ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 82


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 82 

ശ്രീശുക ഉവാച 

അഥൈകദാ ദ്വാരവത്യാം വസതോ രാമകൃഷ്ണയോഃ ।
സൂര്യോപരാഗഃ സുമഹാനാസീത്കൽപക്ഷയേ യഥാ  ॥ 1 ॥ 

തം ജ്ഞാത്വാ മനുജാ രാജൻ പുരസ്താദേവ സർവ്വതഃ ।
സമന്തപഞ്ചകം ക്ഷേത്രം യയുഃ ശ്രേയോവിധിത്സയാ  ॥ 2 ॥ 

നിഃക്ഷത്രിയാം മഹീം കുർവ്വൻ രാമഃ ശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ ।
നൃപാണാം രുധിരൌഘേണ യത്ര ചക്രേ മഹാഹ്രദാൻ  ॥ 3 ॥ 

ഈജേ ച ഭഗവാൻ രാമോ യത്രാസ്പൃഷ്ടോഽപി കർമ്മണാ ।
ലോകസ്യ ഗ്രാഹയന്നീശോ യഥാന്യോഽഘാപനുത്തയേ  ॥ 4 ॥ 

മഹത്യാം തീർത്ഥയാത്രായാം തത്രാഗൻ ഭാരതീഃ പ്രജാഃ ।
വൃഷ്ണയശ്ച തഥാക്രൂരവസുദേവാഹുകാദയഃ  ॥ 5 ॥ 

യയുർഭാരത തത്ക്ഷേത്രം സ്വമഘം ക്ഷപയിഷ്ണവഃ ।
ഗദപ്രദ്യുമ്നസാംബാദ്യാഃ സുചന്ദ്രശുകസാരണൈഃ  ॥ 6 ॥ 

ആസ്തേഽനിരുദ്ധോ രക്ഷായാം കൃതവർമ്മാ ച യൂഥപഃ । 
തേ രഥൈർദ്ദേവധിഷ്ണ്യാഭൈർഹയൈശ്ച തരളപ്ലവൈഃ  ॥ 7 ॥ 

ഗജൈർന്നദദ്ഭിരഭ്രാഭൈർന്നൃഭിർവ്വിദ്യാധരദ്യുഭിഃ ।
വ്യരോചന്ത മഹാതേജാഃ പഥി കാഞ്ചനമാലിനഃ  ॥ 8 ॥ 

ദിവ്യസ്രഗ്വസ്ത്രസന്നാഹാഃ കളത്രൈഃ ഖേചരാ ഇവ ।
തത്ര സ്നാത്വാ മഹാഭാഗാ ഉപോഷ്യ സുസമാഹിതാഃ  ॥ 9 ॥ 

ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദുർദ്ധേനൂർവ്വാസഃസ്രഗ് രുക്മമാലിനീഃ ।
രാമഹ്രദേഷു വിധിവത്പുനരാപ്ലുത്യ വൃഷ്ണയഃ  ॥ 10 ॥ 

ദദുഃ സ്വന്നം ദ്വിജാഗ്ര്യേഭ്യഃ കൃഷ്ണേ നോ ഭക്തിരസ്ത്വിതി ।
സ്വയം ച തദനുജ്ഞാതാ വൃഷ്ണയഃ കൃഷ്ണദേവതാഃ  ॥ 11 ॥ 

ഭുക്ത്വോപവിവിശുഃ കാമം സ്നിഗ്ദ്ധച്ഛായാങ്ഘ്രിപാങ്ഘ്രിഷു ।
തത്രാഗതാംസ്തേ ദദൃശുഃ സുഹൃത്സംബന്ധിനോ നൃപാൻ  ॥ 12 ॥ 

മത്സ്യോശീനരകൌസല്യവിദർഭകുരുസൃഞ്ജയാൻ ।
കാംബോജകൈകയാൻമദ്രാൻ കുന്തീനാനർത്തകേരളാൻ  ॥ 13 ॥ 

