ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 7


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 7 

നാരദ ഉവാച

ഏവം ദൈത്യസുതൈഃ പൃഷ്ടോ മഹാഭാഗവതോഽസുരഃ ।
ഉവാച സ്മയമാനസ്താൻ സ്മരൻ മദനുഭാഷിതം  ॥ 1 ॥ 

പ്രഹ്ളാദ ഉവാച

പിതരി പ്രസ്ഥിതേഽസ്മാകം തപസേ മന്ദരാചലം ।
യുദ്ധോദ്യമം പരം ചക്രുർവിബുധാ ദാനവാൻ പ്രതി  ॥ 2 ॥ 

പിപീലികൈരഹിരിവ ദിഷ്ട്യാ ലോകോപതാപനഃ ।
പാപേന പാപോഽഭക്ഷീതി വാദിനോ വാസവാദയഃ  ॥ 3 ॥ 

തേഷാമതിബലോദ്യോഗം നിശമ്യാസുരയൂഥപാഃ ।
വധ്യമാനാഃ സുരൈർഭീതാ ദുദ്രുവുഃ സർവ്വതോ ദിശം  ॥ 4 ॥ 

കളത്രപുത്രമിത്രാപ്താൻ ഗൃഹാൻ പശുപരിച്ഛദാൻ ।
നാവേക്ഷ്യമാണാസ്ത്വരിതാഃ സർവ്വേ പ്രാണപരീപ്സവഃ  ॥ 5 ॥ 

വ്യലുമ്പൻ രാജശിബിരമമരാ ജയകാങ്ക്ഷിണഃ ।
ഇന്ദ്രസ്തു രാജമഹിഷീം മാതരം മമ ചാഗ്രഹീത്  ॥ 6 ॥ 

നീയമാനാം ഭയോദ്വിഗ്നാം രുദതീം കുരരീമിവ ।
യദൃച്ഛയാഽഽഗതസ്തത്ര ദേവർഷിർദ്ദദൃശേ പഥി  ॥ 7 ॥ 

പ്രാഹ മൈനാം സുരപതേ നേതുമർഹസ്യനാഗസം ।
മുഞ്ച മുഞ്ച മഹാഭാഗ സതീം പരപരിഗ്രഹം  ॥ 8 ॥ 

ഇന്ദ്ര ഉവാച

ആസ്തേഽസ്യാ ജഠരേ വീര്യമവിഷഹ്യം സുരദ്വിഷഃ ।
ആസ്യതാം യാവത്പ്രസവം മോക്ഷ്യേഽർത്ഥപദവീം ഗതഃ  ॥ 9 ॥ 

നാരദ ഉവാച

അയം നിഷ്കിൽബിഷഃ സാക്ഷാൻമഹാഭാഗവതോ മഹാൻ ।
ത്വയാ ന പ്രാപ്സ്യതേ സംസ്ഥാമനന്താനുചരോ ബലീ  ॥ 10 ॥ 

ഇത്യുക്തസ്താം വിഹായേന്ദ്രോ ദേവർഷേർമ്മാനയൻ വചഃ ।
അനന്തപ്രിയഭക്ത്യൈനാം പരിക്രമ്യ ദിവം യയൌ  ॥ 11 ॥ 

തതോ നോ മാതരമൃഷിഃ സമാനീയ നിജാശ്രമം ।
ആശ്വാസ്യേഹോഷ്യതാം വത്സേ യാവത്തേ ഭർത്തുരാഗമഃ  ॥ 12 ॥ 

തഥേത്യവാത്സീദ് ദേവർഷേരന്തി സാപ്യകുതോഭയാ ।
യാവദ് ദൈത്യപതിർഘോരാത്തപസോ ന ന്യവർത്തത  ॥ 13 ॥ 

ഋഷിം പര്യചരത്തത്ര ഭക്ത്യാ പരമയാ സതീ ।
അന്തർവർത്നീ സ്വഗർഭസ്യ ക്ഷേമായേച്ഛാപ്രസൂതയേ  ॥ 14 ॥ 

ഋഷിഃ കാരുണികസ്തസ്യാഃ പ്രാദാദുഭയമീശ്വരഃ ।
ധർമ്മസ്യ തത്ത്വം ജ്ഞാനം ച മാമപ്യുദ്ദിശ്യ നിർമ്മലം  ॥ 15 ॥ 

