ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 85


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 85 

ശ്രീബാദരായണിരുവാച

അഥൈകദാഽഽത്മജൌ പ്രാപ്തൌ കൃതപാദാഭിവന്ദനൌ ।
വസുദേവോഽഭിനന്ദ്യാഹ പ്രീത്യാ സങ്കർഷണാച്യുതൌ  ॥ 1 ॥ 

മുനീനാം സ വചഃ ശ്രുത്വാ പുത്രയോർദ്ധാമസൂചകം ।
തദ്വീര്യൈർജ്ജാതവിശ്രംഭഃ പരിഭാഷ്യാഭ്യഭാഷത  ॥ 2 ॥ 

കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ മഹായോഗിൻ സങ്കർഷണ സനാതന ।
ജാനേ വാമസ്യ യത് സാക്ഷാത്പ്രധാനപുരുഷൌ പരൌ  ॥ 3 ॥ 

യത്ര യേന യതോ യസ്യ യസ്മൈ യദ് യദ്  യഥാ യദാ ।
സ്യാദിദം ഭഗവാൻ സാക്ഷാത്പ്രധാനപുരുഷേശ്വരഃ  ॥ 4 ॥ 

ഏതന്നാനാവിധം വിശ്വമാത്മസൃഷ്ടമധോക്ഷജ ।
ആത്മനാനുപ്രവിശ്യാത്മൻ പ്രാണോ ജീവോ ബിഭർഷ്യജ  ॥ 5 ॥ 

പ്രാണാദീനാം വിശ്വസൃജാം ശക്തയോ യാഃ പരസ്യ താഃ ।
പാരതന്ത്ര്യാദ് വൈസാദൃശ്യാദ് ദ്വയോശ്ചേഷ്ടൈവ ചേഷ്ടതാം  ॥ 6 ॥ 

കാന്തിസ്തേജഃ പ്രഭാ സത്താ ചന്ദ്രാഗ്ന്യർക്കർക്ഷവിദ്യുതാം ।
യത് സ്ഥൈര്യം ഭൂഭൃതാം ഭൂമേർവൃത്തിർഗ്ഗന്ധോഽർത്ഥതോ ഭവാൻ  ॥ 7 ॥ 

തർപ്പണം പ്രാണനമപാം ദേവത്വം താശ്ചതദ്രസഃ ।
ഓജഃ സഹോ ബലം ചേഷ്ടാ ഗതിർവ്വായോസ്തവേശ്വര  ॥ 8 ॥ 

ദിശാം ത്വമവകാശോഽസി ദിശഃ ഖം സ്ഫോട ആശ്രയഃ ।
നാദോ വർണ്ണസ്ത്വമോംകാര ആകൃതീനാം പൃഥക്കൃതിഃ  ॥ 9 ॥ 

ഇന്ദ്രിയം ത്വിന്ദ്രിയാണാം ത്വം ദേവാശ്ചതദനുഗ്രഹഃ ।
അവബോധോഭവാൻബുദ്ധേർജ്ജീവസ്യാനുസ്മൃതിഃസതീ  ॥ 10 ॥ 

ഭൂതാനാമസിഭൂതാദിരിന്ദ്രിയാണാംചതൈജസഃ ।
വൈകാരികോവികൽപാനാം പ്രധാനമനുശായിനം  ॥ 11 ॥ 

നശ്വരേഷ്വിഹഭാവേഷു തദസി ത്വമനശ്വരം ।
യഥാദ്രവ്യവികാരേഷു ദ്രവ്യമാത്രം നിരൂപിതം  ॥ 12 ॥ 

സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി ഗുണാസ്തദ് വൃത്തയശ്ച യാഃ ।
ത്വയ്യദ്ധാ ബ്രഹ്മണി പരേ കൽപിതാ യോഗമായയാ  ॥ 13 ॥ 

തസ്മാന്ന സന്ത്യമീ ഭാവാ യർഹി ത്വയി വികൽപിതാഃ ।
ത്വം ചാമീഷു വികാരേഷു ഹ്യന്യദാവ്യാവഹാരികഃ  ॥ 14 ॥ 

ഗുണപ്രവാഹ ഏതസ്മിന്നബുധാസ്ത്വഖിലാത്മനഃ ।
ഗതിം സൂക്ഷ്മാമബോധേന സംസരന്തീഹ കർമ്മഭിഃ  ॥ 15 ॥ 

