ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഏകാദശഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 11) / അദ്ധ്യായം 8


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഏകാദശഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 11) / അദ്ധ്യായം 8 

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച

സുഖമൈന്ദ്രിയകം രാജൻ സ്വർഗ്ഗേ നരക ഏവ ച ।
ദേഹിനാം യദ്യഥാ ദുഃഖം തസ്മാന്നേച്ഛേത തദ്ബുധഃ  ॥ 1 ॥ 

ഗ്രാസം സുമൃഷ്ടം വിരസം മഹാന്തം സ്തോകമേവ വാ ।
യദൃച്ഛയൈവാപതിതം ഗ്രസേദാജഗരോഽക്രിയഃ  ॥ 2 ॥ 

ശയീതാഹാനി ഭൂരീണി നിരാഹാരോഽനുപക്രമഃ ।
യദി നോപനമേദ്ഗ്രാസോ മഹാഹിരിവ ദിഷ്ടഭുക്  ॥ 3 ॥ 

ഓജഃ സഹോ ബലയുതം ബിഭ്രദ്ദേഹമകർമ്മകം ।
ശയാനോ വീതനിദ്രശ്ച നേഹേതേന്ദ്രിയവാനപി  ॥ 4 ॥ 

മുനിഃ പ്രസന്നഗംഭീരോ ദുർവ്വിഗാഹ്യോ ദുരത്യയഃ ।
അനന്തപാരോ ഹ്യക്ഷോഭ്യഃ സ്തിമിതോദ ഇവാർണ്ണവഃ  ॥ 5 ॥ 

സമൃദ്ധകാമോ ഹീനോ വാ നാരായണപരോ മുനിഃ ।
നോത്സർപ്പേത ന ശുഷ്യേത സരിദ്ഭിരിവ സാഗരഃ  ॥ 6 ॥ 

ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രിയം ദേവമായാം തദ്ഭാവൈരജിതേന്ദ്രിയഃ ।
പ്രലോഭിതഃ പതത്യന്ധേ തമസ്യഗ്നൌ പതംഗവത്  ॥ 7 ॥ 

     യോഷിദ്ധിരണ്യാഭരണാംബരാദി-
          ദ്രവ്യേഷു മായാരചിതേഷു മൂഢഃ ।
     പ്രലോഭിതാത്മാ ഹ്യുപഭോഗബുദ്ധ്യാ 
          പതംഗവന്നശ്യതി നഷ്ടദൃഷ്ടിഃ  ॥ 8 ॥ 

സ്തോകം സ്തോകം ഗ്രസേദ്ഗ്രാസം ദേഹോ വർത്തേത യാവതാ ।
ഗൃഹാനഹിംസന്നാതിഷ്ഠേദ് വൃത്തിം മാധുകരീം മുനിഃ  ॥ 9 ॥ 

അണുഭ്യശ്ച മഹദ്ഭ്യശ്ച ശാസ്ത്രേഭ്യഃ കുശലോ നരഃ ।
സർവ്വതഃ സാരമാദദ്യാത്പുഷ്പേഭ്യ ഇവ ഷട്പദഃ  ॥ 10 ॥ 

സായന്തനം ശ്വസ്തനം വാ ന സംഗൃഹ്ണീത ഭിക്ഷിതം ।
പാണിപാത്രോദരാമത്രോ മക്ഷികേവ ന സംഗ്രഹീ  ॥ 11 ॥ 

സായന്തനം ശ്വസ്തനം വാ ന സംഗൃഹ്ണീത ഭിക്ഷുകഃ ।
മക്ഷികാ ഇവ സംഗൃഹ്ണൻ സഹ തേന വിനശ്യതി  ॥ 12 ॥ 

പദാപി യുവതീം ഭിക്ഷുർന്ന സ്പൃശേദ്ദാരവീമപി ।
സ്പൃശൻ കരീവ ബധ്യേത കരിണ്യാ അംഗസംഗതഃ  ॥ 13 ॥ 

നാധിഗച്ഛേത് സ്ത്രിയം പ്രാജ്ഞഃ കർഹിചിൻമൃത്യുമാത്മനഃ ।
ബലാധികൈഃ സ ഹന്യേത ഗജൈരന്യൈർഗ്ഗജോ യഥാ  ॥ 14 ॥ 

