ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 24


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 24 

ശ്രീശുക ഉവാച

തസ്യാം വിദർഭോഽജനയത്പുത്രൌ നാമ്നാ കുശക്രഥൌ ।
തൃതീയം രോമപാദം ച വിദർഭകുലനന്ദനം  ॥ 1 ॥ 

രോമപാദസുതോ ബഭ്രുർബ്ബഭ്രോഃ കൃതിരജായത ।
ഉശികസ്തത്സുതസ്തസ്മാച്ചേദിശ്ചൈദ്യാദയോ നൃപ  ॥ 2 ॥ 

ക്രഥസ്യ കുന്തിഃ പുത്രോഽഭൂദ്ധൃഷ്ടിസ്തസ്യാഥ നിർവൃതിഃ ।
തതോ ദശാർഹോ നാമ്നാഭൂത്തസ്യ വ്യോമഃ സുതസ്തതഃ  ॥ 3 ॥ 

ജീമൂതോ വികൃതിസ്തസ്യ യസ്യ ഭീമരഥഃ സുതഃ ।
തതോ നവരഥഃ പുത്രോ ജാതോ ദശരഥസ്തതഃ  ॥ 4 ॥ 

കരംഭിഃ ശകുനേഃ പുത്രോ ദേവരാതസ്തദാത്മജഃ ।
ദേവക്ഷത്രസ്തതസ്തസ്യ മധുഃ കുരുവശാദനുഃ  ॥ 5 ॥ 

പുരുഹോത്രസ്ത്വനോഃ പുത്രസ്തസ്യായുഃ സാത്വതസ്തതഃ ।
ഭജമാനോ ഭജിർദ്ദിവ്യോ വൃഷ്ണിർദ്ദേവാവൃധോഽന്ധകഃ  ॥ 6 ॥ 

സാത്വതസ്യ സുതാഃ സപ്ത മഹാഭോജശ്ച മാരിഷ ।
ഭജമാനസ്യ നിമ്ളോചിഃ കിങ്കിണോ ധൃഷ്ടിരേവ ച  ॥ 7 ॥ 

ഏകസ്യാമാത്മജാഃ പത്ന്യാമന്യസ്യാം ച ത്രയഃ സുതാഃ ।
ശതാജിച്ച സഹസ്രാജിദയുതാജിദിതി പ്രഭോ  ॥ 8 ॥ 

ബഭ്രുർദേവാവൃധസുതസ്തയോഃ ശ്ലോകൌ പഠന്ത്യമൂ ।
യഥൈവ ശൃണുമോ ദൂരാത് സംപശ്യാമസ്തഥാന്തികാത്  ॥ 9 ॥ 

ബഭ്രുഃ ശ്രേഷ്ഠോ മനുഷ്യാണാം ദേവൈർദ്ദേവാവൃധഃ സമഃ ।
പുരുഷാഃ പഞ്ചഷഷ്ടിശ്ച ഷട് സഹസ്രാണി ചാഷ്ട ച  ॥ 10 ॥ 

യേഽമൃതത്വമനുപ്രാപ്താ ബഭ്രോർദ്ദേവാവൃധാദപി ।
മഹാഭോജോഽപി ധർമ്മാത്മാ ഭോജാ ആസംസ്തദന്വയേ  ॥ 11 ॥ 

വൃഷ്ണേഃ സുമിത്രഃ പുത്രോഽഭൂദ് യുധാജിച്ച പരന്തപ ।
ശിനിസ്തസ്യാനമിത്രശ്ച നിമ്നോഽഭൂദനമിത്രതഃ  ॥ 12 ॥ 

സത്രാജിതഃ പ്രസേനശ്ച നിമ്നസ്യാപ്യാസതുഃ സുതൌ ।
അനമിത്രസുതോ യോഽന്യഃ ശിനിസ്തസ്യാഥ സത്യകഃ  ॥ 13 ॥ 

