ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 9


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 9 

നാരദ ഉവാച

ഏവം സുരാദയഃ സർവ്വേ ബ്രഹ്മരുദ്രപുരഃസരാഃ ।
നോപൈതുമശകൻ മന്യുസംരംഭം സുദുരാസദം  ॥ 1 ॥ 

സാക്ഷാച്ഛ്രീഃ പ്രേഷിതാ ദേവൈർദൃഷ്ട്വാ തൻമഹദദ്ഭുതം ।
അദൃഷ്ടാശ്രുതപൂർവ്വത്വാത് സാ നോപേയായ ശങ്കിതാ  ॥ 2 ॥ 

പ്രഹ്ളാദം പ്രേഷയാമാസ ബ്രഹ്മാവസ്ഥിതമന്തികേ ।
താത പ്രശമയോപേഹി സ്വപിത്രേ കുപിതം പ്രഭും  ॥ 3 ॥ 

തഥേതി ശനകൈ രാജൻ മഹാഭാഗവതോഽർഭകഃ ।
ഉപേത്യ ഭുവി കായേന നനാമ വിധൃതാഞ്ജലിഃ  ॥ 4 ॥ 

     സ്വപാദമൂലേ പതിതം തമർഭകം 
          വിലോക്യ ദേവഃ കൃപയാ പരിപ്ലുതഃ ।
     ഉത്ഥാപ്യ തച്ഛീർഷ്ണ്യദധാത്കരാംബുജം 
          കാലാഹിവിത്രസ്തധിയാം കൃതാഭയം  ॥ 5 ॥ 

     സ തത്കരസ്പർശധുതാഖിലാശുഭഃ 
          സപദ്യഭിവ്യക്തപരാത്മദർശനഃ ।
     തത്പാദപദ്മം ഹൃദി നിർവൃതോ ദധൌ 
          ഹൃഷ്യത്തനുഃ ക്ലിന്നഹൃദശ്രുലോചനഃ  ॥ 6 ॥ 

അസ്തൌഷീദ്ധരിമേകാഗ്രമനസാ സുസമാഹിതഃ ।
പ്രേമഗദ്ഗദയാ വാചാ തന്ന്യസ്തഹൃദയേക്ഷണഃ  ॥ 7 ॥ 

പ്രഹ്ളാദ ഉവാച

     ബ്രഹ്മാദയഃ സുരഗണാ മുനയോഽഥ സിദ്ധാഃ 
          സത്ത്വൈകതാനമതയോ വചസാം പ്രവാഹൈഃ ।
     നാരാധിതും പുരുഗുണൈരധുനാപി പിപ്രുഃ 
          കിം തോഷ്ടുമർഹതി സ മേ ഹരിരുഗ്രജാതേഃ  ॥ 8 ॥ 

     മന്യേ ധനാഭിജനരൂപതപഃശ്രുതൌജഃ
          തേജഃപ്രഭാവബലപൌരുഷബുദ്ധിയോഗാഃ । 
     നാരാധനായ ഹി ഭവന്തി പരസ്യ പുംസോ 
          ഭക്ത്യാ തുതോഷ ഭഗവാൻ ഗജയൂഥപായ  ॥ 9 ॥ 

     വിപ്രാദ് ദ്വിഷഡ്ഗുണയുതാദരവിന്ദനാഭ-
          പാദാരവിന്ദവിമുഖാച്ഛ്വപചം വരിഷ്ഠം । 
     മന്യേ തദർപ്പിതമനോവചനേഹിതാർത്ഥ-
          പ്രാണം പുനാതി സ കുലം ന തു ഭൂരിമാനഃ  ॥ 10 ॥ 

     നൈവാത്മനഃ പ്രഭുരയം നിജലാഭപൂർണ്ണോ 
          മാനം ജനാദവിദുഷഃ കരുണോ വൃണീതേ । 
     യദ്യജ്ജനോ ഭഗവതേ വിദധീത മാനം 
          തച്ചാത്മനേ പ്രതിമുഖസ്യ യഥാ മുഖശ്രീഃ  ॥ 11 ॥ 

     തസ്മാദഹം വിഗതവിക്ലവ ഈശ്വരസ്യ 
          സർവ്വാത്മനാ മഹി ഗൃണാമി യഥാ മനീഷം । 
     നീചോഽജയാ ഗുണവിസർഗ്ഗമനുപ്രവിഷ്ടഃ 
          പൂയേത യേന ഹി പുമാനനുവർണ്ണിതേന  ॥ 12 ॥ 

