ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 31


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 31 

മൈത്രേയ ഉവാച

തത ഉത്പന്നവിജ്ഞാനാ ആശ്വധോക്ഷജഭാഷിതം ।
സ്മരന്ത ആത്മജേ ഭാര്യാം വിസൃജ്യ പ്രാവ്രജൻ ഗൃഹാത്  ॥ 1 ॥ 

ദീക്ഷിതാ ബ്രഹ്മസത്രേണ സർവ്വഭൂതാത്മമേധസാ ।
പ്രതീച്യാം ദിശി വേലായാം സിദ്ധോഽഭൂദ്യത്ര ജാജലിഃ  ॥ 2 ॥ 

     താന്നിർജ്ജിതപ്രാണമനോവചോദൃശോ 
          ജിതാസനാൻ ശാന്തസമാനവിഗ്രഹാൻ ।
     പരേഽമലേ ബ്രഹ്മണി യോജിതാത്മനഃ 
          സുരാസുരേഡ്യോ ദദൃശേ സ്മ നാരദഃ  ॥ 3 ॥ 

തമാഗതം ത ഉത്ഥായ പ്രണിപത്യാഭിനന്ദ്യ ച ।
പൂജയിത്വാ യഥാദേശം സുഖാസീനമഥാബ്രുവൻ  ॥ 4 ॥ 

പ്രചേതസ ഊചുഃ

സ്വാഗതം തേ സുരർഷേഽദ്യ ദിഷ്ട്യാ നോ ദർശനം ഗതഃ ।
തവ ചംക്രമണം ബ്രഹ്മന്നഭയായ യഥാ രവേഃ  ॥ 5 ॥ 

യദാദിഷ്ടം ഭഗവതാ ശിവേനാധോക്ഷജേന ച ।
തദ്ഗൃഹേഷു പ്രസക്താനാം പ്രായശഃ ക്ഷപിതം പ്രഭോ  ॥ 6 ॥ 

തന്നഃ പ്രദ്യോതയാധ്യാത്മജ്ഞാനം തത്ത്വാർത്ഥദർശനം ।
യേനാഞ്ജസാ തരിഷ്യാമോ ദുസ്തരം ഭവസാഗരം  ॥ 7 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

ഇതി പ്രചേതസാം പൃഷ്ടോ ഭഗവാൻ നാരദോ മുനിഃ ।
ഭഗവത്യുത്തമശ്ലോക ആവിഷ്ടാത്മാബ്രവീന്നൃപാൻ  ॥ 8 ॥ 

നാരദ ഉവാച

തജ്ജൻമ താനി കർമ്മാണി തദായുസ്തൻമനോ വചഃ ।
നൃണാം യേനേഹ വിശ്വാത്മാ സേവ്യതേ ഹരിരീശ്വരഃ  ॥ 9 ॥ 

കിം ജൻമഭിസ്ത്രിഭിർവ്വേഹ ശൌക്ലസാവിത്രയാജ്ഞികൈഃ ।
കർമ്മഭിർവ്വാ ത്രയീപ്രോക്തൈഃ പുംസോഽപി വിബുധായുഷാ  ॥ 10 ॥ 

ശ്രുതേന തപസാ വാ കിം വചോഭിശ്ചിത്തവൃത്തിഭിഃ ।
ബുദ്ധ്യാ വാ കിം നിപുണയാ ബലേനേന്ദ്രിയരാധസാ  ॥ 11 ॥ 

കിം വാ യോഗേന സാംഖ്യേന ന്യാസസ്വാധ്യായയോരപി ।
കിം വാ ശ്രേയോഭിരന്യൈശ്ച ന യത്രാത്മപ്രദോ ഹരിഃ  ॥ 12 ॥ 

ശ്രേയസാമപി സർവ്വേഷാമാത്മാ ഹ്യവധിരർത്ഥതഃ ।
സർവ്വേഷാമപി ഭൂതാനാം ഹരിരാത്മാഽഽത്മദഃ പ്രിയഃ  ॥ 13 ॥ 

     യഥാ തരോർമ്മൂലനിഷേചനേന 
          തൃപ്യന്തി തത്‌സ്കന്ധഭുജോപശാഖാഃ ।
     പ്രാണോപഹാരാച്ച യഥേന്ദ്രിയാണാം 
          തഥൈവ സർവ്വാർഹണമച്യുതേജ്യാ  ॥ 14 ॥ 

     യഥൈവ സൂര്യാത്പ്രഭവന്തി വാരഃ 
          പുനശ്ച തസ്മിൻ പ്രവിശന്തി കാലേ ।
     ഭൂതാനി ഭൂമൌ സ്ഥിരജംഗമാനി 
          തഥാ ഹരാവേവ ഗുണപ്രവാഹഃ  ॥ 15 ॥ 

     ഏതത്പദം തജ്ജഗദാത്മനഃ പരം 
          സകൃദ്വിഭാതം സവിതുർ യഥാ പ്രഭാ ।
     യഥാസവോ ജാഗ്രതി സുപ്തശക്തയോ 
          ദ്രവ്യക്രിയാജ്ഞാനഭിദാഭ്രമാത്യയഃ  ॥ 16 ॥ 

