ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 8


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 8 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഗർഗ്ഗഃ പുരോഹിതോ രാജൻ യദൂനാം സുമഹാതപാഃ ।
വ്രജം ജഗാമ നന്ദസ്യ വസുദേവപ്രചോദിതഃ  ॥ 1 ॥ 

തം ദൃഷ്ട്വാ പരമപ്രീതഃ പ്രത്യുത്ഥായ കൃതാഞ്ജലിഃ ।
ആനർച്ചാധോക്ഷജധിയാ പ്രണിപാതപുരഃസരം  ॥ 2 ॥ 

സൂപവിഷ്ടം കൃതാതിഥ്യം ഗിരാ സൂനൃതയാ മുനിം ।
നന്ദയിത്വാബ്രവീദ്ബ്രഹ്മൻ പൂർണ്ണസ്യ കരവാമ കിം  ॥ 3 ॥ 

മഹദ്വിചലനം നൄണാം ഗൃഹിണാം ദീനചേതസാം ।
നിഃശ്രേയസായ ഭഗവൻ കൽപതേ നാന്യഥാ ക്വചിത്  ॥ 4 ॥ 

ജ്യോതിഷാമയനം സാക്ഷാദ് യത്തജ്ജ്ഞാനമതീന്ദ്രിയം ।
പ്രണീതം ഭവതാ യേന പുമാൻ വേദ പരാവരം  ॥ 5 ॥ 

ത്വം ഹി ബ്രഹ്മവിദാം ശ്രേഷ്ഠഃ സംസ്കാരാൻ കർത്തുമർഹസി ।
ബാലയോരനയോർന്നൄണാം ജൻമനാ ബ്രാഹ്മണോ ഗുരുഃ  ॥ 6 ॥ 

ഗർഗ്ഗ ഉവാച

യദൂനാമഹമാചാര്യഃ ഖ്യാതശ്ച ഭുവി സർവ്വതഃ ।
സുതം മയാ സംസ്കൃതം തേ മന്യതേ ദേവകീസുതം  ॥ 7 ॥ 

കംസഃ പാപമതിഃ സഖ്യം തവ ചാനകദുന്ദുഭേഃ ।
ദേവക്യാ അഷ്ടമോ ഗർഭോ ന സ്ത്രീ ഭവിതുമർഹതി  ॥ 8 ॥ 

ഇതി സഞ്ചിന്തയൻ ശ്രുത്വാ ദേവക്യാ ദാരികാവചഃ ।
അപി ഹന്താഽഽഗതാശങ്കസ്തർഹി തന്നോഽനയോ ഭവേത്  ॥ 9 ॥ 

നന്ദ ഉവാച

അലക്ഷിതോഽസ്മിൻ രഹസി മാമകൈരപി ഗോവ്രജേ ।
കുരു ദ്വിജാതിസംസ്കാരം സ്വസ്തിവാചനപൂർവ്വകം  ॥ 10 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏവം സംപ്രാർത്ഥിതോ വിപ്രഃ സ്വചികീർഷിതമേവ തത് ।
ചകാര നാമകരണം ഗൂഢോ രഹസി ബാലയോഃ  ॥ 11 ॥ 

ഗർഗ്ഗ ഉവാച

അയം ഹി രോഹിണീപുത്രോ രമയൻ സുഹൃദോ ഗുണൈഃ ।
ആഖ്യാസ്യതേ രാമ ഇതി ബലാധിക്യാദ്ബലം വിദുഃ ।
യദൂനാമപൃഥഗ്ഭാവാത് സങ്കർഷണമുശന്ത്യുത  ॥ 12 ॥ 

ആസൻ വർണ്ണാസ്ത്രയോ ഹ്യസ്യ ഗൃഹ്ണതോഽനുയുഗം തനൂഃ ।
ശുക്ലോ രക്തസ്തഥാ പീത ഇദാനീം കൃഷ്ണതാം ഗതഃ  ॥ 13 ॥ 

പ്രാഗയം വസുദേവസ്യ ക്വചിജ്ജാതസ്തവാത്മജഃ ।
വാസുദേവ ഇതി ശ്രീമാനഭിജ്ഞാഃ സംപ്രചക്ഷതേ  ॥ 14 ॥ 

ബഹൂനി സന്തി നാമാനി രൂപാണി ച സുതസ്യ തേ ।
ഗുണകർമ്മാനുരൂപാണി താന്യഹം വേദ നോ ജനാഃ  ॥ 15 ॥ 

