ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 9


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 9 

ശ്രീശുക ഉവാച

അംശുമാംശ്ച തപസ്തേപേ ഗംഗാനയനകാമ്യയാ ।
കാലം മഹാന്തം നാശക്നോത്തതഃ കാലേന സംസ്ഥിതഃ  ॥ 1 ॥ 

ദിലീപസ്തത്സുതസ്തദ്വദശക്തഃ കാലമേയിവാൻ ।
ഭഗീരഥസ്തസ്യ പുത്രസ്തേപേ സ സുമഹത്തപഃ  ॥ 2 ॥ 

ദർശയാമാസ തം ദേവീ പ്രസന്നാ വരദാസ്മി തേ ।
ഇത്യുക്തഃ സ്വമഭിപ്രായം ശശംസാവനതോ നൃപഃ  ॥ 3 ॥ 

കോഽപി ധാരയിതാ വേഗം പതന്ത്യാ മേ മഹീതലേ ।
അന്യഥാ ഭൂതലം ഭിത്ത്വാ നൃപ യാസ്യേ രസാതലം  ॥ 4 ॥ 

കിം ചാഹം ന ഭുവം യാസ്യേ നരാ മയ്യാമൃജന്ത്യഘം ।
മൃജാമി തദഘം കുത്ര രാജംസ്തത്ര വിചിന്ത്യതാം  ॥ 5 ॥ 

ഭഗീരഥ ഉവാച

സാധവോ ന്യാസിനഃ ശാന്താ ബ്രഹ്മിഷ്ഠാ ലോകപാവനാഃ ।
ഹരന്ത്യഘം തേഽങ്ഗസംഗാത് തേഷ്വാസ്തേ ഹ്യഘഭിദ്ധരിഃ  ॥ 6 ॥ 

ധാരയിഷ്യതി തേ വേഗം രുദ്രസ്ത്വാത്മാ ശരീരിണാം ।
യസ്മിന്നോതമിദം പ്രോതം വിശ്വം ശാടീവ തന്തുഷു  ॥ 7 ॥ 

ഇത്യുക്ത്വാ സ നൃപോ ദേവം തപസാതോഷയച്ഛിവം ।
കാലേനാൽപീയസാ രാജംസ്തസ്യേശഃ സമതുഷ്യത  ॥ 8 ॥ 

തഥേതി രാജ്ഞാഭിഹിതം സർവ്വലോകഹിതഃ ശിവഃ ।
ദധാരാവഹിതോ ഗംഗാം പാദപൂതജലാം ഹരേഃ  ॥ 9 ॥ 

ഭഗീരഥഃ സ രാജർഷിർന്നിന്യേ ഭുവനപാവനീം ।
യത്ര സ്വപിതൄണാം ദേഹാ ഭസ്മീഭൂതാഃ സ്മ ശേരതേ  ॥ 10 ॥ 

രഥേന വായുവേഗേന പ്രയാന്തമനുധാവതീ ।
ദേശാൻ പുനന്തീ നിർദ്ദഗ്ദ്ധാനാസിഞ്ചത്‌സഗരാത്മജാൻ  ॥ 11 ॥ 

യജ്ജലസ്പർശമാത്രേണ ബ്രഹ്മദണ്ഡഹതാ അപി ।
സഗരാത്മജാ ദിവം ജഗ്മുഃ കേവലം ദേഹഭസ്മഭിഃ  ॥ 12 ॥ 

ഭസ്മീഭൂതാംഗസംഗേന സ്വര്യാതാഃ സഗരാത്മജാഃ ।
കിം പുനഃ ശ്രദ്ധയാ ദേവീം യേ സേവന്തേ ധൃതവ്രതാഃ  ॥ 13 ॥ 

ന ഹ്യേതത്പരമാശ്ചര്യം സ്വർദ്ധുന്യാ യദിഹോദിതം ।
അനന്തചരണാംഭോജപ്രസൂതായാ ഭവച്ഛിദഃ  ॥ 14 ॥ 

സന്നിവേശ്യ മനോ യസ്മിൻ ശ്രദ്ധയാ മുനയോഽമലാഃ ।
ത്രൈഗുണ്യം ദുസ്ത്യജം ഹിത്വാ സദ്യോ യാതാസ്തദാത്മതാം  ॥ 15 ॥ 

ശ്രുതോ ഭഗീരഥാജ്ജജ്ഞേ തസ്യ നാഭോഽപരോഽഭവത് ।
സിന്ധുദ്വീപസ്തതസ്തസ്മാദയുതായുസ്തതോഽഭവത്  ॥ 16 ॥ 

ഋതുപർണ്ണൊ നളസഖോ യോഽശ്വവിദ്യാമയാന്നളാത് ।
ദത്ത്വാക്ഷഹൃദയം ചാസ്മൈ സർവ്വകാമസ്തു തത്സുതഃ  ॥ 17 ॥ 

