ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 44


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 44 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏവം ചർച്ചിതസങ്കൽപോ ഭഗവാൻമധുസൂദനഃ ।
ആസസാദാഥ ചാണൂരം മുഷ്ടികം രോഹിണീസുതഃ  ॥ 1 ॥ 

ഹസ്താഭ്യാം ഹസ്തയോർബ്ബദ്ധ്വാ പദ്ഭ്യാമേവ ച പാദയോഃ ।
വിചകർഷതുരന്യോന്യം പ്രസഹ്യ വിജിഗീഷയാ  ॥ 2 ॥ 

അരത്നീ ദ്വേ അരത്നീഭ്യാം ജാനുഭ്യാം ചൈവ ജാനുനീ ।
ശിരഃ ശീർഷ്ണോരസോരസ്താവന്യോന്യമഭിജഘ്നതുഃ  ॥ 3 ॥ 

പരിഭ്രാമണവിക്ഷേപപരിരംഭാവപാതനൈഃ ।
ഉത്സർപ്പണാപസർപ്പണൈശ്ചാന്യോന്യം പ്രത്യരുന്ധതാം  ॥ 4 ॥ 

ഉത്ഥാപനൈരുന്നയനൈശ്ചാലനൈഃ സ്ഥാപനൈരപി ।
പരസ്പരം ജിഗീഷന്താവപചക്രതുരാത്മനഃ  ॥ 5 ॥ 

തദ്ബലാബലവദ് യുദ്ധം സമേതാഃ സർവ്വയോഷിതഃ ।
ഊചുഃ പരസ്പരം രാജൻ സാനുകമ്പാ വരൂഥശഃ  ॥ 6 ॥ 

മഹാനയം ബതാധർമ്മ ഏഷാം രാജസഭാസദാം ।
യേ ബലാബലവദ് യുദ്ധം രാജ്ഞോഽന്വിച്ഛന്തി പശ്യതഃ  ॥ 7 ॥ 

ക്വ വജ്രസാരസർവാംഗൗ മല്ലൌ ശൈലേന്ദ്രസന്നിഭൌ ।
ക്വ ചാതിസുകുമാരാംഗൗ കിശോരൌ നാപ്തയൌവനൌ  ॥ 8 ॥ 

ധർമ്മവ്യതിക്രമോ ഹ്യസ്യ സമാജസ്യ ധ്രുവം ഭവേത് ।
യത്രാധർമ്മഃ സമുത്തിഷ്ഠേന്ന സ്ഥേയം തത്ര കർഹിചിത്  ॥ 9 ॥ 

ന സഭാം പ്രവിശേത്പ്രാജ്ഞഃ സഭ്യദോഷാനനുസ്മരൻ ।
അബ്രുവൻ വിബ്രുവന്നജ്ഞോ നരഃ കിൽബിഷമശ്നുതേ  ॥ 10 ॥ 

വൽഗതഃ ശത്രുമഭിതഃ കൃഷ്ണസ്യ വദനാംബുജം ।
വീക്ഷ്യതാം ശ്രമവാര്യുപ്തം പദ്മകോശമിവാംബുഭിഃ  ॥ 11 ॥ 

കിം ന പശ്യത രാമസ്യ മുഖമാതാമ്രലോചനം ।
മുഷ്ടികം പ്രതി സാമർഷം ഹാസസംരംഭശോഭിതം  ॥ 12 ॥ 

     പുണ്യാ ബത വ്രജഭുവോ യദയം നൃലിംഗ-
          ഗൂഢഃ പുരാണപുരുഷോ വനചിത്രമാല്യഃ ।
     ഗാഃ പാലയൻ സഹബലഃ ക്വണയംശ്ച വേണും 
          വിക്രീഡയാഞ്ചതി ഗിരിത്രരമാർച്ചിതാംഘ്രിഃ  ॥ 13 ॥ 

     ഗോപ്യസ്തപഃ കിമചരൻ യദമുഷ്യ രൂപം 
          ലാവണ്യസാരമസമോർദ്ധ്വമനന്യസിദ്ധം । 
     ദൃഗ്ഭിഃ പിബന്ത്യനുസവാഭിനവം ദുരാപ-
          മേകാന്തധാമ യശസഃ ശ്രിയ ഐശ്വരസ്യ  ॥ 14 ॥ 

     യാ ദോഹനേഽവഹനനേ മഥനോപലേപ-
          പ്രേംഖേംഖനാർഭരുദിതോക്ഷണമാർജ്ജനാദൌ ।
     ഗായന്തി ചൈനമനുരക്തധിയോഽശ്രുകണ്ഠ്യോ 
          ധന്യാ വ്രജസ്ത്രിയ ഉരുക്രമചിത്തയാനാഃ  ॥ 15 ॥ 

     പ്രാതർവ്രജാദ് വ്രജത ആവിശതശ്ച സായം 
          ഗോഭിഃ സമം ക്വണയതോഽസ്യ നിശമ്യ വേണും ।
     നിർഗ്ഗമ്യ തൂർണ്ണമബലാഃ പഥി ഭൂരിപുണ്യാഃ 
          പശ്യന്തി സസ്മിതമുഖം സദയാവലോകം  ॥ 16 ॥ 

