Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa - Deel II
HET HANDVEST VAN DE GRONDRECHTEN VAN DE
EUROPESE UNIE

Preambule
De volkeren van Europa hebben besloten een op gemeenschappelijke
waarden gegrondveste vreedzame toekomst te delen door onderling een
steeds hechter verband tot stand te brengen.
De Unie, die zich bewust is van haar geestelijke en morele erfgoed,
heeft haar grondslag in de ondeelbare en universele waarden van menselijke
waardigheid en van vrijheid, gelijkheid en solidariteit. Zij berust
op het beginsel van democratie en het beginsel van de rechtsstaat. De
Unie stelt de mens centraal in haar optreden, door het burgerschap van
de Unie in te stellen en een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht tot
stand te brengen.
De Unie draagt bij tot de instandhouding en de ontwikkeling van deze
gemeenschappelijke waarden, met inachtneming van de verscheidenheid
van cultuur en traditie van de volkeren van Europa, alsmede van de
nationale identiteit van de lidstaten en van hun staatsinrichting op nationaal,
regionaal en lokaal niveau. Zij streeft ernaar een evenwichtige en
duurzame ontwikkeling te bevorderen en bewerkstelligt het vrije verkeer
van personen, diensten, goederen en kapitaal, alsook de vrijheid van vestiging.
Te dien einde moet in het licht van de ontwikkelingen in de maatschappij,
de sociale vooruitgang en de wetenschappelijke en technologische
ontwikkelingen de bescherming van de grondrechten worden versterkt
door deze rechten beter zichtbaar te maken in een handvest.
275 36
Dit Handvest bevestigt, met inachtneming van de bevoegdheden en
taken van de Unie en van het subsidiariteitsbeginsel, de rechten die in
het bijzonder voortvloeien uit de constitutionele tradities en de internationale
verplichtingen die de lidstaten gemeen hebben, uit het Europees
Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden, uit de door de Unie en de Raad van Europa aangenomen
sociale handvesten, alsook uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie
van de Europese Unie en van het Europees Hof voor de rechten van de
mens. In dit verband zullen de rechtscolleges van de Unie en van de lidstaten
bij de uitlegging van het Handvest naar behoren rekening houden
met de toelichtingen die zijn opgesteld onder het gezag van het praesidium
van de Conventie die het Handvest heeft opgesteld en bijgewerkt
onder de verantwoordelijkheid van het praesidium van de Europese Conventie.
Het genot van deze rechten brengt verantwoordelijkheden en plichten
mede jegens de medemens, de mensengemeenschap en de toekomstige
generaties.
Derhalve erkent de Unie de hieronder genoemde rechten, vrijheden en
beginselen.

TITEL I
WAARDIGHEID
Artikel II-61
De menselijke waardigheid
De menselijke waardigheid is onschendbaar. Zij moet worden geëerbiedigd
en beschermd.
Artikel II-62
Het recht op leven
1. Eenieder heeft recht op leven.
2. Niemand wordt tot de doodstraf veroordeeld of terechtgesteld.
Artikel II-63
Het recht op menselijke integriteit
1. Eenieder heeft recht op lichamelijke en geestelijke integriteit.
2. In het kader van de geneeskunde en de biologie moeten met name
in acht worden genomen:
37 275
a. de vrije en geïnformeerde toestemming van de betrokkene, volgens
de bij de wet bepaalde regels;
b. het verbod van eugenetische praktijken, met name die welke
selectie van personen tot doel hebben;
c. het verbod om het menselijk lichaam en bestanddelen daarvan als
zodanig als bron van financieel voordeel aan te wenden;
d. het verbod van het reproductief klonen van mensen.
Artikel II-64
Het verbod van folteringen en van onmenselijke of vernederende
behandelingen of bestraffıngen
Niemand mag worden onderworpen aan folteringen of aan onmenselijke
of vernederende behandelingen of bestraffingen.
