen, beraat ettirilip müellifine iade edilen ve 
bütün İslâm ve memleket ulemâs ının takdir ve tasvibine mazhar olan Risale-i 
Nur’u, iddia makam ının üzerinde durdu ğu şekilde bir fikr-i mefsedetle oku-
mad ığım gibi; her risalesini de ba ştan başa Kur’ân’ ın bir mühim tefsiri olup 
insanlar ı ahlâken yükseltmeye, fazilet sahibi k ılmaya, milletleri uçuruma yu-
varlanmaktan kurtarmaya vesile olan İslâmî dersi ve dinî terbiyeyi müessir bir 
surette ders verip millet ve memlekete, hatta be şeriyete mânen en büyük yar-
dım ve iyilikleri yapan bir eser olarak gördü ğümden, din ve iman ımı muhafa-
za ve taallüm maksad ıyla okumay ı ve baz ı kimselere vermeyi veya temin edi-
vermeyi bir suç zannetmiyorum.
Çünkü hiçbir yerde Nur talebelerinin vatan ve millete ve idareye zarar-
lı bir hâdiseye kat ıldıklar ı görülmemi ş ve zab ıtaca kaydedilmemi ştir. Ve ayn ı 
zamanda, “okunup ve okutulmas ında gizlilik var” diye ileri sürülecek bir giz-
li cemiyet şüphesi uyanmas ı ise, çok yersizdir. Çünkü Nur talebelerinin gerek 
ilmî ve gerekse siyasî, gizli veya meydanda hiçbir cemiyet ile alâkalar ı yoktur. 
Hatta ayn ı isnadlarla birkaç sene evvel Bediüzzaman’la beraber çok kimseler ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    557
Denizli A ğırceza Mahkemesi’ne verilip muhakeme edildikleri ve çok inceden 
inceye tahkik ve tâmik edildi ği vakit bütün risaleler dâhil oldu ğu hâlde hep 
beraber beraat etmi şlerdir. Müellifi ve eserleri beraat eden bir telifat ı okuma-
yı ve okutmay ı, devlet emniyetini ihlâl ve rejime h ıyanet gibi çok a ğır bir cür-
me delil ve sebeb-i itham olarak göstermek, ne derece îcab- ı adalettir, bilmi-
yorum; vicdanlar ınıza havale ediyorum!..
2– Hem Bayezid’den bilmedi ğim bir kimse taraf ından ben mevkuf iken 
gönderilen bir risale de sebeb-i itham ım aras ındad ır. Bu risaleyi görmedim. 
İçindekilerden bîhaberim. E ğer Risale-i Nur ise kabul ediyorum. Sizler sorun 
cevap vereyim. Yaln ız iddianâmede savc ının mehdîlikten bahsetti ğini öğren-
dim. Hâlbuki üstad ım bu gibi isnadlardan müberrâd ır. Böyle bir şeyi lisan ın-
dan duymad ığımız gibi, eserlerinde de görmedik. Ve talebelerini, her f ırsat-
ta şahs ına hürmet ve tâzimden ve makam vermekten men etmi ş ve tâ-
zimkârâne mektup yazanlar ı dahi takbih etmi ştir. Bizler kendisini hubb-u 
câhtan müberrâ, zaman ın en yüksek bir âlimi ve bir ilm-i tahkik hocas ı 
olarak biliyoruz.
Mevkuf
Hıfzı Bayram
f
Emirdağ’lı Mustafa’n ın Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
Makam- ı iddian ın, üstad ım Bediüzzaman’ ın mevhum suçuna beni i ştirak 
ettirmesine kar şı kısaca derim ki:
İntisab ımdan zerre kadar pi şman olmayarak üstad ıma ve Risale-i Nur’a 
yapt ığım hizmetim, ancak bir derya kadar lütf u ihsana kar şı bir damla ile 
mukabele gibidir. Nas ıl ki, gayet k ıymettar elmas hazinelerine sahip ol-
mak yolunda küçük cam parçalar ı tereddütsüz feda edilirse, ebedî haya-
tımı kurtarmaya vesile olan Risale-i Nur u ğrunda hayat ımı feda etmeye 
her an haz ırım. Uhrevî ve dünyevî hadsiz menfaatleri tahakkuk eden Risale-i 
Nur’dan fâni ve ehemmiyetsiz hapislerin ve s ıkıntılar ın hat ırı için, k ısa ve dağ-
dağalı hayat- ı dünyeviyeye zarar gelmemek için o menfaat-i azîmeyi terk et-
mek, Risale-i Nur’a ve üstad ıma karşı durgunluk göstermek; o mübarek üs-
tada, o kudsî allâme-i zamana ve onun birtek gayesi olan iman ve Kur’ân’a 558  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
büyük bir ihânet oldu ğunu biliyorum. Ve onun izin ve emrinden zerre kadar 
hilâf- ı hareket etmek istemiyorum.
Muhterem Heyet-i Hâkime,
Zehirli mikroplar ını güzel vatan ımıza dağıtmak isteyen bol şevizme kar şı 
kuvvetli bir cephe alan büyük bir din âlimine fakirli ğimle talebe olmakl ığım 
neden çok görülüyor? Şüphesiz bu vaziyet isbat ediyor ki:
Nur’lardaki zenginlik, dünyevî zenginli ğin pek fevkindedir. Benim 
gibi milyonlar ı aşan Türk gençli ğinin imanlar ını kurtar ıp vatana nâfi bir 
uzuv olmalar ı için, üstad ımı ve Risale-i Nur’u daima serbest b ırak ınız. 
Biz Türk gençli ğinin Risale-i Nur’a ihtiyac ımız, kapal ı zindanda kalm ış 
bir kimsenin havaya.. ve zifiri karanl ıkta bulunan bir adam ın ziyaya.. ve 
çöldeki aç ve susuz kalm ış bir insan ın suya ve g ıdaya.. ve denizde bo ğul-
mak üzere bulunan herhangi bir kimsenin cankurtaran gemisine olan ih-tiyac ından binler derece daha ziyadedir...
İşte yukar ıda bir k ısm ını tâdâd etti ğim mezkûr hakikatlerden dolay ı fev-
kalâde hüsn-ü zan ve teveccühümüzü kazanan ve kopmaz bir ba ğla kendimi-
zi ona ba ğlad ığımız Bediüzzaman’ ı ve ona hüsn-ü niyet ile talebe olan çok bî-
çâreleri böyle hapislerde çürütmek, adaletin şerefiyle kabil-i telif olamaz.
Afyon Cezaevi’nde Mevkuf, Emirda ğ’lı
Mustafa Acet
f
Halil Çal ışkan’ ın Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
Muhterem Heyet-i Hâkime,
Makam- ı iddia taraf ından bana tebli ğ edilen iddianâmede, üstad ım efen-
dime hizmetimi büyük bir suç olarak gösteriyor. Bin dokuz yüz k ırk dört y ılın-
da teşrif ederek dört seneden beri kazam ızda misafireten ikâmet buyuran ve 
kendileri k ırk seneden beri bütün dünya lezzetini ve istirahatini terk edip; s ırf 
iman ve İslâmiyet’e ve hususan vatan ımızda iman ve âhiret yolunda müslü-
manlar ın saadet-i ebediyelerini kurtarmaya çal ışan.. ve bilhassa müslüman 
ve Türk olan milletimiz aras ında dinimize çok zarar veren, maddî ve mâne-
vî zarar ı pek çok olan bol şevikliğin muz ır fikirlerinin millet aras ına girmesi ve ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    559
buna benzer vatan ve millete zararl ı olan şeylere Risale-i Nur’un imanî ve ah-
lâkî olan dersleriyle set çeken.. ve bütün dünya âlimleri taraf ından tahsin ve 
takdire lây ık olan Risale-i Nur’a ve üstad ıma müftehirâne –üç sene, aras ıra– 
hizmetim, adalet huzurunda bir suç mu te şkil ediyor? Ve bu hususta yine suç 
olarak gösterilen, hizmet için terzili ğimi de terk etti ğimi yaz ıyor ki; böyle hak 
ve hakikat ve Kur’ân- ı Kerîm’in hakikî bir tefsiri olan Risale-i Nur’a ve üstad ı-
ma can ımı dahi feda etsem, büyük bir suç say ılıp vatan haini olarak m ı tan ı-
nırım, sizden soruyorum?..
Say ın Reis Bey,
Risale-i Nur’un bir k ısım parçalar ını okudum ve yazd ım. Cenâb- ı Hakk’a 
hadsiz şükrolsun ki; öteden beri kalbimde ya şayan, ilme kar şı fevkalâde bir 
iştiyakla bu risalelerden istifadeye ba şlad ım. Bunlarla pek yak ından alâkadar 
olduğum hâlde, içinde ne halk ı hükûmet aleyhine te şvik ve ne de emniyeti 
bozacak ve gizli bir cemiyet kurmaya dair hiçbir şey görmedi ğim gibi, üsta-
dımdan da gerek mehdîli ğe ve mücedditli ğe ve gerekse bu hareketlere dair 
hiçbir şey işitmedim.
Risale-i Nur’un ve üstad ımın ve biz talebelerin yegâne gaye ve hizme-
timiz; İslâmiyet’e, hususan Türk milletine iman ve ahlâk cihetinde kudsî 
bir hizmettir. Elbette Risale-i Nur’a ve hâdimlerine bu hizmetleri için ili ş-
memek lâz ımd ır. Bizim gaye ve maksad ımız budur. Ba şka hiçbir şey de-
ğildir. Ve bu vazifemiz de r ızâ-y ı ilâhî içindir. Zâten böyle bir kudsî vazife-
yi, dünyaya ve dünya menfaatine âlet ederek yapmay ız ve tenezzül etme-
yiz! Böyle kalbinde iman ve âhiret me şgalesinden ba şka hiçbir dünyevî 
maksat ve gaye bulunmayan hâlis Nur şâkirtlerine, iddia makam ının hiç-
bir zaman hat ırıma gelmeyen gizli cemiyet kurmak ithamlar ına taham-
mül edemiyoruz...
İşte Muhterem Heyet-i Hâkime,
Sizin, biz Risale-i Nur talebelerinin gaye ve maksatlar ını ve mahiyetlerini 
anlad ığınıza ve iddia makam ının bize isnad etti ği suçlarla alâkam ızın olmad ı-
ğına kanaat getirdi ğinize inan ıyoruz. Bu vesile ile yüksek mahkemenizden ve 
vicdanlar ınızdan kitaplar ımızın serbest olarak iadesini ve kendimizin beraati-
ni talep ederiz.
Afyon Cezaevi’nde Mevkuf, Emirda ğ’lı
Halil Çal ışkan
f560  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Mustafa Gül’ün Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
Ben gizli bir cemiyete dâhil de ğilim. Zâten üstad ım Bediüzzaman Said 
Nursî Hazretleri de öyle bir cemiyet kurmam ıştır. Bizlere her zaman Kur’ân 
hakikatlerindan ders vermi ş, siyasetle alâkadar olmam ızı şiddetle men etmi ş-
tir. Yaln ız büyük üstad Said Nursî Hazretlerinin talebesiyim. Ona ve Risale-i 
Nur’a bütün ruh u can ımla bağlıyım. Risale-i Nur ve üstad ım için bana ve-
rilecek her türlü cezaya raz ıyım. Üstad ım, eserleriyle benim iman ımı ve âhi-
ret hayat ımı kurtarm ıştır. Onun gayesi, bütün müslümanlar ı ve vatanda şlar ı-
mızı imans ızlıktan kurtar ıp saadet-i ebediyeye nâil etmektir. Bizlerin siyasî bir 
maksatla alâkam ız olmad ığı bütün mahkemelerde tebeyyün etmi ştir. Hakikat 
böyle oldu ğu hâlde, yine haks ız ve yersiz olarak mahkemeye sürüklendik. 
Bundan anl ıyoruz ki, bizim tesânüdümüzü k ırmak istiyorlar. Bizim tesânüdü-
müz herhangi bir dünyevî ve siyasî gaye ve i şe mâtuf de ğildir. Yaln ız ve yaln ız 
üstad ımız hazretlerine çok, hem pek çok hürmetkâr ız. Risale-i Nur’u okuyan-
lar fevkalâde bir imana ve İslâmiyet’e ve ahlâk ve kemâlâta sahip oluyorlar.
Üstad ımıza çok fazla muhabbet etmemek elimizden gelmiyor. Öyle 
bir üstada ve öyle Risale-i Nur şâkirtlerine bütün mevcudiyetimle ba ğlı-
yım. Bu ba ğ, idam edilsem dahi çözülmez ve k ırılmaz.  Ben ve bütün kar-
deşlerim masumuz. Risale-i Nur’un serbest b ırak ılmas ını bütün kuvvetimizle 
talep ediyoruz. Yüce üstad ımıza ve masum Nurcu karde şlerime kendimle be-
raber beraat verilmesini talep ediyorum.
Isparta’l ı
Mustafa Gül
f
Küçük İbrahim’in Müdâfaas ıdır
Afyon A ğırceza Mahkemesi’ne,
Say ın Hâkimler,
Bize isnad edilen suç hem yersizdir, hem de dünyaya aittir, siyasîdir. 
Hâlbuki siyaset yapacak insanlar olup olmad ığımızı zâten ilk bak ışta siz muh-
terem hâkimler çoktan anlam ışsınız. Esasen bu so ğuk ve yabanc ı isnad, eğer 
faraza yüzde yüz tahakkuk edece ğini yüzlerce salahiyetli kimseler temin etse-
ler; benim de akl ım şimdikinden yüz defa fazla olsa, Risale-i Nur’un ve onun ON DÖRDÜNCÜ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------    561
çok muhterem müellifinin bende b ırakt ığı mânevî intiba ile bütün mevcudiye-
timle bu geçici ve tükenici siyasî lezzet ve maceradan kaç ıp, âhirete iman ve 
cehennemden kurtulmak yolunda sarfederim. Gerek Risale-i Nur’un k ıymet-
li müellifine hürmetimiz ve ba ğlılığımız ve gerekse Risale-i Nur’un okunmas ı, 
yaz ılmas ı ve Nur talebeleriyle muhabere ve münasebetimiz, –Denizli A ğırceza 
Mahkemesi’nin ve Yüksek Yarg ıtay’ ın da tasdiki ile– do ğrudan do ğruya uhre-
vîdir. Öyle ki Risale-i Nur’dan ald ığımız fikirle, bu nurlu varl ıklar ı hiçbir suret-
le dünyevî ve maddî k ıymetlere de ğişmeyiz. Bu bizde bir iman hâlinde, ölün-
ceye kadar ya şayacakt ır.
Muhterem Heyet-i Hâkime,
Mademki böyle deh şetli bir isnad ile burada toplanm ış bulunuyoruz. 
Öyle ise şu ehemmiyetli hakikati beyan etmek, benim için memleket ve vic-
dan borcu olmu ştur. Yaln ız kendi muhitimde Risale-i Nur’un gösterdi ği fevka-
lâde ıslahat ile bütün halk ın gözü önünde şu on seneyi mütecâviz bir zaman-
da başta kendim olmak üzere birçok kimseler var ki, evlerinin yollar ını öğren-
mişler. Süflî gidi şatlar ı, aile saadetine dönmü ş. Şimdi analar ı babalar ı, sebep 
olanlara dua ediyorlar. Vilayetimiz dâhil ve civarlar ında bu kabilden daha bir-
çoklar ının hâllerini dinleyiniz. Bâhusus Denizli Hapishânesi’nde, Risale-i Nur 
oraya girmesiyle mahpuslar üzerinde öyle bir hüsn-ü tesir yapm ıştı ki; hâ-
len bu tesir dillerde gezmektedir. Kezâ bu Afyon Hapishânesi’ne dâhil oldu-ğum zaman kimin ile konu şsam, eski hâlleriyle şimdiki hâllerini zikredip min-
net ve şükranla Nur talebelerine dua ediyorlar. Bu hakikatler meydandad ır... 
Ben insan olay ım da, bana ve hemcinsime bu derece ahlâkî ve içtimaî ve uh-
revî ıslah edici ve bâhusus kitab ımız Kur’ân’ ın mühim bir tefsiri olan Risale-i 
Nur’a ve onun muhterem müellifine ve vatanda şlar ına müslümanca muhab-
bet ve teselli mektubu yazmak, bir siyaset mevzuu olaca ğına hayret ediyo-
rum. İşte bu hayretle diyorum ki; böyle suç olmaz. Olsa olsa Kur’ân ve dola-
yısıyla Risale-i Nur’un gizli dü
şmanlar ı adliye ve zab ıtaya evham verip bizleri 
böyle hapislere doldurmaya sebep oluyorlar. Elbette yüksek hâkimler, bu ha-kikatleri görecekler ve ellerini vicdanlar ına koyup ebedî ve ilâhî çok müjdele-
ri bulunan adaletli kararlar ını verecekler ve vatan ın dört kö şesinde alâka ile 
bekleyen müslüman Türk milletini kendilerine minnettar b ırakacaklard ır.
Afyon Cezaevi’nde Mevkuf, İnebolu’lu
İbrahim Fakazl ı
f562  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Beşinci Şuâ
Otuz sene evvel yaz ılan matbû “Muhakemat- ı Bedîiye”de bahsedilen 
Sedd-i Zülkarneyn ve Ye’cüc Me’cüc ve sâir e şrât- ı k ıyâmetten yirmi 
mesele, o Muhakemat’a bir tetimme olarak on üç sene evvel bir k ısım 
müsveddesi yaz ılm ış idi.1(Hâşiye) Aziz bir dostumun hat ırı için tebyiz edildi, 
Beşinci Şuâ oldu.
Otuz Birinci Mektup’tan Otuz Birinci Lem’a’nın Beşinci Şuâ’ıdır Otuz Birinci Mektup’tan Otuz Birinci Lem’a’n ın Beşinci Şuâ’ ıdır
İhtar: Evvelce Mukaddime’den sonra gelen Meseleler okunsun, tâ 
Mukaddime’deki maksat anla şılsın.
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
2َאıُĈَاóْüأَ אءَƯä ْïَĝَĘ âyetinin bir nüktesi, bu zamanda akîde-i avâm- ı mümi-
nîni vikâye ve şübehâttan muhafaza için yaz ılm ış. Âhirzamanda vukua gele-
cek hâdisâta dair hadislerin bir k ısm ının müteşâbihat- ı Kur’âniye gibi derin 
manalar ı var. Muhkemat gibi tefsir edilmez ve herkes bilemez. Belki tefsir ye-
rinde te’vil ederler. 3ِħْĥِđْĤا ĹِĘ نَĳُíِøَّاóĤوَا ُّٰۢųا َّźإِ ưįَĥĺْوِÉَÜ ُħَĥْđَĺ َאĨوَ sırrıyla, vukuun-
dan sonra te’villeri anla şılır ve murad ne oldu ğu bilinir ki; ilimde râsih olanlar, 
4َאĭِّÖرَ ِïْĭِĐ ْīِĨ ٌّģכُ ۪įِÖ َّאĭَĨاٰ deyip o gizli hakikatleri izhar ederler.
Bu Beşinci Şuâ’ ın bir Mukaddimesi ve Yirmi Üç Meselesi vard ır.
1 (Hâşiye) Şimdi k ırk seneden geçmi ş.
2 “Zaten k ıyâmetin alâmetleri geldi bile!” (Muhammed sûresi, 47/18)
3 “Hâlbuki onlar ın hakikatini, gerçek yorumunu Allah’tan ba şkas ı bilemez. İlimde ileri gidenler…” (Âl-i 
İmran sûresi, 3/7)
4 “(İlimde ileri gidenler:) ‘Biz ona oldu ğu gibi inand ık. Hepsi de Rabbimizin kat ından gelmi ştir’ (derler).” 
(Âl-i İmran sûresi, 3/7)
Mukaddime
Beş noktad ır.
Birinci Nokta
İman ve teklif; ihtiyar dairesinde bir imtihan, bir tecrübe, bir müsa-
baka oldu ğundan; perdeli ve derin ve tetkik ve tecrübeye muhtaç olan 
nazarî meseleleri, elbette bedihî olmaz. Ve herkes ister istemez tasdik edecek derecede zarurî olmaz. Tâ ki Ebûbekir’ler âlâ-y ı illiyyîne ç ıksınlar 
ve Ebûcehil’ler esfel-i sâfilîne dü şsünler. İhtiyâr kalmazsa teklif olamaz.
 
Ve bu s ır ve hikmet içindir ki, mucizeler seyrek ve nâdir verilir. Hem dâr- ı tek-
lifte gözle görünecek olan alâmet-i k ıyâmet ve e şrât- ı saat, bir k ısım müteşâbi-
hat- ı Kur’âniye gibi kapal ı ve te’villi oluyor. Yaln ız, güneşin mağripten ç ıkma-
sı1, bedâhet derecesinde herkesi tasdike mecbur etti ğinden, tevbe kap ısı ka-
pan ır; daha tevbe ve iman makbul olmaz. Çünkü Ebûbekir’ler, Ebûcehil’ler 
ile tasdikte beraber olurlar. Hatta Hazreti İsa’n ın (aleyhisselâm)  nüzûlü2 dahi ve 
kendisinin İsa (aleyhisselâm)  olduğu, nur-u iman ın dikkatiyle bilinir; herkes bile-
mez. Hatta deccal ve süfyan gibi e şhas- ı müdhişe, kendileri dahi kendilerini 
bilmiyorlar.
İkinci Nokta
Peygambere bildirilen umûr-u gaybiye, bir k ısm ı tafsil ile bildirilir. Bu k ı-
sımda hiç tasarruf edilmez ve kar ışamaz. Kur’ân’ ın ve hadis-i kudsînin muh-
kemat ı gibi... Ve di ğer bir k ısm ı icmâl ile bildirilir, tafsilat ve tasvirat ı onun iç-
tihad ına havale edilir. İmana girmeyen hâdisât- ı kevniyeye ve vukuat- ı istik-
baliyeye dair hadisler gibi... Bu k ısımda, Peygamberimiz (aleyhissalâtü vesselâm)  
belâgatiyle, temsiller suretinde, s ırr- ı teklif hikmetine muvâf ık tafsil ve tasvir 
eder.
Meselâ bir sohbette derin bir gürültü i şitildi. Ferman etti ki; “Bu gürültü, 
yetmiş seneden beri cehennem taraf ına yuvarlanan bir ta şın bu dakikada ce-
hennemin dibine yeti şip düşmesinin gürültüsüdür.”3 Bu garip haberden be ş-
alt ı dakika sonra birisi geldi dedi: “Yâ Resûlallah! Yetmi ş yaşında bulunan filan
1 Bkz.: Buhârî, tefsîru sûre (6)  9; Müslim, îmân 157, tevbe  31; Tirmizî, deavât  98.
2 Bkz.: Buhârî, enbiyâ  49; Müslim, îmân 155, fiten 34.
3 Bkz.: Müslim,  cennet 31, münâfikîn  15; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/371, 3/341, 346; İbni 
Hibbân, es-Sahîh  16/510.
 münaf ık vefat etti, cehenneme gitti.” Peygamber’in yüksek belîgâne kelâm ı-
nın te’vilini gösterdi.
İhtar: Hakâik-i imaniyeye girmeyen cüz’î hâdisât- ı istikbaliye, nazar- ı nü-
büvvette ehemmiyetsizdir.
Üçüncü Nokta
İki Nükte’dir.
Birincisi : Teşbihler ve temsiller suretinde rivayet edilen bir k ısım ha-
disler, mürûr-u zamanla avâm ın nazar ında hakikat telâkki edildi ğinden 
vâk ıa mutâb ık ç ıkm ıyor. Ayn- ı hakikat oldu ğu hâlde vâk ıa mutabakat ı gö-
rünmüyor. Meselâ Hamele-i Ar ş gibi arz ın hamelesinden olan “Sevr ve Hut” 
nâm ında ve misalinde iki melâike1, koca bir öküz ve pek büyük bir bal ık ta-
savvur edilmi ş.
İkincisi : Bir k ısım hadisler, İslâmlar ın ekseriyeti noktas ında veya hü-
kûmet-i İslâmiyenin veya merkez-i hilâfetin nokta-y ı nazar ında vürûd et-
tiği hâlde, umum ehl-i dünyaya şâmil zannedilmi ş ve bir cihette hususî 
bulundu ğu hâlde, küllî ve âmm telâkki edilmi ş. Meselâ rivayette vard ır ki; 
“Bir zaman gelecek, ‘Allah, Allah’ diyen kalmayacak.”2 Yani “Zikirhâneler 
kapanacak ve Türkçe ezan ve kâmet okunacak.” demektir.
Dördüncü Nokta
Ecel ve mevt gibi umûr-u gaybiye3, çok hikmet ve maslahat cihetiyle gizli 
kald ığı misillü; dünyan ın sekerat ı ve mevti ve nev-i be şerin ve cins-i hayvan ın 
eceli ve vefat ı olan k ıyâmet dahi çok maslahatlar için gizlenilmi ş.
Evet, eğer ecel vakti muayyen olsayd ı; yar ı ömür, gaflet-i mutlaka içinde 
ve yar ıdan sonra, dara ğac ına as ılmak için her gün bir ayak daha onun taraf ı-
na at ılmakla deh şet-i mutlaka içinde havf ve recân ın muvâzene-i maslahatkâ-
râne ve hakîmânesi bozuldu ğu gibi; aynen öyle de dünyan ın eceli ve sekerat ı 
olan k ıyâmet vakti muayyen olsayd ı; kurûn-u ûlâ ve vustâ, fikr-i âhiretten pek 
az müteessir olacakt ı. Ve kurûn-u uhrâ, deh şet-i mutlaka içinde bulunup ne 
1 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân  1/153, 194, 21/72; el-Hâkim, el-Müstedrek  4/636; İbni Abdilberr, et-
Temhîd  4/9; el-Heysemî, Mecmeu’z-zevâid  8/131 (Bezzar’dan naklen).
2 Bkz.: Müslim, îmân  234; Tirmizî,  fiten 35; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  3/107, 201, 268.
3 Bkz.: Lokman sûresi, 31/34 ; Buhârî, istiskâ  29, tefsîru sûre (6)  1, (13) 1, (31) 2, tevhîd  4; Ahmed İbni 
Hanbel, el-Müsned  2/24, 52, 58, 122.zBEŞİNCİ ŞUÂ /MUKADD İME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -   565
hayat- ı dünyeviyenin lezzeti ve k ıymeti kal ır ve ne de havf ve recâ içinde ihti-
yâr ile itaatkârâne olan ubûdiyetin ehemmiyeti ve hikmeti bulunurdu.
Hem eğer muayyen olsa; bir k ısım hakâik-i imaniye bedâhet derecesine 
girer, herkes ister istemez tasdik eder. İhtiyâr ve irade ile ba ğlı olan s ırr- ı teklif 
ve hikmet-i iman bozulur.
İşte bunun gibi çok maslahatlar için umûr-u gaybiye gizli kald ığından, 
herkes her dakikada hem ecelini, hem bekâs ını düşündüğü için hem dünya-
ya, hem âhiretine çal ışabildiği gibi; her as ırda dahi hem k ıyâmet kopaca ğını, 
hem dünyan ın devam ını düşünebildiği için hem dünyan ın fâniliğinde hayat- ı 
bâkiyeye, hem hiç ölmeyecek gibi imâret-i dünyaya çal ışabilir.
•Hem de musibetlerin vakti muayyen olsayd ı; başına musibet gelen 
adam, musibetin intizar ında o gelen musibetin belki on mislinden ziyade mâ-
nevî bir musibet –o intizardan– çekmemesi için, hikmet ve rahmet-i ilâhiye taraf ından gizli, perdeli b ırak ılm ış. Ve ekser hâdisât- ı kevniye-i gaybiye böyle 
hikmetleri bulundu ğ
undand ır ki, gâipten haber vermek yasak edilmi ş.1
2ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź düsturuna kar şı hürmetsizlik ve itaatsizlik etmemek 
içindir ki; medar- ı teklif ve hakâik-i imaniyeden ba şka olan umûr-u gaybiye-
den izn-i rabbânî ile haber verenler dahi, yaln ız işaret suretinde perdeli ve ka-
pal ı ihbar etmi şler. Hatta Tevrat ve İncil ve Zebur’da Peygamberimiz hakk ın-
da gelen müjdeler ve haberler3 dahi bir derece perdeli ve kapal ı gelmiş ki; o 
kitaplar ın bir k ısım tâbileri te’vil edip iman etmediler. Fakat itikadat- ı imani-
yeye giren meseleleri tasrih ile ve tekrar ile ihbar etmek ve aç ık bir surette teb-
liğ etmek, hikmet-i teklifin muktezas ı olduğundan, Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan 
ve Tercüman- ı Zîşan’ ı (aleyhissalâtü vesselâm)  umûr-u uhreviyeden tafsilen ve hâ-
disât- ı istikbaliye-i dünyeviyeden icmâlen haber vermi şler.
Beşinci Nokta
Hem her iki deccal ın as ırlar ına ait olan harikalar ı, onlar ın bahsiyle ve 
münasebetiyle rivayet edildi ğinden4 onlar ın şah ıslar ından sudûr edece ği te-
lâkki ve tevehhüm edilmesinden, o rivayet müte şâbih olmu ş, manas ı gizlen-
miş. Meselâ, tayyare ve şimendiferle gezmesi...
1 Bkz.: Müslim selâm  39; Tirmizî, tahâre  102; İbni Mâce, İbni Mâce, tahâre  122.
2 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
3 Bkz.: Mektubat / 19.Mektup / 16. İşaret.
4 Bkz.: İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/496, 497.z
z566  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Hem meselâ me şhur olmu ş ki; İslâm deccal ı1 öldüğü vakit ona hizmet 
eden şeytan, İstanbul’da Dikili Ta ş’ta bütün dünyaya ba ğıracak ve herkes o 
sesi işitecek ki: “O öldü.” Yani pek acîb ve şeytanlar ı dahi hayrette b ırakan 
radyo ile ba ğırılacak, haber verilecek.
Hem deccal ın rejimine ve te şkil ettiği komitesine ve hükûmetine ait ga-
rip hâlleri ve deh şetli icraat ı, onun şahs ıyla münasebettar rivayet edilmesi ci-
hetiyle manas ı gizlenmiş. Meselâ “O kadar kuvvetlidir2 ve devam eder; yaln ız 
Hazreti İsa (aleyhisselâm)  onu öldürebilir, ba şka çare olamaz.”3 rivayet edilmi ş. 
Yani, onun mesle ğini ve y ırtıcı rejimini bozacak, öldürecek; ancak semâvî ve 
ulvî, hâlis bir din İsevîlerde zuhur edecek ve hakikat-i Kur’âniye’ye iktidâ ve it-
tihat eden bu İsevî dinidir ki, Hazreti İsa (aleyhisselâm) ’ın nüzûlü4 ile o dinsiz mes-
lek mahvolur ölür. Yoksa onun şahs ı bir mikrop, bir nezle ile öldürülebilir.
Hem bir k ısım râvîlerin kabil-i hata içtihatlar ıyla olan tefsirleri ve hü-
kümleri, hadis kelimelerine kar ışıp hadis zannedilir, mana gizlenir. Vâk ıa mu-
tabakat ı görünmez, müte şâbih hükmüne geçer.
Hem eski zamanda, bu zaman gibi cemaatin ve cemiyetin şahs- ı mâne-
vîsi inkişaf etmedi ğinden ve fikr-i infiradî galip oldu ğundan, cemaatin s ıfat- ı 
azîmesi ve büyük harekât ı o cemaatin ba şında bulunan şah ıslara verildi ği ci-
hetiyle; o şah ıslar, harika ve küllî s ıfatlara lây ık ve muvâf ık olmak için yüz de-
rece cisminden ve kuvvetinden büyük bir acûbe cisim ve müthi ş bir heykel ve 
çok hârika bir kuvvet ve iktidar bulunmak lâz ım geldiğinden öyle tasvir edil-
miş. Vâk ıa mutabakat ı görünmüyor ve o rivayet müte şâbih olur.
Hem iki deccal ın s ıfatlar ı ve hâlleri ayr ı ayr ı olduğu hâlde, mutlak gelen 
rivayetlerde iltibas oluyor; biri, öteki zannedilir. Hem “Büyük Mehdî”nin hâlle-ri sâb ık mehdîlere i şaret eden rivayetlere mutâb ık ç
ıkm ıyor, hadis-i müte şâbih 
hükmüne geçer. İmam Ali (radiyallâhu anh)  yaln ız İslâm deccal ından bahseder.5
Mukaddime bitti, meselelere ba şlıyoruz.
1 Bkz.: Müslim,  fiten 116; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/166; el-Beyhakî, Şuabü’l-îmân  1/308.
2 Bkz.: İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/496; et-Taberânî, el-Mu‘cemü’l-kebîr  11/313; ed-Deylemî, el-
Müsned  2/237; Nuaym İbni Hammâd, el-Fiten  2/543.
3 et-Tayâlisî, el-Müsned  s.327. Ayr ıca bkz.: Müslim,  fiten 34, 110; Tirmizî,  fiten 59, 62; Ebû Dâvûd, 
melâhim  14.
4 Bkz.: Buhârî, enbiyâ  49; Müslim, îmân 155, fiten 34.
5 Bkz.: Nuaym İbni Hammâd, el-Fiten  1/246, 288, 4/839-840, 6/1196-1199; el-Hâkim, el-Müstedrek  
4/547; el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.595-596.z
z
z
z
zBEŞİNCİ ŞUÂ /MUKADD İME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -   567
Şimdilik o hâdisât- ı gaybiyenin yüzer misallerinden –mülhidler tara-
fından avâm ın akîdelerini bozmak fikriyle i şâa edilen– Yirmi Üç Meseleleri, 
tevfik-i rabbânî ile gayet muhtasar bir surette beyan edilecek. Ve o Meseleler, mülhidlerin tahmini gibi zarar vermemekle beraber, her biri bir lem’a-y ı i’câz- ı nebevî oldu ğu görünmekle.. ve hakikî te’villeri isbat ve 
izhar edilmekle akîde-i avâm ı kuvvetlendirmeye mühim bir sebep olmas ını 
rahmet-i rabbânîden rica edip hatîât ımı ve galatât ımı afv u ma ğfiret alt ına 
almas ını Rabb-i Rahîm’imden niyaz ederim.
Beşinci Şuâ’ ın 
İkinci Makam ı ve Meseleleri
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
Birinci Mesele
Rivayette var ki: “Âhirzaman ın eşhas- ı mühimmesinden olan Süfyan’ ın 
eli delinecek.”
–1ُħَĥْĐأَ ُّٰųاَ –bunun bir te’vili şudur ki: Sefâhet ve lehviyât için gayet israf 
ile elinde mal durmaz, israfata akar. Darb- ı meselde deniliyor ki, “Filân ada-
mın eli deliktir.” Yani çok müsriftir.
İşte Süfyan, israf ı teşvik etmekle şiddetli bir h ırs ve tamâ ı uyand ırarak, in-
sanlar ın o zay ıf damarlar ını tutup kendine musahhar eder diye bu hadis ihtar 
ediyor. İsraf eden ona esir olur, onun dâm ına düşer diye haber verir.
İkinci Mesele
Rivayette var ki: “Âhirzaman ın dehşetli bir şahs ı, sabah kalkar; aln ında 
ٌóِĘכَא َاñٰİ yaz ılm ış bulunur.”2
–3َابِĳَّāĤِאÖ ُħَĥْĐأَ ُّٰųوَا –bunun te’vili şudur ki: O Süfyan, kendi ba şına fi-
renklerin serpu şunu koyup herkese de giydirir. Fakat cebir ve kanun ile 
1 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.
2 Bkz.: Buhârî, tevhîd  17; Müslim,  fiten 101-103, 95; Tirmizî,  fiten 59; Ebû Dâvûd, melâhim  14.
3 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.
tâmim etti ğinden, o serpu ş dahi secdeye gitti ği için inşaallah ihtida eder. Daha 
herkes, (yaln ız istemeyerek) onu giymekle kâfir olmaz.
Üçüncü Mesele
Rivayette var ki: “Âhirzaman ın müstebit hâkimleri, hususan deccal ın ya-
lanc ı cennet ve cehennemleri bulunur.”1
–2ِّٰųا َïْĭِĐ ُħْĥِđْĤوَا –bunun bir te’vili şudur ki: Hükûmet dairesinde kar şı kar-
şıya kurulan ve birbirine bakan vaziyette bulunan hapishâne ile lise mektebi, 
biri huri ve g ılmân ın çirkin bir taklidi, di ğeri azap ve zindan sûretine girecek 
diye bir işarettir.
Dördüncü Mesele
Rivayette var ki: “Âhirzamanda ‘Allah, Allah’ diyecek kalmaz.”3
–4ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź– bunun bir te’vili şu olmak gerektir ki: “Allah, Allah, 
Allah...” deyip zikreden tekkeler, zikirhâneler, medreseler kapanacak.. ve 
ezan ve kâmet gibi şeâirde ismullah yerine ba şka isim konulacak demek-
tir. Yoksa umum insanlar küfr-ü mutlaka dü şecekler demek de ğildir. Çünkü 
Allah’ ı inkâr etmek, kâinat ı inkâr etmek kadar ak ıldan uzakt ır. Umum de ğil, 
belki ekser insanlarda dahi vukuunu ak ıl kabul etmez. Kâfirler Allah’ ı inkâr et-
miyorlar, yaln ız s ıfât ında hata ediyorlar.
Diğer bir te’vili şudur ki: K ıyamet kopmas ının dehşetini görmemek için, 
müminlerin ruhlar ı bir parça evvel kabzedilir.. k ıyâmet, kâfirlerin ba şlar ında 
patlar.5
Beşinci Mesele
Rivayette vard ır ki: “Âhirzamanda deccal gibi bir k ısım şah ıslar, ulûhiyet 
dâvâ edecekler ve kendilerine secde ettirecekler.”6
1 Bkz.: Buhârî, enbiyâ  3; Müslim,  fiten  104, 109; İbni Mâce,  fiten 36; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  
5/383.
2 Gerçek bilgi Allah kat ındad ır.
3 Bkz.: Müslim, îmân  234; Tirmizî,  fiten 35; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  3/107, 201, 268.
4 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
5 Kıyametten önce Allah’ ın tatl ı bir rüzgâr gönderip mü’minlerin ruhlar ını alacağına dair hadis için bkz.: 
et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  4/345; ed-Deylemî, el-Müsned  5/89; İbni Adiyy, el-Kâmil  6/338; İbni 
Hibbân, el-Mecrûhîn  2/242.
6 Bkz.: Müslim,  fiten 112; İbni Mâce,  fiten 33; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned 3/367.BEŞİNCİ ŞUÂ /İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    569
–1ُħَĥْĐأَ ُّٰųاَ –bunun bir te’vili şudur ki: Nas ıl ki padişah ı inkâr eden bir be-
devî kumandan, kendinde ve ba şka kumandanlarda, hâkimiyetleri nisbetin-
de birer küçük padi şahl ık tasavvur eder. Aynen öyle de tabîiyyûn ve mad-
diyyûn mezhebinin ba şına geçen o e şhas, kuvvetleri nisbetinde kendilerin-
de bir nevi rubûbiyet tahayyül ederler ve raiyetini kendi kuvveti için kendine ve heykellerine ubûdiyetkârâne serfürû ettirirler, ba şlar ını rükûa getirirler de-
mektir.
Alt ınc ı Mesele
Rivayette var ki: “Fitne-i âhirzaman o kadar deh şetlidir ki, kimse nefsi-
ne hâkim olmaz.”2 Bunun için, bin üç yüz sene zarf ında emr-i Peygamberîyle 
bütün ümmet o fitneden istiâze etmi ş, azab- ı kabirden sonra َّאلِäَّïĤا ِÙَĭْÝِĘ ْīِĨ 
3َאنِĨَّõĤا ِóِìاٰ ِÙَĭْÝِĘ ْīِĨوَ vird-i ümmet olmu ş.
–4َابِĳَّāĤِאÖ ُħَĥْĐأَ ُّٰųوَا –bunun bir te’vili şudur ki: O fitneler nefisleri ken-
dilerine çeker, meftun eder. İnsanlar ihtiyârlar ıyla, belki zevkle irtikâp eder-
ler. Meselâ Rusya’da hamamlarda kad ın-erkek beraber ç ıplak girerler. Ve ka-
dın, kendi güzelliklerini göstermeye f ıtraten çok meyyal olmas ından seve se-
ve o fitneye at ılır, baştan ç ıkar. Ve f ıtraten cemâl-perest erkekler dahi, nefsine 
mağlup olup o ate şe sarhoşâne bir sürur ile dü şer, yanar. İşte dans ve tiyatro 
gibi o zaman ın lehviyâtlar ı ve kebâirleri ve bid’alar ı, birer cazibedarl ık ile per-
vane gibi nefis-perestleri etraf ına toplar, sersem eder. Yoksa cebr-i mutlak ile 
olsa ihtiyâr kalmaz, günah dahi olmaz.
Yedinci Mesele
Rivayette var ki: “Süfyan büyük bir âlim olacak, ilim ile dalâlete dü şer. 
Ve çok âlimler ona tâbi olacaklar.”5
1 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.
2 Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) , Deccal’ ın ç ıktığını duyan ki şinin, ona aldanmamas ı için ondan kaç-
mas ını tavsiye etmektedir. Bkz.: Ebû Dâvûd, melâhim  14; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr 18/220-
221; İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/488.
3 “Allah ım! Deccal ve âhir zaman fitnesinden Sana s ığınırız.” (Buhârî, ezân  149, deavât  39, 44-46; 
Müslim, mesâcid  129, zikir 49)
4 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.
5 Bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  4/216; İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/491; Ebû Ya’lâ, el-
Müsned  6/317; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  5/156.570  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
–1ِّٰųا َïْĭِĐ ُħْĥِđْĤوَا –bunun bir te’vili şudur ki: Ba şka padişahlar gibi ya kuv-
vet ve kudret veya kabile ve a şiret veya cesaret ve servet gibi vas ıta-y ı saltanat 
olmad ığı hâlde, zekâvetiyle ve fenniyle ve siyasî ilmiyle o mevkii kazan ır ve 
akl ıyla çok âlimlerin ak ıllar ını teshir eder, etraf ında fetvac ı yapar. Ve çok mu-
allimleri kendine taraftar eder ve din derslerinden tecerrüt eden maârifi reh-ber edip tâmimine şiddetle çal ışır, demektir.
Sekizinci Mesele
Rivayetler, deccal ın dehşetli fitnesi İslâmlarda olaca ğını gösterir ki, bütün 
ümmet istiâze etmi ş.2
–3ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź– bunun bir te’vili şudur ki: İslâmlar ın deccal ı ayr ı-
dır. Hatta bir k ısım ehl-i tahkik, İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  dediği gibi4 demiş-
ler ki; onlar ın deccal ı Süfyan’d ır. İslâmlar içinde ç ıkacak, aldatmakla i ş göre-
cek. Kâfirlerin büyük deccal ı ayr ıdır. Yoksa büyük deccal ın cebir ve ceberût-u 
mutlak ına karşı itaat etmeyen şehit olur.. ve istemeyerek itaat eden kâfir ol-
maz, belki günâhkâr da olmaz.
Dokuzuncu Mesele
Rivayetlerde vukuat- ı süfyaniye ve hâdisât- ı istikbaliye, Şam’ ın etraf ında 
ve Arabistan’da tasvir edilmi ş.5
–6ُħَĥْĐأَ ُّٰųاَ –bunun bir te’vili şudur ki: Merkez-i hilâfet, eski zamanda Irak’ta 
ve Şam’da ve Medine’de bulundu ğundan; râviler kendi içtihatlar ıyla daimî 
öyle kalacak gibi mana verip “merkez-i hükûmet-i İslâmiye” yak ınlar ında tas-
vir etmişler; Haleb ve Şam demi şler. Hadisin mücmel haberlerini, kendi içti-
hatlar ıyla tafsil etmi şler.
1 Gerçek bilgi Allah kat ındad ır.
2 Bkz.: Buhârî, ezân  149, deavât  39, 44-46; Müslim, mesâcid  129, zikir 49; Ebû Dâvûd, salât  148-
149.
3 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
4 Bkz.: Nuaym İbni Hammâd, el-Fiten  1/246, 288, 4/839-840, 6/1196-1199; el-Hâkim, el-Müstedrek  
4/547; el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.595-596.
5 Bkz.: İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/496; et-Taberânî, el-Mu‘cemü’l-kebîr  11/313; ed-Deylemî, el-
Müsned  2/237; Nuaym İbni Hammâd, el-Fiten  2/543.
6 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.BEŞİNCİ ŞUÂ /İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    571
Onuncu Mesele
Rivayetlerde e şhas- ı âhirzaman ın fevkalâde iktidarlar ından bahsedil-
miş.1
–2ِّٰųا َïْĭِĐ ُħْĥِđْĤوَا –bunun te’vili şudur ki: O şah ıslar ın temsil ettikleri mânevî 
şahsiyetin azametinden kinâyedir. Bir vakit Rusya’y ı mağlup eden Japon ba ş-
kumandan ının sureti; bir aya ğı Bahr-i Muhit’te, di ğer ayağı Port Arthur kale-
sinde olarak gösterildi ği gibi.. şahs- ı mânevînin deh şetli azameti, o şahsiye-
tin mümessilinde, hem o mümessilin büyük heykellerinde gösteriliyor. Amma fevkalâde ve harika iktidarlar ı ise, ekser icraatlar ı tahribat ve mü şteheyât ol-
duğundan fevkalâde bir iktidar görünür. Çünkü tahrip kolayd ır, bir kibrit bir 
köyü yakar. Mü şteheyât ise, nefisler taraftar oldu ğundan çabuk sirayet eder.
On Birinci Mesele
Rivayette var ki: “Âhirzamanda bir erkek, k ırk kad ına nezaret eder.”3
–4َابِĳَّāĤِאÖ ُħَĥْĐأَ ُّٰųوَا –bunun iki te’vili var.
Birisi : O zamanda me şrû nikâh azal ır veya Rusya’daki gibi kalkar. Birtek 
kad ına bağlanmaktan kaç ıp başıboş kalan, k ırk bedbaht kad ınlara çoban 
olur.
İkinci Te’vili : O fitne zaman ında, harplerde erkeklerin ço ğu telef olma-
sından.. hem bir hikmete binâen ekser tevellüdat, k ızlar bulunmas ından kinâ-
yedir. Belki hürriyet-i nisvan ve tam serbestiyetleri, kad ınlık şehvetini şiddetle 
ateşlendirdiğinden f ıtratça erke ğine galebe eder; veledi kendi suretine çekme-
ye sebebiyet verdi ğinden, emr-i ilâhiyle k ızlar pek çok olur.
On İkinci Mesele
Rivayetlerde var ki: “Deccal ın birinci günü bir senedir, ikinci günü bir ay, 
üçüncü günü bir hafta, dördüncü günü bir gündür.”5
1 Bkz.: İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/496; et-Taberânî, el-Mu‘cemü’l-kebîr  11/313; ed-Deylemî, el-
Müsned  2/237; Nuaym İbni Hammâd, el-Fiten  2/543.
2 Gerçek bilgi Allah kat ındad ır.
3 Bkz.: Buhârî, zekât  9; Müslim, zekât  59.
4 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.
5 Bkz.: Müslim,  fiten 110; Tirmizî,  fiten 59; Ebû Dâvûd, melâhim  14; İbni Mâce,  fiten 33; Ahmed İbni 
Hanbel, el-Müsned  4/181.572  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
–1ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź– bunun iki te’vili vard ır.
Birisi : Büyük deccal ın kutb-u şimalî dairesinde ve şimal taraf ında zuhur 
edeceğine kinâye ve i şarettir. Çünkü kutb-u şimalînin mevkiinde bütün sene, 
bir gece bir gündüzdür. Bir gün şimendifer ile bu tarafa gelse, yaz mevsiminde 
bir ay mütemâdiyen güne ş gurûb etmez. Daha bir gün otomobil ile gelse, bir 
haftada daima güne ş görünür. Ben Rusya’daki esaretimde bu mevkiye yak ın 
bulunuyordum. Demek büyük deccal, şimalden bu tarafa tecavüz edece ğini 
mucizâne bir ihbard ır.
İkinci Te’vili ise : Hem büyük deccal ın, hem İslâm deccal ının üç devre-i 
istibdatlar ı manas ında üç eyyam var:
Bir günü : Bir devre-i hükûmetinde öyle büyük icraat yapar ki, üç yüz se-
ne yap ılmaz.
İkinci günü, yani ikinci devresi : Bir senede otuz senede yap ılmayan iş-
leri yapt ırır.
Üçüncü günü ve devresi : Bir senede yapt ığı tebdiller on senede yap ıl-
maz.
Dördüncü günü ve devresi : Âdileşir, bir şey yapmaz, yaln ız vaziyeti mu-
hafazaya çal ışır diye, gayet yüksek bir belâgatla ümmetine haber vermi ş.
On Üçüncü Mesele
Kat’î ve sahih rivayette var ki: “ İsa (aleyhisselâm ), büyük deccal ı öldürür.”2
–3ِّٰųا َïْĭِĐ ُħْĥِđْĤوَا –bunun da iki vechi var.
Bir vechi şudur ki : Sihir ve manyetizma ve ispritizma gibi istidracî hari-
kalar ıyla kendini muhafaza eden ve herkesi teshir eden o deh şetli deccal ı öl-
dürebilecek, mesle ğini değiştirecek; ancak harika ve mucizâtl ı ve umumun 
makbulü bir zât olabilir ki; o zât, en ziyade alâkadar ve ekser insanlar ın pey-
gamberi olan Hazreti İsa (aleyhisselâm) ’dır.
İkinci vechi şudur ki : Şahs- ı İsa (aleyhisselâm) ’ın k ılıcı ile maktul olan şahs- ı 
deccal ın teşkil ettiği dehşetli maddiyyûnluk ve dinsizli ğin azametli heykeli ve 
1 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
2 Bkz.: Müslim,  fiten 110; Tirmizî,  fiten 59, 62; Ebû Dâvûd, melâhim  14; İbni Mâce,  fiten 33; Ahmed 
İbni Hanbel, el-Müsned  3/367, 420, 4/181, 216, 226, 390, 5/13, 6/75.
3 Gerçek bilgi Allah kat ındad ır.BEŞİNCİ ŞUÂ /İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    573
şahs- ı mânevîsini öldürecek ve inkâr- ı ulûhiyet olan fikr-i küfrîsini mahvede-
cek ancak İsevî ruhânileridir ki; o ruhâniler, Din-i İsevî’nin hakikatini haki-
kat-i İslâmiye ile mezcederek o kuvvetle onu da ğıtacak, mânen öldürecek. 
Hatta “Hazreti İsa (aleyhisselâm)  gelir. Hazreti Mehdî’ye namazda iktidâ eder, tâ-
bi olur.”1 diye rivayeti bu ittifaka ve hakikat-i Kur’âniye’nin metbuiyetine ve 
hâkimiyetine i şaret eder.
On Dördüncü Mesele
Rivayette var ki: “Deccal ın mühim kuvveti yahudidir. Yahudiler severek 
tâbi olurlar.”2
–3ُħَĥْĐأَ ُّٰųاَ –diyebiliriz ki, bu rivayetin bir parça te’vili Rusya’da ç ıkm ış. 
Çünkü her hükûmetin zulmünü gören yahudiler, Almanya memleketinde kes-
retle toplan ıp intikamlar ını almak için, komünist komitesinin tesisinde mü-
him bir rol ile yahudi milletinden olan “Troçki” nâm ında dehşetli bir adam ı, 
Rusya’n ın başkumandanl ığına –ve terbiye-gerdeleri olan me şhur Lenin’den 
sonra– Rus hükûmetinin ba şına geçirerek Rusya’n ın başını patlat ıp bin senelik 
mahsulat ını yakt ırdılar. Büyük deccal ın komitesini ve bir k ısım icraat ını göster-
diler ve sâir hükûmetlerde dahi ehemmiyetli sars ıntılar verip kar ıştırdılar.
On Beşinci Mesele
Ye’cüc ve Me’cüc hâdisât ının icmâli Kur’ân’da oldu ğu gibi; rivayette de 
bir k ısım tafsilat ı var. Ve o tafsilat ise, Kur’ân’ ın muhkemat ından olan icmâli 
gibi muhkem de ğil, belki bir derece müte şâbih say ılır. Onlar te’vil isterler, bel-
ki râvilerin içtihatlar ı kar ışmas ıyla tabir isterler.
Evet –4ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź– bunun bir te’vili şudur ki: Kur’ân’ ın lisân- ı se-
mâvîsinde “Ye’cüc ve Me’cüc” nâm ı verilen Mançur ve Mo ğol kabileleri, eski 
zamanda Çin ü Maçin’den bir k ısım başka kabileleri beraber alarak kaç defa 
Asya ve Avrupa’y ı herc ü merc ettikleri gibi, gelecek zamanlarda dahi dünya-
yı zîr u zeber edeceklerine i şaret ve kinâyedir. Hatta şimdi de komünistlik için-
deki anar şistin ehemmiyetli efrad ı onlardand ır.
1 Bkz.: Müslim, îmân  247; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  3/345, 367, 384, 4/216.
2 Bkz.: Müslim,  fiten  33, 124; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  3/224, 4/216; İbni Ebî Şeybe, el-
Musannef  7/491, 499; İbni Hibbân, es-Sahîh  15/209.
3 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.
4 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.574  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Evet, ihtilâl-i Fransevî’de hürriyet-perverlik tohumuyla ve a şılamas ıyla 
sosyalistlik türedi, tevellüd etti. Ve sosyalistlik ise bir k ısım mukaddesat ı tahrip 
ettiğinden aşılad ığı fikir, bilâhare bol şevikliğe ink ılâb etti. Ve bol şeviklik da-
hi çok mukaddesat- ı ahlâkiye ve kalbiye ve insaniyeyi bozdu ğundan, elbet-
te ektikleri tohumlar hiçbir kay ıt ve hürmet tan ımayan anar şistlik mahsulünü 
verecek. Çünkü kalb-i insanîden hürmet ve merhamet ç ıksa; ak ıl ve zekâ-
vet, o insanlar ı gayet deh şetli ve gaddar canavarlar hükmüne geçirir, da-
ha siyasetle idare edilmez. Ve anar şistlik fikrinin tam yeri ise; hem maz-
lum kalabal ıklı, hem medeniyette ve hâkimiyette geri kalan çapulcu ka-
bileler olacak...
Ve o şerâite muvâf ık insanlar ise, Çin ü Maçin’de k ırk günlük bir mesafe-
de yap ılan ve acâib-i seb’a-y ı âlemden birisi bulunan Sedd-i Çin’in binas ına 
sebebiyet veren Mançur ve Mo ğol ve bir k ısım K ırgız kabileleridir ki; Kur’ân’ ın 
mücmel haberini tefsir eden Zât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm)  mucizâne ve 
muhakkikâne haber vermi ş.
On Alt ınc ı Mesele
Rivayette var ki: İsa (aleyhisselâm) , deccal ı öldürdü ğü münasebetiyle 
“Deccal ın fevkalâde büyük ve minareden daha yüksek bir azamet-i heykel-
de ve Hazreti İsa (aleyhisselâm)  ona nisbeten çok küçük bulundu ğunu”1 gös-
terir.
–2ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź– bunun bir te’vili şu olmak gerektir ki: İsa (aleyhisselâ-
m)’ı nur-u iman ile tan ıyan ve tâbi olan cemaat-i ruhâniye-i mücâhidînin ke-
miyeti, deccal ın mektepçe ve askerce ilmî ve maddî ordular ına nisbeten çok 
az ve küçük olmas ına işaret ve kinâyedir.
On Yedinci Mesele
Rivayette var ki: “Deccal ç ıktığı gün bütün dünya i şitir3 ve k ırk günde 
dünyay ı gezer ve hârikulâde bir e şeği vard ır.4”
1 Bkz.: İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/496; et-Taberânî, el-Mu‘cemü’l-kebîr  11/313; ed-Deylemî, el-
Müsned  2/237; Nuaym İbni Hammâd, el-Fiten  2/543.
2 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
3 Bkz.: el-Hâkim, el-Müstedrek  4/573.
4 Bkz.: İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/496; et-Taberânî, el-Mu‘cemü’l-kebîr  11/313; ed-Deylemî, el-
Müsned  2/237; Nuaym İbni Hammâd, el-Fiten  2/543.BEŞİNCİ ŞUÂ /İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    575
–1ُħَĥْĐأَ ُّٰųاَ –bu rivayetler tamamen sahih olmak şart ıyla te’villeri şudur: Bu 
rivayetler mucizâne haber verir ki; “Deccal zaman ında vas ıta-y ı muhabere ve 
seyahat, o derece terakki edecek ki; bir hâdise, bir günde umum dünyada i şi-
tilecek. Radyo ile ba ğırır, şark-garp i şitir ve umum ceridelerinde okunacak. Ve 
bir adam k ırk günde dünyay ı devredecek ve yedi k ıtas ını ve yetmi ş hükûme-
tini görecek ve gezecek.” diye zuhurundan on as ır evvel telgraf, telefon, rad-
yo, şimendifer, tayyareden mucizâne haber verir. Hem deccal, deccall ık hay-
siyetiyle de ğil; belki gayet müstebit bir kral s ıfat ıyla işitilir. Ve gezmesi de her 
yeri istilâ etmek için de ğil, belki fitneyi uyand ırmak ve insanlar ı baştan ç ıkar-
mak içindir. Ve bindi ği merkebi ve himar ı ise; ya şimendiferdir ki bir kula ğı 
ve bir başı cehennem gibi ate ş ocağı, diğer kulağı yalanc ı cennet gibi güzelce 
tezyin ve tefri ş edilmiş. Düşmanlar ını ateşli başına, dostlar ını ziyafetli ba şına 
gönderir.2 Veyahut onun e şeği, merkebi, deh şetli bir otomobildir veya tayya-
redir veyahut...... Sükût lâz ım..
On Sekizinci Mesele
Rivayette var ki: “Ümmetim istikâmetle gitse, ona bir gün var.” Yani, ĹِĘ 
3ٍÙَĭَø َėْĤأَ َارُهُïْĝِĨ כَאنَ ْمٍĳَĺ âyetinin s ırrıyla bin sene hâkimâne ve mükemmel ya-
şayacak. E ğer istikâmette gitmezse, ona yar ım gün var. Yani ancak be ş yüz 
sene kadar hâkimiyeti ve galibiyeti muhafaza eder.4
–5ُħَĥْĐأَ ُّٰųاَ –bu rivayet, k ıyâmetten haber vermek de ğil; belki İslâmiyet’in 
galibâne hâkimiyetinden ve hilâfetin saltanat ından bahseder ki, ayn- ı ha-
kikat ve bir mucize-i gaybiye olarak aynen öyle ç ıkm ış. Çünkü Hilâfet-i 
Abbasiye’nin âhirinde, onun ehl-i siyaseti istikâmeti kaybetti ği için, beş yüz 
sene kadar ya şam ış. Fakat ümmetin heyet-i mecmûas ı ise istikâmeti kaybet-
mediğinden Hilâfet-i Osmaniye imdada gelip bin üç yüz sene kadar hâkimi-
yeti devam ettirmi ş. Sonra Osmanl ı siyasiyyunlar ı dahi istikâmeti muhafaza 
edemediğinden, o da ancak (hilâfetle) be ş yüz sene ya şayabilmiş. Bu hadisin 
1 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.
2 Bkz.: Buhârî, enbiyâ  3; Müslim,  fiten  104, 109; İbni Mâce,  fiten 36; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  
5/383.
3 “Sizin hesab ınıza göre bin y ıl tutan bir günde...” (Secde sûresi, 32/5)
4 Bkz.: Ebû Dâvûd, melâhim  18; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/170.
5 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.576  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
mucizâne ihbar ını, Hilâfet-i Osmaniye kendi vefat ıyla tasdik etmi ş. Bu hadisi 
başka risalelerde dahi bahsetti ğimizden burada k ısa kesiyoruz.
On Dokuzuncu Mesele
Rivayetlerde âhirzaman ın alâmetlerinden olan ve Âl-i Beyt-i Nebevî’den 
Hazreti Mehdî’nin (radiyallâhu anh)  hakk ında ayr ı ayr ı haberler var.1 Hatta bir k ı-
sım ehl-i ilim ve ehl-i velayet, eskide onun ç ıkmas ına hükmetmi şler.
–2َابِĳَّāĤِאÖ ُħَĥْĐأَ ُّٰųوَا –bu ayr ı ayr ı rivayetlerin bir te’vili şudur ki: Büyük 
Mehdî’nin çok vazifeleri var. Ve siyaset âleminde, diyanet âleminde, salta-
nat âleminde, cihad âlemindeki çok dairelerde icraatlar ı olduğu gibi.. her bir 
asır, me’yusiyet vaktinde kuvve-i mâneviyesini teyid edecek bir nevi mehdî-
ye veyahut mehdînin onlar ın imdad ına o vakitte gelmek ihtimaline muhtaç 
olduğundan; rahmet-i ilâhiye ile her devirde belki her as ırda bir nevi meh-
dî, Âl-i Beyt’ten ç ıkm ış, ceddinin şeriat ını muhafaza ve sünnetini ihya etmi ş. 
Meselâ siyaset âleminde Mehdî-i Abbasî.. ve diyanet âleminde Gavs- ı Âzam 
ve Şah- ı Nakşibend ve aktâb- ı erbaa ve on iki imam gibi Büyük Mehdî’nin 
bir k ısım vazifelerini icra eden zâtlar dahi, –mehdî hakk ında gelen rivayetler-
de– medar- ı nazar- ı Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm)  olduğundan rivayetler ih-
tilâf ederek, bir k ısım ehl-i hakikat demi ş: “Eskide ç ıkm ış.” Her ne ise... Bu 
mesele Risale-i Nur’da beyan edildi ğinden, onu ona havale ile burada bu ka-
dar deriz ki:
Dünyada mütesânid hiçbir hânedan ve mütevâf ık hiçbir kabile ve 
münevver hiçbir cemiyet ve cemaat yoktur ki, Âl-i Beyt’in hânedan ına 
ve kabilesine ve cemiyetine ve cemaatine yeti şebilsin. Evet, yüzer kudsî 
kahramanlar ı yetiştiren.. ve binler mânevî kumandanlar ı ümmetin ba şı-
na geçiren.. ve hakikat-i Kur’âniye’nin mayas ı ile ve iman ın nuruyla ve 
İslâmiyet’in şerefiyle beslenen, tekemmül eden Âl-i Beyt; elbette âhir-
zamanda şeriat- ı Muhammediye’yi ve hakikat-i Furkaniyeyi ve Sünnet-i 
Ahmediye’yi (aleyhissalâtü vesselâm)  ihya ile, ilân ile, icra ile ba şkumandanla-
rı olan Büyük Mehdî’nin kemâl-i adaletini ve hakkaniyetini dünyaya gös-
termeleri, gayet makul olmakla beraber gayet lâz ım ve zarurî ve hayat- ı 
içtimaiye-i insaniyedeki düsturlar ın muktezas ıdır.
1 Müslim, îmân  247; Tirmizî,  fiten 53; Ebû Dâvûd, mehdî  4, 6, 7; İbni Mâce,  fiten  24, 34; Ahmed İbni 
Hanbel, el-Müsned  1/99.
2 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.BEŞİNCİ ŞUÂ /İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    577
Yirminci Mesele
Güneşin mağripten ç ıkmas ı1 ve zeminden dâbbetü’l-arz ın zuhurudur.2
Amma güne şin mağripten tulûu ise,  bedâhet derecesinde bir alâmet-i 
kıyâmettir. Ve bedâheti için, akl ın ihtiyâr ı ile bağlı olan tevbe kap ısını kapa-
yan bir hâdise-i semâviye oldu ğundan tefsiri ve manas ı zâhirdir, te’vile ihti-
yac ı yoktur.
Yaln ız bu kadar var ki; –3ُħَĥْĐأَ ُّٰųاَ –o tulûun sebeb-i zâhirîsi: Küre-i arz ka-
fas ının akl ı hükmünde olan Kur’ân’ ın onun ba şından ç ıkmas ıyla zemin diva-
ne olup, izn-i ilâhî ile ba şını başka seyyâreye çarpmas ıyla hareketinden geri 
dönüp, garptan şarka olan seyahatini, irade-i rabbânî ile şarktan garba tebdil 
etmekle güne ş, garptan tulûa ba şlar. Evet, arz ı şems ile, fer şi arş ile kuvvetli 
bağlayan hablullahi’l-metin olan Kur’ân’ ın kuvve-i cazibesi kopsa küre-i ar-
zın ipi çözülür, ba şıboş serseri olup aksiyle ve intizams ız hareketinden güne ş 
garptan ç ıkar. Hem müsâdeme neticesinde emr-i ilâhî ile k ıyâmet kopar di-
ye bir te’vili vard ır.
Amma dâbbetü’l-arz,  Kur’ân’da gayet mücmel bir i şaret ve lisân- ı hâ-
linden k ısac ık bir ifade, bir tekellüm var.4 Tafsili ise ben şimdilik, ba şka mese-
leler gibi kat’î bir kanaatle bilemiyorum. Yaln ız bu kadar diyebilirim:
–5ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź– nas ıl ki Kavm-i Firavun’a çekirge âfât ı ve bit be-
las ı..6 ve Kâbe tahribine çal ışan Kavm-i Ebrehe’ye ebâbil ku şlar ı musallat ol-
muşlar.7 Öyle de Süfyan’ ın ve deccallar ın fitneleriyle bilerek, severek isyan 
ve tuğyana.. ve Ye’cüc ve Me’cüc’ün anar şistliği ile fesada ve canavarl ığa gi-
den.. ve dinsizli ğe, küfür ve küfrana dü şen insanlar ın ak ıllar ını başlar ına ge-
tirmek hikmetiyle arzdan bir hayvan ç ıkıp musallat olacak, zîr u zeber ede-
cek. –8ُħَĥْĐأَ ُّٰųاَ –o dâbbe bir nev’dir. Çünkü gayet büyük birtek şah ıs olsa, her 
1 Bkz.: Buhârî, tefsîru sûre (6)  9; Müslim, îmân 157, tevbe  31; Tirmizî, deavât  98.
2 Müslim,  fiten 39-40; Tirmizî,  fiten 21; Ebû Dâvûd, melâhim  12; İbni Mâce,  fiten 25, 28; Ahmed İbni 
Hanbel, el-Müsned  4/6.
3 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.
4 Bkz.: Neml sûresi, 27/82.
5 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
6 Bkz.: A’râf sûresi, 7/133.
7 Bkz.: Fil sûresi, 105/1-5.
8 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.z
z578  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
yerde herkese yeti şmez. Demek deh şetli bir tâife-i hayvaniye olacak. Belki 
1ُįَÜَÉَùْĭِĨ ُģْכُÉَÜ َْرْضِŶا ُÙَّÖاƯد َّźإِ âyetinin i şaretiyle o hayvan, dâbbetü’l-arz denilen 
ağaç kurtlar ıdır ki; insanlar ın kemiklerini a ğaç gibi kemirecek, insan ın cismin-
de dişinden t ırnağına kadar yerle şecek. Müminler iman bereketiyle ve sefâhet 
ve sû-i istimâlâttan tecennübleriyle kurtulmas ına işareten, âyet, iman husu-
sunda o hayvan ı konuşturmuş.
2َאĬْÉَĉْìأَ أَوْ אƯĭĻِùَĬ إِنْ אƯĬْñِìٰاËُÜ َź َאĭَّÖرَ
3ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
1 “(Çevresindekiler Süleyman’ ın öldüğünü) ancak dayand ığı asas ını bir ağaç kurdunun yemesi sonucu 
(anlayabildiler).” (Sebe sûresi, 34/14)
2 “Ey Rabbimiz! Unutur veya hataya dü şer de bir kusur i şlersek bizi onunla hesaba çekme!” (Bakara 
sûresi, 2/286)
3 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )BEŞİNCİ ŞUÂ /İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------    579
Sâbık Yirmi Adet Meselelere Bir Tetimme Olarak Üç Küçük Sâb ık Yirmi Adet Meselelere Bir Tetimme Olarak Üç Küçük 
Meseledir Meseledir
Birinci Mesele
Rivayetlerde Hazreti İsa’ya (aleyhisselâm)  “Mesih” nâm ı verildiği gibi1 her 
iki deccala dahi “Mesih” nâm ı verilmiş2 ve bütün rivayetlerde ِçĻِùَĩْĤا ِÙَĭْÝِĘ ْīِĨ 
3َّאلِäَّïĤا ِçĻِùَĩْĤا ِÙَĭْÝِĘ ْīِĨ َّאلِ،äَّïĤا denilmiş. Bunun hikmeti ve te’vili nedir?
Elcevap Elcevap : –4ُħَĥْĐأَ ُّٰųاَ –bunun hikmeti şudur ki: Nas ıl ki emr-i ilâhî ile İsâ 
(aleyhisselâm) , şeriat- ı Museviyede bir k ısım ağır tekalifi kald ırıp şarab gibi baz ı 
müşteheyât ı helâl etmi ş. Aynen öyle de büyük deccal, şeytan ın iğvâs ı ve hük-
mü ile şeriat- ı İseviyenin ahkâm ını kald ırıp, H ıristiyanlar ın hayat- ı içtimaiye-
lerini idare eden râb ıtalar ı bozarak, anar şistliğe ve Ye’cüc ve Me’cüc’e zemin 
haz ır eder. Ve İslâm deccal ı olan Süfyan dahi, şeriat- ı Muhammediye’nin (aley-
hissalâtü vesselâm)  ebedî bir k ısım ahkâm ını; nefis ve şeytan ın desiseleri ile kal-
dırmaya çal ışarak, hayat- ı beşeriyenin maddî ve mânevî râb ıtalar ını bozarak, 
serkeş ve sarho ş ve sersem nefisleri ba şıboş bırakarak, hürmet ve merhamet 
gibi nurâni zincirleri çözer; hevesât- ı müteaffine batakl ığında, birbirine sald ır-
mak için cebrî bir serbestiyet ve ayn- ı istibdat bir hürriyet vermekle deh şetli 
bir anarşistliğe meydan açar ki, o vakit o insanlar gayet şiddetli bir istibdattan 
başka zabt alt ına al ınamaz.
İkinci Mesele
Rivayetlerde her iki deccal ın hârikulâde icraatlar ından ve pek fevkalâde 
iktidarlar ından ve heybetlerinden5 bahsedilmi ş. Hatta bedbaht bir k ısım in-
sanlar, onlara bir nevi ulûhiyet isnad eder6 diye haber verilmi ş. Bunun sebe-
bi nedir?
1 Bkz.: Buhârî, enbiyâ  48, libâs 68, ta’bîr  11; Müslim, îmân  273, 274, 275,  fiten 110. Ayr ıca bkz.: Âl-i 
İmran sûresi, 3/45; Nisâ sûresi, 4/157; Mâide sûresi, 5/17 (2 defa), 72, 75; Tevbe sûresi, 9/31.
2 Bkz.: Buhârî, enbiyâ  48, libâs 68, ta’bîr  11; Müslim, îmân  273, 274, 275,  fiten 119.
3 Buhârî, ezân  149, deavât  39, 44-46; Müslim, mesâcid  129, zikir 49; Ebû Dâvûd, salât  148-149.
4 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.
5 Bkz.: İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/496; et-Taberânî, el-Mu‘cemü’l-kebîr  11/313; ed-Deylemî, el-
Müsned  2/237; Nuaym İbni Hammâd, el-Fiten  2/543.
6 Bkz.: Müslim,  fiten 112; İbni Mâce,  fiten 33; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned 3/367.
Elcevap Elcevap : –1ِّٰųا َïْĭِĐ ُħْĥِđْĤوَا –icraatlar ı büyük ve hârikulâde olmas ı ise; ek-
ser tahribat ve hevesâta sevkiyat oldu ğundan, kolayca hârikulâde öyle i şler 
yaparlar ki, bir rivayette “Bir günleri, bir senedir.”2 yani bir senede yapt ıklar ı 
işler, üç yüz senede yap ılmaz denilmi ş. Ve iktidarlar ının pek fevkalâde görün-
mesinin ise, dört cihet ve sebebi var:
Birincisi : İstidraç eseri olarak, müstebidâne olan koca hükûmetlerinde, 
cesur ordular ın ve faal milletin kuvvetiyle vukua gelen terakkiyât ve iyilikler, 
haks ız olarak onlara isnad edilmesiyle binler adam kadar bir iktidar onlar ın 
şah ıslar ında tevehhüm edilmeye sebep olur. Hâlbuki hakikaten ve kaideten, 
bir cemaatin hareketiyle vücuda gelen müsbet mehâsin ve şeref ve ganimet, 
o cemaate taksim edilir ve efrad ına verilir. Ve seyyiât ve tahribat ve zâyiat ise, 
reisinin tedbirsizli ğine ve kusurlar ına verilir. Meselâ bir tabur, bir kaleyi fethet-
se ganimet ve şeref süngülerine aittir.. ve menfî tedbirler ile zâyiatlar olsa ku-
mandanlar ına aittir.
İşte hak ve hakikatin bu düstur-u esasiyesine bütün bütün muhalif olarak 
müsbet terakkiyât ve hasenât, o müthi ş başlara.. ve menfî icraat ve seyyiât bî-
çâre milletlerine verilmesiyle nefret-i âmmeye lây ık olan o şah ıslar, –istidraç 
cihetiyle– ehl-i gaflet taraf ından bir muhabbet-i umumiyeye mazhar olurlar.
İkinci Cihet ve Sebep : Her iki deccal, âzamî bir istibdat ve âzamî bir zu-
lüm ve âzamî bir şiddet ve deh şet ile hareket ettiklerinden, âzamî bir iktidar 
görünür. Evet, öyle acîb bir istibdat ki; –kanunlar perdesinde– herkesin vicda-nına ve mukaddesat ına, hatta elbisesine müdahale ederler. Zannederim, asr- ı 
âhirde İslâm ve Türk hürriyet-perverleri, bir hiss-i kable’l-vuku ile bu deh şet-
li istibdad ı hissederek oklar at ıp hücum etmi şler. Fakat çok aldan ıp yanl ış bir 
hedef ve hata bir cephede hücum göstermi şler. Hem öyle bir zulüm ve cebir 
ki, bir adam ın yüzünden yüz köyü harap ve yüzer masumlar ı tecziye ve teh-
cir ile peri şan eder.
Üçüncü Cihet ve Sebep : Her iki deccal, yahudinin İslâm ve h ıristiyan 
aleyhinde şiddetli bir intikam besleyen gizli komitesinin muâvenetini.. ve ka-
dın hürriyetlerinin perdesi alt ındaki deh şetli bir di ğer komitenin yard ımını.. 
hatta İslâm deccal ı masonlar ın komitelerini aldat ıp müzâheretlerini kazand ık-
lar ından deh şetli bir iktidar zannedilir. Hem baz ı ehl-i velayetin istihracat ıyla
1 Gerçek bilgi Allah kat ındad ır.
2 Bkz.: Müslim,  fiten 110; Tirmizî,  fiten 59; Ebû Dâvûd, melâhim  14; İbni Mâce,  fiten 33; Ahmed İbni 
Hanbel, el-Müsned  4/181.BEŞİNCİ ŞUÂ /İKİNCİ MAKAM / TETİMME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------    581
anlaşılıyor ki; İslâm Devleti’nin ba şına geçecek olan süfyanî deccal ise, gayet 
muktedir ve dâhî ve faal ve gösteri şi istemeyen ve şahsî olan şan ve şerefe 
ehemmiyet vermeyen bir sadrazam.. ve gayet cesur ve iktidarl ı ve metin ve 
cevval ve şöhret-perestli ğe tenezzül etmeyen bir serasker bulur, onlar ı teshir 
eder. Onlar ın fevkalâde ve dâhiyâne icraatlar ını, riyâs ızlıklar ından istifade ile 
kendi şahs ına isnad.. ve o vas ıta ile koca ordunun ve hükûmetin teceddüt ve 
ink ılâb ve harb-i umumî ink ılâb ından gelen şiddet-i ihtiyac ın sevkiyle i şledik-
leri terakkiyât ı şahs ına isnad ettirerek, şahs ında pek acîb ve harika bir iktidar 
bulunduğunu meddahlar taraf ından işâa ettirir.
Dördüncü Cihet ve Sebep : Büyük deccal ın ispritizma nev’inden teshir 
edici hâssalar ı bulunur. İslâm deccal ının dahi, bir gözünde teshir edici man-
yetizma bulunur. Hatta rivayetlerde “Deccal ın bir gözü kördür.”1 diye nazar- ı 
dikkati, gözüne çevirerek büyük deccal ın bir gözü kör.. ve ötekinin bir gözü, 
öteki göze nisbeten kör hükmünde oldu ğunu hadiste kaydetmekle, onlar kâ-
fir-i mutlak bulundu ğundan yaln ız münhas ıran bu dünyay ı görecek birtek gö-
zü var.. ve âk ıbeti ve âhireti görebilecek gözleri olmamas ına işaret eder. Ben 
bir mânevî âlemde İslâm deccal ını gördüm. Yaln ız birtek gözünde teshirci bir 
manyetizma gözümle mü şâhede ettim ve onu bütün bütün münkir bildim. 
İşte bu inkâr- ı mutlaktan ç ıkan bir cür’et ve cesaretle mukaddesata hücum 
eder. Avâm- ı nâs hakikat-i hâli bilmediklerinden, hârikulâde iktidar ve cesa-
ret zannederler.
Hem şanl ı ve kahraman bir millet, ma ğlûbiyeti hengâm ında böyle is-
tidraçl ı ve şanl ı ve talihli ve muvaffakiyetli ve kurnaz bir kumandan ı bu-
lunduğundan –gizli ve deh şetli olan mahiyetine bakmayarak– kahraman-
lık damar ıyla onu alk ışlar, başına kor, seyyielerini örtmek ister. Fakat 
kahraman ve mücâhid ordunun ve dindar milletin ruhundaki nur-u iman ve Kur’ân ışığıyla hakikat-i hâli görece ği ve o kumandan ın çok deh şetli 
tahribat ını tamire çal ışacağı rivayetlerden anla şılır.
Üçüncü Küçük Mesele
Medar- ı ibret üç hâdisedir.
Birinci Hâdise : Bir zaman Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm) , Hazreti 
Ömer’e (radiyallâhu anh)  yahudi çocuklar ı içinde birisini gösterdi, “ İşte, sureti.” 
1 Bkz.: Müslim,  fiten 104, 105; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  3/201, 211, 349, 5/16, 386, 404, 434, 
6/456; İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/488, 490, 496.582  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
dedi. Hazreti Ömer (radiyallâhu anh) , “Öyle ise ben bunu öldürece ğim.” dedi. 
Ferman etti: “E ğer bu Süfyan ve İslâm deccal ı olsa, sen öldüremezsin. E ğer o 
olmazsa, onun suretiyle öldürülmez.”1
Bu rivayet i şaret eder ki; onun sureti, hâkimiyeti zaman ında çok şey-
lerde görünece ği gibi, kendisi yahudiler içinde tevellüd edecek.2 Gariptir ki, 
onun suretindeki bir çocu ğu katledecek derecede ona hiddet ve adâvet eden 
Hazreti Ömer (radiyallâhu anh) , o Süfyan’ ın en çok be ğendiği ve takdir etti ği ve 
çok defa ondan senâkârâne bahsedece ği bir memduhu –Hazreti Ömer’le– 
çıkm ış.
İkinci Hâdise : O İslâm deccal ı, “Sûre-i 3نِ﴾ĳُÝْĺَّõĤوَا ِīĻِّÝĤ﴿وَا manas ını me-
rak edip soruyor.” diye çoklar nakletmi şler. Gariptir ki, bu surenin akabinde 
olan 4ِّכَ﴾Öرَ ِħْøِאÖ َأْóْĜ﴿اِ sûresinde 5ĵٰĕْĉَĻَĤ َאنَùْĬِْŸا إِنَّ cümlesi, onun ayn ı zama-
nına ve şahs ına –cifirle ve manas ıyla– işaret ettiği gibi; ehl-i salâte ve câmi-
lere tâgiyâne tecavüz edece ğini gösteriyor. Demek o istidraçl ı adam, küçük 
bir sureyi kendiyle alâkadar hisseder. Fakat yanl ış eder, kom şusunun kap ısı-
nı çalar.
Üçüncü Hâdise : Bir rivayette “ İslâm deccal ı Horasan taraflar ından zu-
hur edecek”6 denilmiş.
–7ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź– bunun bir te’vili şudur ki: Şark ın en cesur ve kuv-
vetli ve kesretli kavmi ve İslâmiyet’in en kahraman ordusu olan Türk milleti, 
o rivayet zaman ında Horasan taraflar ında bulunup daha Anadolu’yu vatan 
yapmad ığından, o zamandaki meskenini zikretmekle süfyanî deccal ın onlar ın 
içinde zuhur edece ğine işaret eder.
Gariptir, hem çok gariptir; yedi yüz sene müddetinde İslâmiyet’in ve 
Kur’ân’ ın elinde şeref-şiar, bârika-âsâ bir elmas k ılıç olan Türk milletini ve 
Türkçülüğü, muvakkaten İslâmiyet’in bir k ısım şeâirine kar şı istimâl etmeye 
1 Müslim,  fiten 95; Tirmizî,  fiten 63; Ebû Dâvûd, melâhim  16; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/30, 
32, 3/65.
2 Bkz.: Müslim,  fiten  33, 124; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  3/224, 4/216; İbni Ebî Şeybe, el-
Musannef  7/491, 499; İbni Hibbân, es-Sahîh  15/209.
3 “Yemin olsun İncir’e ve Zeytin’e..” ( Tîn sûresi, 95/1).
4 “(Yaratan) Rabbinin ad ıyla oku!” (Alak sûresi, 96/1)
5 “Rabbinin bunca nimetlerine ra ğmen kâfir insan azar.” (Alak sûresi, 96/6)
6 Bkz.: Tirmizî,  fiten 57; İbni Mâce,  fiten 33; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/4, 7.
7 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.BEŞİNCİ ŞUÂ /İKİNCİ MAKAM / TETİMME  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------    583
çal ışır. Fakat muvaffak olmaz, geri çekilir. “Kahraman ordu, dizginini onun 
elinden kurtar ıyor” diye rivayetlerden anla şılıyor.
1ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź
–2َابِĳَّāĤِאÖ ُħَĥْĐأَ ُّٰųوَا–
1 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
2 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.584  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
On Beşinci Şuâ
(El-Hüccetü’z-Zehra) (El-Hüccetü’z-Zehra)
İki Makam’d ır.
Bu ders zâhiren küçük, hakikaten pek büyük ve çok kuvvetli ve çok 
geniş bir risaledir. Hem benim tefekkürî hayat ımın, hem Nur’un tahkikî 
hayat- ı mâneviyesinin ilmelyakîn, aynelyakîn ittihad ından ç ıkan bir mey-
ve-i imaniye ve firdevsî bir semere-i Kur’âniye’dir.
Said Nursî
Birinci Makam
Üç K ısım’d ır. 
Yirminci Mektup’un Hülâsatü’l-Hülâsas ı,
Üçüncü Medrese-i Yusufiye’de Verilen Dersin 
Birinci K ısm ı’d ır.
