ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 16


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 16 

മൈത്രേയ ഉവാച

ഇതി ബ്രുവാണം നൃപതിം ഗായകാ മുനിചോദിതാഃ ।
തുഷ്ടുവുസ്തുഷ്ടമനസസ്തദ്വാഗമൃതസേവയാ  ॥ 1 ॥ 

     നാലം വയം തേ മഹിമാനുവർണ്ണനേ 
          യോ ദേവവര്യോഽവതതാര മായയാ ।
     വേനാംഗജാതസ്യ ച പൌരുഷാണി തേ 
          വാചസ്പതീനാമപി ബഭ്രമുർധിയഃ  ॥ 2 ॥ 

     അഥാപ്യുദാരശ്രവസഃ പൃഥോർഹരേഃ 
          കലാവതാരസ്യ കഥാമൃതാദൃതാഃ ।
     യഥോപദേശം മുനിഭിഃ പ്രചോദിതാഃ 
          ശ്ലാഘ്യാനി കർമ്മാണി വയം വിതൻമഹി  ॥ 3 ॥ 

ഏഷ ധർമ്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠോ ലോകം ധർമ്മഽനുവർത്തയൻ ।
ഗോപ്താ ച ധർമ്മസേതൂനാം ശാസ്താ തത്പരിപന്ഥിനാം  ॥ 4 ॥ 

ഏഷ വൈ ലോകപാലാനാം ബിഭർത്ത്യേകസ്തനൌ തനൂഃ ।
കാലേ കാലേ യഥാ ഭാഗം ലോകയോരുഭയോർഹിതം  ॥ 5 ॥ 

വസു കാല ഉപാദത്തേ കാലേ ചായം വിമുഞ്ചതി ।
സമഃ സർവ്വേഷു ഭൂതേഷു പ്രതപൻ സൂര്യവദ്വിഭുഃ  ॥ 6 ॥ 

തിതിക്ഷത്യക്രമം വൈന്യ ഉപര്യാക്രമതാമപി ।
ഭൂതാനാം കരുണഃ ശശ്വദാർത്താനാം ക്ഷിതിവൃത്തിമാൻ  ॥ 7 ॥ 

ദേവേഽവർഷത്യസൌ ദേവോ നരദേവവപുർഹരിഃ ।
കൃച്ഛ്രപ്രാണാഃ പ്രജാ ഹ്യേഷ രക്ഷിഷ്യത്യഞ്ജസേന്ദ്രവത്  ॥ 8 ॥ 

ആപ്യായയത്യസൌ ലോകം വദനാമൃതമൂർത്തിനാ ।
സാനുരാഗാവലോകേന വിശദസ്മിതചാരുണാ  ॥ 9 ॥ 

     അവ്യക്തവർത്മൈഷ നിഗൂഢകാര്യോ 
          ഗംഭീരവേധാ ഉപഗുപ്തവിത്തഃ ।
     അനന്തമാഹാത്മ്യഗുണൈകധാമാ 
          പൃഥുഃ പ്രചേതാ ഇവ സംവൃതാത്മാ  ॥ 10 ॥ 

ദുരാസദോ ദുർവ്വിഷഹ ആസന്നോഽപി വിദൂരവത് ।
നൈവാഭിഭവിതും ശക്യോ വേനാരണ്യുത്ഥിതോഽനലഃ  ॥ 11 ॥ 

അന്തർബ്ബഹിശ്ച ഭൂതാനാം പശ്യൻ കർമ്മാണി ചാരണൈഃ ।
ഉദാസീന ഇവാധ്യക്ഷോ വായുരാത്മേവ ദേഹിനാം  ॥ 12 ॥ 

നാദണ്ഡ്യം ദണ്ഡയത്യേഷ സുതമാത്മദ്വിഷാമപി ।
ദണ്ഡയത്യാത്മജമപി ദണ്ഡ്യം ധർമ്മപഥേ സ്ഥിതഃ  ॥ 13 ॥ 

അസ്യാപ്രതിഹതം ചക്രം പൃഥോരാമാനസാചലാത് ।
വർത്തതേ ഭഗവാനർക്കോ യാവത്തപതി ഗോഗണൈഃ  ॥ 14 ॥ 

രഞ്ജയിഷ്യതി യല്ലോകമയമാത്മവിചേഷ്ടിതൈഃ ।
അഥാമുമാഹൂ രാജാനം മനോരഞ്ജനകൈഃ പ്രജാഃ  ॥ 15 ॥ 

