ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 74


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 74 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏവം യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ ജരാസന്ധവധം വിഭോഃ ।
കൃഷ്ണസ്യ ചാനുഭാവം തം ശ്രുത്വാ പ്രീതസ്തമബ്രവീത്  ॥ 1 ॥ 

യുധിഷ്ഠിര ഉവാച

യേ സ്യുസ്ത്രൈലോക്യഗുരവഃ സർവ്വേ ലോകമഹേശ്വരാഃ ।
വഹന്തി ദുർലഭം ലബ്ധ്വാ ശിരസൈവാനുശാസനം  ॥ 2 ॥ 

സ ഭവാനരവിന്ദാക്ഷോ ദീനാനാമീശമാനിനാം ।
ധത്തേഽനുശാസനം ഭൂമംസ്തദത്യന്തവിഡംബനം  ॥ 3 ॥ 

ന ഹ്യേകസ്യാദ്വിതീയസ്യ ബ്രഹ്മണഃ പരമാത്മനഃ ।
കർമ്മഭിർവ്വർദ്ധതേ തേജോ ഹ്രസതേ ച യഥാ രവേഃ  ॥ 4 ॥ 

ന വൈ തേഽജിത ഭക്താനാം മമാഹമിതി മാധവ ।
ത്വം തവേതി ച നാനാധീഃ പശൂനാമിവ വൈകൃതാ  ॥ 5 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇത്യുക്ത്വാ യജ്ഞിയേ കാലേ വവ്രേ യുക്താൻ സ ഋത്വിജഃ ।
കൃഷ്ണാനുമോദിതഃ പാർത്ഥോ ബ്രാഹ്മണാൻ ബ്രഹ്മവാദിനഃ  ॥ 6 ॥ 

ദ്വൈപായനോ ഭരദ്വാജഃ സുമന്തുർഗൌതമോഽസിതഃ ।
വസിഷ്ഠശ്ച്യവനഃ കണ്വോ മൈത്രേയഃ കവഷസ്ത്രിതഃ  ॥ 7 ॥ 

വിശ്വാമിത്രോ വാമദേവഃ സുമതിർജ്ജൈമിനിഃ ക്രതുഃ ।
പൈലഃ പരാശരോ ഗർഗ്ഗോ വൈശമ്പായന ഏവ ച  ॥ 8 ॥ 

അഥർവാ കശ്യപോ ധൗമ്യോ രാമോ ഭാർഗ്ഗവ ആസുരിഃ ।
വീതിഹോത്രോ മധുച്ഛന്ദാ വീരസേനോഽകൃതവ്രണഃ  ॥ 9 ॥ 

ഉപഹൂതാസ്തഥാ ചാന്യേ ദ്രോണഭീഷ്മകൃപാദയഃ ।
ധൃതരാഷ്ട്രഃ സഹസുതോ വിദുരശ്ച മഹാമതിഃ  ॥ 10 ॥ 

ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാ യജ്ഞദിദൃക്ഷവഃ ।
തത്രേയുഃ സർവരാജാനോ രാജ്ഞാം പ്രകൃതയോ നൃപ  ॥ 11 ॥ 

തതസ്തേ ദേവയജനം ബ്രാഹ്മണാഃ സ്വർണ്ണലാംഗലൈഃ ।
കൃഷ്ട്വാ തത്ര യതാമ്നായം ദീക്ഷയാംചക്രിരേ നൃപം  ॥ 12 ॥ 

ഹൈമാഃ കിലോപകരണാ വരുണസ്യ യഥാ പുരാ ।
ഇന്ദ്രാദയോ ലോകപാലാ വിരിഞ്ചഭവസംയുതാഃ  ॥ 13 ॥ 

സഗണാഃ സിദ്ധഗന്ധർവ്വാ വിദ്യാധരമഹോരഗാഃ ।
മുനയോ യക്ഷരക്ഷാംസി ഖഗകിന്നരചാരണാഃ  ॥ 14 ॥ 

രാജാനശ്ച സമാഹൂതാ രാജപത്ന്യശ്ച സർവ്വശഃ ।
രാജസൂയം സമീയുഃ സ്മ രാജ്ഞഃ പാണ്ഡുസുതസ്യ വൈ  ॥ 15 ॥ 

