പ്രശ്നോപനിഷത്ത്
പ്രശ്നോപനിഷത്  
ഓം ഭദ്രം കർണേഭിഃ ശൃണുയാമ ദേവാ 
ഭദ്രം പഷ്യേമാക്ഷഭിര്യജത്രാഃ |  
സ്ഥിരൈരംഗൈസ്തുഷ്തുവാം ̐സസ്തനൂഭിർവ്യശേമ ദേവഹിതം യദായുഃ || 
സ്വസ്തി ന ഇന്ദ്രോ വൃദ്ധശ്രവാഃ
    സ്വസ്തി നഃ പൂഷാ വിശ്വവേദാഃ .
സ്വസ്തി നസ്താർക്ഷ്യോ അരിഷ്ടനേമിഃ
    സ്വസ്തി നോ ബൃഹസ്പതിർദധാതു ..
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ..

ഓം സുകേശാ ച ഭാരദ്വാജഃ ശൈബ്യശ്ച സത്യകാമഃ സൗര്യായണീ
ച ഗാർഗ്യഃ കൗസല്യശ്ചാശ്വലായനോ ഭാർഗവോ വൈദർഭിഃ കബന്ധീ
കാത്യായനസ്തേ ഹൈതേ ബ്രഹ്മപരാ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠാഃ പരം
ബ്രഹ്മാന്വേഷമാണാ ഏഷ ഹ വൈ തത്സർവം വക്ഷ്യതീതി തേ ഹ
സമിത്പാണയോ ഭഗവന്തം പിപ്പലാദമുപസന്നാഃ ||  1|| 

തൻ ഹ സ ഋഷിരുവച ഭൂയ ഏവ തപസാ ബ്രഹ്മചര്യേണ ശ്രദ്ധയാ
സംവത്സരം സംവത്സ്യഥ
യഥാകാമം പ്രശ്നാൻ പൃച്ഛത യദി വിജ്ഞാസ്യാമഃ സർവം ഹ വോ
വക്ഷ്യാമ ഇതി ||  2|| 

അഥ കബന്ധീ കത്യായന ഉപേത്യ പപ്രച്ഛ | 
ഭഗവൻ കുതേ ഹ വാ ഇമാഃ പ്രജാഃ പ്രജായന്ത  ഇതി ||  3|| 

തസ്മൈ സ ഹോവാച പ്രജാകാമോ വൈ പ്രജാപതിഃ സ തപോഽതപ്യത
സ തപസ്തപ്ത്വാ സ മിഥുനമുത്പാദയതേ |  രയിം ച പ്രണം
ചേത്യേതൗ മേ ബഹുധാ പ്രജാഃ കരിഷ്യത ഇതി ||  4|| 

ആദിത്യോ ഹ വൈ പ്രാണോ രയിരേവ ചന്ദ്രമാ രയിർവാ ഏതത്
സർവം യന്മൂർതം ചാമൂർതം ച തസ്മാന്മൂർതിരേവ രയിഃ ||  5|| 

അഥാദിത്യ ഉദയന്യത്പ്രാചീം ദിശം പ്രവിശതി തേന പ്രാച്യാൻ
പ്രാണാൻ രശ്മിഷു സന്നിധത്തേ |  യദ്ദക്ഷിണാം യത് പ്രതീചീം
യദുദീചീം
യദധോ യദൂർധ്വം യദന്തരാ ദിശോ യത് സർവം പ്രകാശയതി
തേന സർവാൻ പ്രാണാൻ രശ്മിഷു സന്നിധത്തേ ||  6|| 

സ ഏഷ വൈശ്വാനരോ വിശ്വരുപഃ പ്രാണോഽഗ്നിരുദയതേ | 
തദേതദൃചാഽഭ്യുക്തം ||  7|| 

വിശ്വരൂപം ഹരിണം ജാതവേദസം
പരായണം ജ്യോതിരേകം തപന്തം | 
സഹസ്രരശ്മിഃ ശതധാ വർതമാനഃ
പ്രാണഃ പ്രജാനാമുദയത്യേഷ സൂര്യഃ ||  8|| 

