Couperus/Het late leven/Tweede deel/VI


VI 

Op Addy's verlangen - dat van het gymnasiastje - werd de toenadering
van Van Naghel aangenomen, en Constance schreef een briefje, de visite
werd gemaakt, de handdruk werd gegeven. Van der Welcke zelf haalde
er de schouders om op, maar Addy was tevreden, was weer met Frans
gaan wandelen, had op het gymnasium weer met Karel gesproken, met
wie hij intussen niet sympathiseerde. Twee dagen daarna kwam Marianne
op een middag, dat de regen neerkletste. Constance zat thuis. Het jonge
meisje bleef op de drempel der kamer staan.

- Mag ik binnenkomen, tante...

- Zeker, Marianne...

- Ik ben wel een beetje nat, ik ben eigenlijk verlegen.

- Wel neen, kom maar binnen.

En het meisje, plotseling, kwam nader, wierp zich op haar knieën bij
Constance, bijna met een kreet.

- Ik ben zo blij...! riep zij uit. Ik ben zo blij...!

- Waarom?

- Dat oom aan papa heeft geschreven... Dat papa en mama hier gekomen zijn... Dat alles weer in orde is... Het was zo verschrikkelijk, ik
kon er niet van slapen... Ik dacht er de hele tijd aan... Het was me een
cauchemar, een obsessie... Tante, lieve tante... is alles nu in orde?

- Maar zeker, kind!

- Heus in orde?... Komt u nu ook weer bij ons... en mag ik weer bij
u komen... en kom ik weer gauw eens bij u eten? Is alles in orde, is alles
in orde?

Zij maakte zich liefjes, deed klein en kozend als een kind, aan Constance's knieën, streelde haar handen.

- Tante, zeg... vraagt u me gauw weer eens... Ik vind het zo prettig
bij u te komen, zo heerlijk... Ik zou het zo gemist hebben... zo gemist...
ik kan u niet zeggen hoe...

En zij snikte het ineens uit, tegen Constance aan, zó nerveus, dat het
Constance trof, dat het haar bijna onnatuurlijk, overdreven toescheen.

- Ik had bijna bij u willen komen, vóór papa en mama hier geweest
waren... Maar ik dorst niet... Ik was bang, dat papa boos zou zijn...
Nu mag ik weer komen, nu kan het...

- Ja, nu kan het...

Zij kuste Marianne. Maar de deur ging open, en Van der Welcke kwam
binnen.

- Dag oom...

Hij voelde het altijd vreemd, als Marianne hem natuurlijkweg oom
noemde.

- Zo, dag Marianne... Constance, heb ik hier ook mijn Figaro laten
liggen?

- De Figaro?... Neen...

Hij zocht even naar zijn courant, zette zich toen.

- Oom, zeide Marianne; ik zeg juist aan tante... ik ben zo blij... Ik
ben zo blij, dat alles in orde is.

- Ik ook, Marianne...

Buiten viel de regen razend neer, opgejaagd door een huilende wind.
Een gezelligheid was binnen, nu Constance thee schonk. Zij vertelde van
Nice, en Marianne vertelde van Emilie en Van Raven, en dat het niet erg
goed ging, en van Otto en Francis, die ook al zo kibbelden, en dat mama
zich dat alles zo aantrok en er gebukt onder ging.

- Ik trouw niet, zeide zij. Ik zie om me heen niets dan ongelukkige
huwelijken... Ik trouw niet.

Toen schrikte zij. Zij kon dikwijls onhandig zijn, geen tact hebben, iets
zeggen, dat zij niet zeggen moest. Van der Welcke, glimlachend, zag haar
aan. Om haar tactloosheid goed te maken, verdubbelde zij in liefkozende
woorden tegen Constance.

- O, tante, wat ben ik altijd blij bij u te zijn... Door de regen moet ik
straks weg... Ik zou hier wel willen blijven

- Maar blijf dan dineren, zei Van der Welcke.

Constance aarzelde: zij zag, dat Marianne gaarne bleef, en zij wist niet
wat te doen, niet willende onhartelijk zijn, en toch...

- Wil je blijven eten? vroeg zij.

Marianne straalde van geluk.

