Hendrik Hamel/Literatuur


Bibliographie en Geraadpleegde Literatuur

BIBLIOGRAPHIE. 

Het journaal van Hendrick Hamel is door drie Hollandsche uitgevers in
't licht gegeven: Jacob van Velsen te Amsterdam, Johannes Stichter
te Rotterdam, en Gillis Joosten Saagman te Amsterdam.

Hier worden eerst de beide drukken van Jacob van Velsen beschreven, die
alleen het eigenlijke journaal geven zonder de beschrijving van Corea;
daarna de geïllustreerde uitgaaf van Stichter, die de beschrijving
zelfstandig op het journaal laat volgen. Deze drie drukken hebben het
jaartal 1668; zij zijn dus verschenen, toen de schrijver nog niet in
het land teruggekomen was.

Daarop volgen de drie drukken van Saagman, die geen jaartal dragen,
en waarin de landbeschrijving deel uitmaakt van het reisverhaal.

Na deze zes uitgaven volgt het korte overzicht van de reis in het werk
van Montanus, in 1669 verschenen, en de Fransche en Duitsche uitgaven
van 1670 en 1672, en ten slotte de 18e-eeuwsche verzamelwerken,
waarin het reisverhaal is opgenomen.

DE NEDERLANDSCHE UITGAVEN.

Journael, // Van de ongeluckighe Voyagie // van 't Jacht de Sperwer/
van Batavia ghedestineert na Tayowan/ in 't // Jaer 1653. en van daer
op Japan; hoe 't selve Jacht door storm op het // Quelpaerts Eylandt
is gestrant/ ende van 64. personen/ maer 36. // behouden aen het
voornoemde Eylant by de Wilden zijn gelant: // Hoe de selve Maets
door de Wilden daer van daen naer het // Coninckrijck Coeree zijn
vervoert/ by haer genaemt Tyo-//cen-koeck; Alwaer sy 13 Jaren en 28
dagen in slaver-//nye onder de Wilden hebben gezworven/ zijnde in
die // tijt tot op 16. na aldaer gestorven/ waer van 8 Per-//sonen
in 't Jaer 1666. met een kleyn Vaertuych // zijn ontkomen / latende
daer noch 8.Maets // sitten / ende zijn in 't Jaer 1668. in het //
Vaderlandt gearriveert. // Alles beschreven door de Boeckhouder van
't voornoemde // Jacht de Sperwer / genaemt // HENDRICK HAMEL van
Gorcum. // [Schip in houtsn.] // Tot Amsterdam / gedruckt by JACOB
VAN VELSEN / in de Kalverstraet / // aen de Ossesluys / Anno 1668.

8 bladen, sign. A2-A5, 4o, afwisselend Gothische en Romeinsche letter.

Op de keerzijde van den titel bovenaan de "Namen van de acht Maets
die van 't Eylandt Coeree af gekomen zijn." en de "Namen van de
acht Maets die daer noch zijn." Daaronder begint het Journael,
dat ook de 14 volgende bladzijden geheel vult. De eerste bladzijde
bijna geheel in Romeinsche letter, de tweede geheel Gothisch, en zoo
verder afwisselend; het laatste stuk is met heel kleine Romeinsche
letter gedrukt.

De beschrijving van Corea ontbreekt in deze uitgaaf.

Exemplaar in de bibliotheek van het Indisch genootschap te
's-Gravenhage.

Journael, // Van de ongeluckighe Voyagie // van 't Jacht de Sperwer /
van Batavia ghedestineert na Tayowan / in 't // Jaer 1653. en van daer
op Japan; hoe 't selve Jacht door storm op het // Quelpaerts Eylandt
is gestrant / ende van 64. personen / maer 36. // behouden aen het
voornoemde Eylant by de Wilden zijn gelant: // Hoe de selve Maets door
de Wilden daer van daen naer het // Coninckrijck Coeree zijn vervoert
/ by haer genaemt Tyo-//cen-koeck; Alwaer zy 13 Jaren en 28 dagen in
slaver- // nye onder de Wilden hebben gezworven / zijnde in die //
tijt tot op 16. na aldaer gestorven / waer van 8 Per- // sonen in
't Jaer 1666. met een kleyn Vaertuych // zijn ontkomen / latende
daer noch 8. Maets // sitten / ende zijn in 't Jaer 1668. in het //
Vaderlandt gearriveert. // Alles beschreven door de Boeckhouder van
't voornoemde // Jacht de Sperwer / genaemt // Hendrick Hamel van
Gorcum. // [Schip in houtsn.] // Tot Amsterdam / Gedruckt by Jacob van
[Velsen / in de Kalverstraet /] // aende Ossesluys / An[no 1668.]

8 bladen, sign. A2-A5, 4o, afwisselend Gothische en Romeinsche letter.

