ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 71


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 71 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇത്യുദീരിതമാകർണ്യ ദേവഋഷേരുദ്ധവോഽബ്രവീത് ।
സഭ്യാനാം മതമാജ്ഞായ കൃഷ്ണസ്യ ച മഹാമതിഃ  ॥ 1 ॥ 

ഉദ്ധവ ഉവാച

യദുക്തമൃഷിണാ ദേവ സാചിവ്യം യക്ഷ്യതസ്ത്വയാ ।
കാര്യം പൈതൃഷ്വസേയസ്യ രക്ഷാ ച ശരണൈഷിണാം  ॥ 2 ॥ 

യഷ്ടവ്യം രാജസൂയേന ദിക്ചക്രജയിനാ വിഭോ ।
അതോ ജരാസുതജയ ഉഭയാർത്ഥോ മതോ മമ  ॥ 3 ॥ 

അസ്മാകം ച മഹാനർത്ഥോ ഹ്യേതേനൈവ ഭവിഷ്യതി ।
യശശ്ച തവ ഗോവിന്ദ രാജ്ഞോ ബദ്ധാൻ വിമുഞ്ചതഃ  ॥ 4 ॥ 

സ വൈ ദുർവ്വിഷഹോ രാജാ നാഗായുതസമോ ബലേ ।
ബലിനാമപി ചാന്യേഷാം ഭീമം സമബലം വിനാ  ॥ 5 ॥ 

ദ്വൈരഥേ സ തു ജേതവ്യോ മാ ശതാക്ഷൌഹിണീയുതഃ ।
ബ്രഹ്മണ്യോഽഭ്യർത്ഥിതോ വിപ്രൈർന്ന പ്രത്യാഖ്യാതി കർഹിചിത്  ॥ 6 ॥ 

ബ്രഹ്മവേഷധരോ ഗത്വാ തം ഭിക്ഷേത വൃകോദരഃ ।
ഹനിഷ്യതി ന സന്ദേഹോ ദ്വൈരഥേ തവ സന്നിധൌ  ॥ 7 ॥ 

നിമിത്തം പരമീശസ്യ വിശ്വസർഗ്ഗനിരോധയോഃ ।
ഹിരണ്യഗർഭഃ ശർവ്വശ്ച കാലസ്യാരൂപിണസ്തവ  ॥ 8 ॥ 

     ഗായന്തി തേ വിശദകർമ്മ ഗൃഹേഷു ദേവ്യോ 
          രാജ്ഞാം സ്വശത്രുവധമാത്മവിമോക്ഷണം ച । 
     ഗോപ്യശ്ച കുഞ്ജരപതേർജ്ജനകാത്മജായാഃ 
          പിത്രോശ്ച ലബ്ധശരണാ മുനയോ വയം ച  ॥ 9 ॥ 

ജരാസന്ധവധഃ കൃഷ്ണ ഭൂര്യർത്ഥായോപകൽപതേ ।
പ്രായഃ പാകവിപാകേന തവ ചാഭിമതഃ ക്രതുഃ  ॥ 10 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇത്യുദ്ധവവചോ രാജൻ സർവ്വതോഭദ്രമച്യുതം ।
ദേവർഷിർ യദുവൃദ്ധാശ്ച കൃഷ്ണശ്ച പ്രത്യപൂജയൻ  ॥ 11 ॥ 

അഥാദിശത്പ്രയാണായ ഭഗവാൻ ദേവകീസുതഃ ।
ഭൃത്യാൻ ദാരുകജൈത്രാദീനനുജ്ഞാപ്യ ഗുരൂൻ വിഭുഃ  ॥ 12 ॥ 

നിർഗ്ഗമയ്യാവരോധാൻ സ്വാൻ സസുതാൻ സപരിച്ഛദാൻ ।
സങ്കർഷണമനുജ്ഞാപ്യ യദുരാജം ച ശത്രുഹൻ ।
സൂതോപനീതം സ്വരഥമാരുഹദ്ഗരുഡധ്വജം  ॥ 13 ॥ 

     തതോ രഥദ്വിപഭടസാദിനായകൈഃ 
          കരാളയാ പരിവൃത ആത്മസേനയാ । 
     മൃദംഗഭേര്യാനകശംഖഗോമുഖൈഃ 
          പ്രഘോഷഘോഷിത്കകുഭോ നിരാക്രമത്  ॥ 14 ॥ 

     നൃവാജികാഞ്ചനശിബികാഭിരച്യുതം 
          സഹാത്മജാഃ പതിമനു സുവ്രതാ യയുഃ ।
     വരാംബരാഭരണവിലേപനസ്രജഃ 
          സുസംവൃതാ നൃഭിരസിചർമ്മപാണിഭിഃ  ॥ 15 ॥ 

     നരോഷ്ട്രഗോമഹിഷഖരാശ്വതര്യനഃ
          കരേണുഭിഃ പരിജനവാരയോഷിതഃ ।
     സ്വലങ്കൃതാഃ കടകുടികംബളാംബരാ-
          ദ്യുപസ്കരാ യയുരധിയുജ്യ സർവ്വതഃ  ॥ 16 ॥ 

