Reis van Sint-Brandaan/deel 3
Doe begonstese een wint driuen  
      Van daer int oest hende
      Ieghen eene steenwende.  
      Doe sach sente Brandaen  
450  Eenen sconen monster staen.  
      Dae woenden moonken inne,  
      Die Gode dienden met zinne,  
      Ende hadden ghedaen menich iaer.  
      Snachts so bleef sijn kiel daer  
455  Onder dien hoghen steene.  
      Sente Brandaen alleene  
      Ghinc bouen vp die hoghen berch.  
      Daer vant hi een eerlic werc  
      Van dien Gods kinden.  
460  Niet en conste hi ondervinden,  
      Watse daer hadde bracht,  
      Sonder alleene die Gods cracht.  
      Haer leuen was claer ende reene;  
      Sulke moonken hebben wi gheene.  
465  Sie riepen alle saen:  
      "Sijt willecome, heere Brandaen."  
      Deser rijcker Gods deghene,  
      Diere en was maer zeuene;  
      Hem quam daghelike hare spijse  
470  Van den eerdschen paradijse.  
      Te middaghe brocht hem ghedraghen  
      Een duue ende een rauen  
      Vpder goeder lieder disch.  
      . . . . . . . . . . .  
475  Die visch quam al ghebraden.  
      Wel zeere si doe baden  
      Den heleghen Brandane,  
      Den Gods onderdane,  
      Dat hi met hem wilden heten gaen.
480  Doe sprac sente Brandaen  
      Harde wijselike:  
      "Mijn heere God es so rijke,  
      God van den paradijse,  
      Hi hadde mi mine spijse  
485  Harde wel ghesent hare,  
      Wiste Hi dat ics werdich ware.  
      Hoe gherne ic sine ghenaden doghe.  
      Ende dat es mine gheloue:  
      Hine wildes niet zenden  
490  Mi, aermen ende allenden,  
      Die hu bi ziere ghenaden versach
      Ende tfierde broet ontwee brac,  
      Dat hu sijn bode heuet bracht.
      Doe haddi mijns wel ghedacht
495  Met zijnre lijfneere, God de vader.  
      Nu suldi alle gader  
      In sinen name heten
      Ende sult oec alle weten,  
      Dat ict late sonder nijt.  
500  God voedt hu talre tijt
      Vp desen dorren steene.  
      Jc hebbe van Gode te leene  
      Van visschen, vruchten ende brode.  
      Alles, dies ic bem van noode,  
505  Ouer mine aerme ziele  
      Bidt Gode van hemelrike,  
      Dat Hi haer gheue sijn rike."  
      Dus so bat hi Gode.  
510  Doe quam die hemelsche bode  
      Ende brochte hem sine spijse  
      Vanden Gods paradijse.  
      Doe de heeren hadden gheten,  
      So laet ons die bouc weten  
515  Dat Brandaen, die heleghe man,  
      An die heeren orlof nam;  
      Entie heleghe Brandaen  
      Ghinc weder te scepe saen.
      DAer quam een zuut westen wint,
520  Die dreef hem, also hi kint, 
      Weder noort oest te dale  
      Vp die wilde zee scale.  
      Daer leden si menich wee.  
      Doe vonden si in die zee  
525  Eenen steen so hoeghe,  
      Sinen consten niet verhoeghen.  
      Vp dien seluen hoghen steene  
      So sat een man alleene,  
      Die ru was als een beere.  
530  Hi en sach niet dan lucht ende meere;  
      Dat was een clusenare.  
      Hoe dat hi daer commen ware,  
      Vraechde hem sente Brandaen.  
      "Ic bem den moonken onderdaen,"  
535  Seide hi weder, gheloues mi,  
      "Daer du dese weke waers bi.  
      Ic hebbe gheseten alleene  
      Vp desen hoeghen steene  
      Een jaer min dan .c. jare.  
540  God heeft mi tote hare  
      Daghelics sine spijse ghegheuen,  
      Bi sinen troeste moetic leuen,  
      So dat God wel weet,  
      Dat ic sint anders niet ontbeet  
545  Van dat ic eerst hier quam.  
      Ende ic nye zint en vernam  
      Leuenden meinsche nemmermeere  
      Dan hu, wel lieue heere."
      Doe vraechde hem sente Brandaen  
550  Hoe sijn leuen was ghedaen,  
      Eer hi daer commen ware.  
      Doe sprac die clusenare:  
      "Ic secht di ghewaerlike:  
      Ic was een coninc rike;  
555  Pantifilia hiet mijn lant;  
      In Capidocia een ander ghenamt,  
      Daer nam ic een scone wijf;  
      Dies lijdet groete pijne mijn lijf  
      Want het was de suster mine.  
560  Dies doeghic groete pine.  
      Daer bi so haddic sonen twee,  
      Dies lijdic menich wee.  
      Doe dhoudste te sinen scilde quam,
      Sijn lijf dat ic hem nam,  
565  Dor minen grammen moet.  
      Daer dandre bi eenen scepe stoet  
      Nam hem een donder slach sijn lijf.  
      Oec versloughic mijn scone wijf.  
      Doe alle die zonden vp mi laghen,  
570  Doe vreesdic die Gods plaghen  
      Ende ic ghinc haestelike  
      Ende liet al mijn rike,  
      Beede vrienden ende maghen,  
      Ende ghinc te scepe in dien daghe  
575  Ende wilde mine groete zonden  
      Varen den paeus orconden.  
