Reis van Sint-Brandaan/deel 1
Van Sente Brandane 
     NU verneemt, hoe ouer lanc  
     Een heere was in Yerlant,  
     Die sach menich Gods teekijn.  
     Wildi dies gheloeuende zijn,  
5    So hoert wonder, ghi heeren.  
     Die Heleghe Gheest moet mi leeren,  
     Die, welke der ezelinnen  
     Wijlen dede sprekens beghinnen -  
     Daer vp dat reet Balaam  
10   Dat was een heydin man -  
     Dat so meinschelike sprac,  
     Daer sij den inghel Gods sach  
     Commen in haer ghemoet.  
     Den wech hi haer wederstoet  
15   Met eenen zwerde vierijn;  
     Sie vloe van den inghel fijn  
     Ende dede haren heere cont.  
     Dese moete onsluten minen mont:  
     Die ghene die haer gaf die macht  
20   Datsi wert redene acht.
     Een helich man was sonder waen,  
     Gheheeten so was hi Brandaen,  
     Abdt was hi ende regement  
     Van .iijm. moonken of daer omtrent,  
25   Gheboren hute Yberne,
     Gode diendi wel gherne.  
     Des vant int ondersoucken  
     Bescreuen in houden boucken
     Van vele teekenen ons heeren.  
30   Hoert, hier moghedi leeren  
     Vanden goeden Gods wijse,  
     Hoe dat twee paradijse  
     Bouen der eerden waren.  
     Doe las hi voert te waren  
35   Van vele wonders datmer in vant  
     Ende menich groet eylant.  
     Oec las de wijse heere,  
     Hoe dat eene weerelt weere  
     Hier onder deze eerde  
40   Ende alst hier dach werde,  
     Dat daer dan nacht zye.  
     Hi las dat hemele waren drie;  
     Van visschen hi gheschreuen vant,  
     Hoe dat een wout ende een lant  
45   Ghewassen stont vp zin zwaerde.  
     Dat wederseidi aerde,
     Omdat so onghelouich was.  
     Oec las hi, hoe dat Judas  
     Gheniette Gods ontfaermichede  
50   Ende hi ghenade hadde mede,  
     Alle sondaghes nachte.  
     Hi en wilde no hi en mochte  
     Dies emmer niet ghelouen,  
     Hi en saecht met zinen oghen;  
55   Van toerne verberrendi den bouc  
     Ende gaf den scriuere eenen vlouc.  
     Dat becochti zint wel diere:  
     Daer hi stont bi den viere,  
     Daer die bouc in bernende lach,  
60   Die jnghel Gods hem toesprac:  
     "O lieue vrient Brandaen,  
     Du heues euele mesdaen,  
     Dat ouermids dinen toren  
     Die waerheit dus es verloren.  
65   Nu laettene bernen daer jnne.  
     Di wert noch wel jnne,  
     Wat waer ofte loghene es.  
     Di ontbiet Ihesus Kerst,  
     Dattu suls gaen varen  
70   Vp des zeewes baren,  
     Al omme ende omme .ix. iaer.  
     Du sult bescauwen, wat es waer  
     Of wat loghene si mede."  
     Dat wart hem grote pijnlichede;  
75   Dus galt hi den bouc  
     Ende leet omme dien vlouc  
     Wel meneghen groeten noot  
     Ende voert daert God gheboot.  
     DOe Brandaen, die heleghe man,  
80   Also te rechte vernam,  
     Wat hem God selue ontboet,  
     Doe was sijn zorghe al te groot  
     Ende voer daert God gheboot.  
     DOe Brandaen, die heleghe man,  
85   So wat hem gheuiele,  
     Dat hi behilde zine siele  
     Ende Hi hem wilde bewaren  
     Ende tsiere ghenaden doen varen. 
     Doe ghinc Brandaen te hant  
90   An des zeewes kant  
     Ende dede eenen kiel tauwen  
     Vaste ende ghetrauwen.  
     Die mast was vuerijn hout;  
     Dat zeil dede hi menichfout  
95   Besnijden ende bewinden;  
     Den kyel dede hi binden  
     Met ysere arde staerke,
     Na die houde aerke, 
     Die Noe wijlen vrochte,  
100  Doe hi die dylouie vruchte;  
     Den ancker maecte hi stalijn,  
     Daers hem van noede soude zijn,  
     Dat hi behilde dat lant.  
     Doe dedi al zijn ghewant  
105  In de scepe draghen doe,  
     Ende lxxx manne ghingher in doe;  
     Si waren daer in ix. iaer,  
     Oec dede hi, dat was waer,  
     Een cappelle met wijsen zinne  
110  Wel werken daer jnne  
     Ende daer in clocken ende helichdom,  
     Dies hi mochte houden rom.  
     Oec voerde hi van Yberne  
     Pestier ende querne,  
115  Smessen ende ander ghemac.  
     Als die legende mi vertrac,  
     Dit dedi al daer jnne.  
     Dus voer hi wech met sinne.  
     Wel verghinct hem in den kiel,  
120  Dat hem niet en mesviel.  
     Met hem nam hi twee capellane:  
     Van den eenen quam het zint ane,  
     Dat hine om eenen roef verloes;  
     Dies wart hem God so vriendeloes,  
125  So datten hem nam die viant  
     Omme eens breydels ghewant,  
     Dien hi nam sonder orlof.  