ന ദേയം നോപഭോഗ്യം ച ലുബ്ധൈർ യദ് ദുഃഖസഞ്ചിതം ।
ഭുങ്ക്തേ തദപി തച്ചാന്യോ മധുഹേവാർത്ഥവിൻമധു  ॥ 15 ॥ 

സുദുഃഖോപാർജ്ജിതൈർവ്വിത്തൈരാശാസാനാം ഗൃഹാശിഷഃ ।
മധുഹേവാഗ്രതോ ഭുങ്ക്തേ യതിർവ്വൈ ഗൃഹമേധിനാം  ॥ 16 ॥ 

ഗ്രാമ്യഗീതം ന ശൃണുയാദ്യതിർവ്വനചരഃ ക്വചിത് ।
ശിക്ഷേത ഹരിണാദ്ബദ്ധാൻമൃഗയോർഗ്ഗീതമോഹിതാത്  ॥ 17 ॥ 

നൃത്യവാദിത്രഗീതാനി ജുഷൻ ഗ്രാമ്യാണി യോഷിതാം ।
ആസാം ക്രീഡനകോ വശ്യ ഋഷ്യശൃംഗോ മൃഗീസുതഃ  ॥ 18 ॥ 

ജിഹ്വയാതിപ്രമാഥിന്യാ ജനോ രസവിമോഹിതഃ ।
മൃത്യുമൃച്ഛത്യസദ്ബുദ്ധിർമ്മീനസ്തു ബഡിശൈർ യഥാ  ॥ 19 ॥ 

ഇന്ദ്രിയാണി ജയന്ത്യാശു നിരാഹാരാ മനീഷിണഃ ।
വർജ്ജയിത്വാ തു രസനം തന്നിരന്നസ്യ വർദ്ധതേ  ॥ 20 ॥ 

താവജ്ജിതേന്ദ്രിയോ ന സ്യാദ് വിജിതാന്യേന്ദ്രിയഃ പുമാൻ ।
ന ജയേദ് രസനം യാവജ്ജിതം സർവ്വം ജിതേ രസേ  ॥ 21 ॥ 

പിംഗളാ നാമ വേശ്യാഽഽസീദ് വിദേഹനഗരേ പുരാ ।
തസ്യാ മേ ശിക്ഷിതം കിഞ്ചിന്നിബോധ നൃപനന്ദന  ॥ 22 ॥ 

സാ സ്വൈരിണ്യേകദാ കാന്തം സങ്കേത ഉപനേഷ്യതീ ।
അഭൂത്കാലേ ബഹിർദ്വാരി ബിഭ്രതീ രൂപമുത്തമം  ॥ 23 ॥ 

മാർഗ്ഗ ആഗച്ഛതോ വീക്ഷ്യ പുരുഷാൻ പുരുഷർഷഭ ।
താൻ ശുൽകദാൻ വിത്തവതഃ കാന്താൻ മേനേഽർത്ഥകാമുകാ  ॥ 24 ॥ 

ആഗതേഷ്വപയാതേഷു സാ സങ്കേതോപജീവിനീ ।
അപ്യന്യോ വിത്തവാൻ കോഽപി മാമുപൈഷ്യതി ഭൂരിദഃ  ॥ 25 ॥ 

ഏവം ദുരാശയാ ധ്വസ്തനിദ്രാ ദ്വാര്യവലംബതീ ।
നിർഗ്ഗച്ഛന്തീ പ്രവിശതീ നിശീഥം സമപദ്യത  ॥ 26 ॥ 

തസ്യാ വിത്താശയാ ശുഷ്യദ്വക്ത്രായാ ദീനചേതസഃ ।
നിർവ്വേദഃ പരമോ ജജ്ഞേ ചിന്താഹേതുഃ സുഖാവഹഃ  ॥ 27 ॥ 

തസ്യാ നിർവ്വിണ്ണചിത്തായാ ഗീതം ശൃണു യഥാ മമ ।
നിർവ്വേദ ആശാപാശാനാം പുരുഷസ്യ യഥാ ഹ്യസിഃ  ॥ 28 ॥ 

