ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദ്വാദശഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 12) / അദ്ധ്യായം 2


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദ്വാദശഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 12) / അദ്ധ്യായം 2 

ശ്രീശുക ഉവാച

തതശ്ചാനുദിനം ധർമ്മഃ സത്യം ശൌചം ക്ഷമാ ദയാ ।
കാലേന ബലിനാ രാജന്നങ്ക്ഷ്യത്യായുർബ്ബലം സ്മൃതിഃ  ॥ 1 ॥ 

വിത്തമേവ കലൌ നൄണാം ജൻമാചാരഗുണോദയഃ ।
ധർമ്മന്യായവ്യവസ്ഥായാം കാരണം ബലമേവ ഹി  ॥ 2 ॥ 

ദാമ്പത്യേഽഭിരുചിർഹേതുർമ്മയൈവ വ്യാവഹാരികേ ।
സ്ത്രീത്വേ പുംസ്ത്വേ ച ഹി രതിർവ്വിപ്രത്വേ സൂത്രമേവ ഹി  ॥ 3 ॥ 

ലിംഗമേവാശ്രമഖ്യാതാവന്യോന്യാപത്തികാരണം ।
അവൃത്ത്യാ ന്യായദൌർബ്ബല്യം പാണ്ഡിത്യേ ചാപലം വചഃ  ॥ 4 ॥ 

അനാഢ്യതൈവാസാധുത്വേ സാധുത്വേ ദംഭ ഏവ തു ।
സ്വീകാര ഏവ ചോദ്വാഹേ സ്നാനമേവ പ്രസാധനം  ॥ 5 ॥ 

ദൂരേ വാര്യയനം തീർത്ഥം ലാവണ്യം കേശധാരണം ।
ഉദരംഭരതാ സ്വാർത്ഥഃ സത്യത്വേ ധാർഷ്ട്യമേവ ഹി  ॥ 6 ॥ 

ദാക്ഷ്യം കുടുംബഭരണം യശോഽർത്ഥേ ധർമ്മസേവനം ।
ഏവം പ്രജാഭിർദുഷ്ടാഭിരാകീർണ്ണേ ക്ഷിതിമണ്ഡലേ  ॥ 7 ॥ 

ബ്രഹ്മവിട്ക്ഷത്രശൂദ്രാണാം യോ ബലീ ഭവിതാ നൃപഃ ।
പ്രജാ ഹി ലുബ്ധൈ രാജന്യൈർന്നിർഘൃണൈർദ്ദസ്യുധർമ്മഭിഃ  ॥ 8 ॥ 

ആച്ഛിന്നദാരദ്രവിണാ യാസ്യന്തി ഗിരികാനനം ।
ശാകമൂലാമിഷക്ഷൌദ്രഫലപുഷ്പാഷ്ടിഭോജനാഃ  ॥ 9 ॥ 

അനാവൃഷ്ട്യാ വിനങ്ക്ഷ്യന്തി ദുർഭിക്ഷകരപീഡിതാഃ ।
ശീതവാതാതപപ്രാവൃഡ് ഹിമൈരന്യോന്യതഃ പ്രജാഃ  ॥ 10 ॥ 

ക്ഷുത്തൃഡ്ഭ്യാം വ്യാധിഭിശ്ചൈവ സന്തപ്സ്യന്തേ ച ചിന്തയാ ।
ത്രിംശദ്വിംശതി വർഷാണി പരമായുഃ കലൌ നൃണാം  ॥ 11 ॥ 

ക്ഷീയമാണേഷു ദേഹേഷു ദേഹിനാം കലിദോഷതഃ ।
വർണ്ണാശ്രമവതാം ധർമ്മേ നഷ്ടേ വേദപഥേ നൃണാം  ॥ 12 ॥ 

പാഖണ്ഡപ്രചുരേ ധർമ്മേ ദസ്യുപ്രായേഷു രാജസു ।
ചൌര്യാനൃതവൃഥാഹിംസാ നാനാവൃത്തിഷു വൈ നൃഷു  ॥ 13 ॥ 

ശൂദ്രപ്രായേഷു വർണ്ണേഷു ച്ഛാഗപ്രായാസു ധേനുഷു ।
ഗൃഹപ്രായേഷ്വാശ്രമേഷു യൌനപ്രായേഷു ബന്ധുഷു  ॥ 14 ॥ 