സംവത്സരോ വൈ പ്രജാപതിസ്തസ്യായനേ ദക്ഷിണം ചോത്തരം ച | 
തദ്യേ ഹ വൈ തദിഷ്ടാപൂർതേ കൃതമിത്യുപാസതേ തേ ചാന്ദ്രമസമേവ
ലോകമഭിജയന്തേ |  ത ഏവ പുനരാവർതന്തേ തസ്മാദേത ഋഷയഃ
പ്രജാകാമാ ദക്ഷിണം പ്രതിപദ്യന്തേ |  ഏഷ ഹ വൈ രയിര്യഃ
പിതൃയാണഃ ||  9|| 

അഥോത്തരേണ തപസാ ബ്രഹ്മചര്യേണ ശ്രദ്ധയാ
വിദ്യയാഽഽത്മാനമന്വിഷ്യാദിത്യമഭിജയന്തേ |    ഏതദ്വൈ
പ്രാണാനാമായതനമേതദമൃതമഭയമേതത് പരായണമേതസ്മാന്ന
പുനരാവർതന്ത ഇത്യേഷ നിരോധസ്തദേഷ ശ്ലോകഃ ||  10|| 

പഞ്ചപാദം പിതരം ദ്വാദശാകൃതിം
ദിവ ആഹുഃ പരേ അർധേ പുരീഷിണം | 
അഥേമേ അന്യ ഉ പരേ വിചക്ഷണം
സപ്തചക്രേ ഷഡര ആഹുരർപിതമിതി ||  11|| 

മാസോ വൈ പ്രജാപതിസ്തസ്യ കൃഷ്ണപക്ഷ ഏവ രയിഃ
ശുക്ലഃ പ്രണസ്തസ്മാദേത ഋഷയഃ ശുക്ല ഇഷ്ടം കുർവന്തീതര
ഇതരസ്മിൻ ||  12|| 

അഹോരാത്രോ വൈ പ്രജാപതിസ്തസ്യാഹരേവ പ്രാണോ രാത്രിരേവ രയിഃ
പ്രാണം വാ ഏതേ പ്രസ്കന്ദന്തി യേ ദിവാ രത്യാ സംയുജ്യന്തേ
ബ്രഹ്മചര്യമേവ തദ്യദ്രാത്രൗ രത്യാ സംയുജ്യന്തേ ||  13|| 

അന്നം വൈ പ്രജാപതിസ്തതോ ഹ വൈ തദ്രേതസ്തസ്മാദിമാഃ പ്രജാഃ
പ്രജായന്ത ഇതി ||  14|| 

തദ്യേ ഹ വൈ തത് പ്രജാപതിവ്രതം ചരന്തി തേ മിഥുനമുത്പാദയന്തേ | 
തേഷാമേവൈഷ ബ്രഹ്മലോകോ യേഷാം തപോ ബ്രഹ്മചര്യം യേഷു സത്യം
പ്രതിഷ്ടിതം ||  15|| 

തേഷാമസൗ വിരജോ ബ്രഹ്മലോകോ ന യേഷു ജിഹ്മമനൃതം ന
മായാ ചേതി ||  16|| 

ഇതി പ്രശ്നോപനിഷദി പ്രഥമഃ പ്രശ്നഃ || 


അഥ ഹൈനം ഭാർഗവോ വൈദർഭിഃ പപ്രച്ഛ |  ഭഗവൻ കത്യേവ
ദേവാഃ പ്രചാം ദിധാരയന്തേ കതര ഏതത് പ്രകശയന്തേ കഃ
പുനരേഷാം വരിഷ്ഠ ഇതി ||  1 || 

തസ്മൈ സ ഹോവാചാകാശോ ഹ വാ ഏഷ ദേവോ വായുരഗ്നിരാപഃ
പൃഥിവീ വാങ്മനശ്ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രം ച |  തേ പ്രകാശ്യാഭിവദന്തി
വയമേതദ്ബാണമവഷ്ടഭ്യ വിധാരയാമഃ ||  2 || 

താൻ വരിഷ്ഠഃ പ്രാണ ഉവാച |  മാ മോഹമാപദ്യഥ അഹമേവൈതത്
പഞ്ചധാഽഽത്മാനം പ്രവിഭജ്യൈതദ്ബാണമവഷ്ടഭ്യ
വിധാരയാമീതി
തേഽശ്രദ്ദധാനാ ബഭൂവുഃ ||  3 || 