യുയുധാനഃ സാത്യകിർവൈ ജയസ്തസ്യ കുണിസ്തതഃ ।
യുഗന്ധരോഽനമിത്രസ്യ വൃഷ്ണിഃ പുത്രോഽപരസ്തതഃ  ॥ 14 ॥ 

ശ്വഫൽകശ്ചിത്രരഥശ്ച ഗാന്ദിന്യാം ച ശ്വഫൽകതഃ ।
അക്രൂരപ്രമുഖാ ആസൻ പുത്രാ ദ്വാദശ വിശ്രുതാഃ  ॥ 15 ॥ 

ആസംഗഃ സാരമേയശ്ച മൃദുരോ മൃദുവിദ്ഗിരിഃ ।
ധർമ്മവൃദ്ധഃ സുകർമ്മാ ച ക്ഷേത്രോപേക്ഷോഽരിമർദ്ദനഃ  ॥ 16 ॥ 

ശത്രുഘ്നോ ഗന്ധമാദശ്ച പ്രതിബാഹുശ്ച ദ്വാദശ ।
തേഷാം സ്വസാ സുചീരാഖ്യാ ദ്വാവക്രൂരസുതാവപി  ॥ 17 ॥ 

ദേവവാനുപദേവശ്ച തഥാ ചിത്രരഥാത്മജാഃ ।
പൃഥുർവ്വിദൂരഥാദ്യാശ്ച ബഹവോ വൃഷ്ണിനന്ദനാഃ  ॥ 18 ॥ 

കുകുരോ ഭജമാനശ്ച ശുചിഃ കംബളബർഹിഷഃ ।
കുകുരസ്യ സുതോ വഹ്നിർവ്വിലോമാ തനയസ്തതഃ  ॥ 19 ॥ 

കപോതരോമാ തസ്യാനുഃ സഖാ യസ്യ ച തുംബുരുഃ ।
അന്ധകോ ദുന്ദുഭിസ്തസ്മാദവിദ്യോതഃ പുനർവ്വസുഃ  ॥ 20 ॥ 

തസ്യാഹുകശ്ചാഹുകീ ച കന്യാ ചൈവാഹുകാത്മജൌ ।
ദേവകശ്ചോഗ്രസേനശ്ച ചത്വാരോ ദേവകാത്മജാഃ  ॥ 21 ॥ 

ദേവവാനുപദേവശ്ച സുദേവോ ദേവവർദ്ധനഃ ।
തേഷാം സ്വസാരഃ സപ്താസൻ ധൃതദേവാദയോ നൃപ  ॥ 22 ॥ 

ശാന്തിദേവോപദേവാ ച ശ്രീദേവാ ദേവരക്ഷിതാ ।
സഹദേവാ ദേവകീ ച വസുദേവ ഉവാഹ താഃ  ॥ 23 ॥ 

കംസഃ സുനാമാ ന്യഗ്രോധഃ കങ്കഃ ശങ്കുഃ സുഹൂസ്തഥാ ।
രാഷ്ട്രപാലോഽഥ സൃഷ്ടിശ്ച തുഷ്ടിമാനൌഗ്രസേനയഃ  ॥ 24 ॥ 

കംസാ കംസവതീ കങ്കാ ശൂരഭൂ രാഷ്ട്രപാലികാ । 
ഉഗ്രസേനദുഹിതരോ വസുദേവാനുജസ്ത്രിയഃ  ॥ 25 ॥ 

ശൂരോ വിദൂരഥാദാസീദ്ഭജമാനഃ സുതസ്തതഃ ।
ശിനിസ്തസ്മാത് സ്വയം ഭോജോ ഹൃദീകസ്തത്സുതോ മതഃ  ॥ 26 ॥ 

ദേവബാഹുഃ ശതധനുഃ കൃതവർമ്മേതി തത്സുതാഃ ।
ദേവമീഢസ്യ ശൂരസ്യ മാരിഷാ നാമ പത്ന്യഭൂത്  ॥ 27 ॥ 