ഏവം പ്രഭാഷമാണാസു സ്ത്രീഷു യോഗേശ്വരോ ഹരിഃ ।
ശത്രും ഹന്തും മനശ്ചക്രേ ഭഗവാൻ ഭരതർഷഭ  ॥ 17 ॥ 

സഭയാഃ സ്ത്രീഗിരഃ ശ്രുത്വാ പുത്രസ്നേഹശുചാഽഽതുരൌ ।
പിതരാവന്വതപ്യേതാം പുത്രയോരബുധൌ ബലം  ॥ 18 ॥ 

തൈസ്തൈർന്നിയുദ്ധവിധിഭിർവ്വിവിധൈരച്യുതേതരൌ ।
യുയുധാതേ യഥാന്യോന്യം തഥൈവ ബലമുഷ്ടികൌ  ॥ 19 ॥ 

ഭഗവദ്ഗാത്രനിഷ്പാതൈർവജ്രനിഷ്പേഷനിഷ്ഠുരൈഃ ।
ചാണൂരോ ഭജ്യമാനാംഗോ മുഹുർഗ്ലാനിമവാപ ഹ  ॥ 20 ॥ 

സ ശ്യേനവേഗ ഉത്പത്യ മുഷ്ടീകൃത്യ കരാവുഭൌ ।
ഭഗവന്തം വാസുദേവം ക്രുദ്ധോ വക്ഷസ്യബാധത  ॥ 21 ॥ 

നാചലത്തത്പ്രഹാരേണ മാലാഹത ഇവ ദ്വിപഃ ।
ബാഹ്വോർന്നിഗൃഹ്യ ചാണൂരം ബഹുശോ ഭ്രാമയൻ ഹരിഃ  ॥ 22 ॥ 

ഭൂപൃഷ്ഠേ പോഥയാമാസ തരസാ ക്ഷീണജീവിതം ।
വിസ്രസ്താകൽപകേശസ്രഗിന്ദ്രധ്വജ ഇവാപതത്  ॥ 23 ॥ 

തഥൈവ മുഷ്ടികഃ പൂർവ്വം സ്വമുഷ്ട്യാഭിഹതേന വൈ ।
ബലഭദ്രേണ ബലിനാ തലേനാഭിഹതോ ഭൃശം  ॥ 24 ॥ 

പ്രവേപിതഃ സ രുധിരമുദ്വമൻ മുഖതോഽർദിതഃ ।
വ്യസുഃ പപാതോർവ്യുപസ്ഥേ വാതാഹത ഇവാങ്ഘ്രിപഃ  ॥ 25 ॥ 

തതഃ കൂടമനുപ്രാപ്തം രാമഃ പ്രഹരതാം വരഃ ।
അവധീല്ലീലയാ രാജൻ സാവജ്ഞം വാമമുഷ്ടിനാ  ॥ 26 ॥ 

തർഹ്യേവ ഹി ശലഃ കൃഷ്ണപദാപഹതശീർഷകഃ ।
ദ്വിധാ വിശീർണ്ണസ്തോശലക ഉഭാവപി നിപേതതുഃ  ॥ 27 ॥ 

ചാണൂരേ മുഷ്ടികേ കൂടേ ശലേ തോശലകേ ഹതേ ।
ശേഷാഃ പ്രദുദ്രുവുർമ്മല്ലാഃ സർവ്വേ പ്രാണപരീപ്സവഃ  ॥ 28 ॥ 

ഗോപാൻ വയസ്യാനാകൃഷ്യ തൈഃ സംസൃജ്യ വിജഹ്രതുഃ ।
വാദ്യമാനേഷു തൂര്യേഷു വൽഗന്തൌ രുതനൂപുരൌ  ॥ 29 ॥ 

ജനാഃ പ്രജഹൃഷുഃ സർവ്വേ കർമ്മണാ രാമകൃഷ്ണയോഃ ।
ഋതേ കംസം വിപ്രമുഖ്യാഃ സാധവഃ സാധു സാധ്വിതി  ॥ 30 ॥ 

ഹതേഷു മല്ലവര്യേഷു വിദ്രുതേഷു ച ഭോജരാട് ।
ന്യവാരയത് സ്വതൂര്യാണി വാക്യം ചേദമുവാച ഹ  ॥ 31 ॥ 

നിഃസാരയത ദുർവൃത്തൌ വസുദേവാത്മജൌ പുരാത് ।
ധനം ഹരത ഗോപാനാം നന്ദം ബധ്നീത ദുർമ്മതിം  ॥ 32 ॥ 

വസുദേവസ്തു ദുർമ്മേധാ ഹന്യതാമാശ്വസത്തമഃ ।
ഉഗ്രസേനഃ പിതാ ചാപി സാനുഗഃ പരപക്ഷഗഃ  ॥ 33 ॥ 

ഏവം വികത്ഥമാനേ വൈ കംസേ പ്രകുപിതോഽവ്യയഃ ।
ലഘിമ്നോത്പത്യ തരസാ മഞ്ചമുത്തുംഗമാരുഹത്  ॥ 34 ॥ 

