ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / അഷ്ടമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 8) / അദ്ധ്യായം 20


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / അഷ്ടമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 8) / അദ്ധ്യായം 20 

ശ്രീശുക ഉവാച

ബലിരേവം ഗൃഹപതിഃ കുലാചാര്യേണ ഭാഷിതഃ ।
തൂഷ്ണീം ഭൂത്വാ ക്ഷണം രാജന്നുവാചാവഹിതോ ഗുരും  ॥ 1 ॥ 

ബലിരുവാച

സത്യം ഭഗവതാ പ്രോക്തം ധർമ്മോഽയം ഗൃഹമേധിനാം ।
അർത്ഥം കാമം യശോ വൃത്തിം യോ ന ബാധേത കർഹിചിത്  ॥ 2 ॥ 

സ ചാഹം വിത്തലോഭേന പ്രത്യാചക്ഷേ കഥം ദ്വിജം ।
പ്രതിശ്രുത്യ ദദാമീതി പ്രാഹ്ളാദിഃ കിതവോ യഥാ  ॥ 3 ॥ 

ന ഹ്യസത്യാത്പരോഽധർമ്മ ഇതി ഹോവാച ഭൂരിയം ।
സർവ്വം സോഢുമലം മന്യേ ഋതേഽളീകപരം നരം  ॥ 4 ॥ 

നാഹം ബിഭേമി നിരയാന്നാധന്യാദസുഖാർണ്ണവാത് ।
ന സ്ഥാനച്യവനാൻമൃത്യോർ യഥാ വിപ്രപ്രലംഭനാത്  ॥ 5 ॥ 

യദ്‌യദ്ധാസ്യതി ലോകേഽസ്മിൻ സംപരേതം ധനാദികം ।
തസ്യ ത്യാഗേ നിമിത്തം കിം വിപ്രസ്തുഷ്യേന്ന തേന ചേത്  ॥ 6 ॥ 

ശ്രേയഃ കുർവന്തി ഭൂതാനാം സാധവോ ദുസ്ത്യജാസുഭിഃ ।
ദധ്യങ് ശിബിപ്രഭൃതയഃ കോ വികൽപോ ധരാദിഷു  ॥ 7 ॥ 

യൈരിയം ബുഭുജേ ബ്രഹ്മൻ ദൈത്യേന്ദ്രൈരനിവർത്തിഭിഃ ।
തേഷാം കാലോഽഗ്രസീല്ലോകാൻ ന യശോഽധിഗതം ഭുവി  ॥ 8 ॥ 

സുലഭാ യുധി വിപ്രർഷേ ഹ്യനിവൃത്താസ്തനുത്യജഃ ।
ന തഥാ തീർത്ഥ ആയാതേ ശ്രദ്ധയാ യേ ധനത്യജഃ  ॥ 9 ॥ 

     മനസ്വിനഃ കാരുണികസ്യ ശോഭനം 
          യദർത്ഥികാമോപനയേന ദുർഗ്ഗതിഃ ।
     കുതഃ പുനർബ്രഹ്മവിദാം ഭവാദൃശാം 
          തതോ വടോരസ്യ ദദാമി വാഞ്ഛിതം  ॥ 10 ॥ 

     യജന്തി യജ്ഞക്രതുഭിർ യമാദൃതാ 
          ഭവന്ത ആമ്നായവിധാനകോവിദാഃ ।
     സ ഏവ വിഷ്ണുർവ്വരദോഽസ്തു വാ പരോ 
          ദാസ്യാമ്യമുഷ്മൈ ക്ഷിതിമീപ്സിതാം മുനേ  ॥ 11 ॥ 

യദ്യപ്യസാവധർമ്മേണ മാം ബധ്നീയാദനാഗസം ।
തഥാപ്യേനം ന ഹിംസിഷ്യേ ഭീതം ബ്രഹ്മതനും രിപും  ॥ 12 ॥ 

