Economisch programma van Mechelen
Het congres van de Vlaamse groene partij Agalev keurde dit programma op 4 en 5 mei 1985 te Mechelen goed. Het is een concrete toepassing en uitwerking van de beginselverklaring (1982)

De tekst bestaat uit vijf delen:

0. ALGEMEEN (resoluties 001-021)
 1. MILIEUVRIENDELIJKE ECONOMIE (022-062)
 2. UITBREIDING VAN DE AUTONOMIE (063-089)
 3. HERVERDELEN (090-154)
0. SLOTRESOLUTIE (155)

Sommige resoluties, hierna aangeduid met (a), werden niet individueel besproken maar algemeen "aanvaard" als behorend tot het programma, met inbegrip van de aanvullingen of amendementen.

0. ALGEMEEN

Resolutie 001

De industriële productie en de hiermee gepaard gaande
levenswijze heeft de mens in dienst gesteld van
de economie. Hierdoor zijn economie en productivistische
arbeid doel geworden in plaats van middel.
De Groenen wensen hieraan zo vlug mogelijk een eind
te maken door het post-industriële tijdperk voor
te bereiden met het uitdenken en voorstellen van
een nieuw beschavingsproject, zonder daarom de waardevolle
verworvenheden van het industriële tijdperk
te laten verloren gaan.
Met dit programma wil Agalev een aanzet geven om
de sociaal-economische problemen grondig te overdenken
en om alternatieven te formuleren. Het is
zeker niet 'af'. Het houdt ook een uitnodiging in
naar de buitenwereld; want de hoop op een klassieke
herneming van de groei, zowel bij traditioneel
'links' als bij traditioneel 'rechts', kan geen
uitkomst brengen voor de huidige crisis.

De problemen van de industriële samenleving
De ecologische problemen

Resolutie 002

Elke menselijke activiteit heeft gevolgen voor zijn
omgeving. Maar bij de industriële productiewijze
gaat dat zover dat het voortbestaan van alle leven
in gevaar komt. De wouden sterven af, de lucht en
de zeeën worden vergiftigd, de woestijnen rukken
op, de grondstoffen geraken uitgeput, de tuigen
voor een grote vernietiging worden klaargezet.
De economische systemen van zowel Oost als West
verkondigen een voortdurende toename van de productie.
Het gehele systeem draait maar goed rond wanneer
de productie van materiële goederen blijft
stijgen. Maar de aarde waarop wij leven is eindig.
Het ziet ernaar uit dat de schaarste niet definitief
te overwinnen is, en dat de komende generaties een
onleefbare wereld zullen erven.

De problemen van de menselijke relaties : de vervreemding

Resolutie 003

De groei van de persoonlijke vrijheid is ten koste
gegaan van de solidariteit; menselijke relaties
worden vervangen door zakelijke kontakten. Voor
velen gaat de welvaart ten koste van de zinvolheid
van het werk, dat een naamloos deel geworden is
van een onoverzichtelijk geheel. Maar de vervreemding
gaat nog verder. Door de toenemende commercialisering
of bureaucratisering wordt de mens gedegradeerd
tot een passieve consument of tot een machteloos
radertje in de verzorgingsstaat. De toename
van allergieën en welvaartsziekten is maar één voorbeeld
van de tol die we betalen voor de vervreemding
en de vervuiling.