- O, graag, tante... Mama weet, dat ik naar u toe ben, ze zal het wel
begrijpen...

Constance had berouw, dat zij het gevraagd had, en in zich werd zij er
zenuwachtig om, maar zij wilde zich inhouden, natuurlijk en gewoon
doen. Zij zag het duidelijk: zij hadden elkander te lief...!

Zij hadden elkander lief...! Zij had het al zo lang, even, een ogenblik
menen te raden, aan haar kleine dinertjes, als zij hen samen zag... Het
was om niets: om een stembuiging, om een aardigheid, om het aanbieden
van een vrucht... dat zij het had menen te raden, en de vage gedachte,
die door haar heen was gegaan, als een wolkje, was zo gauw weggetrokken, en had zelfs geen schemering nagelaten. Maar het wolkje was telkens en telkens weer aangedreven... Om een gebaar, om een blik, om
een begroeting bij het komen en gaan, om de afspraak voor een fietstocht... Dan waren altijd de broers meegegaan en Addy, en er was nooit
iets geweest, nooit iets, dat eigenlijk onpassend was, en op de dinertjes
nooit zelfs een scherts, die te ver ging, een flirt, een zweem van hofmakerij... Daarom ook waren die vage gedachten als wolkjes weer door Constance heen getrokken, en had zij gedacht: er is niets, er is niets... ik
vergis me... ik verbeeld me dingen, die niet zijn... Nu had zij in twee
maanden hen beiden niet samen gezien, en zij wist, had uit een woord
hier en daar opgemaakt, dat Van der Welcke Marianne in die twee
maanden, verlopen na die Zondagavond van brouille, niet gezien had...
En nu, dadelijk, trof het haar: de schuchtere, bijna blijde aarzeling zoals
het meisje op de drempel van haar kamer gestaan had; de spontane
vreugde, dat zij terug mocht komen in dit huis, de overdreven heerlijkheid, waarmee ze gesnikt had aan Constance's knie - tot Van der Welcke
was binnen gekomen, zeker de klank van haar stem in zijn rookkamertje
hebbende gehoord, schijnbaar als een kind, onhandig, zoekende naar een
courant... en nu dadelijk, trof het haar: de bijna onweerhoudbare tederheid, waarmee zij elkaar hadden begroet, met iets glimlachends en glanzends, dat hun ontstraalde, onwillekeurig, onbedwingbaar, onbewust...
Maar nog dacht Constance: ik vergis me... er is niets... en ik verbeeld
me dingen, die niet zijn... En de gedachte trok weg, dat zij waarlijk
elkaar zouden liefhebben; alleen als nog nooit bleef deze keer een weifeling, een twijfeling achter... En terwijl zij vertelde van Nice, trof het
haar, dat Van der Welcke bleef... dat hij bleef in haar kamer, wat hij
anders nooit deed, of er moest Paul zijn, of Gerrit... Hij bleef... niet
veel zeggend... maar die glanzende glimlach was niet weg van zijn
lippen... Maar nog dacht zij: ik vergis me... neen, verbeelding is het...
en er is niets... hoogstens wat sympathie... en wat zou dat voor
kwaad... Maar wat er dan ook ware, zij, zo ijverzuchtig waar het haar
zoon aanging, voelde nu geen zweem van ijverzucht, door haar radende
weifelingen heen... Ja, het was wel heen: alles wat er geweest was voor
liefde, hartstocht, gevoel voor Henri... Het was wel dood... En nu hij
zo glimlachte, lette zij het op als met een verrassing, hoe jong hij was. Hij
is acht-en-dertig, dacht zij, en nòg jonger ziet hij er uit... Zo als hij daar
zat, kalm, met een glans van glimlach steeds, trof het haar, dat hij heel
jong was, van een gezonde jeugdige frisheid, zonder een rimpel...
zonder een grijs haar... zijn blauwe ogen bijna vol van een kinderlijkheid... Addy's ogen zelfs waren, hoewel als die van zijn vader, ernstiger,
ouder van blik... En bij het zien van die jeugd... vond zij zichzelf oud,
ook al toonde zij nu aan Marianne het mooie portret uit Nice... Ja,
zij voelde zich oud, en het verwonderde haar nauwlijks - als het dan zo
was, als zij zich niet bedroog - die jeugd en mogelijke liefde in haar man
voor dat jonge meisje... Marianne's jeugd scheen zijn jeugd te naderen
En soms was het zo duidelijk, dat zij bijna niet twijfelde meer, en dat zij
zich beloofde op te passen... Marianne niet meer aan te halen, te vragen...