സോഽഭിമാനാദൂർധ്വമുത്ക്രാമത ഇവ തസ്മിന്നുത്ക്രാമത്യഥേതരേ സർവ
ഏവോത്ക്രാമന്തേ തസ്മി/ശ്ച പ്രതിഷ്ഠമാനേ സർവ ഏവ പ്രതിഷ്ഠന്തേ | 
തദ്യഥാ മക്ഷികാ മധുകരരാജാനമുത്ക്രാമന്തം സർവ ഏവോത്ക്രമന്തേ
തസ്മി/ഷ്ച പ്രത്ഷ്ഠമാനേ സർവ ഏവ പ്രതിഷ്ടന്ത ഏവം
വാങ്മനഷ്ചക്ഷുഃ
ശ്രോത്രം ച തേ പ്രീതാഃ പ്രാണം സ്തുന്വന്തി ||  4 || 

ഏഷോഽഗ്നിസ്തപത്യേഷ സൂര്യ
ഏഷ പർജന്യോ മഘവാനേഷ വായുഃ
ഏഷ പൃഥിവീ രയിർദേവഃ
സദസച്ചാമൃതം ച യത് ||  5 || 

അരാ ഇവ രഥനാഭൗ പ്രാണേ സർവം പ്രതിഷ്ഠിതം | 
ഋചോ യജൂം ̐ഷി സാമാനി യജ്ഞഃ ക്ഷത്രം ബ്രഹ്മ ച ||  6 || 

പ്രജാപതിശ്ചരസി ഗർഭേ ത്വമേവ പ്രതിജായസേ | 
തുഭ്യം പ്രാണ പ്രജാസ്ത്വിമാ ബലിം ഹരന്തി
യഃ പ്രണൈഃ പ്രതിതിഷ്ഠസി ||  7 || 

ദേവാനാമസി വഹ്നിതമഃ പിതൃണാം പ്രഥമാ സ്വധാ | 
ഋഷീണാം ചരിതം സത്യമഥർവാംഗിരസാമസി ||  8 || 

ഇന്ദ്രസ്ത്വം പ്രാണ തേജസാ രുദ്രോഽസി പരിരക്ഷിതാ | 
ത്വമന്തരിക്ഷേ ചരസി സൂര്യസ്ത്വം ജ്യോതിഷാം പതിഃ ||  9 || 

യദാ ത്വമഭിവർഷസ്യഥേമാഃ പ്രാണ തേ പ്രജാഃ | 
ആനന്ദരൂപാസ്തിഷ്ഠന്തി കാമായാന്നം ഭവിഷ്യതീതി ||  10 || 

വ്രാത്യസ്ത്വം പ്രാണൈകർഷരത്താ വിശ്വസ്യ സത്പതിഃ | 
വയമാദ്യസ്യ ദാതാരഃ പിതാ ത്വം മാതരിശ്വ നഃ ||  11 || 

യാ തേ തനൂർവാചി പ്രതിഷ്ഠിതാ യാ ശ്രോത്രേ യാ ച ചക്ഷുഷി | 
യാ ച മനസി സന്തതാ ശിവാം താം കുരൂ മോത്ക്രമീഃ ||  12 || 

പ്രാണസ്യേദം വശേ സർവം ത്രിദിവേ യത് പ്രതിഷ്ഠിതം | 
മാതേവ പുത്രാൻ രക്ഷസ്വ  ശ്രീശ്ച പ്രജ്ഞാം ച വിധേഹി ന ഇതി ||  13 || 

ഇതി പ്രശ്നോപനിഷദി ദ്വിതീയഃ പ്രശ്നഃ || 


അഥ ഹൈനം കൗശല്യഷ്ചാശ്വലായനഃ പപ്രച്ഛ |  ഭഗവൻ കുത
ഏഷ പ്രാണോ ജായതേ കഥമായാത്യസ്മിഞ്ശരീര ആത്മാനം  വാ
പ്രവിഭജ്യ കഥം പ്രതിഷ്ഠതേ കേനോത്ക്രമതേ കഥം ബഹ്യമഭിധതേ
കഥമധ്യാത്മമിതി ||  1|| 

