ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 2


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 2 

ശ്രീശുക ഉവാച

പ്രലംബബകചാണൂരതൃണാവർത്തമഹാശനൈഃ ।
മുഷ്ടികാരിഷ്ടദ്വിവിദപൂതനാകേശിധേനുകൈഃ  ॥ 1 ॥ 

അന്യൈശ്ചാസുരഭൂപാലൈർബ്ബാണഭൌമാദിഭിർ യുതഃ ।
യദൂനാം കദനം ചക്രേ ബലീ മാഗധസംശ്രയഃ  ॥ 2 ॥ 

തേ പീഡിതാ നിവിവിശുഃ കുരുപഞ്ചാലകേകയാൻ ।
സാല്വാൻ വിദർഭാൻ നിഷധാൻ വിദേഹാൻ കോസലാനപി  ॥ 3 ॥ 

ഏകേ തമനുരുന്ധാനാ ജ്ഞാതയഃ പര്യുപാസതേ ।
ഹതേഷു ഷട്സു ബാലേഷു ദേവക്യാ ഔഗ്രസേനിനാ  ॥ 4 ॥ 

സപ്തമോ വൈഷ്ണവം ധാമ യമനന്തം പ്രചക്ഷതേ ।
ഗർഭോ ബഭൂവ ദേവക്യാ ഹർഷശോകവിവർദ്ധനഃ  ॥ 5 ॥ 

ഭഗവാനപി വിശ്വാത്മാ വിദിത്വാ കംസജം ഭയം ।
യദൂനാം നിജനാഥാനാം യോഗമായാം സമാദിശത്  ॥ 6 ॥ 

ഗച്ഛ ദേവി വ്രജം ഭദ്രേ ഗോപഗോഭിരലങ്കൃതം ।
രോഹിണീ വസുദേവസ്യ ഭാര്യാഽഽസ്തേ നന്ദഗോകുലേ ।
അന്യാശ്ച കംസസംവിഗ്നാ വിവരേഷു വസന്തി ഹി  ॥ 7 ॥ 

ദേവക്യാ ജഠരേ ഗർഭം ശേഷാഖ്യം ധാമ മാമകം ।
തത് സംനികൃഷ്യ രോഹിണ്യാ ഉദരേ സന്നിവേശയ  ॥ 8 ॥ 

അഥാഹമംശഭാഗേന ദേവക്യാഃ പുത്രതാം ശുഭേ ।
പ്രാപ്സ്യാമി ത്വം യശോദായാം നന്ദപത്ന്യാം ഭവിഷ്യസി  ॥ 9 ॥ 

അർച്ചിഷ്യന്തി മനുഷ്യാസ്ത്വാം സർവ്വകാമവരേശ്വരീം ।
ധൂപോപഹാരബലിഭിഃ സർവ്വകാമവരപ്രദാം  ॥ 10 ॥ 

നാമധേയാനി കുർവ്വന്തി സ്ഥാനാനി ച നരാ ഭുവി ।
ദുർഗ്ഗേതി ഭദ്രകാളീതി വിജയാ വൈഷ്ണവീതി ച  ॥ 11 ॥ 

കുമുദാ ചണ്ഡികാ കൃഷ്ണാ മാധവീ കന്യകേതി ച ।
മായാ നാരായണീശാനീ ശാരദേത്യംബികേതി ച  ॥ 12 ॥ 

ഗർഭസങ്കർഷണാത്തം വൈ പ്രാഹുഃ സങ്കർഷണം ഭുവി ।
രാമേതി ലോകരമണാദ്ബലം ബലവദുച്ഛ്രയാത്  ॥ 13 ॥ 

സന്ദിഷ്ടൈവം ഭഗവതാ തഥേത്യോമിതി തദ്വചഃ ।
പ്രതിഗൃഹ്യ പരിക്രമ്യ ഗാം ഗതാ തത്തഥാകരോത്  ॥ 14 ॥ 

ഗർഭേ പ്രണീതേ ദേവക്യാ രോഹിണീം യോഗനിദ്രയാ ।
അഹോ വിസ്രംസിതോ ഗർഭ ഇതി പൌരാ വിചുക്രുശുഃ  ॥ 15 ॥ 

ഭഗവാനപി വിശ്വാത്മാ ഭക്താനാമഭയങ്കരഃ ।
ആവിവേശാംശഭാഗേന മന ആനകദുന്ദുഭേഃ  ॥ 16 ॥ 

സ ബിഭ്രത്പൌരുഷം ധാമ ഭ്രാജമാനോ യഥാ രവിഃ ।
ദുരാസദോഽതിദുർദ്ധർഷോ ഭൂതാനാം സംബഭൂവ ഹ  ॥ 17 ॥ 