Onbewust... was het hun onbewust? dacht Constance. Hadden zij
ooit met elkaar een tederder woord gewisseld... een handdruk... een
blik... Hadden zij het elkaar al bekend... en zichzelf...? En een fijn
raadvermogen zeide haar: neen... ze hebben elkaar niets bekend...
neen, ze hebben zich zelf niets bekend... Zij wisten het misschien geen
van beiden nog... en dan, dan alleen wist Constance het. Zij zag naar
Marianne: zij was heel jong, ook al was zij een meisje, dat al een paar
jaren uitging. Zij had iets van het broze van Emilie, maar natuurlijker,
spontaner, en dat natuurlijk spontane was in geheel haar uiting; zij scheen
niet te denken, zich maar te laten meeslepen door impulsie, gevoel...
Met haar glimlach zag zij naar de razende regen uit, dook dieper in haar
stoel, behagelijk als een katje, vloog ineens op, schonk Constance en
zich een kopje thee, en toen Van der Welcke aan zijn vrouw permissie
vroeg een sigaret te roken, wipte zij weer op, streek een lucifer af, hield
hem het vlammetje voor, met een broze gratie van gebaar als een beeldje.
Haar zachtbruine ogen, met iets van goudstof er over, waren als chrysoliet, en zij dweepten op, sloegen de blik weer neer, nerveus onder de schaduw der wimpers. Zij was bleek, met die bleke anemie van albast, van
onze te veel uitgaande wereldmeisjes, en haar handen bewogen als
koortsig, onrustig, als telkens de vingers zoekende naar een doel, voor
hun vlinderende bewegelijkheid...

Was het nu zo... of verbeeldde Constance zich ...? En, in haar radende weifelingen, kwam plotseling, indien het dan zo ware, een ijverzucht
- maar niet een ijverzucht op de liefde van haar man: een ijverzucht op
zijn jeugd. Plotseling zag zij vijftien jaren terug en zij voelde zich oud
geworden, zij voelde hem jong gebleven. Het léven... het ware leven...
waarheen zij soms vaag zich smachtte, terwijl zij er zich toch te oud toe
vond, na de versnippering harer dagen... het ware leven... hij, hij misschien zou het nog leven kunnen, zo hij het vond; hij was er niet te oud
toe!

Een hevige spijt, een nijd was er om in haar ziel, en toen dacht zij weer:
neen... er is niets... en ik fantaseer over wat niet is...

Addy kwam thuis, en, met het razende regenweer buiten, was er binnen aan tafel, nu, een zachte gezelligheid. Constance was stil, maar de
anderen waren vrolijk. En toen na het thee-uur de woede daar buiten bedaard scheen, stond Marianne op, bijna te loom om weg te gaan.

- Nu wordt het mijn tijd tante...

- Zal Addy je thuis brengen?

- Neen, zei Van der Welcke. Addy werkt. Ik zal Marianne wel thuis
brengen...

Constance zei niets.

- O, tante, ik ben zo blij, dat alles in orde is...!

Hartstochtelijk omhelsde zij Constance.

- Oom, is het u nu geen last zo ver met me te gaan...

- Als ik maar een fiets voor je had...

- Ja, hadden we onze tandem maar hier.

- Het regent niet meer... we kunnen wel lopen.

Zij gingen, Constance bleef alleen. Haar blik had hen gaarne op straat
willen volgen. Zij kon zich niet inhouden, opende zachtjes een venster,
keek naar buiten in de vochtige winternacht. Zij zag hen gaan de richting
van de Bankastraat. Zij liepen naast elkaar op een gewone afstand. Zij
spiedde hen na een paar minuten, tot zij omsloegen.

- Neen, dacht zij; er is niets... O... het zou te verschrikkelijk zijn!

Tweede deel 06