ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 90


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 90 

ശ്രീശുക ഉവാച

സുഖം സ്വപുര്യാം നിവസൻ ദ്വാരകായാം ശ്രിയഃ പതിഃ ।
സർവ്വസമ്പത് സമൃദ്ധായാം ജുഷ്ടായാം വൃഷ്ണിപുംഗവൈഃ  ॥ 1 ॥ 

സ്ത്രീഭിശ്ചോത്തമവേഷാഭിർന്നവയൌവനകാന്തിഭിഃ ।
കന്ദുകാദിഭിർഹർമ്മ്യേഷു ക്രീഡന്തീഭിസ്തഡിദ്ദ്യുഭിഃ  ॥ 2 ॥ 

നിത്യം സങ്കുലമാർഗ്ഗായാം മദച്യുദ്ഭിർമ്മതംഗജൈഃ ।
സ്വലങ്കൃതൈർഭടൈരശ്വൈ രഥൈശ്ച കനകോജ്ജ്വലൈഃ  ॥ 3 ॥ 

ഉദ്യാനോപവനാഢ്യായാം പുഷ്പിതദ്രുമരാജിഷു ।
നിർവ്വിശദ്ഭൃംഗവിഹഗൈർന്നാദിതായാം സമന്തതഃ  ॥ 4 ॥ 

രേമേ ഷോഡശസാഹസ്രപത്നീനാമേകവല്ലഭഃ ।
താവദ്വിചിത്രരൂപോഽസൌ തദ്ഗേഹേഷു മഹർദ്ധിഷു  ॥ 5 ॥ 

പ്രോത്ഫുല്ലോത്പലകഹ്ലാരകുമുദാംഭോജരേണുഭിഃ ।
വാസിതാമലതോയേഷു കൂജദ് ദ്വിജകുലേഷു ച  ॥ 6 ॥ 

വിജഹാര വിഗാഹ്യാംഭോ ഹ്രദിനീഷു മഹോദയഃ ।
കുചകുങ്കുമലിപ്താംഗ പരിരബ്ധശ്ച യോഷിതാം  ॥ 7 ॥ 

ഉപഗീയമാനോ ഗന്ധർവ്വൈർമ്മൃദംഗപണവാനകാൻ ।
വാദയദ്ഭിർമ്മുദാ വീണാം സൂതമാഗധവന്ദിഭിഃ  ॥ 8 ॥ 

സിച്യമാനോഽച്യുതസ്താഭിർഹസന്തീഭിഃ സ്മ രേചകൈഃ ।
പ്രതിഷിഞ്ചൻ വിചിക്രീഡേ യക്ഷീഭിർ യക്ഷരാഡിവ  ॥ 9 ॥ 

     താഃ ക്ലിന്നവസ്ത്രവിവൃതോരുകുചപ്രദേശാഃ 
          സിഞ്ചന്ത്യ ഉദ്ധൃതബൃഹത്കബരപ്രസൂനാഃ ।
     കാന്തം സ്മ രേചകജിഹീരിഷയോപഗുഹ്യ 
          ജാതസ്മരോത്സവലസദ് വദനാ വിരേജുഃ  ॥ 10 ॥ 

     കൃഷ്ണസ്തു തത് സ്തനവിഷജ്ജിതകുങ്കുമസ്രക്-
          ക്രീഡാഭിഷംഗധുതകുന്തളവൃന്ദബന്ധഃ ।
     സിഞ്ചൻമുഹുര്യുവതിഭിഃ പ്രതിഷിച്യമാനോ 
          രേമേ കരേണുഭിരിവേഭപതിഃ പരീതഃ  ॥ 11 ॥ 

നടാനാം നർത്തകീനാം ച ഗീതവാദ്യോപജീവിനാം ।
ക്രീഡാലങ്കാരവാസാംസി കൃഷ്ണോഽദാത്തസ്യ ച സ്ത്രിയഃ  ॥ 12 ॥ 

കൃഷ്ണസ്യൈവം വിഹരതോ ഗത്യാലാപേക്ഷിതസ്മിതൈഃ ।
നർമ്മക്ഷ്വേളിപരിഷ്വംഗൈഃ സ്ത്രീണാം കില ഹൃതാ ധിയഃ  ॥ 13 ॥ 