     ബലം ബൃഹദ്ധ്വജപടഛത്രചാമരൈർ-
          വരായുധാഭരണകിരീടവർമ്മഭിഃ । 
     ദിവാംശുഭിസ്തുമുലരവം ബഭൌ രവേർ-
          യഥാർണ്ണവഃ ക്ഷുഭിതതിമിംഗിലോർമ്മിഭിഃ  ॥ 17 ॥ 

     അഥോ മുനിർ യദുപതിനാ സഭാജിതഃ 
          പ്രണമ്യ തം ഹൃദി വിദധദ്വിഹായസാ ।
     നിശമ്യ തദ്വ്യവസിതമാഹൃതാർഹണോ 
          മുകുന്ദസന്ദർശനനിർവൃതേന്ദ്രിയഃ  ॥ 18 ॥ 

രാജദൂതമുവാചേദം ഭഗവാൻ പ്രീണയൻ ഗിരാ ।
മാ ഭൈഷ്ട ദൂത ഭദ്രം വോ ഘാതയിഷ്യാമി മാഗധം  ॥ 19 ॥ 

ഇത്യുക്തഃ പ്രസ്ഥിതോ ദൂതോ യഥാവദവദന്നൃപാൻ ।
തേഽപി സന്ദർശനം ശൌരേഃ പ്രത്യൈക്ഷൻ യൻമുമുക്ഷവഃ  ॥ 20 ॥ 

ആനർത്തസൌവീരമരൂംസ്തീർത്ത്വാ വിനശനം ഹരിഃ ।
ഗിരീൻ നദീരതീയായ പുരഗ്രാമവ്രജാകരാൻ  ॥ 21 ॥ 

തതോ ദൃഷദ്വതീം തീർത്ത്വാ മുകുന്ദോഽഥ സരസ്വതീം ।
പഞ്ചാലാനഥ മത്സ്യാംശ്ച ശക്രപ്രസ്ഥമഥാഗമത്  ॥ 22 ॥ 

തമുപാഗതമാകർണ്യ പ്രീതോ ദുർദ്ദർശനം നൃണാം ।
അജാതശത്രുർന്നിരഗാത് സോപാധ്യായഃ സുഹൃദ്വൃതഃ  ॥ 23 ॥ 

ഗീതവാദിത്രഘോഷേണ ബ്രഹ്മഘോഷേണ ഭൂയസാ ।
അഭ്യയാത് സ ഹൃഷീകേശം പ്രാണാഃ പ്രാണമിവാദൃതഃ  ॥ 24 ॥ 

ദൃഷ്ട്വാ വിക്ലിന്നഹൃദയഃ കൃഷ്ണം സ്നേഹേന പാണ്ഡവഃ ।
ചിരാദ്ദൃഷ്ടം പ്രിയതമം സസ്വജേഽഥ പുനഃ പുനഃ  ॥ 25 ॥ 

     ദോർഭ്യാം പരിഷ്വജ്യ രമാമലാലയം 
          മുകുന്ദഗാത്രം നൃപതിർഹതാശുഭഃ ।
     ലേഭേ പരാം നിർവൃതിമശ്രുലോചനോ 
          ഹൃഷ്യത്തനുർവിസ്മൃതലോകവിഭ്രമഃ  ॥ 26 ॥ 

     തം മാതുലേയം പരിരഭ്യ നിർവൃതോ 
          ഭീമഃ സ്മയൻ പ്രേമജലാകുലേന്ദ്രിയഃ ।
     യമൌ കിരീടീ ച സുഹൃത്തമം മുദാ 
          പ്രവൃദ്ധബാഷ്പാഃ പരിരേഭിരേഽച്യുതം  ॥ 27 ॥ 

അർജ്ജുനേന പരിഷ്വക്തോ യമാഭ്യാമഭിവാദിതഃ ।
ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ നമസ്കൃത്യ വൃദ്ധേഭ്യശ്ച യഥാർഹതഃ  ॥ 28 ॥ 

മാനിതോ മാനയാമാസ കുരുസൃഞ്ജയകൈകയാൻ । 
സൂതമാഗധഗന്ധർവ്വാ വന്ദിനശ്ചോപമന്ത്രിണഃ  ॥ 29 ॥ 

മൃദംഗശംഖപടഹവീണാപണവഗോമുഖൈഃ ।
ബ്രാഹ്മണാശ്ചാരവിന്ദാക്ഷം തുഷ്ടുവുർന്നനൃതുർജ്ജഗുഃ  ॥ 30 ॥ 

ഏവം സുഹൃദ്ഭിഃ പര്യസ്തഃ പുണ്യശ്ലോകശിഖാമണിഃ ।
സംസ്തൂയമാനോ ഭഗവാൻ വിവേശാലങ്കൃതം പുരം  ॥ 31 ॥ 