Op de keerzijde van den titel bovenaan de "Namen van de acht Maets die
van 't Eylandt Coereé af gekomen zijn." en "De Namen van de Maets die
noch daer zijn." Daaronder begint--in Gothische letter--het Journael,
dat ook de volgende 14 bladzijden geheel vult. In afwijking van den
hiervoor beschreven druk is de eerste tekstbladzijde in Gothische
letter; verder komen beide overeen. Ook hier is het laatste stuk met
heel kleine Romeinsche letter gedrukt.

De beschrijving van Corea ontbreekt ook in deze uitgaaf.

Exemplaar in de Bibliotheek der Universiteit van Amsterdam. Van den
titel ontbreekt een stuk, waardoor ook enkele tekstregels aan de
keerzijde verlies geleden hebben.

JOURNAEL, // Van de Ongeluckige Voyagie van 't Jacht de Sperwer/
van // Batavia gedestineert na Tayowan/ in 't Jaar 1653. en van daar
op Japan; hoe 't selve // Jacht door storm op 't Quelpaarts Eylant
is ghestrant/ ende van 64. personen / maar 36. // behouden aan 't
voornoemde Eylant by de Wilden zijn gelant: Hoe de selve Maats door //
de Wilden daar van daan naar 't Coninckrijck Coeree sijn vervoert/
by haar ghenaamt // Tyocen-koeck; Alwaar zy 13. Jaar en 28. daghen/
in slavernije onder de Wilden hebben // gesworven/ zijnde in die
tijt tot op 16. na aldaar gestorven/ waer van 8. Persoonen in // 't
Jaar 1666. met een kleen Vaartuych zijn ontkomen/ latende daar noch
acht // Maats sitten/ ende zijn in 't Jaar 1668. in 't Vaderlandt
gearriveert. // Als mede een pertinente Beschrijvinge der Landen/
Provin-//tien/ Steden ende Forten/ leggende in 't Coninghrijck Coeree:
Hare Rechten/ Justitien // Ordonnantien/ ende Koninglijcke Regeeringe:
Alles beschreven door de Boeck-//houder van 't voornoemde Jacht de
Sperwer/ Ghenaamt // HENDRICK HAMEL van Gorcum. // Verciert met
verscheyde figueren. // [houtsnee: de schipbreuk van de Sperwer]
// Tot Rotterdam, // Gedruckt by JOHANNES STICHTER/ Boeck-drucker:
Op de Hoeck // van de Voghele-sangh/ inde Druckery/ 1668.

16 bladen, 20 + 12 bladzijden, sign. A-D, 4o, Gothische letter.

Op de keerzijde van den titel de beide naamlijstjes (opschriften en
spelling-eigenaardigheden als in de laatst beschreven uitgaaf-van
Velsen). Het journaal vult blz. 3-20. In den tekst 7 tamelijk grove
houtsneden, voorstellende de gevangenneming (blz. 5), strafoefening
(blz. 8), overvaart in vier Coreaansche schepen (blz. 9), gehoor bij
den Koning (blz. 11), dwangarbeid (blz. 13), vlucht in een scheepje
(blz. 18), aankomst bij de Hollandsche vloot in Japan (blz. 20). Na
het Journael volgt een nieuwe titel:

Beschryvinge // Van 't Koninghrijck // Coeree, // Met alle hare
Rechten, Ordon-//nantien, ende Maximen, soo inde Politie, als //
inde Melitie, als vooren verhaelt. // [Ornamenthoutsnede] // Anno
M.DC.LXVIIJ.

Op devolgende bladzijden (2-12) de tekst, met Ornamenthoutsnede aan
het slot.

Exemplaren in de Kon. Bibl. te 's-Gravenhage, in de Univ.-bibl. te
Leiden en te Amsterdam, en in de verzameling-Mensing te Amsterdam.

Naar een exemplaar van deze uitgaaf gaf de heer J.F.L. de Balbian
Verster in 1894 een overzicht van de lotgevallen der schipbreukelingen
en van de beschrijving van Corea in Eigen Haard (blz. 629, 646) o.d.t.:
Dertien jaar gevangen in Korea, met facs. van den titel en 6 van de
prenten, en in Het Nieuws van den dag (1 en 9 Oct.) o.d.t. .Hollanders
in Korea, ondert. Toeridjéné.

't Oprechte JOURNAEL, // Van de ongeluckige Reyse van 't Jacht de
// Sperwer, // Varende van Batavia na Tyowan en Fer-// mosa/ in
't Jaer 1653. en van daer na Japan/ daer // Schipper op was REYNIER
EGBERTSZ. van Amsterdam. // Beschrijvende hoe het Jacht door storm
en onweer op Quelpaerts Ey-//lant vergaen is/ op hebbende 64. Man/
daer van 36. aen Lant zijn geraeckt/ en gevan-//gen genomen van den
Gouverneur van 't Eylant/ die haer als Slaven na den Coninck // van
Coree dede voeren/ alwaer sy 13. Jaren en 28. dagen hebben in Slaverny
moeten blij-//ven/ waren in die tijdt tot op 16. nae gestorven: Daer
van acht persoonen in 't Jaer 1666. // met een kleyn Vaertuygh zijn
't ontkomen/ achterlatende noch acht van haer Maets: // En hoe sy in
't Vaderlandt zijn aen gekomen Anno 1668. in de Maent July. // [Schip
in houtsn.] // t' Amsterdam, Gedruckt // By GILLIS JOOSTEN SAAGMAN,
in de Nieuwe-straet/ // Ordinaris Drucker van de Zee-Journalen en
Landt-Reysen.