തതഃ സുദാസസ്തത്പുത്രോ മദയന്തീപതിർന്നൃപഃ ।
ആഹുർമ്മിത്രസഹം യം വൈ കൽമാഷാങ്ഘ്രിമുത ക്വചിത് ।
വസിഷ്ഠശാപാദ്‌രക്ഷോഽഭൂദനപത്യഃ സ്വകർമ്മണാ  ॥ 18 ॥ 

രാജോവാച

കിം നിമിത്തോ ഗുരോഃ ശാപഃ സൌദാസസ്യ മഹാത്മനഃ ।
ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമഃ കഥ്യതാം ന രഹോ യദി  ॥ 19 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

സൌദാസോ മൃഗയാം കിഞ്ചിച്ചരൻ രക്ഷോ ജഘാന ഹ ।
മുമോച ഭ്രാതരം സോഽഥ ഗതഃ പ്രതിചികീർഷയാ  ॥ 20 ॥ 

സ ചിന്തയന്നഘം രാജ്ഞഃ സൂദരൂപധരോ ഗൃഹേ ।
ഗുരവേ ഭോക്തുകാമായ പക്ത്വാ നിന്യേ നരാമിഷം  ॥ 21 ॥ 

പരിവേക്ഷ്യമാണം ഭഗവാൻ വിലോക്യാഭക്ഷ്യമഞ്ജസാ ।
രാജാനമശപത്ക്രുദ്ധോ രക്ഷോ ഹ്യേവം ഭവിഷ്യസി  ॥ 22 ॥ 

രക്ഷഃകൃതം തദ്‌വിദിത്വാ ചക്രേ ദ്വാദശവാർഷികം ।
സോഽപ്യപോഽഞ്ജലിമാദായ ഗുരും ശപ്തും സമുദ്യതഃ  ॥ 23 ॥ 

വാരിതോ മദയന്ത്യാപോ രുശതീഃ പാദയോർജ്ജഹൌ ।
ദിശഃ ഖമവനീം സർവ്വം പശ്യൻ ജീവമയം നൃപഃ  ॥ 24 ॥ 

രാക്ഷസം ഭാവമാപന്നഃ പാദേ കൽമാഷതാം ഗതഃ ।
വ്യവായകാലേ ദദൃശേ വനൌകോദമ്പതീ ദ്വിജൌ  ॥ 25 ॥ 

ക്ഷുധാർത്തോ ജഗൃഹേ വിപ്രം തത്പത്ന്യാഹാകൃതാർത്ഥവത് ।
ന ഭവാൻ രാക്ഷസഃ സാക്ഷാദിക്ഷ്വാകൂണാം മഹാരഥഃ  ॥ 26 ॥ 

മദയന്ത്യാഃ പതിർവീര നാധർമ്മം കർത്തുമർഹസി ।
ദേഹി മേഽപത്യകാമായാ അകൃതാർത്ഥം പതിം ദ്വിജം  ॥ 27 ॥ 

ദേഹോഽയം മാനുഷോ രാജൻ പുരുഷസ്യാഖിലാർത്ഥദഃ ।
തസ്മാദസ്യ വധോ വീര സർവ്വാർത്ഥവധ ഉച്യതേ  ॥ 28 ॥ 

ഏഷ ഹി ബ്രാഹ്മണോ വിദ്വാംസ്തപഃശീലഗുണാന്വിതഃ ।
ആരിരാധയിഷുർബ്രഹ്മ മഹാപുരുഷസംജ്ഞിതം ।
സർവ്വഭൂതാത്മഭാവേന ഭൂതേഷ്വന്തർഹിതം ഗുണൈഃ  ॥ 29 ॥ 

സോഽയം ബ്രഹ്മർഷിവര്യസ്തേ രാജർഷിപ്രവരാദ് വിഭോ ।
കഥമർഹതി ധർമ്മജ്ഞ വധം പിതുരിവാത്മജഃ  ॥ 30 ॥ 

തസ്യ സാധോരപാപസ്യ ഭ്രൂണസ്യ ബ്രഹ്മവാദിനഃ ।
കഥം വധം യഥാ ബഭ്രോർമ്മന്യതേ സൻമതോ ഭവാൻ  ॥ 31 ॥ 

യദ്യയം ക്രിയതേ ഭക്ഷസ്തർഹി മാം ഖാദ പൂർവ്വതഃ ।
ന ജീവിഷ്യേ വിനാ യേന ക്ഷണം ച മൃതകം യഥാ  ॥ 32 ॥ 

ഏവം കരുണഭാഷിണ്യാ വിലപന്ത്യാ അനാഥവത് ।
വ്യാഘ്രഃ പശുമിവാഖാദത് സൗദാസഃ ശാപമോഹിതഃ  ॥ 33 ॥ 