യദൃച്ഛയാ നൃതാം പ്രാപ്യ സുകൽപാമിഹ ദുർല്ലഭാം ।
സ്വാർത്ഥേ പ്രമത്തസ്യ വയോ ഗതം ത്വൻമായയേശ്വര  ॥ 16 ॥ 

അസാവഹമ്മമൈവൈതേ ദേഹേ ചാസ്യാന്വയാദിഷു ।
സ്നേഹപാശൈർന്നിബധ്നാതി ഭവാൻ സർവ്വമിദം ജഗത്  ॥ 17 ॥ 

യുവാം ന നഃ സുതൌ സാക്ഷാത്പ്രധാനപുരുഷേശ്വരൌ ।
ഭൂഭാരക്ഷത്രക്ഷപണ അവതീർണ്ണൗ തഥാത്ഥ ഹ  ॥ 18 ॥ 

     തത്തേ ഗതോഽസ്മ്യരണമദ്യ പദാരവിന്ദ- 
          മാപന്നസംസൃതിഭയാപഹമാർത്തബന്ധോ ।
     ഏതാവതാലമലമിന്ദ്രിയലാലസേന 
          മർത്ത്യാത്മദൃക്ത്വയി പരേ യദപത്യബുദ്ധിഃ  ॥ 19 ॥ 

     സൂതീഗൃഹേ നനു ജഗാദ ഭവാനജോ നൌ 
          സഞ്ജജ്ഞ ഇത്യനുയുഗം നിജധർമ്മഗുപ്ത്യൈ ।
     നാനാതനൂർഗ്ഗഗനവദ് വിദധജ്ജഹാസി 
          കോ വേദ ഭൂമ്ന ഉരുഗായ വിഭൂതിമായാം  ॥ 20 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ആകർണ്യേത്ഥം പിതുർവ്വാക്യം ഭഗവാൻ സാത്വതർഷഭഃ ।
പ്രത്യാഹ പ്രശ്രയാനമ്രഃ പ്രഹസൻ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ  ॥ 21 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

വചോ വഃ സമവേതാർത്ഥം താതൈതദുപമൻമഹേ ।
യന്നഃ പുത്രാൻ സമുദ്ദിശ്യ തത്ത്വഗ്രാമ ഉദാഹൃതഃ  ॥ 22 ॥ 

അഹം യൂയമസാവാര്യ ഇമേ ച ദ്വാരകൌകസഃ ।
സർവ്വേഽപ്യേവം യദുശ്രേഷ്ഠ വിമൃശ്യാഃ സചരാചരം  ॥ 23 ॥ 

ആത്മാ ഹ്യേകഃ സ്വയംജ്യോതിർന്നിത്യോഽന്യോ നിർഗ്ഗുണോ ഗുണൈഃ ।
ആത്മസൃഷ്ടൈസ്തത്കൃതേഷു ഭൂതേഷു ബഹുധേയതേ  ॥ 24 ॥ 

ഖം വായുർജ്ജ്യോതിരാപോ ഭൂസ്തത്കൃതേഷു യഥാശയം ।
ആവിസ്തിരോഽൽപഭൂര്യേകോ നാനാത്വം യാത്യസാവപി  ॥ 25 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏവം ഭഗവതാ രാജൻ വസുദേവ ഉദാഹൃതം ।
ശ്രുത്വാ വിനഷ്ടനാനാധീസ്തൂഷ്ണീം പ്രീതമനാ അഭൂത്  ॥ 26 ॥ 

അഥ തത്ര കുരുശ്രേഷ്ഠ ദേവകീ സർവ്വദേവതാ ।
ശ്രുത്വാഽഽനീതം ഗുരോഃ പുത്രമാത്മജാഭ്യാം സുവിസ്മിതാ  ॥ 27 ॥ 

കൃഷ്ണരാമൌ സമാശ്രാവ്യ പുത്രാൻ കംസവിഹിംസിതാൻ ।
സ്മരന്തീ കൃപണം പ്രാഹ വൈക്ലവ്യാദശ്രുലോചനാ  ॥ 28 ॥ 

ദേവക്യുവാച

രാമ രാമാപ്രമേയാത്മൻ കൃഷ്ണ യോഗേശ്വരേശ്വര ।
വേദാഹം വാം വിശ്വസൃജാമീശ്വരാവാദിപൂരുഷൌ  ॥ 29 ॥ 

കലവിധ്വസ്തസത്ത്വാനാം രാജ്ഞാമുച്ഛാസ്ത്രവർത്തിനാം ।
ഭൂമേർഭാരായമാണാനാമവതീർണ്ണൗ കിലാദ്യ മേ  ॥ 30 ॥ 

