ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / അഷ്ടമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 8) / അദ്ധ്യായം 5


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / അഷ്ടമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 8) / അദ്ധ്യായം 5 

ശ്രീശുക ഉവാച

രാജന്നുദിതമേതത്തേ ഹരേഃ കർമ്മാഘനാശനം ।
ഗജേന്ദ്രമോക്ഷണം പുണ്യം രൈവതം ത്വന്തരം ശൃണു  ॥ 1 ॥ 

പഞ്ചമോ രൈവതോ നാമ മനുസ്താമസസോദരഃ ।
ബലിവിന്ധ്യാദയസ്തസ്യ സുതാ അർജ്ജുനപൂർവ്വകാഃ  ॥ 2 ॥ 

വിഭുരിന്ദ്രഃ സുരഗണാ രാജൻ ഭൂതരയാദയഃ ।
ഹിരണ്യരോമാ വേദശിരാ ഊർദ്ധ്വബാഹ്വാദയോ ദ്വിജാഃ  ॥ 3 ॥ 

പത്നീ വികുണ്ഠാ ശുഭ്രസ്യ വൈകുണ്ഠൈഃ സുരസത്തമൈഃ ।
തയോഃ സ്വകലയാ ജജ്ഞേ വൈകുണ്ഠോ ഭഗവാൻ സ്വയം  ॥ 4 ॥ 

വൈകുണ്ഠഃ കൽപിതോ യേന ലോകോ ലോകനമസ്കൃതഃ ।
രമയാ പ്രാർത്ഥ്യമാനേന ദേവ്യാ തത്പ്രിയകാമ്യയാ  ॥ 5 ॥ 

തസ്യാനുഭാവഃ കഥിതോ ഗുണാശ്ച പരമോദയാഃ ।
ഭൌമാൻ രേണൂൻ സ വിമമേ യോ വിഷ്ണോർവ്വർണ്ണയേദ്ഗുണാൻ  ॥ 6 ॥ 

ഷഷ്ഠശ്ച ചക്ഷുഷഃ പുത്രശ്ചാക്ഷുഷോ നാമ വൈ മനുഃ ।
പൂരുപൂരുഷസുദ്യുമ്നപ്രമുഖാശ്ചാക്ഷുഷാത്മജാഃ  ॥ 7 ॥ 

ഇന്ദ്രോ മന്ത്രദ്രുമസ്തത്ര ദേവാ ആപ്യാദയോ ഗണാഃ ।
മുനയസ്തത്ര വൈ രാജൻ ഹവിഷ്മദ്വീരകാദയഃ  ॥ 8 ॥ 

തത്രാപി ദേവഃ സംഭൂത്യാം വൈരാജസ്യാഭവത് സുതഃ ।
അജിതോ നാമ ഭഗവാനംശേന ജഗതഃ പതിഃ  ॥ 9 ॥ 

പയോധിം യേന നിർമ്മഥ്യ സുരാണാം സാധിതാ സുധാ ।
ഭ്രമമാണോഽമ്ഭസി ധൃതഃ കൂർമ്മരൂപേണ മന്ദരഃ  ॥ 10 ॥ 

രാജോവാച

യഥാ ഭഗവതാ ബ്രഹ്മൻ മഥിതഃ ക്ഷീരസാഗരഃ ।
യദർത്ഥം വാ യതശ്ചാദ്രിം ദധാരാംബുചരാത്മനാ  ॥ 11 ॥ 

യഥാമൃതം സുരൈഃ പ്രാപ്തം കിം ചാന്യദഭവത്തതഃ ।
ഏതദ്ഭഗവതഃ കർമ്മ വദസ്വ പരമാദ്ഭുതം  ॥ 12 ॥ 

ത്വയാ സങ്കഥ്യമാനേന മഹിമ്നാ സാത്വതാം പതേഃ ।
നാതിതൃപ്യതി മേ ചിത്തം സുചിരം താപതാപിതം  ॥ 13 ॥ 

സൂത ഉവാച

സം പൃഷ്ടോ ഭഗവാനേവം ദ്വൈപായനസുതോ ദ്വിജാഃ ।
അഭിനന്ദ്യ ഹരേർവ്വീര്യമഭ്യാചഷ്ടും പ്രചക്രമേ  ॥ 14 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

