ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 63


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 63 

ശ്രീശുക ഉവാച

അപശ്യതാം ചാനിരുദ്ധം തദ്ബന്ധൂനാം ച ഭാരത ।
ചത്വാരോ വാർഷികാ മാസാ വ്യതീയുരനുശോചതാം  ॥ 1 ॥ 

നാരദാത്തദുപാകർണ്യ വാർത്താം ബദ്ധസ്യ കർമ്മ ച ।
പ്രയയുഃ ശോണിതപുരം വൃഷ്ണയഃ കൃഷ്ണദേവതാഃ  ॥ 2 ॥ 

പ്രദ്യുമ്നോ യുയുധാനശ്ച ഗദഃ സാംബോഽഥ സാരണഃ ।
നന്ദോപനന്ദഭദ്രാദ്യാ രാമകൃഷ്ണാനുവർത്തിനഃ  ॥ 3 ॥ 

അക്ഷൌഹിണീഭിർദ്വാദശഭിഃ സമേതാഃ സർവ്വതോദിശം ।
രുരുധുർബ്ബാണനഗരം സമന്താത്‌സാത്വതർഷഭാഃ  ॥ 4 ॥ 

ഭജ്യമാനപുരോദ്യാനപ്രാകാരാട്ടാലഗോപുരം ।
പ്രേക്ഷമാണോ രുഷാവിഷ്ടസ്തുല്യസൈന്യോഽഭിനിര്യയൌ  ॥ 5 ॥ 

ബാണാർത്ഥേ ഭഗവാൻ രുദ്രഃ സസുതൈഃ പ്രമഥൈർവൃതഃ ।
ആരുഹ്യ നന്ദിവൃഷഭം യുയുധേ രാമകൃഷ്ണയോഃ  ॥ 6 ॥ 

ആസീത് സുതുമുലം യുദ്ധമദ്ഭുതം രോമഹർഷണം ।
കൃഷ്ണശങ്കരയോ രാജൻ പ്രദ്യുമ്നഗുഹയോരപി  ॥ 7 ॥ 

കുംഭാണ്ഡകൂപകർണ്ണാഭ്യാം ബലേന സഹ സംയുഗഃ ।
സാംബസ്യ ബാണപുത്രേണ ബാണേന സഹ സാത്യകേഃ  ॥ 8 ॥ 

ബ്രഹ്മാദയഃ സുരാധീശാ മുനയഃ സിദ്ധചാരണാഃ ।
ഗന്ധർവ്വാപ്സരസോ യക്ഷാ വിമാനൈർദ്രഷ്ടുമാഗമൻ  ॥ 9 ॥ 

ശങ്കരാനുചരാൻ ശൌരിർഭൂതപ്രമഥഗുഹ്യകാൻ ।
ഡാകിനീർ യാതുധാനാംശ്ച വേതാളാൻ സവിനായകാൻ  ॥ 10 ॥ 

പ്രേതമാതൃപിശാചാംശ്ച കുഷ്മാണ്ഡാൻ ബ്രഹ്മരാക്ഷസാൻ ।
ദ്രാവയാമാസ തീക്ഷ്ണാഗ്രൈഃ ശരൈഃ ശാർങ്ഗധനുശ്ച്യുതൈഃ  ॥ 11 ॥ 

പൃഥഗ്വിധാനി പ്രായുങ്ക്ത പിനാക്യസ്ത്രാണി ശാർങ്ഗിണേ ।
പ്രത്യസ്ത്രൈഃ ശമയാമാസ ശാർങ്ഗപാണിരവിസ്മിതഃ  ॥ 12 ॥ 

ബ്രഹ്മാസ്ത്രസ്യ ച ബ്രഹ്മാസ്ത്രം വായവ്യസ്യ ച പാർവ്വതം ।
ആഗ്നേയസ്യ ച പാർജ്ജന്യം നൈജം പാശുപതസ്യ ച  ॥ 13 ॥ 

മോഹയിത്വാ തു ഗിരിശം ജൃംഭണാസ്ത്രേണ ജൃംഭിതം ।
ബാണസ്യ പൃതനാം ശൌരിർജ്ജഘാനാസിഗദേഷുഭിഃ  ॥ 14 ॥ 

