ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / തൃതീയഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 3) / അദ്ധ്യായം 20


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / തൃതീയഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 3) / അദ്ധ്യായം 20

ശൌനക ഉവാച

മഹീം പ്രതിഷ്ഠാമധ്യസ്യ സൌതേ സ്വായംഭുവോ മനുഃ ।
കാന്യന്വതിഷ്ഠദ് ദ്വാരാണി മാർഗ്ഗായാവരജൻമനാം  ॥ 1 ॥ 

ക്ഷത്താ മഹാഭാഗവതഃ കൃഷ്ണസ്യൈകാന്തികഃ സുഹൃത് ।
യസ്തത്യാജാഗ്രജം കൃഷ്ണേ സാപത്യമഘവാനിതി  ॥ 2 ॥ 

ദ്വൈപായനാദനവരോ മഹിത്വേ തസ്യ ദേഹജഃ ।
സർവ്വാത്മനാ ശ്രിതഃ കൃഷ്ണം തത്പരാംശ്ചാപ്യനുവ്രതഃ  ॥ 3 ॥ 

കിമന്വപൃച്ഛൻമൈത്രേയം വിരജാസ്തീർത്ഥസേവയാ ।
ഉപഗമ്യ കുശാവർത്ത ആസീനം തത്ത്വവിത്തമം  ॥ 4 ॥ 

തയോഃ സംവദതോഃ സൂത പ്രവൃത്താ ഹ്യമലാഃ കഥാഃ ।
ആപോ ഗാംഗാ ഇവാഘഘ്നീർഹരേഃ പാദാംബുജാശ്രയാഃ  ॥ 5 ॥ 

താ നഃ കീർത്തയ ഭദ്രം തേ കീർത്തന്യോദാരകർമ്മണഃ ।
രസജ്ഞഃ കോ നു തൃപ്യേത ഹരിലീലാമൃതം പിബൻ  ॥ 6 ॥ 

ഏവമുഗ്രശ്രവാഃ പൃഷ്ടഃ ഋഷിഭിർനൈമിഷായനൈഃ ।
ഭഗവത്യർപ്പിതാധ്യാത്മസ്താനാഹ ശ്രൂയതാമിതി  ॥ 7 ॥ 

സൂത ഉവാച

     ഹരേർധൃതക്രോഡതനോഃ സ്വമായയാ 
          നിശമ്യ ഗോരുദ്ധരണം രസാതലാത് ।
     ലീലാം ഹിരണ്യാക്ഷമവജ്ഞയാ ഹതം 
          സംജാതഹർഷോ മുനിമാഹ ഭാരതഃ  ॥ 8 ॥ 

വിദുര ഉവാച

പ്രജാപതിപതിഃ സൃഷ്ട്വാ പ്രജാസർഗ്ഗേ പ്രജാപതീൻ ।
കിമാരഭത മേ ബ്രഹ്മൻ പ്രബ്രൂഹ്യവ്യക്തമാർഗ്ഗവിത്  ॥ 9 ॥ 

യേ മരീച്യാദയോ വിപ്രാ യസ്തു സ്വായംഭുവോ മനുഃ ।
തേ വൈ ബ്രഹ്മണ ആദേശാത്കഥമേതദഭാവയൻ  ॥ 10 ॥ 

സദ്വിതീയാഃ കിമസൃജൻ സ്വതന്ത്രാ ഉത കർമ്മസു ।
ആഹോസ്വിത് സംഹതാഃ സർവ്വ ഇദം സ്മ സമകൽപയൻ  ॥ 11 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

ദൈവേന ദുർവ്വിതർക്ക്യേണ പരേണാനിമിഷേണ ച ।
ജാതക്ഷോഭാദ്ഭഗവതോ മഹാനാസീദ്ഗുണത്രയാത്  ॥ 12 ॥ 

