ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 14


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 14 

യുധിഷ്ഠിര ഉവാച 

ഗൃഹസ്ഥ ഏതാം പദവീം വിധിനാ യേന ചാഞ്ജസാ ।
യാതി ദേവഋഷേ ബ്രൂഹി മാദൃശോ ഗൃഹമൂഢധീഃ  ॥ 1 ॥ 

നാരദ ഉവാച

ഗൃഹേഷ്വവസ്ഥിതോ രാജൻ ക്രിയാഃ കുർവ്വൻ ഗൃഹോചിതാഃ ।
വാസുദേവാർപ്പണം സാക്ഷാദുപാസീത മഹാമുനീൻ  ॥ 2 ॥ 

ശൃണ്വൻ ഭഗവതോഽഭീക്ഷ്ണമവതാരകഥാമൃതം ।
ശ്രദ്ദധാനോ യഥാകാലമുപശാന്തജനാവൃതഃ  ॥ 3 ॥ 

സത്സംഗാച്ഛനകൈഃ സംഗമാത്മജായാത്മജാദിഷു ।
വിമുച്യേൻമുച്യമാനേഷു സ്വയം സ്വപ്നവദുത്ഥിതഃ  ॥ 4 ॥ 

യാവദർത്ഥമുപാസീനോ ദേഹേ ഗേഹേ ച പണ്ഡിതഃ ।
വിരക്തോ രക്തവത്തത്ര നൃലോകേ നരതാം ന്യസേത്  ॥ 5 ॥ 

ജ്ഞാതയഃ പിതരൌ പുത്രാ ഭ്രാതരഃ സുഹൃദോഽപരേ ।
യദ് വദന്തി യദിച്ഛന്തി ചാനുമോദേത നിർമ്മമഃ  ॥ 6 ॥ 

ദിവ്യം ഭൌമം ചാന്തരീക്ഷം വിത്തമച്യുതനിർമ്മിതം ।
തത്സർവ്വമുപയുഞ്ജാന ഏതത്കുര്യാത് സ്വതോ ബുധഃ  ॥ 7 ॥ 

യാവദ്ഭ്രിയേത ജഠരം താവത് സ്വത്വം ഹി ദേഹിനാം ।
അധികം യോഽഭിമന്യേത സ സ്തേനോ ദണ്ഡമർഹതി  ॥ 8 ॥ 

മൃഗോഷ്ട്രഖരമർക്കാഖുസരീസൃപ്ഖഗമക്ഷികാഃ ।
ആത്മനഃ പുത്രവത്പശ്യേത്തൈരേഷാമന്തരം കിയത്  ॥ 9 ॥ 

ത്രിവർഗ്ഗം നാതികൃച്ഛ്രേണ ഭജേത ഗൃഹമേധ്യപി ।
യഥാദേശം യഥാകാലം യാവദ്ദൈവോപപാദിതം  ॥ 10 ॥ 

ആശ്വാഘാന്തേഽവസായിഭ്യഃ കാമാൻ സംവിഭജേദ് യഥാ ।
അപ്യേകാമാത്മനോ ദാരാം നൃണാം സ്വത്വഗ്രഹോ യതഃ  ॥ 11 ॥ 

ജഹ്യാദ് യദർത്ഥേ സ്വപ്രാണാൻ ഹന്യാദ്വാ പിതരം ഗുരും ।
തസ്യാം സ്വത്വം സ്ത്രിയാം ജഹ്യാദ് യസ്തേന ഹ്യജിതോ ജിതഃ  ॥ 12 ॥ 

കൃമിവിഡ്ഭസ്മനിഷ്ഠാന്തം ക്വേദം തുച്ഛം കളേബരം ।
ക്വ തദീയരതിർഭാര്യാ ക്വായമാത്മാ നഭശ്ഛദിഃ  ॥ 13 ॥ 

സിദ്ധൈർ യജ്ഞാവശിഷ്ടാർത്ഥൈഃ കൽപയേദ് വൃത്തിമാത്മനഃ ।
ശേഷേ സ്വത്വം ത്യജൻ പ്രാജ്ഞഃ പദവീം മഹതാമിയാത്  ॥ 14 ॥ 

