ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 1


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 1 

രാജോവാച

കഥിതോ വംശവിസ്താരോ ഭവതാ സോമസൂര്യയോഃ ।
രാജ്ഞാം ചോഭയവംശ്യാനാം ചരിതം പരമാദ്ഭുതം  ॥ 1 ॥ 

യദോശ്ച ധർമ്മശീലസ്യ നിതരാം മുനിസത്തമ ।
തത്രാംശേനാവതീർണ്ണസ്യ വിഷ്ണോർവ്വീര്യാണി ശംസ നഃ  ॥ 2 ॥ 

അവതീര്യ യദോർവ്വംശേ ഭഗവാൻ ഭൂതഭാവനഃ ।
കൃതവാൻ യാനി വിശ്വാത്മാ താനി നോ വദ വിസ്തരാത്  ॥ 3 ॥ 

     നിവൃത്തതർഷൈരുപഗീയമാനാദ്-
          ഭവൌഷധാച്ഛ്രോത്രമനോഭിരാമാത് ।
     ക ഉത്തമശ്ലോകഗുണാനുവാദാത്-
          പുമാൻ വിരജ്യേത വിനാ പശുഘ്നാത്  ॥ 4 ॥ 

     പിതാമഹാ മേ സമരേഽമരഞ്ജയൈർ-
          ദ്ദേവവ്രതാദ്യാതിരഥൈസ്തിമിംഗിലൈഃ ।
     ദുരത്യയം കൌരവസൈന്യസാഗരം 
          കൃത്വാതരൻ വത്സപദം സ്മ യത്പ്ലവാഃ  ॥ 5 ॥ 

     ദ്രൌണ്യസ്ത്രവിപ്ലുഷ്ടമിദം മദംഗം 
          സന്താനബീജം കുരുപാണ്ഡവാനാം ।
     ജുഗോപ കുക്ഷിം ഗത ആത്തചക്രോ 
          മാതുശ്ച മേ യഃ ശരണം ഗതായാഃ  ॥ 6 ॥ 

     വീര്യാണി തസ്യാഖിലദേഹഭാജാ-
          മന്തർബഹിഃ പൂരുഷകാലരൂപൈഃ ।
     പ്രയച്ഛതോ മൃത്യുമുതാമൃതം ച 
          മായാമനുഷ്യസ്യ വദസ്വ വിദ്വൻ  ॥ 7 ॥ 

രോഹിണ്യാസ്തനയഃ പ്രോക്തോ രാമഃ സങ്കർഷണസ്ത്വയാ ।
ദേവക്യാ ഗർഭസംബന്ധഃ കുതോ ദേഹാന്തരം വിനാ  ॥ 8 ॥ 

കസ്മാൻമുകുന്ദോ ഭഗവാൻ പിതുർഗ്ഗേഹാദ് വ്രജം ഗതഃ ।
ക്വ വാസം ജ്ഞാതിഭിഃ സാർദ്ധം കൃതവാൻ സാത്വതാംപതിഃ  ॥ 9 ॥ 

വ്രജേ വസൻ കിമകരോൻമധുപുര്യാം ച കേശവഃ ।
ഭ്രാതരം ചാവധീത്കംസം മാതുരദ്ധാതദർഹണം  ॥ 10 ॥ 

ദേഹം മാനുഷമാശ്രിത്യ കതി വർഷാണി വൃഷ്ണിഭിഃ ।
യദുപുര്യാം സഹാവാത്സീത്പത്ന്യഃ കത്യഭവൻ പ്രഭോഃ  ॥ 11 ॥ 

ഏതദന്യച്ച സർവ്വം മേ മുനേ കൃഷ്ണവിചേഷ്ടിതം ।
വക്തുമർഹസി സർവ്വജ്ഞ ശ്രദ്ദധാനായ വിസ്തൃതം  ॥ 12 ॥ 

നൈഷാതിദുഃസഹാ ക്ഷുൻമാം ത്യക്തോദമപി ബാധതേ ।
പിബന്തം ത്വൻമുഖാംഭോജച്യുതം ഹരികഥാമൃതം  ॥ 13 ॥ 

