ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 59


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 59 

രാജോവാച 

യഥാ ഹതോ ഭഗവതാ ഭൌമോ യേനേ ച താഃ സ്ത്രിയഃ ।
നിരുദ്ധാ ഏതദാചക്ഷ്വ വിക്രമം ശാർങ്ഗധന്വനഃ  ॥ 1 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇന്ദ്രേണ ഹൃതഛത്രേണ ഹൃതകുണ്ഡലബന്ധുനാ ।
ഹൃതാമരാദ്രിസ്ഥാനേന ജ്ഞാപിതോ ഭൌമചേഷ്ടിതം ।
സഭാര്യോ ഗരുഡാരൂഢഃ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരം യയൌ  ॥ 2 ॥ 

ഗിരിദുർഗ്ഗൈഃ ശസ്ത്രദുർഗ്ഗൈർജ്ജലാഗ്ന്യനിലദുർഗ്ഗമം ।
മുരപാശായുതൈർഘോരൈർദൃഢൈഃ സർവ്വത ആവൃതം  ॥ 3 ॥ 

ഗദയാ നിർബിഭേദാദ്രീൻ ശസ്ത്രദുർഗ്ഗാണി സായകൈഃ ।
ചക്രേണാഗ്നിം ജലം വായും മുരപാശാംസ്തഥാസിനാ  ॥ 4 ॥ 

ശംഖനാദേന യന്ത്രാണി ഹൃദയാനി മനസ്വിനാം ।
പ്രാകാരം ഗദയാ ഗുർവ്യാ നിർബ്ബിഭേദ ഗദാധരഃ  ॥ 5 ॥ 

പാഞ്ചജന്യധ്വനിം ശ്രുത്വാ യുഗാന്താശനിഭീഷണം ।
മുരഃ ശയാന ഉത്തസ്ഥൌ ദൈത്യഃ പഞ്ചശിരാ ജലാത്  ॥ 6 ॥ 

     ത്രിശൂലമുദ്യമ്യ സുദുർന്നിരീക്ഷണോ 
          യുഗാന്തസൂര്യാനലരോചിരുൽബണഃ ।
     ഗ്രസംസ്ത്രിലോകീമിവ പഞ്ചഭിർമ്മുഖൈ-
          രഭ്യദ്രവത്താർക്ഷ്യസുതം യഥോരഗഃ  ॥ 7 ॥ 

     ആവിധ്യ ശൂലം തരസാ ഗരുത്മതേ 
          നിരസ്യ വക്ത്രൈർവ്യനദത് സ പഞ്ചഭിഃ ।
     സ രോദസീ സർവ്വദിശോഽമ്ബരം മഹാ-
          നാപൂരയന്നണ്ഡകടാഹമാവൃണോത്  ॥ 8 ॥ 

     തദാപതദ്വൈ ത്രിശിഖം ഗരുത്മതേ 
          ഹരിഃ ശരാഭ്യാമഭിനത്ത്രിധൌജസാ ।
     മുഖേഷു തം ചാപി ശരൈരതാഡയത് -
          തസ്മൈ ഗദാം സോഽപി രുഷാ വ്യമുഞ്ചത  ॥ 9 ॥ 

     താമാപതന്തീം ഗദയാ ഗദാം മൃധേ 
          ഗദാഗ്രജോ നിർബ്ബിഭിദേ സഹസ്രധാ ।
     ഉദ്യമ്യ ബാഹൂനഭിധാവതോഽജിതഃ 
          ശിരാംസി ചക്രേണ ജഹാര ലീലയാ  ॥ 10 ॥ 

     വ്യസുഃ പപാതാംഭസി കൃത്തശീർഷോ 
          നികൃത്തശൃംഗോഽദ്രിരിവേന്ദ്രതേജസാ ।
     തസ്യാത്മജാഃ സപ്ത പിതുർവധാതുരാഃ 
          പ്രതിക്രിയാമർഷജുഷഃ സമുദ്യതാഃ  ॥ 11 ॥ 