ഊചുർമ്മുകുന്ദൈകധിയോഽഗിര ഉൻമത്തവജ്ജഡം ।
ചിന്തയന്ത്യോഽരവിന്ദാക്ഷം താനി മേ ഗദതഃ ശൃണു  ॥ 14 ॥ 

മഹിഷ്യ ഊചുഃ

     കുരരി വിലപസി ത്വം വീതനിദ്രാ ന ശേഷേ 
          സ്വപിതി ജഗതി രാത്ര്യാമീശ്വരോ ഗുപ്തബോധഃ ।
     വയമിവ സഖി കച്ചിദ്ഗാഢനിർഭിന്നചേതാ 
          നളിനനയനഹാസോദാരലീലേക്ഷിതേന  ॥ 15 ॥ 

     നേത്രേ നിമീലയസി നക്തമദൃഷ്ടബന്ധു-
          സ്ത്വം രോരവീഷി കരുണം ബത ചക്രവാകി ।
     ദാസ്യം ഗതാ വയമിവാച്യുതപാദജുഷ്ടാം 
          കിം വാ സ്രജം സ്പൃഹയസേ കബരേണ വോഢും  ॥ 16 ॥ 

     ഭോ ഭോഃ സദാ നിഷ്ടനസേ ഉദന്വ-
          ന്നലബ്ധനിദ്രോഽധിഗതപ്രജാഗരഃ ।
     കിംവാ മുകുന്ദാപഹൃതാത്മലാഞ്ഛനഃ 
          പ്രാപ്താം ദശാം ത്വം ച ഗതോ ദുരത്യയാം  ॥ 17 ॥ 

     ത്വം യക്ഷ്മണാ ബലവതാസി ഗൃഹീത ഇന്ദോ 
          ക്ഷീണസ്തമോ ന നിജദീധിതിഭിഃ ക്ഷിണോഷി ।
     കച്ചിൻമുകുന്ദഗദിതാനി യഥാ വയം ത്വം 
          വിസ്മൃത്യ ഭോഃ സ്ഥഗിതഗീരുപലക്ഷ്യസേ നഃ  ॥ 18 ॥ 

കിന്ത്വാചരിതമസ്മാഭിർമ്മലയാനില തേഽപ്രിയം ।
ഗോവിന്ദാപാംഗനിർഭിന്നേ ഹൃദീരയസി നഃ സ്മരം  ॥ 19 ॥ 

     മേഘ ശ്രീമംസ്ത്വമസി ദയിതോ 
          യാദവേന്ദ്രസ്യ നൂനം 
     ശ്രീവത്സാങ്കം വയമിവ ഭവാൻ 
          ധ്യായതി പ്രേമബദ്ധഃ ।
     അത്യുത്കണ്ഠഃ ശബലഹൃദയോഽ-
          സ്മദ്വിധോ ബാഷ്പധാരാഃ 
     സ്മൃത്വാ സ്മൃത്വാ വിസൃജസി മുഹുർ-
          ദ്ദുഖദസ്തത്പ്രസങ്ഗഃ  ॥ 20 ॥ 

     പ്രിയരാവപദാനി ഭാഷസേ 
          മൃതസഞ്ജീവികയാനയാ ഗിരാ ।
     കരവാണി കിമദ്യ തേ പ്രിയം 
          വദ മേ വൽഗിതകണ്ഠ കോകില  ॥ 21 ॥ 

     ന ചലസി ന വദസ്യുദാരബുദ്ധേ 
          ക്ഷിതിധര ചിന്തയസേ മഹാന്തമർത്ഥം ।
     അപി ബത വസുദേവനന്ദനാങ്ഘ്രിം 
          വയമിവ കാമയസേ സ്തനൈർവ്വിധർത്തും  ॥ 22 ॥ 

     ശുഷ്യദ് ധ്രദാഃ കരശിതാ ബത സിന്ധുപത്ന്യഃ 
          സംപ്രത്യപാസ്തകമലശ്രിയ ഇഷ്ടഭർതുഃ ।
     യദ്വദ് വയം മധുപതേഃ പ്രണയാവലോക-
          മപ്രാപ്യ മുഷ്ടഹൃദയാഃ പുരുകർശിതാഃ സ്മ  ॥ 23 ॥ 