ദേവാൻ ഋഷീൻ നൃഭൂതാനി പിതൄനാത്മാനമന്വഹം ।
സ്വവൃത്ത്യാഗതവിത്തേന യജേത പുരുഷം പൃഥക്  ॥ 15 ॥ 

യർഹ്യാത്മനോഽധികാരാദ്യാഃ സർവ്വാഃ സ്യുർയജ്ഞസമ്പദഃ ।
വൈതാനികേന വിധിനാ അഗ്നിഹോത്രാദിനാ യജേത്  ॥ 16 ॥ 

ന ഹ്യഗ്നിമുഖതോയം വൈ ഭഗവാൻ സർവ്വയജ്ഞഭുക് ।
ഇജ്യേത ഹവിഷാ രാജൻ യഥാ വിപ്രമുഖേ ഹുതൈഃ  ॥ 17 ॥ 

തസ്മാദ്ബ്രാഹ്മണദേവേഷു മർത്ത്യാദിഷു യഥാർഹതഃ ।
തൈസ്തൈഃ കാമൈർയജസ്വൈനം ക്ഷേത്രജ്ഞം ബ്രാഹ്മണാനനു  ॥ 18 ॥ 

കുര്യാദാപരപക്ഷീയം മാസി പ്രൌഷ്ഠപദേ ദ്വിജഃ ।
ശ്രാദ്ധം പിത്രോര്യഥാവിത്തം തദ്ബന്ധൂനാം ച വിത്തവാൻ  ॥ 19 ॥ 

അയനേ വിഷുവേ കുര്യാദ് വ്യതീപാതേ ദിനക്ഷയേ ।
ചന്ദ്രാദിത്യോപരാഗേ ച ദ്വാദശീശ്രവണേഷു ച  ॥ 20 ॥ 

തൃതീയായാം ശുക്ലപക്ഷേ നവംയാമഥ കാർത്തികേ ।
ചതസൃഷ്വപ്യഷ്ടകാസു ഹേമന്തേ ശിശിരേ തഥാ  ॥ 21 ॥ 

മാഘേ ച സിതസപ്തമ്യാം മഘാരാകാസമാഗമേ ।
രാകയാ ചാനുമത്യാ വാ മാസർക്ഷാണി യുതാന്യപി  ॥ 22 ॥ 

ദ്വാദശ്യാമനുരാധാ സ്യാച്ഛ്രവണസ്തിസ്ര ഉത്തരാഃ ।
തിസൃഷ്വേകാദശീ വാഽഽസു ജൻമർക്ഷശ്രോണയോഗയുക്  ॥ 23 ॥ 

ത ഏതേ ശ്രേയസഃ കാലാ നൃണാം ശ്രേയോവിവർദ്ധനാഃ ।
കുര്യാത് സർവ്വാത്മനൈതേഷു ശ്രേയോഽമോഘം തദായുഷഃ  ॥ 24 ॥ 

ഏഷു സ്നാനം ജപോ ഹോമോ വ്രതം ദേവദ്വിജാർച്ചനം ।
പിതൃദേവനൃഭൂതേഭ്യോ യദ്ദത്തം തദ്ധ്യനശ്വരം  ॥ 25 ॥ 

സംസ്കാരകാലോ ജായായാ അപത്യസ്യാത്മനസ്തഥാ ।
പ്രേതസംസ്ഥാ മൃതാഹശ്ച കർമ്മണ്യഭ്യുദയേ നൃപ  ॥ 26 ॥ 

അഥ ദേശാൻ പ്രവക്ഷ്യാമി ധർമ്മാദിശ്രേയ ആവഹൻ ।
സ വൈ പുണ്യതമോ ദേശഃ സത്പാത്രം യത്ര ലഭ്യതേ  ॥ 27 ॥ 

ബിംബം ഭഗവതോ യത്ര സർവ്വമേതച്ചരാചരം ।
യത്ര ഹ ബ്രാഹ്മണകുലം തപോവിദ്യാദയാന്വിതം  ॥ 28 ॥ 

