ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 20


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 20 

ശ്രീശുക ഉവാച

തയോസ്തദദ്ഭുതം കർമ്മ ദാവാഗ്നേർമ്മോക്ഷമാത്മനഃ ।
ഗോപാഃ സ്ത്രീഭ്യഃ സമാചഖ്യുഃ പ്രലംബവധമേവ ച  ॥ 1 ॥ 

ഗോപവൃദ്ധാശ്ച ഗോപ്യശ്ച തദുപാകർണ്യ വിസ്മിതാഃ ।
മേനിരേ ദേവപ്രവരൌ കൃഷ്ണരാമൌ വ്രജം ഗതൌ  ॥ 2 ॥ 

തതഃ പ്രാവർത്തത പ്രാവൃട് സർവ്വസത്ത്വസമുദ്ഭവാ ।
വിദ്യോതമാനപരിധിർവ്വിസ്ഫൂർജ്ജിതനഭസ്തലാ  ॥ 3 ॥ 

സാന്ദ്രനീലാംബുദൈർവ്യോമ സവിദ്യുത് സ്തനയിത്നുഭിഃ ।
അസ്പഷ്ടജ്യോതിരാച്ഛന്നം ബ്രഹ്മേവ സഗുണം ബഭൌ  ॥ 4 ॥ 

അഷ്ടൌ മാസാൻ നിപീതം യദ് ഭൂമ്യാശ്ചോദമയം വസു ।
സ്വഗോഭിർമ്മോക്തുമാരേഭേ പർജ്ജന്യഃ കാല ആഗതേ  ॥ 5 ॥ 

തഡിത്വന്തോ മഹാമേഘാശ്ചണ്ഡശ്വസനവേപിതാഃ ।
പ്രീണനം ജീവനം ഹ്യസ്യ മുമുചുഃ കരുണാ ഇവ  ॥ 6 ॥ 

തപഃകൃശാ ദേവമീഢാ ആസീദ് വർഷീയസീ മഹീ ।
യഥൈവ കാമ്യതപസസ്തനുഃ സമ്പ്രാപ്യ തത്ഫലം  ॥ 7 ॥ 

നിശാമുഖേഷു ഖദ്യോതാസ്തമസാ ഭാന്തി ന ഗ്രഹാഃ ।
യഥാ പാപേന പാഖണ്ഡാ ന ഹി വേദാഃ കലൌ യുഗേ  ॥ 8 ॥ 

ശ്രുത്വാ പർജ്ജന്യനിനദം മണ്ഡുകാഃ വ്യസൃജൻ ഗിരഃ ।
തൂഷ്ണീം ശയാനാഃ പ്രാഗ്യദ്വദ്ബ്രാഹ്മണാ നിയമാത്യയേ  ॥ 9 ॥ 

ആസന്നുത്പഥഗാമിന്യഃ ക്ഷുദ്രനദ്യോഽനുശുഷ്യതീഃ ।
പുംസോ യഥാസ്വതന്ത്രസ്യ ദേഹദ്രവിണസമ്പദഃ  ॥ 10 ॥ 

ഹരിതാ ഹരിഭിഃ ശഷ്പൈരിന്ദ്രഗോപൈശ്ച ലോഹിതാ ।
ഉച്ഛിലീന്ധ്രകൃതച്ഛായാ നൃണാം ശ്രീരിവ ഭൂരഭൂത്  ॥ 11 ॥ 

ക്ഷേത്രാണി സസ്യസമ്പദ്ഭിഃ കർഷകാണാം മുദം ദദുഃ ।
ധനിനാമുപതാപം ച ദൈവാധീനമജാനതാം  ॥ 12 ॥ 

ജലസ്ഥലൌകസഃ സർവ്വേ നവവാരിനിഷേവയാ ।
അബിഭ്രദ് രുചിരം രൂപം യഥാ ഹരിനിഷേവയാ  ॥ 13 ॥ 

സരിദ്ഭിഃ സംഗതഃ സിന്ധുശ്ചുക്ഷുഭേ ശ്വസനോർമ്മിമാൻ ।
അപക്വയോഗിനശ്ചിത്തം കാമാക്തം ഗുണയുഗ് യഥാ  ॥ 14 ॥ 

ഗിരയോ വർഷധാരാഭിർഹന്യമാനാ ന വിവ്യഥുഃ ।
അഭിഭൂയമാനാ വ്യസനൈർ യഥാധോക്ഷജചേതസഃ  ॥ 15 ॥ 

മാർഗ്ഗാ ബഭൂവുഃ സന്ദിഗ്ദ്ധാസ്തൃണൈശ്ഛന്നാ ഹ്യസംസ്കൃതാഃ ।
നാഭ്യസ്യമാനാഃ ശ്രുതയോ ദ്വിജൈഃ കാലാഹതാ ഇവ  ॥ 16 ॥ 

