ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഏകാദശഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 11) / അദ്ധ്യായം 5


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഏകാദശഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 11) / അദ്ധ്യായം 5 

രാജോവാച

ഭഗവന്തം ഹരിം പ്രായോ ന ഭജന്ത്യാത്മവിത്തമാഃ ।
തേഷാമശാന്തകാമാനാം കാ നിഷ്ഠാവിജിതാത്മനാം  ॥ 1 ॥ 

ചമസ ഉവാച

മുഖബാഹൂരുപാദേഭ്യഃ പുരുഷസ്യാശ്രമൈഃ സഹ ।
ചത്വാരോ ജജ്ഞിരേ വർണ്ണാ ഗുണൈർവ്വിപ്രാദയഃ പൃഥക്  ॥ 2 ॥ 

യ ഏഷാം പുരുഷം സാക്ഷാദാത്മപ്രഭവമീശ്വരം ।
ന ഭജന്ത്യവജാനന്തി സ്ഥാനാദ്ഭ്രഷ്ടാഃ പതന്ത്യധഃ  ॥ 3 ॥ 

ദൂരേ ഹരികഥാഃ കേചിദ് ദൂരേ ചാച്യുതകീർത്തനാഃ ।
സ്ത്രിയഃ ശൂദ്രാദയശ്ചൈവ തേഽനുകമ്പ്യാ ഭവാദൃശാം  ॥ 4 ॥ 

വിപ്രോ രാജന്യവൈശ്യൌ ച ഹരേഃ പ്രാപ്താഃ പദാന്തികം ।
ശ്രൌതേന ജൻമനാഥാപി മുഹ്യന്ത്യാമ്നായവാദിനഃ  ॥ 5 ॥ 

കർമ്മണ്യകോവിദാഃ സ്തബ്ധാ മൂർഖാഃ പണ്ഡിതമാനിനഃ ।
വദന്തി ചാടുകാൻ മൂഢാ യയാ മാധ്വ്യാ ഗിരോത്സുകാഃ  ॥ 6 ॥ 

രജസാ ഘോരസങ്കൽപാഃ കാമുകാ അഹിമന്യവഃ ।
ദാംഭികാ മാനിനഃ പാപാ വിഹസന്ത്യച്യുതപ്രിയാൻ  ॥ 7 ॥ 

     വദന്തി തേഽന്യോന്യമുപാസിതസ്ത്രിയോ 
          ഗൃഹേഷു മൈഥുന്യപരേഷു ചാശിഷഃ ।
     യജന്ത്യസൃഷ്ടാന്നവിധാനദക്ഷിണം 
          വൃത്ത്യൈ പരം ഘ്നന്തി പശൂനതദ്വിദഃ  ॥ 8 ॥ 

     ശ്രിയാ വിഭൂത്യാഭിജനേന വിദ്യയാ
          ത്യാഗേന രൂപേണ ബലേന കർമ്മണാ ।
     ജാതസ്മയേനാന്ധധിയഃ സഹേശ്വരാൻ 
          സതോഽവമന്യന്തി ഹരിപ്രിയാൻ ഖലാഃ  ॥ 9 ॥ 

     സർവ്വേഷു ശശ്വത്തനുഭൃത്സ്വവസ്ഥിതം 
          യഥാ ഖമാത്മാനമഭീഷ്ടമീശ്വരം । 
     വേദോപഗീതം ച ന ശൃണ്വതേഽബുധാ 
          മനോരഥാനാം പ്രവദന്തി വാർത്തയാ  ॥ 10 ॥ 

     ലോകേ വ്യവായാമിഷമദ്യസേവാ 
          നിത്യാസ്തു ജന്തോർന്ന ഹി തത്ര ചോദനാ ।
     വ്യവസ്ഥിതിസ്തേഷു വിവാഹയജ്ഞ-
          സുരാഗ്രഹൈരാസു നിവൃത്തിരിഷ്ടാ  ॥ 11 ॥ 

     ധനം ച ധർമ്മൈകഫലം യതോ വൈ 
          ജ്ഞാനം സവിജ്ഞാനമനുപ്രശാന്തി । 
     ഗൃഹേഷു യുഞ്ജന്തി കളേബരസ്യ 
          മൃത്യും ന പശ്യന്തി ദുരന്തവീര്യം  ॥ 12 ॥ 