'De problemen van de menselijke relaties : de ongelijkheidResolutie 004De ongelijkheid is ouder dan de industriële samenleving.
Maar voor de groene beweging is ze minder
aanvaardbaar dan ooit te voren. Naar een aantal
maatstaven zijn wij een onvoorstelbaar rijke samenleving
en de specifieke vormen van ongelijkheid
van onze tijd worden door de Groenen aangevoeld
als volkomen immoreel. Het meest schrijnend is de
ongelijkheid op wereldschaal: de derde wereld wordt
naar het failliet gedreven, miljoenen worden bedreigd
met de hongerdood. Maar ook bij ons bestaan
er grote fortuinen naast grote groepen die door
de mazen van het welvaartsnet vallen. De miljoenenwerkloosheid
ontneemt jongeren een uitzicht op de
toekomst, dwingt vrouwen opnieuw in een afhankelijke
rol, en legt nieuwe inleveringen op aan de kleinen
en zwakken. Intussen worden de vermogenden met nieuwe
voordelen gepaaid. Ongelijkheid in vermogen en
inkomen wordt nog versterkt door ongelijkheden op
andere vlakken: zo zijn bijvoorbeeld sociale rechten,
kennis en wetenschap op alle vlakken onrechtvaardig
verdeeld.Resolutie 005Al deze problemen hebben een gemeenschappelijke wortel: binnen de industriële samenleving zijn
mens en natuur slechts instrumenten, die ten dienste
staan van een economie waarin produceren om te produceren
centraal staat. De arbeidersbeweging heeft
een aantal scherpe kanten van het systeem kunnen
bijschaven : de grofste uitbuitingen, de onzekerheid
van het arbeidersbestaan. De ecologische beweging
gaat verder: de Groenen stellen niet alleen de
vraag wie produceert en wie verdeelt, maar ook en
vooral de vraag wat en hoe wordt er geproduceerd.
Onze politiek is in de eerste plaats productgericht
en bij ons komt het er eerst op aan de goederen
en diensten te kiezen die moeten geproduceerd, gereproduceerd,
behouden, verrijkt en sociaal-rechtvaardig
worden verdeeld.Resolutie 006Al deze problemen worden versterkt door de waanzin
van de bewapeningswedloop. De problemen worden er
nog door versterkt :
 door de snellere uitputting van de voorraden;
 door de onmacht van de mens tegenover de militaire verwevenheid van industrie en staatsmacht;
 door de strijd om de strategische plaatsen en voorraden in het licht van de hemeltergende onrechtvaardigheid in de wereld.

Doelstellingen op lange termijn
Tegenover de korte-termijnvisie van het bestaande
economische systeem ("après nous le déluge") stellen
de Groenen een economisch beleid op lange termijn.
Dat omvat drie fundamentele doelstellingen, die
beantwoorden aan de drie hoofdproblemen :Resolutie 007 uitgewerkt in deel 1

Het natuurlijk milieu mag maar gebruikt worden in
de mate dat het zich kan herstellen. Dit is pas
mogelijk in een kringloopeconomie, waarbij de
schroothoopeconomie plaats maakt voor zuinigheid
en herwinning. Dit betekent ook dat heel wat nutteloze
producten en schadelijke productiewijzen verdwijnen,
maar ook dat de aanmaak van eerlijke producten
en schone technieken uitbreiding vindt.Resolutie 008 uitgewerkt in deel 2

Het herstel van de zeggenschap van de mens over
zijn eigen leven en omgeving, het recht op zelfbepaling
is, de tweede hoofddoelstelling. Dit kan
slechts door ook de economische beslissingsmacht
zo dicht mogelijk bij de mensen te brengen. Economische
beslissingen en productie moeten waar mogelijk
ter plaatse tot stand komen, in het kader van
nog te ontwikkelen basisdemocratische structuren.Resolutie 009 uitgewerkt in deel 3

