ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 14


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 14 

ശ്രീശുക ഉവാച

അഥാതഃ ശ്രൂയതാം രാജൻ വംശഃ സോമസ്യ പാവനഃ । 
യസ്മിന്നൈലാദയോ ഭൂപാഃ കീർത്ത്യന്തേ പുണ്യകീർത്തയഃ  ॥ 1 ॥ 

സഹസ്രശിരസഃ പുംസോ നാഭിഹ്രദസരോരുഹാത് ।
ജാതസ്യാസീത് സുതോ ധാതുരത്രിഃ പിതൃസമോ ഗുണൈഃ  ॥ 2 ॥ 

തസ്യ ദൃഗ്ഭ്യോഽഭവത്പുത്രഃ സോമോഽമൃതമയഃ കില ।
വിപ്രൌഷധ്യുഡുഗണാനാം ബ്രഹ്മണാ കൽപിതഃ പതിഃ  ॥ 3 ॥ 

സോഽയജദ്‌രാജസൂയേന വിജിത്യ ഭുവനത്രയം ।
പത്നീം ബൃഹസ്പതേർദ്ദർപ്പാത്‌താരാം നാമാഹരദ്ബലാത്  ॥ 4 ॥ 

യദാ സ ദേവഗുരുണാ യാചിതോഽഭീക്ഷ്ണശോ മദാത് ।
നാത്യജത്തത്കൃതേ ജജ്ഞേ സുരദാനവവിഗ്രഹഃ  ॥ 5 ॥ 

ശുക്രോ ബൃഹസ്പതേർദ്വേഷാദഗ്രഹീത്‌സാസുരോഡുപം ।
ഹരോ ഗുരുസുതം സ്നേഹാത് സർവ്വഭൂതഗണാവൃതഃ  ॥ 6 ॥ 

സദേവഗണോപേതോ മഹേന്ദ്രോ ഗുരുമന്വയാത് ।
സുരാസുരവിനാശോഽഭൂത് സമരസ്താരകാമയഃ  ॥ 7 ॥ 

നിവേദിതോഽഥാംഗിരസാ സോമം നിർഭർത്സ്യ വിശ്വകൃത് ।
താരാം സ്വഭർത്രേ പ്രായച്ഛദന്തർവത്നീമവൈത്പതിഃ  ॥ 8 ॥ 

ത്യജ ത്യജാശു ദുഷ്പ്രജ്ഞേ മത്ക്ഷേത്രാദാഹിതം പരൈഃ ।
നാഹം ത്വാം ഭസ്മസാത്കുര്യാം സ്ത്രിയം സാന്താനികഃ സതി  ॥ 9 ॥ 

തത്യാജ വ്രീഡിതാ താരാ കുമാരം കനകപ്രഭം ।
സ്പൃഹാമാംഗിരസശ്ചക്രേ കുമാരേ സോമ ഏവ ച  ॥ 10 ॥ 

മമായം ന തവേത്യുച്ചൈസ്തസ്മിൻ വിവദമാനയോഃ ।
പപ്രച്ഛുരൃഷയോ ദേവാ നൈവോചേ വ്രീഡിതാ തു സാ  ॥ 11 ॥ 

കുമാരോ മാതരം പ്രാഹ കുപിതോഽലീകലജ്ജയാ ।
കിം ന വോചസ്യസദ്‌വൃത്തേ ആത്മാവദ്യം വദാശു മേ  ॥ 12 ॥ 

ബ്രഹ്മാ താം രഹ ആഹൂയ സമപ്രാക്ഷീച്ച സാന്ത്വയൻ ।
സോമസ്യേത്യാഹ ശനകൈഃ സോമസ്തം താവദഗ്രഹീത്  ॥ 13 ॥ 

തസ്യാത്മയോനിരകൃത ബുധ ഇത്യഭിധാം നൃപ ।
ബുദ്ധ്യാ ഗംഭീരയാ യേന പുത്രേണാപോഡുരാൺമുദം  ॥ 14 ॥ 

തതഃ പുരൂരവാ ജജ്ഞേ ഇളായാം യ ഉദാഹൃതഃ ।
തസ്യ രൂപഗുണൌദാര്യശീലദ്രവിണവിക്രമാൻ  ॥ 15 ॥ 

ശ്രുത്വോർവ്വശീന്ദ്രഭവനേ ഗീയമാനാൻ സുരർഷിണാ ।
തദന്തികമുപേയായ ദേവീ സ്മരശരാർദ്ദിതാ  ॥ 16 ॥ 

മിത്രാവരുണയോഃ ശാപാദാപന്നാ നരലോകതാം ।
നിശമ്യ പുരുഷശ്രേഷ്ഠം കന്ദർപ്പമിവ രൂപിണം ।
ധൃതിം വിഷ്ടഭ്യ ലലനാ ഉപതസ്ഥേ തദന്തികേ  ॥ 17 ॥ 

