ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 2


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 2 

വിദുര ഉവാച

ഭവേ ശീലവതാം ശ്രേഷ്ഠേ ദക്ഷോ ദുഹിതൃവത്സലഃ ।
വിദ്വേഷമകരോത്കസ്മാദനാദൃത്യാത്മജാം സതീം  ॥ 1 ॥ 

കസ്തം ചരാചരഗുരും നിർവ്വൈരം ശാന്തവിഗ്രഹം ।
ആത്മാരാമം കഥം ദ്വേഷ്ടി ജഗതോ ദൈവതം മഹത്  ॥ 2 ॥ 

ഏതദാഖ്യാഹി മേ ബ്രഹ്മൻ ജാമാതുഃ ശ്വശുരസ്യ ച ।
വിദ്വേഷസ്തു യതഃ പ്രാണാംസ്തത്യജേ ദുസ്ത്യജാൻ സതീ  ॥ 3 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

പുരാ വിശ്വസൃജാം സത്രേ സമേതാഃ പരമർഷയഃ ।
തഥാമരഗണാഃ സർവ്വേ സാനുഗാ മുനയോഽഗ്നയഃ  ॥ 4 ॥ 

തത്ര പ്രവിഷ്ടമൃഷയോ ദൃഷ്ട്വാർക്കമിവ രോചിഷാ ।
ഭ്രാജമാനം വിതിമിരം കുർവ്വന്തം തൻമഹത്സദഃ  ॥ 5 ॥ 

ഉദതിഷ്ഠൻസദസ്യാസ്തേ സ്വധിഷ്ണ്യേഭ്യഃ സഹാഗ്നയഃ ।
ഋതേ വിരിഞ്ചം ശർവ്വം ച തദ്ഭാസാക്ഷിപ്തചേതസഃ  ॥ 6 ॥ 

സദസസ്പതിഭിർദക്ഷോ ഭഗവാൻ സാധു സത്കൃതഃ ।
അജം ലോകഗുരും നത്വാ നിഷസാദ തദാജ്ഞയാ  ॥ 7 ॥ 

പ്രാങ്നിഷണ്ണം മൃഡം ദൃഷ്ട്വാ നാമൃഷ്യത്തദനാദൃതഃ ।
ഉവാച വാമം ചക്ഷുർഭ്യാമഭിവീക്ഷ്യ ദഹന്നിവ  ॥ 8 ॥ 

ശ്രൂയതാം ബ്രഹ്മർഷയോ മേ സഹ ദേവാഃ സഹാഗ്നയഃ ।
സാധൂനാം ബ്രുവതോ വൃത്തം നാജ്ഞാനാന്ന ച മത്സരാത്  ॥ 9 ॥ 

അയം തു ലോകപാലാനാം യശോഘ്നോ നിരപത്രപഃ ।
സദ്ഭിരാചരിതഃ പന്ഥാ യേന സ്തബ്ധേന ദൂഷിതഃ  ॥ 10 ॥ 

ഏഷ മേ ശിഷ്യതാം പ്രാപ്തോ യൻമേ ദുഹിതുരഗ്രഹീത് ।
പാണിം വിപ്രാഗ്നിമുഖതഃ സാവിത്ര്യാ ഇവ സാധുവത്  ॥ 11 ॥ 

ഗൃഹീത്വാ മൃഗശാവാക്ഷ്യാഃ പാണിം മർക്കടലോചനഃ ।
പ്രത്യുത്ഥാനാഭിവാദാർഹേ വാചാപ്യകൃത നോചിതം  ॥ 12 ॥ 

ലുപ്തക്രിയായാശുചയേ മാനിനേ ഭിന്നസേതവേ ।
അനിച്ഛന്നപ്യദാം ബാലാം ശൂദ്രായേവോശതീം ഗിരം  ॥ 13 ॥ 

പ്രേതാവാസേഷു ഘോരേഷു പ്രേതൈർഭൂതഗണൈർവൃതഃ ।
അടത്യുൻമത്തവന്നഗ്നോ വ്യുപ്തകേശോ ഹസൻ രുദൻ  ॥ 14 ॥ 

ചിതാഭസ്മകൃതസ്നാനഃ പ്രേതസ്രങ് ന്രസ്ഥിഭൂഷണഃ ।
ശിവാപദേശോ ഹ്യശിവോ മത്തോ മത്തജനപ്രിയഃ ।
പതിഃ പ്രമഥഭൂതാനാം തമോമാത്രാത്മകാത്മനാം  ॥ 15 ॥ 

തസ്മാ ഉൻമാദനാഥായ നഷ്ടശൌചായ ദുർഹൃദേ ।
ദത്താ ബത മയാ സാധ്വീ ചോദിതേ പരമേഷ്ഠിനാ  ॥ 16 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

വിനിന്ദ്യൈവം സ ഗിരിശമപ്രതീപമവസ്ഥിതം ।
ദക്ഷോഽഥാപ ഉപസ്പൃശ്യ ക്രുദ്ധഃ ശപ്തും പ്രചക്രമേ  ॥ 17 ॥ 