യദാ യുദ്ധേഽസുരൈർദ്ദേവാ ബാധ്യമാനാഃ ശിതായുധൈഃ ।
ഗതാസവോ നിപതിതാ നോത്തിഷ്ഠേരൻ സ്മ ഭൂയശഃ  ॥ 15 ॥ 

യദാ ദുർവ്വാസസഃ ശാപാത് സേന്ദ്രാ ലോകാസ്ത്രയോ നൃപ ।
നിഃശ്രീകാശ്ചാഭവംസ്തത്ര നേശുരിജ്യാദയഃ ക്രിയാഃ  ॥ 16 ॥ 

നിശാമ്യൈതത്സുരഗണാ മഹേന്ദ്രവരുണാദയഃ ।
നാധ്യഗച്ഛൻ സ്വയം മന്ത്രൈർമ്മന്ത്രയന്തോ വിനിശ്ചയം  ॥ 17 ॥ 

തതോ ബ്രഹ്മസഭാം ജഗ്മുർമ്മേരോർമ്മൂർദ്ധനി സർവ്വശഃ ।
സർവ്വം വിജ്ഞാപയാംചക്രുഃ പ്രണതാഃ പരമേഷ്ഠിനേ  ॥ 18 ॥ 

സ വിലോക്യേന്ദ്രവായ്വാദീൻ നിഃസത്ത്വാൻ വിഗതപ്രഭാൻ ।
ലോകാനമംഗളലപ്രായാനസുരാനയഥാ വിഭുഃ  ॥ 19 ॥ 

സമാഹിതേന മനസാ സംസ്മരൻ പുരുഷം പരം ।
ഉവാചോത്ഫുല്ലവദനോ ദേവാൻ സ ഭഗവാൻ പരഃ  ॥ 20 ॥ 

     അഹം ഭവോ യൂയമഥോഽസുരാദയോ 
          മനുഷ്യതിര്യഗ്ദ്രുമഘർമ്മജാതയഃ ।
     യസ്യാവതാരാംശകലാവിസർജ്ജിതാ 
          വ്രജാമ സർവ്വേ ശരണം തമവ്യയം  ॥ 21 ॥ 

     ന യസ്യ വധ്യോ ന ച രക്ഷണീയോ 
          നോപേക്ഷണീയാദരണീയപക്ഷഃ ।
     അഥാപി സർഗ്ഗസ്ഥിതിസംയമാർത്ഥം 
          ധത്തേ രജഃസത്ത്വതമാംസി കാലേ  ॥ 22 ॥ 

     അയം ച തസ്യ സ്ഥിതിപാലനക്ഷണഃ 
          സത്ത്വം ജുഷാണസ്യ ഭവായ ദേഹിനാം ।
     തസ്മാദ് വ്രജാമഃ ശരണം ജഗദ്ഗുരും 
          സ്വാനാം സ നോ ധാസ്യതി ശം സുരപ്രിയഃ  ॥ 23 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇത്യാഭാഷ്യ സുരാൻ വേധാഃ സഹ ദേവൈരരിന്ദമ ।
അജിതസ്യ പദം സാക്ഷാജ്ജഗാമ തമസഃ പരം  ॥ 24 ॥ 

തത്രാദൃഷ്ടസ്വരൂപായ ശ്രുതപൂർവ്വായ വൈ വിഭോ ।
സ്തുതിമബ്രൂത ദൈവീഭിർഗ്ഗീർഭിസ്ത്വവഹിതേന്ദ്രിയഃ  ॥ 25 ॥ 

ബ്രഹ്മോവാച

     അവിക്രിയം സത്യമനന്തമാദ്യം 
          ഗുഹാശയം നിഷ്കലമപ്രതർക്ക്യം ।
     മനോഽഗ്രയാനം വചസാനിരുക്തം 
          നമാമഹേ ദേവവരം വരേണ്യം  ॥ 26 ॥ 