സ താം വിലോക്യ നൃപതിർഹർഷേണോത്ഫുല്ലലോചനഃ ।
ഉവാച ശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ ദേവീം ഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ  ॥ 18 ॥ 

രാജോവാച

സ്വാഗതം തേ വരാരോഹേ ആസ്യതാം കരവാമ കിം ।
സംരമസ്വ മയാ സാകം രതിർന്നൗ ശാശ്വതീഃ സമാഃ  ॥ 19 ॥ 

ഉർവ്വശ്യുവാച

കസ്യാസ്ത്വയി ന സജ്ജേത മനോ ദൃഷ്ടിശ്ച സുന്ദര ।
യദംഗാന്തരമാസാദ്യ ച്യവതേ ഹ രിരംസയാ  ॥ 20 ॥ 

ഏതാവുരണകൌ രാജൻ ന്യാസൌ രക്ഷസ്വ മാനദ ।
സംരംസ്യേ ഭവതാ സാകം ശ്ലാഘ്യഃ സ്ത്രീണാം വരഃ സ്മൃതഃ  ॥ 21 ॥ 

ഘൃതം മേ വീര ഭക്ഷ്യം സ്യാന്നേക്ഷേ ത്വാന്യത്ര മൈഥുനാത് ।
വിവാസസം തത്തഥേതി പ്രതിപേദേ മഹാമനാഃ  ॥ 22 ॥ 

അഹോ രൂപമഹോ ഭാവോ നരലോകവിമോഹനം ।
കോ ന സേവേത മനുജോ ദേവീം ത്വാം സ്വയമാഗതാം  ॥ 23 ॥ 

തയാ സ പുരുഷശ്രേഷ്ഠോ രമയന്ത്യാ യഥാർഹതഃ ।
രേമേ സുരവിഹാരേഷു കാമം ചൈത്രരഥാദിഷു  ॥ 24 ॥ 

രമമാണസ്തയാ ദേവ്യാ പദ്മകിഞ്ജൽകഗന്ധയാ ।
തൻമുഖാമോദമുഷിതോ മുമുദേഽഹർഗ്ഗണാൻ ബഹൂൻ  ॥ 25 ॥ 

അപശ്യന്നുർവ്വശീമിന്ദ്രോ ഗന്ധർവ്വാൻ സമചോദയത് ।
ഉർവ്വശീരഹിതം മഹ്യമാസ്ഥാനം നാതിശോഭതേ  ॥ 26 ॥ 

തേ ഉപേത്യ മഹാരാത്രേ തമസി പ്രത്യുപസ്ഥിതേ ।
ഉർവ്വശ്യാ ഉരണൌ ജഹ്രുർന്ന്യസ്തൌ രാജനി ജായയാ  ॥ 27 ॥ 

നിശമ്യാക്രന്ദിതം ദേവീ പുത്രയോർന്നീയമാനയോഃ ।
ഹതാസ്മ്യഹം കുനാഥേന നപുംസാ വീരമാനിനാ  ॥ 28 ॥ 

യദ്വിശ്രംഭാദഹം നഷ്ടാ ഹൃതാപത്യാ ച ദസ്യുഭിഃ ।
യഃ ശേതേ നിശി സന്ത്രസ്തോ യഥാ നാരീ ദിവാ പുമാൻ  ॥ 29 ॥ 

ഇതി വാക്സായകൈർവ്വിദ്ധഃ പ്രതോത്ത്രൈരിവ കുഞ്ജരഃ ।
നിശി നിസ്ത്രിംശമാദായ വിവസ്ത്രോഽഭ്യദ്രവദ്‌ രുഷാ  ॥ 30 ॥ 

തേ വിസൃജ്യോരണൌ തത്ര വ്യദ്യോതന്ത സ്മ വിദ്യുതഃ ।
ആദായ മേഷാവായാന്തം നഗ്നമൈക്ഷത സാ പതിം  ॥ 31 ॥ 

ഐളോഽപി ശയനേ ജായാമപശ്യൻ വിമനാ ഇവ ।
തച്ചിത്തോ വിഹ്വലഃ ശോചൻ ബഭ്രാമോൻമത്തവൻമഹീം  ॥ 32 ॥ 

സ താം വീക്ഷ്യ കുരുക്ഷേത്രേ സരസ്വത്യാം ച തത്സഖീഃ ।
പഞ്ച പ്രഹൃഷ്ടവദനാഃ പ്രാഹ സൂക്തം പുരൂരവാഃ  ॥ 33 ॥ 

