ചിന്താവിഷ്ടയായ സീത


ഭാഗം 1

സുതർ മാമുനിയോടയോദ്ധ്യയിൽ
ഗതരായോരളവന്നൊരന്തിയിൽ
അതിചിന്ത വഹിച്ചു സീത പോയ്
സ്ഥിതി ചെയ്താളുടജാന്തവാടിയിൽ.

-2-
അരിയോരണിപന്തലായ് സതി- 
ക്കൊരു പൂവാ‍ക വിതിർത്ത ശാഖകൾ; 
ഹരിനീലതൃണങ്ങൾ കീഴിരു- 
ന്നരുളും പട്ടു വിരിപ്പുമായിതു. 
 
-3-
രവി പോയി മറഞ്ഞതും സ്വയം 
ഭുവനം ചന്ദ്രികയാൽ നിറഞ്ഞതും 
അവനീശ്വരിയോർത്തതില്ല, പോ-
ന്നവിടെത്താൻ തനിയേയിരിപ്പതും. 
 
-4-
പുളകങ്ങൾ കയത്തിലാമ്പലാൽ 
തെളിയിക്കും തമസാസമീരനിൽ 
ഇളകും വനരാജി, വെണ്ണിലാ- 
വൊളിയാൽ വെള്ളിയിൽ വാർത്തപോലെയായ്.
 
-5-
വനമുല്ലയിൽനിന്നു വായുവിൻ - 
ഗതിയിൽ പാറിവരുന്ന പൂക്കൾപോൽ
ഘനവേണി വഹിച്ചു കൂന്തലിൽ 
പതിയും തൈജസകീടപംക്തിയെ 
 
-6-
പരിശോഭകലർന്നിതപ്പൊഴാ- 
പ്പുരിവാർകുന്തളരാജി രാത്രിയിൽ
തരുവാടിയിലൂടെ കണ്ടിടു-
ന്നൊരു താരാപഥഭാഗമെന്നപോൽ. 
 
-7-
ഉടൽമൂടിയിരുന്നു ദേവി, ത- 
ന്നുടയാടത്തളിരൊന്നുകൊണ്ടു താൻ 
വിടപങ്ങളൊടൊത്ത കൈകൾതൻ 
തുടമേൽ‌വെച്ചുമിരുന്നു സുന്ദരി. 
 
-8-
ഒരു നോട്ടവുമെന്നി നിന്നിതേ 
വിരിയാതല്പമടഞ്ഞ കണ്ണുകൾ, 
പരുഷാളകപംക്തി കാറ്റിലാ- 
ഞ്ഞുരസുമ്പോഴുമിളക്കമെന്നിയേ. 
 
-9-
അലസാംഗി നിവർന്നിരുന്നു, മെ- 
യ്യലയാതാനതമേനിയെങ്കിലും; 
അയവാർന്നിടയിൽ ശ്വസിച്ചു ഹാ! 
നിയമംവിട്ടൊരു തെന്നൽമാതിരി. 
 
-10-
നിലയെന്നിയെ ദേവിയാൾക്കക- 
ത്തലതല്ലുന്നൊരു ചിന്തയാം കടൽ 
പലഭാവമണച്ചു മെല്ലെ നിർ- 
മ്മലമാം ചാരുകവിൾത്തടങ്ങളിൽ. 
 
-11-
ഉഴലും മനതാരടുക്കുവാൻ 
വഴികാണാതെ വിചാരഭാഷയിൽ 
അഴലാർന്നരുൾചെയ്തിതന്തരാ
മൊഴിയോരോന്നു മഹാമനസ്വിനി. 
 
-12-
“ഒരു നിശ്ചയമില്ലയൊന്നിനും 
വരുമോരോ ദശ വന്നപോലെ പോം 
വിരയുന്നു മനുഷ്യനേതിനോ; 
തിരിയാ ലോകരഹസ്യമാർക്കുമേ 
 
-13-
തിരിയും രസബിന്ദുപോലെയും  
പൊരിയും നെന്മണിയെന്നപോലെയും, 
ഇരിയാതെ മനം ചലിപ്പു ഹാ! 
ഗുരുവായും ലഘുവായുമാർത്തിയാൽ ,
 
-14-
ഭുവനത്തിനു മോടികൂട്ടുമ- 
സ്സുഖകാലങ്ങളുമോർപ്പതുണ്ടു ഞാൻ 
അവ ദുർവിധിതന്റെ ധൂർത്തെഴും 
മുഖഹാസങ്ങൾ കണക്കെ മാഞ്ഞതും. 
 
-15-
അഴലേകിയ വേനൽ പോമുടൻ 
മഴയാം ഭൂമിയിലാണ്ടുതോറുമേ 
പൊഴിയും തരുപത്രമാകവേ, 
വഴിയേ പല്ലവമാർന്നു പൂത്തിടും 
 
-16-
അഴലിന്നു മൃഗാദി ജന്തുവിൽ 
പഴുതേറീടിലു, മെത്തിയാൽ ദ്രുതം 
കഴിയാമതു-മാനഹേതുവാ- 
ലൊഴിയാത്താ‍ർത്തി മനുഷ്യനേ വരൂ. 
 
-17-
പുഴുപോലെ തുടിക്കയല്ലി, ഹാ! 
പഴുതേയിപ്പൊഴുമെന്നിടത്തുതോൾ; 
നിഴലിൻ‌വഴി പൈതൽ‌പോലെ പോ- 
യുഴലാ  ഭോഗമിരന്നു ഞാനിനി. 
 
-18-
മുനിചെയ്ത മനോജ്ഞകാവ്യമ- 
മ്മനുവംശാധിപനിന്നു കേട്ടുടൻ 
അനുതാപമിയന്നിരിക്കണം,
തനയന്മാരെയറിഞ്ഞിരിക്കണം. 
 
-19-
സ്വയമേ പതിരാഗജങ്ങളാം 
പ്രിയഭാവങ്ങൾ തുലഞ്ഞിടായ്കിലും, 
അവ ചിന്തയിലൂന്നിടാതെയായ് 
ശ്രവണത്തിൽ പ്രതിശബ്ദമെന്നപോൽ. 
 
-20-
ക്ഷണമാത്രവിയോഗമുൾത്തടം 
വ്രണമാ‍ക്കുംപടി വാച്ചതെങ്കിലും 
പ്രണയം തലപൊക്കിടാതെയി- 
ന്നണലിപ്പാമ്പുകണക്കെ നിദ്രയായ്. 
 
-21-
സ്വയമിന്ദ്രിയമോദഹേതുവാം 
ചില ഭാവങ്ങളൊഴിഞ്ഞുപോകയാൽ, 
ദയ തോന്നിടുമാറു മാനസം 
നിലയായ് പ്രാക്കൾ വെടിഞ്ഞ കൂടു പോൽ. 
 
-22-
ഉദയാസ്തമയങ്ങളെന്നിയെൻ- 
ഹൃദയാകാശമതിങ്കലെപ്പൊഴും 
കതിർവീശി വിളങ്ങിനിന്ന വെൺ- 
മതിതാനും സ്മൃതിദർപ്പണത്തിലായ്. 
 
-23-
പഴകീ വ്രതചര്യ,ശാന്തമായ്- 
ക്കഴിവൂ കാലമിതാത്മവിദ്യയാൽ 
അഴൽ‌പോയ്-അപമാനശല്യമേ- 
യൊഴിയാതുള്ളു വിവേകശക്തിയാൽ. 
 
-24-
സ്വയമന്നുടൽ വിട്ടിടാതെ ഞാൻ 
ദയയാൽ ഗർഭഭരം ചുമക്കയാൽ 
പ്രിയചേഷ്ടകളാലെനിക്കു നിഷ്‌- 
ക്രിയയായ് കൗതുകമേകിയുണ്ണിമാർ. 
 