     യഥാ നഭസ്യഭ്രതമഃ പ്രകാശാ 
          ഭവന്തി ഭൂപാ ന ഭവന്ത്യനുക്രമാത് ।
     ഏവം പരേ ബ്രഹ്മണി ശക്തയസ്ത്വമൂ 
          രജസ്തമഃസത്ത്വമിതി പ്രവാഹഃ  ॥ 17 ॥ 

     തേനൈകമാത്മാനമശേഷദേഹിനാം 
          കാലം പ്രധാനം പുരുഷം പരേശം ।
     സ്വതേജസാ ധ്വസ്തഗുണപ്രവാഹ-
          മാത്മൈകഭാവേന ഭജധ്വമദ്ധാ  ॥ 18 ॥ 

ദയയാ സർവ്വഭൂതേഷു സന്തുഷ്ട്യാ യേന കേന വാ ।
സർവ്വേന്ദ്രിയോപശാന്ത്യാ ച തുഷ്യത്യാശു ജനാർദ്ദനഃ  ॥ 19 ॥ 

     അപഹതസകലൈഷണാമലാത്മ-
          ന്യവിരതമേധിതഭാവനോപഹൂതഃ ।
     നിജജനവശഗത്വമാത്മനോ യ-
          ന്ന സരതി ഛിദ്രവദക്ഷരഃ സതാം ഹി  ॥ 20 ॥ 

     ന ഭജതി കുമനീഷിണാം സ ഇജ്യാം 
          ഹരിരധനാത്മധനപ്രിയോ രസജ്ഞഃ ।
     ശ്രുതധനകുലകർമ്മണാം മദൈർയേ 
          വിദധതി പാപമകിഞ്ചനേഷു സത്സു  ॥ 21 ॥ 

     ശ്രിയമനുചരതീം തദർത്ഥിനശ്ച 
          ദ്വിപദപതീൻ വിബുധാംശ്ച യത്സ്വപൂർണ്ണഃ ।
     ന ഭജതി നിജഭൃത്യവർഗ്ഗതന്ത്രഃ 
          കഥമമുമുദ്വിസൃജേത്പുമാൻ കൃതജ്ഞഃ  ॥ 22 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

ഇതി പ്രചേതസോ രാജന്നന്യാശ്ച ഭഗവത്കഥാഃ ।
ശ്രാവയിത്വാ ബ്രഹ്മലോകം യയൌ സ്വായംഭുവോ മുനിഃ  ॥ 23 ॥ 

തേഽപി തൻമുഖനിര്യാതം യശോ ലോകമലാപഹം ।
ഹരേർനിശമ്യ തത്പാദം ധ്യായന്തസ്തദ്ഗതിം യയുഃ  ॥ 24 ॥ 

ഏതത്തേഽഭിഹിതം ക്ഷത്തർയന്മാം ത്വം പരിപൃഷ്ടവാൻ ।
പ്രചേതസാം നാരദസ്യ സംവാദം ഹരികീർത്തനം  ॥ 25 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

യ ഏഷ ഉത്താനപദോ മാനവസ്യാനുവർണ്ണിതഃ ।
വംശഃ പ്രിയവ്രതസ്യാപി നിബോധ നൃപസത്തമ  ॥ 26 ॥ 

യോ നാരദാദാത്മവിദ്യാമധിഗമ്യ പുനർമ്മഹീം ।
ഭുക്ത്വാ വിഭജ്യ പുത്രേഭ്യ ഐശ്വരം സമഗാത്പദം  ॥ 27 ॥ 

     ഇമാം തു കൌഷാരവിണോപവർണ്ണിതാം 
          ക്ഷത്താ നിശമ്യാജിതവാദസത്കഥാം ।
     പ്രവൃദ്ധഭാവോഽശ്രുകലാകുലോ മുനേർ
          ദ്ദധാര മൂർധ്നാ ചരണം ഹൃദാ ഹരേഃ  ॥ 28 ॥ 

വിദുര ഉവാച

സോഽയമദ്യ മഹായോഗിൻ ഭവതാ കരുണാത്മനാ ।
ദർശിതസ്തമസഃ പാരോ യത്രാകിഞ്ചനഗോ ഹരിഃ  ॥ 29 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇത്യാനമ്യ തമാമന്ത്ര്യ വിദുരോ ഗജസാഹ്വയം ।
സ്വാനാം ദിദൃക്ഷുഃ പ്രയയൌ ജ്ഞാതീനാം നിർവൃതാശയഃ  ॥ 30 ॥ 

ഏതദ്യഃ ശൃണുയാദ് രാജൻ രാജ്ഞാം ഹര്യർപ്പിതാത്മനാം ।
ആയുർധനം യശഃ സ്വസ്തി ഗതിമൈശ്വര്യമാപ്നുയാത്  ॥ 31 ॥