     താമ്രോഽന്തരിക്ഷഃ ശ്രവണോ വിഭാവസുർ-
          വസുർന്നഭസ്വാനരുണശ്ച സപ്തമഃ । 
     പീഠം പുരസ്കൃത്യ ചമൂപതിം മൃധേ 
          ഭൌമപ്രയുക്താ നിരഗൻ ധൃതായുധാഃ  ॥ 12 ॥ 

     പ്രായുഞ്ജതാസാദ്യ ശരാനസീൻ ഗദാഃ 
          ശക്ത്യൃഷ്ടിശൂലാന്യജിതേ രുഷോൽബണാഃ ।
     തച്ഛസ്ത്രകൂടം ഭഗവാൻ സ്വമാർഗ്ഗണൈ-
          രമോഘവീര്യസ്തിലശശ്ചകർത്ത ഹ  ॥ 13 ॥ 

     താൻ പീഠമുഖ്യാനനയദ്യമക്ഷയം 
          നികൃത്തശീർഷോരുഭുജാങ്ഘ്രിവർമ്മണഃ । 
     സ്വാനീകപാനച്യുതചക്രസായകൈ-
          സ്തഥാ നിരസ്താൻ നരകോ ധരാസുതഃ  ॥ 14 ॥ 

     നിരീക്ഷ്യ ദുർമ്മർഷണ ആസ്രവൻമദൈർ-
          ഗജൈഃ പയോധിപ്രഭവൈർന്നിരാക്രമത് ।
     ദൃഷ്ട്വാ സഭാര്യം ഗരുഡോപരി സ്ഥിതം 
          സൂര്യോപരിഷ്ടാത് സതഡിദ്ഘനം യഥാ ।
     കൃഷ്ണം സ തസ്മൈ വ്യസൃജച്ഛതഘ്നീം 
          യോധാശ്ച സർവ്വേ യുഗപത് സ്മ വിവ്യധുഃ  ॥ 15 ॥ 

     തദ്ഭൌമസൈന്യം ഭഗവാൻ ഗദാഗ്രജോ 
          വിചിത്രവാജൈർന്നുശിതൈഃ ശിലീമുഖൈഃ ।
     നികൃത്തബാഹൂരുശിരോധ്രവിഗ്രഹം 
          ചകാര തർഹ്യേവ ഹതാശ്വകുഞ്ജരം  ॥ 16 ॥ 

യാനി യോധൈഃ പ്രയുക്താനി ശസ്ത്രാസ്ത്രാണി കുരൂദ്വഹ ।
ഹരിസ്താന്യച്ഛിനത്തീക്ഷ്ണൈഃ ശരൈരേകൈകശസ്ത്രിഭിഃ  ॥ 17 ॥ 

ഉഹ്യമാനഃ സുപർണ്ണേന പക്ഷാഭ്യാം നിഘ്നതാ ഗജാൻ ।
ഗരുത്മതാ ഹന്യമാനാസ്തുണ്ഡപക്ഷനഖൈർഗ്ഗജാഃ  ॥ 18 ॥ 

പുരമേവാവിശന്നാർത്താ നരകോ യുധ്യയുധ്യത । 
ദൃഷ്ട്വാ വിദ്രാവിതം സൈന്യം ഗരുഡേനാർദ്ദിതം സ്വകം  ॥ 19 ॥ 

തം ഭൌമഃ പ്രാഹരച്ഛക്ത്യാ വജ്രഃ പ്രതിഹതോ യതഃ ।
നാകംപത തയാ വിദ്ധോ മാലാഹത ഇവ ദ്വിപഃ  ॥ 20 ॥ 

ശൂലം ഭൌമോഽച്യുതം ഹന്തുമാദദേ വിതഥോദ്യമഃ ।
തദ്വിസർഗ്ഗാത്പൂർവ്വമേവ നരകസ്യ ശിരോ ഹരിഃ ।
അപാഹരദ്ഗജസ്ഥസ്യ ചക്രേണ ക്ഷുരനേമിനാ  ॥ 21 ॥ 