സൂത ഉവാച

     ഏവം നിശമ്യ ഭൃഗുനന്ദന സാധുവാദം 
          വൈയാസകിഃ സ ഭഗവാനഥ വിഷ്ണുരാതം ,
     പ്രത്യർച്ച്യ കൃഷ്ണചരിതം കലികൽമഷഘ്നം 
          വ്യാഹർത്തുമാരഭത ഭാഗവതപ്രധാനഃ  ॥ 14 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

സമ്യഗ് വ്യവസിതാ ബുദ്ധിസ്തവ രാജർഷിസത്തമ ।
വാസുദേവകഥായാം തേ യജ്ജാതാ നൈഷ്ഠികീ രതിഃ  ॥ 15 ॥ 

വാസുദേവകഥാപ്രശ്നഃ പുരുഷാംസ്ത്രീൻ പുനാതി ഹി ।
വക്താരം പൃച്ഛകം ശ്രോതൄംസ്തത്പാദസലിലം യഥാ  ॥ 16 ॥ 

ഭൂമിർദൃപ്തനൃപവ്യാജദൈത്യാനീകശതായുതൈഃ ।
ആക്രാന്താ ഭൂരിഭാരേണ ബ്രഹ്മാണം ശരണം യയൌ  ॥ 17 ॥ 

ഗൌർഭൂത്വാശ്രുമുഖീ ഖിന്നാ ക്രന്ദന്തീ കരുണം വിഭോഃ ।
ഉപസ്ഥിതാന്തികേ തസ്മൈ വ്യസനം സ്വമവോചത  ॥ 18 ॥ 

ബ്രഹ്മാ തദുപധാര്യാഥ സഹ ദേവൈസ്തയാ സഹ ।
ജഗാമ സത്രിനയനസ്തീരം ക്ഷീരപയോനിധേഃ  ॥ 19 ॥ 

തത്ര ഗത്വാ ജഗന്നാഥം ദേവദേവം വൃഷാകപിം ।
പുരുഷം പുരുഷസൂക്തേന ഉപതസ്ഥേ സമാഹിതഃ  ॥ 20 ॥ 

     ഗിരം സമാധൌ ഗഗനേ സമീരിതാം 
          നിശമ്യ വേധാസ്ത്രിദശാനുവാച ഹ ।
     ഗാം പൌരുഷീം മേ ശൃണുതാമരാഃ 
          പുനർവ്വിധീയതാമാശു തഥൈവ മാ ചിരം  ॥ 21 ॥ 

     പുരൈവ പുംസാവധൃതോ ധരാജ്വരോ 
          ഭവദ്ഭിരംശൈര്യദുഷൂപജന്യതാം ।
     സ യാവദുർവ്യാ ഭരമീശ്വരേശ്വരഃ 
          സ്വകാലശക്ത്യാ ക്ഷപയംശ്ചരേദ്ഭുവി  ॥ 22 ॥ 

വസുദേവഗൃഹേ സാക്ഷാദ്ഭഗവാൻ പുരുഷഃ പരഃ ।
ജനിഷ്യതേ തത്പ്രിയാർത്ഥം സംഭവന്തു സുരസ്ത്രിയഃ  ॥ 23 ॥ 

വാസുദേവകലാനന്തഃ സഹസ്രവദനഃ സ്വരാട് ।
അഗ്രതോ ഭവിതാ ദേവോ ഹരേഃ പ്രിയചികീർഷയാ  ॥ 24 ॥ 

വിഷ്ണോർമ്മായാ ഭഗവതീ യയാ സമ്മോഹിതം ജഗത് ।
ആദിഷ്ടാ പ്രഭുണാംശേന കാര്യാർത്ഥേ സംഭവിഷ്യതി  ॥ 25 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇത്യാദിശ്യാമരഗണാൻ പ്രജാപതിപതിർവ്വിഭുഃ ।
ആശ്വാസ്യ ച മഹീം ഗീർഭിഃ സ്വധാമ പരമം യയൌ  ॥ 26 ॥ 

