Bekende monologen uit Shakespeares werk/Of comfort no man speak! Let's talk of graves, of worms, and epitaphs


Originele tekst van Shakespeare 
(Commentaar: Op dit punt in het toneelstuk heeft Richard meer slecht nieuws ontvangen dan hij aankan. Hij ontdekt dat York is toegetreden tot Bolingbrokes troepen, het volk komt in verzet tegen hem, en even gelooft hij zelfs dat zijn trouwste volgelingen - Bushy, Bagot en Green - zich tegen hem hebben gekeerd. Ze bleven hem echter trouw tot het einde, maar - nog meer slecht nieuws - ze zijn dood. Hij heeft geen leger meer, en behalve de drie mannen in de kamer ook geen andere aanhangers. Hij is voor het eerst alleen.)

"Of comfort no man speak! Let's talk of graves, of worms, and epitaphs"
(Richard the Second, Act III, scene 2)

Of comfort no man speak.

Let’s talk of graves, of worms, and epitaphs,

Make dust our paper, and with rainy eyes

Write sorrow on the bosom of the earth.

Let’s choose executors and talk of wills.

And yet not so – for what can we bequeath

Save our deposed bodies to the ground?

Our lands, our lives, and all, are Bolingbroke’s,

And nothing can we call our own but death;

And that small model of the barren earth

Which serves as paste and cover to our bones.

For God’s sake let us sit upon the ground

And tell sad stories of the death of kings:

How some have been depos’d, some slain in war,

Some haunted by the ghosts they have deposed,

Some poisoned by their wives, some sleeping kill’d,

All murdered – for within the hollow crown

That rounds the mortal temples of a king

Keeps Death his court, and there the antic sits,

Scoffing his state and grinning at his pomp,

Allowing him a breath, a little scene,

To monarchize, be fear’d, and kill with looks;

Infusing him with self and vain conceit,

As if this flesh which walls about our life

Were brass impregnable; and, humour’d thus,

Comes at the last, and with a little pin

Bores through his castle wall, and farewell king!

Cover your heads, and mock not flesh and blood

With solemn reverence; throw away respect,

Tradition, form, and ceremonious duty;

For you have but mistook me all this while.

I live with bread like you, feel want,

Taste grief, need friends – subjected thus,

How can you say to me, I am a king?

Nederlandse vertalingen in publiek domein 
Vertaling: Leendert Burgersdijk (1885)

"Niemand spreek' van troost" 

Niemand spreek' van troost. 

Laat ons van graven spreken, wormen, grafschrift, 

Stof nemen voor papier, en kommer schrijven 

Met stroomende oogen op de borst der aard; 

Van testamenten spreken, alles reeglen, 

Uitvoerders kiezen, — neen, toch niet, --- waartoe? 

Wat kunnen wij vermaken, dan ons lichaam, 

Dat afgezet, onttroond is, aan den grond? 

Land, leven, alles is van Bolingbroke ;
 
Niets noemen wij meer 't onze dan de dood , 

En dit klein proefjen van onvruchtbare aarde, 

Dat om 't gebeent gekneed is en het dekt. 

Om Gods wil, laat ons op den grond gaan zitten,
 
Voor sombre praatjens van den dood van vorsten, 

Hoe deze in de' oorlog viel; hoe die onttroond werd; 

Die door den geest vervolgd, dien hij onttroonde; 

In bed gesmoord; vergiftigd door zijn vrouw; 

Allen vermoord; — want in de holle kroon,
 
Die om het sterflijk hoofd eens konings prijkt, 

Daar houdt de dood zijn hof; daar zit de schalk, 

Lacht om den troon en grinnikt om zijn praal, — 

Laat hem een ademtocht, een kort bedrijf, 

Monarch, gevreesd zijn, met zijn blikken dooden, 

Doordringt hem gansch van ijdlen eigenwaan, — 

Als waar' dit vleesch, dat onze ziel omschanst, 

Van onverganklijk brons, — hij speelt met hem, 

Maar komt in 't eind en boort met kleine naald 

Zijn burgwal door, en — goede nacht dan, koning! ..-- -- 

Bedekt uw hoofd, drijft niet door huldebrenging 

Den spot met vleesch en bloed; verzaakt den eerbied, 

Gebruik en vorm en statig plichtbetoon ; 

Gij hebt u altijd door in mij vergist; 

Als gij, leef ik van brood, heb dorst, proef leed, 

Zoek vrienden; — zooveel malen onderdaan, 

Hoe kunt gij zeggen, dat ik koning ben?

Nederlandse vertalingen onder CC BY-SA licentie 

Vertaling: J. Grandgagnage (2012)

"Laat niemand over troost spreken"

(Richard the Second, Act III, scene 2)

Laat niemand over troost spreken.

Laten we praten van graven, van wormen en grafschriften;

Stof nemen als papier, en onze smart met vochtige ogen

Neerschrijven in de schoot der aarde,

Laten we onze uitvoerders van testamenten kiezen:

Of toch niet, want wat kunnen we nalaten

Behalve ons dood lichaam op de grond?

Ons land, ons leven, alles behoort aan Bolingbroke,

En niets kunnen we nog het onze noemen, dan onze eigen dood,

En dat kleine stukje barre aarde

Als deken voor ons gebeente.

In godsnaam, laten we zitten op de grond

En trieste verhalen vertellen over de dood van koningen;

Hoe sommige zijn afgezet; sommige geslacht in de strijd,

Sommige achtervolgd door de geest van een onttroonde;

Sommige vergiftigd door hun vrouw, sommige in hun slaap gedood -

Allen vermoord: want in de holle kroon

Rondom een sterfelijk vorstenhoofd 

Houdt de dood zijn hof; en daar zit ook de nar,

Grijnzend op zijn pracht en praal,

Gun hem een ademtocht één kleine scène,

Waarin hij koning speelt, gevreesd is, met een blik kan doden,

Vervul hem van eigenwaan en zelfzucht,

Als ware dit vlees dat onze levens omwalt,

Van ondoordringbaar brons, en in die luim

Doorprik zijn kasteelmuur met een kleine speld 

Zo komt hij aan zijn eind  - Vaarwel, koning!

Bedek je hoofd en bespot niet langer vlees en bloed

Door al dat plechtig eerbetoon; weg met respect,

Traditie, vormelijkheid en plicht,

Want jullie hebben je al die tijd vergist in mij:

Zoals jullie leef ik op brood, zoals jullie proef ik verdriet,

Heb ik nood aan vrienden – aldus onderworpen aan dit alles,

Hoe kun je dan nog zeggen dat ik koning ben?

Noten 

Vertaalde literatuur