ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദ്വാദശഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 12) / അദ്ധ്യായം 8


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദ്വാദശഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 12) / അദ്ധ്യായം 8 

ശൌനക ഉവാച

സൂത ജീവ ചിരം സാധോ വദ നോ വദതാം വര ।
തമസ്യപാരേ ഭ്രമതാം നൄണാം ത്വം പാരദർശനഃ  ॥ 1 ॥ 

ആഹുശ്ചിരായുഷമൃഷിം മൃകണ്ഡതനയം ജനാഃ ।
യഃ കൽപാന്തേ ഉർവ്വരിതോ യേന ഗ്രസ്തമിദം ജഗത്  ॥ 2 ॥ 

സ വാ അസ്മത്കുലോത്പന്നഃ കൽപേഽസ്മിൻ ഭാർഗ്ഗവർഷഭഃ ।
നൈവാധുനാപി ഭൂതാനാം സംപ്ലവഃ കോഽപി ജായതേ  ॥ 3 ॥ 

ഏക ഏവാർണ്ണവേ ഭ്രാമ്യൻ ദദർശ പുരുഷം കില ।
വടപത്രപുടേ തോകം ശയാനം ത്വേകമദ്ഭുതം  ॥ 4 ॥ 

ഏഷ നഃ സംശയോ ഭൂയാൻ സൂത കൌതൂഹലം യതഃ ।
തം നശ്ഛിന്ധി മഹായോഗിൻ പുരാണേഷ്വപി സമ്മതഃ  ॥ 5 ॥ 

സൂത ഉവാച

പ്രശ്നസ്ത്വയാ മഹർഷേഽയം കൃതോ ലോകഭ്രമാപഹഃ ।
നാരായണകഥാ യത്ര ഗീതാ കലിമലാപഹാ  ॥ 6 ॥ 

പ്രാപ്തദ്വിജാതിസംസ്കാരോ മാർക്കണ്ഡേയഃ പിതുഃ ക്രമാത് ।
ഛന്ദാംസ്യധീത്യ ധർമ്മേണ തപഃസ്വാധ്യായസംയുതഃ  ॥ 7 ॥ 

ബൃഹദ് വ്രതധരഃ ശാന്തോ ജടിലോ വൽകലാംബരഃ ।
ബിഭ്രത്കമണ്ഡലും ദണ്ഡമുപവീതം സമേഖലം  ॥ 8 ॥ 

കൃഷ്ണാജിനം സാക്ഷസൂത്രം കുശാംശ്ച നിയമർദ്ധയേ ।
അഗ്ന്യർക്കഗുരുവിപ്രാത്മസ്വർച്ചയൻ സന്ധ്യയോർഹരിം  ॥ 9 ॥ 

സായം പ്രാതഃ സ ഗുരവേ ഭൈക്ഷ്യമാഹൃത്യ വാഗ്യതഃ ।
ബുഭുജേ ഗുർവ്വനുജ്ഞാതഃ സകൃന്നോ ചേദുപോഷിതഃ  ॥ 10 ॥ 

ഏവം തപഃസ്വാധ്യായപരോ വർഷാണാമയുതായുതം ।
ആരാധയൻ ഹൃഷീകേശം ജിഗ്യേ മൃത്യും സുദുർജ്ജയം  ॥ 11 ॥ 

ബ്രഹ്മാ ഭൃഗുർഭവോ ദക്ഷോ ബ്രഹ്മപുത്രാശ്ച യേഽപരേ ।
നൃദേവപിതൃഭൂതാനി തേനാസന്നതിവിസ്മിതാഃ  ॥ 12 ॥ 

ഇത്ഥം ബൃഹദ് വ്രതധരസ്തപഃസ്വാധ്യായസംയമൈഃ ।
ദധ്യാവധോക്ഷജം യോഗീ ധ്വസ്തക്ലേശാന്തരാത്മനാ  ॥ 13 ॥ 