സ്കന്ദഃ പ്രദ്യുമ്നബാണൌഘൈരർദ്യമാനഃ സമന്തതഃ ।
അസൃഗ് വിമുഞ്ചൻ ഗാത്രേഭ്യഃ ശിഖിനാപാക്രമദ്രണാത്  ॥ 15 ॥ 

കുംഭാണ്ഡഃ കൂപകർണ്ണശ്ച പേതതുർമ്മുസലാർദ്ദിതൌ ।
ദുദ്രുവുസ്തദനീകാനി ഹതനാഥാനി സർവ്വതഃ  ॥ 16 ॥ 

വിശീര്യമാണം സ്വബലം ദൃഷ്ട്വാ ബാണോഽത്യമർഷണഃ ।
കൃഷ്ണമഭ്യദ്രവത് സംഖ്യേ രഥീ ഹിത്വൈവ സാത്യകിം  ॥ 17 ॥ 

ധനൂംഷ്യാകൃഷ്യ യുഗപദ്ബാണഃ പഞ്ചശതാനി വൈ ।
ഏകൈകസ്മിൻ ശരൌ ദ്വൌ ദ്വൌ സന്ദധേ രണദുർമ്മദഃ  ॥ 18 ॥ 

താനി ചിച്ഛേദ ഭഗവാൻ ധനൂംഷി യുഗപദ്ധരിഃ ।
സാരഥിം രഥമശ്വാംശ്ച ഹത്വാ ശംഖമപൂരയത്  ॥ 19 ॥ 

തൻമാതാ കോടരാ നാമ നഗ്നാ മുക്തശിരോരുഹാ ।
പുരോഽവതസ്ഥേ കൃഷ്ണസ്യ പുത്രപ്രാണരിരക്ഷയാ  ॥ 20 ॥ 

തതസ്തിര്യങ്മുഖോ നഗ്നാമനിരീക്ഷൻ ഗദാഗ്രജഃ ।
ബാണശ്ച താവദ് വിരഥശ്ഛിന്നധന്വാവിശത്പുരം  ॥ 21 ॥ 

വിദ്രാവിതേ ഭൂതഗണേ ജ്വരസ്തു ത്രിശിരാസ്ത്രിപാത് ।
അഭ്യധാവത ദാശാർഹം ദഹന്നിവ ദിശോ ദശ  ॥ 22 ॥ 

അഥ നാരായണോ ദേവസ്തം ദൃഷ്ട്വാ വ്യസൃജജ്ജ്വരം ।
മാഹേശ്വരോ വൈഷ്ണവശ്ച യുയുധാതേ ജ്വരാവുഭൌ  ॥ 23 ॥ 

മാഹേശ്വരഃ സമാക്രന്ദൻ വൈഷ്ണവേന ബലാർദ്ദിതഃ ।
അലബ്ധ്വാഭയമന്യത്ര ഭീതോ മാഹേശ്വരോ ജ്വരഃ ।
ശരണാർത്ഥീ ഹൃഷീകേശം തുഷ്ടാവ പ്രയതാഞ്ജലിഃ  ॥ 24 ॥ 

ജ്വര ഉവാച

     നമാമി ത്വാനന്തശക്തിം പരേശം 
          സർവ്വാത്മാനം കേവലം ജ്ഞപ്തിമാത്രം ।
     വിശ്വോത്പത്തിസ്ഥാനസംരോധഹേതും 
          യത്തദ്ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മലിംഗം പ്രശാന്തം  ॥ 25 ॥ 

     കാലോ ദൈവം കർമ്മ ജീവഃ സ്വഭാവോ 
          ദ്രവ്യം ക്ഷേത്രം പ്രാണ ആത്മാ വികാരഃ ।
     തത്സംഘാതോ ബീജരോഹപ്രവാഹ-
          സ്ത്വൻമായൈഷാ തന്നിഷേധം പ്രപദ്യേ  ॥ 26 ॥ 

     നാനാഭാവൈല്ലീലയൈവോപപന്നൈർ-
          ദ്ദേവാൻ സാധൂൻ ലോകസേതൂൻ ബിഭർഷി ।
     ഹംസ്യുൻമാർഗ്ഗാൻ ഹിംസയാ വർത്തമാനാൻ 
          ജൻമൈതത്തേ ഭാരഹാരായ ഭൂമേഃ  ॥ 27 ॥ 