അണുപ്രായാസ്വോഷധീഷു ശമീപ്രായേഷു സ്ഥാസ്നുഷു ।
വിദ്യുത്പ്രായേഷു മേഘേഷു ശൂന്യപ്രായേഷു സദ്മസു  ॥ 15 ॥ 

ഇത്ഥം കലൌ ഗതപ്രായേ ജനേഷു ഖരധർമ്മിഷു ।
ധർമ്മത്രാണായ സത്ത്വേന ഭഗവാനവതരിഷ്യതി  ॥ 16 ॥ 

ചരാചരഗുരോർവ്വിഷ്ണോരീശ്വരസ്യാഖിലാത്മനഃ ।
ധർമ്മത്രാണായ സാധൂനാം ജൻമകർമ്മാപനുത്തയേ  ॥ 17 ॥ 

ശംഭളഗ്രാമമുഖ്യസ്യ ബ്രാഹ്മണസ്യ മഹാത്മനഃ ।
ഭവനേ വിഷ്ണുയശസഃ കൽകിഃ പ്രാദുർഭവിഷ്യതി  ॥ 18 ॥

അശ്വമാശുഗമാരുഹ്യ ദേവദത്തം ജഗത്പതിഃ ।
അസിനാസാധുദമനമഷ്ടൈശ്വര്യഗുണാന്വിതഃ  ॥ 19 ॥ 

വിചരന്നാശുനാ ക്ഷോണ്യാം ഹയേനാപ്രതിമദ്യുതിഃ ।
നൃപലിംഗച്ഛദോ ദസ്യൂൻ കോടിശോ നിഹനിഷ്യതി  ॥ 20 ॥ 

അഥ തേഷാം ഭവിഷ്യന്തി മനാംസി വിശദാനി വൈ ।
വാസുദേവാംഗരാഗാതി പുണ്യഗന്ധാനിലസ്പൃശാം ।
പൌരജാനപദാനാം വൈ ഹതേഷ്വഖിലദസ്യുഷു  ॥ 21 ॥ 

തേഷാം പ്രജാവിസർഗ്ഗശ്ച സ്ഥവിഷ്ഠഃ സംഭവിഷ്യതി ।
വാസുദേവേ ഭഗവതി സത്ത്വമൂർത്തൗ ഹൃദി സ്ഥിതേ  ॥ 22 ॥ 

യദാവതീർണ്ണോ ഭഗവാൻ കൽകിർദ്ധർമ്മപതിർഹരിഃ ।
കൃതം ഭവിഷ്യതി തദാ പ്രജാ സൂതിശ്ച സാത്ത്വികീ  ॥ 23 ॥ 

യദാ ചന്ദ്രശ്ച സൂര്യശ്ച തഥാ തിഷ്യബൃഹസ്പതീ ।
ഏകരാശൌ സമേഷ്യന്തി ഭവിഷ്യതി തദാ കൃതം  ॥ 24 ॥ 

യേഽതീതാ വർത്തമാനാ യേ ഭവിഷ്യന്തി ച പാർത്ഥിവാഃ ।
തേ ത ഉദ്ദേശതഃ പ്രോക്താ വംശീയാഃ സോമസൂര്യയോഃ  ॥ 25 ॥ 

ആരഭ്യ ഭവതോ ജൻമ യാവന്നന്ദാഭിഷേചനം ।
ഏതദ്വർഷസഹസ്രം തു ശതം പഞ്ചദശോത്തരം  ॥ 26 ॥ 

സപ്തർഷീണാം തു യൌ പൂർവ്വൗ ദൃശ്യേതേ ഉദിതൌ ദിവി ।
തയോസ്തു മധ്യേ നക്ഷത്രം ദൃശ്യതേ യത്സമം നിശി  ॥ 27 ॥ 

തേനൈത ഋഷയോ യുക്താസ്തിഷ്ഠന്ത്യബ്ദശതം നൃണാം ।
തേ ത്വദീയേ ദ്വിജാഃ കാലേ അധുനാ ചാശ്രിതാ മഘാഃ  ॥ 28 ॥ 

വിഷ്ണോർഭഗവതോ ഭാനുഃ കൃഷ്ണാഖ്യോഽസൌ ദിവം ഗതഃ ।
തദാവിശത്കലിർല്ലോകം പാപേ യദ് രമതേ ജനഃ  ॥ 29 ॥ 

