ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 39


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 39 

ശ്രീശുക ഉവാച 

സുഖോപവിഷ്ടഃ പര്യങ്കേ രാമകൃഷ്ണോരുമാനിതഃ ।
ലേഭേ മനോരഥാൻ സർവ്വാൻ പഥി യാൻ സ ചകാര ഹ  ॥ 1 ॥ 

കിമലഭ്യം ഭഗവതി പ്രസന്നേ ശ്രീനികേതനേ ।
തഥാപി തത്പരാ രാജൻ ന ഹി വാഞ്ഛന്തി കിഞ്ചന  ॥ 2 ॥ 

സായന്തനാശനം കൃത്വാ ഭഗവാൻ ദേവകീസുതഃ ।
സുഹൃത്സു വൃത്തം കംസസ്യ പപ്രച്ഛാന്യച്ചികീർഷിതം  ॥ 3 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

താത സൗമ്യാഗതഃ കച്ചിത്സ്വാഗതം ഭദ്രമസ്തു വഃ ।
അപി സ്വജ്ഞാതിബന്ധൂനാമനമീവമനാമയം  ॥ 4 ॥ 

കിം നു നഃ കുശലം പൃച്ഛേ ഏധമാനേ കുലാമയേ ।
കംസേ മാതുലനാമ്ന്യംഗ സ്വാനാം നസ്തത്പ്രജാസു ച  ॥ 5 ॥ 

അഹോ അസ്മദഭൂദ്ഭൂരി പിത്രോർവൃജിനമാര്യയോഃ ।
യദ്ധേതോഃ പുത്രമരണം യദ്ധേതോർബ്ബന്ധനം തയോഃ  ॥ 6 ॥ 

ദിഷ്ട്യാദ്യ ദർശനം സ്വാനാം മഹ്യം വഃ സൗമ്യ കാങ്ക്ഷിതം ।
സഞ്ജാതം വർണ്ണ്യതാം താത തവാഗമനകാരണം  ॥ 7 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

പൃഷ്ടോ ഭഗവതാ സർവ്വം വർണ്ണയാമാസ മാധവഃ ।
വൈരാനുബന്ധം യദുഷു വസുദേവവധോദ്യമം  ॥ 8 ॥ 

യത്സന്ദേശോ യദർത്ഥം വാ ദൂതഃ സമ്പ്രേഷിതഃ സ്വയം ।
യദുക്തം നാരദേനാസ്യ സ്വജൻമാനകദുന്ദുഭേഃ  ॥ 9 ॥ 

ശ്രുത്വാക്രൂരവചഃ കൃഷ്ണോ ബലശ്ച പരവീരഹാ ।
പ്രഹസ്യ നന്ദം പിതരം രാജ്ഞാഽഽദിഷ്ടം വിജജ്ഞതുഃ  ॥ 10 ॥ 

ഗോപാൻ സമാദിശത്സോഽപി ഗൃഹ്യതാം സർവ്വഗോരസഃ ।
ഉപായനാനി ഗൃഹ്ണീധ്വം യുജ്യന്താം ശകടാനി ച  ॥ 11 ॥ 

യാസ്യാമഃ ശ്വോ മധുപുരീം ദാസ്യാമോ നൃപതേ രസാൻ ।
ദ്രക്ഷ്യാമഃ സുമഹത്പർവ്വ യാന്തി ജാനപദാഃ കില ।
ഏവമാഘോഷയത്ക്ഷത്രാ നന്ദഗോപഃ സ്വഗോകുലേ  ॥ 12 ॥ 

ഗോപ്യസ്താസ്തദുപശ്രുത്യ ബഭൂവുർവ്യഥിതാ ഭൃശം ।
രാമകൃഷ്ണൌ പുരീം നേതുമക്രൂരം വ്രജമാഗതം  ॥ 13 ॥ 

കാശ്ചിത് തത്കൃതഹൃത്താപശ്വാസമ്ലാനമുഖശ്രിയഃ ।
സ്രംസദ്ദുകൂലവലയകേശഗ്രന്ഥ്യശ്ച കാശ്ചന  ॥ 14 ॥ 

അന്യാശ്ച തദനുധ്യാനനിവൃത്താശേഷവൃത്തയഃ ।
നാഭ്യജാനന്നിമം ലോകമാത്മലോകം ഗതാ ഇവ  ॥ 15 ॥ 

