ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 30


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 30 

വിദുര ഉവാച

യേ ത്വയാഭിഹിതാ ബ്രഹ്മൻ സുതാഃ പ്രാചീനബർഹിഷഃ ।
തേ രുദ്രഗീതേന ഹരിം സിദ്ധിമാപുഃ പ്രതോഷ്യ കാം  ॥ 1 ॥ 

     കിം ബാർഹസ്പത്യേഹ പരത്ര വാഥ 
          കൈവല്യനാഥപ്രിയപാർശ്വവർത്തിനഃ ।
     ആസാദ്യ ദേവം ഗിരിശം യദൃച്ഛയാ 
          പ്രാപുഃ പരം നൂനമഥ പ്രചേതസഃ  ॥ 2 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച 

പ്രചേതസോഽന്തരുദധൌ പിതുരാദേശകാരിണഃ ।
ജപയജ്ഞേന തപസാ പുരഞ്ജനമതോഷയൻ  ॥ 3 ॥ 

ദശവർഷസഹസ്രാന്തേ പുരുഷസ്തു സനാതനഃ ।
തേഷാമാവിരഭൂത്കൃച്ഛ്രം ശാന്തേന ശമയൻ രുചാ  ॥ 4 ॥ 

സുപർണ്ണസ്കന്ധമാരൂഢോ മേരുശൃംഗമിവാംബുദഃ ।
പീതവാസാ മണിഗ്രീവഃ കുർവ്വൻ വിതിമിരാ ദിശഃ  ॥ 5 ॥ 

     കാശിഷ്ണുനാ കനകവർണ്ണവിഭൂഷണേന 
          ഭ്രാജത്കപോലവദനോ വിലസത്കിരീടഃ । 
     അഷ്ടായുധൈരനുചരൈർമ്മുനിഭിഃ സുരേന്ദ്രൈ-
          രാസേവിതോ ഗരുഡകിന്നരഗീതകീർത്തിഃ  ॥ 6 ॥ 

     പീനായതാഷ്ടഭുജമണ്ഡലമധ്യലക്ഷ്മ്യാ 
          സ്പർദ്ധച്ഛ്രിയാ പരിവൃതോ വനമാലയാഽഽദ്യഃ । 
     ബർഹിഷ്മതഃ പുരുഷ ആഹ സുതാൻ പ്രപന്നാൻ 
          പർജ്ജന്യനാദരുതയാ സഘൃണാവലോകഃ  ॥ 7 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

വരം വൃണീധ്വം ഭദ്രം വോ യൂയം മേ നൃപനന്ദനാഃ ।
സൌഹാർദ്ദേനാപൃഥഗ്ദ്ധർമ്മാസ്തുഷ്ടോഽഹം സൌഹൃദേന വഃ  ॥ 8 ॥ 

യോഽനുസ്മരതി സന്ധ്യായാം യുഷ്മാനനുദിനം നരഃ ।
തസ്യ ഭ്രാതൃഷ്വാത്മസാമ്യം തഥാ ഭൂതേഷു സൌഹൃദം  ॥ 9 ॥ 

യേ തു മാം രുദ്രഗീതേന സായം പ്രാതഃ സമാഹിതാഃ ।
സ്തുവന്ത്യഹം കാമവരാൻ ദാസ്യേ പ്രജ്ഞാം ച ശോഭനാം  ॥ 10 ॥ 

യദ്യൂയം പിതുരാദേശമഗ്രഹീഷ്ട മുദാന്വിതാഃ ।
അഥോ വ ഉശതീ കീർത്തിർല്ലോകാനനു ഭവിഷ്യതി  ॥ 11 ॥ 

ഭവിതാ വിശ്രുതഃ പുത്രോഽനവമോ ബ്രഹ്മണോ ഗുണൈഃ ।
യ ഏതാമാത്മവീര്യേണ ത്രിലോകീം പൂരയിഷ്യതി  ॥ 12 ॥ 

