ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പഞ്ചമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 5) / അദ്ധ്യായം 2


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പഞ്ചമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 5) / അദ്ധ്യായം 2 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏവം പിതരി സമ്പ്രവൃത്തേ തദനുശാസനേ വർത്തമാന ആഗ്നീധ്രോ ജംബൂദ്വീപൌകസഃ പ്രജാ ഔരസവദ്ധർമ്മാവേക്ഷമാണഃ പര്യഗോപായത്  ॥ 1 ॥ 

സ ച കദാചിത്പിതൃലോകകാമഃ സുരവരവനിതാക്രീഡാചലദ്രോണ്യാം ഭഗവന്തം വിശ്വസൃജാം പതിമാഭൃതപരിചര്യോപകരണ ആത്മൈകാഗ്ര്യേണ തപസ്വ്യാരാധയാംബഭൂവ  ॥ 2 ॥ 

തദുപലഭ്യ ഭഗവാനാദിപുരുഷഃ സദസി ഗായന്തീം പൂർവ്വചിത്തിം നാമാപ്സരസമഭിയാപയാമാസ  ॥ 3 ॥ 

സാ ച തദാശ്രമോപവനമതിരമണീയം വിവിധനിബിഡവിടപിവിടപനികരസംശ്ലിഷ്ടപുരടലതാരൂഢസ്ഥലവിഹംഗമമിഥുനൈഃ പ്രോച്യമാനശ്രുതിഭിഃ 
പ്രതിബോധ്യമാനസലിലകുക്കുടകാരണ്ഡവകളഹംസാദിഭിർവ്വിചിത്രമുപകൂജിതാമലജലാശയകമലാകരമുപബഭ്രാമ  ॥ 4 ॥ 

തസ്യാഃ സുലളിതഗമനപദവിന്യാസഗതിവിലാസായാശ്ചാനുപദം ഖണഖണായമാനരുചിരചരണാഭരണസ്വനമുപാകർണ്ണ്യ നരദേവകുമാരഃ സമാധിയോഗേനാമീലിതനയനനളിനമുകുളയുഗളമീഷദ്വികചയ്യ വ്യചഷ്ട  ॥ 5 ॥ 

താമേവാവിദൂരേ മധുകരീമിവ സുമനസ ഉപജിഘ്രന്തീം ദിവിജമനുജമനോനയനാഹ്ളാദദുഘൈർഗ്ഗതിവിഹാരവ്രീഡാവിനയാവലോകസുസ്വരാക്ഷരാവയവൈർമ്മനസി നൃണാം കുസുമായുധസ്യ വിദധതീം വിവരം നിജമുഖവിഗലിതാമൃതാസവസഹാസഭാഷണാമോദമദാന്ധമധുകരനികരോപരോധേന ദ്രുതപദവിന്യാസേന വൽഗുസ്പന്ദനസ്തനകലശകബരഭാരരശനാം ദേവീം തദവലോകനേന വിവൃതാവസരസ്യ ഭഗവതോ മകരധ്വജസ്യ വശമുപനീതോ ജഡവദിതി ഹോവാച  ॥ 6 ॥ 

     കാ ത്വം ചികീർഷസി ച കിം മുനിവര്യ ശൈലേ 
          മായാസി കാപി ഭഗവത്പരദേവതായാഃ ।
     വിജ്യേ ബിഭർഷി ധനുഷീ സുഹൃദാത്മനോഽർത്ഥേ 
          കിം വാ മൃഗാൻ മൃഗയസേ വിപിനേ പ്രമത്താൻ  ॥ 7 ॥ 

     ബാണാവിമൌ ഭഗവതഃ ശതപത്രപത്രൌ 
          ശാന്താവപുംഖരുചിരാവതിതിഗ്മദന്തൌ । 
     കസ്മൈ യുയുങ്ക്ഷസി വനേ വിചരൻ ന വിദ്മഃ 
          ക്ഷേമായ നോ ജഡധിയാം തവ വിക്രമോഽസ്തു  ॥ 8 ॥ 

     ശിഷ്യാ ഇമേ ഭഗവതഃ പരിതഃ പഠന്തി 
          ഗായന്തി സാമ സരഹസ്യമജസ്രമീശം ।
     യുഷ്മച്ഛിഖാവിലുലിതാഃ സുമനോഽഭിവൃഷ്ടീഃ 
          സർവ്വേ ഭജന്ത്യൃഷിഗണാ ഇവ വേദശാഖാഃ  ॥ 9 ॥ 

     വാചം പരം ചരണപഞ്ജരതിത്തിരീണാം 
          ബ്രഹ്മന്നരൂപമുഖരാം ശൃണവാമ തുഭ്യം । 
     ലബ്ധാ കദംബരുചിരങ്കവിടങ്കബിംബേ 
          യസ്യാമലാതപരിധിഃ ക്വ ച വൽകലം തേ  ॥ 10 ॥ 