Artikel II-65
Het verbod van slavernij en dwangarbeid
1. Niemand mag in slavernij of dienstbaarheid worden gehouden.
2. Niemand mag gedwongen worden dwangarbeid of verplichte arbeid
te verrichten.
3. Mensenhandel is verboden.

TITEL II
VRIJHEDEN
Artikel II-66
Het recht op vrijheid en veiligheid
Eenieder heeft recht op vrijheid en veiligheid van zijn persoon.
Artikel II-67
De eerbiediging van het privé-leven en van het familie- en gezinsleven
Een ieder heeft recht op eerbiediging van zijn privé-leven, zijn familieen
gezinsleven, zijn woning en zijn communicatie.
Artikel II-68
De bescherming van persoonsgegevens
1. Eenieder heeft recht op bescherming van zijn persoonsgegevens.
275 38
2. Deze gegevens moeten eerlijk worden verwerkt, voor bepaalde
doeleinden en met toestemming van de betrokkene of op basis van een
andere gerechtvaardigde grondslag waarin de wet voorziet. Eenieder
heeft recht van inzage in de over hem verzamelde gegevens en op rectificatie
daarvan.
3. Een onafhankelijke autoriteit ziet erop toe dat deze regels worden
nageleefd.
Artikel II-69
Het recht te huwen en het recht een gezin te stichten
Het recht te huwen en het recht een gezin te stichten worden gewaarborgd
volgens de nationale wetten die de uitoefening van deze rechten
beheersen.
Artikel II-70
De vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst
1. Eenieder heeft recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst.
Dit recht omvat tevens de vrijheid om van godsdienst en overtuiging
te veranderen en de vrijheid, hetzij alleen, hetzij met anderen,
zowel in het openbaar als privé, zijn godsdienst te belijden of zijn overtuiging
tot uitdrukking te brengen in erediensten, in onderricht, in de
praktische toepassing ervan en in het onderhouden van geboden en voorschriften.
2. Het recht op dienstweigering op grond van gewetensbezwaren
wordt erkend volgens de nationale wetten die de uitoefening van dit
recht beheersen.
Artikel II-71
De vrijheid van meningsuiting en van informatie
1. Eenieder heeft recht op vrijheid van meningsuiting. Dit recht
omvat de vrijheid een mening te hebben en de vrijheid kennis te nemen
en te geven van informatie of ideeën, zonder inmenging van enig openbaar
gezag en ongeacht grenzen.
2. De vrijheid en de pluriformiteit van de media worden geëerbiedigd.
Artikel II-72
De vrijheid van vergadering en vereniging
1. Eenieder heeft op alle niveaus, met name op politiek,
vakverenigings- en maatschappelijk gebied, het recht op vrijheid van
39 275
vreedzame vergadering en op vrijheid van vereniging, hetgeen mede
omvat eenieders recht, ter bescherming van zijn belangen samen met
anderen vakverenigingen op te richten of zich daarbij aan te sluiten.
2. Politieke partijen op het niveau van de Unie dragen bij tot de uiting
van de politieke wil van de burgers van de Unie.
Artikel II-73
De vrijheid van kunsten en wetenschappen
De kunsten en het wetenschappelijk onderzoek zijn vrij. De academische
vrijheid wordt geëerbiedigd.
Artikel II-74
Het recht op onderwijs
1. Eenieder heeft recht op onderwijs en op toegang tot beroepsopleiding
en bijscholing.
2. Dit recht houdt de mogelijkheid in, verplicht onderwijs kosteloos
te volgen.
3. De vrijheid om met inachtneming van de democratische beginselen
instellingen voor onderwijs op te richten en het recht van ouders om
zich voor hun kinderen te verzekeren van het onderwijs en de opvoeding
die overeenstemmen met hun godsdienstige, hun levensbeschouwelijke
en hun opvoedkundige overtuiging, worden geëerbiedigd volgens de
nationale wetten die de uitoefening ervan beheersen.