അന്യാംശ്ചൈവാത്മപക്ഷീയാൻ പരാംശ്ച ശതശോ നൃപ ।
നന്ദാദീൻ സുഹൃദോ ഗോപാൻ ഗോപീശ്ചോത്കണ്ഠിതാശ്ചിരം  ॥ 14 ॥ 

     അന്യോന്യസന്ദർശനഹർഷരംഹസാ 
          പ്രോത്ഫുല്ലഹൃദ്വക്ത്രസരോരുഹശ്രിയഃ ।
     ആശ്ലിഷ്യ ഗാഢം നയനൈഃ സ്രവജ്ജലാ 
          ഹൃഷ്യത്ത്വചോ രുദ്ധഗിരോ യയുർമ്മുദം  ॥ 15 ॥ 

     സ്ത്രിയശ്ച സംവീക്ഷ്യ മിഥോഽതിസൌഹൃദ-
          സ്മിതാമലാപാംഗദൃശോഽഭിരേഭിരേ ।
     സ്തനൈഃ സ്തനാൻ കുങ്കുമപങ്കരൂഷിതാൻ-
          നിഹത്യ ദോർഭിഃ പ്രണയാശ്രുലോചനാഃ  ॥ 16 ॥ 

തതോഽഭിവാദ്യ തേ വൃദ്ധാൻ യവിഷ്ഠൈരഭിവാദിതാഃ ।
സ്വാഗതം കുശലം പൃഷ്ട്വാ ചക്രുഃ കൃഷ്ണകഥാ മിഥഃ  ॥ 17 ॥ 

പൃഥാ ഭ്രാതൄൻ സ്വസൄർവീക്ഷ്യ തത്പുത്രാൻ പിതരാവപി ।
ഭ്രാതൃപത്നീർമ്മുകുന്ദം ച ജഹൌ സംകഥയാ ശുചഃ  ॥ 18 ॥ 

കുന്ത്യുവാച

ആര്യ ഭ്രാതരഹം മന്യേ ആത്മാനമകൃതാശിഷം ।
യദ്വാ ആപത്സു മദ്വാർത്താം നാനുസ്മരഥ സത്തമാഃ  ॥ 19 ॥ 

സുഹൃദോ ജ്ഞാതയഃ പുത്രാ ഭ്രാതരഃ പിതരാവപി ।
നാനുസ്മരന്തി സ്വജനം യസ്യ ദൈവമദക്ഷിണം  ॥ 20 ॥ 

വസുദേവ ഉവാച

അംബ മാസ്മാനസൂയേഥാ ദൈവക്രീഡനകാൻ നരാൻ ।
ഈശസ്യ ഹി വശേ ലോകഃ കുരുതേ കാര്യതേഽഥ വാ  ॥ 21 ॥ 

കംസപ്രതാപിതാഃ സർവ്വേ വയം യാതാ ദിശം ദിശം ।
ഏതർഹ്യേവ പുനഃ സ്ഥാനം ദൈവേനാസാദിതാഃ സ്വസഃ  ॥ 22 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

വസുദേവോഗ്രസേനാദ്യൈർ യദുഭിസ്തേഽർച്ചിതാ നൃപാഃ ।
ആസന്നച്യുതസന്ദർശപരമാനന്ദനിർവൃതാഃ  ॥ 23 ॥ 

ഭീഷ്മോ ദ്രോണോഽമ്ബികാപുത്രോ ഗാന്ധാരീ സസുതാ തഥാ ।
സദാരാഃ പാണ്ഡവാഃ കുന്തീ സഞ്ജയോ വിദുരഃ കൃപഃ  ॥ 24 ॥ 

കുന്തിഭോജോ വിരാടശ്ച ഭീഷ്മകോ നഗ്നജിൻമഹാൻ ।
പുരുജിദ് ദ്രുപദഃ ശല്യോ ധൃഷ്ടകേതുഃ സകാശിരാട്  ॥ 25 ॥ 