ലോകബന്ധുഷു മേഘേഷു വിദ്യുതശ്ചലസൌഹൃദാഃ ।
സ്ഥൈര്യം ന ചക്രുഃ കാമിന്യഃ പുരുഷേഷു ഗുണിഷ്വിവ  ॥ 17 ॥ 

ധനുർവ്വിയതി മാഹേന്ദ്രം നിർഗ്ഗുണം ച ഗുണിന്യഭാത് ।
വ്യക്തേ ഗുണവ്യതികരേഽഗുണവാൻ പുരുഷോ യഥാ  ॥ 18 ॥ 

ന രരാജോഡുപശ്ഛന്നഃ സ്വജ്യോത്സ്നാ രാജിതൈർഘനൈഃ ।
അഹം മത്യാ ഭാസിതയാ സ്വഭാസാ പുരുഷോ യഥാ  ॥ 19 ॥ 

മേഘാഗമോത്സവാ ഹൃഷ്ടാഃ പ്രത്യനന്ദൻ ശിഖണ്ഡിനഃ ।
ഗൃഹേഷു തപ്താ നിർവിണ്ണാ യഥാച്യുതജനാഗമേ  ॥ 20 ॥ 

പീത്വാപഃ പാദപാഃ പദ്ഭിരാസൻ നാനാത്മമൂർത്തയഃ ।
പ്രാക്ക്ഷാമാസ്തപസാ ശ്രാന്താ യഥാ കാമാനുസേവയാ  ॥ 21 ॥ 

സരഃസ്വശാന്തരോധഃസു ന്യൂഷുരംഗ്സ്സ്പി സാരസാഃ ।
ഗൃഹേഷ്വശാന്തകൃത്യേഷു ഗ്രാമ്യാ ഇവ ദുരാശയാഃ  ॥ 22 ॥ 

ജലൌഘൈർന്നിരഭിദ്യന്ത സേതവോ വർഷതീശ്വരേ ।
പാഖണ്ഡിനാമസദ് വാദൈർവ്വേദമാർഗ്ഗാഃ കലൌ യഥാ  ॥ 23 ॥ 

വ്യമുഞ്ചൻ വായുഭിർന്നുന്നാ ഭൂതേഭ്യോഽഥാമൃതം ഘനാഃ ।
യഥാഽഽശിഷോ വിശ്പതയഃ കാലേ കാലേ ദ്വിജേരിതാഃ  ॥ 24 ॥ 

ഏവം വനം തദ് വർഷിഷ്ഠം പക്വഖർജ്ജുരജംബുമത് ।
ഗോഗോപാലൈർവൃതോ രന്തും സബലഃ പ്രാവിശദ്ധരിഃ  ॥ 25 ॥ 

ധേനവോ മന്ദഗാമിന്യ ഊധോഭാരേണ ഭൂയസാ ।
യയുർഭഗവതാഽഽഹൂതാ ദ്രുതം പ്രീത്യാ സ്നുതസ്തനീഃ  ॥ 26 ॥ 

വനൌകസഃ പ്രമുദിതാ വനരാജീർമ്മധുച്യുതഃ ।
ജലധാരാ ഗിരേർന്നാദാദാസന്നാ ദദൃശേ ഗുഹാഃ  ॥ 27 ॥ 

ക്വചിദ് വനസ്പതിക്രോഡേ ഗുഹായാം ചാഭിവർഷതി ।
നിർവ്വിശ്യ ഭഗവാൻ രേമേ കന്ദമൂലഫലാശനഃ  ॥ 28 ॥ 

ദധ്യോദനം സമാനീതം ശിലായാം സലിലാന്തികേ ।
സംഭോജനീയൈർബ്ബുഭുജേ ഗോപൈഃ സങ്കർഷണാന്വിതഃ  ॥ 29 ॥ 

ശാദ്വലോപരി സംവിശ്യ ചർവ്വതോ മീലിതേക്ഷണാൻ ।
തൃപ്താൻ വൃഷാൻ വത്സതരാൻ ഗാശ്ച സ്വോധോഭരശ്രമാഃ  ॥ 30 ॥ 

പ്രാവൃട് ശ്രിയം ച താം വീക്ഷ്യ സർവ്വകാലസുഖാവഹാം ।
ഭഗവാൻ പൂജയാംചക്രേ ആത്മശക്ത്യുപബൃംഹിതാം  ॥ 31 ॥ 

ഏവം നിവസതോസ്തസ്മിൻ രാമകേശവയോർവ്രജേ ।
ശരത്സമഭവദ് വ്യഭ്രാ സ്വച്ഛാംബ്വപരുഷാനിലാ  ॥ 32 ॥ 