20 bladen, 40 genumm. bladzijden, sign. A-E, 4o, Gothische letter,
2 kolommen.

Op de keerzijde van den titel een groote houtsnede, de Faam, door
van Sichem, die reeds voor verscheiden oudere Journael-uitgaven van
Saagman is geplaatst. De graveursnaam op den aardbol is nu vervangen
door het woord d'Atlas. Onder de prent een zesregelig versje:

    Ghy die begeerigh zijt yets Nieuws en vreemts te lesen,
    Kond' hier op u gemack, en in u Huys wel wesen,
    En sien wat perijckelen dees Maets zijn over g'komen,
    Haer Schip dat blijft door storm, gevangen zijns' genomen,
        In een woest Heydens landt; in 't kort men u beschrijft
        Den handel van het volck, d'Negotie die men drijft.
        Hier nae een Beter.

Op Pag. 3 begint de Korte Beschrijvinghe van de Reyse. In enkele regels
wordt de afvaart van Texel (10 Jan. 1653) en de aankomst voor Batavia
(1 Juni) verhaald, en daarna evenals in het handschrift-journael en in
de andere uitgaven, het vertrek van Batavia (18 Juni) en de verdere
reis. In de redactie zijn over't geheel slechts kleine verschillen
met het handschrift en met de andere drukken. De beschrijving van
Corea staat hier op hare plaats midden in het journaal, evenals in
het handschrift (pag. 18-33). Op den kant zijn jaartallen en korte
inhoudsopgaven geplaatst, en op pag. 30-31, in de opsomming van de
dieren, is eene beschrijving ingevoegd, met twee groote prenten van de
olifanten die in Indië zijn en van de crocodillen of kaymans die "hier
te lande" veel zouden gevonden worden. Een kantteekening geeft aan,
dat dit is eene "Nota tot vervullinghe van dese twee pagiens". Het
journaal eindigt niet, zooals in de andere drukken, met de aankomst
in Japan, maar geeft evenals het handschrift, in enkele regels bericht
van het verblijf aldaar, het verhoor voor het vertrek (maar zonder den
tekst van het verhoor), van de reis naar Batavia, met toevoeging van
de behandiging van het journaal aan "den Generael", van de afreis en
de aankomst te Amsterdam op 20 Juli 1668. De beide naamlijstjes volgen.

In den tekst 6 prenten--5 gravures en een houtsnede--uit den voorraad
van Saagman: Op p. 4: een schipbreuk, vroeger gebruikt in de reis
van Bontekoe; op pag. 7: het optrekken van een stoet gewapenden,
een wagen met twee paarden, en twee kameelen, naar een versterkte
plaats; op pag. 13: gevangenen voor een Oostersch vorst gebracht;
op pag. 22 "Straffe der Hoereerders" uit de 2e reis van Van Neck;
in de bladvulling op p. 30 een groote olifant in houtsnee, door
Saagman reeds in zijn uitgaaf van Linschoten's Itinerario gebruikt,
en op p. 31 een groote gravure, een landschap met krokodillen en
casuarissen voorstellende.

Exemplaren in de Kon. Bibl. te 's-Gravenhage en in de verzameling-Koch
te Rotterdam.

JOURNAEL // Van de ongeluckige Reyse van 't Jacht de // Sperwer, //
Varende van Batavia na Tyowan en Fer- // mosa / in 't Jaer 1653. en
van daer na Japan / daer // Schipper op was REYNIER EGBERTSZ. van
Amsterdam. // Beschrijvende hoe het Jacht door storm en onweer
ver-//gaen is / veele Menschen verdroncken en gevangen sijn: Mitsgaders
// wat haer in 16. Jaren tijdt wedervaren is / en eyndelijck hoe //
noch eenighe van haer in 't Vaderlandt zijn aengeko- // men Anno
1668. in de Maendt July. // [Houtsnee met 2 schepen] // t' Amsterdam,
Gedruckt // By GILLIS JOOSTEN SAAGMAN, in de Nieuwe-straet / //
Ordinaris Drucker van de Zee-Journalen en Landt-Reysen.

20 bladen, 40 genumm. bladzijden, sign. A-E, 4o, Gothische letter,
2 kolommen.