സ്മരന്ത്യശ്ചാപരാഃ ശൌരേരനുരാഗസ്മിതേരിതാഃ ।
ഹൃദിസ്പൃശശ്ചിത്രപദാ ഗിരഃ സമ്മുമുഹുഃ സ്ത്രിയഃ  ॥ 16 ॥ 

ഗതിം സുലളിതാം ചേഷ്ടാം സ്നിഗ്ദ്ധഹാസാവലോകനം ।
ശോകാപഹാനി നർമ്മാണി പ്രോദ്ദാമചരിതാനി ച  ॥ 17 ॥ 

ചിന്തയന്ത്യോ മുകുന്ദസ്യ ഭീതാ വിരഹകാതരാഃ ।
സമേതാഃ സംഘശഃ പ്രോചുരശ്രുമുഖ്യോഽച്യുതാശയാഃ  ॥ 18 ॥ 

ഗോപ്യ ഊചുഃ

     അഹോ വിധാതസ്തവ ന ക്വചിദ്ദയാ 
          സംയോജ്യ മൈത്ര്യാ പ്രണയേന ദേഹിനഃ ।
     താംശ്ചാകൃതാർത്ഥാൻ വിയുനങ്ക്ഷ്യപാർത്ഥകം 
          വിക്രീഡിതം തേഽർഭകചേഷ്ടിതം യഥാ  ॥ 19 ॥ 

     യസ്ത്വം പ്രദർശ്യാസിതകുന്തളാവൃതം 
          മുകുന്ദവക്ത്രം സുകപോലമുന്നസം । 
     ശോകാപനോദസ്മിതലേശസുന്ദരം 
          കരോഷി പാരോക്ഷ്യമസാധു തേ കൃതം  ॥ 20 ॥ 

     ക്രൂരസ്ത്വമക്രൂര സമാഖ്യയാ സ്മ ന-
          ശ്ചക്ഷുർഹി ദത്തം ഹരസേ ബതാജ്ഞവത് । 
     യേനൈകദേശേഽഖിലസർഗ്ഗസൌഷ്ഠവം 
          ത്വദീയമദ്രാക്ഷ്മ വയം മധുദ്വിഷഃ  ॥ 21 ॥ 

     ന നന്ദസൂനുഃ ക്ഷണഭങ്ഗസൌഹൃദഃ 
          സമീക്ഷതേ നഃ സ്വകൃതാതുരാ ബത । 
     വിഹായ ഗേഹാൻ സ്വജനാൻ സുതാൻ 
          പതീംസ്തദ്ദാസ്യമദ്ധോപഗതാ നവപ്രിയഃ  ॥ 22 ॥ 

     സുഖം പ്രഭാതാ രജനീയമാശിഷഃ 
          സത്യാ ബഭൂവുഃ പുരയോഷിതാം ധ്രുവം ।
     യാഃ സംപ്രവിഷ്ടസ്യ മുഖം വ്രജസ്പതേഃ 
          പാസ്യന്ത്യപാംഗോത്കലിതസ്മിതാസവം  ॥ 23 ॥ 

     താസാം മുകുന്ദോ മധുമഞ്ജുഭാഷിതൈർ-
          ഗൃഹീതചിത്തഃ പരവാൻ മനസ്വ്യപി । 
     കഥം പുനർന്നഃ പ്രതിയാസ്യതേഽബലാ 
          ഗ്രാമ്യാഃ സലജ്ജസ്മിതവിഭ്രമൈർഭ്രമൻ  ॥ 24 ॥ 

     അദ്യ ധ്രുവം തത്ര ദൃശോ ഭവിഷ്യതേ 
          ദാശാർഹഭോജാന്ധകവൃഷ്ണിസാത്വതാം ।
     മഹോത്സവഃ ശ്രീരമണം ഗുണാസ്പദം 
          ദ്രക്ഷ്യന്തി യേ ചാധ്വനി ദേവകീസുതം  ॥ 25 ॥ 

     മൈതദ്വിധസ്യാകരുണസ്യ നാമ ഭൂ-
          ദക്രൂര ഇത്യേതദതീവ ദാരുണഃ ।
     യോഽസാവനാശ്വാസ്യ സുദുഃഖിതം ജനം 
          പ്രിയാത്പ്രിയം നേഷ്യതി പാരമധ്വനഃ  ॥ 26 ॥ 

     അനാർദ്രധീരേഷ സമാസ്ഥിതോ രഥം 
          തമന്വമീ ച ത്വരയന്തി ദുർമ്മദാഃ ।
     ഗോപാ അനോഭിഃ സ്ഥവിരൈരുപേക്ഷിതം 
          ദൈവം ച നോഽദ്യ പ്രതികൂലമീഹതേ  ॥ 27 ॥ 