     സർവ്വേ ഹ്യമീ വിധികരാസ്തവ സത്ത്വധാമ്നോ 
          ബ്രഹ്മാദയോ വയമിവേശ ന ചോദ്വിജന്തഃ । 
     ക്ഷേമായ ഭൂതയ ഉതാത്മസുഖായ ചാസ്യ 
          വിക്രീഡിതം ഭഗവതോ രുചിരാവതാരൈഃ  ॥ 13 ॥ 

     തദ്യച്ഛ മന്യുമസുരശ്ച ഹതസ്ത്വയാദ്യ 
          മോദേത സാധുരപി വൃശ്ചികസർപ്പഹത്യാ । 
     ലോകാശ്ച നിർവൃതിമിതാഃ പ്രതിയന്തി സർവ്വേ 
          രൂപം നൃസിംഹ വിഭയായ ജനാഃ സ്മരന്തി  ॥ 14 ॥ 

     നാഹം ബിഭേമ്യജിത തേഽതിഭയാനകാസ്യ-
          ജിഹ്വാർക്കനേത്രഭ്രുകുടീരഭസോഗ്രദംഷ്ട്രാത് । 
     ആന്ത്രസ്രജഃക്ഷതജകേസരശങ്കുകർണ്ണാ-
          ന്നിർഹ്രാദഭീതദിഗിഭാദരിഭിന്നഖാഗ്രാത്  ॥ 15 ॥ 

     ത്രസ്തോഽസ്മ്യഹം കൃപണവത്സല ദുഃസഹോഗ്ര-
          സംസാരചക്രകദനാദ്ഗ്രസതാം പ്രണീതഃ । 
     ബദ്ധഃ സ്വകർമ്മഭിരുശത്തമ തേഽങ്ഘ്രിമൂലം 
          പ്രീതോപവർഗ്ഗശരണം ഹ്വയസേ കദാ നു  ॥ 16 ॥ 

     യസ്മാത്പ്രിയാപ്രിയവിയോഗസയോഗജൻമ-
          ശോകാഗ്നിനാ സകലയോനിഷു ദഹ്യമാനഃ । 
     ദുഃഖൌഷധം തദപി ദുഃഖമതദ്ധിയാഹം 
          ഭൂമൻ ഭ്രമാമി വദ മേ തവ ദാസ്യയോഗം  ॥ 17 ॥ 

     സോഽഹം പ്രിയസ്യ സുഹൃദഃ പരദേവതായാ 
          ലീലാകഥാസ്തവ നൃസിംഹ വിരിഞ്ചഗീതാഃ । 
     അഞ്ജസ്തിതർമ്മ്യനുഗൃണൻ ഗുണവിപ്രമുക്തോ 
          ദുർഗ്ഗാണി തേ പദയുഗാലയഹംസസംഗഃ  ॥ 18 ॥ 

     ബാലസ്യ നേഹ ശരണം പിതരൌ നൃസിംഹ 
          നാർത്തസ്യ ചാഗദമുദന്വതി മജ്ജതോ നൌഃ । 
     തപ്തസ്യ തത്പ്രതിവിധിര്യ ഇഹാഞ്ജസേഷ്ട-
          സ്താവദ്വിഭോ തനുഭൃതാം ത്വദുപേക്ഷിതാനാം  ॥ 19 ॥ 

     യസ്മിൻ യതോ യർഹി യേന ച യസ്യ യസ്മാദ്-
          യസ്മൈ യഥാ യദുത യസ്ത്വപരഃ പരോ വാ । 
     ഭാവഃ കരോതി വികരോതി പൃഥക്സ്വഭാവഃ 
          സഞ്ചോദിതസ്തദഖിലം ഭവതഃ സ്വരൂപം  ॥ 20 ॥ 

     മായാ മനഃ സൃജതി കർമ്മമയം ബലീയഃ 
          കാലേന ചോദിതഗുണാനുമതേന പുംസഃ । 
     ഛന്ദോമയം യദജയാർപ്പിതഷോഡശാരം 
          സംസാരചക്രമജ കോഽതിതരേത്ത്വദന്യഃ  ॥ 21 ॥ 

     സ ത്വം ഹി നിത്യവിജിതാത്മഗുണഃ സ്വധാമ്നാ 
          കാലോ വശീകൃതവിസൃജ്യവിസർഗ്ഗശക്തിഃ । 
     ചക്രേ വിസൃഷ്ടമജയേശ്വര ഷോഡശാരേ 
          നിഷ്പീഡ്യമാനമുപകർഷ വിഭോ പ്രപന്നം  ॥ 22 ॥ 

