ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / അഷ്ടമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 8) / അദ്ധ്യായം 1


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / അഷ്ടമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 8) / അദ്ധ്യായം 1 

രാജോവാച

സ്വായംഭുവസ്യേഹ ഗുരോ വംശോഽയം വിസ്തരാച്ഛ്രുതഃ । 
യത്ര വിശ്വസൃജാം സർഗ്ഗോ മനൂനന്യാൻ വദസ്വ നഃ  ॥ 1 ॥ 

യത്ര യത്ര ഹരേർജ്ജൻമ കർമ്മാണി ച മഹീയസഃ ।
ഗൃണന്തി കവയോ ബ്രഹ്മംസ്താനി നോ വദ ശൃണ്വതാം  ॥ 2 ॥ 

യദ്യസ്മിന്നന്തരേ ബ്രഹ്മൻ ഭഗവാൻ വിശ്വഭാവനഃ ।
കൃതവാൻ കുരുതേ കർത്താ ഹ്യതീതേഽനാഗതേഽദ്യ വാ  ॥ 3 ॥ 

ഋഷിരുവാച

മനവോഽസ്മിൻ വ്യതീതാഃ ഷട് കൽപേ സ്വായംഭുവാദയഃ ।
ആദ്യസ്തേ കഥിതോ യത്ര ദേവാദീനാം ച സംഭവഃ  ॥ 4 ॥ 

ആകൂത്യാം ദേവഹൂത്യാം ച ദുഹിത്രോസ്തസ്യ വൈ മനോഃ ।
ധർമ്മജ്ഞാനോപദേശാർത്ഥം ഭഗവാൻ പുത്രതാം ഗതഃ  ॥ 5 ॥ 

കൃതം പുരാ ഭഗവതഃ കപിലസ്യാനുവർണ്ണിതം ।
ആഖ്യാസ്യേ ഭഗവാൻ യജ്ഞോ യച്ചകാര കുരൂദ്വഹ  ॥ 6 ॥ 

വിരക്തഃ കാമഭോഗേഷു ശതരൂപാപതിഃ പ്രഭുഃ ।
വിസൃജ്യ രാജ്യം തപസേ സഭാര്യോ വനമാവിശത്  ॥ 7 ॥ 

സുനന്ദായാം വർഷശതം പദൈകേന ഭുവം സ്പൃശൻ ।
തപ്യമാനസ്തപോ ഘോരമിദമന്വാഹ ഭാരത  ॥ 8 ॥ 

മനുരുവാച

യേന ചേതയതേ വിശ്വം വിശ്വം ചേതയതേ ന യം ।
യോ ജാഗർത്തി ശയാനേഽസ്മിൻ നായം തം വേദ വേദ സഃ  ॥ 9 ॥ 

ആത്മാവാസ്യമിദം വിശ്വം യത്കിഞ്ചിജ്ജഗത്യാം ജഗത് ।
തേന ത്യക്തേന ഭുഞ്ജീഥാ മാ ഗൃധഃ കസ്യ സ്വിദ്ധനം  ॥ 10 ॥ 

യം ന പശ്യതി പശ്യന്തം ചക്ഷുർ യസ്യ ന രിഷ്യതി ।
തം ഭൂതനിലയം ദേവം സുപർണ്ണമുപധാവത  ॥ 11 ॥ 

ന യസ്യാദ്യന്തൌ മധ്യം ച സ്വഃ പരോ നാന്തരം ബഹിഃ ।
വിശ്വസ്യാമൂനി യദ്യസ്മാദ് വിശ്വം ച തദൃതം മഹത്  ॥ 12 ॥ 

     സ വിശ്വകായഃ പുരുഹൂത ഈശഃ 
          സസ്വയംജ്യോതിരജഃ പുരാണഃ ।
     ധത്തേഽസ്യ ജൻമാദ്യജയാഽഽത്മശക്ത്യാ 
          താം വിദ്യയോദസ്യ നിരീഹ ആസ്തേ  ॥ 13 ॥ 

അഥാഗ്രേ ഋഷയഃ കർമ്മാണീഹന്തേഽകർമ്മഹേതവേ ।
ഈഹമാനോ ഹി പുരുഷഃ പ്രായോഽനീഹാം പ്രപദ്യതേ  ॥ 14 ॥ 

ഈഹതേ ഭഗവാനീശോ ന ഹി തത്ര വിഷജ്ജതേ ।
ആത്മലാഭേന പൂർണ്ണാർത്ഥോ നാവസീദന്തി യേഽനു തം  ॥ 15 ॥ 

     തമീഹമാനം നിരഹങ്കൃതം ബുധം 
          നിരാശിഷം പൂർണ്ണമനന്യചോദിതം ।
     നൄൻ ശിക്ഷയന്തം നിജവർത്മസംസ്ഥിതം 
          പ്രഭും പ്രപദ്യേഽഖിലധർമ്മഭാവനം  ॥ 16 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇതി മന്ത്രോപനിഷദം വ്യാഹരന്തം സമാഹിതം ।
ദൃഷ്ട്വാസുരാ യാതുധാനാ ജഗ്ധുമഭ്യദ്രവൻ ക്ഷുധാ  ॥ 17 ॥ 

