ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 15


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 15 

ശ്രീശുക ഉവാച

     തതശ്ച പൌഗണ്ഡവയഃ ശ്രിതൌ വ്രജേ 
          ബഭൂവതുസ്തൌ പശുപാലസമ്മതൌ । 
     ഗാശ്ചാരയന്തൌ സഖിഭിഃ സമം പദൈർ
          വൃന്ദാവനം പുണ്യമതീവ ചക്രതുഃ  ॥ 1 ॥ 

     തൻമാധവോ വേണുമുദീരയൻ വൃതോ 
          ഗോപൈർഗൃണദ്ഭിഃ സ്വയശോ ബലാന്വിതഃ ।
     പശൂൻ പുരസ്കൃത്യ പശവ്യമാവിശദ്-
          വിഹർത്തുകാമഃ കുസുമാകരം വനം  ॥ 2 ॥ 

     തൻമഞ്ജുഘോഷാലിമൃഗദ്വിജാകുലം 
          മഹൻമനഃപ്രഖ്യപയഃസരസ്വതാ ।
     വാതേന ജുഷ്ടം ശതപത്രഗന്ധിനാ 
          നിരീക്ഷ്യ രന്തും ഭഗവാൻ മനോ ദധേ  ॥ 3 ॥ 

     സ തത്ര തത്രാരുണപല്ലവശ്രിയാ 
          ഫലപ്രസൂനോരുഭരേണ പാദയോഃ ।
     സ്പൃശച്ഛിഖാൻ വീക്ഷ്യ വനസ്പതീൻ മുദാ 
          സ്മയന്നിവാഹാഗ്രജമാദിപൂരുഷഃ  ॥ 4 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

     അഹോ അമീ ദേവ വരാമരാർച്ചിതം 
          പാദാംബുജം തേ സുമനഃഫലാർഹണം ।
     നമന്ത്യുപാദായ ശിഖാഭിരാത്മന-
          സ്തമോഽപഹത്യൈ തരുജൻമ യത്കൃതം  ॥ 5 ॥ 

     ഏതേഽലിനസ്തവ യശോഽഖിലലോകതീർത്ഥം 
          ഗായന്ത ആദിപുരുഷാനുപദം ഭജന്തേ । 
     പ്രായോ അമീ മുനിഗണാ ഭവദീയമുഖ്യാ 
          ഗൂഢം വനേഽപി ന ജഹത്യനഘാത്മദൈവം  ॥ 6 ॥ 

     നൃത്യന്ത്യമീ ശിഖിന ഈഡ്യ മുദാ ഹരിണ്യഃ 
          കുർവ്വന്തി ഗോപ്യ ഇവ തേ പ്രിയമീക്ഷണേന । 
     സൂക്തൈശ്ച കോകിലഗണാ ഗൃഹമാഗതായ 
          ധന്യാ വനൌകസ ഇയാൻ ഹി സതാം നിസർഗ്ഗഃ  ॥ 7।

     ധന്യേയമദ്യ ധരണീ തൃണവീരുധസ്ത്വത്-
          പാദസ്പൃശോ ദ്രുമലതാഃ കരജാഭിമൃഷ്ടാഃ । 
     നദ്യോഽദ്രയഃ ഖഗമൃഗാഃ സദയാവലോകൈർ-
          ഗ്ഗോപ്യോഽന്തരേണ ഭുജയോരപി യത്സ്പൃഹാ ശ്രീഃ  ॥ 8 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏവം വൃന്ദാവനം ശ്രീമത്കൃഷ്ണഃ പ്രീതമനാഃ പശൂൻ ।
രേമേ സഞ്ചാരയന്നദ്രേഃ സരിദ്രോധഃസു സാനുഗഃ  ॥ 9 ॥ 

ക്വചിദ്ഗായതി ഗായത്സു മദാന്ധാലിഷ്വനുവ്രതൈഃ ।
ഉപഗീയമാനചരിതഃ സ്രഗ്വീ സങ്കർഷണാന്വിതഃ  ॥ 10 ॥ 

