ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 20


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 20 

ശ്രീശുക ഉവാച

പൂരോർവംശം പ്രവക്ഷ്യാമി യത്ര ജാതോഽസി ഭാരത ।
യത്ര രാജർഷയോ വംശ്യാ ബ്രഹ്മവംശ്യാശ്ച ജജ്ഞിരേ  ॥ 1 ॥ 

ജനമേജയോ ഹ്യഭൂത്പൂരോഃ പ്രചിന്വാംസ്തത്സുതസ്തതഃ ।
പ്രവീരോഽഥ നമസ്യുർവൈ തസ്മാച്ചാരുപദോഽഭവത്  ॥ 2 ॥ 

തസ്യ സുദ്യുരഭൂത്പുത്രസ്തസ്മാദ്ബഹുഗവസ്തതഃ ।
സംയാതിസ്തസ്യാഹംയാതീ രൌദ്രാശ്വസ്തത്സുതഃ സ്മൃതഃ  ॥ 3 ॥ 

ഋതേയുസ്തസ്യ കക്ഷേയുഃ സ്ഥണ്ഡിലേയുഃ കൃതേയുകഃ ।
ജലേയുഃ സന്തതേയുശ്ച ധർമ്മസത്യവ്രതേയവഃ  ॥ 4 ॥ 

ദശൈതേഽപ്സരസഃ പുത്രാ വനേയുശ്ചാവമഃ സ്മൃതഃ ।
ഘൃതാച്യാമിന്ദ്രിയാണീവ മുഖ്യസ്യ ജഗദാത്മനഃ  ॥ 5 ॥ 

ഋതേയോ രന്തിഭാരോഽഭൂത് ത്രയസ്തസ്യാത്മജാ നൃപ ।
സുമതിർധ്രുവോഽപ്രതിരഥഃ കണ്വോഽപ്രതിരഥാത്മജഃ  ॥ 6 ॥ 

തസ്യ മേധാതിഥിസ്തസ്മാത്പ്രസ്കണ്വാദ്യാ ദ്വിജാതയഃ ।
പുത്രോഽഭൂത് സുമതേ രൈഭ്യോ ദുഷ്യന്തസ്തത്സുതോ മതഃ  ॥ 7 ॥ 

ദുഷ്യന്തോ മൃഗയാം യാതഃ കണ്വാശ്രമപദം ഗതഃ ।
തത്രാസീനാം സ്വപ്രഭയാ മണ്ഡയന്തീം രമാമിവ  ॥ 8 ॥ 

വിലോക്യ സദ്യോ മുമുഹേ ദേവമായാമിവ സ്ത്രിയം ।
ബഭാഷേ താം വരാരോഹാം ഭടൈഃ കതിപയൈർവൃതഃ  ॥ 9 ॥ 

തദ്ദർശനപ്രമുദിതഃ സന്നിവൃത്തപരിശ്രമഃ ।
പപ്രച്ഛ കാമസന്തപ്തഃ പ്രഹസൻ ശ്ളക്ഷ്ണയാ ഗിരാ  ॥ 10 ॥ 

കാ ത്വം കമലപത്രാക്ഷി കസ്യാസി ഹൃദയംഗമേ ।
കിം വാ ചികീർഷിതം ത്വത്ര ഭവത്യാ നിർജ്ജനേ വനേ  ॥ 11 ॥ 

വ്യക്തം രാജന്യതനയാം വേദ്‌മ്യഹം ത്വാം സുമധ്യമേ ।
ന ഹി ചേതഃ പൌരവാണാമധർമ്മേ രമതേ ക്വചിത്  ॥ 12 ॥ 

ശകുന്തളോവാച

വിശ്വാമിത്രാത്മജൈവാഹം ത്യക്താ മേനകയാ വനേ ।
വേദൈതദ്ഭഗവാൻ കണ്വോ വീര കിം കരവാമ തേ  ॥ 13 ॥ 

ആസ്യതാം ഹ്യരവിന്ദാക്ഷ ഗൃഹ്യതാമർഹണം ച നഃ ।
ഭുജ്യതാം സന്തി നീവാരാ ഉഷ്യതാം യദി രോചതേ  ॥ 14 ॥ 

ദുഷ്യന്ത ഉവാച

ഉപപന്നമിദം സുഭ്രു ജാതായാഃ കുശികാന്വയേ ।
സ്വയം ഹി വൃണുതേ രാജ്ഞാം കന്യകാഃ സദൃശം വരം  ॥ 15 ॥ 

ഓമിത്യുക്തേ യഥാധർമ്മമുപയേമേ ശകുന്തളാം ।
ഗാന്ധർവ്വവിധിനാ രാജാ ദേശകാലവിധാനവിത്  ॥ 16 ॥ 

അമോഘവീര്യോ രാജർഷിർമഹിഷ്യാം വീര്യമാദധേ ।
ശ്വോഭൂതേ സ്വപുരം യാതഃ കാലേനാസൂത സാ സുതം  ॥ 17 ॥ 

കണ്വഃ കുമാരസ്യ വനേ ചക്രേ സമുചിതാഃ ക്രിയാഃ ।
ബദ്ധ്വാ മൃഗേന്ദ്രാംസ്തരസാ ക്രീഡതി സ്മ സ ബാലകഃ  ॥ 18 ॥ 

തം ദുരത്യയവിക്രാന്തമാദായ പ്രമദോത്തമാ ।
ഹരേരംശാംശസംഭൂതം ഭർത്തുരന്തികമാഗമത്  ॥ 19 ॥ 

യദാ ന ജഗൃഹേ രാജാ ഭാര്യാപുത്രാവനിന്ദിതൌ ।
ശൃണ്വതാം സർവ്വഭൂതാനാം ഖേ വാഗാഹാശരീരിണീ  ॥ 20 ॥ 