ദമഘോഷോ വിശാലാക്ഷോ മൈഥിലോ മദ്രകേകയൌ ।
യുധാമന്യുഃ സുശർമാ ച സസുതാ ബാഹ്ലികാദയഃ  ॥ 26 ॥ 

രാജാനോ യേ ച രാജേന്ദ്ര യുധിഷ്ഠിരമനുവ്രതാഃ ।
ശ്രീനികേതം വപുഃ ശൌരേഃ സസ്ത്രീകം വീക്ഷ്യ വിസ്മിതാഃ  ॥ 27 ॥ 

അഥ തേ രാമകൃഷ്ണാഭ്യാം സമ്യക് പ്രാപ്തസമർഹണാഃ ।
പ്രശശംസുർമ്മുദാ യുക്താ വൃഷ്ണീൻ കൃഷ്ണപരിഗ്രഹാൻ  ॥ 28 ॥ 

അഹോ ഭോജപതേ യൂയം ജൻമഭാജോ നൃണാമിഹ ।
യത്പശ്യഥാസകൃത്കൃഷ്ണം ദുർദ്ദർശമപി യോഗിനാം  ॥ 29 ॥ 

     യദ്വിശ്രുതിഃ ശ്രുതിനുതേദമലം പുനാതി 
          പാദാവനേജനപയശ്ചവചശ്ചശാസ്ത്രം ।
     ഭൂഃ കാലഭർജ്ജിതഭഗാപി യദങ്ഘ്രിപദ്മ-
          സ്പർശോത്ഥശക്തിരഭിവർഷതി നോഽഖിലാർത്ഥാൻ  ॥ 30 ॥ 

     തദ്ദർശനസ്പർശനാനുപഥപ്രജൽപ-
          ശയ്യാസനാശനസയൌനസപിണ്ഡബന്ധഃ ।
     യേഷാം ഗൃഹേ നിരയവർത്മനി വർത്തതാം വഃ 
          സ്വർഗ്ഗാപവർഗ്ഗവിരമഃ സ്വയമാസ വിഷ്ണുഃ  ॥ 31 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച
നന്ദസ്തത്ര യദൂൻ പ്രാപ്താൻ ജ്ഞാത്വാ കൃഷ്ണപുരോഗമാൻ ।
തത്രാഗമദ് വൃതോ ഗോപൈരനഃസ്ഥാർത്ഥൈർദ്ദിദൃക്ഷയാ  ॥ 32 ॥ 

തം ദൃഷ്ട്വാ വൃഷ്ണയോ ഹൃഷ്ടാസ്തന്വഃ പ്രാണമിവോത്ഥിതാഃ ।
പരിഷസ്വജിരേ ഗാഢം ചിരദർശനകാതരാഃ  ॥ 33 ॥ 

വസുദേവഃ പരിഷ്വജ്യ സംപ്രീതഃ പ്രേമവിഹ്വലഃ ।
സ്മരൻ കംസകൃതാൻ ക്ലേശാൻ പുത്രന്യാസം ച ഗോകുലേ  ॥ 34 ॥ 

കൃഷ്ണരാമൌ പരിഷ്വജ്യ പിതരാവഭിവാദ്യ ച ।
ന കിഞ്ചനോചതുഃ പ്രേമ്ണാ സാശ്രുകണ്ഠൌ കുരൂദ്വഹ  ॥ 35 ॥ 

താവാത്മാസനമാരോപ്യ ബാഹുഭ്യാം പരിരഭ്യ ച ।
യശോദാ ച മഹാഭാഗാ സുതൌ വിജഹതുഃ ശുചഃ  ॥ 36 ॥ 

രോഹിണീ ദേവകീ ചാഥ പരിഷ്വജ്യ വ്രജേശ്വരീം ।
സ്മരന്ത്യൌ തത്കൃതാം മൈത്രീം ബാഷ്പകണ്ഠ്യൌ സമൂചതുഃ  ॥ 37 ॥ 