യത്ര യത്ര ഹരേരർച്ചാ സ ദേശഃ ശ്രേയസാം പദം ।
യത്ര ഗംഗാദയോ നദ്യഃ പുരാണേഷു ച വിശ്രുതാഃ  ॥ 29 ॥ 

സരാംസി പുഷ്കരാദീനി ക്ഷേത്രാണ്യർഹാശ്രിതാന്യുത ।
കുരുക്ഷേത്രം ഗയശിരഃ പ്രയാഗഃ പുലഹാശ്രമഃ  ॥ 30 ॥ 

നൈമിഷം ഫാൽഗുനം സേതുഃ പ്രഭാസോഽഥ കുശസ്ഥലീ ।
വാരാണസീ മധുപുരീ പമ്പാ ബിന്ദുസരസ്തഥാ  ॥ 31 ॥ 

നാരായണാശ്രമോ നന്ദാ സീതാരാമാശ്രമാദയഃ ।
സർവ്വേ കുലാചലാ രാജൻ മഹേന്ദ്രമലയാദയഃ  ॥ 32 ॥ 

ഏതേ പുണ്യതമാ ദേശാ ഹരേരർച്ചാശ്രിതാശ്ച യേ ।
ഏതാൻ ദേശാൻ നിഷേവേത ശ്രേയസ്കാമോ ഹ്യഭീക്ഷ്ണശഃ ।
ധർമ്മോ ഹ്യത്രേഹിതഃ പുംസാം സഹസ്രാധിഫലോദയഃ  ॥ 33 ॥ 

പാത്രം ത്വത്ര നിരുക്തം വൈ കവിഭിഃ പാത്രവിത്തമൈഃ ।
ഹരിരേവൈക ഉർവ്വീശ യൻമയം വൈ ചരാചരം  ॥ 34 ॥ 

ദേവർഷ്യർഹത്സു വൈ സത്സു തത്ര ബ്രഹ്മാത്മജാദിഷു ।
രാജൻ യദഗ്രപൂജായാം മതഃ പാത്രതയാച്യുതഃ  ॥ 35 ॥ 

ജീവരാശിഭിരാകീർണ്ണ ആണ്ഡകോശാംഘ്രിപോ മഹാൻ ।
തൻമൂലത്വാദച്യുതേജ്യാ സർവ്വജീവാത്മതർപ്പണം  ॥ 36 ॥ 

പുരാണ്യനേന സൃഷ്ടാനി നൃതിര്യഗൃഷിദേവതാഃ ।
ശേതേ ജീവേന രൂപേണ പുരേഷു പുരുഷോ ഹ്യസൌ  ॥ 37 ॥ 

തേഷ്വേഷു ഭഗവാൻ രാജംസ്താരതമ്യേന വർത്തതേ ।
തസ്മാത്പാത്രം ഹി പുരുഷോ യാവാനാത്മാ യഥേയതേ  ॥ 38 ॥ 

ദൃഷ്ട്വാ തേഷാം മിഥോ നൃണാമവജ്ഞാനാത്മതാം നൃപ ।
ത്രേതാദിഷു ഹരേരർച്ചാ ക്രിയായൈ കവിഭിഃ കൃതാ  ॥ 39 ॥ 

തതോഽർച്ചായാം ഹരിം കേചിത് സംശ്രദ്ധായ സപര്യയാ ।
ഉപാസത ഉപാസ്താപി നാർത്ഥദാ പുരുഷദ്വിഷാം  ॥ 40 ॥ 

പുരുഷേഷ്വപി രാജേന്ദ്ര സുപാത്രം ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ ।
തപസാ വിദ്യയാ തുഷ്ട്യാ ധത്തേ വേദം ഹരേസ്തനും  ॥ 41 ॥ 

നന്വസ്യ ബ്രാഹ്മണാ രാജൻ കൃഷ്ണസ്യ ജഗദാത്മനഃ ।
പുനന്തഃ പാദരജസാ ത്രിലോകീം ദൈവതം മഹത്  ॥ 42 ॥