Het wegwerken van de ongelijkheid, in een geest
van soberheid en samenhorigheid, is niet alleen
een absolute eis, maar is bovendien een van de belangrijkste
voorwaarden voor een duurzame wereldvrede.
Soberheid is hier niet te verstaan als een besparing
op mensen. Het is een spaarzaamheid om samen de
echte rijkdom van de aarde in stand te houden, te
herstellen en te vergroten, en een samenhorigheid
waarbij iedereen van zijn recht van vruchtgebruik
van die rijkdom kan genieten.Resolutie 010Deze grote structurele veranderingen zijn pas mogelijk
als ze samengaan met een mentaliteitswijziging.
Pas als mensen zelf verantwoordelijkheid opnemen
voor de gevolgen van hun daden voor hun medemensen
waar ook ter wereld en ook voor de komende generaties
kan een werkelijk duurzame economie tot stand
gebracht worden. De kwaliteit van het leven hoeft
hierdoor niet achteruit te gaan, integendeel zelfs.Resolutie 011De economische politiek van de Groenen is gericht
op het nastreven van een verhoging van de welvaart,
als een verbetering van de kwaliteit van het leven,
niet enkel in ons land, maar in heel de wereld,
en niet enkel nu maar ook voor de generaties van
de toekomst.
Deze doelstelling veronderstelt een ander economisch
denken, waarbij niet de cijfers van productie, consumptie,
inkomen en tewerkstelling hoofdzaak zijn,
maar wel de waarden en de kwaliteiten achter deze
cijfers. Dus niet de groei van het BNP, als optelling
van staal, asfalt, beton, atoomcentrales, wapensystemen,
dure ziekenhuizen of bankcomputers,
is belangrijk.
Welvaart moet gezien worden als het optimaliseren
van factoren zoals : het pakket van geproduceerde
goederen en diensten, de schaarse ecologische goederen
in de ruime zin, vrije tijd, de verdeling van
schaarse goederen, werkomstandigheden, werkgelegenheid,
basisdemocratische organisatie van de samenleving,
zekerheid en veiligheid voor de toekomst.
Het ware nuttig van in dit kader de welvaart eens
te toetsen aan de (relatieve) afwezigheid van zelfmoorden,
verslaving, arbeids- en verkeersongevallen,
honger, armoede, eenzaamheid, vervuiling, corruptie,
politiegeweld, enzovoort.
Welvaart op deze manier opgevat als de kwaliteit
van het leven kan en moet groeien. In die zin moeten
we dan ook spreken van een streven naar werkelijke
economische groei.

 StrategieResolutie 012Onze samenleving staat nog veraf van een ecologische
samenleving. Ze evolueert zelfs nog in de tegenovergestelde
richting. De Groenen willen een strategie
ontwikkelen die realistisch is en toch minstens
deeloplossingen brengt voor de drie hoofdproblemen.Resolutie 013 uitgewerkt in deel 1

De ecologische gevaren moeten opgevangen worden
door een milieuvriendelijke stabilisatie van de
productie. Een heropleving van de economie of een
groei in de oude betekenis brengt geen oplossing,
maar een kringloopeconomie is niet zo meteen tot
stand te brengen. Een haalbare stap in de juiste
richting is massaal te herinvesteren in milieuvriendelijke
zin. Deze politiek betekent ook meer zinvol
werk omdat meer gesteund wordt op inzet van arbeid
dan van grondstoffen en energie, en ze houdt een
groei in van de kwaliteit van het bestaan.Resolutie 014 uitgewerkt in deel 2

Grotere zelfbepaling wordt mogelijk door uitbreiding
van de autonomie. Dit kan langs drie, elkaar aanvullende
wegen : kansen scheppen voor zelfvoorziening,
de decentralisatie van de economie en voldoende
controle van de gemeenschap op de activiteiten die
grootschalig moeten blijven.
De oplossing ligt niet in het reduceren van de samenleving
tot kleine volledig afgesloten eenheden,
maar in het zoeken naar een nieuw evenwicht tussen
de drie wijzen om goederen en diensten ter beschikking
te stellen :
 die men autonoom tot stand brengt (zelfvoorziening);
 die men tot stand brengt voor een ruil: of geldcircuit (markt);
 die men tot stand brengt na een gemeenschapsbeslissing (overheid).
Voor zover grootschalige productie nodig is, hebben
de Groenen geen ideologische voorkeur voor een van
de twee productiesystemen: markt of staat. De voor- en
nadelen van beide moeten van geval tot geval'
tegen elkaar worden afgewogen, en beide moeten aangevuld
worden door het uitbreiden van de mogelijkheden
voor zelfvoorziening, die helemaal in de verdrukking
gekomen is in de industriële samenleving.
Essentieel hierbij is de openbaarheid, de doorzichtigheid
en het medebeslissingsrecht van alle betrokkenen.
Aan deze voorwaarde is niet voldaan door
de traditionele nationalisaties, waarbij de op eigen
belang afgestelde beheerders vervangen worden door
bureaucraten met beroepsgeheim of door partijpolitieke
beheerders.Resolutie 015 uitgewerkt in deel 3