ക്വചിച്ച കളഹംസാനാമനുകൂജതി കൂജിതം ।
അഭിനൃത്യതി നൃത്യന്തം ബർഹിണം ഹാസയൻ ക്വചിത്  ॥ 11 ॥ 

മേഘഗംഭീരയാ വാചാ നാമഭിർദ്ദൂരഗാൻ പശൂൻ ।
ക്വചിദാഹ്വയതി പ്രീത്യാ ഗോഗോപാലമനോജ്ഞയാ  ॥ 12 ॥ 

ചകോരക്രൌഞ്ചചക്രാഹ്വഭാരദ്വാജാംശ്ച ബർഹിണഃ ।
അനുരൌതി സ്മ സത്ത്വാനാം ഭീതവദ്വ്യാഘ്രസിംഹയോഃ  ॥ 13 ॥ 

ക്വചിത്ക്രീഡാപരിശ്രാന്തം ഗോപോത്സംഗോപബർഹണം ।
സ്വയം വിശ്രമയത്യാര്യം പാദസംവാഹനാദിഭിഃ  ॥ 14 ॥ 

നൃത്യതോ ഗായതഃ ക്വാപി വൽഗതോ യുധ്യതോ മിഥഃ ।
ഗൃഹീതഹസ്തൌ ഗോപാലാൻ ഹസന്തൌ പ്രശശംസതുഃ  ॥ 15 ॥ 

ക്വചിത്പല്ലവതൽപേഷു നിയുദ്ധശ്രമകർശിതഃ ।
വൃക്ഷമൂലാശ്രയഃ ശേതേ ഗോപോത്സംഗോപബർഹണഃ  ॥ 16 ॥ 

പാദസംവാഹനം ചക്രുഃ കേചിത്തസ്യ മഹാത്മനഃ ।
അപരേ ഹതപാപ്മാനോ വ്യജനൈഃ സമവീജയൻ  ॥ 17 ॥ 

അന്യേ തദനുരൂപാണി മനോജ്ഞാനി മഹാത്മനഃ ।
ഗായന്തി സ്മ മഹാരാജ സ്നേഹക്ലിന്നധിയഃ ശനൈഃ  ॥ 18 ॥ 

     ഏവം നിഗൂഢാത്മഗതിഃ സ്വമായയാ 
          ഗോപാത്മജത്വം ചരിതൈർവ്വിഡംബയൻ ।
     രേമേ രമാലാളിതപാദപല്ലവോ 
     ഗ്രാമ്യൈഃ സമം ഗ്രാമ്യവദീശചേഷ്ടിതഃ  ॥ 19 ॥ 

ശ്രീദാമാ നാമ ഗോപാലോ രാമകേശവയോഃ സഖാ ।
സുബലസ്തോകകൃഷ്ണാദ്യാ ഗോപാഃ പ്രേമ്ണേദമബ്രുവൻ  ॥ 20 ॥ 

രാമ രാമ മഹാബാഹോ കൃഷ്ണ ദുഷ്ടനിബർഹണ ।
ഇതോഽവിദൂരേ സുമഹദ് വനം താലാളിസങ്കുലം  ॥ 21 ॥ 

ഫലാനി തത്ര ഭൂരീണി പതന്തി പതിതാനി ച ।
സന്തി കിന്ത്വവരുദ്ധാനി ധേനുകേന ദുരാത്മനാ  ॥ 22 ॥ 

സോഽതിവീര്യോഽസുരോ രാമ ഹേ കൃഷ്ണ ഖരരൂപധൃക് ।
ആത്മതുല്യബലൈരന്യൈർജ്ഞാതിഭിർബ്ബഹുഭിരാവൃതഃ  ॥ 23 ॥ 

തസ്മാത്കൃതനരാഹാരാദ്ഭീതൈർന്നൃഭിരമിത്രഹൻ ।
ന സേവ്യതേ പശുഗണൈഃ പക്ഷിസംഘൈർവ്വിവർജ്ജിതം  ॥ 24 ॥ 