തത്തു കാലസ്യ ദീർഘത്വാത് സ്ത്രീത്വാൻമാതുസ്തിരോദധേ ।
ഋഷിണാനുഗൃഹീതം മാം നാധുനാപ്യജഹാത് സ്മൃതിഃ  ॥ 16 ॥ 

ഭവതാമപി ഭൂയാൻമേ യദി ശ്രദ്ദധതേ വചഃ ।
വൈശാരദീ ധീഃ ശ്രദ്ധാതഃ സ്ത്രീബാലാനാം ച മേ യഥാ  ॥ 17 ॥ 

ജൻമാദ്യാഃ ഷഡിമേ ഭാവാ ദൃഷ്ടാ ദേഹസ്യ നാത്മനഃ ।
ഫലാനാമിവ വൃക്ഷസ്യ കാലേനേശ്വരമൂർത്തിനാ  ॥ 18 ॥ 

ആത്മാ നിത്യോഽവ്യയഃ ശുദ്ധ ഏകഃ ക്ഷേത്രജ്ഞ ആശ്രയഃ ।
അവിക്രിയഃ സ്വദൃഗ് ഹേതുർവ്യാപകോഽസംഗ്യനാവൃതഃ  ॥ 19 ॥ 

ഏതൈർദ്വാദശഭിർവ്വിദ്വാനാത്മനോ ലക്ഷണൈഃ പരൈഃ ।
അഹം മമേത്യസദ്ഭാവം ദേഹാദൌ മോഹജം ത്യജേത്  ॥ 20 ॥ 

     സ്വർണ്ണം യഥാ ഗ്രാവസു ഹേമകാരഃ 
          ക്ഷേത്രേഷു യോഗൈസ്തദഭിജ്ഞ ആപ്നുയാത് ।
     ക്ഷേത്രേഷു ദേഹേഷു തഥാത്മയോഗൈ-
          രധ്യാത്മവിദ്ബ്രഹ്മഗതിം ലഭേത  ॥ 21 ॥ 

അഷ്ടൌ പ്രകൃതയഃ പ്രോക്താസ്ത്രയ ഏവ ഹി തദ്ഗുണാഃ ।
വികാരാഃ ഷോഡശാചാര്യൈഃ പുമാനേകഃ സമന്വയാത്  ॥ 22 ॥ 

ദേഹസ്തു സർവസംഘാതോ ജഗത്തസ്ഥുരിതി ദ്വിധാ ।
അത്രൈവ മൃഗ്യഃ പുരുഷോ നേതി നേതീത്യതത്ത്യജൻ  ॥ 23 ॥ 

അന്വയവ്യതിരേകേണ വിവേകേനോശതാത്മനാ ।
സർഗ്ഗസ്ഥാനസമാമ്നായൈർവ്വിമൃശദ്ഭിരസത്വരൈഃ  ॥ 24 ॥ 

ബുദ്ധേർജ്ജാഗരണം സ്വപ്നഃ സുഷുപ്തിരിതി വൃത്തയഃ ।
താ യേനൈവാനുഭൂയന്തേ സോഽധ്യക്ഷഃ പുരുഷഃ പരഃ  ॥ 25 ॥ 

ഏഭിസ്ത്രിവർണ്ണൈഃ പര്യസ്തൈർബ്ബുദ്ധിഭേദൈഃ ക്രിയോദ്ഭവൈഃ ।
സ്വരൂപമാത്മനോ ബുധ്യേദ്ഗന്ധൈർവ്വായുമിവാന്വയാത്  ॥ 26 ॥ 

ഏതദ്ദ്വാരോ ഹി സംസാരോ ഗുണകർമ്മനിബന്ധനഃ ।
അജ്ഞാനമൂലോഽപാർത്ഥോഽപി പുംസഃ സ്വപ്ന ഇവേഷ്യതേ  ॥ 27 ॥ 

തസ്മാദ്ഭവദ്ഭിഃ കർത്തവ്യം കർമ്മാണാം ത്രിഗുണാത്മനാം ।
ബീജനിർഹരണം യോഗഃ പ്രവാഹോപരമോ ധിയഃ  ॥ 28 ॥ 

