ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 11


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 11 

മൈത്രേയ ഉവാച

നിശമ്യ ഗദതാമേവം ഋഷീണാം ധനുഷി ധ്രുവഃ ।
സംദധേഽസ്ത്രമുപസ്പൃശ്യ യന്നാരായണനിർമ്മിതം  ॥ 1 ॥ 

സംധീയമാന ഏതസ്മിൻ മായാ ഗുഹ്യകനിർമ്മിതാഃ ।
ക്ഷിപ്രം വിനേശുർവ്വിദുര ക്ലേശാ ജ്ഞാനോദയേ യഥാ  ॥ 2 ॥ 

     തസ്യാർഷാസ്ത്രം ധനുഷി പ്രയുഞ്ജതഃ 
          സുവർണ്ണപുംഖാഃ കളഹംസവാസസഃ ।
     വിനിഃസൃതാ ആവിവിശുർദ്വിഷദ്ബലം 
          യഥാ വനം ഭീമരവാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ  ॥ 3 ॥ 

     തൈസ്തിഗ്മധാരൈഃ പ്രധനേ ശിലീമുഖൈ-
          രിതസ്തതഃ പുണ്യജനാ ഉപദ്രുതാഃ ।
     തമഭ്യധാവൻ കുപിതാ ഉദായുധാഃ 
          സുപർണ്ണമുന്നദ്ധഫണാ ഇവാഹയഃ  ॥ 4 ॥ 

     സ താൻ പൃഷത്കൈരഭിധാവതോ മൃധേ 
          നികൃത്തബാഹൂരുശിരോധരോദരാൻ ।
     നിനായ ലോകം പരമർക്കമണ്ഡലം 
          വ്രജന്തി നിർഭിദ്യ യമൂർദ്ധ്വരേതസഃ  ॥ 5 ॥ 

     താൻ ഹന്യമാനാനഭിവീക്ഷ്യ ഗുഹ്യകാ-
          നനാഗസശ്ചിത്രരഥേന ഭൂരിശഃ ।
     ഔത്താനപാദിം കൃപയാ പിതാമഹോ 
          മനുർജ്ജഗാദോപഗതഃ സഹർഷിഭിഃ  ॥ 6 ॥ 

മനുരുവാച

അലം വത്സാതിരോഷേണ തമോദ്വാരേണ പാപ്‌മനാ ।
യേന പുണ്യജനാനേതാനവധീസ്ത്വമനാഗസഃ  ॥ 7 ॥ 

നാസ്മത്കുലോചിതം താത കർമ്മൈതത്‌സദ്വിഗർഹിതം ।
വധോ യദുപദേവാനാമാരബ്ധസ്തേഽകൃതൈനസാം  ॥ 8 ॥ 

നന്വേകസ്യാപരാധേന പ്രസംഗാദ്ബഹവോ ഹതാഃ ।
ഭ്രാതുർവ്വധാഭിതപ്തേന ത്വയാംഗ ഭ്രാതൃവത്സല  ॥ 9 ॥ 

നായം മാർഗ്ഗോ ഹി സാധൂനാം ഹൃഷീകേശാനുവർത്തിനാം ।
യദാത്മാനം പരാഗ്ഗൃഹ്യ പശുവദ്ഭൂതവൈശസം  ॥ 10 ॥ 

സർവ്വഭൂതാത്മഭാവേന ഭൂതാവാസം ഹരിം ഭവാൻ ।
ആരാധ്യാപ ദുരാരാധ്യം വിഷ്ണോസ്തത്പരമം പദം  ॥ 11 ॥ 

സ ത്വം ഹരേരനുധ്യാതസ്തത്പുംസാമപി സമ്മതഃ ।
കഥം ത്വവദ്യം കൃതവാനനുശിക്ഷൻ സതാം വ്രതം  ॥ 12 ॥ 

തിതിക്ഷയാ കരുണയാ മൈത്ര്യാ ചാഖിലജന്തുഷു ।
സമത്വേന ച സർവ്വാത്മാ ഭഗവാൻ സമ്പ്രസീദതി  ॥ 13 ॥ 

സമ്പ്രസന്നേ ഭഗവതി പുരുഷഃ പ്രാകൃതൈർഗ്ഗുണൈഃ ।
വിമുക്തോ ജീവനിർമ്മുക്തോ ബ്രഹ്മനിർവ്വാണമൃച്ഛതി  ॥ 14 ॥ 

ഭൂതൈഃ പഞ്ചഭിരാരബ്ധൈർ യോഷിത്പുരുഷ ഏവ ഹി ।
തയോർവ്യവായാത്സംഭൂതിർ യോഷിത്പുരുഷയോരിഹ  ॥ 15 ॥ 

ഏവം പ്രവർത്തതേ സർഗ്ഗഃ സ്ഥിതിഃ സംയമ ഏവ ച ।
ഗുണവ്യതികരാദ് രാജൻ മായയാ പരമാത്മനഃ  ॥ 16 ॥ 

നിമിത്തമാത്രം തത്രാസീന്നിർഗ്ഗുണഃ പുരുഷർഷഭഃ ।
വ്യക്താവ്യക്തമിദം വിശ്വം യത്ര ഭ്രമതി ലോഹവത്  ॥ 17 ॥ 

     സ ഖല്വിദം ഭഗവാൻ കാലശക്ത്യാ 
          ഗുണപ്രവാഹേണ വിഭക്തവീര്യഃ ।
     കരോത്യകർത്തൈവ നിഹന്ത്യഹന്താ 
          ചേഷ്ടാ വിഭൂമ്‌നഃ ഖലു ദുർവ്വിഭാവ്യാ  ॥ 18 ॥ 