തസ്യാം സ ജനയാമാസ ദശ പുത്രാനകൽമഷാൻ ।
വസുദേവം ദേവഭാഗം ദേവശ്രവസമാനകം  ॥ 28 ॥ 

സൃഞ്ജയം ശ്യാമകം കങ്കം ശമീകം വത്സകം വൃകം ।
ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുരാനകാ യസ്യ ജൻമനി  ॥ 29 ॥ 

വസുദേവം ഹരേഃ സ്ഥാനം വദന്ത്യാനകദുന്ദുഭിം ।
പൃഥാ ച ശ്രുതദേവാ ച ശ്രുതകീർത്തിഃ ശ്രുതശ്രവാഃ  ॥ 30 ॥ 

രാജാധിദേവീ ചൈതേഷാം ഭഗിന്യഃ പഞ്ച കന്യകാഃ ।
കുന്തേഃ സഖ്യുഃ പിതാ ശൂരോ ഹ്യപുത്രസ്യ പൃഥാമദാത്  ॥ 31 ॥ 

സാഽഽപ ദുർവ്വാസസോ വിദ്യാം ദേവഹൂതീം പ്രതോഷിതാത് ।
തസ്യാ വീര്യപരീക്ഷാർത്ഥമാജുഹാവ രവിം ശുചിം  ॥ 32 ॥ 

തദൈവോപാഗതം ദേവം വീക്ഷ്യ വിസ്മിതമാനസാ ।
പ്രത്യയാർത്ഥം പ്രയുക്താ മേ യാഹി ദേവ ക്ഷമസ്വ മേ  ॥ 33 ॥ 

അമോഘം ദർശനം ദേവി ആധിത്സേ ത്വയി ചാത്മജം ।
യോനിർ യഥാ ന ദുഷ്യേത കർത്താഹം തേ സുമധ്യമേ  ॥ 34 ॥ 

ഇതി തസ്യാം സ ആധായ ഗർഭം സൂര്യോ ദിവം ഗതഃ ।
സദ്യഃ കുമാരഃ സഞ്ജജ്ഞേ ദ്വിതീയ ഇവ ഭാസ്കരഃ  ॥ 35 ॥ 

തം സാത്യജന്നദീതോയേ കൃച്ഛ്രാല്ലോകസ്യ ബിഭ്യതീ ।
പ്രപിതാമഹസ്താമുവാഹ പാണ്ഡുർവ്വൈ സത്യവിക്രമഃ  ॥ 36 ॥ 

ശ്രുതദേവാം തു കാരൂഷോ വൃദ്ധശർമ്മാ സമഗ്രഹീത് ।
യസ്യാമഭൂദ് ദന്തവക്ത്രഃ ഋഷിശപ്തോ ദിതേഃ സുതഃ  ॥ 37 ॥ 

കൈകേയോ ധൃഷ്ടകേതുശ്ച ശ്രുതകീർത്തിമവിന്ദത ।
സന്തർദ്ദനാദയസ്തസ്യാം പഞ്ചാസൻ കൈകയാഃ സുതാഃ  ॥ 38 ॥ 

രാജാധിദേവ്യാമാവന്ത്യൌ ജയസേനോഽജനിഷ്ട ഹ ।
ദമഘോഷശ്ചേദിരാജഃ ശ്രുതശ്രവസമഗ്രഹീത്  ॥ 39 ॥ 

ശിശുപാലഃ സുതസ്തസ്യാഃ കഥിതസ്തസ്യ സംഭവഃ ।
ദേവഭാഗസ്യ കംസായാം ചിത്രകേതുബൃഹദ്ബലൌ  ॥ 40 ॥ 