തത്രോപായസഹസ്രാണാമയം ഭഗവതോദിതഃ ।
യദീശ്വരേ ഭഗവതി യഥാ യൈരഞ്ജസാ രതിഃ  ॥ 29 ॥ 

ഗുരുശുശ്രൂഷയാ ഭക്ത്യാ സർവ്വലബ്ധാർപ്പണേന ച ।
സംഗേന സാധുഭക്താനാമീശ്വരാരാധനേന ച  ॥ 30 ॥ 

ശ്രദ്ധയാ തത്കഥായാം ച കീർത്തനൈർഗ്ഗുണകർമ്മണാം ।
തത്പാദാംബുരുഹധ്യാനാത്തല്ലിംഗേക്ഷാർഹണാദിഭിഃ  ॥ 31 ॥ 

ഹരിഃ സർവ്വേഷു ഭൂതേഷു ഭഗവാനാസ്ത ഈശ്വരഃ ।
ഇതി ഭൂതാനി മനസാ കാമൈസ്തൈഃ സാധു മാനയേത്  ॥ 32 ॥ 

ഏവം നിർജ്ജിതഷഡ്വർഗ്ഗൈഃ ക്രിയതേ ഭക്തിരീശ്വരേ ।
വാസുദേവേ ഭഗവതി യയാ സംലഭതേ രതിം  ॥ 33 ॥ 

     നിശമ്യ കർമ്മാണി ഗുണാനതുല്യാൻ 
          വീര്യാണി ലീലാതനുഭിഃ കൃതാനി ।
     യദാതിഹർഷോത്പുളകാശ്രുഗദ്ഗദം 
          പ്രോത്കണ്ഠ ഉദ്ഗായതി രൌതി നൃത്യതി  ॥ 34 ॥ 

     യദാ ഗ്രഹഗ്രസ്ത ഇവ ക്വചിദ്ധസ-
          ത്യാക്രന്ദതേ ധ്യായതി വന്ദതേ ജനം ।
     മുഹുഃ ശ്വസൻ വക്തി ഹരേ ജഗത്പതേ 
          നാരായണേത്യാത്മമതിർഗ്ഗതത്രപഃ  ॥ 35 ॥ 

     തദാ പുമാൻ മുക്തസമസ്തബന്ധന-
          സ്തദ്ഭാവഭാവാനുകൃതാശയാകൃതിഃ ।
     നിർദ്ദഗ്ദ്ധബീജാനുശയോ മഹീയസാ 
          ഭക്തിപ്രയോഗേണ സമേത്യധോക്ഷജം  ॥ 36 ॥ 

     അധോക്ഷജാലംഭമിഹാശുഭാത്മനഃ 
          ശരീരിണഃ സംസൃതിചക്രശാതനം ।
     തദ്ബ്രഹ്മനിർവ്വാണസുഖം വിദുർബ്ബുധാ-
          സ്തതോ ഭജധ്വം ഹൃദയേ ഹൃദീശ്വരം  ॥ 37 ॥ 

     കോഽതിപ്രയാസോഽസുരബാലകാ ഹരേ-
          രുപാസനേ സ്വേ ഹൃദി ഛിദ്രവത്സതഃ ।
     സ്വസ്യാത്മനഃ സഖ്യുരശേഷദേഹിനാം 
          സാമാന്യതഃ കിം വിഷയോപപാദനൈഃ  ॥ 38 ॥ 

     രായഃ കളത്രം പശവഃ സുതാദയോ 
          ഗൃഹാ മഹീ കുഞ്ജരകോശഭൂതയഃ ।
     സർവ്വേഽർത്ഥകാമാഃ ക്ഷണഭംഗുരായുഷഃ 
          കുർവ്വന്തി മർത്ത്യസ്യ കിയത്പ്രിയം ചലാഃ  ॥ 39 ॥ 

     ഏവം ഹി ലോകാഃ ക്രതുഭിഃ കൃതാ അമീ 
          ക്ഷയിഷ്ണവഃ സാതിശയാ ന നിർമ്മലാഃ ।
     തസ്മാദദൃഷ്ടശ്രുതദൂഷണം പരം 
          ഭക്ത്യൈകയേശം ഭജതാത്മലബ്ധയേ  ॥ 40 ॥ 