തസ്യൈവം യുഞ്ജതശ്ചിത്തം മഹായോഗേന യോഗിനഃ ।
വ്യതീയായ മഹാൻ കാലോ മന്വന്തരഷഡാത്മകഃ  ॥ 14 ॥ 

ഏതത്പുരന്ദരോ ജ്ഞാത്വാ സപ്തമേഽസ്മിൻ കിലാന്തരേ ।
തപോവിശങ്കിതോ ബ്രഹ്മന്നാരേഭേ തദ് വിഘാതനം  ॥ 15 ॥ 

ഗന്ധർവ്വാപ്സരസഃ കാമം വസന്തമലയാനിലൌ ।
മുനയേ പ്രേഷയാമാസ രജസ്തോകമദൌ തഥാ  ॥ 16 ॥ 

തേ വൈ തദാശ്രമം ജഗ്മുർഹിമാദ്രേഃ പാർശ്വ ഉത്തരേ ।
പുഷ്പഭദ്രാനദീ യത്ര ചിത്രാഖ്യാ ച ശിലാ വിഭോ  ॥ 17 ॥ 

തദാശ്രമപദം പുണ്യം പുണ്യദ്രുമലതാഞ്ചിതം ।
പുണ്യദ്വിജകുലാകീർണ്ണം പുണ്യാമലജലാശയം  ॥ 18 ॥ 

മത്തഭ്രമരസംഗീതം മത്തകോകിലകൂജിതം ।
മത്തബർഹിനടാടോപം മത്തദ്വിജകുലാകുലം  ॥ 19 ॥ 

വായുഃ പ്രവിഷ്ടആദായ ഹിമനിർഝരശീകരാൻ ।
സുമനോഭിഃ പരിഷ്വക്തോ വവാവുത്തംഭയൻ സ്മരം  ॥ 20 ॥ 

ഉദ്യച്ചന്ദ്രനിശാവക്ത്രഃ പ്രവാളസ്തബകാളിഭിഃ ।
ഗോപദ്രുമലതാജാലൈസ്തത്രാസീത്കുസുമാകരഃ  ॥ 21 ॥ 

അന്വീയമാനോ ഗന്ധർവ്വൈർഗ്ഗീതവാദിത്രയൂഥകൈഃ ।
അദൃശ്യതാത്തചാപേഷുഃ സ്വഃസ്ത്രീയൂഥപതിഃ സ്മരഃ  ॥ 22 ॥ 

ഹുത്വാഗ്നിം സമുപാസീനം ദദൃശുഃ ശക്രകിങ്കരാഃ ।
മീലിതാക്ഷം ദുരാധർഷം മൂർത്തിമന്തമിവാനലം  ॥ 23 ॥ 

നനൃതുസ്തസ്യ പുരതഃ സ്ത്രിയോഽഥോ ഗായകാ ജഗുഃ ।
മൃദംഗവീണാപണവൈർവ്വാദ്യം ചക്രുർമ്മനോരമം  ॥ 24 ॥ 

സന്ദധേഽസ്ത്രം സ്വധനുഷി കാമഃ പഞ്ചമുഖം തദാ ।
മധുർമ്മനോ രജസ്തോക ഇന്ദ്രഭൃത്യാ വ്യകമ്പയൻ  ॥ 25 ॥ 

ക്രീഡന്ത്യാഃ പുഞ്ജികസ്ഥല്യാഃ കന്ദുകൈഃ സ്തനഗൌരവാത് ।
ഭൃശമുദ്വിഗ്നമധ്യായാഃ കേശവിസ്രംസിതസ്രജഃ  ॥ 26 ॥ 

ഇതസ്തതോ ഭ്രമദ്ദൃഷ്ടേശ്ചലന്ത്യാ അനുകന്ദുകം ।
വായുർജ്ജഹാര തദ്വാസഃ സൂക്ഷ്മം ത്രുടിതമേഖലം  ॥ 27 ॥ 