     സകുണ്ഡലം ചാരുകിരീടഭൂഷണം 
          ബഭൌ പൃഥിവ്യാം പതിതം സമുജ്ജ്വലത് ।
     ഹാ ഹേതി സാധ്വിത്യൃഷയഃ സുരേശ്വരാ 
          മാല്യൈർമ്മുകുന്ദം വികിരന്ത ഈഡിരേ  ॥ 22 ॥ 

     തതശ്ച ഭൂഃ കൃഷ്ണമുപേത്യ കുണ്ഡലേ 
          പ്രതപ്തജാംബൂനദരത്നഭാസ്വരേ । 
     സവൈജയന്ത്യാ വനമാലയാർപ്പയത്-
          പ്രാചേതസം ഛത്രമഥോ മഹാമണിം॥ 23 ॥ 

അസ്തൌഷീദഥ വിശ്വേശം ദേവീ ദേവവരാർച്ചിതം ।
പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രണതാ രാജൻ ഭക്തിപ്രവണയാ ധിയാ  ॥ 24 ॥ 

ഭൂമിരുവാച

നമസ്തേ ദേവദേവേശ ശംഖചക്രഗദാധര ।
ഭക്തേച്ഛോപാത്തരൂപായ പരമാത്മൻ നമോഽസ്തു തേ  ॥ 25 ॥ 

നമഃ പങ്കജനാഭായ നമഃ പങ്കജമാലിനേ ।
നമഃ പങ്കജനേത്രായ നമസ്തേ പങ്കജാങ്ഘ്രയേ  ॥ 26 ॥ 

നമോ ഭഗവതേ തുഭ്യം വാസുദേവായ വിഷ്ണവേ ।
പുരുഷായാദിബീജായ പൂർണ്ണബോധായ തേ നമഃ  ॥ 27 ॥ 

അജായ ജനയിത്രേഽസ്യ ബ്രഹ്മണേഽനന്തശക്തയേ ।
പരാവരാത്മൻ ഭൂതാത്മൻ പരമാത്മൻ നമോസ്തു തേ  ॥ 28 ॥ 

     ത്വം വൈ സിസൃക്ഷൂ രജ ഉത്കടം പ്രഭോ 
          തമോ നിരോധായ ബിഭർഷ്യസംവൃതഃ । 
     സ്ഥാനായ സത്ത്വം ജഗതോ ജഗത്പതേ 
          കാലഃ പ്രധാനം പുരുഷോ ഭവാൻ പരഃ  ॥ 29 ॥ 

     അഹം പയോ ജ്യോതിരഥാനിലോ നഭോ 
          മാത്രാണി ദേവാ മന ഇന്ദ്രിയാണി ।
     കർത്താ മഹാനിത്യഖിലം ചരാചരം 
          ത്വയ്യദ്വിതീയേ ഭഗവന്നയം ഭ്രമഃ  ॥ 30 ॥ 

     തസ്യാത്മജോഽയം തവ പാദപങ്കജം 
          ഭീതഃ പ്രപന്നാർത്തിഹരോപസാദിതഃ ।
     തത്പാലയൈനം കുരു ഹസ്തപങ്കജം 
          ശിരസ്യമുഷ്യാഖിലകൽമഷാപഹം  ॥ 31 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇതി ഭൂമ്ർത്ഥിർഥിതോ വാഗ്ഭിർഭഗവാൻ ഭക്തിനമ്രയാ ।
ദത്ത്വാഭയം ഭൌമഗൃഹം പ്രാവിശത് സകലർദ്ധിമത്  ॥ 32 ॥ 

തത്ര രാജന്യകന്യാനാം ഷട്സഹസ്രാധികായുതം ।
ഭൌമാഹൃതാനാം വിക്രമ്യ രാജഭ്യോ ദദൃശേ ഹരിഃ  ॥ 33 ॥ 

