ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 11


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 11 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഭഗവാനാത്മനാഽഽത്മാനം രാമ ഉത്തമകൽപകൈഃ ।
സർവ്വദേവമയം ദേവമീജ ആചാര്യവാൻ മഖൈഃ  ॥ 1 ॥ 

ഹോത്രേഽദദാദ്ദിശം പ്രാചീം ബ്രഹ്മണേ ദക്ഷിണാം പ്രഭുഃ ।
അധ്വര്യവേ പ്രതീചീം ച ഉദീചീം സാമഗായ സഃ  ॥ 2 ॥ 

ആചാര്യായ ദദൌ ശേഷാം യാവതീ ഭൂസ്തദന്തരാ ।
മന്യമാന ഇദം കൃത്സ്നം ബ്രാഹ്മണോഽർഹതി നിഃസ്പൃഹഃ  ॥ 3 ॥ 

ഇത്യയം തദലങ്കാരവാസോഭ്യാമവശേഷിതഃ ।
തഥാ രാജ്ഞ്യപി വൈദേഹീ സൌമംഗല്യാവശേഷിതാ  ॥ 4 ॥ 

തേ തു ബ്രഹ്മണ്യദേവസ്യ വാത്സല്യം വീക്ഷ്യ സംസ്തുതം ।
പ്രീതാഃ ക്ലിന്നധിയസ്തസ്മൈ പ്രത്യർപ്പ്യേദം ബഭാഷിരേ  ॥ 5 ॥ 

അപ്രത്തം നസ്ത്വയാ കിം നു ഭഗവൻ ഭുവനേശ്വര ।
യന്നോഽന്തർഹൃദയം വിശ്യ തമോ ഹംസി സ്വരോചിഷാ  ॥ 6 ॥ 

നമോ ബ്രഹ്മണ്യദേവായ രാമായാകുണ്ഠമേധസേ ।
ഉത്തമശ്ലോകധുര്യായ ന്യസ്തദണ്ഡാർപ്പിതാങ്ഘ്രയേ  ॥ 7 ॥ 

കദാചില്ലോകജിജ്ഞാസുർഗ്ഗൂഢോ രാത്ര്യാമലക്ഷിതഃ ।
ചരൻ വാചോഽശൃണോദ് രാമോ ഭാര്യാമുദ്ദിശ്യ കസ്യചിത്  ॥ 8 ॥ 

നാഹം ബിഭർമ്മി ത്വാം ദുഷ്ടാമസതീം പരവേശ്മഗാം ।
സ്ത്രീലോഭീ ബിഭൃയാത് സീതാം രാമോ നാഹം ഭജേ പുനഃ  ॥ 9 ॥ 

ഇതി ലോകാദ്ബഹുമുഖാദ് ദുരാരാധ്യാദസംവിദഃ ।
പത്യാ ഭീതേന സാ ത്യക്താ പ്രാപ്താ പ്രാചേതസാശ്രമം  ॥ 10 ॥ 

അന്തർവത്ന്യാഗതേ കാലേ യമൌ സാ സുഷുവേ സുതൌ ।
കുശോ ലവ ഇതി ഖ്യാതൌ തയോശ്ചക്രേ ക്രിയാ മുനിഃ  ॥ 11 ॥ 

അംഗദശ്ചിത്രകേതുശ്ച ലക്ഷ്മണസ്യാത്മജൌ സ്മൃതൌ ।
തക്ഷഃ പുഷ്കല ഇത്യാസ്താം ഭരതസ്യ മഹീപതേ  ॥ 12 ॥ 

സുബാഹുഃ ശ്രുതസേനശ്ച ശത്രുഘ്നസ്യ ബഭൂവതുഃ ।
ഗന്ധർവ്വാൻ കോടിശോ ജഘ്നേ ഭരതോ വിജയേ ദിശാം  ॥ 13 ॥ 

തദീയം ധനമാനീയ സർവ്വം രാജ്ഞേ ന്യവേദയത് ।
ശത്രുഘ്നശ്ച മധോഃ പുത്രം ലവണം നാമ രാക്ഷസം ।
ഹത്വാ മധുവനേ ചക്രേ മഥുരാം നാമ വൈ പുരീം  ॥ 14 ॥ 

മുനൌ നിക്ഷിപ്യ തനയൌ സീതാ ഭർത്രാ വിവാസിതാ ।
ധ്യായന്തീ രാമചരണൌ വിവരം പ്രവിവേശ ഹ  ॥ 15 ॥ 

തച്ഛ്രുത്വാ ഭഗവാൻ രാമോ രുന്ധന്നപി ധിയാ ശുചഃ ।
സ്മരംസ്തസ്യാ ഗുണാംസ്താംസ്താന്നാശക്നോദ്‌രോദ്ധുമീശ്വരഃ  ॥ 16 ॥ 

സ്ത്രീപുംപ്രസംഗ ഏതാദൃക് സർവ്വത്ര ത്രാസമാവഹഃ ।
അപീശ്വരാണാം കിമുത ഗ്രാമ്യസ്യ ഗൃഹചേതസഃ  ॥ 17 ॥ 

തത ഊർദ്ധ്വം ബ്രഹ്മചര്യം ധാരയന്നജുഹോത്പ്രഭുഃ ।
ത്രയോദശാബ്ദസാഹസ്രമഗ്നിഹോത്രമഖണ്ഡിതം  ॥ 18 ॥ 

സ്മരതാം ഹൃദി വിന്യസ്യ വിദ്ധം ദണ്ഡകകണ്ടകൈഃ ।
സ്വപാദപല്ലവം രാമ ആത്മജ്യോതിരഗാത്തതഃ  ॥ 19 ॥ 

