ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഷഷ്ഠഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 6) / അദ്ധ്യായം 2


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഷഷ്ഠഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 6) / അദ്ധ്യായം 2 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏവം തേ ഭഗവദ്ദൂതാ യമദൂതാഭിഭാഷിതം ।
ഉപധാര്യാഥ താൻ രാജൻ പ്രത്യാഹുർന്നയകോവിദാഃ  ॥ 1 ॥ 

വിഷ്ണുദൂതാ ഊചുഃ

അഹോ കഷ്ടം ധർമ്മദൃശാമധർമ്മഃ സ്പൃശതേ സഭാം ।
യത്രാദണ്ഡ്യേഷ്വപാപേഷു ദണ്ഡോ യൈർധ്രിയതേ വൃഥാ  ॥ 2 ॥ 

പ്രജാനാം പിതരോ യേ ച ശാസ്താരഃ സാധവഃ സമാഃ ।
യദി സ്യാത്തേഷു വൈഷമ്യം കം യാന്തി ശരണം പ്രജാഃ  ॥ 3 ॥ 

യദ്യദാചരതി ശ്രേയാനിതരസ്തത്തദീഹതേ ।
സ യത്പ്രമാണം കുരുതേ ലോകസ്തദനുവർത്തതേ  ॥ 4 ॥ 

യസ്യാങ്കേ ശിര ആധായ ലോകഃ സ്വപിതി നിർവൃതഃ ।
സ്വയം ധർമ്മമധർമ്മം വാ ന ഹി വേദ യഥാ പശുഃ  ॥ 5 ॥ 

സ കഥം ന്യർപ്പിതാത്മാനം കൃതമൈത്രമചേതനം ।
വിസ്രംഭണീയോ ഭൂതാനാം സഘൃണോ ദ്രോഗ്ദ്ധുമർഹതി  ॥ 6 ॥ 

അയം ഹി കൃതനിർവേശോ ജൻമകോട്യംഹസാമപി ।
യദ്വ്യാജഹാര വിവശോ നാമ സ്വസ്ത്യയനം ഹരേഃ  ॥ 7 ॥ 

ഏതേനൈവ ഹ്യഘോനോഽസ്യ കൃതം സ്യാദഘനിഷ്കൃതം ।
യദാ നാരായണായേതി ജഗാദ ചതുരക്ഷരം  ॥ 8 ॥ 

സ്തേനഃ സുരാപോ മിത്രധ്രുഗ് ബ്രഹ്മഹാ ഗുരുതൽപഗഃ ।
സ്ത്രീരാജപിതൃഗോഹന്താ യേ ച പാതകിനോഽപരേ  ॥ 9 ॥ 

സർവ്വേഷാമപ്യഘവതാമിദമേവ സുനിഷ്കൃതം ।
നാമവ്യാഹരണം വിഷ്ണോർ യതസ്തദ്വിഷയാ മതിഃ  ॥ 10 ॥ 

     ന നിഷ്കൃതൈരുദിതൈർബ്രഹ്മവാദിഭി
          സ്തഥാ വിശുദ്ധ്യത്യഘവാൻ വ്രതാദിഭിഃ ।
     യഥാ ഹരേർന്നാമപദൈരുദാഹൃതൈ-
          സ്തദുത്തമശ്ലോകഗുണോപലംഭകം  ॥ 11 ॥ 

     നൈകാന്തികം തദ്ധി കൃതേഽപി നിഷ്കൃതേ 
          മനഃ പുനർധാവതി ചേദസത്പഥേ ।
     തത്കർമ്മനിർഹാരമഭീപ്സതാം ഹരേർ-
          ഗുണാനുവാദഃ ഖലു സത്ത്വഭാവനഃ  ॥ 12 ॥ 

അഥൈനം മാപനയത കൃതാശേഷാഘനിഷ്കൃതം ।
യദസൌ ഭഗവന്നാമ മ്രിയമാണഃ സമഗ്രഹീത്  ॥ 13 ॥ 

സാങ്കേത്യം പാരിഹാസ്യം വാ സ്തോഭം ഹേളനമേവ വാ ।
വൈകുണ്ഠനാമഗ്രഹണമശേഷാഘഹരം വിദുഃ  ॥ 14 ॥ 

പതിതഃ സ്ഖലിതോ ഭഗ്നഃ സന്ദഷ്ടസ്തപ്ത ആഹതഃ ।
ഹരിരിത്യവശേനാഹ പുമാൻ നാർഹതി യാതനാം  ॥ 15 ॥ 

ഗുരൂണാം ച ലഘൂനാം ച ഗുരൂണി ച ലഘൂനി ച ।
പ്രായശ്ചിത്താനി പാപാനാം ജ്ഞാത്വോക്താനി മഹർഷിഭിഃ  ॥ 16 ॥ 