-25-
കരളിന്നിരുൾ നീക്കുമുള്ളലി- 
ച്ചൊരു മന്ദസ്മിതരശ്മികൊണ്ടവർ 
നരജീവിതമായ വേദന- 
യ്ക്കൊരുമട്ടർഭകരൗഷധങ്ങൾ താൻ. 
 
-26-
സ്ഫുടതാരകൾ കൂരിരുട്ടിലു- 
ണ്ടിടയിൽ ദ്വീപുകളുണ്ടു സിന്ധുവിൽ 
ഇടർ തീർപ്പതിനേകഹേതു വ- 
ന്നിടയാമേതു മഹാവിപത്തിലും. 
 
-27-
പരമിന്നതുപാർക്കിലില്ല താൻ 
സ്ഥിരവൈരം നിയതിക്കു ജന്തുവിൽ 
ഒരു കൈ പ്രഹരിക്കവേ പിടി- 
ച്ചൊരു കൈകൊണ്ടു തലോടുമേയിവൾ. 
 
-28-
ഒഴിയാതെയതല്ലി ജീവി പോം 
വഴിയെല്ലാം വിഷമങ്ങളാവതും 
അഴലും സുഖവും സ്ഫുരിപ്പതും 
നിഴലും ദീപവുമെന്നപോലവേ 
 
-29-
അതുമല്ല സുഖാസുഖങ്ങളായ്- 
സ്ഥിതിമാറീടുവതൊക്കെയേകമാം 
അതുതാനിളകാത്തതാം മഹാ- 
മതിമത്തുക്കളിവറ്റ രണ്ടിലും. 
 
-30-
വിനയാർന്ന സുഖം കൊതിക്കയി- 
ല്ലിനിമേൽ ഞാനസുഖം വരിക്കുവാൻ; 
മനമല്ലൽകൊതിച്ചു ചെല്ലുകിൽ 
തനിയേ കൈവിടുമീർഷ്യ ദുർവ്വിധി. 
 
-31-
ഒരുവേള പഴക്കമേറിയാ- 
ലിരുളും മെല്ലെ വെളിച്ചമായ് വരാം 
ശരിയായ് മധുരിച്ചിടാം സ്വയം 
പരിശീലിപ്പൊരു കയ്പുതാനുമേ. 
 
-32-
പിരിയാത്ത ശുഭാശുഭങ്ങളാർ- 
ന്നൊരു വിശ്രാന്തിയെഴാതെ ജീവിതം 
തിരിയാം ഭുവനത്തിൽ നിത്യമി- 
ങ്ങിരുപക്ഷംപെടുമിന്ദുവെന്നപോൽ 
 
-33-
നിലയറ്റ സുഖാസുഖങ്ങളാ- 
മലയിൽ താണുമുയർന്നുമാർത്തനായ് 
പലനാൾ കഴിയുമ്പൊൾ മോഹമാം 
ജലധിക്കക്കരെ ജീവിയേറിടാം. 
 
-34-
അഥവാ സുഖദുർഗ്ഗമേറ്റുവാൻ 
സ്ഥിരമായ് നിന്നൊരു കൈ ശരീരിയെ 
വ്യഥയാം വഴിയൂടെയമ്പിനാൽ 
വിരവോടുന്തിവിടുന്നു തന്നെയാം. 
 
-35-
മനമിങ്ങു ഗുണംവരുമ്പൊഴും 
വിനയെന്നോർത്തു വൃഥാ ഭയപ്പെടും 
കനിവാർന്നു പിടിച്ചിണക്കുവാൻ 
തുനിയുമ്പോൾ പിടയുന്ന പക്ഷിപോൽ. 
 
-36-
സ്ഫുടമാക്കിയിതെന്നെ മന്നവൻ 
വെടിവാൻ നൽകിയൊരാജ്ഞ ലക്ഷ്മണൻ 
ഉടനേയിരുളാണ്ടു ലോകമ- 
ങ്ങിടിവാളേറ്റ കണക്കു വീണു ഞാൻ. 
 
-37-
മൃതിവേണ്ടുകിലും സ്വഹത്യയാൽ 
പതിയാതായ് മതി ഗർഭചിന്തയാൽ 
അതി വിഹ്വലയായി, വീണ്ടുമീ- 
ഹതി മുമ്പാർന്ന തഴമ്പിലേറ്റ ഞാൻ 
 
-38-
ഗതിമുട്ടിയുഴന്നു കാഞ്ഞൊരെൻ - 
മതിയുന്മാദവുമാർന്നതില്ല ഞാൻ 
അതിനാലഴലിന്റെ കെട്ടഴി- 
ഞ്ഞതിഭാരം കുറവാൻ കൊതിക്കിലും 
 
-39-
ഒരുവേളയിരട്ടിയാർത്തിതാൻ 
തരുമാ വ്യാധി വരാഞ്ഞതാം ഗുണം 
കരണക്ഷതിയാർന്നു വാഴ്‌കിലും 
മരണം നല്ലു മനുഷ്യനോർക്കുകിൽ. 
 
-40-
നിനയാ ഗുണപുഷ്പവാടി ഞാ- 
നിനിയക്കാട്ടുകുരങ്ങിനേകുവാൻ 
വനവായുവിൽ വിണ്ട വേണുപോൽ 
തനിയേ നിന്നു പുലമ്പുവാനുമേ. 
 
-41-
അഥവാ ക്ഷമപോലെ നന്മചെയ്- 
തരുളാൻ നോറ്റൊരു നല്ല ബന്ധുവും 
വ്യഥപോലറിവോതിടുന്ന സൽ- 
ഗുരുവും, മർത്ത്യനു വേറെയില്ലതാൻ 
 
-42-
മൃതിതേടിയഘത്തിൽ മാനസം 
ചരിയാതായതു ഭാഗ്യമായിതേ 
അതിനാൽ ശുഭയായ് കുലത്തിനി- 
പ്പരിപാകം ഫലമായെനിക്കുമേ. 
 
-43-
അരുതോർപ്പതിനിന്നു കാർനിറ- 
ഞ്ഞിരുളാമെൻ ഹൃദയാങ്കണങ്ങളിൽ 
ഉരുചിന്തകൾ പൊങ്ങിടുന്നു ചൂഴ്- 
ന്നൊരുമിച്ചീയൽ കണക്കെ മേൽക്കുമേൽ. 
 
-44-
സ്മൃതിധാര,യുപേക്ഷയാം തമോ- 
വൃതിനീങ്ങിച്ചിലനാൾ സ്ഫുരിക്കയാം 
ഋതുവിൽ സ്വയമുല്ലസിച്ചുടൻ 
പുതുപുഷ്പം കലരുന്ന വല്ലിപോൽ. 
 
-45-
പുരികം പുഴുപോൽ പിടഞ്ഞകം 
ഞെരിയും തൻ‌തല താങ്ങി കൈകളാൽ 
പിരിവാനരുതാഞ്ഞു കണ്ണുനീർ- 
ചൊരിയും ലക്ഷ്മണനെ സ്മരിപ്പു ഞാൻ 
 
-46-
അതിധീരനമേയശക്തിയ- 
മ്മതിമാനഗ്രജഭക്തനാവിധം 
കദനം കലരുന്ന കണ്ടൊരെൻ 
ഹൃദയം വിട്ടഴൽ പാതി പോയിതേ. 
 
-47-
വനപത്തനഭേദചിന്തവി- 
ട്ടനഘൻ ഞങ്ങളൊടൊത്തു വാണു നീ 
വിനയാർദ്രമെനിക്കു കേവലം 
നിനയായ്‌വാൻ പണി തമ്പി! നിന്മുഖം. 
 