ഏഷ വഃ ശ്രേയ ആധാസ്യദ്ഗോപഗോകുലനന്ദനഃ ।
അനേന സർവ്വദുർഗ്ഗാണി യൂയമഞ്ജസ്തരിഷ്യഥ  ॥ 16 ॥ 

പുരാനേന വ്രജപതേ സാധവോ ദസ്യുപീഡിതാഃ ।
അരാജകേ രക്ഷ്യമാണാ ജിഗ്യുർദ്ദസ്യൂൻ സമേധിതാഃ  ॥ 17 ॥ 

യ ഏതസ്മിൻ മഹാഭാഗാഃ പ്രീതിം കുർവ്വന്തി മാനവാഃ ।
നാരയോഽഭിഭവന്ത്യേതാൻ വിഷ്ണുപക്ഷാനിവാസുരാഃ  ॥ 18 ॥ 

തസ്മാന്നന്ദാത്മജോഽയം തേ നാരായണസമോ ഗുണൈഃ ।
ശ്രിയാ കീർത്ത്യാനുഭാവേന ഗോപായസ്വ സമാഹിതഃ  ॥ 19 ॥ 

ഇത്യാത്മാനം സമാദിശ്യ ഗർഗ്ഗേ ച സ്വഗൃഹം ഗതേ ।
നന്ദഃ പ്രമുദിതോ മേനേ ആത്മാനം പൂർണ്ണമാശിഷാം  ॥ 20 ॥ 

കാലേന വ്രജതാൽപേന ഗോകുലേ രാമകേശവൌ ।
ജാനുഭ്യാം സഹ പാണിഭ്യാം രിംഗമാണൌ വിജഹ്രതുഃ  ॥ 21 ॥ 

     താവങ്ഘ്രിയുഗ്മമനുകൃഷ്യ സരീസൃപന്തൌ 
          ഘോഷപ്രഘോഷരുചിരം വ്രജകർദ്ദമേഷു ।
     തന്നാദഹൃഷ്ടമനസാവനുസൃത്യ ലോകം 
          മുഗ്ദ്ധപ്രഭീതവദുപേയതുരന്തി മാത്രോഃ  ॥ 22 ॥ 

     തൻമാതരൌ നിജസുതൌ ഘൃണയാ സ്നുവന്ത്യൌ 
          പങ്കാംഗരാഗരുചിരാവുപഗുഹ്യ ദോർഭ്യാം । 
     ദത്ത്വാ സ്തനം പ്രപിബതോഃ സ്മ മുഖം നിരീക്ഷ്യ 
          മുഗ്ദ്ധസ്മിതാൽപദശനം യയതുഃ പ്രമോദം  ॥ 23 ॥ 

     യർഹ്യംഗനാ ദർശനീയകുമാരലീലാ-
          വന്തർവ്രജേ തദബലാഃ പ്രഗൃഹീതപുച്ഛൈഃ । 
     വത്സൈരിതസ്തത ഉഭാവനുകൃഷ്യമാണൌ 
          പ്രേക്ഷന്ത്യ ഉജ്ഝിതഗൃഹാ ജഹൃഷുർഹസന്ത്യഃ  ॥ 24 ॥ 

     ശൃംഗ്യഗ്നിദംഷ്ട്ര്യസിജലദ്വിജകണ്ടകേഭ്യഃ 
          ക്രീഡാപരാവതിചലൌ സ്വസുതൌ നിഷേദ്ധും । 
     ഗൃഹ്യാണി കർത്തുമപി യത്ര ന തജ്ജനന്യൌ 
          ശേകാത ആപതുരലം മനസോഽനവസ്ഥാം  ॥ 25 ॥ 

കാലേനാൽപേന രാജർഷേ രാമഃ കൃഷ്ണശ്ച ഗോകുലേ ।
അഘൃഷ്ടജാനുഭിഃ പദ്ഭിർവ്വിചക്രമതുരഞ്ജസാ  ॥ 26 ॥ 

തതസ്തു ഭഗവാൻ കൃഷ്ണോ വയസ്യൈർവ്രജബാലകൈഃ ।
സഹ രാമോ വ്രജസ്ത്രീണാം ചിക്രീഡേ ജനയൻ മുദം  ॥ 27 ॥ 

