ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഏകാദശഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 11) / അദ്ധ്യായം 9


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഏകാദശഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 11) / അദ്ധ്യായം 9 

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച

പരിഗ്രഹോ ഹി ദുഃഖായ യദ്യത്പ്രിയതമം നൃണാം ।
അനന്തം സുഖമാപ്നോതി തദ് വിദ്വാൻ യസ്ത്വകിഞ്ചനഃ  ॥ 1 ॥ 

സാമിഷം കുരരം ജഘ്നുർബ്ബലിനോ യേ നിരാമിഷാഃ ।
തദാമിഷം പരിത്യജ്യ സ സുഖം സമവിന്ദത  ॥ 2 ॥ 

ന മേ മാനാവമാനൌ സ്തോ ന ചിന്താ ഗേഹപുത്രിണാം ।
ആത്മക്രീഡ ആത്മരതിർവ്വിചരാമീഹ ബാലവത്  ॥ 3 ॥ 

ദ്വാവേവ ചിന്തയാ മുക്തൌ പരമാനന്ദ ആപ്ലുതൌ ।
യോ വിമുഗ്ദ്ധോ ജഡോ ബാലോ യോ ഗുണേഭ്യഃ പരം ഗതഃ  ॥ 4 ॥ 

ക്വചിത്കുമാരീ ത്വാത്മാനം വൃണാനാൻ ഗൃഹമാഗതാൻ ।
സ്വയം താനർഹയാമാസ ക്വാപി യാതേഷു ബന്ധുഷു  ॥ 5 ॥ 

തേഷാമഭ്യവഹാരാർത്ഥം ശാലീൻ രഹസി പാർത്ഥിവ ।
അവഘ്നന്ത്യാഃ പ്രകോഷ്ഠസ്ഥാശ്ചക്രുഃ ശംഖാഃ സ്വനം മഹത്  ॥ 6 ॥ 

സാ തജ്ജുഗുപ്സിതം മത്വാ മഹതീ വൃഡിതാ തതഃ ।
ബഭഞ്ജൈകൈകശഃ ശംഖാൻ ദ്വൌ ദ്വൌ പാണ്യോരശേഷയത്  ॥ 7 ॥ 

ഉഭയോരപ്യഭൂദ്ഘോഷോ ഹ്യവഘ്നന്ത്യാഃ സ്മ ശംഖയോഃ ।
തത്രാപ്യേകം നിരഭിദദേകസ്മാന്നാഭവദ്ധ്വനിഃ  ॥ 8 ॥ 

അന്വശിക്ഷമിമം തസ്യാ ഉപദേശമരിന്ദമ ।
ലോകാനനുചരന്നേതാൻ ലോകതത്ത്വവിവിത്സയാ  ॥ 9 ॥ 

വാസേ ബഹൂനാം കലഹോ ഭവേദ് വാർത്താ ദ്വയോരപി ।
ഏക ഏവ ചരേത്തസ്മാത്കുമാര്യാ ഇവ കങ്കണഃ  ॥ 10 ॥ 

മന ഏകത്ര സംയുഞ്ജ്യാജ്ജിതശ്വാസോ ജിതാസനഃ ।
വൈരാഗ്യാഭ്യാസയോഗേന ധ്രിയമാണമതന്ദ്രിതഃ  ॥ 11 ॥ 

     യസ്മിൻ മനോ ലബ്ധപദം യദേത-
          ച്ഛനൈഃ ശനൈർമ്മുഞ്ചതി കർമ്മരേണൂൻ ।
     സത്ത്വേന വൃദ്ധേന രജസ്തമശ്ച 
          വിധൂയ നിർവ്വാണമുപൈത്യനിന്ധനം  ॥ 12 ॥ 

     തദൈവമാത്മന്യവരുദ്ധചിത്തോ 
          ന വേദ കിഞ്ചിദ്ബഹിരന്തരം വാ ।
     യഥേഷുകാരോ നൃപതിം വ്രജന്തമിഷൌ 
          ഗതാത്മാ ന ദദർശ പാർശ്വേ  ॥ 13 ॥ 

ഏകചാര്യനികേതഃ സ്യാദപ്രമത്തോ ഗുഹാശയഃ ।
അലക്ഷ്യമാണ ആചാരൈർമ്മുനിരേകോഽൽപഭാഷണഃ  ॥ 14 ॥ 

ഗൃഹാരംഭോഽതി ദുഃഖായ വിഫലശ്ചാധ്രുവാത്മനഃ ।
സർപ്പഃ പരകൃതം വേശ്മ പ്രവിശ്യ സുഖമേധതേ  ॥ 15 ॥ 

ഏകോ നാരായണോ ദേവഃ പൂർവ്വസൃഷ്ടം സ്വമായയാ ।
സംഹൃത്യ കാലകലയാ കൽപാന്ത ഇദമീശ്വരഃ ।
ഏക ഏവാദ്വിതീയോഽഭൂദാത്മാധാരോഽഖിലാശ്രയഃ  ॥ 16 ॥ 

കാലേനാത്മാനുഭാവേന സാമ്യം നീതാസു ശക്തിഷു ।
സത്ത്വാദിഷ്വാദിപുരുഷഃ പ്രധാനപുരുഷേശ്വരഃ  ॥ 17 ॥ 