Artikel II-75
De vrijheid van beroep en het recht te werken
1. Eenieder heeft het recht te werken en een vrijelijk gekozen of aanvaard
beroep uit te oefenen.
2. Iedere burger van de Unie is vrij, in iedere lidstaat werk te zoeken,
er te werken, er zich te vestigen en er diensten te verrichten.
3. Onderdanen van derde landen die het toegestaan is op het grondgebied
van de lidstaten te werken, hebben recht op arbeidsvoorwaarden
die gelijkwaardig zijn aan die welke de burgers van de Unie genieten.
Artikel II-76
De vrijheid van ondernemerschap
De vrijheid van ondernemerschap wordt erkend overeenkomstig het
recht van de Unie en de nationale wetgevingen en praktijken.
275 40
Artikel II-77
Het recht op eigendom
1. Eenieder heeft het recht de goederen die hij rechtmatig heeft verkregen,
in eigendom te bezitten, te gebruiken, erover te beschikken en
te vermaken. Niemand mag zijn eigendom worden ontnomen, behalve
in het algemeen belang, in de gevallen en onder de voorwaarden waarin
de wet voorziet en mits het verlies tijdig op billijke wijze wordt vergoed.
Het gebruik van de goederen kan bij wet worden geregeld, voorzover het
algemeen belang dit vereist.
2. Intellectuele eigendom is beschermd.
Artikel II-78
Het recht op asiel
Het recht op asiel is gegarandeerd met inachtneming van de voorschriften
van het Verdrag van Genève van 28 juli 1951 en het Protocol
van 31 januari 1967 betreffende de status van vluchtelingen, en overeenkomstig
de Grondwet.
Artikel II-79
Bescherming bij verwijdering, uitzetting en uitlevering
1. Collectieve uitzetting is verboden.
2. Niemand mag worden verwijderd of uitgezet naar, dan wel worden
uitgeleverd aan een staat waar een ernstig risico bestaat dat hij aan de
doodstraf, aan folteringen of aan andere onmenselijke of vernederende
behandelingen of bestraffingen wordt onderworpen.

TITEL III
GELIJKHEID
Artikel II-80
Gelijkheid voor de wet
Eenieder is gelijk voor de wet.
Artikel II-81
Non-discriminatie
1. Iedere discriminatie, met name op grond van geslacht, ras, kleur,
etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of
41 275
overtuigingen, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een
nationale minderheid, vermogen, geboorte, een handicap, leeftijd of seksuele
gerichtheid, is verboden.
2. Binnen de werkingssfeer van de Grondwet en onverminderd de bijzondere
bepalingen ervan, is iedere discriminatie op grond van nationaliteit
verboden.
Artikel II-82
Verscheidenheid van cultuur, godsdienst en taal
De Unie eerbiedigt de verscheidenheid van cultuur, godsdienst en taal.
Artikel II-83
De gelijkheid van vrouwen en mannen
De gelijkheid van vrouwen en mannen moet worden gewaarborgd op
alle gebieden, met inbegrip van werkgelegenheid, beroep en beloning.
Het beginsel van gelijkheid belet niet dat maatregelen worden gehandhaafd
of genomen waarbij specifieke voordelen worden ingesteld ten
gunste van het ondervertegenwoordigde geslacht.
Artikel II-84
De rechten van het kind
1.Kinderen hebben recht op de bescherming en de zorg die nodig zijn
voor hun welzijn. Zij mogen vrijelijk hun mening uiten. Aan hun mening
in hen betreffende aangelegenheden wordt in overeenstemming met hun
leeftijd en rijpheid passend belang gehecht.
2. Bij alle handelingen in verband met kinderen, ongeacht of deze
worden verricht door overheidsinstanties of particuliere instellingen,
vormen de belangen van het kind een essentiële overweging.
3. Ieder kind heeft het recht, regelmatig persoonlijke betrekkingen en
rechtstreekse contacten met zijn beide ouders te onderhouden, tenzij dit
tegen zijn belangen indruist.