തസ്മൈ സ ഹോഉവാചാതിപ്രഷ്ചാൻ പൃച്ഛസി ബ്രഹ്മിഷ്ഠോഽസീതി
തസ്മാത്തേഽഹം ബ്രവീമി || 2|| 

ആത്മന ഏഷ പ്രാണോ ജായതേ |  യഥൈഷാ പുരുഷേ
ഛായൈതസ്മിന്നേതദാതതം
മനോകൃതേനായാത്യസ്മിഞ്ശരീരേ || 3|| 

യഥാ സമ്രാദേവാധികൃതാൻ വിനിയുങ്ക്തേ |  ഏതൻ ഗ്രാമാനോതാൻ
ഗ്രാമാനധിതിഷ്ടസ്വേത്യേവമേവൈഷ പ്രാണ ഇതരാൻ പ്രാണാൻ പൃഥക്
പൃഥഗേവ സന്നിധത്തേ

പായൂപസ്ഥേഽപാനം ചക്ഷുഃശ്രോത്രേ മുഖനാസികാഭ്യാം പ്രാണഃ
സ്വയം
പ്രാതിഷ്ടതേ മധ്യേ തു സമാനഃ |  ഏഷ ഹ്യേതദ്ധുതമന്നം സമം
നയതി
തസ്മാദേതാഃ സപ്താർചിഷോ ഭവന്തി ||  5|| 

ഹൃദി ഹ്യേഷ ആത്മാ |  അത്രൈതദേകശതം നാഡീനം താസാം ശതം
ശതമേകൈകസ്യാ ദ്വാസപ്തതിർദ്വാസപ്തതിഃ
പ്രതിശാഖാനാഡീസഹസ്രാണി
ഭവന്ത്യാസു വ്യാനശ്ചരതി ||  6|| 

അഥൈകയോർധ്വ ഉദാനഃ പുണ്യേന പുണ്യം ലോകം നയതി പാപേന
പാപമുഭാഭ്യാമേവ മനുഷ്യലോകം ||  7|| 

ആദിത്യോ ഹ വൈ ബാഹ്യഃ പ്രാണ ഉദയത്യേഷ ഹ്യേനം ചാക്ഷുഷം
പ്രാണമനുഗൃഹ്ണാനഃ |  പൃഥിവ്യാം യാ ദേവതാ സൈഷാ പുരുഷസ്യ
അപാനമവഷ്ടഭ്യാന്തരാ യദാകാശഃ സ സമാനോ വായുർവ്യാനഃ ||  8|| 

തേജോ ഹ വാ ഉദാനസ്തസ്മാദുപശാന്തതേജാഃ |  പുനർഭവമിന്ദ്രിയൈർമനസി സമ്പധ്യമാനൈഃ ||  9|| 

യച്ചിത്തസ്തേനൈഷ പ്രാണമായാതി |  പ്രാണസ്തേജസാ യുക്തഃ സഹാത്മനാ
തഥാസങ്കൽപിതം ലോകം നയതി ||  10|| 

യ ഏവം വിദ്വാൻ പ്രാണം വേദ ന ഹാസ്യ പ്രജാ ഹീയതേഽമൃതോ
ഭവതി തദേഷഃ ശ്ലോകഃ ||  11|| 

ഉത്പത്തിമായതിം സ്ഥാനം വിഭുത്വം ചൈവ പഞ്ചധാ | 
അധ്യാത്മം ചൈവ പ്രാണസ്യ വിജ്ഞായാമൃതമശ്നുതേ
വിജ്ഞായാമൃതമശ്നുത ഇതി ||  12|| 

ഇതി പ്രശ്നോപനിഷദി തൃതീയഃ പ്രശ്നഃ || 


അഥ ഹൈനം സൗര്യായണി ഗാർഗ്യഃ പപ്രച്ഛ |  ഭഗവന്നേതസ്മിൻ
പുരുഷേ കാനി സ്വപന്തി കാന്യസ്മിഞ്ജാഗ്രതി കതര ഏഷ ദേവഃ
സ്വപ്നാൻ പശ്യതി കസ്യൈതത്  സുഖം ഭവതി കസ്മിന്നു സർവേ
സമ്പ്രതിഷ്ടിതാ ഭവന്തീതി ||  1|| 

