ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പഞ്ചമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 5) / അദ്ധ്യായം 13


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പഞ്ചമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 5) / അദ്ധ്യായം 13 

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച

     ദുരത്യയേഽധ്വന്യജയാ നിവേശിതോ 
          രജസ്തമഃസത്ത്വവിഭക്തകർമ്മദൃക് ।
     സ ഏഷ സാർത്ഥോഽർത്ഥപരഃ പരിഭ്രമൻ 
          ഭവാടവീം യാതി ന ശർമ്മ വിന്ദതി  ॥ 1 ॥ 

     യസ്യാമിമേ ഷൺനരദേവ ദസ്യവഃ 
          സാർത്ഥം വിലുമ്പന്തി കുനായകം ബലാത് ।
     ഗോമായവോ യത്ര ഹരന്തി സാർത്ഥികം 
          പ്രമത്തമാവിശ്യ യഥോരണം വൃകാഃ  ॥ 2 ॥ 

     പ്രഭൂതവീരുത്തൃണഗുൽമഗഹ്വരേ 
          കഠോരദംശൈർമ്മശകൈരുപദ്രുതഃ ।
     ക്വചിത്തു ഗന്ധർവ്വപുരം പ്രപശ്യതി 
          ക്വചിത്ക്വചിച്ചാശു രയോൽമുകഗ്രഹം  ॥ 3 ॥ 

     നിവാസതോയദ്രവിണാത്മബുദ്ധി-
          സ്തതസ്തതോ ധാവതി ഭോ അടവ്യാം ।
     ക്വചിച്ച വാത്യോത്ഥിതപാംസുധൂമ്രാ 
          ദിശോ ന ജാനാതി രജസ്വലാക്ഷഃ  ॥ 4 ॥ 

     അദൃശ്യഝില്ലീസ്വനകർണ്ണശൂല 
          ഉലൂകവാഗ്ഭിർവ്യഥിതാന്തരാത്മാ ।
     അപുണ്യവൃക്ഷാൻ ശ്രയതേ ക്ഷുധാർദ്ദിതോ 
          മരീചിതോയാന്യഭിധാവതി ക്വചിത്  ॥ 5 ॥ 

     ക്വചിദ് വിതോയാഃ സരിതോഽഭിയാതി 
          പരസ്പരം ചാലഷതേ നിരന്ധഃ ।
     ആസാദ്യ ദാവം ക്വചിദഗ്നിതപ്തോ 
          നിർവ്വിദ്യതേ ക്വ ച യക്ഷൈർഹൃതാസുഃ  ॥ 6 ॥ 

     ശൂരൈർഹൃതസ്വഃ ക്വ ച നിർവിണ്ണചേതാഃ 
          ശോചൻ വിമുഹ്യന്നുപയാതി കശ്മലം ।
     ക്വചിച്ച ഗന്ധർവ്വപുരം പ്രവിഷ്ടഃ 
          പ്രമോദതേ നിർവൃതവൻമുഹൂർത്തം  ॥ 7 ॥ 

     ചലൻ ക്വചിത്കണ്ടകശർക്കരാങ്ഘ്രിർ-
          ന്നഗാരുരുക്ഷുർവ്വിമനാ ഇവാസ്തേ ।
     പദേ പദേഽഭ്യന്തരവഹ്നിനാർദ്ദിതഃ 
          കൌടുംബികഃ ക്രുധ്യതി വൈ ജനായ  ॥ 8 ॥ 

     ക്വചിന്നിഗീർണ്ണോഽജഗരാഹിനാ ജനോ 
          നാവൈതി കിഞ്ചിദ്വിപിനേഽപവിദ്ധഃ ।
     ദഷ്ടഃ സ്മ ശേതേ ക്വ ച ദന്ദശൂകൈ-
          രന്ധോഽന്ധകൂപേ പതിതസ്തമിസ്രേ  ॥ 9 ॥ 

     കർഹി സ്മ ചിത്ക്ഷുദ്രരസാൻ വിചിന്വം-
          സ്തൻമക്ഷികാഭിർവ്യഥിതോ വിമാനഃ ।
     തത്രാതികൃച്ഛ്രാത്പ്രതിലബ്ധമാനോ 
          ബലാദ് വിലുമ്പന്ത്യഥ തം തതോഽന്യേ  ॥ 10 ॥ 

     ക്വചിച്ച ശീതാതപവാതവർഷ-
          പ്രതിക്രിയാം കർത്തുമനീശ ആസ്തേ ।
     ക്വചിൻമിഥോ വിപണൻ യച്ച കിഞ്ചിദ്-
          വിദ്വേഷമൃച്ഛത്യുത വിത്തശാഠ്യാത്  ॥ 11 ॥ 

     ക്വചിത്ക്വചിത്ക്ഷീണധനസ്തു തസ്മിൻ 
          ശയ്യാസനസ്ഥാനവിഹാരഹീനഃ ।
     യാചൻ പരാദപ്രതിലബ്ധകാമഃ 
          പാരക്യദൃഷ്ടിർല്ലഭതേഽവമാനം  ॥ 12 ॥ 

     അന്യോന്യവിത്തവ്യതിഷംഗവൃദ്ധ-
          വൈരാനുബന്ധോ വിവഹൻ മിഥശ്ച ।
     അധ്വന്യമുഷ്മിന്നുരുകൃച്ഛ്രവിത്ത-
          ബാധോപസർഗ്ഗൈർവ്വിഹരൻ വിപന്നഃ  ॥ 13 ॥ 