Artikel II-85
De rechten van ouderen
De Unie erkent en eerbiedigt het recht van ouderen, een waardig en
zelfstandig leven te leiden en aan het maatschappelijk en cultureel leven
deel te nemen.
275 42
Artikel II-86
De integratie van personen met een handicap
De Unie erkent en eerbiedigt het recht van personen met een handicap
op maatregelen die beogen hun zelfstandigheid, hun maatschappelijke
en beroepsintegratie en hun deelname aan het gemeenschapsleven
te bewerkstelligen.

TITEL IV
SOLIDARITEIT
Artikel II-87
Het recht op informatie en raadpleging van de werknemers binnen de
onderneming
Werknemers en hun vertegenwoordigers moeten in de gevallen en
onder de voorwaarden waarin het recht van de Unie en de nationale wetgevingen
en praktijken voorzien, de zekerheid hebben, dat zij op passende
niveaus tijdig worden geïnformeerd en geraadpleegd.
Artikel II-88
Het recht op collectieve onderhandelingen en op collectieve actie
Werkgevers en werknemers of hun respectieve organisaties hebben
overeenkomstig het recht van de Unie en de nationale wetgevingen en
praktijken, het recht op passende niveaus collectief te onderhandelen en
collectieve arbeidsovereenkomsten te sluiten, alsmede, in geval van
belangenconflicten, collectieve actie te ondernemen ter verdediging van
hun belangen, met inbegrip van staking.
Artikel II-89
Het recht op toegang tot arbeidsbemiddeling
Eenieder heeft recht op toegang tot kosteloze arbeidsbemiddeling.
Artikel II-90
Bescherming bij kennelijk onredelijk ontslag
Iedere werknemer heeft overeenkomstig het recht van de Unie en de
nationale wetgevingen en praktijken recht op bescherming tegen iedere
vorm van kennelijk onredelijk ontslag.
43 275
Artikel II-91
Rechtvaardige en billijke arbeidsomstandigheden en -voorwaarden
1. Iedere werknemer heeft recht op gezonde, veilige en waardige
arbeidsomstandigheden.
2. Iedere werknemer heeft recht op een beperking van de maximumarbeidsduur
en op dagelijkse en wekelijkse rusttijden, alsmede op een
jaarlijkse vakantie met behoud van loon.
Artikel II-92
Het verbod van kinderarbeid en de bescherming van jongeren op het
werk
Kinderarbeid is verboden. De minimumleeftijd voor toelating tot het
arbeidsproces mag niet lager zijn dan de leeftijd waarop de leerplicht
ophoudt, onverminderd voor jongeren gunstiger regels en behoudens
beperkte afwijkingen.
Werkende jongeren hebben recht op arbeidsvoorwaarden die aangepast
zijn aan hun leeftijd en zij moeten worden beschermd tegen economische
uitbuiting en tegen arbeid die hun veiligheid, hun gezondheid of
hun lichamelijke, geestelijke, morele of maatschappelijke ontwikkeling
kan schaden, dan wel hun opvoeding in gevaar kan brengen.
Artikel II-93
Het beroeps- en gezinsleven
1. Het gezin geniet bescherming op juridisch, economisch en sociaal
vlak.
2. Teneinde beroeps- en gezinsleven te kunnen combineren, heeft
eenieder recht op bescherming tegen ontslag om een reden die verband
houdt met moederschap, alsmede recht op betaald moederschapsverlof
en recht op ouderschapsverlof na de geboorte of de adoptie van een kind.
Artikel II-94
Sociale zekerheid en sociale bijstand
1. De Unie erkent en eerbiedigt onder de door het recht van de Unie
en de nationale wetgevingen en praktijken gestelde voorwaarden het
recht op toegang tot socialezekerheidsvoorzieningen en sociale diensten
die bescherming bieden in omstandigheden zoals moederschap, ziekte,
arbeidsongevallen, afhankelijkheid of ouderdom, alsmede bij verlies van
arbeid.