തസ്മൈ സ ഹോവച |  യഥ ഗാർഗ്യ മരീചയോഽർകസ്യാസ്തം
ഗച്ഛതഃ സർവാ ഏതസ്മിംസ്തേജോമണ്ഡല ഏകീഭവന്തി |  താഃ പുനഃ
പുനരുദയതഃ പ്രചരന്ത്യേവം ഹ വൈ തത് സർവം പരേ ദേവേ
മനസ്യേകീഭവതി
തേന തർഹ്യേഷ പുരുഷോ ന ശൃണോതി ന പശ്യതി ന
ജിഘ്രതി ന രസയതേ ന സ്പൃശതേ നാഭിവദതേ നാദത്തേ നാനന്ദയതേ
ന വിസൃജതേ നേയായതേ സ്വപിതീത്യാചക്ഷതേ ||  2|| 

പ്രാണാഗ്രയ ഏവൈതസ്മിൻ പുരേ ജാഗ്രതി |  ഗാർഹപത്യോ ഹ
വാ ഏഷോഽപാനോ വ്യാനോഽന്വാഹാര്യപചനോ യദ്ഗാർഹപത്യാത് പ്രണീയതേ
പ്രണയനാദാഹവനീയഃ പ്രാണഃ ||  3|| 

യദുച്ഛ്വാസനിഃശ്വാസാവേതാവാഹുതീ സമം നയതീതി സ  സമാനഃ | 
മനോ ഹ വാവ യജമാനഃ |  ഇഷ്ടഫലമേവോദാനഃ |  സ
ഏനം യജമാനമഹരഹർബ്രഹ്മ ഗമയതി ||  4|| 

അത്രൈഷ ദേവഃ സ്വപ്നേ മഹിമാനമനുഭവതി |  യദ്ദൃഷ്ടം
ദൃഷ്ടമനുപശ്യതി
ശ്രുതം ശ്രുതമേവാർഥമനുശൃണോതി ദേശദിഗന്തരൈശ്ച
പ്രത്യനുഭൂതം
പുനഃ പുനഃ പ്രത്യനുഭവതി ദൃഷ്ടം ചാദൃഷ്ടം ച ശ്രുതം
ചാശ്രുതം
ചാനുഭൂതം ചാനനുഭൂതം ച സ്ച്ചാസച്ച സർവം പശ്യതി സർവഃ
പസ്യതി ||  5|| 

സ യദാ തേജസാഽഭിഭൂതോ ഭവതി |  അത്രൈഷ ദേവഃ സ്വപ്നാന്ന
പശ്യത്യഥ യദൈതസ്മിഞ്ശരീര ഏതത്സുഖം ഭവതി ||  6|| 

സ യഥാ സോഭ്യ വയാംസി വസോവൃക്ഷം സമ്പ്രതിഷ്ഠന്തേ |  ഏവം
ഹ വൈ തത് സർവം പര ആത്മനി സമ്പ്രതിഷ്ഠതേ ||  7|| 

പൃഥിവീ ച പൃഥിവീമാത്രാ ചാപശ്ചാപോമാത്രാ ച തേജശ്ച
തേജോമാത്രാ ച വായുശ്ച വായുമാത്രാ ചാകാശശ്ചാകാശമാത്രാ
ച ചക്ഷുശ്ച ദ്രഷ്ടവ്യം ച ശ്രോത്രം ച ശ്രോതവ്യം ച ഗ്രാണം ച
ഘ്രാതവ്യം ച രസശ്ച രസയിതവ്യം ച ത്വക്ച സ്പർശയിതവ്യം ച
വാക്ച വക്തവ്യം ച ഹസ്തൗ ചാദാതവ്യം ചോപസ്ഥശ്ചാനന്ദയിതവ്യം
ച പായുശ്ച വിസർജയിതവ്യം ച യാദൗ ച ഗന്തവ്യം ച മനശ്ച
മന്തവ്യം ച ബുദ്ധിശ്ച ബോദ്ധിവ്യം ചാഹങ്കാരശ്ചാഹങ്കർതവ്യം ച
ചിത്തം ച ചേതയിതവ്യം ച തേജശ്ച വിദ്യോതയിതവ്യം ച പ്രാണശ്ച
വിദ്യാരയിതവ്യം ച ||  8|| 

ഏഷ ഹി ദ്രഷ്ട സ്പ്രഷ്ടാ ശ്രോതാ ഘ്രാതാ രസയിതാ മന്താ
ബോദ്ധാ കർതാ വിജ്ഞാനാത്മാ പുരുഷഃ |  സ പരേഽക്ഷര ആത്മനി
സമ്പ്രതിഷ്ഠതേ ||  9|| 