      Doe rees een storem vp die zee,  
      Die mi dede harde wee,  
      Also ic hu mach vertellen;
580  Daer bedoruen alle mijn ghesellen,  
      Maer ic ontclam alleene  
      Vp desen hoeghen steene  
      Ende claechde mine mesdaet  
      Hem, die mi gescepen haet.  
585  Hier wachte ic zijnre ghenaden  
      Van minen groeten mesdaden.  
      Ic sechdi oec vorware:  
      Ic hore hier openbare  
      Elker daghelike  
590  Den sanc van hemelrike."  
      Doe seide sente Brandaen:  
      "Secht mi, lieue heere, saen,  
      Als hu dat coude ane gheet,  
      Hoe moghedi sonder cleet  
595  Van couden hier ghewesen?
      Van lieden hebbic ghelesen,  
      Dat waren eenzedelen  
      Ende dienden Gode, den edelen,  
      Die alles ghemacx vergaten,  
600  Niet dan tcruut si en haten.  
      Maer in bosschen ende in velde,  
      Daer hem elc te sine stelde,  
      Of in duwieren of in riede  
      Behilden hem die goede liede,  
605  Dat hem tcoude niet mochte deeren."  
      "Mach ic die siele gheneeren,"  
      Sprac die ruwe clusenare,  
      "So hebbic arde ommare
      Wat noede dat mijn vleesch heeft  
610  Die wijle dat hier leeft.  
      Als ic hier sitte sonder waen  
      Ende mi die coude te seere bestaen,  
      Slupe ic in eenen hole sciere,  
      Onder eenen tempel hiere.  
615  Daer verbeide ic dat ghestille.  
      Ic wane het es Gods wille,  
      Dat mijn lichame ende mijn beene  
      Vp desen hoghen steene  
      Den domsdach moeten verbeiden.  
620  God moete hu gheleiden.
      Ic en spreke ieghen hu nemmermeere.
      God onse lieue heere,  
      Die gheue hier na eewelike  
      Ons allen zijn hemelrijke."
625  SEnte Brandaen voer van dannen  
      Met sinen Gods mannen  
      Vp des zeewes vloede.  
      Daer worden si arde moede
      Vanden winde metten baren,  
630  Daer si in moesten varen.  
      Daer dreuen si metten winde  
      Weder int allinde  
      An eene vreeslike stat.  
      Die bouc die seit ons dat,  
635  Dat hi eere hellen pit verzach,  
      Daermen in riep o wy o wach,  
      An eenen donckeren berghe.  
      Daer waren in zwaren erghe  
      Arde vele aermer zielen,
640  Die daer branden ende wielen.  
      Dien berch bernet emmermeere;  
      Daer es meneghe ziele in zeere.  
      Daer en hordi anders niet mee  
      Dan o wy ende wach ende wee.  
645  Daer hoerdi crijsel tanden;  
      Daer sach hi vlieghen die branden  
      Jn die wolken hoeghe vp waert.  
      Sente Brandaen sprac ter vaert  
      Ten proofst die der hellen plach:  
650  "Segghe mi oft wesen mach,  
      Wat es die grote omminne,  
      Die ic nu daer hore jnne?"  
      Doe seide een der pijn heeren:  
      "Hier zijn vooghde ende onrechte heeren,  
655  Dat moochdi ghetrauwen,  
      Ende oec ongherechte vrauwen,  
      Loese meyeren ende loese schepenen,  
      Die moetent nu hier berekenen,  
      Jc sechdi noch meerre wonder:  
660  Die wroughers sijn hier onder  
      Ende alle die verraderen,  
      Die moeten wi hier vergaderen  
      Jn dit diepe afgronde,  
      Die alle met haren monde  
665  Dat alle weghe ontfaen,  
      Dat van hem quam ghegaen  
      Van alre bozer dinghe.  
      Dits haer loen in waerliker dinghe,  
      Om datsi dies ghedochten,  
670  Datsi hare heeren brochten,  
      Datsi om cleene mieden  
      Mesvoerden die aerme lieden.  
      Daer omme so moeten si hier  
      Bernen in dit heete vier.  
675  Oec zijn hier ander zielen,  
      Die in sonden vielen:  
      In ouerden, in giericheit,
      In alrande boesheit;  
      Entie met boeser scalchede  
680  Haren euenkerstin mede  
      Dicken hebben verordeelt.  
      Dies werden zi eewelic hier verzeelt,  
      Om datsi niet wilden afstaen  
      No rechte boete ontfaen."  
685  Doe riepen die aerme zielen:  
      "Brandaen, heere, wi zwielen  
      In wel bittre carijne  
      In dese groete pijne.  
      Brandaen, wel lieue heere,  
690  Bidt Gode voer ons zeere."  
      Die duuel hieten wech varen:  
      "Ic segghe hu," sprac hi te waren,
      "Ghi en wert niet zijnre hulpen vro;  
      Hi en mach hu helpen niet een stro.
695  Ghi roupt al ieghen spoet.  
      Ghi en hadt nye wille no moet  
      Om Gods wille te doene:  
      Dus en hebdi nemmermeer zoene."
Reis van Sint Brandaan