     വിപശ്ചിതം പ്രാണമനോധിയാത്മനാ-
          മർത്ഥേന്ദ്രിയാഭാസമനിദ്രമവ്രണം ।
     ഛായാതപൌ യത്ര ന ഗൃധ്രപക്ഷൌ 
          തമക്ഷരം ഖം ത്രിയുഗം വ്രജാമഹേ  ॥ 27 ॥ 

     അജസ്യ ചക്രം ത്വജയേര്യമാണം 
          മനോമയം പഞ്ചദശാരമാശു ।
     ത്രിനാഭി വിദ്യുച്ചലമഷ്ടനേമി 
          യദക്ഷമാഹുസ്തമൃതം പ്രപദ്യേ  ॥ 28 ॥ 

     യ ഏകവർണ്ണം തമസഃ പരം ത-
          ദലോകമവ്യക്തമനന്തപാരം ।
     ആസാം ചകാരോപസുപർണ്ണമേന-
          മുപാസതേ യോഗരഥേന ധീരാഃ  ॥ 29 ॥ 

     ന യസ്യ കശ്ചാതിതിതർത്തി മായാം 
          യയാ ജനോ മുഹ്യതി വേദ നാർത്ഥം ।
     തം നിർജ്ജിതാത്മാത്മഗുണം പരേശം 
          നമാമ ഭൂതേഷു സമം ചരന്തം  ॥ 30 ॥ 

     ഇമേ വയം യത്പ്രിയയൈവ തന്വാ 
          സത്ത്വേന സൃഷ്ടാ ബഹിരന്തരാവിഃ ।
     ഗതിം ന സൂക്ഷ്മാമൃഷയശ്ച വിദ്മഹേ 
          കുതോഽസുരാദ്യാ ഇതരപ്രധാനാഃ  ॥ 31 ॥ 

     പാദൌ മഹീയം സ്വകൃതൈവ യസ്യ 
          ചതുർവ്വിധോ യത്ര ഹി ഭൂതസർഗ്ഗഃ ।
     സ വൈ മഹാപൂരുഷ ആത്മതന്ത്രഃ 
          പ്രസീദതാം ബ്രഹ്മ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 32 ॥ 

     അംഭസ്തു യദ് രേത ഉദാരവീര്യം 
          സിധ്യന്തി ജീവന്ത്യുത വർദ്ധമാനാഃ ।
     ലോകാസ്ത്രയോഽഥാഖിലലോകപാലാഃ 
          പ്രസീദതാം ബ്രഹ്മ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 33 ॥ 

     സോമം മനോ യസ്യ സമാമനന്തി 
          ദിവൌകസാം വൈ ബലമന്ധ ആയുഃ ।
     ഈശോ നഗാനാം പ്രജനഃ പ്രജാനാം 
          പ്രസീദതാം നഃ സ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 34 ॥ 

     അഗ്നിർമ്മുഖം യസ്യ തു ജാതവേദാ 
          ജാതഃ ക്രിയാകാണ്ഡനിമിത്തജൻമാ ।
     അന്തഃസമുദ്രേഽനുപചൻ സ്വധാതൂൻ 
          പ്രസീദതാം നഃ സ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 35 ॥ 

     യച്ചക്ഷുരാസീത്തരണിർദ്ദേവയാനം 
          ത്രയീമയോ ബ്രഹ്മണ ഏഷ ധിഷ്ണ്യം ।
     ദ്വാരം ച മുക്തേരമൃതം ച മൃത്യുഃ 
          പ്രസീദതാം നഃ സ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 36 ॥ 

     പ്രാണാദഭൂദ്യസ്യ ചരാചരാണാം 
          പ്രാണഃ സഹോ ബലമോജശ്ച വായുഃ ।
     അന്വാസ്മ സമ്രാജമിവാനുഗാ വയം 
          പ്രസീദതാം നഃ സ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 37 ॥ 

     ശ്രോത്രാദ്ദിശോ യസ്യ ഹൃദശ്ച ഖാനി 
          പ്രജജ്ഞിരേ ഖം പുരുഷസ്യ നാഭ്യാഃ ।
     പ്രാണേന്ദ്രിയാത്മാസുശരീരകേതം 
          പ്രസീദതാം നഃ സ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 38 ॥ 