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُīĻِđَÝْùَĬ ۪įِÖوَ
Afyon hapsinde on bir ay tecrid-i mutlakta bulundu ğuma dair Mahkeme-i 
Temyiz’e yazd ığım istida bahanesiyle otuz be ş sene inzivâda, hususan gece-
lerde dünyay ı unutmakta bulunan ve garazkârâne tarassutlarla yirmi üç se-
ne s ıkıntı çekmesinden insanlardan tevahhu ş edip yaln ız tek başına kalarak, 
hizmetçisinden ve Nur dersini i ştiyakla arzulayandan ba şka kimse ile bir sa-
at beraber bir yerde bulunmas ından çok s ıkılan benim gibi bir bîçâreyi, be-
şinci koğuşa cebren nakil ve karde şlerimin yan ıma gelmelerini yasak ettiler. 
1 Ancak O’ndan yard ım dileriz.
O kalabal ık içinde ya şayamayaca ğım diye çok telâ ş ederken, birden bir alâ-
met-i hiddet ve gazap olarak so ğuk o derece şiddetlendi ki; e ğer o eski ye-
rimde kalsa idim, hiç dayanamayacakt ım. O zahmet, benim hakk ımda rah-
mete döndü.
Kalbe geldi ki, “Gerçi Nur şâkirtleri, her ko ğuşta hem kendileri hesab ı-
na, hem senin bedeline tam Nur dersleri ile çal ışıyorlar. Fakat bu be şinci ko-
ğuş, bir nevi tecridhâne olmas ından tazeleniyor, de ğişiyor; Nur dersine daha 
ziyade muhtaçt ır. Hem Rus’un deh şetli bir inkâr ile ve Allah’ ı tan ımamak ile 
hücumunu yazan gazetelerin yaz ılar ını okuyan gençler ve ihtiyarlar, elbette 
iman- ı billâhtaki mevcudiyet ve vahdâniyet-i ilâhiyeye dair gayet kat’î ve kuv-
vetli derslere pek ziyade ihtiyaçlar ı var.” diye tesbihatta kalbe geldi. Ben de 
sabah namaz ından sonra eskiden beri on defa okudu ğum1 ve koca Yirminci 
Mektup Risalesi, on bir kelimesinde hem on bir burhan- ı vücûb-u vücûd ve 
vahdet-i rabbâniye, hem on bir müjde gayet parlak, güne ş gibi tafsilatla gös-
teren ve bir rivayette ism-i azam2 taşıyan bu tehlil ve tevhid-i muazzam:
 تُĳُĩَĺ َź ٌّĹَè َĳُİوَ ُÛĻِĩُĺوَ ۪Ĺْéُĺ ُïْĩَéْĤا ُįَĤوَ ْכُĥُĩْĤا ُįَĤ ُįَĤ כَĺِóَü َź َهُïْèوَ ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź
3
ُóĻِāَĩْĤا ِįْĻَĤوَإِ ٌóĺِïَĜ ْءٍĹَü ِّģכُ ĵٰĥَĐ َĳُİوَ ُóْĻَíْĤا ِهِïَĻِÖ
kudsî cümleyi mütefekkirâne tekrar edip Yirminci Mektup’un k ısa bir hülâsa-
tü’l-hülâsas ını beraber dü şünüyordum. Birden kalbe geldi ki: “Bu k ısac ık hü-
lâsay ı Nadir Hoca’ya ve buradaki gençlere ders ver.” Ben de “bismillâh” de-
yip başlad ım, dedim:
Bu kelâm- ı tevhidde on bir müjde, on bir hüccet-i imaniye var. Şimdi, yal-
nız hüccetlere gayet k ısa bir işaret edip, izah ını ve müjdeleri Yirminci Mektup 
ve Nur eczalar ına havale edece ğim. Fakat şimdi, o dersi yazd ığım zaman on-
lara söylemedi ğim baz ı kelimeleri ve nükteleri dahi yazmay ı münasip gör-
düm. İşte o kelâm- ı tevhidin on bir kelimesinden:
1 Sabah ve ak şam namaz ından sonra on defa okuman ın sünnet oldu ğuna dair bkz.: Tirmizî, deavât  62; 
Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  6/298; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  23/339.
2 Bkz.: Tirmizî, deavât  63; Ebû Dâvûd,  vitr 23; Nesâî, sehv 58; İbni Mâce, duâ 9; Ahmed İbni Hanbel, 
el-Müsned  1/230, 3/120.
3 “Allah’tan ba şka ilâh yoktur. O birdir. Orta ğı yoktur. Mülk umumen O’nundur. Ezelden ebede her türlü 
hamd ve övgü, şükür ve minnet O’na mahsustur ve O’na lây ıktır. Hayat ı veren de, alan da O’dur. O, 
ezelî ve ebedî hayat sahibidir. Bütün iyilikler O’na aittir; O, yap ılan her hayr ı kaydeder ve kar şılığını 
verir. O’nun her şeye gücü yeter ve hiçbir şey O’na a ğır gelmez. Dönü ş yaln ız O’nad ır.” (Bkz.: Tirmizî, 
deavât  36; Nesâî, menâsik  163; İbni Mâce, ticârât  40, menâsik  84).586  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Birinci Kelime
ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź ’tır. Bundaki hüccet ise matbû Âyetü’l-Kübrâ Risalesi’dir. O 
emsâlsiz hüccetin harikal ığı içindir ki; İmam Ali (radiyallâhu anh) , Nur’un ecza-
lar ından haber verdi ği s ırada 1ْÛَåَęْĤا َīِĨ ĹِّĭِĨأَ ٰىóْ×ْכُĤا ِÙَĺْٰźِאÖوَ deyip o Âyetü’l-
Kübrâ’y ı şefaatçi yaparak Nur şâkirtlerinin Denizli hapsinde, o risalenin hem 
Ankara, hem Denizli Mahkemeleri’nde galebesiyle ve perde alt ında tesirli in-
tişarıyla talebelerine beraat kazand ırmaya sebep oldu ğu gibi, onun gizli tab’ ı 
da, şâkirtlerinin dokuz ay mevkufiyetlerine vesile olmas ıyla İmam Ali’nin (radi-
yallâhu anh)  hem keramet-i gaybiyesini, hem Nur şâkirtlerinin bedeline duas ını 
pek zâhir bir surette tasdik etti.
Evet Âyetü’l-Kübrâ şuâ ı, otuz üç icmâ-y ı azîmi ve küllî hüccetleri mev-
cudât ın heyet-i mecmûas ında gösterip, her bir hüccet-i külliyede hadsiz bur-
hanlara i şaret ederek ba şta semâvât, y ıldızlar kelimeleriyle.. arz, hayvanât 
ve nebâtât kelâmlar ı ve cümleleriyle.. gitgide tâ kâinat mecmuas ı, müştemi-
lât ve mevcudât ve hudûs ve imkân ve tagayyür hakikatlerinin kelimeleriyle Vâcibü’l-vücûd’un mevcudiyetini ve vahdâniyetini güne ş zuhurunda ve gün-
düz kat’iyetinde isbat ediyor. Sars ılmaz bir iman isteyen ve dinsiz anar şistliğe 
karşı kırılmaz bir k ılıç arayanlar, Âyetü’l-Kübrâ’ya müracaat etsinler.
İkinci Kelime
َهُïْèوَ’ dur. Bundaki hüccete gayet k ısa bir işaret şudur:
Bu kâinatta her cihette bir birlik, bir vahdet görünüyor. Meselâ kâinat bir 
muntazam şehir, bir muhte şem saray, bir mücessem mânidar kitab, bir cismâ-
nî.. ve her âyeti, hatta her bir harfi ve her bir noktas ı, mucizekâr bir Kur’ân 
hükmünde bulunmas ıyla bir vahdet ve birlik gösterdi ği gibi; o saray ın lâmbas ı 
bir.. ve takvimci kandili bir.. ve ate şli aşçısı bir.. ve sakac ı süngeri, sucusu bir... 
bir, bir, bir, tâ binbirler kadar birlikleri ve vahdetleri göstermekle o saray ın ve 
şehrin, o kitab ın, o cismânî kur’ân- ı kebîrin sahibi, hâkimi, kâtibi, musannifi 
bilbedâhe mevcûd ve vâhid ve birdir diye kat’î isbat eder.
Üçüncü Kelime
ُįَĤ כَĺِóَü َź ’dur. Bundaki hüccete gayet k ısa bir işaret şudur ki:
1 “Âyetü’l-Kübrâ hürmetine beni kurtar, emniyet ve huzur ver!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-
ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî – Hazreti Ali’nin (kerremallâhu vecheh) Celcelûtiye’si –) s.516)ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / BİRİNCİ KISIM  ---------------------------    587
Âyetü’l-Kübrâ Şuâ ının madeni, üstad ı, esas ı ve Âyetü’l-Kübrâ nâm ında 
olan
ëĤا... 1ًŻĻِ×َø ْشِóَđْĤا ذِي ĵٰĤإِ ْاĳَĕَÝْÖَź إِذًا نَĳُĤĳُĝَĺ َאĩכَ ٌÙَıِĤاٰ ưįَđَĨ כَאنَ ْĳَĤ ْģُĜ
âyet-i ekberidir. Yani: “E ğer şeriki olsa ve ba şka parmaklar îcada ve ru-
bûbiyete kar ışsayd ılar, intizam- ı kâinat bozulacakt ı.” Hâlbuki küçücük sine ğin 
kanad ından ve gözbebe ğindeki hüceyrecikten tut, tâ tayyare-i cevviye olan 
hadsiz ku şlara, tâ manzume-i şemsiyeye kadar her şeyde cüz’î-küllî, küçük ve 
büyük en mükemmel bir intizam bulunmas ı, şeksiz ve kat’î bir surette şerikle-
rin muhâliyetine ve mâdumiyetine delâlet etti ği gibi, Vâcibü’l-vücûd’un mev-
cudiyetine ve vahdetine bilbedâhe şehâdet eder.
Dördüncü Kelime
ْכُĥُĩْĤا ُįَĤ ’dür. Bundaki uzun hüccete gayet k ısa bir işaret:
Evet gözümüzle görüyoruz ki; zemin yüzünü bir tarla yap ıp içinde her bir 
baharda yüz bin nevi nebâtât ın tohumlar ını beraber, kar ışık olarak o pek ge-
niş tarlada ekiyor. Ve mahsulatlar ını ayr ı ayr ı, hiç kar ıştırmayarak, şaşırmaya-
rak kemâl-i intizamla kald ırıp iki yüz bin nevi hayvanât ına ondan erzak ve ta-
yinat ı, rahmet ve hikmet eliyle ihtiyaçlar ına göre tevzi eden hadsiz kudret ve 
ilim sahibi bir mutasarr ıf, perde arkas ında var ki bu geni ş ve zengin mülkün-
de, hususan zemin tarlas ında bu tasarrufat ı yap ıyor. Bu Mutasarr ıf-ı Hakîm’i 
ve Mâlik-i Rahîm’i tan ımayan; bu zemini, ahmak Sofestâîler gibi mahsulât ıy-
la inkâr etmeye mecbur olur.
Beşinci Kelime
ُïْĩَéْĤا ُįَĤ ’dür. Bundaki pek geni ş hüccete gayet k ısa bir işarettir:
Evet gözümüzle görüyoruz ve akl ımızla bedâhetle biliyoruz ki; bu kâi-
nat şehrinde ve zemin mahallesinde ve insan ve hayvanât k ışlas ında öyle bir 
Rezzâk- ı Rahîm ve Muhsin-i Kerîm tasarruf ve nezaret ve terbiye eder ki; ken-
di nimetlerine mukabil hamd ve şükrettirmek için, zemini bir sefine-i tücca-
riye ve erzak getiren bir şimendifer ve yüzündeki bahar mevsimini bir vagon 
tarz ında yüz bin nevi taamlarla ve memeler denilen konserve paketleriyle dol-
durup k ış âhirinde erzaklar ı biten muhtaç zîhayatlara yeti ştiren bir Rezzâk- ı 
1 İsrâ sûresi, 17/42.588  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Rahîm’in i şleri olduğunu, zerre kadar akl ı bulunan tasdik eder. Ve tasdik et-
meyip inkâra sapan, elbette zemin yüzünde vesile-i hamd ve şükran olan bü-
tün muntazam nimetleri ve muayyen r ızıklar ı inkâr etmeye mecbur olarak ah-
mak bir muz ır hayvan olur.
Alt ınc ı Kelime
 ۪Ĺْéُĺ’dir. Hüccetine, gayet k ısa bir işaret:
Evet, Onuncu Söz’de ve Nur eczalar ında burhanlar ıyla isbat edilmi ş ki; 
her baharda, zîhayattan üç yüz bin nevi ve çe şit çeşit tarzlarda ve hadsiz efra-
dı bulunan bir ordu-yu sübhânî, rû-yi zeminde ihya ediliyor. Onlara, hayat ve 
levâz ımât- ı hayatiye kemâl-i intizamla veriliyor. Ha şr-i âzam ın yüz bin numû-
nelerini, belki emârelerini gösterip o ayr ı ayr ı hadsiz mahlûkat ı beraber, birbiri 
içinde, sehivsiz, yanl ışsız, noksans ız, hiç şaşırmayarak, kar ışık iken hiç kar ıştır-
mayarak, unutmayarak, kemâl-i mizan ve nizamla dirilten ve hayat veren.. ve nutfe denilen mütemâsil su katrelerinden ve toprak, müte şâbih tohumlar ın-
dan ve az farkl ı habbeciklerinden ve sineklerin birbirinin ayn ı olan yumurta-
cıklar ından ve ku şlar ın ayn ı havadan, birbirinin ayn ı nutfelerinden, hem bir-
birinin misli veya az farkl ı yumurtalar ından, o hadsiz efrad ı bulunan ve birbi-
rinden suretçe, sanatça ve maî şetçe ayr ı ayr ı yüz binler zîhayatlar ı dirilten.. ve 
zemin ve bahar sayfas ında yüz bin ba ş
ka başka kitaplar ı beraber, birbiri için-
de, hatas ız, mükemmel yazan.. hadsiz bir dikkat ve nihayetsiz bir hikmetle i ş 
gören, tasarruf eden bir Zât- ı Hayy- ı Kayyûm ve Muhyî ve Hallâk- ı Alîm ol-
duğuna kanaat getirmeyen; elbette hem kendini, hem bütün zeminde ve za-
man şeridine as ılan bütün geçmi ş baharlarda ve hayatl ı zemin ve feza yüzle-
rinde bulunmu ş bütün zîhayatlar ı inkâr etmeye ve en ahmak ve bedbaht bir 
zîhayat olmaya mecburdur.
Yedinci Kelime
ُÛĻِĩُĺوَ’ dur. Bunun hüccetine gayet k ısa bir işaret:
Evet görüyoruz ki; güz mevsiminde üç yüz bin nevi zîhayat, vefat nâ-
mıyla terhis edilirken her bir nevi ve ferdin sayfa-y ı amellerinin kutucukla-
rı ve işlediklerinin fihristeleri ve gelen baharda i şleyeceklerinin listeleri ve bir 
cihette bir nevi ruhlar ı olan tohumlar ını onlar ın yerlerinde Hafîz-i Zülcelâl’in 
yed-i hikmetine emanet edildi ğini.. ve incirin tohum ve çekirdekleri gibi zer-
recik o küçücük tohumlar ı birer ruh-u bâki gibi incir a ğac ının bütün kavânîn-i ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / BİRİNCİ KISIM  ---------------------------    589
hayatiyesini ta şıyan.. ve bir kitap kadar kuvve-i hâf ızada yaz ı misillü a ğac ın 
tarihçe-i hayat ını onda kader kalemiyle yazan, büyük bir kitap hükmüne ge-
tiren bir Hallâk- ı Hakîm, bir Hayy- ı Lâyemût’u tan ımayan; elbette de ğil ah-
mak bir insan ve divane bir hayvan, belki cehennem ate şini kar ıştıran bir ser-
seri şeytandan daha bedbaht ve ebedî ölüme mahkûm olur.
Evet, bu kelimelerin hüccetlerine i şaret eden küllî, ihatal ı ve hadsiz hari-
ka ve nihayetsiz harikalar ı, mucizeleri ihtiva eden bu mezkûr hakîmâne ef’âl, 
fâilsiz olmalar ı yüz derece muhâl ve bât ıl olduğu gibi; kör, âciz, şuursuz, sa-
ğır, câmid, karmakar ışık, intizams ız, kar ışık, istilâc ı olan esbaba isnad etmek; 
bin derece mümtenî, esass ızd ır. Yoksa topra ğın her bir zerresinde hadsiz bir 
kudret, bir hikmet ve bütün otlar ve çiçeklerin te şkilât ına dair pek harika ve 
küllî bir sanatkârl ık bulunmak; havan ın her bir zerresinde –Rehber’deki Hüve 
Nüktesi’nin dedi ği gibi– bütün konu şmalar ı ve telefon ve radyolar ın kelime-
lerini bilecek ve sâir zerrelere ders verecek bir kabiliyet bulunmak lâz ım gelir. 
Bu acîb fikri ise hiçbir şeytan, hiçbir kimseye kabul ettiremez. Ve bu derece 
ak ıldan, hakikatten uzak ve bütün mevcudâta kar şı bir tahkir ve tecavüz olan 
küfür ve inkâr ın cezas ı, ancak deh şetli cehennem olabilir ve ayn- ı adalettir. 
Elbette öyle münkirler için “Ya şasın cehennem!” dememiz lâz ım.
Sekizinci Kelime
تُĳُĩَĺ َź ٌĹَè َĳُİوَ’ dur. Bundaki hüccete gayet k ısa bir işaret şudur:
Meselâ, nas ıl gündüzde çalkanan bir deniz yüzünde ve akan bir nehir 
üstündeki kabarc ıklarda görünen güne şçikler gitmeleriyle arkalar ından gelen 
yeni kabarc ıklar, aynen gidenler gibi güne şçikleri gösterip gökteki güne şe işa-
ret ve şehâdet ederler ve zeval ve vefatlar ıyla bir dâimî güne şin mevcudiyeti-
ne ve bekâs ına delâlet ederler. Aynen öyle de her vakit de ğişen kâinat deni-
zinin yüzünde ve tazelenen hadsiz fezas ında ve zerrât tarlas ında ve bütün hâ-
disât ı ve fâni mevcudât ı kucağına alarak beraber çalkanan zaman nehrinin 
içinde mahlûkat, mütemâdiyen süratle ak ıp gidiyorlar, zâhirî sebepleriyle be-
raber vefat ediyorlar. Her sene, her gün bir kâinat ölür, bir tazesi yerine gelir. Ve zerrât tarlas ında, mütemâdiyen seyyar dünyalar ve seyyâl âlemler mahsu-
lât ı al ınd ığından, elbette kabarc ıklar ve güne şçikler zevalleriyle dâimî bir gü-
neşi gösterdikleri gibi, o hadsiz mahlûkat ve mahsulât ın vefatlar ı ve zâhirî se-
bepleriyle beraber kemâl-i intizamla terhisleri, gündüz gibi şüphesiz, güne ş 
gibi zâhir bir kat’iyette bir Hayy- ı Lâyemût’un, bir Şems-i Sermedî’nin, bir 
Hallâk- ı Bâki’nin ve bir Kumandan- ı Akdes’in vücûb-u vücûdu ve vahdeti ve 590  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
mevcudiyeti, kâinat ın mevcudiyetinden bin derece zâhir ve kat’îdir diye bü-
tün mevcudât, ayr ı ayr ı ve beraber şehâdet ederler.
İşte kâinat ı dolduran bu yüksek sesleri ve kuvvetli şehâdetleri i şitmeyen 
ve kulak vermeyen, ne derece sa ğır ve ahmak ve câni oldu ğunu elbette an-
lad ınız.
Dokuzuncu Kelime
ُóْĻَíْĤا ِهِïَĻِÖ ’dur. Bundaki hüccete gayet k ısa bir işaret şudur:
Görüyoruz ki; bu kâinatta her daire, her nevi, her tabaka, hatta her fert, 
her âzâ, hatta her bedendeki her bir hüceyrenin ihtiyat r ızkını taşıyan bir mah-
zeni, bir deposu ve levâz ımât ını yetiştiren, muhafaza eden bir tarlas ı ve hazi-
nesi var ki; gayet intizam ve mizan ile ve nihayetsiz hikmet ve inâyet ile vakti vaktine –muhtac ın iktidar ve ihtiyâr ı haricinde– bir dest-i gaybî taraf ından o 
muhtac ın eline veriliyor.
Meselâ da ğlar, zîhayata ve insana lâz ım olan bütün madenleri, ilâçlar ı ve 
hayata lâz ım şeyleri taşıyor ve birinin emriyle ve tedbiriyle gayet mükemmel 
bir hazine, bir ambar oldu ğu gibi; zemin dahi, bütün o zîhayat ın erzaklar ını 
bir Rezzâk- ı Hakîm’in kuvvetiyle, kemâl-i mizan ve intizamla yeti ştiren bir tar-
la, bir harman, bir matbaht ır.
Hatta her insan ın ve cismindeki her bir uzvun bir deposu ve mahzeni, 
hatta bir hüceyrenin dahi bir ihtiyat mahzenci ği bulunmas ı gibi; git gide tâ 
dâr- ı âhiretin –bir mahzeni dünyad ır– ve cennetin bir tarlas ı ve deposu, bu 
âlemdeki hüsünleri ve hasenâtlar ı ve nurlar ı mahsul veren Âlem-i İslâmiyet ve 
hakikatli insaniyet.. ve cehennemin bir ambar ı ise, şerleri ve çirkinleri ve kü-
fürleri mahsul veren –ve şer olan ademden gelen ve hay
ır olan vücud âlemle-
rini telvis eden– pis maddeler, tâifeler.. ve y ıldızlar ın hararet mahzeni cehen-
nem.. ve nurlar hazinesi bir cennettir ki; ُóْĻَíْĤا ِهِïَĻِÖ kelimesi, bütün o hadsiz 
hazinelere i şaretle pek parlak bir hücceti gösteriyor. Evet, bu kelime ile ve ِه۪ïَĻِÖ 
ْءٍĹَü ِّģכُ ُïĻِĤَאĝَĨ –yani, her şeyin anahtar ı onun elindedir– cümlesiyle nihayet-
siz geniş ve hadsiz harikal ı bir hüccet-i rubûbiyet ve vahdet, bütün bütün kör 
olmayana gösterir.
Meselâ hadsiz o hazine ve ambarlardan yaln ız buna bak ki; her biri bir 
koca ağac ın veya bir parlak çiçe ğin cihâzât ını ve mukadderât ının program ı-
nı taşıyan küçücük mahzencikler olan çekirdekler ve tohumlar ın anahtarlar ıON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / BİRİNCİ KISIM  ---------------------------    591
elinde bulunan bir Mutasarr ıf-ı Hakîm1, bir çekirde ğin kap ıcığını “Uyan!” em-
riyle ve irade anahtar ıyla tam mizan- ı nizamla açt ığı gibi; zemin hazinesini da-
hi yağmur anahtar ıyla açarak, mahzencikleri ve nebâtât ın nutfeleri olan bü-
tün habbeleri.. ve hayvanât ın menşeleri ve ku şlar ın ve sineklerin su ve hava-
dan nutfeleri olan, bütün inki şaf emrini alan katreler mahzenciklerini; bera-
ber, hatas ız açt ığı vakitte, kâinatta küllî ve cüz’î, maddî ve mânevî bütün ha-
zine ve depolar ı hikmet ve irade ve rahmet ve me şiet eliyle her birine mahsus 
bir anahtarla açt ığını bilmek ve görmek istersen, senin bir nevi mahzencikle-
rin olan kendi kalbine ve dima ğına ve cesedine ve midene ve bahçene ve ze-
minin çiçe ği olan bahara ve ondaki çiçeklere ve meyvelere bak ki; kemâl-i ni-
zam ve mizan ve rahmet ve hikmetle bir dest-i gaybî taraf ından kün feyekûn2 
tezgâh ından gelen ayr ı ayr ı anahtarlarla aç ıyor. Bir dirhem kadar bir kutucuk-
tan bir batman, belki bazen yüz batman taamlar ı kemâl-i intizam ile ç ıkar ıyor, 
zîhayatlara ziyafet veriyor...
Acaba böyle muntazam, alîmâne, basîrâne nihayetsiz bir fiile.. ve tesa-
düfsüz tam hikmetli bir sanata.. ve yanl ışsız tam mizanl ı bir tasarrufa.. ve zu-
lümsüz tam adaletli bir rubûbiyete hiç mümkün müdür ki; kör kuvvet, sa ğır 
tabiat, serseri tesadüf, câmid cahil âciz esbap müdahale edebilsin? Ve bütün eşyay ı birden görüp ve beraber idare edemeyen ve zerrâtla seyyârât y ıldızla-
rı emrinde bulunmayan bir mevcûd, bu her cihetle hikmetli, mucizeli, mizanl ı 
tasarrufa ve idareye kar ışabilsin?
İşte her hay ır elinde, her şeyin anahtar ı yan ında bulunan böyle bir 
Mutasarr ıf-ı Rahîm’i, bir Rabb-i Hakîm’i tan ımayan ve inkâra sapana, elbet-
te 
3ِċْĻَĕْĤا َīِĨ ُõَّĻَĩَÜ َכَאدُÜ âyetinin dedi ği gibi, cehennem ona k ızıyor ve k ızışıyor 
ve hadsiz azab ıma müstehakt ır, merhamete hiç lây ık değildir, diye lisân- ı hâl 
ile der.
Onuncu Kelime
ٌóĺِïَĜ ْءٍĹَü ِّģכُ ĵٰĥَĐ َĳُİوَ’ dir. Bundaki hüccete gayet k ısa bir işaret şudur:
Bu misafirhâne-i dünyaya gelen her zî şuur, göz ünü açt ıkça görür ki; bir 
kudret, bütün kâinat ı kabzas ında tutmu ş... Ve nihayetsiz, hiç şaşırmayan, ezelî, 
1 Bkz.: Hûd sûresi, 11/57 .
2 “(O, bir şeyi yaratmak isteyince sadece) ‘ol!’ der, o da oluverir.” (Bakara sûresi, 2/117 ; Âl-i İmran 
sûresi, 3/47 , 59 ; En’âm sûresi, 6/73 ; Nahl sûresi, 16/40 ; … )
3 “Cehennem, öfkesinden neredeyse çatlayacak haldedir.” (Mülk sûresi, 67/7-8)592  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ihatal ı bir ilim.. ve gayet dikkatli; hiç mizans ız, faydas ız hareket etmeyen bir 
sermedî hikmet ve inâyet, o kudretin içinde bulunup zerrât ordusundan bir-tek zerreyi meczup mevlevî gibi döndürerek çok vazifelerde istihdam etti ği gi-
bi; küre-i arz ı ayn ı anda, ayn ı kanunla bir senede yirmi dört bin senelik bir 
dairede, yine bir meczup mevlevî misillü gezdirir. Mevsimlerin mahsulatlar ını 
hayvan ve insanlara getirdi ği ayn ı kanunla, ayn ı zamanda güne şi bir mekik, 
bir ç ıkrık yaparak merkezinde cezbedârâne ve cazibekârâne döndürüp man-
zume-i şemsiye ordusu olan seyyârât y ıldızlar ını kemâl-i mizan ve intizamla 
vazifelerde çal ıştırır. Ve ayn ı kudret, ayn ı zamanda, ayn ı kanun-u hikmetle ze-
min sayfas ında yüz binler kitap hükmünde yüz binler nevileri beraber, birbiri 
içinde, iltibass ız, sehivsiz yazar; ha şr-i âzam ın binler numûnelerini izhar eder. 
Ve ayn ı kudret, ayn ı zamanda hava sayfas ını bir yazar-bozar tahtas ına çevi-
rir. Bütün zerrelerini birer kalem uçlar ı ve o kitab ın noktalar ı hükmünde emir 
ve iradenin onlara tayin etti ği vazifelerinde istimâl ederek ve bütün o zerre-
lere her birine öyle bir kabiliyet vermi ş ki; güya bütün sözleri ve konu şmalar ı 
bilir gibi al ı
r, neşreder, şaşırmaz. Küçücük birer kulak, incecik birer lisan ola-
rak istihdam edip unsur-u havan ın, emir ve irade-i ilâhînin bir ar şı olduğunu 
isbat eder.
İşte bu k ısa işarete k ıyasen bu kâinat ı; bir muntazam şehir, bir mükemmel 
apartman ve misafirhâne, bir mucizâtl ı kitap ve Kur’ân hükmüne getirip he-
yet-i mecmûas ından tâ bir zerreye kadar bütün mahlûkat tabakalar ını ve dai-
relerini ve tâifelerini mizan- ı ilim ve nizam- ı hikmetle kabzas ına alan, tasarruf 
eden; kudreti içinde hikmetini, rahmetini gösteren ve rubûbiyet-i mutlakas ı 
içinde mevcudiyetini ve vahdâniyetini güne ş ve gündüz gibi bildirip tan ıttır-
mas ına mukabil, imanla tan ımak.. ve sevdirmesine mukabil, ubûdiyetle sev-
mek.. ve ihsânâtlar ına mukabil, şükür ve hamd isteyen böyle bir Rahmân- ı 
Rahîm’i tan ımayan ve ubûdiyetle onu sevmeye çal ışmayan, belki inkâr ile 
ona bir nevi adâvet ta şıyan insan suretindeki şeytanlar, birer küçük Nemrud 
ve Firavun hükmünde nihayetsiz bir azaba elbette müstehak olur.
On Birinci Kelime
ُóĻِāَĩْĤا ِįْĻَĤوَإِ’ dir. Yani: “Daire-i huzuruna ve âlem-i bâkisine ve âhiretine 
ve sermedî dâr- ı saadetine gidilece ği gibi, bütün kâinattaki mahlûkat ın mercii 
O’dur. Bütün esbap silsileleri O’na dayan ıyor ve kudretine istinad eder ve o 
kudretin tasarrufat ına birer perdedirler. O kudret-i kudsiyenin izzetini ve ha ş-
metini muhafaza için, bütün zâhirî sebepler yaln ız birer perdedirler. Îcadda da ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / BİRİNCİ KISIM  ---------------------------    593
hiç tesirleri yoktur. Emir ve iradesi olmazsa hiçbir şey hatta hiçbir zerre hare-
ket edemez” demektir.
Bu kelimedeki hüccete gayet k ısa bir işaret ederiz.
Evvelâ : Bu kudsî kelimenin ifade etti ği haşir ve âhiret ve hayat- ı bâkiye 
hakikatinin bu gelen bahar gibi kat’î ve şüphesiz tahakkukuna ve gelece ğine 
tam iman ettirmek ve isbat etmek cihetini Onuncu Söz ve zeyillerine ve Yirmi Dokuzuncu Söz’e ve Meyve’nin Yedinci Meselesi’ne ve Münâcât Şuâ ı’na ve 
Nur’un imanî risalelerine havale ederiz. Elhak, onlar bu rükn-ü imanîyi öyle bir tarzda hadsiz hüccetlerle isbat etmi şler ki; dünyan ın mevcudiyeti derece-
sinde âhiretin tahakkukunu, en muannit münkirleri de tasdike mecbur eden bir surette isbat etmi şler.
Sâniyen : Mu’cizü’l-Beyan- ı Kur’ân’ ın üçten birisi ha şre ve âhirete ba-
kar, her dâvây ı ona bina eder. Öyle ise Kur’ân’ ın hakkaniyetini isbat eden 
bütün mucizeleri ve hüccetleri, âhiretin vücuduna dahi delâlet ettikleri gibi; Muhammed 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ın nübüvvetine şehâdet eden bütün mucize-
leri ve umum delâil-i nübüvveti ve s ıdk ının bütün hüccetleri, ha şir ve âhirete 
dahi şehâdet ederler. Çünkü o Zât’ ın (aleyhissalâtü vesselâm)  bütün hayat ında dâ-
imî bir büyük dâvâs ı âhiret oldu ğu gibi, bütün yüz yirmi dört bin peygamber-
ler (aleyhimüsselâm)  dahi hayat- ı bâkiye ve saadet-i ebediyeyi dâvâ edip be şere 
müjde ederek hadsiz mucizelerle ve kat’î delillerle isbat ettiklerinden, elbette onlar ın peygamberliklerine ve sâd ıkıyetlerine delâlet eden bütün mucizeleri 
ve hüccetleri, onlar ın en büyük ve dâimî dâvâlar ı olan âhirete ve hayat- ı bâ-
kiyeye şehâdet ederler. Buna k ıyasen sâir erkân- ı imaniyeyi isbat eden bütün 
deliller dahi, ha şrin vukuuna ve dâr- ı saadetin aç ılmas ına şehâdet ederler.
Sâlisen : Hiç mümkün müdür ki; kendi kemâlât ını ve kudret ve rubûbiye-
tini izhar etmek için bu kâinat ı bütün zerrât ve seyyârât ve ecza ve tabakat ıyla 
halkedip kemâl-i hikmetle her birisini bir vazife ile belki çok vazifelerle müte-mâdiyen çal ıştıran.. ve sermedî, hadsiz cilve-i esmâs ını göstermek için kafile 
kafile arkas ında; belki seyyar, müteceddid dünya dünya arkas ında ve mahlû-
kat tâifelerini bu misafirhâne-i âleme ve hayat- ı dünyeviye meydan- ı imtiha-
nına gönderip âlem-i misalde kurulan uhrevî sinemalar ve berzahî foto ğraflar-
la suretlerini ve amellerini ve vaziyetlerini alarak onlar ı terhisten sonra, ba şka 
tâife ve kafile ve seyyâl ve seyyar bir nevi dünyalar ı, o meydana vazifeler ve 
cilve-i esmâs ına aynalar olmak için gönderen bir Sâni-i Zülcelâl, bir Hâl ık-ı 
Zülcemâl, bir Allah- ı Zülkemâl, bu fâni dünyada şuur ve ak ıl ile o Hâl ık’ın594  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bütün maksatlar ına karşı mukabele eden.. ve bütün istidad ıyla o Hâl ık’ı sevip 
sevdirip, tan ıyıp tan ıttırıp hadsiz dualarla bekâ-y ı âhiret saadetini yalvaran.. 
ve ak ıl sebebiyle nihayetsiz elemler ald ığından, bütün f ıtrat ı ve ruhu ve istida-
dı ile ayn- ı lezzet olan hayat- ı bâkiyeyi isteyen bu nev-i insan için bir dâr- ı mü-
kâfat ve mücâzât, bir ha şir neşir olmas ın? Hâşâ, yüz bin defa hâ şâ ve kellâ!
İşte bu k ısac ık işaretin izahat ı ve tafsilat ı ve hüccetleri, parlak ve kuvvet-
li bir surette Risale-i Nur’da bulunmas ından, ona havale ederek bu pek uzun 
kıssay ı kısa kesiyoruz.
1ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
1 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / BİRİNCİ KISIM  ---------------------------    595
Fâtiha-y ı Şerife’nin Bir Muhtasar Hülâsas ı
Üçüncü Medrese-i Yusufiye’de muvakkat, pek az bir zamanda, tecritten 
temasa naklimde verilen yaln ız birtek dersin
İkinci K ısm ı
Hapiste Nur şâkirtlerine k ısac ık bir ders numûnesidir, o da şudur:
Fâtiha-y ı Şerife denizinden bir katre ve güne şindeki elvan- ı seb’a, yani 
ziyas ındaki yedi renginden birtek lem’a beyan etmeyi, namazdaki Fâtiha kal-
be emretti. Gerçi Yirmi Dokuzuncu Mektup’un bir k ısm ında, hususan “1ُïُ×ْđَĬ” 
ن’undaki seyahat-i hayaliye.. ve Rumuz-u Semâniye’de ve İşârâtü’l-i’câz 
Tefsiri’nde.. ve sâir Nur eczalar ında bu kudsî hazinenin çok tatl ı ve güzel nük-
telerini yazm ışız. Fakat o pek şirin hülâsa-y ı Kur’âniye’den yaln ız iman ın rü-
künlerine ve hüccetlerine i şârât ını, gayet k ısa bir muhtasar hülâsas ını birinci 
kısımdaki tarz- ı ifade gibi, kendim namazdaki tefekkürümü yazmas ına bir ci-
hette mecbur oldum. ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ kelimesini, Nur’un iki-üç risale-
lerine havale edip 2ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ’ tan başlıyorum.
 ْمِĳَĺ ِכِĤَאĨِ۝ħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤَ۝اَīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤِ۝اَħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
 ْۙħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤا َاطَóِĀَ۝ħĻِĝَÝْùُĩْĤا َاطَóِّāĤا َאĬِïْİُ۝اِīĻِđَÝْùَĬ َّאكَĺوَإِ ُïُ×ْđَĬ َّאكَĺِ۝إِīĺِّïĤا
3َīĻِّĤَّאٓąĤا َźوَ ْħِıْĻَĥَĐ بِĳُąْĕَĩْĤا ِóْĻَĔ
Birinci Kelime
ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ’ tır. Bundaki hüccet-i imaniyeye gayet k ısa bir işaret:
Evet, kâinatta medar- ı hamd ve şükür olan kastî in’amlar ve nimetler, hu-
susan kan ve f ışkı içinden safi, temiz, g ıdal ı sütü4 âciz yavrulara göndermek 
1 “İbadet ederiz.” (Fâtiha sûresi, 1/5)
2 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.” (Fâtiha sûresi, 1/2; En’âm sûresi, 6/1; A’râf sûresi, 7/43; Yûnus 
sûresi, 10/10; İbrahim sûresi, 14/39; Nahl sûresi, 16/75; …)
3 “Rahmân ve Rahîm Allah’ ın ad ıyla. Bütün hamdler, övgüler âlemlerin Rabbi Allah’ad ır. O rahmând ır, 
rahîmdir. Din gününün, hesap gününün tek hâkimidir. (Haydi öyleyse deyiniz): “Yaln ız Sana ibadet 
eder, yaln ız senden medet umar ız.” Bizi do ğru yola, Sana do ğru varan yola ilet. Nimet ve lutfuna 
mazhar ettiklerinin yoluna ilet. Gazaba u ğrayanlar ın ve sapk ınlar ınkine değil.” (Fâtiha sûresi, 1/1-7 ).
4 Bkz.: “Do ğrusu davarlarda da size deliller vard ır: Zira size onlar ın kar ınlar ındaki yar ı hazmedilmi ş gıdalar 
ile kan aras ından, halis bir süt içiriyoruz ki içenlerin bo ğazından âfiyetle geçer.” (Nahl sûresi, 16/66)
ve ihtiyârî ihsanlar ve hediyeler ve merhametli ikramlar ve ziyafetler, zemin 
yüzünü, belki kâinat ı doldurmu ş. Onlar ın fiyat ı dahi; ba şta “bismillâh”, 
âhirde “elhamdülillâh”, ortada nimette in’am ı hissetmek ve Rabb’ini 
onun ile tan ımakt ır. Sen kendi nefsine, midene, duygular ına bak! Ne kadar 
şeylere, nimetlere muhtaçt ırlar. Ve ne derece hamd ve şükür fiyat ıyla r ızıklar ı, 
lezzetleri isterler, gör; her zîhayat ı kendine k ıyas eyle...
İşte bu umumî in’amlar mukabilinde hâl ve kâl dilleriyle edilen hadsiz 
hamdler, pek kat’î bir surette bir Mâbud-u Mahmûd, bir Mün’im-i Rahîm’in 
mevcudiyetini ve umumî rubûbiyetini güne ş gibi gösterir.
İkinci Kelime
1َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ’ dir. Bundaki hüccete gayet k ısa bir işaret:
Evet, biz gözümüzle görüyoruz ki; bu kâinatta binler de ğil, belki milyonlar 
âlemler, küçük kâinatlar; ekseri birbiri içinde, her birinin idaresi ve tedbirinin şerâiti ayr ı ayr ı olduğu hâlde, öyle mükemmel bir terbiye, tedbir, idare edi-
liyor ki; bütün kâinat, bir sayfa gibi.. ve bütün âlemler, birer sat ır gibi her an 
nazar ında kalem-i kudret ve kaderiyle yaz ılır, tazelenir, de ğişir. Bir nihayetsiz 
rubûbiyet içinde, nihayetsiz bir ilim ve hikmet.. ve ihatal ı, hadsiz bir rahmet 
ve dikkat ile bu milyonlar âlemleri ve seyyâl kâinatlar ı idare eden bir Rabbü’l-
âlemîn’in vücûb-u vücûduna ve vahdetine küllî ve cüz’î şehâdetler –zerreler 
ve zerrelerden terekküp eden mevcudlar adedince hadsiz, nihayetsiz şehâdet-
ler– her an ve zaman geliyorlar. Zerrât tarlas ından tâ manzume-i şemsiyeye.. 
tâ Samanyolu denilen kehke şan dairesine ve bir hüceyre-i bedenden tâ ze-
min mahzenine.. tâ kâinat heyet-i mecmûas ına kadar ayn ı kanun, ayn ı rubû-
biyet, ayn ı hikmet ile beraber idare ve terbiye eden bir rubûbiyeti tasdik ve 
hissetmeyen, bilmeyen, görmeyen bir insan, elbette hadsiz bir azaba kendini 
müstehak eder ve merhamete liyâkatini selbeder.
Üçüncü Kelime
2ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤاَ’ dir. Bundaki hüccete gayet k ısa bir işaret:
Evet, kâinatta hadsiz rahmetin mevcudiyeti ve hakikati, aynen güne şin 
ziyas ı gibi görünür.. ve ziyan ın güneşe kat’î şehâdeti misillü bu geni ş rahmet 
dahi, perde arkas ında bir Rahmân- ı Rahîm’e şehâdet eder.
1 “(Bütün hamdler, övgüler) âlemlerin Rabbi Allah’ad ır.” (Fâtiha sûresi, 1/2)
2 “Rahmân ve Rahîm” (Fâtiha sûresi, 1/3)ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / İKİNCİ KISIM  ---------------------------------    597
Evet, rahmetin bir ehemmiyetli k ısm ı rızıktır ki; Rahmân’a “Rezzâk” ma-
nas ı verilir. R ızık ise, o derece zâhir bir tarzda bir Rezzâk- ı Rahîm’i gösterir ki; 
zerre kadar şuuru bulunan tasdike mecbur olur.
Meselâ bütün zîhayat ın, hususan âcizlerin ve bilhassa yavrular ın r ızıklar ı-
nı; bütün zeminde ve fezada, ihtiyâr ve iktidarlar ının haricinde, gayet harika 
bir tarzda, hiçten ve mütemâsil çekirdeklerden ve su katrelerinden ve toprak habbeciklerinden yeti ştiriyor. Hatta a ğac ın başındaki yuvada kanats ız, zay ıf 
kuşçuklara annelerini emirber nefer gibi gezdirir, r ızıklar ını getirttirir. Ve aç bir 
arslan ı yavrusuna musahhar eder, elde etti ği bir eti yemeyip yavrusuna ye-
dirir. Ve sâir hayvanât ın ve insan ın yavrular ına memeler muslu ğundan âb- ı 
kevser gibi ho ş, mugaddî, safi, hâlis, beyaz sütleri; k ırm ızı kan ve mülevves 
fışkı içinden bula şmadan, buland ırmadan imdatlar
ına gönderir1; vâlidelerinin 
şefkatlerini, yard ımc ı verir. Ve bir nevi r ızık isteyen umum a ğaçlara, müna-
sip r ızıklar ını onlara pek harika bir tarzda ko şturduğu gibi; bir nevi maddî ve 
mânevî r ızık isteyen insan ın duygular ına; ak ıl, kalb.. ruhlar ına dahi, pek 
geniş bir sofra-y ı erzak onlara ihsan ediliyor...
Güya kâinat, gül çiçe ğinin yapraklar ı ve m ısır sümbülünün gömlekleri gi-
bi birbiri içinde sar ılı, yüz binler ayr ı ayr ı, çeşit çeşit sofralard ır ki; o sofralar 
adedince ve onlardaki taamlar ve nimetler miktar ınca diller ile ve ayr ı ayr ı, 
küllî ve cüz’î lisanlar ile bir Rahmân- ı Rezzâk’ ı, bir Rahîm-i Kerîm’i bütün bü-
tün kör olmayana gösterir.
Eğer denilse: “Bu dünyadaki musibetler, çirkinlikler, şerler; o ihatal ı 
rahmete münâfidir, buland ırıyor.”
Elcevap Elcevap : Risale-i Kader gibi Nur’un risalelerinde bu deh şetli suâle tam 
cevap verilmi ş. Onlara havale ile k ısac ık bir işareti şudur:
Her bir unsurun, her bir nev’in, her bir mevcudun; küllî ve cüz’î, müte-
addit vazifeleri ve o her bir vazifenin çok neticeleri ve meyveleri var. Ve ekse-riyet-i mutlakas ı, maslahat ve güzel ve hay ır ve rahmettirler. Ve az bir k ısm ı, 
kabiliyetsizlere ve yanl ış mübaşeret edenlere.. veya ceza ve terbiyeye müste-
hak olanlara.. veya çok hay ırlar ı sümbül vermeye vesile olanlara rast gelir. 
Zâhirî, cüz’î bir şer; bir çirkinlik olur, bir merhametsizlik görünür.
Eğer o cüz’î şer gelmemek için, rahmet taraf ından o unsur ve küllî mev-
cut, o vazifesinden men edilse; o vakit bütün hay ırlı, güzel, sâir neticeleri 
1 Bkz.: “Do ğrusu davarlarda da size deliller vard ır: Zira size onlar ın kar ınlar ındaki yar ı hazmedilmi ş 
gıdalar ile kan aras ından, halis bir süt içiriyoruz ki içenlerin bo ğazından âfiyetle geçer.” (Nahl sûresi, 
16/66)598  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
vücut bulmaz. Bir hayr ın ademi, şer.. ve bir güzelli ğin bozulmas ı, çirkinlik 
olmas ı itibar ıyla; o neticeler adedince şerler, çirkinlikler, merhametsizlikler 
husûl bulur. Demek birtek şer gelmemek için yüzer şerler, merhametsizlik-
ler irtikâp edilir ki; bütün bütün hikmete, maslahata, rubûbiyetteki rahme-te muhalif dü şer.
Meselâ kar, so ğuk, ateş, yağmur gibi nevilerin yüzer hikmetleri, maslahat-
lar ı içinde baz ı dikkatsiz ve ihtiyats ızlar, sû-i ihtiyârlar ıyla kendileri hakk ında 
şer yapsa; meselâ elini ate şe soksa, “ate şin hilkatinde rahmet yoktur” dese; 
ateşin had ve hesaba gelmeyen hay ırlı, maslahatl ı, merhametli faydalar ı onu 
tekzip edip a ğzına vurur.
Hem insan ın hodgâm hevesât ı ve süflî ve âk ıbeti görmeyen hissiyat ı, 
kâinatta cereyan eden rahmâniyet ve hakîmiyet ve rubûbiyet kanunlar ına 
mikyas ve mihenk ve mizan olamaz. Kendi aynas ının rengine göre görür. 
Merhametsiz, siyah bir kalb; kâinat ı ağlar, çirkin, zulüm ve zulümât suretinde 
görür. Fakat iman gözüyle baksa; yetmi ş, güzel hulleleri giymi ş bir cennet hu-
risi gibi
1, rahmetler ve hay ırlar ve hikmetlerden dikilmi ş yetmiş binler güzel li-
baslar ı birbiri üstüne giymi ş, daima güler, rahmetle tebessüm eder bir insan- ı   
ekber.. ve ondaki insan nev’ini bir kâinat- ı suğra.. ve her bir insan ı bir âlem-i 
asgar mü şâhede eder. Bütün ruh u can ıyla
2ِīĺِّïĤا ْمِĳَĺ ِכِĤَאĨِ۝ħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤَ۝اَīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ’ der.
Dördüncü Kelime
3ِīĺِّïĤا ْمِĳَĺ ِכِĤَאĨ ’dir. Hüccetine gayet k ısa bir işaret:
Evvelâ : Bu dersin birinci k ısm ının âhirinde 4
ُóĻِāَĩْĤا ِįْĻَĤوَإِ hüccetine ve ha-
şir ve âhirete şehâdet eden bütün deliller, aynen ِīĺِّïĤا ْمِĳَĺ ِכِĤَאĨ ’in işaret etti-
ği imanî ve geni ş hakikate şehâdet ederler.
Sâniyen : Onuncu Söz’ün âhirinde denildi ği gibi; bu kâinat Sâni’inin serme-
dî rubûbiyeti, rahmeti, hikmeti, ezelî-ebedî cemâli, celâli, kemâli ve nihayetsiz 
1 Bkz.: Tirmizî, kıyâmet  60, cennet  5, 7; Dârimî, rikak  108; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  2/23, 247, 
316.
2 “Bütün hamdler, övgüler âlemlerin Rabbi Allah’ad ır. Rahmânü’r-Rahîm Allah, din gününün, hesap 
gününün tek hâkimidir.” (Fâtiha sûresi, 1/2-4)
3 “Din gününün, hesap gününün tek hâkimidir.” (Fâtiha sûresi, 1/4)
4 “Dönüş yaln ız O’nad ır.” (Bkz.: Mâide sûresi, 5/18; Şûrâ sûresi, 42/15; Te ğâbün sûresi, 64/3)ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / İKİNCİ KISIM  ---------------------------------    599
sıfatlar ı ve yüzer isimleri, âhireti kat’î bir surette istedi ği gibi; Kur’ân, binler âyât 
ve burhanlar ı ile.. ve Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) , yüzer mucizât ve hüccet-
leriyle.. ve bütün enbiyâ (aleyhimüsselâm)  ve semâvî kitaplar ve suhuflar, hadsiz de-
lilleriyle şehâdet ettikleri dâr- ı âhiretteki hayat- ı bâkiyeye inanmayan bir insan, 
kendini dünyada dahi küfürden ne şet eden bir mânevî cehenneme atar, dai-
ma azap çeker. Rehber’de izah edildi ği gibi; bütün geçmi ş ve gelecek zamanlar 
ve mahlûklar ve kâinatlar, zeval ve firaklar ıyla mütemâdiyen onun ruh ve kalbi-
ne hadsiz elemleri ya ğdırıyorlar, cehenneme gitmeden evvel cehennem azab ı-
nı çektiriyorlar.
Sâlisen : 1ِīĺِّïĤا ْمِĳَĺ remziyle büyük ve kuvvetli bir hüccet-i ha şriyeye işa-
ret eder. Fakat bu makamda birden bir hâl, o hücceti ba şka zamana tehire se-
bep oldu; belki de ona daha ihtiyaç kalmad ı. Çünkü Nur Risaleleri, geceden 
sonra gündüzün ve k ıştan sonra bahar ın gelmesi kat’iyetinde yüzer kuvvetli 
hüccetlerle ha şir ve neşrin sabah ını, bahar ını isbat etmi şler.
Beşinci Kelime
2ُīĻِđَÝْùَĬ َّאكَĺوَإِ ُïُ×ْđَĬ َّאكَĺإِ’ dir. Bundaki hüccete i şaretten evvel hakikatli bir 
seyahat-i hayaliyeyi Yirmi Dokuzuncu Mektup’un izah ına binâen k ısaca be-
yan etmek kalbe geldi, şöyle ki:
Bir zaman, Kur’ân’ ın mucizelerini ararken; Risale-i Nur’da, hususan 
İşârâtü’l-i’câz tefsir-i nurîde ve Rumuz-u Semâniye’de beyanlar ı gibi, Sûre-i 
Feth’in âhirindeki âyette3 dört-beş mucize ve ihbar- ı gaybîyi.. hatta ْمَĳَĻْĤاَ 
4ِכَĬَïَ×ِÖ כَĻِّåَĭُĬ cümlesinde bir tarihî mucizeyi.. hatta çok kelimelerinde müte-
addit i’câz lem’alar ını.. ve baz ı harflerinde mucizâne nükteleri buldu ğum5 bir 
zamanda, namazda Fâtiha’y ı okurken ُīĻِđَÝْùَĬ ، ُïُ×ْđَĬ ’deki “ن”un bir mucizesi-
ni bana bildirmek için bir suâl kalbe geldi:
Neden, ُīĻِđَÝْøأَ ، ُïُ×ْĐأَ yani “Ben, ibadet ve istiâne ederim” denilmedi? Nun-u 
mütekellim-i maalgayr ile yani “Biz, sana ibadet ve istiâne ederiz” demi ş?
1 “Din gününün, hesap gününün (tek hâkimidir).” (Fâtiha sûresi, 1/4)
2 “(Haydi öyleyse deyiniz): Yaln ız Sana ibadet eder, yaln ız senden medet umar ız.” (Fâtiha sûresi, 1/5 )
3 Bkz.: Fetih sûresi, 48/29.
4 Biz de bugün senin bedenini denizden kurtar ıp karada bir yere ç ıkaracağız ki senden sonra gelecek 
nesillere ibret olas ın.” (Yûnus sûresi, 10/92)
5 Bkz.: Lem’alar , Yedinci Lem’a.600  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Birden o “ن ”kap ısıyla bir seyahat-i hayaliye meydan ı aç ıldı. Namazdaki 
cemaatin azîm s ırrını ve büyük menfaatini ve bu tek harfin bir mucize oldu ğu-
nu şuhûd derecesinde bildim ve gördüm, şöyle ki :
Ben o zaman, İstanbul’da Bayezid Câmii’nde namaz k ılarken, ُïُ×ْđَĬ َّאكَĺإِ 
1ُīĻِđَÝْùَĬ َّאكَĺوَإِ dedim. Bakt ım, o câmideki cemaat, benim gibi diyerek bu dâ-
vâma ve 2َאĬِïْİاِ’ daki duama tamamen i ştirak edip tasdik ettikleri zamanda, 
bir perde daha aç ıldı, gördüm ki :
İstanbul’un bütün mescidleri, büyük bir Bayezid hükmüne geçtiler. Aynen 
benim gibi ُīĻِđَÝْùَĬ َّאكَĺوَإِ ُïُ×ْđَĬ َّאكَĺإِ deyip benim dâvâlar ıma ve dualar ıma im-
za bas ıyorlar, âmîn diyorlar. Ve bana bir nevi şefaatçi suretini almalar ı içinde, 
hayalime bir perde daha aç ıldı, gördüm ki :
Âlem-i İslâm, büyük bir mescid suretini ald ı. Mekke, Kâbe, mihrab hük-
müne geçti. Bütün namaz k ılan müslümanlar ın saflar ı, dairevî bir tarzda o 
kudsî mihraba teveccüh ederek, benim gibi 3َאĬِïْİُ۝اِīĻِđَÝْùَĬ َّאكَĺوَإِ ُïُ×ْđَĬ َّאكَĺإِ de-
yip, her biri umum nâm ına hem dua, hem dâvâ, hem tasdik eder, hem onlar ı 
kendine şefaatçi yapar. Hem bu kadar azîm bir cemaatin yolu, dâvâs ı, yanl ış 
olamaz ve duas ı reddedilmez; şeytanî vesveseleri tardeder diye dü şünürken 
ve namazda cemaatin büyük menfaatlerini bilmüşâhede tasdik ederken bir 
perde daha aç ıldı, gördüm ki :
Kâinat, bir câmi-i ekber.. ve bütün mahlûkat tâifeleri, bir salât- ı kübrâda 
cemaat ile her biri kendine mahsus bir ibadetle ve hâl dili ile bir nevi namaz kılıyorlar gibi Mâbud-u Zülcelâl’in 
muhit rubûbiyetine kar şı çok geni ş bir 
ubûdiyetle  mukabele için her biri umumun şehâdetlerini ve tevhidlerini tas-
dik eder ki, ayn ı neticeyi isbat tarz ında vaziyet al ıyorlar diye müşâhede eder-
ken, birden bir perde daha aç ıldı, gördüm ki :
Nas ıl bir insan- ı ekber olan kâinat, lisân- ı hâl ile.. ve çok eczalar ı, isti-
dat ve ihtiyac- ı fıtrî lisan ıyla.. ve zî şuur mevcudâtlar ı, lisân- ı kâl ile ُïُ×ْđَĬ َّאكَĺإِ 
4ُīĻِđَÝْùَĬ َّאكَĺوَإِ diyorlar ve Hâl ık’ının merhametkârâne rubûbiyetine kar şı 
1 “(Haydi öyleyse deyiniz): Yaln ız Sana ibadet eder, yaln ız senden medet umar ız.” (Fâtiha sûresi, 1/5 )
2 “Bizi doğru yola ilet!” (Fâtiha sûresi, 1/6)
3 “(Haydi öyleyse deyiniz): Yaln ız Sana ibadet eder, yaln ız senden medet umar ız. Bize hidayet eyle.” 
(Fâtiha sûresi, 1/5 )
4 “(Haydi öyleyse deyiniz): Yaln ız Sana ibadet eder, yaln ız senden medet umar ız.” (Fâtiha sûresi, 1/5 )ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / İKİNCİ KISIM  ---------------------------------    601
ubûdiyetlerini  gösteriyorlar. Aynen öyle de birer küçücük kâinat hükmün-
de o cemaat-i uzmâda her bir arkada şımın cesedi gibi; benim cesedimdeki 
zerreler ve kuvveler ve duygular ım dahi, Hâl ık’ının rubûbiyetine kar şı itaat 
ve ihtiyaçlar ının lisân- ı hâliyle ُīĻِđَÝْùَĬ َّאكَĺوَإِ ُïُ×ْđَĬ َّאكَĺإِ diyerek emir ve irade-i 
ilâhiyeye göre hareket ettiklerini.. ve her anda Hâl ık’lar ının inâyetine ve 
rahmetine ve yard ımına muhtaç olduklar ını gösteriyorlar gördüm. Hem na-
mazdaki cemaatin kudsî s ırrını, hem “ن ”un güzel mucizesini hayretle mü şâ-
hede edip, “ ن ”kap ısıyla girdiğim gibi ç ıktım, elhamdülillâh dedim. ُïُ×ْđَĬ َّאكَĺإِ 
ُīĻِđَÝْùَĬ َّאكَĺوَإِ cümlesini, o üç cemaatin ve o büyük ve küçücük arkada şlar ım 
hesab ına da söylemeye al ıştım.
Şimdi mukaddime bitti, sadede dönüyoruz. ُīĻِđَÝْùَĬ َّאكَĺوَإِ ُïُ×ْđَĬ َّאكَĺإِ’ in işa-
ret ettikleri hüccete gayet k ısa bir işarettir:
Evvelâ : Biz gözümüzle görüyoruz; kâinatta, hususan zemin yüzünde, 
dehşetli ve dâimî bir faaliyet ve hallâk ıyetin intizamla cereyan ı içinde merha-
metkârâne, müdebbirâne bir rubûbiyet-i mutlaka, hadsiz zîhayatlar ın istiâne-
lerine.. ve fiilen ve hâlen ve kâlen istimdatlar ına.. ve dualar ına, kemâl-i hik-
met ve inâyet ile imdad.. ve her birine fiilen cevap vermek tezahürü içinde bir ulûhiyet-i mutlaka, bir mâbudiyet-i âmmenin tecelliyat ı, umum mahlûkat ın, 
hususan zîhayat ın ve bilhassa insan tâifelerinin f ıtrî ve ihtiyârî binler tarzdaki 
ibadetlerine mukabelesini akl- ı selim ve iman gözü gördü ğü gibi, bütün semâ-
vî fermanlar ve enbiyâlar haber veriyorlar.
Sâniyen : “
1ُïُ×ْđَĬ” ن’ unun remziyle mukaddimede mezkûr üç cemaatten 
her biri ve umumu; beraber, çe şit çeşit, f ıtrî ve ihtiyârî ibadetlerle me şgul ol-
malar ı; şeksiz, bedâhetle bir mâbudiyete kar şı şâkirâne bir mukabele.. ve bir 
Mâbud-u Mukaddes’in mevcudiyetine hadsiz ve şüphesiz bir şehâdettir. Ve 
“2ُīĻِđَÝْùَĬ” ن’ unun remziyle mezkûr üç cemaatin, yani mecmû-u kâinattan tâ 
bir cesetteki zerrelerin cemaatinden her bir tâifenin, her bir ferdin fiilî ve hâlî 
istiâneleri ve dualar ı var. Ve onlar ın muâvenetlerine ko şan ve dualar ına kabul 
ile cevap veren bir şefkatli Müdebbir’e, şüphesiz şehâdet eder. Meselâ Yirmi 
Üçüncü Söz’ün dedi ği gibi; zemindeki umum mahlûkat ın üç nevi dualar ı, 
pek harika ve ümidin haricinde kabul olmas ı, bir Rabb-i Rahîm ve Mücîb’e 
kat’î şehâdet eder.
1 “(Yaln ız Sana) ibadet ederiz.” (Fâtiha sûresi, 1/4)
2 “(Yaln ız Sen’den) medet umar ız.” (Fâtiha sûresi, 1/4)602  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Evet tohumlar ve çekirdekler, istidat lisan ıyla her biri, birer a ğaç ve birer 
sümbüle olmay ı Hâl ık’ından isteyip, dualar ı gözümüz önünde kabul olmas ı 
gibi; bütün hayvanât ın ihtiyac- ı fıtrî lisan ıyla elleri yeti şmediği yerlerden r ı-
zıklar ını ve hayatlar ına lüzumu bulunan ve iktidarlar ının haricindeki matlub-
lar ını birisinden isteyip o f ıtrî ihtiyaç diliyle ettikleri bütün dualar ını gözümüz 
önünde kabul eden.. ve imdatlar ına acîb ve şuursuz mahlûkat ı vakti vakti-
ne hikmetle ko şturan bir Hâl ık-ı Kerîm’e zâhir şehâdet eder. İşte bu iki k ısma 
kıyasen, lisân- ı kâl ile edilen dualar ın bütün nevileri, hususan enbiyâlar ın 
(aleyhimüsselâm)  ve havaslar ın harika bir surette makbuliyeti, 1ُīĻِđَÝْùَĬ َّאكَĺإِ’ deki 
hüccet-i vahdâniyete şehâdet eder.
Alt ınc ı Kelime
2َħĻِĝَÝْùُĩْĤا َاطَóِّāĤا َאĬِïْİاِ’ dir. Bundaki hüccete gayet k ısa bir işaret şudur:
Evet, nas ıl bir yerden bir yere giden yollar ın ve bir noktadan uzak bir 
noktaya çekilen hatlar ın en k ısas ı ise, en do ğrusudur ve müstakîmidir. Aynen 
öyle de mâneviyatta ve mânevî yollarda ve kalbî mesleklerde en do ğrusu, en 
müstakîmi ise en k ısa ve en kolay ıdır. Meselâ Risale-i Nur’da bütün muvâze-
neleri ve küfür ve iman yollar ının mukayeseleri kat’î gösteriyorlar ki:
İman ve tevhid yolu, gayet k ısa ve doğru ve müstakîm ve kolayd ır. Ve 
küfür ve inkâr yollar ı gayet uzun ve mü şkülâtl ı ve tehlikelidir. Demek bu 
istikâmetli ve hikmetli ve her şeyde en k ısa ve kolay yolda sevkedilen bu 
kâinatta, elbette şirk ve küfrün hakikatleri olamaz.. ve iman ve tevhidin 
hakikatleri, bu kâinata güne ş gibi lâz ım ve vâciptir.
Hem ahlâk- ı insaniyede en rahat, en faydal ı, en k ısa, en selâmetli yol 
ise s ırat- ı müstakîmde, istikâmettedir.
Meselâ kuvve-i akliye;  hadd-i vasat olan hikmeti.. ve kolay, faydal ı is-
tikâmeti kaybetse, ifrat veya tefritle muz ır bir cerbezeye ve belal ı bir belâhete 
düşer, uzun yollar ında tehlikeleri çeker.
Ve kuvve-i gadabiye; hadd-i istikâmet olan şecaati takip etmezse, ifratla 
çok zararl ı ve zulümlü tehevvüre ve tecebbüre.. ve tefritle çok zilletli ve elem-
li cebânet ve korkakl ığa düşer. İstikâmeti kaybetmesinin, hatas ının cezas ı ola-
rak dâimî, vicdanî bir azab ı çeker.
1 “Biz yaln ız Sen’den medet umar ız.” (Fâtiha sûresi, 1/4)
2 “Bizi doğru yola, Sana do ğru varan yola ilet.” (Fâtiha sûresi, 1/6)z
zON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / İKİNCİ KISIM  ---------------------------------    603
Ve insandaki kuvve-i şeheviye;  selâmetli istikâmeti ve iffeti zâyi etse, if-
ratla musibetli, rezaletli fücura, fuh şa.. ve tefritle humuda, yani nimetlerdeki 
zevk ve lezzetten mahrum dü şer ve o mânevî hastal ığın azab ını çeker.
İşte bunlara k ıyasen, hayat- ı şahsiye ve hayat- ı içtimaiyenin bütün 
yollar ında istikâmet, en faydal ı ve kolay ve k ısad ır. Ve s ırat- ı müstakîm 
kaybedilse o yollar, pek belal ı ve uzun ve zararl ı olur.
Demek َħĻِĝَÝْùُĩْĤا َاطَóِّāĤا َאĬِïْİاِ pek çok câmî ve geni ş bir dua, bir ubû-
diyet oldu ğu gibi; bir hüccet-i tevhide ve bir ders-i hikmete ve bir tâlim-i 
ahlâka işaret eder.
Yedinci Kelime
1ْħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤا َاطَóِĀ ’dir. Bundaki hüccete gayet k ısa bir işaret:
Evvelâ : “2ْħِıْĻَĥَĐ kimlerdir?” diye اءِƯïَıُّýĤوَا َīĻِĝĺِّïِّāĤوَا َīĻِّĻِ×َّĭĤا َīِĨ 
3َīĻِéِĤَّאāĤوَا âyeti beyan ederek, nev-i be şerde istikâmet nimetine mazhar 
dört tâifeyi beyan içinde, o tâifelerin reislerine 4َīĻِّĻِ×َّĭĤا ile Muhammed (aley-
hissalâtü vesselâm) ’a, 5َīĻِĝĺِّïِّāĤوَا ile Ebûbekir S ıdd ık (radiyallâhu anh) ’a, 6اءِƯïَıُّýĤوَا 
ile Ömer ve Osman ve Ali (radiyallâhu anhum) ’e işaret edip; Peygamber’den 
(aleyhissalâtü vesselâm)  sonra S ıdd ık (radiyallâhu anh) .. sonra Ömer, Osman, Ali, 
(radiyallâhu anhum)  üçü hem şehit, hem halife olacaklar diye gaybî ihbarla bir 
lem’a-y ı i’câz gösterir.
Sâniyen : Nev-i be şerin en yüksek, en müstakîm, en sad ık bu dört tâ-
ifesi; Âdem (aleyhisselâm)  zaman ından beri hadsiz hüccetler, mucizeler, kera-
metler, deliller, ke şfiyatlar ile bütün kuvvetleriyle dâvâ edip ve be şerin ekseri 
onlar ı tasdik ettikleri hakikat-i tevhid, elbette güne ş gibi kat’îdir. Bu hadsiz 
meşâhir-i insaniye, yüz binler mucizelerle ve hadsiz hüccetlerle do ğruluklar ı-
nı ve hakkaniyetlerini gösterip tevhid ve vücûb-u vücûd ve vahdet-i Hâl ık gibi 
1 “Nimet ve lütfuna mazhar ettiklerinin yoluna ilet.” (Fâtiha sûresi, 1/7)
2 “Nimet ve lütfuna nail ettiklerin” (Fâtiha sûresi, 1/7)
3 “(Kim Allah’a ve Resûlüne itaat ederse i şte onlar,) Allah’ ın nimetlerine mazhar etti ği nebîler, s ıddîkler, 
şehidler, salih ki şilerle (beraber olacaklard ır).” (Nisâ sûresi, 4/68-69)
4 “Nebîlerle...” (Nisâ sûresi, 4/69)
5 “S ıddîklerle...” (Nisâ sûresi, 4/69)
6 “Şehidlerle...” (Nisâ sûresi, 4/69)z604  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
müsbet meselelerde ittifaklar ı ve icmâlar ı öyle bir hüccettir ki, hiçbir şüphe-
yi b ırakmaz.
Acaba kâinat ın ehemmiyetli netice-i hilkati ve zeminin halifesi ve zîhayat-
lar ın istidatça en cemiyetli ve yükse ği olan nev-i be şerin en müstakîmleri, en 
sâd ık ve musaddak mür şidleri ve kemâlâtta reisleri olan mezkûr o dört tâife-
nin icmâ ve ittifakla iman edip haber verdikleri.. ve kâinat ı bütün mevcudâ-
tıyla delil gösterip hakkalyakîn, aynelyakîn, ilmelyakîn itikat ettikleri ve sars ıl-
maz kanaat getirdikleri bir hakikati tan ımayan ve inkâr eden, hadsiz bir cinâ-
yet ve nihayetsiz bir azaba müstehak olmaz m ı?
Sekizinci Kelime
1َīĻِّĤَّאٓąĤا َźوَ ْħِıْĻَĥَĐ بِĳُąْĕَĩْĤا ِóْĻَĔ ’dir. Bundaki hüccete k ısa bir işarettir:
Evet tarih-i be şer ve kütüb-ü mukaddese, tevâtürlere ve küllî ve kat’î hâ-
disât ve mâlûmat ve mü şâhedât- ı beşeriyeye istinaden bilittifak, sarih ve kat’î 
bir surette haber veriyorlar ki:
Sırat- ı müstakîm ehli olan peygamberlere (aleyhimüsselâm)  binler vâk ıâtta 
istimdatlar ına harika bir tarzda gaybî imdat gelmesi ve onlar ın istediklerinin 
aynen verilmesi.. ve dü şmanlar ı olan münkirlere yüzer hâdisâtta ayn ı za-
manda gazab gelmesi ve semâvî musibet ba şlar ına inmesi, kat’î, şeksiz gös-
terir ki; bu kâinat ın ve içindeki nev-i be şerin Hakîm ve Âdil ve Muhsin ve 
Kerîm ve Aziz ve Kahhâr bir Mutasarr ıf’ı, bir Rabb’i var ki; Nuh2 ve İbrahim3, 
Mûsâ4 ve Hud5 ve Sâlih6 gibi (aleyhimüsselâm)  çok nebilere pek harika bir suret-
te tarihî ve geni ş hâdiselerle muzafferiyet ve necatlar ı vermiş.. ve Semud7 ve 
Âd8 ve Firavun9 kavimleri gibi çok zalimlere ve münkirlere dahi, peygamber-
lere isyanlar ına mukabil dünyada dahi bir ceza olarak, ba şlar ına dehşetli, se-
mâvî musibetler indirmi ş.
1 “Gazaba u ğrayanlar ın ve sapk ınlar ınkine değil.” (Fâtiha sûresi, 1/7)
2 Bkz.: A’râf sûresi, 7/64; Yûnus sûresi, 10/73; Hûd sûresi, 11/37; Mü’minûn sûresi, 23/26-29; Şuarâ 
sûresi, 26/119; Ankebût sûresi, 29/15; Sâffât sûresi, 37/75-76; ...
3 Bkz.: Enbiyâ sûresi, 21/68-71.
4 Bkz.: A’râf sûresi, 7/107-108, 133; Şuarâ sûresi, 26/32-33, 45, 61-67; Tâhâ sûresi, 20/77-80; …
5 Bkz.: A’râf sûresi, 7/72; Hûd sûresi, 11/58.
6 Bkz.: Hûd sûresi, 11/66.
7 Bkz.: Kamer sûresi, 54/23-31; A’râf sûresi, 7/73-78; Hûd sûresi, 11/61-68; Şuarâ sûresi, 26/141-159; ...
8 Bkz.: Kamer sûresi, 54/18-21; Hâkka sûresi, 69/6-8; Necm sûresi, 53/50; A’râf sûresi, 7/73; Hûd sûresi, 
11/58-60; Şuarâ sûresi, 26/139; …
9 Bkz.: Bakara sûresi, 2/50; Âl-i İmran sûresi, 3/11, 130; A’râf sûresi, 7/137; Enfâl sûresi, 8/52, 54; 
Yûnus sûresi, 10/90; …ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / İKİNCİ KISIM  ---------------------------------    605
Evet Âdem (aleyhisselâm)  zaman ından beri, be şeriyette iki cereyan- ı azîm  
birbiriyle çarp ışarak gelmi ş:
Biri: İstikâmet yolunu takip ile nimet ve saadet-i dâreyne mazhar olan 
ehl-i nübüvvet ve salâhat ve iman, kâinat ın hakikî güzelli ğine ve intizam 
ve kemâline mutâb ık olarak istikâmette hareket ettiklerinden, hem kâinat 
sahibinin lütuflar ına, hem iki cihan ın saadetine mazhar olup be şeri, me-
lekler derecelerine, belki fevkine terakki ettirmeye vesile olarak dünyada iman hakikatleriyle mânevî bir cennet, âhirette bir saadet kazan ıp ve ka-
zand ırm ışlar.
İkinci Cereyan : İstikâmeti b ırak ıp ifrat ve tefritle akl ı, bir vesile-i azap ve 
elemler toplay ıcı bir âlete çevirmesinden; insaniyeti en bedbaht bir hayvani-
yetten aşağı düşürüp1 dünyada zulümlerine mukabil gazab- ı ilâhî ve musi-
bet tokatlar ını yemekle beraber, dalâleti cihetinden, ak ıl alâkadarl ığıyla kâi-
nat ı bir hüzüngâh ve matemhâne-i umumiye ve zevalde yuvarlanan zîhayat-
lar için bir mezbaha, selhhâne ve gayet çirkin ve kar ışık görüp ruhu, vicda-
nı dünyada bir mânevî cehennemde olup, âhirette dâimî bir azap çekmeye2 
kendini müstehak eder.
İşte Fâtiha-y ı Şerife’nin âhirinde ْħِıْĻَĥَĐ بِĳُąْĕَĩْĤا ِóْĻَĔ ْۙħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤاَ  
3َīĻِّĤَّאٓąĤا َźوَ âyeti, bu iki cereyan- ı azîmi ders veriyor. Ve Risale-i Nur’daki 
bütün muvâzenelerin menba ı ve esas ı ve üstad ı, bu âyettir.  Madem yü-
zer muvâzenelerle Nur’lar, bu âyeti tefsir etmi şler; biz dahi izah ını ona havale 
ederek, bu k ısa işaretle iktifâ ederiz.
Dokuzuncu Kelime
َīĻِĨاٰ’ dir. Buna k ısac ık bir işaret:
Madem 5ُīĻِđَÝْùَĬ ، 4ُïُ×ْđَĬ ’deki “ن ”üç cemaat-i azîmeyi, bilhassa Âlem-i 
İslâm câmiindeki muvahhidîn cemaatini, hususan o vakit namazda bulunan 
1 Bkz.: A’raf sûresi, 7/179; Furkan sûresi, 25/44.
2 Kâfirlerin ebedî cehennemde kalacaklar ına dair bkz.: Nisâ sûresi, 4/169 ; Ahzâb sûresi, 33/65 ; Cin 
sûresi, 72/23 .
3 “Nimet ve lutfuna mazhar ettiklerinin (yoluna ilet); gazaba u ğrayanlar ın ve sapk ınlar ınkine de ğil.” 
(Fâtiha sûresi, 1/7 ).
4 “(Yaln ız Sana) ibadet ederiz.” (Fâtiha sûresi, 1/4)
5 “(Yaln ız Sen’den) medet umar ız.” (Fâtiha sûresi, 1/4)606  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
milyonlar cemaatini bize gösterip bizi içlerinde bulunduruyor.. ve dualar ına 
ve –söyledi ğimizi aynen söylemeleriyle– tasdiklerine ve bir nevi şefaatlerine 
hissedar olmam ıza yol aç ıyor.
Biz dahi bu “âmin” kelimesiyle, o cemaat-i muvahhidîn ve musallînin 
dualar ına yard ım.. ve dâvâlar ını tasdik.. ve şefaatlerinin ve istiânelerinin 
makbuliyetine, o âmîn ile bir rica etmemizle bizim cüz’î ubûdiyet ve dua ve dâvâm ızı; küllî, geni ş bir ubûdiyete çevirip küllî, umumî rubûbiyete muka-
bele ettirir.
Demek uhuvvet-i imaniye ve vahdet-i islâmiye s ırrıyla, her namaz vaktin-
de Âlem-i İslâm mescidinde milyonlarla efrad ı bulunan bir cemaatin –râb ıta-
yı vahdet itibar ıyla ve mânevî radyolar vas ıtas ıyla– Fâtiha’daki âmînleri, kül-
liyet kesbeder; milyonlarla âmînler hükmüne geçebilir.
1(Hâşiye)
2َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ
3ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
1 (Hâşiye) İşte derecâta göre bir âmî, bir çekirdek kadar bu kudsî hakikatten hisse alsa; ruhen 
terakki etmi ş kâmil bir insan, bir hurma a ğac ı kadar hisse al ır. Fakat daha terakki etmeyen 
bir adam, Fâtiha okurken bu manalar ı kasten hat ıra getirmemeli,(Hâşiyecik) tâ huzura zarar 
olmas ın. Eğer o makama terakki etse, zaten o manalar kendilerini gösterirler.
 (Hâşiyecik) Bu hâşiyedeki “kasten” kelimesinin izah ını Üstad ımızdan sorduk. Ald ığımız 
cevab ı aynen yaz ıyoruz:
   Teşehhüd ve Fâtiha kelimelerinin geni ş ve yüksek manalar ı kastî değil, belki dolay ısıy-
la meşguliyet ve huzura bir nevi gaflet veren tafsilât ı değil; belki mücmel ve k ısa mana-
lar ı gafleti da ğıtır, ubudiyeti ve münâcât ı parlat ır görüyorum. Namaz ın ve Fâtiha ve 
teşehhüdün pek yüksek k ıymetlerini tam gösterir. İkinci k ısm ın âhirinde “kasten me ş-
gul olmamak”tan murad ise; o manalar ın tafsilât ıyla bizzat i ştigal, bazen namaz ı unut-
turur, huzura belki dokunur. Yoksa dolay ısıyla ve muhtasar bir tarzda büyük faydalar ı-
nı hissediyorum.
 Üçüncü Medrese-i Yusufiye’deki 
Risale-i Nur talebeleri nam ına
 Ceylân
2 “Bütün hamdler, övgüler âlemlerin Rabbi Allah’ad ır.” (Fâtiha sûresi, 1/2)
3 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / İKİNCİ KISIM  ---------------------------------    607
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُīĻِđَÝْùَĬ ۪įِÖوَ
Üçüncü Medrese-i Yusufiye’nin Tek Bir Dersinin
Üçüncü K ısm ı
Mukaddime
Namazdaki Fâtiha’n ın mânevî emriyle, 2ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź أَنْ ُïَıْüأَ feyziyle İkinci 
Kısım yaz ıldığı gibi; namazdaki te şehhüdde dahi 3ِّٰųا لُĳُøرَ ًاïَّĩَéُĨ أَنَّ ُïَıْüوَأَ 
cümlesinin diliyle, mânevî ihtar ıyla ve Sûre-i Feth’in âhirinde
 ِّٰųِאÖ ĵٰęوَכَ ۪ۘįِّĥכُ ِīĺِّïĤا ĵَĥَĐ َهُóِıْčُĻِĤ ِّěَéْĤا ِīĺوَدِ ٰىïُıْĤِאÖ ُįَĤĳُøرَ َģَøأَرْ ِۤيñَّĤا َĳُİ
4ْħُıَĭْĻَÖ אءُƯĩَèرُ َّאرِęْכُĤا ĵَĥَĐ َّاءُïِـüأَ ưįَđَĨ َīĺِñَّĤوَا ِّٰۘųا لُĳُøرَ ٌïَّĩَéُĨًا۝ïĻِıَü
beş mucize-i gaybiyeyi gösteren büyük âyetin nuruyla üçüncü k ısm ını yazma-
ya –şimdi beyan ına iznim olmayan üç sebep için– mecbur oldum. Tafsilat ını, 
izahat ını, senetli hüccetlerini Risalet-i Muhammediye’ye dair Zülfikar’daki 
Mucizât- ı Ahmediye ve Arabî Hizb-i Nurî’ye havale edip yaln ız gayet muhta-
sar, k ısac ık üç işaret ile Arabî Hizb-i Nurî’nin hülâsas ının bir hülâsas ı ve tes-
bihatta tekrar etti ğim kelime-i tevhid ile dâimî virdim ve bir tefekkür-ü Arabî 
olarak burada yaz ılan risaleci ğinin  ِّٰųا لُĳُøرَ ٌïَّĩَéُĨ şehâdetine dair parçan ın 
bir nevi tercümesi, İkinci ve Üçüncü İşaret’te yaz ılacak.
Birinci İşaret
Bu kâinat sahibinin tezahür-ü rubûbiyetine ve sermedî ulûhiyetine ve 
nihayetsiz ihsânât ına küllî bir ubûdiyet ve tan ıttırmakla mukabele eden 
1 Ancak O’ndan yard ım dileriz.
2 “Şehadet ederim ki Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Müslim, salât  60; Tirmizî, salât  216; Ebû Dâvûd, 
salât  178; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/292)
3 “Şehâdet ederim ki Hz. Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem) Allah’ ın resûlüdür.” (Müslim, salât  
60; Tirmizî, salât  216; Ebû Dâvûd, salât  178; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/292)
4 “Bütün dinlere üstün k ılmak için Resûlünü hidâyet ve hak dinle gönderen O Allah’t ır. Buna şahit 
olarak Allah yeter. Muhammed Allah’ ın resûlüdür. Onun beraberindeki müminler de kâfirlere kar şı 
şiddetli olup kendi aralar ında şefkatlidirler.” (Fetih sûresi, 48/28-29)
Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) , bu kâinatta güne şin lüzumu gibi elzemdir ki; 
nev-i beşerin üstad- ı ekberi ve büyük peygamberi ve fahr-i âlem.. ve َكَźْĳَĤ 
1َكَŻْĘَْŶا ُÛْĝَĥَì َאĩَĤ َكَźْĳَĤ hitab ına mazhar.. ve hakikat-i Muhammediyesi; hem 
sebeb-i hilkat-i âlem, hem neticesi ve en mükemmel meyvesi oldu ğu gibi; bu 
kâinat ın hakikî kemâlât ı.. ve sermedî Cemîl-i Zülcelâl’in bâki aynalar ı ve s ı-
fatlar ının cilveleri ve hikmetli ef’âlinin vazifedar eserleri ve çok mânidar mek-
tuplar ı olmas ı.. ve bâki bir âlemi ta şımas ı.. ve bütün zî şuurlar ın müştâk ol-
duklar ı bir dâr- ı saadet ve âhireti netice vermesi gibi hakikatleri, hakikat-i 
Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm)  ve risalet-i Ahmediye ile tahakkuk etti ğin-
den, nas ıl bu kâinat onun risaletine gayet kuvvetli ve kat’î şehâdet eder; öy-
le de başta Âlem-i İslâm, bütün be şer ve bütün zî şuur, cehennemden daha 
ac ı ve korkunç olan ademden, hiçlikten, idam- ı ebedîden, fenâ-y ı mutlaktan 
kurtulmak için dâimî a şk ve şevkle her zamanda ve câmî mahiyetinin bütün 
kuvvetleriyle, bütün istidâdât lisanlar ıyla, bütün dualar ve ibadetler ve rica-
lar ının dilleriyle istedikleri hayat- ı bâkiyeyi kuvvetli ve kat’î be şaret veren ri-
salet-i Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm)  ve hakikat-i Muhammediye’ye (aleyhissalâ-
tü vesselâm)  şehâdet edip, nev-i be şerin medar- ı iftihar ı ve eşref-i mahlûkat ol-
duğuna imza bast ığı gibi; her zamanda üç yüz elli milyon ehl-i iman ın ُÕَ×َّùĤاَ 
2ِģِĐَאęْĤכَא sırrınca, her gün i şledikleri bütün hasenâtlar ve hay ırlar ın bir misli 
Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın defter-i hasenât ına girmesi ve o tek şahsi-
yet-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm) ; yüzer milyon, belki milyarlar âbid-i 
muhsin kadar küllî bir ubûdiyete ve füyuzâta mazhar bir makam kazanmas ı, 
o Zât’ ın (aleyhissalâtü vesselâm)  risaletine pek kuvvetli şehâdet edip imza basar.