കൃഷ്ണസ്യ ഗോപ്യോ രുചിരം വീക്ഷ്യ കൌമാരചാപലം ।
ശൃണ്വന്ത്യാഃ കില തൻമാതുരിതി ഹോചുഃ സമാഗതാഃ  ॥ 28 ॥ 

     വത്സാൻ മുഞ്ചൻ ക്വചിദസമയേ 
          ക്രോശസഞ്ജാതഹാസഃ 
     സ്തേയം സ്വാദ്വത്ത്യഥ ദധി പയഃ 
          കൽപിതൈഃ സ്തേയയോഗൈഃ ।
     മർക്കാൻ ഭോക്ഷ്യൻ വിഭജതി സ ചേ-
          ന്നാത്തി ഭാണ്ഡം ഭിനത്തി 
     ദ്രവ്യാലാഭേ സ ഗൃഹകുപിതോ 
          യാത്യുപക്രോശ്യ തോകാൻ  ॥ 29 ॥ 

     ഹസ്താഗ്രാഹ്യേ രചയതി വിധിം 
          പീഠകോലൂഖലാദ്യൈഃ 
     ഛിദ്രം ഹ്യന്തർന്നിഹിതവയുനഃ 
          ശിക്യഭാണ്ഡേഷു തദ്വിത് । 
     ധ്വാന്താഗാരേ ധൃതമണിഗണം 
          സ്വാംഗമർത്ഥപ്രദീപം 
     കാലേ ഗോപ്യോ യർഹി ഗൃഹകൃ-
          ത്യേഷു സുവ്യഗ്രചിത്താഃ  ॥ 30 ॥ 

     ഏവം ധാർഷ്ട്യാന്യുശതി കുരുതേ 
          മേഹനാദീനി വാസ്തൌ 
     സ്തേയോപായൈർവ്വിരചിതകൃതിഃ 
          സുപ്രതീകോ യഥാഽഽസ്തേ । 
     ഇത്ഥം സ്ത്രീഭിഃ സഭയനയന-
          ശ്രീമുഖാലോകിനീഭിഃ 
     വ്യാഖ്യാതാർത്ഥാ പ്രഹസിതമുഖീ 
          ന ഹ്യുപാലബ്ധുമൈച്ഛത്  ॥ 31 ॥ 

ഏകദാ ക്രീഡമാനാസ്തേ രാമാദ്യാ ഗോപദാരകാഃ ।
കൃഷ്ണോ മൃദം ഭക്ഷിതവാനിതി മാത്രേ ന്യവേദയൻ  ॥ 32 ॥ 

സാ ഗൃഹീത്വാ കരേ കൃഷ്ണമുപാലഭ്യ ഹിതൈഷിണീ ।
യശോദാ ഭയസംഭ്രാന്തപ്രേക്ഷണാക്ഷമഭാഷത  ॥ 33 ॥ 

കസ്മാൻമൃദമദാന്താത്മൻ ഭവാൻ ഭക്ഷിതവാൻ രഹഃ ।
വദന്തി താവകാ ഹ്യേതേ കുമാരാസ്തേഽഗ്രജോഽപ്യയം  ॥ 34 ॥ 

ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച

നാഹം ഭക്ഷിതവാനംബ സർവ്വേ മിഥ്യാഭിശംസിനഃ ।
യദി സത്യഗിരസ്തർഹി സമക്ഷം പശ്യ മേ മുഖം  ॥ 35 ॥ 

യദ്യേവം തർഹി വ്യാദേഹീത്യുക്തഃ സ ഭഗവാൻ ഹരിഃ ।
വ്യാദത്താവ്യാഹതൈശ്വര്യഃ ക്രീഡാമനുജബാലകഃ  ॥ 36 ॥ 

സാ തത്ര ദദൃശേ വിശ്വം ജഗത്സ്ഥാസ്നു ച ഖം ദിശഃ ।
സാദ്രിദ്വീപാബ്ധിഭൂഗോളം സ വായ്വഗ്നീന്ദുതാരകം  ॥ 37 ॥ 

ജ്യോതിശ്ചക്രം ജലം തേജോ നഭസ്വാൻ വിയദേവ ച ।
വൈകാരികാണീന്ദ്രിയാണി മനോ മാത്രാ ഗുണാസ്ത്രയഃ  ॥ 38 ॥ 