     ദൃഷ്ടാ മയാ ദിവി വിഭോഽഖിലധിഷ്ണ്യപാനാ-
          മായുഃ ശ്രിയോ വിഭവ ഇച്ഛതി യാൻ ജനോഽയം । 
     യേഽസ്മത്പിതുഃ കുപിതഹാസവിജൃംഭിതഭ്രൂ-
          വിസ്ഫൂർജ്ജിതേന ലുളിതാഃ സ തു തേ നിരസ്തഃ  ॥ 23 ॥ 

     തസ്മാദമൂസ്തനുഭൃതാമഹമാശിഷോ ജ്ഞ 
          ആയുഃ ശ്രിയം വിഭവമൈന്ദ്രിയമാവിരിഞ്ച്യാത് । 
     നേച്ഛാമി തേ വിലുളിതാനുരുവിക്രമേണ 
          കാലാത്മനോപനയ മാം നിജഭൃത്യപാർശ്വം  ॥ 24 ॥ 

     കുത്രാശിഷഃ ശ്രുതിസുഖാ മൃഗതൃഷ്ണിരൂപാഃ 
          ക്വേദം കളേബരമശേഷരുജാം വിരോഹഃ । 
     നിർവ്വിദ്യതേ ന തു ജനോ യദപീതി വിദ്വാൻ 
          കാമാനലം മധുലവൈഃ ശമയൻ ദുരാപൈഃ  ॥ 25 ॥ 

     ക്വാഹം രജഃപ്രഭവ ഈശ തമോഽധികേഽസ്മിൻ 
          ജാതഃ സുരേതരകുലേ ക്വ തവാനുകമ്പാ । 
     ന ബ്രഹ്മണോ ന തു ഭവസ്യ ന വൈ രമായാ 
          യൻമേഽർപ്പിതഃ ശിരസി പദ്മകരഃ പ്രസാദഃ  ॥ 26 ॥ 

     നൈഷാ പരാവരമതിർഭവതോ നനു സ്യാ-
          ജ്ജന്തോർ യഥാഽഽത്മസുഹൃദോ ജഗതസ്തഥാപി । 
     സംസേവയാ സുരതരോരിവ തേ പ്രസാദഃ 
          സേവാനുരൂപമുദയോ ന പരാവരത്വം  ॥ 27 ॥ 

     ഏവം ജനം നിപതിതം പ്രഭവാഹികൂപേ 
          കാമാഭികാമമനു യഃ പ്രപതൻ പ്രസംഗാത് । 
     കൃത്വാഽഽത്മസാത് സുരർഷിണാ ഭഗവൻ ഗൃഹീതഃ 
          സോഽഹം കഥം നു വിസൃജേ തവ ഭൃത്യസേവാം  ॥ 28 ॥ 

     മത്പ്രാണരക്ഷണമനന്ത പിതുർവധശ്ച 
          മന്യേ സ്വഭൃത്യഋഷിവാക്യമൃതം വിധാതും । 
     ഖഡ്ഗം പ്രഗൃഹ്യ യദവോചദസദ്വിധിത്സു-
          സ്ത്വാമീശ്വരോ മദപരോഽവതു കം ഹരാമി  ॥ 29 ॥ 

     ഏകസ്ത്വമേവ ജഗദേതമമുഷ്യ യത് ത്വ-
          മാദ്യന്തയോഃ പൃഥഗവസ്യസി മധ്യതശ്ച । 
     സൃഷ്ട്വാ ഗുണവ്യതികരം നിജമായയേദം 
          നാനേവ തൈരവസിതസ്തദനുപ്രവിഷ്ടഃ  ॥ 30 ॥ 

     ത്വം വാ ഇദം സദസദീശ ഭവാംസ്തതോഽന്യോ 
          മായാ യദാത്മപരബുദ്ധിരിയം ഹ്യപാർത്ഥാ । 
     യദ്യസ്യ ജൻമ നിധനം സ്ഥിതിരീക്ഷണം ച 
          തദ്വൈ തദേവ വസുകാലവദഷ്ടിതർവോഃ  ॥ 31 ॥ 

     ന്യസ്യേദമാത്മനി ജഗദ്വിലയാംബുമധ്യേ 
          ശേഷേഽഽത്മനാ നിജസുഖാനുഭവോ നിരീഹഃ ।
     യോഗേന മീലിതദൃഗാത്മനിപീതനിദ്ര-
          സ്തുര്യേ സ്ഥിതോ ന തു തമോ ന ഗുണാംശ്ച യുങ്ക്ഷേ  ॥ 32 ॥ 

     തസ്യൈവ തേ വപുരിദം നിജകാലശക്ത്യാ 
          സഞ്ചോദിതപ്രകൃതിധർമ്മണ ആത്മഗൂഢം । 
     അംഭസ്യനന്തശയനാദ് വിരമത്സമാധേർ-
          ന്നാഭേരഭൂത് സ്വകണികാവടവൻമഹാബ്ജം  ॥ 33 ॥ 