2. Eenieder die legaal in de Unie verblijft en zich daar legaal verplaatst,
heeft recht op socialezekerheidsvoorzieningen en sociale voordelen
overeenkomstig het recht van de Unie en de nationale wetgevingen
en praktijken.
275 44
3. Om sociale uitsluiting en armoede te bestrijden, erkent en eerbiedigt
de Unie het recht op sociale bijstand en op bijstand voor huisvesting,
teneinde eenieder die niet over voldoende middelen beschikt, onder
de door het recht van de Unie en de nationale wetgevingen en praktijken
gestelde voorwaarden een waardig bestaan te verzekeren.
Artikel II-95
De gezondheidszorg
Eenieder heeft recht op toegang tot preventieve gezondheidszorg en
op medische verzorging onder de door de nationale wetgevingen en
praktijken gestelde voorwaarden. Bij de bepaling en de uitvoering van
het beleid en het optreden van de Unie wordt een hoog niveau van
bescherming van de menselijke gezondheid verzekerd.
Artikel II-96
De toegang tot diensten van algemeen economisch belang
De Unie erkent en eerbiedigt overeenkomstig de Grondwet de toegang
tot diensten van algemeen economisch belang zoals die in de nationale
wetgevingen en praktijken is geregeld, teneinde de sociale en territoriale
samenhang van de Unie te bevorderen.
Artikel II-97
Milieubescherming
Een hoog niveau van milieubescherming en verbetering van de kwaliteit
van het milieu moeten worden geïntegreerd in het beleid van de
Unie en worden gewaarborgd overeenkomstig het beginsel van duurzame
ontwikkeling.
Artikel II-98
Consumentenbescherming
In het beleid van de Unie wordt zorg gedragen voor een hoog niveau
van consumentenbescherming.

TITEL V
BURGERSCHAP
Artikel II-99
Actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen voor het Europees Parlement
1. Iedere burger van de Unie heeft actief en passief kiesrecht bij de
verkiezingen voor het Europees Parlement in de lidstaat waar hij verblijf
houdt, onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die staat.
45 275
2. De leden van het Europees Parlement worden gekozen door middel
van rechtstreekse, vrije en geheime algemene verkiezingen.
Artikel II-100
Actief en passief kiesrecht bij de gemeenteraadsverkiezingen
Iedere burger van de Unie heeft actief en passief kiesrecht bij de
gemeenteraadsverkiezingen in de lidstaat waar hij verblijf houdt, onder
dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die staat.
Artikel II-101
Recht op behoorlijk bestuur
1. Eenieder heeft er recht op dat zijn zaken onpartijdig, billijk en binnen
een redelijke termijn door de instellingen, organen en instanties van
de Unie worden behandeld.
2. Dit recht behelst met name:
a. het recht van eenieder te worden gehoord voordat jegens hem een
voor hem nadelige individuele maatregel wordt genomen;
b. het recht van eenieder om inzage te krijgen in het hem betreffende
dossier, met inachtneming van het gerechtvaardigde belang van de vertrouwelijkheid
en het beroeps- en het zakengeheim;
c. de plicht van de betrokken instanties, hun beslissingen met redenen
te omkleden.
3. Eenieder heeft recht op vergoeding door de Unie van de schade die
door haar instellingen of haar personeelsleden in de uitoefening van hun
functies is veroorzaakt, overeenkomstig de algemene beginselen die de
rechtsstelsels der lidstaten gemeen hebben.
4. Eenieder kan zich in een van de talen van de Grondwet tot de
instellingen van de Unie wenden en moet ook in die taal antwoord krijgen.
Artikel II-102
Recht van inzage in documenten
Iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met
verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat heeft een recht van inzage
in de documenten van de instellingen, organen en instanties van de Unie,
ongeacht het medium waarop zij zijn vastgelegd.