-48-
ഗിരികാനനഭംഗി ഞങ്ങൾ ക- 
ണ്ടരിയോരുത്സവമായ് കഴിച്ചുനാൾ 
അരിഭീഷണ! നീ വഹിച്ചൊര- 
പ്പരിചര്യാവ്രതനിഷ്ഠയൊന്നിനാൽ. 
 
-49-
കടുവാക്കുകൾ കേട്ടു കാനനം 
നടുവേയെന്നെ വെടിഞ്ഞു മുമ്പു നീ 
വെടിവാൻ തരമായ് മറിച്ചുമേ; 
കുടിലം കർമ്മവിപാകമോർക്കുകിൽ. 
 
-50-
കനിവാർന്നനുജാ! പൊറുക്ക ഞാൻ 
നിനയാതോതിയ കൊള്ളിവാക്കുകൾ 
അനിയന്ത്രിതമായ് ചിലപ്പൊഴീ 
മനമോടാത്ത കുമാർഗ്ഗമില്ലെടോ.

ഭാഗം 2
-51-
വിരഹാർത്തിയിൽ വാടിയേകനായ് 
കരകാണാത്ത മഹാവനങ്ങളിൽ 
തിരിയും രഘുനാഥനെത്തുണ- 
ച്ചരിയോരന്വയമുദ്ധരിച്ചു നീ. 
 
-52-
പരദുർജ്ജയനിന്ദ്രജിത്തുമായ്- 
പൊരുതും നിൻ‌കഥ കേട്ടു വെമ്പലാൽ 
കരൾ നിന്നിലിയന്ന കൂറുതൻ 
പെരുതാമാഴമറിഞ്ഞിതന്നിവൾ. 
 
-53-
മുനികാട്ടിടുമെൻ കിടാങ്ങളെ- 
ക്കനിവാൽ നീ സ്വയമാഞ്ഞു പുൽകിടാം
അനസൂയ വിശുദ്ധമിന്നു നിൻ- 
മനമാനന്ദസരിത്തിൽ നീന്തിടാം. 
 
-54-
വിടുകെൻ കഥ; വത്സ വാഴ്ക നീ 
നെടുനാളഗ്രകജനേകബന്ധുവായ് 
ഇടരെന്നിയെയഗ്ഗുണോൽക്കരം 
തടവും ബന്ധുജനങ്ങളോടുമേ. 
 
-55-
അറിവറ്റു മുറയ്ക്കെഴാതെയും 
മറയായ് മൂടിയുമിന്ദ്രിയങ്ങളെ 
മുറിയും കരളിൽ കുഴമ്പു പോ- 
ലുറയും ശീതളമൂർച്ഛയോർപ്പു ഞാൻ.
 
-56-
മൃതിതൻ മകളെന്നു തോന്നുമാ- 
സ്ഥിതിയിൽ ദേഹികൾ പേടി തേടിലും 
മതികാഞ്ഞു ഞെരുങ്ങുവോർക്കതി- 
ങ്ങതി മാത്രം സുഖമേകിടുന്നു താൻ. 
 
-57-
പ്രിയനിൽ പക തോന്നിടാതെയും 
ഭയവും നാണവുമോർമ്മിയാതെയും 
സ്വയമങ്ങനെയത്തമസ്സുതൻ- 
കയമാർന്നെൻ മതി താണു നിന്നിതേ. 
 
-58-
മലർമെത്തയിൽ മേനി നോവുമെ- 
ന്നലസാംഗം ഘനഗർഭദുർവ്വഹം 
അലയാതെ ശയിച്ചു കണ്ടകാ- 
കുലമായ് കീടമിയന്ന ഭൂവതിൽ. 
 
-59-
പെരുമാരിയിൽ മുങ്ങി മാഴ്കിടു- 
ന്നൊരു ഭൂമിക്കു ശരത്തുപോലവേ 
പരമെന്നരികത്തിലെത്തിയ- 
പ്പരവിദ്യാനിധി നിന്നതോർപ്പു ഞാൻ. 
 
-60-
“നികടത്തിൽ മദീയമാശ്രമം 
മകളേ പോരികതോർക്ക നിൻ‌ഗൃഹം.” 
അകളങ്കമിവണ്ണമോതിയെ- 
ന്നകമൊട്ടാറ്റി പിതൃപ്രിയൻ മുനി. 
 
-61-
മതിമേൽ മൃഗതൃഷ്ണപോൽ ജഗൽ- 
സ്ഥിതിയെന്നും, സ്ഥിരമായ ശാന്തിയേ 
ഗതിയെന്നുമലിഞ്ഞു ബുദ്ധിയിൽ- 
പതിയും മട്ടരുൾചെയ്തു മാമുനി. 
 
-62-
എരിയുന്ന മഹാവനങ്ങൾത- 
ന്നരികിൽ ശീതളനീർത്തടാകമോ? 
തിരതല്ലിയെഴുന്ന സിന്ധുവിൻ- 
കരയോ? ശാന്തികരം തപോവനം. 
 
-63-
സ്വകപോലവെളിച്ചമീർഷ്യയാം 
പുകമൂടാത്ത മുനീന്ദ്രയോഷമാർ 
ഇടരെന്നി ലസിക്ക!സൗമ്യമാ- 
മുടജത്തിന്റെ കെടാവിളക്കുകൾ. 
 
-64-
തരുപക്ഷിമൃഗങ്ങളോടുമി- 
ന്നരരോടും സുരരോടുമെന്നുമേ 
ഒരു മട്ടിവരുള്ളിലേന്തുമ- 
സ്സരളസ്നേഹരസം നിനപ്പു ഞാൻ 
 
-65-
അനലാർക്കവിധുക്കളാ വിധം 
വനശൈലാദികൾ വേദമെന്നതിൽ 
മനതാരലയാതവർക്കെഴും 
ഘനമാമാസ്തികബുദ്ധിയോർപ്പു ഞാൻ 
 
-66-
മഹിയിൽ ശ്രുതിപോലെ മാന്യമാർ, 
പ്രയതാത്മാക്കളൃഷിപ്രസൂതിമാർ, 
വിഹിതാവിഹിതങ്ങൾ കാട്ടുവോർ 
സ്വയമാചാരനിദർശനങ്ങളാൽ. 
 
-67-
ഇതിഹാസപുരാണസൽക്കഥാ- 
സ്രുതിയാൽ ജീവിതഭൂ നനച്ചിവർ 
ചിതമായരുളുന്നു ചേതനാ- 
ലതയിൽ പുഷ്പഫലങ്ങളാർക്കുമേ. 
 
-68-
വ്രതിയാം കണവന്റെ സേവ നിർ 
വൃതിയായ്ക്കാണ്മൊരു ശുദ്ധരാഗമാർ 
പതിദേവതമാർ ജയിക്ക,യുൾ- 
ക്കൊതിയോരാത്തവർ ഭോഗമായയിൽ. 
 
-69-
സ്മൃതി വിസ്മൃതമാകിലും സ്വയം 
ശ്രുതി കാലാബ്ധിയിലാണ്ടു പോകിലും 
അതിപാവനശീലമോലുമി- 
സ്സതിമാർ വാണീടുമൂഴി ധന്യമാം. 
 
-70-
കനിവിന്നുറവായ് വിളങ്ങുമീ- 
വനിതാമൌലികളോടു വേഴ്ചയാൽ 
അനിവാര്യ വിരക്തി രൂക്ഷരാം 
മുനിമാരാർദ്രതയാർന്നിടുന്നതാം. 
 