തം പ്രവിഷ്ടം സ്ത്രിയോ വീക്ഷ്യ നരവീരം വിമോഹിതാഃ ।
മനസാ വവ്രിരേഽഭീഷ്ടം പതിം ദൈവോപസാദിതം  ॥ 34 ॥ 

ഭൂയാത്പതിരയം മഹ്യം ധാതാ തദനുമോദതാം ।
ഇതി സർവ്വാഃ പൃഥക്കൃഷ്ണേ ഭാവേന ഹൃദയം ദധുഃ  ॥ 35 ॥ 

താഃ പ്രാഹിണോദ് ദ്വാരവതീം സുമൃഷ്ടവിരജോഽമ്ബരാഃ ।
നരയാനൈർമ്മഹാകോശാൻ രഥാശ്വാൻ ദ്രവിണം മഹത്  ॥ 36 ॥ 

ഐരാവതകുലേഭാംശ്ച ചതുർദ്ദന്താംസ്തരസ്വിനഃ ।
പാണ്ഡുരാംശ്ച ചതുഃഷഷ്ടിം പ്രേഷയാമാസ കേശവഃ  ॥ 37 ॥ 

ഗത്വാ സുരേന്ദ്രഭവനം ദത്ത്വാദിത്യൈ ച കുണ്ഡലേ ।
പൂജിതസ്ത്രിദശേന്ദ്രേണ സഹേന്ദ്രാണ്യാ ച സപ്രിയഃ  ॥ 38 ॥ 

ചോദിതോ ഭാര്യയോത്പാട്യ പാരീജാതം ഗരുത്മതി ।
ആരോപ്യ സേന്ദ്രാൻ വിബുധാൻ നിർജ്ജിത്യോപാനയത്പുരം  ॥ 39 ॥ 

സ്ഥാപിതഃ സത്യഭാമായാ ഗൃഹോദ്യാനോപശോഭനഃ ।
അന്വഗുർഭ്രമരാഃ സ്വർഗ്ഗാത് തദ്ഗന്ധാസവലമ്പടാഃ  ॥ 40 ॥ 

     യയാച ആനമ്യ കിരീടകോടിഭിഃ 
          പാദൌ സ്പൃശന്നച്യുതമർത്ഥസാധനം ।
     സിദ്ധാർത്ഥ ഏതേന വിഗൃഹ്യതേ മഹാ-
          നഹോ സുരാണാം ച തമോ ധിഗാഢ്യതാം  ॥ 41 ॥ 

അഥോ മുഹൂർത്ത ഏകസ്മിൻ നാനാഗാരേഷു താഃ സ്ത്രിയഃ ।
യഥോപയേമേ ഭഗവാൻ താവദ് രൂപധരോഽവ്യയഃ  ॥ 42 ॥ 

     ഗൃഹേഷു താസാമനപായ്യതർക്ക്യകൃ-
          ന്നിരസ്തസാമ്യാതിശയേഷ്വവസ്ഥിതഃ ।
     രേമേ രമാഭിർന്നിജകാമസമ്പ്ലുതോ 
          യഥേതരോ ഗാർഹകമേധികാംശ്ചരൻ  ॥ 43 ॥ 

     ഇത്ഥം രമാപതിമവാപ്യ പതിം സ്ത്രിയസ്താ 
          ബ്രഹ്മാദയോഽപി ന വിദുഃ പദവീം യദീയാം । 
     ഭേജുർമ്മുദാവിരതമേധിതയാനുരാഗ-
          ഹാസാവലോകനവസംഗമജൽപലജ്ജാഃ  ॥ 44 ॥ 

     പ്രത്യുദ്ഗമാസനവരാർഹണപാദശൌച-
          താംബൂലവിശ്രമണവീജനഗന്ധമാല്യൈഃ । 
     കേശപ്രസാരശയനസ്നപനോപഹാര്യൈഃ 
          ദാസീശതാ അപി വിഭോർവ്വിദധുഃ സ്മ ദാസ്യം  ॥ 45 ॥