പരമേവാക്ഷരം പ്രതിപദ്യതേ സ യോ ഹ വൈ
തദച്ഛായമശരീരമ്ലോഹിതം
ശുഭ്രമക്ഷരം വേദയതേ യസ്തു സോമ്യ |  സ സർവജ്ഞഃ സർവോ ഭവതി | 
തദേഷ ശ്ലോകഃ ||  10|| 

വിജ്ഞാനാത്മാ സഹ ദേവൈശ്ച സർവൈഃ
പ്രാണാ ഭുതാനി സമ്പ്രതിഷ്ഠന്തി യത്ര
തദക്ഷരം വേദയതേ യസ്തു സോമ്യ
സ സർവജ്ഞഃ സർവമേവാവിവേശേതി ||  11|| 

ഇതി പ്രശ്നോപനിഷദി ചതുർഥഃ പ്രശ്നഃ || 


അഥ ഹൈനം സൈബ്യഃ സത്യകാമഃ പപ്രച്ഛ |  സ യോ ഹ
വൈ തഭ്ദഗവന്മനുഷ്യേഷു പ്രായണാന്തമോങ്കാരമഭിധ്യായീത | 
കതമം
വാവ സ തേന ലോകം ജയതീതി |  തസ്മൈ സ ഹോവാച ||  1|| 

ഏതദ്വൈ സത്യകാമ പരം ചാപരം ച ബ്രഹ്മ യദോങ്കാരഃ | 
തസ്മാദ്വിദ്വാനേതേനൈവായതനേനൈകതരമന്വേതി ||  2|| 

സ യധ്യേകമാത്രമഭിധ്യായീത സ തേനൈവ സംവേദിതസ്തൂർണമേവ
ജഗത്യാഭിസമ്പധ്യതേ |  തമൃചോ മനുഷ്യലോകമുപനയന്തേ സ തത്ര
തപസാ ബ്രഹ്മചര്യേണ ശ്രദ്ധയാ സമ്പന്നോ മഹിമാനമനുഭവതി ||  3|| 

അഥ യദി ദ്വിമാത്രേണ മനസി സമ്പധ്യതേ സോഽന്തരിക്ഷം
യജുർഭിരുന്നീയതേ സോമലോകം |  സ സോമലോകേ വിഭുതിമനുഭൂയ
പുനരാവർതതേ ||  4|| 

യഃ പുനരേതം ത്രിമാത്രേണോമിത്യേതേനൈവാക്ഷരേണ പരം പുരുഷമഭി-
ധ്യായീത സ തേജസി സൂര്യേ സമ്പന്നഃ |  യഥാ പാദോദരസ്ത്വചാ
വിനിർഭുച്യത ഏവം ഹ വൈ സ പാപ്മനാ വിനിർഭുക്തഃ സ
സാമഭിരുന്നീയതേ ബ്രഹ്മലോകം സ ഏതസ്മാജ്ജീവഘനാത് പരാത്പരം
പുരുശയം പുരുഷമീക്ഷതേ |  തദേതൗ ശ്ലോകൗ ഭവതഃ ||  5|| 

തിസ്രോ മാത്രാ മൃഅത്യുമത്യഃ പ്രയുക്താ
അന്യോന്യസക്താഃ അനവിപ്രയുക്താഃ | 
ക്രിയാസു ബാഹ്യാഭ്യന്തരമധ്യമാസു
സമ്യക് പ്രയുക്താസു ന കമ്പതേ ജ്ഞഃ ||  6|| 

ഋഗ്ഭിരേതം യജുർഭിരന്തരിക്ഷം
സാമഭിര്യത് തത് കവയോ വേദയന്തേ | 
തമോങ്കാരേണൈവായതനേനാന്വേതി വിദ്വാൻ
യത്തച്ഛാന്തമജരമമൃതമഭയം പരം ചേതി ||  7|| 