İkinci İşaret
Benim virdimde her vakit tefekkürle bakt ığım yirmiden ziyade şehâdet-
lere işaret eden,
 ٍÙَّĻِĨَŻْøوَإِ ٍīĺدِ ِģَĩَכْÉِÖ ۪įِÝَّĻِّĨأُ َďَĨ ًÙَđْĘدَ رِه۪ĳُıُČ َאدَةِıَýِÖ ُīĻِĨَْŶا ِïْĐَĳْĤا َאدِقُĀ ِّٰųا لُĳُøرَ ٌïَّĩَéُĨ
 ِّħَĐَÉِÖوَ.. َاتٍĳَĐوَدَ َאتٍäَאĭُĨوَ َةٍĳْĐدَ ĵَĥْĐَÉِÖوَ.. َאدَةٍ×ِĐوَ َאدٍĝِÝْĐوَا َאنٍĩĺإِ ٰىĳْĜَÉِÖوَ.. ٍÙَđĺِóَüوَ
.َאıَĤ َģْáِĨ َź َاتٍóِĩْáُĨ َאتٍĜَאرِì ٍÙَĬَאÝَĨ ِّħَÜوَأَ.. ٍēĻِĥْ×َÜ
1 “Sen olmasayd ın, âlemleri yaratmazd ım.” (Aliyyülkârî, el-Esrâru’l-merfûa  s.385; el-Aclûnî, Keşfü’l-
hafâ 2/214). Ayr ıca yak ın ifadeler için bkz.: et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  6/314; el-Hâkim, el-
Müstedrek  2/672.
2 (Bir işe) sebep olan, (onu bizzat) yapan gibidir.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / ÜÇÜNCÜ KISIM  ----------------------   609
Kısa bir nevi tercümesi ve meâli: Yani Muhammed’in (aleyhissalâtü vesselâm)  
risaletine şehâdet eden:
Birincisi Birincisi
On bir hâlât ından ç ıkan bir hüccet-i risalettir.
Evet, okumak ve yazmak ö ğrenmediği ve ümmî oldu ğu hâlde; on dört 
asr ın ukalâs ını, feylesoflar ını hayrette b ırakan ve edyân- ı semâviyede birinci-
liği kazanan bir din ile birden, tecrübesiz ve def’aten meydana ç ıkmas ı, emsâl 
kabul etmez bir hâlet oldu ğu gibi...
Sözlerinden, fiillerinden, hâllerinden ç ıkan İslâmiyet’in her zamanda üç 
yüzelli milyon insan ın ruhlar ına, nefislerine, ak ıllar ına terbiyekârâne ders ver-
mesi ve mânevî terakkiyâta sevketmesi, emsâlsiz bir hâlettir.
Hem öyle bir şeriatla meydana gelmi ş ki; âdilâne kanunlar ıyla nev-i be-
şerin beşten birisini on dört as ırda maddî ve mânevî terakki içinde idare et-
mesi misilsiz bir hâlet oldu ğu gibi...
O Zât, (aleyhissalâtü vesselâm)  öyle bir iman ve itikatla meydana ç ıktı ki; bü-
tün ehl-i hakikatin her zaman onun mertebe-i iman ından feyz almalar ıyla be-
raber “en yüksek ve en kuvvetli bir derecededir” diye müttefikan tasdikleri...
Ve o zamanda hadsiz muâr ızlar ının ona muhalefeti, zerre kadar bir te-
lâş, bir vesvese, bir şüphe vermemesi gösteriyor ki, kuvvet-i imaniyede dahi 
onun emsâli yok ve o küllî yüksek iman ı misilsizdir.
Hem öyle bir ubûdiyet ve ibadet gösterdi ki; iptidâ ve intihây ı birleşti-
rip hiç kimseyi taklit etmeyerek, ibadetin en ince esrar ını görüp mürâat ede-
rek, en da ğdağalı zamanlarda dahi tam tam ına ubûdiyeti yapmas ı emsâlsiz 
bir hâlet olmas ı gibi...
Hâl ık’ına karşı öyle deavât ve münâcât ve ricalar yapm ış ki, bu zamana 
kadar telâhuk-u efkârla beraber o mertebeye yeti şilmemiş. Meselâ Cev şenü’l-
Kebîr münâcât ında binbir esmâ-y ı ilâhiyeyi şefaatçi ederek Hâl ık’ını öyle bir 
tarzda tavsif ve tarif eder ki, emsâli yok. Ve mârifetullahta kimse ona yeti şe-
memesi, misilsiz bir hâlettir.
Hem öyle bir metânetle insanlar ı dine davet ve öyle bir cür’etle risaleti-
ni tebliğ etmiş ki; kavmi ve amcas ı ve dünyan ın büyük devletleri ve eski din-
lerin etbâlar ı, ona muâr ız ve düşman olduklar ı hâlde, zerre kadar korkmaya-
rak, çekinmeyerek, umumuna meydan okumas ı ve başa da ç ıkarmas ı, em-
sâlsiz bir hâlettir.z
z
z
z
z
z
z
z610  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İşte onun s ıdk ına ve nübüvvetine bu harika, emsâlsiz sekiz hâletin mec-
mûu, gayet kuvvetli bir şehâdettir. Ve bu hâletler, o Zât’ ın (aleyhissalâtü vesselâm)  
nihayet derecede ciddiyetine ve itmînan ına ve kemâl-i s ıdk ına ve hakkaniye-
tine kat’î kanaati var oldu ğunu gösteriyor.
Âlem-i İslâm, her günde, her te şehhüdde milyonlar lisanla ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ 
1ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ُّĹِ×َّĭĤا َאıُّĺأَ der. Ve onun memuriyetine teslimiyetini.. ve ge-
tirdiği saadet-i ebediye be şaretini tasdik etti ğini.. ve be şeriyetin derin bir a şk-
la ve f ıtrî ve istidadî pek kuvvetli bir i ştiyakla arad ığı hayat- ı bâkiyeye sa ğlam 
bir yol açt ığına karşı Âlem-i İslâm, minnettarâne, müte şekkirâne ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ 
ُّĹِ×َّĭĤا َאıُّĺأَ ile bir mânevî ziyaret ve görü şmek ve üç yüz elli milyon, belki milyar-
lar nâm ına onu tebrik eder.
Yirmi Küllî Şehâdetlerden ve Çok Şehâdetleri Yirmi Küllî Şehâdetlerden ve Çok Şehâdetleri 
İhtiva Eden İkinci Şehâdet İhtiva Eden İkinci Şehâdet
2۪įِĝĺِïْāَÜ ĵٰĥَĐ َאنِĩĺِْŸا ِěَאئِĝَè ِďĻِĩَä َאدَةِıَýِÖوَ
Yani iman ın alt ı rükünlerinin  hakikatleri ve tahakkuklar ı ve hakkaniyet-
leri, Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın risaletine ve hakkaniyetine kat’î şehâ-
det eder. Çünkü onun risalet hayat ının şahsiyet-i mâneviyesi ve bütün dâvâ-
lar ının esas ı ve mahiyet-i nübüvveti, o alt ı rükündür. Öyle ise o rükünlerin ta-
hakkuklar ına delâlet eden bütün deliller, Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın ri-
saletinin hak oldu ğuna ve onun sâd ıkıyetine dahi delâlet ederler. Hem âhire-
tin tahakkukuna sâir rükünlerinin delâletini Meyve Risalesi ve Onuncu Söz’ün Zeyilleri beyan ettikleri gibi; öyle de her bir rükün hüccetleriyle beraber onun risaletine bir hüccettir.
Binler Şehâdetleri İhtiva Eden Üçüncü Küllî Şehâdet Binler Şehâdetleri İhtiva Eden Üçüncü Küllî Şehâdet
3۪įِĜَŻْìأَ ِّĳُĥُĐوَ.. ۪įِÜَźَאĩوَכَ.. ۪įِÜَاõِåْđُĨ َفِźِאٰÖ َمُŻَّùĤوَا َةُŻَّāĤا ِįْĻَĥَĐ ۪įِÜذَا َאدَةِıَýِÖوَ
Yani O Zât, (aleyhissalâtü vesselâm)  güneş gibi kendi kendine delildir. Binler 
mucizât  ve kemâlât  ve yüksek, güzel ahlâk ıyla risaletine ve sâd ıkıyetine 
pek kuvvetli şehâdet eder.
1 “Ey Peygamber, Allah’ ın selâm ı üzerine olsun! O’nun rahmeti ve bereketi de üzerine olsun!” (Buhârî, 
ezân  148; Müslim, salât  55; Tirmizî, salât  99)
2 İman hakikatlerinin hepsinin O’nu tasdik etmesinin şehadetiyle.
3 Binler mu’cizeler, kemâlât ve yüce ahlâk ı beraberinde bulunduran Zât ının (aleyhissalâtü vesselâm) 
şehadetiyle.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / ÜÇÜNCÜ KISIM  ----------------------   611
Evet Mucizât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm)  risale-i harikada üç yüzden 
ziyade nakl-i sahih ile isbat etti ği gibi; o Zât’ ın (aleyhissalâtü vesselâm)  1
ُóَĩَĝْĤا َّěَýْĬوَا 
ve 2ĵٰĨرَ َّٰųا َّīٰכِĤوَ َÛْĻَĨرَ إِذْ َÛْĻَĨرَ َאĨوَ âyetlerinin sarâhatiyle, avucunun bir par-
mağıyla kamerin iki parça olmas ı..3 ve nakl-i sahih ve tevâtürle, ayn ı elin beş 
parmağından beş çeşme su akmas ı ve susuz kalan bütün ordusu o sudan iç-
mesi ve şahit olmas ı ve bu acîb harika, iki defa ba şka yerde de vuku bulma-
sı..4 ve ayn ı avuç ile bir parça topra ğı, hücum eden dü şman ordusuna atarak, 
her birisinin gözüne bir avuç toprak girmesiyle hücumda iken kaçmalar ı..5 ve 
ayn ı avuçta küçük ta şlar insanlar gibi tesbih edip sübhânallah demeleri6 gi-
bi... nakl-i sahih ile ve bir k ısm ı tevâtürle tarihlerde katiyen vukua gelen yüzer 
–ve ehl-i tahkikin yan ında bine kadar– mucizât ın7 elinde zuhuru.. ve dost ve 
düşmanlar ın ittifak ıyla O’nda güzel hasletlerin ve ahlâk- ı hasenenin en yük-
sek derecesinde bulunmas ı..8(Hâşiye) ve arkas ında tebaiyetle sülûk edip kemâ-
lâta erişen ve hakikate aynelyakîn yeti şen bütün ehl-i tahkikin, ittifakla kemâ-
lât- ı Muhammediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  en yüksek derecede bulundu ğuna 
hakkalyakîn tasdikleri.. ve O’nun dininden gelen Âlem-i İslâm’ ın füyuzât ı.. ve 
koca İslâmiyet’in hakikatleri, O’nun harika kemâlât ına delâlet eder. Elbette o 
Zât, (aleyhissalâtü vesselâm)  bizzat kendi risaletine gayet parlak ve küllî, geni ş şe-
hâdet eder demektir.
Pek Çok Kuvvetli Şehâdetleri İhtiva Eden Dördüncü Şehâdet Pek Çok Kuvvetli Şehâdetleri İhtiva Eden Dördüncü Şehâdet
9۪įِĭِİَاóَÖوَ ۪įِĝَאئِĝَè ْīِĨ ُّïَéُĺ َź َאĩِÖ ْاٰنِóُĝْĤا َאدَةِıَýِÖوَ
Yani Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan, hadsiz hakikatler ve hüccetleriyle risa-
letine, sâd ıkıyetine şehâdet eder. Evet, k ırk vecihle mucize oldu ğu Zülfikar 
1 “…Ay bölündü.” (Kamer sûresi, 54/1 ).
2 “(Ey Resûlüm) Att ığın vakit sen atmad ın, lâkin Allah att ı.” ( Enfâl sûresi, 8/17).
3 Buhârî, menâk ıb 27, menâk ıbü’l-ensâr  36, tefsîru sûre (54)  1; Müslim, münâfikîn  43-48.
4 Buhârî, menâk ıb 25, meğâzî 35; Müslim, fezâil  6, 7, imâre  72, 73.
5 Müslim, cihâd  81; Dârimî, siyer  16; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/303, 368.
6 el-Buhârî, et-Târîhu’l-kebîr  8/442; el-Bezzâr, el-Müsned  9/431, 434; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  
4/245; Ebû Nuaym, Delâilü’n-nübüvve  s.431-432, 593.
7 Bkz.: el-Beyhakî, Delâilü’n-nübüvve  1/10; en-Nevevî, Şerhu Sahîhi Müslim  1/2; İbni Hacer, Fethu’l-
bârî 6/582-583; en-Nebhânî, Huccetullâhi ale’l-âlemîn  s.3.
8 (Hâşiye) Hatta şecaat kahraman ı Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  diyor: “Harpte biz korktu ğu-
muz zaman, Peygamber’in (aleyhissalâtü vesselâm)  arkas ına saklan ır, tahassun ederdik.” 
Şecaat gibi her haslette faik oldu ğunu, o zaman dü şmanlar ı dahi tasdik ettiklerini tarihler 
naklediyorlar.
9 Kur’ân’ ın hadd ü hesaba gelmeyen hakikat ve burhanlar ının şehadetiyle.612  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Mecmuas ı’nda isbat edilen.. ve on dört asr ı nurland ıran ve nev-i be şerin beş-
ten birisini tebeddül etmeyen kanunlar ıyla idare eden.. ve o zamandan şim-
diye kadar bütün muâr ızlara meydan okuyup hiç kimse, hatta bir suresinin 
mislini getirmeye cesaret etmeyen.. ve Âyetü’l-Kübrâ’da isbat edildi ği gibi al-
tı ciheti nuranî, şüpheler giremeyen ve alt ı makam- ı kübrâ hakkaniyetine im-
za basan ve sars ılmaz alt ı hakikatlere dayanan.. ve her zamanda yüzer mil-
yon lisanlarla şevk ve hürmetle okunan.. ve her dakikada milyonlar hâf ızlar ın 
kalblerinde kudsiyetle yaz ılan.. ve Âlem-i İslâm’ ın bütün şehâdetleri ve iman-
lar ı onun şehâdetinden tere şşuh eden.. ve bütün ulûm-u imaniye ve İslâmiye 
onun menba ından akan.. ve O, eski semâvî kitaplar ı tasdik etti ği gibi1, bütün 
kütüb ve suhuf-u semâviyenin mânevî tasdiklerine mazhar bulunan Kur’ân- ı 
Azîmüşşân, bütün hakikatleriyle ve hakkaniyetini isbat eden bütün hüccetle-
riyle, Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın s ıdk ına ve risaletine şehâdet eder de-
mektir.
Beşinci, Altıncı, Yedinci, Sekizinci Küllî Şehâdetler Beşinci, Alt ınc ı, Yedinci, Sekizinci Küllî Şehâdetler
 ِóُÜَاĳَÝِÖ ĹِĄَאĩْĤوَا.. ۪įِĥَئِźدَ َّةِĳُĝِÖ رِĳُّĭĤا ِģَאئِøوَرَ.. ۪įِÜَאرَاüإِ ِÙَّĻِøْïُĝِÖ ِīَüْĳَåْĤا َאدَةِıَýِÖوَ
2۪įِÜَאàَאدِè َفِźاٰ ِěĺِïْāَÝِÖ َאلِ×ْĝِÝْøِْźوَا.. ۪įِÜَאĀَאİاِرْ
Yani binbir esmâ-y ı ilâhiyeye sarîhen ve i şareten bakan.. ve bir cihet-
te Kur’ân’dan ç ıkan bir harika münâcât olan.. ve mârifetullahta terakki eden 
bütün âriflerin münâcâtlar ının fevkinde bulunan.. ve bir gazvede “Z ırhı çı-
kar, onun yerine bu Cev şen’i oku!” diye Cebrail vahiy getiren3 “Cevşenü’l-
Kebîr” münâcât ı içindeki hakikatler ve tam tam ına Rabbine kar şı tavsifler, 
Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın risaletine ve hakkaniyetine şehâdet etti ği 
gibi; Kur’ân’dan tere şşuh eden ve bir cihette Cev şen’den feyiz alan ve tevel-
lüd eden Resâili’n-Nuriye, yüz otuz parças ıyla risalet-i Muhammediye’ye (aley-
hissalâtü vesselâm)  birtek hüccet olarak risaletinin bütün hakikatlerini aklen ve 
mant ıken isbat ıyla, hatta felsefenin nazar ında ak ıldan pek uzak meselelerini 
göz önünde gibi gayet kolay ve makul bir tarzda ders vermesiyle Muhammed 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ın sâd ıkıyetine ve risaletine küllî bir surette şehâdet eder.
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/41, 91, 97; Âl-i İmran sûresi, 3/3; Mâide sûresi, 5/48; Nisâ sûresi, 4/47; Fât ır 
sûresi, 35/31; Ahkaf sûresi, 46/30.
2 Cevşen’in işaretlerinin kudsiyeti, Risale-i Nur’un delillerinin kuvveti, Efendimiz dünyaya te şrif etmeden 
meydana gelen tevâtür kuvvetindeki irhasat, vefat ettikten sonra da meydana gelen binlerce hâdisenin O’nun haber verdi ği şeyleri tasdikinin şehadetiyle.
3 el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Muhyiddin İbni Arabî)  s.531-532.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / ÜÇÜNCÜ KISIM  ----------------------   613
Hem zaman- ı mâzi dahi risaletine bir küllî şahittir ki; irhasat  denilen nü-
büvvetten evvel zuhur eden ve gelecek peygamberin mucizât ı say ılan harika-
lar, tarihlerde ve siyer kitaplar ında kat’î tevâtür tarz ında nakledilen pek çok 
vâk ıalar, gayet sa ğlam bir surette risaletine şehâdet eder ve çok nevileri var. 
Bir k ısm ı, gelecek şehâdetlerde beyan edilecek; bir k ısm ı da Zülfikar’da ve ta-
rih kitaplar ında sahih bir surette nakledilmi ş. Meselâ velâdet-i peygamberiye-
ye (aleyhissalâtü vesselâm)  yak ın bir vakitte Kâbe’yi tahrip etmeye gelen Ebrehe as-
kerinin ba şlar ına ebâbil ku şlar ının elleriyle ta şlar ın yağmas ı..1 ve velâdet ge-
cesinde Kâbe’deki sanemlerin ba ş aşağı düşmesi..2 ve Kisra-y ı Fars saray ının 
harap olmas ı..3 ve ateş-perest mecusîlerin bin seneden beri yanmas ı devam 
eden ateşi o gece sönmesi..4 ve Bahîra-y ı Râhib5 ve Halime-i Sa’diye’nin6 ka-
t’î ihbarlar ıyla bulutlar ba şına gölge etmesi gibi çok hâdiseler, nübüvvetinden 
evvel nübüvvetini haber vermi şler.
Hem istikbal, yani vefat ından sonra onun haber verdi ği hâdiseler, pek 
çoktur ve çok nevileri var. Birisi, Âl-i Beyt’ine ve ashab ına ve fütuhat- ı 
İslâmiye’ye ait ihbarat- ı gaybiyesidir  ki; Zülfikar’da Mucizât- ı Ahmediye k ıs-
mında nakl-i sahih ile seksen vâk ıan ın aynen haber verdi ği gibi ç ıkmas ı, me-
selâ Hz. Osman’ ın (radiyallâhu anh)  mushaf okurken7, Hz. Hüseyin’in (radiyallâhu 
anh) Kerbelâ’da şehit edilmeleri..8 ve Şam9 ve İran10 ve İstanbul’un11 fetihleri..
1 Bkz.: Fil sûresi, 105/1-5; İbni İshak, es-Sîre  36-41; İbni Hişâm, es-Sîratü’n-nebeviyye  1/168-173; İbni 
Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ  1/91-92.
2 Bkz.: el-Beyhakî, Delâilü’n-nübüvve  1/19; es-Suyûtî, el-Hasâisu’l-kübrâ  1/81; el-Halebî, es-Sîratü’l-
Halebiyye  1/76.
3 Bkz.: el-Beyhakî, Delâilü’n-nübüvve  1/19, 126, 127; Ebû Nuaym, Delâilü’n-nübüvve s.139; et-
Taberî, Târîhu’l-ümem ve’l-mülûk  1/459.
4 Bkz.: el-Beyhakî, Delâilü’n-nübüvve  1/19, 126, 127; Ebû Nuaym, Delâilü’n-nübüvve s.139; et-
Taberî, Târîhu’l-ümem ve’l-mülûk  1/459.
5 Bkz.: Tirmizî, menâk ıb 3; İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  7/327; el-Bezzâr, el-Müsned  8/97; el-Hâkim, 
el-Müstedrek  2/672.
6 Bkz.: İbni Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ  1/112; Kad ı Iyâz, eş-Şifâ 1/368; el-Halebî, es-Sîratü’l-Halebiyye  
1/167-168.
7 Bkz.: el-Hâkim, el-Müstedrek  3/110; Kad ı Iyâz, eş-Şifâ 1/339; ed-Deylemî, el-Müsned  5/313.
8 Bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  3/242, 256, 6/294; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  3/107; et-
Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  6/249; el-Hâkim, el-Müstedrek  3/197.
9 Bkz.: Buhârî, fezâilü’l-Medîne  5; Müslim, hac 496, 497; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  5/220; 
Muvatta’, câmi’  7.
10 Bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  5/86, 87, 89. Ayr ıca bkz.: Buhârî, cihâd  157, humus  8, menâ-
kıb 25, eymân  3; Müslim,  fiten 75-78.
11 Bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  4/335; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  2/38; el-Buhârî, et-
Târîhu’l-kebîr  2/81; el-Hâkim, el-Müstedrek  4/468.614  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ve Abbasî Devleti’nin zuhuru..1 ve Cengiz ve Hülâgu’nun onu ma ğlup ve 
mahvetmesi2 gibi seksen ihbar- ı gaybî mucizât ı, nakl-i sahih ile ve tarih ve si-
yer kitaplar ına istinaden tafsilen yazmas ı gibi, ihbar- ı gaybînin sâir nevileriy-
le ve Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın hakkaniyetine delâlet eden pek çok 
vâk ıât- ı istikbaliye ile zaman- ı istikbal dahi, kuvvetli ve küllî bir surette risa-
let-i Muhammediye’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  ve sâd ıkıyetine şehâdet eder de-
mektir.
Dokuzuncu, Onuncu, On Birinci, On İkinci Şehâdetlere Dokuzuncu, Onuncu, On Birinci, On İkinci Şehâdetlere
 İşaret Eden  İşaret Eden
 َאلِĩِכَÖ َאبِéْĀَْŶوَا.. ِīĻِĝَĻْĤا ِّěَè ِÙَäَرَïِÖ ۪įِĝĺِïْāَÜ ĹِĘ ْħِıِÜَّאĻِĭĻِĝَĺ َّةِĳُĝِÖ ْٰلِźا َאدَةِıَýِÖوَ
 ِÙَäَرَïِÖ ۪įِĝĺِïْāَÜ ĹِĘ ْħِıِÜَאĝĻِĝْéَÜ َّةِĳُĝِÖ َאءِĻِęْĀَْŶوَا.. ِīĻِĝَĻْĤا ِīْĻَĐ ِÙَäَرَïِÖ ۪įِĝĺِïْāَÜ ĹِĘ ْħِıِĬَאĩĺإِ
.ِīĻِĝَĻْĤِאÖ َاتِïَİَאýُĩْĤوَا ِėْýْכَĤِאÖ ۪įِÝَĤَאøرِ ĵٰĥَĐ ْħِıِĝُÖَאĉَÝِÖ َאبِĉْĜَْŶوَا.. ِīĻِĝَĻْĤا ِħْĥِĐ
Yani Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın sâd ıkıyetine ve hakkaniyetine 
küllî şehâdetlerden,
Dokuzuncusu Dokuzuncusu
3َģĻَائِóْøإِ ĹِĭَÖ َאءِĻِ×ْĬَÉכَ ĹِÝَّĨأُ َאءُĩَĥُĐ sırrına mazhar ve salavâtlarda âl-i İbrahim 
(aleyhisselâm) ’a mukabil olan âl-i Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın4 içindeki bü-
yük evliya (radiyallâhu anhum)  ve Ali (radiyallâhu anh)  ve Hasan (radiyallâhu anh)  ve 
Hüseyin (radiyallâhu anh)  ve ehl-i beytin on iki imam ı (kaddesallâhu esrârahum)  ve 
Gavs- ı Âzam (kuddise sirruh)  ve Ahmed Rufâî (kuddise sirruh) , Ahmed Bedevî (kuddi-
se sirruh) , İbrahim Desûkî (kuddise sirruh) , Ebu’l-Hasan Şâzelî (kuddise sirruh)  gibi ak-
tâblar ve imamlar ; ittifakla, hakkalyakîn bir itikatla ve ke şfiyat ve mü şâhe-
dâtla ve ümmette gösterdikleri harika ir şadat ve kerametlerle, risalet ve hak-
kaniyet ve sâd ıkıyet-i Muhammediye’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  imanlar ı ve şehâ-
detleri ile imza bas ıyorlar.
1 Bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/209; el-Beyhakî, Delâilü’n-nübüvve  6/517; el-Hâkim, el-
Müstedrek  3/368; İbni Asâkir, Târîhu Dima şk 26/351.
2 Bkz.: ez-Zürkânî, Şerhu’z-Zürkânî  4/479-480; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/4; Seyyid Kutub, Fî-Z ılâli’l-
Kur’ân 5/83; İbni Âşûr, et-Tahrîr ve’t-Tenvîr  8/423, 430.
3 “Ümmetimin alimleri, İsrailoğullar ının peygamberleri gibidir.” (el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/384; 
Aliyyülkârî, el-Masnû’  s.123; el-Aclûnî, Keşfü’l-hafâ  2/83)
4 Bkz.: Buhârî, enbiyâ  10, tefsîru sûre (33)  10, deavât  32, 33; Müslim, salât  65-69.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / ÜÇÜNCÜ KISIM  ----------------------   615
Onuncusu Onuncusu
Enbiyâdan sonra en muhterem ve yüksek tâife ve ümmî ve bedevî olduk-
lar ı hâlde az bir zamanda nur-u Muhammedî (aleyhissalâtü vesselâm)  ile şarktan 
garba kadar âdilane idare edip, cihangir devletleri ma ğlup ederek müterakki, 
fenli, medenî, siyasî milletlere üstad, muallim, diplomat, hâkim-i âdil olarak o asr ı bir “asr- ı saadet” hükmüne getiren sahabeler ; Muhammed 
(aleyhissalâtü 
vesselâm) ’ın her hâlini tetkik ve taharriden sonra gözleriyle gördükleri çok mu-
cizât ın kuvvetiyle eski dü şmanl ıklar ını ve ecdatlar ının mesleklerini ve çoklar ı 
–Hâlid İbni Velid1 ve İkrime İbni Ebî Cehil2 gibi– pederlerinin taraftarl ıklar ı-
nı, kavim ve kabilelerini tamam ıyla b ırak ıp bütün ruh u canlar ıyla, gayet fe-
dakârâne bir surette İslâmiyet’e girerek aynelyakîn derecesinde Muhammed 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ın sâd ıkıyetine ve risaletine imanlar ı; sars ılmaz, küllî bir şe-
hâdettir.
On Birincisi On Birincisi
Asfiya ve s ıddîkîn denilen  müçtehitler, imamlar, allâmeler ; İbni Sina, 
İbni Rüşd gibi dâhî feylesoflar misillü binler ehl-i tahkik ; aklî ve mant ıkî bir 
tarzda, her biri ayr ı bir meslekte, şüphesiz, binler hüccetlere ve kat’î burhanla-
ra istinaden, ilmelyakîn derecesinde Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın risale-
tine ve hakkaniyetine imanlar ı öyle küllî bir şehâdettir ki, onlar ın umumu ka-
dar bir zekâs ı bulunmayan kar şılar ına ç ıkamaz.
İşte o hadsiz şahitlerden birisi, bu zamanda Risale-i Nur’dur ki; mün-
kirler ona kar şı hiçbir çare bulamad ıklar ından, zab ıta ve adliyeyi aldat ıp 
mahkeme eliyle susturmas ına çal ışıyorlar.
On İkincisi On İkincisi
Âlem-i İslâm’da her biri ümmetin ehemmiyetli bir k ısm ını daire-i dersine 
alıp harika ir şad ve kerametlerle mânevî terakki ettiren ve hüccetler yerinde 
müşâhedâta, ke şfiyata dayanan ve aktâb denilen en derin  ehl-i tahkik ve 
hakikat , ruhâni terakkilerinde Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın risaletini ve 
sâd ıkıyetini ve en yüksek mertebe-i hakkaniyette bulundu ğunu keşfen ve şu-
hûden görüp müttefikan ve mütetâb ıkan nübüvvetine şehâdetleri öyle bir im-
zad ır ki, onlar ın umumu kadar bir yüksek mertebe-i kemâlât ı kazanmayan o 
imzay ı bozamaz.
1 Bkz.: el-Hâkim, el-Müstedrek  3/271.
2 Bkz.: el-Hâkim, el-Müstedrek  3/271.616  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
On Üçüncü Şehâdet On Üçüncü Şehâdet
Dört küllî ve çok geni ş ve kat’î hüccetlerden ibarettir:
 َْدْوَارِŶا ĹِĘ َאءِĘَóُđْĤوَا.. ِėِÜَاĳَıْĤوَا.. ِīِİَاĳْכَĤا َאرَاتِýِÖ ِóُÜَاĳَÝِÖ ِÙَّĻِĄَאĩْĤا ِÙَĭِĨَْزْŶا َאدَةِıَýِÖوَ
 َمُŻَّùĤا ُħِıْĻَĥَĐ ْħِıِÜَאرَýِÖوَ ْħِıِÜَאدَıَýِÖوَ َאءِĻِ×ْĬَْŶوَا ِģُøُّóĤا َאرَاتِýِÖ َةِïَİَאýُĩِÖوَ.. َīĻِęِĤَّאùĤا
.ِÙَøَّïَĝُĩْĤا ِÕُÝْכُĤا ĹِĘ َمُŻَّùĤوَا َةُŻَّāĤا ِįْĻَĥَĐ ٍïَّĩَéُĨ ِÙَĤَאøِóِÖ
Bu f ıkran ın k ısaca bir meâli burada beyan edilecek. Ve izahat ı ve sened-
leri Zülfikar’ ın Mucizât- ı Ahmediye k ısm ının âhirinde mükemmel var.
Yani geçmi ş zamanlarda nev-i be şerin meşâhir ve nâmdarlar ından başta 
enbiyâ  olarak, ârifler , kâhinler , hâtifler  müttefikan Muhammed (aleyhissalâtü 
vesselâm) ’ın risaletine ve gelece ğine irhasat nev’inden gayet sarih ve mükerrer 
haber verdiklerini, nakl-i sahih ve bir k ısm ını tevâtürle tarih ve siyer ve hadis 
kitaplar ında kay ıt ve kabul edilmesine ve Mucizât- ı Ahmediye Risalesinde o 
binler ihbarat ın en kuvvetli ve kat’î k ısm ını tafsilen beyan ına1 binâen ona ha-
vale edip gayet k ısa bir işaretle deriz ki:
Enbiyâlar ın mukaddes, semâvî kitaplar ında Muhammed (aleyhissalâtü vesse-
lâm)’ın nübüvvetine dair –Tevrat, İncil, Zebur’un yüzer âyetlerinde– sarâhate 
yak ın k ısm ından yirmi âyetleri, On Dokuzuncu Mektup’ta yaz ılm ış.2 H ıristiyan 
ve yahudiler taraf ından çok tahrifat ıyla beraber, yine nübüvvet-i Ahmediye’yi 
haber veren yüz âyeti, Hüseyn-i Cisrî kitab ında yazm ış.
Kâhinler  ise, –başta meşhur Şıkk3 ve Satih4 olarak, ruhâni ve cin va-
sıtas ıyla gayptan haber veren ve şimdi medyum denilen– tevâtür bir nakl-i 
sahih ile Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın geleceğine.. ve Fars Devleti’ni 
kald ıracağına sarih bir surette haber verdikleri ve şüphe kald ırmaz bir 
tarzda yak ında bir peygamberin Hicaz’da zuhurunu mükerrer söyledik-
leri gibi; ârif-i billâh  k ısm ından Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın cedle-
rinden Kâ’b İbni Lüeyy5 ve Yemen ve Habe ş padişahlar ından Seyf İbni 
1 Bkz.: Mektubat , On Dokuzuncu Mektup, On Alt ınc ı İşâret, İkinci K ısım.
2 Bkz.: Mektubat , On Dokuzuncu Mektup, On Alt ınc ı İşâret, Birinci K ısım.
3 Bkz.: İbni Hişâm, es-Sîratü’n-nebeviyye  124-129; 158, 190-192; et-Taberî, Târîhu’l-ümem ve’l-
mülûk  1/431; Ebû Nuaym, Delâilü’n-nübüvve s. 125-128.
4 Bkz.: el-Beyhakî, Delâilü’n-nübüvve 1/126-130; el-Esbehânî, Delâilü’n-nübüvve  1/134-136; et-
Taberî, Târîhu’l-ümem ve’l-mülûk  1/459-460.
5 Bkz.: Ebû Nuaym, Delâilü’n-nübüvve s.90; el-Esbehânî, Delâilü’n-nübüvve  1/156; İbni Kesîr, el-
Bidâye 2/244.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / ÜÇÜNCÜ KISIM  ----------------------   617
Zîyezen1 ve Tübba’2 gibi çok ârifler, o zaman ın evliyalar ı, pek sarih bir surette 
Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın risaletinden haber verip şiirlerle ilân etmi ş-
ler. On Dokuzuncu Mektup’ta, ehemmiyetli ve kat’î bir k ısm ı yaz ılm ış. Hatta 
o padişahlardan birisi demi ş: “Ben, Muhammed’e (aleyhissalâtü vesselâm)  hizmet-
kâr olmay ı bu saltanata tercih ederim.”3 Birisi de demi ş: “Ah! Ben ona yeti ş-
seydim, onun ammizadesi olurdum.”4 Yani, Hazreti Ali gibi fedai bir hizmet-
kâr ı ve veziri olurdum. Her ne ise –tarih ve siyer kitaplar ı bu haberleri tama-
men neşr ile– bu ârifler, risalet-i Muhammediye’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  kuvvetli 
ve küllî bir şehâdetle sâd ıkıyetine imza bas ıyorlar.
Hem o ârifler ve kâhinler gibi risalet-i Muhammediye’yi (aleyhissalâtü vesse-
lâm) gaybî haber veren ve sözleri i şitilen ve şah ıslar ı görünmeyen hâtif deni-
len ruhâniler , pek sarih bir surette Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın nübüv-
vetinden haber verdikleri gibi; çok muhbirler, hatta saneme kesilen kurbanlar ve sanemler ve mezar ta şlar ı
5, nübüvvetinden haber vermeleriyle onun risa-
letine ve hakkaniyetine imza bas ıp tarih lisan ıyla şehâdet etmi şler.
On Dördüncü Şehâdet On Dördüncü Şehâdet
Kâinat ın kuvvetli şehâdetine i şaret eden bu Arabî f ıkra:
 ِÙَđِĨَאåْĤا ِÙَّĺِïَّĩَéُĩْĤا ِÙَĤَאøِّóĤا ĵَĥَĐ َאıĻِĘ ِÙَّĻِıٰĤِْŸا ِïِĀَאĝَĩْĤِאÖوَ َאıِÜَאĺَאĕِÖ َאتِĭْכَאئِĤا َאدَةِıَýِÖوَ
 َאıِęَאئِČوَوَ َאıِÝَĩْĻِĜ ُّرِóَĝَÜوَ َאıْĭِĨ ِÙَّĻِıٰĤِْŸا ِïِĀَאĝَĩْĤوَا.. َאتِĭْכَאئِĤا َאتِĺَאĔ لِĳُāُè ِėُّĜَĳَÜ ِÕَ×َùِÖ
 ِÙَĤَאøِّóĤا ĵَĥَĐ َאĩَّĻِøَź ِÙَّĻِĬَאùْĬِْŸا ِÙَĤَאøِّóĤا ĵَĥَĐ َאıِĝَאئِĝَè ِħِכَè ِěُّĝَéَÜوَ َאıِĤَאĩوَכَ َאıِĭْùُè َאرُزِ×َÜوَ
 ُÙَĥَّĩُכَĩْĤا َאتُĭْכَאئِĤا ِهِñٰİ َאرَتْāَĤ َאİَźْĳَĤوَ. َאıَĤ ُّħَÜَْŶا َارُïَĩْĤوَا َةُóِıْčُĩĤا َĹِİ إِذْ ِÙَّĺِïَّĩَéُĩْĤا
 َتِźَאĩْכَĤا َÙَĉِĜَאùَÝُĨ ĹِĬَאđَĩْĤا َةَóِĺَאĉَÝُĨ رًاĳُáْĭَĨ َאءً×َİ ِÙَّĺِïَĨْóَّùĤا ĹِĬَאđَĩْĤا ذُو ُóĻِ×ْכَĤا َאبُÝْכِĤوَا
.َאتٍıِäوَ هٍĳُäوُ ْīِĨ َאلٌéُĨ َĳُİوَ
1 Bkz.: el-Beyhakî, Delâilü’n-nübüvve  2/12; Ebû Nuaym, Delâilü’n-nübüvve s.97-98; el-Mâverdî, 
A’lâmü’n-nübüvve  1/235; İbni Kesîr, el-Bidâye 2/329.
2 Bkz.: İbni İshak, es-Sîre  1/29-30; İbni Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ  1/158-159; İbni Asâkir, Târîhu 
Dimaşk 11/14.
3 Bkz.: Ebû Dâvûd, cenâiz  58; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/461; İbni Ebî Şeybe, el-Musannef  
7/350; Abd İbni Humeyd, el-Müsned  1/193.
4 ِħَùَّĭĤا َאرِيÖ ِّٰųا َīِĨ لٌĳُøرَ     ُįَّĬأَ َïَĩْèأَ ĵٰĥَĐ ْتُïِıَü
 ٍّħَĐ َīْÖوَا ُįَĤ ًاóĺوَزِ ُÛْĭَכُĤ     ِهِóْĩُĐ ĵٰĤإِ ِيóْĩُĐ َّïُĨ ْĳَĥَĘ
 Bkz.: el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  16/145; İbni Kesîr, el-Bidâye  2/166; İbni Kesîr, Tefsîru’l-
Kur’ân  4/145; el-Mâverdî, A’lâmü’n-nübüvve  1/230.
5 Bkz.: Mektubat , On Dokuzuncu Mektup, On Alt ınc ı İşâret, İkinci K ısım.618  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Âyetü’l-Kübrâ, bu Arabî f ıkran ın meâline dair demi ş: Bu kâinat, nas ıl ki 
kendini îcad ve idare ve tertip eden ve tasvir ve takdir ve tedbir ile bir saray, bir kitap gibi; bir sergi, bir temâ şâgâh gibi tasarruf eden sâniine ve kâtibine 
ve nakkâ şına delâlet eder. Öyle de kâinat ın hilkatindeki makâs ıd-ı ilâhiyeyi 
bilecek, bildirecek.. ve tahavvülât ındaki rabbânî hikmetlerini tâlim edecek.. 
ve vazifedârâne harekât ındaki neticeleri ders verecek.. ve mahiyetindeki k ıy-
metini ve içindeki mevcudât ın kemâlât ını ilân edecek.. ve “Nereden geliyor-
lar? Ve nereye gidecekler? Ve niçin buraya geliyorlar? Ve neden çok durmu-yorlar, gidiyorlar?” diye deh şetli suâllere cevap verecek.. ve o kitab- ı kebîrin 
manalar ını ve âyât- ı tekviniyesinin hikmetlerini tefsir edecek bir yüksek dellâl, 
bir doğru keşşaf, bir muhakkik üstad, bir sad ık muallim istedi ği ve iktiza etti ği 
ve her hâlde bulunmas ına delâlet etti ği cihetle; elbette bu vazifeleri herkesten 
ziyade yapan Muhammed 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ın hakkaniyetine ve bu kâinat 
Hâl ık’ının en yüksek ve sad ık bir memuru oldu ğuna kuvvetli ve küllî şehâdet 
edip 1ِّٰųا لُĳُøرَ ًاïَّĩَéُĨ أَنَّ ُïَıْüوَأَ der.
Evet, Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın getirdiği nur ile kâinat ın mahi-
yeti, k ıymeti, kemâlât ı ve içindeki mevcudât ın vazifeleri ve neticeleri ve me-
muriyetleri ve k ıymetleri bilinir, tahakkuk eder. Ve kâinat ba ştan başa gayet 
mânidar mektubat- ı ilâhiye ve mücessem bir kur’ân- ı rabbânî ve muhte şem 
bir meşher-i âsâr- ı sübhaniye olur. Yoksa adem ve hiçlik ve zeval ve fenâ ka-
ranl ıklar ında yuvarlanan karmakar ışık vahşetli bir virâne.. ve deh şetli bir ma-
temhâne mahiyetine dü şer. Bu hakikate binâen, kâinat ın kemâlât ı ve hikmet-
li tahavvülât ı ve sermedî manalar ı, kuvvetli bir tarzda لُĳُøرَ ًاïَّĩَéُĨ أَنَّ ُïَıْýَĬوَ 
2ِّٰųا der.
On Beşinci Şehâdet On Beşinci Şehâdet
Pek çok kudsî şehâdetleri ihtiva eden, bu kâinatta tasarruf ederek zer-
râttan seyyârâta kadar bütün tahavvülât ve harekât ve sekenât ve hayat ve memat gibi bütün tasarrufat; emriyle, iradesiyle, kuvvetiyle bulunan Zât- ı 
Vâcibü’l-vücûd’un icraat- ı rubûbiyeti ve ef’âl-i rahmâniyeti cihetinde risalet-i 
Muhammediye’ye 
(aleyhissalâtü vesselâm)  mukaddes şehâdetine i şaret eden, bu 
gelen Arabî f ıkrad ır:
1 “Şehâdet ederim ki Hz. Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem)  Allah’ ın resûlüdür.” (Müslim, salât  60; 
Tirmizî, salât  216; Ebû Dâvûd, salât  178; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/292)
2 “Şehâdet ederiz ki Hz. Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem)  Allah’ ın resûlüdür.”ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / ÜÇÜNCÜ KISIM  ----------------------   619
 ۪įِÝَّĻِĭٰĩْèرَ َאلِđْĘَÉِÖ ِÙَّĺِïَّĩَéُĩْĤا ِÙَĤَאøِّóĤا ĵَĥَĐ َאıِĘِّóَāَÝُĨوَ َאıِĜَّŻَìوَ َאتِĭْכَאئِĤا ِÕِèَאĀ َאدَةِıَýِÖوَ
 َاعِĳْĬأَ َאرِıْČِÍِÖوَ.. ِįْĻَĥَĐ َאنِĻَ×ْĤا ِõِåْđُĩْĤا ْاٰنِóُĝْĤا َالِõْĬِÍِÖ ِÙَّĻِĭٰĩْèَّóĤا ِģْđِęכَ ۪įِÝَّĻِÖĳُÖرُ َااٰتِóْäِÍِÖوَ
 ۪įِĝَאئِĝَè ِّģِכُÖ ۪įِĭĺدِ ِÙَĨِدَاÍِÖوَ.. ۪įِÜَźَאè ِّģכُ ĹِĘ ۪įِÝَĺَאĩِèوَ ۪įِĝĻِĘْĳَÝِÖوَ.. ِįْĺَïَĺ ĵٰĥَĐ َاتِõِåْđُĩْĤا
.. َאنِĻِđْĤوَا َةِïَİَאýُĩْĤِאÖ َאتِĜĳُĥْíَĩْĤا ِďĻِĩَä ĵٰĥَĐ ۪įِĨَاóوَإِכْ ۪įِĘَóَüوَ ۪įِÝَĨْóُè َאمِĝَĨ َءِŻْĐِÍِÖوَ
 َتِźَאĩכَ َÙَÝْøِóْıِĘ ۪įِĭĺدِ ِģْđَåِÖوَ.. ۪įِÜَאĭِכَאئِĤ ًÙَّĺِĳَĭْđَĨ ًאùْĩَü ۪įِÝَĤَאøرِ ِģْđَåِÖ ۪įِÝَّĻِÖĳُÖرُ ِģْđِęوَכَ
 ٍÙَّĺُورِóَĄ َėَאئِČَĳِÖ ۪įِęĻِČْĳَÝِÖوَ.. ۪įِÝَّĻِİĳُĤأُ َאتِĻِّĥَåَÝِĤ ًÙَđِĨَאä ْاٰةًóِĨ ۪įِÝَĝĻِĝَè ِģْđَåِÖوَ.. َאدِه۪×ِĐ
 ُورَةِóَąوَכَ ِÙَĤَاïَđْĤوَا ِÙَĩِכْéْĤوَا ِÙَĩْèَّóĤا ُومِõُĥכَ َאتِĭْכَאئِĤا ِهِñٰİ ĹِĘ َאتِĜĳُĥْíَĩْĤا دِĳُäُĳِĤ ٍÙَĨَزِź
.َאءِĻِّąĤوَا َاءِĳَıْĤوَا َאءِĩْĤوَا َاءِñِĕْĤا ُومِõُĤ
Bu pek kat’î ve çok geni ş ve kudsî şehâdetin tafsilat ını Risale-i Nur’a ha-
vale edip gayet k ısac ık bir işaretle meâl-i icmâlîsine bakaca ğız:
Evet bu kâinatta, gözümüz önünde bu muntazam tasarrufat ı içinde ada-
let ve hikmetle ve rahmet ve inâyet ve himâyetle her zaman iyileri himâye ve fenalar ı ve yalanc ılar ı tokatlamak, rubûbiyetin bir âdeti olmas ından, ef’âl-i 
rahmâniyet  muktezas ıyla:
Bir Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ı, Muhammed 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ın eline 
vermesi..
Ve bine yak ın mucizelerin pek çok envâ ını ona vermesi..1
Ve bütün hâlât ında ve en tehlikeli vaziyetlerinde şefkatkârâne himâye 
ve –hatta güvercin2 ve örümcekle3– muhafaza etmesi..
Ve büyük vazifelerinde onu tam muvaffak etmesi..Ve dinini bütün hakikatleriyle idâmesi..Ve İslâmiyet’ini, zeminin ve nev-i be şerin başına geçirmesi..
Ve bütün mahlûkat üstünde bir makam- ı şeref.. ve me şâhir-i insaniye-
nin fevkinde dâimî bir rütbe-i makbuliyet.. ve dost ve dü şman ın ittifak ıyla en 
1 Bkz.: el-Beyhakî, Delâilü’n-nübüvve  1/10; en-Nevevî, Şerhu Sahîh-i Müslim  1/2; İbni Hacer, Fethu’l-
bârî 6/582-583.
2 Bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/348; Abdurrezzak, el-Musannef  5/389; et-Taberânî, el-
Mu’cemü’l-kebîr  11/407, 20/443.
3 Bkz.: Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/348; Abdurrezzak, el-Musannef  5/389; et-Taberânî, el-
Mu’cemü’l-kebîr  20/443; İbni Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ  1/229.z
z
z
z
z
z
z620  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
yüksek hasletleri ta şıyan bir şahsiyet vermekle be şerin beşten birisini ona üm-
met etmesi, gayet kat’î bir tarzda sâd ıkıyetine ve risaletine şehâdet etti ği gibi; 
ef’âl-i rubûbiyet  cihetinde dahi görüyoruz ki:
Bu âlemin mutasarr ıfı ve müdebbiri, Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın 
risaletini bu kâinata mânevî bir güne ş yap ıp, –Nur Risaleleri’nde isbat edildi ği 
gibi– onunla bütün karanl ıklar ı izale ve nurâni hakikatlerini gösterip ve bütün 
zîşuuru, belki kâinat ı hayat- ı bâkiye müjdesiyle sevindirdi ği gibi..
Dinini dahi, bütün makbul ehl-i ibadetin fihriste-i kemâlât ı ve harekât- ı 
ubûdiyette sa ğlam bir program yapmas ı gibi..
Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın şahsiyet-i mâneviyesi olan hakikati-
ni, Kur’ân’ ın ve Cev şen’in delâletiyle tecelliyat- ı ulûhiyetine bir ayna-y ı câ-
mia yapmas ı..
Ve sâb ıkan işaret ettiğimiz hakikatlerin ve on dört as ırda her gün üm-
metinin bütün hasenâtlar ının bir mislini kazanmas ının ve hayat- ı içtimaiye ve 
mâneviye ve be şeriyedeki âsâr ının delâletiyle, nev-i be şere en yüksek reis ve 
muktedâ ve üstad yapmas ı..
Ve O’nu büyük ve kudsî vazifelerle be şerin imdad ına gönderip rahmet, 
hikmet, adalet, g ıda, hava, mâ, ziya derecesinde insanlar ı onun dinine, şeria-
tine, İslâmiyet’teki hakikatlerine muhtaç1(Hâşiye) yapmas ıyla on iki küllî ve kat’î 
hüccetlerle risalet-i Muhammediye’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  kudsî şehâdet etti ği 
hâlde, acaba hiç mümkün müdür ki; sinek kanad ının ve bir çiçe ğin tanzimin-
den lâkayt kalmayan bu kâinat sahibinin bu derece küllî ve geni ş şehâdetle-
rine mazhar olan risalet-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm) , kâinat ın mânevî 
bir güneşi olmas ın...
1 (Hâşiye) Ben bu ihtiyarl ığım ve peri şaniyetim içinde, Zât- ı Muhammediye’nin (aleyhissalâtü ves-
selâm) getirdiği erzak- ı maneviyenin milyondan birisini hissettim. Elimden gelse idi, milyon-
lar lisanla salavâtlarla ona te şekkür edecektim.
  Şöyle ki: Ben firaktan, zevalden çok inciniyorum. Hâlbuki sevdi ğim dünya ve dünyevîler, 
mufârakatla beni b ırak ıp gidiyorlar. Ben de gidece ğimi biliyorum. Bu pek elîm ve canh ıraş 
me’yusiyete kar şı, birden saadet-i ebediye ve hayat- ı bâkiye müjdesini Zât- ı Ahmediye’den 
(aleyhissalâtü vesselâm)  işitmekle kurtuluyorum ve tam teselli buluyorum. Hatta te şehhüdde 
1*ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ُّĹِ×َّĭĤا َאıُّĺأَ ْכَĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ dediğimde ona hem biat.. hem memuriyetine 
teslim ve itaat.. hem vazifesini tebrik.. hem bir nevi te şekkür.. ve saadet-i ebediye müjdesi-
ne bir mukabeledir ki; müslümanlar her gün be ş defa bu selâm ı yaparlar.
 *1 “Ey Peygamber, Allah’ ın selâm ı üzerine olsun! O’nun rahmeti ve bereketi de üzerine 
olsun!” (Buhârî, ezân  148; Müslim, salât  55; Tirmizî, salât  99)z
z
z
z
zON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / BİRİNCİ MAKAM  / ÜÇÜNCÜ KISIM  ----------------------   621
İşte bu on be ş küllî şehâdetler, her biri pek çok şehâdetleri, hatta 
“Üçüncü Şehâdet” mucizât lisan ıyla bin şehâdeti ihtiva edip öyle bir kat’-
iyetle ve kuvvetle 1ِّٰųا لُĳُøرَ ًاïَّĩَéُĨ أَنَّ ُïَıْüوَأَ olan dâvây ı isbat ve tahakku-
kunu ve k ıymetini ve ehemmiyetini ilân etmi ş ki; her gün be ş defa Âlem-i 
İslâm, yüzer milyon lisanlar ile te şehhüdde o dâvây ı kâinata ilân etti ği 
gibi; o dâvân ın esas ı olan hakikat-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm) , kâ-
inat ın çekirdek-i aslîsi, bir sebeb-i hilkati ve en mükemmel meyvesi oldu-
ğunu milyarlar ehl-i iman, tereddütsüz tasdik ederek kabul etmi şler.
Ve bu kâinat ın Sahibi, (celle celâlüh)  o şahsiyet-i mâneviye-i Muham me-
diye’yi (aleyhissalâtü vesselâm)  saltanat- ı rubûbiyetine bir yüksek dellâl ı.. ve kâ-
inat t ılsımının ve hilkat muammas ının bir doğru keşşafı.. ve lütf ve rah-
metinin bir parlak misali.. ve şefkat ve muhabbetinin bir belî ğ lisan ı.. ve 
âlem-i bâkideki hayat- ı dâime ve saadet-i ebediyenin en kuvvetli müjdeci-
si.. ve elçilerinin en son ve en büyü ğü bir resûl eylemi ş.
Acaba bu mahiyetteki bir hakikate kanaat etmeyen veya ehemmiyet ver-
meyen, ne derece hasâret ve hata ve belâhet ve cinâyet etti ğini k ıyas eylesin!..
İşte namazdaki Fâtiha, nas ıl İkinci K ısım’da işârât ıyla, teşehhüdde ُïَıْüأَ 
2ُّٰųا َّźإِ َįٰĤإِ َź أَنْ’ taki hakikat-i tevhid dâvâs ına kat’î hüccetleri gösterir, had-
siz imzalar basar. Bu Üçüncü K ısım’da dahi yine te şehhüdde ًاïَّĩَéُĨ أَنَّ ُïَıْüوَأَ 
3ِّٰųا لُĳُøرَ’ ta hakikat-i risalet dâvâs ına kuvvetli şahitleri getirip nihayetsiz tas-
dik imzalar ını bast ırır.
Yâ Erhame’r-râhimîn! Bu Resûl-i Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın hürmetine, 
bizi onun şefaatine mazhar.. ve sünnetinin ittibâ ına muvaffak.. ve dâr- ı saa-
dette onun âl ve ashab ına komşu eyle, âmîn, âmîn, âmîn...
4َīĻِĨاٰ ِÙَÖĳُÝَכْĩْĤوَا ُوءَةِóْĝَĩْĤا ْاٰنِóُĝْĤا ُوفِóُè َدِïَđِÖ ۪įِ×ْéَĀوَ ۪įِĤاٰ ĵٰĥَĐوَ ِįْĻَĥَĐ ْħِّĥَøوَ ِّģَĀ َّħُıّٰĥĤاَ
5ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
1 “Şehâdet ederim ki Hz. Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem)  Allah’ ın resûlüdür.” (Müslim, salât  60; 
Tirmizî, salât  216; Ebû Dâvûd, salât  178; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/292)
2 “Şehadet ederim ki Allah’tan ba şka ilâh yoktur.” (Müslim, salât  60; Tirmizî, salât  216; Ebû Dâvûd, 
salât  178; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/292)
3 “Şehâdet ederim ki Hz. Muhammed (sallallâhu aleyhi ve sellem)  Allah’ ın resûlüdür.” (Müslim, salât  60; 
Tirmizî, salât  216; Ebû Dâvûd, salât  178; Ahmed İbni Hanbel, el-Müsned  1/292)
4 Allah ım! O’na, âline ve ashab ına Kur’ân’ ın yaz ılan ve okunan harfleri say ısınca salât ve selâm eyle, 
âmîn...
5 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )622  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
El-Hüccetü’z-Zehra’n ın İkinci Makam ı
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُīĻِđَÝْùَĬ ۪įِÖوَ
Fâtiha’n ın âhirinde, ehl-i hidayet ve istikâmet ve ehl-i dalâlet ve tu ğyân ın 
muvâzenesine i şaret eden ve Risale-i Nur’un bütün muvâzenelerinin menba ı 
olan âyetin bir hakikatini Sûre-i Nur’dan
 ُÙَäَאäُّõĤاَ ٍۘÙَäَאäزُ ĹِĘ َאحُ×ْāِĩْĤاَ َאحٌۘ×ْāِĨ َאıĻِĘ ةٍĳْכٰýِĩכَ رِه۪ĳُĬ ُģَáَĨ َْرْضِۘŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا رُĳُĬ ُّٰųاَ
 ءُĹِۤąُĺ َאıُÝْĺزَ َכَאدُĺ ٍۙÙَّĻِÖْóَĔ َźوَ ٍÙَّĻِĜْóَü َź ٍÙَĬĳُÝْĺزَ ٍÙَאرَכَ×ُĨ َةٍóَåَü ْīِĨ ُïَĜĳُĺ دُرِّيٌّ ٌÕْכَĳכَ َאıَّĬَÉכَ
 َّאسِĭĥِĤ َאلَáْĨَْŶا ُّٰųا ِبُóْąَĺوَ אءُۘƯýَĺ ْīَĨ رِه۪ĳُĭِĤ ُّٰųا ِىïْıَĺ رٍۘĳُĬ ĵٰĥَĐ رٌĳُĬ َאرٌۘĬ ُįْùَùْĩَÜ ْħَĤ ْĳَĤوَ
2ٌħĻِĥَĐ ْءٍĹَü ِّģِכُÖ ُّٰųوَا
âyeti ve arkas ında ۪įِĜْĳَĘ ْīِĨ ْجٌĳَĨ ۪įِĜْĳَĘ ْīِĨ ْجٌĳَĨ ُįĻٰýْĕَĺ ٍّĹِّåُĤ ٍóْéَÖ ĹِĘ َאتٍĩُĥُčכَ أَوْ 
ُįَĤ ُّٰųا ِģَđْåَĺ ْħَĤ ْīَĨوَ َאۘİَاóَĺ ْïَכَĺ ْħَĤ َهُïَĺ َجَóْìأَ اƯإِذ ٍۘăْđَÖ ْقَĳَĘ َאıُąْđَÖ َאتٌĩُĥُČ َאبٌۘéَø 
3رٍĳُĬ ْīِĨ ُįَĤ َאĩَĘ رًاĳُĬâyetiyle beraber pek acîb bir tarzda o muvâzeneyi mucizâ-
ne ifade ederler.
Birinci âyet-i nur4, Birinci Şuâ’da isbat edilmi ş ki on işaretle Risale-i Nur’a 
bak ıyor, mucizâne Kur’ân’ ın o tefsirinden gaybî haber veriyor. Ve Risale-i 
Nur’a “Nur” nâm ı verilmesine en birinci sebep olmas ından, Yirmi Dokuzuncu 
1 Ancak O’ndan yard ım dileriz.
2 “Allah göklerin ve yerin nurudur. O’nun nurunun misali, t ıpk ı içinde lâmba bulunan bir kandillik 
gibidir. Lâmba bir s ırça (cam) içinde, o s ırça da sanki parlayan incimsi bir y ıldız! Bu lâmba, ne yaln ız 
doğuya, ne de yaln ız bat ıya mensup olmayan kutlu, pek bereketli bir zeytin a ğac ından tutu şturulur. 
Bu öyle bereketli bir a ğaç ki nerdeyse ate ş değmeden de ya ğ ışık verir. Işığı pırıl p ırıldır. Allah diledi ği 
kimseyi nuruna iletir, gerçe ği anlamalar ı için insanlara böyle temsiller getirir. Allah her şeyi bilir.” (Nûr 
sûresi, 24/35)
3 “Yahut o kâfirlerin duygu, dü şünce ve davran ışlar ı derin bir denizdeki yo ğun karanl ıklara benzer. Öyle 
bir deniz ki onu, dalga üstüne dalga kapl ıyor... Üstünde de koyu bulut. Üst üste binmi ş karanl ıklar... 
İçinde bulunan insan, elini uzatsa nerdeyse kendi elini bile göremiyor. Öyle ya, Allah birine nur ver-
mezse art ık onun hiçbir nuru olamaz.” (Nûr sûresi, 24/40)
4 Nûr sûresi, 24/35.
Mektup’un bir k ısm ında bir seyahat-i hayaliye temsilinde, bu acîb âyetin nur 
kelimesinde “nun-u na’büdü” mucizesi gibi bir mânevî mucizesinin beyan ına 
binâen, Âyetü’l-Kübrâ Risalesi’nde dünya seyyah ı; Hâl ık’ını aramak, bul-
mak, tan ımak için bütün kâinattan ve envâ- ı mevcudât ından sordu ğu ve 
otuz üç yol ile ve kat’î burhanlarla Hâl ık’ını ilmelyakîn ve aynelyakîn bil-
diği gibi ; o ayn ı seyyah, asırlarda ve arz ve semâvât tabakalar ında akl ıy-
la, kalbiyle, hayaliyle gezen yorulmaz, tok olmaz, bütün dünyay ı bir şe-
hir gibi görüp, tefti ş ederek, kâh Kur’ân hikmetine, kâh felsefe hikmeti-
ne akl ını bindirip geni ş hayal dürbünüyle en uzak tabakalara bakarak, 
hakikatleri vâkide oldu ğu gibi görmü ş, bizlere Âyetü’l-Kübrâ’da k ısmen ha-
ber vermi ş.
İşte şimdi biz, o ayn- ı hakikat ve bir temsil manas ında olan seyahat-i ha-
yaliyesiyle girdi ği pek çok âlemler ve tabakalardan numûne için yaln ız üç ta-
bakas ını, Fâtiha âhirindeki muvâzenenin yaln ız kuvve-i akliye  cihetinde bir 
misalini, gayet muhtasar beyan edece ğiz. Sâir me şhudat ını ve muvâzeneleri-
ni, Risale-i Nur’un muvâzenelerine havale ederiz.
Birinci Numûne Şöyle: O, dünyaya s ırf Hâl ık’ını tan ımak, bulmak 
için gelen seyyah , akl ına dedi: “Biz, her şeyden Hâl ık’ımızı sorduk, güzel, 
tam cevap ald ık. Şimdi ‘güne şi, güneşten sormak lâz ım.’ darb- ı meseli gibi, 
biz dahi Hâl ık’ımızı, “ilim” ve “ irade ” ve “ kudret ” gibi kudsî s ıfatlar ının 
tecellileriyle ve me şhud eserleriyle ve isimlerinin cilveleriyle tan ımak, 
bulmak için bir seyahat daha yapaca ğız.” diye dünyaya girdi. Ve ikinci bir 
cereyan olan ehl-i dalâlet gibi birden küre-i arz sefinesine bindi. Hikmet-i 
Kur’âniye’ye tâbi olmayan fen ve felsefe gözlü ğünü takt ı. Ve Kur’ân oku-
mayan co ğrafya fenninin program ıyla bakt ı, gördü ki :
Nihayetsiz bir bo şlukta, bir senede yirmi dört bin senelik bir dairede, top 
güllesinden yetmi ş defa süratli bir hareketle gezer. Yüz binler nevi bîçâre, âciz 
zîhayatlar ı içine alm ış. Eğer bir dakika yolunu şaşırsa veya bir serseri y ıldıza 
çarpsa, parçalanarak hadsiz fezada sukut ile, bütün o bîçâre zîhayatlar ı ade-
me, hiçliğe boşaltacak, dökecek diye anlad ı. 1َīĻِّĤَّאٓąĤا َźوَ ْħِıْĻَĥَĐ بِĳُąْĕَĩْĤا ِóْĻَĔ 
cereyan ının dehşetli mânevî musibetini, 2
ٍّĹِّåُĤ ٍóْéَÖ ĹِĘ َאتٍĩُĥُčכَ أَوْ’ in boğucu 
1 “Gazaba u ğrayanlar ın ve sapk ınlar ınkine değil.” (Fâtiha sûresi, 1/7 )
2 “Yahut o kâfirlerin duygu, dü şünce ve davran ışlar ı derin bir denizdeki yo ğun karanl ıklara benzer.” 
(Nûr sûresi, 24/40)624  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
karanl ığını hissederek; “Eyvah! Ne yapt ık? Bu deh şetli gemiye neden bin-
dik? Bundan kurtulmak çaresi nedir?” diye o kör felsefenin gözlü ğünü k ır-
dı,  1ْħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤاَ cereyan ına girdi. Birden hikmet-i Kur’âniye imda-
dına geldi, tam hakikatini gösteren bir dürbün akl ına verdi, “ Şimdi bak.” 
dedi. Bakt ı, gördü ki : 2َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا رَبُّ ismi, َْرْضَŶا ُħَכُĤ َģَđَä ِيñَّĤا َĳُİ 
3۪įِĜرِزْ ْīِĨ اĳُĥوَכُ َאıِ×َאכِĭَĨ ĹِĘ اĳُýْĨَאĘ ًźĳُĤذَ burcunda bir güne ş gibi tulû etti. Zemini 
gayet muntazam ve selâmetli bir gemi ve zîhayatlar ı rızıklar ıyla beraber içi-
ne doldurmu ş, kâinat denizinde çok hikmetler ve menfaatler için seyahatle 
güneş etraf ında gezdirip mevsimlerin mahsulât ını erzak isteyenlere getirir ve 
“Sevr” ve “Hût” nâmlar ında iki mele ği4 o sefineye kaptan yapm ış5, gayet gü-
zel ve muhte şem memleket-i rabbâniyede Hâl ık-ı Zülcelâl’in mahlûkat ve mi-
safirlerini keyiflendirmek için gezdiriyor. Ve onunla 6َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا رُĳُĬ ُّٰųاَ 
hakikatini gösterir, Hâl ık’ını bu ismin cilvesiyle tan ıttırır, diye anlad ı. Bütün 
ruh u can ıyla 7َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ dedi, ْħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤاَ tâifesine girdi.
O Seyyah ın Âlemlerdeki Seyahatinde Gördü ğü Numûnelerden İkinci 
Numûnesi : O seyyah, küre-i arz gemisinden ç ıkıp hayvanât ve insanlar âle-
mine girdi. Dinden ruh almayan hikmet-i tabiiye gözlü ğü ile o âleme bak-
tı, gördü ki :
O hadsiz zîhayatlar ın hadsiz ihtiyaçlar ı ve onlar ı inciten ve h ırpalayan 
hadsiz muz ır düşmanlar ı ve merhametsiz hâdiseleri varken, o ihtiyaçlara kar-
şı sermayeleri binden, belki yüz binden ancak bir olabilir. Ve o muz ır şeyle-
re mukabil iktidarlar ı, milyondan ancak birdir. Bu çok deh şetli ve ac ınacak 
vaziyette, rikkat-i cinsiye ve şefkat-i nev’iye ve ak ıl alâkadarl ığı ile onla-
rın hâline o derece ac ıdı ve mahzun ve me’yus ve cehennem azab ı gibi 
elemler al ırken ve o peri şan âleme girdi ğine bin pi şman olurken, birden 
1 “Nimet ve lutfuna mazhar ettiklerinin yoluna ilet.” (Fâtiha sûresi, 1/7 )
2 “Göklerin ve yerin Rabbi” (Ra’d sûresi, 13/16 ; İsrâ sûresi, 17/102 ; Kehf sûresi, 18/14 ; Meryem sûresi, 
19/65 ; … )
3 “Yeryüzünü size hizmete haz ır, uysal bir binek gibi k ılan da O’dur. Haydi öyleyse siz de onun omuzlar ı 
üstünde rahatça dola şın. O’nun takdir etti ği rızıklardan yiyin, istifade edin.” (Mülk sûresi, 67/15 )
4 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân  1/153, 194, 21/72; el-Hâkim, el-Müstedrek  4/636; İbni Abdilberr, et-
Temhîd  4/9; el-Heysemî, Mecmeu’z-zevâid  8/131 (Bezzar’dan naklen).
5 Bkz.: et-Taberî, Câmiu’l-beyân  1/153, 194, 21/72; el-Hâkim, el-Müstedrek  4/636; İbni Abdilberr, et-
Temhîd  4/9.
6 “Allah göklerin ve yerin nûrudur.” (Nûr sûresi, 24/35)
7 “Bütün hamdler, övgüler âlemlerin Rabbi Allah’ad ır.” (Fâtiha sûresi, 1/2)ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    625
hikmet-i Kur’âniye imdad ına yetişti, 1ْħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤاَ dürbününü verdi. 
“Bak” dedi. Bakt ı, gördü ki : 2َْرْضِŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا رُĳُĬ ُّٰųاَ tecellisiyle Rahmân, 
Rahîm, Rezzâk, Mün’im, Kerîm, Hafîz gibi çok esmâ-y ı ilâhiyenin her biri, bi-
rer güneş gibi
3َאıِÝَĻِĀَאĭِÖ ٌñِìاٰ َĳُİ َّźإِ ٍÙَّÖاƯد ْīِĨ َאĨ
4ْħَّאכُĺوَإِ َאıُĜْزُóَĺ ُّٰųاَ َא۠ıَĜرِزْ ُģِĩْéَÜ َź ٍÙَّÖاƯد ْīِĨ ْīِّĺَÉوَכَ
6ٍħĻِđَĬ ĹِęَĤ َارَóْÖَْŶا إِنَّ ، 5اٰدَمَ ĹِĭَÖ َאĭْĨَّóכَ ْïَĝَĤوَ
gibi âyetlerin burçlar ında tulû ettiler. O insan ve hayvan dünyas ını rahmetle, 
ihsanla doldurup bir nevi muvakkat cennete çevirdiler. Ve bu şâyân- ı temâ-
şâ, güzel ibretli misafirhânenin mihmandar- ı kerîmini tam bildirdiklerini bildi. 
Bin kere 7َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ dedi.
Seyahatindeki Yüzer Mü şâhedât ından Üçüncü Numûnesi : Hâl ık’ını, 
isimlerinin ve s ıfatlar ının tecellî ve cilveleriyle tan ımak isteyen o dünya seyya-
hı, ak ıl ve hayaline  dedi ki: “Haydi! Ruhlar ve melekler gibi biz dahi cesedi-
mizi yerde b ırak ıp göklere ç ıkacağız. Hâl ık’ımızı semâvâttakilerden soraca ğız. 
Ruh, hayale.. ve ak ıl, fikre bindiler, semâya ç ıktılar. Kozmoğrafya fennini 
kendilerine rehber ettiler. Dini dinlemeyen bir felsefe nazar ıyla, mağdûb-
dâllîn cereyan ıyla bakt ılar. Gördü ki :
Küre-i arzdan bin defa büyük, top güllesinden yüz defa çabuk hareket 
edenler içlerinde bulunan binler kütleler, ate ş saçan y ıldızlar; şuursuz, câmid, 
serseri gibi birbiri içinde süratle gezerler. Bir dakika bir tesadüfle biri yolunu şaşırsa o boş ve hudutsuz ve hadsiz, nihayetsiz âlemde bir şuursuz küre ile 
çarpmak suretinde k ıyâmet gibi bir herc ü merce sebep olur.
O seyyah, hangi tarafa bakt ıysa dehşet ve vah şet ve hayret ve korkmak 
ald ı, göğe ç ıktığına bin pişman oldu. 
Ak ıl ve hayal bütün bütün bozuldular.
1 “Nimet ve lutfuna mazhar ettiklerinin yoluna ilet.” (Fâtiha sûresi, 1/7 )
2 “Allah göklerin ve yerin nûrudur.” (Nûr sûresi, 24/35)
3 “Yürüyen hiçbir varl ık yoktur ki, Allah, onun perçeminden tutmu ş olmas ın.” (Hûd sûresi, 11/56)
4 “Nice canl ı mahlûk var ki r ızıklar ını kendileri ta şıyamazlar. Ama sizi de bütün onlar ı da r ızıkland ıran 
Allah’t ır.” (Ankebût sûresi, 29/60 )
5 “Gerçekten Biz, Âdem evlâtlar ını şerefli k ıldık” (İsrâ sûresi, 17/70)
6 “İyi ve hay ırlı insanlar naîm cennetinde, nimetler içindedirler.” ( İnfitâr sûresi, 82/13)
7 “Bütün hamdler, övgüler âlemlerin Rabbi Allah’ad ır.” (Fâtiha sûresi, 1/2)626  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
“Bizim vazifemiz güzel hakikatleri görmek ve göstermek iken, böyle ce-
hennem gibi çirkin ve azabl ı manalar ı bilmek, mü şâhede etmek vazi-
fesinden istifa ediyoruz ve istemiyoruz”  derken, birden َاتِĳٰĩَّùĤا رُĳُĬ ُّٰųاَ 
1َْرْضِŶوَا tecellisi ile Hâl ık -ı semâvât  ve arz , Müsahhirü’ ş-şemsi ve’l- kamer  
ve Rabbü’l-âlemîn  gibi çok isimler, her biri birer güne ş gibi אءَƯĩَّùĤا َّאĭَّĺزَ ْïَĝَĤوَ 
 2َçĻِÖَאāَĩِÖ َאĻْĬُّïĤا ve 3َאİَّאĭَّĺوَزَ َאİَאĭْĻَĭَÖ َėْĻכَ ْħُıَĜْĳَĘ אءِƯĩَّùĤا ĵَĤإِ واưóُčْĭَĺ ْħَĥَĘأَ ve ٰۤىĳَÝْøا َّħُà 
4َاتٍĳٰĩَø َďْ×َø َّīُıĺّٰĳَùَĘ אءِƯĩَّùĤا ĵَĤإِ gibi âyetlerin burçlar ında tulû ettiler. Bütün 
semâvât ı nurla, meleklerle doldurdular5, bir büyük câmiye ve mescide ve or-
dugâha çevirdiler. O seyyah, ْħِıْĻَĥَĐ َÛْĩَđْĬأَ َīĺِñَّĤاَ cereyan ına girdi; dâllînden, 
6ٍّĹِّåُĤ ٍóْéَÖ ĹِĘ َאتٍĩُĥُčכَ أَوْ’ den kurtuldu. Birden, cennet gibi muntazam, güzel, 
muhteşem bir memleket gördü; “Her tarafta Hâl ık-ı Zülcelâl’i bildiriyorlar” 
bir vaziyeti mü şâhedesiyle, ak ıl ve hayalin k ıymetleri ve vazifeleri bin de-
rece terakki etti.
İşte o seyyah ın kâinattaki seyahatinin yüzer numûnesinden bu mezkûr üç 
numûneye k ıyasen, sâir mü şâhedât ını ve isimlerin cilveleriyle Vâcibü’l-vücû-
d’un mârifetini Risale-i Nur’a havale edip bu pek k ısa işarete iktifâen, bu pek 
uzun k ıssay ı kısa keserek, Hâl ık’ımızı bildiren kudsî s ıfatlardan ve s ıfât- ı 
seb’as ından yaln ız “ilim” ve “irade” ve “kudret” gibi üç mühim s ıfat lar ın 
eserleriyle, tecellileriyle ve tahakkuklar ının hüccetleriyle kâinat Hâl ık’ını 
tan ımaya o dünya seyyah ı gibi gayet k ısa işaretlerle çal ışacağız. Tafsilat ını 
Risale-i Nur’a havale ederiz.
İşte Arabî Hizb-i Nurî’nin hülâsatü’l-hülâsas ından dâimî, tefekkürî bir 
virdim  ve 7
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ cümlesinin otuz üç mertebesinden üç mertebeyi beyan 
1 “Allah göklerin ve yerin nûrudur.” (Nûr sûresi, 24/35)
2 “Biz yere en yak ın semay ı lâmbalarla donatt ık.” (Mülk sûresi, 67/5 )
3 “Hiç üzerlerindeki gö ğe bakmazlar m ı? Bak ıp da Bizim onu nas ıl sağlamca bina edip süsledi ğimizi 
düşünmezler mi?” (Kaf sûresi, 50/6      )
4 “Sonra iradesi yukar ıya yönelip oray ı da yedi gök hâlinde sa ğlamca nizama koydu.” (Bakara sûresi, 
2/29 )
5 Bkz.: Tirmizî, zühd  9; İbni Mâce, zühd  19; el-Bezzâr, el-Müsned  9/358; el-Hâkim, el-Müstedrek  
2/554, 4/587, 4/623.
6 “Yahut o kâfirlerin duygu, dü şünce ve davran ışlar ı derin bir denizdeki yo ğun karanl ıklara benzer.” 
(Nûr sûresi, 24/40)
7 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    627
eden bu gelen Arabî f ıkran ın bir nevi tercümesi içinde k ısa işaretlerle ulemâ-
yı ilm-i kelâm ı ve akîde ulemâs ını pek çok me şgul eden ilim ve irade ve kud-
ret-i ilâhiyenin kâinattaki cilveleriyle, onlar ı aynelyakîn iman ile tasdik.. 
ve onlarla Vâcibü’l-vücûd’un bedâhetle mevcudiyetine ve vahdâniyetine 
ilmelyakîn tasdik ile tam iman etmeye yol açan bu Arabî f ıkrad ır:
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
 َīِĨ ٌّĹِĤوَ ُįَĤ ْīَכُĺ ْħَĤوَ ْכِĥُĩْĤا ĹِĘ כٌĺِóَü ُįَĤ ْīَכُĺ ْħَĤوَ ًاïَĤوَ ْñِíَّÝَĺ ْħَĤ ِيñَّĤا ِِّٰų ُïْĩَéْĤا ِģُĜوَ
1ًاóĻِ×َכْÜ ْهُóِّ×وَכَ ُّلِّñĤا
 ٍّĹِÜذَا َزِمٍź ٍćĻِéُĨ ٍħْĥِđِÖ ْءٍĹَü ِّģِכُÖ ُħĻِĥَđْĤا َĳُİ إِذْ ًא،ĩْĥِĐوَ ْرَةًïُĜ ْءٍĹَü ِّģכُ ْīِĨ ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ
 ِÙَĈَאèِْŸوَا دِĳُıُّýĤوَا رِĳُąُéْĤا ِّóِùِÖ ْءٌĹَü ُįْĭَĐ َכَّęْĭَĺ أَنْ ُīْכِĩُĺ َź َאءَĻْüَْŶا ُمُõْĥَĺ (Hâşiye)2َّاتِñِĥĤ
.دِĳُäُĳْĤا ِħَĤَאđِÖ ِħْĥِđْĤا رِĳُĬ ِÙَĈَאèوَإِ ِÙَّĻِĨĳُĩُđْĥِĤ دِĳُäُĳْĤا َامِõْĥِÝْøا ِّóِùِÖوَ ِÙَّĻِĬرَاĳُّĭĤا
 َאتُĺَאĭِđْĤوَا ُÙَّĨَאđْĤا ُÙَّĺِïْāَĝْĤا ُħِכَéْĤوَا ُÙَĨĳُčْĭَĩْĤا َאتُĬَاõِّÜِْźوَا ُÙَĬْزُوĳَĩْĤا َאتُĨَאčِÝْĬِْźَאĘ ْ،ħَđَĬ
 َْرْزَاقُŶوَا ُÙَĭَّĻَđُĩْĤا َאلُäْٰźوَا َةُóِĩْáُĩْĤا َارُïْĜَْŶوَا ُÙَĩَčَÝْĭُĩْĤا ُÙَĻِąْĜَْŶوَا ُÙَĥِĨَّאýĤا ُÙَĀĳُāْíَĩْĤا
 َאقِùِّÜِْźا َאمِåِùْĬِْźا َאمِčِÝْĬِْźا َאلِĩכَ ُÙَĺَאĔوَ ُÙَĭَّĺَõُĩْĤا َאتُĨَאĩِÝْèِْźوَا ُÙَĭَّĭَęُĩْĤا َאتُĬَאĝْÜِْŸوَا ُÙَĭَّĭَĝُĩْĤا
 َّمِŻَĐ ِħْĥِĐ ِÙَĈَאèإِ ĵٰĥَĐ َّتٌźدَا ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَĤĳُıُّùĤا َאلِĩכَ ĹِĘ َאتِĝَĥْĉُĩْĤا َאزِĻِÝْĨِْźا َانِõِّÜِْźا َאنِĝْÜِْŸا
 ِÙَđْĭَĀ ِīْùُè ِÙَĤَźدَ ُÙَ×ْùِĭَĘ ﴾3
ُóĻِ×َíْĤا ُėĻِĉَّĥĤا َĳُİوَ َۘěَĥَì ْīَĨ ُħَĥْđَĺ َź﴿أَ ْءٍĹَü ِّģِכُÖ بِĳُĻُĕْĤا
 َאنِùْĬِْŸا ِěِĤَאì ِħْĥِĐ ĵٰĥَĐ َאنِùْĬِْŸا ِÙَĝْĥِì ِīْùُè ِÙَĤَźدَ ِÙَ×ْùِĬ ĵٰĤإِ َאنِùْĬِْŸا رِĳُđُü ĵٰĥَĐ َאنِùْĬِْŸا
.َאرِıَّĭĤا ِÙَđِÖرَا ĹِĘ ِ÷ْĩَّýĤا ِÙَđَýْđَü ĵٰĤإِ َאءِĩْİَّïĤا ِÙَĥْĻَّĥĤا ĹِĘ ِÙَ×ْĻَÖُّñĤا ِÙَåْĻَäزُ ِÙَđْĻَĩُĤ ِÙَ×ْùِĭכَ
Gayet k ısa bir nevi tercümesi içinde ilm-i ilâhîye, bu pek ehemmiyetli ha-
kikat-i imaniyeye k ısac ık işaretler edip tafsilat ını Risale-i Nur’a havale ile de-
riz:4(Hâşiye)
1 İsrâ sûresi, 17/111.
2 (Hâşiye) (ِ÷ْĩَّýĥِĤ ُćĻِéُĩْĤا َאءِĻِّąĤا ُومِõُĥכَ )ĵٰĥْĐَْŶا ُģَáَĩْĤا ِِّٰųوَ“ En yüce s ıfatlar Allah’ ınd ır.”*1 
Muhit bir ışığın güneşin varl ığını gerektirdi ği gibi..
 *1 Nahl sûresi, 16/60.
3 “O yaratt ığı mahlûkunu hiç bilmez olur mu? Latîf (Kendisinden hiçbir şeyin gizli kalmad ığı, her şeye 
bütünüyle nüfuz eden) ve Habîr (her şeyden hakk ıyla haberdar olan) O’dur.” (Mülk sûresi, 67/14)
4 (Hâşiye) Bundan sonraki k ısm ı, bütün ömrümde görmedi ğim dehşetli ve semli bir hastal ık 
içinde yaz ılm ış. Kusurat ıma nazar- ı müsamaha ile bak ılsın. Hüsrev, münasip görmedi ği k ıs-
mı tâdil, tebdil, ıslah edebilir.628  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Evet nas ıl ki rahmet, r ızk- ı acâibiyle güne ş gibi kendini gösterip perde-i 
gaybda bir Rahmân- ı Rahîm’i kat’iyetle isbat ediyor; öyle de yüzer âyât- ı 
Kur’âniye’de mevki alan ve kudsî yedi s ıfattan bir cihette en birincisi 
olan “ilim” dahi, nizam ve mizan ın hikmetleri ve meyveleriyle –güneş zi-
yas ı misillü kendini gösterdi ği gibi–  bir Alîm-i külli şey’in mevcudiyetini ka-
t’iyetle bildirir.