തമാവിശന്തമാലോക്യ മൃത്യുമാത്മന ആസനാത് ।
മനസ്വീ സഹസോത്ഥായ ജഗൃഹേ സോഽസിചർമ്മണീ  ॥ 35 ॥ 

     തം ഖഡ്ഗപാണിം വിചരന്തമാശു 
          ശ്യേനം യഥാ ദക്ഷിണസവ്യമംബരേ ।
     സമഗ്രഹീദ്ദുർവിഷഹോഗ്രതേജാ 
          യഥോരഗം താർക്ഷ്യസുതഃ പ്രസഹ്യ  ॥ 36 ॥ 

     പ്രഗൃഹ്യ കേശേഷു ചലത്കിരീടം 
          നിപാത്യ രംഗോപരി തുംഗമഞ്ചാത് ।
     തസ്യോപരിഷ്ടാത് സ്വയമബ്ജനാഭഃ 
          പപാത വിശ്വാശ്രയ ആത്മതന്ത്രഃ  ॥ 37 ॥ 

     തം സംപരേതം വിചകർഷ ഭൂമൌ 
          ഹരിർ യഥേഭം ജഗതോ വിപശ്യതഃ ।
     ഹാ ഹേതി ശബ്ദഃ സുമഹാംസ്തദാഭൂ-
          ദുദീരിതഃ സർവ്വജനൈർന്നരേന്ദ്ര  ॥ 38 ॥ 

     സ നിത്യദോദ്വിഗ്നധിയാ തമീശ്വരം 
          പിബൻ വദൻ വാ വിചരൻ സ്വപൻ ശ്വസൻ । 
     ദദർശ ചക്രായുധമഗ്രതോ യത-
          സ്തദേവ രൂപം ദുരവാപമാപ  ॥ 39 ॥ 

തസ്യാനുജാ ഭ്രാതരോഽഷ്ടൌ കങ്കന്യഗ്രോധകാദയഃ ।
അഭ്യധാവന്നതിക്രുദ്ധാ ഭ്രാതുർന്നിർവ്വേശകാരിണഃ  ॥ 40 ॥ 

തഥാതിരഭസാംസ്താംസ്തു സംയത്താൻ രോഹിണീസുതഃ ।
അഹൻ പരിഘമുദ്യമ്യ പശൂനിവ മൃഗാധിപഃ  ॥ 41 ॥ 

നേദുർദുന്ദുഭയോ വ്യോമ്നി ബ്രഹ്മേശാദ്യാ വിഭൂതയഃ ।
പുഷ്പൈഃ കിരന്തസ്തം പ്രീതാഃ ശശംസുർന്നനൃതുഃ സ്ത്രിയഃ  ॥ 42 ॥ 

തേഷാം സ്ത്രിയോ മഹാരാജ സുഹൃൻമരണദുഃഖിതാഃ ।
തത്രാഭീയുർവ്വിനിഘ്നന്ത്യഃ ശീർഷാണ്യശ്രുവിലോചനാഃ  ॥ 43 ॥ 

ശയാനാൻ വീരശയ്യായാം പതീനാലിംഗ്യ ശോചതീഃ ।
വിലേപുഃ സുസ്വരം നാര്യോ വിസൃജന്ത്യോ മുഹുഃ ശുചഃ  ॥ 44 ॥ 

ഹാ നാഥ പ്രിയ ധർമ്മജ്ഞ കരുണാനാഥവത്സല ।
ത്വയാ ഹതേന നിഹതാ വയം തേ സഗൃഹപ്രജാഃ  ॥ 45 ॥ 

ത്വയാ വിരഹിതാ പത്യാ പുരീയം പുരുഷർഷഭ ।
ന ശോഭതേ വയമിവ നിവൃത്തോത്സവമംഗളാ  ॥ 46 ॥ 

അനാഗസാം ത്വം ഭൂതാനാം കൃതവാൻ ദ്രോഹമുൽബണം ।
തേനേമാം ഭോ ദശാം നീതോ ഭൂതധ്രുക് കോ ലഭേത ശം  ॥ 47 ॥ 

സർവ്വേഷാമിഹ ഭൂതാനാമേഷ ഹി പ്രഭവാപ്യയഃ ।
ഗോപ്താ ച തദവധ്യായീ ന ക്വചിത് സുഖമേധതേ  ॥ 48 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

രാജയോഷിത ആശ്വാസ്യ ഭഗവാംല്ലോകഭാവനഃ ।
യാമാഹുർലൗകികീം സംസ്ഥാം ഹതാനാം സമകാരയത്  ॥ 49 ॥ 

മാതരം പിതരം ചൈവ മോചയിത്വാഥ ബന്ധനാത് ।
കൃഷ്ണരാമൌ വവന്ദാതേ ശിരസാഽഽസ്പൃശ്യ പാദയോഃ  ॥ 50 ॥ 

ദേവകീ വസുദേവശ്ച വിജ്ഞായ ജഗദീശ്വരൌ ।
കൃതസംവന്ദനൌ പുത്രൌ സസ്വജാതേ ന ശങ്കിതൌ  ॥ 51 ॥