-71-
ഗുണചിന്തകളാൽ ജഗത്രയം 
തൃണമാക്കും മതിമാൻ മഹാകവി 
ഇണചേർന്നു മരിച്ച കൊറ്റിയിൽ 
ഘൃണ തേടാനിതുതാൻ നിമിത്തമാം 
 
-72-
ഇടപെട്ടിവരൊത്തുമേവുവാ- 
നിടയാക്കീടിന ദുർവിധിക്കഹോ! 
പടുശല്യഭിഷക്കിനെന്ന പോ- 
ലൊടുവിൽത്താനൃണബദ്ധയായി ഞാൻ 
 
-73-
പരിതൃപ്തിയെഴാത്ത രാഗമാ- 
മെരിതീക്കിന്ധനമായി നാരിമാർ 
പുരിയിൽ സ്വയമാത്മജീവിതം 
കരിയും ചാമ്പലുമാക്കിടുന്നിതേ. 
 
-74-
പരപുച്ഛവുമഭ്യസൂയയും 
ദുരയും ദുർവ്യതിയാനസക്തിയും 
കരളിൽ കുടിവെച്ചു ഹാ! പര- 
മ്പരയായ് പൌരികൾ കെട്ടുപോയിതേ. 
 
-75-
നിജദോഷനിദർശനാന്ധമാർ 
സുജനാചാരമവിശ്വസിക്കുവോർ 
രുജതേടി മരിപ്പു കല്മഷ- 
വ്രജമാം കാമിലബാധയാലിവർ 
 
-76-
ചെളിമൂടിയ രത്നമെന്നപോ- 
ലൊളിപോയ് ചിത്തഗുഹാന്തകീടമായ് 
വെളിവറ്റൊരഴുക്കുകുണ്ടിൽ വീ- 
ണളിവൂ ദുർജ്ജനപാപചേതന. 
 
-77-
വിഷയസ്പൃഹയായ നാഗമുൾ- 
ത്തൃഷപൂണ്ടഗ്ഗുഹതൻ മുഖം വഴി 
വിഷവഹ്നി വമിക്കവേ പരം 
വിഷമിക്കുന്നു സമീപവർത്തികൾ. 
 
-78-
വിലയാർന്ന വിശിഷ്ടവസ്ത്രവും 
വിലസും പൊന്മണിഭൂഷണങ്ങളും 
ഖലരാം വനകൂപപങ്‌ക്തിമേൽ 
കലരും പുഷ്പലതാവിതാനമാം. 
 
-79-
വിധുകാന്തിയെ വെന്ന ഹാസവും 
മധുതോൽക്കും മധുരാക്ഷരങ്ങളും 
അതിഭീഷണപൌരഹൃത്തിലെ- 
ച്ചതിരക്ഷോവരചാരരെന്നുമേ. 
 
-80-
കൊടി തേർ പട കോട്ട കൊത്തളം 
കൊടിയോരായുധമെന്നുമെന്നിയേ 
നൊടിയിൽ ഖലജിഹ്വ കൊള്ളിപോ- 
ലടിയേ വൈരിവനം ദഹിക്കുമേ. 
 
-81-
നൃപഗാഢവിചിന്തനം കഴി- 
ഞ്ഞപരോക്ഷീകൃതമാ‍യ കൃത്യവും 
അപഥം വഴി സത്വരം കട- 
ന്നുപജാപം തലകീഴ്മറിക്കുമേ. 
 
-82-
സുപരീക്ഷിതമായ രാഗവും 
കൃപയും കൂടി മറന്നു കേവലം 
കൃപണോക്തികൾ കേട്ടു ബുദ്ധികെ- 
ട്ടപകൃത്യത്തിനു ചാടുമേ നൃപർ. 
 
-83-
മുടിയിൽ കൊതിചേർത്തു പുത്രനെ- 
ജ്ജടിയാക്കും ചിലർ; തൽകുമാരരോ 
മടിവിട്ടു മഹാവനത്തിലും 
വെടിയും ദോഹദമാർന്ന പത്നിയെ. 
 
-84-
അഹഹ! സ്മൃതിവായു ഹൃത്തിലെ- 
ദ്ദഹനജ്വാല വളർത്തി വീണ്ടുമേ 
സഹസാ പുടപാകരീതിയായ് 
നിഹനിപ്പൂ ഹതമെന്റെ ജീവിതം. 
 
-85-
ശ്രുതികേട്ട മഹീശർ തന്നെയീ 
വ്യതിയാനം സ്വയമേ തുടങ്ങുകിൽ 
ക്ഷതി ധർമ്മഗതിക്കു പറ്റിതാൻ 
ക്ഷിതി ശിഷ്ടർക്കനിവാസ്യമായി താൻ. 
 
-86-
തെളിയിച്ചു വിരക്തിയെന്നില- 
ന്നൊളിവായ് ലങ്കയിൽവച്ചു,പിന്നെയും 
ചെളിയിൽ പദമൂന്നിയെന്തിനോ 
വെളിവായിക്കഴുകുന്നു രാഘവൻ? 
 
-87-
പെരുകും പ്രണയാനുബന്ധമാ- 
മൊരുപാശം വശമാക്കിയീശ്വരാ! 
കുരുതിക്കുഴിയുന്നു നാരിയെ- 
പ്പുരുഷന്മാരുടെ ധീരമാനിത! 
 
-88-
ഇതരേതരസക്തരാം ഗൃഹ- 
വ്രതബന്ധുക്കളെ ജീവനോടുമേ 
സതതം പിടിപെട്ടെരിക്കുമ- 
ച്ചതിയാം ശങ്ക മനുഷ്യനുള്ളതാം. 
 
-89-
അതിപാവനമാം വിവാഹമേ! 
ശ്രുതിമന്ദാരമനോജ്ഞപുഷ്പമായ് 
ക്ഷിതിയിൽ സുഖമേകി നിന്ന നിൻ 
ഗതികാൺകെത്രയധഃപതിച്ചു നീ! 
 
-90-
ഗുണമാണു വിധിക്കു ലാക്കതിൽ 
പിണയാം പൂരുഷദോഷമീവിധം 
ക്ഷണമോ വിപരീതവൃത്തിയാൽ 
തുണയെന്യേ ശ്രുതിയപ്രമാണമാം. 
 
-91-
നെടുനാൾ വിപിനത്തിൽ വാഴുവാ- 
നിടയായ് ഞങ്ങളതെന്റെ കുറ്റമോ? 
പടുരാക്ഷസചക്രവർത്തിയെ- 
ന്നുടൽമോഹിച്ചതു ഞാൻ പിഴച്ചതോ? 
 
-92-
ശരി, ഭൂപതി സമ്മതിക്കണം 
ചരിതവ്യത്തിൽ നിജപ്രജാമതം; 
പിരിയാം പലകക്ഷിയായ് ജനം 
പരിശോധിച്ചറിയേണ്ടയോ നൃപൻ? 
 
-93-
തനതക്ഷികളോടു തന്നെയും 
ഘനമേറും ഖലജിഹ്വമല്ലിടാം 
ജനവാദമപാർത്ഥമെന്നതി- 
ന്നനഘാചാരയെനിക്കു സാക്ഷി ഞാൻ. 
 
-94-
കരതാരിലണഞ്ഞ ലക്ഷ്മിയെ 
ത്വരയിൽ തട്ടിയെറിഞ്ഞു നിഷ്കൃപം 
ഭരതന്റെ സവിത്രിയപ്പൊഴും 
നരനാഥൻ ജനചിത്തമോർത്തിതോ? 
 
-95-
അതു സത്യപരായണത്വമാ- 
മിതുധർമ്മവ്യസനിത്വമെന്നുമാം; 
പൊതുവിൽ ഗുണമാക്കിടാം ജനം 
ചതുരന്മാരുടെ ചാപലങ്ങളും. 
 
-96-
ജനമെന്നെ വരിച്ചു മുമ്പുതാ- 
നനുമോദത്തൊടു സാർവ്വഭൗമിയായ് 
പുനരെങ്ങനെ നിന്ദ്യയായി ഞാൻ 
മനുവംശാങ്കുരഗർഭമാർന്ന നാൾ? 
 