പരാവരാണാം പരമ ആസ്തേ കൈവല്യസംജ്ഞിതഃ ।
കേവലാനുഭവാനന്ദസന്ദോഹോ നിരുപാധികഃ  ॥ 18 ॥ 

കേവലാത്മാനുഭാവേന സ്വമായാം ത്രിഗുണാത്മികാം ।
സംക്ഷോഭയൻ സൃജത്യാദൌ തയാ സൂത്രമരിന്ദമ  ॥ 19 ॥ 

താമാഹുസ്ത്രിഗുണവ്യക്തിം സൃജന്തീം വിശ്വതോമുഖം ।
യസ്മിൻ പ്രോതമിദം വിശ്വം യേന സംസരതേ പുമാൻ  ॥ 20 ॥ 

യഥോർണ്ണനാഭിർഹൃദയാദൂർണ്ണാം സന്തത്യ വക്ത്രതഃ ।
തയാ വിഹൃത്യ ഭൂയസ്താം ഗ്രസത്യേവം മഹേശ്വരഃ  ॥ 21 ॥ 

യത്ര യത്ര മനോ ദേഹീ ധാരയേത് സകലം ധിയാ ।
സ്നേഹാദ്ദ്വേഷാദ്ഭയാദ്വാപി യാതി തത്തത്സ്വരൂപതാം  ॥ 22 ॥ 

കീടഃ പേശസ്കൃതം ധ്യായൻ കുഡ്യാം തേന പ്രവേശിതഃ ।
യാതി തത്സാത്മതാം രാജൻ പൂർവ്വരൂപമസന്ത്യജൻ  ॥ 23 ॥ 

ഏവം ഗുരുഭ്യ ഏതേഭ്യ ഏഷാ മേ ശിക്ഷിതാ മതിഃ ।
സ്വാത്മോപശിക്ഷിതാം ബുദ്ധിം ശൃണു മേ വദതഃ പ്രഭോ  ॥ 24 ॥ 

     ദേഹോ ഗുരുർമ്മമ വിരക്തിവിവേകഹേതുഃ
          ബിഭ്രത്സ്മ സത്ത്വനിധനം സതതാർത്ത്യുദർക്കം । 
     തത്ത്വാന്യനേന വിമൃശാമി യഥാ തഥാപി 
          പാരക്യമിത്യവസിതോ വിചരാമ്യസംഗഃ  ॥ 25 ॥ 

     ജായാത്മജാർത്ഥപശുഭൃത്യഗൃഹാപ്തവർഗ്ഗാൻ 
          പുഷ്ണാതി യത്പ്രിയചികീർഷയാ വിതന്വൻ । 
     സ്വാന്തേ സകൃച്ഛ്രമവരുദ്ധധനഃ സ ദേഹഃ 
          സൃഷ്ട്വാസ്യ ബീജമവസീദതി വൃക്ഷധർമ്മഃ  ॥ 26 ॥ 

     ജിഹ്വൈകതോഽമുമപകർഷതി കർഹി തർഷാ 
          ശിശ്നോഽന്യതസ്ത്വഗുദരം ശ്രവണം കുതശ്ചിത് । 
     ഘ്രാണോഽന്യതശ്ചപലദൃക് ക്വ ച കർമ്മശക്തിഃ 
          ബഹ്വ്യഃ സപത്ന്യ ഇവ ഗേഹപതിം ലുനന്തി  ॥ 27 ॥ 

     സൃഷ്ട്വാ പുരാണി വിവിധാന്യജയാഽഽത്മശക്ത്യാ 
          വൃക്ഷാൻ സരീസൃപപശൂൻ ഖഗദംശമത്സ്യാൻ । 
     തൈസ്തൈരതുഷ്ടഹൃദയഃ പുരുഷം വിധായ 
          ബ്രഹ്മാവലോകധിഷണം മുദമാപ ദേവഃ  ॥ 28 ॥ 

     ലബ്ധ്വാ സുദുർല്ലഭമിദം ബഹുസംഭവാന്തേ 
          മാനുഷ്യമർത്ഥദമനിത്യമപീഹ ധീരഃ ।
     തൂർണ്ണം യതേത ന പതേദനുമൃത്യു യാവ-
          ന്നിഃശ്രേയസായ വിഷയഃ ഖലു സർവ്വതഃ സ്യാത്  ॥ 29 ॥ 

ഏവം സഞ്ജാതവൈരാഗ്യോ വിജ്ഞാനാലോക ആത്മനി ।
വിചരാമി മഹീമേതാം മുക്തസംഗോഽനഹങ്കൃതിഃ  ॥ 30 ॥ 

ന ഹ്യേകസ്മാദ്ഗുരോർജ്ഞാനം സുസ്ഥിരം സ്യാത് സുപുഷ്കലം ।
ബ്രഹ്മൈതദദ്വിതീയം വൈ ഗീയതേ ബഹുധർഷിഭിഃ  ॥ 31 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

ഇത്യുക്ത്വാ സ യദും വിപ്രസ്തമാമന്ത്ര്യ ഗഭീരധീഃ ।
വന്ദിതോഽഭ്യർത്ഥിതോ രാജ്ഞാ യയൌ പ്രീതോ യഥാഗതം  ॥ 32 ॥ 

അവധൂതവചഃ ശ്രുത്വാ പൂർവ്വേഷാം നഃ സ പൂർവ്വജഃ ।
സർവ്വസംഗവിനിർമ്മുക്തഃ സമചിത്തോ ബഭൂവ ഹ  ॥ 33 ॥