     സംസിക്തവർത്മ കരിണാം മദഗന്ധതോയൈ-
          ശ്ചിത്രധ്വജൈഃ കനകതോരണപൂർണ്ണകുംഭൈഃ । 
     മൃഷ്ടാത്മഭിർന്നവദുകൂലവിഭൂഷണസ്ര-
          ഗ്ഗന്ധൈർന്നൃഭിർ യുവതിഭിശ്ച വിരാജമാനം  ॥ 32 ॥ 

     ഉദ്ദീപ്തദീപബലിഭിഃ പ്രതിസദ്മജാല-
          നിര്യാതധൂപരുചിരം വിലസത്പതാകം । 
     മൂർദ്ധ്ന്യഹേമകലശൈ രജതോരുശൃങ്ഗൈർ-
          ജ്ജുഷ്ടം ദദർശ ഭവനൈഃ കുരുരാജധാമ  ॥ 33 ॥ 

     പ്രാപ്തം നിശമ്യ നരലോചനപാനപാത്ര-
          മൌത്സുക്യവിശ്ലഥിതകേശദുകൂലബന്ധാഃ । 
     സദ്യോ വിസൃജ്യ ഗൃഹകർമ്മ പതീംശ്ച തൽപേ 
          ദ്രഷ്ടും യയുർ യുവതയഃ സ്മ നരേന്ദ്രമാർഗ്ഗേ  ॥ 34 ॥ 

     തസ്മിൻ സുസങ്കുല ഇഭാശ്വരഥദ്വിപദ്ഭിഃ 
          കൃഷ്ണം സഭാര്യമുപലഭ്യ ഗൃഹാധിരൂഢാഃ । 
     നാര്യോ വികീര്യ കുസുമൈർമ്മനസോപഗുഹ്യ 
          സുസ്വാഗതം വിദധുരുത് സ്മയവീക്ഷിതേന  ॥ 35 ॥ 

     ഊചുഃ സ്ത്രിയഃ പഥി നിരീക്ഷ്യ മുകുന്ദപത്നീഃ 
          താരാ യഥോഡുപസഹാഃ കിമകാര്യമൂഭിഃ । 
     യച്ചക്ഷുഷാം പുരുഷമൌലിരുദാരഹാസ-
          ലീലാവലോകകലയോത്സവമാതനോതി  ॥ 36 ॥ 

തത്ര തത്രോപസംഗമ്യ പൌരാ മംഗളലപാണയഃ ।
ചക്രുഃ സപര്യാം കൃഷ്ണായ ശ്രേണീമുഖ്യാ ഹതൈനസഃ  ॥ 37 ॥ 

അന്തഃപുരജനൈഃ പ്രീത്യാ മുകുന്ദഃ ഫുല്ലലോചനൈഃ ।
സസംഭ്രമൈരഭ്യുപേതഃ പ്രാവിശദ് രാജമന്ദിരം  ॥ 38 ॥ 

പൃഥാ വിലോക്യ ഭ്രാത്രേയം കൃഷ്ണം ത്രിഭുവനേശ്വരം ।
പ്രീതാത്മോത്ഥായ പര്യങ്കാത് സസ്നുഷാ പരിഷസ്വജേ  ॥ 39 ॥ 

ഗോവിന്ദം ഗൃഹമാനീയ ദേവദേവേശമാദൃതഃ ।
പൂജായാം നാവിദത്കൃത്യം പ്രമോദോപഹതോ നൃപഃ  ॥ 40 ॥ 

പിതൃഷ്വസുർഗ്ഗുരുസ്ത്രീണാം കൃഷ്ണശ്ചക്രേഽഭിവാദനം ।
സ്വയം ച കൃഷ്ണയാ രാജൻ ഭഗിന്യാ ചാഭിവന്ദിതഃ  ॥ 41 ॥ 

ശ്വശ്ര്വാ സഞ്ചോദിതാ കൃഷ്ണാ കൃഷ്ണപത്നീശ്ച സർവ്വശഃ ।
ആനർച്ച രുക്മിണീം സത്യാം ഭദ്രാം ജാംബവതീം തഥാ  ॥ 42 ॥ 

കാളിന്ദീം മിത്രവിന്ദാം ച ശൈബ്യാം നാഗ്നജിതീം സതീം ।
അന്യാശ്ചാഭ്യാഗതാ യാസ്തു വാസഃസ്രങ്മണ്ഡനാദിഭിഃ  ॥ 43 ॥ 

സുഖം നിവാസയാമാസ ധർമ്മരാജോ ജനാർദ്ദനം ।
സസൈന്യം സാനുഗാമാത്യം സഭാര്യം ച നവം നവം  ॥ 44 ॥ 

തർപ്പയിത്വാ ഖാണ്ഡവേന വഹ്നിം ഫാൽഗുനസംയുതഃ ।
മോചയിത്വാ മയം യേന രാജ്ഞേ ദിവ്യാ സഭാ കൃതാ  ॥ 45 ॥ 

ഉവാസ കതിചിൻമാസാൻ രാജ്ഞഃ പ്രിയചികീർഷയാ ।
വിഹരൻ രഥമാരുഹ്യ ഫാൽഗുനേന ഭടൈർവൃതഃ  ॥ 46 ॥