മേനിരേ കൃഷ്ണഭക്തസ്യ സൂപപന്നമവിസ്മിതാഃ ।
അയാജയൻ മഹാരാജം യാജകാ ദേവവർച്ചസഃ  ।
രാജസൂയേന വിധിവത്പ്രചേതസമിവാമരാഃ ॥ 16 ॥ 

സൌത്യേഽഹന്യവനീപാലോ യാജകാൻ സദസസ്പതീൻ ।
അപൂജയൻമഹാഭാഗാൻ യഥാവത്സുസമാഹിതഃ  ॥ 17 ॥ 

സദസ്യാഗ്ര്യാർഹണാർഹം വൈ വിമൃശന്തഃ സഭാസദഃ ।
നാധ്യഗച്ഛന്നനൈകാന്ത്യാത് സഹദേവസ്തദാബ്രവീത്  ॥ 18 ॥ 

അർഹതി ഹ്യച്യുതഃ ശ്രൈഷ്ഠ്യം ഭഗവാൻ സാത്വതാം പതിഃ ।
ഏഷ വൈ ദേവതാഃ സർവ്വാ ദേശകാലധനാദയഃ  ॥ 19 ॥ 

യദാത്മകമിദം വിശ്വം ക്രതവശ്ച യദാത്മകാഃ ।
അഗ്നിരാഹുതയോ മന്ത്രാഃ സാംഖ്യം യോഗശ്ച യത്പരഃ  ॥ 20 ॥ 

ഏക ഏവാദ്വിതീയോഽസാവൈതദാത്മ്യമിദം ജഗത് ।
ആത്മനാഽഽത്മാശ്രയഃ സഭ്യാഃ സൃജത്യവതി ഹന്ത്യജഃ  ॥ 21 ॥ 

വിവിധാനീഹ കർമ്മാണി ജനയൻ യദവേക്ഷയാ ।
ഈഹതേ യദയം സർവ്വഃ ശ്രേയോ ധർമ്മദിലക്ഷണം  ॥ 22 ॥ 

തസ്മാത്കൃഷ്ണായ മഹതേ ദീയതാം പരമാർഹണം ।
ഏവം ചേത് സർവ്വഭൂതാനാമാത്മനശ്ചാർഹണം ഭവേത്  ॥ 23 ॥ 

സർവ്വഭൂതാത്മഭൂതായ കൃഷ്ണായാനന്യദർശിനേ ।
ദേയം ശാന്തായ പൂർണ്ണായ ദത്തസ്യാനന്ത്യമിച്ഛതാ  ॥ 24 ॥ 

ഇത്യുക്ത്വാ സഹദേവോഽഭൂത്തൂഷ്ണീം കൃഷ്ണാനുഭാവവിത് ।
തച്ഛ്രുത്വാ തുഷ്ടുവുഃ സർവ്വേ സാധു സാധ്വിതി സത്തമാഃ  ॥ 25 ॥ 

ശ്രുത്വാ ദ്വിജേരിതം രാജാ ജ്ഞാത്വാ ഹാർദ്ദം സഭാസദാം ।
സമർഹയദ്ധൃഷീകേശം പ്രീതഃ പ്രണയവിഹ്വലഃ  ॥ 26 ॥ 

തത്പാദാവവനിജ്യാപഃ ശിരസാ ലോകപാവനീഃ ।
സഭാര്യഃ സാനുജാമാത്യഃ സകുടുംബോഽവഹൻമുദാ  ॥ 27 ॥