അയം തു ദേവയജന ഇന്ദ്രോപേന്ദ്രാദിഭിർഭവഃ ।
സഹ ഭാഗം ന ലഭതാം ദേവൈർദ്ദേവഗണാധമഃ  ॥ 18 ॥ 

     നിഷിദ്ധ്യമാനഃ സ സദസ്യമുഖ്യൈർ
          ദ്ദക്ഷോ ഗിരിത്രായ വിസൃജ്യ ശാപം ।
     തസ്മാദ്‌വിനിഷ്ക്രമ്യ വിവൃദ്ധമന്യുർ-
          ജ്ജഗാമ കൌരവ്യ നിജം നികേതനം  ॥ 19 ॥ 

     വിജ്ഞായ ശാപം ഗിരിശാനുഗാഗ്രണീഃ 
          നന്ദീശ്വരോ രോഷകഷായദൂഷിതഃ ।
     ദക്ഷായ ശാപം വിസസർജ്ജ ദാരുണം 
          യേ ചാന്വമോദംസ്തദവാച്യതാം ദ്വിജാഃ  ॥ 20 ॥ 

യ ഏതൻമർത്ത്യമുദ്ദിശ്യ ഭഗവത്യപ്രതിദ്രുഹി ।
ദ്രുഹ്യത്യജ്ഞഃ പൃഥഗ്‌ദൃഷ്ടിസ്തത്ത്വതോ വിമുഖോ ഭവേത്  ॥ 21 ॥ 

ഗൃഹേഷു കൂടധർമ്മേഷു സക്തോ ഗ്രാമ്യസുഖേച്ഛയാ ।
കർമ്മതന്ത്രം വിതനുതേ വേദവാദവിപന്നധീഃ  ॥ 22 ॥ 

ബുദ്ധ്യാ പരാഭിധ്യായിന്യാ വിസ്മൃതാത്മഗതിഃ പശുഃ ।
സ്ത്രീകാമഃ സോഽസ്ത്വതിതരാം ദക്ഷോ ബസ്തമുഖോഽചിരാത്  ॥ 23 ॥ 

വിദ്യാബുദ്ധിരവിദ്യായാം കർമ്മമയ്യാമസൌ ജഡഃ ।
സംസരന്ത്വിഹ യേ ചാമുമനു ശർവ്വാവമാനിനം  ॥ 24 ॥ 

ഗിരഃ ശ്രുതായാഃ പുഷ്പിണ്യാ മധുഗന്ധേന ഭൂരിണാ ।
മഥ്നാ ചോൻമഥിതാത്മാനഃ സമ്മുഹ്യന്തു ഹരദ്വിഷഃ  ॥ 25 ॥ 

സർവ്വഭക്ഷാ ദ്വിജാ വൃത്ത്യൈ ധൃതവിദ്യാ തപോവ്രതാഃ ।
വിത്തദേഹേന്ദ്രിയാരാമാ യാചകാ വിചരന്ത്വിഹ  ॥ 26 ॥ 

തസ്യൈവം ദദതഃ ശാപം ശ്രുത്വാ ദ്വിജകുലായ വൈ ।
ഭൃഗുഃ പ്രത്യസൃജച്ഛാപം ബ്രഹ്മദണ്ഡം ദുരത്യയം  ॥ 27 ॥ 

ഭവവ്രതധരാ യേ ച യേ ച താൻ സമനുവ്രതാഃ
പാഖണ്ഡിനസ്തേ ഭവന്തു സച്ഛാസ്ത്രപരിപന്ഥിനഃ  ॥ 28 ॥ 

നഷ്ടശൌചാ മൂഢധിയോ ജടാഭസ്മാസ്ഥിധാരിണഃ ।
വിശന്തു ശിവദീക്ഷായാം യത്ര ദൈവം സുരാസവം  ॥ 29 ॥ 

ബ്രഹ്മ ച ബ്രാഹ്മണാംശ്ചൈവ യദ്യൂയം പരിനിന്ദഥ ।
സേതും വിധാരണം പുംസാമതഃ പാഖണ്ഡമാശ്രിതാഃ  ॥ 30 ॥ 

ഏഷ ഏവ ഹി ലോകാനാം ശിവഃ പന്ഥാഃ സനാതനഃ ।
യം പൂർവ്വേ ചാനുസന്തസ്ഥുർ യത്പ്രമാണം ജനാർദ്ദനഃ  ॥ 31 ॥ 

തദ്ബ്രഹ്മ പരമം ശുദ്ധം സതാം വർത്മ സനാതനം ।
വിഗർഹ്യ യാത പാഖണ്ഡം ദൈവം വോ യത്ര ഭൂതരാട്  ॥ 32 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

തസ്യൈവം വദതഃ ശാപം ഭൃഗോഃ സ ഭഗവാൻ ഭവഃ ।
നിശ്ചക്രാമ തതഃ കിഞ്ചിദ് വിമനാ ഇവ സാനുഗഃ  ॥ 33 ॥ 

തേഽപി വിശ്വസൃജഃ സത്രം സഹസ്രപരിവത്സരാൻ ।
സംവിധായ മഹേഷ്വാസ യത്രേജ്യ ഋഷഭോ ഹരിഃ  ॥ 34 ॥ 

ആപ്ലുത്യാവഭൃഥം യത്ര ഗംഗാ യമുനയാന്വിതാ ।
വിരജേനാത്മനാ സർവ്വേ സ്വം സ്വം ധാമ യയുസ്തതഃ  ॥ 35 ॥