ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പഞ്ചമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 5) / അദ്ധ്യായം 4


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പഞ്ചമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 5) / അദ്ധ്യായം 4 

ശ്രീശുക ഉവാച

അഥ ഹ തമുത്പത്ത്യൈവാഭിവ്യജ്യമാനഭഗവല്ലക്ഷണം സാമ്യോപശമവൈരാഗ്യൈശ്വര്യമഹാവിഭൂതിഭിരനുദിനമേധമാനാനുഭാവം പ്രകൃതയഃ പ്രജാ ബ്രാഹ്മണാ ദേവതാശ്ചാവനിതലസമവനായാതിതരാം ജഗൃധുഃ  ॥ 1 ॥ 

തസ്യ ഹ വാ ഇത്ഥം വർഷ്മണാ വരീയസാ ബൃഹച്ഛ്ളോകേന ചൌജസാ ബലേന ശ്രിയാ യശസാ വീര്യശൌര്യാഭ്യാം ച പിതാ ഋഷഭ ഇതീദം നാമ ചകാര  ॥ 2 ॥ 

തസ്യ ഹീന്ദ്രഃ സ്പർദ്ധമാനോ ഭഗവാൻ വർഷേ ന വവർഷ തദവധാര്യ ഭഗവാൻ ഋഷഭദേവോ യോഗേശ്വരഃ പ്രഹസ്യാത്മയോഗമായയാ സ്വവർഷമജനാഭം നാമാഭ്യവർഷത്  ॥ 3 ॥ 

നാഭിസ്തു യഥാഭിലഷിതം സുപ്രജസ്ത്വമവരുധ്യാതിപ്രമോദഭരവിഹ്വലോ ഗദ്ഗദാക്ഷരയാ ഗിരാ സ്വൈരം ഗൃഹീതനരലോകസധർമ്മം ഭഗവന്തം പുരാണപുരുഷം മായാവിലസിതമതിർവ്വത്സ താതേതി സാനുരാഗമുപലാളയൻ പരാം നിർവൃതിമുപഗതഃ  ॥ 4 ॥ 

വിദിതാനുരാഗമാപൌരപ്രകൃതിജനപദോ രാജാ നാഭിരാത്മജം സമയസേതുരക്ഷായാമഭിഷിച്യ ബ്രാഹ്മണേഷൂപനിധായ സഹ മേരുദേവ്യാ വിശാലായാം പ്രസന്നനിപുണേന തപസാ സമാധിയോഗേന നരനാരായണാഖ്യം ഭഗവന്തം വാസുദേവമുപാസീനഃ കാലേന തൻമഹിമാനമവാപ  ॥ 5 ॥ 

യസ്യ ഹ പാണ്ഡവേയ ശ്ലോകാവുദാഹരന്തി :

കോ നു തത്കർമ്മ രാജർഷേർന്നാഭേരന്വാചരേത്പുമാൻ ।
അപത്യതാമഗാദ്യസ്യ ഹരിഃ ശുദ്ധേന കർമ്മണാ  ॥ 6 ॥ 

ബ്രഹ്മണ്യോഽന്യഃ കുതോ നാഭേർവ്വിപ്രാ മംഗളപൂജിതാഃ ।
യസ്യ ബർഹിഷി യജ്ഞേശം ദർശയാമാസുരോജസാ  ॥ 7 ॥ 

അഥ ഹ ഭഗവാൻ ഋഷഭദേവഃ സ്വവർഷം കർമ്മക്ഷേത്രമനുമന്യമാനഃ പ്രദർശിതഗുരുകുലവാസോ ലബ്ധവരൈർഗ്ഗുരുഭിരനുജ്ഞാതോ ഗൃഹമേധിനാം ധർമ്മാനനുശിക്ഷമാണോ ജയന്ത്യാമിന്ദ്രദത്തായാമുഭയലക്ഷണം കർമ്മ സമാമ്‌നായാമ്‌നാതമഭിയുഞ്ജന്നാത്മജാനാമാത്മസമാനാനാം ശതം ജനയാമാസ  ॥ 8 ॥ 

