Karel ende Elegast/Deel 1
Bequaemgroepe: Karel ende Elegast

[fol. 2r]
   
1
 Fraeye historie ende al waer
 Mach ic v tellen hoort naer
 Het was op enen auontstont
 Dat karel slapen begonde
5
 Tengelem op den rijn
 Dlant was alle gader sijn.
 Hi was keyser ende coninc mede.
 Hoort hier wonder ende waerhede
 Wat den coninc daer gheuel
10
 Dat weten noch die menige wel
 Tenghelem al daer hi lach
 Ende waende op den anderen dach
 Crone draghen ende houden hof
 Om te meerderen sinen lof
15
 Daer die coninc lach ende sliep
 Een heilich engel aen hem riep
 So dat die coninc ontbrac
 Biden woerden die dengel sprac
 Ende seyde staet op edel man.
20
 Doet haestelic v cleeder an
 Wapent v ende vaert stelen.
 God die hiet mi v beuelen
 Die in hemelrike is here
 Of ghi verliest lijf ende eere
25
 En steeldi in deser nacht niet
 So is v euel gheschiet.
 Ghi sulter omme steruen
 Ende uwes leuens deruen
[fol. 2v]  
 Eer emmermeer scheit dit hof
30
 Nv verwacht v daer of
 Vaert stelen of ghi wilt.
 Neemt uwen speere ende uwen schilt
 Wapent v sit op v paert
 Haestelic ende niet en spaert
35 
 Dit verhoorde die coninc
 Het docht hem een vreemde dinc.
 Want hi daer niemant en sach
 Wat dat roepen bedieden mach
 Hi waendet slapende hebben gehoort
40
 Ende hilt hem niet an dat woert
 Dengel die van gode quam.
 Sprac den coninc als die was gram
 Staet op karel ende vaert stelen
 God hiet my v beuelen
45
 Ende ontbiedet v te voren
 Anders hebdi v lijf verloren
 Het dien woerde sweech hi
 Ende die coninc riep ay mi
 Als die seere was vereent
50
 Wat ist dat dit wonder meent
 Ist alfs ghedroch dat mi quelt.
 Ende dit grote wonder telt
 Ay hemelsche drochtijn
 Wat node soude mij sijn
55
 Te stelen ic ben so rike
 En is man in aertrijcke.[fol. 3r]  
 Weder coninc noch grauen:
 Die so rijc sijn van hauen
 Si moeten mi sijn onderdaen
60
 Ende te minen diensten staen
 Mijn lant is so groot
 Men vint nyewers sijns ghenoot.
 Dlant is algader mijn
 Tot colene opten rijn
65
 Ende tot romen voort
 Alst den keyser toe behoort
 [.]C ben here mijn wijf is vrouwe
 Oest totter wilder denouwe
 Ende west totter wilder see
70
 Nochtans heb ic goets veel meer
 Galissien ende spandien lant
 Dat ic selue wan mitter hant
 Ende ic die heydene verdreef
 Dat mi tlant alleene bleef
75
 Wat node soude mi sijn dan
 Te stelen ellendich man
 Waer om ontbiedet mi dit god
 Node brekic sijn ghebot
 Wistic dat hijt mi ontbode
80
 En mochs niet ghelouen node
 Dat mi god die lachter onste
 Dat ic te stelen begonste:
 Daer hi lach in dit ghepeyns.
 Hare tale weder ende gheyns[fol. 3v] 
85
 So vaecte hi een luttelkijn
 So datti looc die oghen sijn
 Doe seide dingel van te voren.
 Wildi gods ghebot verhoren:
 Heer coninc so sidi ontdaen
90
 Het sel v an v leuen gaen:
 Dengel vanden paradise.
 Sprac conincdoet als die wise
 Vaert stelen ende wert dief
 Al hebdijs nv groot ongerief
95
 Het sal v namaels wesen lief
 [.]Et deser talen voer dengel dan
 Ende karel hem tseynen began
 Vanden wonder dat hi hoorde
 Gods ghebot sine woerde
100
 En wil ic niet laten achter.