തൈസ്താന്യഘാനി പൂയന്തേ തപോദാനജപാദിഭിഃ ।
നാധർമ്മജം തദ്ധൃദയം തദപീശാംഘ്രിസേവയാ  ॥ 17 ॥ 

അജ്ഞാനാദഥവാ ജ്ഞാനാദുത്തമശ്ലോകനാമ യത് ।
സങ്കീർത്തിതമഘം പുംസോ ദഹേദേധോ യഥാനലഃ  ॥ 18 ॥ 

യഥാഗദം വീര്യതമമുപയുക്തം യദൃച്ഛയാ ।
അജാനതോഽപ്യാത്മഗുണം കുര്യാൻമന്ത്രോഽപ്യുദാഹൃതഃ  ॥ 19 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ത ഏവം സുവിനിർണ്ണീയ ധർമ്മം ഭാഗവതം നൃപ ।
തം യാമ്യപാശാന്നിർമ്മുച്യ വിപ്രം മൃത്യോരമൂമുചൻ  ॥ 20 ॥ 

ഇതി പ്രത്യുദിതാ യാമ്യ ദൂതാ യാത്വാ യമാന്തികേ ।
യമരാജ്ഞേ യഥാ സർവ്വമാചചക്ഷുരരിന്ദമ  ॥ 21 ॥ 

ദ്വിജഃ പാശാദ്വിനിർമ്മുക്തോ ഗതഭീഃ പ്രകൃതിം ഗതഃ ।
വവന്ദേ ശിരസാ വിഷ്ണോഃ കിങ്കരാൻ ദർശനോത്സവഃ  ॥ 22 ॥ 

തം വിവക്ഷുമഭിപ്രേത്യ മഹാപുരുഷകിങ്കരാഃ ।
സഹസാ പശ്യതസ്തസ്യ തത്രാന്തർദ്ദധിരേഽനഘ  ॥ 23 ॥ 

അജാമിളോഽപ്യഥാകർണ്യ ദൂതാനാം യമകൃഷ്ണയോഃ ।
ധർമ്മം ഭാഗവതം ശുദ്ധം ത്രൈവിദ്യം ച ഗുണാശ്രയം  ॥ 24 ॥ 

ഭക്തിമാൻ ഭഗവത്യാശു മാഹാത്മ്യശ്രവണാദ്ധരേഃ ।
അനുതാപോ മഹാനാസീത് സ്മരതോഽശുഭമാത്മനഃ  ॥ 25 ॥ 

അഹോ മേ പരമം കഷ്ടമഭൂദവിജിതാത്മനഃ ।
യേന വിപ്ലാവിതം ബ്രഹ്മ വൃഷള്യാം ജായതാഽഽത്മനാ  ॥ 26 ॥ 

ധിങ് മാം വിഗർഹിതം സദ്ഭിർദുഷ്കൃതം കുലകജ്ജളം ।
ഹിത്വാ ബാലാം സതീം യോഽഹം സുരാപാമസതീമഗാം  ॥ 27 ॥ 

വൃദ്ധാവനാഥൌ പിതരൌ നാന്യബന്ധൂ തപസ്വിനൌ ।
അഹോ മയാധുനാ ത്യക്താവകൃതജ്ഞേന നീചവത്  ॥ 28 ॥ 

സോഽഹം വ്യക്തം പതിഷ്യാമി നരകേ ഭൃശദാരുണേ ।
ധർമഘ്നാഃ കാമിനോ യത്ര വിന്ദന്തി യമയാതനാഃ  ॥ 29 ॥ 

കിമിദം സ്വപ്ന ആഹോസ്വിത് സാക്ഷാദ് ദൃഷ്ടമിഹാദ്ഭുതം ।
ക്വ യാതാ അദ്യ തേ യേ മാം വ്യകർഷൻ പാശപാണയഃ  ॥ 30 ॥ 

അഥ തേ ക്വ ഗതാഃ സിദ്ധാശ്ചത്വാരശ്ചാരുദർശനാഃ ।
വ്യമോചയൻ നീയമാനം ബദ്ധ്വാ പാശൈരധോ ഭുവഃ  ॥ 31 ॥ 

അഥാപി മേ ദുർഭഗസ്യ വിബുധോത്തമദർശനേ ।
ഭവിതവ്യം മംഗളേന യേനാത്മാ മേ പ്രസീദതി  ॥ 32 ॥ 

അന്യഥാ മ്രിയമാണസ്യ നാശുചേർവൃഷളീപതേഃ ।
വൈകുണ്ഠനാമഗ്രഹണം ജിഹ്വാ വക്തുമിഹാർഹതി  ॥ 33 ॥ 