ദൃഢവ്രതഃ സത്യസന്ധോ ബ്രഹ്മണ്യോ വൃദ്ധസേവകഃ ।
ശരണ്യഃ സർവ്വഭൂതാനാം മാനദോ ദീനവത്സലഃ  ॥ 16 ॥ 

മാതൃഭക്തിഃ പരസ്ത്രീഷു പത്ന്യാമർദ്ധ ഇവാത്മനഃ ।
പ്രജാസു പിതൃവത്‌സ്നിഗ്‌ദ്ധഃ കിംകരോ ബ്രഹ്മവാദിനാം  ॥ 17 ॥ 

ദേഹിനാമാത്മവത്പ്രേഷ്ഠഃ സുഹൃദാം നന്ദിവർദ്ധനഃ ।
മുക്തസംഗപ്രസംഗോഽയം ദണ്ഡപാണിരസാധുഷു  ॥ 18 ॥ 

     അയം തു സാക്ഷാദ്ഭഗവാംസ്ത്ര്യധീശഃ 
          കൂടസ്ഥ ആത്മാ കലയാവതീർണ്ണഃ ।
     യസ്മിന്നവിദ്യാരചിതം നിരർത്ഥകം 
          പശ്യന്തി നാനാത്വമപി പ്രതീതം  ॥ 19 ॥ 

     അയം ഭുവോ മണ്ഡലമോദയാദ്രേർ-
          ഗ്ഗോപ്തൈകവീരോ നരദേവനാഥഃ।
     ആസ്ഥായ ജൈത്രം രഥമാത്തചാപഃ 
          പര്യസ്യതേ ദക്ഷിണതോ യഥാർക്കഃ  ॥ 20 ॥ 

     അസ്മൈ നൃപാലാഃ കില തത്ര തത്ര 
          ബലിം ഹരിഷ്യന്തി സലോകപാലാഃ ।
     മംസ്യന്ത ഏഷാം സ്ത്രിയ ആദിരാജം 
          ചക്രായുധം തദ്യശ ഉദ്ധരന്ത്യഃ  ॥ 21 ॥ 

     അയം മഹീം ഗാം ദുദുഹേഽധിരാജഃ 
          പ്രജാപതിർവൃത്തികരഃ പ്രജാനാം ।
     യോ ലീലയാദ്രീൻ സ്വശരാസകോട്യാ 
          ഭിന്ദൻ സമാം ഗാമകരോദ്യഥേന്ദ്രഃ  ॥ 22 ॥ 

     വിസ്ഫൂർജ്ജയന്നാജഗവം ധനുഃ സ്വയം 
          യദാചരത്ക്ഷ്മാമവിഷഹ്യമാജൌ ।
     തദാ നിലില്യുർദിശി ദിശ്യസന്തോ 
          ലാംഗൂലമുദ്യമ്യ യഥാ മൃഗേന്ദ്രഃ  ॥ 23 ॥ 

     ഏഷോഽശ്വമേധാൻ തമാജഹാര 
          സരസ്വതീ പ്രാദുരഭാവി യത്ര ।
     അഹാരഷീദ് യസ്യ ഹയം പുരന്ദരഃ 
          ശതക്രതുശ്ചരമേ വർത്തമാനേ  ॥ 24 ॥ 

     ഏഷ സ്വസദ്മോപവനേ സമേത്യ 
          സനത്കുമാരം ഭഗവന്തമേകം ।
     ആരാധ്യ ഭക്ത്യാലഭതാമലം ത-
          ജ്ജ്ഞാനം യതോ ബ്രഹ്മ പരം വിദന്തി  ॥ 25 ॥ 

തത്ര തത്ര ഗിരസ്താസ്താ ഇതി വിശ്രുതവിക്രമഃ ।
ശ്രോഷ്യത്യാത്മാശ്രിതാ ഗാഥാഃ പൃഥുഃ പൃഥുപരാക്രമഃ  ॥ 26 ॥ 

     ദിശോ വിജിത്യാപ്രതിരുദ്ധചക്രഃ
          സ്വതേജസോത്പാടിതലോകശല്യഃ ।
     സുരാസുരേന്ദ്രൈരുപഗീയമാന-
          മഹാനുഭാവോ ഭവിതാ പതിർഭുവഃ  ॥ 27 ॥