     നിവാരയാമഃ സമുപേത്യ മാധവം 
          കിം നോഽകരിഷ്യൻ കുലവൃദ്ധബാന്ധവാഃ ।
     മുകുന്ദസംഗാന്നിമിഷാർദ്ധദുസ്ത്യജാദ്-
          ദൈവേന വിധ്വംസിതദീനചേതസാം  ॥ 28 ॥ 

     യസ്യാനുരാഗലളിതസ്മിതവൽഗുമന്ത്ര-
          ലീലാവലോകപരിരംഭണരാസഗോഷ്ഠ്യാം । 
     നീതാഃ സ്മ നഃ ക്ഷണമിവ ക്ഷണദാ വിനാ തം 
          ഗോപ്യഃ കഥം ന്വതിതരേമ തമോ ദുരന്തം  ॥ 29 ॥ 

     യോഽഹ്നഃ ക്ഷയേ വ്രജമനന്തസഖഃ പരീതോ 
          ഗോപൈർവ്വിശൻഖുരരജശ്ഛുരിതാലകസ്രക് । 
     വേണും ക്വണൻ സ്മിതകടാക്ഷനിരീക്ഷണേന 
          ചിത്തം ക്ഷിണോത്യമുമൃതേ നു കഥം ഭവേമ  ॥ 30 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

     ഏവം ബ്രുവാണാ വിരഹാതുരാ ഭൃശം 
          വ്രജസ്ത്രിയഃ കൃഷ്ണവിഷക്തമാനസാഃ ।
     വിസൃജ്യ ലജ്ജാം രുരുദുഃ സ്മ സുസ്വരം 
          ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി  ॥ 31 ॥ 

സ്ത്രീണാമേവം രുദന്തീനാമുദിതേ സവിതര്യഥ ।
അക്രൂരശ്ചോദയാമാസ കൃതമൈത്രാദികോ രഥം  ॥ 32 ॥ 

ഗോപാസ്തമന്വസജ്ജന്ത നന്ദാദ്യാഃ ശകടൈസ്തതഃ ।
ആദായോപായനം ഭൂരി കുംഭാൻ ഗോരസസംഭൃതാൻ  ॥ 33 ॥ 

ഗോപ്യശ്ച ദയിതം കൃഷ്ണമനുവ്രജ്യാനുരഞ്ജിതാഃ ।
പ്രത്യാദേശം ഭഗവതഃ കാങ്ക്ഷന്ത്യശ്ചാവതസ്ഥിരേ  ॥ 34 ॥ 

താസ്തഥാ തപ്യതീർവ്വീക്ഷ്യ സ്വപ്രസ്ഥാനേ യദൂത്തമഃ ।
സാന്ത്വയാമസ സപ്രേമൈരായാസ്യ ഇതി ദൌത്യകൈഃ  ॥ 35 ॥ 

യാവദാലക്ഷ്യതേ കേതുർ യാവദ് രേണൂ രഥസ്യ ച ।
അനുപ്രസ്ഥാപിതാത്മാനോ ലേഖ്യാനീവോപലക്ഷിതാഃ  ॥ 36 ॥ 

താ നിരാശാ നിവവൃതുർഗ്ഗോവിന്ദവിനിവർത്തനേ ।
വിശോകാ അഹനീ നിന്യുർഗ്ഗായന്ത്യഃ പ്രിയചേഷ്ടിതം  ॥ 37 ॥ 

ഭഗവാനപി സമ്പ്രാപ്തോ രാമാക്രൂരയുതോ നൃപ ।
രഥേന വായുവേഗേന കാളിന്ദീമഘനാശിനീം  ॥ 38 ॥ 

തത്രോപസ്പൃശ്യ പാനീയം പീത്വാ മൃഷ്ടം മണിപ്രഭം ।
വൃക്ഷഷണ്ഡമുപവ്രജ്യ സരാമോ രഥമാവിശത്  ॥ 39 ॥ 

അക്രൂരസ്താവുപാമന്ത്ര്യ നിവേശ്യ ച രഥോപരി ।
കാളിന്ദ്യാ ഹ്രദമാഗത്യ സ്നാനം വിധിവദാചരത്  ॥ 40 ॥ 

നിമജ്ജ്യ തസ്മിൻ സലിലേ ജപൻ ബ്രഹ്മ സനാതനം ।
താവേവ ദദൃശേഽക്രൂരോ രാമകൃഷ്ണൌ സമന്വിതൌ  ॥ 41 ॥ 