Op de keerzijde de Faam met het gedichtje als in "'t Oprechte
Journael". Ook de tekst komt doorgaans, behoudens onbeduidende
spellingverschillen, letterlijk overeen. Op p. 7 is een andere gravure
geplaatst: een fort aan den waterkant, en de bladvulling op p. 30/31 is
veranderd. De groote krokodillenprent is door een kleinere afbeelding
van een "Krockedil" vervangen, de kantteekening die de bladvulling als
zoodanig aanwees, is weggelaten, en ook van de olifanten wordt gezegd,
dat ze "hier" zijn. De beide beschrijvingen zijn iets uitvoeriger
gemaakt om de ruimte te vullen.

Exemplaar in de verzameling-Mensing te Amsterdam.

JOURNAEL, // Van de ongeluckige Reyse van 't Jacht de // Sperwer, //
Varende van Batavia na Tyowan en Fer- //mosa / in 't Jaer 1653. en
van daer na Japan / daer // Schipper op was REYNIER EGBERTSZ. van
Amsterdam. // Beschrijvende hoe 't Jacht door storm en onweer op
Quelpaerts Eylant // vergaen is/ op hebbende 64 man / daer van 36 aen
landt zijn geraeckt / en gevangen ghe- // nomen van den Gouverneur van
't Eylandt / die haer als Slaven na den Koningh van // Coree dede
voeren / alwaer sy 13 Jaren en 28 daghen hebben in slaverny moeten
blijven; // waren in die tijdt tot op 16 na gestorven: daer van 8
persoonen in 't 1666. met een kleyn // Vaertuygh t' ontkomen zijn /
achterlatende noch 8 van haer Maets: En hoe sy in 't // Vaderlandt zijn
aen-gekomen / Anno 1668. in de Maent Julij. // [Schip in houtsnee.] //
t' Amsterdam, // By GILLIS JOOSTEN ZAAGMAN, in de Nieuwe-straet / //
Ordinaris Drucker van de Zee-Journalen en Landt-Reysen.

20 bladen, 40 genumm. bladzijden, sign. A-E, 4o, Gothische letter,
2 kolommen.

Op de keerzijde de Faam met het gedichtje als in de beide andere
uitgaven van Zaagman. Ook de tekst komt over het geheel bladzijde
voor bladzijde overeen. Op pag. 7 het fort aan den waterkant; op
p. 22 is de prent weggelaten; op p. 23, waar van de reverentie voor
de afgoden sprake is, is een groote gegraveerde afbeelding ingevoegd,
ontleend aan de reisverhalen van Linschoten en Houtman (zie Werken
Linsch.-vereen. VII, blz, 124); de geheele bladvulling met de beide
prenten (olifant en krokodil) op p. 30/31 is weggelaten; daarvoor
is op p. 30-32 (4 kolommen) ingevoegd eene "Beschrijvinghe van des
Konings Gastmael" uit de "Javaense Reyse gedaen van Batavia over
Samarangh na de Konincklijcke Hoofd-plaets Mataram, in den jare 1656",
uitgegeven te Dordrecht in 1666. Het gastmaal van den Sousouhounan,
Grootmachtighste Koninck van't Eyland Java is zonder eenige aanwijzing
naar Corea overgebracht.

Exemplaar in de Pruisische Staatsbibliotheek (Kgl. Bibliothek) te
Berlijn, afkomstig van de Instelling voor ond. in de taal-, land-
en volkenk, van Ned. Indie te Delft.

HET OVERZICHT VAN DE REIS BIJ MONTANUS.

Gedenkwaardige gesantschappen der Oost-Indische Maatschappy in
't Vereenigde Nederland, aan de Kaisaren van Japan. Door ARNOLDUS
MONTANUS. t' Amsterdam By JACOB MEURS 1669.

In dit werk, in folio, in twee kolommen gedrukt, wordt op p. 429-436
een kort verhaal gegeven, aan het journaal van Hamel ontleend,
beginnende met de schipbreuk, en eindigende met de aankomst der
geredde mannen op "Disma".

DE FRANSCHE EN DUITSCHE UITGAVEN.

RELATION // du // naufrage // d'un vaisseau holandois, // Sur la Coste
de l' Isle de Quel-//paerts: Avec la Description // du Royaume de
Corée: // traduite du Flamand, // Par Monsieur MINUTOLl. // A Paris,
// Chez THOMAS JOLLY, au Palais, // dans la Salle des Merciers, au
coin // de la Gallerie des prisonniers, a la // Palme & aux Armes d'
Holande. // M.DC.LXX. // Avec privilege du Roy.

Ook met ander uitgevers-adres:

RELATION // du // naufrage //.....//A Paris, // Chez LOUYS BlLLAlNE,
au second // Pilier de la grande Salle du Palais, // à la Palme, &
au grand Cesar. // M.DC.LXX. // Avec privilege du Roy.

4 ongenummerde bladen (titel, avertissement en privilege); 165
genumm. bladzijden (sign. A-O), 12o, Rom. letter.