യേഷാം ഖലു മഹായോഗീ ഭരതോ ജ്യേഷ്ഠഃ ശ്രേഷ്ഠഗുണ ആസീദ്യേനേദം വർഷം ഭാരതമിതി വ്യപദിശന്തി  ॥ 9 ॥ 

തമനു കുശാവർത്ത ഇളാവർത്തോ ബ്രഹ്മാവർത്തോ മലയഃ കേതുർഭദ്രസേന ഇന്ദ്രസ്പൃഗ്‌വിദർഭഃ കീകട ഇതി നവ നവതിപ്രധാനാഃ  ॥ 10 ॥ 

കവിർഹരിരന്തരിക്ഷഃ പ്രബുദ്ധഃ പിപ്പലായനഃ ।
ആവിർഹോത്രോഽഥ ദ്രുമിളശ്ചമസഃ കരഭാജനഃ  ॥ 11 ॥ 

ഇതി ഭാഗവതധർമ്മദർശനാ നവ മഹാഭാഗവതാസ്തേഷാം സുചരിതം ഭഗവൻ മഹിമോപബൃംഹിതം 
വസുദേവനാരദസംവാദമുപശമായനമുപരിഷ്ടാദ് വർണ്ണയിഷ്യാമഃ  ॥ 12 ॥ 

യവീയാംസ ഏകാശീതിർജ്ജായന്തേയാഃ പിതുരാദേശകരാ മഹാശാലീനാ മഹാശ്രോത്രിയാ യജ്ഞശീലാഃ കർമ്മവിശുദ്ധാ ബ്രാഹ്മണാ ബഭൂവുഃ  ॥ 13 ॥ 

ഭഗവാൻ ഋഷഭസംജ്ഞ ആത്മതന്ത്രഃ സ്വയം നിത്യനിവൃത്താനർത്ഥപരമ്പരഃ കേവലാനന്ദാനുഭവ ഈശ്വര ഏവ വിപരീതവത്കർമ്മണ്യാരഭമാണഃ കാലേനാനുഗതം ധർമ്മമാചരണേനോപശിക്ഷയന്നതദ്വിദാം സമ ഉപശാന്തോ മൈത്രഃ കാരുണികോ ധർമ്മാർത്ഥയശഃപ്രജാനന്ദാമൃതാവരോധേന ഗൃഹേഷു ലോകം നിയമയത്  ॥ 14 ॥ 

യദ്യച്ഛീർഷണ്യാചരിതം തത്തദനുവർത്തതേ ലോകഃ  ॥ 15 ॥ 

യദ്യപി സ്വവിദിതം സകലധർമ്മം ബ്രാഹ്മം ഗുഹ്യം ബ്രാഹ്മണൈർദ്ദർശിതമാർഗ്ഗേണ സാമാദിഭിരുപായൈർജനതാമനുശശാസ  ॥ 16 ॥ 

ദ്രവ്യദേശകാലവയഃശ്രദ്ധർത്ത്വിഗ്വിവിധോദ്ദേശോപചിതൈഃ സർവ്വൈരപി ക്രതുഭിര്യഥോപദേശം ശതകൃത്വ ഇയാജ  ॥ 17 ॥ 

ഭഗവതർഷഭേണ പരിരക്ഷ്യമാണ ഏതസ്മിൻ വർഷേ ന കശ്ചന പുരുഷോ വാഞ്ഛത്യവിദ്യമാനമിവാത്മനോഽന്യസ്മാത് കഥഞ്ചന കിമപി കർഹിചിദവേക്ഷതേ ഭർത്തര്യനുസവനം വിജൃംഭിതസ്നേഹാതിശയമന്തരേണ  ॥ 18 ॥ 

സ കദാചിദടമാനോ ഭഗവാൻ ഋഷഭോ ബ്രഹ്മാവർത്തഗതോ ബ്രഹ്മർഷിപ്രവരസഭായാം പ്രജാനാം നിശാമയന്തീനാമാത്മജാനവഹിതാത്മനഃ പ്രശ്രയപ്രണയഭരസുയന്ത്രിതാനപ്യുപശിക്ഷയന്നിതി ഹോവാച  ॥ 19 ॥