രജഃപ്രധാനാൻ മഹതസ്ത്രിലിംഗോ ദൈവചോദിതാത് ।
ജാതഃ സസർജ്ജ ഭൂതാദിർവ്വിയദാദീനി പഞ്ചശഃ  ॥ 13 ॥ 

താനി ചൈകൈകശഃ സ്രഷ്ടുമസമർത്ഥാനി ഭൌതികം ।
സംഹത്യ ദൈവയോഗേന ഹൈമമണ്ഡമവാസൃജൻ  ॥ 14 ॥ 

സോഽശയിഷ്ടാബ്ധിസലിലേ ആണ്ഡകോശോ നിരാത്മകഃ ।
സാഗ്രം വൈ വർഷസാഹസ്രമന്വവാത്സീത്തമീശ്വരഃ  ॥ 15 ॥ 

തസ്യ നാഭേരഭൂത്പദ്മം സഹസ്രാർക്കോരുദീധിതി ।
സർവ്വജീവനികായൌകോ യത്ര സ്വയമഭൂത് സ്വരാട്  ॥ 16 ॥ 

സോഽനുവിഷ്ടോ ഭഗവതാ യഃ ശേതേ സലിലാശയേ ।
ലോകസംസ്ഥാം യഥാപൂർവ്വം നിർമ്മമേ സംസ്ഥയാ സ്വയാ  ॥ 17 ॥ 

സസർജ്ജച്ഛായയാ വിദ്യാം പഞ്ച പർവ്വാണമഗ്രതഃ ।
താമിസ്രമന്ധതാമിസ്രം തമോ മോഹോ മഹാതമഃ  ॥ 18 ॥ 

വിസസർജ്ജാത്മനഃ കായം നാഭിനന്ദംസ്തമോമയം ।
ജഗൃഹുർ യക്ഷരക്ഷാംസി രാത്രിം ക്ഷുത്തൃട് സമുദ്ഭവാം  ॥ 19 ॥ 

ക്ഷുത്തൃഡ്ഭ്യാമുപസൃഷ്ടാസ്തേ തം ജഗ്‌ധുമഭിദുദ്രുവുഃ ।
മാ രക്ഷതൈനം ജക്ഷധ്വമിത്യൂചുഃ ക്ഷുത്തൃഡർദ്ദിതാഃ  ॥ 20 ॥ 

ദേവസ്താനാഹ സംവിഗ്നോ മാ മാം ജക്ഷത രക്ഷത ।
അഹോ മേ യക്ഷരക്ഷാംസി പ്രജാ യൂയം ബഭൂവിഥ  ॥ 21 ॥ 

ദേവതാഃ പ്രഭയാ യാ യാ ദീവ്യൻ പ്രമുഖതോഽസൃജത് ।
തേ അഹാർഷുർദ്ദേവയന്തോ വിസൃഷ്ടാം താം പ്രഭാമഹഃ  ॥ 22 ॥ 

ദേവോഽദേവാൻ ജഘനതഃ സൃജതി സ്മാതിലോലുപാൻ ।
ത ഏനം ലോലുപതയാ മൈഥുനായാഭിപേദിരേ  ॥ 23 ॥ 

തതോ ഹസൻ സ ഭഗവാനസുരൈർന്നിരപത്രപൈഃ ।
അന്വീയമാനസ്തരസാ ക്രുദ്ധോ ഭീതഃ പരാപതത്  ॥ 24 ॥ 

സ ഉപവ്രജ്യ വരദം പ്രപന്നാർത്തിഹരം ഹരിം ।
അനുഗ്രഹായ ഭക്താനാമനുരൂപാത്മദർശനം  ॥ 25 ॥ 

പാഹി മാം പരമാത്മംസ്തേ പ്രേഷണേനാസൃജം പ്രജാഃ ।
താ ഇമാ യഭിതും പാപാ ഉപാക്രാമന്തി മാം പ്രഭോ  ॥ 26 ॥ 