വിസസർജ്ജ തദാ ബാണം മത്വാ തം സ്വജിതം സ്മരഃ ।
സർവ്വം തത്രാഭവൻമോഘമനീശസ്യ യഥോദ്യമഃ  ॥ 28 ॥ 

ത ഇത്ഥമപകുർവ്വന്തോ മുനേസ്തത്തേജസാ മുനേ ।
ദഹ്യമാനാ നിവവൃതുഃ പ്രബോധ്യാഹിമിവാർഭകാഃ  ॥ 29 ॥ 

ഇതീന്ദ്രാനുചരൈർബ്രഹ്മൻ ധർഷിതോഽപി മഹാമുനിഃ ।
യന്നാഗാദഹമോ ഭാവം ന തച്ചിത്രം മഹത്സു ഹി  ॥ 30 ॥ 

ദൃഷ്ട്വാ നിസ്തേജസം കാമം സഗണം ഭഗവാൻ സ്വരാട് ।
ശ്രുത്വാനുഭാവം ബ്രഹ്മർഷേർവ്വിസ്മയം സമഗാത്പരം  ॥ 31 ॥ 

തസ്യൈവം യുഞ്ജതശ്ചിത്തം തപഃസ്വാധ്യായസംയമൈഃ ।
അനുഗ്രഹായാവിരാസീന്നരനാരായണോ ഹരിഃ  ॥ 32 ॥ 

     തൌ ശുക്ലകൃഷ്ണൌ നവകഞ്ജലോചനൌ 
          ചതുർഭുജൌ രൌരവവൽകലാംബരൌ । 
     പവിത്രപാണീ ഉപവീതകം ത്രിവൃത്
          കമണ്ഡലും ദണ്ഡമൃജും ച വൈണവം  ॥ 33 ॥ 

     പദ്മാക്ഷമാലാമുത ജന്തുമാർജ്ജനം 
          വേദം ച സാക്ഷാത്തപ ഏവ രൂപിണൌ । 
     തപത്തഡിദ്വർണ്ണപിശംഗരോചിഷാ 
          പ്രാംശൂ ദധാനൌ വിബുധർഷഭാർച്ചിതൌ  ॥ 34 ॥ 

തേ വൈ ഭഗവതോ രൂപേ നരനാരായണാവൃഷീ ।
ദൃഷ്ട്വോത്ഥായാദരേണോച്ചൈർന്നനാമാംഗേന ദണ്ഡവത്  ॥ 35 ॥ 

സ തത്സന്ദർശനാനന്ദനിർവൃതാത്മേന്ദ്രിയാശയഃ ।
ഹൃഷ്ടരോമാശ്രുപൂർണ്ണാക്ഷോ ന സേഹേ താവുദീക്ഷിതും  ॥ 36 ॥ 

ഉത്ഥായ പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രഹ്വ ഔത്സുക്യാദാശ്ലിഷന്നിവ ।
നമോ നമ ഇതീശാനൌ ബഭാഷേ ഗദ്ഗദാക്ഷരഃ  ॥ 37 ॥ 

തയോരാസനമാദായ പാദയോരവനിജ്യ ച ।
അർഹണേനാനുലേപേന ധൂപമാല്യൈരപൂജയത്  ॥ 38 ॥ 

സുഖമാസനമാസീനൌ പ്രസാദാഭിമുഖൌ മുനീ ।
പുനരാനമ്യ പാദാഭ്യാം ഗരിഷ്ഠാവിദമബ്രവീത്  ॥ 39 ॥ 

മാർക്കണ്ഡേയ ഉവാച

     കിം വർണ്ണയേ തവ വിഭോ യദുദീരിതോഽസുഃ 
          സംസ്പന്ദതേ തമനു വാങ്മന ഇന്ദ്രിയാണി । 
     സ്പന്ദന്തി വൈ തനുഭൃതാമജശർവ്വയോശ്ച 
          സ്വസ്യാപ്യഥാപി ഭജതാമസി ഭാവബന്ധുഃ  ॥ 40 ॥ 