     ഏതദ്വിചിത്രം സഹ ജീവകാല-
          സ്വഭാവകർമ്മാശയലിംഗഭേദം ।
     സൂനോസ്തനൌ വീക്ഷ്യ വിദാരിതാസ്യേ 
          വ്രജം സഹാത്മാനമവാപ ശങ്കാം  ॥ 39 ॥ 

     കിം സ്വപ്ന ഏതദുത ദേവമായാ 
          കിം വാ മദീയോ ബത ബുദ്ധിമോഹഃ ।
     അഥോ അമുഷ്യൈവ മമാർഭകസ്യ 
          യഃ കശ്ചനൌത്പത്തിക ആത്മയോഗഃ  ॥ 40 ॥ 

     അഥോ യഥാവന്ന വിതർക്കഗോചരം 
          ചേതോ മനഃകർമ്മവചോഭിരഞ്ജസാ ।
     യദാശ്രയം യേന യതഃ പ്രതീയതേ 
          സുദുർവ്വിഭാവ്യം പ്രണതാസ്മി തത്പദം  ॥ 41 ॥ 

     അഹം മമാസൌ പതിരേഷ മേ സുതോ 
          വ്രജേശ്വരസ്യാഖിലവിത്തപാ സതീ ।
     ഗോപ്യശ്ച ഗോപാഃ സഹ ഗോധനാശ്ച മേ 
          യൻമായയേത്ഥം കുമതിഃ സ മേ ഗതിഃ  ॥ 42 ॥ 

ഇത്ഥം വിദിതതത്ത്വായാം ഗോപികായാം സ ഈശ്വരഃ ।
വൈഷ്ണവീം വ്യതനോൻമായാം പുത്രസ്നേഹമയീം വിഭുഃ  ॥ 43 ॥ 

സദ്യോനഷ്ടസ്മൃതിർഗ്ഗോപീ സാഽഽരോപ്യാരോഹമാത്മജം ।
പ്രവൃദ്ധസ്നേഹകലിലഹൃദയാഽഽസീദ് യഥാ പുരാ  ॥ 44 ॥ 

ത്രയ്യാ ചോപനിഷദ്ഭിശ്ച സാംഖ്യയോഗൈശ്ച സാത്വതൈഃ ।
ഉപഗീയമാനമാഹാത്മ്യം ഹരിം സാമന്യതാത്മജം  ॥ 45 ॥ 

രാജോവാച

നന്ദഃ കിമകരോദ്ബ്രഹ്മൻ ശ്രേയ ഏവം മഹോദയം ।
യശോദാ ച മഹാഭാഗാ പപൌ യസ്യാഃ സ്തനം ഹരിഃ  ॥ 46 ॥ 

പിതരൌ നാന്വവിന്ദേതാം കൃഷ്ണോദാരാർഭകേഹിതം ।
ഗായന്ത്യദ്യാപി കവയോ യല്ലോകശമലാപഹം  ॥ 47 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ദ്രോണോ വസൂനാം പ്രവരോ ധരയാ സഹ ഭാര്യയാ ।
കരിഷ്യമാണ ആദേശാൻ ബ്രഹ്മണസ്തമുവാച ഹ  ॥ 48 ॥ 

ജാതയോർന്നൗ മഹാദേവേ ഭുവി വിശ്വേശ്വരേ ഹരൌ ।
ഭക്തിഃ സ്യാത്പരമാ ലോകേ യയാഞ്ജോ ദുർഗ്ഗതിം തരേത്  ॥ 49 ॥ 

അസ്ത്വിത്യുക്തഃ സ ഭഗവാൻ വ്രജേ ദ്രോണോ മഹായശാഃ ।
ജജ്ഞേ നന്ദ ഇതി ഖ്യാതോ യശോദാ സാ ധരാഭവത്  ॥ 50 ॥ 

തതോ ഭക്തിർഭഗവതി പുത്രീഭൂതേ ജനാർദ്ദനേ ।
ദമ്പത്യോർന്നിതരാമാസീദ്ഗോപഗോപീഷു ഭാരത  ॥ 51 ॥ 

കൃഷ്ണോ ബ്രഹ്മണ ആദേശം സത്യം കർത്തും വ്രജേ വിഭുഃ ।
സഹ രാമോ വസംശ്ചക്രേ തേഷാം പ്രീതിം സ്വലീലയാ  ॥ 52 ॥