-97-
നയമായ് ചിരവന്ധ്യയെന്നു താൻ 
പ്രിയമെന്നില്പെടുമഭ്യസൂയകൾ 
സ്വയമേയപവാദശസ്ത്രമാർ- 
ന്നുയരാമെന്നതു വന്നുകൂടയോ? 
 
-98-
ഭരതൻ വനമെത്തിയപ്പൊഴും 
പരശങ്കാവിലമായ മാനസം 
നരകല്മഷ ചിന്ത തീണ്ടുവാൻ 
തരമെന്യേ ധവളീഭവിച്ചിതോ? 
 
-99-
പതിയാം പരദേവതയ്ക്കഹോ 
മതിയർപ്പിച്ചൊരു ഭക്തയല്ലി ഞാൻ 
ചതിയോർക്കിലുമെന്നൊടോതിയാൽ 
ക്ഷതിയെന്തങ്ങനെ ചെയ്തുവോ നൃപൻ? 
 
-100-
ഇടനെഞ്ചിളകിസ്സതിക്കിതി- 
ന്നിടയിൽ കണ്ണുകൾ പെയ്തു നീർക്കണം, 
പുടഭേദകമായ തെന്നലേ- 
റ്റിടറും ഗുല്മദലങ്ങളെന്നപോൽ.

ഭാഗം 3
-101-
തരളാക്ഷി തുടർന്നു ചിന്തയെ- 
ത്തരസാ ധാരമുറിഞ്ഞിടാതെ താൻ 
ഉരപേറുമൊഴുക്കു നിൽക്കുമോ 
തിരയാൽ വായു ചമച്ച സേതുവിൽ? 
 
-102-
ഗിരിഗഹ്വരമുഗ്രമാം വനം 
ഹരിശാർദ്ദൂലഗണങ്ങൾ പാമ്പുകൾ 
പരിഭീകരസിന്ധുരാക്ഷസ- 
പ്പരിഷയ്ക്കുള്ള നികേതമാദിയായ്, 
 
-103-
നരലോകമിതിൽ പെടാവതാം 
നരകം സർവ്വമടുത്തറിഞ്ഞ ഞാൻ 
പരമാർത്ഥമതോരിലഞ്ചുവാൻ 
തരമില്ലെന്തിനൊളിച്ചു മന്നവൻ? 
 
-104-
പതിചിത്തവിരുദ്ധവൃത്തിയാം 
മതിയുണ്ടോ കലരുന്നു ജാനകി? 
കുതികൊണ്ടിടുമോ മഹോദധി- 
ക്കെതിരായ് ജാഹ്നവിതന്നൊഴുക്കുകൾ? 
 
-105-
അപകീർത്തിഭയാന്ധനീവിധം 
സ്വപരിക്ഷാളനതല്പരൻ നൃപൻ 
കൃപണോചിതവൃത്തിമൂലമെ- 
ന്നപവാദം ദൃഢമാക്കിയില്ലയോ? 
 
-106-
അപരാധിയെ ദണ്ഡിയാതെയാം 
കൃപയാൽ സംശയമാർന്ന ധാർമ്മികൻ 
അപകല്മഷ ശിക്ഷയേറ്റു ഞാൻ: 
നൃപനിപ്പാപമൊഴിപ്പതെങ്ങനെ? 
 
-107-
അതിവത്സല ഞാനുരച്ചിതെൻ 
കൊതി വിശ്വാസമൊടന്നു ഗർഭിണി 
അതിലേ പദമൂന്നിയല്ലിയി- 
ച്ചതിചെയ്തൂ നൃപ,നോർക്കവയ്യ താൻ. 
 
-108-
ജനകാജ്ഞ വഹിച്ചുചെയ്ത തൻ- 
വനയാത്രയ്ക്കു തുണയ്ക്കുപോയി ഞാൻ, 
അനയൻ പ്രിയനെന്നെയേകയായ് 
തനതാജ്ഞക്കിരയാക്കി കാടിതിൽ. 
 
-109-
ഇതരേതരഭേദമറ്റ ഹൃദ്-
ഗതമാം സ്നേഹമതങ്ങു നിൽക്കുക,
ശ്രുതമായ കൃതജ്ഞഭാവവും
ഹതമാക്കീ നൃപനീ ഹതാശയിൽ.

-110-
രുജയാർന്നുമകം കനിഞ്ഞു തൻ-
പ്രജയേപ്പോറ്റുമുറുമ്പുപോലുമേ
സുജനാഗ്രണി കാട്ടിലെൻ പ്രിയൻ
നിജഗർഭത്തെ വലിച്ചെറിഞ്ഞിതേ.

-111-
ശ്വശുരൻ ബഹുയജ്ഞദീക്ഷയാ-
ലശുഭം നീക്കി ലഭിച്ച നന്ദനൻ
പിശുനോക്തികൾ കേട്ടു പുണ്യമാം
ശിശുലാഭോത്സവമുന്മഥിച്ചിതേ!

-112-
അരുതോർക്കിൽ, നൃപൻ വധിച്ചു നി-
ഷ്കരുണം ചെന്നൊരു ശൂദ്രയോഗിയെ
നിരുപിക്കിൽ മയക്കി ഭൂപനെ-
ത്തരുണീപാദജഗർഹിണീ ശ്രുതി!

-113-
സഹജാർദ്രത ധർമ്മമാദിയാം
മഹനീയാത്മഗുണങ്ങൾ ഭൂപനെ
സഹധർമ്മിണിയാൾക്കു മുമ്പു ഹാ!
സഹസാ വിട്ടുപിരിഞ്ഞുപോയി താൻ.

-114-
വനഭൂവിൽ നിജാശ്രമത്തിലെ-
ഗ്ഘനഗർഭാതുരയെൻ മൃഗാംഗന
തനതക്ഷിപഥത്തിൽ നിൽക്കവേ
നനയും മല്പ്രിയനാശു കണ്മുന.

-115-
അതികോമളമാകുമമ്മനഃ-
സ്ഥിതി കാട്ടിൽ തളിർപോലുദിപ്പതാം
ക്ഷിതിപാലകപട്ടബദ്ധമാം
മതിയോ ചർമ്മകഠോരമെന്നുമാം.

-116-
നിയതം വനവാസ വേളയിൽ
പ്രിയനന്യാദൃശഹാർദ്ദമാർന്നു താൻ
സ്വയമിങ്ങു വിഭുത്വമേറിയാൽ
ക്ഷയമേലാം പരമാർത്ഥസൌഹൃദം.

-117-
നിയമങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു നിത്യമാ-
പ്രിയഗോദാവരി തൻ തടങ്ങളിൽ
പ്രിയനൊത്തു വസിപ്പതോർപ്പു ഞാൻ
പ്രിയയായും പ്രിയശിഷ്യയായുമേ.

-118-
ഒരു ദമ്പതിമാരു മൂഴിയിൽ
കരുതാത്തോരു വിവിക്തലീലയിൽ
മരുവീ ഗതഗർവ്വർ ഞങ്ങള-
ങ്ങിരുമെയ്യാർന്നൊരു ജീവിപോലവേ.

-119-
നളിനങ്ങളറുത്തു നീന്തിയും
കുളിരേലും കയമാർന്നു മുങ്ങിയും
പുളിനങ്ങളിലെന്നൊടോടിയും
കളിയോടും പ്രിയനന്നു കുട്ടിപോൽ.

-120-
പറയേണ്ടയി! ഞങ്ങൾ ബുദ്ധിയിൽ
കുറവില്ലാത്ത മൃഗങ്ങൾ പോലെയും
നിറവേറ്റി സുഖം വനങ്ങളിൽ,
ചിറകില്ലാത്ത ഖഗങ്ങൾ പോലെയും.