Wanneer we de bestaande ongelijkheid toetsen aan
onze doelstellingen van gelijke kansen en solidariteit,
is een verregaande herverdeling onontkoombaar.
Dit houdt een totaal nieuwe derde wereldpolitiek
In, met op korte termijn een sterk verhoogde en
op de zelfbeslissing en zelfhulp gerichte ontwikkelingshulp;
en op langere termijn een rechtvaardige
economische wereldorde. In eigen land moet een
herverdeling van inkomens en vermogens tot stand gebracht
worden, onder meer door het herdenken van
fiscaliteit en sociale zekerheid.
Tegenover de werkloosheid van zoveel mannen en vrouwen:
wordt een herverdeling van inkomen en werk
hoogst dringend, nog meer omdat we ervan moeten
uitgaan dat een klassieke heropleving van de
productie geen oplossing brengt. Er is nog ontzettend
veel zinnig werk te do.en, maar dit vereist een andere
kijk op arbeid. Het vereist ook een herschikking
van betaald en onbetaald werk, niet in het
minst tussen mannen en vrouwen.

 Krachtlijnen van een groene economische politiekResolutie 016De overgang naar een groene economie zal versneld
worden door een bewuste politiek van steun aan bedrijven
en bedrijvigheden die beantwoorden aan de
belangrijkste doelstellingen van een groene economie
die ruimte scheppen voor autonome arbeid,
die maximaal gericht zijn op productie ter plaatse
voor plaatselijke behoeften, die energie- en
grondstoffenbesparend zijn en minimaal milieubelastend
produceren, en die dus qua beheer basisdemocratisch
zijn. Hiertoe zal de wetgeving aangepast worden
aan de behoeften van die bedrijven en zullen ze
financieel gesteund worden.Resolutie 017Op juridisch vlak zal het vennootschapsrecht
aangepast moeten worden aan de behoeften van de
kleinschalige bedrijven. Dit geldt met name vooral voor
de eenpersoonsbedrijven en de zuivere coöperatieven
die geen medewerkers in loondienst hebben.Resolutie 018Voor de steun aan de ecologische bedrijven wordt
geld aangewend dat nu gaat naar het stimuleren van
de grootschalige productie. De vormen van
steunverlening kunnen gehandhaafd blijven :
belastingvrijstelling in sommige gevallen, kapitaalverschaffing
of rentesubsidies, goedkoop terbeschikkingstelling
van terreinen, lokalen en andere steun in naturaResolutie 019Daarnaast moeten ook originele oplossingen worden
bedacht. Een alternatief banksysteem, gericht op
de behoeften van de ontleners en niet op winsten
van de geldbezitters wordt al door velen gevraagd.
Een subsidiëring van de aankoop van duurzame maar
duurdere ecologische goederen zal eveneens nodig
zijn, bv. door goedkope leningen, wil men gaan
vermijden dat die goederen het privilege blijven van
de hogere inkomensgroepen.Resolutie 020Naast steunende maatregelen aan sociaal en ecologisch
zinvolle bedrijven zal ook een zekere mate--
van prijspolitiek gehanteerd worden.
De markt is immers niet in staat de volledige kost
van de materiële producten aan te rekenen. De sociale
last en de milieukost van een product zijn
meestal niet in de prijs ingecalculeerd. De overheid
zal deze kosten in het prijzensysteem inbouwen,
dit via verbruiksbelastingen op dit product.Resolutie 021De tarievenstructuur van water, gas, elektriciteit
moet worden aangepast, zodat besparingen interessant
Worden. Het vast recht moet worden afgeschaft, de
tarieven moeten progressief gemaakt wordenSLOTRESOLUTIEResolutie 155' (a)

Wij zijn er ons van bewust dat onze doelstellingen
niet geheel met deze maatregelen te verwezenlijken
zijn. Zij geven de middelen aan om toestanden niet
verder te laten verrotten. Tezelfdertijd geven zij
de richting aan waarin moet gezocht worden.
Wij beseffen ook dat de veranderingen die wij ons
tot doel stellen niet eenvoudig zomaar door een
Belgisch of zelfs een Europees Parlement te beslissen
zijn. Veeleer moet in alle maatschappelijke
geledingen een grondige ommekeer plaatsvinden.verder naar DEEL 1. MILIEUVRIENDELIJKE ECONOMIE''

Politiek