De tekst komt deels met de uitg. van Stichter, deels met die van
Saagman overeen. Het journaal begint met de afvaart van Texel,
en eindigt op pag. 100 met de terugkomst te Amsterdam en de twee
naamlijstjes. De beschrijving van Corea is afzonderlijk na het journaal
geplaatst (p. 101-165), evenals bij Stichter; de olifanten worden
echter vermeld, en de crocodillen uitvoerig beschreven naar Saagman
(p. 107-108). Op de laatste blz. (166) opgaaf van drukfouten.

Exemplaren in de Univ.-bibl. te Amsterdam (de beide varianten) en te
Leiden, en bij de firma Mart. Nijhoff te 's-Gravenhage.

Deze redactie van het werkje is herdrukt in den Recueil de voyages au
Nord, Amst. 1715, en in Engelsche vertaling opgenomen in de groote
18e-eeuwsche Engelsche verzamelingen van reizen, en daarnaar weer
vertaald in het Fransch, Nederlandsch en Duitsch. Zie hierna.

Wahrhaftige // Beschreibungen // dreyer mächtigen Königreiche/ //
Japan, // Siam, // und // Corea. // Benebenst noch vielen andern/
im Vorbe-//richt vermeldten Sachen: // So mit neuen Anmerkungen/
und schönen // Kupferblättern,' // von // CHRISTOPH ARNOLD/ //
vermehrt/ verbessert/ und geziert. // Denen noch beygefüget //
JOHANN JACOB MERKLEINS/ // von Winsheim,/ // Ost-Indianische Reise:
// Welche er im Jahre 1644 löblich angenommen/ und im // Jahre 1653
glücklich vollendet. // Samt einem nothwendigen Register. // Mit
Röm. Käys. Majest. Freyheit. // Nümberg/ // In Verlegung MICHAEL und
JOH. FRIEDERICH ENDTERS. //Im Jahre M.DC.LXXII.

Deze algemeene titel staat op het tweede blad. Het eerste geeft eene
gegraveerde voorstelling, waarop de titels der voornaamste in het
boek opgenomen werken: FR. CARONS Japan. IOD. SCHOUTEN Königreich
Siam. J.J. MERKLEINS Ost-Ind: Reisbuch. HENDR. HAMELS Corea. Onderaan:
P. TROSCHEL sculp.

24 + 1148 + 36 bladzijden, 8o, Hoogduitsche letter, kopergravures. Op
bladz. 811 de titel:

JOURNAL, // oder // Tagregister/ // Darinnen // Alles dasjenige/
was sich mit einem // Holländischen Schiff/ das von Batavien aus/
// nach Tayowan, und von dannen ferner nach Japan, // reisfertig/
durch Sturm/ im 1653. Jahre gestrandet, // und mit dem Volk darauf/
so in das Königreich Corea, // gebracht worden/ nach und nach begeben/
ordent-//lich beschrieben/ und erzehlet wird: // von // HEINRICH
HAMEL/von Gorkum/ // damaligem Buchhalter/ auf demjenigen // Schiff/
Sperber genant. // Aus dem Niederländischen verteutschet.

Op de keerzijde de korte inhoud, aan den titel van de Hollandsche
uitg. ontleend, met de beide naamlijstjes (p. 812/813). Voorts het
journaal (p. 814-882), overeenkomende met de uitg. Van Velzen, zonder
de landbeschrijving en zonder prenten; met noten, deels aan Montanus
ontleend. Op p. 883-900 volgt Martin Martins Bericht von der Halbinsel
Korea ... Verteuscht.

Exemplaar in de Universiteits-bibliotheek te Amsterdam.

HET JOURNAAL IN DE GROOTE VERZAMELINGEN VAN REIZEN.

(gedeeltelijk naar Cordier, Bibliotheca Sinica.)

A collection of voyages and travels. 4 vol. London, John Churchill
1704. fo.

In vol. IV, p. 607-632; en ook in de latere uitgaven 1732, 1744/45
(IV p. 719-742), 1752:

An account of the shipwreck of a Dutch vessel on the coast of the
Isle of Quelpaert, together with the Description of the Kingdom of
Corea. Translated out of French.

Naar de uitgaaf van 1732 is de tekst, met kleine correcties,
herdrukt in:

Corea, without and within. By William Elliot Griffis. Philadelphia
1884.--Second ed. ibid. 1885.

Een onveranderde herdruk in: Transactions of the Korea Branch of the
Royal Asiatic Society Vol. IX, 1918, met "foreword" onderteekend door
den president Mark Napier Trollope, Bishop in Corea, waarin twijfel
wordt uitgesproken, of het herdrukte exemplaar zonder titelblad uit
de collectie Churchill was of uit een der hierna beschrevene.

Navigantium atque Itinerantium Bibliotheca: or, a compleat collection
of voyages and travels. By JOHN HARRIS. 2 vol. London 1705 fo. (2
kol.).

