ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 11


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 11 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഗോപാ നന്ദാദയഃ ശ്രുത്വാ ദ്രുമയോഃ പതതോ രവം ।
തത്രാജഗ്മുഃ കുരുശ്രേഷ്ഠ നിർഘാതഭയശങ്കിതാഃ  ॥ 1 ॥ 

ഭൂമ്യാം നിപതിതൌ തത്ര ദദൃശുര്യമലാർജ്ജുനൌ ।
ബഭ്രമുസ്തദവിജ്ഞായ ലക്ഷ്യം പതനകാരണം  ॥ 2 ॥ 

ഉലൂഖലം വികർഷന്തം ദാമ്നാ ബദ്ധം ച ബാലകം ।
കസ്യേദം കുത ആശ്ചര്യമുത്പാത ഇതി കാതരാഃ  ॥ 3 ॥ 

ബാലാ ഊചുരനേനേതി തിര്യഗ്ഗതമുലൂഖലം ।
വികർഷതാ മധ്യഗേന പുരുഷാവപ്യചക്ഷ്മഹി  ॥ 4 ॥ 

ന തേ തദുക്തം ജഗൃഹുർന്ന ഘടേതേതി തസ്യ തത് ।
ബാലസ്യോത്പാടനം തർവ്വോഃ കേചിദ് സന്ദിഗ്ദ്ധചേതസഃ  ॥ 5 ॥ 

ഉലൂഖലം വികർഷന്തം ദാമ്നാ ബദ്ധം സ്വമാത്മജം ।
വിലോക്യ നന്ദഃ പ്രഹസദ് വദനോ വിമുമോച ഹ  ॥ 6 ॥ 

ഗോപീഭിഃ സ്തോഭിതോഽനൃത്യദ്ഭഗവാൻ ബാലവത്ക്വചിത് ।
ഉദ്ഗായതി ക്വചിൻമുഗ്ദ്ധസ്തദ് വശോ ദാരുയന്ത്രവത്  ॥ 7 ॥ 

ബിഭർത്തി ക്വചിദാജ്ഞപ്തഃ പീഠകോൻമാനപാദുകം ।
ബാഹുക്ഷേപം ച കുരുതേ സ്വാനാം ച പ്രീതിമാവഹൻ  ॥ 8 ॥ 

ദർശയംസ്തദ്വിദാം ലോക ആത്മനോ ഭൃത്യവശ്യതാം ।
വ്രജസ്യോവാഹ വൈ ഹർഷം ഭഗവാൻ ബാലചേഷ്ടിതൈഃ  ॥ 9 ॥ 

ക്രീണീഹി ഭോഃ ഫലാനീതി ശ്രുത്വാ സത്വരമച്യുതഃ ।
ഫലാർത്ഥീ ധാന്യമാദായ യയൌ സർവ്വഫലപ്രദഃ  ॥ 10 ॥ 

ഫലവിക്രയിണീ തസ്യ ച്യുതധാന്യം കരദ്വയം ।
ഫലൈരപൂരയദ് രത്നൈഃ ഫലഭാണ്ഡമപൂരി ച  ॥ 11 ॥ 

സരിത്തീരഗതം കൃഷ്ണം ഭഗ്നാർജ്ജുനമഥാഹ്വയത് ।
രാമം ച രോഹിണീദേവീ ക്രീഡന്തം ബാലകൈർഭൃശം  ॥ 12 ॥ 

നോപേയാതാം യദാഽഽഹൂതൌ ക്രീഡാസംഗേന പുത്രകൌ ।
യശോദാം പ്രേഷയാമാസ രോഹിണീ പുത്രവത്സലാം  ॥ 13 ॥ 

ക്രീഡന്തം സാ സുതം ബാലൈരതിവേലം സഹാഗ്രജം ।
യശോദാജോഹവീത്കൃഷ്ണം പുത്രസ്നേഹസ്നുതസ്തനീ  ॥ 14 ॥ 

കൃഷ്ണ കൃഷ്ണാരവിന്ദാക്ഷ താത ഏഹി സ്തനം പിബ ।
അലം വിഹാരൈഃ ക്ഷുത്ക്ഷാന്തഃ ക്രീഡാശ്രാന്തോഽസി പുത്രക  ॥ 15 ॥ 