     തപ്തോഽഹം തേ തേജസാ ദുഃസഹേന 
          ശാന്തോഗ്രേണാത്യുൽബണേന ജ്വരേണ ।
     താവത്താപോ ദേഹിനാം തേഽങ്ഘ്രിമൂലം 
          നോ സേവേരൻ യാവദാശാനുബദ്ധാഃ  ॥ 28 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

ത്രിശിരസ്തേ പ്രസന്നോഽസ്മി വ്യേതു തേ മജ്ജ്വരാദ്ഭയം ।
യോ നൌ സ്മരതി സംവാദം തസ്യ ത്വന്ന ഭവേദ്ഭയം  ॥ 29 ॥ 

ഇത്യുക്തോഽച്യുതമാനമ്യ ഗതോ മാഹേശ്വരോ ജ്വരഃ ।
ബാണസ്തു രഥമാരൂഢഃ പ്രാഗാദ്യോത്സ്യൻ ജനാർദ്ദനം  ॥ 30 ॥ 

തതോ ബാഹുസഹസ്രേണ നാനായുധധരോഽസുരഃ ।
മുമോച പരമക്രുദ്ധോ ബാണാംശ്ചക്രായുധേ നൃപ  ॥ 31 ॥ 

തസ്യാസ്യതോഽസ്ത്രാണ്യസകൃച്ചക്രേണ ക്ഷുരനേമിനാ ।
ചിച്ഛേദ ഭഗവാൻ ബാഹൂൻ ശാഖാ ഇവ വനസ്പതേഃ  ॥ 32 ॥ 

ബാഹുഷു ഛിദ്യമാനേഷു ബാണസ്യ ഭഗവാൻ ഭവഃ ।
ഭക്താനുകമ്പ്യുപവ്രജ്യ ചക്രായുധമഭാഷത  ॥ 33 ॥ 

ശ്രീരുദ്ര ഉവാച

ത്വം ഹി ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിർഗ്ഗൂഢം ബ്രഹ്മണി വാങ്മയേ ।
യം പശ്യന്ത്യമലാത്മാന ആകാശമിവ കേവലം  ॥ 34 ॥ 

     നാഭിർന്നഭോഽഗ്നിർമ്മുഖമംബു രേതോ 
          ദ്യൌഃ ശീർഷമാശാഃ ശ്രുതിരംഘ്രിരുർവ്വീ । 
     ചന്ദ്രോ മനോ യസ്യ ദൃഗർക്ക ആത്മാ 
          അഹം സമുദ്രോ ജഠരം ഭുജേന്ദ്രഃ  ॥ 35 ॥ 

     രോമാണി യസ്യൌഷധയോഽമ്ബുവാഹാഃ 
          കേശാ വിരിഞ്ചോ ധിഷണാ വിസർഗ്ഗഃ । 
     പ്രജാപതിർഹൃദയം യസ്യ ധർമ്മഃ 
          സ വൈ ഭവാൻ പുരുഷോ ലോകകൽപഃ  ॥ 36 ॥ 

     തവാവതാരോഽയമകുണ്ഠധാമൻ 
          ധർമ്മസ്യ ഗുപ്ത്യൈ ജഗതോ ഭവായ ।
     വയം ച സർവ്വേ ഭവതാനുഭാവിതാ 
          വിഭാവയാമോ ഭുവനാനി സപ്ത  ॥ 37 ॥ 

     ത്വമേക ആദ്യഃ പുരുഷോഽദ്വിതീയ-
          സ്തുര്യഃ സ്വദൃഗ്ഘേതുരഹേതുരീശഃ ।
     പ്രതീയസേഽഥാപി യഥാവികാരം 
          സ്വമായയാ സർവ്വഗുണപ്രസിദ്ധ്യൈ  ॥ 38 ॥ 

     യഥൈവ സൂര്യഃ പിഹിതശ്ഛായയാ സ്വയാ 
          ഛായാം ച രൂപാണി ച സഞ്ചകാസ്തി । 
     ഏവം ഗുണേനാപിഹിതോ ഗുണാംസ്ത്വ-
          മാത്മപ്രദീപോ ഗുണിനശ്ച ഭൂമൻ  ॥ 39 ॥ 