-121-
സഹജാമലരാഗമേ! മനോ-
ഗുഹയേലും സ്ഫുടരത്നമാണു നീ
മഹനീയമതാണു മാറിലു-
ന്മഹമാത്മാവണിയുന്ന ഭൂഷണം.

-122-
പുരുഷന്നു പുമർത്ഥഹേതു നീ
തരുണിക്കത്തരുണീഗുണങ്ങൾ നീ
നിരുപിക്കുകിൽ നീ ചമയ്പു ഹാ!
മരുഭൂ മോഹനപുഷ്പവാടിയായ്.

-123-
നയമാർഗ്ഗചരർക്കു ദീപമാ-
യുയരും നിൻപ്രഭ നാകമേറുവാൻ
നിയതം നരകം നയിപ്പു നി-
ന്നയഥായോഗമസജ്ജനങ്ങളെ.

-124-
മൃതിയും സ്വയമിങ്ങു രാഗമേ!
ക്ഷതിയേകില്ല നിനക്കു വാഴ് വു നീ;
സ്മൃതിയാം പിതൃലോക സീമയിൽ
പതിവായശ്രുനിവാപമുണ്ടുമേ.

-125-
ചതിയറ്റൊരമർഷമല്ല നിൻ
പ്രതിമല്ലൻ പ്രിയതേ, പരസ്പരം
രതിമാർഗ്ഗമടച്ചു ഹൃത്തിൽ നിൻ
ഹതി ചെയ്യുന്നതു ഗർവ്വമാണു കേൾ.

-126-
സമദൃഷ്ടി സമാർത്ഥചിന്തനം
ക്ഷമയന്യോന്യഗുണാനുരാഗിത,
ക്രമമായിവയെക്കരണ്ടിടാം
ശ്രമമറ്റാന്തരഗർവ്വമൂഷികൻ.

-127-
വിഭവോന്നതി കൃത്യവൈഭവം
ശുഭവിഖ്യാതി ജയങ്ങൾ മേൽക്കുമേൽ,
പ്രഭവിഷ്ണുത യെന്നിവറ്റയാൽ
പ്രഭവിക്കാം ദുരഹന്തയാർക്കുമേ.

-128-
അതിമാനിതയായ വായുവിൻ-
ഹതിയാൽ പ്രേമവിളക്കു പോയ് മനം
സ്തുതിതന്നൊലി കേട്ടു ചെന്നഹോ!
പതിയാം സാഹസദുർഗ്ഗമങ്ങളിൽ.

-129-
സ്ഥിതിയിങ്ങനെയല്ലയെങ്കിലി-
ശ്രുതിദോഷത്തിൽ വിരക്തിയെന്നിയേ
ക്ഷിതി വാണിടുമോ സഗർഭയാം
സതിയെക്കാട്ടിൽ വെടിഞ്ഞു മന്നവൻ?

-130-
നിഹതാരികൾ ഭൂ ഭരിക്കുവാൻ
സഹജന്മാർ നൃപനില്ലി യോഗ്യരായ്?
സഹധർമ്മിണിയൊത്തുവാഴുവാൻ
ഗഹനത്തിൽ സ്ഥലമില്ലി വേണ്ടപോൽ?

-131-
പരിശുദ്ധ വനാശ്രമം നൃപൻ
പരിശീലിച്ചറിവുള്ളതല്ലയോ?
തിരിയുന്നവയല്ലയോ നൃപ-
ന്നരിയോരാത്മ വിചാരശൈലികൾ?

-132-
പറവാൻ പണി - തൻ പ്രിയയ്ക്കൊരാൾ
കുറചൊന്നാൽ സഹിയാ കുശീലനും,
കറയെന്നിലുരപ്പതുത്തമൻ
മറപോലെങ്ങനെ കേട്ടു മന്നവൻ?

-133-
ഒരു കാക്കയൊടും കയർത്തതും
പെരുതാമാശരവംശകാനനം
മരുവാക്കിയതും നിനയ്ക്കില-
പ്പുരുഷവ്യാഘ്രനിതും വരാവതോ?

-134-
അഥവാ നിജനീതിരീതിയിൽ
കഥയോരാം പലതൊറ്റിനാൽ നൃപൻ
പ്രഥമാനയശോധനൻ പരം
വ്യഥയദ്ദുശ്രുതി കേട്ടിയന്നിടാം.

-135-
ഉടനുള്ളിലെരിഞ്ഞ തീയിൽ നി-
ന്നിടറിപ്പൊങ്ങിയ ധർമ്മശൂരത
സ്ഫുടമോതിയ കർമ്മമമ്മഹാൻ
തുടരാം-മാനി വിപത്തു ചിന്തിയാ.

-136-
വിഷയാധിപധർമ്മമോർത്തഹോ!
വിഷമിച്ചങ്ങനെ ചെയ്തതാം നൃപൻ
വിഷസംക്രമശങ്കമൂലമായ്
വിഷഹിക്കും ബുധരംഗകൃന്തനം!

-137-
ബലശാലിയിയന്നിടും പുറ-
ത്തലയാത്തോരു വികാരമുഗ്രമാം
നിലയറ്റൊരു നീർക്കയത്തിനു-
ള്ളലയെക്കാൾ ചുഴിയാം ഭയങ്കരം!

-138-
പരകാര്യപരൻ സ്വകൃത്യമായ്
ത്വരയിൽ തോന്നുവതേറ്റുരച്ചിടും
ഉരചെയ്തതു ചെയ്തിടാതെയും
വിരമിക്കാ രഘുസൂനു സത്യവാൻ.

-139-
അതിദുഷ്കരമാമരക്കർതൻ-
ഹതിയെദ്ദണ്ഡകയിങ്കലേറ്റതും
ധൃതിയിൽ പുനരൃ‍ശ്യമൂകഭൂ-
വതിലെബ്ബാലിവധപ്രതിജ്ഞയും.

-140-
പലതുണ്ടിതുപോലെ ഭാനുമൽ- 
കുലചൂഡാമണി ചെയ്ത സാഹസം
ചിലവീഴ്ച മഹാനു ശോഭയാം
മലയിൽ കന്ദരമെന്ന മാതിരി.

-141-
മുനിപുത്രനെയച്ഛനാ‍നയെ-
ന്നനുമാനിച്ചുടനെയ്തു കൊന്നതും,
തനിയേ വരമേകിതൻ പ്രിയ-
യ്ക്കനുതാ‍പാതുരനായ് മരിച്ചതും,

-142-
മികവേറിയ സാഹസങ്ങളാം;
പകവിട്ടിന്നതു പാർത്തുകാണുകിൽ
മകനീവക മർഷണീയമാം;
പകരും ഹേതുഗുണങ്ങൾ വസ്തുവിൽ.

-143-
അജനായ പിതാമഹൻ മഹാൻ
നിജകാന്താമൃതി കണ്ടു ഖിന്നനായ്
രുജയാർന്നു മരിച്ചു തൽകുല-
പ്രജയിൽ തദ്ഗുണശൈലിയും വരാം.

-144-
അതിനില്ല വികല്പമിപ്പൊഴും
ക്ഷിതിപൻ മൽപ്രണയൈകനിഷ്ഠനാം,
പതിയാ വിരഹം മഥിക്കിലും
രതിയും രാഘവനോർക്കിലന്യയിൽ.

-145-
പ്രിയനാദ്യവിയോഗവേളയിൽ
സ്വയമുന്മാദമിയന്നു രാഗവാൻ
ജയമാർന്നു മടങ്ങി വീണ്ടുമുൾ-
പ്രിയമെന്നിൽ തെളിയിച്ചു നാൾക്കുനാൾ.

-146-
അതു പാർക്കുകിലിപ്പൊഴെത്രയി-
പ്പുതുവേർപാടിൽ വലഞ്ഞിടാം നൃപൻ
അതിമാനിനി ഞാൻ സഹിക്കുമീ-
സ്ഥിതിയസ്സാനുശയൻ പൊറുക്കുമോ?