ഏഷ വാ ഉത്തമശ്ലോകോ ന ജിഹാസതി യദ്യശഃ ।
ഹത്വാ മൈനാം ഹരേദ്‌യുദ്ധേ ശയീത നിഹതോ മയാ  ॥ 13 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏവമശ്രദ്ധിതം ശിഷ്യമനാദേശകരം ഗുരുഃ ।
ശശാപ ദൈവപ്രഹിതഃ സത്യസന്ധം മനസ്വിനം  ॥ 14 ॥ 

ദൃഢം പണ്ഡിതമാന്യജ്ഞഃ സ്തബ്ധോഽസ്യസ്മദുപേക്ഷയാ ।
മച്ഛാസനാതിഗോ യസ്ത്വമചിരാദ്ഭ്രശ്യസേ ശ്രിയഃ  ॥ 15 ॥ 

ഏവം ശപ്തഃ സ്വഗുരുണാ സത്യാന്ന ചലിതോ മഹാൻ ।
വാമനായ ദദാവേനാമർച്ചിത്വോദകപൂർവകം  ॥ 16 ॥ 

വിന്ധ്യാവലിസ്തദാഽഽഗത്യ പത്നീ ജാലകമാലിനീ ।
ആനിന്യേ കലശം ഹൈമമവനേജന്യപാം ഭൃതം  ॥ 17 ॥ 

യജമാനഃ സ്വയം തസ്യ ശ്രീമത്പാദയുഗം മുദാ ।
അവനിജ്യാവഹന്മൂർദ്ധ്നി തദപോ വിശ്വപാവനീഃ  ॥ 18 ॥ 

     തദാസുരേന്ദ്രം ദിവി ദേവതാഗണാഃ 
          ഗന്ധർവ്വവിദ്യാധരസിദ്ധചാരണാഃ ।
     തത്കർമ്മ സർവ്വേഽപി ഗൃണന്ത ആർജ്ജവം 
          പ്രസൂനവർഷൈർവവൃഷുർമ്മുദാന്വിതാഃ  ॥ 19 ॥ 

     നേദുർമ്മുഹുർദ്ദുന്ദുഭയഃ സഹസ്രശോ 
          ഗന്ധർവ്വകിംപൂരുഷകിന്നരാ ജഗുഃ ।
     മനസ്വിനാനേന കൃതം സുദുഷ്കരം 
          വിദ്വാനദാദ്‌ യദ്‌ രിപവേ ജഗത്‌ത്രയം  ॥ 20 ॥ 

     തദ് വാമനം രൂപമവർദ്ധതാദ്ഭുതം 
          ഹരേരനന്തസ്യ ഗുണത്രയാത്മകം ।
     ഭൂഃ ഖം ദിശോ ദ്യൌർവിവരാഃ പയോധയ-
          സ്തിര്യങ് നൃദേവാ ഋഷയോ യദാസത  ॥ 21 ॥ 

     കായേ ബലിസ്തസ്യ മഹാവിഭൂതേഃ 
          സഹർത്വിഗാചാര്യസദസ്യ ഏതത് ।
     ദദർശ വിശ്വം ത്രിഗുണം ഗുണാത്മകേ 
          ഭൂതേന്ദ്രിയാർത്ഥാശയജീവയുക്തം  ॥ 22 ॥ 

     രസാമചഷ്ടാംഘ്രിതലേഽഥ പാദയോർ-
          മ്മഹീം മഹീധ്രാൻ പുരുഷസ്യ ജംഘയോഃ ।
     പതത്‌ത്രിണോ ജാനുനി വിശ്വമൂർത്തേ-
          രൂർവ്വോർഗ്ഗണം മാരുതമിന്ദ്രസേനഃ  ॥ 23 ॥ 

     സന്ധ്യാം വിഭോർവ്വാസസി ഗുഹ്യ ഐക്ഷത്-
          പ്രജാപതീൻ ജഘനേ ആത്മമുഖ്യാൻ ।
     നാഭ്യാം നഭഃ കുക്ഷിഷു സപ്തസിന്ധൂ-
          നുരുക്രമസ്യോരസി ചർക്ഷമാലാം  ॥ 24 ॥ 