താംസ്തഥാവസിതാൻ വീക്ഷ്യ യജ്ഞഃ സർവ്വഗതോ ഹരിഃ ।
യാമൈഃ പരിവൃതോ ദേവൈർഹത്വാശാസത് ത്രിവിഷ്ടപം  ॥ 18 ॥ 

സ്വാരോചിഷോ ദ്വിതീയസ്തു മനുരഗ്നേഃ സുതോഽഭവത് ।
ദ്യുമത്സുഷേണരോചിഷ്മത്പ്രമുഖാസ്തസ്യ ചാത്മജാഃ  ॥ 19 ॥ 

തത്രേന്ദ്രോ രോചനസ്ത്വാസീദ് ദേവാശ്ച തുഷിതാദയഃ ।
ഊർജ്ജസ്തംഭാദയഃ സപ്ത ഋഷയോ ബ്രഹ്മവാദിനഃ  ॥ 20 ॥ 

ഋഷേസ്തു വേദശിരസസ്തുഷിതാ നാമ പത്ന്യഭൂത് ।
തസ്യാം ജജ്ഞേ തതോ ദേവോ വിഭുരിത്യഭിവിശ്രുതഃ  ॥ 21 ॥ 

അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണി മുനയോ യേ ധൃതവ്രതാഃ ।
അന്വശിക്ഷൻ വ്രതം തസ്യ കൌമാരബ്രഹ്മചാരിണഃ  ॥ 22 ॥ 

തൃതീയ ഉത്തമോ നാമ പ്രിയവ്രതസുതോ മനുഃ ।
പവനഃ സൃഞ്ജയോ യജ്ഞഹോത്രാദ്യാസ്തത്സുതാ നൃപ  ॥ 23 ॥ 

വസിഷ്ഠതനയാഃ സപ്ത ഋഷയഃ പ്രമദാദയഃ ।
സത്യാ വേദശ്രുതാ ഭദ്രാ ദേവാ ഇന്ദ്രസ്തു സത്യജിത്  ॥ 24 ॥ 

ധർമ്മസ്യ സൂനൃതായാം തു ഭഗവാൻ പുരുഷോത്തമഃ ।
സത്യസേന ഇതി ഖ്യാതോ ജാതഃ സത്യവ്രതൈഃ സഹ  ॥ 25 ॥ 

സോഽനൃതവ്രതദുഃശീലാനസതോ യക്ഷരാക്ഷസാൻ ।
ഭൂതദ്രുഹോ ഭൂതഗണാംസ്ത്വവധീത് സത്യജിത് സഖഃ  ॥ 26 ॥ 

ചതുർത്ഥ ഉത്തമഭ്രാതാ മനുർന്നാമ്നാ ച താമസഃ । 
പൃഥുഃ ഖ്യാതിർന്നരഃ കേതുരിത്യാദ്യാ ദശ തത് സുതാഃ  ॥ 27 ॥ 

സത്യകാ ഹരയോ വീരാ ദേവാസ്ത്രിശിഖ ഈശ്വരഃ ।
ജ്യോതിർദ്ധാമാദയഃ സപ്ത ഋഷയസ്താമസേഽന്തരേ  ॥ 28 ॥ 

ദേവാ വൈധൃതയോ നാമ വിധൃതേസ്തനയാ നൃപ ।
നഷ്ടാഃ കാലേന യൈർവ്വേദാ വിധൃതാഃ സ്വേന തേജസാ  ॥ 29 ॥ 

തത്രാപി ജജ്ഞേ ഭഗവാൻ ഹരിണ്യാം ഹരിമേധസഃ ।
ഹരിരിത്യാഹൃതോ യേന ഗജേന്ദ്രോ മോചിതോ ഗ്രഹാത്  ॥ 30 ॥ 

രാജോവാച

ബാദരായണ ഏതത്തേ ശ്രോതുമിച്ഛാമഹേ വയം ।
ഹരിർ യഥാ ഗജപതിം ഗ്രാഹഗ്രസ്തമമൂമുചത്  ॥ 31 ॥ 

തത്കഥാ സുമഹത്പുണ്യം ധന്യം സ്വസ്ത്യയനം ശുഭം ।
യത്ര യത്രോത്തമശ്ലോകോ ഭഗവാൻ ഗീയതേ ഹരിഃ  ॥ 32 ॥ 

സൂത ഉവാച

     പരീക്ഷിതൈവം സ തു ബാദരായണിഃ 
          പ്രായോപവിഷ്ടേന കഥാസു ചോദിതഃ ।
     ഉവാച വിപ്രാഃ പ്രതിനന്ദ്യ പാർത്ഥിവം 
          മുദാ മുനീനാം സദസി സ്മ ശൃണ്വതാം  ॥ 33 ॥