യാവത് സ പാദപദ്മാഭ്യാം സ്പൃശന്നാസ്തേ രമാപതിഃ ।
താവത്കലിർവൈ പൃഥിവീം പരാക്രാന്തും ന ചാശകത്  ॥ 30 ॥ 

യദാ ദേവർഷയഃ സപ്ത മഘാസു വിചരന്തി ഹി ।
തദാ പ്രവൃത്തസ്തു കലിർദ്വാദശാബ്ദശതാത്മകഃ  ॥ 31 ॥ 

യദാ മഘാഭ്യോ യാസ്യന്തി പൂർവ്വാഷാഢാം മഹർഷയഃ ।
തദാ നന്ദാത്പ്രഭൃത്യേഷ കലിർവൃദ്ധിം ഗമിഷ്യതി  ॥ 32 ॥ 

യസ്മിൻ കൃഷ്ണോ ദിവം യാതസ്തസ്മിന്നേവ തദാഹനി ।
പ്രതിപന്നം കലിയുഗമിതി പ്രാഹുഃ പുരാവിദഃ  ॥ 33 ॥ 

ദിവ്യാബ്ദാനാം സഹസ്രാന്തേ ചതുർത്ഥേ തു പുനഃ കൃതം ।
ഭവിഷ്യതി യദാ നൄണാം മന ആത്മപ്രകാശകം  ॥ 34 ॥ 

ഇത്യേഷ മാനവോ വംശോ യഥാ സംഖ്യായതേ ഭുവി ।
തഥാ വിട് ശൂദ്രവിപ്രാണാം താസ്താ ജ്ഞേയാ യുഗേ യുഗേ  ॥ 35 ॥ 

ഏതേഷാം നാമലിംഗാനാം പുരുഷാണാം മഹാത്മനാം ।
കഥാമാത്രാവശിഷ്ടാനാം കീർത്തിരേവ സ്ഥിതാ ഭുവി  ॥ 36 ॥ 

ദേവാപിഃ ശന്തനോർഭ്രാതാ മരുശ്ചേക്ഷ്വാകുവംശജഃ ।
കലാപഗ്രാമ ആസാതേ മഹായോഗബലാന്വിതൌ  ॥ 37 ॥ 

താവിഹൈത്യ കലേരന്തേ വാസുദേവാനുശിക്ഷിതൌ ।
വർണ്ണാശ്രമയുതം ധർമ്മം പൂർവ്വവത്പ്രഥയിഷ്യതഃ  ॥ 38 ॥ 

കൃതം ത്രേതാ ദ്വാപരം ച കലിശ്ചേതി ചതുര്യുഗം ।
അനേന ക്രമയോഗേന ഭുവി പ്രാണിഷു വർത്തതേ  ॥ 39 ॥ 

രാജന്നേതേ മയാ പ്രോക്താ നരദേവാസ്തഥാപരേ ।
ഭൂമൌ മമത്വം കൃത്വാന്തേ ഹിത്വേമാം നിധനം ഗതാഃ  ॥ 40 ॥ 

കൃമിവിഡ്ഭസ്മസംജ്ഞാന്തേ രാജനാമ്നോഽപി യസ്യ ച ।
ഭൂതധ്രുക് തത്കൃതേ സ്വാർത്ഥം കിം വേദ നിരയോ യതഃ  ॥ 41 ॥ 

കഥം സേയമഖണ്ഡാ ഭൂഃ പൂർവ്വൈർമ്മേ പുരുഷൈർധൃതാ ।
മത്പുത്രസ്യ ച പൌത്രസ്യ മത്പൂർവ്വാ വംശജസ്യ വാ  ॥ 42 ॥ 

തേജോബന്നമയം കായം ഗൃഹീത്വാഽഽത്മതയാബുധാഃ ।
മഹീം മമതയാ ചോഭൌ ഹിത്വാന്തേഽദർശനം ഗതാഃ  ॥ 43 ॥ 

യേ യേ ഭൂപതയോ രാജൻ ഭുഞ്ജന്തി ഭുവമോജസാ ।
കാലേന തേ കൃതാഃ സർവ്വേ കഥാമാത്രാഃ കഥാസു ച  ॥ 44 ॥