ശരദാ നീരജോത്പത്ത്യാ നീരാണി പ്രകൃതിം യയുഃ ।
ഭ്രഷ്ടാനാമിവ ചേതാംസി പുനർ യോഗനിഷേവയാ  ॥ 33 ॥ 

വ്യോമ്നോഽബ്ദം ഭൂതശാബല്യം ഭുവഃ പങ്കമപാം മലം ।
ശരജ്ജഹാരാശ്രമിണാം കൃഷ്ണേ ഭക്തിർ യഥാശുഭം  ॥ 34 ॥ 

സർവ്വസ്വം ജലദാ ഹിത്വാ വിരേജുഃ ശുഭ്രവർച്ചസഃ ।
യഥാ ത്യക്തൈഷണാഃ ശാന്താ മുനയോ മുക്തകിൽബിഷാഃ  ॥ 35 ॥ 

ഗിരയോ മുമുചുസ്തോയം ക്വചിന്ന മുമുചുഃ ശിവം ।
യഥാ ജ്ഞാനാമൃതം കാലേ ജ്ഞാനിനോ ദദതേ ന വാ  ॥ 36 ॥ 

നൈവാവിദൻ ക്ഷീയമാണം ജലം ഗാധജലേചരാഃ ।
യഥായുരന്വഹം ക്ഷയ്യം നരാ മൂഢാഃ കുടുംബിനഃ  ॥ 37 ॥ 

ഗാധവാരിചരാസ്താപമവിന്ദൻ ശരദർക്കജം ।
യഥാ ദരിദ്രഃ കൃപണഃ കുടുംബ്യവിജിതേന്ദ്രിയഃ  ॥ 38 ॥ 

ശനൈഃ ശനൈർജ്ജഹുഃ പങ്കം സ്ഥലാന്യാമം ച വീരുധഃ ।
യഥാഹം മമതാം ധീരാഃ ശരീരാദിഷ്വനാത്മസു  ॥ 39 ॥ 

നിശ്ചലാംബുരഭൂത്തൂഷ്ണീം സമുദ്രഃ ശരദാഗമേ ।
ആത്മന്യുപരതേ സമ്യങ്മുനിർവ്യുപരതാഗമഃ  ॥ 40 ॥ 

കേദാരേഭ്യസ്ത്വപോഽഗൃഹ്ണൻ കർഷകാ ദൃഢസേതുഭിഃ ।
യഥാ പ്രാണൈഃ സ്രവജ്ജ്ഞാനം തന്നിരോധേന യോഗിനഃ  ॥ 41 ॥ 

ശരദർക്കാംശുജാംസ്താപാൻ ഭൂതാനാമുഡുപോഽഹരത് ।
ദേഹാഭിമാനജം ബോധോ മുകുന്ദോ വ്രജയോഷിതാം  ॥ 42 ॥ 

ഖമശോഭത നിർമ്മേഘം ശരദ്വിമലതാരകം ।
സത്ത്വയുക്തം യഥാ ചിത്തം ശബ്ദബ്രഹ്മാർത്ഥദർശനം  ॥ 43 ॥ 

അഖണ്ഡമണ്ഡലോ വ്യോമ്നി രരാജോഡുഗണൈഃ ശശീ ।
യഥാ യദുപതിഃ കൃഷ്ണോ വൃഷ്ണിചക്രാവൃതോ ഭുവി  ॥ 44 ॥ 

ആശ്ലിഷ്യ സമശീതോഷ്ണം പ്രസൂനവനമാരുതം ।
ജനാസ്താപം ജഹുർഗ്ഗോപ്യോ ന കൃഷ്ണഹൃതചേതസഃ  ॥ 45 ॥ 

ഗാവോ മൃഗാഃ ഖഗാ നാര്യഃ പുഷ്പിണ്യഃ ശരദാഭവൻ ।
അന്വീയമാനാഃ സ്വവൃഷൈഃ ഫലൈരീശക്രിയാ ഇവ  ॥ 46 ॥ 

ഉദഹൃഷ്യൻ വാരിജാനി സൂര്യോത്ഥാനേ കുമുദ് വിനാ ।
രാജ്ഞാ തു നിർഭയാ ലോകാ യഥാ ദസ്യൂൻ വിനാ നൃപ  ॥ 47 ॥ 

പുരഗ്രാമേഷ്വാഗ്രയണൈരിന്ദ്രിയൈശ്ച മഹോത്സവൈഃ ।
ബഭൌ ഭൂഃ പക്വസസ്യാഢ്യാ കലാഭ്യാം നിതരാം ഹരേഃ  ॥ 48 ॥ 

വണിങ്മുനിനൃപസ്നാതാ നിർഗമ്ർത്ഥാർഥാൻ പ്രപേദിരേ ।
വർഷരുദ്ധാ യഥാ സിദ്ധാഃ സ്വപിണ്ഡാൻ കാല ആഗതേ  ॥ 49 ॥