     തതോ ജഗൻമംഗളമച്യുതാംശം 
          സമാഹിതം ശൂരസുതേന ദേവീ ।
     ദധാര സർവ്വാത്മകമാത്മഭൂതം 
          കാഷ്ഠാ യഥാഽഽനന്ദകരം മനസ്തഃ  ॥ 18 ॥ 

     സാ ദേവകീ സർവ്വജഗന്നിവാസ-
          നിവാസഭൂതാ നിതരാം ന രേജേ ।
     ഭോജേന്ദ്രഗേഹേഽഗ്നിശിഖേവ രുദ്ധാ 
          സരസ്വതീ ജ്ഞാനഖലേ യഥാ സതീ  ॥ 19 ॥ 

     താം വീക്ഷ്യ കംസഃ പ്രഭയാജിതാന്തരാം 
          വിരോചയന്തീം ഭവനം ശുചിസ്മിതാം,
     ആഹൈഷ മേ പ്രാണഹരോ ഹരിർഗ്ഗുഹാം 
          ധ്രുവം ശ്രിതോ യന്ന പുരേയമീദൃശീ  ॥ 20 ॥ 

     കിമദ്യ തസ്മിൻ കരണീയമാശു മേ 
          യദർത്ഥതന്ത്രോ ന വിഹന്തി വിക്രമം ।
     സ്ത്രിയാഃ സ്വസുർഗ്ഗുരുമത്യാ വധോഽയം 
          യശഃ ശ്രിയം ഹന്ത്യനുകാലമായുഃ  ॥ 21 ॥ 

     സ ഏഷ ജീവൻ ഖലു സംപരേതോ 
          വർർത്തേത യോഽത്യന്തനൃശംസിതേന ।
     ദേഹേ മൃതേ തം മനുജാഃ ശപന്തി 
          ഗന്താ തമോഽന്ധം തനുമാനിനോ ധ്രുവം  ॥ 22 ॥ 

ഇതി ഘോരതമാദ്ഭാവാത് സന്നിവൃത്തഃ സ്വയം പ്രഭുഃ ।
ആസ്തേ പ്രതീക്ഷംസ്തജ്ജൻമ ഹരേർവൈരാനുബന്ധകൃത്  ॥ 23 ॥ 

ആസീനഃ സംവിശംസ്തിഷ്ഠൻ ഭുഞ്ജാനഃ പര്യടൻമഹീം ।
ചിന്തയാനോ ഹൃഷീകേശമപശ്യത്തൻമയം ജഗത്  ॥ 24 ॥ 

ബ്രഹ്മാ ഭവശ്ച തത്രൈത്യ മുനിഭിർനാരദാദിഭിഃ ।
ദേവൈഃ സാനുചരൈഃ സാകം ഗീർഭിർവൃഷണമൈഡയൻ  ॥ 25 ॥ 

     സത്യവ്രതം സത്യപരം ത്രിസത്യം 
          സത്യസ്യ യോനിം നിഹിതം ച സത്യേ ।
     സത്യസ്യ സത്യമതസത്യനേത്രം 
          സത്യാത്മകം ത്വാം ശരണം പ്രപന്നാഃ  ॥ 26 ॥ 

     ഏകായനോഽസൌ ദ്വിഫലസ്ത്രിമൂല-
          ശ്ചതൂരസഃ പഞ്ചവിധഃ ഷഡാത്മാ । 
     സപ്തത്വഗഷ്ടവിടപോ നവാക്ഷോ 
          ദശച്ഛദീ ദ്വിഖഗോ ഹ്യാദിവൃക്ഷഃ  ॥ 27 ॥ 

     ത്വമേക ഏവാസ്യ സതഃ പ്രസൂതി-
          സ്ത്വം സന്നിധാനം ത്വമനുഗ്രഹശ്ച ।
      ത്വൻമായയാ സംവൃതചേതസസ്ത്വാം 
          പശ്യന്തി നാനാ ന വിപശ്ചിതോ യേ  ॥ 28 ॥ 

     ബിഭർഷി രൂപാണ്യവബോധ ആത്മാ 
          ക്ഷേമായ ലോകസ്യ ചരാചരസ്യ ।
     സത്ത്വോപപന്നാനി സുഖാവഹാനി 
          സതാമഭദ്രാണി മുഹുഃ ഖലാനാം  ॥ 29 ॥ 

     ത്വയ്യംബുജാക്ഷാഖിലസത്ത്വധാമ്നി 
          സമാധിനാഽഽവേശിതചേതസൈകേ ।
     ത്വത്പാദപോതേന മഹത്കൃതേന 
          കുർവ്വന്തി ഗോവത്സപദം ഭവാബ്ധിം  ॥ 30 ॥ 