യൻമായാമോഹിതധിയഃ പുത്രദാരഗൃഹാദിഷു ।
ഉൻമജ്ജന്തി നിമജ്ജന്തി പ്രസക്താ വൃജിനാർണ്ണവേ  ॥ 40 ॥ 

ദേവദത്തമിമം ലബ്ധ്വാ നൃലോകമജിതേന്ദ്രിയഃ ।
യോ നാദ്രിയേത ത്വത്പാദൌ സ ശോച്യോ ഹ്യാത്മവഞ്ചകഃ  ॥ 41 ॥ 

യസ്ത്വാം വിസൃജതേ മർത്ത്യ ആത്മാനം പ്രിയമീശ്വരം ।
വിപര്യയേന്ദ്രിയാർത്ഥാർത്ഥം വിഷമത്ത്യമൃതം ത്യജൻ  ॥ 42 ॥ 

അഹം ബ്രഹ്മാഥ വിബുധാ മുനയശ്ചാമലാശയാഃ ।
സർവ്വാത്മനാ പ്രപന്നാസ്ത്വാമാത്മാനം പ്രേഷ്ഠമീശ്വരം  ॥ 43 ॥ 

     തം ത്വാ ജഗത്സ്ഥിത്യുദയാന്തഹേതും 
          സമം പ്രശാന്തം സുഹൃദാത്മദൈവം । 
     അനന്യമേകം ജഗദാത്മകേതം 
          ഭവാപവർഗ്ഗായ ഭജാമ ദേവം  ॥ 44 ॥ 

     അയം മമേഷ്ടോ ദയിതോഽനുവർത്തീ 
          മയാഭയം ദത്തമമുഷ്യ ദേവ ।
     സമ്പാദ്യതാം തദ്ഭവതഃ പ്രസാദോ 
          യഥാ ഹി തേ ദൈത്യപതൌ പ്രസാദഃ  ॥ 45 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

യദാത്ഥ ഭഗവംസ്ത്വം നഃ കരവാമ പ്രിയം തവ ।
ഭവതോ യദ് വ്യവസിതം തൻമേ സാധ്വനുമോദിതം  ॥ 46 ॥ 

അവധ്യോഽയം മമാപ്യേഷ വൈരോചനിസുതോഽസുരഃ ।
പ്രഹ്ളാദായ വരോ ദത്തോ ന വധ്യോ മേ തവാന്വയഃ  ॥ 47 ॥ 

ദർപ്പോപശമനായാസ്യ പ്രവൃക്ണാ ബാഹവോ മയാ ।
സൂദിതം ച ബലം ഭൂരി യച്ച ഭാരായിതം ഭുവഃ  ॥ 48 ॥ 

ചത്വാരോഽസ്യ ഭുജാഃ ശിഷ്ടാ ഭവിഷ്യന്ത്യജരാമരഃ ।
പാർഷദമുഖ്യോ ഭവതോ നകുതശ്ചിദ്ഭയോഽസുരഃ  ॥ 49 ॥ 

ഇതി ലബ്ധ്വാഭയം കൃഷ്ണം പ്രണമ്യ ശിരസാസുരഃ ।
പ്രാദ്യുമ്നിം രഥമാരോപ്യ സവധ്വാ സമുപാനയത്  ॥ 50 ॥ 

അക്ഷൌഹിണ്യാ പരിവൃതം സുവാസഃസമലങ്കൃതം ।
സപത്നീകം പുരസ്കൃത്യ യയൌ രുദ്രാനുമോദിതഃ  ॥ 51 ॥ 

     സ്വരാജധാനീം സമലങ്കൃതാം ധ്വജൈഃ 
          സതോരണൈരുക്ഷിതമാർഗ്ഗചത്വരാം । 
     വിവേശ ശംഖാനകദുന്ദുഭിസ്വനൈ-
          രഭ്യുദ്യതഃ പൌരസുഹൃദ്ദ്വിജാതിഭിഃ  ॥ 52 ॥ 

യ ഏവം കൃഷ്ണവിജയം ശങ്കരേണ ച സംയുഗം ।
സംസ്മരേത്പ്രാതരുത്ഥായ ന തസ്യ സ്യാത്പരാജയഃ  ॥ 53 ॥