വിദ്യന്തേഽഭുക്തപൂർവ്വാണി ഫലാനി സുരഭീണി ച ।
ഏഷ വൈ സുരഭിർഗ്ഗന്ധോ വിഷൂചീനോഽവഗൃഹ്യതേ  ॥ 25 ॥ 

പ്രയച്ഛ താനി നഃ കൃഷ്ണ ഗന്ധലോഭിതചേതസാം ।
വാഞ്ഛാസ്തി മഹതീ രാമ ഗമ്യതാം യദി രോചതേ  ॥ 26 ॥ 

ഏവം സുഹൃദ്വചഃ ശ്രുത്വാ സുഹൃത്പ്രിയചികീർഷയാ ।
പ്രഹസ്യ ജഗ്മതുർഗ്ഗോപൈർവൃതൌ താലവനം പ്രഭൂ  ॥ 27 ॥ 

ബലഃ പ്രവിശ്യ ബാഹുഭ്യാം താലാൻ സമ്പരികമ്പയൻ ।
ഫലാനി പാതയാമാസ മതങ്ഗജ ഇവൌജസാ  ॥ 28 ॥ 

ഫലാനാം പതതാം ശബ്ദം നിശമ്യാസുരരാസഭഃ ।
അഭ്യധാവത്ക്ഷിതിതലം സനഗം പരികമ്പയൻ  ॥ 29 ॥ 

സമേത്യ തരസാ പ്രത്യഗ്ദ്വാഭ്യാം പദ്ഭ്യാം ബലം ബലീ ।
നിഹത്യോരസി കാ ശബ്ദം മുഞ്ചൻ പര്യസരത്ഖലഃ  ॥ 30 ॥ 

പുനരാസാദ്യ സംരബ്ധ ഉപക്രോഷ്ടാ പരാക്സ്ഥിതഃ ।
ചരണാവപരൌ രാജൻ ബലായ പ്രാക്ഷിപദ് രുഷാ  ॥ 31 ॥ 

സ തം ഗൃഹീത്വാ പ്രപദോർഭ്രാമയിത്വൈകപാണിനാ ।
ചിക്ഷേപ തൃണരാജാഗ്രേ ഭ്രാമണത്യക്തജീവിതം  ॥ 32 ॥ 

തേനാഹതോ മഹാതാലോ വേപമാനോ ബൃഹച്ഛിരാഃ ।
പാർശ്വസ്ഥം കമ്പയൻ ഭഗ്നഃ സ ചാന്യം സോഽപി ചാപരം  ॥ 33 ॥ 

ബലസ്യ ലീലയോത് സൃഷ്ടഖരദേഹഹതാഹതാഃ ।
താലാശ്ചകമ്പിരേ സർവ്വേ മഹാവാതേരിതാ ഇവ  ॥ 34 ॥ 

നൈതച്ചിത്രം ഭഗവതി ഹ്യനന്തേ ജഗദീശ്വരേ ।
ഓതപ്രോതമിദം യസ്മിംസ്തന്തുഷ്വംഗ യഥാ പടഃ  ॥ 35 ॥ 

തതഃ കൃഷ്ണം ച രാമം ച ജ്ഞാതയോ ധേനുകസ്യ യേ ।
ക്രോഷ്ടാരോഽഭ്യദ്രവൻ സർവ്വേ സംരബ്ധാ ഹതബാന്ധവാഃ  ॥ 36 ॥ 

താംസ്താനാപതതഃ കൃഷ്ണോ രാമശ്ച നൃപ ലീലയാ ।
ഗൃഹീതപശ്ചാച്ചരണാൻ പ്രാഹിണോത്തൃണരാജസു  ॥ 37 ॥ 

ഫലപ്രകരസങ്കീർണ്ണം ദൈത്യദേഹൈർഗ്ഗതാസുഭിഃ ।
രരാജ ഭൂഃ സതാലാഗ്രൈർഘനൈരിവ നഭസ്തലം  ॥ 38 ॥ 

തയോസ്തത് സുമഹത്കർമ്മ നിശാമ്യ വിബുധാദയഃ ।
മുമുചുഃ പുഷ്പവർഷാണി ചക്രുർവ്വാദ്യാനി തുഷ്ടുവുഃ  ॥ 39 ॥ 