     യദ്ഘ്രാണഭക്ഷോ വിഹിതഃ സുരായാ-
          സ്തഥാ പശോരാലഭനം ന ഹിംസാ ।
     ഏവം വ്യവായഃ പ്രജയാ ന രത്യാ 
          ഇമം വിശുദ്ധം ന വിദുഃ സ്വധർമ്മം  ॥ 13 ॥ 

യേ ത്വനേവംവിദോഽസന്തഃ സ്തബ്ധാഃ സദഭിമാനിനഃ ।
പശൂൻ ദ്രുഹ്യന്തി വിശ്രബ്ധാഃ പ്രേത്യ ഖാദന്തി തേ ച താൻ  ॥ 14 ॥ 

ദ്വിഷന്തഃ പരകായേഷു സ്വാത്മാനം ഹരിമീശ്വരം ।
മൃതകേ സാനുബന്ധേഽസ്മിൻ ബദ്ധസ്നേഹാഃ പതന്ത്യധഃ  ॥ 15 ॥ 

യേ കൈവല്യമസമ്പ്രാപ്താ യേ ചാതീതാശ്ച മൂഢതാം ।
ത്രൈവർഗ്ഗികാ ഹ്യക്ഷണികാ ആത്മാനം ഘാതയന്തി തേ  ॥ 16 ॥ 

ഏത ആത്മഹനോഽശാന്താ അജ്ഞാനേ ജ്ഞാനമാനിനഃ ।
സീദന്ത്യകൃതകൃത്യാ വൈ കാലധ്വസ്തമനോരഥാഃ  ॥ 17 ॥ 

ഹിത്വാത്യായാസരചിതാ ഗൃഹാപത്യസുഹൃച്ഛ്രിയഃ ।
തമോ വിശന്ത്യനിച്ഛന്തോ വാസുദേവപരാങ്മുഖാഃ  ॥ 18 ॥ 

രാജോവാച

കസ്മിൻ കാലേ സ ഭഗവാൻ കിം വർണ്ണഃ കീദൃശോ നൃഭിഃ ।
നാമ്നാ വാ കേന വിധിനാ പൂജ്യതേ തദിഹോച്യതാം  ॥ 19 ॥ 

കരഭാജന ഉവാച

കൃതം ത്രേതാ ദ്വാപരം ച കലിരിത്യേഷു കേശവഃ ।
നാനാവർണ്ണാഭിധാകാരോ നാനൈവ വിധിനേജ്യതേ  ॥ 20 ॥ 

കൃതേ ശുക്ലശ്ചതുർബ്ബാഹുർജ്ജടിലോ വൽകലാംബരഃ ।
കൃഷ്ണാജിനോപവീതാക്ഷാൻ ബിഭ്രദ്ദണ്ഡകമണ്ഡലൂ  ॥ 21 ॥ 

മനുഷ്യാസ്തു തദാ ശാന്താ നിർവ്വൈരാഃ സുഹൃദഃ സമാഃ ।
യജന്തി തപസാ ദേവം ശമേന ച ദമേന ച  ॥ 22 ॥ 

ഹംസഃ സുപർണ്ണോ വൈകുണ്ഠോ ധർമ്മോ യോഗേശ്വരോഽമലഃ ।
ഈശ്വരഃ പുരുഷോഽവ്യക്തഃ പരമാത്മേതി ഗീയതേ  ॥ 23 ॥ 

ത്രേതായാം രക്തവർണ്ണോഽസൌ ചതുർബ്ബഹുസ്ത്രിമേഖലഃ ।
ഹിരണ്യകേശസ്ത്രയ്യാത്മാ സ്രുക്സ്രുവാദ്യുപലക്ഷണഃ  ॥ 24 ॥ 

തം തദാ മനുജാ ദേവം സർവ്വദേവമയം ഹരിം ।
യജന്തി വിദ്യയാ ത്രയ്യാ ധർമ്മിഷ്ഠാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ  ॥ 25 ॥ 