ഹേ രാമാഗച്ഛ താതാശു സാനുജഃ കുലനന്ദന ।
പ്രാതരേവ കൃതാഹാരസ്തദ്ഭവാൻ ഭോക്തുമർഹതി  ॥ 16 ॥ 

പ്രതീക്ഷതേ ത്വാം ദാശാർഹ ഭോക്ഷ്യമാണോ വ്രജാധിപഃ ।
ഏഹ്യാവയോഃ പ്രിയം ധേഹി സ്വഗൃഹാൻ യാത ബാലകാഃ  ॥ 17 ॥ 

ധൂളിധൂസരിതാംഗസ്ത്വം പുത്ര മജ്ജനമാവഹ ।
ജൻമർക്ഷമദ്യ ഭവതോ വിപ്രേഭ്യോ ദേഹി ഗാഃ ശുചിഃ  ॥ 18 ॥ 

പശ്യ പശ്യ വയസ്യാംസ്തേ മാതൃമൃഷ്ടാൻ സ്വലങ്കൃതാൻ ।
ത്വം ച സ്നാതഃ കൃതാഹാരോ വിഹരസ്വ സ്വലങ്കൃതഃ  ॥ 19 ॥ 

    ഇത്ഥം യശോദാ തമശേഷശേഖരം 
        മത്വാ സുതം സ്നേഹനിബദ്ധധീർന്നൃപ ।
    ഹസ്തേ ഗൃഹീത്വാ സഹ രാമമച്യുതം 
        നീത്വാ സ്വവാടം കൃതവത്യഥോദയം  ॥ 20 ॥ 

ഗോപവൃദ്ധാ മഹോത്പാതാനനുഭൂയ ബൃഹദ്വനേ ।
നന്ദാദയഃ സമാഗമ്യ വ്രജകാര്യമമന്ത്രയൻ  ॥ 21 ॥ 

തത്രോപനന്ദനാമാഽഽഹ ഗോപോ ജ്ഞാനവയോഽധികഃ ।
ദേശകാലാർത്ഥതത്ത്വജ്ഞഃ പ്രിയകൃദ്‌രാമകൃഷ്ണയോഃ  ॥ 22 ॥ 

ഉത്ഥാതവ്യമിതോഽസ്മാഭിർഗ്ഗോകുലസ്യ ഹിതൈഷിഭിഃ ।
ആയാന്ത്യത്ര മഹോത്പാതാ ബാലാനാം നാശഹേതവഃ  ॥ 23 ॥ 

മുക്തഃ കഥഞ്ചിദ്‌രാക്ഷസ്യാ ബാലഘ്ന്യാ ബാലകോ ഹ്യസൌ ।
ഹരേരനുഗ്രഹാന്നൂനമനശ്ചോപരി നാപതത്  ॥ 24 ॥ 

ചക്രവാതേന നീതോഽയം ദൈത്യേന വിപദം വിയത് ।
ശിലായാം പതിതസ്തത്ര പരിത്രാതഃ സുരേശ്വരൈഃ  ॥ 25 ॥ 

യന്ന മ്രിയേത ദ്രുമയോരന്തരം പ്രാപ്യ ബാലകഃ ।
അസാവന്യതമോ വാപി തദപ്യച്യുതരക്ഷണം  ॥ 26 ॥ 

യാവദൌത്പാതികോഽരിഷ്ടോ വ്രജം നാഭിഭവേദിതഃ ।
താവദ്ബാലാനുപാദായ യാസ്യാമോഽന്യത്ര സാനുഗാഃ  ॥ 27 ॥ 

വനം വൃന്ദാവനം നാമ പശവ്യം നവകാനനം ।
ഗോപഗോപീഗവാം സേവ്യം പുണ്യാദ്രിതൃണവീരുധം  ॥ 28 ॥ 

തത്തത്രാദ്യൈവ യാസ്യാമഃ ശകടാൻ യുങ്‌ക്ത മാ ചിരം ।
ഗോധനാന്യഗ്രതോ യാന്തു ഭവതാം യദി രോചതേ  ॥ 29 ॥ 

തച്ഛ്രുത്വൈകധിയോ ഗോപാഃ സാധു സാധ്വിതി വാദിനഃ ।
വ്രജാൻ സ്വാൻ സ്വാൻ സമായുജ്യ യയൂ രൂഢപരിച്ഛദാഃ  ॥ 30 ॥ 

