ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 43


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 43 

ശ്രീശുക ഉവാച

അഥ കൃഷ്ണശ്ച രാമശ്ച കൃതശൌചൌ പരന്തപ ।
മല്ലദുന്ദുഭിനിർഘോഷം ശ്രുത്വാ ദ്രഷ്ടുമുപേയതുഃ  ॥ 1 ॥ 

രംഗദ്വാരം സമാസാദ്യ തസ്മിൻ നാഗമവസ്ഥിതം ।
അപശ്യത്കുവലയാപീഡം കൃഷ്ണോഽമ്ബഷ്ഠപ്രചോദിതം  ॥ 2 ॥ 

ബദ്ധ്വാ പരികരം ശൌരിഃ സമുഹ്യ കുടിലാലകാൻ ।
ഉവാച ഹസ്തിപം വാചാ മേഘനാദഗഭീരയാ  ॥ 3 ॥ 

അംബഷ്ഠാംബഷ്ഠ മാർഗ്ഗം നൌ ദേഹ്യപക്രമ മാ ചിരം ।
നോ ചേത് സകുഞ്ജരം ത്വാദ്യ നയാമി യമസാദനം  ॥ 4 ॥ 

ഏവം നിർഭർത്സിതോഽമ്ബഷ്ഠഃ കുപിതഃ കോപിതം ഗജം ।
ചോദയാമാസ കൃഷ്ണായ കാലാന്തകയമോപമം  ॥ 5 ॥ 

കരീന്ദ്രസ്തമഭിദ്രുത്യ കരേണ തരസാഗ്രഹീത് ।
കരാദ് വിഗളിതഃ സോഽമും നിഹത്യാങ്ഘ്രിഷ്വലീയത  ॥ 6 ॥ 

സംക്രുദ്ധസ്തമചക്ഷാണോ ഘ്രാണദൃഷ്ടിഃ സ കേശവം ।
പരാമൃശത്പുഷ്കരേണ സ പ്രസഹ്യ വിനിർഗ്ഗതഃ  ॥ 7 ॥ 

പുച്ഛേ പ്രഗൃഹ്യാതിബലം ധനുഷഃ പഞ്ചവിംശതിം ।
വിചകർഷ യഥാ നാഗം സുപർണ്ണ ഇവ ലീലയാ  ॥ 8 ॥ 

സ പര്യാവത്തമാനേന സവ്യദക്ഷിണതോഽച്യുതഃ ।
ബഭ്രാമ ഭ്രാമ്യമാണേന ഗോവത്സേനേവ ബാലകഃ  ॥ 9 ॥ 

തതോഽഭിമുഖമഭ്യേത്യ പാണിനാഽഽഹത്യ വാരണം ।
പ്രാദ്രവൻ പാതയാമാസ സ്പൃശ്യമാനഃ പദേ പദേ  ॥ 10 ॥ 

സ ധാവൻ ക്രീഡയാ ഭൂമൌ പതിത്വാ സഹസോത്ഥിതഃ ।
തം മത്വാ പതിതം ക്രുദ്ധോ ദന്താഭ്യാം സോഽഹനത്ക്ഷിതിം  ॥ 11 ॥ 

സ്വവിക്രമേ പ്രതിഹതേ കുഞ്ജരേന്ദ്രോഽത്യമർഷിതഃ ।
ചോദ്യമാനോ മഹാമാത്രൈഃ കൃഷ്ണമഭ്യദ്രവദ് രുഷാ  ॥ 12 ॥ 

തമാപതന്തമാസാദ്യ ഭഗവാൻമധുസൂദനഃ ।
നിഗൃഹ്യ പാണിനാ ഹസ്തം പാതയാമാസ ഭൂതലേ  ॥ 13 ॥ 

പതിതസ്യ പദാഽഽക്രമ്യ മൃഗേന്ദ്ര ഇവ ലീലയാ ।
ദന്തമുത്പാട്യ തേനേഭം ഹസ്തിപാംശ്ചാഹനദ്ധരിഃ  ॥ 14 ॥ 