ഇതി പ്രശ്നോപനിഷദി പഞ്ചമഃ പ്രശ്നഃ || 


അഥ ഹൈനം സുകേശാ ഭാരദ്വാജഃ പപ്രച്ഛ |  ഭഗവൻ
ഹിരണ്യനാഭഃ
കൗസല്യോ രാജപുത്രോ മാമുപേത്യൈതം പ്രശ്നമപൃച്ഛത |  ഷോഡശകലം
ഭാരദ്വാജ പുരുഷം വേത്ഥ |  തമഹം കുമാരംബ്രുവം നാഹമിമം
വേദ | 
യധ്യഹമിമമവേദിഷം കഥം തേ നാവക്ഷ്യമിതി |  സമൂലോ വാ
ഏഷ പരിശുഷ്യതി യോഽനൃതമഭിവദതി തസ്മാന്നാർഹമ്യനൃതം വക്തും | 
സ തൂഷ്ണീം രഥമാരുഹ്യ പ്രവവ്രാജ |  തം ത്വാ പൃച്ഛാമി ക്വാസൗ
പുരുഷ ഇതി ||  1|| 

തസ്മൈ സ ഹോവാച |  ഇഹൈഇവാന്തഃശരീരേ സോഭ്യ സ പുരുഷോ
യസ്മിന്നതാഃ ഷോഡശകലാഃ പ്രഭവന്തീതി ||  2|| 

സ ഈക്ഷാചക്രേ |  കസ്മിന്നഹമുത്ക്രാന്ത ഉത്ക്രാന്തോ ഭവിഷ്യാമി
കസ്മിന്വാ പ്രതിഷ്ടിതേ പ്രതിഷ്ടസ്യാമീതി ||  3|| 

സ പ്രാണമസൃജത പ്രാണാച്ഛ്രദ്ധാം ഖം വായുർജ്യോതിരാപഃ
പൃഥിവീന്ദ്രിയം മനഃ |  അന്നമന്നാദ്വീര്യം തപോ മന്ത്രാഃ കർമ
ലോകാ
ലോകേഷു ച നാമ ച ||  4|| 

സ യഥേമാ നധ്യഃ സ്യന്ദമാനാഃ സമുദ്രായണാഃ സമുദ്രം
പ്രാപ്യാസ്തം
ഗച്ഛന്തി ഭിധ്യേതേ താസാം നാമരുപേ സമുദ്ര ഇത്യേവം പ്രോച്യതേ | 
ഏവമേവാസ്യ പരിദ്രഷ്ടുരിമാഃ ഷോഡശകലാഃ പുരുഷായണാഃ
പുരുഷം
പ്രാപ്യാസ്തം ഗച്ഛന്തി ഭിധ്യേതേ ചാസാം നാമരുപേ പുരുഷ ഇത്യേവം
പ്രോച്യതേ സ ഏഷോഽകലോഽമൃതോ ഭവതി തദേഷ ശ്ലോകഃ ||  5|| 

അരാ ഇവ രഥനാഭൗ കലാ യസ്മിൻപ്രതിഷ്ടിതാഃ | 
തം വേധ്യം പുരുഷം വേദ യഥ മാ വോ മൃത്യുഃ പരിവ്യഥാ ഇതി ||  6|| 

താൻ ഹോവാചൈതാവദേവാഹമേതത് പരം ബ്രഹ്മ വേദ |  നാതഃ
പരമസ്തീതി ||  7|| 

തേ തമർചയന്തസ്ത്വം ഹി നഃ പിതാ യോഽസ്മാകമവിധ്യായാഃ
പരം പരം താരയസീതി |  നമഃ പരമഋഷിഭ്യോ നമഃ
പരമഋഷിഭ്യഃ ||  8|| 

ഇതി പ്രശ്നോപനിഷദി ഷഷ്ഠഃ പ്രശ്നഃ || 

ഓം ഭദ്രം കർണേഭിഃ ശൃണുയാമ ദേവാ 
ഭദ്രം പഷ്യേമാക്ഷഭിര്യജത്രാഃ |  
സ്ഥിരൈരംഗൈസ്തുഷ്തുവാം ̐സസ്തനൂഭിർവ്യശേമ ദേവഹിതം യദായുഃ || 
സ്വസ്തി ന ഇന്ദ്രോ വൃദ്ധശ്രവാഃ
	സ്വസ്തി നഃ പൂഷാ വിശ്വവേദാഃ .
സ്വസ്തി നസ്താർക്ഷ്യോ അരിഷ്ടനേമിഃ
	സ്വസ്തി നോ ബൃഹസ്പതിർദധാതു ..
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ..
ഉപനിഷത്തുകൾ