ശൂരസേനോ യദുപതിർമ്മഥുരാമാവസൻ പുരീം ।
മാഥുരാഞ്ഛൂരസേനാംശ്ച വിഷയാൻ ബുഭുജേ പുരാ  ॥ 27 ॥ 

രാജധാനീ തതഃ സാഭൂത് സർവ്വയാദവഭൂഭുജാം ।
മഥുരാ ഭഗവാൻ യത്ര നിത്യം സന്നിഹിതോ ഹരിഃ  ॥ 28 ॥ 

തസ്യാം തു കർഹിചിച്ഛൌരിർവ്വസുദേവഃ കൃതോദ്വഹഃ ।
ദേവക്യാ സൂര്യയാ സാർദ്ധം പ്രയാണേ രഥമാരുഹത്  ॥ 29 ॥ 

ഉഗ്രസേനസുതഃ കംസഃ സ്വസുഃ പ്രിയചികീർഷയാ ।
രശ്മീൻ ഹയാനാം ജഗ്രാഹ രൌക്മൈ രഥശതൈർവൃതഃ  ॥ 30 ॥ 

ചതുഃശതം പാരിബർഹം ഗജാനാം ഹേമമാലിനാം ।
അശ്വാനാമയുതം സാർദ്ധം രഥാനാം ച ത്രിഷട്ശതം  ॥ 31 ॥ 

ദാസീനാം സുകുമാരീണാം ദ്വേ ശതേ സമലങ്കൃതേ । 
ദുഹിത്രേ ദേവകഃ പ്രാദാദ്യാനേ ദുഹിതൃവത്സലഃ  ॥ 32 ॥ 

ശംഖതൂര്യമൃദംഗാശ്ച നേദുർദ്ദുന്ദുഭയഃ സമം ।
പ്രയാണപ്രക്രമേ താവദ് വരവധ്വോഃ സുമംഗളം  ॥ 33 ॥ 

പഥി പ്രഗ്രഹിണം കംസമാഭാഷ്യാഹാശരീരവാക് ।
അസ്യാസ്ത്വാമഷ്ടമോ ഗർഭോ ഹന്താ യാം വഹസേഽബുധ  ॥ 34 ॥ 

ഇത്യുക്തഃ സ ഖലഃ പാപോ ഭോജാനാം കുലപാംസനഃ ।
ഭഗിനീം ഹന്തുമാരബ്ധഃ ഖഡ്ഗപാണിഃ കചേഽഗ്രഹീത്  ॥ 35 ॥ 

തം ജുഗുപ്സിതകർമ്മാണം നൃശംസം നിരപത്രപം ।
വസുദേവോ മഹാഭാഗ ഉവാച പരിസാന്ത്വയൻ  ॥ 36 ॥ 

വസുദേവ ഉവാച

ശ്ലാഘനീയഗുണഃ ശൂരൈർഭവാൻ ഭോജയശസ്കരഃ ।
സ കഥം ഭഗിനീം ഹന്യാത്സ്ത്രിയമുദ്വാഹപർവ്വണി  ॥ 37 ॥ 

മൃത്യുർജ്ജൻമവതാം വീര ദേഹേന സഹ ജായതേ ।
അദ്യ വാബ്ദശതാന്തേ വാ മൃത്യുർവ്വൈ പ്രാണിനാം ധ്രുവഃ  ॥ 38 ॥ 

ദേഹേ പഞ്ചത്വമാപന്നേ ദേഹീ കർമ്മാനുഗോഽവശഃ ।
ദേഹാന്തരമനുപ്രാപ്യ പ്രാക്തനം ത്യജതേ വപുഃ  ॥ 39 ॥ 

വ്രജംസ്തിഷ്ഠൻ പദൈകേന യഥൈവൈകേന ഗച്ഛതി ।
യഥാ തൃണജലൂകൈവം ദേഹീ കർമ്മഗതിം ഗതഃ  ॥ 40 ॥ 

     സ്വപ്നേ യഥാ പശ്യതി ദേഹമീദൃശം 
          മനോരഥേനാഭിനിവിഷ്ടചേതനഃ ।
     ദൃഷ്ടശ്രുതാഭ്യാം മനസാനുചിന്തയൻ 
          പ്രപദ്യതേ തത്കിമപി ഹ്യപസ്മൃതിഃ  ॥ 41 ॥ 