കണ്ഡോഃ പ്രമ്ലോചയാ ലബ്ധാ കന്യാ കമലലോചനാ ।
താം ചാപവിദ്ധാം ജഗൃഹുർഭൂരുഹാ നൃപനന്ദനാഃ  ॥ 13 ॥ 

ക്ഷുത്ക്ഷാമായാ മുഖേ രാജാ സോമഃ പീയൂഷവർഷിണീം ।
ദേശിനീം രോദമാനായാ നിദധേ സ ദയാന്വിതഃ  ॥ 4 ॥ 

പ്രജാവിസർഗ്ഗ ആദിഷ്ടാഃ പിത്രാ മാമനുവർത്തതാ ।
തത്ര കന്യാം വരാരോഹാം താമുദ്വഹത മാ ചിരം  ॥ 15 ॥ 

അപൃഥഗ്ദ്ധർമ്മശീലാനാം സർവ്വേഷാം വഃ സുമധ്യമാ ।
അപൃഥഗ്ദ്ധർമ്മശീലേയം ഭൂയാത്പത്ന്യർപ്പിതാശയാ  ॥ 16 ॥ 

ദിവ്യവർഷസഹസ്രാണാം സഹസ്രമഹതൌജസഃ ।
ഭൌമാൻ ഭോക്ഷ്യഥ ഭോഗാൻ വൈ ദിവ്യാംശ്ചാനുഗ്രഹാൻമമ  ॥ 17 ॥ 

അഥ മയ്യനപായിന്യാ ഭക്ത്യാ പക്വഗുണാശയാഃ ।
ഉപയാസ്യഥ മദ്ധാമ നിർവ്വിദ്യ നിരയാദതഃ  ॥ 18 ॥ 

ഗൃഹേഷ്വാവിശതാം ചാപി പുംസാം കുശലകർമ്മണാം ।
മദ്വാർത്തായാതയാമാനാം ന ബന്ധായ ഗൃഹാ മതാഃ  ॥ 19 ॥ 

ന വ്യവദ്ധൃദയേ യജ്ജ്ഞോ ബ്രഹ്മൈതദ്ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ ।
ന മുഹ്യന്തി ന ശോചന്തി ന ഹൃഷ്യന്തി യതോ ഗതാഃ  ॥ 20 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

     ഏവം ബ്രുവാണം പുരുഷാർത്ഥഭാജനം 
          ജനാർദ്ദനം പ്രാഞ്ജലയഃ പ്രചേതസഃ ।
     തദ്ദർശനധ്വസ്തതമോരജോമലാ 
          ഗിരാഗൃണൻ ഗദ്ഗദയാ സുഹൃത്തമം  ॥ 21 ॥ 

പ്രചേതസ ഊചുഃ

     നമോ നമഃ ക്ലേശവിനാശനായ 
          നിരൂപിതോദാരഗുണാഹ്വയായ ।
     മനോവചോവേഗപുരോജവായ 
          സർവ്വാക്ഷമാർഗ്ഗൈരഗതാധ്വനേ നമഃ  ॥ 22 ॥ 

     ശുദ്ധായ ശാന്തായ നമഃ സ്വനിഷ്ഠയാ 
          മനസ്യപാർത്ഥം വിലസദ്‌ദ്വയായ ।
     നമോ ജഗത്‌സ്ഥാനലയോദയേഷു 
          ഗൃഹീതമായാഗുണവിഗ്രഹായ  ॥ 23 ॥ 

നമോ വിശുദ്ധസത്ത്വായ ഹരയേ ഹരിമേധസേ ।
വാസുദേവായ കൃഷ്ണായ പ്രഭവേ സർവ്വസാത്വതാം  ॥ 24 ॥ 