     ഹൃദ്യംഗ ധർമ്മം സ്തനയോർമുരാരേർ- 
          ഋതം ച സത്യം ച മനസ്യഥേന്ദും ।
     ശ്രിയം ച വക്ഷസ്യരവിന്ദഹസ്താം 
          കണ്ഠേ ച സാമാനി സമസ്തരേഫാൻ  ॥ 25 ॥ 

     ഇന്ദ്രപ്രധാനാനമരാൻ ഭുജേഷു 
          തത്കർണ്ണയോഃ കകുഭോ ദ്യൌശ്ച മൂർദ്ധ്നി ।
     കേശേഷു മേഘാൻ ശ്വസനം നാസികായാ-
          മക്ഷ്ണോശ്ച സൂര്യം വദനേ ച വഹ്നിം  ॥ 26 ॥ 

     വാണ്യാം ച ഛന്ദാംസി രസേ ജലേശം 
          ഭ്രുവോർന്നിഷേധം ച വിധിം ച പക്ഷ്മസു ।
     അഹശ്ച രാത്രിം ച പരസ്യ പുംസോ 
          മന്യും ലലാടേഽധര ഏവ ലോഭം  ॥ 27 ॥ 

     സ്പർശേ ച കാമം നൃപ രേതസോഽമ്ഭഃ 
          പൃഷ്ഠേ ത്വധർമ്മം ക്രമണേഷു യജ്ഞം ।
     ഛായാസു മൃത്യും ഹസിതേ ച മായാം 
          തനൂരുഹേഷ്വോഷധിജാതയശ്ച  ॥ 28 ॥ 

     നദീശ്ച നാഡീഷു ശിലാ നഖേഷു 
          ബുദ്ധാവജം ദേവഗണാൻ ഋഷീംശ്ച ।
     പ്രാണേഷു ഗാത്രേ സ്ഥിരജംഗമാനി 
          സർവ്വാണി ഭൂതാനി ദദർശ വീരഃ  ॥ 29 ॥ 

     സർവ്വാത്മനീദം ഭുവനം നിരീക്ഷ്യ 
          സർവ്വേഽസുരാഃ കശ്മലമാപുരംഗ ।
     സുദർശനം ചക്രമസഹ്യതേജോ 
          ധനുശ്ച ശാർങ്ഗം സ്തനയിത്നുഘോഷം  ॥ 30 ॥ 

     പർജ്ജന്യഘോഷോ ജലജഃ പാഞ്ചജന്യഃ 
          കൌമോദകീ വിഷ്ണുഗദാ തരസ്വിനീ ।
     വിദ്യാധരോഽസിഃ ശതചന്ദ്രയുക്ത-
          സ്തൂണോത്തമാവക്ഷയസായകൌ ച  ॥ 31 ॥ 

     സുനന്ദമുഖ്യാ ഉപതസ്ഥുരീശം 
          പാർഷദമുഖ്യാഃ സഹലോകപാലാഃ ।
     സ്ഫുരത്കിരീടാംഗദമീനകുണ്ഡല-
          ശ്രീവത്സരത്നോത്തമമേഖലാംബരൈഃ  ॥ 32 ॥ 

     മധുവ്രതസ്രഗ്‌വനമാലയാ വൃതോ
          രരാജ രാജൻ ഭഗവാനുരുക്രമഃ ।
     ക്ഷിതിം പദൈകേന ബലേർവിചക്രമേ 
          നഭഃ ശരീരേണ ദിശശ്ച ബാഹുഭിഃ  ॥ 33 ॥ 

     പദം ദ്വിതീയം ക്രമതസ്ത്രിവിഷ്ടപം 
          ന വൈ തൃതീയായ തദീയമണ്വപി ।
     ഉരുക്രമസ്യാങ്ഘ്രിരുപര്യുപര്യഥോ 
          മഹർജനാഭ്യാം തപസഃ പരം ഗതഃ  ॥ 34 ॥