യസ്യാംശാംശാംശഭാഗേന വിശ്വോത്പത്തിലയോദയാഃ ।
ഭവന്തി കില വിശ്വാത്മംസ്തം ത്വാദ്യാഹം ഗതിം ഗതാ  ॥ 31 ॥ 

ചിരാൻമൃതസുതാദാനേ ഗുരുണാ കില ചോദിതൌ ।
ആനിന്യഥുഃ പിതൃസ്ഥാനാദ്ഗുരവേ ഗുരുദക്ഷിണാം  ॥ 32 ॥ 

തഥാ മേ കുരുതം കാമം യുവാം യോഗേശ്വരേശ്വരൌ ।
ഭോജരാജഹതാൻ പുത്രാൻ കാമയേ ദ്രഷ്ടുമാഹൃതാൻ  ॥ 33 ॥ 

ഋഷിരുവാച

ഏവം സഞ്ചോദിതൌ മാത്രാ രാമഃ കൃഷ്ണശ്ചഭാരത ।
സുതലം സംവിവിശതുർ യോഗമായാമുപാശ്രിതൌ  ॥ 34 ॥ 
     
     തസ്മിൻ പ്രവിഷ്ടാവുപലഭ്യ ദൈത്യരാഡ് -
          വിശ്വാത്മദൈവം സുതരാം തഥാത്മനഃ ।
     തദ്ദർശനാഹ്ളാദപരിപ്ലുതാശയഃ 
          സദ്യഃ സമുത്ഥായ നനാമ സാന്വയഃ  ॥ 35 ॥ 

     തയോഃ സമാനീയ വരാസനം മുദാ 
          നിവിഷ്ടയോസ്തത്ര മഹാത്മനോസ്തയോഃ ।
     ദധാര പാദാവവനിജ്യ തജ്ജലം 
          സവൃന്ദ ആബ്രഹ്മ പുനദ്യദംബു ഹ  ॥ 36 ॥ 

     സമർഹയാമാസ സ തൌ വിഭൂതിഭിഃ 
          മഹാർഹവസ്ത്രാഭരണാനുലേപനൈഃ ।
     താംബൂലദീപാമൃതഭക്ഷണാദിഭിഃ 
          സ്വഗോത്രവിത്താത്മസമർപ്പണേന ച  ॥ 37 ॥ 

     സ ഇന്ദ്രസേനോ ഭഗവത്പദാംബുജം 
          ബിഭ്രൻമുഹുഃ പ്രേമവിഭിന്നയാ ധിയാ ।
     ഉവാച ഹാനന്ദജലാകുലേക്ഷണഃ 
          പ്രഹൃഷ്ടരോമാ നൃപ ഗദ്ഗദാക്ഷരം  ॥ 38 ॥ 

ബലിരുവാച

നമോഽനന്തായ ബൃഹതേ നമഃ കൃഷ്ണായ വേധസേ ।
സാംഖ്യയോഗവിതാനായ ബ്രഹ്മണേ പരമാത്മനേ  ॥ 39 ॥ 

ദർശനം വാം ഹി ഭൂതാനാം ദുഷ്പ്രാപം ചാപ്യദുർല്ലഭം ।
രജസ്തമഃസ്വഭാവാനാം യന്നഃ പ്രാപ്തൌ യദൃച്ഛയാ  ॥ 40 ॥ 

ദൈത്യദാനവഗന്ധർവ്വാഃ സിദ്ധവിദ്യാധ്രചാരണാഃ ।
യക്ഷരക്ഷഃപിശാചാശ്ചഭൂതപ്രമഥനായകാഃ  ॥ 41 ॥ 

വിശുദ്ധസത്ത്വധാമ്ന്യദ്ധാ ത്വയി ശാസ്ത്രശരീരിണി ।
നിത്യം നിബദ്ധവൈരാസ്തേ വയം ചാന്യേ ച താദൃശാഃ  ॥ 42 ॥ 

കേചനോദ്ബദ്ധവൈരേണ ഭക്ത്യാ കേചന കാമതഃ ।
ന തഥാ സത്ത്വസംരബ്ധാഃ സന്നികൃഷ്ടാഃ സുരാദയഃ  ॥ 43 ॥ 

ഇദമിത്ഥമിതി പ്രായസ്തവ യോഗേശ്വരേശ്വര ।
ന വിദന്ത്യപി യോഗേശാ യോഗമായാം കുതോ വയം  ॥ 44 ॥ 