നമഃ കമലനാഭായ നമഃ കമലമാലിനേ ।
നമഃ കമലപാദായ നമസ്തേ കമലേക്ഷണ  ॥ 25 ॥ 

നമഃ കമലകിഞ്ജൽകപിശംഗാമലവാസസേ ।
സർവ്വഭൂതനിവാസായ നമോഽയുങ്ക്ഷ്മഹി സാക്ഷിണേ  ॥ 26 ॥ 

രൂപം ഭഗവതാ ത്വേതദശേഷക്ലേശസംക്ഷയം ।
ആവിഷ്കൃതം നഃ ക്ലിഷ്ടാനാം കിമന്യദനുകമ്പിതം  ॥ 27 ॥ 

ഏതാവത്ത്വം ഹി വിഭുഭിർഭാവ്യം ദീനേഷു വത്സലൈഃ ।
യദനുസ്മര്യതേ കാലേ സ്വബുദ്ധ്യാഭദ്രരന്ധന  ॥ 28 ॥ 

യേനോപശാന്തിർഭൂതാനാം ക്ഷുല്ലകാനാമപീഹ താം ।
അന്തർഹിതോഽന്തർഹൃദയേ കസ്മാന്നോ വേദ നാശിഷഃ  ॥ 29 ॥ 

അസാവേവ വരോഽസ്മാകമീപ്സിതോ ജഗതഃ പതേ ।
പ്രസന്നോ ഭഗവാൻ യേഷാമപവർഗ്ഗഗുരുർഗ്ഗതിഃ  ॥ 30 ॥ 

വരം വൃണീമഹേഽഥാപി നാഥ ത്വത്പരതഃ പരാത് ।
ന ഹ്യന്തസ്ത്വദ്വിഭൂതീനാം സോഽനന്ത ഇതി ഗീയസേ  ॥ 31 ॥ 

പാരിജാതേഽഞ്ജസാ ലബ്ധേ സാരംഗോഽന്യന്ന സേവതേ ।
ത്വദംഘ്രിമൂലമാസാദ്യ സാക്ഷാത്കിം കിം വൃണീമഹി  ॥ 32 ॥ 

യാവത്തേ മായയാ സ്പൃഷ്ടാ ഭ്രമാമ ഇഹ കർമ്മഭിഃ ।
താവദ്ഭവത്പ്രസംഗാനാം സംഗഃ സ്യാന്നോ ഭവേ ഭവേ  ॥ 33 ॥ 

തുലയാമ ലവേനാപി ന സ്വർഗ്ഗം നാപുനർഭവം ।
ഭഗവത്സംഗിസംഗസ്യ മർത്ത്യാനാം കിമുതാശിഷഃ  ॥ 34 ॥ 

യത്രേഡ്യന്തേ കഥാ മൃഷ്ടാസ്തൃഷ്ണായാഃ പ്രശമോ യതഃ ।
നിർവൈരം യത്ര ഭൂതേഷു നോദ്വേഗോ യത്ര കശ്ചന  ॥ 35 ॥ 

യത്ര നാരായണഃ സാക്ഷാദ്ഭഗവാൻ ന്യാസിനാം ഗതിഃ ।
സംസ്തൂയതേ സത്കഥാസു മുക്തസംഗൈഃ പുനഃ പുനഃ  ॥ 36 ॥ 

തേഷാം വിചരതാം പദ്ഭ്യാം തീർത്ഥാനാം പാവനേച്ഛയാ ।
ഭീതസ്യ കിം ന രോചേത താവകാനാം സമാഗമഃ  ॥ 37 ॥ 

     വയം തു സാക്ഷാദ്ഭഗവൻ ഭവസ്യ 
          പ്രിയസ്യ സഖ്യുഃ ക്ഷണസംഗമേന ।
     സുദുശ്ചികിത്സ്യസ്യ ഭവസ്യ മൃത്യോർ-
          ഭിഷക്തമം ത്വാദ്യ ഗതിം ഗതാഃ സ്മ  ॥ 38 ॥ 

     യന്നഃ സ്വധീതം ഗുരവഃ പ്രസാദിതാ 
          വിപ്രാശ്ച വൃദ്ധാശ്ച സദാനുവൃത്ത്യാ ।
     ആര്യാ നതാഃ സുഹൃദോ ഭ്രാതരശ്ച 
          സർവ്വാണി ഭൂതാന്യനസൂയയൈവ  ॥ 39 ॥ 