In de Appendix op p. 37-40:

An Account of the Shipwreck of a Dutch Vessel upon the Coast of the
Isle of Quelpaert; with a Description of the Kingdom of Corea in the
East Indies. Also of the tedious Captivity of 36 Men, who got ashore
upon that Isle; and of the Escape of 8 of 'em to Japan, and thence
to Holland. First publish'd in that Country by the Clerk of the Ship,
who was one of them that escap'd: since Translated and Abridg'd.

Het verkorte verhaal vermeldt de schipbreuk, op reis van Batavia naar
Japan, en eindigt met den terugkeer in Holland op 20 Juli 1668. Daarop
volgt de beschrijving van Corea, eveneens zeer verkort, zonder de
olifanten en krokodillen.

Recueil de voyages au Nord. A Amsterdam, chez JEAN FRÉD. BERNARD 1715;
nouv. éd. 1732. 8o.

In deel IV (p. 243-347 in de uitg. van 1782):

Relation du naufrage d'un vaisseau Hollandois, sur la côte de l'Isle
de Quelpaerts: avec la description du Royaume de Corée.

Herdruk van de vertaling van Minutoli.

A new and general collection of voyages and travels, consisting of the
most esteemed relations which have been published in any language. By
Mr. JOHN GREEN. 4 vol. London, Astley 1745-47. 4o.

In vol. IV p. 239-347 het reisverhaal van Hamel, met de beschrijving
van Corea, naar de collection van Churchill.

Histoire génerale des voyages, ou nouvelle collection de toutes
les relations de voyages qui ont été publiées jusqu'à présent, par
l'abbé PRÉVOST. (voortgez. door de Querlon en de Surgy) 20 vol. Paris
1746-89. 40.

De eerste deelen zijn vertaald naar de Engelsche coll. van Green. Er
bestaat ook een uitg. in 12o in 80 deelen. Van 1747-80 verscheen
een uitg. in Den Haag in 25 deelen in 4o, deels rechtstreeks naar
Green vertaald, deels uit andere bronnen aangevuld, deels naar de
Parijsche uitgaaf.

In vol. VIII (1749) p. 412-429:

Voyage de quelques Hollandois dans la Corée, avec une relation du
Pays et de leur naufrage dans l'Isle de Quelpaert.

Historische Beschryving der reizen. 21 deelen. 's Gravenhage, by
Pieter de Hondt. 1747-1767. 4o.

Nederlandsche uitg. van de Hist. gén. des voyages. In dl. X (1750)
p. 18-48:

Schipbreuk van eenige Hollanders, op 't Eiland Quelpaert, in Koréa,
en hun Berigt van de Landstreek.

Allgemeine Historie der Reisen zu Wasser und Lande. 21 Bde. Leipzig,
bey Arkstee und Merkus 1748-1774. 4o.

Duitsche bewerking van de Hist. gén. des voyages. In Bd. VI (1750)
p. 573-608:

Reisen einiger Holländer nach Korea, nebst einer Nachricht von dem
Lande, und von ihrem Schiffbruche an der Insel Quelpaert. Durch
HEINRICH HAMEL. Aus dem Französischen übersetzt.

A general collection of the best and most interesting voyages and
travels of the world. By JOHN PINKERTON. 17 vol. London 1808-1814. 4o.

In vol. VII p. 517:

Travels of some Dutchmen in Korea; with an account of the country, and
their shipwreck on the Island of Quelpaert. By HENRY HAMEL. Translated
from the French.

GERAADPLEEGDE LITERATUUR. [392] 

BEGIN ENDE VOORTGANGH van de Vereenighde Nederlantsche Geoctroyeerde
Oost-Indische Compagnie. II. [Amsterdam], 1646.

BELCHER (Capt. Sir E.). Narrative of the voyage of H.M. Semarang,
during the years 1843-46. London, 1848.

BESCHERELLE AÎNÉ. Dictionnaire national. Paris, 1851.

CARLES (W. R.). A Corean monument to Manchu clemeney (Journal North
China Branch R.A.S. XXIII, 1888).

CHAILLÉ-LONG-BEY. La Corée ou Tchösen. Paris, 1894.

CHUNG (H.). Korean treaties. New York, 1919.

COEN (Jan Pietersz.). Bescheiden omtrent zijn bedrijf in
Indië. Verzameld door Dr. H.T. Colenbrander. I-II. 's-Gravenhage,
1919-20.

COLLYER (C.T.). The culture and preparation of Ginseng in Korea
(Transactions Korea Branch R.A.S. III, 1903).

COULING (S.). The Encyclopaedia Sinica. London etc., 1917.

COURANT (M.). Bibliographie coréenne, etc. Dl. I. Introduction. Paris,
1894.

DAGH-REGISTER gehouden int Casteel Batavia vant passerende daer ter
plaetse als over geheel Nederlandts-India. Batavia--'s Hage, 1887-1918.

DALLET (Ch.). Histoire de l'Eglise de Corée précédée d'une Introduction
sur l'histoire, les institutions, la langue, les moeurs et coutumes
coréennes. Paris, 1874.