-147-
അഹഹ! സ്വയമിന്നു പാർക്കിലുൾ-
സ്പൃഹയാൽ കാഞ്ചനസീതയാണുപോൽ
സഹധർമ്മിണി യജ്ഞശാലയിൽ
ഗഹനം സജ്ജനചര്യയോർക്കുകിൽ.

-148-
അതിസങ്കടമാണു നീതിതൻ-
ഗതി; കഷ്ടം! പരതന്ത്രർ മന്നവർ;
പതി നാടുകടത്തിയെന്നെ മൽ-
പ്രതിമാരാധകനാവതായ് ഫലം!

-149-
ഒളിയൊന്നു പരന്നുടൻ കവിൾ-
ത്തളിമത്തിൽ ചെറുകണ്ടകോദ്‍ഗമം
ലളിതാംഗിയിയന്നു, പൊന്മണൽ
പുളിനം നെന്മുള പൂണ്ടമാതിരി.

-150-
ഘനമാമനുകമ്പയിൽ തട-
ഞ്ഞനതിവ്യാകുലമായി നിന്നുടൻ
ജനകാത്മജ തന്റെ ചിന്തയാം-
വനകല്ലോലിനി പാഞ്ഞു വീണ്ടുമേ.

ഭാഗം 4
-151-
അറിയുന്നിതു ഹന്ത ഞാൻ വിഭോ!
പുറമേ വമ്പൊടു തന്റെ കൈയിനാൽ
മുറിവന്വഹമേറ്റു നീതിത-
ന്നറയിൽ പാർപ്പു, തടങ്ങലിൽ ഭവാൻ.

-152-
ഉരപേറിയ കീഴ്നടപ്പിലായ്
മറയാം മാനവനാത്മ വൈഭവം
ചിരബന്ധനമാർന്ന പക്ഷി തൻ-
ചിറകിൻ ‍ശക്തി മറന്നുപോയിടാം.

-153-
പ്രിയയും ചെറുപൊൻകിടാങ്ങളും
നിയതം കാട്ടിലെഴുന്ന ചേക്കുകൾ
സ്വയമോർത്തുടനുദ്ഗളാന്തനായ്
പ്രയതൻ കൂട്ടിലുഴന്നിടാം ഭവാൻ.

-154-
ചിലതിന്നൊലികേട്ടുമന്തരാ
ചിലതിൻ ഛായകൾ കണ്ടുമാർത്തനായ്
നിലയിൽ ചിറകാട്ടിയും ഭവാൻ
വലയാം ചഞ്ചുപുടങ്ങൾ നീട്ടിയും.

-155-
തനിയേ നിജശയ്യയിൽ ഭവാ-
നനിവാര്യാർത്തി കലർന്നുരുണ്ടിടാം
കനിവാർന്നു പുലമ്പിടാം കിട-
ന്നനിശം ഹന്ത! കിനാവു കണ്ടിടാം.

-156-
മരുവാം ദയിതാവിരക്തനായ്
മരുവാം ദുർവിധിയാൽ വിമുക്തനായ്,
വരുവാൻപണി കൃത്യനിഷ്ഠയാൽ
പെരുതാം ത്യാഗമിവണ്ണമാർക്കുമേ.

-157-
മുടി ദൂരെയെറിഞ്ഞു തെണ്ടിടാം
വെടിയാമന്യനുവേണ്ടി ദേഹവും
മടിവിട്ടു ജനേച്ഛപോലെ തൻ-
തടികാത്തൂഴിഭരിക്ക ദുഷ്ക്കരം.

-158-
എതിരറ്റ യമാദിശിക്ഷയാൽ
വ്രതികൾക്കും ബഹുമാന്യനമ്മഹാൻ
ക്ഷിതിപാലകധർമ്മദീക്ഷയാർ-
ന്നതിവർത്തിപ്പു സമസ്തരാജകം.

-159-
കൃതികൾക്കു നെടുംതപസ്സിനാം
ക്ഷിതിവാസം സ്വസുഖത്തിനല്ല താൻ,
എതിരിട്ടു വിപത്തൊടെന്നു മു-
ന്നതി വിശ്വോത്തരനാർന്നു രാഘവൻ.

-160-
കൊതിയേറിടുമിന്ദ്രിയങ്ങളെ-
പ്പതിവായ്പ്പോറ്റി നിരാശനായ് സദാ
മൃതിഭൂതിയെ നീട്ടിവാ‍ഴുമ-
സ്ഥിതി ഞാൻ ജീ‍വിതമെന്നു ചിന്തിയാ.

-161-
അതിമാനുഷശക്തിയെങ്കിലും
യതിയെക്കാൾ യമശാലി രാഘവൻ
ദ്യുതിയേറിയ ധർമ്മദീപമ-
മ്മതിമാൻ മാന്യനെനിക്കു സർവഥാ.

-162-
അതിവിസ്തൃതകാലദേശജ-
സ്ഥിതിയാൽ നീതി വിഭിന്നമാകിലും
ക്ഷിതിനാഥ!പരാർത്ഥജീ‍വികൾ-
ക്കെതിരില്ലാത്ത നിദർശനം ഭവാൻ.

-163-
ക്ഷുഭിതേന്ദ്രിയ ഞാൻ ഭവാനിലി-
ന്നുപദർശിച്ച കളങ്കരേഖകൾ
അഭിമാനിനിയാം സ്വകാന്തയിൽ
കൃപയാൽ ദേവ! ഭവാൻ ക്ഷമിക്കുക.

-164-
നിരുപിക്കുകിൽ നിന്ദ്യമാണു മ-
ച്ചരിതം, ഞാൻ സുചരിത്രയെങ്കിലും
ഉരുദുഃഖനിരയ്ക്കു നൽകിനേ-
നിരയായിപ്പലവാറു കാന്തനെ.

-165-
അതുമല്ലിവൾ മൂലമെത്രപേർ
പതിമാർ ചത്തു വലഞ്ഞു നാരിമാർ
അതുപോലെ പിതാക്കൾ പോയഹോ!
ഗതികെട്ടെത്ര കിടാങ്ങൾ ഖിന്നരായ്.

-166-
അറിവാൻ പണി, നീതിസംഗ്രഹം
മറിയാം കാറ്റുകണക്കെയെങ്കിലും
കുറിയിൽ കടുകർമ്മപാകമ-
മ്മുറിയേൽപ്പിച്ചിടുമമ്പുപോലെ താൻ.

-167-
മതി തീക്ഷ്ണശരങ്ങളേ! ശ്രമം;
ക്ഷതമേലാ മരവിച്ചൊരെന്മനം
കുതികൊള്ളുക ലോകചക്രമേ!
ഹതയാം സീതയെയിങ്ങു തള്ളുക.

-168-
ചരിതാർത്ഥതയാർന്ന ദേഹിയിൽ
തിരിയെശ്ശോഭനമല്ല ജീവിതം
പിരിയേണമരങ്ങിൽ നിന്നുടൻ
ശരിയായിക്കളിതീർന്ന നട്ടുവൻ.

-169-
വനഭൂവിൽ നശിപ്പു താൻ പെറും
ധനമന്യാർത്ഥമകന്നു ശാലികൾ
ഘനമറ്റുകിടപ്പു മുത്തുതൻ-
ജനനീശുക്തികൾ നീർക്കയങ്ങളിൽ

-170-
തെളിയുന്നു മനോനഭസ്സെനി-
ക്കൊളിവീശുന്നിതു ബുദ്ധിമേൽക്കുമേൽ
വെളിവായ് വിലസുന്നു സിന്ധുവിൽ
കളിയായ്ച്ചെന്നണയുന്നൊരിന്നദി.