     സ്വയം സമുത്തീര്യ സുദുസ്തരം ദ്യുമൻ 
          ഭവാർണ്ണവം ഭീമമദഭ്രസൌഹൃദാഃ ।
     ഭവത്പദാംഭോരുഹനാവമത്ര തേ 
          നിധായ യാതാഃ സദനുഗ്രഹോ ഭവാൻ  ॥ 31 ॥ 

     യേഽന്യേഽരവിന്ദാക്ഷ വിമുക്തമാനിന-
          സ്ത്വയ്യസ്തഭാവാദവിശുദ്ധബുദ്ധയഃ ।
     ആരുഹ്യ കൃച്ഛ്രേണ പരം പദം തതഃ 
          പതന്ത്യധോഽനാദൃതയുഷ്മദംഘ്രയഃ  ॥ 32 ॥ 

     തഥാ ന തേ മാധവ താവകാഃ ക്വചിദ്-
          ഭ്രശ്യന്തി മാർഗ്ഗാത്ത്വയി ബദ്ധസൌഹൃദാഃ ।
     ത്വയാഭിഗുപ്താ വിചരന്തി നിർഭയാ 
          വിനായകാനീകപമൂർദ്ധസു പ്രഭോ  ॥ 33 ॥ 

     സത്ത്വം വിശുദ്ധം ശ്രയതേ ഭവാൻ സ്ഥിതൌ 
          ശരീരിണാം ശ്രേയ ഉപായനം വപുഃ, 
     വേദക്രിയായോഗതപഃസമാധിഭി-
          സ്തവാർഹണം യേന ജനഃ സമീഹതേ  ॥ 34 ॥ 

     സത്ത്വം ന ചേദ്ധാതരിദം നിജം ഭവേദ്-
          വിജ്ഞാനമജ്ഞാനഭിദാപമാർജ്ജനം , 
     ഗുണപ്രകാശൈരനുമീയതേ ഭവാൻ 
          പ്രകാശതേ യസ്യ ച യേന വാ ഗുണഃ  ॥ 35 ॥ 

     ന നാമരൂപേ ഗുണജൻമകർമ്മഭിർ-
          ന്നിരൂപിതവ്യേ തവ തസ്യ സാക്ഷിണഃ ।
     മനോ വചോഭ്യാമനുമേയവർത്മനോ 
          ദേവ ക്രിയായാം പ്രതിയന്ത്യഥാപി ഹി  ॥ 36 ॥ 

     ശൃണ്വൻ ഗൃണൻ സംസ്മരയംശ്ച ചിന്തയൻ-
          നാമാനി രൂപാണി ച മംഗളാലാനി തേ, 
     ക്രിയാസു യസ്ത്വച്ചരണാരവിന്ദയോ-
          രാവിഷ്ടചേതാ ന ഭവായ കൽപതേ  ॥ 37 ॥ 

     ദിഷ്ട്യാ ഹരേഽസ്യാ ഭവതഃ പദോ ഭുവോ 
          ഭാരോഽപനീതസ്തവ ജൻമനേശിതുഃ, 
     ദിഷ്ട്യാങ്കിതാം ത്വത്പദകൈഃ സുശോഭനൈർ-
          ദ്രക്ഷ്യാമ ഗാം ദ്യാം ച തവാനുകമ്പിതാം  ॥ 38 ॥ 

     ന തേഽഭവസ്യേശ ഭവസ്യ കാരണം 
          വിനാ വിനോദം ബത തർക്കയാമഹേ ।
     ഭവോ നിരോധഃ സ്ഥിതിരപ്യവിദ്യയാ 
          കൃതാ യതസ്ത്വയ്യഭയാശ്രയാത്മനി  ॥ 39 ॥ 

     മത്സ്യാശ്വകച്ഛപനൃസിംഹവരാഹഹംസ-
          രാജന്യവിപ്രവിബുധേഷു കൃതാവതാരഃ । 
     ത്വം പാസി നസ്ത്രിഭുവനം ച യഥാധുനേശ
          ഭാരം ഭുവോ ഹര യദൂത്തമ വന്ദനം തേ  ॥ 40 ॥ 

     ദിഷ്ട്യാംബ തേ കുക്ഷിഗതഃ പരഃ പുമാ-
          നംശേന സാക്ഷാദ്ഭഗവാൻ ഭവായ നഃ । 
     മാഭൂദ്ഭയം ഭോജപതേർമ്മുമൂർഷോർ-
          ഗ്ഗോപ്താ യദൂനാം ഭവിതാ തവാത്മജഃ  ॥ 41 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇത്യഭിഷ്ടൂയ പുരുഷം യദ്രൂപമനിദം യഥാ ।
ബ്രഹ്മേശാനൌ പുരോധായ ദേവാഃ പ്രതിയയുർദ്ദിവം  ॥ 42 ॥