ന ഹ്യംഗാജാതനിർവ്വേദോ ദേഹബന്ധം ജിഹാസതി ।
യഥാ വിജ്ഞാനരഹിതോ മനുജോ മമതാം നൃപ  ॥ 29 ॥ 

പിംഗളോവാച

അഹോ മേ മോഹവിതതിം പശ്യതാവിജിതാത്മനഃ ।
യാ കാന്താദസതഃ കാമം കാമയേ യേന ബാലിശാ  ॥ 30 ॥ 

     സന്തം സമീപേ രമണം രതിപ്രദം 
          വിത്തപ്രദം നിത്യമിമം വിഹായ ।
     അകാമദം ദുഃഖഭയാധിശോക-
          മോഹപ്രദം തുച്ഛമഹം ഭജേഽജ്ഞാ  ॥ 31 ॥ 

     അഹോ മയാഽഽത്മാ പരിതാപിതോ വൃഥാ 
          സാങ്കേത്യവൃത്ത്യാതിവിഗർഹ്യവാർത്തയാ ।
     സ്ത്രൈണാന്നരാദ്യാർത്ഥതൃഷോഽനുശോച്യാത്
          ക്രീതേന വിത്തം രതിമാത്മനേച്ഛതീ  ॥ 32 ॥ 

     യദസ്ഥിഭിർന്നിർമ്മിതവംശവംശ്യ-
          സ്ഥൂണം ത്വചാ രോമനഖൈഃ പിനദ്ധം । 
     ക്ഷരന്നവദ്വാരമഗാരമേതദ്-
          വിൺമൂത്രപൂർണ്ണം മദുപൈതി കാന്യാ  ॥ 33 ॥ 

വിദേഹാനാം പുരേ ഹ്യസ്മിന്നഹമേകൈവ മൂഢധീഃ ।
യാന്യമിച്ഛന്ത്യസത്യസ്മാദാത്മദാത്കാമമച്യുതാത്  ॥ 34 ॥ 

സുഹൃത്പ്രേഷ്ഠതമോ നാഥ ആത്മാ ചായം ശരീരിണാം ।
തം വിക്രീയാത്മനൈവാഹം രമേഽനേന യഥാ രമാ  ॥ 35 ॥ 

കിയത്പ്രിയം തേ വ്യഭജൻ കാമാ യേ കാമദാ നരാഃ ।
ആദ്യന്തവന്തോ ഭാര്യായാ ദേവാ വാ കാലവിദ്രുതാഃ  ॥ 36 ॥ 

നൂനം മേ ഭഗവാൻ പ്രീതോ വിഷ്ണുഃ കേനാപി കർമ്മണാ ।
നിർവ്വേദോഽയം ദുരാശായാ യൻമേ ജാതഃ സുഖാവഹഃ  ॥ 37 ॥ 

മൈവം സ്യുർമ്മന്ദഭാഗ്യായാഃ ക്ലേശാ നിർവ്വേദഹേതവഃ ।
യേനാനുബന്ധം നിർഹൃത്യ പുരുഷഃ ശമമൃച്ഛതി  ॥ 38 ॥ 

തേനോപകൃതമാദായ ശിരസാ ഗ്രാമ്യസംഗതാഃ ।
ത്യക്ത്വാ ദുരാശാഃ ശരണം വ്രജാമി തമധീശ്വരം  ॥ 39 ॥ 

സന്തുഷ്ടാ ശ്രദ്ദധത്യേതദ് യഥാ ലാഭേന ജീവതീ ।
വിഹരാമ്യമുനൈവാഹമാത്മനാ രമണേന വൈ  ॥ 40 ॥ 

സംസാരകൂപേ പതിതം വിഷയൈർമ്മുഷിതേക്ഷണം ।
ഗ്രസ്തം കാലാഹിനാത്മാനം കോഽന്യസ്ത്രാതുമധീശ്വരഃ  ॥ 41 ॥ 

ആത്മൈവ ഹ്യാത്മനോ ഗോപ്താ നിർവ്വിദ്യേത യദാഖിലാത് ।
അപ്രമത്ത ഇദം പശ്യേദ്ഗ്രസ്തം കാലാഹിനാ ജഗത്  ॥ 42 ॥ 

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച

ഏവം വ്യവസിതമതിർദ്ദുരാശാം കാന്തതർഷജാം ।
ഛിത്ത്വോപശമമാസ്ഥായ ശയ്യാമുപവിവേശ സാ  ॥ 43 ॥ 

ആശാ ഹി പരമം ദുഃഖം നൈരാശ്യം പരമം സുഖം ।
യഥാ സഞ്ഛിദ്യ കാന്താശാം സുഖം സുഷ്വാപ പിംഗളാ  ॥ 44 ॥