വൃദ്ധാൻ ബാലാൻ സ്ത്രിയോ രാജൻ സർവ്വോപകരണാനി ച ।
അനസ്സ്വാരോപ്യ ഗോപാലാ യത്താ ആത്തശരാസനാഃ  ॥ 31 ॥ 

ഗോധനാനി പുരസ്കൃത്യ ശൃംഗാണ്യാപൂര്യ സർവ്വതഃ ।
തൂര്യഘോഷേണ മഹതാ യയുഃ സഹ പുരോഹിതാഃ  ॥ 32 ॥ 

ഗോപ്യോ രൂഢരഥാ നൂത്നകുചകുങ്കുമകാന്തയഃ ।
കൃഷ്ണലീലാ ജഗുഃ പ്രീതാ നിഷ്കകണ്ഠ്യഃ സുവാസസഃ  ॥ 33 ॥ 

തഥാ യശോദാരോഹിണ്യാവേകം ശകടമാസ്ഥിതേ ।
രേജതുഃ കൃഷ്ണരാമാഭ്യാം തത്കഥാശ്രവണോത്സുകേ  ॥ 34 ॥ 

വൃന്ദാവനം സംപ്രവിശ്യ സർവ്വകാലസുഖാവഹം ।
തത്ര ചക്രുർവ്രജാവാസം ശകടൈരർദ്ധചന്ദ്രവത്  ॥ 35 ॥ 

വൃന്ദാവനം ഗോവർദ്ധനം യമുനാപുളിനാനി ച ।
വീക്ഷ്യാസീദുത്തമാ പ്രീതീ രാമമാധവയോർന്നൃപ  ॥ 36 ॥ 

ഏവം വ്രജൌകസാം പ്രീതിം യച്ഛന്തൌ ബാലചേഷ്ടിതൈഃ ।
കളവാക്യൈഃ സ്വകാലേന വത്സപാലൌ ബഭൂവതുഃ  ॥ 37 ॥ 

അവിദൂരേ വ്രജഭുവഃ സഹ ഗോപാലദാരകൈഃ ।
ചാരയാമാസതുർവ്വത്സാൻ നാനാക്രീഡാപരിച്ഛദൌ  ॥ 38 ॥ 

ക്വചിദ്‌വാദയതോ വേണും ക്ഷേപണൈഃ ക്ഷിപതഃ ക്വചിത് ।
ക്വചിത്പാദൈഃ കിങ്കിണീഭിഃ ക്വചിത്കൃത്രിമഗോവൃഷൈഃ  ॥ 39 ॥ 

വൃഷായമാണൌ നർദ്ദന്തൌ യുയുധാതേ പരസ്പരം ।
അനുകൃത്യ രുതൈർജ്ജന്തൂംശ്ചേരതുഃ പ്രാകൃതൌ യഥാ  ॥ 40 ॥ 

കദാചിദ് യമുനാതീരേ വത്സാംശ്ചാരയതോഃ സ്വകൈഃ ।
വയസ്യൈഃ കൃഷ്ണബലയോർജ്ജിഘാംസുർദ്ദൈത്യ ആഗമത്  ॥ 41 ॥ 

തം വത്സരൂപിണം വീക്ഷ്യ വത്സയൂഥഗതം ഹരിഃ ।
ദർശയൻ ബലദേവായ ശനൈർമ്മുഗ്ദ്ധ ഇവാസദത്  ॥ 42 ॥ 

ഗൃഹീത്വാപരപാദാഭ്യാം സഹലാംഗൂലമച്യുതഃ ।
ഭ്രാമയിത്വാ കപിത്ഥാഗ്രേ പ്രാഹിണോദ്ഗതജീവിതം ।
സ കപിത്ഥൈർമ്മഹാകായഃ പാത്യമാനൈഃ പപാത ഹ  ॥ 43 ॥ 

തം വീക്ഷ്യ വിസ്മിതാ ബാലാഃ ശശംസുഃ സാധു സാധ്വിതി ।
ദേവാശ്ച പരിസന്തുഷ്ടാ ബഭൂവുഃ പുഷ്പവർഷിണഃ  ॥ 44 ॥ 

തൌ വത്സപാലകൌ ഭൂത്വാ സർവ്വലോകൈകപാലകൌ ।
സപ്രാതരാശൌ ഗോ വത്സാംശ്ചാരയന്തൌ വിചേരതുഃ  ॥ 45 ॥ 