-171-
ഇനിയാത്ര പറഞ്ഞിടട്ടെ ഹാ!
ദിനസാമ്രാജ്യപതേ! ദിവസ്പതേ!
അനിയന്ത്രിതദീപ്തിയാം കതിർ-
ക്കനകാസ്ത്രാവൃതനാം ഭവാനു ഞാൻ.

-172-
സുസിതാംബരനായി വൃദ്ധനായ്
ബിസിനീതന്തു മരീചികേശനായ്
ലസിതസ്മിതനായ ചന്ദ്രികാ-
ഭസിതസ്നാത!മൃഗാങ്ക!കൈതൊഴാം.

-173-
സ്വയമന്തിയിലും വെളുപ്പിലും
നിയതം ചിത്രവിരിപ്പു നെയ്തുടൻ
വിയദാലയവാതിൽ മൂടുമെൻ
പ്രിയ സന്ധ്യേ! ഭവതിക്കു വന്ദനം.

-174-
അതിഗാഢതമസ്സിനെത്തുര-
ന്നെതിരേ രശ്മികൾ നീട്ടി ദൂരവേ
ദ്യുതി കാട്ടുമുഡുക്കളേ പരം!
നതി നിങ്ങൾക്കതിമോഹനങ്ങളേ!

-175-
രമണീയവനങ്ങളേ! രണദ്‍-
ഭ്രമരവ്യാകുലമാം സുമങ്ങളേ!
ക്രമമെന്നി രസിച്ചു നിങ്ങളിൽ
പ്രമദം പൂണ്ടവൾ യാത്രചൊൽ‌വു ഞാൻ.

-176-
അതിരമ്യബഹിർജ്ജഗത്തൊടി-
ന്നഥവാ വേർപിരിയേണ്ടതില്ല ഞാൻ
ക്ഷിതിയിൽ തനുചേരുമെൻ മനോ-
രഥമിബ്ഭംഗികളോടുമൈക്യമാം.

-177-
ജനയിത്രി! വസുന്ധരേ! പരം
തനയസ്നേഹമൊടെന്നെയേന്തി നീ
തനതുജ്ജ്വലമഞ്ചഭൂവിലേ-
ക്കനഘേ!പോവതു ഹന്ത!കാണ്മു ഞാൻ.

-178-
ഗിരിനിർഝരശാന്തിഗാനമ-
ദ്ദരിയിൽ കേട്ടു ശയിക്കുമങ്ങു ഞാൻ
അരികിൽ തരുഗുൽമ സഞ്ചയം
ചൊരിയും പൂനിര നിത്യമെന്റെമേൽ.

-179-
മുകളിൽ കളനാദമാർന്നിടും
വികിരശ്രേണി പറന്നു പാടിടും,
മുകിൽ‌പോലെ നിരന്നുമിന്നുമ-
ത്തകിടിത്തട്ടിൽ മൃഗങ്ങൾ തുള്ളിടും.

-180-
അതുമല്ലയി! സാനുഭൂവിലെ-
പ്പുതുരത്നാവലി ധാതുരാശിയും
കുതുകം തരുമെന്നുമല്ലഹോ!
പൊതുവിൽ സർവ്വമതെന്റെയായിടും!

-181-
സസുഖം ഭവദങ്കശയ്യമേൽ
വസുധേ,യങ്ങനെ ഞാൻ രമിച്ചിടും
സുസുഷുപ്തിയിൽ-അല്ലയല്ലയെൻ-
പ്രസുവേ! കൂപ്പിയുയർന്നു പൊങ്ങിടും.

-182-
തടിനീജലബിംബിതാംഗിയായ്
ക്ഷമയെക്കുമ്പിടുവോരു താരപോൽ
സ്ഫുടമായ് ഭവദംഘ്രിലീന ഞാ-
നമലേ ദ്യോവിലുയർന്ന ദീപമാം.

-183-
പ്രിയരാഘവ! വന്ദനം ഭവാ-
നുയരുന്നൂ ഭുജശാഖവിട്ടു ഞാൻ
ഭയമറ്റു പറന്നു പോയിടാം
സ്വയമിദ്യോവിലൊരാശ്രയം വിനാ.

-184-
കനമാർന്നെഴുമണ്ഡമണ്ഡലം
മനയും മണ്ണിവിടില്ല താഴെയാം;
ദിനരാത്രികളറ്റു ശാന്തമാ-
മനഘസ്ഥാനമിതാദിധാമമാം.

-185-
രുജയാൽ പരിപക്വസത്ത്വനായ്
നിജഭാരങ്ങളൊഴിഞ്ഞു ധന്യനായ്
അജപൌത്ര! ഭവാനുമെത്തുമേ
ഭജമാനൈകവിഭാവ്യമിപ്പദം!

-186-
ഉടനൊന്നുനടുങ്ങിയാശു പൂ-
വുടലുത്‍ക്കമ്പമിയന്നു ജാനകി
സ്ഫുടമിങ്ങനെയോതി സംഭ്രമം
തടവിശ്ശബ്ദ വിചാരമിശ്രമായ്;-

-187-
“അരുതെന്തയി! വീണ്ടുമെത്തി ഞാൻ
തിരുമുമ്പിൽ തെളിവേകി ദേവിയായ്
മരുവീടണമെന്നു മന്നവൻ
മരുതുന്നോ? ശരി!പാവയോയിവൾ?

-188-
അനഘാശയ,ഹാ!ക്ഷമിക്കയെൻ-
മനവും ചേതനയും വഴങ്ങിടാ,
നിനയായ്ക മറിച്ചു,പോന്നിടാം
വിനയത്തിന്നു വിധേയമാമുടൽ.”

-189-
സ്ഫുടമിങ്ങനെ ഹന്ത!ബുദ്ധിയിൽ
പടരും ചിന്തകളാൽ തുടിച്ചിതേ
പുടവ്യ്ക്കുപിടിച്ച തീ ചുഴ-
ന്നുടൽകത്തുന്നൊരു ബാലപോലവൾ.

-190-
“അന്തിക്കു പൊങ്ങിവിലസീടിന താരജാലം
പന്തിക്കു പശ്ചിമപയോധിയണഞ്ഞു മുങ്ങി
പൊന്തിത്തുടങ്ങിയിതരോഡുഗണങ്ങൾ,സീതേ!
എന്തിങ്ങിതെ”ന്നൊരു തപസ്വിനിയോടിവന്നാൾ.

-191-
പലവുരുവവർതീർത്ഥപ്രോക്ഷണംചെയ്തുതാങ്ങി-
ച്ചലമിഴിയെയകായിൽ കൊണ്ടുപോയിക്കിടത്തി;
പുലർസമയമടുത്തൂ കോസലത്തിങ്കൽ നിന്ന-
ക്കുലപതിയുമണഞ്ഞൂ രാമസന്ദേശമോടും.
-191-
വേണ്ടാ ഖേദമെടോ,സുതേ! വരികയെ-ന്നോതും മുനീന്ദ്രന്റെ കാൽ-
ത്തണ്ടാർ നോക്കിനടന്നധോവദനയായ്‌ ചെന്നസ്സഭാവേദിയിൽ,
മിണ്ടാതന്തികമെത്തി യൊന്നനുശയ-
ക്ലാന്താസ്യനാം കാന്തനെ-
ക്കണ്ടാൾ പൗരസമക്ഷ,മന്നിലയിലീ
ലോകം വെടിഞ്ഞാൾ സതീ.

കുമാരനാശാന്റെ ഖണ്ഡകാവ്യങ്ങൾ
പൂർണ്ണകൃതികൾ

പുറം കണ്ണികൾ
  `ചിന്താവിഷ്ടയായ സീത' pdf, epub രൂപങ്ങളിൽ (സായാഹ്ന ഫൌണ്ടേഷൻ)