വാസോഭിഃ പീതകൌശേയൈർഭൂഷണൈശ്ച മഹാധനൈഃ ।
അർഹയിത്വാശ്രുപൂർണ്ണാക്ഷോ നാശകത്സമവേക്ഷിതും  ॥ 28 ॥ 

ഇത്ഥം സഭാജിതം വീക്ഷ്യ സർവ്വേ പ്രാഞ്ജലയോ ജനാഃ ।
നമോ ജയേതി നേമുസ്തം നിപേതുഃ പുഷ്പവൃഷ്ടയഃ  ॥ 29 ॥ 

     ഇത്ഥം നിശമ്യ ദമഘോഷസുതഃ സ്വപീഠാ-
          ദുത്ഥായ കൃഷ്ണഗുണവർണ്ണനജാതമന്യുഃ । 
     ഉത്ക്ഷിപ്യ ബാഹുമിദമാഹ സദസ്യമർഷീ 
          സംശ്രാവയൻ ഭഗവതേ പരുഷാണ്യഭീതഃ  ॥ 30 ॥ 

ഈശോ ദുരത്യയഃ കാല ഇതി സത്യവതീ ശ്രുതിഃ ।
വൃദ്ധാനാമപി യദ്ബുദ്ധിർബ്ബാലവാക്യൈർവിഭിദ്യതേ  ॥ 31 ॥ 

യൂയം പാത്രവിദാം ശ്രേഷ്ഠാ മാ മന്ധ്വം ബാലഭാഷിതം ।
സദസസ്പതയഃ സർവ്വേ കൃഷ്ണോ യത് സമ്മതോഽർഹണേ  ॥ 32 ॥ 

തപോവിദ്യാവ്രതധരാൻ ജ്ഞാനവിധ്വസ്തകൽമഷാൻ ।
പരമഋഷീൻ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠാൻ ലോകപാലൈശ്ച പൂജിതാൻ  ॥ 33 ॥ 

സദസ്പതീനതിക്രമ്യ ഗോപാലഃ കുലപാംസനഃ ।
യഥാ കാകഃ പുരോഡാശം സപര്യാം കഥമർഹതി  ॥ 34 ॥ 

വർണ്ണാശ്രമകുലാപേതഃ സർവ്വധർമ്മബഹിഷ്കൃതഃ ।
സ്വൈരവർത്തീ ഗുണൈർഹീനഃ സപര്യാം കഥമർഹതി  ॥ 35 ॥ 

യയാതിനൈഷാം ഹി കുലം ശപ്തം സദ്ഭിർബ്ബഹിഷ്കൃതം ।
വൃഥാപാനരതം ശശ്വത് സപര്യാം കഥമർഹതി  ॥ 36 ॥ 

ബ്രഹ്മർഷിസേവിതാൻ ദേശാൻ ഹിത്വൈതേഽബ്രഹ്മവർച്ചസം ।
സമുദ്രം ദുർഗ്ഗമാശ്രിത്യ ബാധന്തേ ദസ്യവഃ പ്രജാഃ  ॥ 37 ॥ 

ഏവമാദീന്യഭദ്രാണി ബഭാഷേ നഷ്ടമംഗളഃ ।
നോവാച കിഞ്ചിദ്ഭഗവാൻ യഥാ സിംഹഃ ശിവാരുതം  ॥ 38 ॥ 

ഭഗവന്നിന്ദനം ശ്രുത്വാ ദുഃസഹം തത് സഭാസദഃ ।
കർണ്ണൗ പിധായ നിർജ്ജഗ്മുഃ ശപന്തശ്ചേദിപം രുഷാ  ॥ 39 ॥ 

നിന്ദാം ഭഗവതഃ ശൃണ്വംസ്തത്പരസ്യ ജനസ്യ വാ ।
തതോ നാപൈതി യഃ സോഽപി യാത്യധഃ സുകൃതാച്ച്യുതഃ  ॥ 40 ॥ 

