Radiotoespraak Wilhelmina 10 mei 1944
Landgenooten in Nederland,

Na vier jaar van een ongeëvenaard schrikbewind wensch ik ook dezen 10den Mei, met u, hulde te brengen aan hen, die de eersten waren om den verraderlijken schender van ons grondgebied en van onze vrijheid te weerstaan.
Nog zijt gij op dezen herinneringsdag niet vrij u te uiten en te doen wat uw hart u ingeeft, maar spoedig zult gij uzelf kunnen zijn, vrije burgers van een vrij land.

Hulde aan hen, die aan de Grebbe of waar ook hun leven gaven voor het Vaderland, aan hen, die den strijd daarbuiten voortzetten ter zee, op onze oorlogsschepen en op onze koopvaarders, in de lucht, en thans, schouder aan schouder met onze bondgenooten, voor de bevrijding op Nieuw-Guinea.

Doch bovenal komt die hulde toe aan u voor uw onbreekbaren weer­stand tegen stelselmatig onrecht en vervolging, die naar mate 's vijands wandaden, martelingen en moorden zich vermenigvuldigen, steeds onverzettelijker en feller is geworden. Het is de gedachte aan uw strijd, die ons, hier, buiten Nederland, aan­vuurde en bezielde. Voor dit verheffend en sterkend voorbeeld danken wij u in diepe ont­roering.

Dit voorbeeld werd ons niet gegeven door enkele personen of groepen, doch door alle groepen en personen waaruit ons volk bestaat. Het is daardoor een in den volsten zin des woords nationaal monument geworden, waarvan iedere steen gelijke waarde heeft. Moge ieder zich dat herinneren, als straks uw onder den druk ontstane eendrachtige volksgemeenschap ook in het komende tijdperk zijn vruch­ten zal mogen afwerpen.

Vele verouderde scheidsmuren zullen dan verdwijnen en er zal ook geen sprake kunnen zijn van verschil in onderlinge waardeering in dat nieuwe vaderland, waarin wij allen zonder onderscheid zullen deel uitmaken van een heldenvolk.

Een golf van blijdschap slaat hoog in ons op, als wij ons onze fiere driekleur voorstellen opnieuw wapperend over Hollandia. Wij danken onze Amerikaansche en Australische bondgenooten voor hun hulp. Onverwijld heeft ons bestuur zijn taak hervat en het uiterste in zijn vermogen gedaan om den heerschenden nood te lenigen en het aangedane onrecht te herstellen.

Hoe meer de ure der bevrijding nadert, des te meer komen de vraagstuk­ken op ons af, die aan de orde komen zoodra het leven weer in zijn
gewone banen gaat loppen en zijn gewone aanzien herkrijgt, dus na die spanne tijds van enkele weken of enkele dagen wellicht, waarin de regeering, geholpen door het plaatselijk burgergezag en het militair gezag den toe­stand heeft geschapen waarin die vraagstukken kunnen worden ter hand genomen.

Waar ik nog niet in verbinding kan treden met de in Nederland aan­wezigen, om volledig ingelicht te worden omtrent de onder u levende wenschen en verlangens, acht ik het ongewenscht mij een oordeel daar­over te vormen of een beslissing te nemen.

Doch, dit kan ik u nu reeds zeggen, dat ik hoop mede te kunnen werken tot het instellen zoo spoedig mogelijk na de bevrijding van een tijdelijke volksvertegenwoordiging, die haar taak zal moeten vervullen tot nieuwe verkiezingen zullen zijn gehouden. Hierbij zullen wij ons moeten laten leiden door onze democratische be­ginselen en rekening houden met de bijzondere omstandigheden. Over de wijze van samenstelling en de taak van onze volksvertegenwoor­diging zal een beslissing genomen moeten worden zoodra het reeds door mij genoemde overleg met personen in Nederland mogelijk is. Ik weet, dat gij u niet ontveinst de moeilijkheden en bezwaren van den tijd, die nog voor u ligt voor uw bevrijding een voldongen feit zal zijn. Niets kan ernstiger of dieper gemeend zijn wanneer ik u Gods kracht toewensch als gij door dat donker dal gaat.

Aan den uitgang van ieder dal komt men in de ruimte en in het licht; overgezet zijnde voor onze. omstandigheden is dat bevrijding van uw leven letterlijk en geestelijk.

Leve het Vaderland.
Leve het Rijk.

Tweede Wereldoorlog