Evet insan ın şuuruna, ilmine delâlet eden düzgün, ölçülü sanat ı ile 
insan ın Hâl ık’ının ilmine, hikmetine delâlet eden hüsn-ü hilkat-i insan 
muvâzenesi; aynen y ıldız böceğinin gecedeki ışığının lem’ac ığının, gün-
düzde güne şin ihatal ı ziyas ına nisbeti gibidir.
Şimdi ilm-i ilâhînin delillerini beyan etmeden evvel, o kudsî s ıfat ın kâina-
tın envâ ındaki tecellileriyle Zât- ı Akdes’i pek zâhir bir tarzda göstermesine de-
lâlet ve şehâdet eden Mirac- ı Muhammedî (aleyhissalâtü vesselâm)  gecesinde huzur 
ve hitab- ı ilâhîye mazhar oldu ğu zaman, birden
1ِِّٰų َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ َاتُ،ĳَĥَّāĤاَ َאرَכَאتُ،×ُĩْĤاَ َّאتُ،ĻِéَّÝĤاَ
diyerek, bütün zîhayat ve envâ- ı mahlûkat nâm ına bir meb’us ve elçi ol-
mas ından, bütün onlar ın s ıfat- ı ilmin cilveleriyle Rab’lerini bildirdikleri tarzda, 
selâm yerinde umum zî şuur bedeline, Hâl ık’ına umum zîhayat ın hediyeleri-
ni takdim eder. Yani َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ َاتُ،ĳَĥَّāĤاَ َאرَכَאتُ،×ُĩْĤاَ َّאتُ،ĻِéَّÝĤاَ dört kelimeler ile 
umum zîhayat ın dört tâifesinin ezelî, ebedî ilmin cilveleriyle Allâmü’l-guyûb’a 
karşı tahiyyelerini, tebriklerini, ubûdiyetlerini, güzel mârifetlerini gösterdi ğin-
den, bu kudsî mükâleme-i miraciyeyi geni ş manas ıyla okumak, te şehhüdde 
umum İslâm ın farz bir vazifesi olmu ş. O kudsî mükâlemenin izahat ını Risale-i 
Nur’a havale edip, gayet k ısa dört işaretle bir manas ını beyan edece ğiz.
1 “Bütün tahiyyeler yani hayat sahibi varl ıklar ın hayatlar ıyla sunduklar ı ibadetler; hayat ın ve zîhayat ın 
hülâsas ı olan mahlûklar ın, hususan tohumlar ın ve çekirdeklerin, danelerin, yumurtalar ın f ıtrî müba-
rekiyetleri, bereketleri, ubudiyetleri; salâvât yani dualar; tayyibat yani bütün güzel söz ve davran ışlar 
Allah’a mahsustur.” (Müslim, salât  60; Tirmizî, salât  216; Ebû Dâvûd, salât  178; Ahmed İbni Hanbel,  
el-Müsned  1/292)ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    629
Birincisi
1ِِّٰų َّאتُĻِéَّÝĤاَ ’tır.
Kısac ık meâli şudur:
Nas ıl bir usta, pek harika bir makineyi derin ilmi ve mucizekâr zekâs ıyla 
yapsa, o acîb makineyi gören herkes, o ustay ı takdirkârâne tebrik edip alk ış-
lar ve tahsinkârâne medihlerle ve ihsanlarla ona maddî, mânevî hediyeler, ta-hiyyeler verir. O makine dahi, o ustan ın istediği tarzda tam tam ına, gayet mü-
kemmel olarak arzular ını ve harika ince sanat ını ve maharet-i ilmiyesini gös-
termesiyle, kendi ustas ını lisân- ı hâl ile alk ışlar, tebrik eder, mânevî tahiyye-
ler, hediyeler verir.
Aynen öyle de kâinatta bütün zîhayat tâifeleri, her biri ve her bir ferdi, 
her taraf ı mucizeli birer harika makinedir ki; ustas ının, her şeyin her şey ile 
münasebetini gören ve her şeyin hayat ına lâz ım bütün şeyleri görüp tam ye-
rinde ona yeti ştiren ihatal ı ilminin derin ve ince cilveleri ile kendini tan ıttıran 
Sâni-i Zülcelâl’ini hayatlar ının lisân- ı hâlleriyle, ins ve cin ve melek olan zî şu-
urlar ın kâl dilleri gibi tahiyyelerle alk ışlar ve tebriklerle ِِّٰų َّאتُĻِéَّÝĤاَ derler. Ve 
hayatlar ının fiyat ını doğrudan do ğruya bütün mahlûkat ı bütün ahvâliyle bi-
len Hâl ık’lar ına ubûdiyetkârâne takdim ediyorlar ki; Miraç Gecesi’nde bütün 
zîhayat nâm ına Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) , Vâcibü’l-vücûd’un huzurun-
da selâm yerinde ِِّٰų َّאتُĻِéَّÝĤاَ deyip bütün zîhayat tâifelerinin tahiyye ve hedi-
ye ve mânevî selâmlar ını takdim etmi ş.2
Evet âdi, muntazam bir makine, intizam ve mizanl ı heyetiyle şeksiz, ma-
hir ve dikkatli bir ustay ı gösterdiği gibi; kâinat ı dolduran hadsiz zîhayat maki-
neler de, her birisi binbir mucizât- ı ilmiyeyi gösteriyorlar. Elbette y ıldız böce-
ğinin ışığına nisbeten güne şin ziyas ı derecesinde ilmin cilveleri ile o zîhayat-
lar, usta ve sermedî sanatkârlar ının vücûb-u vücûduna ve mâbudiyetine pek 
parlak şehâdet ederler.
1 “Bütün tahiyyeler yani hayat sahibi varl ıklar ın hayatlar ıyla sunduklar ı ibadetler Allah’a mahsustur.”
2 Bkz.: el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  3/425; el-Bursevî, Rûhu’l-beyân  5/121.630  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İkinci Kudsî Kelime-i Miraciye
1َאرَכَאتُ×ُĩْĤاَ ’tır.
Madem hadisçe namaz, müminin mirac ıdır2 ve Mirac- ı Ekberin cilvesine 
mazhard ır. Ve madem dünya seyyah ı, her âlemde ilim s ıfat ıyla Allâmü’l-gu-
yûb Hâl ık’ını bulmuş; biz dahi o seyyahla beraber, mübareklerin ve görenlere
 “Bârekâllah!” dedirtenlerin ve َאرَכَאتُ×ُĩْĤاَ’ nün geni ş âlemine girip bütün zî-
ruhun masum, mübarek yavrular ını ve bütün zîhayat ın mukadderât ve prog-
ramlar ının kutucuklar ı olan tohum ve çekirdekleri ba şta olarak o mübârekât 
âlemini temâ şâ ve mütâlaa ile kudsî s ıfat- ı ilmin mucizâtl ı, ince cilveleriyle 
Hâl ık’ımızı ilmelyakîn ile bilmeye o seyyah gibi çal ışacağız.
Evet gözümüzle görüyoruz ki; bütün o masum yavrucuklar ve o müba-
rek mahzencikler, sand ıkç ıklar; bir Alîm-i Hakîm’in ilmiyle hem umumu, hem 
her bir ferdi, birden bir uyanmak ve gaye-i hilkatine yürümek için bir hare-ket al ırlar. Hakikat nazar ıyla bakanlara “Bin Bârekâllah! Yüz bin Mâ şallah!” 
dedirtirler.
Evet, meselâ nutfeler, yumurtalar, tohumlar, çekirdeklerin 
her biri, bir-
den,
ilimden gelen ince bir nizam..ve o nizam, maharetten gelen tam bir mizan içinde..mizan, yeni bir tanzim..
•o ise, taze bir ölçü ve tevzin içinde..
o dahi, bir temyiz ve terbiye..ve müteşâbih emsâlinden kastî fârika alâmetleri içinde..
o da, sanatl ı bir tezyin ve süslemek içinde..
bu dahi hakîmâne, lây ık, mükemmel cihâzât ve tasvir içinde..
bu ise kerîmâne r ızık isteyenlerin zevklerini memnun etmek için, o mah-
lûklar ın ve meyvelerin etleri ve yenilen k ısımlar ı ihtilâf içinde..
1 “Hayat ın ve zîhayat ın hülâsas ı olan mahlûklar ın, hususan tohumlar ın ve çekirdeklerin, danelerin, 
yumurtalar ın f ıtrî mübarekiyetleri, bereketleri.”
2 Bkz.: es-Suyûtî, Şerhu Süneni İbni Mâce  s.313; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  1/497; el-Âlûsî, Rûhu’l-
meânî  18/73.z
z
z
z
zzz
zON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    631
bu ise, âlimâne, mucizâne, ayr ı ayr ı nak ışlar, zînetler içinde..
bu da ayr ı ayr ı güzel, ho ş kokular ve lezzetli tatlar içinde..
ki kemâl-i intizam içinde..birbirinden mütemâyiz, ayr ı iken kesret ve sürat ve vüs’at-i mutlaka 
içinde..
sehivsiz, hatas ız, bütün onlar ın suretlerinin inki şaflar ı..
ve her mevsimde o harika hâlin devam ı içinde..
bütün o mübareklerin 
her biri ve beraber , bu mezkûr on be ş dil ile ustalar ının 
harika maharetini ve mucizâtl ı ilmini göze gösterip Allâmü’l-guyûb, Vâcibü’l-
vücûd Sâni’lerini güne ş gibi bildiriyorlar.
İşte bu pek geni ş ve parlak şehâdetleri ve Sâni’ini tebrikleri içindir ki, 
Miraç Gecesi’nde bütün mahlûkat hesab ına konuşan Zât- ı Muhammediye 
(aleyhissalâtü vesselâm)  َאرَכَאتُ×ُĩْĤاَ kelimesini selâm yerinde demi ş.1
Üçüncü Kelime
2َاتُĳَĥَّāĤاَ’ tır ki; hem umumî Mirac- ı Ekber-i Muhammedî’de (aleyhissalâtü 
vesselâm)  hem her müminin hususî mirac ı olan namaz3 teşehhüdünde, her gün 
hiç olmazsa on defa, yüz milyonlar ehl-i iman, o kudsî kelimeyi Peygamber’in 
(aleyhissalâtü vesselâm)  tebaiyetiyle dergâh- ı ilâhîye takdim edip kâinatta ilân eder-
ler.
Mirac’a dair Otuz Birinci Söz, Mirac’ ın bütün hakikatlerini bir muhatap 
ittihaz etti ği muannit, mülhid, münkirlere kar şı dahi gayet kat’î ve kuvvetli 
bir surette isbat etti ğine binâen, tafsilat ını ve hüccetlerini ona havale ederek 
gayet muhtasar bir i şaretle bu Üçüncü Kelime-i Miraciye’nin geni ş manas ını 
gösteren zîruh, zî şuur tâifelerinin acîb âlemine bak ıp, ilm-i ezelînin cilveleriyle 
Hâl ık’ımızın vahdet ve mevcudiyeti içinde kemâl-i rahmâniyetini ve rahîmi-
yetini ve azamet-i kudret ve şümûl-ü iradetini bilmeye çal ışacağız:
Evet, bu âlemde görüyoruz ki; bu zîruhlar, şuuren ve aklen olmasa da 
hissen, f ıtraten hissediyorlar ki; her biri, hadsiz bir acz ve zaaf içinde, hadsiz 
1 Bkz.: el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  3/425; el-Bursevî, Rûhu’l-beyân  5/121.
2 “bütün salâvât yani dualar”
3 Bkz.: es-Suyûtî, Şerhu Süneni İbni Mâce  s.313; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  1/497; el-Âlûsî, Rûhu’l-
meânî  18/73.z
zzz
z
z632  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
düşmanlar ı ve incitenleri var.. ve hadsiz bir fakr ve ihtiyaç içinde, hadsiz hâ-
cât ı ve matlublar ı var. İktidar ı ve sermayesi binden birine kâfi gelmedi ğinden, 
bütün kuvvetiyle ba ğırır ve ağlar; mânen, f ıtraten yalvar ır; kendine mahsus 
sesiyle, lisan ıyla dualar, niyazlar, bir nevi namazlar, salavâtlar ile bir Alîm-i 
Kadîr dergâh ına iltica ederken birden görüyoruz ki; o ba ğıranlar ın her işini, 
her ihtiyac ını bilen ve her derdini ve zarar ını anlay ıp yalvarmas ını, fıtrî dua-
sını işiten Alîm-i Mutlak bir Kadîr-i Hakîm, imdatlar ına yetişir, bütün istedik-
lerini yapar. A ğlamalar ını gülmeye, ba ğırmalar ını teşekkürlere çevirir. Bu ha-
kîmâne, alîmâne, rahîmâne yard ım, pek parlak bir tarzda ilim ve rahmetin 
cilveleriyle bir Mücîb-i Mugîs, bir Rahîm-i Kerîm’i bildirip o zîruh âleminin bütün salavât ve ubûdiyetlerini ona takdim ve tahsis eder manas ıyla, Mirac- ı 
Ekber’de Muhammed 
(aleyhissalâtü vesselâm)  ve mirac- ı asgar olan namazlarda 
onun ümmeti, ِِّٰų َאتُ×ِّĻَّĉĤا َاتُĳَĥَّāĤاَ der.
Dördüncü Kelime-i Kudsiye
1ِِّٰų َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ’ tır.
Risale-i Nur’un çok hakikatleri namaz tesbihat ında ihtar edilmesi hikme-
tiyle; hem Fâtiha’n ın, hem te şehhüdün kelimelerinin hakikatlerini k ısa işaret-
lerle beyan etmeye âdeta ihtiyârs ız sevkedildim.
İşte Mirac- ı Muhammedî’de (aleyhissalâtü vesselâm)  denilen َאتُ×ِّĻَّĉĤاَ kelime-i 
kudsiyesi, ehl-i mârifet ve iman ve küllî şuur sahibi olan ins ve cin ve melek 
ve ruhânilerin, kâinat ı, güzel tayyibeleri ve haseneleri ve ubûdiyetleriyle gü-
zelleştiren.. ve güzellerin âlemine bakan.. ve sermedî Cemîl-i Mutlak’ ın had-
siz cemâl ve güzelliklerini ve kâinat ı süslendiren isimlerinin dâimî güzellikleri-
ni tam bilen.. ve a şk ve şevkle küllî ubûdiyetler ile mukabele eden.. ve parlak 
iman ve geni ş mârifetler ve medh ü senâlar ın revâih-i tayyibe ve ho ş kokula-
rıyla Hâl ık’lar ına karşı o hadsiz tayyibâtlar manas ıyla, Miraç’ta söylenmi ş sır-
rıyla teşehhüdde bütün ümmet, her gün usanmadan o kudsî kelime-i tayyi-
beyi tekrar ederler.
Evet bu kâinat, nihayetsiz bir hüsün ve cemâl-i sermedînin aynas ı ve cil-
veleri.. ve kâinattaki bütün cemâl ve kemâl ve güzellikler, o sermedî hüsün-den gelir ve ona intisapla güzelle şir, k ıymeti yükselir. Yoksa karmakar ışık bir 
virane, bir hüzüngâh olur. Ve o intisap ise, s altanat- ı ulûhiyetin dellâllar ı ve 
1 “Bütün tayyibat yani bütün güzel söz ve davran ışlar Allah’a mahsustur.”ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    633
ilânc ılar ı olan ins ve melek ve ruhânilerin mârifet ve tasdikleriyle anla şılır. 
Hatta o dellâllar ın güzel ve tatl ı hamdlerini ve senâlar ını ve mâbuduna me-
dihlerini ve onlar ın kelimelerini, her tarafa ne şir ve Arş-ı Âzam’ ın cânibine 
sevketmek için hava unsurunun zerreleri emirber neferler, küçücük diller ve kulaklar gibi o güzel kelimeleri dergâh- ı ulûhiyete takdim etmek için o pek 
harika vaziyet-i acîbe, havaya verildi ğine kuvvetli bir ihtimal var diye kalbi-
me geldi.
İşte ins ve melek, nas ıl ki imanlar ı ve ubûdiyetleriyle Mâbud-u Zülcelâl’i 
bildiriyorlar. Öyle de o Hakîm-i Zülcelâl dahi, o ilânc ılara verdi ği çok câmî 
istidatlarla, pek harika cihazlarla ve dekâik-i ilmiyeleriyle her birisini bütün kâ-inatla alâkadar bir küçük kâinat hükmüne getirmekle kendini pek parlak bir tarzda bildiriyor. Meselâ insan ın küçücük kafas ında ceviz kadar bir yerde kuv-
ve-i hâf ıza, kuvve-i hayaliye, kuvve-i müfekkire gibi müteaddit, acîb makine-
leri yaratmak ve kuvve-i hâf ızay ı bir büyük kütüphâne hükmüne getirmekle 
ilm-i ezelînin cilvesiyle güne ş gibi kendini gösteriyor.
1(Hâşiye)
Şimdi sâb ıkan zikredilen ve ilm-i muhitin küllî hüccetlerine i şaret eden ve 
bir geniş hüccet olarak hadsiz burhanlar ı ihtiva eden ve on be ş delil ile ilm-i 
muhiti gösteren Arabî parçan ın gayet k ısa bir meâline ve bir nevi tercümesi-
ne işaret ederiz.
On Beş Delilden Birincisi : ُÙَĬْزُوĳَĩْĤا َאتُĨَאčِÝْĬِْźَאĘ ’dür.
Yani bütün mahlûkatta mü şâhede edilen ölçülü düzgünlük , mizanl ı in-
tizam , ihatal ı bir ilme şehâdet eder.
Evet muntazam bir saray gibi, kâinattan ve manzume-i şemsiyeden.. ve 
kelimeler ve seslerin ne şrinde zerreleri, medar- ı hayret bir intizam gösteren 
hava sayfas ından.. ve üç yüz bin ayr ı ayr ı nevileri her baharda bir intizam- ı 
ekmel içinde yeti ştiren zemin yüzünden tut, tâ her bir zîhayat ın vücudundaki 
âzâ ve cihâzât ve hüceyrât ve zerrelere kadar derin, ihatal ı, şaşırmaz bir ilmin 
eseri olan mîzanî düzgünlük ve tam intizam bulunmas ı, gayet zâhir ve kat’î bir 
surette ihatal ı bir ilme delâlet ve şehâdet eder demektir.
İkinci Delil : ُÙَĨĳُčْĭَĩْĤا َאتُĬَاõِّÜِْźوَا’ dür.
Yani bütün kâinattaki masnûâtta –cüz’î, küllî– seyyârâttan tâ kanda-
ki küreyvât- ı hamrâ ve beyzâya kadar her şeyde gayet düzgün bir ölçü , 
1 (Hâşiye) Pek şiddetli hastal ığım müsaade etmiyor. Hüsrev’in tercüme vazifesine yaln ız bir 
me’haz ve yard ımd ır.634  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
mütenasib bir mizan  bulunmas ı, bedâhetle muhit bir ilme delâlet ve kat’î 
şehâdet eder.
Evet, görüyoruz ki; meselâ bir sine ğin, bir insan ın âzâlar ı ve cihâzât ı, hat-
ta cesedinin hüceyrât ı ve kan ındaki k ırm ızı ve beyaz kürecikleri o derece has-
sas bir mizan ve ince bir ölçü ile yerle ştirilmiş.. ve o derece birbirine münasip 
ve uygun ve cesedin sâir âzâlar ında öyle muntazam bir tenâsüb var ki; niha-
yetsiz bir ilme mâlik olmayan, o vaziyeti onlara vermesi hiçbir cihette imkâ-nı yok.
İşte aynen bütün zîhayat ve envâ- ı mahlûkatta –zerrâttan tâ manzume-i 
şemsiyedeki seyyârâta kadar– öyle tam bir muvâzene ve zerre kadar şaşır-
maz, düzgün bir ölçünün hükmetmesi, ihatal ı bir ilme kat’î delâlet ve parlak 
şehâdet eder. Demek ilmin her delili, Zât- ı Alîm’in mevcudiyetine dahi delil-
dir. S ıfat ın mevsufsuz olmas ı muhâl ve imkâns ız olmas ından bütün hüccetle-
ri, Alîm-i Ezelî’nin vücûb-u vücûduna kuvvetli ve gayet kat’î bir hüccet-i küb-râd ır.
Üçüncü Delil : 
ُÙَّĨَאđْĤا ُÙَّĺِïْāَĝْĤا ُħِכَéْĤوَا dür.
Yani bütün kâinattaki hallâk ıyet ve faaliyette.. ve tebeddülât ve ihya ve 
tavzifat ve terhisatta bütün masnûât ın her biri ve her bir tâifenin tesadüf im-
kân ı olmayan öyle kastî ve bilerek tak ılan hikmetleri  ve faydalar ı ve vazife-
leri var ve görüyoruz ki; ihatal ı bir ilmi bulunmayan, hiçbir cihette, hiçbirisine 
îcad noktas ında sahip ç ıkamaz.
Meselâ hadsiz zîhayattan bir insan ın yüz cihâzât ından birtek cihaz ı olan 
lisan ı, –bir et parças ı iken– iki büyük vazifesiyle yüzer hikmetlere, neticelere, 
meyvelere, faydalara âlet oluyor. Taamlar ın zevkindeki vazifesi, ayr ı ayr ı bü-
tün tatlar ı bilerek cesede, mideye haber vermek ve rahmet-i ilâhiyenin mat-
bahlar ına dikkatli bir müfetti ş olmak.. ve kelimeler vazifesinde kalbe ve ruha 
ve dimağa tam bir tercüman ve santral olmak, elbette gayet parlak ve kat’î bir 
surette ihatal ı ilme delâlet ve şehâdet eder.
Birtek dil, hikmetleri ve meyveleriyle böyle delâlet etse; hadsiz lisanlar ve 
hadsiz zîhayatlar, nihayetsiz masnûât, güne ş zuhurunda ve gündüz kat’iyetin-
de nihayetsiz bir ilme delâlet ve şehâdet ve Allâmü’l-guyûb’un daire-i ilmin-
den ve hikmetinden ve me şietinden hariç hiçbir şey yoktur1 diye ilân ederler.
1 Bkz.: Yûnus sûresi, 10/61; Hûd sûresi, 11/56; Yâsîn sûresi, 36/12; Dehr sûresi, 76/30.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    635
Dördüncü Delil :  ُÙَĥِĨَّאýĤا ُÙَĀĳُāْíَĩْĤا َאتُĺَאĭِđْĤوَا’dür.
Yani bütün zîhayat, zî şuur âleminde her nev’e ve her ferde, hususî ve 
ona münasip ve umuma şâmil inâyetler , şefkatler , himâyetler , bedâhet de-
recesinde ihatal ı bir ilme delâlet.. ve o inâyetlere mazhar olanlar ı ve ihtiyaç-
lar ını bilen bir Alîm-i İnâyetkâr’ ın vücûb-u vücûduna hadsiz şehâdetler eder, 
demektir.
İhtar: Risale-i Nur’un hülâsatü’l-hülâsas ının zübdesi olan Arabî f ıkra-
daki kelimelerin izah ı ise, Kur’ân’dan tere şşuh eden Risale-i Nur’un âyât- ı 
Kur’âniye’nin lemeât ından ald ığı hakikatlere, hususan “ilim” ve “irade” ve 
“kudret”e dair delillere ve hüccetlere i şarettir ki; bu Arabî kelimelerin i şaret 
ettikleri o ilmî deliller, ehemmiyetle tefsir ediliyor. Demek her biri, çok âyât ın 
birer işaret ve birer nüktesini beyan etmekdetir. Yoksa o Arabî kelimelerin tef-
siri ve beyan ı ve tercümesi de ğildir. Sadede dönüyoruz.
Evet gözümüzle görüyoruz ki; bizleri ve bütün zîruhlar ı bilir ve bilerek şef-
katle himâye eder.. ve ihtiyac ını ve her derdini bilir ve bilerek inâyetiyle imda-
dına yetişir bir Alîm-i Rahîm var. Hadsiz misallerinden birisi, insan ın r ızık, ilâç 
ve muhtaç oldu ğu madenler cihetinde gelen hususî ve umumî inâyetler, pek 
zâhir bir surette bir ilm-i muhiti gösterir ve bir Rahmân- ı Rahîm’e r ızık, ilâç, 
madenlerin adedince şehâdetler ederler. Evet, insan ın hususan âcizlerin ve 
yavrular ın iâşeleri.. ve bilhassa mide matbah ından cesedin r ızık isteyen âzâ-
lar ına, hatta hüceyrelerine her birine münasip r ızkı yetiştirmeleri.. ve da ğlar ın 
bir eczahâne ve insana lâz ım bütün madenlerin bir ambar ı olmalar ı gibi ha-
kîmâne işler, gayet ihatal ı bir ilim ile olabilir. Serseri tesadüf, kör kuvvet, sa ğır 
tabiat, câmid, şuursuz esbab, basit, istilâc ı unsurlar; hiçbir cihette bu alîmâne, 
basîrâne, hakîmâne, merhametkârâne, inâyet-perverâne olan iâ şe ve idare 
ve himâye ve tedbire kar ışamazlar. Yaln ız o zâhirî esbab, Alîm-i Mutlak’ ın em-
riyle, izniyle, ilim ve hikmeti dairesinde bir perde-i izzet-i kudret-i ilâhiye ola-
rak istimâl ve istihdam edilmeleri var.
Beşinci ve Alt ınc ı Delil : َةُóِĩْáُĩْĤا َارُïْĜَْŶوَا ُÙَĩَčَÝْĭُĩْĤا ُÙَĻِąْĜَْŶوَا’ dür.
Yani her şeyin, hususan nebâtât ve e şcâr ve hayvanât ve insanlar ın şe-
killeri  ve miktarlar ı, ilm-i ezelînin iki nev’i olan kaza ve kaderin düsturlar ıyla 
sanatkârâne biçilmi ş ve her birinin kâmetine göre tam münasip dikilmi ş, mü-
kemmel giydirilmi ş, gayet muntazam birer hikmetli şekil verilmi ş. Onlar, –her 
biri ve beraber– bir nihayetsiz ilme delâlet ve bir Sâni-i Alîm’e adetlerince şe-
hâdet ederler demektir.636  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Evet, meselâ numûne olarak hadsiz misallerinden yaln ız tek bir a ğaç ve 
bir ferd-i insana bak ıyoruz, görüyoruz ki: Bu meyveli a ğaç, o çok cihâzâtl ı in-
san; hiçbir ressam tam taklitini yapamayacak derecede zâhiri ve bât ını, d ış ve 
içi öyle bir gaybî pergârla ve ince bir ilmin kalemiyle hudutlar ı çizilmiş ve tam 
intizamla her âzâs ına münasip suret verilmi ş ki, meyve ve neticelerine ve va-
zife-i f ıtratlar ına yetişsin. Bu ise nihayetsiz bir ilimle olabilmesi cihetiyle her şe-
yin her şeyle münasebetini bilip ve nazara alan ve bu a ğaç ve bu insan ın bü-
tün emsâllerini ve nevilerini ilm-i ezelîsinin kaza ve kader pergâr ve kalemiy-le d ış ve iç miktarlar ını ve suretlerini hakîmâne yap ılmas ını bilerek işleyen bir 
Sâni-i Musavvir, bir Alîm-i Mukaddir’in hadsiz ilmine ve vücûb-u vücûduna nebâtât ve hayvanât adedince şehâdet ederler demektir.
Yedinci, Sekizinci Delil : 
ُÙَĭَّĭَĝُĩْĤا َْرْزَاقُŶوَا ُÙَĭَّĻَđُĩْĤا َאلُäْٰźوَا’ dür.
Yani ehemmiyetli bir hikmet için, zâhir nazarda müphem ve gayr-i muay-
yen tevehhüm edilen eceller ve r ızıklar1; ibham perdesi alt ında, kaza ve ka-
der-i ezelînin defterinde, mukadderât- ı hayatiye sayfas ında her zîhayat ın ece-
li, mukadder ve muayyendir; tekaddüm, teahhur etmez.2 Ve her zîruhun r ızkı, 
tayin ve tahsis edilip kaza ve kader levhas ında yaz ıldığına hadsiz deliller var.
Meselâ koca bir a ğac ın ölmesi, onun bir nevi ruhu olan çekirde ğini onun 
yerinde vazife görmek için b ırakmas ı, bir Alîm-i Hafîz’in hikmetli kanunuyla 
olmas ı.. ve bir yavrunun r ızkı olan sütün memelerden gelmesi ve kan ve f ışkı 
içinden ç ıkıp hiç bula şmadan safi, temiz olarak a ğzına akmas ı3, tesadüf ihti-
malini kat’î bir surette red.. ve bir Rezzâk- ı Alîm-i Rahîm’in şefkatli düsturuy-
la olduğunu gayet kat’î gösteriyor. Bu iki, cüz’î misale bütün zîhayat, zîruh k ı-
yas edilsin.
Demek hakikatte hem ecel muayyen ve mukadderdir, hem r ızık herke-
se göre bir taayyün içinde mukadderât defterinde kaydedilmi ştir. Fakat gayet 
mühim bir hikmet için hem ecel, hem r ızık, perde-i gaybda ve müphem ve 
gayr-i muayyen ve zâhiren tesadüfe ba ğlı gibi görünüyor.
Eğer ecel, güne şin gurûbu gibi muayyen olsayd ı; yar ı ömür, gaflet-i mut-
lakada ve âhirete çal ışmamakla zâyi olup, yar ı ömürden sonra hergün ölüm 
1 Bkz.: Lokman sûresi, 31/34.
2 Bkz.: Münâfikûn sûresi, 63/11.
3 Bkz.: “Do ğrusu davarlarda da size deliller vard ır: Zira size onlar ın kar ınlar ındaki yar ı hazmedilmi ş 
gıdalar ile kan aras ından, halis bir süt içiriyoruz ki içenlerin bo ğazından âfiyetle geçer.” (Nahl sûresi, 
16/66)ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    637
darağac ı taraf ına bir ayak atmak gibi deh şetli bir korku al ıp eceldeki musibet 
yüz derece ziyadele şmesi s ırrıyla, başa gelen musibetler ve hatta dünyan ın 
eceli olan k ıyâmet perde-i gaybda merhameten b ırak ılm ış.1
Rızık ise hayattan sonra nimetlerin en büyük bir hazinesi.. ve şükür ve 
hamdin en zengin bir menba ı.. ve ubûdiyet ve dua ve ricalar ın en cemiyetli 
bir madeni olmas ından, suret-i zâhirede müphem ve tesadüfe ba ğlı gibi gös-
terilmiş. Tâ her vakit Rezzâk- ı Kerîm’in dergâh ına iltica ve rica ve yalvarmak2 
ve hamd ve şükür şefaatiyle3 rızık istemek kap ısı kapanmas ın. Yoksa muay-
yen olsayd ı, mahiyeti bütün bütün de ğişecekti. Şâkirâne, minnettarâne rica-
lar, dualar, belki mütezellilâne ubûdiyet kap ılar ı kapan ırdı.
Dokuzuncu, Onuncu Delil: ُÙَĭَّĺَõُĩْĤا َאتُĨَאĩِÝْİِْźوَا ُÙَĭَّĭَęُĩْĤا َאتُĬَאĝْÜِْŸوَا
Yani her masnûda, hususan bahar mevsiminde zemin yüzünde sermedî 
bir hüsün ve cemâlin cilvelerini gösteren bütün güzel mahlûklar, ezcümle çi-çekler, meyveler ve ku şçuklar ve sinekler ve bilhassa yald ızlı ve y ıldızlı kuşçuk-
lar ın hilkatlerinde ve suretlerinde ve cihâzâtlar ında öyle mucizâne bir maha-
ret ve dikkat ve harika bir sanat, bir itkan, bir mükemmeliyet
4 ve sanat-
kârlar ının mucizâtl ı hünerlerini  gösteren ayr ı ayr ı, çeşit çeşit tarzlarda şekil-
ler, makinecikler, gayet ihatal ı bir ilme ve –tabirde hata olmas ın– gayet ma-
haretli ve fünunlu bir meleke-i ilmiyeye kat’î delâlet.. ve serseri tesadüfün ve şuursuz ve mü şevveş esbâb ın müdahale etmesinin imkâns ız olduğuna şehâ-
det ettikleri gibi; 
ُÙَĭَّĺَõُĩْĤا َאتُĨَאĩِÝْİِْźوَا ifadesiyle o güzel masnûlarda o derece bir 
şirin süslemek ve tatl ı bir zînet ve cazibedar bir cemâl-i sanat var ki, nihayetsiz 
bir ilim ile i ş görür.. ve her şeyin en güzel tarz ını bilir.. ve sanatkârl ığın cemâl-i 
kemâlini ve kemâl-i cemâlini zî şuurlara göstermek ister ki; en cüz’î bir çiçe ği 
ve küçük bir sine ği ihtimamkârâne, mahirâne, sanat-perverâne, ehemmiyet-
le tasvir ve îcad eder.5 Bu ihtimamkârâne tezyin ve tahsin, bedâhetle hadsiz 
ve her şeye muhit bir ilme delâlet.. ve o güzellerin adedince bir Sâni-i Alîm-i 
Zülcemâl’in vücûb-u vücûduna şehâdetler ederler demektir.
Beş Küllî Delil ve Hüccetleri İhtiva Eden On Birinci Delil:
1 Bkz.: Lokman sûresi, 31/34; Buhârî, îmân  37; Müslim, îmân  5.
2 Bkz.: Secde sûresi, 32/16; Enbiyâ sûresi, 21/90; Mü’min sûresi, 40/60; A’râf sûresi, 7/55-56.
3 Bkz.: Âl-i İmran sûresi, 3/145; Nisâ sûresi, 4/147; İbrahim sûresi, 14/7.
4 Bkz.: Neml sûresi, 27/88; Secde sûresi, 32/7 ; Mü’minûn sûresi, 23/14; Sâffât sûresi, 37/125.
5 Bkz.: Hac sûresi, 22/73; Hadîd sûresi, 57/24.638  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
 َאءِĻْüَْŶا ُěْĥَìوَ.. ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَĤĳُıُّùĤا ĹِĘ َאتِĝَĥْĉُĩْĤا َאزِĻِÝْĨِْźا َانِõِّÜِْźا َאمِčِÝْĬِْźا َאلِĩכَ ُÙَĺَאĔوَ
 ĹِĘوَ.. ِěَĥْĉُĩْĤا َانِõِّÜِْźا َďَĨ ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَĐْóُّùĤا ĹِĘوَ.. ِěَĥْĉُĩْĤا َאنِĝْÜِْŸا َďَĨ ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا َةِóْáْכَĤا ĹِĘ
 ..ِěَĥْĉُĩْĤا َאقِęِّÜِْźا َďَĨ ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا َةِïْđُ×ْĤا ĹِĘوَ.. ِÙَđْĭَّāĤا ِīْùُè َאلِĩכَ َďَĨ ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَđْøُĳْĤا
.ِěَĥْĉُĩْĤا َאزِĻِÝْĨِْźا َďَĨ ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَĉْĥِíْĤا ĹِĘوَ
Bu delil, sâb ıkan zikredilen Arabî f ıkran ın âhirinde yaz ılan delilin ba şka 
ve daha güzel bir tarz ıdır. Şiddetli hastal ık sebebiyle, gayet k ısa bir işaretle 
bundaki be ş-alt ı geniş delilleri beyand ır.
Evvelâ : Bütün zeminde görüyoruz; tam bilmekten ve maharetten ge-
len gayet sühûlet ve kolayl ıkla acîb, zîhayat makineler, def’aten ve bir 
kısm ı bir dakikada düzgün, ölçülü, emsâlinden fârikal ı yap ılmalar ı, niha-
yetsiz bir ilme delâlet.. ve sanattaki maharet-i ilmiyeden gelen sühûlet ve ko-layl ık derecesinde o ilmin kemâline şehâdet eder.
Sâniyen : 
Gayet kesret ve çokluk içinde, şaşırmadan, gayet derecede 
sanatl ı, mükemmel îcadlar, nihayetsiz bir kudret içinde hadsiz bir ilme delâ-
let.. ve Alîm ve Kadîr-i Mutlak’a hadsiz şehâdet eder.
Sâlisen : Sürat-i mutlaka ve gayet çabuk yap ılmakla beraber1, gayet 
derecede mizanl ı, ölçülü îcadlar ı, hadsiz bir ilme delâlet.. ve adetlerince bir 
Alîm-i Mutlak ve Kadîr-i Mutlak’a şehâdet ederler.
Râbian : Gayet geni ş bütün zemin yüzünde hadsiz zîhayatlar ın vüs’-
at-i mutlaka ile beraber, gayet sanatkârâne, süslü, kemâl-i hüsn-ü sanat ile yap ılmalar ı;
 hiç şaşırmayan, her şeyi beraber gören, bir şeyi bir şeye mâ-
ni olmayan bir ihatal ı ilme delâlet.. ve bir Alîm-i külli şey ve Kadîr-i Mutlak’ ın 
masnûlar ı olduklar ına her biri ve beraber şehâdet ederler.
Hâmisen : Bu’d-u mutlak ve birbirinden gayet uzak bir nev’in efra-
dı; biri şarkta, biri garpta, biri şimalde, biri cenupta, ayn ı zamanda, ay-
nı tarzda birbirinin misli ve birbirinden te şahhusça imtiyazl ı bir surette 
vücuda gelmeleri,  ancak bir Alîm-i Mutlak ve Kadîr-i Mutlak’ ın kâinat ı ida-
re eden hadsiz kudreti.. ve bütün mevcudât ı ahvâliyle ihata eden nihayetsiz 
ilmiyle olabilmesi cihetiyle, muhit bir ilme delâlet.. ve bir Allâmü’l-guyûb’a hadsiz şehâdet ederler.
1 Bkz.: Lok man sûresi, 31/28; Yâsîn sûresi, 36/53, 82.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    639
Sâdisen : İhtilat- ı mutlakla beraber hiç şaşırmadan ve kar ıştırmadan, 
her birisi tam bir imtiyaz ve alâmet-i fârika ile o kar ışık emsâlinde ve ka-
ranl ık yerlerde, meselâ toprak alt ındaki tohumlar gibi şaşıran vaziyet-
lerde o çok kalabal ıklı zîhayat makinelerin her birisinin hiçbir cihâzât ını 
noksan b ırakmayarak mucizâtl ı bir surette yarat ılmalar ı, güneş gibi ilm-i 
ezelîye delâlet.. ve gündüz gibi Kadîr-i Mutlak ve Alîm-i Mutlak’ ın hallâk ıyeti-
ne, rubûbiyetine şehâdet ederler.
Risale-i Nur’daki tafsilata havale edip bu pek uzun k ıssay ı kısa kesiyoruz. 
Şimdi hülâsatü’l-hülâsadaki “ irade ” meselesine ba şlıyoruz:
 ْħَĤ ْÉَýَĺ ْħَĤ َאĨوَ כَאنَ ُّٰųا َאءَü َאĨ ْءٍ،Ĺَü ِّģِכُĤ ُïĺِóُĩْĤا َĳُİ إِذْ ًא،ĩْĥِĐوَ ْرَةًïُĜ ْءٍĹَü ِّģכُ ْīِĨ ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ
 ِóْĻَĕْĤا َאتِĬْכَאĨِْŸا ِīْĻَÖ ْīِĨ ًÙَّĺِĳُİوَ ًÙَّĻِİَאĨوَ َאتٍęِĀوَ ًאÜذَا َאتِĐĳُĭْāَĩْĤا َאدِåĺإِ ُħĻِčْĭَÜ إِذْ ْ،īَכُĺ
 َאلِáْĨَْŶوَا ِÙَùَאכِýَÝُĩْĤا ِóِĀَאĭَđْĤا لِĳُĻُøوَ ِÙَüَّĳَýُĩْĤا َتِźَאĩِÝْèِْźوَا ِÙَĩĻِĝَđْĤا ُقِóُّĉĤوَا ُودَةِïْéَĩْĤا
 َאİُõĻِĻْĩَÜوَ َّאسِ،ùَåْĤا َّאسِùَéْĤا َانِõĻِĩْĤا َاñٰıِÖ َאıُĭĺْزِĳَÜوَ َْرَقِّ،Ŷا َْدَقِّŶا َאمِčِّĭĤا َاñٰıِÖ ِÙَıِÖَאýَÝُĩْĤا
 ِïِĨَאåْĤا ِćĻِùَ×ْĤا َīِĨ ِÙَّĺِĳَĻَéْĤا َאتِĩَčَÝْĭُĩْĤا َאتِęِĥَÝْíُĩْĤا ُěْĥَìوَ ِ،ÙَĩَčَÝْĭُĩْĤا ِÙَĭَّĺَõُĩْĤا َאتِĭُّĻَđَّÝĤا ِهِñٰıِÖ
 َīِĨ َאıَאئِąْĐَÉِÖ َةِóَåَّýĤوَا ِÙَąْĻَ×ْĤا َīِĨ ۪įِèَارِĳَåِÖ ِóْĻَّĉĤوَا ِÙَęْĉُّĭĤا َīِĨ ۪įِÜَאزَاıِåِÖ َאنِùْĬِْŸכَא ِÛِّĻَĩْĤا
 َאĩכَ ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِÝئَĻِýَĨوَ ِه۪ïْāَĜوَ َאرِه۪ĻِÝْìوَا ĵٰĤَאđَÜ ۪įِÜِرَادَÍِÖ ْءٍĹَü َّģכُ أَنَّ ĵٰĥَĐ ُلُّïَÜ ِÙَّ×َéْĤوَا َاةِĳَّĭĤا
 َادِóْĘَْŶا ْכَĥِÜ َďِĬَאĀ أَنَّ ĵٰĥَĐ ُلُّïَĺ ِÙَّĻِùْĭِåْĤوَا ِÙَّĻِĐْĳَّĭĤا َאءِąْĐَْŶا َאتِøَאøأَ ĹِĘ َאءِĻْüَْŶا َěُĘَاĳَÜ أَنَّ
 أَنَّ ĵٰĥَĐ ُلُّïَĺ ِÙَĩَčَÝْĭُĩْĤا َאتِĭُّĻَđَّÝĤوَا َاتِõِĺَאĩَÝُĩْĤا َאتِāُّíَýَّÝĤِאÖ َאİَõُĺَאĩَÜ أَنَّ ِכَĤٰñכَ ٌïَèأَ ٌïِèوَا
.ُïĺِóُĺ َאĨ ُħْכُéَĺوَ َאءُýَĺ َאĨ ُģَđْęَĺ َאرٌÝْíُĨ ٌģِĐَאĘ َïَèَْŶا َïِèَاĳْĤا َďِĬَّאāĤا ِכَĤذٰ
Bu f ıkra, irade-i ilâhiyenin delillerinden pek çok küllî hüccetleri ihtiva 
eden birtek küllî ve uzun delildir. Meâlinin k ısa bir tercümesi içinde irade ve 
ihtiyâr ve me şiet-i ilâhiyeyi gayet kat’î isbat eden bir delili beyan ederiz. Hem 
ilm-i ilâhînin bütün mezkûr delilleri, aynen iradenin dahi delilidir. Çünkü her masnûda ilim ve iradenin beraber cilveleri, eserleri görünüyor.
Bu Arabî F ıkran ın K ısaca Meâli:
Yani her şey, onun irade ve me şietiyle olur. İstediği olur, istemedi ği ol-
maz. Her ne isterse yapar. İstemezse, hiçbir şey olmaz. Bir hüccet şudur: 
Görüyoruz ki, bu masnûât ın her biri; muayyen zât ı, mahsus s ıfat ı.. ayr ı, hu-
susî mahiyeti; mümtaz, fârikal ı sureti.. hadsiz imkânat ve ba şka tarzlarda 
olabilir, te şvişçi ihtimalat içinde.. neticesiz çok yollarda ve sel gibi akan ve 640  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
kar ıştıran ve birbirine z ıt unsurlar ın müdahaleleri içinde.. ve sehiv ve iltiba-
sa sebebiyet veren ve birbirine benzeyen emsâlleri içinde.. bu karmakar ışık 
hâllere kar şı, o her bir masnûu; ince, tam, düzgün bir nizam alt ına almak.. 
ve hassas, cessas, mükemmel bir ölçü ve mizanla her uzvunu ve cihaz ını 
tartmak, takmak.. ve yüzüne süslü, düzgün bir sîma, bir te şahhus vermek.. 
ve birbirine muhalif âzâlar ını basit, câmid, ölü bir maddeden zîhayat olarak 
gayet sanatl ı yaratmak.. meselâ insan ı, ayr ı ayr ı yüz cihâzât ı ile bir katre su-
dan îcad etmek..1 ve kuşu, pek çok âlât ve muhtelif cihazlar ıyla bir basit yu-
murtadan in şâ edip mucizâtl ı suret giydirmek.. ve a ğac ı; dal, budak ve mü-
tenevvî âzâ ve eczas ıyla basit, câmid –karbon, azot, müvellidülmâ, müvelli-
dülhumûzadan terekküp eden– bir küçük çekirdekten ç ıkarmak; muntazam, 
meyveli bir şekil giydirmek, elbette ve elbette bedâhetle, şüphesiz kat’iyetle, 
vücûb ve zaruret ve lüzum derecesinde isbat eder ki; o her bir masnûa –bü-tün zerrât ve eczas ıyla ve suret ve mahiyetiyle– bir Kadîr-i Mutlak’ ın irade 
ve meşietiyle ve ihtiyâr ve kasd ıyla o mahsus, mükemmel vaziyet veriliyor. 
Ve her şeye şâmil bir iradenin taht- ı hükmündedir. Ve bu tek masnûun bu 
şüphesiz tarzda irade-i ilâhiyeye delâleti gösteriyor ki; bütün masnûât had-
siz, nihayetsiz ve güne ş ve gündüz gibi zâhir bir kat’iyette, her şeye şâmil 
irade-i ilâhiyeye, adetlerince şehâdetler ve bir Kadîr-i Mürîd’in vücûb-u vü-
cûduna hadsiz hüccetlerdir.
Hem ilm-i ilâhînin sâb ıkan mezkûr bütün delilleri, aynen iradenin dahi 
delilleridir. Çünkü ikisi kudretle beraber i ş görüyorlar. Biri birisiz olmaz. Her 
bir nev’in ve cinsin efrad ı, âzâ-y ı nev’iye ve cinsiyede tevâfuklar ı nas ıl delâ-
let eder ki Sâni’leri birdir, vâhiddir, ehaddir; öyle de yüzlerinin sîmalar ı, hik-
metli bir tarzda birbirinden fârikal ı ve ayr ı olmas ı kat’î delâlet eder ki; o Sâni-i 
Vâhid-i Ehad, bir fâil-i muhtard ır. İrade ve ihtiyâr ve me şiet ve kasd ile her 
şeyi yarat ır.
İşte iradeye dair tek ve küllî bir delili beyan eden mezkûr Arabî f ıkran ın 
kısaca meâlinin tercümesi bitti. İ
radeye dair pek çok mühim nükteleri, ilim 
meselesi gibi yazmak niyet etmi ştim. Fakat semli hastal ık dimağıma tam yor-
gunluk verdi ği için başka vakte tehir edildi.
“Kudret ”e dair Arabî f ıkras ı:
1 Bkz.: Secde sûresi, 32/8; Nahl sûresi, 16/4; Hac sûresi, 22/5; Yâsîn sûresi, 36/77; Mü’min sûresi, 40/67; 
Necm sûresi, 53/45-46; …ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    641
 ٍÙَĉĻِéُĨ ٍÙَĝَĥْĉُĨ ْرَةٍïُĝِÖ ْءٍĹَü ِّģכُ ĵٰĥَĐ ُóĺِïَĝْĤا َĳُİ إِذْ ًא،ĩْĥِĐوَ ْرَةًïُĜ ْءٍĹَü ِّģכُ ْīِĨ ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ
 َאıĻِĘ َÕِÜَاóَĨ َŻَĘ َאİِّïِĄ ُģُìَاïَÜ َאلٌéُĩَĘ ِ،ÙَّĻِøَïْĜَْŶا َّاتِñĥِĤ ٍÙَّĻِÜذَا ٍÙَĨَزِź ٍÙِئَüَאĬ ٍÙَّĺُورِóَĄ
 ُóَåَّýĤوَا َاةُĳَّĭĤوَا ُّĹِّĥْכُĤوَا ُّĹْئِõُåْĤوَا ُّģْכُĤوَا ْءُõُåْĤوَا مُĳُåُّĭĤوَا َّرَّاتُñĤا َאıْĻَĤإِ ِÙَ×ْùِّĭĤِאÖ َאوٰىùَÝَÝَĘ
 َאتِĝَĥْĉُĩْĤا َאنِĝِّÜِْźا َאزِĻِÝْĨِْźا َانِõِّÜِْźا َאمِčِÝْĬِْźا َאلِĩכَ ِÙَĺَאĔ َةِïَİَאýُĨ ِّóِùِÖ َאنُ،ùْĬِْŸوَا ُħَĤَאđْĤوَا
 ِÙَĥَÖَאĝُĩْĤوَا ِÙَّĻِĘَّאęَّýĤوَا ِÙَّĻِĬرَاĳُّĭĤا ِّóِùِÖوَ.. ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَĉْĥِíْĤوَا ِÙَĐْóُّùĤوَا َةِóْáْכَĤا ĹِĘ ِÙَĤĳُıُّùĤا َďَĨ
 ..ِÙَّĺِïَèَْŶا ĹِّĥَåَÜوَ َةِïْèَĳْĤا ِóْùُĺوَ ِÙَّĺِïِèَاĳْĤا َادِïْĨإِ ِّóùِÖوَ.. َאلِáِÝْĨِْźوَا َאمِčِÝْĬِْźوَا ِÙَĬَازَĳُĩْĤوَا
.. ِّيõَåَّÝĤا َمِïَĐوَ ِõُّĻَéَّÝĤا َمِïَĐوَ ِïُّĻَĝَّÝĤا َمِïَĐ ِّóِùِÖوَ.. ِÙَّĻِİَאĩْĤا ِÙَĭَĺَא×ُĨوَ ُّدِóَåَّÝĤوَا بِĳُäُĳْĤا ِّóِùِÖوَ
 ْءَõُåْĤوَا َّرَّةَñĤا أَنَّ ِّóِùِÖوَ.. َتِŻِّıَùُĩْĤا ِģَאئِøَĳْĤا ِħُכْè ĹٰĤإِ ِďِĬَاĳَĩْĤوَا ِěَائِĳَđْĤا َبِŻِĝْĬا ِّóِùِÖوَ
 ِóَåَّýĤوَا ِّĹِّĥْכُĤوَا ِّģْכُĤوَا ِħْåَّĭĤا َīِĨ ًÙَĤَاõَäوَ ًÙَđْĭَĀ َّģَĜَÉِÖ ْÛَùْĻَĤ َאنَùْĬِْŸوَا َاةَĳَّĭĤوَا َّĹْئِõُåْĤوَا
 َّאتِĻْئِõُåْĤوَا َאطَéُĩْĤا أَنَّ ِّóِùِÖوَ( دِىِّĳُıُّýĤا ْسِïَéْĤِאÖ ِه۪ñٰİ ُěِĤَאì َĳُİ َאıُĝِĤَאíَĘ) ..ِħَĤَאđْĤوَا
 ُćĻِéُĩْĤا نَĳَכُĺ أَنْ َّïُÖَŻَĘ َةِóَّāَđُĩْĤا ِÙَÖĳُĥْéَĩْĤا ِćَĝُّĭĤכَא أَوْ َةِóَّĕَāُĩْĤا ِÙَÖĳُÝَכْĩْĤا ِÙَĥِáْĨَْŶכَא
 أَوْ ۪įِĩْĥِĐ ِīĺَازِĳَĩِÖ َאıĻِĘ َאıَĤَאáِĨ ْرِجَïُĻِĤ َّאتِĻْئِõُåْĤوَا َאطِéُĩْĤا ِěِĤَאì ِÙَąْ×َĜ ĹِĘ َّאتُĻِّĥْכُĤوَا
 َّאةِĩَùُĩْĤا َّرَّةِñĤا ĵَĥَĐ بَĳُÝَכْĩْĤا َّةَõِđْĤا ْاٰنَóُĜ أَنَّ َאĩכَ ِّóِùِÖوَ.. ۪įِÝَĩِכْèِóĻِÜَאøَïِÖ َאıْĭِĨ َאİَóِّāَđُĺ
 بِĳُÝَכْĩْĤا ِÙَĩَčَđْĤا ْاٰنِóُĜ ْīِĨ ٍÙَđْĭَĀ َÙَّĻِĜَאرِìوَ ًÙَĤَاõَä َّģَĜَÉِÖ َ÷ْĻَĤ ِóĻِàَْŶا َرَّاتِñِÖ ْدِóَęْĤا ِóَİْĳَåْĤِאÖ
 ًÙَĤَاõَä َّģَĜَÉِÖ ْÛَùْĻَĤ َةِóْİَّõĤا وَرْدَ إِنَّ ِכَĤٰñכَ سِ،ĳُĩُّýĤوَا مِĳُåُّĭĤا َادِïِĩِÖ َאءِĩَّùĤا ِÙَęĻِéَĀ ĵٰĥَĐ
 ُÙَĥْéَّĭĤا َźوَ َانِïْכَóْכَĤا َīِĨ ُوبُóِכْĨ َźوَ ِÙَĥĻِęْĤا َīِĨ ُÙَĥْĩَّĭĤا َźوَ َةِóْİُّõĤا ِħْåَĬ دُرِّيِّ ْīِĨ ًÙَđْĭَĀوَ
 ĹِĘ ِÙَĤĳُıُّùĤوَا ِÙَĐْóُّùĤا َאلِĩכَ َÙَĺَאĔ أَنَّ َאĩَכَĘ َאتِĭْכَאئِĤا ِěِĤَאì ْرَةِïُĜ ĵٰĤإِ ِÙَ×ْùِّĭĤِאÖ ِÙَĥْíَّĭĤا َīِĨ
 َتٍźَאéُĩِĤ ِمِõْĥَÝùُĩْĤا ِģَכُّýَّÝĤِאÖ ِģĻْכِýَّÝĤا َאسِ×ِÝْĤا ĹِĘ ِÙَĤَŻَّąĤا َģْİأَ ْÛَđَĜأَوْ َאءِĻْüَْŶا َאدِåĺإِ
 َّرَّاتِñĤا َďَĨ مِĳُåُّĭĤا َאوِيَùَÜ ِÙَĺَاïِıْĤا ِģْİَِŶ ْÛَÝَ×ْàاَ ِכَĤٰñכَ َאمُİَْوْŶا َאıُّåُĩَÜ ُودَةٍïْéَĨ ِóْĻَĔ
.ُóَ×أَכْ ُّٰųا َĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ َźوَ ُįُĤَŻَä َّģَä َאتِĭْכَאئِĤا ِěِĤَאì ْرَةِïُĜ ĵٰĤإِ ِÙَ×ْùِّĭĤِאÖ
Bu pek azîm mesele-i kudrete dair Arabî f ıkran ın k ısaca meâlinin bir nevi 
tercümesinden evvel, kalbe ihtar edilen bir hakikati beyan ederiz, şöyle ki:
Kudretin vücudu, kâinat ın vücudundan daha ziyade kat’îdir.  Belki bü-
tün mahlûkat, her biri hem beraber o kudretin mücessem kelimât ıdır. Onun 
aynelyakîn vücudunu gösterirler. Onun mevsufu olan Kadîr-i Mutlak’a adet-lerince şehâdetler ederler. Daha hüccetlerle o kudretin isbat ına ihtiyaç yoktur. 
Belki imanda en ehemmiyetli bir esas, ha şir ve neşrin en kuvvetli bir temel 642  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
taşı.. ve çok mesâil-i imaniye ve hakâik-i Kur’âniye’ye en lüzumlu bir medar 
olan.. ve 1َةٍïِèوَا ٍ÷ْęَĭכَ َّźإِ ْħُכُáْđَÖ َźوَ ْħُכُĝْĥَì َאĨ âyetinin dâvâ etti ği.. ve bütün 
ak ıllar ona yol bulamad ıklar ından, hayrette, aczde, bir k ısm ı inkârda kald ıkla-
rı kudrete ait bir deh şetli hakikatin isbat ı lâz ımd ır.
İşte o esas, o temel, o medar, o dâvâ, o hakikat ise mezkûr âyetin meâli-
dir. Yani: “Ey cin ve ins! Bütün sizlerin yarat ılman ız, îcad ınız ve haşirde 
ihyan ız, diriltilmeniz; birtek nefsin îcad ı gibi kudretime kolayd ır.” Bir ba-
har ı, tek bir çiçek misillü sühûletle îcad eder. Cüz’î-küllî, küçük-büyük, az-çok, 
o kudrete nisbeten farklar ı yoktur. Seyyâreleri, zerreler gibi kolay döndürür.
İşte mezkûr, Arabî f ıkra, yaln ız bu deh şetli meseleye “Dokuz Basamak” 
ile pek kat’î ve kuvvetli bir hücceti beyan eder. Gayet k ısa bir meâli şudur; ba-
samağın esas ına işaret eden,
 ٍÙَĉĻِéُĨ ٍÙَĝَĥْĉُĨ ْرَةٍïُĝِÖ ْءٍĹَü ِّģכُ ĵٰĥَĐ ُóĺِïَĝْĤا َĳُİ إِذْ ًא،ĩْĥِĐوَ ْرَةًïُĜ ْءٍĹَü ِّģכُ ْīِĨ ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ
 َאıĻِĘ َÕِÜَاóَĨ َŻَĘ َאİِّïِĄ ُģُìَاïَÜ َאلٌéُĩَĘ ِ،ÙَّĻِøَïْĜَْŶا َّاتِñĥِĤ ٍÙَّĻِÜذَا ٍÙَĨَزِź ٍÙِئَüَאĬ ٍÙَّĺُورِóَĄ
 ُóَåَّýĤوَا َاةُĳَّĭĤوَا ُّĹّĥْכُĤوَا ُّĹْئِõُåْĤوَا ُّģْכُĤوَا ْءُõُåْĤوَا مُĳُåُّĭĤوَا َّرَّاتُñĤا َאıْĻَĤإِ ِÙَ×ْùِّĭĤِאÖ َאوٰىùَÝَÝَĘ
.َאنُùْĬِْŸوَا ُħَĤَאđْĤوَا
Yani her şeye kadîr öyle bir kudreti var ki; bütün e şyay ı ihata etmi ş.. ve 
Zât- ı Vâcibü’l-vücûd’a lüzum-u zâtî ile ve –fenn-i mant ık tabirince– zaruriyet-i 
nâşie ile lâz ımd ır, vâciptir, infikâki muhâldir, imkân ı yoktur. Madem böyle bir 
lüzumla böyle bir kudret, Zât- ı Akdes’tedir; elbette onun z ıdd ı olan acz, hiçbir 
cihetle içine giremez; Zât- ı Kadîr’e âr ız olamaz. Madem bir şeyde mertebelerin 
bulunmas ı, onun z ıdd ının içine girmesi iledir. Meselâ hararetin derece ve mer-
tebeleri, so ğuğun girmesi.. ve güzelli ğin ise, çirkinli ğin müdahalesi ile olma-
sı.. ve bu zâtî kudrete z ıt olan aczin ona yana şmas ı, hiçbir cihetle imkân ı yok. 
Elbette o kudret-i mutlakada mertebeler bulunmaz. Madem mertebeler onda bulunmaz; elbette o kudrete nisbeten y ıldızlar, zerreler müsâvi.. ve cüz ve küll 
ve bir fert ve bütün nevi, o kudrete kar şı farklar ı yoktur. Ve bir çekirdek ve koca 
ağac ı ve kâinat ve insan ve bir nefsi diriltmesi ve ha şirde bütün zîruhlar ın ihya-
sı, o kudrete nisbeten müsâvidirler ve kolayd ır. Büyük-küçük, az-çok, fark ı yok-
tur. Bu hakikate kat’î şahit, hilkat-i e şyada gördü ğümüz kemâl-i sanat, nizam, 
mizan, temyiz, kesret, sürat-i mutlakada sühûlet-i mutlaka ve tam kolayl
ıktır.
1 “Sizin hepinizi yaratmak da, ölümünüzün ard ından (âhirette) hepinizi diriltmek de, (O’nun için) ancak 
bir kişiyi yaratmak ve diriltmek gibidir.” (Lokman sûresi, 31/28 )ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    643
Birinci Basamak olan : َאزِĻِÝْĨِْźا َانِõِّÜِْźا َאمِčِÝْĬِْźا َאلِĩכَ ِÙَĺَאĔ َةِïَİَאýُĨ ِّóِùِÖ 
ِÙَĝَĥْĉُĩْĤا ِÙَĉْĥِíْĤوَا ِÙَĐْóُّùĤوَا َةِóْáْכَĤا ĹِĘ ِÙَĤĳُıُّùĤا َďَĨ َאتِĝَĥْĉُĩْĤا َאنِĝِّÜِْźا meâli, bu mez-
kûr hakikattir.
İkinci Basamak : َאلِáِÝْĨِْźوَا َאمِčِÝْĬِْźوَا ِÙَĬَازَĳُĩْĤوَا ِÙَĥَÖَאĝُĩْĤوَا ِÙَّĻِĘَّאęَّýĤوَا ِÙَّĻِĬرَاĳُّĭĤا ِّóِùِÖوَ 
’dir. Bunun izah ve tafsilat ını, Onuncu Söz’ün âhirine ve Yirmi Dokuzuncu 
Söz’e ve Yirminci Mektup’a havale edip k ısaca bir i şaret ederiz:
Evet nas ıl ki nurâniyet  cihetiyle güne şin ziyas ı ve aksi, kudret-i rabbâ-
niye ile deniz yüzüne ve bütün kabarc ıklar ına girmesi, birtek cam parças ı-
na girmesi gibi kolayd ır, ikisi müsâvidir. Öyle de Zât- ı Nuru’l-envâr’ ın nuranî 
kudreti dahi gökleri, y ıldızlar ı yaratmas ı, döndürmesi; sineklerin, zerrelerin 
îcad ı ve döndürmesi gibi ona kolayd ır, ağır gelmez.
Hem nas ıl ki şeffafiyet  hâssas ıyla birtek aynac ıkta ve bir göz bebe ğin-
de güneşin misalî sureti kudret-i ilâhiye ile bulunur, ayn ı kolayl ıkla bütün par-
lak şeylere ve katrelere ve şeffaf zerreciklere ve deniz yüzlerine o aksi ve ışığı 
emr-i ilâhî ile verilir. Aynen öyle de masnûât ın melekûtiyet ve mahiyet yüz-
leri şeffaf ve parlak olmas ından, kudret-i mutlakan ın cilvesi, tesiri birtek nef-
sin îcad ında bulunmas ı kolayl ığı derecesinde bütün hayvanât ı yarat ır. Az-çok, 
büyük-küçük, fark yok.
Hem nas ıl ki dağlar ı tartacak derecede gayet büyük ve tam hassas bir 
teraziye iki müsâvi ceviz konulsa; bir küçük çekirdek, bir cevize ilâve edilse; terazinin, bir gözünü da ğ başına, bir gözünü de derin dereye indirmesi kolay-
lığı derecesinde; o iki ceviz yerine iki müsâvi da ğ, mizan ın iki gözüne konul-
sa; birisine bir ceviz ilâvesiyle bir da ğı göklere kald ırır, bir dağı derelere indi-
rir. Aynen öyle de İlm-i Kelâm’ ın tabirince imkân, “mütesâviü’t-tarafeyn”dir. 
Yani, vâcib ve mümtenî olmayan, belki mümkin ve muhtemel olan şeylerin 
vücud ve ademleri, bir sebep bulunmazsa müsâvidir, farklar ı yoktur. Bu im-
kân ve müsâvâtta az-çok, büyük-küçük birdirler. İşte mahlûkat, “mümkin”dir-
ler ve imkân dairesinde vücud ve ademleri müsâvi olmas ından, Vâcibü’l-vü-
cûd’un hadsiz kudret-i ezeliyesinin birtek mümkine vücud vermesi kolayl ığın-
da bütün mümkinât ın vücudu, ademin muvâzenesini bozar; her şeye lây ık bir 
vücudu giydirir. Ve vazifesi bitmi ş ise, zâhirî vücud libas ını çıkar ıyor, suretâ 
ademe, belki daire-i ilimdeki mânevî vücuda gönderir. Demek e şya, Kadîr-i 
Mutlak’a verilse; bahar, bir çiçek kadar.. bütün insanlar ın haşirde ihyalar ı, bir z
z
z644  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
nefis kadar kolay olur.1 Eğer esbaba isnad edilse, bir çiçek, bir bahar kadar.. 
ve bir sinek, bütün hayvanât kadar mü şkülâtl ı olur.
Hem nas ıl ki intizam  sırrıyla bir koca sefine veya tayyareyi bir parma-
ğı düğmesine dokunmak ile harekete getirmesi, bir saatin zembere ğine anah-
tarla parmak dokunmas ıyla harekete girmesi derecesinde kolay ve rahatt ır. 
Aynen öyle de ilm-i ezelînin düsturlar ıyla ve hikmet-i sermediyenin kanun-
lar ıyla ve irade-i rabbâniyenin küllî cilveleri ve muayyen usûlleriyle her şe-
ye küllî ve cüz’î, büyük-küçük, az-çok bir mânevî kal ıp, bir hususî miktar, 
bir hâlis hudut verildi ğinden, tam intizam- ı ilmî ve irade kanunu içindedirler. 
Elbette Kadîr-i Mutlak’ ın, hadsiz kudretiyle manzume-i şemsiyeyi çevirmesi.. 
ve arz sefinesini medar- ı senevîsinde gezdirmesi.. bir cesette kan ı ve kanda-
ki küreyvât- ı hamrâ ve beyzây ı ve o küreciklerdeki zerreleri; nizaml ı, hikmet-
li çevirmesi derecesinde sühûletli ve kolayd ır ki; bir insan ı, kâinat sisteminde 
harika cihazlar ıyla bir katre sudan birden zahmetsiz yarat ır. Demek o ezelî ve 
hadsiz kudrete isnad edilse; bu kâinat ın îcad ı, bir insan ın îcad ı kadar sühûlet 
peydâ eder, kolay olur. E ğer ona verilmezse; birtek insan ı, acîb cihazlar ı ve 
duygular ıyla yaratmak, kâinat kadar mü şkülâtl ı olur.
Hem nas ıl ki itaat ve imtisâl ve emir dinlemek  sırrıyla bir kumandan, 
bir arş emriyle bir neferi hücuma sevketti ği gibi; ayn ı emirle koca bir mutî or-
duyu dahi, kolayca hücuma tahrik eder. Aynen öyle de irade-i ilâhî kanunla-rına kemâl-i itaate ve tekvinî emr-i rabbânînin i şaretine emirber nefer ve emir 
kulu misillü f ıtrî meyil ve şevk içinde.. ve ilm-i ezelî ve hikmetin tayin ettikle-
ri hatt- ı hareket düsturlar ı dairesinde.. ve ordu neferlerinden bin derece ziya-
de itaatli ve emir dinler ve emir kulu hükmünde olan masnûât, hususan zîha-yatlardan birtek ferdi, “Ademden haydi vücuda ç ık, vazife ba şına gir!” diye 
emr-i rabbânî ile.. ve ilmin tayin etti ği tarzda.. ve iradenin tahsis eyledi ği su-
rette kudret, ona mahsus bir vücud giydirip, elini tutup, meydana ç ıkarmak 
kolayl ığında bahardaki zîhayat ın ordusunu ayn ı kuvvet ve kudretle îcad eder, 
vazifeler verir. Demek her şey o kudrete isnad edilse, bütün zerrât ordusunun 
ve y ıldız f ırkalar ının îcad ı; bir zerre, birtek y ıldız kadar kolay ve sühûletli olur. 
Eğer esbaba isnad edilse bir zîhayat ın gözbebe ğinde ve dima ğındaki zerrenin 
acîb vazifelerini yerine getirecek bir kabiliyetle yarat ılmas ı, hayvanât ordusu 
kadar mü şkülâtl ı ve zahmetli olur.
1 Bkz.: Lokman sûresi, 31/28 ; Rûm sûresi, 30/          27 .z
zON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    645
Üçüncü Basamak : ِÙَّĺِïَèَْŶا ĹِّĥَåَÜوَ َةِïْèَĳْĤِاóْùُĺوَ ِÙَّĺِïِèَاĳْĤا َادِïْĨإِ ِّóùِÖوَ’ dir. 
Kısac ık işaretlerle meâline bakaca ğız:
Yani, nas ıl ki bir padi şah ve kumandan- ı azam, hâkimiyetinin  vâhidi-
yeti ve bütün raiyeti yaln ız onun emirlerine göre hareketi cihetiyle o hâkim-i 
azam, koca memleketi ve büyük milleti idare etmesi, bir köy ehlini idare et-mek kadar kolay olur. Çünkü hükümde vâhidiyet  itibar ıyla efrad- ı millet, ay-
nen asker neferât ı gibi teshilâta vesile olup kolayca emirler, kanunlar tatbik 
edilir. Eğer muhtelif hâkimlere b ırak ılsa çok ke şmekeşe düşmesiyle beraber; 
birtek köyün, belki bir hânenin o memleket kadar idaresi mü şkül olur. Hem 
o itaatli milletin birtek kumandana ba ğlanmas ı haysiyetiyle her bir ferdi, ne-
fer gibi, o kumandan ın kuvvetine ve cihâzât depolar ına ve ordusuna dayan-
dığı bir kuvvet ile bir şah ı esir edebilir, bin derece şahsî kuvvetinden ziyade i ş 
görebilir. Onun o padi şaha intisab ı hadsiz bir kuvveti ve iktidar ı olup pek bü-
yük işler yapar. E ğer o intisap kesilse o büyük kuvvet gider, kendi bile ğinde-
ki cüz’î kuvvetiyle ve belindeki az cephâne ve fi şekleri miktar ınca iş görebilir. 
Yoksa intisap kuvvetine dayanan mezkûr askerin gördü ğü bütün i şler ondan 
istenilse, bile
ğinde bir ordu kuvveti ve belinde padi şah ın cephâneler amba-
rı bulunmak gerektir. Aynen öyle de Sultan- ı Ezel ve Ebed, Sâni-i Kadîr, vâ-
hidiyet-i saltanat ve hâkimiyet-i mutlaka cihetiyle kâinat ı, bir şehir kolayl ığın-
da.. ve bir bahar ı, bir bahçe sühûletinde.. ve ha şirde bütün ölmü şleri ihya et-
mek, o bahçedeki a ğaçlar ın yaprak, çiçek ve meyvelerini gelen baharda ya-
ratmak kolayl ığında yapar. Ve kolayca bir sine ği, koca kartal ku şu sisteminde 
yarat ır. Ve sühûletle bir insan ı, bir küçük kâinat hükmüne getirir. E ğer esbaba 
verilse bir mikrop, bin gergedan; bir meyve, bir büyük a ğaç kadar mü şkülât-
lı olur. Ve belki zîhayat ın bedeninde acîb vazifeleri gören her bir zerreye, her 
şeyi görecek bir göz ve her şeyi bilecek bir ilim verilmek lâz ımd ır ki, o ince ve 
mükemmel vazife-i hayatiyeyi yapabilsin.
Hem vahdette yüsr ve sühûlet ve kolayl ık o dereceye gelir. Nas ıl ki bir 
ordu teçhizat ı, birtek elden, birtek fabrikadan gelmesiyle birtek neferin teçhi-
zat- ı askeriyesi gibi kolayla şır. Eğer ayr ı ayr ı eller kar ışsa ve muhtelif cihâzât ın 
her biri, ba şka fabrikadan al ınsa; o vakit birtek nefer teçhizat ı, kemiyet nok-
tas ında bin mü şkülâtla tedarik edilebilir, müteaddit âmir ve zâbitler kar ıştığı 
cihetiyle bin nefer kadar suûbet peydâ eder. Hem bin neferin idaresi ve ku-mandanl ığı, birtek zâbite verilse –bir cihette– bir nefer kadar kolay olur. E ğer 
on zâbite veya neferlere b ırak ılsa, pek kar ışık ve müşkül düşer. Aynen öyle de 646  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
her şey Vâhid-i Ehad’e verilse, birtek şey gibi kolay olur. E ğer esbaba isnad 
edilse; birtek zîhayat, zemin kadar mü şkül, belki imkâns ız olur. Demek vah-
dette kolayl ık, vücûb ve lüzum derecesine gelir. Ve kesretli eller kar ışmakta 
suûbet, imkâns ızlık derecesine dü şer.
Risale-i Nur Mektubat’ ında denildi ği gibi; eğer gece-gündüzün tebeddü-
lât ı1 ve y ıldızlar ın harekât ı2 ve senedeki güz, k ış, bahar, yaz gibi mevsimlerin 
tahavvülât ı, birtek müdebbire ve âmire b ırak ılsa; o kumandan- ı azam, bir ne-
feri olan küre-i arza emreder ki; “Kalk, dön, gez!”. O da, o iltifat ve emrin ne-şe ve sevincinden meczup mevlevî gibi iki hareketiyle yevmî ve senevî tahav-
vülâta ve y ıldızlar ın zâhirî ve hayalî hareketlerine gayet kolayca bir vesile olup 
vahdetteki tam sühûlet ve gayet kolayl ığı gösterir. E ğer o tek âmire de ğil, belki
esbaba ve y ıldızlar ın keyiflerine b ırak ılsa ve arza “Sen dur, gezme!” denilse; 
o hâlde, arzdan binler derece büyük, binler y ıldızlar ve güne şler, her gece ve 
her sene milyonlar ve milyarlar senelik mesafeleri kesmek ve gezmekle, mev-simler ve gece gündüz gibi o vaziyet-i arziye ve semâviye husûl bulabilir. Ve imkâns ızlık ve muhâliyet derecesinde mü şkül ve suûbetli dü şer.
Üçüncü Basamak’taki 
ِÙَّĺِïَèَْŶا ĹِّĥَåَÜوَ kelimesi, pek büyük ve çok ince ve 
derin ve gayet geni ş bir hakikate i şaret eder. Onun izah ve isbat ını Risale-i 
Nur’a havale edip, gayet k ısa bir temsil ile birtek nüktesini beyan edece ğiz:
Evet, nas ıl ki güne ş, ziyas ıyla umum zemini ışıkland ırıp vâhidiyete  bir 
misal oldu ğu gibi, ayna gibi mukabilindeki her şeffaf şeyde timsâli ve aksi ve 
yedi renkli ziyas ıyla ve zât ının suretiyle bulunup ehadiyete  dahi bir misal te ş-
kil eder. E ğer güneşin ilmi ve kudreti ve ihtiyâr ı olsayd ı ve cam parçalar ının 
ve içinde güne şçikler görünen katrelerin ve kabarc ıklar ın kabiliyetleri bulun-
sayd ı; irade-i ilâhiyenin kanunuyla her birisinde ve yan ında timsâliyle ve s ı-
fatlar ıyla tam bir güne ş bulunup, sâir yerlerde bulunmas ı onun tasarrufat ı-
na hiç noksan vermeyerek kudret-i rabbâniyenin emriyle, tesiriyle, hükmüyle pek büyük zuhurata sebep olarak, ehadiyetteki fevkalâde kolayl ık ve sühûleti 
gösterir. Aynen öyle de Sâni-i Zülcelâl, 
vâhidiyet itibar ıyla bütün eşyay ı iha-
ta eden ilim ve iradesi ve kudretiyle bakar ve hâz ır ve nâz ır olduğu gibi; eha-
diyet cihetiyle ve tecellisiyle her şeyin, hususan zîhayat ın yan ında isimleri ve 
sıfatlar ıyla bulunur ki kolayca, bir anda sine ği kartal sisteminde, bir insan ı kü-
çük bir kâinat sisteminde îcad eder. Ve zîhayat ı öyle mucizâtl ı bir şekilde ya-
rat ır ki; eğer bütün esbap toplansa, bir bülbülü, bir sine ği yapamazlar. Ve bir 
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/164 .
2 Bkz.: En’âm sûresi, 6/97; A’râf sûresi, 7/54 ; Hac sûresi, 22/18. ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    647
bülbülü yaratan, bütün ku şlar ı yaratan olabilir ve bir insan ı halkeden, ancak 
kâinat ı îcad eden zâtt ır.
Dördüncü ve Be şinci Basamak : ِÙَّĻِİَאĩْĤا ِÙَĭَĺَא×ُĨوَ ُّدِóَåَّÝĤوَا بِĳُäُĳْĤا ِّóِùِÖوَ 
 ِّيõَåَّÝĤا َمِïَĐوَ ِõُّĻَéَّÝĤا َمِïَĐوَ ِïُّĻَĝَّÝĤا َمِïَĐ ِّóِùِÖوَ Bu iki basama ğın hakikatini umuma 
ifade etmek, çok mü şkül olmas ından, yaln ız k ısac ık bir-iki nüktesi ve muhta-
sar meâli beyan edilecek:
Yani, vücûd mertebelerinin en kuvvetli ve sars ılmaz olan vücûb merte-
besinde  ve ezelî ve ebedî derecesinde bir vücûd sahibi .. ve maddiyattan 
münezzeh ve mücerret  ve bütün mahiyetlere mübâyin  bir mahiyet-i mu-
kaddeseyi ta şıyan bir Kadîr-i Mutlak’ ın kudretine nisbeten, y ıldızlar, zerreler gi-
bi.. ve ha şir, bir bahar misillü.. ve ha şirde bütün insanlar ı diriltmesi, bir nefsin 
ihyas ı derecesinde kolayd ır. Çünkü vücûd tabakalar ından kuvvetli bir nev’in
bir t ırnağı, hafif bir tabakan ın bir dağını eline al ır, çevirir. Meselâ kuvvetli vü-
cûd-u haricîden bir ayna ve kuvve-i hâf ıza, zay ıf ve hafif olan vücûd-u mi-
salî ve mânevîden yüz da ğı ve bin kitab ı içine al ırlar ve çevirebilirler. İşte vü-
cûd-u misalî, ne derece kuvvetçe vücûd-u haricîden a şağı ise; mümkinât ın 
hâdis ve âr ızî vücudlar ı dahi ezelî, sermedî, vâcib bir vücûddan binler derece 
daha aşağı ve hafiftir ki; o mukaddes vücûd, bir zerre tecellisiyle mümkinât ın 
bir âlemini çevirir...
Maatteessüf şimdilik semli hastal ık gibi üç ehemmiyetli sebep müsaade 
etmediklerinden, bu pek uzun hakikati ve nüktelerini Risale-i Nur’a ve ba şka 
zamana havale ederiz.
Alt ınc ı Basamak : َتِŻِّıَùُĩْĤا ِģَאئِøَĳْĤا ِħُכْè ĵٰĤإِ ِďِĬَاĳَĩْĤوَا ِěَائِĳَđْĤا َبِŻِĝْĬا ِّóِùِÖوَ 
Yani, nas ıl ki fennin tabirince ukde-i hayatiye nâm ında bir cilve-i irade-i ilâ-
hiyenin ve emr-i tekvinînin bir kanunuyla ve o emir ve iradenin teveccühle-riyle koca bir a ğac ın şuursuz dal ve sert budaklar ı, meyvelerine ve yaprak ve 
çiçeklerine –zembere ği ve midesi hükmündeki o ukde-i hayatiyeden onlara– 
gidecek lüzumlu maddelere ve erzaklara avâik ve mevâni ve set olmazlar, bel-ki teshilâta vesile oluyorlar. Aynen öyle de
 kâinat ve bütün mahlûkat ın îca-
dında bütün mâniler, bir cilve-i irade ve teveccüh-ü emr-i rabbânîye kar şı 
mümânaat ı bırak ıp kolayl ığa âlet olmas ından, kudret-i sermediye, o tek 
ağacı îcad kolayl ığında, kâinat ı ve zemindeki envâ- ı mahlûkat ı îcad eder, 
hiçbir şey ona a ğır gelmez.
Eğer bütün îcadlar, o kudrete verilmezse; o vakit o tek a ğac ın inşâ ve ida-
resi, bütün a ğaçlar, belki zeminin îcad ı ve idaresi kadar mü şkül olacak. Çünkü 648  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
o zaman her şey, mâni ve set olur. O hâlde bütün esbap toplansa; bir a ğac ın, 
emirden, iradeden gelen ukde-i hayatiye midesinden, zembere ğinden intizam 
ile meyve, yaprak, dal ve budaklara lâz ım olan erzak ve cihâzât ı gönderemez-
ler. İllâ ki, ağac ın her bir cüzüne, hatta her bir zerresine, bütün a ğac ı ve ecza-
sını ve zerrât ını görecek ve bilecek ve yard ım edecek bir göz, bir ihatal ı ilim, 
bir harika kudret ve fevkalâde muâvenet verilsin.
İşte bu beş adet basamaklardan ç ık, bak! Küfür ve şirkte ne derece mü şkü-
lât, belki muhâlât bulundu ğunu ve ne kadar ak ıldan, mant ıktan uzak ve müm-
tenî olduğunu.. imanda ve Kur’ân yolunda ne kadar sühûlet ve vücûb derece-
sinde kolayl ık ve ne kadar makul ve makbul ve lüzum derecesinde kat’î ve ra-
hat bir hak ve hakikat bulundu ğunu gör, bil, 1َאنِĩĺِْŸا ِÙَĩْđِĬ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ de!
Rahats ızlık ve s ıkıntılar, bu ehemmiyetli basama ğın bâki k ısm ını tehire se-
bep oldular.
Yedinci Basamak: ْÛَùْĻَĤ َאنَùْĬِْŸوَا َاةَĳَّĭĤوَا َّĹْئِõُåْĤوَا ْءَõُåْĤوَا َرَّةَñĤا أَنَّ ِّóِùِÖوَ 
ِħَĤَאđْĤوَا ِóَåَّýĤوَا ِّĹِّĥْכُĤوَا ِّģْכُĤوَا ِħْåَّĭĤا َīِĨ ًÙَĤَاõَäوَ ًÙَđْĭَĀ َّģَĜَÉِÖ
Bir İhtar: Bu dokuz basamaklar ın hakikatlerinin esas ı ve madeni ve güne-
şi, Sûre-i İhlâs’tan 2ُïَĩَّāĤا ُّٰųٌ۝اَïَèأَ ُّٰųا َĳُİ ْģُĜ âyetleridir. S ırr- ı ehadiyet ve sa-
mediyet cilvesinden gelen lem’alara k ısa işaretlerdir. Bu yedincinin meâline 
bir-iki nükte ile gayet muhtasar bak ıp, tafsilini Risale-i Nur’a havale ederiz.
Yani göz ve beyindeki acîb vazifeleri gören bir zerre, bir y ıldızdan.. ve 
bir cüz, küll mecmûundan (meselâ dima ğ ve göz, insan ın tamam ından).. 
ve cüz’î bir fert, hüsn-ü sanatça ve garâbet-i hilkatçe umum bir neviden.. ve bir insan, acîb cihazlar ıyla küllî, cins hayvandan.. ve bir fihriste ve 
program ve kuvve-i hâf ıza hükmünde olan bir çekirdek, mükemmel mas-
nûiyeti ve mahzeniyetçe koca a ğacından.. ve bir küçük kâinat olan bir in-
san, kemâl-i hilkati ve cemiyetli, harika cihazlar ının binler acîb vazifeleri 
görecek bir tarzda mahlûkiyetiyle de kâinattan a şağı değiller.
Demek zerreyi îcad eden, y ıldızın îcad ından âciz kalamaz.
Ve lisan gibi bir uzvu halkeden, elbette insan ı kolayca halkeder.
Ve birtek insan ı böyle mükemmel yaratan, her hâlde bütün hayvanât ı 
kemâl-i sühûletle yaratabilecek ve gözümüz önünde yarat ıyor.