മൃതകം ദ്വിപമുത്സൃജ്യ ദന്തപാണിഃ സമാവിശത് ।
അംസന്യസ്തവിഷാണോഽസൃങ്മദബിന്ദുഭിരങ്കിതഃ ।
വിരൂഢസ്വേദകണികാവദനാംബുരുഹോ ബഭൌ  ॥ 15 ॥ 

വൃതൌ ഗോപൈഃ കതിപയൈർബ്ബലദേവജനാർദ്ദനൌ ।
രംഗം വിവിശതൂ രാജൻ ഗജദന്തവരായുധൌ  ॥ 16 ॥ 

     മല്ലാനാമശനിർനൃണാം നരവരഃ 
          സ്ത്രീണാം സ്മരോ മൂർത്തിമാൻ 
     ഗോപാനാം സ്വജനോഽസതാം ക്ഷിതിഭുജാം 
          ശാസ്താ സ്വപിത്രോഃ ശിശുഃ । 
     മൃത്യുർഭോജപതേർവ്വിരാഡവിദുഷാം 
          തത്ത്വം പരം യോഗിനാം 
     വൃഷ്ണീനാം പരദേവതേതി വിദിതോ 
          രംഗം ഗതഃ സാഗ്രജഃ  ॥ 17 ॥ 

ഹതം കുവലയാപീഡം ദൃഷ്ട്വാ താവപി ദുർജ്ജയൌ ।
കംസോ മനസ്വ്യപി തദാ ഭൃശമുദ്വിവിജേ നൃപ  ॥ 18 ॥ 

     തൌ രേജതൂ രംഗഗതൌ മഹാഭുജൌ 
          വിചിത്രവേഷാഭരണസ്രഗംബരൌ ।
     യഥാ നടാവുത്തമവേഷധാരിണൌ 
          മനഃ ക്ഷിപന്തൌ പ്രഭയാ നിരീക്ഷതാം  ॥ 19 ॥ 

     നിരീക്ഷ്യ താവുത്തമപൂരുഷൌ ജനാ 
          മഞ്ചസ്ഥിതാ നാഗരരാഷ്ട്രകാ നൃപ ।
     പ്രഹർഷവേഗോത്കലിതേക്ഷണാനനാഃ 
          പപുർന്ന തൃപ്താ നയനൈസ്തദാനനം  ॥ 20 ॥ 

പിബന്ത ഇവ ചക്ഷുർഭ്യാം ലിഹന്ത ഇവ ജിഹ്വയാ ।
ജിഘ്രന്ത ഇവ നാസാഭ്യാം ശ്ലിഷ്യന്ത ഇവ ബാഹുഭിഃ  ॥ 21 ॥ 

ഊചുഃ പരസ്പരം തേ വൈ യഥാദൃഷ്ടം യഥാശ്രുതം ।
തദ്രൂപഗുണമാധുര്യപ്രാഗൽഭ്യസ്മാരിതാ ഇവ  ॥ 22 ॥ 

ഏതൌ ഭഗവതഃ സാക്ഷാദ്ധരേർന്നാരായണസ്യ ഹി ।
അവതീർണ്ണാവിഹാംശേന വസുദേവസ്യ വേശ്മനി  ॥ 23 ॥ 

ഏഷ വൈ കില ദേവക്യാം ജാതോ നീതശ്ച ഗോകുലം ।
കാലമേതം വസൻ ഗൂഢോ വവൃധേ നന്ദവേശ്മനി  ॥ 24 ॥ 

പൂതനാനേന നീതാന്തം ചക്രവാതശ്ച ദാനവഃ ।
അർജ്ജുനൌ ഗുഹ്യകഃ കേശീ ധേനുകോഽന്യേ ച തദ്വിധാഃ  ॥ 25 ॥ 

ഗാവഃ സപാലാ ഏതേന ദാവാഗ്നേഃ പരിമോചിതാഃ ।
കാളിയോ ദമിതഃ സർപ്പ ഇന്ദ്രശ്ച വിമദഃ കൃതഃ  ॥ 26 ॥ 