     തത്സംഭവഃ കവിരതോഽന്യദപശ്യമാന-
          സ്ത്വാം ബീജമാത്മനി തതം സ്വബഹിർവ്വിചിന്ത്യ । 
     നാവിന്ദദബ്ദശതമപ്സു നിമജ്ജമാനോ 
          ജാതേഽങ്കുരേ കഥമു ഹോപലഭേത ബീജം  ॥ 34 ॥ 

     സ ത്വാത്മയോനിരതിവിസ്മിത ആശ്രിതോഽബ്ജം 
          കാലേന തീവ്രതപസാ പരിശുദ്ധഭാവഃ । 
     ത്വാമാത്മനീശ ഭുവി ഗന്ധമിവാതിസൂക്ഷ്മം 
          ഭൂതേന്ദ്രിയാശയമയേ വിതതം ദദർശ  ॥ 35 ॥ 

     ഏവം സഹസ്രവദനാങ്ഘ്രിശിരഃകരോരു-
          നാസാസ്യകർണ്ണനയനാഭരണായുധാഢ്യം 
     മായാമയം സദുപലക്ഷിതസന്നിവേശം 
          ദൃഷ്ട്വാ മഹാപുരുഷമാപ മുദം വിരിഞ്ചഃ  ॥ 36 ॥ 

     തസ്മൈ ഭവാൻ ഹയശിരസ്തനുവം ഹി ബിഭ്രദ്-
          വേദദ്രുഹാവതിബലൌ മധുകൈടഭാഖ്യൌ ।
     ഹത്വാഽഽനയച്ഛ്രുതിഗണാംസ്തു രജസ്തമശ്ച 
          സത്ത്വം തവ പ്രിയതമാം തനുമാമനന്തി  ॥ 37 ॥ 

     ഇത്ഥം നൃതിര്യഗൃഷിദേവഝഷാവതാരൈർ-
          ലോകാൻ വിഭാവയസി ഹംസി ജഗത്പ്രതീപാൻ । 
     ധർമ്മം മഹാപുരുഷ പാസി യുഗാനുവൃത്തം 
          ഛന്നഃ കലൌ യദഭവസ്ത്രിയുഗോഽഥ സ ത്വം  ॥ 38 ॥ 

     നൈതൻമനസ്തവ കഥാസു വികുണ്ഠനാഥ 
          സമ്പ്രീയതേ ദുരിതദുഷ്ടമസാധു തീവ്രം । 
     കാമാതുരം ഹർഷശോകഭയൈഷണാർത്തം 
          തസ്മിൻ കഥം തവ ഗതിം വിമൃശാമി ദീനഃ  ॥ 39 ॥ 

     ജിഹ്വൈകതോഽച്യുത വികർഷതി മാവിതൃപ്താ 
          ശിശ്നോഽന്യതസ്ത്വഗുദരം ശ്രവണം കുതശ്ചിത് । 
     ഘ്രാണോഽന്യതശ്ചപലദൃക് ക്വ ച കർമ്മശക്തിർ-
          ബ്ബഹ്വ്യഃ സപത്ന്യ ഇവ ഗേഹപതിം ലുനന്തി  ॥ 40 ॥ 

     ഏവം സ്വകർമ്മപതിതം ഭവവൈതരണ്യാ-
          മന്യോന്യജൻമമരണാശനഭീതഭീതം ।
     പശ്യൻ ജനം സ്വപരവിഗ്രഹവൈരമൈത്രം 
          ഹന്തേതി പാരചര പീപൃഹി മൂഢമദ്യ  ॥ 41 ॥ 

     കോ ന്വത്ര തേഽഖിലഗുരോ ഭഗവൻ പ്രയാസ 
          ഉത്താരണേഽസ്യ ഭവസംഭവലോപഹേതോഃ । 
     മൂഢേഷു വൈ മഹദനുഗ്രഹ ആർത്തബന്ധോ 
          കിം തേന തേ പ്രിയജനാനനുസേവതാം നഃ  ॥ 42 ॥ 

     നൈവോദ്വിജേ പര ദുരത്യയവൈതരണ്യാ-
          സ്ത്വദ്വീര്യഗായനമഹാമൃതമഗ്നചിത്തഃ । 
     ശോചേ തതോ വിമുഖചേതസ ഇന്ദ്രിയാർത്ഥ-
          മായാസുഖായ ഭരമുദ്വഹതോ വിമൂഢാൻ  ॥ 43 ॥ 