തൌ രഥസ്ഥൌ കഥമിഹ സുതാവാനകദുന്ദുഭേഃ ।
തർഹി സ്വിത് സ്യന്ദനേ ന സ്ത ഇത്യുൻമജ്ജ്യ വ്യചഷ്ട സഃ  ॥ 42 ॥ 

തത്രാപി ച യഥാ പൂർവ്വമാസീനൌ പുനരേവ സഃ ।
ന്യമജ്ജദ്ദർശനം യൻമേ മൃഷാ കിം സലിലേ തയോഃ  ॥ 43 ॥ 

ഭൂയസ്തത്രാപി സോഽദ്രാക്ഷീത് സ്തൂയമാനമഹീശ്വരം ।
സിദ്ധചാരണഗന്ധർവ്വൈരസുരൈർന്നതകന്ധരൈഃ  ॥ 44 ॥ 

സഹസ്രശിരസം ദേവം സഹസ്രഫണമൌലിനം ।
നീലാംബരം ബിസശ്വേതം ശൃംഗൈഃ ശ്വേതമിവ സ്ഥിതം  ॥ 45 ॥ 

തസ്യോത്സംഗേ ഘനശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസം ।
പുരുഷം ചതുർഭുജം ശാന്തം പദ്മപത്രാരുണേക്ഷണം  ॥ 46 ॥ 

ചാരുപ്രസന്നവദനം ചാരുഹാസനിരീക്ഷണം ।
സുഭ്രൂന്നസം ചാരുകർണ്ണം സുകപോലാരുണാധരം  ॥ 47 ॥ 

പ്രലംബപീവരഭുജം തുംഗാംസോരഃസ്ഥലശ്രിയം ।
കംബുകണ്ഠം നിമ്നനാഭിം വലിമത്പല്ലവോദരം  ॥ 48 ॥ 

ബൃഹത്കടിതടശ്രോണികരഭോരുദ്വയാന്വിതം ।
ചാരുജാനുയുഗം ചാരുജംഘായുഗളസംയുതം  ॥ 49 ॥ 

തുംഗഗുൽഫാരുണനഖവ്രാതദീധിതിഭിർവൃതം ।
നവാംഗുല്യംഗുഷ്ഠദളൈർവ്വിലസത്പാദപങ്കജം  ॥ 50 ॥ 

സുമഹാർഹമണിവ്രാതകിരീടകടകാംഗദൈഃ ।
കടിസൂത്രബ്രഹ്മസൂത്രഹാരനൂപുരകുണ്ഡലൈഃ  ॥ 51 ॥ 

ഭ്രാജമാനം പദ്മകരം ശംഖചക്രഗദാധരം ।
ശ്രീവത്സവക്ഷസം ഭ്രാജത്കൌസ്തുഭം വനമാലിനം  ॥ 52 ॥ 

സുനന്ദനന്ദപ്രമുഖൈഃ പാർഷദൈഃ സനകാദിഭിഃ ।
സുരേശൈർബ്രഹ്മരുദ്രാദ്യൈർന്നവഭിശ്ച ദ്വിജോത്തമൈഃ  ॥ 53 ॥ 

പ്രഹ്ളാദനാരദവസുപ്രമുഖൈർഭാഗവതോത്തമൈഃ ।
സ്തൂയമാനം പൃഥഗ്ഭാവൈർവ്വചോഭിരമലാത്മഭിഃ  ॥ 54 ॥ 

ശ്രിയാ പുഷ്ട്യാ ഗിരാ കാന്ത്യാ കീർത്ത്യാ തുഷ്ട്യേലയോർജ്ജയാ ।
വിദ്യയാവിദ്യയാ ശക്ത്യാ മായയാ ച നിഷേവിതം  ॥ 55 ॥ 

വിലോക്യ സുഭൃശം പ്രീതോ ഭക്ത്യാ പരമയാ യുതഃ ।
ഹൃഷ്യത്തനൂരുഹോ ഭാവപരിക്ലിന്നാത്മലോചനഃ  ॥ 56 ॥ 

ഗിരാ ഗദ്ഗദയാസ്തൌഷീത് സത്ത്വമാലംബ്യ സാത്വതഃ ।
പ്രണമ്യമൂർദ്ധ്നാവഹിതഃ കൃതാഞ്ജലിപുടഃ ശനൈഃ  ॥ 57 ॥