Artikel II-103
Europees Ombudsman
Iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met
verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat heeft het recht zich tot de
275 46
Europese ombudsman te wenden in verband met gevallen van wanbeheer
in het optreden van de instellingen, organen en instanties van de
Unie, met uitzondering van het Hof van Justitie van de Europese Unie
bij de uitoefening van zijn gerechtelijke taak.
Artikel II-104
Recht van petitie
Iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met
verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat heeft het recht een verzoekschrift
tot het Europees Parlement te richten.
Artikel II-105
Vrijheid van verkeer en van verblijf
1. Iedere burger van de Unie heeft het recht zich vrij op het grondgebied
van de lidstaten te verplaatsen en er vrij te verblijven.
2. De vrijheid van verkeer en van verblijf kan overeenkomstig de
Grondwet worden toegekend aan onderdanen van derde landen die
legaal op het grondgebied van een lidstaat verblijven.
Artikel II-106
Diplomatieke en consulaire bescherming
Iedere burger van de Unie geniet op het grondgebied van derde landen
waar de lidstaat waarvan hij onderdaan is, niet vertegenwoordigd is,
de bescherming van de diplomatieke en consulaire instanties van de
andere lidstaten, onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die
lidstaat.

TITEL VI
RECHTSPLEGING
Artikel II-107
Recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig
gerecht
Eenieder wiens door het recht van de Unie gewaarborgde rechten en
vrijheden zijn geschonden, heeft recht op een doeltreffende voorziening
in rechte, met inachtneming van de in dit artikel gestelde voorwaarden.
Eenieder heeft recht op een eerlijke en openbare behandeling van zijn
zaak, binnen een redelijke termijn, door een onafhankelijk en onpartij-
47 275
dig gerecht dat vooraf bij wet is ingesteld. Eenieder heeft de mogelijkheid
zich te laten adviseren, verdedigen en vertegenwoordigen.
Rechtsbijstand wordt verleend aan degenen die niet over toereikende
financiële middelen beschikken, voorzover die bijstand noodzakelijk is
om de daadwerkelijke toegang tot de rechter te waarborgen.
Artikel II-108
Vermoeden van onschuld en rechten van de verdediging
1. Eenieder tegen wie een vervolging is ingesteld, wordt voor onschuldig
gehouden totdat zijn schuld in rechte is komen vast te staan.
2. Aan eenieder tegen wie een vervolging is ingesteld, wordt de eerbiediging
van de rechten van de verdediging gegarandeerd.
Artikel II-109
Legaliteitsbeginsel en evenredigheidsbeginsel inzake delicten en straffen
1. Niemand mag worden veroordeeld wegens een handelen of nalaten
dat geen strafbaar feit naar nationaal of internationaal recht uitmaakte
ten tijde van het handelen of nalaten. Evenmin mag een zwaardere
straf worden opgelegd dan die welke ten tijde van het begaan van
het strafbare feit van toepassing was. Indien de wet na het begaan van
het strafbare feit in een lichtere straf voorziet, is die van toepassing.
2. Dit artikel staat niet de berechting en bestraffing in de weg van
iemand die schuldig is aan een handelen of nalaten dat ten tijde van het
handelen of nalaten een misdrijf was volgens de door de volkerengemeenschap
erkende algemene beginselen.
3. De zwaarte van de straf mag niet onevenredig zijn aan het strafbare
feit.
Artikel II-110
Recht om niet tweemaal in een strafrechtelijke procedure voor hetzelfde
delict te worden berecht of gestraft
Niemand wordt opnieuw berecht of gestraft in een strafrechtelijke
procedure voor een strafbaar feit waarvoor hij in de Unie reeds onherroepelijk
is vrijgesproken of veroordeeld overeenkomstig de wet.