വിഷ്ണുർ യജ്ഞഃ പൃശ്നിഗർഭഃ സർവ്വദേവ ഉരുക്രമഃ ।
വൃഷാകപിർജ്ജയന്തശ്ച ഉരുഗായ ഇതീര്യതേ  ॥ 26 ॥ 

ദ്വാപരേ ഭഗവാൻ ശ്യാമഃ പീതവാസാ നിജായുധഃ ।
ശ്രീവത്സാദിഭിരങ്കൈശ്ച ലക്ഷണൈരുപലക്ഷിതഃ  ॥ 27 ॥ 

തം തദാ പുരുഷം മർത്ത്യാ മഹാരാജോപലക്ഷണം ।
യജന്തി വേദതന്ത്രാഭ്യാം പരം ജിജ്ഞാസവോ നൃപ  ॥ 28 ॥ 

നമസ്തേ വാസുദേവായ നമഃ സങ്കർഷണായ ച ।
പ്രദ്യുമ്‌നായാനിരുദ്ധായ തുഭ്യം ഭഗവതേ നമഃ  ॥ 29 ॥ 

നാരായണായ ഋഷയേ പുരുഷായ മഹാത്മനേ ।
വിശ്വേശ്വരായ വിശ്വായ സർവ്വഭൂതാത്മനേ നമഃ  ॥ 30 ॥ 

ഇതി ദ്വാപര ഉർവ്വീശ സ്തുവന്തി ജഗദീശ്വരം ।
നാനാതന്ത്രവിധാനേന കലാവപി യഥാ ശൃണു  ॥ 31 ॥ 

കൃഷ്ണവർണ്ണം ത്വിഷാകൃഷ്ണം സാംഗോപാംഗാസ്ത്രപാർഷദം ।
യജ്ഞൈഃ സങ്കീർത്തനപ്രായൈർ യജന്തി ഹി സുമേധസഃ  ॥ 32 ॥ 

     ധ്യേയം സദാ പരിഭവഘ്നമഭീഷ്ടദോഹം 
          തീർത്ഥാസ്പദം ശിവവിരിഞ്ചിനുതം ശരണ്യം । 
     ഭൃത്യാർത്തിഹം പ്രണതപാല ഭവാബ്ധിപോതം 
          വന്ദേ മഹാപുരുഷ തേ ചരണാരവിന്ദം  ॥ 33 ॥ 

     ത്യക്ത്വാ സുദുസ്ത്യജസുരേപ്സിതരാജ്യലക്ഷ്മീം 
          ധർമ്മിഷ്ഠ ആര്യവചസാ യദഗാദരണ്യം । 
     മായാമൃഗം ദയിതയേപ്സിതമന്വധാവദ്-
          വന്ദേ മഹാപുരുഷ തേ ചരണാരവിന്ദം  ॥ 34 ॥ 

ഏവം യുഗാനുരൂപാഭ്യാം ഭഗവാൻ യുഗവർത്തിഭിഃ ।
മനുജൈരിജ്യതേ രാജൻ ശ്രേയസാമീശ്വരോ ഹരിഃ  ॥ 35 ॥ 

കലിം സഭാജയന്ത്യാര്യാ ഗുണജ്ഞാഃ സാരഭാഗിനഃ ।
യത്ര സങ്കീർത്തനേനൈവ സർവ്വസ്വാർത്ഥോഽഭിലഭ്യതേ  ॥ 36 ॥ 

ന ഹ്യതഃ പരമോ ലാഭോ ദേഹിനാം ഭ്രാമ്യതാമിഹ ।
യതോ വിന്ദേത പരമാം ശാന്തിം നശ്യതി സംസൃതിഃ  ॥ 37 ॥ 

കൃതാദിഷു പ്രജാ രാജൻ കലാവിച്ഛന്തി സംഭവം ।
കലൌ ഖലു ഭവിഷ്യന്തി നാരായണപരായണാഃ  ॥ 38 ॥ 

ക്വചിത്ക്വചിൻമഹാരാജ ദ്രവിഡേഷു ച ഭൂരിശഃ ।
താമ്രപർണ്ണീ നദീ യത്ര കൃതമാലാ പയസ്വിനീ  ॥ 39 ॥ 