കംസവത്യാം ദേവശ്രവസഃ സുവീര ഇഷുമാംസ്തഥാ ।
കങ്കായാമാനകാജ്ജാതഃ സത്യജിത്പുരുജിത് തഥാ  ॥ 41 ॥ 

സൃഞ്ജയോ രാഷ്ട്രപാല്യാം ച വൃഷദുർമ്മർഷണാദികാൻ ।
ഹരികേശഹിരണ്യാക്ഷൌ ശൂരഭൂമ്യാം ച ശ്യാമകഃ  ॥ 42 ॥ 

മിശ്രകേശ്യാമപ്സരസി വൃകാദീൻ വത്സകസ്തഥാ ।
തക്ഷപുഷ്കരശാലാദീൻ ദുർവാർക്ഷ്യാം വൃക ആദധേ  ॥ 43 ॥ 

സുമിത്രാർജ്ജുനപാലാദീൻ ശമീകാത്തു സുദാമിനീ ।
കങ്കശ്ച കർണ്ണീകായാം വൈ ഋതധാമജയാവപി  ॥ 44 ॥ 

പൌരവീ രോഹിണീ ഭദ്രാ മദിരാ രോചനാ ഇളാ ।
ദേവകീപ്രമുഖാ ആസൻ പത്ന്യ ആനകദുന്ദുഭേഃ  ॥ 45 ॥ 

ബലം ഗദം സാരണം ച ദുർമ്മദം വിപുലം ധ്രുവം ।
വസുദേവസ്തു രോഹിണ്യാം കൃതാദീനുദപാദയത്  ॥ 46 ॥ 

സുഭദ്രോ ഭദ്രവാഹശ്ച ദുർമ്മദോ ഭദ്ര ഏവ ച ।
പൌരവ്യാസ്തനയാ ഹ്യേതേ ഭൂതാദ്യാ ദ്വാദശാഭവൻ  ॥ 47 ॥ 

നന്ദോപനന്ദകൃതകശൂരാദ്യാ മദിരാത്മജാഃ ।
കൌസല്യാ കേശിനം ത്വേകമസൂത കുലനന്ദനം  ॥ 48 ॥ 

രോചനായാമതോ ജാതാ ഹസ്തഹേമാംഗദാദയഃ ।
ഇളായാമുരുവൽകാദീൻ യദുമുഖ്യാനജീജനത്  ॥ 49 ॥ 

വിപൃഷ്ഠോ ധൃതദേവായാമേക ആനകദുന്ദുഭേഃ ।
ശാന്തിദേവാത്മജാ രാജൻ ശ്രമപ്രതിശ്രുതാദയഃ  ॥ 50 ॥ 

രാജാനഃ കൽപവർഷാദ്യാ ഉപദേവാസുതാ ദശ ।
വസുഹംസസുവംശാദ്യാഃ ശ്രീദേവായാസ്തു ഷട് സുതാഃ  ॥ 51 ॥ 

ദേവരക്ഷിതയാ ലബ്ധാ നവ ചാത്ര ഗദാദയഃ ।
വസുദേവഃ സുതാനഷ്ടാവാദധേ സഹദേവയാ  ॥ 52 ॥ 

പുരുവിശ്രുതമുഖ്യാംസ്തു സാക്ഷാദ്ധർമ്മോ വസൂനിവ ।
വസുദേവസ്തു ദേവക്യാമഷ്ട പുത്രാനജീജനത്  ॥ 53 ॥ 

കീർത്തിമന്തം സുഷേണം ച ഭദ്രസേനമുദാരധീഃ ।
ഋജും സമ്മർദ്ദനം ഭദ്രം സങ്കർഷണമഹീശ്വരം  ॥ 54 ॥
 