DAM (Mr. P. van). Beschrijvinge van de Oost Indische
Compagnie. (Handschrift Kol. Archief).

DANVERS (Fr. Ch.). The Portuguese in India being a history
etc. II. London, 1894.

DAVIDSON (J. W.). The island of Formosa past and present. History,
people, resources and commercial prospects. London etc., 1903.

DIARY of Richard Cocks, cape-merchant in the English factory in Japan
1615-1622. Edited by E.M. Thompson. London, 1883.

DICTIONNAIRE Coréen-Francais, par les missionnaires de Corée. Yokohama,
1880.

DOEFF (H.). Herinneringen uit Japan. Haarlem, 1833.

DU HALDE (J.B.) Description géographique, historique,
chronologique ... etc. de l' Empire de la Chine et de la Tartarie
Chinoise. Nouv. édition. IV. La Haye, 1736.

DIJK (Mr.L.C.D. van). Zes jaren ... enz., gevolgd door Iets over onze
vroegste betrekkingen met Japan. Amsterdam, 1858.

ENCYCLOPAEDIE van Ned.-Indië. Tweede druk, dl. I. 1917.

GALE (J.S.). The influence of China upon Korea (Transactions Korea
Branch R. A. S. I, 1900).

The Korean Alphabet (a. b. IV, I, 1912).

GARDNER (C. T.). The coinage of Corea (Journal China Branch R.A.S. New
Ser. XXVII, 1895).

GRAAFF (N. de) Reisen ... [en] d'Oost Indise Spiegel, enz. Hoorn, 1701.

GRIFFIS (W.E.). Corea, the Hermit nation. Seventh edition. London,1905.

Corea without and within. Second édition. Philadelphia, 1885.

GROENEVELDT (W.P.). De Nederlanders in China. I. (Bijdragen
Kon. Inst. VIe Volgr. dl. 4, 1898).

GÜTZLAFF (K.). Reizen langs de kusten van China, en bezoek op Corea
en de Loo Choo eilanden in 1832 en 1833. Rotterdam, 1835.

HAAN (Dr. F. de). Priangan. De Preanger-Regentschappen onder het
Nederlandsch Bestuur tot 1811. Batavia, 1910-12.

Uit oude notarispapieren. II: Andreas Cleyer
(Tijdschr. Bat. Gen. XLVI, 1903).

HOANG (P.) Synchronismes chinois. (Variétés
sinologiques. No. 24). Changhai, 1905.

HOBSON-JOBSON. A glossary of colloquial Anglo-Indian words and phrases,
by H.Yule and A.C.Burnell. New édition. London, 1903.

HODENPIJL (A.K.A. Gijsberti). De wederwaardigheden van Hendrik
Zwaardecroon in Indië na zijn aftreden (Ind. Gids. 1917, II).

HOLLANTSCHE MERCURIUS vervattende de voornaemste geschiedenissen
enz. Dl. XV en XIX. Haarlem, 1665, 1668.

HUART (C.I.). Mémoire sur la guerre des Chinois contre les Coréens
de 1618 à 1637 (Journal Asiatique, 7e Ser. XIV, 1879).

HULBERT (H.B.). Korean survivals (Transactions Korea Branch R.A.S. I,
1900).

HULLU (Dr. J.de). Iets over den naam Quelpaertseiland
(Tijdschr.Kon. Ned. Aardr. Gen. 2e Ser. dl. XXXIV, 1917).

ICHIHARS (M.). Coinage of old Korea (Transactions Korea Branch
R.A.S. IV, 2, 1913).

JONGE (Jhr. Mr. J.C. de). Geschiedenis van het Nederlandsche
zeewezen. Tweede druk, dl. I. Haarlem, 1858.

JONGE (Jhr. Mr. J.K.J. de). De opkomst van het Nederlandsch gezag in
Oost-Indië. Dl. III. 's-Gravenhage--Amsterdam, 1865.

KAMPEN (N.G. van). Geschiedenis der Nederlanders buiten Europa ... van
het laatste der zestiende eeuw tot op dezen tijd. Dl. II. Haarlem,
1831.

KAEMPFER (E.). De beschryving van Japan enz. 's-Gravenhage--Amsterdam,
1729.

LA PÉROUSE (J.F.G. de). Voyage autour du monde, publié par
M.L.A. Milet-Mureau. Paris, 1797.

LETTERS written by the English Residents in Japan 1611-1613 etc.,
edited by N. Murakami and K. Murakawa. Tokyo, 1900.

LEUPE (P.A.). De verovering van het fort La Sanctissima Trinidad op
Formosa (Bijdragen Kon. Inst. 2e Volgr. dl. 2, 1859).

LINSCHOTEN (J.H. van). Itinerario. Voyage ofte Schipvaert naer
Oost ofte Portugaels Indien, inhoudende ... enz. (Gevolgd door)
Reysgeschrift van de Navigatien der Portugaloyers in Orienten
enz. Amsterdam, 1595.