യദധ്യർത്ഥ്യേഹ കർമ്മാണി വിദ്വൻമാന്യസകൃന്നരഃ ।
കരോത്യതോ വിപര്യാസമമോഘം വിന്ദതേ ഫലം  ॥ 41 ॥ 

സുഖായ ദുഃഖമോക്ഷായ സങ്കൽപ ഇഹ കർമ്മിണഃ ।
സദാഽഽപ്നോതീഹയാ ദുഃഖമനീഹായാഃ സുഖാവൃതഃ  ॥ 42 ॥ 

കാമാൻ കാമയതേ കാമ്യൈർ യദർത്ഥമിഹ പൂരുഷഃ ।
സ വൈ ദേഹസ്തു പാരക്യോ ഭംഗുരോ യാത്യുപൈതി ച  ॥ 43 ॥ 

കിമു വ്യവഹിതാപത്യദാരാഗാരധനാദയഃ ।
രാജ്യകോശഗജാമാത്യഭൃത്യാപ്താ മമതാസ്പദാഃ  ॥ 44 ॥ 

കിമേതൈരാത്മനസ്തുച്ഛൈഃ സഹ ദേഹേന നശ്വരൈഃ ।
അനർത്ഥൈരർത്ഥസംകാശൈർന്നിത്യാനന്ദമഹോദധേഃ  ॥ 45 ॥ 

നിരൂപ്യതാമിഹ സ്വാർത്ഥഃ കിയാൻ ദേഹഭൃതോഽസുരാഃ ।
നിഷേകാദിഷ്വവസ്ഥാസു ക്ലിശ്യമാനസ്യ കർമ്മഭിഃ  ॥ 46 ॥ 

കർമ്മാണ്യാരഭതേ ദേഹീ ദേഹേനാത്മാനുവർത്തിനാ ।
കർമ്മഭിസ്തനുതേ ദേഹമുഭയം ത്വവിവേകതഃ  ॥ 47 ॥ 

തസ്മാദർത്ഥാശ്ച കാമാശ്ച ധർമ്മാശ്ച യദപാശ്രയാഃ ।
ഭജതാനീഹയാഽഽത്മാനമനീഹം ഹരിമീശ്വരം  ॥ 48 ॥ 

സർവ്വേഷാമപി ഭൂതാനാം ഹരിരാത്മേശ്വരഃ പ്രിയഃ ।
ഭൂതൈർമ്മഹദ്ഭിഃ സ്വകൃതൈഃ കൃതാനാം ജീവസംജ്ഞിതഃ  ॥ 49 ॥ 

ദേവോഽസുരോ മനുഷ്യോ വാ യക്ഷോ ഗന്ധർവ്വ ഏവ ച ।
ഭജൻ മുകുന്ദചരണം സ്വസ്തിമാൻ സ്യാദ് യഥാ വയം  ॥ 50 ॥ 

നാലം ദ്വിജത്വം ദേവത്വമൃഷിത്വം വാസുരാത്മജാഃ ।
പ്രീണനായ മുകുന്ദസ്യ ന വൃത്തം ന ബഹുജ്ഞതാ  ॥ 51 ॥ 

ന ദാനം ന തപോ നേജ്യാ ന ശൌചം ന വ്രതാനി ച ।
പ്രീയതേഽമലയാ ഭക്ത്യാ ഹരിരന്യദ് വിഡംബനം  ॥ 52 ॥ 

തതോ ഹരൌ ഭഗവതി ഭക്തിം കുരുത ദാനവാഃ ।
ആത്മൌപമ്യേന സർവ്വത്ര സർവ്വഭൂതാത്മനീശ്വരേ  ॥ 53 ॥ 

ദൈതേയാ യക്ഷരക്ഷാംസി സ്ത്രിയഃ ശൂദ്രാ വ്രജൌകസഃ ।
ഖഗാ മൃഗാഃ പാപജീവാഃ സന്തി ഹ്യച്യുതതാം ഗതാഃ  ॥ 54 ॥ 

ഏതാവാനേവ ലോകേഽസ്മിൻ പുംസഃ സ്വാർത്ഥഃ പരഃ സ്മൃതഃ ।
ഏകാന്തഭക്തിർഗ്ഗോവിന്ദേ യത് സർവ്വത്ര തദീക്ഷണം  ॥ 55 ॥