മാതാ ഭസ്ത്രാ പിതുഃ പുത്രോ യേന ജാതഃ സ ഏവ സഃ ।
ഭരസ്വ പുത്രം ദുഷ്യന്ത മാവമംസ്ഥാഃ ശകുന്തളാം  ॥ 21 ॥ 

രേതോധാഃ പുത്രോ നയതി നരദേവ യമക്ഷയാത് ।
ത്വം ചാസ്യ ധാതാ ഗർഭസ്യ സത്യമാഹ ശകുന്തളാ  ॥ 22 ॥ 

പിതര്യുപരതേ സോഽപി ചക്രവർത്തീ മഹായശാഃ ।
മഹിമാ ഗീയതേ തസ്യ ഹരേരംശഭുവോ ഭുവി  ॥ 23 ॥ 

ചക്രം ദക്ഷിണഹസ്തേഽസ്യ പദ്മകോശോഽസ്യ പാദയോഃ ।
ഈജേ മഹാഭിഷേകേണ സോഽഭിഷിക്തോഽധിരാഡ് വിഭുഃ  ॥ 24 ॥ 

പഞ്ചപഞ്ചാശതാ മേധ്യൈർഗ്ഗംഗായാമനു വാജിഭിഃ ।
മാമതേയം പുരോധായ യമുനായാമനു പ്രഭുഃ  ॥ 25 ॥ 

അഷ്ടസപ്തതിമേധ്യാശ്വാൻ ബബന്ധ പ്രദദദ് വസു ।
ഭരതസ്യ ഹി ദൌഷ്യന്തേരഗ്നിഃ സാചീഗുണേ ചിതഃ ।
സഹസ്രം ബദ്വശോ യസ്മിൻ ബ്രാഹ്മണാ ഗാ വിഭേജിരേ  ॥ 26 ॥ 

ത്രയസ്ത്രിംശച്ഛതം ഹ്യശ്വാൻ ബദ്ധ്വാ വിസ്മാപയൻ നൃപാൻ ।
ദൌഷ്യന്തിരത്യഗാൻമായാം ദേവാനാം ഗുരുമായയൌ  ॥ 27 ॥ 

മൃഗാൻ ശുക്ലദതഃ കൃഷ്ണാൻ ഹിരണ്യേന പരീവൃതാൻ ।
അദാത്കർമ്മണി മഷ്ണാരേ നിയുതാനി ചതുർദ്ദശ  ॥ 28 ॥ 

ഭരതസ്യ മഹത്കർമ്മ ന പൂർവ്വേ നാപരേ നൃപാഃ ।
നൈവാപുർന്നൈവ പ്രാപ്സ്യന്തി ബാഹുഭ്യാം ത്രിദിവം യഥാ  ॥ 29 ॥ 

കിരാതഹൂണാൻ യവനാനന്ധ്രാൻ കങ്കാൻ ഖശാൻ ശകാൻ ।
അബ്രഹ്മണ്യാൻ നൃപാംശ്ചാഹൻ മ്‌ളേച്ഛാൻ ദിഗ്വിജയേഽഖിലാൻ  ॥ 30 ॥ 

ജിത്വാ പുരാസുരാ ദേവാൻ യേ രസൌകാംസി ഭേജിരേ ।
ദേവസ്ത്രിയോ രസാം നീതാഃ പ്രാണിഭിഃ പുനരാഹരത്  ॥ 31 ॥ 

സർവ്വാൻ കാമാൻ ദുദുഹതുഃ പ്രജാനാം തസ്യ രോദസീ ।
സമാസ്ത്രിണവസാഹസ്രീർദ്ദിക്ഷു ചക്രമവർത്തയത്  ॥ 32 ॥ 

സ സമ്രാഡ് ലോകപാലാഖ്യമൈശ്വര്യമധിരാട് ശ്രിയം ।
ചക്രം ചാസ്ഖലിതം പ്രാണാൻ മൃഷേത്യുപരരാമ ഹ  ॥ 33 ॥ 

തസ്യാസൻ നൃപ വൈദർഭ്യഃ പത്ന്യസ്തിസ്രഃ സുസമ്മതാഃ ।
ജഘ്നുസ്ത്യാഗഭയാത്പുത്രാൻ നാനുരൂപാ ഇതീരിതേ  ॥ 34 ॥ 

തസ്യൈവം വിതഥേ വംശേ തദർത്തം യജതഃ സുതം ।
മരുത്‌സ്തോമേന മരുതോ ഭരദ്വാജമുപാദദുഃ  ॥ 35 ॥ 

അന്തർവത്ന്യാം ഭ്രാതൃപത്ന്യാം മൈഥുനായ ബൃഹസ്പതിഃ ।
പ്രവൃത്തോ വാരിതോ ഗർഭം ശപ്ത്വാ വീര്യമവാസൃജത്  ॥ 36 ॥ 

തം ത്യക്തുകാമാം മമതാം ഭർത്തൃത്യാഗവിശങ്കിതാം ।
നാമനിർവ്വാചനം തസ്യ ശ്ലോകമേനം സുരാ ജഗുഃ  ॥ 37 ॥ 

മൂഢേ ഭരദ്വാജമിമം ഭരദ്വാജം ബൃഹസ്പതേ ।
യാതൌ യദുക്ത്വാ പിതരൌ ഭരദ്വാജസ്തതസ്ത്വയം  ॥ 38 ॥ 

ചോദ്യമാനാ സുരൈരേവം മത്വാ വിതഥമാത്മജം ।
വ്യസൃജൻമരുതോഽബിഭ്രൻ ദത്തോഽയം വിതഥേഽന്വയേ  ॥ 39 ॥