     തന്നഃ പ്രസീദ നിരപേക്ഷവിമൃഗ്യയുഷ്മത് 
          പാദാരവിന്ദധിഷണാന്യഗൃഹാന്ധകൂപാത് ।
     നിഷ്ക്രമ്യ വിശ്വശരണാങ്ഘ്ര്യുപലബ്ധവൃത്തിഃ 
          ശാന്തോ യഥൈക ഉത സർവ്വസഖൈശ്ചരാമി  ॥ 45 ॥ 

ശാധ്യസ്മാനീശിതവ്യേശ നിഷ്പാപാൻ കുരു നഃ പ്രഭോ ।
പുമാൻ യച്ഛ്രദ്ധയാഽഽതിഷ്ഠംശ്ചോദനായാ വിമുച്യതേ  ॥ 46 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

ആസൻ മരീചേഃ ഷട് പുത്രാ ഊർണ്ണായാം പ്രഥമേഽന്തരേ ।
ദേവാഃ കം ജഹസുർവ്വീക്ഷ്യ സുതാം യഭിതുമുദ്യതം  ॥ 47 ॥ 

തേനാസുരീമഗൻ യോനിമധുനാവദ്യകർമ്മണാ ।
ഹിരണ്യകശിപോർജ്ജാതാ നീതാസ്തേ യോഗമായയാ  ॥ 48 ॥ 

ദേവക്യാ ഉദരേ ജാതാ രാജൻ കംസവിഹിംസിതാഃ ।
സാ താൻ ശോചത്യാത്മജാൻ സ്വാംസ്ത ഇമേഽധ്യാസതേഽന്തികേ  ॥ 49 ॥ 

ഇത ഏതാൻ പ്രണേഷ്യാമോ മാതൃശോകാപനുത്തയേ ।
തതഃ ശാപാദ് വിനിർമ്മുക്താ ലോകം യാസ്യന്തി വിജ്വരാഃ  ॥ 50 ॥ 

സ്മരോദ്ഗീഥഃ പരിഷ്വംഗഃ പതംഗഃ ക്ഷുദ്രഭൃദ്ഘൃണീ ।
ഷഡിമേ മത്പ്രസാദേന പുനര്യാസ്യന്തി സദ്ഗതിം  ॥ 51 ॥ 

ഇത്യുക്ത്വാ താൻ സമാദായ ഇന്ദ്രസേനേന പൂജിതൌ ।
പുനർദ്വാരവതീമേത്യ മാതുഃ പുത്രാനയച്ഛതാം  ॥ 52 ॥ 

താൻ ദൃഷ്ട്വാ ബാലകാൻ ദേവീ പുത്രസ്നേഹസ്നുതസ്തനീ ।
പരിഷ്വജ്യാങ്കമാരോപ്യ മൂർദ്ധ്ന്യജിഘ്രദഭീക്ഷ്ണശഃ  ॥ 53 ॥ 

അപായയത് സ്തനം പ്രീതാ സുതസ്പർശപരിപ്ലുതാ ।
മോഹിതാ മായയാ വിഷ്ണോർ യയാ സൃഷ്ടിഃ പ്രവർത്തതേ  ॥ 54 ॥ 

പീത്വാമൃതം പയസ്തസ്യാഃ പീതശേഷം ഗദാഭൃതഃ ।
നാരായണാംഗസംസ്പർശപ്രതിലബ്ധാത്മദർശനാഃ  ॥ 55 ॥ 

തേ നമസ്കൃത്യ ഗോവിന്ദം ദേവകീം പിതരം ബലം ।
മിഷതാം സർവ്വഭൂതാനാം യയുർദ്ധാമ ദിവൌകസാം  ॥ 56 ॥ 

തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവകീ ദേവീ മൃതാഗമനനിർഗ്ഗമം ।
മേനേ സുവിസ്മിതാ മായാം കൃഷ്ണസ്യ രചിതാം നൃപ  ॥ 57 ॥ 

ഏവം വിധാന്യദ്ഭുതാനി കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ ।
വീര്യാണ്യനന്തവീര്യസ്യ സന്ത്യനന്താനി ഭാരത  ॥ 58 ॥ 

സൂത ഉവാച

     യ ഇദമനുശൃണോതി ശ്രാവയേദ്വാ മുരാരേ-
          ശ്ചരിതമമൃതകീർത്തേർവ്വർണ്ണിതം വ്യാസപുത്രൈഃ ।
     ജഗദഘഭിദലം തദ്ഭക്തസത്കർണ്ണപൂരം 
          ഭഗവതി കൃതചിത്തോ യാതി തത്ക്ഷേമധാമ  ॥ 59 ॥