     ഹംസ സ്വാഗതമാസ്യതാം പിബ പയോ 
          ബ്രൂഹ്യംഗ ശൌരേഃ കഥാം 
     ദൂതം ത്വാം നു വിദാമ കച്ചിദജിതഃ 
          സ്വസ്ത്യാസ്ത ഉക്തം പുരാ ।
     കിം വാ നശ്ചലസൌഹൃദഃ സ്മരതി 
          തം കസ്മാദ്ഭജാമോ വയം 
     ക്ഷൌദ്രാലാപയ കാമദം ശ്രിയമൃതേ 
          സൈവൈകനിഷ്ഠാ സ്ത്രിയാം  ॥ 24 ॥ 

ഇതീദൃശേന ഭാവേന കൃഷ്ണേ യോഗേശ്വരേശ്വരേ ।
ക്രിയമാണേന മാധവ്യോ ലേഭിരേ പരമാം ഗതിം  ॥ 25 ॥ 

ശ്രുതമാത്രോഽപി യഃ സ്ത്രീണാം പ്രസഹ്യാകർഷതേ മനഃ ।
ഉരുഗായോരുഗീതോ വാ പശ്യന്തീനാം കുതഃ പുനഃ  ॥ 26 ॥ 

യാഃ സമ്പര്യചരൻ പ്രേമ്ണാ പാദസംവാഹനാദിഭിഃ ।
ജഗദ്ഗുരും ഭർത്തൃബുദ്ധ്യാ താസാം കിം വർണ്ണ്യതേ തപഃ  ॥ 27 ॥ 

ഏവം വേദോദിതം ധർമ്മമനുതിഷ്ഠൻ സതാം ഗതിഃ ।
ഗൃഹം ധർമ്മാർത്ഥകാമാനാം മുഹുശ്ചാദർശയത്പദം  ॥ 28 ॥ 

ആസ്ഥിതസ്യ പരം ധർമ്മം കൃഷ്ണസ്യ ഗൃഹമേധിനാം ।
ആസൻ ഷോഡശസാഹസ്രം മഹിഷ്യശ്ച ശതാധികം  ॥ 29 ॥ 

താസാം സ്ത്രീരത്നഭൂതാനാമഷ്ടൌ യാഃ പ്രാഗുദാഹൃതാഃ ।
രുക്മിണീപ്രമുഖാ രാജംസ്തത്പുത്രാശ്ചാനുപൂർവ്വശഃ  ॥ 30 ॥ 

ഏകൈകസ്യാം ദശ ദശ കൃഷ്ണോഽജീജനദാത്മജാൻ ।
യാവത്യ ആത്മനോ ഭാര്യാ അമോഘഗതിരീശ്വരഃ  ॥ 31 ॥ 

തേഷാമുദ്ദാമവീര്യാണാമഷ്ടാദശ മഹാരഥാഃ ।
ആസന്നുദാരയശസസ്തേഷാം നാമാനി മേ ശൃണു  ॥ 32 ॥ 

പ്രദ്യുമ്നശ്ചാനിരുദ്ധശ്ച ദീപ്തിമാൻ ഭാനുരേവ ച ।
സാംബോ മധുർബൃഹദ്ഭാനുശ്ചിത്രഭാനുർവൃകോഽരുണഃ  ॥ 33 ॥ 

പുഷ്കരോ വേദബാഹുശ്ച ശ്രുതദേവഃ സുനന്ദനഃ ।
ചിത്രബാഹുർവ്വിരൂപശ്ച കവിർന്നൃഗ്രോധ ഏവ ച  ॥ 34 ॥ 

ഏതേഷാമപി രാജേന്ദ്ര തനുജാനാം മധുദ്വിഷഃ ।
പ്രദ്യുമ്ന ആസീത്പ്രഥമഃ പിതൃവദ് രുക്മിണീസുതഃ  ॥ 35 ॥ 

സ രുക്മിണോ ദുഹിതരമുപയേമേ മഹാരഥഃ ।
തസ്മാത് സുതോഽനിരുദ്ധോഽഭൂന്നാഗായുതബലാന്വിതഃ  ॥ 36 ॥ 

സ ചാപി രുക്മിണഃ പൌത്രീം ദൌഹിത്രോ ജഗൃഹേ തതഃ ।
വജ്രസ്തസ്യാഭവദ്യസ്തു മൌസലാദവശേഷിതഃ  ॥ 37 ॥ 