     നേദം യശോ രഘുപതേഃ സുരയാച്ഞയാത്ത-
          ലീലാതനോരധികസാമ്യവിമുക്തധാമ്നഃ । 
     രക്ഷോവധോ ജലധിബന്ധനമസ്ത്രപൂഗൈഃ 
          കിം തസ്യ ശത്രുഹനനേ കപയഃ സഹായാഃ  ॥ 20 ॥ 

     യസ്യാമലം നൃപസദഃസു യശോഽധുനാപി 
          ഗായന്ത്യഘഘ്നമൃഷയോ ദിഗിഭേന്ദ്രപട്ടം । 
     തം നാകപാലവസുപാലകിരീടജുഷ്ടപാദാംബുജം 
          രഘുപതിം ശരണം പ്രപദ്യേ  ॥ 21 ॥ 

സ യൈഃ സ്പൃഷ്ടോഽഭിദൃഷ്ടോ വാ സംവിഷ്ടോഽനുഗതോഽപി വാ ।
കോസലാസ്തേ യയുഃ സ്ഥാനം യത്ര ഗച്ഛന്തി യോഗിനഃ  ॥ 22 ॥ 

പുരുഷോ രാമചരിതം ശ്രവണൈരുപധാരയൻ ।
ആനൃശംസ്യപരോ രാജൻ കർമ്മബന്ധൈർവ്വിമുച്യതേ  ॥ 23 ॥ 

രാജോവാച

കഥം സ ഭഗവാൻ രാമോ ഭ്രാതൄൻ വാ സ്വയമാത്മനഃ ।
തസ്മിൻ വാ തേഽന്വവർത്തന്ത പ്രജാഃ പൌരാശ്ച ഈശ്വരേ  ॥ 24 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

അഥാദിശദ്‌ദിഗ്വിജയേ ഭ്രാതൄംസ്ത്രിഭുവനേശ്വരഃ ।
ആത്മാനം ദർശയൻ സ്വാനാം പുരീമൈക്ഷത സാനുഗഃ  ॥ 25 ॥ 

ആസിക്തമാർഗ്ഗാം ഗന്ധോദൈഃ കരിണാം മദശീകരൈഃ ।
സ്വാമിനം പ്രാപ്തമാലോക്യ മത്താം വാ സുതരാമിവ  ॥ 26 ॥ 

പ്രാസാദഗോപുരസഭാചൈത്യദേവഗൃഹാദിഷു ।
വിന്യസ്തഹേമകലശൈഃ പതാകാഭിശ്ച മണ്ഡിതാം  ॥ 27 ॥ 

പൂഗൈഃ സവൃന്തൈ രംഭാഭിഃ പട്ടികാഭിഃ സുവാസസാം ।
ആദർശൈരംശുകൈഃ സ്രഗ്ഭിഃ കൃതകൌതുകതോരണാം  ॥ 28 ॥ 

തമുപേയുസ്തത്ര തത്ര പൌരാ അർഹണപാണയഃ ।
ആശിഷോ യുയുജുർദ്ദേവ പാഹീമാം പ്രാക് ത്വയോദ്ധൃതാം  ॥ 29 ॥ 

     തതഃ പ്രജാ വീക്ഷ്യ പതിം ചിരാഗതം 
          ദിദൃക്ഷയോത്സൃഷ്ടഗൃഹാഃ സ്ത്രിയോ നരാഃ ।
     ആരുഹ്യ ഹർമ്യാണ്യരവിന്ദലോചന-
          മതൃപ്തനേത്രാഃ കുസുമൈരവാകിരൻ  ॥ 30 ॥ 

അഥ പ്രവിഷ്ടഃ സ്വഗൃഹം ജുഷ്ടം സ്വൈഃ പൂർവ്വരാജഭിഃ ।
അനന്താഖിലകോഷാഢ്യമനർഘ്യോരുപരിച്ഛദം  ॥ 31 ॥ 

വിദ്രുമോദുംബരദ്വാരൈർവ്വൈഡൂര്യസ്തംഭപങ്ക്തിഭിഃ ।
സ്ഥലൈർമ്മാരകതൈഃ സ്വച്ഛൈർഭാതസ്ഫടികഭിത്തിഭിഃ  ॥ 32 ॥ 

ചിത്രസ്രഗ്ഭിഃ പട്ടികാഭിർവ്വാസോമണിഗണാംശുകൈഃ ।
മുക്താഫലൈശ്ചിദുല്ലാസൈഃ കാന്തകാമോപപത്തിഭിഃ  ॥ 33 ॥ 

ധൂപദീപൈഃ സുരഭിഭിർമ്മണ്ഡിതം പുഷ്പമണ്ഡനൈഃ ।
സ്ത്രീപുംഭിഃ സുരസങ്കാശൈർജ്ജുഷ്ടം ഭൂഷണഭൂഷണൈഃ  ॥ 34 ॥ 

തസ്മിൻ സ ഭഗവാൻ രാമഃ സ്നിഗ്ദ്ധയാ പ്രിയയേഷ്ടയാ ।
രേമേ സ്വാരാമധീരാണാമൃഷഭഃ സീതയാ കില  ॥ 35 ॥ 

ബുഭുജേ ച യഥാകാലം കാമാൻ ധർമ്മമപീഡയൻ ।
വർഷപൂഗാൻ ബഹൂൻ നൄണാമഭിധ്യാതാങ്ഘ്രിപല്ലവഃ  ॥ 36 ॥