ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 61


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 61 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏകൈകശസ്താഃ കൃഷ്ണസ്യ പുത്രാൻ ദശ ദശാബലാഃ ।
അജീജനന്നനവമാൻ പിതുഃ സർവ്വത്മസമ്പദാ  ॥ 1 ॥ 

ഗൃഹാദനപഗം വീക്ഷ്യ രാജപുത്ര്യോഽച്യുതം സ്ഥിതം ।
പ്രേഷ്ഠം ന്യമംസത സ്വം സ്വം ന തത്തത്ത്വവിദഃ സ്ത്രിയഃ  ॥ 2 ॥ 

     ചാർവ്വബ്ജകോശവദനായതബാഹുനേത്ര- 
          സപ്രേമഹാസരസവീക്ഷിതവൽഗുജൽപൈഃ । 
     സമ്മോഹിതാ ഭഗവതോ ന മനോ വിജേതും 
          സ്വൈർവിഭ്രമൈഃ സമശകൻ വനിതാ വിഭൂമ്നഃ  ॥ 3 ॥ 

     സ്മായാവലോകലവദർശിതഭാവഹാരി-
          ഭ്രൂമണ്ഡലപ്രഹിതസൌരതമന്ത്രശൌണ്ഡൈഃ । 
     പത്ന്യസ്തു ഷോഡശസഹസ്രമനംഗബാണൈഃ
          യസ്യേന്ദ്രിയം വിമഥിതും കരണൈർന്ന ശേകുഃ  ॥ 4 ॥ 

     ഇത്ഥം രമാപതിമവാപ്യ പതിം സ്ത്രിയസ്താ 
          ബ്രഹ്മാദയോഽപി ന വിദുഃ പദവീം യദീയാം । 
     ഭേജുർമ്മുദാവിരതമേധിതയാനുരാഗ-
          ഹാസാവലോകനവസംഗമലാലസാദ്യം  ॥ 5 ॥ 

     പ്രത്യുദ്ഗമാസനവരാർഹണപാദശൌച-
          താംബൂലവിശ്രമണവീജനഗന്ധമാല്യൈഃ । 
     കേശപ്രസാരശയനസ്നപനോപഹാര്യൈഃ 
          ദാസീശതാ അപി വിഭോർവിദധുഃ സ്മ ദാസ്യം  ॥ 6 ॥ 

താസാം യാ ദശ പുത്രാണാം കൃഷ്ണസ്ത്രീണാം പുരോദിതാഃ ।
അഷ്ടൌ മഹിഷ്യസ്തത്പുത്രാൻ പ്രദ്യുമ്നാദീൻ ഗൃണാമി തേ  ॥ 7 ॥ 

ചാരുദേഷ്ണഃ സുദേഷ്ണശ്ച ചാരുദേഹശ്ച വീര്യവാൻ ।
സുചാരുശ്ചാരുഗുപ്തശ്ച ഭദ്രചാരുസ്തഥാപരഃ  ॥ 8 ॥ 

ചാരുചന്ദ്രോ വിചാരുശ്ച ചാരുശ്ച ദശമോ ഹരേഃ ।
പ്രദ്യുമ്നപ്രമുഖാ ജാതാ രുക്മിണ്യാം നാവമാഃ പിതുഃ  ॥ 9 ॥ 

ഭാനുഃ സുഭാനുഃ സ്വർഭാനുഃ പ്രഭാനുർഭാനുമാംസ്തഥാ ।
ചന്ദ്രഭാനുർബൃഹദ്ഭാനുരതിഭാനുസ്തഥാഷ്ടമഃ  ॥ 10 ॥ 

ശ്രീഭാനുഃ പ്രതിഭാനുശ്ച സത്യഭാമാത്മജാ ദശ ।
സാംബഃ സുമിത്രഃ പുരുജിച്ഛതജിച്ച സഹസ്രജിത്  ॥ 11 ॥ 

വിജയശ്ചിത്രകേതുശ്ച വസുമാൻ ദ്രവിഡഃ ക്രതുഃ ।
ജാംബവത്യാഃ സുതാ ഹ്യേതേ സാംബാദ്യാഃ പിതൃസമ്മതാഃ  ॥ 12 ॥ 