     യന്നഃ സുതപ്തം തപ ഏതദീശ 
          നിരന്ധസാം കാലമദഭ്രമപ്സു ।
     സർവ്വം തദേതത്പുരുഷസ്യ ഭൂമ്‌നോ 
          വൃണീമഹേ തേ പരിതോഷണായ  ॥ 40 ॥ 

     മനുഃ സ്വയംഭൂർഭഗവാൻ ഭവശ്ച 
          യേഽന്യേ തപോജ്ഞാനവിശുദ്ധസത്ത്വാഃ ।
     അദൃഷ്ടപാരാ അപി യൻമഹിമ്‌നഃ 
          സ്തുവന്ത്യഥോ ത്വാത്മസമം ഗൃണീമഃ  ॥ 41 ॥ 

നമഃ സമായ ശുദ്ധായ പുരുഷായ പരായ ച ।
വാസുദേവായ സത്ത്വായ തുഭ്യം ഭഗവതേ നമഃ  ॥ 42 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

     ഇതി പ്രചേതോഭിരഭിഷ്ടുതോ ഹരിഃ 
          പ്രീതസ്തഥേത്യാഹ ശരണ്യവത്സലഃ ।
     അനിച്ഛതാം യാനമതൃപ്തചക്ഷുഷാം 
          യയൌ സ്വധാമാനപവർഗ്ഗവീര്യഃ  ॥ 43 ॥ 

അഥ നിര്യായ സലിലാത്പ്രചേതസ ഉദന്വതഃ ।
വീക്ഷ്യാകുപ്യൻ ദ്രുമൈശ്ഛന്നാം ഗാം ഗാം രോദ്ധുമിവോച്ഛ്രിതൈഃ  ॥ 44 ॥ 

തതോഽഗ്നിമാരുതൌ രാജന്നമുഞ്ചൻ മുഖതോ രുഷാ ।
മഹീം നിർവ്വീരുധം കർത്തും സംവർത്തക ഇവാത്യയേ  ॥ 45 ॥ 

ഭസ്മസാത്ക്രിയമാണാംസ്താൻ ദ്രുമാൻ വീക്ഷ്യ പിതാമഹഃ ।
ആഗതഃ ശമയാമാസ പുത്രാൻ ബർഹിഷ്മതോ നയൈഃ  ॥ 46 ॥ 

തത്രാവശിഷ്ടാ യേ വൃക്ഷാ ഭീതാ ദുഹിതരം തദാ ।
ഉജ്ജഹ്രുസ്തേ പ്രചേതോഭ്യ ഉപദിഷ്ടാഃ സ്വയംഭുവാ  ॥ 47 ॥ 

തേ ച ബ്രഹ്മണ ആദേശാൻമാരിഷാമുപയേമിരേ ।
യസ്യാം മഹദവജ്ഞാനാദജന്യജനയോനിജഃ  ॥ 48 ॥ 

ചാക്ഷുഷേ ത്വന്തരേ പ്രാപ്തേ പ്രാക്‌സർഗ്ഗേ കാലവിദ്രുതേ ।
യഃ സസർജ്ജ പ്രജാ ഇഷ്ടാഃ സ ദക്ഷോ ദൈവചോദിതഃ  ॥ 49 ॥ 

യോ ജായമാനഃ സർവ്വേഷാം തേജസ്തേജസ്വിനാം രുചാ ।
സ്വയോപാദത്ത ദാക്ഷ്യാച്ച കർമ്മണാം ദക്ഷമബ്രുവൻ  ॥ 50 ॥ 

തം പ്രജാസർഗ്ഗരക്ഷായാമനാദിരഭിഷിച്യ ച ।
യുയോജ യുയുജേഽന്യാംശ്ച സ വൈ സർവ്വപ്രജാപതീൻ  ॥ 51 ॥