അഷ്ടമസ്തു തയോരാസീത് സ്വയമേവ ഹരിഃ കില ।
സുഭദ്രാ ച മഹാഭാഗാ തവ രാജൻ പിതാമഹീ  ॥ 55 ॥ 

യദാ യദേഹ ധർമ്മസ്യ ക്ഷയോ വൃദ്ധിശ്ച പാപ്മനഃ ।
തദാ തു ഭഗവാനീശ ആത്മാനം സൃജതേ ഹരിഃ  ॥ 56 ॥ 

ന ഹ്യസ്യ ജൻമനോ ഹേതുഃ കർമ്മണോ വാ മഹീപതേ ।
ആത്മമായാം വിനേശസ്യ പരസ്യ ദ്രഷ്ടുരാത്മനഃ  ॥ 57 ॥ 

യൻമായാചേഷ്ടിതം പുംസഃ സ്ഥിത്യുത്പത്ത്യപ്യയായ ഹി ।
അനുഗ്രഹസ്തന്നിവൃത്തേരാത്മലാഭായ ചേഷ്യതേ  ॥ 58 ॥ 

അക്ഷൌഹിണീനാം പതിഭിരസുരൈർന്നൃപലാഞ്ഛനൈഃ ।
ഭുവ ആക്രമ്യമാണായാ അഭാരായ കൃതോദ്യമഃ  ॥ 59 ॥ 

കർമ്മാണ്യപരിമേയാണി മനസാപി സുരേശ്വരൈഃ ।
സഹസങ്കർഷണശ്ചക്രേ ഭഗവാൻ മധുസൂദനഃ  ॥ 60 ॥ 

കലൌ ജനിഷ്യമാണാനാം ദുഃഖശോകതമോനുദം ।
അനുഗ്രഹായ ഭക്താനാം സുപുണ്യം വ്യതനോദ് യശഃ  ॥ 61 ॥ 

യസ്മിൻ സത്കർണ്ണപീയുഷേ യശസ്തീർത്ഥവരേ സകൃത് ।
ശ്രോത്രാഞ്ജലിരുപസ്പൃശ്യ ധുനുതേ കർമ്മവാസനാം  ॥ 62 ॥ 

ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകമധുശൂരസേനദശാർഹകൈഃ ।
ശ്ലാഘനീയേഹിതഃ ശശ്വത്കുരുസൃഞ്ജയപാണ്ഡുഭിഃ  ॥ 63 ॥ 

സ്നിഗ്ധസ്മിതേക്ഷിതോദാരൈർവ്വാക്യൈർവ്വിക്രമലീലയാ ।
നൃലോകം രമയാമാസ മൂർത്ത്യാ സർവ്വാംഗരമ്യയാ  ॥ 64 ॥ 

     യസ്യാനനം മകരകുണ്ഡലചാരുകർണ്ണ
          ഭ്രാജത്കപോലസുഭഗം സവിലാസഹാസം ।
     നിത്യോത്സവം ന തതൃപുർദൃശിഭിഃ പിബന്ത്യോ 
          നാര്യോ നരാശ്ച മുദിതാഃ കുപിതാ നിമേശ്ച  ॥ 65 ॥ 

     ജാതോ ഗതഃ പിതൃഗൃഹാദ് വ്രജമേധിതാർത്ഥോ 
          ഹത്വാ രിപൂൻ സുതശതാനി കൃതോരുദാരഃ ।
     ഉത്പാദ്യ തേഷു പുരുഷഃ ക്രതുഭിഃ സമീജേ 
          ആത്മാനമാത്മനിഗമം പ്രഥയൻ ജനേഷു  ॥ 66 ॥ 

     പൃഥ്വ്യാഃ സ വൈ ഗുരുഭരം ക്ഷപയൻ കുരൂണാ-
          മന്തഃ സമുത്ഥകലിനാ യുധി ഭൂപചമ്വഃ ।
     ദൃഷ്ട്യാ വിധൂയ വിജയേ ജയമുദ്വിഘോഷ്യ 
          പ്രോച്യോദ്ധവായ ച പരം സമഗാത് സ്വധാമ  ॥ 67 ॥