വീരശ്ചന്ദ്രോഽശ്വസേനശ്ച ചിത്രഗുർവ്വേഗവാൻ വൃഷഃ ।
ആമഃ ശങ്കുർവ്വസുഃ ശ്രീമാൻ കുന്തിർന്നാഗ്നജിതേഃ സുതാഃ  ॥ 13 ॥ 

ശ്രുതഃ കവിർവൃഷോ വീരഃ സുബാഹുർഭദ്ര ഏകലഃ ।
ശാന്തിർദ്ദർശഃ പൂർണ്ണമാസഃ കാളിന്ദ്യാഃ സോമകോഽവരഃ  ॥ 14 ॥ 

പ്രഘോഷോ ഗാത്രവാൻ സിംഹോ ബലഃ പ്രബല ഊർദ്ധ്വഗഃ ।
മാദ്ര്യാഃ പുത്രാ മഹാശക്തിഃ സഹ ഓജോഽപരാജിതഃ  ॥ 15 ॥ 

വൃകോ ഹർഷോഽനിലോ ഗൃധ്രോ വർദ്ധനോഽന്നാദ ഏവ ച ।
മഹാശഃ പാവനോ വഹ്നിർമ്മിത്രവിന്ദാത്മജാഃ ക്ഷുധിഃ  ॥ 16 ॥ 

സംഗ്രാമജിദ്ബൃഹത്സേനഃ ശൂരഃ പ്രഹരണോഽരിജിത് ।
ജയഃ സുഭദ്രോ ഭദ്രായാ വാമ ആയുശ്ച സത്യകഃ  ॥ 17 ॥ 

ദീപ്തിമാംസ്താമ്രതപ്താദ്യാ രോഹിണ്യാസ്തനയാ ഹരേഃ ।
പ്രദ്യുമ്നാച്ചാനിരുദ്ധോഽഭൂദ് രുക്മവത്യാം മഹാബലഃ  ॥ 18 ॥ 

പുത്ര്യാം തു രുക്മിണോ രാജൻ നാമ്നാ ഭോജകടേ പുരേ ।
ഏതേഷാം പുത്രപൌത്രാശ്ച ബഭൂവുഃ കോടിശോ നൃപ ।
മാതരഃ കൃഷ്ണജാതാനാം സഹസ്രാണി ച ഷോഡശ  ॥ 19 ॥ 

രാജോവാച

കഥം രുക്മ്യരിപുത്രായ പ്രാദാദ്ദുഹിതരം യുധി ।
കൃഷ്ണേന പരിഭൂതസ്തം ഹന്തും രന്ധ്രം പ്രതീക്ഷതേ ।
ഏതദാഖ്യാഹി മേ വിദ്വൻ ദ്വിഷോർവ്വൈവാഹികം മിഥഃ  ॥ 20 ॥ 

അനാഗതമതീതം ച വർത്തമാനമതീന്ദ്രിയം ।
വിപ്രകൃഷ്ടം വ്യവഹിതം സമ്യക് പശ്യന്തി യോഗിനഃ  ॥ 21 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

വൃതഃ സ്വയംവരേ സാക്ഷാദനംഗോഽങ്ഗയുതസ്തയാ ।
രാജ്ഞഃ സമേതാൻ നിർജ്ജിത്യ ജഹാരൈകരഥോ യുധി  ॥ 22 ॥ 

യദ്യപ്യനുസ്മരൻ വൈരം രുക്മീ കൃഷ്ണാവമാനിതഃ ।
വ്യതരദ്ഭാഗിനേയായ സുതാം കുർവ്വൻ സ്വസുഃ പ്രിയം  ॥ 23 ॥ 

രുക്മിണ്യാസ്തനയാം രാജൻ കൃതവർമ്മസുതോ ബലീ ।
ഉപയേമേ വിശാലാക്ഷീം കന്യാം ചാരുമതീം കില  ॥ 24 ॥ 

ദൌഹിത്രായാനിരുദ്ധായ പൌത്രീം രുക്മ്യദദാദ്ധരേഃ ।
രോചനാം ബദ്ധവൈരോഽപി സ്വസുഃ പ്രിയചികീർഷയാ ।
ജാനന്നധർമ്മം തദ്യൌനം സ്നേഹപാശാനുബന്ധനഃ  ॥ 25 ॥ 

തസ്മിന്നഭ്യുദയേ രാജൻ രുക്മിണീ രാമകേശവൌ ।
പുരം ഭോജകടം ജഗ്മുഃ സാംബപ്രദ്യുമ്നകാദയഃ  ॥ 26 ॥ 