ത്വമേകഃ കില ലോകാനാം ക്ലിഷ്ടാനാം ക്ലേശനാശനഃ ।
ത്വമേകഃ ക്ലേശദസ്തേഷാമനാസന്നപദാം തവ  ॥ 27 ॥ 

സോഽവധാര്യാസ്യ കാർപ്പണ്യം വിവിക്താധ്യാത്മദർശനഃ ।
വിമുഞ്ചാത്മതനും ഘോരാമിത്യുക്തോ വിമുമോച ഹ  ॥ 28 ॥ 

താം ക്വണച്ചരണാംഭോജാം മദവിഹ്വലലോചനാം ।
കാഞ്ചീകലാപവിലസദ്ദുകൂലച്ഛന്നരോധസം  ॥ 29 ॥ 

അന്യോന്യശ്ലേഷയോത്തുംഗനിരന്തരപയോധരാം ।
സുനാസാം സുദ്വിജാം സ്നിഗ്ദ്ധഹാസലീലാവലോകനാം  ॥ 30 ॥ 

ഗൂഹന്തീം വ്രീഡയാഽഽത്മാനം നീലാളകവരൂഥിനീം ।
ഉപലഭ്യാസുരാ ധർമ്മ സർവ്വേ സമ്മുമുഹുഃ സ്ത്രിയം  ॥ 31 ॥ 

അഹോ രൂപമഹോ ധൈര്യമഹോ അസ്യാ നവം വയഃ ।
മധ്യേ കാമയമാനാനാമകാമേവ വിസർപ്പതി  ॥ 32 ॥ 

വിതർക്കയന്തോ ബഹുധാ താം സന്ധ്യാം പ്രമദാകൃതിം ।
അഭിസംഭാവ്യ വിശ്രംഭാത്പര്യപൃച്ഛൻ കുമേധസഃ  ॥ 33 ॥ 

കാസി കസ്യാസി രംഭോരു കോ വാർത്ഥസ്തേഽത്ര ഭാമിനി ।
രൂപദ്രവിണപണ്യേന ദുർഭഗാന്നോ വിബാധസേ  ॥ 34 ॥ 

യാ വാ കാചിത്ത്വമബലേ ദിഷ്ട്യാ സന്ദർശനം തവ ।
ഉത്സുനോഷീക്ഷമാണാനാം കന്ദുകക്രീഡയാ മനഃ  ॥ 35 ॥ 

     നൈകത്ര തേ ജയതി ശാലിനി പാദപദ്മം 
          ഘ്നന്ത്യാ മുഹുഃ കരതലേന പതത്പതംഗം । 
     മധ്യം വിഷീദതി ബൃഹത് സ്തനഭാരഭീതം 
          ശാന്തേവ ദൃഷ്ടിരമലാ സുശിഖാസമൂഹഃ  ॥ 36 ॥ 

ഇതി സായന്തനീം സന്ധ്യാമസുരാഃ പ്രമദായതീം ।
പ്രലോഭയന്തീം ജഗൃഹുർമ്മത്വാ മൂഢധിയഃ സ്ത്രിയം  ॥ 37 ॥ 

പ്രഹസ്യ ഭാവഗംഭീരം ജിഘ്രന്ത്യാത്മാനമാത്മനാ ।
കാന്ത്യാ സസർജ്ജ ഭഗവാൻ ഗന്ധർവ്വാപ്സരസാം ഗണാൻ  ॥ 38 ॥ 

വിസസർജ്ജ തനും താം വൈ ജ്യോത്സ്നാം കാന്തിമതീം പ്രിയാം ।
ത ഏവ ചാദദുഃ പ്രീത്യാ വിശ്വാവസുപുരോഗമാഃ  ॥ 39 ॥ 

സൃഷ്ട്വാ ഭൂതപിശാചാംശ്ച ഭഗവാനാത്മതന്ദ്രിണാ ।
ദിഗ്വാസസോ മുക്തകേശാൻ വീക്ഷ്യ ചാമീലയദ്ദൃശൌ  ॥ 40 ॥ 