സപ്താഹമേകഹസ്തേന ധൃതോഽദ്രിപ്രവരോഽമുനാ ।
വർഷവാതാശനിഭ്യശ്ച പരിത്രാതം ച ഗോകുലം  ॥ 27 ॥ 

ഗോപ്യോഽസ്യ നിത്യമുദിതഹസിതപ്രേക്ഷണം മുഖം ।
പശ്യന്ത്യോ വിവിധാംസ്താപാംസ്തരന്തി സ്മാശ്രമം മുദാ  ॥ 28 ॥ 

വദന്ത്യനേന വംശോഽയം യദോഃ സുബഹുവിശ്രുതഃ ।
ശ്രിയം യശോ മഹത്വം ച ലപ്സ്യതേ പരിരക്ഷിതഃ  ॥ 29 ॥ 

അയം ചാസ്യാഗ്രജഃ ശ്രീമാൻ രാമഃ കമലലോചനഃ ।
പ്രലംബോ നിഹതോ യേന വത്സകോ യേ ബകാദയഃ  ॥ 30 ॥ 

ജനേഷ്വേവം ബ്രുവാണേഷു തൂര്യേഷു നിനദത്സു ച ।
കൃഷ്ണരാമൌ സമാഭാഷ്യ ചാണൂരോ വാക്യമബ്രവീത്  ॥ 31 ॥ 

ഹേ നന്ദസൂനോ ഹേ രാമ ഭവന്തൌ വീരസമ്മതൌ ।
നിയുദ്ധകുശലൌ ശ്രുത്വാ രാജ്ഞാഽഽഹൂതൌ ദിദൃക്ഷുണാ  ॥ 32 ॥ 

പ്രിയം രാജ്ഞഃ പ്രകുർവ്വന്ത്യഃ ശ്രേയോ വിന്ദന്തി വൈ പ്രജാഃ ।
മനസാ കർമ്മണാ വാചാ വിപരീതമതോഽന്യഥാ  ॥ 33 ॥ 

നിത്യം പ്രമുദിതാ ഗോപാ വത്സപാലാ യഥാ സ്ഫുടം ।
വനേഷു മല്ലയുദ്ധേന ക്രീഡന്തശ്ചാരയന്തി ഗാഃ  ॥ 34 ॥ 

തസ്മാദ് രാജ്ഞഃ പ്രിയം യൂയം വയം ച കരവാമ ഹേ ।
ഭൂതാനി നഃ പ്രസീദന്തി സർവ്വഭൂതമയോ നൃപഃ  ॥ 35 ॥ 

തന്നിശമ്യാബ്രവീത്കൃഷ്ണോ ദേശകാലോചിതം വചഃ ।
നിയുദ്ധമാത്മനോഽഭീഷ്ടം മന്യമാനോഽഭിനന്ദ്യ ച  ॥ 36 ॥ 

പ്രജാ ഭോജപതേരസ്യ വയം ചാപി വനേചരാഃ ।
കരവാമ പ്രിയം നിത്യം തന്നഃ പരമനുഗ്രഹഃ  ॥ 37 ॥ 

ബാലാ വയം തുല്യബലൈഃ ക്രീഡിഷ്യാമോ യഥോചിതം ।
ഭവേന്നിയുദ്ധം മാധർമ്മഃ സ്പൃശേൻമല്ലസഭാസദഃ  ॥ 38 ॥ 

ചാണൂര ഉവാച

ന ബാലോ ന കിശോരസ്ത്വം ബലശ്ച ബലിനാം വരഃ ।
ലീലയേഭോ ഹതോ യേന സഹസ്രദ്വിപസത്ത്വഭൃത്  ॥ 39 ॥ 

തസ്മാദ്ഭവദ്ഭ്യാം ബലിഭിർ യോദ്ധവ്യം നാനയോഽത്ര വൈ ।
മയി വിക്രമ വാർഷ്ണേയ ബലേന സഹ മുഷ്ടികഃ  ॥ 40 ॥