1 İman nimetini bah şeden Allah ’a hamdolsun..
2 “De ki: O, Allah birdir. Allah sameddir (Her şey O’na muhtaç, O ise hiçbir şeye muhtaç de ğildir.).” 
(İhlâs sûresi, 112/1 -2 )z
zzON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    649
Ve çekirde ği bir liste, bir fihriste, bir defter-i kavânîn-i emriye, bir ukde-i 
hayatiye mahiyetinde yaratan, elbette bütün a ğaçlar ın Hâl ık’ı olabilir.
Ve âlemin bir nevi mânevî çekirde ği ve cemiyetli meyvesi olan insan ı hal-
kedip, bütün esmâ-y ı ilâhiyeye mazhar ve ayna.. ve bütün kâinatla alâkadar ve 
zeminin halifesi yapan Zât’ ın, elbette ve elbette öyle bir kudreti var ki; koca kâi-
nat ı, insan îcad ının kolayl ığı ve sühûleti derecesinde halkedip tanzim eder.
Öyle ise zerrenin ve cüz ve cüz’î ve çekirdek ve bir insan ın Hâl ık’ı, Sâni’i, 
Rabb’i kim ise; elbette bedâhetle y ıldızlar ın ve nevilerin ve küll ve külliyâtla-
rın ve ağaçlar ın ve bütün kâinat ın Hâl ık’ı, Sâni’i, Rabb’i aynen O’dur. Ba şka 
olmas ı muhâl ve mümtenîdir...
Sekizinci Basamak : َةِóَّĕَāُĩْĤا ِÙَÖĳُÝَכْĩْĤا ِÙَĥِáْĨَْŶכَא َّאتِĻْئِõُåْĤوَا َאطَéُĩْĤا أَنَّ ِّóِùِÖوَ 
َאطِéُĩْĤا ِěِĤَאì ِÙَąْ×َĜ ĹِĘ َّאتُĻِّĥْכُĤوَا ُćĻِéُĩْĤا نَĳَכُĺ اَنْ َّïُÖَŻَĘ َةِóَّāَđُĩْĤا ِÙَÖĳُĥْéَĩْĤا ِćَĝُّĭĤכَא أَوْ 
۪įِÝَĩِכْè ِóĻِÜَאøَïِÖ َאıْĭِĨ َאİَóِّāَđُĺ أَوْ ۪įِĩْĥِĐ ِīĺَازِĳَĩِÖ َאıĻِĘ َאıَĤَאáِĨ ْرِجَïُĻِĤ َّאتِĻْئِõُåْĤوَا Yani, 
ihata edilen cüz’iyat ve küll ve külliyât ın içinde bulunan fertler ve tohumlar ve 
çekirdeklerin ihata eden büyük külliyâta nisbetleri, güya küçücük numûne ve gayet ince yaz ı ile çok küçük k ıtada yaz ılm ış ayn ı küll ve külliyât ın nüshalar ı, 
misalleridir. Öyle ise 
ihata eden külliyât, o cüz’iyat Hâl ık’ının kabzas ında 
ve tamamen tasarrufunda bulunmak lâz ımd ır; tâ ilminin mizanlar ıyla ve 
ince kalemleriyle o büyük muhitin kitab ını, o çok küçücük yüzer k ıtalar-
da, defterlerde dercedebilsin.
Hem ihata edilen ecza ve cüz’iyat ın muhit ile nisbetleri, temsilleri, güya 
süt gibi muhitlikten sa ğılm ış katreler.. veya biri o muhiti s ıkm ış, o noktalar on-
dan akm ış. Meselâ kavun çekirde ği, onun umum etraf ından sağılm ış bir kat-
re.. veya o kitap tamamen içinde yaz ılm ış bir noktad ır ki; fihristesini, listesini, 
program ını taşıyor.
Madem böyledir, elbette o cüz’iyat ve katreler ve noktalar ve fertler 
Sâni’inin elinde, o muhit küll ve külliyât bulunmak elzemdir; tâ hikmetinin hassas düsturlar ıyla o fertleri, katreleri, noktalar ı ondan sa ğsın.
Demek birtek tohumu, birtek ferdi yaratan, elbette o büyük küll ve külli-
yât ı ve onlar ı ihata eden ve onlardan çok büyük olan di ğer külliyâtlar ı ve cins-
leri yaratan yine O’dur, ba şka olamaz. Öyle ise birtek nefsi yaratan, bütün in-
sanlar ı yaratabilir. Ve birtek ölüyü dirilten, ha şirde bütün cin ve ins ölülerini 
diriltebilir ve diriltecek.z
z650  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İşte 1َةٍïِèوَا ٍ÷ْęَĭכَ َّźإِ ْħُכُáْđَÖ َźوَ ْħُכُĝْĥَì َאĨ âyetinin hükmü ve dâvâs ı, gayet 
kat’î ve parlak bir surette hak ve ayn- ı hakikat oldu ğunu gör.
Dokuzuncu Basamak :
 ِóĻِàَْŶا َرَّاتِñِÖ ْدِóَęْĤا ِóَİْĳَåْĤِאÖ َّאةِĩَùُĩْĤا َّرَّةِñĤا ĵَĥَĐ بَĳُÝَכْĩْĤا َّةَõِđْĤا ْاٰنَóُĜ أَنَّ َאĩכَ ِّóِùِÖوَ
 َادِïِĩِÖ َאءِĩَّùĤا ِÙَęĻِéَĀ ĵٰĥَĐ بِĳُÝَכْĩْĤا ِÙَĩَčَđْĤا ْاٰنِóُĜ ْīِĨ ٍÙَđْĭَĀ َÙَّĻِĜَאرِìوَ ًÙَĤَاõَä َّģَĜَÉِÖ َ÷ْĻَĤ
 ِħْåَĬ دُرِّىِّ ْīِĨ ًÙَđْĭَĀوَ ًÙَĤَاõَä َّģَĜَÉِÖ ْÛَùْĻَĤ َةِóْİَّõĤا وَرْدَ إِنَّ ِכَĤٰñכَ سِ،ĳُĩُّýĤوَا مِĳُåُّĭĤا
 ĵٰĤإِ ِÙَ×ْùِّĭĤِאÖ ِÙَĥْíَّĭĤا َīِĨ ُÙَĥْéَّĭĤا َźوَ َانِïْכَóْכَĤا َīِĨ ُوبُóِכْĨ َźوَ ِÙَĥĻِęْĤا َīِĨ ُÙَĥْĩَّĭĤا َźوَ َةِóْİُّõĤا
 ْÛَđَĜأَوْ َאءِĻْüَْŶا َאدِåĺإِ ĹِĘ ِÙَĤĳُıُّùĤوَا ِÙَĐْóُّùĤا َאلِĩכَ َÙَĺَאĔ أَنَّ َאĩَכَĘ َאتِĭْכَאئِĤا ِěِĤَאì ْرَةِïُĜ
 َאıُّåُĩَÜ ُودَةٍïْéَĨ ِóْĻَĔ َتٍźَאéُĩِĤ ِمِõْĥَÝùُĩْĤا ِģَכُّýَّÝĤِאÖ ِģĻْכِýَّÝĤا َאسِ×ِÝْĤا ĹِĘ ِÙَĤَŻَّąĤا َģْİأَ
 ِěِĤَאì ْرَةِïُĜ ĵٰĤإِ ِÙَ×ْùِّĭĤِאÖ َّرَّاتِñĤا َďَĨ مِĳُåُّĭĤا َאوِيَùَÜ ِÙَĺَاïِıْĤا ِģْİَِŶ ْÛَÝَ×ْàأَ ِכَĤٰñכَ َאمُİَْوْŶا
.ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ َ،ĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ َźوَ ُįُĤَŻَä َّģَä َאتِĭْכَאئِĤا
Bu son basama ğın uzun bir beyanla meâlini söylemek isterdim. Fakat 
maatteessüf keyfî tahakküm ve tazyiklerden gelen şiddetli s ıkıntılar.. ve te-
semmümden gelen zaafiyet ve elîm hastal ıklar mâni olmas ından, meâline 
yaln ız pek k ısa bir işaretle iktifâya mecbur oldum.
Yani, nas ıl ki –faraza– kabil-i ink ısam olmayan ve İlm-i Kelâm ve felsefe-
de cevher-i ferd nâm ını alan bir zerrede, ondan daha küçücük olan madde-i 
esîriye zerreleriyle bir Kur’ân- ı Azîmüşşân yaz ılsa.. ve semâvât sayfalar ında 
dahi, y ıldızlar ve güne şlerle diğer bir Kur’ân- ı Kebîr yaz ılsa.. ikisi muvâzene 
edilse, elbette cevher-i ferd zerresinden yaz ılan hurdebînî Kur’ân, gökler yüz-
lerini yald ızlayan Kur’ân- ı Azîm ve Kebîr’den acâibce ve sanat ın i’câz ında ge-
ri değil, belki bir cihette ileri oldu ğu gibi; aynen öyle de Hâl ık-ı kâinat ın kud-
retine nisbeten masnûiyetindeki garâbet ve cezâlet noktas ında zühre çiçe ği, 
Zühre y ıldızından geri de ğil.. ve kar ınca, filden a şağı olmaz... Ve mikrop, ger-
gedandan hilkatçe daha acîb.. ve ar ı sineği, hurma a ğac ından f ıtrat- ı acîbe-
siyle daha ileridir. Demek bir ar ıyı yaratan, bütün hayvanlar ı yaratabilir. Bir 
nefsi dirilten, ha şirde bütün insanlar ı ihya edip ha şir meydan ında toplayabilir 
ve toplayacak. Hiçbir şey ona a ğır gelmez ki; gözümüz önünde gayet çabuk 
ve kolayl ıkla her baharda ha şrin yüz bin numûnelerini yarat ıyor.
1 “Sizin hepinizi yaratmak da, ölümünüzün ard ından (âhirette) hepinizi diriltmek de, (O’nun için) ancak 
bir kişiyi yaratmak ve diriltmek gibidir.” (Lokman sûresi, 31/28 )ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    651
Son cümle-i Arabiyenin gayet k ısac ık meâli şudur:
Yani ehl-i dalâlet, mezkûr basamaklar ın sars ılmaz hakikatlerini bilmedik-
lerinden.. ve gayet çabuk ve gayet kolayl ıkla birden mahlûkat vücuda geldik-
lerinden.. te şkili ve bir Sâni’in hadsiz kudretiyle îcad ı, teşekkül ve kendi ken-
dilerine vücud bulmak tevehhüm edip; hiçbir zihin, hatta vehim dahi kabul etmediği ve her cihetle muhâl ve imkâns ız hurafelerin kap ısını kendilerine aç-
mışlar. Meselâ, o hâlde zîhayat ın her bir zerresine hadsiz bir kudret, bir ilim, 
her şeyi görecek bir göz ve her sanat ı yapabilecek bir iktidar vermek lâz ım 
gelir. Birtek ilâh ı kabul etmemekle, zerreler adedince ilâheleri mezheplerin-
ce kabul etmeye mecbur olarak cehennemin esfel-i sâfilînine girmeye müste-
hak düşerler.
Amma ehl-i hidayet ise, geçen basamaklardaki kuvvetli hakikatler ve 
sars ılmaz hüccetler, selim kalblerine ve müstakîm ak ıllar ına gayet kat’î 
kanaat ve kuvvetli iman ve aynelyakîn bir tasdik vermi ş ki, şüphesiz ve 
vesvesesiz itmînan- ı kalb ile itikat ederler ki; y ıldızlar, zerreler, en küçük, 
en büyük, kudret-i ilâhîye nisbeten farklar ı yoktur ki; gözümüz önünde 
bu acâibler oluyor. Ve her bir acîbe-i sanat, ٍ÷ْęَĭכَ َّźإِ ْħُכُáْđَÖ َźوَ ْħُכُĝْĥَì َאĨ 
1َةٍïِèوَا âyetinin dâvâs ını tasdik ve hükmünün ayn- ı hak ve hakikat oldu-
ğuna şehâdet ederler, lisân- ı hâl ile  2
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ derler. Biz dahi onlar ın ade-
dince ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ deriz. Ve şu âyetin dâvâs ını bütün kuvvet ve kanaatimizle 
tasdik ve hükmünün ayn- ı hak ve nefs-i hakikat oldu ğuna hadsiz hüccet-
lerle şehâdet ederiz.
3ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤوَا َīĻِĩَĤَאđْĥِĤ ًÙَĩْèرَ ُįَÝْĥَøأَرْ ْīَĨ ĵٰĥَĐ ْħِّĥَøوَ ِّģَĀ َّħُıّٰĥĤاَ
f
1 “Sizin hepinizi yaratmak da, ölümünüzün ard ından (âhirette) hepinizi diriltmek de, (O’nun için) ancak 
bir kişiyi yaratmak ve diriltmek gibidir.” (Lokman sûresi, 31/28 )
2 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.
3 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )652  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
“Risale-i Nur Nedir?” ve Hakikatler Muvâcehesinde
“Risale-i Nur ve Tercüman ı Ne Mahiyettedirler?” Diye
Bir Takriznâmedir Bir Takriznâmedir
Her as ır başında hadisçe gelece ği tebşir edilen dinin yüksek hâdimleri1; 
emr-i dinde müptedî de ğil, müttebîdirler. Yani, kendilerinden ve yeniden bir 
şey ihdas etmezler, yeni ahkâm getirmezler. Esâsât ve ahkâm- ı diniyeye ve 
sünen-i Muhammediye’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  harfiyen ittibâ yoluyla dini tak-
vim ve tahkim.. ve dinin hakikat ve asliyetini izhar.. ve ona kar ıştırılmak iste-
nilen ebât ılı ref ve ibtal.. ve dine vâki tecavüzleri redd ve imha.. ve evâmir-i 
rabbâniyeyi ikâme.. ve ahkâm- ı ilâhiyenin şerâfet ve ulviyetini izhar ve ilân 
ederler. Ancak tavr- ı esasîyi bozmadan ve ruh-u aslîyi rencide etmeden yeni 
izah tarzlar ıyla, zaman ın fehmine uygun yeni ikna usulleriyle ve yeni tevcihat 
ve tafsilat ile îfâ-y ı vazife ederler.
Bu memurîn-i rabbâniye, fiiliyatlar ıyla ve amelleriyle de memuriyetle-
rinin musadd ıkı olurlar. Salâbet-i imaniyelerinin ve ihlâslar ının aynadar-
lığını bizzat îfâ ederler. Mertebe-i imanlar ını fiilen izhar ederler. Ve ahlâk- ı 
Muhammediye’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  tam âmili ve mi şvâr- ı Ahmediye’nin 
(aleyhissalâtü vesselâm)  ve hilye-i nebeviyenin (aleyhissalâtü vesselâm)  hakikî lâbisi ol-
duklar ını gösterirler. Hülâsa, amel ve ahlâk bak ımından ve sünnet-i nebevi-
yeye (aleyhissalâtü vesselâm)  ittibâ ve temessük cihetinden ümmet-i Muhammed’e 
(aleyhissalâtü vesselâm)  tam bir hüsn-ü misal olurlar ve numûne-i iktidâ te şkil eder-
ler. Bunlar ın, Kitabullah’ ın tefsiri ve ahkâm- ı diniyenin izah ı ve zaman ın feh-
mine ve mertebe-i ilmine göre tarz- ı tevcihi sadedinde yazd ıklar ı eserler; ken-
di tilkâ-y ı nefislerinin ve karîha-y ı ulviyelerinin mahsulü de ğildir, kendi ze-
kâ ve irfanlar ının neticesi de ğildir. Bunlar, do ğrudan do ğruya menba- ı va-
hiy olan Zât- ı Pâk-i Risalet’in (aleyhissalâtü vesselâm)  mânevî ilham ve telkinat ıdır. 
Celcelûtiye ve Mesnevî-i Şerif ve Fütûhu’l-gayb ve emsâli âsâr, hep bu nevi-
dendir. Bu âsâr- ı kudsiyeye o zevat- ı âlişan ancak tercüman hükmündedirler. 
Bu zevat- ı mukaddesenin, o âsâr- ı bergüzîdenin tanziminde ve tarz- ı beyan ın-
da bir hisseleri vard ır. Yani bu zevat- ı kudsiye; o manan ın mazhar ı, mir’ât ı ve 
ma’kesi hükmündedirler.
Risale-i Nur ve Tercüman ına Gelince : Bu eser-i âlî şanda şimdiye kadar 
emsâline rastlanmam ış bir feyz-i ulvî ve bir kemâl-i nâmütenâhî mevcut oldu-
ğundan.. ve hiçbir eserin nâil olmad ığı bir şekilde me ş’ale-i ilâhiye ve şems-i 
1 Bkz.: Ebû Dâvûd, melâhim  1; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  6/234; el-Hâkim, el-Müstedrek  4/567-
568.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    653
hidayet ve neyyir-i saadet olan Hazreti Kur’ân’ ın füyuzât ına vâris oldu ğu 
meşhud oldu ğundan; onun esas ı, nur-u mahz- ı Kur’ân oldu ğu.. ve evliyâ-
ullah ın âsâr ından ziyade feyz-i envâr- ı Muhammedîyi (aleyhissalâtü vesselâm)  hâ-
mil bulundu ğu.. ve Zât- ı Pâk-i Risalet’in ondaki hisse ve alâkas ı ve tasarruf-u 
kudsîsi evliyâullah ın âsâr ından ziyade oldu ğu.. ve onun mazhar ı ve tercüma-
nı olan mânevî zât ın mazhariyeti ve kemâlât ı ise o nisbette âlî ve emsâlsiz ol-
duğu, güneş gibi âşikâr bir hakikattir.
Evet o Zât, daha hâl-i sabâvette iken ve hiç tahsil yapmadan zevâhi-
ri kurtarmak üzere üç ayl ık bir tahsil müddeti içinde ulûm-u evvelîn ve âhirî-
ne ve ledünniyât ve hakâik-i e şyaya ve esrar- ı kâinata ve hikmet-i ilâhiyeye 
vâris k ılınm ıştır ki, şimdiye kadar böyle mazhariyet-i ulyâya kimse nâil olma-
mıştır. Bu harika-y ı ilmiyenin e şi aslâ mesbuk de ğildir. Hiç şüphe edilemez ki; 
Tercüman- ı Nur, bu hâliyle ba ştan başa iffet-i mücesseme ve şecaat- ı harika 
ve istiğnâ-y ı mutlak te şkil eden hârikulâde metânet-i ahlâkiyesi ile bizzat bir 
mucize-i f ıtratt ır ve tecessüm etmi ş bir inâyettir ve bir mevhibe-i mutlakad ır.
O Zât- ı zîhavâr ık, daha hadd-i bülû ğa ermeden bir allâme-i bîadîl hâlin-
de bütün cihan- ı ilme meydan okumu ş.. münâzara etti ği erbab- ı ulûmu ilzam 
ve iskât etmi ş.. her nerede olursa olsun vâki olan bütün suâllere mutlak bir 
isabetle ve aslâ tereddüt etmeden cevap vermi ş.. on dört ya şından itibaren 
“Üstad”l ık pâyesini ta şımış.. ve mütemâdiyen etraf ına feyz-i ilim ve nur-u hik-
met saçm ış.. izahlar ındaki incelik ve derinlik ve beyanlar ındaki ulviyet ve me-
tânet ve tevcihlerindeki derin ferâset ve basiret ve nur-u hikmet, erbab- ı irfan ı 
şaşırtm ış.. ve hakk ıyla “Bediüzzaman” unvan- ı celilini bah şettirmiştir.
Mezâyâ-y ı âliye ve fezâil-i ilmiyesiyle de din-i Muhammedî’nin (aleyhissalâ-
tü vesselâm)  neşrinde ve isbat ında bir kemâl-i tam hâlinde rû-nümâ olmu ş olan 
böyle bir Zât, elbette Seyyidü’l-enbiyâ Hazretleri’nin (aleyhissalâtü vesselâm)  en 
yüksek iltifat ına mazhar.. ve en âlî himâye ve himmetine nâildir. Ve şüphesiz 
o Nebiyy-i Akdes’in (aleyhissalâtü vesselâm)  emir ve ferman ıyla yürüyen.. ve tasar-
rufuyla hareket eden.. ve O’nun envâr ve hakâikine vâris ve ma’kes olan bir zât- ı kerîmü’s-s ıfatt ır.
Envâr- ı Muhammediye’yi 
(aleyhissalâtü vesselâm)  ve maârif-i Ahmediye’yi (aley-
hissalâtü vesselâm)  ve füyuzât- ı şem-i ilâhîyi en mü şa’şa bir şekilde parlatmas ı.. ve 
Kur’ânî ve hadisî olan i şârât- ı riyâziyenin kendisinde müntehî olmas ı.. ve hitâ-
bât- ı nebeviyeyi (aleyhissalâtü vesselâm)  ifade eden âyât- ı celilenin riyâzî beyanlar ı-
nın kendi üzerinde toplanmas ı delâletleriyle o Zât, hizmet-i imaniye noktas ında 654  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
risaletin bir mir’ât- ı mücellâs ı.. ve şecere-i risaletin bir son meyve-i münevveri.. 
ve lisân- ı risaletin irsiyet noktas ında son dehân- ı hakikati.. ve şem-i ilâhînin hiz-
met-i imaniye cihetinde bir son hâmil-i zîsaadeti oldu ğuna şüphe yoktur.
Üçüncü Medrese-i Yusufiye’nin El-Hüccetü’z-Zehra ve Zühretü’n-Nur 
olan tek dersini dinleyen Nur Şâkirtleri nâm ına
Ahmed Feyzi, Ahmed Nazif, Salahaddin, Zübeyir, Ceylân, Sungur, 
Tabancal ı
Benim hissemi haddimden yüz derece ziyade vermeleriyle beraber, bu 
imza sahiplerinin hat ırlar ını kırmaya cesaret edemedim. Sükût ederek, o med-
hi Risale-i Nur şâkirtlerinin şahs- ı mânevîsi nâm ına kabul ettim.
Said Nursî
f
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Çok sevgili, çok mübarek, çok k ıymettar, çok mü şfik Üstad ımız 
Efendimiz hazretlerine,
Ey irade-i cüz’iyesini tamam ıyla terk edip her umûrunu irade-i rabbâni-
yeye b ırakan.. ve her zâhirî musibet ve s ıkıntıda kader-i ilâhînin merhamet ve 
hikmetini görüp kemâl-i tevekkül ve teslimiyetle o cilve-i rabbâniyenin dahi netâicini sab ır ile bekleyen 
Muhterem Üstad!
Baz ı yerlerde, ehl-i iman ın nokta-y ı istinad ının y ıkılmaya ba şlad ığı.. ve bir 
kısım esbap ve ne şriyat, iman ın erkân ına karşı muhalif cephe al ıp; Allah’ ı in-
kâr eden insanlar, alenen ve tefâhurla dola ştığı.. ve Kur’ân’ ın evâmirine muha-
lif hareket etmek ve mânevî kuvvetlere inanmamak, îcad ve tasnî hakk ını şuur-
suz, kör, sa ğır tabiata vermek, bir şiâr- ı medeniyet ve irfan ve münevverlik te-
lâkki edildi ği yürekler titreten şu dehşetli as ırda, Kur’ân’ ın bir mucize-i mâne-
viyesi olan Risale-i Nur’u telif ederek muzdarib ve iman âb- ı hayat ına muhtaç 
pek çok bîçâre gönüllere panzehir hükmünde olan devâlar ını vererek onlara 
saadet-i ebediyeyi müjdeleyen.. ve dâvâlar ını gayet kat’î burhan ve hüccetlerle 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    655
isbat eden.. hakikat cadde-i kübrâs ında kudsî ve muazzez rehberimiz.. ve ُÕَ×َّùĤاَ 
1ِģِĐَאęْĤכَא sırrıyla Risale-i Nur ile imanlar ını kurtaran yüz binler Nur talebesinin 
hasenât ının bir misli, defter-i âmâline geçen Faziletmeâb Efendimiz!
Nas ıl ki Cenâb- ı Hak, Denizli hapsinin s ıkıntılar ını hiçe indirecek dere-
cede şifa-bahş olan Meyve Risalesi’ni orada ihsan etmi ş ve –gülün çiçe ğin-
deki gayet şirin râyihas ı, dikeninin ac ısını hiçe b ırakt ığı gibi– fâni s ıkıntılar ını-
zı izale etmi şti. Aynen öyle de, yine kerîm olan Rahîm-i Zülcemâl Hazretleri, 
Denizli hapsinin bir ayl ık s ıkıntısına bir günlük maddî ızd ırab ı mukabil ge-
len bu Afyon Hapishânesi’nde siz sevgili üstad ımız eliyle tiryak ve panzehir 
hükmünde tevhid, tahmid ve istiâne ve risalet-i Muhammediye’yi (aleyhissalâ-
tü vesselâm)  tasdik ve muazzam hüccetlerini ihsan etmi ş bulunuyor. Okuma ve 
yazmay ı Risale-i Nur’un feyziyle ö ğrenen çok kusurlu talebeleriniz bizler, bu 
üç küçük risaleyi –çam çekirde ğinin koca çam a ğac ının fihristesini, program ı-
nı içinde saklad ığı misillü– hem Risale-i Nur’un hakkaniyetinin kat’î bir hüc-
ceti, hem bir nevi hülâsatü’l-hülâsas ı olarak telâkki ettik.
Fezâilini tariften âciz bulundu ğumuz, fakat okumas ı ruhumuzda pek bü-
yük bir in şiraha vesile olan.. ve maddî elemlerimizi sürura kalbeden.. ve iman 
bahçesinden hadsiz meyveleri getiren bu üç küçük risaleden birisi,  zaman ı-
mızdaki mevcut küfür, dalâlet, tabiat karanl ıklar ını dağıtacak ve izale ede-
cek on bir hüccet-i tevhidi.. ikincisi,  Risale-i Nur’un bütün muvâzeneleri-
nin menba ı ve esas ı ve üstad ı içinde bulunan Fâtiha-y ı Şerife’nin imanî ve 
kudsî hüccetlerini hâvi bir şirin tefsirini.. üçüncüsü,  yine Afyon Medrese-i 
Yusufiyesi’nde siz sevgili üstad ımızın kalb-i mübareklerine hutur eden risalet-i 
Muhammediye’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  dair k ısm ının gayet parlak ve tam bir it-
mînan temin eden bir mükemmel tercümesini beyan buyuruyordu.
Hiçbir cihette hiçbir şeye liyâkatimiz olmayan bizler, bütün kuvvetimizle ne ş-
rine çal ışacağımız bu mahiyetteki eserlerinizi ald ık. Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükre-
derek “Yâ Erhame’r-râhimîn! Üstad ımızdan ebediyen raz ı ol!” diye dua ettik.
2ĹِĜَא×ْĤا َĳُİ ĹِĜَא×ْĤاَ
Risale-i Nur Talebeleri nâm ına
Zübeyir, Ceylân, Sungur, İbrahim
f
1 (Bir işe) sebep olan, (onu bizzat) yapan gibidir.
2 Kendinden ba şka her şeyin fâni oldu ğu gerçek Bâkî, Allah’t ır.656  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
El-Hutbetü’ş-Şâmiye Nâmındaki Arabî Dersin El-Hutbetü’ ş-Şâmiye Nâm ındaki Arabî Dersin Tercümesinin Tercümesinin 
Mukaddimesidir Mukaddimesidir
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
3ًאĩدَائِ ًاïَÖأَ ُįُÜَכَאóَÖوَ ِّٰųا ُÙَĩْèوَرَ ْħْכُĻَĥَĐ َمُŻَّùĤاَ
Aziz, s ıdd ık kardeşlerim,
Kırk sene evvel Şam’daki Câmi-i Emevî’de Şam ulemâs ının ısrar ıyla için-
de yüz ehl-i ilim bulunan on bin adama yak ın azîm bir cemaate verilen bu 
Arabî ders risalesindeki hakikatleri bir hiss-i kable’l-vuku ile Eski Said hisset-miş, kemâl-i kat’iyetle müjdeler vermi ş ve pek yak ın bir zamanda o hakikat-
ler görünecek zannetmi ş. Hâlbuki iki harb-i umumî ve yirmi be ş sene bir is-
tibdad- ı mutlak, o hiss-i kable’l-vukuun k ırk sene tehirine sebep olmu ş.. ve 
şimdi, o zaman verdi ği haberlerin aynen tezahürleri, Âlem-i İslâmiyet’te ba ş-
lam ış. Demek bu pek ehemmiyetli ders, zaman ı geçmiş eski bir hutbe de-
ğil, belki do ğrudan do ğruya 1327’ye bedel, 1371’de ve Câmi-i Emevî yeri-
ne Âlem-i İslâm câmiinde üç yüz yetmi ş milyon bir cemaate hakikatli ve taze 
bir ders-i içtimaî ve İslâmîdir diye, tercümesini ne şretmeyi münasip görürse-
niz neşredersiniz.
Gayet mühim bir suâle verilen çok ehemmiyetli bir cevab ı burada 
yazmaya münasebet geldi. Çünkü k ırk sene evvel Eski Said, o dersin-
de bir hiss-i kable’l-vuku ile Risale-i Nur’un harika derslerini ve tesirat ını 
görmüş gibi bahsediyor. Onun için o suâl ve cevab ı yazacağız, şöyle ki :
Çoklar taraf ından hem bana, hem baz ı Nur karde şlerime suâl etmişler 
ve ediyorlar ki:
“Neden bu kadar muâr ızlara karşı ve muannit feylesoflara ve ehl-i dalâle-
te mukabil, Risale-i Nur ma ğlup olmuyor? Milyonlar k ıymettar hakikî kütüb-ü 
imaniye ve İslâmiyenin inti şarlar ına bir derece set çektikleri hâlde, sefâhet 
ve hayat- ı dünyeviyenin lezzetleriyle çok bîçâre gençleri ve insanlar ı hakâik-i 
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)
3 Allah’ ın selâm ı, rahmeti ve bereketi; sonsuza kadar sürekli üzerinize olsun.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    657
imaniyeden mahrum b ırakt ıklar ı hâlde, en şiddetli hücum ve en gaddarâne 
muamele ve en ziyade yalanlarla ve aleyhte yap ılan propagandalarla Risale-i 
Nur’u k ırmak, insanlar ı ondan ürkütmek ve vazgeçirmeye çal ıştıklar ı hâlde; 
hiçbir eserde görülmedi ği bir tarzda Risale-i Nur’un inti şarı, hatta ço ğu el yaz-
mas ı ile alt ı yüz bin nüsha risalelerin kemâl-i i ştiyak ile perde alt ında intişar et-
mesi ve dâhil ve hariçte kemâl-i i ştiyak ile kendini okutturmas ının hikmeti ne-
dir, sebebi nedir?” diye bu meâlde çok suâllere kar şı elcevap, deriz ki elcevap, deriz ki:
Kur’ân- ı Hakîm’in s ırr- ı i’câz ıyla hakikî bir tefsiri olan Risale-i Nur; bu 
dünyada bir mânevî cehennemi, dalâlette gösterdi ği gibi; imanda dahi, bu 
dünyada mânevî bir cennet bulundu ğunu isbat ediyor. Ve günahlar ın ve fe-
nal ıklar ın ve haram lezzetlerin içinde mânevî, elîm elemleri gösterip hasenât 
ve güzel hasletlerde ve hakâik-i şeriat ın amelinde cennet lezâizi gibi mânevî 
lezzetler bulundu ğunu isbat ediyor. Sefâhet ehli ve dalâlete dü şenlerin –o ci-
hetle– akl ı başında olanlar ını kurtar ıyor. Çünkü bu zamanda iki deh şetli hâl 
var:
Birincisi
Âkibeti görmeyen ve bir dirhem haz ır lezzeti, ileride bir batman lez-
zetlere tercih eden hissiyât- ı insaniye, ak ıl ve fikre galebe etti ğinden; ehl-i 
sefâheti sefâhetinden kurtarman ın yegâne çaresi, ayn ı lezzetinde elemini 
gösterip hissini ma ğlup etmektir.  Ve 1َةِóِìْٰźا ĵَĥَĐ َאĻْĬُّïĤا ةَĳٰĻَéْĤا نَĳُّ×ِéَÝْùَĺ âye-
tinin işaretiyle bu zamanda âhiretin elmas gibi nimetlerini, lezzetlerini 
bildiği hâlde, dünyevî k ırılacak şişe parçalar ını ona tercih etmek, –ehl-i 
iman iken– ehl-i dalâlete o hubb-u dünya ve o s ır için tâbi olmak tehlike-
sinden kurtarman ın çare-i yegânesi, dünyada dahi cehennem azab ı gibi 
elemlerini göstermekle olur ki; Risale-i Nur o meslekten gidiyor.
Yoksa bu zamandaki küfr-ü mutlak ın ve fenden gelen dalâletin ve sefâ-
hetteki tiryakili ğin inad ı karşısında, Cenâb- ı Hakk’ ı tan ıttırdıktan sonra.. ve 
cehennemin vücudunu isbat ile.. ve onun azâb ı ile insanlar ı fenal ıktan, sey-
yiâttan vazgeçirmek yoluyla onda, belki yirmide biri ders alabilir. Ders ald ık-
tan sonra da “Cenâb- ı Hak, Gafûr-u Rahîm’dir, hem cehennem pek uzakt ır.” 
der, sefâhetine devam edebilir. Kalbi, ruhu, hissiyât ına mağlup olur...
İşte Risale-i Nur, ekser muvâzeneleriyle küfür ve dalâletin dünyada-
ki elîm ve ürkütücü neticelerini göstermekle, en muannit ve nefis-perest 
1 “Bile bile dünyay ı (âhirete) tercih ederler.” ( İbrahim sûresi, 14/3).658  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
insanlar ı dahi o menhus, gayr-i me şrû lezzetlerden ve sefâhetlerden bir nef-
ret verip akl ı başında olanlar ı tevbeye sevkeder. O muvâzenelerden Alt ınc ı, 
Yedinci, Sekizinci Sözler’deki k ısa muvâzeneler ve Otuz İkinci Söz’ün Üçüncü 
Mevk ıfı’ndaki uzun muvâzene, en sefih ve dalâlette giden adam ı da ürkütü-
yor, dersini kabul ettiriyor. Meselâ âyet-i nûrdaki1 seyahat-i hayaliye ile haki-
kat olarak gördü ğüm vaziyetlere gayet k ısaca işaret edece ğiz. Tafsilini isteyen 
Sikke-i Gaybiye’nin âhirine baks ın.
Ezcümle : O seyahat-i hayaliyede, rızka muhtaç hayvanât âlemini  
gördüğüm vakit, maddî felsefe  ile bakt ım. Hadsiz ihtiyacat ve şiddetli açl ık-
lar ıyla beraber zaaf ve aczleri, o zîhayat âlemini bana çok ac ıklı ve elîm gös-
terdi. Ehl-i dalâlet ve gafletin gözüyle  bakt ığımdan feryat eyledim. Birden 
hikmet-i Kur’âniye ve iman ın dürbünü  ile gördüm: Rahmân  ismi Rezzâk  
burcunda, parlak bir güne ş gibi tulû etti. O aç, bîçâre zîhayat âlemini rahmet 
ışığıyla yald ızlad ı.
Sonra hayvanât âlemi içinde, yavrular ın zaaf ve acz ve ihtiyaç içinde 
çırpınd ıklar ı hazin ve elîm ve herkesi rikkat ve ac ımaya getirecek bir karanl ık 
içinde diğer bir âlemi gördüm. Ehl-i dalâletin nazar ıyla bakt ığıma eyvah de-
dim. Birden iman  bana bir gözlük  verdi, gördüm ki: Rahîm  ismi şefkat  bur-
cunda tulû etti. O kadar güzel ve şirin bir surette o ac ı âlemi, sevinçli âleme 
çevirip ışıkland ırdı ki; şekvâ ve ac ımak ve hüzünden gelen göz ya şlar ımı, se-
vinç ve şükrün lezzetlerinden gelen damlalara çevirdi.
Sonra sinema perdesi gibi insan âlemi  bana göründü. Ehl-i dalâletin 
dürbünü  ile bakt ım. O âlemi o kadar karanl ıklı, dehşetli gördüm ki; kalbimin 
en derinliklerinden feryat ettim. “Eyvah!” dedim. Çünkü insanlarda ebede uzan ıp giden arzular ı, emelleri.. ve kâinat ı ihata eden tasavvurat ve efkârlar ı.. 
ve ebedî bekâ ve saadet-i ebediyeyi ve cenneti gayet ciddî isteyen himmetle-ri ve f ıtrî istidatlar ı.. ve f ıtrî had konulmayan, serbest b ırak ılan kuvveleri.. ve 
hadsiz maksatlara müteveccih ihtiyaçlar ı.. ve zaaf ve aczleriyle beraber,
2 hü-
cumlar ına maruz kald ıklar ı hadsiz musibet ve âdalar ı ile beraber gayet k ısa bir 
ömür, hergün ve her saat ölüm endi şesi alt ında, gayet da ğdağalı bir hayat ya-
şamak için gayet peri şan bir maî şet içinde; kalbe, vicdana en elîm ve en müt-
hiş hâlet olan mütemâdî zeval ve firak belas ını çekmek içinde –ehl-i gaflet için 
zulümât- ı ebediye kap ısı suretinde görülen– kabre ve mezaristana bak ıyorlar. 
1 Nûr sûresi, 24/35.
2 Bkz.: Nisâ sûresi, 4/28; Fât ır sûresi, 35/15.z
zON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    659
Birer birer ve tâife tâife o zulümât kuyusuna at ılıyorlar. İşte bu insan âlemini 
bu zulümât içinde gördü ğüm anda, kalb ve ruh ve akl ımla, bütün letâif-i in-
saniyem, belki bütün zerrât- ı vücudum feryat ile a ğlamaya haz ır iken, birden 
Kur’ân’dan gelen nur ve kuvvet-i iman o dalâlet gözlü ğünü k ırdı, kafama 
bir göz verdi; gördüm ki:
Cenâb- ı Hakk’ ın Âdil ismi Hakîm  burcunda, Rahmân  ismi Kerîm  bur-
cunda, Rahîm  ismi Gafûr  burcunda, yani manas ında; Bâis ismi, Vâris  bur-
cunda, Muhyî  ismi Muhsin  burcunda, Rab ismi Mâlik  burcunda birer güne ş 
gibi tulû ettiler. O karanl ıklı ve içinde çok âlemler bulunan insan âleminin 
umumunu ışıkland ırdılar, şenlendirdiler. Cehennemî hâletleri da ğıtıp, nuranî 
âhiret âleminden pencereler aç ıp o perişan insan dünyas ına nurlar serptiler. 
Zerrât- ı kâinat adedince, 2ِِّٰų ُóُّכْýĤاَ ، 1ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ dedim. Ve aynelyakîn gördüm 
ki; “İmanda mânevî bir cennet ve dalâlette mânevî bir cehennem bu dün-
yada da vard ır.” yakînen bildim.
•Sonra küre-i arz ın âlemi  göründü. O seyahat-i hayaliyemde dine ita-
at etmeyen felsefenin karanl ıklı kavânîn-i ilmiyeleri , hayalime deh şetli bir 
âlem gösterdi. Yetmi ş defa top güllesinden daha süratli hareketiyle, yirmi be ş 
bin sene mesafeyi bir senede gezip devreden.. ve her vakit da ğılmaya ve par-
çalanmaya müstaid (kabil).. ve içi zelzeleli, çok ihtiyar ve çok ya şlı küre-i arz 
içinde ve o deh şetli gemi üstünde kâinat ın hadsiz bo şluğunda seyahat eden 
bîçâre nev-i insan vaziyeti, bana vah şetli bir karanl ık içinde göründü. Ba şım 
döndü, gözüm karard ı. Felsefenin gözlü ğünü yere vurdum, k ırdım. Birden 
hikmet-i Kur’âniye ve imaniyeyle ışıklanm ış bir göz  ile bakt ım, gördüm ki:
Hâl ık-ı arz ve semâvât’ ın Kadîr , Alîm , Rab, Allah  ve Rabbü’s-semâvâti 
ve’l-ard  ve Müsahhirü’ ş-şemsi ve’l-kamer  isimleri rahmet , azamet , rubû-
biyet  burçlar ında güne ş gibi tulû ettiler. O karanl ıklı, vahşetli, dehşetli âlemi 
öyle ışıkland ırdılar ki; o hâlette, benim imanl ı gözüme küre-i arz gayet mun-
tazam, musahhar, mükemmel, ho ş, emniyetli, herkesin erzak ı içinde bir seya-
hat gemisi.. ve tenezzüh ve keyif ve ticaret için müheyya edilmi ş ve zîruhla-
rı güneşin etraf ında, memleket-i rabbâniyede gezdirmek ve yaz ve bahar ve 
güzün mahsulat ını rızık isteyenlere getirmek için bir gemi, bir tayyare, bir şi-
mendifer hükmünde gördüm. Küre-i arz ın zerrât ı adedince ِÙَĩْđِĬ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ 
3َאنِĩĺِْŸا dedim.
1 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
2 Her türlü şükran ve minnet Allah’ad ır.
3 İman nimetini bah şeden Allah ’a hamdolsun..660  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
İşte buna k ıyasen, Risale-i Nur’da pek çok muvâzenelerle isbat edilmi ştir 
ki; ehl-i sefâhet ve dalâlet, dünyada dahi mânevî bir cehennem içinde azap çektiklerini.. ve ehl-i iman ve salâhat, dünyada dahi mânevî bir cennet içinde, İslâmiyet ve insaniyet midesiyle ve iman ın tecelliyât ve cilveleriyle, mânevî bir 
cennet lezzetleri tadabilirler. Belki derece-i imanlar ına göre istifade edebilirler. 
Fakat, bu f ırtınal ı zaman ın hissi ibtal eden ve be şerin nazar ını âfâka da ğıtan 
ve boğan cereyanlar, ibtal-i his nev’inden bir sersemlik vermi ş ki; ehl-i dalâ-
let, mânevî azab ını muvakkaten tam hissedemiyor. Ehl-i hidayete dahi gaflet 
bas ıyor, hakikî lezzetini takdir edemiyor.
Bu As ırda İkinci Deh şetli Hâl
Eski zamanda küfr-ü mutlak ve fenden gelen dalâletler ve küfr-ü inadîden 
gelen temerrüt, bu zamana nisbeten pek azd ı. Onun için eski İslâm muhak-
kiklerinin dersleri, hüccetleri o zamanlarda tam kâfi olurdu. Küfr-ü me şkûku 
çabuk izale ederlerdi. Allah’a iman umumî oldu ğundan, Allah’ ı tan ıttırmakla 
ve cehennem azab ını ihtar etmekle çoklar ı sefâhetlerden, dalâletlerden vaz-
geçebilirlerdi. Şimdi ise eski zamanda bir memlekette bir kâfir-i mutlak yeri-
ne, şimdi bir kasabada yüz tane bulunabilir. Eskide, fen ve ilim ile dalâlete gi-
rip inat ve temerrüt ile hakâik-i imana kar şı çıkana nisbeten şimdi yüz derece 
ziyade olmu ş. Bu mütemerrit inatç ılar, firavunluk derecesinde bir gurur ile ve 
dehşetli dalâletleriyle hakâik-i imaniyeye kar şı muâraza ettiklerinden, elbette 
bunlara kar şı atom bombas ı gibi –bu dünyada onlar ın temellerini parça par-
ça edecek– bir hakikat-i kudsiye lâz ımd ır ki; onlar ın tecavüzat ını durdursun 
ve bir k ısm ını imana getirsin.
İşte, Cenâb- ı Hakk’a hadsiz şükürler olsun ki; bu zaman ın tam ya-
ras ına bir tiryak olarak Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın bir mucize-i mânevi-
yesi ve lemeât ı bulunan Risale-i Nur, pek çok muvâzenelerle en deh şetli 
muannit mütemerritleri, Kur’ân’ ın elmas k ılıcı ile k ırıyor. Ve kâinat zer-
releri adedince vahdâniyet-i ilâhiyeye ve iman ın hakikatlerine hüccetleri, 
delilleri gösteriyor ki; yirmi be ş seneden beri en şiddetli hücumlara kar şı 
mağlup olmay ıp galebe etmi ş ve ediyor.
Evet Risale-i Nur’da iman ve küfür muvâzeneleri ve hidayet ve dalâlet 
mukayeseleri, bu mezkûr hakikatleri bilmü şâhede isbat ediyor. Meselâ, Yirmi 
İkinci Söz’ün İki Makam ı’nın Burhanlar ı ve Lem’alar ı’na.. ve Otuz İkinci 
Söz’ün Birinci Mevk ıfı’na.. ve Otuz Üçüncü Mektup’un Pencereleri’ne.. ve 
Asâ-y ı Mûsâ’n ın On Bir Hücceti’ne, sâir muvâzeneler k ıyas edilse ve dikkatON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    661
edilse, anla şılır ki; bu zamanda küfr-ü mutlak ı ve mütemerrit dalâle-
tin inad ını kıracak, parçalayacak Risale-i Nur’da tecellî eden hakikat-i 
Kur’âniye’dir.
İnşaallah nas ıl T ılsımlar Mecmuas ı’nda, dinin mühim t ılsımlar ını ve hil-
kat-i âlemin muammalar ını keşfeden parçalar, o mecmuada toplanm ış. Aynen 
öyle de, ehl-i dalâletin dünyada dahi cehennemlerini ve ehl-i hidayetin dün-yada dahi lezâiz-i cennetlerini gösteren.. ve iman ın, cennetin mânevî bir çe-
kirdeği ve küfrün ise cehennem zakkumunun bir tohumu oldu ğunu gösteren 
Nur’un o gibi parçalar ı, k ısac ık bir tarzda bir mecmuac ık olarak yaz ılacak ve 
inşaallah ne şredilecek.
Said Nursî
f
İşârât-ı Kur’âniye Hakkında Mukaddime İşârât- ı Kur’âniye Hakk ında Mukaddime 
Mahiyetinde Bir Lâhika Mahiyetinde Bir Lâhika
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ ، 1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Aziz, s ıdd ık, sars ılmaz, sebatkâr, fedakâr, vefadâr karde şlerim,
Bilirsiniz ki Ankara ehl-i vukûfu, Risale-i Nur’a ait kerametleri ve i şaret-i 
gaybiyeleri inkâr edememi şler. Yaln ız, yanl ış olarak o kerametlerde beni his-
sedar zannedip itiraz ederek, “Böyle şeyler kitapta yaz ılmamal ıyd ı, keramet 
izhar edilmez.” diye hafif bir tenkide mukabil müdâfaât ımda onlara cevaben 
demiştim ki:
Onlar bana ait de ğil ve o kerametlere sahip olmak benim haddim de-
ğil. Belki Kur’ân’ ın mucize-i mâneviyesinin tere şşuhât ı ve lem’alar ıdır ki; 
hakikî bir tefsiri olan Risale-i Nur’da kerametler şeklini alarak, şâkirtleri-
nin kuvve-i mâneviyelerini takviye etmek için ikrâmât- ı ilâhiye nev’inden-
dir. İkram ın ise, izhar ı bir şükürdür, caizdir, hem makbuldür.
Şimdi ehemmiyetli bir sebebe binâen cevab ı bir parça izah edece ğim. Ve 
“Ne için izhar ediyorum.. ve ne için bu noktada bu kadar tah şidat yap ıyo-
rum.. ve ne için birkaç ayd ır bu mevzuda çok ileri gidiyorum.. ekser mektup-
lar o keramete bak ıyor?” diye suâl edildi.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Hiç bir şey yoktur ki, O’nu hamd ile beraber tesbih (tenzih) ediyor bulunmas ın.” (İsrâ sûresi, 17/44)662  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Elcevap Elcevap : Risale-i Nur’un hizmet-i imaniyesinde, bu zamanda binler tah-
ribatç ılara mukabil, yüz binler tamiratç ı lâz ım gelirken.. hem benimle lâakal 
yüzer kâtip ve yard ımc ı bulunmak ihtiyaç varken.. de ğil çekinmek ve temas 
etmemek, belki millet ve ehl-i idare takdir ile ve te şvik ile yard ım ve temas et-
mek zarurî iken.. ve o hizmet-i imaniyeyi, –hayat- ı bâkiyeye bakt ığı için– ha-
yat- ı fâniyenin me şgalelerine ve faydalar ına tercih etmek, ehl-i imana vâcib 
iken; kendimi misal alarak derim ki:
Beni her şeyden ve temastan ve yard ımc ılardan men etmek ile beraber 
aleyhimizde olanlar bütün kuvvetleriyle arkada şlar ımın kuvve-i mâneviyele-
rini k ırmak.. ve benden ve Risale-i Nur’dan so ğutmak.. ve benim gibi ihtiyar, 
hasta, zay ıf, garip, kimsesiz bîçâreye, binler adam ın göreceği vazifeyi ba şına 
yüklemek.. ve bu tecrit ve tazyiklerde maddî bir hastal ık nev’inde insanlar ile 
temas ve ihtilattan çekilmeye mecbur olmak.. hem o derece tesirli bir tarzda halklar ı ürkütmek ki; en ziyade merbut görülen baz ı dostlar ı bana selâm ver-
memek, hattâ baz ı, namaz ı da terk etmek derecesinde ürkütmekle kuvve-i 
mâneviyeyi k ırmak cihetleriyle ve sebepleriyle, ihtiyâr ım haricinde bütün o 
mânilere kar şı Risale-i Nur şâkirtlerinin kuvve-i mâneviyelerinin takviyesine 
medar ikrâmât- ı ilâhiyeyi beyan ederek Risale-i Nur etraf ında mânevî bir tah-
şidat yapt ırmak.. ve Risale-i Nur kendi kendine, tek ba şı
yla, başkalar ına muh-
taç olmayarak, bir ordu kadar kuvvetli oldu ğunu göstermek hikmetiyle bu çe-
şit şeyler bana yazd ırılm ış. Yoksa, hâ şâ kendimizi satmak ve be ğendirmek ve 
temeddüh etmek ve hodfürû şluk etmek ise; Risale-i Nur’un ehemmiyetli bir 
esas ı olan ihlâs s ırrını bozmakt ır. İnşaallah Risale-i Nur kendi kendine, hem 
kendini müdâfaa etti ği, hem k ıymetini tam gösterdi ği gibi, bizi de mânen mü-
dâfaa edip kusurlar ımızı affettirmeye vesile olacakt ır.
Umum karde şlerimin ve hem şirelerimin, hâssaten dualar ı makbul ve mü-
barek masumlar tâifesi1 ve muhterem ihtiyarlar cemaatinden2 her birerlerine, 
binler selâm ve dua ederek Ramazan- ı Şerif’lerini tebrik ederiz, dualar ını ri-
ca ederiz.
Hasta karde şiniz
Said Nursî
f
1 Ümmet-i Muhammed’in günaha gözü aç ılmayan çocuklar ının dualar ının makbul olaca ğına dair bkz.: 
ed-Deylemî, el-Müsned  2/213.
2 Cenâb- ı Hakk’ ın, dergâh ına el açan ya şlı kimseleri eli bo ş çevirmekten haya etti ğine dair bkz.: et-
Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  5/270; et-Taberânî, Müsnedü’ ş-şâmiyyîn  2/268.ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    663
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Bu âciz karde şiniz, hem o eski dost zâta, hem ehl-i dikkate ve sizlere be-
yan ediyorum ki:
Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın feyziyle, Yeni Said, hakâik-i imaniye-
ye dair o derece mant ıkça ve hakikatçe burhanlar zikrediyor ki; de ğil 
Müslüman ulemâs ı, belki en muannit Avrupa filozoflar ını da teslime 
mecbur ediyor ve etmektedir.
Amma, Risale-i Nur’un k ıymet ve ehemmiyetine i şarî ve remzî bir 
tarzda, Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  ve Gavs- ı Âzam’ ın (kuddise sirruh)  ihbârât ı 
nev’inden, Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın dahi bu zamanda bir mucize-i mâ-
nevîsi olan Risale-i Nur’a nazar- ı dikkati celbetmesine mana-y ı işârî taba-
kas ından rumuz ve imalar ı, i’câz ının şe’nindendir ve o lisân- ı gayb ın, be-
lâgat- ı mucizekârânesinin muktezas ıdır.
Evet, Eski şehir Hapishanesinde, deh şetli bir zamanda ve kudsî bir te-
selliye pek çok muhtaç oldu ğumuz hengâmda, mânevî bir ihtarla, “Risale-i 
Nur’un makbuliyetine dâir eski evliyalardan şahit getiriyorsun. Hâlbuki َźوَ 
2ٍīĻِ×ُĨ َאبٍÝכِ ĹِĘ َّźإِ ٍ÷ِÖَאĺ َźوَ ٍÕْĈرَ sırrıyla en ziyade bu meselede söz sahibi 
Kur’ând ır. Acaba, Risale-i Nur’u, Kur’ân kabul eder mi? Ona ne nazarla ba-
kıyor?” denildi. O acib sual kar şısında bulundum.
Ben de Kur’ân’dan istimdat eyledim. Birden, otuz üç âyetin mana-y ı sa-
rîhinin teferruat ı nev’indeki tabakattan, mana-y ı işârî tabakas ında ve o ma-
na-y ı işârî külliyetinde dahil bir ferdi Risale-i Nur oldu ğunu ve duhulüne, me-
dâr- ı imtiyaz ına bir kuvvetli karine bulunmas ını, bir saat zarf ında hissettim; ve 
bir k ısm ı, bir derece izah ve bir k ısm ını mücmelen gördüm. Kanaatimde hiç-
bir şek ve şüphe ve vehim ve vesvese kalmad ı. Ben de ehl-i iman ın iman ını, 
Risale-i Nur’la muhafaza niyetiyle  o kat’î kanaatimi yazd ım ve has karde ş-
lerime mahrem tutulmak şart ıyla verdim.
Ve o risalede, biz demiyoruz ki  “âyetin mana-y ı sarîhi budur;” tâ hoca-
lar 3
ٌóَčَĬ ِįĻِĘ desin. Hem dememi şiz ki “Mânâ-y ı işârînin külliyeti budur.”
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Yaş ve kuru hiçbir şey yoktur ki aç ık, net bir kitapta bulunmas ın.” (En’âm sûresi, 6/59 )
3 Mülâhaza dairesi aç ık (Herkesin kabul etti ği bir görü ş değil; tart ışılır..)664  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Belki diyoruz ki  mana-y ı sarîhinin taht ında müteaddit tabakalar var; bir 
tabakas ı da, mana-y ı işârî ve remzîdir. Ve o mana-y ı işârî de bir küllîdir; her 
asırda cüz’iyatlar ı var. Risale-i Nur dahi bu as ırda o mana-y ı işârî tabakas ı-
nın külliyetinden bir ferttir. Ve o ferdin kasten bir medar- ı nazar oldu ğuna ve 
ehemmiyetli bir vazife görece ğine, eskiden beri ulemâ beyninde câri bir düs-
tur-u cifrî ve riyâzî ile karineler, belki hüccetler gösterilmi şken, Kur’ân’ ın âyeti-
ne veya sarahatine de ğil incitmek, belki i’câz ve belâgat ına hizmet ediyor. Bu 
nevi işârât- ı gaybiyeye itiraz edilmez. Ehl-i hakikatin, nihayetsiz i şârât- ı 
Kur’âniye’den had ve hesaba gelmeyen istihracâtlar ını inkâr edemeyen, 
bunu da inkâr etmemeli ve edemez…
Amma, benim gibi ehemmiyetsiz bir adam ın elinde böyle ehemmiyet-
li bir eserin zuhur etmesini isti ğrab ve istib’ad edip itiraz eden zât, e ğer buğ-
day tanesi kadar çam çekirde ğinden da ğ gibi çam a ğac ını halk eylemek aza-
met ve kudret-i ilâhiyeye delil oldu ğunu düşünse, elbette bizim gibi acz-i mut-
lak, fakr- ı mutlakta ve böyle ihtiyac- ı şedit zaman ında böyle bir eserin zuhuru, 
“vüs’at-i rahmet-i ilâhiyeye delildir” demeye mecbur olur.
Ben, sizi ve mûterizleri Risale-i Nur’un şeref ve haysiyetiyle temin 
ediyorum ki bu i şaretler ve evliyan ın imal ı haberleri, remizleri beni dai-
ma şükre ve hamde ve kusurlar ımdan isti ğfara sevketmi ş. Hiçbir vakitte, 
hiçbir dakika, nefs-i emmareme medar- ı fahir ve gurur olacak bir enani-
yet ve benlik vermedi ğini, size bu yirmi sene hayat ımın göz önünde te-
reşşuhât ıyla ispat ediyorum.
Evet, bu hakikatle berebar, insan kusurlardan, nisyandan, sehivden hâ-
li değil. Benim bilmedi ğim çok kusurlar ım var. Belki de fikrim kar ışmış, risa-
lelerde hatalar da olmu ş. Fakat, Kur’ân’ ın hurufât- ı kudsiyesinin yerine, be-
şerin tercümesini ikame perdesi alt ında, noksan huruflarla, yeni hat alt ında, 
tahrifkârâne, ehl-i dalâletin tevilât- ı fâsideleri âyât ın sarâhatini incitmelerine 
bakm ıyor gibi; bîçâre, mazlum bir adam ın, kardeşlerinin iman ını kuvvetle ş-
tirmek için, bir nükte-i i’câziyeyi beyan etti ği için, hizmet-i imaniyesine fütur 
verecek derecede itiraz, elbette de ğil öyle zâtlar, belki zerre miktar ı insaf ı bu-
lunan itiraz edemez.
Benim şahs ım için mûcib-i hayrettir ki o itiraz eden zât, benim silsile-i 
ilimde en mühim üstad ım olan Şeyh Fehim’in (kuddise sirruh)  bir tilmizi ve en 
ziyade merbut oldu ğum İmam Rabbânî’nin (radiyallâhu anh)  bir talebesi oldu ğu 
hâlde, herkesten ziyade kusurlar ıma, eski kar ışık hayatlar ıma, taşkınlıklar ıma ON BEŞİNCİ ŞUÂ (EL-HÜCCETÜ’Z-ZEHRA)  / İKİNCİ MAKAM  ------------------------------------------------------------------    665
bakmayarak bütün kuvvetiyle imdad ıma koşmak lâz ım iken, maatteessüf, on-
dan tereşşuh eden bir itiraz, baz ı zay ıf arkadaşlar ımıza fütur ve ehl-i dalâle-
te bir senet hükmüne geçti ğini çok teessüfle i şittik. O ihtiyar zâttan, çabuk bu 
su-i tefehhümü izale etmek için tamire çal ışmas ını, hem duas ıyla, hem tesirli 
nasihatiyle yard ımını bekleriz.
Bunu da ilâveten beyan ediyorum: Bu zamanda, gayet kuvvetli ve ha-
kikatli milyonlar fedakârlar ı bulunan me şrepler, meslekler bu deh şetli dalâlet 
hücumuna kar şı zâhiren ma ğlûbiyete dü ştükleri hâlde, benim gibi yar ım üm-
mî ve kimsesiz, mütemadiyen tarassut alt ında, karakol kar şısında ve müthi ş, 
müteaddit cihetlerle aleyhimde propagandalar ve herkesi benden tenfir et-mek vaziyetinde bulunan bir adam, elbette dalâlete kar şı galibane mukave-
met eden ve milyonlar efrad ı bulunan mesleklerden daha ileri, daha kuvvetli 
dayanan Risale-i Nur’a sahip de ğildir. O eser, onun hüneri olamaz ve onun-
la iftihar edemez. 
Belki, do ğrudan do ğruya Kur’ân- ı Hakîm’in bu zaman-
da bir mucize-i maneviyesi, rahmet-i ilâhiye taraf ından ihsan edilmi ştir. 
O adam, binler arkada şıyla beraber o hediye-i Kur’âniye’ye el atm ışlar. Her 
nas ılsa birinci tercümanl ık vazifesi ona dü şmüş. Onun fikri ve ilmi ve zekâs ı-
nın eseri olmad ığına delil, Risale-i Nur’un öyle parçalar ı var ki baz ı alt ı saat-
te, baz ı iki saatte, baz ı bir saatte, baz ı on dakikada yaz ılan risaleler var. Ben 
yeminle temin ediyorum ki Eski Said’in (radiyallâhu anh)1(Hâşiye) kuvve-i haf ızas ı 
beraber olmak şart ıyla, o on dakikal ık işi, on saatte fikrimle yapam ıyorum. O 
bir saatlik risaleyi, iki gün istidad ımla, zihnimle yapam ıyorum. Ve o alt ı saat-
lik risale olan Otuzuncu Söz’ü, ne ben, ne de en müdakkik dindar filozoflar, alt ı günde o tahkikat ı yapamaz. Ve hâkezâ...
Demek, biz müflis oldu ğumuz hâlde, gayet zengin bir mücevherat 
dükkân ının dellâl ı ve birer hizmetçisi olmu şuz. Cenâb- ı Hak, fazl ve ke-
remiyle, bu hizmette hâlisâne, muhlisâne bizi ve umum Risale-i Nur şâ-
kirtlerini daim muvaffak eylesin, âmîn...
Said Nursî
f
1 (Hâşiye) Baz ı müstensihler, bu bîçare Said hakk ında “radiyallâhü anh” kelimesini bir dua 
niyetiyle yazm ışlar. Ben bozmak istedim, hat ıra geldi ki: “Allah raz ı olsun” manas ında bir 
duad ır, ilişme. Ben de bozmad ım.666  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Birinci Şuâ
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُīĻِđَÝْùَĬ ۪įِÖوَ
İki Acîb Suâle Kar şı Def’aten Hat ıra 
Gelen Garib Cevapt ır
Birinci Suâl : Denildi ki; “Fâtiha ve Yâsin ve hatm-i Kur’ânî gibi oku-
nan virdler, kudsî şeyler, bazen hadsiz ölmü ş ve sağ insanlara ba ğış-
lan ıyor. Hâlbuki böyle cüz’î, birtek hediye, ân- ı vâhidde hadsiz zât-
lara yetişmek ve her birisine ayn ı hediye dü şmek, tavr- ı akl ın hari-
cindedir.”
Elcevap Elcevap : Fât ır-ı Hakîm, nas ıl ki unsur-u havay ı kelimelerin berk gibi inti-
şarlar ına ve tekessürlerine bir mezraa ve bir vas ıta yapm ış ve radyo vas ıtas ıyla 
bir minarede okunan ezan- ı Muhammedîyi (aleyhissalâtü vesselâm)  umum yerlerde 
ve umum insanlara ayn ı anda yeti ştirmek gibi –öyle de– okunan bir Fâtiha’y ı 
dahi, meselâ umum ehl-i iman emvat ına ayn ı anda yeti ştirmek için hadsiz 
kudret ve nihayetsiz hikmetiyle mânevî âlemde, mânevî havada çok mânevî elektrikleri, mânevî radyolar ı sermiş, serpmiş; fıtrî telsiz telefonlarda istihdam 
ediyor, çal ıştırıyor. Hem nas ıl ki bir lâmba yansa, mukabilindeki binler ayna-
ya her birine tam bir lâmba girer. Aynen öyle de bir Yâsin-i Şerif okunsa, mil-
yonlar ruhlara hediye edilse, her birine tam bir Yâsin-i Şerif düşer.
İkinci Suâl : Şiddetle ve âmirâne denildi ki; “Sen Risale-i Nur’un mak-
buliyetine dair Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  ve Gavs- ı Âzam (radiyallâhu 
anh) gibi zâtlar ın kasidelerinden şahitler gösteriyorsun. Hâlbuki, as ıl 
söz sahibi Kur’ân’d ır. Risale-i Nur, Kur’ân’ ın hakikî bir tefsiri ve ha-
kikatinin bir tercüman ı ve meselelerinin burhan ıdır. Kur’ân ise, sair 
1 Ancak O’ndan yard ım dileriz.
kelâmlar gibi k ışırlı, kemikli ve şuuru hususî ve cüz’î de ğildir. Belki 
Kur’ân, umum i şârât ıyla ve eczas ıyla ayn- ı şuurdur, k ışırsızd ır; fuzulî, 
lüzumsuz maddeleri yoktur. Âlem-i gayb ın tercüman ıdır. Sözler hak-
kında söz onundur, görelim o ne diyor?”
Elcevap Elcevap : Risale-i Nur, do ğrudan do ğruya Kur’ân’ ın bâhir bir burha-
nı.. ve kuvvetli bir tefsiri.. ve parlak bir lem’a-y ı i’câz- ı mânevîsi.. ve o 
bahrin bir re şhas ı.. ve o güne şin bir şuâ ı.. ve o maden-i ilm-i hakikatten 
mülhem ve feyzinden gelen bir tercüme-i mâneviyesi oldu ğundan onun 
kıymetini ve ehemmiyetini beyan etmek, Kur’ân’ ın şerefine ve hesab ına 
ve senâs ına geçtiğinden; elbette Risale-i Nur’un meziyetini beyan etmek-
liği, hak iktiza eder ve hakikat ister, Kur’ân izin verir. Benim gibi bir ter-
cüman ın hissesi yaln ız şükürdür. Hiçbir cihetle fahre, temeddühe, guru-
ra hakk ı yoktur ve olamaz. Gelecek âyetlerin i şârât ına bu nokta-y ı nazar-
la bakmak gerektir. Yoksa beni hodbinlikle itham edenlere hakk ımı he-
lâl etmem!..
Bu çok ehemmiyetli suâle kar şı iki-üç saat zarf ında birden Kur’ân’ ın âyât- ı 
meşhuresinden –Sözler adedince– otuz üç âyetin hem manas ıyla, hem cifir-
le Risale-i Nur’a i şaretleri, uzaktan uza ğa icmâlen göründü. Ayr ı ayr ı tarzlar-
da otuz üç âyetin müttefikan Risale-i Nur’u remizleriyle gösterdi ği hayal me-
yal göründü.
İhtar: En evvel, yirmi dördüncü âyetin ba şında zikredilen ihtara dikkat et-
mek lâz ımd ır. O ihtar ın yeri başta idi. Fakat orada hat ıra geldi, oraya girdi.
İkinci Bir İhtar: Tevâfukla i şaretler, e ğer münasebât- ı mâneviyeye isti-
nad etmezse, ehemmiyeti azd ır. Eğer münasebet-i mâneviyesi kuvvetli ise, bu 
onun bir ferdi, bir mâsadak ı hükmünde olsa ve müstesna bir liyâkati bulun-
sa, o vakit tevâfuk ehemmiyetlidir. Ve o kelâmdan bunun iradesine bir emâre olur. Ve ondan o ferdin hususî bir surette dâhil oldu ğuna ya remz, ya i şaret, 
ya delâlet hükmünde onu gösterir.
İşte gelecek âyât- ı Kur’âniye’nin Risale-i Nur’a i şaretleri ve tevâfuklar ı, 
ekseriyet ile kuvvetli bir münasebet-i mâneviyeye istinad ederler. Evet, bu ge-lecek âyât- ı meşhure müttefikan on üçüncü asr ın âhirine ve on dördüncü as-
rın evveline cifirce bak ıyorlar.. ve Kur’ân ve iman hesab ına bir hakikate i şa-
ret ediyorlar.. ve medar- ı teselli bir “Nur”dan haber veriyorlar.. ve o zama-
nın dalâlet fitnesinden gelen ş
übehât ı izale edecek, Kur’ânî bir burhan ı müjde 
veriyorlar... Ve o i şaretlere ve remizlere tam mazhar ve o vazifeleri bihakk ın 668  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
görecek, Risale-i Nur gibi bir tefsir-i Kur’ânî olacak. Hâlbuki Risale-i Nur bu 
mezkûr noktada ileri oldu ğu, onu okuyanlarca şüphesiz olmas ıyla delâlet eder 
ki; o âyetler, bilhassa Risale-i Nur’a bak ıp ona işaret ediyorlar.
Birincisi Birincisi
Sûre-i Nur’dan âyetü’n-nur’dur ki, Risale-i Nur’un Resâili’n-Nur ve 
Risalei’n-Nur ve Risaletü’n-Nur namlar ıyla sebeb-i tesmiyesinin on alt ı sebe-
binden bir sebeb oldu ğundan, birinci olarak onu beyan etmek gerektir. Bu 
âyetü’n-nur:
 ُÙَäَאäُّõĤاَ ٍۘÙَäَאäزُ ĹِĘ َאحُ×ْāِĩْĤاَ َאحٌۘ×ْāِĨ َאıĻِĘ ةٍĳْכٰýِĩכَ رِه۪ĳُĬ ُģَáَĨ َْرْضِۘŶوَا َاتِĳٰĩَّùĤا رُĳُĬ ُّٰųاَ
 ءُĹِۤąُĺ َאıُÝْĺزَ َכَאدُĺ ٍۙÙَّĻِÖْóَĔ َźوَ ٍÙَّĻِĜْóَü َź ٍÙَĬĳُÝْĺزَ ٍÙَאرَכَ×ُĨ َةٍóَåَü ْīِĨ ُïَĜĳُĺ دُرِّيٌّ ٌÕْכَĳכَ َאıَّĬَÉכَ
 َّאسِĭĥِĤ َאلَáْĨَْŶا ُّٰųا ِبُóْąَĺوَ אءُۘƯýَĺ ْīَĨ رِه۪ĳُĭِĤ ُّٰųا ِىïْıَĺ رٍۘĳُĬ ĵٰĥَĐ رٌĳُĬ َאرٌۘĬ ُįْùَùْĩَÜ ْħَĤ ْĳَĤوَ
1ٌħĻِĥَĐ ْءٍĹَü ِّģِכُÖ ُّٰųوَا
Şu âyet-i nûriyenin2 manaca çok tabakat ı ve vücuh-u kesîresi vard ır. Ve 
o tabakalardan ve vecihlerden i şârî ve remzî bir vechi, manaca ve cifirce nur-
lu bir tefsiri olan Risalei’n-Nur ve Risaletü’n-Nur’a dört-be ş cümlesiyle on ci-
hetten bak ıyor. Ve o tabakalardan ve o vecihlerden bir tabaka ve bir perde 
dahi mucizâne, elektrikten haber veriyor.
Risale-i Nur’a Bakan Birinci Cümlesi : 3َאحٌ×ْāِĨ َאıĻِĘ ةٍĳْכٰýِĩכَ رِه۪ĳُĬ ُģَáَĨ ’tır. 
Yani, nur-u ilâhînin veya nur-u Kur’ânî’nin veya nur-u Muhammedî’nin (aley-
hissalâtü vesselâm)  misali şu َאحٌ×ْāِĨ َאıĻِĘ ةٍĳْכٰýِĨ ’tır. Makam- ı cifrîsi dokuz yüz dok-
san sekiz olarak aynen Risaletü’n-Nur, – şeddeli ,ن iki ن say ılmak cihetiyle– 
tam tam ına, tevâfukla ona i şaret eder.
İkinci Cümlesi : 4ُïَĜĳُĺ دُرِّيٌّ ٌÕْכَĳכَ َאıَّĬَÉכَ ُÙَäَאäُّõĤاَ dur. Yirmi Sekizinci 
Lem’a’da tafsilen beyan edildi ği gibi, İmam Ali (radiyallâhu anh)  Kaside-i 
1 “Allah göklerin ve yerin nurudur. O’nun nurunun misali, t ıpk ı içinde lâmba bulunan bir kandillik 
gibidir. Lâmba bir s ırça (cam) içinde, o s ırça da sanki parlayan incimsi bir y ıldız! Bu lâmba, ne yaln ız 
doğuya, ne de yaln ız bat ıya mensup olmayan kutlu, pek bereketli bir zeytin a ğac ından tutu şturulur. 
Bu öyle bereketli bir a ğaç ki nerdeyse ate ş değmeden de ya ğ ışık verir. Işığı pırıl p ırıldır. Allah diledi ği 
kimseyi nuruna iletir, gerçe ği anlamalar ı için insanlara böyle temsiller getirir. Allah her şeyi bilir.” (Nûr 
sûresi, 24/35)
2 Nûr sûresi, 24/35.
3 “O’nun nurunun misali, t ıpk ı içinde lâmba bulunan bir kandillik gibidir.” (Nûr sûresi, 24/35)
4 “O s ırça (cam) da sanki parlayan incimsi bir y ıldız!” (Nûr sûresi, 24/35)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    669
Celcelûtiye’sinde sarahat derecesinde Risalei’n-Nur’a bakarak ve ona i şaret 
ederek demi ş: 1رًاĳُĬ ِħْøِْźِאÖ Ĺِ×ْכَĳכَ ْïِĜأَ Ben tahmin ediyorum ki, İmam Ali’nin 
(radiyallâhu anh)  bu işareti, bu cümle-i nuriyenin remzinden mülhemdir. Bu cüm-
le-i âyetin makam ı, beş yüz k ırk alt ı edip, Risale-i Nur’un adedi olan be ş yüz 
kırk sekize gayet cüz’î ve s ırlı iki fark ile tevâfuk noktas ından işaret ettiği gibi 
remzî bir manas ıyla tam bak ıyor.
Üçüncü Cümlesi : 2َةٍóَåَü ْīِĨ ’dir. Eğer َةٍóَåَü ْīِĨ ’deki ,ة  vak ıflarda gibi 
ـİ say ılsa beş yüz doksan sekiz ederek tam tam ına Resâili’n-Nur ve Risalei’n-
Nur adedi olan be ş yüz doksan sekize tevâfukla beraber 3ٍħĻَכِè َאنٍĜْóُĘ ْīِĨ ’in 
adedine yine s ırlı birtek farkla tevâfuk-u remzî ile hem Resâili’n-Nur’u efrad ı-
na dâhil eder, hem yine Risalei’n-Nur’un şecere-i mübareki Furkan- ı Hakîm 
olduğunu gösterir. E ğer َةٍóَåَü ْīِĨ ’deki ,ة ة kalsa o vakit makam- ı cifrîsi do-
kuz yüz doksan üç eder, tevâfuka zarar vermeyen cüz’î ve s ırlı beş farkla 
Risaletü’n-Nur adedi olan dokuz yüz doksan sekize tevâfukla manas ının dahi 
muvâfakatine binâen ona i şaret eder.
Dördüncü Cümlesi : 4رِه۪ĳُĭِĤ ُّٰųا ِىïْıَĺ رٍĳُĬ ĵٰĥَĐ رٌĳُĬ ’dir ki, dokuz yüz dok-
san dokuz ederek s ırlı birtek farkla Risaletü’n-Nur adedi olan dokuz yüz dok-
san sekize tevâfukla manas ının kuvvetli münasebetine binâen i şaret derece-
sinde remzeder.
Beşinci Cümlesi : 5אءُƯýَĺ ْīَĨ cümlesi, gayet cüz’î bir farkla Risaletü’n-Nur 
müellifinin ismiyle me şhur bir lâkab ına, tevâfukla, manas ı bakt ığı gibi bak ı-
yor. Eğer 6אءُƯýَĺ ’daki mukadder zamir, izhar edilirse 7אؤُۨهُƯýَĺ ْīَĨ olur, tam tam ı-
na tevâfuk eder.
Bu âyet nas ıl ki Risalei’n-Nur’a ismiyle bak ıyor, öyle de tarih-i telifine 
ve tekemmülüne tam tam ına tevâfukla remzen bak ıyor. َאحٌ×ْāِĨ َאıĻِĘ ةٍĳْכٰýِĩכَ 
1 “Y ıldızımı Nur isminle nurland ır.” (el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
2 “ağaçtan” (Nûr sûresi, 24/35)
3 Furkan- ı Hakîm’den.
4 “Nur üzerine nur. Allah diledi ği kimseyi nuruna iletir.” (Nûr sûresi, 24/35)
5 “diler” (Nûr sûresi, 24/35)
6 “dilediği kimseyi” (Nûr sûresi, 24/35)
7 “o dilediği kimseyi”670  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1ٍÙَäَאäزُ ĹِĘ َאحُ×ْāِĩْĤاَ cümlesi, 2ةٍĳْכٰýِĩכَ’ deki tenvin, vak ıf yeri olmad ığından ن 
say ılmak.. ve 3ٍÙَäَאäزُ ĹِĘ vak ıf yeri oldu ğundan , ة ـİ olmak cihetiyle bin üç 
yüz k ırk dokuz ederek, Resâili’n-Nur’un en nuranî cüzlerinin telifi hengâm ı ve 
tekemmül zaman ı olan bin üç yüz k ırk dokuz tarihine tam tam ına tevâfukla 
işaret eder.
Hem 4دُرِّيٌّ ٌÕْכَĳכَ َאıَّĬَÉכَ ُÙَäَאäُّõĤاَ ٍÙَäَאäزُ ĹِĘ َאحُ×ْāِĩْĤاَ cümlesi, bin üç yüz k ırk 
beş ederek, Resâili’n-Nur’un inti şarı ve iştihar ı ve parlamas ı tarihine tam ta-
mına tevâfuk eder. Çünkü şeddeli ,ر iki ر ..şeddeli ,ن iki ن ..şeddeliز  asl ı iti-
bar ıyla bir ل ve bir ..ز ve birinci 5ٍÙَäَאäزُ vak ıf cihetiyle ه ,ikinci vak ıf olmad ı-
ğından ت  say ılır. Eğer şeddeli ,ز iki ز say ılsa o vakit bin üç yüz yirmi iki eder 
ki, yine Risalei’n-Nur müellifinin mukaddemât- ı nuriyeye ba şlad ığı ayn ı tari-
he tam tam ına tevâfuk eder.
Hem 6ٍÙَאرَכَ×ُĨ َةٍóَåَü ْīِĨ cümlesi; tâ-y ı evvel ت ,ikinci ت ise vak ıf yeri oldu-
ğundan ـİ olmak.. ve 7َةٍóَåَü ’deki tenvin, ن say ılmak cihetiyle bin üç yüz on 
bir eder ki, o tarihte Resâili’n-Nur müellifi Risaletü’n-Nur’un mübarek şece-
re-i kudsiyesi olan Kur’ân’ ın basamaklar ı olan ulûm-u Arabiyeyi tedrise ba ş-
lad ığı ayn ı tarihe tam tam ına tevâfuk ederek remzen bakar.
İşte bu kadar mânidar ve müteaddit tevâfukat- ı Kur’âniye’nin itti-
fak ı, yaln ız bir emâre, bir i şaret değil; belki kuvvetli bir delâlettir, belki 
elektrik ile beraber Resâili’n-Nur’a münasebet-i mâneviyesiyle bir tasrih-tir.
Bu âyetin münasebet-i mâneviyesinin letâfetlerinden bir letâfeti şudur ki: 
İhbar- ı gayb nev’inden mucizâne hem elektri ğe, hem Risalei’n-Nur’a i şaret 
ettiği gibi, ikisinin zuhurlar ına ve zaman- ı zuhurlar ından sonraki tekemmül za-
manlar ına ve hilâf- ı âdet vaziyetlerini çok güzel gösteriyor.
1 “tıpk ı içinde lâmba bulunan bir kandillik gibidir” (Nûr sûresi, 24/35)
2 “kandillik gibidir” (Nûr sûresi, 24/35)
3 “bir s ırça (cam) içinde” (Nûr sûresi, 24/35)
4 “Lâmba bir s ırça (cam) içinde, o s ırça da sanki parlayan incimsi bir y ıldız!” (Nûr sûresi, 24/35)
5 “sırça (cam)” (Nûr sûresi, 24/35)
6 “bereketli bir a ğaçtan” (Nûr sûresi, 24/35)
7 “ağaç” (Nûr sûresi, 24/35)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    671
Meselâ 1ٍÙَّĻِÖْóَĔ َźوَ ٍÙَّĻِĜْóَü َź ٍÙَĬĳُÝْĺزَ cümlesi der: “Nas ıl ki elektri ğin k ıymet-
tar metâ ı, ne şarktan ne de garptan celbedilmi ş bir mal de ğildir. Belki yuka-
rıda, cevv-i havada, rahmet hazinesinden, semâvât taraf ından iniyor. Her 
yerin mal ıdır. Başka yerden aramaya lüzum yoktur.” der. Öyle de mânevî bir 
elektrik olan Resâili’n-Nur dahi, ne şark ın mâlûmat ından, ulûmundan 
ve ne de garb ın felsefe ve fünunundan gelmi ş bir mal ve onlardan iktibas 
edilmiş bir nur de ğildir. Belki semâvî olan Kur’ân’ ın, şark ve garb ın fev-
kindeki yüksek mertebe-i ar şîsinden iktibas edilmi ştir.
Hem meselâ 2رٌĳُĬ َאرٌĬ ُįْùَùْĩَÜ ْħَĤ ْĳَĤوَ ءُĹِۤąُĺ َאıُÝْĺزَ َכَאدُĺ cümlesi, mana-y ı rem-
ziyle diyor ki: “On üçüncü ve on dördüncü as ırda semâvî lâmbalar ate şsiz ya-
narlar, ate ş dokunmadan parlarlar. Onun zaman ı yak ınd ır.” Yani, bin iki yüz 
seksen tarihine yak ınd ır. İşte bu cümle ile nas ıl ki elektri ğin hilâf- ı âdet keyfi-
yetini ve gelece ğini remzen beyan eder. Aynen öyle de mânevî bir elektrik 
olan Resâili’n-Nur dahi, gayet yüksek ve derin bir ilim oldu ğu halde, kül-
fet-i tahsile ve derse çal ışmaya.. ve ba şka üstadlardan taallüm edilmeye.. 
ve müderrisînin a ğzından iktibas olmaya muhtaç olmadan herkes, de-
recesine göre o ulûm-u âliyeyi, me şakkat ate şine lüzum kalmadan anla-
yabilir, kendi kendine istifade eder, muhakkik bir âlim olabilir. Hem i şa-
ret eder ki, Resâili’n-Nur müellifi dahi; ate şsiz yanar, tahsil için külfet ve 
ders meşakkatine muhtaç olmadan kendi kendine nurlan ır, âlim olur.
Evet bu cümlenin bu mucizâne üç i şârât ı, elektrik ve Resâili’n-Nur hakk ın-
da hak oldu ğu gibi, müellif hakk ında dahi ayn- ı hakikattir. Tarihçe-i Hayat’ ını 
okuyanlar ve hem şehrileri bilirler ki; İzhar kitab ından sonra medrese usûlün-
ce on beş sene ders almakla okunan kitaplar ı, Resâili’n-Nur müellifi yaln ız üç 
ayda tahsil etmi ş.
Hem nas ıl ki bu cümlenin mânevî münasebet cihetinde kuvvetli ve letâ-
fetli işareti var; öyle de cifrî ve ebcedî tevâfukuyla hem elektri ğin zaman- ı zu-
hurunun kurbiyetini, hem Resâili’n-Nur’un meydana ç ıkmas ını, hem de mü-
ellifinin velâdetini remzen haber veriyor. Bir lem’a-y ı i’câz daha gösterir, şöy-
le ki:
1 “doğuya veya bat ıya mensup olmayan kutlu, pek bereketli bir zeytin a ğac ı” (Nûr sûresi, 24/35)
2 “nerdeyse ate ş değmeden de ya ğı ışık verir.” (Nûr sûresi, 24/35)672  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1ءُĹِۤąُĺ َאıُÝْĺزَ َכَאدُĺ ’nun makam ı, bin iki yüz yetmi ş dokuz olup, ْħَĤ ْĳَĤوَ 
2رٌĳُĬ َאرٌĬ ُįْùَùْĩَÜ kısm ı ise –iki tenvin, iki ن say ılmak cihetiyle– bin iki yüz seksen 
dört ederek hem elektri ğin taammümünün kurbiyetini, hem Resâili’n-Nur’un 
yak ınlığını, hem on dört sene sonra müellifinin velâdetini, 3َכَאدُĺ kelime-i kud-
siyesiyle manen i şaret ettiği gibi cifir ile de tam tam ına ayn ı tarihe tevâfukla 
işaret eder.