അഹോ ജായേ തിഷ്ഠ തിഷ്ഠ ഘോരേ ന ത്യക്തുമർഹസി ।
മാം ത്വമദ്യാപ്യനിർവൃത്യ വചാംസി കൃണവാവഹൈ  ॥ 34 ॥ 

സുദേഹോഽയം പതത്യത്ര ദേവി ദൂരം ഹൃതസ്ത്വയാ ।
ഖാദന്ത്യേനം വൃകാ ഗൃധ്രാസ്ത്വത്പ്രസാദസ്യ നാസ്പദം  ॥ 35 ॥ 

ഉർവ്വശ്യുവാച

മാ മൃഥാഃ പുരുഷോഽസി ത്വം മാ സ്മ ത്വാദ്യുർവൃകാ ഇമേ ।
ക്വാപി സഖ്യം ന വൈ സ്ത്രീണാം വൃകാണാം ഹൃദയം യഥാ  ॥ 36 ॥ 

സ്ത്രിയോ ഹ്യകരുണാഃ ക്രൂരാ ദുർമ്മർഷാഃ പ്രിയസാഹസാഃ ।
ഘ്നന്ത്യൽപാർത്ഥേഽപി വിശ്രബ്ധം പതിം ഭ്രാതരമപ്യുത  ॥ 37 ॥ 

വിധായാളീകവിശ്രംഭമജ്ഞേഷു ത്യക്തസൌഹൃദാഃ ।
നവം നവമഭീപ്സന്ത്യഃ പുംശ്ചല്യഃ സ്വൈരവൃത്തയഃ  ॥ 38 ॥ 

സംവത്സരാന്തേ ഹി ഭവാനേകരാത്രം മയേശ്വര ।
വത്സ്യത്യപത്യാനി ച തേ ഭവിഷ്യന്ത്യപരാണി ഭോഃ  ॥ 39 ॥ 

അന്തർവ്വത്നീമുപാലക്ഷ്യ ദേവീം സ പ്രയയൌ പുരം ।
പുനസ്തത്ര ഗതോഽബ്ദാന്തേ ഉർവ്വശീം വീരമാതരം  ॥ 40 ॥ 

ഉപലഭ്യ മുദാ യുക്തഃ സമുവാസ തയാ നിശാം ।
അഥൈനമുർവ്വശീ പ്രാഹ കൃപണം വിരഹാതുരം  ॥ 41 ॥ 

ഗന്ധർവ്വാനുപധാവേമാംസ്തുഭ്യം ദാസ്യന്തി മാമിതി ।
തസ്യ സംസ്തുവതസ്തുഷ്ടാ അഗ്നിസ്ഥാലീം ദദുർന്നൃപ ।
ഉർവ്വശീം മന്യമാനസ്താം സോഽബുധ്യത ചരൻ വനേ  ॥ 42 ॥ 

സ്ഥാലീം ന്യസ്യ വനേ ഗത്വാ ഗൃഹാനാധ്യായതോ നിശി ।
ത്രേതായാം സംപ്രവൃത്തായാം മനസി ത്രയ്യവർത്തത  ॥ 43 ॥ 

സ്ഥാലീസ്ഥാനം ഗതോഽശ്വത്ഥം ശമീഗർഭം വിലക്ഷ്യ സഃ ।
തേന ദ്വേ അരണീ കൃത്വാ ഉർവ്വശീലോകകാമ്യയാ  ॥ 44 ॥ 

ഉർവ്വശീം മന്ത്രതോ ധ്യായന്നധരാരണിമുത്തരാം ।
ആത്മാനമുഭയോർമ്മധ്യേ യത്തത്പ്രവ്രജനം പ്രഭുഃ  ॥ 45 ॥ 

തസ്യ നിർമ്മന്ഥനാജ്ജാതോ ജാതവേദാ വിഭാവസുഃ ।
ത്രയ്യാ സ വിദ്യയാ രാജ്ഞാ പുത്രത്വേ കൽപിതസ്ത്രിവൃത്  ॥ 46 ॥ 

തേനായജത യജ്ഞേശം ഭഗവന്തമധോക്ഷജം ।
ഉർവ്വശീലോകമന്വിച്ഛൻ സർവ്വദേവമയം ഹരിം  ॥ 47 ॥ 

ഏക ഏവ പുരാ വേദഃ പ്രണവഃ സർവ്വവാങ്മയഃ ।
ദേവോ നാരായണോ നാന്യ ഏകോഽഗ്നിർവ്വർണ്ണ ഏവ ച  ॥ 48 ॥ 

പുരൂരവസ ഏവാസീത്ത്രയീ ത്രേതാമുഖേ നൃപ ।
അഗ്നിനാ പ്രജയാ രാജാ ലോകം ഗാന്ധർവ്വമേയിവാൻ  ॥ 49 ॥