സോഽനന്തോഽന്തകരഃ കാലോഽനാദിരാദികൃദവ്യയഃ ।
ജനം ജനേന ജനയൻ മാരയൻ മൃത്യുനാന്തകം  ॥ 19 ॥ 

     ന വൈ സ്വപക്ഷോഽസ്യ വിപക്ഷ ഏവ വാ 
          പരസ്യ മൃത്യോർവ്വിശതഃ സമം പ്രജാഃ ।
     തം ധാവമാനമനുധാവന്ത്യനീശാ 
          യഥാ രജാംസ്യനിലം ഭൂതസംഘാഃ  ॥ 20 ॥ 

ആയുഷോഽപചയം ജന്തോസ്തഥൈവോപചയം വിഭുഃ ।
ഉഭാഭ്യാം രഹിതഃ സ്വസ്ഥോ ദുഃസ്ഥസ്യ വിദധാത്യസൌ  ॥ 21 ॥ 

കേചിത്കർമ്മ വദന്ത്യേനം സ്വഭാവമപരേ നൃപ ।
ഏകേ കാലം പരേ ദൈവം പുംസഃ കാമമുതാപരേ  ॥ 22 ॥ 

അവ്യക്തസ്യാപ്രമേയസ്യ നാനാശക്ത്യുദയസ്യ ച ।
ന വൈ ചികീർഷിതം താത കോ വേദാഥ സ്വസംഭവം  ॥ 23 ॥ 

ന ചൈതേ പുത്രക ഭ്രാതുർഹന്താരോ ധനദാനുഗാഃ ।
വിസർഗ്ഗാദാനയോസ്താത പുംസോ ദൈവം ഹി കാരണം  ॥ 24 ॥ 

സ ഏവ വിശ്വം സൃജതി സ ഏവാവതി ഹന്തി ച ।
അഥാപി ഹ്യനഹംകാരാന്നാജ്യതേ ഗുണകർമ്മഭിഃ  ॥ 25 ॥ 

ഏഷ ഭൂതാനി ഭൂതാത്മാ ഭൂതേശോ ഭൂതഭാവനഃ ।
സ്വശക്ത്യാ മായയാ യുക്തഃ സൃജത്യത്തി ച പാതി ച  ॥ 26 ॥ 

     തമേവ മൃത്യുമമൃതം താത ദൈവം 
          സർവ്വത്മനോപേഹി ജഗത്പരായണം ।
     യസ്മൈ ബലിം വിശ്വസൃജോ ഹരന്തി 
          ഗാവോ യഥാ വൈ നസി ദാമയന്ത്രിതാഃ  ॥ 27 ॥ 

     യഃ പഞ്ചവർഷോ ജനനീം ത്വം വിഹായ 
          മാതുഃ സപത്ന്യാ വചസാ ഭിന്നമർമ്മാ ।
     വനം ഗതസ്തപസാ പ്രത്യഗക്ഷ-
          മാരാധ്യ ലേഭേ മൂർധ്നി പദം ത്രിലോക്യാഃ  ॥ 28 ॥ 

     തമേനമംഗാത്മനി മുക്തവിഗ്രഹേ 
          വ്യപാശ്രിതം നിർഗ്ഗുണമേകമക്ഷരം ।
     ആത്മാനമന്വിച്ഛ വിമുക്തമാത്മദൃദ്-
          യസ്മിന്നിദം ഭേദമസത്പ്രതീയതേ  ॥ 29 ॥ 

     ത്വം പ്രത്യഗാത്മനി തദാ ഭഗവത്യനന്ത 
          ആനന്ദമാത്ര ഉപപന്നസമസ്തശക്തൌ ।
     ഭക്തിം വിധായ പരമാം ശനകൈരവിദ്യാ-
          ഗ്രന്ഥിം വിഭേത്സ്യസി മമാഹമിതി പ്രരൂഢം  ॥ 30 ॥ 

സംയച്ഛ രോഷം ഭദ്രം തേ പ്രതീപം ശ്രേയസാം പരം ।
ശ്രുതേന ഭൂയസാ രാജന്നഗദേന യഥാഽഽമയം  ॥ 31 ॥ 

യേനോപസൃഷ്ടാത്പുരുഷാല്ലോക ഉദ്വിജതേ ഭൃശം ।
ന ബുധസ്തദ്വശം ഗച്ഛേദിച്ഛന്നഭയമാത്മനഃ  ॥ 32 ॥ 

ഹേളനം ഗിരിശഭ്രാതുർദ്ധനദസ്യ ത്വയാ കൃതം । 
യജ്ജഘ്നിവാൻ പുണ്യജനാൻ ഭ്രാതൃഘ്നാനിത്യമർഷിതഃ  ॥ 33 ॥ 

തം പ്രസാദയ വത്സാശു സന്നത്യാ പ്രശ്രയോക്തിഭിഃ ।
ന യാവൻമഹതാം തേജഃ കുലം നോഽഭിഭവിഷ്യതി  ॥ 34 ॥ 

ഏവം സ്വായംഭുവഃ പൌത്രമനുശാസ്യ മനുർധ്രുവം ।
തേനാഭിവന്ദിതഃ സാകമൃഷിഭിഃ സ്വപുരം യയൌ  ॥ 35 ॥