Malûmdur ki, zay ıf ve ince ipler içtima ettikçe kuvvetle şir, kopmaz bir ha-
lat olur. Bu s ırra binâen, bu âyetin bu i şaretleri birbirine kuvvet verir, teyid 
eder. Tevâfuk tam olmazsa da tam hükmünde olur ve i şareti, delâlet derece-
sine ç ıkar.
Tenbih : Ben bu âyet-i nûriyenin4 işaretlerini elektrik ve Resâili’n-
Nur’un hat ırı için beyan etmedim. Belki bu âyetin i’câz- ı mânevîsinin bir 
şubesinden bir lem’as ını göstermek istedim.
Elhâs ıl: Bu âyet-i kudsiye, sarih manas ıyla Nur-u ilâhî ve Nur-u Kur’ânî 
ve Nur-u Muhammedî’yi (aleyhissalâtü vesselâm)  ders verdi ği gibi, mana-y ı işâ-
rîsiyle de her asra bakt ığı gibi, on üçüncü asr ın âhirine ve on dördüncü as-
rın evveline dahi bakar ve dikkatle bakt ırır. Ve bu iki asr ın âhir ve evvelle-
rinde en ziyade nazara çarpan.. ve en ziyade münasebet-i mâneviyesi bulu-nan.. ve bu âyetin umum cümlelerinin muvâfakatlar ını ve mutabakatlar ını 
en ziyade kazanan, elektrik ile Resâili’n-Nur oldu ğundan do ğrudan do ğruya 
mana-y ı remziyle bakar diye, bana kanaat-i kat’iye verdi ğinden çekinmeye-
rek kanaatimi yazd ım. Hata etmi ş isem Erhamü’r-râhimîn’den rahmetiyle af-
fetmesini niyaz ediyorum. Resâili’n-Nur’un bu âyetin iltifat ına liyâkatini an-
lamak isteyen zâtlar, hangi risaleye dikkatle baksalar anlarlar. Hiç olmazsa Eskişehir Hapishânesi’nin bir meyvesi olan Otuzuncu Lem’a nam ındaki alt ı 
esmâ-y ı ilâhiyeye dair Alt ı Nükte Risalesi’ne, hiç olmazsa o Lem’adan İsm-i 
Hayy ve Kayyûm’a dair Be şinci ve Alt ınc ı Nükte’lere dikkatle baksa elbette 
tasdik eder.
1 “nerdeyse ya ğı ışık verir” (Nûr sûresi, 24/35)
2 “ateş değmeden de ya ğı ışık verir; nurdur.” (Nûr sûresi, 24/35)
3 “nerdeyse” (Nûr sûresi, 24/35)
4 Nûr sûresi, 24/35.BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    673
Resâili’n-Nur’a İşaret Eden İkinci Âyet Resâili’n-Nur’a İşaret Eden İkinci Âyet
1ْتَóِĨأُ אƯĩכَ ْħِĝَÝْøَאĘ âyet-i me şhuresidir ki, 2دٍĳُİ رَةُĳُø ĹِĭْÝَ×َّĻَü hadisinin vürû-
duna sebeb olmu ş.  ْتَóِĨأُ אƯĩכَ ْħِĝَÝْøَאĘ’in işareti Sekizinci Lem’ada tafsilen be-
yan edildi ği gibi, Sûre-i Hûd’da  3ٌïĻِđَøوَ ٌّĹِĝَü ْħُıْĭِĩَĘâyetinin iki kuvvetli i şaret 
veren sayfas ının mukabilindeki gayet me şhur bir âyetidir. Makam- ı cifrîsi bin 
üç yüz üç ederek, hem Sûre-i Şûra’n ın ikinci sayfas ında  4ْتَóِĨأُ אƯĩכَ ْħِĝَÝْøوَاise, 
bin üç yüz dokuz ederek o tarihte umum muhataplar ı içinde birisine hususan 
Kur’ân hesab ına iltifat edip istikametle emreder ki; birinci tarih ise, Resâili’n-
Nur müellifinin Risale-i Nur’u netice veren ulûmun tahsiline ba şlad ığı tarih-
tir. Ve ikinci âyetin tarihi ise, o müellifin hârika bir surette pek az bir zaman-da ilimce tekemmül etti ği.. tahsilden tedrise ba şlad ığı.. ve üç ayda ve bir k ış 
içinde on be ş senede medresece okunan yüz kitaptan ziyade okudu ğu.. ve o 
zaman ın o muhitte en me şhur ulemâs ının yan ında o üç ay ın mahsulü on be ş 
senenin mahsulü kadar netice verdi ği.. çok mükerrer imtihanlarla ve hangi 
ilimden olursa olsun sorulan her suâle kar şı cevab- ı savab vermekle isbat et-
tiği ayn ı tarihe, tam tam ına tevâfukla Risale-i Nur’un istikametine remzen bir 
işarettir.
5(Hâşiye)
Üçüncü Âyet-i Meşhure Üçüncü Âyet-i Me şhure
6َאĭَĥُ×ُø ْħُıَّĭَĺِïْıَĭَĤ َאĭĻِĘ ُواïَİَאä َīĺِñَّĤوَا âyeti, kuvvetli münasebet-i mâneviye-
siyle beraber cifirce bin üç yüz k ırk dört eder ki, o tarihte Risale-i Nur’un şâ-
kirtleri gibi bu âyetin manas ına daha ziyade mazhar olanlar zâhiren görül-
müyor. Demek bu âyet, manas ının müteaddit tabakalar ından işârî bir taba-
kadan ve remzî bir perdeden Kur’ân’ ın parlak bir tefsiri olan Risale-i Nur’a 
bak ıyor. Ve en evvel nâzil olan Sûre-i Alak’ta 7ĵٰĕْĉَĻَĤ َאنَùْĬِْŸا إِنَّ âyeti gibi ma-
nas ıyla ve makam- ı cifriyle ifade ediyor ki; bin üç yüz k ırk dörtte nev-i insan 
1 “Emrolundu ğun gibi dosdo ğru ol!” (Hûd sûresi, 11/112)
2 “Beni Hûd sûresi ihtiyarlatt ı.” Bkz.: ed-Dârakutnî, el-ilel  1/209; el-Münâvî, Feyzu’l-kadîr  4/169. 
Ayr ıca bkz.: Tirmizî, tefsîru sûre (56)  6.
3 “Art ık onlardan kimi bedbaht, kimi mutludur.” (Hûd sûresi, 11/105)
4 “Her konuda sana nas ıl davranman emredilmi şse, o şekilde dosdo ğru davran.” ( Şûrâ sûresi, 42/15).
5 (Hâşiye) Bu beyanat- ı medhiye Said’e ait de ğildir. Belki Kur’ân’ ın bir tilmizini, bir hâdimini 
Said (radiyallâhu anh) lisan ıyla ve hâliyle tarif eder; tâ hizmetine itimad edilsin.
6 “Biz, yolumuzda gayret gösterip mücahede edenleri, Bize ula ştıran yollara hidayet ederiz.” (Ankebût 
sûresi, 29/69)
7 “Rabbinin bunca nimetlerine ra ğmen kâfir insan azar.” (Alak sûresi, 96/6)674  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
içinde firavunâne emsâlsiz bir tu ğyan, bir inkâr ç ıkacak. 1َאĭĻِĘ ُواïَİَאä َīĺِñَّĤوَا 
âyeti ise, o tu ğyana karşı mücahede edenleri senâ ediyor.
Evet harb-i umumî neticelerinden, hem âlem-i insaniyet, hem Âlem-i 
İslâmiyet çok zarar gördüler. Nev-i insan ın, hususan Avrupa’n ın mağ-
rur ve cebbarlar ı, bilhassa birisi, kuvvet ve g ınâya ve paraya istinad ederek
 firavunâne bir tu ğyana girdiklerinden, o hususî insanlar nev-i be şeri mesul 
ediyor diye “insan” ism-i umumîsiyle tabir edilmi ş.
Eğer 2ْħُıَّĭَĺِïْıَĭَĤ ’deki şeddeli ,ن bir ن say ılsa, bin iki yüz doksan dört eder 
ki, Risaletü’n-Nur müelifinin besmele-i hayat ıdır ve tarih-i velâdetinin birin-
ci senesidir. E ğer şeddeli ل ,iki ل .. ve ,ن bir say ılsa o vakit, bin üç yüz yir-
mi dörtte hürriyetin ilân ı hengâm ında mücahede-i mâneviye ile tezahür eden 
Risalei’n-Nur müellifinin görünmesi tarihidir.
Dördüncü Âyet-i Meşhure Dördüncü Âyet-i Me şhure
3ĹِĬَאáَĩْĤا َīِĨ ًאđْ×َø َאكَĭْĻَÜاٰ ْïَĝَĤوَ âyetidir. Şu cümle Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ı ve 
Fâtiha sûresi’ni “müsennâ” senâs ıyla ifade etti ği gibi4, Kur’ân’ ın müsennâ 
vasf ına lây ık bir burhan ı ve alt ı erkân- ı imaniye ile beraber hakikat-i islâmiyet 
olan yedi esas ı, Kur’ân’ ın seb’a-y ı meşhuresini parlak bir surette isbat eden ve 
5ĹِĬَאáَĩْĤا َīِĨ ًאđْ×َø nuruna mazhar bir aynas ı olan Risale-i Nur’a cifirce dahi i şa-
ret eder. Çünkü 6ĹِĬَאáَĩْĤا َīِĨ ًאđْ×َø َאكَĭْĻَÜاٰ makam- ı ebcedîsi bin üç yüz otuz be ş 
adediyle Risalei’n-Nur’un fâtihas ı olan İşârâtü’l-i’câz tefsirinin Fâtiha sûresi’yle 
Bakara sûresi’nin ba şına ait k ısm ı basmakla inti şar tarihi olan bin üç yüz otuz 
beş veya alt ıya tevâfukla remzî bir perdeden ona bakt ığına bir emâredir.
Beşinci Âyet Beşinci Âyet
7َّאسِĭĤا ĹِĘ ۪įِÖ Ĺِýْĩَĺ رًاĳُĬ ُįَĤ َאĭْĥَđَäوَ َאهُĭْĻَĻْèَÉَĘ ًאÝْĻَĨ כَאنَ ْīَĨأَوَ’ dir. Bu âyetin rem-
zi, latîftir. Çünkü hem kuvvetli münasebet-i mâneviye ile, hem cifirle, efrad- ı 
1 “Biz, yolumuzda gayret gösterip mücahede edenleri” (Ankebût sûresi, 29/69)
2 “Bize ula ştıran yollara hidayet ederiz.” (Ankebût sûresi, 29/69)
3 “Şu kesin ki biz sana Seb-i mesânî ile şu yüce Kur’ân’ ı verdik.” (Hicr sûresi, 15/87)
4 Bkz.: Buhârî, tefsîru sûre (1)  15, fezâilü’l-Kur’ân  9; Tirmizî, sevâbü’l-Kur’ân  1; Ebû Dâvûd,  vitr 15.
5 “Seb-i Mesânî ile şu yüce Kur’ân’ ı verdik.” (Hicr sûresi, 15/87)
6 “Biz sana Seb-i Mesânî ile şu yüce Kur’ân’ ı verdik.” (Hicr sûresi, 15/87)
7 “(Mânen) ölü iken (imanla) kendisini diriltti ğimiz ve kendisi için onunla insanlar aras ında yolunu hiç 
şaşırmadan rahatça hareket etti ği bir ışık var ettiğimiz kimse...” (En’âm sûresi, 6/122)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    675
kesîresi içinde, hususî bir surette Risalei’n-Nur ve müellifine bak ıyor. Şöyle ki: 
1ًאÝْĻَĨ kelimesi, –tenvin ن say ılmak cihetiyle– be ş yüz ederek “Saidü’n-Nursî” 
adedi olan be ş yüze tevâfukla i şaret ediyor ki; “Saidü’n-Nursî dahi, meyyit 
hükmünde idi. Risaletü’n-Nur ile ihya edildi, onunla hayat buldu.”
Evet, 2رًاĳُĬ ُįَĤ َאĭْĥَđَäوَ َאهُĭْĻَĻْèَÉَĘ ًאÝْĻَĨ כَאنَ ْīَĨأَوَ’ daki iki tenvin, ن’ durlar. Bin üç 
yüz otuz dört eder ki, o ayn ı zamanda (Arabî tarihle) Said’in umumî harpte, 
maddî ve deh şetli bir mevtten dahi hârika bir tarzda kurtulmas ı.. ve felsefe ve 
gafletten gelen mânevî ve şiddetli bir ölümden necat bulmas ı.. ve Kur’ân’ ın 
âb- ı hayat ıyla taze bir hayata girmesi tarihidir. Bu tevâfuk-u mânevî ve mu-
vâfakat- ı cifriye, delâlet derecesinde bir i şarettir.
Hem 3َّאسِĭĤا ĹِĘ ۪įِÖ Ĺِýْĩَĺ رًاĳُĬ ُįَĤ َאĭْĥَđَäوَ َאهُĭْĻَĻْèَÉَĘ ’de tenvin, ..ن ve şeddeli 
ن ,iki ن ..ve ۪įِÖ de telaffuz edilen ي say ılmak cihetiyle bin iki yüz doksan dört 
eder ki, velâdetinin ve hayat ının birinci senesidir. Demek bu cümle ile hayat- ı 
maddiyesine, evvelki cümle ile de hayat- ı mâneviyesine i şaret eder
Elhâs ıl: Bu âyet, müteaddit ve çok tabakalar ından bir i şârî tabakadan 
hem Risaletü’n-Nur’a, hem müellifine, hem bu on dördüncü asr ın iptidâs ına, 
hem iptidâs ındaki Risaletü’n-Nur’un mebdeine remzen, belki i şareten, belki 
delâleten bakar.
4ًאÝْĻَĨ כَאنَ ْīَĨأَوَ Âyetinin Tetimmesi
َאتِĩُĥُّčĤا ĹِĘ ُįُĥَáَĨ ْīَĩכَ َّאسِĭĤا ĹِĘ ۪įِÖ Ĺِýْĩَĺ رًاĳُĬ ُįَĤ َאĭْĥَđَäوَ َאهُĭْĻَĻْèَÉَĘ ًאÝْĻَĨ כَאنَ ْīَĨأَوَ 
5َאıْĭِĨ َאرِجٍíِÖ َ÷ْĻَĤ âyetinin kuvvetli i şaretini hem teyid, hem letâfetlendiren 
üç münasebet birden Ramazanda kalbime geldi. Kat’î bir kanaat verdi ki, 
6ًאÝْĻَĨ kelimesine tam münasip Said’dir. Bu âyetin Risale-i Nur tercüman ı olan 
Said’i meyyit unvan ıyla göstermesinin bir hikmeti  budur ki:
1 “ölü iken” (En’âm sûresi, 6/122)
2 “Ölü iken kendisini diriltti ğimiz, kendisine bir ışık (iman nuru) verdi ğimiz kişi mi?” (En’âm sûresi, 
6/122)
3 “kendisini diriltti ğimiz ve insanlar aras ında yürümesi için kendisine bir ışık (iman nuru) verdi ğimiz kişi” 
(En’âm sûresi, 6/122)
4 “(Mânen ölü iken imanla kendisini diriltti ğimiz ve kendisi için onunla insanlar aras ında yolunu hiç şaşır-
madan rahatça hareket etti ği bir ışık var ettiğimiz kimse), içinde bulundu ğu durum itibar ıyla karanl ıklara 
gömülmü ş ve art ık ç ıkıp kurtulmas ı mümkün bulunmayan biri gibi olur mu?” (En’âm sûresi, 6/122)
5 “(Mânen) ölü iken (imanla) kendisini diriltti ğimiz ve kendisi için onunla insanlar aras ında yolunu hiç 
şaşırmadan rahatça hareket etti ği bir ışık var ettiğimiz kimse...” (En’âm sûresi, 6/122)
6 “…ölü iken” (En’âm sûresi, 6/122)676  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Mevtin muammas ını ve t ılsımını Risale-i Nur ile O, açm ış; o dehşet-
li yüzün alt ında ehl-i imana çok ünsiyetli, sürurlu, nurlu bir hakikat ke şfe-
dip isbat etmi ş. Ve mevt-âlûd hayat- ı fâniyede bo ğulan ehl-i ilhada kar şı bâ-
kiyâne, hayat-âlûd, muvakkat bir mevt-i zâhirî ile galibâne mukabele eder.
1َאتِĩُĥُّčĤا ĹِĘ ُįُĥَáَĨ ْīَĩכَ sırrına mazhar olan ehl-i ilhad, gayr-i me şrû müştehe-
yât ının ibâhesiyle süslendirmesine mukabil; Risale-i Nur, mevti o aldat ıcı, fâ-
ni hayata kar şı çıkar ıp lezzet ve zînetini zîr u zeber eder. Ve der ve isbat eder 
ki; “Mevt, ehl-i dalâlet için idam- ı ebedîdir. Ve o deh şetli darağac ından kur-
taran ve mevti, mübarek bir terhis tezkeresine çeviren yaln ız Kur’ân ve iman-
dır.” İşte bunun içindir ki, bu hakikat-i muazzama-y ı mevtiye, Risale-i Nur’da 
gayet mühim ve geni ş bir mevki alm ış; hattâ ekser hücumunda mevti elinde 
tutup ehl-i dalâletin ba şına vurur, akl ını başına getirmeye çal ışır.
İkincisi : Ehl-i tarîkatin ve bilhassa Nak şîlerin dört esas ından biri ve en 
müessiri olan râb ıta-y ı mevt, Eski Said’i Yeni Said’e (radiyallâhu anh)  çevirmiş ve 
daima hareket-i fikriyede Yeni Said’e yolda ş olmuş. Başta İhtiyarlar Risalesi 
olarak, risalelerde o râb ıta, keşfiyat ı göstere göstere tâ ehl-i iman hakk ında 
mevtin nuranî ve hayattar ve güzel hakikatini görüp gösterdi.
Üçüncüsü : Bu âyet, cifir ve ebced hesab ıyla her tarafta Said’e hücum 
eden üç çe şit mevtin temas zaman ını ve tarihini aynen gösterip tevâfuk eder. 
Demek âyetteki ًאÝْĻَĨ kelimesinin efrad ından medar- ı nazar bir ferdi ve cifir-
ce onun ismi ًאÝْĻَĨ adedine tam tevâfukla hususî i şarete mazhar bir mâsadak 
“Saidü’n-Nursî”dir.
Sabri’nin Sadakatinin Bir Kerametidir
Ben namazdan sonra bu tetimmeyi yazarken S ıdd ık Süleyman’ ın hale-
fi Emin, Sabri’nin 2ًאÝْĻَĨ כَאنَ ْīَĨأَوَ âyetine dair parçay ı ald ığını ve Ramazan’ ın 
feyzinden onun izah ı gibi nurlar istedi ğini gördüm. Ne yazd ığımı Emin’e 
gösterdim, hayretle dedi: “Bu hem Sabri’nin, hem Risale-i Nur’un bir ke-rametidir.” Bu âyetteki esrarl ı muvâzene-i Kur’âniye’yi dü şünürken, Sûre-i 
1 “…hiç karanl ıklarda kal ıp ç ıkamayan kimse gibi olur mu?” (En’âm sûresi, 6/122)
2 “(Mânen ölü iken imanla kendisini diriltti ğimiz ve kendisi için onunla insanlar aras ında yolunu hiç 
şaşırmadan rahatça hareket etti ği bir ışık var ettiğimiz kimse), içinde bulundu ğu durum itibar ıyla karan-
lıklara gömülmü ş ve art ık ç ıkıp kurtulmas ı mümkün bulunmayan biri gibi olur mu?” (En’âm sûresi, 
6/122)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    677
Hûd’daki 1اĳُĝَü َīĺِñَّĤا َّאĨَÉَĘ fıkras ına karşı 2ِÙَّĭَåْĤا ĹِęَĘ ُواïِđُø َīĺِñَّĤا َّאĨوَأَ’ deki mu-
vâzene hat ıra geldi ve bildirdi ki; nas ıl ki bu ikinci âyet ve birinci f ıkra, Risale-i 
Nur’un mesle ğine, şâkirtlerine tam tam ına manen ve cifirce bak ıyor. Öyle de
3ٌěĻِıَüوَ ٌóĻِĘزَ َאıĻِĘ ْħُıَĤ َّאرِĭĤا ĹِęَĘ اĳُĝَü َīĺِñَّĤا َّאĨَÉَĘ âyeti dahi, Risale-i Nur’un muâr ız-
lar ına ve düşmanlar ına ve onlar ın cereyanlar ının mebdeine ve faaliyet devre-
sine ve müntehâs ına cifir ile, tevâfuk ile i şaret eder, şöyle ki:
4ْħِıِİَاĳْĘَÉِÖ ِّٰųا رَĳُĬ ُۧاËِęْĉُĻِĤ ُونَïĺِóُĺ gibi âyetlerin bahsinde Birinci Şuâ’da ye-
di-sekiz âyât ın ehemmiyetle gösterdikleri bin üç yüz on alt ı ve yedi tarihi ki, 
Kur’ân’a kar şı olan sû-i kasd ın mebdeidir. 5اĳُĝَü َīĺِñَّĤا َّאĨَÉَĘ cifirce ayn ı tarihi 
gösteriyor. E ğer şeddeli  ,م iki م say ılsa bin üç yüz elli yedi.. e ğer şeddeli ل ,
iki ل say ılsa bin üç yüz k ırk yedi ki, bu asr ın tâgiyâne faaliyet tarihidir. Her 
iki şeddeli harf, iki şer say ılsa bin üç yüz seksen yedi ki –6ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź– 
dehşetli bir cereyan ın müntehâs ı tarihi olmak ihtimali var.
7ٌěĻِıَüوَ ٌóĻِĘزَ َאıĻِĘ ْħُıَĤ َّאرِĭĤا ĹِęَĘ ise bin üç yüz altm ış bir.. eğer 8َّאرِĭĤا ĹِęَĘ 
’deki okunmayan ي say ılmazsa bin üç yüz elli bir tarihini.. e ğer şeddeli ,ن 
asıl itibar ıyla bir ل ve bir ن say ılsa yine bin üç yüz otuz bir tarihini ve harb-i 
umumî âfetinin feryad u fîzar içindeki yang ınını göstererek cehennem ate-
şinde zefîr ve şehîk eden ehl-i şekâvetin azab ını haber verip, ehl-i iman ı fit-
nelere dü şüren şakîlerin hem dünyada, hem âhirette cezalar ına işaret eder. 
Aynen öyle de, bu asra da zâhiren bakan, esrarl ı olan Sûre-i ذَاتِ אءِƯĩَّùĤ﴿وَا 
9ُوجِ﴾óُ×ْĤا’den şu âyetin َابُñَĐ ْħُıَĥَĘ اĳُÖĳُÝَĺ ْħَĤ َّħُà َאتِĭِĨْËُĩْĤوَا َīĻِĭِĨْËُĩْĤا اĳُĭَÝَĘ َīĺِñَّĤا إِنَّ 
10ِěĺِóَéْĤا َابُñَĐ ْħُıَĤوَ َħَّĭَıَä ifadesi gibi hem İstanbul’un iki harîk- ı kebiri, hem 
1 “Bedbahtlara gelince...” (Hûd sûresi, 11/106)
2 “Ama mesut olanlar ise cennettedirler.” (Hûd sûresi, 11/108)
3 “Şimdi bedbahtlar cehenneme at ılacaklar. Çektikleri azab ın dehşetinden, devaml ı surette an ırıp canlar ı 
çıkas ıya feryat edecekler.” (Hûd sûresi, 11/106)
4 “Onlar, Allah’ ın nurunu a ğızlar ıyla üfleyerek söndürmek isterler.” (Saf sûresi, 61/8)
5 “Şimdi bedbahtlar” (Hûd sûresi, 11/106)
6 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
7 “…cehenneme at ılacaklar. Çektikleri azab ın dehşetinden, devaml ı surette an ırıp canlar ı çıkas ıya feryat 
edecekler.” (Hûd sûresi, 11/106)
8 “…cehenneme at ılacaklar.” (Hûd sûresi, 11/106)
9 “Burçlarla süslü gö ğe kasem ederim ki!” (Bürûc sûresi, 85/1)
10 “Mü’min erkeklere ve mü’min kad ınlara işkence edip de sonra tevbe etmeyenler var ya i şte onlara 
cehennem azab ı var, yang ın azab ı var!” (Bürûc sûresi, 85/10)678  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
harb-i umumînin deh şetli yang ını, cehennem azab ı gibi o fitnenin bir ceza-
sıdır diye işaret eder.
Elhâs ıl: Bu âyet, her asra bakt ığı gibi bu asra daha ziyade nazar- ı dikka-
ti celbetmek için cifirce bu asr ın üç-dört devresinin tarihlerine ve hâdiselerine 
işaret.. ve manas ının suretiyle ve tarz- ı ifadesiyle iki cereyan ın keyfiyetlerine 
ve vaziyetlerine îma eder.
Sabri’nin mektubu yolda iken ve gelmeden evvel o mektubun mâne-
vî tesiri ile bu âyeti 1ًאÝْĻَĨ כَאنَ ْīَĨأَوَ âyetiyle beraber dü şünürken hat ırıma gel-
di. Risale-i Nur’un bu derece kuvvetli i şaret-i Kur’âniye’ye.. ve şâkirtlerinin 
bu kadar k ıymetli be şaret-i Furkaniyeye ve aktablar ın iltifat ına mazhariyeti-
nin s ırrı ve hikmeti, musibetin azameti ve deh şetidir ki; hiçbir eserin mazhar 
olmad ığı kudsî bir takdir ve tahsin alm ış. Demek ehemmiyet onun fevkalâ-
de büyüklü ğünden de ğil, belki musibetin fevkalâde deh şetine ve tahribat ına 
karşı, mücahedesi cüz’î ve az oldu ğu hâlde, gayet büyük öyle bir ehemmiyet 
kesbetmiş ki, bu âyette i şaret ve be şaret-i Kur’âniye’de ifade eder ki; Risale-i 
Nur dairesi içine girenler, tehlikede olan imanlar ını kurtar ıyorlar ve imanla 
kabre giriyorlar ve cennete gidecekler diye müjde veriyorlar. Evet, baz ı va-
kit olur ki, bir nefer gördü ğü hizmet için bir mü şîrin fevkine ç ıkar, binler de-
rece k ıymet al ır.
İhtar: Geçmiş ve gelecek âyetlerin i şaretleri, yaln ız tevâfukla de ğil; belki 
her bir âyetin mana-y ı küllîsindeki cüz’iyat- ı kesîresinden bir cüz’î ferdi Risale-i 
Nur oldu ğuna îmaen, münasebet-i mâneviyeye göre cifrî ve ebcedî bir tevâ-
fukla o münasebeti teyiden ve ona binâen hususî ona bakar demektir.
Altıncı Âyet Alt ınc ı Âyet
Sûre-i Hadid’de 2۪įِÖ نَĳُýْĩَÜ رًاĳُĬ ْħَכُĤ ْģَđْåَĺوَ Yani, “Karanl ıklar içinde si-
ze bir nur ihsan edece ğim ki, o nur ile do ğru yolu bulup onda gidesiniz.” 
Lillâhilhamd Risale-i Nur, bu kudsî ve küllî manan ın parlak bir ferdi oldu-
ğu gibi; 3رًاĳُĬ ’daki tenvin ن say ılmak cihetiyle bin üç yüz on sekiz adediy-
le Resâili’n-Nur müellifi tedristen, telif vazifesine ve mücahidâne seyahate 
1 “(Mânen ölü iken imanla kendisini diriltti ğimiz ve kendisi için onunla insanlar aras ında yolunu hiç şaşır-
madan rahatça hareket etti ği bir ışık var ettiğimiz kimse), içinde bulundu ğu durum itibar ıyla karanl ıklara 
gömülmü ş ve art ık ç ıkıp kurtulmas ı mümkün bulunmayan biri gibi olur mu?” (En’âm sûresi, 6/122)
2 Hadîd sûresi, 57/28.
3 “…bir nur…” (Hadîd sûresi, 57/28)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    679
başlad ığı zaman ın beş sene evvelki zaman ına ve çok âyetlerin i şaret ettikleri 
bin üç yüz on alt ı tarihindeki mühim bir ink ılâb- ı fikrîden iki sene sonraki za-
mana tevâfuk eder ki; o zaman, istihzârât- ı nuriyeye ba şlad ığı ayn ı tarihtir. İşte 
şu nurlu âyetin hem manaca, hem cifirce tevâfuku ise, umum vücuhu ayn- ı şu-
ur olan Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’da elbette ittifakî ve tesadüfî olamaz.
Yedinci Âyet Yedinci Âyet
1۪įِÜَאĩِĥِכَÖ َّěَéْĤا ُّٰųا ُّěِéُĺوَ Şu âyet-i me şhurenin küllî manas ının bu zamanda 
zâhir bir mâsadak ı Risaletü’n-Nur oldu ğu gibi, lafzullahtaki şeddeli ,ل bir ..ل 
ve 2۪įِÜَאĩِĥِכَÖ ’deki melfuz  يsay ılmak şart ıyla dokuz yüz doksan sekiz adediy-
le Risaletü’n-Nur’un dokuz yüz doksan sekiz adedine tam tam ına tevâfukla, 
münasebet-i mâneviyeye binâen remzen ona bakar. Ve bu remzi latîfle ştiren 
ve kuvvet veren münasebetlerin birisi şudur ki; Risaletü’n-Nur’un eczalar ı, 
Sözler nam ıyla iştihar etmi şler. Sözler ise Arapça “Kelimât” t ır. Ve o Kelimât 
ile Kur’ân’ ın hakâikinin o derece mahz- ı hak ve ayn- ı hakikat oldu ğunu isbat 
etmiş ki, bu zaman ın dinsiz feylesoflar ını tam susturuyor.
Sekizinci Âyet Sekizinci Âyet
3ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ ĵٰĤإِ ĹِّÖرَ Ĺِĭĺٰïَİ ĹِĭَّĬإِ ْģُĜ ’dir. Şu âyet-i me şhurenin küllî ma-
nas ının bu as ırda muvâf ık ve münasip bir ferdi, Risaletü’n-Nur oldu ğu gi-
bi; cifirle 4ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ kelimesi, –5َاطٍóِĀ ’taki tenvin, ن say ılmak cihetiyle– 
Risaletü’n-Nur adedi olan dokuz yüz doksan sekize yine iki s ırlı fark ile bak-
tığı gibi,6(Hâşiye) 7ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ ĵٰĤإِ ĹِّÖرَ Ĺِĭĺٰïَİ cümlesinin makam- ı ebcedîsi ile 
bin üç yüz on alt ı ederek Risale-i Nur müellifinin tedrisiyle istihzârât- ı nuriye-
de bulundu ğu en hararetli tarihi olan bin üç yüz on alt ı adedine tam tam ına 
tevâfuk eder.
1 “(Mücrimler ho şlanmasa da) Allah sözleriyle gerçe ği ortaya ç ıkaracakt ır.” (Yûnus sûresi, 10/82)
2 “…sözleriyle…” (Yûnus sûresi, 10/82)
3 “De ki: ‘Rabbim beni do ğru yola, İbrahim’in dimdik ayakta duran, bât ıldan uzak, tamamen Hakk’a 
yönelmiş tevhid dinine iletti. (O, asla mü şriklerden olmam ıştı.)” (En’âm sûresi, 6/161)
4 “…doğru yol…” (En’âm sûresi, 6/161)
5 “…yol…” (En’âm sûresi, 6/161)
6 (Hâşiye) Yani mertebesine i şaret için iki fark var. Risale-i Nur vahiy de ğil, ilham ve 
istihracd ır.
7 “Rabbim beni do ğru yola iletti.” (En’âm sûresi, 6/161)680  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Dokuzuncu Âyet Dokuzuncu Âyet
Hem Bakara sûresi’nde, hem Lokman sûresi’nde ْوَةِóُđْĤِאÖ َכَùْĩَÝْøا ِïَĝَĘ 
1ĵٰĝْàُĳْĤا cümlesidir. Yani, “Allah’a iman eden hiç kopmayacak bir zincir-i 
nuraniye yap ışır, temessük eder.” Risale-i Nur ise, iman- ı billâh ın Kur’ânî 
burhanlar ından bu zamanda en nuranisi ve en kuvvetlisi oldu ğu tahakkuk 
ettiğinden, bu 2ĵٰĝْàُĳْĤا ْوَةِóُđْĤِאÖ külliyetinde hususî dâhil oldu ğuna teyiden, 
makam- ı cifrîsi bin üç yüz k ırk yedi ederek Risaletü’n-Nur inti şarının fev-
kalâde parlamas ı tarihine tam tam ına tevâfukla bakar. Ve bu on dördüncü 
as ırda Kur’ân’ ın i’câz- ı mânevîsinden ne şet eden bir urvetü’l-vüskâ ve zu-
lümâttan nura ç ıkaracak bir vesile-i nuraniye, Risalei’n-Nur oldu ğunu rem-
zen bildirir.
Onuncu Âyet Onuncu Âyet
3אءُƯýَĺ ْīَĨ َÙَĩِכْéْĤا ĹِÜْËُĺ
On Birinci Âyet On Birinci Âyet
4ْħِıĻَכِّõُĺوَ َÙَĩِכْéْĤوَا َאبَÝْכِĤا ُħُıُĩِّĥَđُĺوَ
On İkinci Âyet On İkinci Âyet
5َÙَĩِכْéْĤوَا َאبَÝْכِĤا ُħُכُĩِّĥَđُĺوَ ْħכُĻَכِّõُĺوَ âyetleridir. Meâl-i icmalîleri der ki: 
“Kur’ân, hikmet-i kudsiyeyi size bildiriyor. Sizi mânevî kirlerden temizlendiri-
yor.” Bu üç âyetin küllî ve umumî manalar ında Risale-i Nur, kastî bir surette 
dâhil oldu ğuna iki kuvvetli emâre var.
Birisi Şudur ki : Risale-i Nur’un müstesna bir hâssas ı, ism-i Hakem ve 
Hakîm’in mazhar ı olup bütün safahat ında, mebâhisinde nizam ve intizam- ı 
kâinat ın aynas ında ism-i Hakem ve Hakîm’in cilveleri olan hikmet-i kudsi-
yeyi ve hikemiyât- ı Kur’âniye’yi ders veriyor. Mevzuu ve neticesi, hikmet-i 
Kur’âniye’dir.
1 “İşte o, kopmas ı mümkün olmayan en sa ğlam tutama ğa yap ışmıştır.” (Bakara sûresi, 2/256; Lokman 
sûresi, 31/22)
2 “…en sağlam tutama ğa (yap ışmıştır)” (Bakara sûresi, 2/256)
3 “O, hikmeti diledi ğine verir.” (Bakara sûresi, 2/269)
4 “…onlara kitab ı ve hikmeti ö ğreten ve onlar ı tertemiz k ılan…” (Bakara sûresi, 2/129)
5 “…Sizi tertemiz hâle getiren, size kitap ve hikmeti ö ğreten…” (Bakara sûresi, 2/151)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    681
İkinci Emâre : Birinci âyet , bin üç yüz yirmi iki ederek makam- ı ebcedî ile 
Risalei’n-Nur müellifinin do ğrudan do ğruya ulûm-u âliyeden ( įَĻِĤاٰ )başını kal-
dırıp hikmet-i Kur’âniye’ye müteveccih olarak hâdimü’l-Kur’ân vaziyetini ald ı-
ğı tarihtir ki, bir sene sonra İstanbul’a gitmi ş, mânevî mücahedesine ba şlam ış.
İkinci âyet ise , makam- ı cifrîsi bin üç yüz iki ederek Risale-i Nur müellifi-
nin Kur’ân dersini ald ığı tarihe tam tam ına tevâfuk ile remzen Kur’ân’ ın bâhir 
bir burhan ı olan Resâili’n-Nur’a bakar.
Üçüncü âyet ise , bin üç yüz otuz sekiz oldu ğundan hikmet-i Kur’âniye’yi 
Avrupa hükemâs ına karşı parlak bir surette gösterebilen ve gösteren Risalei’n-
Nur müellifi, Dârü’l-Hikmeti’l-islâmiye’de hikmet-i Kur’âniye’yi müdafaa et-mekle, hattâ İngiliz’in ba şpapaz ının suâl etti ği ve alt ı yüz kelime ile cevab is-
tediği alt ı suâline alt ı kelime ile cevab vermekle beraber inzivâya girip bütün 
gayretiyle Kur’ân’ ın ilhamat ından Risale-i Nur’un meselelerini iktibasa ba şla-
dığı ayn ı tarihe tam tam ına tevâfukla remzen bakar.
On Üçüncü Âyet On Üçüncü Âyet
Sûre-i Âl-i İmran’da 1ِħْĥِđْĤا ĹِĘ نَĳُíِøَّاóĤوَا ُّٰۢųا َّźإِ ưįَĥĺْوِÉَÜ ُħَĥْđَĺ َאĨوَ
On Dördüncü Âyet On Dördüncü Âyet
Sûre-i Nisa’da 2ْħُıْĭِĨ ِħْĥِđْĤا ĹِĘ نَĳُíِøَّاóĤا ِīٰכِĤ
Bu iki âyet, bu asra da hususî bakarlar.
Birincisinin meâli  gösteriyor ki; ehl-i dalâlet, müte şâbihât- ı Kur’âniye’yi 
yanl ış te’vilât ile tahrifine ve şüpheleri ço ğaltmas ına çal ıştığı bir zamanda ilim-
de rüsuhu bulunan bir tâife, o müte şâbihât- ı Kur’âniye’nin hakikî te’villeri-
ni beyan edip ve iman ederek o şübehât ı izale eder. Bu küllî manan ın her 
asırda mâsadaklar ı ve cüz’iyatlar ı var. Harb-i umumî vas ıtas ıyla bin seneden 
beri Kur’ân aleyhinde terâküm eden Avrupa itirazlar ı ve evhamlar ı, Âlem-i 
İslâm içinde yol bulup yay ıldılar. O şübehât ın bir k ısm ı fennî şeklini giydi, or-
taya ç ıktı. Bu şübehât ı ve itirazlar ı, bu zamanda defeden ba şta Risalei’n-Nur 
ve şâkirtleri göründü ğünden, bu âyet bu asra da bakt ığından, Risalei’n-Nur 
ve şâkirtlerine remzen bakmakla beraber, ulemâ-y ı müteahhirînin mezhebine 
1 “Hâlbuki onlar ın hakikatini, gerçek yorumunu Allah’tan ba şkas ı bilemez. İlimde ileri gidenler…” (Âl-i 
İmran sûresi, 3/7)
2 “Fakat onlardan geni ş ilmi olanlar” (Nisâ sûresi, 4/162)682  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
göre 1ُّٰųا َّźإِ’ ta vakfedilmez; o hâlde makam- ı cifrîsi, aynen 2ĵٰĕْĉَĻَĤ َאنَùْĬِْŸا إِنَّ 
’nın makam ı gibi bin üç yüz k ırk dört ederek Resâili’n-Nur ve şâkirtlerinin 
meydan- ı mücahede-i mâneviyeye at ılmalar ı tarihine tam tam ına tevâfukla, 
onlar ı da bu âyetin harîm-i kudsîsinin içine al ıyor. Hem ha şrin en kuvvetli ve 
parlak bir burhan ı olan Onuncu Söz’ün etrafa yay ılmas ı tarihine.. ve Kur’ân’ ın 
kırk vecihle mucize oldu ğunu beyan eden Yirmi Be şinci Söz’ün i ştihar ı hengâ-
mına.. hem ĵٰĕْĉَĻَĤ َאنَùْĬِْŸا إِنَّ adedine tam tam ına tevâfukla bakar.
Eğer mezheb-i selef gibi 3ُّٰųا َّźإِ’ ta vak ıf olsa, o hâlde 4نَĳُíِøَّاóĤاَ’ deki 
şeddeli ر iki ر say ılsa, bin üç yüz altm ış küsûr ederek Risaletü’n-Nur şâkirtle-
rinin bundan on be ş-yirmi sene sonraki râsihâne ve muhakkikâne olan ilim-
lerine ve imanlar ına remzen bakt ığı gibi; şeddeliر  ,as ıl itibar ıyla bir  ل ve bir 
ر say ılsa bin iki yüz on iki ederek bundan bir buçuk as ır evvel Mevlâna Hâlid 
Zülcenâheyn’in Hindistan’dan getirdi ği parlak bir ilm-i hakikat rüsuhuyla o 
zamanda meydan alan te’vilât- ı fasideyi ve şübehât ı dağıtarak yüz senede elli 
milyondan ziyade insanlar ı daire-i ir şad ına ald ığı ve tenvir etti ği zaman ın ta-
rihine tam tam ına tevâfukla bakar.
İkinci âyet  olan 5ْħُıْĭِĨ ِħْĥِđْĤا ĹِĘ نَĳُíِøَّاóĤاَ’ deki şeddeli ر ,asl ına nazaran bir 
ل ve bir ر say ılmak cihetiyle makam- ı ebcedîsi bin üç yüz k ırk dört etmekle her 
asra bakt ığı gibi bu asra da hususî remzen bakar. Ve ilm-i hakikatte râsihâne 
çal ışan ve kuvvetli iman eden bir tâifeye i şaret eder. Ve çok âyetlerin ehem-
miyetle gösterdikleri bu bin üç yüz k ırk dörtte Risaletü’n-Nur ve şâkirtlerinden 
daha ziyade bu vazifeyi mü şkül şerâit içinde sebatkârâne yapan zâhirde görül-
müyor. Demek bu âyet onlar ı dahi daire-i harîmine hususî dâhil ediyor.
On Beşinci Âyet On Beşinci Âyet
 6ًאĭĻِ×ُĨ رًاĳُĬ ْħْכُĻَĤإِ אƯĭْĤَõْĬوَأَ ْħِّכُÖرَ ْīِĨ َאنٌİْóُÖ ْħכُ אءَƯä ْïَĜ َّאسُĭĤا َאıُّĺأَ אƯĺ Şu âyet, bu 
zamana dahi hitab eder. Çünkü tamam ı –7ًאĭĻِ×ُĨ hariç kalsa– bin üç yüz altm ış 
1 “Allah’tan ba şkas ı” (Âl-i İmran sûresi, 3/7)
2 “Rabbinin bunca nimetlerine ra ğmen kâfir insan azar.” (Alak sûresi, 96/6)
3 “Allah’tan ba şkas ı” (Âl-i İmran sûresi, 3/7)
4 “Geniş ilmi olanlar” (Âl-i İmran sûresi, 3/7; Nisâ sûresi, 4/162)
5 “…onlardan geni ş ilmi olanlar…” (Nisâ sûresi, 4/162)
6 “Ey insanlar! İşte size Rabbinizden kesin bir delil geldi, size aç ık bir nur indirdik.” (Nisâ sûresi, 4/174)
7 “…aç ık…” (Nisâ sûresi, 4/174)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    683
küsûr eder. E ğer 1ْħאءَכُƯä ْïَĜ ’den sonraki olsa 2َאنٌİْóُÖ ve 3رًاĳُĬ kelimelerindeki 
tenvinler, ن say ılsa bin üç yüz on eder. Demek bu asra da hitab eder. Hem 
4َאنٌİْóُÖ ْħאءَכُƯä ْïَĜ cümlesi, yaln ız dört farkla furkan adedine tevâfukla sarîhen 
bakt ığı gibi, o kudsî burhan- ı ilâhînin bu zamanda parlak ve kuvvetli bir bur-
han ı olan Resâili’n-Nur’a dahi ikinci cümlesi olan 5ًאĭĻِ×ُĨ رًاĳُĬ ْħْכُĻَĤإِ אƯĭْĤَõْĬأَ adedi, 
iki tenvin vak ıfta iki elif say ılmak cihetiyle be ş yüz doksan sekiz ederek, ay-
nen tam tam ına Resâili’n-Nur’a ve Risalei’n-Nur adedine tevâfuk ile o semâ-
vî burhan- ı kudsînin yerde bir burhan ı, Resâili’n-Nur oldu ğunu remzen ha-
ber veriyor.
İhtar: Sözler’in üç ismi olan Risalei’n-Nur veya Resâili’n-Nur veya 
Risalet-in Nur’daki şeddeli ن ,iki ن say ılmak, cifirce a ğlebî bir kaidedir. Şeddeli 
harf bazen bir, bazen iki say ılabilir.
On Altıncı Âyet On Alt ınc ı Âyet
6אءٌƯęِüوَ ًىïُİ اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĥِĤ ’dür. Şu şifal ı âyet, çok zamand ır benim dert-
lerimin şifas ı ve ilâc ı olduğu gibi; eczahâne-i kübrâ-y ı ilahiye olan Kur’ân- ı 
Hakîm’in tiryakî ilâçlar ından, Risalei’n-Nur eczalar ının kavanozlar ından ala-
rak belki bin mânevî dertlerime bin kudsî şifay ı buldum ve Resâili’n-Nur şâ-
kirtleri dahi buldular. Ve fenden ve felsefenin batakl ığından ç ıkan ve tedavisi 
çok müşkül olan ve z ınd ıka hastal ığına mübtela olanlardan çoklar ı, onunla şi-
falar ını buldular.
İşte her derde şifa olan Kur’ân’ ın ilâçlar ının bu zamanda bir k ısım kava-
nozlar ı hükmünde bulunan Resâili’n-Nur dahi, bu şifadar âyetin bir medar- ı 
nazar ı olduğuna kuvvetli bir emâre şudur ki; bu âyetin makam- ı cifrîsi olan 
bin üç yüz k ırk alt ı adedi, Resâili’n-Nur’un bin üç yüz k ırk alt ıda şifadârâne 
etrafa inti şarının tarihine.. ve Mu’cizât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesselâm)  nam ın-
da olan risâle-i hârikan ın zaman- ı telifine tam tam ına tevâfukudur. Şu tevâ-
fuk, hem münasebet-i mâneviyeyi teyid ve onunla teeyyüd eder, hem remiz-
den işaret derecesine ç ıkar ıyor.
1 “…işte size geldi…” (Nisâ sûresi, 4/174)
2 “…kesin bir delil…” (Nisâ sûresi, 4/174)
3 “…bir nur…” (Nisâ sûresi, 4/174)
4 “İşte size kesin bir delil geldi.” (Nisâ sûresi, 4/174)
5 “Size aç ık bir nur indirdik.” (Nisâ sûresi, 4/174)
6 “O (Kur’ân), iman edenler için hidâyet ve şifad ır.” (Fussilet sûresi, 41/44).684  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
On Yedinci Âyet On Yedinci Âyet
1ُÛْĥَכّĳَÜ ِįْĻَĥَĐ َۘĳُİ َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُّٰ۬ųا َĹِ×ْùَè ْģُĝَĘ ْاĳَّĤَĳَÜ ِنْÍَĘ ’deki َّźإِ َįٰĤإِ Ưź ُّٰ۬ųا َĹِ×ْùَè ْģُĜ 
2ُÛْĥَכّĳَÜ ِįْĻَĥَĐ َۘĳُİ ’nün makam- ı cifrîsi, –şeddeli ل’lar, birer ..ل ve şeddeli ,ق bir 
ق say ılmak cihetiyle– bin üç yüz yirmi dokuz ederek, harb-i umumînin ba ş-
lang ıcı zaman ında Resâili’n-Nur’un ba şlang ıcı olan İşârâtü’l-i’câz tefsirinin ta-
rih-i telifine tam tam ına tevâfukla beraber – şeddeli ق , iki ق say ılmak cihetiy-
le– bin üç yüz k ırk dokuz ederek, harb-i umumînin verdi ği sars ıntılar zama-
nında Resâili’n-Nur’un 3ُّٰųا َĹِ×ْùَè diyerek ehl-i dünyadan hiçbir yerde himâye 
görmeden, belki tehâcüme hedef olmakla beraber çekinmeyerek, yaln ız baş-
lar ıyla müşkülât içinde envâr- ı Kur’âniye’yi ne şrettikleri ayn ı tarihe tam tam ı-
na tevâfuku ise, her cihetiyle ayn- ı şuur olan âyâtta elbette tesadüfî olamaz. 
Belki bu gibi âyetler, en mü şkül zaman olan bu asra dahi, hususî bakarlar ve 
o âyât ı kendilerine rehber ittihaz eden bir k ısım şâkirtlerine hususî iltifat edip 
iltifatlar ıyla teşcî ederler.
Bu âyet, sâb ık âyetler gibi münasebet-i mâneviyesi gerçi zâhiren görün-
müyor. Fakat bir cihetle Resâili’n-Nur ile bir nevi münasebeti vard ır, şöyle ki:
On üç senedir4(Hâşiye) bu âyet, Risaletü’n-Nur müellifinin ve sonra has 
şâkirtlerinin ma ğripten sonra bir vird-i hususîleridir. Hem bu âyetin ma-
nas ına bu zamanda tam mazhar ve herkes onlardan çekinmesinden fü-
tur getirmeyerek 5ُّٰųا َĹِ×ْùَè deyip mütevekkilâne mü şkülât- ı azîme içinde 
envâr- ı imaniyeyi ve esrar- ı Kur’âniye’yi ne şreden, ehl-i iman ı me’yusiyet-
ten kurtaran ba şta Risaletü’n-Nur ve şâkirtleridir.
On Sekizinci Âyet On Sekizinci Âyet
6نَĳُ×ِĤَאĕْĤا ُħُİ ِّٰųا ْبَõِè إِنَّ’ dir. Bu âyet, meâliyle hizbullah ın zâhirî ma ğlubi-
yetinden gelen me’yusiyeti izale için kudsî bir teselli verir.. ve hizbullah olan 
1 “Buna ra ğmen ald ırmaz, yüz çevirirlerse, ey Resûlüm de ki: Allah bana yeter. O’ndan ba şka ilâh yok-
tur. Ben yaln ız O’na dayan ırım.” (Tevbe sûresi, 9/129)
2 “Ey Resûlüm de ki: Allah bana yeter. O’ndan ba şka ilâh yoktur. Ben yaln ız O’na dayan ırım.” (Tevbe 
sûresi, 9/129)
3 “Ben yaln ız O’na dayan ırım.” (Tevbe sûresi, 9/129)
4 (Hâşiye) Telif tarihine göredir.
5 “Ben yaln ız O’na dayan ırım.” (Tevbe sûresi, 9/129)
6 “Allah taraf ı, mutlaka galip gelecektir.” (Mâide sûresi, 5/56)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    685
hizb-i Kur’ânînin hakikatte ve âk ıbette galebesini haber verir. Ve bu as ırda 
hizb-i Kur’ânînin hadsiz efrad ından Resâili’n-Nur şâkirtleri tezahür ettiklerin-
den bu âyetin küllî manas ında hususî dâhil olmalar ına bir emâre olarak ma-
kam- ı cifrîsi olan bin üç yüz elli adedi ile Resâili’n-Nur şâkirtlerinin zâhirî ma ğ-
lubiyetleri.. ve bir sene sonra mahpusiyetleri içinde mânevî galebeleri ve me-tânetleri.. ve haklar ında yap ılan müthi ş imha plân ını akîm b ırakan ihlâslar ı ve 
kuvve-i mâneviyeleri tezahür etmesinin rumî tarihi olan bin üç yüz elli ve elli bir ve elli iki adedine tam tam ına tevâfuku, elbette şefkatkârâne, tesellidârâ-
ne bir remz-i Kur’ânîdir.
On Dokuzuncu Âyet On Dokuzuncu Âyet
 َאĭَĤ ْħِĩْÜأَ אƯĭَّÖرَ نَĳُĤĳُĝَĺ ْħِıِĬَאĩْĺَÉِÖوَ ْħِıĺِïْĺأَ َīْĻَÖ ĵٰđْùَĺ ْħُİرُĳُĬ ُįَđَĨ اĳُĭَĨاٰ َīĺِñَّĤوَا
1َאĭَĤ ْóِęْĔوَا َאĬرَĳُĬ
Şu âyetin umum manas ındaki tabakalar ından bir tabaka-y ı işariyesi bu 
asra dahi bak ıyor. Çünkü 2َאĬرَĳُĬ َאĭَĤ ْħِĩْÜأَ אƯĭَّÖرَ نَĳُĤĳُĝَĺ hem manaca kuvvetli mü-
nasebeti var, hem cifirce bin üç yüz yirmi alt ı ederek o tarihteki hürriyet ink ı-
lâb ından neşet eden f ırtınalar ın hengâm ında herşeyi sarsan o f ırtınalar ın ve 
harplerin zulümât ından kurtulmak için nur arayan müminler içinde, Resâili’n-
Nur şâkirtleri az bir zaman sonra tezahür ettiklerinden bu âyetin efrad- ı kesîre-
sinden bu as ırda bir mâsadak ı onlar oldu ğuna bir emâredir. 3َאĭَĤ ْóِęْĔوَا cümle-
si bin üç yüz altm ışa bak ıyor. Demek bundan be ş-alt ı sene sonra isti ğfar dev-
residir. Resâili’n-Nur şâkirtlerinin o zamanda isti ğfar dersini verece ğine rem-
zen bir îmad ır.
Yirminci Âyet Yirminci Âyet
 4َīĻِĭِĨْËُĩْĥِĤ ٌÙَĩْèوَرَ אءٌƯęِü َĳُİ َאĨ ْاٰنِóُĝْĤا َīِĨ ِّلُõَĭُĬوَ Şu âyet-i azîme, sarîhen asr- ı 
saadette nüzûl-ü Kur’ân’a bakt ığı gibi, sair as ırlara dahi mana-y ı işârîsiyle ba-
kar.. ve Kur’ân’ ın semâs ından ilhamî bir surette gelen şifadar nurlara i şaret 
eder. İşte doğrudan do ğruya tabib-i kulûb olan Kur’ân- ı Hakîm’in feyzinden 
ve ziyas ından iktibas olunan Risaletü’n-Nur, benim çok tecrübelerimle umum 
1 “Onlar ın nuru, önlerinden ve sa ğ taraflar ından süratle ilerler. İman edenler şöyle derler: Ey Kerîm 
Rabbimiz! Nurumuzu daha da art ır, tamam ına erdir, kusurlar ımızı affet!” (Tahrîm sûresi, 66/8)
2 “Şöyle derler: Ey Kerîm Rabbimiz! Nurumuzu daha da art ır, tamam ına erdir!” (Tahrîm sûresi, 66/8)
3 “Kusurlar ımızı affet!” (Tahrîm sûresi, 66/8)
4 “Biz Kur’ân’ ı mü’minlere şifa ve rahmet olarak indiririz.” ( İsrâ sûresi, 17/82)686  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
mânevî dertlerime şifa olduğu gibi, Resâili’n-Nur şâkirtleri dahi tecrübeleriy-
le beni tasdik ediyorlar. Demek Resâili’n-Nur, bu âyetin bir mana-y ı işârîsin-
de dâhildir. Ve bu duhûlüne bir emâre olarak 1َīĻِĭِĨْËُĩْĥِĤ ٌÙَĩْèوَرَ אءٌƯęِü َĳُİ َאĨ ’nin 
makam- ı cifrîsi bin üç yüz otuz dokuz ederek ayn ı tarihte Kur’ân’dan ilham 
olunan Resâili’n-Nur, bu asr ın mânevî ve müthi ş hastal ıklar ına şifa olmakla 
meydana ç ıkmaya ba şlamas ından bu âyet, ona hususî remzetti ğine bana ka-
naat veriyor. Ben kendi kanaatimi yazd ım, kanaate itiraz edilmez.
Yirmi Birinci Âyet veya Âyetler Yirmi Birinci Âyet veya Âyetler
2ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ ĵٰĤإِ ُįĺٰïَİوَ
3ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ ĵٰĤإِ ĹِّÖرَ Ĺِĭĺٰïَİ ĹِĭَّĬإِ ْģُĜ
Sekiz-dokuz âyetlerde “s ırat- ı müstakîm”e nazar ı çeviriyorlar.4 Ve bu 
doğru, istikametli yolu bulmak için daima Kur’ân’ ın nurundan her as ırda o 
asr ın zulmetlerini da ğıtacak ve istikamet yolunu tenvir edecek Kur’ân’dan ge-
len nurlar olmakla ve bu deh şetli ve f ırtınal ı as ırda o doğru yolu şaşırtmaya-
cak bir surette gösteren ba şta, şimdilik Risaletü’n-Nur tezahür etti ğinden, hem 
bu s ırat- ı müstakîm kelimesinin makam- ı cifrîsi, –tenvin, ن say ılmak cihetiy-
le– bin eder. Medde olmazsa dokuz yüz doksan dokuz ederek yaln ız bir ve-
ya iki farkla5(Hâşiye) Risaletü’n-Nur adedi olan dokuz yüz doksan sekize tevâ-
fukla, sekiz-dokuz âyetlerde s ırat- ı müstakîm kelimeleri bu mezkûr iki âyet gi-
bi Risaletü’n-Nur’u s ırat- ı müstakîmin efrad ına hususî idhal edip remzen ona 
bakt ırır ve istikametine i şaret eder. E ğer 6َاطٍóِĀ ’taki tenvin say ılmazsa, “en-
nur”daki şeddeli nun, bir nun say ılır, yine tevâfuk eder.
Hem nas ıl ki bu âyet, Risalei’n-Nur’a ismiyle bak ıyor; öyle de onun is-
tihzârât zaman ına da bakar. Çünkü 7ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ ĵٰĤإِ ĹِّÖرَ Ĺِĭĺٰïَİ ’in ma-
kam- ı cifrîsi bin üç yüz on alt ı ederek Risaletü’n-Nur müellifinin ihtiyârs ız 
1 “mü’minlere şifa ve rahmet” ( İsrâ sûresi, 17/82)
2 “Ve doğru yola iletmi şti.” (Nahl sûresi, 16/121)
3 “De ki: Rabbim beni do ğru yola iletti.” (En’âm sûresi, 6/161)
4 Bkz.: Fâtiha sûresi, 1/6; Bakara sûresi, 2/142, 213; Âl-i İmran sûresi, 3/51, 101; Mâide sûresi, 5/16; 
En’âm sûresi, 6/39, 87, 161; ...
5 (Hâşiye) Yani, Risaletü’n-Nur’un mertebesinin ikinci ve üçüncüde oldu ğuna işarettir. Vahiy 
değil ve olamaz. Belki ilham ve istihracd ır.
6 “…yol…” (En’âm sûresi, 6/161)
7 “Rabbim beni do ğru yola iletti.” (En’âm sûresi, 6/161)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    687
olarak istihzârât- ı nuriyede bulundu ğu ve umum mâlûmat ını Kur’ân’ ın feh-
mine basamaklar yapt ığı en hararetli tarihi olan bin üç yüz on alt ı adedine 
tam tam ına tevâfuku elbette evvelki i şârât ı teyid ve onunla teeyyüd ederek 
Risaletü’n-Nur’u daire-i harîmine remzen, belki i şareten dâhil ediyor.
Cây- ı dikkat ve ehemmiyetli bir tevâfuktur ki ; Risaletü’n-Nur müellifi 
bin üç yüz on alt ı sıralar ında mühim bir ink ılâb- ı fikrî geçirdi, şöyle ki:
O tarihe kadar ulûm-u mütenevviay ı, yaln ız ilimle tenevvür için merak 
ederdi, okurdu, okuturdu. Fakat birden o tarihte merhum vali Tahir Pa şa va-
sıtas ıyla Avrupa’n ın Kur’ân’a kar şı müthiş bir sû-i kastlar ı var oldu ğunu bildi. 
Hattâ bir gazetede İngiliz’in bir müstemlekât nâz ırı demiş:
“Bu Kur’ân, İslâm elinde varken biz onlara hakikî hâkim olamay ız. Bunun 
sukutuna çal ışmal ıyız.” dediğini işitti, gayrete geldi.
Birden makam- ı cifrîsi bin üç yüz on alt ı olan 1ْħُıْĭَĐ ِضْóْĐَÉَĘ ferman ını ma-
nen dinleyerek bir ink ılâb- ı fikrî ile merak ını değiştirdi. Bütün bildi ği ulûm-u 
mütenevviay ı Kur’ân’ ın fehmine ve hakikatlerinin isbat ına basamaklar yapa-
rak hedefini ve gaye-i ilmiyesini ve netice-i hayat ını, yaln ız Kur’ân bildi. Ve 
Kur’ân’ ın i’câz- ı mânevîsi, ona rehber ve mür şid ve üstad oldu. Fakat, maat-
teessüf o gençlik zaman ında çok aldat ıcı âr ızalar yüzünden bilfiil o vazifenin 
başına geçmedi. Bir zaman sonra harb-i umumînin tarraka ve gürültüsü ile 
uyand ı. O sabit fikir canland ı, bilkuvveden bilfiile ç ıkmaya ba şlad ı. İşte hem 
ona, hem Risaletü’n-Nur’a çok alâkas ı bulunan bu bin üç yüz on alt ı tarihine 
çok âyetler müttefikan bakarlar. Meselâ, nas ıl ki 2ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ ĵٰĤاِ ĹِّÖرَ ĵِĭĺٰïَİ 
âyeti, tam tam ına tevâfukla i şaret eder. Aynen öyle de bir âyet-i me şhure 
olan 3ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ ĵٰĥَĐ ĹِّÖرَ إِنَّ makam- ı cifrîsi, –şeddeli ن ,bir ن say ılsa ve 
tenvin say ılmazsa– bin üç yüz on alt ı ederek aynen tam tam ına o tarihe i şa-
ret eder. Hem nas ıl ki yedi-sekiz sûrelerde gelen âyetler ve o âyetlerde gelen 
sırat- ı müstakîm cümleleri, Risaletü’n-Nur ismine tevâfukla beraber, bu mez-
kûr iki âyet gibi bir k ısm ı Risaletü’n-Nur telifinin tarihini de gösterir. Aynen 
öyle de yedi adet sûrelerin ba şlar ında yedi defa 4َאبِÝْכِĤا َאتُĺاٰ ْכَĥِÜ cümle-i 
kudsiyesinin makam- ı cifrîsi olan bin üç yüz on alt ı veya yedi ederek aynen 
1 “Sen onlara ald ırma!” (Nisâ sûresi, 4/63, 81; En’âm sûresi, 6/68; Secde sûresi, 32/30)
2 “Rabbim beni do ğru yola iletti.” (En’âm sûresi, 6/161)
3 “Rabbim elbette tam istikamet üzeredir.” (Hûd sûresi, 11/56)
4 “Bunlar, (hakk ı aç ıklayan, Hak’tan geldi ği) âşikâr olan kitab ın âyetleridir.” (Yûnus sûresi, 10/1; Yûsuf 
sûresi, 12/1; Ra’d sûresi, 13/1; Hicr sûresi, 15/1; Şuarâ sûresi, 26/2; Kasas sûresi, 28/2; Lokman sûresi, 
31/2)688  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
tam tam ına o bin üç yüz on alt ı tarihine tevâfukla i şaret ettiği gibi, ْכَĥِÜ ۚ ۤ÷ٰĈ 
1ْاٰنِóُĝْĤا َאتُĺاٰ âyeti dahi, aynen bin üç yüz on alt ı ederek, o bin üç yüz on alt ı 
tarihine tevâfukla i şaret eder. Güya, nas ıl ki asr- ı saadette Kur’ân’daki iman 
hakikatlerine alâmetler, deliller ve o Kitab- ı Mübin’in dâvâlar ına burhanlar ı 
ve hüccetleri, gözlere de göstermek manas ında, tekrar ile
3ْاٰنِóُĝْĤا َאتُĺاٰ ْכَĥِÜ ، 2َאبِÝْכِĤا َאتُĺاٰ ْכَĥِÜ ..َאبِÝْכِĤا َאتُĺاٰ ْכَĥِÜ
fermanlar ıyla Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan ilânat yap ıyor. Öyle de bu deh şetli 
asırda dahi, bir mana-y ı işârîsiyle o âyât- ı furkaniyenin burhanlar ı ve hakka-
niyetinin alâmetleri ve hakikatlerinin hüccetleri ve hak kelâmullah oldu ğuna 
delilleri olan Resâili’n-Nur’a mana-y ı işârîsiyle alâmet ve burhan ve emâre ve 
delil manas ıyla âyât ın âyetleri diye tekrar ile َאبِÝْכِĤا َאتُĺاٰ ْכَĥِÜ ferman ederek 
nazar- ı dikkati Kur’ân hesab ına bu asra ve bu as ırdaki Resâili’n-Nur’a çeviri-
yor itikat ediyorum.
Evet her bir cihet ile ayn- ı şuur olan âyât- ı Kur’âniye’nin böyle yirmi ve-
cihle ve yirmi parmakla ayn ı şeye müttefikan i şaretleri tasrih derecesinde ba-
na kanaat veriyor. Benim kanaatime i ştirak etmeyen, bu ittifaka ne diyecek 
ve ne diyebilir? Hangi kuvvet bu ittifak ı bozar? Resâili’n-Nur, bu asra gelen 
işârât- ı Kur’âniye’ye hususî bir medar- ı nazar oldu ğuna kimin şüphesi varsa 
Kur’ân’ ın k ırk vecihle mucizesini isbat eden “Mu’cizât- ı Kur’âniye” nam ındaki 
Yirmi Beşinci Söz ve Yirminci Söz’ün İkinci Makam ı’na ve ha şre dair Onuncu 
Söz ve Yirmi Dokuzuncu Söz’lere baks ın, şüphesi izale olmazsa gelsin parma-
ğını gözüme soksun.
Yirmi İkinci Âyet ve Âyetler Yirmi İkinci Âyet ve Âyetler
Hem Yunus, hem Yusuf, hem Ra’d, hem Hicr, hem Şuarâ, hem Kasas, 
hem Lokman Sûreleri’nin ba şlar ında bulunan 4َאبِÝْכِĤا َאتُĺاٰ ْכَĥِÜ ilân- ı 
kudsîsidir. Yirmi birinci âyetin hâtimesinde bunun münasebet-i mâneviyesi 
1 “Tâ, Sîn. Şunlar Kur’ân’ ın âyetleridir.” (Neml sûresi, 27/1)
2 “Bunlar, (hakk ı aç ıklayan, Hak’tan geldi ği) âşikâr olan kitab ın âyetleridir.” (Yûnus sûresi, 10/1; Yûsuf 
sûresi, 12/1; Ra’d sûresi, 13/1; Hicr sûresi, 15/1; Şuarâ sûresi, 26/2; Kasas sûresi, 28/2; Lokman sûresi, 
31/2)
3 “Şunlar Kur’ân’ ın âyetleridir.” (Neml sûresi, 27/1)
4 “Bunlar, [hakk ı aç ıklayan, Hak’tan geldi ği] âşikâr olan kitab ın âyetleridir.” (Yûnus sûresi, 10/1; Yûsuf 
sûresi, 12/1; Ra’d sûresi, 13/1; Hicr sûresi, 15/1; Şuarâ sûresi, 26/2; Kasas sûresi, 28/2; Lokman sûresi, 
31/2)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    689
bir derece beyan edilmi ş. Cifrîsi ise, bu âyette üç ت bin iki yüz eder ve iki ,ك 
iki ل yüz eder; yekûnu bin üç yüz. Bir ,ي bir ,ب dört veya be ş ,ا mecmûu bin 
üç yüz on alt ı veya on yedi ederek Resâili’n-Nur müellifinin bir ink ılâb- ı fik-
rî ile ulûm-u mütenevviay ı Kur’ân’ ın hakâikine ç ıkmak için basamaklar yapt ı-
ğı bir tarihe, tam tam ına tevâfuku münasebet-i mâneviyesinin kuvvetine isti-
naden deriz:
O tevâfuk remzeder ki; bu as ırda Resâili’n-Nur denilen otuz üç adet 
Söz ve otuz üç adet Mektub ve otuz bir adet Lem’alar, bu zamanda Kitab- ı 
Mübin’deki âyetlerin âyetleridir. Yani, hakâikinin alâmetleridir.. ve hak ve 
hakikat oldu ğunun burhanlar ıdır.. ve o âyetlerdeki hakâik-i imaniyenin 
gayet kuvvetli hüccetleridir.  Ve 1ْכَĥِÜ kelime-i kudsiyesinin i şaret-i hissiyesiy-
le gözlere dahi görünecek derecede zâhir oldu ğunu ifade eden böyle i şarete 
lây ık delilleridir diye, remzen Resâili’n-Nur’u bir i şârî manas ının küllî dairesi-
ne hususî ve medar- ı nazar bir ferdi olarak dâhil ediyor.
Elhâs ıl: Nas ıl ki bu âyette bulunan i şârî mana, yedi sûrede yedi i şa-
ret hükmünde olup delâlet, belki sarahat derecesine ç ıkıyor. Aynen öyle de 
2ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ’deki remiz dahi, yedi-sekiz sûrelerde bulunmakla yedi-sekiz re-
miz hükmünde olarak o remzi, i şaret; belki delâlet, belki sarahat derecesine 
çıkar ıyor.
İhtar: Külfetsiz olmak üzere birden hat ıra gelen i şârât kaydedildi. 
Tekellüfe girmemek için i şaretli otuz üç âyetin çok i şârât ı kaydedilmedi.
Yirmi Üçüncü Âyet Yirmi Üçüncü Âyet
 3ًاóْĻَì َאĭَĤِïْ×ُĺ أَنْ אƯĭُّÖرَ ĵٰùَĐ Şu âyet, her asra bakt ığı gibi bu asra da bak ıyor. 
Ve bu as ırda kâbuslu bir rüya gibi musibetlere dü şen ve Rabb-i Rahîm’inden 
onu hayra tebdil etmesini rica edenler içinde Resâili’n-Nur şâkirtlerine hususî 
remzettiğine bir emâresi şudur ki:
Bu âyetin makam- ı cifrîsi olan bin üç yüz k ırk beşte ehemmiyetli risale-
ler telif ile beraber, fevkalâde hâdiseler vukua gelmeye haz ırland ılar. Ve o 
1 “…bu âyetler…” (Yûnus sûresi, 10/1; Yûsuf sûresi, 12/1; Ra’d sûresi, 13/1; Hicr sûresi, 15/1; Şuarâ 
sûresi, 26/2; Kasas sûresi, 28/2; Lokman sûresi, 31/2)
2 Bkz.: Fâtiha sûresi, 1/6; Bakara sûresi, 2/142, 213; Âl-i İmran sûresi, 3/51, 101; Mâide sûresi, 5/16; 
En’âm sûresi, 6/39, 87, 161; ...
3 “Olur ki Rabbimiz bize daha hay ırlısını verir.” (Kalem sûresi, 68/32)690  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Resâili’n-Nur’un merkez-i inti şarı olan Barla Karyesi’nde ziyade s ıkıntı müelli-
fine verildi. Ve hususan küçük mescidine ili şildiği zaman Resâili’n-Nur şâkirt-
leri kuvvetli bir rica ile dergâh- ı ilahiyeye iltica edip “Yâ Rab, bu müthi ş rü-
yay ı hayra tebdil eyle!” deyip yalvard ılar. Herkesin me’yusiyetlerine mukabil, 
pek kuvvetli bir ümit ve rica ile müslümanlar ın kuvve-i mâneviyelerini takviye 
ettiler. Bu âyetin birden, külfetsiz hat ıra geleni bu kadard ır. Yoksa esrar ı çok-
tur. Tekellüf olmas ın diye k ısa kestim.
Yirmi Dördüncü Âyet ve Âyetler Yirmi Dördüncü Âyet ve Âyetler
Hem Sûre-i Zümer, hem Sûre-i Câsiye, hem Sûre-i Ahkaf’ ın başlar ında 
bulunan 1ِħĻَכِéْĤا ِõĺِõَđْĤا ِّٰųا َīِĨ َאبِÝْכِĤا ُģĺِõْĭَÜ âyât- ı azîmeleridir. Şu âyetler dahi 
yirmi ikincideki âyetler gibi Risaletü’n-Nur’un ismine ve zât ına, hem telif ve 
intişarına bir mana-y ı remziyle bak ıyorlar.
...........
İzahtan Evvel Mühim Bir İhtar
(Lüzumlu dört-be ş nokta beyan edilecek.)
Birinci Nokta : Hadiste vârid oldu ğu gibi, “Herbir âyetin mana mertebe-
lerinde bir zâhiri, bir bât ını, bir haddi, bir muttala ı vard ır. Bu dört tabakadan 
her birisinin (hadisçe “ şucûn ve gusûn” tabir edilen) füruat ı, işârât ı, dal ve bu-
daklar ı vard ır.”2 meâlindeki hadisin hükmüyle Kur’ân hakk ında nâzil olan bu 
âyet-i kudsiye, fer’î bir tabakadan ve bir mana-y ı işârîsiyle de Kur’ân ile mü-
nasebeti çok kuvvetli bir tefsirine bakmak, şe’nine bir nakîse de ğil; belki o li-
sanü’l-gaybdaki i’câz- ı mânevîsinin muktezas ıdır.
İkinci Nokta : Bir tabakan ın mana-y ı işârîsinin külliyetindeki efrad ının bu 
asırda tezahür eden ve münasebeti pek kuvvetli bir ferdi Risaletü’n-Nur oldu-
ğunu, onu okuyan herkes tasdik eder. Evet ben, Risaletü’n-Nur’un has şâkirt-
lerini işhad ederek derim:
Risaletü’n-Nur sair telifat gibi ulûm ve fünundan ve ba şka kitaplar-
dan al ınmam ış. Kur’ân’dan ba şka me’hazi yok, Kur’ân’dan ba şka üstad ı 
yok, Kur’ân’dan ba şka mercii yoktur. Telif oldu ğu vakit hiçbir kitap, mü-
ellifinin yan ında bulunmuyordu. Do ğrudan do ğruya Kur’ân’ ın feyzinden 
1 “Bu kitab ın vahyolunup bölüm bölüm indirilmesi, Azîz ve Hakîm Allah taraf ındand ır.” (Zümer sûresi, 
39/1; Câsiye sûresi, 45/2; Ahkaf sûresi, 46/2)
2 Bkz.: Abdurrezzak,  el-Musannef 3/358; el-Bezzâr, el-Müsned  5/442; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat  
1/236; Ebû Ya’lâ, el-Müsned  9/81, 278.BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    691
mülhemdir ve semâ-y ı Kur’ânîden ve âyât ının nücumundan, y ıldızlar ın-
dan iniyor, nüzûl ediyor.
Üçüncü Nokta : Resâili’n-Nur, ba ştan başa ism-i Hakîm ve Rahîm’in maz-
har ı olduğundan bu üç âyetin âhirleri ism-i Hakîm ile..1 ve gelecek yirmi be şinci 
dahi, Rahmân ve Rahîm ile ba ğlamalar ı2 münasebet-i mâneviyeyi cidden kuv-
vetlendiriyor. İşte bu kuvvetli münasebet-i mâneviyeye binâen deriz ki:
3َאبِÝْכِĤا ُģĺِõْĭَÜ cümlesinin sarih bir manas ı, asr- ı saadette vahiy suretiy-
le Kitab- ı Mübin’in nüzûlü oldu ğu gibi, mana-y ı işârîsiyle de “her as ırda o 
Kitab- ı Mübin’in mertebe-i ar şiyesinden ve mucize-i mâneviyesinden feyz ve 
ilham tarîkiyle onun gizli hakikatleri ve hakikatlerinin burhanlar ı iniyor, nüzûl 
ediyor” diyerek şu as ırda bir şâkirdini ve bir lem’as ını cenah- ı himâyetine ve 
daire-i harîmine bir hususî iltifat ile al ıyor.
Dördüncü Nokta : İşte bu risalede mezkûr otuz üç âyet-i me şhurenin bi-
littifak, tekellüfsüz, manaca ve cifirce Resâili’n-Nur’un ba şına parmak basma-
lar ı ve başta âyetü’n-nur’un4 on parmakla ona i şaret etmesi, eskiden beri ule-
mâ ortas ında ve edipler mâbeyninde me şhur bir düstur ve hakikatli bir me-
dar- ı istihracat.. ve hattâ hususî tarihlerde ve mezar ta şlar ında ediplerin isti-
mâl ettikleri maruf bir kanun-u ilmî iledir. E ğer o kanuna tasannû kar ışmazsa, 
işaret-i gaybiye olabilir. E ğer sun’î ve kastî yap ılsa, yaln ız bir letâfet, bir zarâ-
fet, bir cezâlet olur.
Evet, edipler hususî ve şahsî tarihlerde onun taklidini yapmakla kelâmla-
rını güzelleştirdikleri, hem cifir ilminin en esasl ı bir kaidesi ve mühim bir anah-
tar ı olan makam- ı ebcedî ile i şaret ise; her cihetle ayn- ı şuur ve nefs-i ilim ve 
mahz- ı irade ve tesadüfî hâlleri olmayan ve lüzumsuz maddeleri bulunmayan 
Kur’ân’ ın bu kadar âyât- ı meşhuresinin icmâ ile ve ittifakla Risalei’n-Nur’a 
işaret ve tevâfuklar ı, sarahat derecesinde onun makbuliyetine bir şehadettir 
ve hak oldu ğuna bir imzad ır ve şâkirtlerine bir be şarettir.
Beşinci Nokta : Bu hesab- ı ebcedînin makbul ve umumî bir düstur-u ilmî 
ve bir kanun-u edebî oldu ğuna deliller pek çoktur. Burada yaln ız dört-beş ta-
nesini numûne için beyan edece ğiz:
1 Bkz.: Zümer sûresi, 39/1; Câsiye sûresi, 45/2; Ahkaf sûresi, 46/2.
2 Bkz.: Fussilet sûresi, 41/2.
3 “Bu kitab ın vahyolunup bölüm bölüm indirilmesi” (Zümer sûresi, 39/1; Câsiye sûresi, 45/2; Ahkaf 
sûresi, 46/2)
4 Bkz.: Nûr sûresi, 24/35.692  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Birincisi : Bir zaman Benî İsrâil âlimlerinden bir k ısm ı, huzur-u 
Peygamberî’de sûrelerin ba şlar ındaki 2ۤÿۤđٰĻٰıכۤ ، 1ۤħۤĤا gibi mukattaât- ı hurufi-
yeyi işittikleri vakit, hesab- ı cifrî ile dediler: “Yâ Muhammed! Senin ümmeti-
nin müddeti azd ır.” Onlara mukabil dedi: “Az de ğil.” Sair sûrelerin ba şlar ın-
daki mukattaât ı okudu ve ferman etti: “Daha var.” Onlar sustular.3
İkincisi : Hazreti Ali’nin (radiyallâhu anh)  en meşhur Kaside-i Celcelûtiye’si4, 
baştan nihayete kadar bir nevi hesab- ı ebcedî ve cifir ile telif edilmi ş ve öyle 
de matbaalarda bas ılm ış.
Üçüncüsü : Cafer Sad ık (radiyallâhu anh)  ve Muhyiddin Arabî (radiyallâhu anh)  
gibi esrar- ı gaybiye ile u ğraşan zâtlar ve esrar- ı huruf ilmine çal ışanlar, bu he-
sab- ı ebcedîyi gaybî bir düstur ve bir anahtar kabul etmi şler.
Dördüncüsü : Yüksek edipler bu hesab ı, edebî bir kanun-u letâfet kabul 
edip, eski zamandan beri onu istimâl etmi şler. Hattâ letâfetin hat ırı için, ira-
dî ve sun’î ve taklidî olmamak lâz ım gelirken, sun’î ve kastî bir surette o gaybî 
anahtarlar ın taklidini yap ıyorlar.
Beşincisi : Ulûm-u riyâziye ulemâs ının münasebet-i adediye içinde en la-
tîf düsturlar ı ve avamca hârika görünen kanunlar ı, bu hesab- ı tevâfukînin 
cinsindendirler. Hattâ f ıtrat- ı eşyada Fât ır-ı Hakîm, bu tevâfuk-u hesabîyi bir 
düstur-u nizam.. ve bir kanun-u vahdet ve insicam.. ve bir medar- ı tenâsüb 
ve ittifak.. ve bir namus-u hüsün ve ittisak yapm ış. Meselâ, nas ıl ki iki elin ve 
iki ayağın parmaklar ı, âsablar ı, kemikleri, hattâ hüceyrâtlar ı, mesâmâtlar ı, he-
sapça birbirine tevâfuk ederler. Öyle de bu a ğaç, bu baharda ve geçen bahar-
daki çiçek, yaprak, meyvece tevâfuk etti ği gibi, bu baharda dahi az bir fark-
la geçen bahara tevâfuk.. ve istikbal baharlar ının dahi, mazi baharlar ına ihti-
yâr ve irade-i ilahiyeyi gösteren s ırlı ve az farkla muvâfakatlar ı, Sâni-i Hakîm-i 
Zülcemal’in vahdetini gösteren kuvvetli bir şahid-i vahdâniyettir.
İşte, madem bu tevâfuk-u cifrî ve ebcedî, bir kanun-u ilmî ve bir düs-
tur-u riyâzî ve bir namus-u f ıtrî ve bir usûl-ü edebî ve bir anahtar- ı gaybî 
oluyor. Elbette menba- ı ulûm ve maden-i esrar ve f ıtrat ın tercüman- ı âyât- ı 
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/1 ; Âl-i İmran sûresi, 3/1 ; Ankebût sûresi, 29/1 ; Rûm sûresi, 30/1 ; Lokman sûresi, 
31/1 ; Secde sûresi, 32/ 1.
2 Bkz.: Meryem sûresi, 19/1.
3 Bkz.: İbni Hişâm, es-Sîratü’n-nebeviyye  3/82; et-Taberî, Câmiu’l-beyân  1/93; İbni Kesîr, Tefsîru’l-
Kur’ân  1/39; es-Suyûtî, ed-Dürru’l-mensûr  1/58-59.
4 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.499-531.BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    693
tekviniyesi ve edebiyat ın mucize-i kübrâs ı ve lisanü’l-gayb olan Kur’ân- ı 
Mu’cizü’l-Beyan, o kanun-u tevâfukîyi i şârât ında istihdam, istimâl etmesi i’-
câz ının muktezas ıdır.
İhtar bitti, şimdi sadede geliyoruz.
...........
Sûre-i Zümer, Câsiye, Ahkaf’ ın başlar ındaki ِõĺِõَđْĤا ِّٰųا َīِĨ َאبِÝْכِĤا ُģĺِõْĭَÜ 
1ِħĻَכِéْĤا olan âyetler, sâb ık ihtar ın ikinci noktas ında, münasebet-i mâneviyesi 
beyan edildi ğinden burada yaln ız cifrî remzini beyan edece ğiz, şöyle ki:
İki ت ,sekiz yüz.. iki ن ,yüz.. iki م ,seksen.. iki ك ,k ırk.. üç ز ,yirmi bir.. üç 
ي ,otuz.. bir  ب ,birح  ,on.. lafzullah, altm ış yedi.. bir ع ,yetmiş.. dört ل ,dört 
ا ,yüz yirmi dört olup yekûnu bin üç yüz k ırk iki ederek bu asr ın şu tarihine na-
zar- ı dikkati celbetmekle beraber, Kur’ân’ ın tenziliyle çok alâkadar bir Nur’a 
parmak bas ıyor. Ve o tarihten az sonra Mu’cizât- ı Ahmediye (aleyhissalâtü vesse-
lâm) Risalesi ve Yirminci ve Yirmi Dördüncü Mektuplar gibi Risaletü’n-Nur’un 
en nurani cüzleri meydan- ı intişara ç ıkmalar ı.. ve Kur’ân’ ın k ırk vecihle i’câ-
zını isbat eden Mu’cizât- ı Kur’âniye Risalesi ile ha şre dair Onuncu Söz’ün iki-
sinin k ırk ikide inti şarlar ı ve k ırk alt ıda fevkalâde i ştiharlar ının ayn ı tarihte ol-
mas ı, bir kuvvetli emâredir ki; bu âyetin ona hususî bir iltifat ı var.