     താംസ്താൻ വിപന്നാൻ സ ഹി തത്ര തത്ര 
          വിഹായ ജാതം പരിഗൃഹ്യ സാർത്ഥഃ ।
     ആവർത്തതേഽദ്യാപി ന കശ്ചിദത്ര 
          വീരാധ്വനഃ പാരമുപൈതി യോഗം  ॥ 14 ॥ 

     മനസ്വിനോ നിർജ്ജിതദിഗ്ഗജേന്ദ്രാ 
          മമേതി സർവ്വേ ഭുവി ബദ്ധവൈരാഃ ।
     മൃധേ ശയീരൻ ന തു തദ് വ്രജന്തി 
          യന്ന്യസ്തദണ്ഡോ ഗതവൈരോഽഭിയാതി  ॥ 15 ॥ 

     പ്രസജ്ജതി ക്വാപി ലതാ ഭുജാശ്രയ-
          സ്തദാശ്രയാവ്യക്തപദദ്വിജസ്പൃഹഃ ।
     ക്വചിത്കദാചിദ്ധരിചക്രതസ്ത്രസൻ 
          സഖ്യം വിധത്തേ ബകകങ്കഗൃധ്രൈഃ  ॥ 16 ॥ 

     തൈർവ്വഞ്ചിതോ ഹംസകുലം സമാവിശ-
          ന്നരോചയൻ ശീലമുപൈതി വാനരാൻ ।
     തജ്ജാതിരാസേന സുനിർവൃതേന്ദ്രിയഃ 
          പരസ്പരോദ്വീക്ഷണവിസ്മൃതാവധിഃ  ॥ 17 ॥ 

     ദ്രുമേഷു രംസ്യൻ സുതദാരവത്സലോ 
          വ്യവായദീനോ വിവശഃ സ്വബന്ധനേ ।
     ക്വചിത്പ്രമാദാദ്ഗിരികന്ദരേ പതൻ 
          വല്ലീം ഗൃഹീത്വാ ഗജഭീത ആസ്ഥിതഃ  ॥ 18 ॥ 

     അതഃ കഥഞ്ചിത്സ വിമുക്ത ആപദഃ 
          പുനശ്ച സാർത്ഥം പ്രവിശത്യരിന്ദമ ।
     അധ്വന്യമുഷ്മിന്നജയാ നിവേശിതോ 
          ഭ്രമൻ ജനോഽദ്യാപി ന വേദ കശ്ചന  ॥ 19 ॥ 

     രഹൂഗണ ത്വമപി ഹ്യധ്വനോഽസ്യ 
          സംന്യസ്തദണ്ഡഃ കൃതഭൂതമൈത്രഃ ।
     അസജ്ജിതാത്മാ ഹരിസേവയാ ശിതം 
          ജ്ഞാനാസിമാദായ തരാതിപാരം  ॥ 20 ॥ 

രാജോവാച

     അഹോ നൃജൻമാഖിലജൻമശോഭനം 
          കിം ജൻമഭിസ്ത്വപരൈരപ്യമുഷ്മിൻ ।
     ന യദ്ധൃഷീകേശയശഃകൃതാത്മനാം 
          മഹാത്മനാം വഃ പ്രചുരഃ സമാഗമഃ  ॥ 21 ॥ 

     ന ഹ്യദ്ഭുതം ത്വച്ചരണാബ്ജരേണുഭിർ-
          ഹതാംഹസോ ഭക്തിരധോക്ഷജേഽമലാ ।
     മൌഹൂർത്തികാദ്യസ്യ സമാഗമാച്ച മേ 
          ദുസ്തർക്കമൂലോഽപഹതോഽവിവേകഃ  ॥ 22 ॥ 

     നമോ മഹദ്ഭ്യോഽസ്തു നമഃ ശിശുഭ്യോ 
          നമോ യുവഭ്യോ നമ ആവടുഭ്യഃ ।
     യേ ബ്രാഹ്മണാ ഗാമവധൂതലിംഗാ-
          ശ്ചരന്തി തേഭ്യഃ ശിവമസ്തു രാജ്ഞാം  ॥ 23 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇത്യേവമുത്തരാമാതഃ സ വൈ ബ്രഹ്മർഷിസുതഃ സിന്ധുപതയ ആത്മസതത്ത്വം വിഗണയതഃപരാനുഭാവഃ പരമകാരുണികതയോപദിശ്യ രഹൂഗണേന സകരുണമഭിവന്ദിതചരണ ആപൂർണ്ണാർണ്ണവഇവ നിഭൃതകരണോർമ്മ്യാശയോ ധരണിമിമാം വിചചാര  ॥ 24 ॥ 

സൌവീരപതിരപി സുജനസമവഗതപരമാത്മസതത്ത്വ ആത്മന്യവിദ്യാധ്യാരോപിതാം ച ദേഹാത്മമതിം വിസസർജ്ജ ഏവം ഹി നൃപ ഭഗവദാശ്രിതാശ്രിതാനുഭാവഃ  ॥ 25 ॥ 

രാജോവാച

യോ ഹ വാ ഇഹ ബഹുവിദാ മഹാഭാഗവത ത്വയാഭിഹിതഃ പരോക്ഷേണ വചസാ ജീവലോകഭവാധ്വാ സ ഹ്യാര്യ മനീഷയാ കൽപിതവിഷയോ നാഞ്ജസാവ്യുത്പന്നലോകസമധിഗമഃ അഥ തദേവൈതദ്ദുരവഗമം സമവേതാനുകൽപേന നിർദ്ദിശ്യതാമിതി  ॥ 26 ॥