ക്വ ചാഹം കിതവഃ പാപോ ബ്രഹ്മഘ്നോ നിരപത്രപഃ ।
ക്വ ച നാരായണേത്യേതദ്ഭഗവന്നാമ മംഗളം  ॥ 34 ॥ 

സോഽഹം തഥാ യതിഷ്യാമി യതചിത്തേന്ദ്രിയാനിലഃ ।
യഥാ ന ഭൂയ ആത്മാനമന്ധേ തമസി മജ്ജയേ  ॥ 35 ॥ 

വിമുച്യ തമിമം ബന്ധമവിദ്യാകാമകർമ്മജം ।
സർവ്വഭൂതസുഹൃച്ഛാന്തോ മൈത്രഃ കരുണ ആത്മവാൻ  ॥ 36 ॥ 

മോചയേ ഗ്രസ്തമാത്മാനം യോഷിൻമയ്യാഽഽത്മമായയാ ।
വിക്രീഡിതോ യയൈവാഹം ക്രീഡാമൃഗ ഇവാധമഃ  ॥ 37 ॥ 

മമാഹമിതി ദേഹാദൌ ഹിത്വാ മിഥ്യാർത്ഥധീർമ്മതിം ।
ധാസ്യേ മനോ ഭഗവതി ശുദ്ധം തത്കീർത്തനാദിഭിഃ  ॥ 38 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇതി ജാതസുനിവ്വേദഃ ക്ഷണസംഗേന സാധുഷു ।
ഗംഗാദ്വാരമുപേയായ മുക്തസർവ്വാനുബന്ധനഃ  ॥ 39 ॥ 

സ തസ്മിൻ ദേവസദന ആസീനോ യോഗമാശ്രിതഃ ।
പ്രത്യാഹൃതേന്ദ്രിയഗ്രാമോ യുയോജ മന ആത്മനി  ॥ 40 ॥ 

തതോ ഗുണേഭ്യ ആത്മാനം വിയുജ്യാത്മസമാധിനാ ।
യുയുജേ ഭഗവദ്ധാമ്‌നി ബ്രഹ്മണ്യനുഭവാത്മനി  ॥ 41 ॥ 

യർഹ്യുപാരതധീസ്തസ്മിന്നദ്രാക്ഷീത്പുരുഷാൻ പുരഃ ।
ഉപലഭ്യോപലബ്ധാൻ പ്രാഗ് വവന്ദേ ശിരസാ ദ്വിജഃ  ॥ 42 ॥ 

ഹിത്വാ കളേബരം തീർത്ഥേ ഗംഗായാം ദർശനാദനു ।
സദ്യഃ സ്വരൂപം ജഗൃഹേ ഭഗവത്പാർശ്വവർത്തിനാം  ॥ 43 ॥ 

സാകം വിഹായസാ വിപ്രോ മഹാപുരുഷകിങ്കരൈഃ ।
ഹൈമം വിമാനമാരുഹ്യ യയൌ യത്ര ശ്രിയഃ പതിഃ  ॥ 44 ॥ 

     ഏവം സ വിപ്ലാവിതസർവ്വധർമ്മാ 
          ദാസ്യാഃ പതിഃ പതിതോ ഗർഹ്യകർമ്മണാ ।
     നിപാത്യമാനോ നിരയേ ഹതവ്രതഃ 
          സദ്യോ വിമുക്തോ ഭഗവന്നാമ ഗൃഹ്ണൻ  ॥ 45 ॥ 

     നാതഃ പരം കർമ്മനിബന്ധകൃന്തനം 
          മുമുക്ഷതാം തീർത്ഥപദാനുകീർത്തനാത് ।
     ന യത്പുനഃ കർമ്മസു സജ്ജതേ മനോ 
          രജസ്തമോഭ്യാം കലിലം തതോഽന്യഥാ  ॥ 46 ॥ 

യ ഏവം പരമം ഗുഹ്യമിതിഹാസമഘാപഹം ।
ശൃണുയാച്ഛ്രദ്ധയാ യുക്തോ യശ്ച ഭക്ത്യാനുകീർത്തയേത്  ॥ 47 ॥ 

ന വൈ സ നരകം യാതി നേക്ഷിതോ യമകിങ്കരൈഃ ।
യദ്യപ്യമംഗളോ മർത്ത്യോ വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ  ॥ 48 ॥ 

മ്രിയമാണോ ഹരേർന്നാമ ഗൃണൻ പുത്രോപചാരിതം ।
അജാമിളോഽപ്യഗാദ്ധാമ കിം പുനഃ ശ്രദ്ധയാ ഗൃണൻ  ॥ 49 ॥