അഥ താലഫലാന്യാദൻ മനുഷ്യാ ഗതസാധ്വസാഃ ।
തൃണം ച പശവശ്ചേരുർഹതധേനുകകാനനേ  ॥ 40 ॥ 

കൃഷ്ണഃ കമലപത്രാക്ഷഃ പുണ്യശ്രവണകീർത്തനഃ ।
സ്തൂയമാനോഽനുഗൈർഗ്ഗോപൈഃ സാഗ്രജോ വ്രജമാവ്രജത്  ॥ 41 ॥ 

     തം ഗോരജശ്ഛുരിതകുന്തളബദ്ധബർഹ-
          വന്യപ്രസൂനരുചിരേക്ഷണചാരുഹാസം । 
     വേണും ക്വണന്തമനുഗൈരുപഗീതകീർത്തിം 
          ഗോപ്യോ ദിദൃക്ഷിതദൃശോഽഭ്യഗമൻ സമേതാഃ  ॥ 42 ॥ 

     പീത്വാ മുകുന്ദമുഖസാരഘമക്ഷിഭൃംഗൈ- 
          സ്താപം ജഹുർവ്വിരഹജം വ്രജയോഷിതോഽഹ്നി । 
     തത്സത്കൃതിം സമധിഗമ്യ വിവേശ ഗോഷ്ഠം 
          സവ്രീഡഹാസവിനയം യദപാംഗമോക്ഷം  ॥ 43 ॥ 

തയോർ യശോദാരോഹിണ്യൌ പുത്രയോഃ പുത്രവത്സലേ ।
യഥാകാമം യഥാകാലം വ്യധത്താം പരമാശിഷഃ  ॥ 44 ॥ 

ഗതാധ്വാനശ്രമൌ തത്ര മജ്ജനോൻമർദ്ദനാദിഭിഃ ।
നീവീം വസിത്വാ രുചിരാം ദിവ്യസ്രഗ്ഗന്ധമണ്ഡിതൌ  ॥ 45 ॥ 

ജനന്യുപഹൃതം പ്രാശ്യ സ്വാദ്വന്നമുപലാലിതൌ ।
സംവിശ്യ വരശയ്യായാം സുഖം സുഷുപതുർവ്രജേ  ॥ 46 ॥ 

ഏവം സ ഭഗവാൻ കൃഷ്ണോ വൃന്ദാവനചരഃ ക്വചിത് ।
യയൌ രാമമൃതേ രാജൻ കാളിന്ദീം സഖിഭിർവൃതഃ  ॥ 47 ॥ 

അഥ ഗാവശ്ച ഗോപാശ്ച നിദാഘാതപപീഡിതാഃ ।
ദുഷ്ടം ജലം പപുസ്തസ്യാസ്തൃഷാർത്താ വിഷദൂഷിതം  ॥ 48 ॥ 

വിഷാംഭസ്തദുപസ്പൃശ്യ ദൈവോപഹതചേതസഃ ।
നിപേതുർവ്യസവഃ സർവ്വേ സലിലാന്തേ കുരൂദ്വഹ  ॥ 49 ॥ 

വീക്ഷ്യ താൻ വൈ തഥാഭൂതാൻ കൃഷ്ണോ യോഗേശ്വരേശ്വരഃ ।
ഈക്ഷയാമൃതവർഷിണ്യാ സ്വനാഥാൻ സമജീവയത്  ॥ 50 ॥ 

തേ സമ്പ്രതീതസ്മൃതയഃ സമുത്ഥായ ജലാന്തികാത് ।
ആസൻ സുവിസ്മിതാഃ സർവ്വേ വീക്ഷമാണാഃ പരസ്പരം  ॥ 51 ॥ 

അന്വമംസത തദ് രാജൻ ഗോവിന്ദാനുഗ്രഹേക്ഷിതം ।
പീത്വാ വിഷം പരേതസ്യ പുനരുത്ഥാനമാത്മനഃ  ॥ 52 ॥