തതഃ പാണ്ഡുസുതാഃ ക്രുദ്ധാ മത്സ്യകൈകയസൃഞ്ജയാഃ ।
ഉദായുധാഃ സമുത്തസ്ഥുഃ ശിശുപാലജിഘാംസവഃ  ॥ 41 ॥ 

തതശ്ചൈദ്യസ്ത്വസംഭ്രാന്തോ ജഗൃഹേ ഖഡ്ഗചർമ്മണീ ।
ഭർത്സയൻ കൃഷ്ണപക്ഷീയാൻ രാജ്ഞഃ സദസി ഭാരത  ॥ 42 ॥ 

താവദുത്ഥായ ഭഗവാൻ സ്വാൻ നിവാര്യ സ്വയം രുഷാ ।
ശിരഃ ക്ഷുരാന്തചക്രേണ ജഹാരാപതതോ രിപോഃ  ॥ 43 ॥ 

ശബ്ദഃ കോലാഹലോഽപ്യാസീച്ഛിശുപാലേ ഹതേ മഹാൻ ।
തസ്യാനുയായിനോ ഭൂപാ ദുദ്രുവുർജ്ജീവിതൈഷിണഃ  ॥ 44 ॥ 

ചൈദ്യദേഹോത്ഥിതം ജ്യോതിർവ്വാസുദേവമുപാവിശത് ।
പശ്യതാം സർവ്വഭൂതാനാമുൽകേവ ഭുവി ഖാച്ച്യുതാ  ॥ 45 ॥ 

ജൻമത്രയാനുഗുണിതവൈരസംരബ്ധയാ ധിയാ ।
ധ്യായംസ്തൻമയതാം യാതോ ഭാവോ ഹി ഭവകാരണം  ॥ 46 ॥ 

ഋത്വിഗ്ഭ്യഃ സസദസ്യേഭ്യോ ദക്ഷിണാം വിപുലാമദാത് ।
സർവ്വാൻ സമ്പൂജ്യ വിധിവച്ചക്രേഽവഭൃഥമേകരാട്  ॥ 47 ॥ 

സാധയിത്വാ ക്രതും രാജ്ഞഃ കൃഷ്ണോ യോഗേശ്വരേശ്വരഃ ।
ഉവാസ കതിചിൻമാസാൻ സുഹൃദ്ഭിരഭിയാചിതഃ  ॥ 48 ॥ 

തതോഽനുജ്ഞാപ്യ രാജാനമനിച്ഛന്തമപീശ്വരഃ ।
യയൌ സഭാര്യഃ സാമാത്യഃ സ്വപുരം ദേവകീസുതഃ  ॥ 49 ॥ 

വർണ്ണിതം തദുപാഖ്യാനം മയാ തേ ബഹുവിസ്തരം ।
വൈകുണ്ഠവാസിനോർജ്ജൻമ വിപ്രശാപാത്പുനഃ പുനഃ  ॥ 50 ॥ 

രാജസൂയാവഭൃഥ്യേന സ്നാതോ രാജാ യുധിഷ്ഠിരഃ ।
ബ്രഹ്മക്ഷത്രസഭാമധ്യേ ശുശുഭേ സുരരാഡിവ  ॥ 51 ॥ 

രാജ്ഞാ സഭാജിതാഃ സർവ്വേ സുരമാനവഖേചരാഃ ।
കൃഷ്ണം ക്രതും ച ശംസന്തഃ സ്വധാമാനി യയുർമ്മുദാ  ॥ 52 ॥ 

ദുര്യോധനമൃതേ പാപം കലിം കുരുകുലാമയം ।
യോ ന സേഹേ ശ്രീയം സ്ഫീതാം ദൃഷ്ട്വാ പാണ്ഡുസുതസ്യ താം  ॥ 53 ॥ 

യ ഇദം കീർത്തയേദ് വിഷ്ണോഃ കർമ്മ ചൈദ്യവധാദികം ।
രാജമോക്ഷം വിതാനം ച സർവ്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ  ॥ 54 ॥