Hem nas ıl ki bu âyetler telif ve inti şarına işaret ederler; öyle de yal-
nız 2َאبِÝْכِĤا ُģĺِõْĭَÜ kelimesi, Risaletü’n-Nur’un ismine – şeddeli ن ,bir ن say ıl-
mak cihetiyle– gayet cüz’î bir farkla tevâfuk edip remzen bakar, kendine ka-bul eder. Çünkü 
َאبِÝْכِĤا ُģĺِõْĭَÜ kelimesi, dokuz yüz elli bir ederek Risaletü’n-
Nur’un makam ı olan dokuz yüz k ırk sekize s ırlı üç farkla tevâfuk noktas ın-
dan bakar.
Birden hat ıra geldi ki,  bu üç fark ın s ırrı ise Risaletü’n-Nur’un mertebe-
si üçüncüde olmas ıdır. Yani, vahiy de ğil ve olamaz. Hem umumiyetle dahi, 
ilham değil; belki ekseriyetle Kur’ân’ ın feyziyle ve medediyle kalbe gelen 
sünûhât ve istihracat- ı Kur’âniye’dir.
1 “Bu kitab ın vahyolunup bölüm bölüm indirilmesi, Azîz ve Hakîm Allah taraf ındand ır.” (Zümer sûresi, 
39/1; Câsiye sûresi, 45/2; Ahkaf sûresi, 46/2)
2 “Bu kitab ın vahyolunup bölüm bölüm indirilmesi…” (Zümer sûresi, 39/1; Câsiye sûresi, 45/2; Ahkaf 
sûresi, 46/2)694  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Cây- ı dikkattir ki,  birinci 1ۤħٰè olan Sûre-i Mümin’de ِّٰųا َīِĨ َאبِÝْכِĤا ُģĺِõْĭَÜ 
2ِħĻِĥَđْĤا ِõĺِõَđْĤا âyetinin makam- ı cifrîsi, baz ı mühim âyetler gibi bin üç yüz yet-
mişe bak ıyor. Acaba on be ş-yirmi sene sonra ba şka bir nur-u Kur’ân zuhur 
mu edecek, yahut Resâili’n-Nur’un bir inki şaf- ı fevkalâde ile bir fütuhat ı m ı 
olacak bilmedi ğimden o kap ıyı açam ıyorum.
Yirmi Beşinci Âyet Yirmi Beşinci Âyet
 3ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا َīِĨ ٌģĺِõْĭَÜۤ۝ħٰè âyet-i kudsiyesidir. Bu âyetin mana-y ı işâ-
rîsinin Resâili’n-Nur ile münasebeti çok kuvvetlidir.
Bir ciheti şudur ki; Risaletü’n-Nur’un ve şâkirtlerinin mesle ği, dört esas 
üzerine gidiyor. Birincisi, tefekkürdür ; Hakîm  ismine bak ıyor. Biri de şef-
kattir , hadsiz olan fakr ını hissetmektir ki; Rahmân  ve Rahîm  isimlerine ba-
kıyor.
Hem şu âyet, nas ıl ki Resâili’n-Nur’un telif ve tekemmül tarihine tevâ-
fukla parmak bas ıyor; öyle de  4ٌģĺِõْĭَÜ kelimesiyle –vakf mahalli olmad ığından 
tenvin, ن say ılmak cihetiyle– makam ı beş yüz k ırk yedi olarak Sözler’in ikinci 
ve üçüncü ismi olan Resâili’n-Nur ve Risale-i Nur’un adedi olan be ş yüz k ırk 
sekiz veya k ırk dokuza – şeddeli ن ,bir ن say ılmak cihetiyle– pek cüz’î ve s ırlı 
bir veya iki farkla tevâfuk ederek remzen ona bakar, dairesine al ır.
Hem 5ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا َīِĨ ٌģĺِõْĭَÜۤ۝ħٰè ’in makam- ı cifrîsi, bir vecihte, yani 
tenvin, ن say ılsa ve şeddeli iki ر’ daki lâm- ı aslî hesap edilse; ۤħٰè, telaffuzda 
olduğu gibi ْħĻِĨَאè olsa, bin üç yüz elli dört veya be ş eder. Ve di ğer bir vecihte, 
yani tenvin say ılmazsa bin üç yüz dört eder. Üçüncü vecihte, yani telaffuzda 
bulunmayan iki ل ,hesaba girmezse bin iki yüz doksan dört eder.
1 “Hâ, Mîm.” ( Mü’min sûresi, 40/1;  Fussilet sûresi, 41/1;  Şûrâ sûresi, 42/1;  Zuhruf sûresi, 43/1;  Duhân 
sûresi, 44/1;  Câsiye sûresi, 45/1;  Ahkaf sûresi, 46/1).
2 “Bu kitab ın vahyolunup bölüm bölüm indirilmesi, Azîz ve Alîm Allah taraf ındand ır.” (Mü’min sûresi, 
40/2)
3 “Hâ, Mîm. Bu kitap Rahman ve Rahîm (Allah) taraf ından bölüm bölüm indirilmi ştir.” (Fussilet sûresi, 
41/1-2)
4 “…bölüm bölüm indirilmi ştir…” (Fussilet sûresi, 41/1-2)
5 “Hâ, Mîm. Bu kitap Rahman ve Rahîm (Allah) taraf ından bölüm bölüm indirilmi ştir.” (Fussilet sûresi, 
41/1-2)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    695
Birinci vecihte tam tam ına Resâili’n-Nur’un telifçe bir derece tekemmü-
lü.. ve fevkalâde ehemmiyet kesbetmesi.. ve f ırtınalara tutulmas ı.. ve şâkirtle-
rinin kudsî bir teselliye muhtaç olduklar ı Arabî tarihiyle şu bin üç yüz elli be ş 
ve elli dört tarihine.. hem otuz bir adet Lem’alar’dan ibaret olan Otuz Birinci Mektub’un telif zaman ına.. hem o mektubun Otuz Birinci Lem’a’s ının vakt-i 
zuhuruna.. ve o lem’adan Birinci Şuâ’ ın telifine.. ve o şuâ’ ın yirmi dokuz ma-
kam ında otuz üç adet âyât ın Risale-i Nur’a i şaretleri istihraç edildi ği hengâm ı-
na.. ve yirmi be şinci âyetin Risale-i Nur’a îmalar ının yaz ıldığı şu zamana, şu 
dakikaya, şu hâle tam tam ına tevâfuku ise, Kur’ân’ ın i’câz- ı mânevîsine yak ı-
şıyor. Gayet latîf ve müjdeli bir tevâfuktur.
İkinci vecihte  –yani bin üç yüz dört makam ıyla– Risale-i Nur’un tercü-
man ının Risale-i Nur’un basamaklar ı olan mebâdi-i ulûma besmele-ke ş oldu-
ğu.. ve fütuhat- ı nuriyede besmelesini çekti ği.. ve fâtiha-y ı hayat- ı ilmiyede 
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ okuduğu zaman ına tam tam ına tevâfukla parmak ba-
sıyor, arkas ını sıvazl ıyor, “Haydi git, selâmetle çal ış.” remzen diyor.
Üçüncü vecihte – yani bin iki yüz doksan üç veya dört olan makam- ı cif-
rîsiyle– o tercüman ın besmele-i hayat- ı dünyeviyesinin iptidâs ına tam tam ına 
tevâfuk s ırrıyla îma eder ki, onun hayat ı çok dehşetli dağdağalar ı ve f ırtınala-
rı görmek ve çekmekle beraber daima Rahmân ve Rahîm isimlerinin mazha-
rı olarak rahmetle muhafaza ve şefkatle terbiye edilece ğini remzen mün’îmâ-
ne haber veriyor. Bu suretle Kur’ân’ ın mânevî i’câz ından ihbar- ı gaybî nev’i-
nin bir şuâ ını gösteriyor.
Yirmi Altıncı Âyet Yirmi Alt ınc ı Âyet
Sûre-i Hud’da  1ٌïĻِđَøوَ ٌّĹِĝَü ْħُıْĭِĩَĘâyetinden iki sat ır sonra gelen َīĺِñَّĤا َّאĨوَأَ 
2ِÙَّĭَåْĤا ĹِęَĘ ُواïِđُø âyetidir. Şu âyette şeddeli م ve şeddeli ل ve şeddeli ن ,ikişer 
say ılmak.. ve 3ِÙَّĭَåْĤاَ’ deki ة ,vak ıfta olduğundan   ـİ olmak cihetiyle makam- ı 
cifrîsi bin üç yüz elli iki olmakla, tam tam ına Resâili’n-Nur şâkirtlerinin en me-
’yusiyetli ve musibetli zamanlar ı olan bin üç yüz elli iki tarihine tam tam ına 
tevâfukla, o ac ınacak hallerinde kudsî ve semâvî bir teselli, bir be şarettir. Ve 
1 “Art ık onlardan kimi bedbaht, kimi mutludur.” (Hûd sûresi, 11/105)
2 “Mesut olanlar ise cennettedirler.” (Hûd sûresi, 11/108)
3 “…cennet…” (Hûd sûresi, 11/108)696  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
âyetin münasebet-i mâneviyesi bir-iki risalede, yani Kerâmât- ı Aleviye’de ve 
Gavsiye’de beyan edilmi ştir. 1ُواïِđُø َīĺِñَّĤا َّאĨوَأَ’deki 2ُواïِđُø kelimesinin ْħُıْĭِĩَĘ 
ٌïĻِđَøوَ ٌّĹِĝَü ’deki 3ٌïĻِđَø kelimesine Kur’ân sayfas ınde tam muvâzi ve mukabil 
gelmesi, bu tevâfuka bir letâfet daha katar. Bu âyetin küllî ve çok geni ş ma-
na-y ı kudsîsinin cüz’iyat ından Risale-i Nur şâkirtleri gibi teselliye çok muhtaç 
bir cüz’îsi bu as ırda bin üç yüz elli ikide bulundu ğuna tam tam ına tevâfukla 
işaret ederek ba şına parmak bas ıyor.
Eğer  4ِÙَّĭَåْĤا ĹِęَĘ kelimesinde vakfedilmezse ve  5َīĺِïِĤَאì kelimesiyle rab-
tedilse, o vakit ة ,ـİ olmaz. Fakat daha latîf tesellikâr bir tevâfuk olur. Çünkü 
6ُواïِđُø َīĺِñَّĤا َّאĨوَأَ kaide-i nahviyece mübtedad ır.  7َīĺِïِĤَאì ِÙَّĭَåْĤا ĹِęَĘ onun ha-
beridir. Bu haber ise, makam- ı cifrîsi olan bin üç yüz k ırk dokuz adediyle, bin 
üç yüz k ırk dokuz tarihinden be şaretle remzen haber verir. Ve o tarihte bulu-
nan Kur’ân hizmetkârlar ından bir tâifenin ashab- ı cennet ve ehl-i saadet oldu-
ğunu mana-y ı işârîsiyle ve tevâfuk-u cifrî ile ihbar eder. Ve bu tarihte Risale-i 
Nur şâkirtlerinin Kur’ân hesab ına fevkalâde hizmetleri ve tenevvürleri ve çok 
mühim risalelerin telifleri.. ve ba şlar ına gelen şimdiki musibetin, dü şmanlar ı 
taraf ından ihzârât ı tezahür etti ğinden, elbette bu tarihe müteveccih ve i şârî, 
tesellikâr bir be şaret-i Kur’âniye’nin en evvel onlara bakt ığını gösterir.
Evet,  َīĺِïِĤَאì ِÙَّĭَåْĤا ĹِęَĘ’de –şeddeli ن ,bir ن say ılmak cihetiyle– ت dört 
yüz, خ alt ı yüz, bin eder.. iki ن  ,yüz.. bir ى ,iki ف ,bir  ,ل iki yüz.. di ğer ل 
otuz, ikinci ي on, iki ا iki, bir ج üç, bir د dört, k ırk dokuz eder ki; yekûnu bin 
üç yüz k ırk dokuz eder. Bu müjde-i Kur’âniye’nin binden bir vechinin bize te-
mas ı, bin hazineden ziyade k ıymettard ır. Bu müjdenin bir müjdecisi, bir se-
ne evvel görülmü ş bir rüya-y ı sâd ıkad ır, şöyle ki; Isparta’da ba şımıza gelen 
bu hâdiseden bir ay evvel bir zâta, rüyada (ona) deniliyor ki: “Resâili’n-Nur 
şâkirtleri, iman ile kabre girecekler, imans ız vefat etmezler.” Biz o vakit o 
1 “Mesut olanlar ise…” (Hûd sûresi, 11/108)
2 “…mesut oldular…” (Hûd sûresi, 11/108)
3 “…saiddir (mesuttur)” (Hûd sûresi, 11/105)
4 “…cennettedirler…” (Hûd sûresi, 11/108)
5 “…ebedî kalacaklar” (Hûd sûresi, 11/108)
6 “…mesut olanlar ise…” (Hûd sûresi, 11/108)
7 “…cennette ebedî kalacaklard ır.” (Hûd sûresi, 11/108)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    697
rüyaya çok sevindik. Demek o müjde, bu müjde-i Kur’âniye’nin bir müjdeci-
si imiş.1(Hâşiye)
Yirmi Yedinci Âyet Yirmi Yedinci Âyet
Sûre-i Saf’ta 2ُونَóِĘْכَאĤا ِهَóכَ ْĳَĤوَ رِه۪ĳُĬ ُّħِÝُĨ ُّٰųوَا ْħِıِİَاĳْĘَÉِÖ ِّٰųا رَĳُĬ ُۧاËِęْĉُĻِĤ ُونَïĺِóُĺ 
’dur. Bu âyetteki 3رِه۪ĳُĬ ُّħِÝُĨ ُّٰųوَا ْħِıِİَاĳْĘَÉِÖ ِّٰųا رَĳُĬ cümlesinin makam- ı cifrîsi, bin 
üç yüz on alt ı veya yedidir.
Ve bu tarih ise, –sâb ıkan yirmi birinci âyetin hâtimesinde zikredilen ink ı-
lâb- ı fikrî sadedinde– Avrupa’n ın bir müstemlekât nâz ırının Kur’ân’ ın nurunu 
söndürmeye çal ışmas ı tarihine.. ve Resâili’n-Nur müellifinin dahi ona kar şı o 
ink ılâb- ı fikrî sayesinde o nuru parlatmaya çal ışmas ı, ayn ı tarihe.. hem yedi 
sûrede yedi defa 4َאبِÝْכِĤا َאتُĺاٰ ْכَĥِÜ ayn ı tarihe.. hem 5ْاٰنِóُĝْĤا َאتُĺاٰ ْכَĥِÜ ۚ ۤ÷ٰĈ da-
hi ayn ı tarihe.. hem 6ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ ĵٰĤإِ ĹِّÖرَ Ĺِĭĺٰïَİ dahi ayn ı tarihe.. hem ĹِّÖرَ إِنَّ 
7ٍħĻِĝَÝْùُĨ َاطٍóِĀ ĵٰĥَĐ dahi –şeddeli ن ,bir ن say ılmak ve tenvin say ılmamak ci-
hetiyle– ayn ı tarihe.. hem 8ْħُıْĭَĐ ِضْóْĐَÉَĘ ferman ı dahi ayn ı tarihe.. hem ِّٰųا رَĳُĬ 
9رِه۪ĳُĬ ُّħِÝُĨ ُّٰųوَا ْħِıِİَاĳْĘَÉِÖ dahi ayn ı tarihe bil’ittifak muvâfakatlar ı, elbette remiz-
den, işaretten, delâletten ziyade bir sarâhattir ki; Risale-i Nur’un, o nur-u ilâ-
hînin bir lem’as ı olacağını.. ve düşmanlar ı taraf ından gelen şübehât zulümâ-
tını dağıtacağını mana-y ı işârîsiyle müjdeliyor. Hem bu cifrî ve müteaddit ve 
mânidar tevâfuklar ise, kuvvetli bir münasebet-i mâneviyeye istinad ederler.
1 (Hâşiye) Cihan saltanat ından daha ziyade k ıymettar bir müjde-i Kur’âniye, bir be şaret-i 
semâviye, bu sayfada vard ır.
2 “Onlar Allah’ ın nurunu a ğızlar ıyla üfleyerek söndürmek isterler. Fakat kâfirlerin ho şuna gitmese de 
Allah nurunu tamamlayacak (dünyan ın her taraf ına ulaştıracakt ır).” (Saf sûresi, 61/8)
3 “Allah’ ın nurunu a ğızlar ıyla (üfleyerek söndürmek isterler). Allah nurunu tamamlayacak (dünyan ın her 
taraf ına ulaştıracakt ır).” (Saf sûresi, 61/8)
4 “Bunlar, (hakk ı aç ıklayan, Hak’tan geldi ği) âşikâr olan kitab ın âyetleridir.” (Yûnus sûresi, 10/1; Yûsuf 
sûresi, 12/1; Ra’d sûresi, 13/1; Hicr sûresi, 15/1; Şuarâ sûresi, 26/2; Kasas sûresi, 28/2; Lokman sûresi, 
31/2)
5 “Tâ Sîn. Şunlar Kur’ân’ ın âyetleridir.” (Neml sûresi, 27/1)
6 “Rabbim beni do ğru yola iletti.” (En’âm sûresi, 6/161)
7 “Rabbim elbette tam istikamet üzeredir.” (Hûd sûresi, 11/56)
8 “Şimdi sen onlar ı kendi hâllerine b ırak.” (Nisâ sûresi, 4/63, 81; En’âm sûresi, 6/68; Secde sûresi, 
32/30; Necm sûresi, 53/29)
9 “Allah’ ın nurunu a ğızlar ıyla (üfleyerek söndürmek isterler). Allah nurunu tamamlayacak (dünyan ın her 
taraf ına ulaştıracakt ır).” (Saf sûresi, 61/8)698  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Evet, Resâili’n-Nur’un yüz yirmi dokuz risalelerinin –yüz yirmi dokuz 
elektrik lâmbalar ının şişeleri misillü– Kur’ân nur-u âzam ından uzanan tellerin 
başlar ına tak ılıp o nuru ne şrettikleri meydandad ır. Risale-i Nur’un yar ı ismi, 
iki defa bu cümle-i âyette bulunmas ıyla o münasebeti pek letâfetlendiriyor.
Yirmi Sekizinci Âyet Yirmi Sekizinci Âyet
Sûre-i Tevbe’de ْĳَĤوَ رَهُĳُĬ َّħِÝُĺ أَنْ َّźإِ ُّٰųا ĵَÖْÉَĺوَ ْħِıِİَاĳْĘَÉِÖ ِّٰųا رَĳُĬ ُۧاËِęْĉُĺ أَنْ ُونَïĺِóُĺ 
1ُونَóِĘْכَאĤا ِهَóכَ âyetindeki 2رَهُĳُĬ َّħِÝُĺ أَنْ َّźإِ ُّٰųا ĵَÖْÉَĺوَ ْħِıِİَاĳْĘَÉِÖ ِّٰųا رَĳُĬ cümlesi, kuv-
vetli ve letâfetli münasebet-i mâneviyesiyle beraber – şeddeli ل’lar, birer ..ل 
ve şeddeli م ,as ıl kelimeden oldu ğundan iki م say ılmak cihetiyle– bin üç yüz 
yirmi dört ederek, Avrupa zalimlerinin Devlet-i İslâmiye’nin nurunu söndür-
mek niyetiyle müthi ş bir sû-i kast plân ı yapt ıklar ı.. ve ona kar şı Türkiye hami-
yet-perverlerinin hürriyeti yirmi dörtte ilân ıyla o plân ı akîm b ırakmaya çal ış-
tıklar ı hâlde, maatteessüf alt ı-yedi sene sonra, harb-i umumî neticesinde, yine 
o sû-i kast niyetiyle Sevr Muâhedesi’nde Kur’ân’ ın zarar ına gayet a ğır şerâit-
le kâfirâne fikirlerini yine icra etmek olan plânlar ını akîm b ırakmak için, Türk 
milliyet-perverlerinin cumhuriyeti ilânla mukabeleye çal ıştıklar ı tarih olan bin 
üç yüz yirmi dörde, tâ otuz dörde, tâ elli dörde tam tam ına tevâfukla, o herc 
ü merc içinde Kur’ân’ ın nurunu muhafazaya çal ışanlar içinde Resâili’n-Nur 
müellifinin yirmi dörtte.. ve Resâili’n-Nur’un mukaddemât ının otuz dörtte.. 
ve Resâili’n-Nur’un nuranî cüzleri ve fedakâr şâkirtlerinin elli dörtte mukabe-
leye çal ışmalar ı göze çarp ıyor. Hattâ hakikat-i hâli bilmeyen bir k ısım ehl-i si-
yaseti telâ şa sevkettiler ve bu itfâ sû-i kast ına karşı tenvir vazifesini tam îfa et-
tiklerinden bu âyetin mana-y ı işârîsi cihetinde bir medar- ı nazar ı olduklar ına 
kuvvetli bir emâredir. Şimdi İslâmlar içinde Nur-u Kur’ân’a muhalif hâletle-
rin ekserisi, o sû-i kastlar ın ve Sevr Muâhedesi gibi gaddârâne muâhedelerin 
vahîm neticeleridir.
Eğer şeddeli م dahi, şeddeli ل’lar gibi bir say ılsa, o vakit bin iki yüz seksen 
dört eder. O tarihte Avrupa kâfirleri, Devlet-i İslâmiye’nin nurunu söndürme-
ye niyet ederek, on sene sonra Ruslar’ ı tahrik edip, Rus’un doksan üç muha-
rebe-i me ş’umesiyle Âlem-i İslâm’ ın parlak nuruna muvakkat bir bulut perde 
1 “Onlar, Allah’ ın nurunu a ğızlar ı ile söndürmek istiyorlar. Kâfirler ho şlanmasalar da Allah nurunu 
tamamlamaktan ba şka bir şey murat etmemektedir.” (Tevbe sûresi, 9/32)
2 “Allah’ ın nurunu a ğızlar ıyla (üfleyip söndürmek isterler). Allah ise nurunu tam parlatmaktan ba şka bir 
şeye raz ı olmaz.” (Tevbe sûresi, 9/32)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    699
ettiler. Fakat bunda Resâili’n-Nur şâkirtleri yerinde Mevlâna Hâlid’in (kuddise 
sirruh)  şâkirtleri o bulut zulümât ını dağıttıklar ından bu âyet, bu cihette onlar ın 
başlar ına remzen parmak bas ıyor. Şimdi hat ıra geldi ki; e ğer şeddeli  ل’lar ve 
م ,ikişer say ılsa, bundan bir as ır sonra zulümât ı dağıtacak zâtlar ise, Hazreti 
Mehdi’nin şâkirtleri olabilir, her ne ise... Bu nurlu âyetin çok nuranî nükteleri 
var. 1ِóْéَ×ْĤا ĵَĥَĐ ُلُّïَÜ َةُóْĉَĝْĤاَ sırrıyla k ısa kestik.
Yirmi Dokuzuncu Âyet Yirmi Dokuzuncu Âyet
Sûre-i İbrahim’in ba şında ĵَĤإِ َאتِĩُĥُّčĤا َīِĨ ّאسَĭĤا ِجَóْíُÝِĤ ْכَĻَĤإِ َאهُĭْĤَõْĬأَ َאبٌÝכِ ٰۗóۤĤا 
 2ِïĻِĩَéْĤا ِõĺِõَđْĤا َاطِóِĀ ĵٰĤإِ ْħِıِّÖرَ ِذْنِÍِÖ رِĳُّĭĤا âyetidir. Şu âyetin dört-be ş cümlesin-
de dört-be ş îma var. Mecmûu bir i şaret hükmüne geçer.
Birincisi : 3ْħِıِّÖرَ ِذْنِÍِÖ رِĳُّĭĤا ĵَĤإِ cümlesi ifade eder ki; “Kitab- ı Mübin vas ıta-
sıyla, on dördüncü as ırdaki zulümâttan, insanlar biiznillâh Kur’ân’dan gelen 
bir nura ç ıkarlar.” Bu meâl ve hususan nur lafz ı, Resâili’n-Nur’a mutâb ık oldu-
ğu gibi, makam- ı cifrîsi –şeddeli ن ,iki ن olmak üzere– bin üç yüz otuz sekiz veya 
dokuz ederek, harb-i umumî zulümât ında telif edilen Resâili’n-Nur’un fâtihas ı 
olan İşârâtü’l-i’câz tefsirinin o zulmetler içindeki zuhuru tarihine tam tam ına te-
vâfuku.. ve âyetteki nur kelimesi Risale-i Nur’daki nur lafz ına îma ile bak ıyor.
İkincisi : 4ِïĻِĩَéْĤا ِõĺِõَđْĤا َاطِóِĀ ĵٰĤإِ cümlesi, evvelki cümledeki nuru ta-
rif ederek der: O nur, Cenab- ı Hakk’ ın izzet ve mahmudiyetini gösteren 
yoldur.  Bu cümlenin makam- ı ebcedîsi be ş yüz k ırk sekiz veya elli olarak 
Resâili’n-Nur’un – şeddeli ن ,bir ن olmak üzere– adedi olan be ş yüz k ırk seki-
ze tam tam ına tevâfuk eder. E ğer okunmayan iki  اsay ılsa, mertebesine i şaret 
eden iki farkla yine tam tam ına tevâfuk eder. Bu îmay ı teyid eden, hem letâ-
fetlendiren bir münasebet var, şöyle ki:
Âlem-i İslâm için en deh şetli as ır, alt ınc ı as ır ile Hülâgu fitnesi.. ve on 
üçüncü asr ın âhiri.. ve on dördüncü as ır ile harb-i umumî fitneleri ve neti-
celeri oldu ğu münasebetiyle bu cümle, makam- ı ebcediyle alt ınc ı asra.. ve 
1 Damla, denizin varl ığını gösterir.
2 “Elif, Lâm, Râ. Bu, Rab’lerinin izniyle insanlar ı karanl ıklardan nura, Azîz ve Hamîd (üstün kudret sahi-
bi ve her i şi övgüye lây ık olan) Allah’ ın yoluna ç ıkarman için sana indirdi ğimiz bir kitapt ır.” (İbrahim 
sûresi, 14/1)
3 “Rab’lerinin izniyle insanlar ı karanl ıklardan nura...” ( İbrahim sûresi, 14/1)
4 “(Azîz ve Hamîd) Allah’ ın yoluna (ç ıkarman için)...” ( İbrahim sûresi, 14/1)700  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
evvelki cümle gibi 1ِïĻِĩَéْĤا ِõĺِõَđْĤاَ kelimeleri ile bu asra, Sultan Abdülaziz ve 
Sultan Abdülhamid devirlerine îma eder.
Hem sâb ık âyetlerde ise –Resâili’n-Nur’un ikinci ismine tevâfukla i şa-
ret eden umum o âyetler– deh şetli as ır olan Hülâgu ve Cengiz asr ına da-
hi îma ederler. Hattâ o âyetlerin hem o asra, hem bu asra îmalar ı içindir ki; 
Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  Ercûze’sinde ve Gavs- ı Âzam (radiyallâhu anh)  kaside-
sinde Resâili’n-Nur’a kerametkârâne i şaret ettikleri vakit hem o asra, hem şu 
asra bak ıp hiddetle i şaret etmişler.
Üçüncüsü : 2َאتِĩُĥُّčĤا َīِĨ kelimesindeki َאتِĩُĥُّčĤاَ’ ın adedi bin üç yüz yet-
miş iki ederek, bu asr ın zulümlerinin, zulmetlerinin ne vakte kadar devam 
edeceğine.. o zulmetlerin içinde bir nurun daima tenvire çal ışacağına îma ile 
Risale-i Nur’un tenvirine remzen bakar.
Dördüncüsü : 3َّאسَĭĤا ِجَóْíُÝِĤ cümlesi diyor ki; “Bin üç yüz k ırk beşte 
Kur’ân’dan gelen bir nur ile insanlar karanl ıklardan ışıklara ç ıkar ılacak.” Bu 
meâl ise, bin üç yüz k ırk beşte fevkalâde tenvire ba şlayan Resâili’n-Nur’a tam 
tam ına cifirce, hem meâlce muvâf ık ve mutâb ık olmakla Risale-i Nur’un mak-
buliyetine îma, belki remzediyor.
Beşincisi : 4ْכَĻَĤإِ َאهُĭْĤَõْĬأَ َאبٌÝכِ ٰۗóۤĤا’ deki –5ْכَĻَĤإِ kelimesi, Kur’ân’a has bak-
tığı için hariç kalmak üzere– 6َאهُĭْĤَõْĬأَ َאبٌÝכِ ٰۗóۤĤا cümlesinin makam ı, Risaletü’n-
Nur’un birinci ismine tam tam ına tevâfuk etmesi, Risaletü’n-Nur’un Kitab- ı 
Münzel’in tam bir tefsiri ve manas ı olduğunu ve ondan yabani olmad ığını 
remzen ifade eder. Çünkü 7
ٰóۤĤا üç yüz seksen iki, 8َאبٌÝכِ dört yüz yirmi üç, 
9َאهُĭْĤَõْĬأَ yüz k ırk dört, yekûnu dokuz yüz k ırk dokuz; e ğer tenvin ن say ılsa 
dokuz yüz doksan dokuz ederek, Risaletü’n-Nur’un –e ğer şeddeli ن ,bir ن sa-
yılsa– adedi olan dokuz yüz k ırk sekize, e ğer şeddeli ن ,iki ن olsa dokuz yüz 
1 “Azîz ve Hamîd” ( İbrahim sûresi, 14/1)
2 “…karanl ıklardan…” ( İbrahim sûresi, 14/1)
3 “…insanlar ı çıkarman için…” ( İbrahim sûresi, 14/1)
4 “Elif, Lâm, Râ. Sana indirdi ğimiz bir kitapt ır.” (İbrahim sûresi, 14/1)
5 “…Sana…”
6 “Elif, Lâm, Râ. İndirdiğimiz bir kitapt ır.” (İbrahim sûresi, 14/1)
7 “Elif, Lâm, Râ.” ( İbrahim sûresi, 14/1)
8 “…bir kitapt ır” (İbrahim sûresi, 14/1)
9 “…onu indirdi ğimiz…” ( İbrahim sûresi, 14/1)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    701
doksan sekize, s ırlı (yani vahiy olmad ığını ifade için) birtek farkla tevâfuk edip 
ona îma eder.
Elhâs ıl: Bu birtek âyette mezkûr be ş cümlenin münasebet-i mâneviyeyi 
gözeterek be ş adet îmalar ı, bir kuvvetli i şaret, belki bir delâlet hükmüne geçe-
bilir kanaati bana bunu yazd ırdı. Hata etmi şsem Kitab- ı Mübîn’i şefaatçi edip 
Erhamü’r-râhimîn’den kusurumun aff ını niyaz ederim.
1ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
f
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
Yirmi Dokuzuncu Âyetin Sehvine Dair Tafsilât
Küçük bir sehivden kuvvetli bir i şaret-i gaybiye gördüm. Ondan bildim 
ki, o sehiv bunun içinmi ş, şöyle ki, Birinci Şuâ olan İşârât- ı Kur’âniye’nin yir-
mi dokuzuncu âyeti:
Sûre-i İbrahim’in ba şında, َאتِĩُĥُّčĤا َīِĨ َّאسَĭĤا ِجَóْíُÝِĤ ْכَĻَĤإِ َאهُĭْĤَõْĬأَ َאبٌÝכِ ٰۗóۤĤا 
 2ْħِıِّÖرَ ِذْنِÍِÖ رِĳُّĭĤا ĵَĤإِiçinde 3ْħِıِّÖرَ ِذْنِÍِÖ رِĳُّĭĤا ĵَĤإِ cümlesine makam- ı cifrîsi sehven 
bin üç yüz otuz dört ederek Risale-i Nur’un fâtihas ı olan İşârâtü’l-i’câz tefsiri-
nin zuhuru ve tab’ ı tarihine tevâfukla bakar denilmi ş. Hâlbuki melfuz harfleri-
nin makam ı, bin üç yüz otuz dokuz olup o tefsirin fevkalâde i ştihar ı ve Dârü’l-
Hikmet taraf ından ekser müftülere gönderilen nüshalar, müteaddit ve mad-
dî ve mânevî ink ılâblar ın sars ıntılar ından vikâye noktas ında –çok emâreler ve 
müftülerin itiraf ıyla– birer kale ve ekser müftülerin ellerinde birer elmas k ılıç 
hükmüne geçmeleri tarihine tevâfukla takdirkârâne bakar. Okunmayan iki ا 
say ılsa, bin üç yüz k ırk bir edip Risale-i Nur’un mebde-i zuhuruna tam tam ı-
na tevâfukla bakar.
Bu küçük sehiv, şöyle bir manay ı birden, kuvvetli ihtar etti ki; o Sûre-i 
İbrahim’in (aleyhisselâm)  başındaki âyetin Risale-i Nur’a remzen bakan yaln ız 
1 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )
2 “Elif, Lâm, Râ. Bu, Rab’lerinin izniyle insanlar ı karanl ıklardan nura ç ıkarman için Sana indirdi ğimiz bir 
kitapt ır.” (İbrahim sûresi, 14/1)
3 “…Rab’lerinin izniyle nura…” ( İbrahim sûresi, 14/1)702  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
onun dört cümlesi de ğil; belki o birinci sayfa âhirine kadar münasebat- ı mâ-
neviye cihetinde bir mana-y ı remziyle –efrad- ı kesîresi içinde– Risale-i Nur’a 
gizli bir hususiyet ile îma eder, remzen bakar. Ben şimdilik o hakikat-i remzi-
yeyi beyan edemem, yaln ız k ısa bir işaret edilecek.
Evet, Risale-i Nur’un mayas ı ve meşrebi, tefekkür  ve şefkat  olduğu ci-
hetle Hazreti İbrahim’in (aleyhisselâm)  hususî me şrebi olan tefekkür ve şefkat 
noktas ında tam tevâfuk etmek s ırrıyla şu sûrede daha ziyade Risale-i Nur’u 
kucağına al ıyor. Baştaki âyet, dört cümle ile en karanl ık bir asr ın kara kara 
içinde, zulmet zulmet içinde insanlar ı nura ç ıkaran ve Kur’ân’dan ç ıkan bir 
nura parmak bast ığı gibi, en karanl ık içinde bulunan ve Risale-i Nur’un cere-
yan ına muhalif gidenleri tarif eder.
Üçüncü Âyet :
 ًאۘäَĳِĐ َאıَĬĳُĕْ×َĺوَ ِّٰųا ِģĻِ×َø ْīَĐ ُّونَïُāَĺوَ َةِóِìْٰźا ĵَĥَĐ َאĻْĬُّïĤا ةَĳٰĻَéْĤا نَĳُّ×ِéَÝْùَĺ َīĺِñَّĤاَ
1ٍïĻِđَÖ َلٍŻَĄ ĹِĘ ٰۤئِכَĤأُۨو
Bu dahi, üç cümlesiyle baz ı münasebat- ı mâneviye ve muvâfakat- ı mef-
humiye cihetinde ve hem Risale-i Nur’un mesle ğine, hem mülhidlerin mesle-
ğine îmaen bakar:
Ve birinci cümlesiyle der ki : “O bedbahtlar, baz ı ehl-i iman ın (imanlar ı 
beraber oldu ğu hâlde) ve bir k ısım ehl-i ilmin (âhireti tam bildikleri hâlde) on-
lara iltihak delâletiyle, bilerek ve severek hayat- ı dünyeviyeyi dine ve âhirete, 
–yani, elmas ı tan ıdığı ve buldu ğu hâlde be ş paral ık şişeyi ona tercih etmek gi-
bi– sefâhet-i hayat ı, dinî hissiyata muannidâne tercih edip dinsizlik ile iftihar 
ederler.” Bu cümlenin bu asra bir hususiyeti var. Çünkü hiçbir as ır böyle bir 
tarz ı göstermemi ş. Sair as ırlarda o ehl-i dalâlet, âhireti bilmiyor ve inkâr edi-
yor. Elmas ı elmas bilmiyor, dünyay ı tercih ediyor.
Ve ikinci cümlesi olan  2ِّٰųا ِģĻِ×َø ْīَĐ ُّونَïُāَĺوَ ile der ki : “O bedbahtlar ın 
dalâleti, muhabbet-i hayattan ve temerrüdden ne şet ettiği için kendi hâlleri ile 
durmuyorlar, tecavüz ediyorlar. Bildikleri ve onun ile ecdatlar ı bağlı olan di-
ne adavetkârâne, menbalar ını kurutmak ve esasat ını bozmak ve kap ılar ını ve 
yollar ını kapatmak istiyorlar.”
1 “Âhirete inanmalar ına rağmen, bile bile dünyay ı âhirete tercih ederler. İnsanlar ı Allah yolundan çevirir 
de o yolu e ğri büğrü göstermek isterler. İşte onlar haktan, do ğru yoldan çok uzak bir sap ıklık içinde-
dirler.” (İbrahim sûresi, 14/3)
2 “İnsanlar ı Allah yolundan çevirirler…” ( İbrahim sûresi, 14/3)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    703
Ve üçüncü cümlesi olan  1ًאäَĳِĐ َאıَĬĳُĕْ×َĺوَ ile der ki : “Onlar ın dalâleti; fen-
den, felsefeden geldi ği için acîb bir gurur ve garib bir firavunluk ve deh şetli 
bir enaniyet onlara verip nefislerini öyle şımartm ış ki, kâinat ı idare eden ilâhî 
kanunlar ın şuâlar ını ve insan âleminde o hakâikin düsturlar ını süflî hevesâtla-
rına ve mü şteheyâtlar ına müsait görmediklerinden (Hâ şâ, hâşâ!) eğri, yanl ış, 
noksan bulmak istiyorlar.”
İşte bu âyet, üç cümlesiyle manen bu as ırda acîb bir tâife-i dâlleye tam bir 
tevâfuk-u mânevî ile mana-y ı işârîsiyle çok efrad ı içinde hususî bakt ığı gibi, 
tevâfuk-u cifrîsiyle dahi ba şlar ına parmak bas ıyor. Evet, evvelki cümle olan 
2ُنَĳّ×ِéَÝْùَĺ َīĺِñَّĤاَ’ nin makam ı, bin üç yüz yirmi yedi; e ğer şeddeli ل ve ب ,iki-
şer say ılsa Arabî tarihiyle bin üç yüz elli dokuz edip, o tu ğyanl ı tâifenin savlet-
li zaman ını göstererek tam tevâfukla bakar. ًאäَĳِĐ َאıَĬĳُĕْ×َĺوَ’ nin makam ı, –ten-
vin ن olmak cihetiyle– bin iki yüz dokuz ederek şeriat- ı İslâmiye’ye sû-i kast 
olarak ecnebi kanunlar ını adliyeye sokmak fikri ve te şebbüsü tarihine tam ta-
mına tevâfukla bakar. Ve bu emâreler gibi çok îmalar ile ba ştaki âyetin kuv-
vetli işaret ettiği Risale-i Nur’un muâr ızlar ına zâhir bir surette bakt ığı gibi, 
mefhum-u muhalifi delâletiyle dahi Risale-i Nur’a tam bakar. Hattâ dördün-cü âyette Risale-i Nur’un Türkçe olmas ını tahsin eder. Ve be şincide Arabî ve 
Türkçeyi tam bilmeyen ve mür şidleri ve âlimleri peri şan olan vilâyât- ı şark ı-
yede Risale-i Nur’un imdatlar ına.. ve her tâifeden ziyade ba şlar ına gelen hâ-
diseleri ve âyette 
3ِّٰųا َّאمِĺَÉِÖ tabir edilen elîm vak ıalar ı hat ırlar ına getirmekle ikaz 
ve irşad etmelerine bir mana-y ı işârî ve remzî ile emrediyor. Bu âhirki ehem-
miyetli işareti beyan etmeme şimdilik izin olmad ığından yaln ız her birinin bir-
tek remzi gayet k ısa beyan edilecek, şöyle ki:
Dördüncü Âyetin  4ْħُıَĤ َīِّĻَ×ُĻِĤ ۪įِĨْĳَĜ َאنِùِĥِÖ َّźإِ لٍĳُøرَ ْīِĨ َאĭْĥَøأَرْ אƯĨوَ cümlesi, 
makam- ı cifrîsiyle ve ba ştaki âyetin i şaretleri karînesiyle risalet ve nübüvvetin 
her as ırda verâset noktas ında naibleri, vekilleri bulunmak kaidesiyle, bir ma-
na-y ı remzî cihetinde vazife-i irsiyeti yapan Risale-i Nur’u, efrad ı içine husu-
sî bir iltifatla dâhil edip lisân- ı Kur’ân olan Arabî olmayarak Türkçe olmas ını 
1 “…o yolu e ğri büğrü göstermek isterler…” ( İbrahim sûresi, 14/3)
2 “…onlar tercih ederler…” ( İbrahim sûresi, 14/3)
3 “…Allah’ ın önemli günleri…” ( İbrahim sûresi, 14/5)
4 “Biz her peygamberi, kendi milletinin lisan ı ile gönderdik, ta ki onlara hakikatleri iyice aç ıklas ın.” 
(İbrahim sûresi, 14/4)704  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
takdir ediyor. Evet, bunun makam ı 1لٍĳُøرَ’ deki tenvin, ن say ılmak ve şeddeli 
ل iki say ılsa ve şeddeli ي bir say ılsa bin üç yüz elli sekiz.. her ikisi birer say ıl-
sa bin üç yüz yirmi sekiz.. şeddeliler iki say ılsa, tenvin say ılmazsa, bin üç yüz 
on sekiz.. hem tenvin, hem şeddeliler say ılsa bin üç yüz altm ış sekiz ederek 
Risale-i Nur’un be ş devresine ve be ş vaziyetine remzen ve imaen bakar.
Beşinci Âyette (2ِّٰųا َّאمِĺَÉِÖ ْħُİْóوَذَכِّ رِĳُّĭĤا ĵَĤإِ َאتِĩُĥُّčĤا َīِĨ َכَĨْĳَĜ ِجْóْìأَ أَنْ )
 3ِّٰųا َّאمِĺَÉِÖ ْħُİْóوَذَכِّ رِĳُّĭĤا ĵَĤإِ cümlesinde makam- ı cifrîsi, –şeddeliler birer say ıl-
mak cihetinde– bin üç yüz elli bir ederek Risale-i Nur’un şimdilik beyan ına 
iznim olmayan ehemmiyetli vazifesinin ve bu evâmir-i Kur’âniye’yi imtisâli-nin tarihine tam tam ına tevâfuk-u cifrî ve muvâfakat- ı mâneviye karînesiyle 
ve k ıssadan hisse almak münasebat- ı mefhumiye remzi ile Risale-i Nur’a îma-
en bakar. Daha yaz ılacak çok gaybî i şaretler var, fakat izin verilmedi, şimdi-
lik kald ı...
1 “her peygamber” ( İbrahim sûresi, 14/4)
2 “…halk ını karanl ıklardan nura ç ıkar ve onlara Allah’ ın önemli günlerini hat ırlat!” (İbrahim sûresi, 
14/5)
3 “…nura (ç ıkar) ve onlara Allah’ ın önemli günlerini hat ırlat!” (İbrahim sûresi, 14/5)BİRİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------    705
Sekizinci Şuâ
Üçüncü Bir Keramet-i Aleviye Üçüncü Bir Keramet-i Aleviye
Bir İfade-i Meram
Malûm Olsun ki :
Ben Risale-i Nur’un k ıymetini ve ehemmiyetini beyan etmekle, 
Kur’ân’ ın hakikatlerini ve iman ın rükünlerini ilân etmek.. ve zaaf- ı ima-
na düşenleri onlara davet etmek.. ve onlar ın kuvvetlerini ve hakkaniyet-
lerini göstermek istiyorum. Yoksa, –hâ şâ– kendimi ve hiçbir cihetle be-
ğenmediğim nefs-i emmâremi be ğendirmek ve medhetmek de ğildir.
Hem Risale-i Nur, zâhiren benim eserim olmak haysiyetiyle senâ et-
miyorum. Belki yaln ız Kur’ân’ ın bir tefsiri.. ve Kur’ân’dan mülhem bir 
tercüman- ı hakikîsi.. ve iman ın hüccetleri ve dellâl ı olmak haysiyetiyle 
meziyetlerini beyan ediyorum. Hatta bir k ısım risaleleri ihtiyâr ım hari-
cinde yazd ığım gibi, Risale-i Nur’un ehemmiyetini zikretmekte ihtiyârs ız 
hükmündeyim.
İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  Âyetü’l-Kübrâ1 nâm ını verdiği Yedinci Şuâ 
risalesini yazmakta çok zahmet çekti ğime bir mükâfat- ı âcile ve bir alâmet-i 
makbuliyet ve bir medar- ı teşvik olarak bu keramet-i Celcelûtiye, inâyet-i ilâ-
hiye taraf ından verildi ğine şüphem kalmam ış. Tahdis-i nimet kabilinden bu-
nu Sekizinci Şuâ olarak yazd ım. Yoksa ha şre dair mühim bir âyetin mucizeli 
olan burhanlar ını yazacakt ım.
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  Risale-i Nur’a Dair 
Üçüncü Bir Kera metidir
Evet, On Sekizinci ve Yirmi Sekizinci Lem’alar’da izah ve isbat edi-
len iki zâhir kerametini teyid ve takviye ederek Kaside-i Celcelûtiye’sinde 
1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.516.
Sirâcü’n-Nur’dan1 sarâhat derecesinde haber verdi ği gibi, yine o kasidede 
Sirâcü’n-Nur’un en namdar risalelerine parmak bas ıyor, âdeta alk ışlıyor.. 
ve sekiz adet remiz ile meşhur bir k ısım risalelerini gösteriyor.
Birincisi
Risale-i Nur’u tasrih eden 2ًÙَĬَאĻَÖ ًّاóِø رِĳُّĭĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ fıkras ından sonra 
Süryanî lisan ıyla esmâ-y ı hüsnâdan istimdat ve süver-i Kur’âniye ile bir mü-
nâcât yap ıyor. Tam otuz üç sûrelerle öyle garip ve mânidar bir tarzda zikredi-
yor ki; bir k ısım s ırlar ı ve gaybî haberleri dahi bildirmek istedi ği anlaşılıyor.
Ben s ıkıntılı bir zamanda İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  Âyetü’l-Kübrâ nâm ı-
nı verdiği Yedinci Şuâ’ ı bitirdiğim ayn ı vakitte –itikad ımca bana acele bir mü-
kâfat ve bir ücret olarak– geceleyin Celcelûtiye’yi okudum. Birden bir ihtar- ı 
gaybî gibi kalbime denildi: “ İmam Ali (radiyallâhu anh) , Risale-i Nur ile çok me ş-
guldür. Mecmûundan haber verdi ği gibi k ıymettar risalelerine de i şaret dere-
cesinde remzedip îma ediyor.” E ğer sarih bir surette gayptan haber vermek, 
–çok zararlar ı bulundu ğundan, hikmete münâfi oldu ğu cihetle– hikmet-i ilâ-
hiye taraf ından yasak olmasa idi tasrih edecekti. Meselâ sûreleri tâdâd eder-
ken, yirmi be şinciye geldi ği vakit diyor ki:
ِّرَتْĳכُ ُ÷ْĩَّýĤوَا ِõĻِĩْıَّÝĤا رَةِĳُùِÖوَ     ٍģَאئِøوَ نٍĳُĬ َّħُà َאرَكَ×َÜ ِّěَéِÖ
ْÛَÖَّóَĝَÜ رُĳُĨُْŶا َĹِĤ ْÛَÖَóَÝْĜِאÖوَ     ٰىĳَİ إِذَا ِħْåَّĭĤوَا ذَرْوًا َאتِĺَّارِñĤِאÖوَ
ْÛَĤَّõَĭَÜ ْïَĜ َאĨوَ َאرِيĝْĤا َأَóَĜ َאĨ َدَïَĐ     ًÙَĺوَاٰ ًאÖْõِè ْاٰنِóُĝْĤا َرِĳُùِÖوَ
3ْÛَĥَّąَęَÜ ًא×ْÝכُ َÛْĤَõْĬأَ َאĨ ِّģכُ ĵٰĥَĐ     ِيñَّĤا ِכَĥْąَęِÖ َيَźْĳَĨ َאĺ ُכَĥْئَøَÉَĘ
İşte bu f ıkralarda Eski şehir Ağırceza Mahkemesi’ni hayrette b ırakan.. ve 
üstünde göz ile görünen bir kerametiyle ve k ıyâmet ve ha şri isbat eden harika
1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509.
2 “Nurun kandili gizlice fakat ayn ı zamanda da aç ık bir şekilde yak ılır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, 
Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509-510)
3 “Tebareke (Mülk), Nûn (Kalem), Seele Sâilün (Meâric), Tehmiz (Hümeze), İze’ş-şemsü küvvirat 
(Tekvîr) sûreleri hakk ı için! Ve’z-Zâriyati zervan (Zâriyât), Ve’n-Necmi izâ hevâ (Necm) ve İkterabet 
(Kamer) sûreleri hürmetine i şlerim bana kolayla şsın. Hizb hizb, âyet âyet, okuyucular ın okuduklar ı ve 
nâzil olanlar adedince Kur’ân sûreleri hakk ı için ey Mevlâm! Kendilerine kitap verdi ğin her peygambe-
re ihsanda bulunan fazl ından diliyorum!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  
s.514-515)SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    707
hüccetleriyle i ştihar eden Yirmi Dokuzuncu Söz’e Hazreti İmam Ali (radiyallâ-
hu anh) , zikir ve tâdâd etti ği sûrelerin yirmi dokuzuncu mertebesinde ُ÷ْĩَّýĤوَا 
1ِّرَتْĳכُ ile ona işaret eder. Çünkü k ıyâmet kopmas ından gayet deh şetli haber 
veren 2ِّرَتْĳכُ ُ÷ْĩَّýĤا إِذَا sûresine tam mutâb ık bir surette o Yirmi Dokuzuncu 
Söz, k ıyâmetin ve harab- ı âlemin ve mevt-i dünyan ın ve hayat- ı âhiretin ve 
ihyâ-y ı emvât ın kat’î hüccetlerini beyan ederken bu sûrenin deh şetli tasvirini 
zikretmesi, hem manada, hem yirmi dokuzuncu mertebede tetâbuklar ı o işa-
reti isbat eder.
Hem tahavvülât- ı zerrâtta bo ğulan maddiyyûnlar ı susturan ve zerrât ın ta-
havvülât ı ve harekât ını, vazife ve intizamlar ını emsâlsiz bir tarzda isbat eden 
Otuzuncu Söz nâm ındaki Zerrât Risalesi’ne Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , 
otuzuncu mertebede 3ذَرْوًا َאتِĺَّارِñĤِאÖوَ kasemiyle ona i şaret eder. Evet, bu 
işarette lafzen ve sureten Sûre-i 4ذَرْوًا﴾ َאتِĺَّارِñĤ﴿وَا ve Risale-i Zerrât, birbiri-
ne müşâbehet ile beraber mana cihetiyle dahi münasebet var. Çünkü Sûre-i 
َאتِ﴾ĺَّارِñĤ﴿وَا’nin başında tesadüfî ve intizams ız zannedilen temevvücât- ı ha-
vaiye, gayet hikmetli ve vazifedar olarak rubûbiyetin tekvinî emirlerini etra-
fa yetiştirir diye ifade etti ği gibi, Risale-i Zerrât dahi maddiyyûnlar taraf ından 
tesadüfî ve intizams ız telâkki edilen harekât- ı zerrât dahi, gayet hikmetli ve o 
zerreler muntazam vazifelerle vazifedar olduklar ını gayet kuvvetli ve kat’î bur-
hanlar ile isbat ediyor.
Hem Mirac- ı Muhammedî’yi (aleyhissalâtü vesselâm)  delâil-i akliye ile gayet 
makul ve kat’î bir surette isbat eden ve Otuz Birinci Söz nâm ında ve merte-
besinde bulunan Risale-i Mirac’a, Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , otuz birinci 
mertebede Mirac- ı Ahmedî (aleyhissalâtü vesselâm)  ve Kâb- ı Kavseyn’deki mü şâ-
hede ve mükâlemeyi sarih bir surette ba şlayan Sûre-i 5ٰى﴾ĳَİ إِذَا ِħْåَّĭĤ﴿وَا’nın 
başında bulunan ٰىĳَİ إِذَا ِħْåَّĭĤوَا cümlesi ile sarâhate yak ın bir tarzda o risaleye
1 “İze’ş-Şemsü küvvirat (Tekvîr) sûresinin hakk ı için!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb 
(Evrâd- ı Şâzelî)  s.514)
2 “Güneş dürülüp ışığı söndüğü zaman.” (Tekvir sûresi, 81/1)
3 “Ve’z-Zâriyâti zervâ (Zâriyât) sûresi hakk ı için!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı 
Şâzelî)  s.514)
4 “O tozutup savuran (rüzgârlara)” (Zâriyât sûresi, 51/1)
5 “Kayan y ıldıza yemin olsun ki.” (Necm sûresi, 53/1)708  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
işaret eder. Ve Sûre-i 1رِ﴾ĳُّĉĤ﴿وَا’yi b ırakarak َאتĺَّارِñĤوَا’ den sonra ِħْåَّĭĤوَا sû-
resini zikretmesi bu i şareti kuvvetlendirir.
Hem Şakk- ı kamer mucizesini münkirlere kar şı kuvvetli deliller ile isbat 
eden Miraç Risalesi’nin zeyli bulunan Şakk- ı Kamer Risalesi nâm ında otuz bi-
rinci mertebenin âhirinde o risaleye, Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , şakk- ı 
kameri nass- ı sarih ile zikreden Sûre-i 2ُ﴾óَĩَĝْĤا َّěَýْĬوَا ُÙَĐَّאùĤا ِÛَÖَóَÝْĜ﴿اِ’den ik-
tibas ederek otuz birinci mertebenin akabinde zikredilen رُĳُĨُْŶا َĹِĤ ْÛَÖَóَÝْĜِאÖوَ 
3ْÛَÖَّóَĝَÜ fıkras ıyla sarâhate yak ın işaret eder.
Malûmdur ki Risale-i Nur, ba şta otuz üç adet Sözler’dir ve Sözler nâ-
mıyla yâd edilir. Fakat Otuz Üçüncü Söz müstakil de ğil, belki otuz üç adet 
Mektubat’tan ibarettir ve Mektubat nâm ıyla zikredilir. Sonra Otuz Birinci 
Mektup dahi müstakil de ğil, belki otuz bir adet Lem’alar’dan mürekkeptir ve 
Lem’alar ad ı ile müştehirdir. Sonra Otuz Birinci Lem’a dahi müstakil olma-
mış, o da in şaallah otuz bir adet Şuâlar’dan mürekkep olacak. El-Âyetü’l-
Kübrâ, yedinci ve bu risale, Sekizinci Şuâ’lar ıdır.
Demek Sözler’in hâtimesi Otuz İkinci Söz’dür. Hem Risale-i Nur’un y ıl-
dızlar ı içinde bir güne ş hükmünde şâkirtlerince telâkki edilen Otuz İkinci Söz 
nâm ındaki üç mevk ıflı risale-i harika ve câmia ve Sözler’in bir cihette hâtime-
si ve cemiyetli neticesi olan o risaleye Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , onun 
fevkalâde ehemmiyetini ve câmiiyetini göstermek için Kur’ân’ ın çok sûreleriy-
le birden otuz ikinci mertebede 4ًÙَĺوَاٰ ًאÖْõِè ْاٰنِóُĝْĤا َرِĳُùِÖوَ kasemiyle otuz ikinci 
mertebede bulunan o câmî risaleye i şaret eder.
Risale-i Nur’un Otuz Üçüncü Söz’ü ise, bundan evvel beyan etti ğimiz gibi 
otuz üç adet mektuplardan ibaret ve Mektubat nâm ında otuz üç kitap ve yüz-
den ziyade risalelerdir. İşte Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh)  otuz üçüncü merte-
bede ve kaseminde Otuz Üçüncü Söz’ün eczalar ı olan o yüz on kitap ve mek-
tubata birden i şaret etmek için yüz on semâvî suhuf5 nâm ında yüz on muhta-
sar kitaplar ve o büyük mukaddes kitaplardan istimdat manas ında olan şu,
1 “Tur’a (o da ğa) yemin olsun ki...” (Tûr sûresi, 52/1)
2 “K ıyamet saati yakla ştı, ay bölündü.” (Kamer sûresi, 54/1)
3 “İkterabe (Kamer) sûresinin hakk ı için işlerim bana kolayla şsın.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-
ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.514)
4 “Hizb hizb, âyet âyet, okuyucular ın okuduklar ı Kur’ân sûreleri hakk ı için!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, 
Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.515)
5 Bkz.: İbni Hibbân, es-Sahîh  2/277; et-Taberî, Târîhu’l-ümem ve’l-mülûk  1/96; Ebû Nuaym, 
Hilyetü’l-evliyâ  1/167.SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    709
1ْÛَĥَّąَęَÜ ًא×ْÝכُ َÛْĤَõْĬأَ َאĨ ِّģכُ ĵٰĥَĐ     ِيñَّĤا ِכَĥْąَęِÖ َيَźْĳَĨ َאĺ ُכَĥْئَøَÉَĘ
kelâm ıyla işaret eder.
Malûmdur ki, ilm-i belâgatta ve fenn-i beyanda uzak ve gizli manalara 
delâlet etmek için “karîne” tabir ettikleri emârelerden ve münasebetlerden bi-risi bulunsa, uzak bir mana ve gizli ve i şârî olan bir mefhum, karînenin kuv-
vetine göre sarih ve zâhir manas ı gibi kabul edilir. İşte bu kaideye binâen, bu 
işârî manalar ın her birisine müteaddit karîneler, emâreler bulundu ğu gibi sâir 
arkadaşlar ı da ona karîneler olur. Risale-i Nur’un mecmûundan haber veren 
sarih f ıkralar dahi her birisine kuvvetli bir karînedir.
İkinci Remiz
Kur’ân’ ın el-âyetü’l-kübrâs ı olan َّۘīِıĻِĘ ْīَĨوَ َْرْضُŶوَا ُďْ×َّùĤا َاتُĳٰĩَّùĤا ُįَĤ ُçِّ×َùُÜ 
2ِه۪ïْĩَéِÖ ُçِّ×َùُĺ َّźإِ ْءٍĹَü ْīِĨ وَإِنْ’ nin hakikat-i kübrâs ını ve tefsir-i ekberini göste-
ren ve Ramazan- ı Şerif’in ilhamî bir hediyesi bulunan Yedinci Şuâ Risalesi’ne 
Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , Mektubat’a i şaretten sonra Lem’alar’a i şaret 
içinde Şuâlar’a bakarak 3ْÛَåَęْĤا َīِĨ ĹِّĭِĨأَ ٰىóْ×ْכُĤا ِÙَĺْٰźِאÖوَ 4(Hâşiye) deyip ilm-i belâ-
gatça “müstetbeâtü’t-terâkib”5 ve “maârizü’l-kelâm”6 denilen mana-y ı zâhi-
rînin tebaiyetiyle ve perdesinin arkas ıyla müteaddit karînelerin kuvvetine gö-
re işaret eder. Ve o acîb ve yüksek ve tevhidin hüccetü’l-kübrâs ı ve el-âye-
tü’l-kübrân ın bir alâmet-i kübrâs ı ve bir tefsir-i âzam ı olan risaleye “Âyetü’l-
Kübrâ” nâm ı veriyor. Ve o nâmla hem menba ı olan el-âyetü’l-kübrân ın aza-
metini, hem bu Yedinci Şuâ olan vahdâniyetin ve tevhidin burhan- ı âzam ının 
fevkalâde kuvvetini ilân eder, haber verir. Hazreti İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  
1 “Ey Mevlâm! Kendilerine kitap verdi ğin her peygambere ihsanda bulunan fazl ından diliyorum!” (Bkz.: 
el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.515)
2 “Yedi kat gök, dünya ve onlar ın içinde olan herkes Allah’ ı takdis ve tenzih eder. Hatta hiçbir şey yoktur 
ki O’na hamd ile tenzih etmesin.” ( İsrâ sûresi, 17/42  -44 )
3 “Âyetü’l-Kübrâ hürmetine beni kurtar, emniyet ve huzur ver!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-
ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî – Hazreti Ali’nin (kerremallâhu vecheh) Celcelûtiye’si –) s.516)
4 (Hâşiye) İmam Ali bu f ıkra ile işaret eder ki, Âyetü’l-Kübrâ Risalesi yüzünden şâkirtleri bir 
musibete dü şecekler ve onun kerameti ve bereketiyle emniyete ve selâmete ç ıkacaklar. 
Evet bu keramet-i Aleviye tam tam ına ç ıktı ki, o risale için hapse dü şüp ve onun kuvvetli 
hakikatleri ile kurtuldular.
5 Bkz.: el-Hamevî, Hızânetü’l-edeb  2/294; İbni Hacer, Fethu’l-bârî  1/406; el-Münâvî, et-Teârîf  1/32, 
55; el-Kazvînî, e l-Îzâh fî ulûmi’l-belâ ğa 1/348.
6 Bkz.: el-Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân  10/190-191, 199; İbnü’l-Esîr, en-Nihâye fî ğarîbi’l-
hadîs  3/212; İbni Manzûr, Lisânü’l-Arab  7/183; el-Meydânî, Mecmeu’l-emsâl  1/13.710  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
bu büyük iltifat ına, bu risalenin liyâkatine her kimin bir şüphesi varsa gelsin, 
bir defa o risaleyi okusun. E ğer “evet, lây ıktır” demezse, bana “tuh” desin.
Evet, Kur’ân’ ın aleyhinde bin seneden beri müntakimâne haz ırlanan din-
sizlerin itirazlar ını.. ve kâfir feylesoflar ın terâküm edip şimdi yol bularak inti şar 
eden şüphelerini.. ve Kur’ân’ ın dehşetli darbelerinden intikam besleyen mu-
annit yahudilerin ve ma ğrur bir k ısım hristiyanlar ın hücumlar ını def’edip mu-
kabele eden ve her as ırda Kur’ân’ ın pek çok kahramanlar ı ve mânevî kaleleri 
vard ı. Şimdi ihtiyaç bir-ikiden, yüze ç ıkm ış. Ve müdafiler yüzden, iki-üçe in-
miş. Hem hakâik-i imaniyeyi, İlm-i Kelâm’dan ve medreseden ö ğrenmek, çok 
zamana muhtaç bulundu ğundan bu zamanda o kap ı dahi kapand ı. Hem ça-
buk, hem herkes anlayacak bir tarzda en derin hakikatleri tâlim eden Risale-i Nur, elbette İmam Ali 
(radiyallâhu anh) ’ın bu iltifat ına lây ıktır.
Hem İmam Ali (radiyallâhu anh) , onuncu mertebe-i tâdâd ında onuncu sûre 
olarak ve k ıyâmet ve leyle-i berata bakan 1ْÛَĩْכِèأُ ْïَĜ ًّاóِø َאıĻِĘ َאنِìُّïĤا رَةِĳُùِÖوَ 
deyip mana-y ı işârîsiyle Onuncu Söz nâm ında ve mertebesinde olan Ha şir 
Risalesi’ne i şaretle beraber, o risalenin fevkalâde ehemmiyetini ve gayet 
muhkem oldu ğunu ve o zaman ın dumanl ı karanl ıklar ını izale eden bir leyle-i 
berat ın bir kandili hükmünde bulunmas ına.. ve ha şir ve k ıyâmetin bir alâmeti 
olan duhân, hem leyle-i berat ın senevî olarak hikmetli tefrik ve taksim-i umûr 
noktalar ıyla ve ba şka karîneler ile îmaen ve remzen haber veriyor.
Evet Onuncu Söz, çok ehemmiyetli bir belay ı defetti. Hürriyet-i efkâr 
serbestiyeti ve harb-i umumî sars ıntısı vaktinde ha şri inkâr eden münaf ık-
lar, f ırsat bulup çok yerlerde zehirli fikirlerini izhara ba şlad ıklar ı bir zaman-
da, Onuncu Söz ç ıktı ve tab’edildi. Bin nüshas ı etrafa yay ıldı. Onu gören her-
kes, kemâl-i i ştiyak ve merakla okudu. Z ınd ıklar ın kâfirâne fikirlerini tam k ırdı 
ve onlar ı susturdu. İmam Ali (radiyallâhu anh) ’ın bu takdirine liyâkatini isbat etti. 
Kimin şüphesi varsa gelsin, onu dikkatle okusun, ha şrin ne kadar kuvvetli bir 
burhan ı olduğunu görsün.
Hem Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh)  on dokuzuncu sûre olarak Sûretü’n-
Nur’u
2ْÛَĩِùْĜأُ رُĳُĬ َאĺ رِĳُّĭĤا ِģْąَęِÖ ْכَĻَĥَĐ     َאıِđĻِĩَä َאبِÝْכِĤا ِħĻِĨَاĳَè ِّóِùِÖ
1 “Sûre-i Duhân’da da muhkem bir s ır var.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı 
Şâzelî)  s.513)
2 “Hâ, Mîm sûrelerinin –ki ba şlar ında ‘ve’l-Kitâb’ denilerek yemin edilmi ş– hepsinin s ırrı hürmetine Sana 
dayan ıyorum. Nurun fazileti hürmetine yâ Nur!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı 
Şâzelî)  s.514)SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    711
fıkras ıyla zikrederek pek muhtasar olan On Dokuzuncu Söz’e ve pek mükem-
mel bulunan On Dokuzuncu Mektup’a i şaret için nur lafz ını tekrar etmek-
le mektuplar ın mertebesine, yani On Dördüncü Mektup noksan kalmas ına 
îmaen Sûre-i Nur’u on be şincide yine zikretmesiyle gayet latîf ve müdakki-
kâne haber veriyor. Ve o iki risaleleri Risale-i Nur’un büyük nurlar ı oldukla-
rını bildiriyor.
Evet risalet-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm) ’a dair olan On Dokuzuncu 
Söz, hem üç cihetle kerametli ve harika olan On Dokuzuncu Mektup, elhak Risale-i Nur’un en parlak birer nurudurlar. Ve Ai şe-i S ıdd ıka’n ın 
(radiyallâhu an-
hâ) beraati münasebetiyle âyet-i nûrun1 2رِه۪ĳُĬ ُģَáَĨ kelimesindeki zamir, üç ve-
cihten birisi ile Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ’a râcî olmak haysiyetiyle Sûre-i 
Nur, Zât- ı Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm)  ile ziyade alâkadar bulundu ğun-
dan, o sure ile risalet-i Muhammediye (aleyhissalâtü vesselâm) ’ı isbat eden o iki ri-
saleye iki nur lafz ıyla, belki üç nur kelimeleriyle yine aynen risalet-i Ahmediye 
(aleyhissalâtü vesselâm) ’ı isbat eden Miraç Risalesi’ne dahi i şaret etmi ş. Ben itiraf 
ediyorum ki; On Dördüncü Mektup noksan kald ığını unutmuştum. Hazreti 
İmam Ali (radiyallâhu anh)  ayn ı sûreyi iki defa tekrar etmesiyle tahattur ettim ve 
işârât ındaki dikkatine hayran oldum. Fakat o tekrar, yaln ız On Dokuzuncu 
Söz ve Mektup için say ılır; ondan sonrakilere nisbeten say ılmaz.
Üçüncü Remiz
Yirmi Sekizinci Lem’ada izah ve isbat edilen
3َّرَتْĳَĭَÜ ًّاóِø ْجِóُّùĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ     ًÙَĬَאĻَÖ ًّاóِø رِĳُّĭĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ
4َتْïِĩْìأُ َّאرُĭĤا ِįِÖ تٍĳْכُóَÖ ُّوسِïُĝِÖ     ٍëَĉْĬَóَüوَ َאزِخٍÖ َلٍŻَä رِĳُĭِÖ
fıkralar ıyla Risale-i Nur’un üç ehemmiyetli vaziyetini haber veriyor. Bu f ıkra-
lar ın sarâhate yak ın bir surette hem cifir, hem mana cihetiyle Risale-i Nur’a 
işaretini On Sekizinci Lem’ada izah ına binâen; burada ise, orada zikredilme-
yen ve İmam Ali (radiyallâhu anh) ’ın nazar- ı dikkatini celbeden yaln ız üç s ırrı be-
yan edilecek.
1 Nûr sûresi, 24/35.
2 “O’nun nurunun misali” (Nûr sûresi, 24/35)
3 Nurun kandili gizlice fakat ayn ı zamanda da aç ık bir şekilde yak ılır. Kandiller kandili gizli olarak nurla-
nır. (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509-510)
4 “İzzet, azamet, celâl ve kibriya sahibi münezzeh ve mukaddes olan Zât- ı Rahim’in nuruyla küfrün ate şi 
söndürülür.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509-510)712  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Birincisi : İslâmlar içinde, dellâllar elinde te şhir suretinde gezdirilmeye lây ık 
olan Risale-i Nur, maatteessüf gayet gizli perde alt ında intişar ve istitara mecbur 
olmas ına işareten İmam Ali (radiyallâhu anh) , iki defa 1ًÙَĬَאĻَÖ ًّاóِø ve 2َّرَتْĳَĭَÜ ًّاóِø keli-
meleriyle –3ًّاóِø yani, gizli inti şar edebilir– müteaccibâne haber veriyor.
İkincisi : Risale-i Nur, ism-i âzam cilvesiyle ve ism-i Rahîm ve Hakîm’in 
tecellisiyle zuhur etti ğinden imtiyazl ı hâssas ı  4
ُóَ×أَכْ ُّٰųاَ’den iktibasen celâl  ve 
kibriyâ .. ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ ’den istifâzaten merhamet  ve şefkat .. َĳُİوَ 
5ُħĻَכِéْĤا ُõĺِõَđْĤا’ den istifadeten hikmet  ve intizam ın esaslar ı üzerine gidi-
yor. Onun ruhu ve hayat ı, onlard ır. Sâir me şreplerdeki a şk yerinde, Risale-i 
Nur’un me şrebinde müştâkâne şefkattir ve re’fetkârâne muhabbettir.
Nas ıl ki Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , sarih bir surette Sirâcü’n-Nur’un 
tarih-i telifini ve tekemmül zaman ını ve meşhur ismini 6رِĳُّĭĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ fıkra-
sıyla haber vermi ş. Öyle
7َتْïِĩْìأُ َّאرُĭĤا ِįِÖ تٍĳْכُóَÖ ُّوسِïُĝِÖ     ٍëَĉْĬَóَüوَ َאزِخٍÖ َلٍŻَä رِĳُĭِÖ
fıkras ıyla da Sirâcü’n-Nur’un esaslar ından haber veriyor. Çünkü َلٍŻَä 
َאزِخٍÖ izzet, azamet ve celâl ve kibriyâd ır. ٍëَĉْĬَóَü Süryanîce Raûf.. ve تٍĳْכُóَÖ 
Rahîm’dir. Demek Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh)  Sirâcü’n-Nur’u tarif ediyor. 
Hayat ını ve nurunu, kibriyâ ve azamet ve re’fet ve rahîmiyetten al ıyor diye 
mümtaz hâsiyetini beyan eder.
Üçüncüsü : Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , bu f ıkrada 8َتْïِĩْìأُ َّאرُĭĤا ِįِÖ 
cümlesiyle diyor ki: Bin üç yüz elli dörtte Sirâcü’n-Nur –yani, Risale-i Nur’un 
1 “Gizli ayn ı zamanda aç ık” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
2 Gizli olarak nurlan ır. (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
3 “Gizli olarak” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
4 Sadece büyüklükte de ğil hiçbir konuda e şi ve benzeri olmayan, ba şka bir şey Kendisiyle k ıyas bile 
edilemeyecek yegâne büyük, Allah’t ır.
5 “O azîzdir, hakîmdir (mutlak galiptir, tam hüküm ve hikmet sahibidir)” ( İbrahim sûresi, 14/4; Nahl 
sûresi, 16/60; Ankebût sûresi, 29/42; Rûm sûresi, 30/27; …)
6 “Nurun kandili yak ılır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
7 “Nurun kandili gizlice fakat ayn ı zamanda da aç ık bir şekilde yak ılır. Kandiller kandili gizli olarak nur-
lan ır. İzzet, azamet, celâl ve kibriya sahibi münezzeh ve mukaddes olan Zât- ı Rahim’in nuruyla küfrün 
ateşi söndürülür.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509-510)
8 “onunla küfrün ate şi söndürülür” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.510)SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    713
nuru– ile dalâletin tecavüz eden nâr ı inşaallah sönecek. Yani fitne-i diniye 
ateşini, ya tahribattan vazgeçirecek veya ileri tecavüzat ını kıracak. Eğer hicrî 
tarihi olsa, bundan iki sene evvel, dini dünyadan tefrik f ırsat ından istifade ile 
dinin ve Kur’ân’ ın zarar ına olarak ilerleyen deh şetli tasavvurat ın tecavüzat ı-
nın tevakkuf etmesi, elbette kar şılar ında kuvvetli bir seddin bulunmas ından-
dır. O seddin ise, bu zamanda çok inti şar eden Risale-i Nur’un keskin hüccet-
leri ve kuvvetli burhanlar ı olduğu çok emâreler ile hissediliyor. Ve bu ikinci 
ihtimaldeki i şaret-i Aleviye dahi onu teyid ediyor.1(Hâşiye)
Evet, cifirce  َتْïِĩْìأُ َّאرُĭĤا ِįِÖ; خ alt ı yüz, ت dört yüz, ر iki yüz, şeddeli ن 
yüz, م kırk, د ve üç  ا yedi, ۪įِÖ ’deki ب iki, ـİ beş, yekûnu bin üç yüz elli dört 
eder. Lillâhilhamd Sirâcü’n-Nur’un El-Âyetü’l-Kübrâ’s ı gibi çok risaleleri var. 
Her biri kuvvetli birer lâmba hükmünde s ırat- ı müstakîmi gösterip İmam Ali 
(radiyallâhu anh) ’ın haberini tasdik ediyorlar.
Bu üçüncü s ırrın münasebetiyle aynen َتْïِĩْìأُ َّאرُĭĤا ِįِÖ gibi bin üç yüz elli 
dört tarihine makam- ı cifrîsiyle bakan ve Said’in (radiyallâhu anh)  iki maruf lâka-
bına remzen ve ismen îma eden ve “kendini muhafaza et” emrini veren ve o 
tarihte herkesten ziyade müteaddit tehlikelere maruz bulunaca ğını telvih eden 
“Ercûze”nin âhirlerindeki
َאنِĨَّõĤا ِכَĤٰñِĤ ْرِכًאïُĨ َאĺ     َّאنِýĤا ِħĻِčَđْĤا َكَźْĳَĩِĤ َلْÉْøَאĘ
2ٍÙَĭْéِĨوَ ٍÙَÖْóכُ ِّģכُ َّóَüوَ     ِÙَĭْÝِęْĤا ْכَĥِÜ َّóَü َכَĻِĝَĺ َنْÉِÖ
fıkras ıyla diyor: “Yâ Saide’l-Kürdî! Bin üç yüz elli dört tarihine yeti şirsen 
Mevlâ-y ı Azîm’inden, o zaman ın ve o asr ın fitne ve şerlerinden muhafazan ı 
iste ve yalvar.” Evet On Sekizinci Lem’ada Birinci Keramet-i Aleviye’nin iza-hında, Kaside-i Ercûziye’nin Risale-i Nur ve müellifine dair i şârât- ı gaybiye-
si beyan edilmi ş. “İsm-i Âzam ve Sekîne” tabir etti ği esmâ-y ı sitte-i me şhu-
ruyla
3 daima me şgul olan bir şâkirdiyle konu ştuğu ve teselli verdi ği.. ve çok 
1 (Hâşiye) Hem de َאĭْĻَĉْĐأَ َّאĬإِ’ n ın s ırrı kısmen tahakkuk etmi ş. Çünkü süfyaniyetin dört rüknün-
den en kuvvetlisi ve deh şetlisi, bütün bütün çekildi. Kabir alt ında azap çekiyor. Ve en büyü-
ğü dahi, alâkas ı bilfiil çekilmi ş; mason komitesinin mahkûmu ve âleti olup azab ıyla meş-
guldür. Yaln ız onun gölgesi hükmediyor, ileri tecavüz etmemekle beraber k ısmen geriliyor. 
Bâki kalan iki şah ıs ise, ellerinden gelse tamire çal ışacaklar.
2 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.596.
3 Hazreti Ali (kerremallâhu vecheh)  Kasîde-i Ercûzesi’nde, Esmâ-y ı Sitte’nin (yani Ferd, Hayy, Kayyûm, 
Hakem, Adl, Kuddûs) İsm-i Âzam ve Sekîne oldu ğunu ifade etmi ştir. (Bkz.: el-Gümü şhânevî, 
Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.594-595)714  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
emâreler ve karînelerle o şâkirdin Said oldu ğu isbat edilmi ş. Ve orada o şâ-
kirdine demi ş:
1َاóĻِĝَęْĤوَا ُóĻِĨَْŶا َאıِÖ َّÛِÖ     ًاóĻِĉْùَÜ َتْóِّĉُø ٍħْåُĐ ُفُóْèأَ
Yani, ecnebi huruflar ı bin üç yüz k ırk sekizde tâmim edilecek; çoluk-ço-
cuk, emirler ve fakirler, icbar suretinde gece dersleriyle ö ğrenmeye çal ışacak-
lar. Evet 2ًاóĻِĉْùَÜ َتْóِّĉُø cümlesi, tam tam ına iki ت sekiz yüz, iki س yüz yirmi, 
iki ر dört yüz, iki ط on sekiz, bir ي on; mecmûu, bin üç yüz k ırk sekizdir. Ayn ı 
tarihte latinî huruflar ına gece dersleriyle cebren çal ıştırıldı.
Sonra İmam Ali (radiyallâhu anh) , Sekîne ile me şgul olan Said’e bakar, ko-
nuşur. Akabinde 3َאنِĨَّõĤا ِכَĤٰñِĤ ْرِכًאïُĨ َאĺ der. İki-üç yerde kuvvetli i şaret ile Said 
ismini verdi ği şâkirdine hitâben “Kendini, Sekîne ile dua edip muhafazaya 
çal ış.” Yâ-y ı nidaîden sonra müteaddit karîneler ve emâreler ile Said var. 
Demek 4َאنِĨَّõĤا ِכَĤٰñِĤ ْرِכًאïُĨ ُïĻِđَø َאĺ olur. Bu f ıkra nas ıl ki 5ْرِכًאïُĨ kelimesiyle “el-
Kürdî” lâkab ına hem lafzen, hem cifren bakar. Çünkü mimsiz دَرْכًא ,Kürd kal-
bıdır.6(Hâşiye) Mim ise, ل ve ي’ ye tam muvâf ıktır. Öyle de di ğer bir ismi olan 
Bediüzzaman lâkab ına dahi َאنِĨَّõĤاَ kelimesiyle îma etmekle beraber bin üç yüz 
elli dört veya bin üç yüz elli be ş makam- ı cifrîsiyle Said’in (radiyallâhu anh)  haki-
kat-i hâlini ve hilâf- ı âdet vaziyetini.. ve h ıfz u vikâye için kesretli duas ını.. ve 
halvet ve inzivâs ını tamam ıyla tabir ve ifade etti ğinden sarâhate yak ın bir su-
rette parma ğını onun ba şına o kasidede teselli için bas ıyor. Burada da َّאرُĭĤا ِįِÖ 
7َتْïِĩْìأُ sırrına mazhar olan Risale-i Nur’u alk ışlıyor.
Malûm olsun ki; Celcelûtiye’nin esas ı ve ruhu olan َةُĳْĐَّïĤوَا ُďِĨَאåْĤا ُħَùَĝْĤاَ 
8ُħَčْĐَْŶا ُħْøِْźوَا ُÙَęĺِóَّýĤا İmam Ali (radiyallâhu anh) ’ın en mühim ve en müdakkik
1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.595.
2 “sat ır sat ır yaz ıldı” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.595)
3 Bin üç yüz elli dört (1354) tarihine yeti şirsen. (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı 
Şâzelî)  s.596)
4 “Yâ Said el-Kürdî! Bin üç yüz elli dört (1354) tarihine yeti şirsen”
5 “yetişirsen” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.596)
6 (Hâşiye) Yani, tersinden okunu şudur.
7 “onunla küfrün ate şi söndürülür” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509-
510)
8 “Şerefli dua, kapsaml ı yemin ve ism-i âzam” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı 
Şâzelî)  s.512)SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    715
Üveysî bir şâkirdi.. ve İslâmiyet’in en me şhur ve parlak bir hücceti olan 
Hüccetü’l-islâm İmam Gazâlî (radiyallâhu anh)  diyor ki: “Onlar, vahiy ile Pey-
gamber’e (aleyhissalâtü vesselâm)  nâzil oldu ğu vakit İmam Ali’ye (radiyallâhu anh)  em-
retti: ‘Yaz!’ O da yazd ı, sonra nazmetti.”1 İmam Gazâlî (radiyallâhu anh)  diyor:
 نَĳُĭَכْĩْĤا َّóِّùĤوَا َħَčْĐَْŶا َħْøِْźوَا َďِĨَאåْĤا َħَùَĝْĤوَا َħĻِčَđْĤا َěْĘَĳْĤوَا َÙَęĺِóَّýĤا َةَĳْĐَّïĤا ِهِñٰİ إِنَّ
2َةِóِìْٰźوَا َאĻْĬُّïĤا زِĳُĭכُ ْīِĨ ٌõْĭכَ َכٍّü َŻِÖ َħَّčَđُĩْĤا
İmam Gazâlî, İmam Nureddin’den ders alarak bu Celcelûtiye’nin hem 
Süryanî kelimelerini, hem k ıymetini ve hâsiyetini şerhetmiş.