     പ്രായേണ ദേവ മുനയഃ സ്വവിമുക്തികാമാഃ 
          മൌനം ചരന്തി വിജനേ ന പരാർത്ഥനിഷ്ഠാഃ । 
     നൈതാന്വിഹായ കൃപണാൻ വിമുമുക്ഷ ഏകോ 
          നാന്യം ത്വദസ്യ ശരണം ഭ്രമതോഽനുപശ്യേ  ॥ 44 ॥ 

     യൻമൈഥുനാദിഗൃഹമേധിസുഖം ഹി തുച്ഛം 
          കണ്ഡൂയനേന കരയോരിവ ദുഃഖദുഃഖം । 
     തൃപ്യന്തി നേഹ കൃപണാ ബഹുദുഃഖഭാജഃ 
          കണ്ഡൂതിവൻമനസിജം വിഷഹേത ധീരഃ  ॥ 45 ॥ 

     മൌനവ്രതശ്രുതതപോഽധ്യയനസ്വധർമ്മ-
          വ്യാഖ്യാരഹോജപസമാധയ ആപവർഗ്യാഃ । 
     പ്രായഃ പരം പുരുഷ തേ ത്വജിതേന്ദ്രിയാണാം 
          വാർത്താ ഭവന്ത്യുത ന വാത്ര തു ദാംഭികാനാം  ॥ 46 ॥ 

     രൂപേ ഇമേ സദസതീ തവ വേദസൃഷ്ടേ 
          ബീജാങ്കുരാവിവ ന ചാന്യദരൂപകസ്യ । 
     യുക്താഃ സമക്ഷമുഭയത്ര വിചിന്വതേ ത്വാം 
          യോഗേന വഹ്നിമിവ ദാരുഷു നാന്യതഃ സ്യാത്  ॥ 47 ॥ 

     ത്വം വായുരഗ്നിരവനിർവ്വിയദംബുമാത്രാഃ 
          പ്രാണേന്ദ്രിയാണി ഹൃദയം ചിദനുഗ്രഹശ്ച । 
     സർവ്വം ത്വമേവ സഗുണോ വിഗുണശ്ച ഭൂമൻ 
          നാന്യത് ത്വദസ്ത്യപി മനോവചസാ നിരുക്തം  ॥ 48 ॥ 

     നൈതേ ഗുണാ ന ഗുണിനോ മഹദാദയോ യേ 
          സർവ്വേ മനഃ പ്രഭൃതയഃ സഹദേവമർത്ത്യാഃ । 
     ആദ്യന്തവന്ത ഉരുഗായ വിദന്തി ഹി ത്വാ-
          മേവം വിമൃശ്യ സുധിയോ വിരമന്തി ശബ്ദാത്  ॥ 49 ॥ 

     തത്തേർഹത്തമ നമഃ സ്തുതികർമ്മപൂജാഃ 
          കർമ്മ സ്മൃതിശ്ചരണയോഃ ശ്രവണം കഥായാം । 
     സംസേവയാ ത്വയി വിനേതി ഷഡംഗയാ കിം 
          ഭക്തിം ജനഃ പരമഹംസഗതൌ ലഭേത  ॥ 50 ॥ 

നാരദ ഉവാച

ഏതാവദ് വർണ്ണിതഗുണോ ഭക്ത്യാ ഭക്തേന നിർഗ്ഗുണഃ ।
പ്രഹ്ളാദം പ്രണതം പ്രീതോ യതമന്യുരഭാഷത  ॥ 51 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

പ്രഹ്ളാദ ഭദ്ര ഭദ്രം തേ പ്രീതോഽഹം തേഽസുരോത്തമ ।
വരം വൃണീഷ്വാഭിമതം കാമപൂരോഽസ്മ്യഹം നൃണാം  ॥ 52 ॥ 

മാമപ്രീണത ആയുഷ്മൻ ദർശനം ദുർലഭം ഹി മേ ।
ദൃഷ്ട്വാ മാം ന പുനർജ്ജന്തുരാത്മാനം തപ്തുമർഹതി  ॥ 53 ॥ 

പ്രീണന്തി ഹ്യഥ മാം ധീരാഃ സർവ്വഭാവേന സാധവഃ ।
ശ്രേയസ്കാമാ മഹാഭാഗ സർവ്വാസാമാശിഷാം പതിം  ॥ 54 ॥ 

ഏവം പ്രലോഭ്യമാനോഽപി വരൈർലോകപ്രലോഭനൈഃ ।
ഏകാന്തിത്വാദ്ഭഗവതി നൈച്ഛത്താനസുരോത്തമഃ  ॥ 55 ॥