കാവേരീ ച മഹാപുണ്യാ പ്രതീചീ ച മഹാനദീ ।
യേ പിബന്തി ജലം താസാം മനുജാ മനുജേശ്വര ।
പ്രായോ ഭക്താ ഭഗവതി വാസുദേവേഽമലാശയാഃ  ॥ 40 ॥ 

     ദേവർഷിഭൂതാപ്തനൃണാം പിതൄണാം 
          ന കിങ്കരോ നായമൃണീ ച രാജൻ ।
     സർവ്വാത്മനാ യഃ ശരണം ശരണ്യം 
          ഗതോ മുകുന്ദം പരിഹൃത്യ കർത്തം  ॥ 41 ॥ 

     സ്വപാദമൂലം ഭജതഃ പ്രിയസ്യ 
          ത്യക്താന്യഭാവസ്യ ഹരിഃ പരേശഃ ।
     വികർമ്മ യച്ചോത്പതിതം കഥഞ്ചി-
          ദ്ധുനോതി സർവ്വം ഹൃദി സന്നിവിഷ്ടഃ  ॥ 42 ॥ 

നാരദ ഉവാച

ധർമ്മാൻ ഭാഗവതാനിത്ഥം ശ്രുത്വാഥ മിഥിലേശ്വരഃ ।
ജായന്തേയാൻ മുനീൻ പ്രീതഃ സോപാധ്യായോ ഹ്യപൂജയത്  ॥ 43 ॥ 

തതോഽന്തർദ്ദധിരേ സിദ്ധാഃ സർവ്വലോകസ്യ പശ്യതഃ ।
രാജാ ധർമ്മാനുപാതിഷ്ഠന്നവാപ പരമാം ഗതിം  ॥ 44 ॥ 

ത്വമപ്യേതാൻ മഹാഭാഗ ധമ്മാൻ ഭാഗവതാൻ ശ്രുതാൻ ।
ആസ്ഥിതഃ ശ്രദ്ധയാ യുക്തോ നിഃസംഗോ യാസ്യസേ പരം  ॥ 45 ॥ 

യുവയോഃ ഖലു ദമ്പത്യോർ യശസാ പൂരിതം ജഗത് ।
പുത്രതാമഗമദ്യദ്വാം ഭഗവാനീശ്വരോ ഹരിഃ  ॥ 46 ॥ 

ദർശനാലിംഗനാലാപൈഃ ശയനാസനഭോജനൈഃ ।
ആത്മാ വാം പാവിതഃ കൃഷ്ണേ പുത്രസ്നേഹം പ്രകുർവ്വതോഃ  ॥ 47 ॥ 

     വൈരേണ യം നൃപതയഃ ശിശുപാലപൌണ്ഡ്ര-
          ശാല്വാദയോ ഗതിവിലാസവിലോകനാദ്യൈഃ । 
     ധ്യായന്ത ആകൃതധിയഃ ശയനാസനാദൌ 
          തത്സാമ്യമാപുരനുരക്തധിയാം പുനഃ കിം  ॥ 48 ॥ 

മാപത്യബുദ്ധിമകൃഥാഃ കൃഷ്ണേ സർവ്വാത്മനീശ്വരേ ।
മായാമനുഷ്യഭാവേന ഗൂഢൈശ്വര്യേ പരേഽവ്യയേ  ॥ 49 ॥ 

ഭൂഭാരാസുരരാജന്യഹന്തവേ ഗുപ്തയേ സതാം ।
അവതീർണ്ണസ്യ നിർവൃത്യൈ യശോ ലോകേ വിതന്യതേ  ॥ 50 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏതച്ഛ്രുത്വാ മഹാഭാഗോ വസുദേവോഽതിവിസ്മിതഃ ।
ദേവകീ ച മഹാഭാഗാ ജഹതുർമ്മോഹമാത്മനഃ  ॥ 51 ॥ 

ഇതിഹാസമിമം പുണ്യം ധാരയേദ്യഃ സമാഹിതഃ ।
സ വിധൂയേഹ ശമലം ബ്രഹ്മഭൂയായ കൽപതേ  ॥ 52 ॥