തസ്മിൻ നിവൃത്ത ഉദ്വാഹേ കാലിംഗപ്രമുഖാ നൃപാഃ ।
ദൃപ്താസ്തേ രുക്മിണം പ്രോചുർബ്ബലമക്ഷൈർവ്വിനിർജ്ജയ  ॥ 27 ॥ 

അനക്ഷജ്ഞോ ഹ്യയം രാജന്നപി തദ്വ്യസനം മഹത് ।
ഇത്യുക്തോ ബലമാഹൂയ തേനാക്ഷൈർരുക്‌മ്യദീവ്യത  ॥ 28 ॥ 

ശതം സഹസ്രമയുതം രാമസ്തത്രാദദേ പണം ।
തം തു രുക്മ്യജയത്തത്ര കാലിംഗഃ പ്രാഹസദ്ബലം ।
ദന്താൻ സന്ദർശയന്നുച്ചൈർന്നാമൃഷ്യത്തദ്ധലായുധഃ  ॥ 29 ॥ 

തതോ ലക്ഷം രുക്മ്യഗൃഹ്ണാദ് ഗ്ലഹം തത്രാജയദ്ബലഃ ।
ജിതവാനഹമിത്യാഹ രുക്മീ കൈതവമാശ്രിതഃ  ॥ 30 ॥ 

മന്യുനാ ക്ഷുഭിതഃ ശ്രീമാൻ സമുദ്ര ഇവ പർവ്വണി ।
ജാത്യാരുണാക്ഷോഽതിരുഷാ ന്യർബ്ബുദം ഗ്ലഹമാദദേ  ॥ 31 ॥ 

തം ചാപി ജിതവാൻ രാമോ ധർമ്മേണച്ഛലമാശ്രിതഃ ।
രുക്മീ ജിതം മയാത്രേമേ വദന്തു പ്രാശ്നികാ ഇതി  ॥ 32 ॥ 

തദാബ്രവീന്നഭോവാണീ ബലേനൈവ ജിതോ ഗ്ലഹഃ ।
ധർമ്മതോ വചനേനൈവ രുക്മീ വദതി വൈ മൃഷാ  ॥ 33 ॥ 

താമനാദൃത്യ വൈദർഭോ ദുഷ്ടരാജന്യചോദിതഃ ।
സങ്കർഷണം പരിഹസൻ ബഭാഷേ കാലചോദിതഃ  ॥ 34 ॥ 

നൈവാക്ഷകോവിദാ യൂയം ഗോപാലാ വനഗോചരാഃ ।
അക്ഷൈർദ്ദീവ്യന്തി രാജാനോ ബാണൈശ്ച ന ഭവാദൃശാഃ  ॥ 35 ॥ 

രുക്മിണൈവമധിക്ഷിപ്തോ രാജഭിശ്ചോപഹാസിതഃ ।
ക്രുദ്ധഃ പരിഘമുദ്യമ്യ ജഘ്നേ തം നൃമ്ണസംസദി  ॥ 36 ॥ 

കലിംഗരാജം തരസാ ഗൃഹീത്വാ ദശമേ പദേ ।
ദന്താനപാതയത്ക്രുദ്ധോ യോഽഹസദ് വിവൃതൈർദ്ദ്വിജൈഃ  ॥ 37 ॥ 

അന്യേ നിർഭിന്നബാഹൂരുശിരസോ രുധിരോക്ഷിതാഃ ।
രാജാനോ ദുദ്രവർഭീതാ ബലേന പരിഘാർദ്ദിതാഃ  ॥ 38 ॥ 

നിഹതേ രുക്മിണി ശ്യാലേ നാബ്രവീത് സാധ്വസാധു വാ ।
രുക്മിണീബലയോ രാജൻ സ്നേഹഭംഗഭയാദ്ധരിഃ  ॥ 39 ॥ 

     തതോഽനിരുദ്ധം സഹ സൂര്യയാ വരം 
          രഥം സമാരോപ്യ യയുഃ കുശസ്ഥലീം ।
     രാമാദയോ ഭോജകടാദ്ദശാർഹാഃ 
          സിദ്ധാഖിലാർത്ഥാ മധുസൂദനാശ്രയാഃ  ॥ 40 ॥