Dördüncü Remiz
İmam Ali (radiyallâhu anh)  Sirâcü’n-Nur’dan haber verdikten sonra yine otuz 
üç ve bir cihetle otuz iki adet Süryanîce esmây ı tâdâd ederken Risale-i Nur’un 
en kuvvetli, en k ıymettar olan Mucizât- ı Kur’âniye Risalesi’ne ve Otuz İkinci 
Söz’e kuvvetli i şaret ettiği gibi, sâir risalelere de remzen veya îmaen veya tel-
vihen bakar. Evet, Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh)  Risale-i Nur’a bakarak, 
Süryanî isimleri dercederek diyor:
َّرَتْĳَĭَÜ ًّاóِø ْجِóُّùĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ     ًÙَĬَאĻَÖ ًّاóِø رِĳُّĭĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ
َتْïِĩْìأُ َّאرُĭĤا ِįِÖ تٍĳْכُóَÖ ُّوسِïُĝِÖ     ٍëَĉْĬَóَüوَ َאزِخٍÖ َلٍŻَä رِĳُĭِÖ
ْÛَĩَøَاïِđْĤا َאرِĭِĤ َاشٍóْıِĨ َאمٍĉْĩَĉِÖ     ًאĻِĤَאĀأَ هٍĳُĩَĬ هٍĳُĺ َאĺوَ َאهٍĻِÖ
ْÛَıَّĉَĻَĈ بٍĳُıَĉْĻَĈ بٍĳُıَĈ ٍّĹِıَĈ     ٍďِĤَאü بٍĳُđْĥَü ٍďْĥَü ٍģĻِİأَ َאلٍıِÖ
ْÛَíَّĩَýَÜ خٍĳُĩَü َאتٍĺاٰ ِëĻِĥْĩَÝِÖ     ْÛَĩِùْĜأُ ُوخٍóْÖوَأَ خٍĳُĥْĩَĻِÖ خٍĳُĬأَ
(Hâşiye)3ْÛَíَّĩَýَÜ ْخٍóَýِÖ ُوخٍóْýَĺ َאرُوخٍĩَì     َאİَïْđَÖ خٍĳُĩْĺوَذَ ُوخٍñْĻَÖ َëĺَאزِÖأَ
َتْóِّĩُĐ ْنُĳْכَĤا ِįِÖ خٍĳُĩْüأَ خٍĳُĩْĺَñِÖ     َאİَïْđَÖ َאزُوخٍÖوَ َאنٍĻْĩِøوَ ٍëْĥَ×ِÖ
1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509-512.
2 “Bu şerefli, büyük tevafuklar ihtiva eden dua, kapsaml ı yemin, ism-i âzam ve büyük meknûn s ır şüphe-
siz ki dünya ve âhiret hazinelerindendir.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  
s.508-509)
3 (Hâşiye) Haşre dair me şhur Yirmi Dokuzuncu Söz’e, sonra Miraç ve zeyli Şakk- ı kamere 
bakar.716  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1...ĹَאئِĐدُ ْģَ×ْĜاِ ٍÛَíَĩْĥَýِÖ
diye dua ile hatmeder. Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , başta sarâhat ile haber 
verdiği Risale-i Nur’u, Sirâcü’n-Nur ve Sirâcü’s-Sürc nâm ıyla birinci mertebe-
de âşikâr onu gösterip tâdâd ederken2, tâ yirmi be şe geldiği vakit َאتٍĺاٰ ِëĻِĥْĩَÝِÖ 
3ْÛَíَّĩَýَÜ خٍĳُĩَü der. Âyât- ı Kur’âniye’nin i’câzlar ını beyan ve Kur’ân’ ın k ırk 
vecihle mucize oldu ğunu yedi adet küllî vecihlerde isbat eden Risale-i Nur’un 
en meşhur ve parlak risalesi olan Yirmi Be şinci Söz nâm ındaki Mucizât- ı 
Kur’âniye Risalesi’ne i şaret eder. Çünkü ba şta Sirâcü’n-Nur’un birinci merte-
bede say ılmas ı4, hem  َאتٍĺاٰ ِëĻِĥْĩَÝِÖ fıkras ında َאتٍĺاٰ kelimesinin bulunmas ı, hem 
yirmi beşinci mertebede zikretmesi, kuvvetli bir karînedir ki; pek çok âyetleri 
zikredip i’câzlar ı ve s ırlar ı beyan eden Yirmi be şinci Söz’e mana-y ı mecazî ile 
bakar. Ve sûrelerin tâdâd ında dahi, yine yirmi be şinci mertebede ibareyi de-
ğiştirip baştan başlar gibi  5َאرَكَ×َÜ ِّěَéِÖ diyerek Risale-i Nur’un en mübarek ve 
bereketli olan Yirmi be şinci Söz’ün ehemmiyetini gösteriyor. Sonra yirmi alt ı 
ve yedide  6َאİَïْđَÖ خٍĳُĩْĺوَذَ ُوخٍñْĻَÖ َëĺَאزِÖأَ der. Sonra otuz ve otuz birincide ٍëْĥَ×ِÖ 
7َאİَïْđَÖ َאزُوخٍÖوَ َאنٍĻْĩِøوَ deyip yine ibareyi de ğiştirip 8َאİَïْđَÖ kelimesini zikreder. 
Gayet zâhir ve kuvvetli bir karîne ile içtihada dair Yirmi Yedinci Söz’ün saha-
beler hakk ındaki çok mühim ve k ıymettar zeylini ve Miraç’a dair Otuz Birinci 
Söz’ün Şakk- ı kamere dair ve ona çok ihtiyaç bulunan ehemmiyetli zeylini 
1 “Nurun kandili gizlice fakat ayn ı zamanda da aç ık bir şekilde yak ılır. Kandiller kandili gizli olarak nur-
lan ır. İzzet, azamet, celâl ve kibriya sahibi münezzeh ve mukaddes olan Zât- ı Rahim’in nuruyla küfrün 
ateşi söndürülür. Mâbud-u bi’l-hak (el-ilâh) Hû, Samed (her şey O’na muhtaç, fakat O, hiçbir şeye 
muhtaç de ğildir), Zü’l-bat ş, (düşmanlar ını kıskıvrak yakalayand ır), Cebbar (kullar ın işlerini düzelten 
ve iradesine göre onlar ı yöneten) ve Halîm (günahkârlara ceza vermekte acele etmeyen) olan Zât ın 
yard ımıyla (o nur) dü şmanlar ının ateşini bast ıracak. Gerçek Mâbud, Hak olan ve hakk ı gerçekleştiren, 
Cemil (güzel olan ve her şeye güzellik veren), Vedûd (sevilen, seven ve mahlûklat aras ında sevgi var 
eden) ve Mucîb (dua edenin duas ını kabul buyuran) olan Zât’ ın yard ımıyla insanlara kendisini sevdire-
cektir. … Hak ism-i şerifin hürmetine duam ı kabul buyur.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb 
(Evrâd- ı Şâzelî)  s.509-511)
2 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509.
3 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.510.
4 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509.
5 “Tebareke (Mülk) sûresi hürmetine!” Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  
s.514.
6 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.511.
7 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.511.
8 “ondan sonra” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.511)SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    717
َאİَïْđَÖ kelimesiyle gösterir gibi, kuvvetli i şaret eder. Ben itiraf ediyorum ki, ben 
bu zeyilleri unutmu ştum. İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  bu ihtar ı ile tahattur et-
tim. Şakk- ı kameri sâb ıkan yazd ım. Şimdi bu anda sahabeler hakk ındaki zeyli 
hat ırlad ım. İşte madem ilm-i belâgat ve fenn-i beyanda birtek karîne ile me-
cazî bir mana murad olunabilir ve birtek münasebetle, bir mefhuma i şaret bu-
lunsa, o mefhum bir mana-y ı işârî olarak kabul edilir. Elbette zâhir ve çok ka-
rînelerden ve emârelerden kat- ı nazar, yaln ız bu iki yerde tam zeyillerin bu-
lunduğu ayn ı makamda ve zeyl manas ında olan َאİَïْđَÖ kelimesini tekrar su-
retinde ifadeyi de ğiştirerek söylemesi, tam bir karînedir ki; Hazreti İmam Ali 
(radiyallâhu anh)  mana-y ı hakikîsinden ba şka bir mana-y ı mecazî ve i şârîyi dahi 
ifade etmek istiyor.
Sonra yirmi dokuzuncu mertebede, heybetli bir tarzda ُوخٍóْýَĺ َאرُوخٍĩَì 
1ْÛَíَّĩَýَÜ ْخٍóَýِÖ der. Yirmi be şte geçen ve s ırlar ı bilmek manas ında olan 
ْÛَíَّĩَýَÜ kelimesini tekrar ile sâb ıkan beyan etti ğimiz harikal ı Yirmi Dokuzuncu 
Söz’e kuvvetli bir karîne ile i şaret eder. Sonra otuz ikinci mertebede sûrele-
rin tâdâd ında ehemmiyetle i şaret ettiği risale-i câmia olan Otuz İkinci Söz’e 
yine nazar- ı dikkati kuvvetli celbetmek için  2َتْóِّĩُĐ ْنُĳْכَĤا ِįِÖ خٍĳُĩْüأَ خٍĳُĩْĺذَ ve 
bir nüshada  3َتْóِّĉُĐ ْنُĳْכَĤا ِįِÖ yani ism-i Adl ve ism-i Hakem’in tecellisiyle 
ve adalet ve mizan ıyla ve intizam ve hikmetiyle dünya tamir edilir, tahrip-
ten kurtulur. İkinci nüsha ile o iki ismin râyiha-y ı tayyibesiyle ve çok ho ş ko-
kular ıyla dünya, güzel kokular al ır; attar dükkân ı gibi râyiha-y ı tayyibe verir. 
İşte ism-i Adl ve ism-i Hakem’in parlak bir aynalar ı ve bir tefsirleri hükmün-
de olan Otuz İkinci Söz’e parmak bas ıyor ve mana-y ı mecazî suretinde ifa-
de eder.  خٍĳُĩْĺذَ kelimesinin tekrar ıyla Sözler otuz üç iken, bir mertebesinin 
mektuplardan ibaret oldu ğuna ve Otuz İkinci Söz’ün son mertebesi bulun-
duğuna îma eder. Ben Süryanî kelimelerinin manalar ını tamam ıyla bileme-
diğimden ve İmam Gazâlî (radiyallâhu anh)  dahi tamam ıyla izah etmedi ğinden 
Hazreti İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  o kelimeler ile sâir risalelere i şârât ını şim-
dilik b ırak ıyorum.
1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.511.
2 “varl ık onunla tamir edilir” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.511)
3 “varl ık ondan ald ığı güzel kokular ı yayar.”718  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Beşinci Remiz
Madem  Celcelûtiye vahiy ile Peygamber (aleyhissalâtü vesselâm) ’a nâzil ol-
muş.1 Ve Allâmü’l-guyûb’un ilmiyle ifade-i mana eder.
Hem madem  Celcelûtiye  2Ĺِ×ْכَĳכَ ْïِĜأَve3رِĳُّĭĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ  fıkralar ında ma-
na-y ı mecazî ile o kasidenin hakikatini isbat eden Risale-i Nur’a sarîhen ve 
onun on üç ehemmiyetli risalelerine i şareten haber vermekle beraber, َģِĨَאè َאĻَĘ 
4ْرُهُïَĜ َّģَä ِيñَّĤا ِħْøِْźا’ de dahi o kasidenin bir esas ı olan 5ُħَّčَđُĩْĤا ُħْøِْźاَ ile çok 
iştigal ve istimdat eden Risale-i Nur müellifine ve bunun on üç ehemmiyetli 
vâk ıât- ı hayat ına îmaen, remzen, i şareten mana-y ı mecazî ile haber veriyor.
Hem madem  mana-y ı mecazî ile ve mefhum-u i şârînin murad olmas ına 
bir zay ıf karîne ve bir gizli emâre ve birtek münasebet kâfi geliyor.
Hem madem  Risale-i Nur ve risalelerine ve müellifi ve ahvâline olan i şa-
retler birbirine karîne olur. Belki meselenin vahdeti itibar ıyla umum i şaretler, 
karîneleriyle beraber her birisine kuvvetli bir karîne ve kavî bir emâre hük-mündedir.
Elbette diyebiliriz ki;  Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh)  nas ıl ki başta
6َتْĳَĉْĬا ِįِĭِĈَא×ِÖ َارٍóْøأَ ِėْýכَ ĵٰĤإِ     َتْïَÝْİا ِįِÖ Ĺِèرُو ِّٰųا ِħْùِ×ِÖ َأْتُïَÖ
Yani, “Hazine-i esrar olan ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ ile başlad ım. Ruhum, 
onun ile o hazineyi ke şfetti.” diyerek sâir i şârât ın karînesiyle bir mana-y ı işârî 
ve bir medlûl-ü mecazî suretinde Risale-i Nur’un bismillâh ı hükmünde ve fâti-
has ı ve besmelesi ve “Bismillâh”taki büyük s ırrın hakikatini beyan eden ve k ı-
sa ve gayet kuvvetli Birinci Söz nâm ında olan Bismillâh Risalesi’ne îma, belki 
remz, belki i şaret ediyor. Aynen öyle de sâir i şârât ın karîne ve münasebetiy-
le ve huruf-u Kur’âniye’nin esrar ından bahseden ve Rumuzat- ı Semâniye nâ-
mında bulunan sekiz küçük risalelerin mahiyetlerini and ırır bir tarzda, ibareyi 
değiştirerek huruflar ın esrar ıyla istimdat etmeye ba şlamas ı karîne-i latîfesiyle
1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509-512.
2 “Y ıldızımı nurland ır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
3 “Nurun kandili yak ılır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
4 Ey kadri yüce ismi ta şıyan! (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.527)
5 “İsm-i Âzam” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.500)
6 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.499.SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    719
muazzam dua ve münâcât ve câmî kasem-i istimdadînin âhirlerinde ve 
Sözler’e ve Mektuplar’a i şaretten sonra  1ْÛَĐَóْøأَ ِóْāَّĭĤوَا ِçْÝَęْĤِאÖ َאèَĳْĤا َاحِĳِÖ fık-
ras ıyla Yirmi Dokuzuncu Mektup’un bir k ısım esrar- ı huruf-u Kur’âniye’yi be-
yan eden Rumuzat- ı Semâniye nâm ında sekiz küçük risalelerin en mühimle-
rini.. ve feth-i Mekke ve feth-i Şam ve feth-i Kudüs ve feth-i İstanbul gibi çok 
fütuhat- ı İslâmiye’den gaybî haber veren Sûre-i 2ُ﴾çْÝَęْĤوَا ِّٰųا ُóْāَĬ אءَƯä ﴿إِذَا’nun 
esrar ını beyan ile, fütuhat- ı İslâmiyenin pehlivan ı olan Hazreti İmam Ali’nin 
(radiyallâhu anh)  nazar- ı dikkatini celbeden Feth ve Nasr Risalesi’ne.. hem Sûre-i 
Feth’in en mühim ve en âhir âyetinin be ş vecih ile i’câz ını beyan ve isbat ile, 
kahraman- ı İslâm Hazreti İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  nazar- ı dikkatini celbe-
den gayet k ıymetli olan Âyet-i Feth Risalesi nâm ındaki küçük bir risaleye îma, 
belki işaret eder itikad ınday ım. Böyle itikada i ştirak edilmezse de itiraz edil-
memeli.
Alt ınc ı Remiz
Madem  Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , üstad- ı kudsîsinden ald ığı derse 
binâen, Kur’ân’a taalluk eden gelecek hâdisâttan haber veriyor. Ve “benden sorunuz” diye müteaddit ve do ğru haberleri verip bir şah- ı velayet oldu ğunu 
öyle kerametlerle isbat etmi ş.
Ve madem  bu as ırda Avrupa dinsizleri ve ehl-i dalâlet münaf ıklar ı, deh-
şetli bir surette Kur’ân’a hücumu hengâm ında Risale-i Nur, o seyl-i dalâlete 
karşı mukâvemet edip, Kur’ân’ ın t ılsımlar ını keşfederek hakikatini muhafaza 
ediyor.
Ve madem
3ْÛَĥَåْĥَä رُĳُĬ َאĺ َّאمِĺَْŶوَا ِóْİَّïĤا َىïَĨ     ًÙَåْıَÖوَ رًاĳُĬ ِħْøِْźِאÖ Ĺِ×ْכَĳכَ ْïِĜأَ
fıkras ıyla –Yirmi Sekizinci Lem’ada isbat edildi ği gibi– sarâhate yak ın bir su-
rette Risale-i Nur’a i şaret etmekle beraber, Sûre-i Nur’daki âyetü’n-nur’un 
Risale-i Nur’a i şaretine işaret eder.
1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.515.
2 “Allah’ ın yard ım ve zaferi geldi ği zaman..” (Nasr sûresi, 110/1)
3 Ey gizliliklere ilmiyle nüfuz eden Nur! Y ıldızımı as ırlar boyunca Nur isminle nurland ır ve par ıltısını 
devam ettir! (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)720  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Ve madem   1رًاĳُĬ ِħْøِْźِאÖ Ĺِ×ْכَĳכَ ْïِĜأَmana ve cifirce tam tam ına Risale-i 
Nur’a tevâfuk ediyor, elbette diyebiliriz ki; bu f ıkran ın akabinde
ْÛَäَóْıَĩَÜ َאهٍĩَä تٍĳُّĻَĥَåْĥَä ٍģĻِĥَä     ٍÙَĤَŻَä جٍĳُıَĩْĥَä جٍĳُİأَ َאجٍÖ
2ْÛَّכَóَ×َÜ وَأُمٍّ ٍõĺِóْ×ِÜ َةِóْıَÖوَ     َمٍóْÖأَ َازِóْĩِøوَ ُومٍóْÖأَ َادِïْđَÝِÖ
fıkras ıyla Risale-i Nur’un bidayette On İki Söz nâm ında iştihar ve inti şar eden 
on iki küçük risalelerine  3Ĺِ×ْכَĳכَ ْïِĜأَ karînesiyle, bu f ıkradaki on iki Süryanî 
kelimeler onlara birer i şarettir. Gerçi elimde bulunan Celcelûtiye nüsha-
sı, en sahih ve en mutemettir. İmam Gazâlî (radiyallâhu anh)  gibi çok imamlar 
Celcelûtiye’yi şerh etmişler. Fakat bu Süryanî kelimelerin manas ını tam bil-
mediğimden ve nüshalarda ihtilâf bulundu ğundan, her birisinin vech-i i şare-
tini ve münasebetini şimdilik bilmedi ğimden b ırak ıyorum.
Elhâs ıl: Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , bir defa  Ĺِ×ْכَĳכَ ْïِĜأَ fıkras ıyla âhir-
zamanda Risale-i Nur’u dua ile Allah’tan niyaz eder, ister. Ve bidayette on 
iki risaleden ibaret bulundu ğundan yaln ız on iki risalesine i şaret ediyor. İkinci 
defada  4رِĳُّĭĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ fıkras ıyla daha sarih bir surette Risale-i Nur’u medh ü 
senâ ile göstererek tekemmülüne i şareten, umum Sözler’i ve Mektuplar’ ı ve 
Lem’alar’ ı remzen haber verir. Hem On İki Söz nâm ı ile çok inti şar eden o 
küçücük risaleler, bu f ıkradaki kelimeler gibi birbirine ismen ve sureten ben-
zedikleri gibi bedî manas ında olan Celcelûtiye kelimesine mutâb ık olarak her 
biri gayet bedî bir tarzda, güzel bir temsil ile, büyük ve derin bir hakikat-i Kur’âniye’yi tefsir ve isbat eder.
Eğer bir muannit taraf ından denilse: Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh)  
bu umum mecazî manalar ı irade etmemi ş?
Biz de deriz Biz de deriz kiki: Faraza Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh)  irade etmezse, 
fakat kelâm delâlet eder ve karînelerin kuvvetiyle i şârî ve z ımnî delâletle ma-
nalar ı içine dâhil eder. Hem madem o mecazî manalar ve i şârî mefhumlar 
hakt ır, doğrudur ve vâk ıa mutâb ıktır ve bu iltifata lây ıktırlar ve karîneleri kuv-
vetlidir; elbette Hazreti İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  böyle bütün i şârî manalar ı
1 “Y ıldızımı Nur isminle nurlu k ıl, parlamaya devam ettir!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb 
(Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
2 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509.
3 “Y ıldızımı nurland ır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
4 “Nurun kandili yak ılır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    721
 irade edecek küllî bir teveccühü faraza bulunmazsa, –Celcelûtiye vahiy ol-
mak cihetiyle1 hakikî sahibi– Hazreti İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  üstad ı olan 
Peygamber-i Zî şan’ ın (aleyhissalâtü vesselâm)  küllî teveccühü ve üstad ının Üstad- ı 
Zülcelâl’inin ihatal ı ilmi onlara bakar, irade dairesine al ır.
Bu hususta benim hususî ve kat’î ve yakîn derecesindeki kanaatimin bir 
sebebi şudur ki: Mü şkülât- ı azîme içinde, el-âyetü’l-kübrân ın tefsir-i ekberi 
olan Yedinci Şuâ’ ı yazmakta çok zahmet çekti ğimden, bir kudsî teselli ve te ş-
vike cidden çok muhtaç idim. Şimdiye kadar mükerrer tecrübeler ile bu gi-
bi hâletlerimde inâyet-i ilâhiye imdad ıma yetişiyordu. Risaleyi bitirdi ğim ay-
nı vakitte, hiç hat ırıma gelmedi ği hâlde, birden bu keramet-i Aleviye’nin zu-
huru, bende hiçbir şüphe b ırakmad ı ki; bu dahi benim imdad ıma gelen sâir 
inâyet-i ilâhiye gibi Rabb-i Rahîm’in bir inâyetidir. İnayet ise aldatmaz, haki-
katsiz olmaz.
Yedinci Remiz
Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh)  nas ıl ki,
ْÛَåَęْĤا َīِĨ ĹِّĭِĨأَ ٰىóْ×ْכُĤا ِÙَĺْٰźِאÖوَ..............................     
ْÛَÝَّýĤا َīِĨ ĹِĬْóِäأَ ĵٰĭْùُéْĤا َאئِכَĩْøَÉِÖوَ     َאĭَıٰĤإِ َאĺ ٍÙَĩْíَĨ َďَĨ ٍãَĝَĘ ِّěَéِÖوَ
2ْÛَĥَåْĬا ُÛَĩْĥُّčĤا ِįِÖ ĵٰøĳُĨ َאāَĐ ُħْøوَا     ْÛَíَĨَאýَÜوَ ْÛَĥَĐ َامٍóْıَ×ِĤ ُوفٌóُè
diye birinci f ıkras ıyla Yedinci Şuâ’a işaret etmi ş; öyle de ayn ı fıkra ile âlî bir 
tefekkürnâme ve tevhide dair yüksek bir mârifetnâme nâm ında olan Yirmi 
Dokuzuncu Arabî Lem’a’ya dahi i şaret eder. İkinci f ıkras ıyla “İsm-i Âzam ve 
Sekîne” denilen esmâ-y ı sitte-i me şhurenin3 hakikatlerini gayet âlî bir tarzda 
beyan ve isbat eden ve Yirmi Dokuzuncu Lem’a’y ı takip eyleyen Otuzuncu 
Lem’a nâm ında alt ı nükte-i esmâ risalesine 4ْÛَÝَّýĤا َīِĨ ĹِĬْóِäأَ ĵٰĭْùُéْĤا َאئِכَĩْøَÉِÖ 
1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509-512.
2 “......Âyetü’l-Kübrâ hürmetine beni musibetten kurtar, bana emniyet ve huzur ver! … Esmâ-y ı hüsnâ 
hakk ı için beni da ğınıklıktan koru! O harfler Merih y ıldızı gibi yüksek ve yücedir. Asâ-y ı Mûsa ismiyle 
küfür karanl ıklar ı dağılır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî – Hazreti Ali’nin 
(kerremallâhu vecheh) Celcelûtiye’si –) s.516)
3 Hazreti Ali (kerremallâhu vecheh)  Kasîde-i Ercûzesi’nde, Esmâ-y ı Sitte’nin (yani Ferd, Hayy, Kayyûm, 
Hakem, Adl, Kuddûs) İsm-i Âzam ve Sekîne oldu ğunu ifade etmi ştir. (Bkz.: el-Gümü şhânevî, 
Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.594-595)
4 “Esmâ-y ı hüsnâ hakk ı için beni da ğınıklıktan koru!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb 
(Evrâd- ı Şâzelî)  s.516)722  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
cümlesiyle i şaret ettiğinden sonra akabinde risale-i esmây ı takip eden Otuz 
Birinci Lem’a’n ın Birinci Şuâ’ ı olarak, otuz üç âyet-i Kur’âniye’nin Risale-i 
Nur’a işârât ını kaydedip, hesap- ı cifrî münasebetiyle, ba ştan başa ilm-i hu-
ruf risalesi gibi görünen ve bir mucize-i Kur’âniye hükmünde bulunan risale-
ye 1ْÛَíَĨَאýَÜوَ ْÛَĥَĐ َامٍóْıَ×ِĤ ُوفٌóُè kelimesiyle i şaret edip, der-akab َאāَĐ ُħْøوَا 
2ْÛَĥَåْĬا ُÛَĩْĥُّčĤا ِįِÖ ĵٰøĳُĨ kelâm ıyla dahi, risale-i hurufiyeyi takip eden ve El-
Âyetü’l-Kübrâ’dan ve ba şka Resâil-i Nuriye’den terekküp eden ve Asâ-y ı 
Mûsâ nâm ını alan ve asâ-y ı Mûsâ gibi, dalâletin ve şirkin sihirlerini ibtal eden 
Risale-i Nur’un şimdilik en son ve âhir risalesine Asâ-y ı Mûsâ nâm ını vererek 
işaretle beraber, mânevî karanl ıklar ı dağıtacağını müjde ediyor.
Evet 3ٰىóْ×ْכُĤا ِÙَĺْٰźِאÖوَ kelimesiyle Yedinci Şuâ’a işareti, kuvvetli karîneler ile 
isbat edildi ği gibi, ayn ı kelime, di ğer bir mana ile elhak Risale-i Nur’un âye-
tü’l-kübrâs ı hükmünde ve ekser risalelerin ruhlar ını cemeden ve Arabî bulu-
nan Yirmi Dokuzuncu Lem’aya bu kelâm, “müstetbeâtü’t-terâkib” kaidesiy-le ona bak ıyor, efrad ına dâhil ediyor. Öyle ise Hazreti İmam Ali 
(radiyallâhu anh)  
dahi, bu f ıkradan ona bak ıp işaret eder diyebiliriz. Hem sâir i şârât ın karîne-
siyle, hem Mektubat’tan sonra Lem’alar’a ba şka bir tarz- ı ibare ile îma ede-
rek; Lem’alar ın en parla ğının telifi, deh şetli bir zamanda ve hapis ve idam-
dan kurtulmak ve emniyet ve selâmet bulmak için, mana-y ı mecazî ve mef-
hum-u işârî ile, Hazreti Ali (radiyallâhu anh)  kendi lisan ını, büyük tehlikelerde bu-
lunan müellifin hesab ına istimâl ederek, 4ْÛَåَęْĤا َīِĨ ĹِّĭِĨأَ ٰىóْ×ْכُĤا ِÙَĺْٰźِאÖوَ yani, 
“Yâ Rab! Beni kurtar, eman ve emniyet ver!” diye dua etmesiyle, tam tam ı-
na Eskişehir Hapishânesi’nde idam ve uzun hapis tehlikesi içinde telif edilen 
Yirmi Dokuzuncu Lem’a’n ın ve sahibinin vaziyetine tevâfuk karînesiyle ke-
lâm, z ımnî ve işârî delâlet etti ğinden diyebiliriz ki; Hazreti İmam Ali (radiyallâ-
hu anh)  dahi bundan, ona i şaret eder. Hem Otuzuncu Lem’a nâm ında ve al-
tı nükte olan risale-i esmâya bakarak 5ĵٰĭْùُéْĤا َאئِכَĩْøَÉِÖوَ deyip, sâir i şârât ın 
1 “O harfler Merih y ıldızı gibi yüksek ve yücedir.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı 
Şâzelî)  s.516)
2 “Asâ-y ı Mûsa ismiyle küfür karanl ıklar ı dağılır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı 
Şâzelî)  s.516)
3 “Âyetü’l-Kübrâ hürmetine” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.516)
4 “Âyetü’l-Kübrâ hürmetine beni kurtar, emniyet ve huzur ver!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-
ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî – Hazreti Ali’nin (kerremallâhu vecheh) Celcelûtiye’si –) s.516)
5 “Esmâ-y ı hüsnâ hakk ı için” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.516)SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    723
karînesiyle, hem Yirmi Dokuzuncu Lem’a’ya takip karînesiyle, hem ikisinin 
isimde ve esmâ lafz ında tevâfuk karînesiyle, hem te şettüt-ü hâle ve s ıkıntılı 
bir gurbete ve peri şaniyete dü şen müellifi, onun telifi bereketiyle teselli ve ta-
hammül bulmas ına ve mana-y ı mecazî cihetinde, Hazreti İmam Ali’nin (radi-
yallâhu anh)  lisan ıyla kendine dua olan 1ْÛَÝَّýĤا َīِĨ ĹِĬْóِäأَ ĵٰĭْùُéْĤا َאئِכَĩْøَÉِÖ yani, 
“İsm-i âzam olan o esmâ risalesinin bereketiyle beni te şettütten, peri şaniyet-
ten h ıfzeyle, Yâ Rabbî!” meâli, tam tam ına o risale ve sahibinin vaziyetine te-
vâfuk karînesiyle kelâm, mecazî delâlet ve İmam Ali (radiyallâhu anh)  ise, gaybî 
işaret eder diyebiliriz.
Hem madem  Celcelûtiye’nin asl ı vahiydir2 ve esrarl ıdır ve gelecek zama-
na bak ıyor ve gaybî umûr-u istikbaliyeden haber veriyor.
Ve madem  Kur’ân itibar ıyla, bu as ır dehşetlidir ve Kur’ân hesab ıyla, 
Risale-i Nur bu karanl ık as ırda ehemmiyetli bir hâdisedir.
Ve madem  sarâhat derecesinde çok karîne ve emârelerle Risale-i Nur, 
Celcelûtiye’nin içine girmi ş, en mühim yerinde yerle şmiş.
Ve madem  Risale-i Nur ve eczalar ı, bu mevkie lây ıktırlar ve Hazreti İmam 
Ali’nin (radiyallâhu anh)  nazar- ı takdirine ve tahsinine ve onlardan haber verme-
sine liyâkatleri ve k ıymetleri var.
Ve madem  Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , Sirâcü’n-Nur’dan zâhir bir 
surette haber verdikten sonra ikinci derecede perdeli bir tarzda Sözler’den, sonra Mektuplar’dan, sonra Lem’alar’dan, risalelerdeki gibi ayn ı tertip, ayn ı 
makam, ayn ı numara taht ında, kuvvetli karînelerin sevkiyle kelâm, delâlet ve 
Hazreti İmam Ali’nin 
(radiyallâhu anh)  işaret ettiğini isbat eylemi ş.
Ve madem  başta
3َتْĳَĉْĬا ِįِĭِĈَא×ِÖ َارٍóْøأَ ِėْýכَ ĵٰĤإِ     َتْïَÝْİا ِįِÖ Ĺِèرُو ِّٰųا ِħْùِ×ِÖ َأْتُïَÖ
risalelerin ba şı ve Birinci Söz olan Bismillâh Risalesi’ne bakt ığı gibi, kasem-i 
câmi-i muazzam ın âhirinde, risalelerin k ısm- ı âhirleri olan son Lem’alar’a ve 
Şuâlar’a, hususan bir âyetü’l-kübrâ-y ı tevhid olan Yirmi Dokuzuncu Lem’a-
yı harika-y ı Arabiye ve Risale-i Esmâ-y ı Sitte ve Risale-i İşârât- ı Huruf-u 
1 “Esmâ-y ı hüsnâ hakk ı için beni da ğınıklıktan koru!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb 
(Evrâd- ı Şâzelî)  s.516)
2 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509-512.
3 “Bismillâh ile ba şlar ım. Öyle ki ruhum, besmelenin içindeki gizli s ırlar ı keşfe yine besmele ile yol bul-
muş ve kanatlanabilmi ştir. (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb  (Evrâd- ı Şâzelî)  s.499).724  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Kur’âniye ve bilhassa şimdilik en âhir Şuâ ve Asâ-y ı Mûsâ gibi, dalâletlerin
bütün mânevî sihirlerini ibtal edebilen bir mahiyette bulunan ve bir mana-da Âyetü’l-Kübrâ nâm ını alan risale-i harikaya bak ıyor gibi bir tarz- ı ifade 
görünüyor.
Ve madem  birtek meselede bulunan emâreler ve karîneler, meselenin 
vahdeti haysiyetiyle birbirine kuvvet verir; zay ıf bir münasebetle bir tere şşuh 
dahi, menba ına ilhak edilir.
Elbette bu yedi adet esaslara istinaden deriz : Hazreti İmam Ali (radiyal-
lâhu anh)  nas ıl ki, meşhur Sözler’e tertipleri üzerine i şaret etmiş ve Mektubat’tan 
bir k ısm ına ve Lem’alar’dan en mühimlerine tertiple bakm ış; öyle de 
1ْÛَÝَّýĤا َīِĨ ĹِĬْóِäأَ ĵٰĭْùُéْĤا َאئِכَĩْøَÉِÖ cümlesiyle, Otuzuncu Lem’aya, yani müs-
takil Lem’alar’dan en son olan Esmâ-y ı Sitte Risalesi’ne tahsin ederek bak ı-
yor. Ve 2ْÛَíَĨَאýَÜوَ ْÛَĥَĐ َامٍóْıَ×ِĤ ُوفٌóُè kelâm ıyla dahi, Otuzuncu Lem’ay ı ta-
kip eden İşârât- ı Huruf-u Kur’âniye Risalesi’ni takdir edip, i şaretle tasdik edi-
yor. 3ْÛَĥَåْĬا ُÛَĩْĥُّčĤا ِįِÖ ĵٰøĳُĨ َאāَĐ ُħْøوَا kelimesiyle dahi, şimdilik en âhir ri-
sale ve tevhid ve iman ın elinde Asâ-y ı Mûsâ gibi harikal ı, en kuvvetli burhan 
olan mecmua risalesini senâkârâne remzen gösteriyor gibi bir tarz- ı ifadeden 
bilâ-pervâ hükmediyoruz ki; Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh)  hem Risale-i 
Nur’dan, hem çok ehemmiyetli risalelerinden mana-y ı hakikî ve mecazî ile 
işârî ve remzî ve îmaî ve telvihî bir surette haber veriyor. Kimin şüphesi var-
sa, işaret olunan risalelere bir kere dikkatle baks ın. İnsaf ı varsa, şüphesi kal-
maz zannediyorum.
Buradaki mana-y ı işârî ve medlûl-ü mecazîlere karînelerin en güzeli ve la-
tîfi, ayn ı tertibi muhafaza ile verilen isimlerin münasebetidir. Meselâ Yirmi do-
kuz, otuz ve otuz bir ve otuz iki mertebe-i tâdâdda, Yirmi Dokuz ve Otuz ve Otuz Bir ve Otuz İkinci Sözler’e gayet münasip isimler ile.. ve ba şta Sözler’in 
başı olan Birinci Söz’e, ayn ı besmele s ırrıyla.. ve âhirde şimdilik risalelerin 
âhirine mahiyetini gösterir lây ık birer isim vererek i şaret etmesi gerçi gizli ise 
de, fakat çok güzeldir ve letâfetlidir.
1 “Esmâ-y ı hüsnâ hakk ı için beni da ğınıklıktan koru!” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb 
(Evrâd- ı Şâzelî)  s.516)
2 “O harfler Merih y ıldızı gibi yüksek ve yücedir.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı 
Şâzelî)  s.516)
3 “Asâ-y ı Mûsa ismiyle küfür karanl ıklar ı dağılır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı 
Şâzelî)  s.516)SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    725
Ben itiraf ediyorum ki; böyle makbul bir eserin mazhar ı olmak, hiçbir ve-
cihle o makama liyâkatim yoktur. Fakat küçük, ehemmiyetsiz bir çekirdekten, koca dağ gibi bir a ğac ı halketmek; kudret-i ilâhiyenin şe’nindendir ve âdeti-
dir ve azametine delildir...
Ben kasemle temin ederim ki; Risale-i Nur’u senâdan maksad ım, 
Kur’ân’ ın hakikatlerini ve iman ın rükünlerini teyid ve isbat ve ne şirdir...
Hâl ık-ı Rahîm’ime yüz binler şükrolsun ki; kendimi kendime be ğen-
dirmemi ş.. nefsimin ay ıplar ını ve kusurlar ını bana göstermi ş.. ve o nefs-i 
emmâreyi, ba şkalara be ğendirmek arzusu kalmam ış. Kabir kap ısında 
bekleyen bir adam ın arkas ındaki fâni dünyaya riyâkârâne bakmas ı, ac ı-
nacak bir hamâkattir ve deh şetli bir hasârettir.
İşte bu hâlet-i ruhiye ile yaln ız hakâik-i imaniyenin tercüman ı olan Risale-i 
Nur’un do ğru ve hak oldu ğuna latîf bir münasebet söyleyece ğim, şöyle ki:
Celcelûtiye, Süryanîce bedî demektir ve bedî manas ındad ır. İbareleri be-
dî olan Risale-i Nur, Celcelûtiye’de mühim bir mevki tutup ekser yerlerinde tereşşuhât ı göründü ğünden, kasidenin ismi ona bak ıyor gibi verilmi ş. Hem 
şimdi anl ıyorum ki; eskiden beri benim liyâkatim olmad ığı hâlde bana verilen 
Bediüzzaman lâkab ı benim de ğildi, belki Risale-i Nur’un mânevî bir ismi idi. 
Zâhir bir tercüman ına âriyeten ve emaneten tak ılm ış. Şimdi o emanet isim, 
hakikî sahibine iade edilmi ş.
Demek, Süryanîce bedî manas ında –ve kasidede tekerrürüne binâen ka-
sideye verilen– Celcelûtiye ismi, i şârî bir tarzda bid’at zaman ında ç ıkan be-
diülbeyan ve bediüzzaman olan Risale-i Nur’un hem ibare, hem mana, hem isim noktalar ıyla bedîli ğine münasebettarl ığını ihsas etmesine.. ve bu ismin 
bir parça ona da bakmas ına.. ve bu ismin müsemmâs ında Risale-i Nur, çok 
yer işgal ettiği için hak kazanm ış olmas ına... tahmin ediyorum.
1َאĬْÉَĉْìأَ أَوْ אƯĭĻِùَĬ إِنْ אƯĬْñِìٰاËُÜ َź َאĭَّÖرَ
Sekizinci Remiz
Bu remzin beyan ından evvel, en mühim iki suâle cevap yaz ılacak.
Birinci Suâl : Bütün k ıymettar kitaplar içinde Risale-i Nur, Kur’ân’ ın 
işaretine ve iltifat ına ve Hazreti İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  takdir ve 
1 “Ey Rabbimiz! Unutur veya hataya dü şer de bir kusur i şlersek bizi onunla hesaba çekme!” (Bakara 
sûresi, 2/286)726  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
tahsinine1 ve Gavs- ı Âzam’ ın teveccüh ve teb şirine2 vech-i ihtisas ı 
nedir? O iki zât ın kerametle Risale-i Nur’a bu kadar k ıymet ve ehem-
miyet vermesinin hikmeti nedir?
Elcevap Elcevap : Mâlûmdur ki, baz ı vakit olur bir dakika; bir saat ve belki bir 
gün, belki seneler kadar.. ve bir saat; bir sene, belki bir ömür kadar netice ve-rir ve ehemmiyetli olur. Meselâ bir dakikada şehit olan bir adam, bir velayet 
kazan ır..
3 ve soğuğun şiddetinden incimad etmek zaman ında ve dü şman ın 
dehşet-i hücumunda bir saat nöbet, bir sene ibadet hükmüne geçebilir.4
İşte aynen öyle de; Risale-i Nur’a verilen ehemmiyet dahi, zaman ın 
ehemmiyetinden.. hem bu asr ın şeriat- ı Muhammediye’ye (aleyhissalâtü ves-
selâm) ve şeâir-i Ahmediye’ye (aleyhissalâtü vesselâm)  ettiği tahribat ın dehşetin-
den.. hem bu âhirzaman ın fitnesinden, eski zamandan beri bütün ümme-
tin istiâze etmesi cihetinden.. hem o fitnelerin savletinden, müminlerin imanlar ını kurtarmas ı noktas ından Risale-i Nur, öyle bir ehemmiyet kes-
betmiş ki; Kur’ân ona kuvvetli i şaretle iltifat etmi ş.. ve Hazreti İmam Ali 
(radiyallâhu anh)  üç kerametle ona be şaret vermi ş.. ve Gavs- ı Âzam (radiyallâhu 
anh) kerametkârâne ondan haber verip tercüman ını teşcî etmiş.
Evet, bu asr ın dehşetine kar şı taklidî olan itikad ın istinad kaleleri 
sars ılm ış ve uzakla şmış ve perdelenmi ş olduğundan, her mümine, tek 
başıyla dalâletin cemaatle hücumuna mukâvemet ettirecek gayet kuvvet-
li bir iman- ı tahkikî lâz ımd ır ki dayanabilsin. Risale-i Nur, bu vazifeyi en 
dehşetli bir zamanda.. ve en lüzumlu ve nazik bir vakitte.. herkesin an-
layacağı bir tarzda.. hakâik-i Kur’âniye ve imaniyenin en derin ve en giz-
lilerini, gayet kuvvetli burhanlar ile isbat ederek; o iman- ı tahkikîyi ta şı-
yan hâlis ve sad ık şâkirtleri dahi, bulunduklar ı kasaba, karye ve şehirler-
de –hizmet-i imaniye itibar ıyla âdeta birer gizli kutub gibi– müminlerin 
mânevî birer nokta-y ı istinad ı olarak, bilinmedikleri ve görünmedikleri 
ve görüşülmedikleri hâlde –kuvve-i mâneviye-i itikatlar ı cesur birer zâbit 
gibi– kuvve-i mâneviyeyi ehl-i iman ın kalblerine verip, müminlere mânen 
mukâvemet ve cesaret veriyorlar.
1 Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.499, 509, 516.
2 Bkz.: el-Geylânî, el-Fethu’r-rabbânî  s.265; el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.562.
3 Allah yolunda şehid olanlar ın Cenab- ı Hak taraf ından mükâfatland ırılacaklar ına dair bkz.: Bakara 
sûresi, 2/154; Âl-i İmran sûresi, 3/157, 169; Nisâ sûresi, 4/69, 74; Tevbe sûresi, 9/111.
4 Bkz.: ed-Deylemî, el-Müsned  2/273; el-Hâris İbni Ebî Üsâme, Müsnedü’l-Hâris  2/652. Ayr ıca Allah 
yolundaki bir günlük nöbetin, dünyadan ve içindekilerden daha hay ırlı olduğuna dair bkz.: Buhârî, 
cihâd  5, 73; Müslim, imâre  112-115, 163.SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    727
İkinci Suâl : Keramet izhar edilmezse daha evlâ oldu ğu hâlde, neden 
sen ilân edersin?
Elcevap Elcevap : Bu, bana ait bir keramet de ğildir. Belki Kur’ân’ ın i’câz- ı mâne-
vîsinden tere şşuh ederek has bir tefsirinden keramet suretinde bizlere ve ehl-i 
imana bir ikram- ı rabbânî ve in’am- ı ilâhîdir. Elbette mucize-i Kur’âniye ve 
onun lem’alar ı izhar edilir. Ve nimeti ise şükür niyetiyle ilân etmek, bir tah-
dis-i nimettir.  1ِّثْïَéَĘ ِّכَÖرَ ِÙَĩْđِĭِÖ َّאĨوَأَ âyeti, izhar ını emreder. Benim için me-
dar- ı fahir ve gurur olacak bir liyâkatim ve istihkak ım olmad ığını kasemle iti-
raf ediyorum. Ben çekirdek gibi çürüdüm ve kurudum. Bütün k ıymet ve ha-
yat ve şeref, o çekirdekten ç ıkan şecere-i Risale-i Nur ve mucize-i mânevi-
ye-i Kur’âniye’ye geçmi ş biliyorum. Ve öyle itikat etti ğimden i’câz- ı Kur’ânî 
hesab ına izhar ederim. Bütün k ıymet bir mucize-i Kur’âniye olan Risale-i 
Nur’dad ır. Hatta eskiden beri ta şıdığım Bediüzzaman ismi onun imi ş, yine 
ona iade edildi. Risale-i Nur ise, Kur’ân’ ın mal ıdır ve manas ıdır. Bu remizde 
hususî kanaatimi teyid eden ve kendime mahsus çok emâre ve karîneler var. Fakat başkalar ına isbat edemedi ğimden yazam ıyorum. Yaln ız iki-üçüne i şa-
ret etmeye münasebet gelmi ş.
Birincisi : Ben Celcelûtiye’yi okudu ğum vakit, sâir münâcâtlara muha-
lif olarak kendim bizzat hissiyat ımla münâcât ediyorum diye hissederdim. Ve 
başkas ının lisan ıyla taklitkârâne olmuyordu. Benim için gayet f ıtrî ve dertle-
rime alâkadar ve tefekkürat- ı ruhiyeme ho ş bir zemin oluyordu. Birkaç sene 
sonra kerametini ve Risale-i Nur ile münasebetini gördüm ve anlad
ım ki; o 
hâlet, bu münasebetten ileri gelmi ş.
İkincisi : Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , başta
2َتْĳَĉْĬا ِįِĭِĈَא×ِÖ َارٍóْøأَ ِėْýכَ ĵٰĤإِ     َتْïَÝْİا ِįِÖ Ĺِèرُو....
ve  ortalar ında
3ْÛَĥَåْĬا ِכَÖ ُħĻِĥَè َאĺ ٍħْĥِĐ َارِóْøَÉِÖ     ًÙَĨَاóכَ َلِŻَåْĤا ذَا َאĺ ĹِĭْéِĭْĨوَأَ
ve âhirde
1 “Şimdi gel Rabbi’nin nimetini yâd et ve hayk ır!” (Duhâ sûresi, 93/11)
2 “Ruhum, besmele ile o hazineyi ke şfetti.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  
s.499)
3 “Ey Celâl Sahibi ve ey Halîm! Senin yard ımınla aç ılacak bir ilmin esrar ını bana kereminle lütfeyle!” 
(Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.504)728  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
1ْÛَđِّĩُä ِěَئِŻَíْĥِĤ مٍĳُĥُĐ ُّóِøوَ     ٍïَّĩَéُĨ ِّħَĐ ِīْÖوَا ٍّĹِĥَĐ َאلُĝَĨ
bir hazine-i ulûm olarak gösteriyor. Hâlbuki zâhirinde yaln ız bir münâcâtt ır. 
Hatta İmam Ali’nin (radiyallâhu anh)  hakikat-fe şan sâir kasideleri ve ilmî ba şka 
münâcâtlar ı gibi, esrar- ı ilmiye ile tam münasebeti görünmüyor. Benim hu-
susî kanaatim şudur ki; Celcelûtiye, madem Risale-i Nur’u içine alm ış ve sî-
nesine bas ıp mânevî veled gibi kabul etmi ş, elbette 2ْÛَđِّĩُä ِěَئِŻَíْĥِĤ مٍĳُĥُĐ ُّóِøوَ 
fıkras ı ile kendi hazinesinin bir k ısım p ırlantalar ını âhir zamanda ne şreden 
Risale-i Nur’u şahit gösterip Celcelûtiye’yi bir hazine-i ulûm ve bir define-i il-
miyedir diye bihakk ın medh ü senâ edebilir.
Üçüncüsü : Mâlûmdur ki bazen gayet küçük bir emâre, baz ı şerâit dâhi-
linde gayet kuvvetli bir delil hükmüne geçer; yakîn derecesinde kanaat verir. Bana böyle kanaat veren çok misallerinden yaln ız –sâb ık beyan etti ğim– bir-
tek misal bana kâfi geliyor, şöyle ki:
Hazreti İmam Ali 
(radiyallâhu anh)   3رِĳُّĭĤا َاجُóِø َאدُĝُÜ fıkras ıyla Risale-i Nur’u 
tarihiyle ve ismiyle ve mahiyetiyle ve esaslar ıyla ve hizmetiyle ve vazifesiy-
le gösterdikten sonra, Süryanîce isimleri tâdâd ederek münâcât eder. Otuz 
iki veya otuz üç adet isimlerde iki defa  4َאİَïْđَÖ kelimesini tekrar eder. Biri, yir-
mi yedincide  5َאİَïْđَÖ خٍĳُĩْĺوَذَ ;diğeri, otuz birde  6َאİَïْđَÖ َאزُوخٍÖوَ der. İşte Risale-i 
Nur’un Sözler’i otuz üç ve bir cihette otuz iki.. ve Mektubat nâm ındaki risa-
lelerin dahi bir cihette otuz iki ve bir cihette otuz üç olup bu münâcâtla mu-tâb ık olmas ı.. ve yaln ız risale şeklinde iki adet zeyilleri bulunmas ı.. ve o ze-
yillerin birisi Yirmi Yedinci Söz’ün ehemmiyetli zeyli ve di ğeri Otuz Birinci 
Söz’ün k ıymettar zeyli olmas ı.. ve o iki zeyl risalesinin müstakil mertebe ve 
numaralar ının bulunmamas ı.. ve 
7َאİَïْđَÖ kelimesinin dahi ayn ı yerde, ayn ı
1 “Bu Celcelûtiye, Hazreti Muhammed’in (sallallâhu aleyhi ve sellem)  amcas ının oğlu Hazreti Ali’nin (radiyal-
lâhu anh)  sözleridir. Onda mahlûkatla alâkal ı ilimlerin özü ve s ırrı toplanm ıştır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, 
Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.531)
2 “Onda mahlûkatla alâkal ı ilimlerin özü ve s ırrı toplanm ıştır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-
ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.531)
3 “Nurun kandili yak ılır.” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.509)
4 “ondan sonra” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.511)
5 “Ve ondan sonra zeymûh..” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.511)
6 “Ve ondan sonra bâzûh..” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.511)
7 “ondan sonra” (Bkz.: el-Gümü şhânevî, Mecmûatü’l-ahzâb (Evrâd- ı Şâzelî)  s.511)SEKİZİNCİ ŞUÂ  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------    729
manada tevâfuk etmesi, bana iki kere iki dört eder derecesinde kanaat 
veriyor ki; Hazreti İmam Ali (radiyallâhu anh) , tebeî bir mana ile ve i şârî bir mef-
hum ile Risale-i Nur’a, hatta zeyillerine bakmak için öyle yapm ış. Daha çok 
karîneler ve birer Söz’e i şaret eden münasebetler var. Fakat gizli ve ince ol-
duklar ından zikredilmedi.1(Hâşiye)
2ُّٰųا َّźإِ َÕْĻَĕْĤا ُħَĥْđَĺ َź
–3َابِĳَّāĤِאÖ ُħَĥْĐأَ ُّٰųوَا–
 َאنِĩĺِْŸا ِÙَĩْđِĬ ĵٰĥَĐ ِِّٰų ُïْĩَéْĤوَا ،ĹِÜَאĉَĥَĔوَ ِيĳْıَø ْīِĨوَ ĹِÜئَאĻِĉَìوَ ِيÍَĉَì ْīِĨ َّٰųا ُóِęْĕَÝøأَ
 ĹِĘ ِÙَĥِّáَĩَÝُĩْĤوَا ِÙَÖĳُÝَכْĩْĤوَا ُوءَةِóْĝَĩْĤا رِĳُّĭĤا ِģَאئِøرَ ُوفِóُè ْبِóَĄ ِģِĀَאè َدِïَđِÖ ْاٰنِóُĝْĤوَا
َةِ،óِìْٰźوَا ْزَخِóَ×ْĤوَا َאĻْĬُّïĤا ĹِĘ ĹِÜَאĻَè ِěَאئِĜدَ َاتِóِüَאĐ ĹِĘ َاءِĳَıْĤا
 ِģَאئِøرَ َÙَ×َĥَĈ ْħَèوَارْ َאĭْĩَèوَارْ َאİَدِïَđِÖ ۪įِÖَאéْĀوَأَ ۪įِĤاٰ ĵٰĥَĐوَ ٍïَّĩَéُĨ ĵٰĥَĐ ْħِّĥَøوَ ِّģَĀ َّħُıّٰĥĤاَ
4َīĻِĩَĤَאđْĤا رَبِّ ِِّٰų ُïْĩَéْĤوَا َīĻِĨاٰ َאİَدِïَđِÖ رِĳُّĭĤا
5ُħĻَכِéْĤا ُħĻِĥَđْĤا َÛْĬأَ َّכَĬإِ َאۘĭَÝْĩَّĥَĐ َאĨ َّźإِ אƯĭَĤ َħْĥِĐ َź َכَĬَאéْ×ُø
1 (Hâşiye) Meselâ yirmi sekizinci mertebede ِõĻِĩْıَّÝĤا رَةِĳُùِÖوَ kelimesiyle Yirmi Sekizinci Söz’ün âhi-
ri olan cehennem meselesinin çok kuvvetli bir burhan ına işaret edip ba ştaki cennet mesele-
sinin yaln ız iki-üç suâl ve cevaba dair bahsi ise, ba şka yerde i şaret ettiğinden münasebet giz-
lenmiş. Hem meselâ ikinci mertebede ٓ÷ٰĺ kelimesiyle, hem İkinci Söz’e, hem İkinci Mektup’a, 
hem İkinci Lem’aya, hem İkinci Şuâ’a bakt ığından münasebet geni şlendiğinden gizlenmi ş.
 Hem meselâ  ٓÿٓđٰĻٰıכٓ yani, כَאفْ ve َאİ ve َאĺ ve ْīْĻَĐ ve َאدْĀ ; yani be şinci mertebede bulunma-
sı, hem Be şinci Söz’e, hem Be şinci Mektup’a, hem Be şinci Lem’a’ya ve Dördüncü Şuâ 
olan Âyet-i Hasbiye Risalesi’ne, hem Üçüncü Şuâ olan Münâcât’a bakt ığı cihetle münase-
bet genişlenmiş, gizlenmi ş. Buna ba şkalar ı kıyas edilsin.
2 Hiç kimse gayb ı bilemez, gayb ı yaln ız Allah bilir.
3 Allah Teâlâ, her şeyin en do ğrusunu en mükemmel şekilde bilir.
4 Kas ıtsız ve kas ıtlı günahlar ımdan, gaflet ve yan ılmalar ımdan Allah’ ım Sen’den ma ğfiret talep ediyo-
rum. İman ve Kur’ân nimetini bah şeden Allah’a, Risale-i Nur’un okunan, yaz ılan ve havada temessül 
eden harflerinin dünya hayat ımın, berzah hayat ımın ve de âhiret hayat ımın dakikalar ının âşireleriyle 
çarp ımından ç ıkan netice kadar hamd olsun. Allah’ ım! Efendimiz Muhammed’e, O’nun âl ve ashab ına 
Risale-i Nur’un okunan, yaz ılan ve havada temessül eden harflerinin dünya hayat ımın, berzah haya-
tımın ve de âhiret hayat ımın dakikalar ının âşireleriyle çarp ımından ç ıkan netice kadar salât ve selâm 
eyle! Bize ve nur talebelerine Risale-i Nur’un okunan, yaz ılan ve havada temessül eden harflerinin 
dünya hayat ımın, berzah hayat ımın ve de âhiret hayat ımın dakikalar ının âşireleriyle çarp ımından 
çıkan netice kadar rahmet eyle, âmîn... Bütün hamdler, övgüler âlemlerin Rabbi Allah’ad ır.
5 “Sübhans ın yâ Rab! Senin bize bildirdi ğinden ba şka ne bilebiliriz ki? Her şeyi hakk ıyla bilen, her şeyi 
hikmetle yapan sensin.” (Bakara sûresi, 2/32 )730  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
(Yirmi Dokuzuncu Lem’a’dan)
İkinci Bâb
1ُįَĬَאéْ×ُø ۪įِĩْøِאÖ
Bu ikinci bâb, 2ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ hakk ındad ır.
İkinci bâb ile tâbir edilen şu risalecikte ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ cümlesini insanlara dedir-
ten iman ın sonsuz fayda ve nurlar ından, yaln ız dokuz tane beyan edilecektir.
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
Birinci Nokta
Evvelâ iki şey ihtar edilecektir.
1. Felsefe, her şeyi çirkin, korkunç gösteren siyah bir gözlüktür. İman ise, 
herşeyi güzel, ünsiyetli gösteren şeffaf, berrak, nuranî bir gözlüktür.
2. Bütün mahlûkatla alâkadar ve her şeyle bir nevi al ışverişi olan ve ken-
disini abluka eden şeylerle lafzen ve mânen görü şmek, konu şmak, kom şuluk 
etmeye hilkaten mecbur olan insan ın sağ, sol, ön, arka, alt, üst olmak üzere 
alt ı ciheti vard ır.
İnsan, mezkûr iki gözlü ğü gözüne takmakla mezkûr cihetlerde bulunan 
mahlûkat ı, ahvâli görebilir.
Sağ Cihet : Bu cihetten maksat, geçmi ş zamand ır. Binâenaleyh, felsefe 
gözlüğü ile sağ cihete bak ıldığı zaman, mâzi ülkesinin k ıyâmeti kopmu ş, alt ı 
üstüne çevrilmi ş, karanl ıklı, korkunç, büyük bir mezaristan ı and ıran bir şekil-
de görünecektir. Ve bu görünü şte insan pek büyük bir deh şete, vahşete, me-
’yusiyete maruz kald ığında şüphe yoktur.
Fakat iman gözlü ğüyle o cihete bak ıldığı zaman, hakikaten o ülkenin alt ı 
üstüne çevrilmi ş bir şekilde görünürse de –fakat can telefi yoktur– müretteba-
tı, sâkinleri daha güzel, nuranî bir âleme nakledilmi ş olduklar ı anlaşılıyor.
1 Her türlü noksan s ıfatlardan uzak olan Allah’ ın ad ıyla.
2 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
Ve o kabirler, çukurlar da nuranî bir âleme girmek için kaz ılan yeralt ı tü-
nelleri şeklinde telâkki edilecektir. Demek iman ın insanlara verdi ği sürûr, fe-
rahl ık, itmînan, in şirah, binlerce ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ dedirten bir nimettir.
Sol Cihet : Yani gelecek zamana felsefe gözlü ğü ile bak ıldığı zaman, biz-
leri çürütecek, y ılan ve akreplere yedirip imha edecek, zulümâtl ı, korkunç, 
büyük bir kabir şeklinde görünecektir.
Fakat iman gözlü ğüyle bak ılırsa Cenâb- ı Hakk ın, Hâl ık, Rahmân, 
Rahîm’in insanlara ihzar etti ği çeşit çeşit nefis, leziz, me’külât ve me şrûbata 
zarf olan bir mâide ve bir sofra-y ı rahmânî şeklinde görünecektir. Ve binlerce 
ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ okutturarak tekrar ettirecektir.
Üst Cihet : Yani semâvât cihetine felsefe ile bakan bir adam, şu sonsuz 
boşlukta milyarlarca y ıldız ve kürelerin at ko şusu gibi veya askerî bir manevra 
gibi yapt ıklar ı pek süratli ve muhtelif hareketlerinden büyük bir deh şete, vah-
şete, korkuya mâruz kalacakt ır.
Fakat imanl ı bir adam bakt ığı vakit o garip, acip manevran ın bir kuman-
dan ın emri ile nezâreti alt ında yap ıldığı gibi, semâvât âlemini tezyin eden ve o 
yıldızlar ın bize de ziyadar kandiller şeklinde olduklar ını görecek1 ve o atlar ko-
şusunda korku, deh şet değil, ünsiyet ve muhabbet edecektir. Âlem-i semâvât ı 
şöylece tasvir eden iman nimetine elbette binlerce ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ söylemek azd ır.
Alt Cihet : Yani arz âlemine felsefe gözüyle bakan insan, küre-i arz ı başı-
boş, yulars ız, şemsin etraf ında serseri gezen bir hayvan gibi veya tahtas ı kırık, 
kaptans ız bir kay ık gibi görür ve deh şete, telâşa düşer.
Fakat iman ile bakarsa, arz ın rahmânî bir sefine olup, Allah’ ın kumanda-
sı alt ında bütün me’külât, me şrûbat, melbûsat ıyla beraber nev-i be şeri tenez-
züh için şemsin etraf ında gezdiren bir sefine şeklinde görür.2 Ve imandan ne-
şet eden şu büyük nimete büyük büyük ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ’ lar ı söylemeye ba şlar.
Ön Cihet : Felsefeci bir adam bu cihete bakarsa görür ki, bütün canl ı 
mahlûkat, –insan olsun, hayvan olsun– kafile-bekafile büyük bir süratle o ci-hete gidip kaybolurlar. Yani ademe gider, yok olurlar. Kendisinin de o yolun yolcusu oldu ğunu bildiğinden, teessüründen ç ıldıracak bir hale gelir.
1 Yıldızlar ın birer süs ve ayd ınlat ıcı kandil olduklar ını ifade eden baz ı ayet-i kerîmeler için bkz.: Fussilet 
sûresi, 41/12; Mülk sûresi, 67/5; Kaf sûresi, 50/6; Hicr sûresi, 15/16; Sâffât sûresi, 37/6.
2 Bkz.: Bakara sûresi, 2/22; A’râf sûresi, 7/26; Nahl sûresi, 16/10-16; Neml sûresi, 27/60-64; Nâziât sûresi, 79/30-33.732  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Fakat iman nazar ıyla bakan bir mümin; insanlar ın o cihete gidi şleri, se-
yahatleri adem âlemine de ğil, göçebeler gibi bir yayladan bir yaylaya bir in-
tikaldir ve fâni menzilden bâki menzile, hizmet çiftli ğinden ücret dairesine, 
zahmetler memleketinden rahmetler memleketine göç etmek olup, adem âle-mine gitmek de ğil diye bu ciheti memnuniyetle kar şılar. Fakat yol esnas ın-
da ölüm, kabir gibi görünen me şakkatler netice itibar ıyla saadetlerdir. Çünkü 
nuranî âlemlere giden yol, kabirden geçer.. ve en büyük saadetler, büyük ve ac ı felâketlerin neticesidir. Meselâ Hazreti Yusuf, M ısır azizliği gibi bir saade-
te, ancak karde şleri taraf ından at ıldığı kuyu
1 ve Zeliha’n ın iftiras ı üzerine ko-
nulduğu hapis2 yoluyla nâil olmu ştur. Ve kezâ rahm- ı mâderde dünyaya ge-
len çocuk, mâhut tünelde çekti ği s ıkıcı, ezici zahmet neticesinde dünya saa-
detine nâil oluyor.
Arka Cihet : Yani geride gelenlere felsefe nazar ıyla bak ılsa, “Yâhu, bun-
lar nereden nereye gidiyorlar ve niçin dünya memleketine gelmi şlerdir?” diye 
edilen suale bir cevap al ınamad ığından, tabiî, hayret ve tereddüt azab ı için-
de kal ınır.
Fakat nur-u iman gözlü ğüyle bakarsa, insanlar ın kâinat sergisinde te ş-
hir edilen garip, acip kudretin mucizelerini görmek ve mütalâa etmek için Sultan- ı Ezelî taraf ından gönderilmi ş mütalâac ı olduklar ını anlar. Ve bun-
lar o mucizenin derece-i k ıymet ve azametine ve Sultan- ı Ezelî’nin azameti-
ne derece-i delâletlerine kesb-i vukuf ettikleri nisbetinde derece ve numara 
ald ıktan sonra, yine Sultan- ı Ezelî’nin memleketine dönüp gideceklerini an-
lar. Ve bu anlay ış nimetini kendisine îras eden iman nimetine 
3ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ di-
yecektir.
Mezkûr zulmetleri izale eden iman nimetine ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ diye edilen hamd 
dahi, bir nimet oldu ğundan, ona da bir hamd lâz ımd ır. Bu ikinci hamde de 
üçüncü bir hamd, üçüncüye dördüncü hamd lâz ım, 4ًّاóَä َّħُĥَİوَ ...Demek, bir 
hamd-i vâhidden do ğan hamdlerden ibaret gayr-i mütenâhî bir silsile-i ham-
diye husule geliyor.
1 Yûsuf sûresi, 12/15.
2 Yûsuf sûresi, 12/32-33.
3 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”
4 Bu şekilde devam eder, gider.YİRMİ DOKUZUNCU LEM’A’DAN İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------   733
İkinci Nokta
Cihât- ı sitteyi tenvir eden iman nimetine de ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ demesi laz ımd ır. 
Çünkü iman, cihât- ı sittenin zulümât ını izale etmekle –def-i belâ kabilinden– 
büyük bir nimet say ıldığı gibi, tabiî o cihât- ı sitteyi tenvir etti ği cihetle de –cel-
bü’l-menâfî kabilinden– ikinci bir nimet say ılır. Binâenaleyh insan, f ıtrî bir 
medeniyete sahip oldu ğundan, cihât- ı sittede bulunan mahlûkatla alâkadar 
olur.. ve iman nimetiyle de cihât- ı sitteden istifade edebilmesi imkân ı vard ır.
Binâenaleyh, 1ِّٰųا ُįْäوَ َّħَáَĘ اĳُّĤَĳُÜ َאĩَĭْĺَÉَĘ âyet-i kerîmesinin s ırrıyla, cihât- ı sit-
teden herhangi bir cihette olursa insan tenevvür eder. Hatta mümin olan bir 
insan ın dünyan ın kuruluşundan sonuna kadar uzanan mânevî bir ömrü var-
dır. Ve insan ın bu mânevî ömrü, ezelden ebede uzanan bir hayat nurundan 
medet ve yard ım al ır.
Ve kezâ cihât- ı sitteyi tenvir eden iman sayesinde, insan ın şu dar zaman 
ve mekân ı geniş ve rahat bir âleme ink ılâb eder. Bu büyük âlem, bir insan ın 
hanesi gibi olur.. ve mâzi, müstakbel zamanlar ı, insan ın ruhuna, kalbine bir 
zaman- ı hâl hükmünde olur. Aralar ında uzakl ık kalk ıyor.
Üçüncü Nokta
İman ın istinat ve istimdat noktalar ını hâvi olmas ından, ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ deme-
si iktiza eder.
Evet nev-i be şer, aczi2 ve düşmanlar ın kesreti dolay ısıyla dayanacak bir 
nokta-y ı istinada muhtaçt ır ki, düşmanlar ını def için o noktaya iltica etsin.
Ve kezâ kesret-i hâcât ve şiddet-i fakr3 dolay ısıyla da istimdat edecek bir 
nokta-y ı istimdada muhtaçt ır ki, onun yard ımıyla ihtiyaçlar ını def etsin.
Ey insan! Senin nokta-y ı istinad ın ancak ve ancak Allah’a olan iman-
dır. Ruhuna, vicdan ına nokta-y ı istimdat ise ancak âhirete olan imand ır. 
Binâenaleyh, bu her iki noktadan haberi olmayan bir insan ın kalbi, ruhu te-
vahhuş eder; vicdan ı daima muazzep olur. Lâkin, birinci noktaya istinad ve 
ikincisinden de istimdat eden adam, kalben ve ruhen pek çok zevk ve lezzet-
leri, ünsiyetleri hisseder ki hem mütesellî, hem vicdan ı mutmain olur.4
1 “Nereye dönerseniz Allah’ ın yüzü (Zât’ ı) oradad ır.” (Bakara sûresi 2/115)
2 Bkz.: “İnsan hilkatçe zay ıf yarat ılm ıştır.” (Nisâ sûresi, 4/28)
3 Bkz.: “Ey insanlar! Siz hepiniz Allah’a muhtaçs ınız.” (Fât ır sûresi, 35/15)
4 Gönüllerin ancak Allah’a iman ve O’nu anmakla tatmin olaca ğına dair bkz.: Ra’d sûresi, 13/28.734  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
Dördüncü Nokta
İman nuru, lezâiz-i me şrûan ın zevâle ba şlad ıklar ı zaman hâs ıl olan elem-
leri, emsâlinin var ve gelmekte olduklar ını göstermekle izale eder.
Ve kezâ nimetlerin devam edip tenâkus etmemesini, nimetlerin menba ı-
nı göstermekle temin eder.
Ve kezâ firak ve ayr ılmalar ın elemlerini, teceddüd-ü emsâlinin lezzetini 
göstermekle izale eder. Yani zeval dü şüncesiyle bir lezzette çok elemler olur 
ki, iman o elemleri teceddüd-ü emsâliyle ihtar ve izale eder. Maahâzâ, lezzet-lerin teceddüdünde de ba şka lezzetler vard ır. Evet, bir semerenin şeceresi ol-
masa, o semerede münhas ır kalan lezzet, onun yemesiyle zâil olur ve zevâ-
li de mûcib-i teessür olur. Fakat o semerenin şeceresi mâruf ise, o semerenin 
zevâlinden elem hâs ıl olmuyor, çünkü yerine gelen var. Ve ayn ı zamanda te-
ceddüd, haddizât ında bir lezzettir.
Ve kezâ ruh-u be şeri en ziyade s ıkan, ayr ılmalardan ne şet eden elemler-
dir. Nur-u iman, o elemleri teceddüd-ü emsâl ve tahaddüs-ü visâl ümidiyle izale eder.
Beşinci Nokta
İnsan ın şu mevcudâtta kendisine dü şman ve ecnebî tevehhüm etti ği ve-
ya ölüler, yetimler gibi hayats ız, perişan vehmetti ği şeyleri nur-u iman, ahbap 
ve kardeş sıfat ıyla gösterir ve hayattar, tesbihhân (tesbih eden) şeklinde irâe 
eder. Yani gafletle bakan adam, âlemin mevcudât ını düşman gibi muz ır telâk-
ki ederek tevahhu ş eder ve e şyay ı ecnebîler gibi görür. Çünkü dalâlet naza-
rında, eşya aras ında mâzi ve istikbâl zamanlar ında uhuvvet, karde şlik râb ıtas ı 
ve bağlan ış yoktur. Ancak e şya aras ında zaman- ı hâlde küçük, cüz’î bir alâka 
olur. Binâenaleyh, ehl-i dalâletin yekdi ğerine olan uhuvvetleri, binler senelik 
uzun bir zamanda bir dakika kadard ır.
Ve kezâ iman nazar ında bütün ecrâm ı, hayattar ve birbirine ünsiyetli ol-
duklar ını görüyor. Ve her bir cirmin lisân- ı hâliyle Hâl ık’ına tesbihat yapmak-
ta olduğunu gösteriyor.1 İşte bu itibarla bütün ecrâm ın kendilerine göre bir 
nevi hayat ve ruhlar ı vard ır. Binâenaleyh, iman ın şu görüşüne nazaran o ec-
râmda deh şet, vahşet yoktur; ünsiyet ve muhabbet vard ır.
1 Göklerde ve yerde olan her şeyin Cenâb- ı Hakk’ ı tesbih etti ğine dâir bkz.: İsrâ sûresi, 17/44; Nûr sûresi, 
24/41; Ha şir sûresi, 59/24; Cum’a sûresi, 62/1; Te ğâbün sûresi, 64/1.YİRMİ DOKUZUNCU LEM’A’DAN İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------   735
Dalâlet nazar ı, matluplar ını tahsil etmekten âciz olan insanlar ın sahipsiz, 
hâmîsiz olduklar ını telâkki eder.. hüzün, keder ve aczlerinden dolay ı ağlayan 
yetimler gibi zanneder.
İman nazar ı ise, canl ı mahlûkata a ğlayan yetimler gibi de ğil; ancak mü-
kellef memur, muvazzaf zâkir ve tesbihhân ibâd s ıfat ıyla bakar.
Alt ınc ı Nokta
Nur-u iman, dünya ve âhiret âlemlerini çe şit çeşit nimetlere mazhar iki 
sofra ile tasvir eder ki; mümin olan kimse iman eliyle ve zâhirî, bât ınî duygu-
lar ıyla ve mânevî, ruhî olan letâifiyle o sofralardan istifade ediyor. Dalâlet na-
zar ında ise, zevilhayat ın daire-i istifadesi küçülür, maddî lezzetlere münhas ır-
dır. İman nazar ında, semâvât ve arz ı ihâta eden bir daire kadar tevessü eder.
Evet bir mümin, güne şi kendi hanesinin dam ında as ılm ış bir lüküs; ka-
meri bir idare lâmbas ı addedebilir. Bu itibarla şems, kamer, kendisine bir ni-
met olur. Binâenaleyh, mümin olan zât ın daire-i istifadesi semâvâttan daha 
geniş olur.
Evet Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan, َאĨ ْħَכُĤ َóَّíَøوَ ، 1
َóَĩَĝْĤوَا َ÷ْĩَّýĤا ُħَכُĤ َóَّíَøوَ 
2َْرْضِŶا ĹِĘ َאĨوَ َاتِĳٰĩَّùĤا ĹِĘ âyetlerinin belâgat ı ile imandan ne şet eden şu ha-
rika ihsanlara, in’amlara i şaret ediyor.
Yedinci Nokta
Nur-u iman ile bilinir ki; Allah’ ın varl ığı, bütün nimetlerin fevkinde öyle 
büyük bir nimettir ki, sonsuz nimetlerin envâ ını, nihayetsiz ihsanlar ın cinsleri-
ni, say ısız atiyyelerin s ınıflar ını hâvi bir menba, bir kaynakt ır. Binâenaleyh, zer-
rât- ı âlemin adedince iman nimetlerine hamd ü senâ etmek bir borçtur. Risale-i 
Nur’un eczas ında bir k ısm ına işaretler yap ılm ıştır. Maahâzâ, iman- ı billâhdan 
bahseden Risale-i Nur’un cüzleri, bu nimetten perdeyi kald ırarak gösteriyor.
3ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ lâm- ı istiğrakla işaret ettiği umum hamdlerle hamdedilme-
si lâz ım olan nimetlerden birisi de, rahmâniyet  nimetidir. Evet rahmâniyet, 
1 “Mûtad seyirlerini yapan güne ş ile ay’ ı size âmade k ılan O’dur.” ( İbrahim sûresi, 14/33)
2 “Hem göklerde ve yerde ne varsa, (hepsini) kendi taraf ından bir lütuf olarak sizin hizmetinize veren de 
O’dur.” (Câsiye sûresi, 45/13).
3 “Bütün hamdler, övgüler Allah’ad ır.”736  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
zevilhayattan rahmete mazhar olanlar ın say ısınca nimetleri tazammun etmi ş-
tir. Çünkü bilhassa insan, her bir zîhayatla alâkadard ır. Bu itibarla insan, her 
zîhayat ın saadetiyle saidle şir ve elemleriyle müteessir olur. Öyleyse herhangi 
bir fertte bulunan bir nimet, arkada şlar ına da bir nimettir.
Ve kezâ vâlidelerin şefkatleriyle nimetlenen çocuklar ın say ısınca nimet-
leri tazammun edip ona göre hamdlere, senâlara kesb-i istihkak edenlerden birisi de 
rahîmiyettir . Evet, annesiz aç bir çocu ğun ağlamas ından müteessir 
ve ac ıyan bir vicdan sahibi, elbette vâlidelerin çocuklar ına olan şefkatlerinden 
zevk al ır, memnun ve mahzuz olur. İşte, bu gibi zevkler birer nimettir, hamd 
ve şükürler ister.
Ve kezâ kâinatta mündemiç hikmetlerin bütün envâ ve efrad ı adedince 
hamd ve şükürleri iktiza edenlerden birisi de hakîmiyettir . Zira insan ın nefsi, 
rahmâniyetin cilveleriyle, kalbi de rahîmiyetin tecelliyat ıyla nimetlendikleri gi-
bi, insan ın akl ı da hakîmiyetin letaifiyle zevk al ır, telezzüz eder. İşte, bu itibar-
la ağız dolusu ile ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ söylemekle hamd ü senâlar ı istilzam eder.
Ve kezâ esmâ-y ı hüsnâdan “Vâris” isminin tecelliyat ı adedince.. ve baba-
lar gibi usulün zevâlinden sonra bâki kalan fürûat ın say ısınca.. ve âlem-i âhi-
retin mevcudât ı adedince.. ve uhrevî mükâfatlar ı almaya medâr olmak üze-
re h ıfzedilen be şerin amelleri say ısınca, sadâs ı ile şu fezay ı dolduracak kadar 
büyük bir ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ ile hamdedilecek hafîziyet  nimetidir. Çünkü nimetin de-
vam ı, nimetin zât ından daha k ıymetlidir. Lezzetin bekas ı, lezzetten daha leziz-
dir. Cennette devam, cennetin fevkindedir ve hâkezâ...
Binâenaleyh, Cenâb- ı Hakk’ ın hafîziyetinin tazammun etti ği nimetler, kâ-
inatta mevcut olan bütün nimetlerden daha çok ve daha üstündedir. Bu iti-
barla dünya dolusu ile bir ِِّٰų ُïْĩَéْĤاَ ister.
Şu zikredilen dört isme, bâki kalan esmâ-y ı hüsnây ı kıyas et ki; her bir 
isimde sonsuz nimetler bulundu ğu için sonsuz hamdleri, şükürleri istilzam 
eder.
Ve kezâ bütün nimet hazinelerini açmak salâhiyetinde olan, nimet-i ima-
na vesile olan Hazreti Muhammed  (aleyhissalâtü vesselâm)  dahi öyle bir nimet-
tir ki1; nev-i be şer, ilelebed o Zât’ ı (aleyhisselâtu vesselam)  medh ü senâ etmeye 
borçludur.2
1 Bkz.: Enbiyâ sûresi, 21/107; Âl-i İmran sûresi, 3/103; Buhârî, meğâzî 56; Müslim, zekât  139.
2 Bkz.: Ahzâb sûresi, 33/56; et-Taberânî, el-Mu’cemü’l-kebîr  2/243; el-Beyhakî, Şuabü’l-îmân  3/310; 
Ebû Ya’lâ, el-Müsned  10/328.YİRMİ DOKUZUNCU LEM’A’DAN İKİNCİ BÂB  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ -----------------------   737
Ve kezâ maddî ve mânevî bütün nimetlerin envâ ına fihriste ve kaynak 
olan İslâmiyet ve Kur’ân  nimeti de1 gayr-i mütenâhî hamdleri bilistihkak is-
tilzam eder.
Sekizinci Nokta
Öyle bir Allah’a hamd olsun ki, kâinat ile tâbir edilen şu kitab- ı kebîr ve 
onun tefsiri olan Kur’ân- ı Azîmüşşân’ ın beyan ına göre bütün bâblar ı ile fas ıl-
lar ı ve bütün sayfalar ı ile sat ırlar ı ve bütün kelimât ı ile harfleri, o Zât- ı Akdes’e, 
sıfât- ı cemâliye ve kemâliyesini izhar ile hamd ü senâhand ır.2
Şöyle ki:
O kitab- ı kebîrin her bir nak şı, küçük olsun, büyük olsun, kar ınca kade-
rince, Vâhid ve Samed olan nakka şının evsaf- ı celâliyesini izhar ile hamd ü 
senâlar eder.
Ve kezâ o kitab ın her bir yaz ısı, Rahmân ve Rahîm olan kâtibinin evsâf- ı 
cemâlini göstermekle senâhan oluyor.
Ve kezâ o kitab ın bütün yaz ılar ı, noktalar ı, nak ışlar ı, esmâ-y ı hüsnân ın te-
celliyat ve cilvelerine mâkes ve mazhar olmak cihetiyle o Zât- ı Akdes’i takdis, 
tahmid, temcid ile senâhand ır.
Ve kezâ o kitab ın her bir nazm ı, kasidesi, Kadîr, Alîm olan nâz ımını tak-
dis ile tahmid eyler.
Dokuzuncu Nokta ......3(Hâşiye)
Said Nursî
1 Bkz.: Bakara sûresi, 2/231; Âl-i İmran sûresi, 3/103.
2 Göklerde ve yerde olan her şeyin Cenâb- ı Hakk’ ı tesbih etti ğine dâir bkz.: İsrâ sûresi, 17/44; Nûr sûresi, 
24/41; Ha şir sûresi, 59/24; Cum’a sûresi, 62/1; Te ğâbün sûresi, 64/1.
3 (Hâşiye) Bu gibi şifrelerin anahtar ı bende yoktur ki açay ım. Maahâzâ, oruçlu bir kafa, ne o 
şifreleri açabilir ve o darblar ı yapabilir. Kusura bakmay ınız, bu kadar ını da ancak müellifi-
nin mânevî yard ımıyla ve Leyle-i Kadr’in bereketiyle ve Mevlânâ’n ın komşuluğundan isti-
fade ile yapabildim.
 Mütercim 
Abdülmecid Nursî738  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------    ŞUÂLAR
ed-Dâî
1(*)Yıkılm ış bir mezar ım  ki, y ığılm ıştır içinde
Said ’den yetmi ş dokuz emvât2(**) bâ-âsam âlâma.
Sekseninci olmu ştur, mezara bir mezar ta ş .
Beraber a ğlıyor3(***) hüsran- ı İslâm ’a.
Mezar ta şımla pür-emvât enindâr o mezar ımla
Revan ım saha-y ı ukbâ -yı ferdâma.
Yakînim var ki : İstikbal  semâvât u zemin-i âsiyâba
Hem olur teslim, yed-i beyzâ -yı İslâm ’a.
Zira yemin-i yümn-ü îmân dır
Verir emn ü emân ile enâma...
1 (*) Bu k ıta, onun imzas ıdır.
2 (**) Her senede iki defa cisim tazelendi ği için iki Said ölmü ş demektir. Hem bu sene Said yetmi ş dokuz 
senesindedir. Her bir senede bir Said ölmü ş demektir ki, bu tarihe kadar Said ya şayacak.
3 (***) Yirmi sene sonraki bu şimdiki hâli, hiss-i kable’l-vuku’ ile hissetmi ş.
ِħĻِèَّóĤا ِīٰĩْèَّóĤا ِّٰųا ِħْــــــùِÖ
1ُّوسُïُĜ َאĺ ْلُïَĐ َאĺ ُħَכَè َאĺ مُĳُّĻَĜ َאĺ ُّĹَè َאĺ ْدُóَĘ َאĺ ُħĻِèرَ َאĺ ُīٰĩْèرَ َאĺ ُّٰųاَ َאĺ
İsm-i âzam ın hakk ına ve Kur’ân- ı Mu’cizü’l-Beyan’ ın hürmetine ve Resûl-i 
Ekrem (aleyhissalâtü vesselâm) ’ın şerefine, bu mecmuay ı bast ıranlar ı ve mübârek 
yard ımc ılar ını ve Risale-i Nur talebelerini Cennetü’l-Firdevs’te saadet-i ebe-
diyeye mazhar eyle, âmîn…
Ve hizmet-i imaniye ve Kur’âniye’de daima muvaffak eyle, âmîn…Ve defter-i hasenâtlar ına Şuâlar Mecmuas ı’nın her bir harfine mukabil, 
bin hasene yazd ır, âmîn...
Ve Nur’lar ın neşrinde sebat ve devam ve ihlâs ihsan eyle, âmîn…
Yâ Erhamerrâhimîn!.. Umum Risale-i Nur şâkirtlerini iki cihanda mesûd 
eyle, âmîn…
İnsî ve cinnî şeytanlar ın şerlerinden muhafaza eyle, âmîn…
Ve bu âciz ve bîçâre Said’in kusurât ını affeyle, âmîn...
Umum Nur Şâkirtleri Nâm ına
Said Nursî
1 Ya Allah, yâ Rahmân: Ey Zât’ ı itibar ıyla merhametli olan! yâ Rahim: Ey rahmetiyle mahlûkât ına mer-
hamet eden! yâ Ferd: Ey e şi ve benzeri olmayan! yâ Hayy: Ey her zaman var olan, diri olan, ezelî ve 
ebedî hayat sahibi olan! yâ Kayyûm: Ey kendi Zât’ ı ile var olup, zeval bulmayan ve bütün varl ıklar ı 
varl ıkta tutup onlar ı yöneten! yâ Hakem: Ey hükmü geçersiz k ılınmayan Hâkim! yâ Adl: Ey tam adalet 
sahibi! yâ Kuddûs: Ey her şeyi tertemiz yapan ve kendisi bütün eksiklerden uzak ve yüce Zât!
HuginRisale/content/pdf/SUALAR.pdf