ബ്രാഹ്മണീ വീക്ഷ്യ ദിധിഷും പുരുഷാദേന ഭക്ഷിതം ।
ശോചന്ത്യാത്മാനമുർവ്വീശമശപത്കുപിതാ സതീ  ॥ 34 ॥ 

യസ്മാൻമേ ഭക്ഷിതഃ പാപ കാമാർത്തായാഃ പതിസ്ത്വയാ ।
തവാപി മൃത്യുരാധാനാദകൃതപ്രജ്ഞ ദർശിതഃ  ॥ 35 ॥ 

ഏവം മിത്രസഹം ശപ്ത്വാ പതിലോകപരായണാ ।
തദസ്ഥീനി സമിദ്ധേഽഗ്നൌ പ്രാസ്യ ഭർത്തുർഗ്ഗതിം ഗതാ  ॥ 36 ॥ 

വിശാപോ ദ്വാദശാബ്ദാന്തേ മൈഥുനായ സമുദ്യതഃ ।
വിജ്ഞായ ബ്രാഹ്മണീശാപം മഹിഷ്യാ സ നിവാരിതഃ  ॥ 37 ॥ 

തത ഊർദ്ധ്വം സ തത്യാജ സ്ത്രീസുഖം കർമ്മണാപ്രജാഃ ।
വസിഷ്ഠസ്തദനുജ്ഞാതോ മദയന്ത്യാം പ്രജാമധാത്  ॥ 38 ॥ 

സാ വൈ സപ്ത സമാ ഗർഭമബിഭ്രന്ന വ്യജായത ।
ജഘ്നേഽശ്മനോദരം തസ്യാഃ സോഽശ്മകസ്തേന കഥ്യതേ  ॥ 39 ॥ 

അശ്മകാൻമൂലകോ ജജ്ഞേ യഃ സ്ത്രീഭിഃ പരിരക്ഷിതഃ ।
നാരീകവച ഇത്യുക്തോ നിഃക്ഷത്രേ മൂലകോഽഭവത്  ॥ 40 ॥ 

തതോ ദശരഥസ്തസ്മാത്പുത്ര ഐഡവിഡിസ്തതഃ ।
രാജാ വിശ്വസഹോ യസ്യ ഖട്വാംഗശ്ചക്രവർത്ത്യഭൂത്  ॥ 41 ॥ 

യോ ദേവൈരർത്ഥിതോ ദൈത്യാനവധീദ്‌യുധി ദുർജ്ജയഃ ।
മുഹൂർത്തമായുർജ്ഞാത്വൈത്യ സ്വപുരം സന്ദധേ മനഃ  ॥ 42 ॥ 

ന മേ ബ്രഹ്മകുലാത്പ്രാണാഃ കുലദൈവാന്ന ചാത്മജാഃ ।
ന ശ്രിയോ ന മഹീ രാജ്യം ന ദാരാശ്ചാതിവല്ലഭാഃ  ॥ 43 ॥ 

ന ബാല്യേഽപി മതിർമ്മഹ്യമധർമ്മേ രമതേ ക്വചിത് ।
നാപശ്യമുത്തമശ്ലോകാദന്യത്കിഞ്ചന വസ്ത്വഹം  ॥ 44 ॥ 

ദേവൈഃ കാമവരോ ദത്തോ മഹ്യം ത്രിഭുവനേശ്വരൈഃ ।
ന വൃണേ തമഹം കാമം ഭൂതഭാവനഭാവനഃ  ॥ 45 ॥ 

യേ വിക്ഷിപ്തേന്ദ്രിയധിയോ ദേവാസ്തേ സ്വഹൃദി സ്ഥിതം ।
ന വിന്ദന്തി പ്രിയം ശശ്വദാത്മാനം കിമുതാപരേ  ॥ 46 ॥ 

     അഥേശമായാരചിതേഷു സംഗം 
          ഗുണേഷു ഗന്ധർവ്വപുരോപമേഷു ।
     രൂഢം പ്രകൃത്യാഽഽത്മനി വിശ്വകർതുർ-
          ഭാവേന ഹിത്വാ തമഹം പ്രപദ്യേ  ॥ 47 ॥ 

ഇതി വ്യവസിതോ ബുദ്ധ്യാ നാരായണഗൃഹീതയാ ।
ഹിത്വാന്യഭാവമജ്ഞാനം തതഃ സ്വം ഭാവമാശ്രിതഃ  ॥ 48 ॥ 

യത്തദ്ബ്രഹ്മ പരം സൂക്ഷ്മമശൂന്യം ശൂന്യകൽപിതം ।
ഭഗവാൻ വാസുദേവേതി യം ഗൃണന്തി ഹി സാത്വതാഃ  ॥ 49 ॥