Het Wilhelmus


Inleiding
Het Nederlands volkslied is het oudste van de wereld als je tekst en muziek samen beschouwt. Het Wilhelmus heeft 15 coupletten. De beginletters vormen de naam WILLEM VAN NASSOV, de oude spelling voor Willem van Nassau(we), nu beter bekend als Willem van Oranje. Meestal zingt men slechts het eerste couplet, soms ook het zesde.

De tekst
Duits of Diets?
In het Wilhelmus wordt "van Duitsen bloed" erg vaak vervangen. De originele, niet gemoderniseerde versie van het Wilhelmus spreekt immers van "van Duytschen bloed" en ook de moderne versie welke we sinds 1932 gebruiken spreekt wel degelijk van "van Duitsen bloed". Volgens de semantiek welke het woord "Duits" vandaag heeft, lijkt het alsof het Wilhelmus zegt dat Willem van Oranje een Duitser is. Dillenburg ligt inderdaad in Duitsland, maar dat is niet wat het Wilhelmus bedoelt.

In het verleden was "Duits" een neutraal woord. De vele volkeren uit de gebieden waaruit, onder andere, Nederland en Duitsland bestonden, werden Duitse volken genoemd. Vandaag spreken we nog van Nederduitse (bijv. Nedersaksisch) en Hoogduitse (bijv. Duits) talen.

Dat veranderde met de opkomst van het romantisch nationalisme, waarbij de verschillende 'Duitse' volkeren zich een eigen identiteit toeëigenden. Duits was nu geen neutraal woord meer en kreeg zijn huidige betekenis. Vanzelfsprekend beschreef men het Nederlandse sinds die tijd niet meer met Duits.

Hoe zit het met Diets? Diets en Duits zijn hetzelfde woord, het woord zelf komt van het Middelnederlandse woord diet wat volk betekent. In Noord-Nederlandse dialecten sprak men over Duits, in Zuid-Nederlandse dialecten over Diets. Diets heeft zijn oorspronkelijke betekenis wel enigszins behouden. Alhoewel het Wilhelmus letterlijk het woord Duits bezigt, zou het gebruik van "Diets" inhoudelijk dichter bij de originele betekenis komen.

De originele tekst is overigens onbekend. Er is wel een oudste bekende tekst. Dat is het Wilhelmus uit 1576-1577 (Geuzenliedboek [1576-1577] Ex. Göttingen nsub f. 32v-35r.). In deze versie eindigt de 13e strofe met de woorden "Mijn onschult doen bekont." in plaats van "...bekant" Het rijmt beter op "Van mijnes herten gront".

Externe links

 Wilhelmus/Prinsenmars in muziekschrift

Referenties

Wilhelmus
Wilhelmus
Wilhelmus
Wilhelmus

da:Het Wilhelmus
en:Het Wilhelmus