കാ വിസ്മരേത വാം മൈത്രീമനിവൃത്താം വ്രജേശ്വരി ।
അവാപ്യാപ്യൈന്ദ്രമൈശ്വര്യം യസ്യാ നേഹ പ്രതിക്രിയാ  ॥ 38 ॥ 

     ഏതാവദൃഷ്ടപിതരൌ യുവയോഃ സ്മ പിത്രോഃ 
          സംപ്രീണനാഭ്യുദയപോഷണപാലനാനി ।
     പ്രാപ്യോഷതുർഭവതി പക്ഷ്മ ഹ യദ്വദക്ഷ്ണോഃ 
          ന്യസ്താവകുത്ര ച ഭയൌ ന സതാം പരഃ സ്വഃ  ॥ 39 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

     ഗോപ്യശ്ച കൃഷ്ണമുപലഭ്യ ചിരാദഭീഷ്ടം 
          യത്പ്രേക്ഷണേ ദൃശിഷു പക്ഷ്മകൃതം ശപന്തി ।
     ദൃഗ്ഭിർഹൃദീകൃതമലം പരിരഭ്യ സർവ്വാ-
          സ്തദ്ഭാവമാപുരപി നിത്യയുജാം ദുരാപം  ॥ 40 ॥ 

ഭഗവാംസ്താസ്തഥാഭൂതാ വിവിക്ത ഉപസംഗതഃ ।
ആശ്ലിഷ്യാനാമയം പൃഷ്ട്വാ പ്രഹസന്നിദമബ്രവീത്  ॥ 41 ॥ 

അപി സ്മരഥ നഃ സഖ്യഃ സ്വാനാമർത്ഥചികീർഷയാ ।
ഗതാംശ്ചിരായിതാൻ ശത്രുപക്ഷക്ഷപണചേതസഃ  ॥ 42 ॥ 

അപ്യവധ്യായഥാസ്മാൻ സ്വിദകൃതജ്ഞാവിശങ്കയാ ।
നൂനം ഭൂതാനി ഭഗവാൻ യുനക്തി വിയുനക്തി ച  ॥ 43 ॥ 

വായുര്യഥാ ഘനാനീകം തൃണം തൂലം രജാംസി ച ।
സംയോജ്യാക്ഷിപതേ ഭൂയസ്തഥാ ഭൂതാനി ഭൂതകൃത്  ॥ 44 ॥ 

മയി ഭക്തിർഹി ഭൂതാനാമമൃതത്വായ കൽപതേ ।
ദിഷ്ട്യാ യദാസീൻമത് സ്നേഹോ ഭവതീനാം മദാപനഃ  ॥ 45 ॥ 

അഹം ഹി സർവ്വഭൂതാനാമാദിരന്തോഽന്തരം ബഹിഃ ।
ഭൌതികാനാം യഥാ ഖം വാർഭൂർവ്വായുർജ്ജ്യോതിരംഗനാഃ  ॥ 46 ॥ 

ഏവം ഹ്യേതാനി ഭൂതാനി ഭൂതേഷ്വാത്മാഽഽത്മനാ തതഃ ।
ഉഭയം മയ്യഥ പരേ പശ്യതാഭാതമക്ഷരേ  ॥ 47 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

അധ്യാത്മശിക്ഷയാ ഗോപ്യ ഏവം കൃഷ്ണേന ശിക്ഷിതാഃ ।
തദനുസ്മരണധ്വസ്തജീവകോശാസ്തമധ്യഗൻ  ॥ 48 ॥ 

     ആഹുശ്ചതേ നളിനനാഭ പദാരവിന്ദം 
          യോഗേശ്വരൈർഹൃദി വിചിന്ത്യമഗാധബോധൈഃ ।
     സംസാരകൂപപതിതോത്തരണാവലംബം 
          ഗേഹംജുഷാമപി മനസ്യുദിയാത് സദാ നഃ  ॥ 49 ॥