     യതോ യതോ ധാവതി ദൈവചോദിതം 
          മനോ വികാരാത്മകമാപ പഞ്ചസു ।
     ഗുണേഷു മായാരചിതേഷു ദേഹ്യസൌ 
          പ്രപദ്യമാനഃ സഹ തേന ജായതേ  ॥ 42 ॥ 

     ജ്യോതിർ യഥൈവോദകപാർത്ഥിവേഷ്വദഃ 
          സമീരവേഗാനുഗതം വിഭാവ്യതേ ।
     ഏവം സ്വമായാരചിതേഷ്വസൌ പുമാൻ 
          ഗുണേഷു രാഗാനുഗതോ വിമുഹ്യതി  ॥ 43 ॥ 

തസ്മാന്ന കസ്യചിദ് ദ്രോഹമാചരേത് സ തഥാവിധഃ ।
ആത്മനഃ ക്ഷേമമന്വിച്ഛൻ ദ്രോഗ്‌ദ്ധുർവ്വൈ പരതോ ഭയം  ॥ 44 ॥ 

ഏഷാ തവാനുജാ ബാലാ കൃപണാ പുത്രികോപമാ ।
ഹന്തും നാർഹസി കല്യാണീമിമാം ത്വം ദീനവത്സലഃ  ॥ 45 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏവം സ സാമഭിർഭേദൈർബ്ബോധ്യമാനോഽപി ദാരുണഃ ।
ന ന്യവർത്തത കൌരവ്യ പുരുഷാദാനനുവ്രതഃ  ॥ 46 ॥ 

നിർബന്ധം തസ്യ തം ജ്ഞാത്വാ വിചിന്ത്യാനകദുന്ദുഭിഃ ।
പ്രാപ്തം കാലം പ്രതിവ്യോഢുമിദം തത്രാന്വപദ്യത  ॥ 47 ॥ 

മൃത്യുർബ്ബുദ്ധിമതാപോഹ്യോ യാവദ്ബുദ്ധിബലോദയം ।
യദ്യസൌ ന നിവർത്തേത നാപരാധോഽസ്തി ദേഹിനഃ  ॥ 48 ॥ 

പ്രദായ മൃത്യവേ പുത്രാൻ മോചയേ കൃപണാമിമാം ।
സുതാ മേ യദി ജായേരൻ മൃത്യുർവ്വാ ന മ്രിയേത ചേത്  ॥ 49 ॥ 

വിപര്യയോ വാ കിം ന സ്യാദ്ഗതിർദ്ധാതുർദ്ദുരത്യയാ ।
ഉപസ്ഥിതോ നിവർത്തേത നിവൃത്തഃ പുനരാപതേത്  ॥ 50 ॥ 

     അഗ്നേർ യഥാ ദാരുവിയോഗയോഗയോ-
          രദൃഷ്ടതോഽന്യന്ന നിമിത്തമസ്തി ।
     ഏവം ഹി ജന്തോരപി ദുർവ്വിഭാവ്യഃ 
          ശരീരസംയോഗവിയോഗഹേതുഃ  ॥ 51 ॥ 

ഏവം വിമൃശ്യ തം പാപം യാവദാത്മനിദർശനം ।
പൂജയാമാസ വൈ ശൌരിർബ്ബഹുമാനപുരഃസരം  ॥ 52 ॥ 

പ്രസന്നവദനാംഭോജോ നൃശംസം നിരപത്രപം ।
മനസാ ദൂയമാനേന വിഹസന്നിദമബ്രവീത്  ॥ 53 ॥ 

വസുദേവ ഉവാച

ന ഹ്യസ്യാസ്തേ ഭയം സൗമ്യ യദ് വാഗാഹാശരീരിണീ ।
പുത്രാൻ സമർപ്പയിഷ്യേഽസ്യാ യതസ്തേ ഭയമുത്ഥിതം  ॥ 54 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