275 48

TITEL VII
ALGEMENE BEPALINGEN BETREFFENDE DE UITLEGGING EN
DE TOEPASSING VAN HET HANDVEST
Artikel II-111
Toepassingsgebied
1. De bepalingen van dit Handvest zijn gericht tot de instellingen,
organen en instanties van de Unie met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel,
alsmede, uitsluitend wanneer zij het recht van de Unie ten
uitvoer brengen, tot de lidstaten. Derhalve eerbiedigen zij de rechten,
leven zij de beginselen na en bevorderen zij de toepassing ervan overeenkomstig
hun respectieve bevoegdheden en met inachtneming van de
grenzen van de bevoegdheden zoals deze in de andere delen van de
Grondwet aan de Unie zijn toegedeeld.
2. Dit Handvest breidt het toepassingsgebied van het recht van de
Unie niet verder uit dan de bevoegdheden van de Unie reiken, schept
geen nieuwe bevoegdheden of taken voor de Unie, noch wijzigt het de
in de andere delen van de Grondwet omschreven bevoegdheden en
taken.
Artikel II-112
Reikwijdte en uitlegging van de gewaarborgde rechten en beginselen
1. Beperkingen op de uitoefening van de in dit Handvest erkende
rechten en vrijheden moeten bij wet worden gesteld en de wezenlijke
inhoud van die rechten en vrijheden eerbiedigen. Met inachtneming van
het evenredigheidsbeginsel kunnen slechts beperkingen worden gesteld,
indien zij noodzakelijk zijn en daadwerkelijk beantwoorden aan door de
Unie erkende doelstellingen van algemeen belang of aan de eisen van de
bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
2. De door dit Handvest erkende rechten die voorkomen in bepalingen
van andere delen van de Grondwet, worden uitgeoefend onder de
voorwaarden en binnen de grenzen die in de desbetreffende delen zijn
gesteld.
3. Voorzover dit Handvest rechten bevat die corresponderen met
rechten welke zijn gegarandeerd door het Europees Verdrag tot bescherming
van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, zijn de
inhoud en reikwijdte ervan dezelfde als die welke er door genoemd Verdrag
aan worden toegekend. Deze bepaling verhindert niet dat het recht
van de Unie een ruimere bescherming biedt.
4. Voorzover dit Handvest grondrechten erkent zoals die voortvloeien
uit de constitutionele tradities die de lidstaten gemeen hebben, moeten
die rechten in overeenstemming met die tradities worden uitgelegd.
49 275
5. Aan de bepalingen van dit Handvest die beginselen bevatten, kan
uitvoering worden gegeven door wetgevings- en uitvoeringshandelingen
van de instellingen, organen en instanties van de Unie en door handelingen
van de lidstaten wanneer zij het recht van de Unie ten uitvoer brengen,
bij de uitoefening van hun respectieve bevoegdheden. De rechterlijke
bevoegdheid ten aanzien van die bepalingen blijft beperkt tot de
uitlegging van genoemde handelingen en de toetsing van de wettigheid
ervan.
6. Met de nationale wetgevingen en praktijken zoals bedoeld in dit
Handvest moet ten volle rekening worden gehouden.
7. De toelichting, die is opgesteld om richting te geven aan de uitlegging
van het Handvest van de grondrechten, wordt door de rechterlijke
instanties van de Unie en van de lidstaten naar behoren in acht genomen.
Artikel II-113
Beschermingsniveau
Geen van de bepalingen van dit Handvest mag worden uitgelegd als
zou zij een beperking vormen van of afbreuk doen aan de rechten van
de mens en de fundamentele vrijheden welke binnen hun respectieve
toepassingsgebieden worden erkend door het recht van de Unie, het
internationaal recht en de internationale overeenkomsten waarbij de
Unie of alle lidstaten partij zijn, met name het Europees Verdrag tot
bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden,
alsmede door de grondwetten van de lidstaten.
Artikel II-114
Verbod van misbruik van recht
Geen van de bepalingen van dit Handvest mag worden uitgelegd als
zou zij het recht inhouden enige activiteit te ontplooien of enige daad te
verrichten met als doel de in dit Handvest erkende rechten of vrijheden
teniet te doen of de rechten en vrijheden verdergaand te beperken dan
door dit Handvest is toegestaan.

Deel II