     കിം സംഭൃതം രുചിരയോർദ്ദ്വിജ ശൃംഗയോസ്തേ 
          മധ്യേ കൃശോ വഹസി യത്ര ദൃശിഃ ശ്രിതാ മേ । 
     പങ്കോഽരുണഃ സുരഭിരാത്മവിഷാണ ഈദൃഗ് 
          യേനാശ്രമം സുഭഗ മേ സുരഭീകരോഷി  ॥ 11 ॥ 

     ലോകം പ്രദർശയ സുഹൃത്തമ താവകം മേ 
          യത്രത്യ ഇത്ഥമുരസാവയവാവപൂർവൌ । 
     അസ്മദ്വിധസ്യ മന ഉന്നയനൌ ബിഭർത്തി 
          ബഹ്വദ്ഭുതം സരസരാസസുധാദിവക്ത്രേ  ॥ 12 ॥ 

     കാ വാഽഽത്മവൃത്തിരദനാദ്ധവിരംഗ വാതി 
          വിഷ്ണോഃ കലാസ്യനിമിഷോൻമകരൌ ച കർണ്ണൗ ।
     ഉദ്വിഗ്നമീനയുഗളം ദ്വിജപങ്ക്തിശോചി- 
          രാസന്നഭൃങ്ഗനികരം സര ഉൻമുഖം തേ  ॥ 13 ॥ 

     യോഽസൌ ത്വയാ കരസരോജഹതഃ പതംഗോ 
          ദിക്ഷു ഭ്രമൻ ഭ്രമത ഏജയതേഽക്ഷിണീ മേ ‌।
     മുക്തം ന തേ സ്മരസി വക്രജടാവരൂഥം 
          കഷ്ടോഽനിലോ ഹരതി ലമ്പട ഏഷ നീവീം  ॥ 14 ॥ 

     രൂപം തപോധന തപശ്ചരതാം തപോഘ്നം 
          ഹ്യേതത്തു കേന തപസാ ഭവതോപലബ്ധം । 
     ചർത്തും തപോഽർഹസി മയാ സഹ മിത്ര മഹ്യം 
          കിം വാ പ്രസീദതി സ വൈ ഭവഭാവനോ മേ  ॥ 15 ॥ 

     ന ത്വാം ത്യജാമി ദയിതം ദ്വിജദേവദത്തം 
          യസ്മിൻ മനോ ദൃഗപി നോ ന വിയാതി ലഗ്നം । 
     മാം ചാരുശൃംഗ്യർഹസി നേതുമനുവ്രതം തേ 
          ചിത്തം യതഃ പ്രതിസരന്തു ശിവാഃ സചിവ്യഃ  ॥ 16 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇതി ലലനാനുനയാതിവിശാരദോ ഗ്രാമ്യവൈദഗ്ധ്യയാ പരിഭാഷയാ താം വിബുധവധൂം വിബുധമതിരധിസഭാജയാമാസ  ॥ 17 ॥ 

സാ ച തതസ്തസ്യ വീരയൂഥപതേർബ്ബുദ്ധിശീലരൂപവയഃശ്രിയൌദാര്യേണ പരാക്ഷിപ്തമനാസ്തേന സഹായുതായുതപരിവത്സരോപലക്ഷണം കാലം ജംബൂദ്വീപപതിനാ ഭൌമസ്വർഗ്ഗഭോഗാൻ ബുഭുജേ  ॥ 18 ॥ 

തസ്യാമു ഹ വാ ആത്മജാൻ സ രാജവര ആഗ്നീധ്രോ നാഭികിമ്പുരുഷഹരിവർഷേലാവൃതരമ്യകഹിരൺമയകുരുഭദ്രാശ്വകേതുമാലസംജ്ഞാൻ നവ പുത്രാനജനയത്  ॥ 19 ॥ 

സാ സൂത്വാഥ സുതാൻ നവാനുവത്സരം ഗൃഹ ഏവാപഹായ പൂർവ്വചിത്തിർഭൂയ ഏവാജം ദേവമുപതസ്ഥേ  ॥ 20 ॥ 

ആഗ്നീധ്രസുതാസ്തേ മാതുരനുഗ്രഹാദൌത്പത്തികേനൈവ സംഹനനബലോപേതാഃ പിത്രാ വിഭക്താ ആത്മതുല്യനാമാനി യഥാഭാഗം ജംബൂദ്വീപവർഷാണി ബുഭുജുഃ  ॥ 21 ॥ 

ആഗ്നീധ്രോ രാജാതൃപ്തഃ കാമാനാമപ്സരസമേവാനുദിനമധിമന്യമാനസ്തസ്യാഃ സലോകതാം ശ്രുതിഭിരവാരുന്ധ യത്ര പിതരോ മാദയന്തേ  ॥ 22 ॥ 

സമ്പരേതേ പിതരി നവ ഭ്രാതരോ മേരുദുഹിതൄർമേരുദേവീം പ്രതിരൂപാമുഗ്രദംഷ്ട്രീം ലതാം രമ്യാം ശ്യാമാം നാരീം ഭദ്രാം ദേവവീതിമിതി സംജ്ഞാ നവോദവഹൻ  ॥ 23 ॥