     ബലാൻമഹേന്ദ്രസ്ത്രിദശാഃ പ്രസാദാ-
          ന്മന്യോർഗ്ഗിരീശോ ധിഷണാദ് വിരിഞ്ചഃ ।
     ഖേഭ്യശ്ച ഛന്ദാംസ്യൃഷയോ മേഢ്രതഃ കഃ 
          പ്രസീദതാം നഃ സ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 39 ॥ 

     ശ്രീർവ്വക്ഷസഃ പിതരശ്ഛായയാഽഽസൻ 
          ധർമ്മഃ സ്തനാദിതരഃ പൃഷ്ഠതോഽഭൂത് ।
     ദ്യൌർ യസ്യ ശീർഷ്ണോഽപ്സരസോ വിഹാരാത്-
          പ്രസീദതാം നഃ സ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 40 ॥ 

     വിപ്രോ മുഖം ബ്രഹ്മ ച യസ്യ ഗുഹ്യം 
          രാജന്യ ആസീദ്ഭുജയോബ്ബലം ച ।
     ഊർവോർവിഡോഽജോഽങ്ഘ്രിരവേദശൂദ്രൌ 
          പ്രസീദതാം നഃ സ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 41 ॥ 

     ലോഭോഽധരാത്പ്രീതിരുപര്യഭൂദ്ദ്യുതിർ-
          ന്നസ്തഃ പശവ്യഃ സ്പർശേന കാമഃ ।
     ഭ്രുവോർ യമഃ പക്ഷ്മഭവസ്തു കാലഃ 
          പ്രസീദതാം നഃ സ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 42 ॥ 

     ദ്രവ്യം വയഃ കർമ്മ ഗുണാൻ വിശേഷം 
          യദ്യോഗമായാവിഹിതാൻ വദന്തി ।
     യദ് ദുർവിഭാവ്യം പ്രബുധാപബാധം 
          പ്രസീദതാം നഃ സ മഹാവിഭൂതിഃ  ॥ 43 ॥ 

     നമോഽസ്തു തസ്മാ ഉപശാന്തശക്തയേ 
          സ്വാരാജ്യലാഭപ്രതിപൂരിതാത്മനേ ।
     ഗുണേഷു മായാരചിതേഷു വൃത്തിഭിർ
          ന്ന സജ്ജമാനായ നഭസ്വദൂതയേ  ॥ 44 ॥ 

സ ത്വം നോ ദർശയാത്മാനമസ്മത്കരണഗോചരം ।
പ്രപന്നാനാം ദിദൃക്ഷൂണാം സസ്മിതം തേ മുഖാംബുജം  ॥ 45 ॥ 

തൈസ്തൈഃ സ്വേച്ഛാധൃതൈ രൂപൈഃ കാലേ കാലേ സ്വയം വിഭോ ।
കർമ്മ ദുർവ്വിഷഹം യന്നോ ഭഗവാംസ്തത്കരോതി ഹി  ॥ 46 ॥ 

ക്ലേശഭൂര്യൽപസാരാണി കർമ്മാണി വിഫലാനി വാ ।
ദേഹിനാം വിഷയാർത്താനാം ന തഥൈവാർപ്പിതം ത്വയി  ॥ 47 ॥ 

നാവമഃ കർമ്മകൽപോഽപി വിഫലായേശ്വരാർപ്പിതഃ ।
കൽപതേ പുരുഷസ്യൈഷ സ ഹ്യാത്മാ ദയിതോ ഹിതഃ  ॥ 48 ॥ 

യഥാ ഹി സ്കന്ധശാഖാനാം തരോർമ്മൂലാവസേചനം ।
ഏവമാരാധനം വിഷ്ണോഃ സർവ്വേഷാമാത്മനശ്ച ഹി  ॥ 49 ॥ 

നമസ്തുഭ്യമനന്തായ ദുർവ്വിതർക്ക്യാത്മകർമ്മണേ ।
നിർഗ്ഗുണായ ഗുണേശായ സത്ത്വസ്ഥായ ച സാമ്പ്രതം  ॥ 50 ॥