     Omme dat die duuele dien roef  
     Vant in sine ghewout -  
130  Ay, hoe zeere hi dat ontgout,  
     Dat hijt ye ghedochte -  
     Dies deden wel onsochte  
     Die duuele ter hellen viere,  
     Daer hijt becochte wel diere,  
135  Tote dattene die heleghe man  
     Met zijnre beden weder ghewan.
     DOe hi te scepe gaen began,  
     Vant hi thoeft van eenen doden man  
     Voer hem ligghende vp tsant:  
140  Die vloet dreeft an tlant.  
     Dat hoeft was arde groet, 
     Nye en sach hi des ghenoet:  
     Dat voerhoeft was hem breet  
     Wel vijf voete, God weet.  
145  Doe bemaendijt wel diere  
     Bi Gode vele sciere,  
     Dat hi hem dade verstaen,  
     Hoe zijn leuen was ghedaen.  
     Thoeft ieghen Brandane sprac  
150  Ende seide: "al doet mi onghemac,  
     Ic wilt di segghen saen,  
     Hoe mijn leuen was ghedaen.  
     Ic was een heydin man;  
     Om mijn ghewin quam ic daer an,  
155  Dat ic arde dicwile woet 
     Ouer des zeewes vloet.  
     Jc was groet ende stranc  
     Ende ic was wel .C. voete lanc;  
     Dus woedic in die diepe zee  
160  Ende dede den ghenen wee  
     Die hier vp die zee baren  
     Met scepen wilden varen:  
     Hem nam ic haue ende goet.  
     Eens so wies zeere die vloet  
165  Met eenen storme die was stranc.  
     Al haddic ghesijn noch so lanc,  
     Ic en hadde niet vonden gront,  
     Daer ic teerst toter borst in stont.  
     Doe en conste ics niet ghenesen:  
170  Dus moeste mijn sterfdach wesen,  
     Also van alle dinghen moet,  
     Sijn si quaet ofte goet,  
     Sonder die pine der hellen,  
     Daer di zielen in quellen  
175  Ende daer si sonder eenich hende  
     Doeghen wee ende allende;  
     Ende oec dat paradijs,  
     Dat den saleghen es wijs,  
     Daer si hebben eewelike  
180  Die bliscap arde rike." 
     DOe sprac sente Brandaen  
     Weder arde saen: 
     "Of ic Gode verbidden can  
     Dat Hi hu weder hus liues ian,"
185  Sprach sente Brandaen,  
     "Soutstu doepzel willen ontfaen  
     Ende pinen om die Gods hulde,  
     Ic verghaue di dine sculde,  
     So mach di werden wijs  
190  Dat eeweghe paradijs."  
     Doe sprac die heydin man:  
     "Moestic weder steruen dan?"  
     "Ja ghi," sprac sente Brandaen,  
     "Dies en mochti niet ontgaen."  
195  Doe sprac die heydin man:  
     "Of ic mi doepte ende ic dan  
     Niet en conste wederstaen,  
     Jc en worde den viant onderdaen;  
     Hi pijnt hem nacht ende dach,  
200  Hoe hi den meinsche bedrieghen mach.  
     Of hi mi maecte so lief  
     Den scat, dat ic ware een dief,  
     Ende ic dade al sulke werke  
     Die onse Sceppere verbiedet sterke,  
205  Dan soudemen ter hellen  
     Mine ziele vele mee quellen,  
     Dan so nu ghequellet es;  
     Dies bem ic wel ghewes;  
     Want die doepzel hebben ontfaen  
210  Enter Gods wet af staen,  
     Also scriftuere leert hier -  
     Die ziele wert int helsche vier  
     Vele meer ghepinet al te fel,  
     Dan wi zijn, dat weet ic wel;  
215  Want ons niemen en leert  
     No te zijnre wet en keert.  
     Dus vreesic, waert dat ic doepsel ontfinghe  
     Ende mijnre wet dan af ghinghe,  
     Waert vrouch of spade,  
     Bi des viants quade rade,  
220  Omme haue ofte om goet,  
     Also menich meinsche doet,  
     Dat men ni dan ter hellen  
     Vele mee soude quellen,  
225  Dan ic nu ghepijnt bin;  
     Want mine ghelike pijntmen min  
     Dan die doepsel hebben ontfaen  
     Ende harer wet af zijn ghegaen.  
     Nochtan so vreesic mee dit noet,  
     Die mi weder soude doen die doot,  
230  Wanneer so weder tote mi quame,  
     Ende soe mi bename  
     Beede sitten ende staen  
     Ende loepen ende gaen  
235  Ende heten ende drincken
     Ende spreken ende ghedincken,  
     Horen ende spreken,  
     Ende mine aderen souden breken,  
     Ende mine ziele soude varen  
240  Weder ter aermer scaren.  
     Al ware al de weerelt dijn  
     Ende soe oec ware roet ghuldijn,  
     Ende ghise mi mocht gheuen,  
     Ende daer toe met blischepen soude leuen  
245  Noch .ijm. der jaren,  
     Jc en naemse niet te waren,  
     Dies gheloeft, dor den noet:  
     So sterc es die pijne der doot.  
     Dies willic weder varen  
250  Te mijnre aermer scaren  
     In die deemsternesse."  
     "So vare dan ghewesse  
     Daert di God jonne, saen,"  
     Sprac de goede sente Brandaen.  
255  Dus voer die heydin man  
     Aldaer hem God gheian  
     Ter stede dat God woude.  
     Sente Brendaen keerde houde  
     Te scepe om sinen noet,  
260  Also hem God selue gheboet.
Reis van Sint Brandaan