LOG-BOOK (The) of William Adams, edited by C.J. Purnell (Transactions
Japan Society of London, XIII, 2, 1914-15).

MAYERS (W.F.). The treaty ports of China and Japan. (London--Hongkong,
1867.

MEMORIALS of the Empire of Japan: in the XVI aud XVII centuries. Edited
by Th. Rundall. (Part. II: The letters of William Adams
1611-1617). London, 1850.

MONTALTO DE JESUS (C.A.). Historic Macao. Hongkong, 1902.

MONTANUS (A.). Gedenkwaerdige Gesantschappen der Oost-Indische
Maatschappij ... aen de Kaisaren van Japan, enz. Amsterdam, 1669.

MULERT (F.E.). Nog iets over den naam Quelpaertseiland
(Tijdschr. Kon. Ned. Aardr. Gen. 2e Ser. dl. XXXV, 1898).

MULLER (Dr. H.P.N.). Azië gespiegeld. Dl. I. Utrecht, 1912.

NACHOD (O.). Die Beziehungen der Niederländischen Ost-Indischen
Kompagnie in Japan im siebzehnten Jahrhundert. Leipzig, 1897.

Die älteste abendländische Manuscript-Spezialkarte von Japan von
Fernao Vaz Dourado 1568. Roma, 1915.

NOTICES of Japan. No. VII. (Chinese Repository. X, 1841).

PAPINOT (E.). Historical and geographical Dictionary of Japan. Tokyo,
(1909).

PARKER (E.H.). China. Her history, diplomacy and commerce. Second
edition. London, 1917.

PARKER (E.H.). China, past and present. London, 1917.

Corea. (China Review. XIV, XVI).

The Manchu relations with Corea. (Transactions Asiatic Society
of Japan. XV, 1887).

PHILIPPINE ISLANDS (The) 1493-1898. Edited and annotated by Emma
H. Blair and J. Robertson. Dl. XXII, XXIV en XXXV. Cleveland,
1905-1906.

PLAKAATBOEK (Nederlandsch Indisch) 1602-1811, door Mr. J.A. van der
Chijs. Batavia--'s Hage, 1885-1900.

REIN (Dr. J.J.) The climate of Japan (Transactions Asiatic Society
of Japan. VI, 3, 1878).

RITTER (C.). Die Erdkunde von Asien. Zweite Ausgabe. Band III. Berlin,
1834.

ROSS (J.). History of Corea, ancient and modern, with description of
manners, etc. Paisley, (1880).

The Manchus, or the reigning dynasty of China: their rise and
progress. London, 1891.

SCOTT (J.). Stray notes on Corean history, etc. (Journal China Branch
R.A.S. New Ser. XXVIII, 1893-94.).

SIEBOLD (Ph. von). Geschichte der Entdeckungen im Seegebiete von
Japan. Leyden, 1852.

Nippon. Archif zur Beschreibung von Japan. Leiden, 1832-52.

SPEELMAN (C.). Journaal der reis van den gezant der O.I. Compagnie
Joan Cunaeus enz. Uitgegeven door A. Hotz. Amsterdam, 1908.

TASMAN (A.J.). Journal of his discovery of Van Diemens Land and New
Zeeland in 1642 etc., by J.E. Heeres. Amsterdam, 1898.

TELEKI (Graf. P.). Atlas zur Geschichte der Kartographie der
japanischen Inseln. Budapest--Leipzig, 1909.

TIELE (P.A.). Mémoire bibliographique sur les journaux des navigateurs
néerlandais, etc. Amsterdam, 1867.

Nederlandsche bibliographie van land- en volkenkunde. Amsterdam,
1884.

VALENTYN (Fr.). Oud en Nieuw Oost-Indiën, vervattende, enz. Dl. V,
2. Dordrecht--Amsterdam, 1726.

'T VERWAERLOOSDE FORMOSA, of waerachtig verhael enz. Amsterdam, 1675.

VOYAGE (The) of Captain John Saris to Japan, 1613. Edited ... by
E.M. Satow, London, 1900.

WILLIAMS (S. Wells). The Middle Kingdom, a survey of the geography,
government etc. of the Chinese Empire. Revised edition. New York, 1899.

WITSEN (N.). Noord en Oost Tartarye, enz. Eerste druk. Amsterdam,
1692; Tweede druk. Amsterdam, 1705.

YAMAGATA (J.). Japanese-Korean relations after the Japanese invasion
of Korea in the XVIth century. (Transactions Korea Branch R.A.S. IV,
2, 1913).

IJZERMAN (J.W.). Over de belegering van het fort Jacatra (Bijdragen
Kon. Inst. dl. 73, 1917).

ZOMEREN (Mr. C. van). Beschryvinge der stadt van Gorinchem en landen
van Arkel. Gorinchem, 1755.

Hendrik Hamel