ജഗൃഹുസ്തദ്വിസൃഷ്ടാം താം ജൃംഭണാഖ്യാം തനും പ്രഭോഃ ।
നിദ്രാമിന്ദ്രിയവിക്ലേദോ യയാ ഭൂതേഷു ദൃശ്യതേ ।
യേനോച്ഛിഷ്ടാൻ ധർഷയന്തി തമുൻമാദം പ്രചക്ഷതേ  ॥ 41 ॥ 

ഊർജ്ജസ്വന്തം മന്യമാന ആത്മാനം ഭഗവാനജഃ ।
സാധ്യാൻ ഗണാൻ പിതൃഗണാൻ പരോക്ഷേണാസൃജത്പ്രഭുഃ  ॥ 42 ॥ 

ത ആത്മസർഗ്ഗം തം കായം പിതരഃ പ്രതിപേദിരേ ।
സാധ്യേഭ്യശ്ച പിതൃഭ്യശ്ച കവയോ യദ്വിതന്വതേ  ॥ 43 ॥ 

സിദ്ധാൻ വിദ്യാധരാംശ്ചൈവ തിരോധാനേന സോഽസൃജത് ।
തേഭ്യോഽദദാത്തമാത്മാനമന്തർദ്ധാനാഖ്യമദ്ഭുതം  ॥ 44 ॥ 

സ കിന്നരാൻ കിം പുരുഷാൻ പ്രത്യാത്മ്യേനാസൃജത്പ്രഭുഃ ।
മാനയന്നാത്മനാഽഽത്മാനമാത്മാഭാസം വിലോകയൻ  ॥ 45 ॥ 

തേ തു തജ്ജഗൃഹൂ രൂപം ത്യക്തം യത്പരമേഷ്ഠിനാ ।
മിഥുനീഭൂയ ഗായന്തസ്തമേവോഷസി കർമ്മഭിഃ  ॥ 46 ॥ 

ദേഹേന വൈ ഭോഗവതാ ശയാനോ ബഹുചിന്തയാ ।
സർഗ്ഗേഽനുപചിതേ ക്രോധാദുത്സസർജ്ജ ഹ തദ്വപുഃ  ॥ 47 ॥ 

യേഽഹീയന്താമുതഃ കേശാ അഹയസ്തേഽങ്ഗ ജജ്ഞിരേ ।
സർപ്പാഃ പ്രസർപ്പതഃ ക്രൂരാ നാഗാ ഭോഗോരുകന്ധരാഃ  ॥ 48 ॥ 

സ ആത്മാനം മന്യമാനഃ കൃതകൃത്യമിവാത്മഭൂഃ ।
തദാ മനൂൻ സസർജ്ജാന്തേ മനസാ ലോകഭാവനാൻ  ॥ 49 ॥ 

തേഭ്യഃ സോഽസൃജത് സ്വീയം പുരം പുരുഷമാത്മവാൻ ।
താൻ ദൃഷ്ട്വാ യേ പുരാ സൃഷ്ടാഃ പ്രശശംസുഃ പ്രജാപതിം  ॥ 50 ॥ 

അഹോ ഏതജ്ജഗത് സ്രഷ്ടഃ സുകൃതം ബത തേ കൃതം ।
പ്രതിഷ്ഠിതാഃ ക്രിയാ യസ്മിൻ സാകമന്നമദാമഹേ  ॥ 51 ॥ 

തപസാ വിദ്യയാ യുക്തോ യോഗേന സുസമാധിനാ ।
ഋഷീൻ ഋഷിർഹൃഷീകേശഃ സസർജ്ജാഭിമതാഃ പ്രജാഃ  ॥ 52 ॥ 

തേഭ്യശ്ചൈകൈകശഃ സ്വസ്യ ദേഹസ്യാംശമദാദജഃ ।
യത്തത് സമാധിയോഗർദ്ധിതപോവിദ്യാവിരക്തിമത്  ॥ 53 ॥