     മൂർത്തീ ഇമേ ഭഗവതോ ഭഗവംസ്ത്രിലോക്യാഃ 
          ക്ഷേമായ താപവിരമായ ച മൃത്യുജിത്യൈ । 
     നാനാബിഭർഷ്യവിതുമന്യതനൂർ യഥേദം 
          സൃഷ്ട്വാ പുനർഗ്രസസി സർവ്വമിവോർണ്ണനാഭിഃ  ॥ 41 ॥ 

     തസ്യാവിതുഃ സ്ഥിരചരേശിതുരങ്ഘ്രിമൂലം
          യത് സ്ഥം ന കർമ്മഗുണകാലരജഃ സ്പൃശന്തി । 
      യദ്വൈ സ്തുവന്തി നിനമന്തി യജന്ത്യഭീക്ഷ്ണം 
          ധ്യായന്തി വേദഹൃദയാ മുനയസ്തദാപ്ത്യൈ  ॥ 42 ॥ 

     നാന്യം തവാങ്ഘ്ര്യുപനയാദപവർഗ്ഗമൂർത്തേഃ 
          ക്ഷേമം ജനസ്യ പരിതോ ഭിയ ഈശ വിദ്മഃ । 
     ബ്രഹ്മാ ബിഭേത്യലമതോ ദ്വിപരാർദ്ധധിഷ്ണ്യഃ 
          കാലസ്യ തേ കിമുത തത്കൃതഭൌതികാനാം  ॥ 43 ॥ 

     തദ് വൈ ഭജാമ്യൃതധിയസ്തവ പാദമൂലം 
          ഹിത്വേദമാത്മച്ഛദി ചാത്മഗുരോഃ പരസ്യ । 
     ദേഹാദ്യപാർത്ഥമസദന്ത്യമഭിജ്ഞമാത്രം 
          വിന്ദേത തേ തർഹി സർവ്വമനീഷിതാർത്ഥം  ॥ 44 ॥ 

     സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതീശ തവാത്മബന്ധോ 
          മായാമയാഃ സ്ഥിതിലയോദയഹേതവോഽസ്യ । 
     ലീലാധൃതാ യദപി സത്ത്വമയീ പ്രശാന്ത്യൈ 
          നാന്യേ നൃണാം വ്യസനമോഹഭിയശ്ച യാഭ്യാം  ॥ 45 ॥ 

     തസ്മാത്തവേഹ ഭഗവന്നഥ താവകാനാം 
          ശുക്ലാം തനും സ്വദയിതാം കുശലാ ഭജന്തി । 
     യത് സാത്വതാഃ പുരുഷരൂപമുശന്തി സത്ത്വം 
          ലോകോ യതോഭയമുതാത്മസുഖം ന ചാന്യത്  ॥ 46 ॥ 

     തസ്മൈ നമോ ഭഗവതേ പുരുഷായ ഭൂമ്നേ 
          വിശ്വായ വിശ്വഗുരവേ പരദൈവതായൈ । 
     നാരായണായ ഋഷയേ ച നരോത്തമായ
          ഹംസായ സംയതഗിരേ നിഗമേശ്വരായ  ॥ 47 ॥ 

     യം വൈ ന വേദ വിതഥാക്ഷപഥൈർഭ്രമദ്ധീഃ 
          സന്തം സ്വകേഷ്വസുഷു ഹൃദ്യപി ദൃക്പഥേഷു । 
     തൻമായയാവൃതമതിഃ സ ഉ ഏവ സാക്ഷാ-
          ദാദ്യസ്തവാഖിലഗുരോരുപസാദ്യ വേദം  ॥ 48 ॥ 

     യദ്ദർശനം നിഗമ ആത്മരഹഃപ്രകാശം 
          മുഹ്യന്തി യത്ര കവയോഽജപരാ യതന്തഃ । 
     തം സർവ്വവാദവിഷയപ്രതിരൂപശീലം 
          വന്ദേ മഹാപുരുഷമാത്മനിഗൂഢബോധം  ॥ 49 ॥