സ്വസുർവ്വധാന്നിവവൃതേ കംസസ്തദ്വാക്യസാരവിത് ।
വസുദേവോഽപി തം പ്രീതഃ പ്രശസ്യ പ്രാവിശദ്ഗൃഹം  ॥ 55 ॥ 

അഥ കാല ഉപാവൃത്തേ ദേവകീ സർവ്വദേവതാ ।
പുത്രാൻ പ്രസുഷുവേ ചാഷ്ടൌ കന്യാം ചൈവാനുവത്സരം  ॥ 56 ॥ 

കീർത്തിമന്തം പ്രഥമജം കംസായാനകദുന്ദുഭിഃ ।
അർപ്പായാമാസ കൃച്ഛ്രേണ സോഽനൃതാദതിവിഹ്വലഃ  ॥ 57 ॥ 

കിം ദുഃസഹം നു സാധൂനാം വിദുഷാം കിമപേക്ഷിതം ।
കിമകാര്യം കദര്യാണാം ദുസ്ത്യജം കിം ധൃതാത്മനാം  ॥ 58 ॥ 

ദൃഷ്ട്വാ സമത്വം തച്ഛൌരേഃ സത്യേ ചൈവ വ്യവസ്ഥിതിം ।
കംസസ്തുഷ്ടമനാ രാജൻ പ്രഹസന്നിദമബ്രവീത്  ॥ 59 ॥ 

പ്രതിയാതു കുമാരോഽയം ന ഹ്യസ്മാദസ്തി മേ ഭയം ।
അഷ്ടമാദ് യുവയോർഗ്ഗർഭാൻമൃത്യുർമ്മേ വിഹിതഃ കില  ॥ 60 ॥ 

തഥേതി സുതമാദായ യയാവാനകദുന്ദുഭിഃ ।
നാഭ്യനന്ദത തദ്വാക്യമസതോഽവിജിതാത്മനഃ  ॥ 61 ॥ 

നന്ദാദ്യാ യേ വ്രജേ ഗോപാ യാശ്ചാമീഷാം ച യോഷിതഃ ।
വൃഷ്ണയോ വസുദേവാദ്യാ ദേവക്യാദ്യാ യദുസ്ത്രിയഃ  ॥ 62 ॥ 

സർവ്വേ വൈ ദേവതാപ്രായാ ഉഭയോരപി ഭാരത ।
ജ്ഞാതയോ ബന്ധുസുഹൃദോ യേ ച കംസമനുവ്രതാഃ  ॥ 63 ॥ 

ഏതത്കംസായ ഭഗവാൻ ശശംസാഭ്യേത്യ നാരദഃ ।
ഭൂമേർഭാരായമാണാനാം ദൈത്യാനാം ച വധോദ്യമം  ॥ 64 ॥ 

ഋഷേർവ്വിനിർഗ്ഗമേ കംസോ യദൂൻ മത്വാ സുരാനിതി ।
ദേവക്യാ ഗർഭസംഭൂതം വിഷ്ണും ച സ്വവധം പ്രതി  ॥ 65 ॥ 

ദേവകീം വസുദേവം ച നിഗൃഹ്യ നിഗഡൈർഗൃഹേ ।
ജാതം ജാതമഹൻ പുത്രം തയോരജനശങ്കയാ  ॥ 66 ॥ 

മാതരം പിതരം ഭ്രാതൄൻ സർവ്വാംശ്ച സുഹൃദസ്തഥാ ।
ഘ്നന്തി ഹ്യസുതൃപോ ലുബ്ധാ രാജാനഃ പ്രായശോ ഭുവി  ॥ 67 ॥ 

ആത്മാനമിഹ സഞ്ജാതം ജാനൻ പ്രാഗ് വിഷ്ണുനാ ഹതം ।
മഹാസുരം കാലനേമിം യദുഭിഃ സ വ്യരുധ്യത  ॥ 68 ॥ 

ഉഗ്രസേനം ച പിതരം യദുഭോജാന്ധകാധിപം ।
സ്വയം നിഗൃഹ്യ ബുഭുജേ ശൂരസേനാൻമഹാബലഃ  ॥ 69 ॥