 Ic sel dief wesen al ist lachter
 Al soudic hanghen bider kelen
 Nochtan haddic lieuer vele
 Dat mi god name ghemeene
105
 Dat ic van hem houde te leene
 Beyde borch ende lant
 Sonder mijns ridders ghewant
 Ende ic mi moeste gheneeren
 Mitten schilde ende metten speere
110
 Als een die niet en heeft
 Ende op die auenture leeft:
 Dat ware mijn wille bet[fol. 4r]  
 Dan ic gheuanghen ben int net
 Ende ic nv moet stelen varen:
115
 Sonder eenich sparen
 Varen stelen oft god verwercken
 Nv so moetti mi gestercken
 IC woude ic ware vuter sale
 Sonder nieumare ende tale
120
 Ende mi waer ghecost opten rijn
 Seuen borghen van steenen fijn
 Wat sel ic segghen van oneeren
 Den ridderen ende den heeren.
 Die hier liggen in die sale
125
 Wat sal wesen mine tale
 Dat ic in deser duyster nacht
 Alleene sonder yemants cracht
 Moet varen in een lant
 Dat mi is vremde ende onbecant
130
 Mit deser talen ghinc hem gereyden
 Die coninc karel ende cleyden.
 Mit sinen dieren gewaden
 Als die te stelen was beraden
 Het was altoes sine seden
135
 Datmen sine wapene deden
 Ten bedde daer hi lach
 Het waren die beste die ye man sach.
 Als hi aldus ghewapent was
 Ghinc hi doer dat palas
140
 Daer en was slot noch dore so goet:[fol. 4v] 
 Noch poerte diene wederstoet.
 Sine waren tegen hem ontdaen
 Daer hi wilde mocht hi gaen
 Daer en was niemant dien sach
145
 Want dat volc algader lach
 In vasten slape als god woude.
 Dat dedi al door des conincs houde
 Sine hulpe was hem bereet
 Als hi die borch brugghe leet
150
 Ghinc die coninc mit liste
 Totten stalle al daer hi wiste.
 Sijn ors ende sijn ghesmiden
 Sonder eenich langher beyden
 Hi sadelet ende satter bouen
155
 Opt ors datmen mochte louen
 [.]Oen hi ter poorten ghereden quam
 Sach hi daer ende vernam
 Den wachter ende den poortiere
 Die luttel wisten dat hoer heere
160
 So na hem was mitten schilde
 Si sliepen vaste alst god wilde
 Die coninc beette ende ontdoet
 Die poorte die besloten stoet
 Ende leyde sijn ors vut
165
 Sonder niemare ende gheluyt
 Doen sat hi in sijn ghereyde
 Die coninc karel ende seyde
 God also ghewaerlijcke:[fol. 5r] 
 Als ghi quaemt in aertrike
170
 Ende wort sone ende vader:
 Om ons te verlossen alle gader
 Dat adam hadde verloren
 Ende dat na hem wert gheboren
 Ghi liet v aenden cruce slaen
175
 Doen v die ioden hadden gheuaen.
 Si staken v met eenen speere.
 Si sloegen v dies haddi geere
 Dese bitterlike doot
 Ontfincdi here door onsen noot:
180 
 Also waerlic alst was waer
 Ende ghi here lasaruse.
 Daer hi lach in sine cluse
 Verwecket heere vander doot
 Ende vanden steenen maket broot
185 
 Ende vanden water wijn
 So moeti in mijn gheleyde sijn
 In desen duemsteren nacht
 Ende verbaert aen mij v cracht
 Oetmoedich god ende vader
190
 Aen v keer ic mi alle gader
 Hi was in vele gedochten
 Waer hi best henen varen mochte.
 Daer hi stelens soude beghinnen.
 Doe quam hi in een wout binnen.
195
 Karel den edelen man
 Dat niet verre stont van daen[fol. 5v] 
 Doen hi quam gereden daer
 Die mane scheen seer claer
 Die sterren lichten aenden trone:
200
 Dweder was claer ende scone
 DVs peynsde die coninc.
 Ic was ghewone voer alle dinck
 Dieue te hatene daer icse wiste
 Die den lieden mit liste
Middelnederlands