സ്വം സ്വം വത്സകുലം സർവ്വേ പായയിഷ്യന്ത ഏകദാ ।
ഗത്വാ ജലാശയാഭ്യാശം പായയിത്വാ പപുർജ്ജലം  ॥ 46 ॥ 

തേ തത്ര ദദൃശുർബ്ബാലാ മഹാസത്ത്വമവസ്ഥിതം ।
തത്രസുർവ്വജ്രനിർഭിന്നം ഗിരേഃ ശൃംഗമിവ ച്യുതം  ॥ 47 ॥ 

സ വൈ ബകോ നാമ മഹാനസുരോ ബകരൂപധൃക് ।
ആഗത്യ സഹസാ കൃഷ്ണം തീക്ഷ്ണതുണ്ഡോഽഗ്രസദ്ബലീ  ॥ 48 ॥ 

കൃഷ്ണം മഹാബകഗ്രസ്തം ദൃഷ്ട്വാ രാമാദയോഽർഭകാഃ ।
ബഭൂവുരിന്ദ്രിയാണീവ വിനാ പ്രാണം വിചേതസഃ  ॥ 49 ॥ 

    തം താലുമൂലം പ്രദഹന്തമഗ്നിവദ്-
        ഗോപാലസൂനും പിതരം ജഗദ്ഗുരോഃ ।
    ചച്ഛർദ്ദ സദ്യോഽതിരുഷാക്ഷതം ബക-
        സ്തുണ്ഡേന ഹന്തും പുനരഭ്യപദ്യത  ॥ 50 ॥ 

    തമാപതന്തം സ നിഗൃഹ്യ തുണ്ഡയോർ-
        ദ്ദോർഭ്യാം ബകം കംസസഖം സതാം പതിഃ ।
    പശ്യത്സു ബാലേഷു ദദാര ലീലയാ 
        മുദാവഹോ വീരണവദ്ദിവൌകസാം  ॥ 51 ॥ 

    തദാ ബകാരിം സുരലോകവാസിനഃ 
        സമാകിരൻ നന്ദനമല്ലികാദിഭിഃ ।
    സമീഡിരേ ചാനകശംഖസംസ്തവൈ-
        സ്തദ്വീക്ഷ്യ ഗോപാലസുതാ വിസിസ്മിരേ  ॥ 52 ॥ 

    മുക്തം ബകാസ്യാദുപലഭ്യ ബാലകാ 
        രാമാദയഃ പ്രാണമിവേന്ദ്രിയോ ഗണഃ ।
    സ്ഥാനാഗതം തം പരിരഭ്യ നിർവൃതാഃ 
        പ്രണീയ വത്സാൻ വ്രജമേത്യ തജ്ജഗുഃ  ॥ 53 ॥ 

ശ്രുത്വാ തദ്വിസ്മിതാ ഗോപാ ഗോപ്യശ്ചാതിപ്രിയാദൃതാഃ ।
പ്രേത്യാഗതമിവൌത്സുക്യാദൈക്ഷന്ത തൃഷിതേക്ഷണാഃ  ॥ 54 ॥ 

അഹോ ബതാസ്യ ബാലസ്യ ബഹവോ മൃത്യവോഽഭവൻ ।
അപ്യാസീദ് വിപ്രിയം തേഷാം കൃതം പൂർവ്വം യതോ ഭയം  ॥ 55 ॥ 

അഥാപ്യഭിഭവന്ത്യേനം നൈവ തേ ഘോരദർശനാഃ ।
ജിഘാംസയൈനമാസാദ്യ നശ്യന്ത്യഗ്നൌ പതംഗവത്  ॥ 56 ॥ 

അഹോ ബ്രഹ്മവിദാം വാചോ നാസത്യാഃ സന്തി കർഹിചിത് ।
ഗർഗ്ഗോ യദാഹ ഭഗവാനന്വഭാവി തഥൈവ തത്  ॥ 57 ॥ 

ഇതി നന്ദാദയോ ഗോപാഃ കൃഷ്ണരാമകഥാം മുദാ ।
കുർവ്വന്തോ രമമാണാശ്ച നാവിന്ദൻ ഭവവേദനാം  ॥ 58 ॥ 

ഏവം വിഹാരൈഃ കൌമാരൈഃ കൌമാരം ജഹതുർവ്രജേ ।
നിലായനൈഃ സേതുബന്ധൈർമ്മർക്കടോത്പ്ലവനാദിഭിഃ  ॥ 59 ॥