പ്രതിബാഹുരഭൂത്തസ്മാത് സുബാഹുസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।
സുബാഹോഃ ശാന്തസേനോഽഭൂച്ഛതസേനസ്തു തത്സുതഃ  ॥ 38 ॥ 

ന ഹ്യേതസ്മിൻ കുലേ ജാതാ അധനാ അബഹുപ്രജാഃ ।
അൽപായുഷോഽൽപവീര്യാശ്ച അബ്രഹ്മണ്യാശ്ച ജജ്ഞിരേ  ॥ 39 ॥ 

യദുവംശപ്രസൂതാനാം പുംസാം വിഖ്യാതകർമ്മണാം ।
സംഖ്യാ ന ശക്യതേ കർത്തുമപി വർഷായുതൈർന്നൃപ  ॥ 40 ॥ 

തിസ്രഃ കോട്യഃ സഹസ്രാണാമഷ്ടാശീതിശതാനി ച ।
ആസൻ യദുകുലാചാര്യാഃ കുമാരാണാമിതി ശ്രുതം  ॥ 41 ॥ 

സംഖ്യാനം യാദവാനാം കഃ കരിഷ്യതി മഹാത്മനാം ।
യത്രായുതാനാമയുതലക്ഷേണാസ്തേ സ ആഹുകഃ  ॥ 42 ॥ 

ദേവാസുരാഹവഹതാ ദൈതേയാ യേ സുദാരുണാഃ ।
തേ ചോത്പന്നാ മനുഷ്യേഷു പ്രജാ ദൃപ്താ ബബാധിരേ  ॥ 43 ॥ 

തന്നിഗ്രഹായ ഹരിണാ പ്രോക്താ ദേവാ യദോഃ കുലേ ।
അവതീർണ്ണാഃ കുലശതം തേഷാമേകാധികം നൃപ  ॥ 44 ॥ 

തേഷാം പ്രമാണം ഭഗവാൻ പ്രഭുത്വേനാഭവദ്ധരിഃ ।
യേ ചാനുവർത്തിനസ്തസ്യ വവൃധുഃ സർവ്വയാദവാഃ  ॥ 45 ॥ 

ശയ്യാസനാടനാലാപക്രീഡാസ്നാനാദികർമ്മസു ।
ന വിദുഃ സന്തമാത്മാനം വൃഷ്ണയഃ കൃഷ്ണചേതസഃ  ॥ 46 ॥ 

     തീർഥം ചക്രേ നൃപോനം യദജനി യദുഷു 
          സ്വഃ സരിത്പാദശൌചം 
     വിദ്വിട് സ്നിഗ്ദ്ധാഃ സ്വരൂപം യയുരജിതപരാ 
          ശ്രീർ യദർത്ഥേഽന്യയത്നഃ ।
     യന്നാമാമംഗളഘ്നം ശ്രുതമഥ ഗദിതം 
          യത്കൃതോ ഗോത്രധർമ്മഃ 
     കൃഷ്ണസ്യൈതന്ന ചിത്രം ക്ഷിതിഭരഹരണം 
          കാലചക്രായുധസ്യ  ॥ 47 ॥ 

     ജയതി ജനനിവാസോ ദേവകീജൻമവാദോ 
          യദുവരപരിഷത് സ്വൈർദ്ദോർഭിരസ്യന്നധർമ്മം ।
     സ്ഥിരചരവൃജിനഘ്നഃ സുസ്മിതശ്രീമുഖേന 
          വ്രജപുരവനിതാനാം വർദ്ധയൻ കാമദേവം  ॥ 48 ॥ 

     ഇത്ഥം പരസ്യ നിജവർത്മരിരക്ഷയാഽഽത്ത-
          ലീലാതനോസ്തദനുരൂപവിഡംബനാനി ।
     കർമ്മാണി കർമ്മകഷണാനി യദൂത്തമസ്യ 
          ശ്രൂയാദമുഷ്യ പദയോരനുവൃത്തിമിച്ഛൻ  ॥ 49 ॥ 

     മർത്ത്യസ്തയാനുസവമേധിതയാ മുകുന്ദ-
          ശ്രീമത്കഥാശ്രവണകീർത്തനചിന്തയൈതി ।
     തദ്ധാമ ദുസ്തരകൃതാന്തജവാപവർഗ്ഗം 
          ഗ്രാമാദ് വനം ക്ഷിതിഭുജോഽപി യയുർ യദർത്ഥാഃ  ॥ 50 ॥