ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 8


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / നവമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 9) / അദ്ധ്യായം 8 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഹരിതോ രോഹിതസുതശ്ചമ്പസ്തസ്മാദ്‌വിനിർമ്മിതാ ।
ചമ്പാപുരീ സുദേവോഽതോ വിജയോ യസ്യ ചാത്മജഃ  ॥ 1 ॥ 

ഭരുകസ്തത്സുതസ്തസ്മാദ് വൃകസ്തസ്യാപി ബാഹുകഃ ।
സോഽരിഭിർഹൃതഭൂ രാജാ സഭാര്യോ വനമാവിശത്  ॥ 2 ॥ 

വൃദ്ധം തം പഞ്ചതാം പ്രാപ്തം മഹിഷ്യനുമരിഷ്യതീ ।
ഔർവ്വേണ ജാനതാഽഽത്മാനം പ്രജാവന്തം നിവാരിതാ  ॥ 3 ॥ 

ആജ്ഞായാസ്യൈ സപത്നീഭിർഗ്ഗരോ ദത്തോഽന്ധസാ സഹ ।
സഹ തേനൈവ സഞ്ജാതഃ സഗരാഖ്യോ മഹായശാഃ  ॥ 4 ॥ 

സഗരശ്ചക്രവർത്ത്യാസീത് സാഗരോ യത്സുതൈഃ കൃതഃ ।
യസ്താലജംഘാൻ യവനാൻ ശകാൻ ഹൈഹയബർബ്ബരാൻ  ॥ 5 ॥ 

നാവധീദ്ഗുരുവാക്യേന ചക്രേ വികൃതവേഷിണഃ ।
മുണ്ഡാൻ ശ്മശ്രുധരാൻ കാംശ്ചിൻമുക്തകേശാർദ്ധമുണ്ഡിതാൻ  ॥ 6 ॥ 

അനന്തർവ്വാസസഃ കാംശ്ചിദബഹിർവ്വാസസോഽപരാൻ ।
സോഽശ്വമേധൈരയജത സർവ്വവേദസുരാത്മകം  ॥ 7 ॥ 

ഔർവ്വോപദിഷ്ടയോഗേന ഹരിമാത്മാനമീശ്വരം । 
തസ്യോത്സൃഷ്ടം പശും യജ്ഞേ ജഹാരാശ്വം പുരന്ദരഃ  ॥ 8 ॥ 

സുമത്യാസ്തനയാ ദൃപ്താഃ പിതുരാദേശകാരിണഃ ।
ഹയമന്വേഷമാണാസ്തേ സമന്താന്ന്യഖനൻ മഹീം  ॥ 9 ॥ 

പ്രാഗുദീച്യാം ദിശി ഹയം ദദൃശുഃ കപിലാന്തികേ ।
ഏഷ വാജിഹരശ്ചൌര ആസ്തേ മീലിതലോചനഃ  ॥ 10 ॥ 

ഹന്യതാം ഹന്യതാം പാപ ഇതി ഷഷ്ടിസഹസ്രിണഃ ।
ഉദായുധാ അഭിയയുരുൻമിമേഷ തദാ മുനിഃ  ॥ 11 ॥ 

സ്വശരീരാഗ്നിനാ താവൻമഹേന്ദ്രഹൃതചേതസഃ ।
മഹദ്‌വൃതിക്രമഹതാ ഭസ്മസാദഭവൻ ക്ഷണാത്  ॥ 12 ॥ 

     ന സാധുവാദോ മുനികോപഭർജ്ജിതാ 
          നൃപേന്ദ്രപുത്രാ ഇതി സത്ത്വധാമനി ।
     കഥം തമോ രോഷമയം വിഭാവ്യതേ 
          ജഗത്പവിത്രാത്മനി ഖേ രജോ ഭുവഃ  ॥ 13 ॥ 

     യസ്യേരിതാ സാംഖ്യമയീ ദൃഢേഹ നൌർ-
          യയാ മുമുക്ഷുസ്തരതേ ദുരത്യയം ।
     ഭവാർണ്ണവം മൃത്യുപഥം വിപശ്ചിതഃ 
          പരാത്മഭൂതസ്യ കഥം പൃഥങ്മതിഃ  ॥ 14 ॥ 

യോഽസമഞ്ജസ ഇത്യുക്തഃ സ കേശിന്യാ നൃപാത്മജഃ ।
തസ്യ പുത്രോംഽശുമാൻ നാമ പിതാമഹഹിതേ രതഃ  ॥ 15 ॥ 

അസമഞ്ജസ ആത്മാനം ദർശയന്നസമഞ്ജസം ।
ജാതിസ്മരഃ പുരാ സംഗാദ് യോഗീ യോഗാദ് വിചാലിതഃ  ॥ 16 ॥ 

ആചരൻ ഗർഹിതം ലോകേ ജ്ഞാതീനാം കർമ്മ വിപ്രിയം ।
സരയ്വാം ക്രീഡതോ ബാലാൻ പ്രാസ്യദുദ്വേജയൻ ജനം  ॥ 17 ॥ 

ഏവംവൃത്തഃ പരിത്യക്തഃ പിത്രാ സ്നേഹമപോഹ്യ വൈ ।
യോഗൈശ്വര്യേണ ബാലാംസ്താൻ ദർശയിത്വാ തതോ യയൌ  ॥ 18 ॥ 

അയോധ്യാവാസിനഃ സർവ്വേ ബാലകാൻ പുനരാഗതാൻ ।
ദൃഷ്ട്വാ വിസിസ്മിരേ രാജൻ രാജാ ചാപ്യന്വതപ്യത  ॥ 19 ॥ 

അംശുമാംശ്ചോദിതോ രാജ്ഞാ തുരംഗാന്വേഷണേ യയൌ ।
പിതൃവ്യഖാതാനുപഥം ഭസ്മാന്തി ദദൃശേ ഹയം  ॥ 20 ॥ 

തത്രാസീനം മുനിം വീക്ഷ്യ കപിലാഖ്യമധോക്ഷജം ।
അസ്തൌത്‌സമാഹിതമനാഃ പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രണതോ മഹാൻ  ॥ 21 ॥ 

അംശുമാനുവാച

     ന പശ്യതി ത്വാം പരമാത്മനോഽജനോ 
          ന ബുധ്യതേഽദ്യാപി സമാധിയുക്തിഭിഃ ।
     കുതോഽപരേ തസ്യ മനഃശരീരധീ-
          വിസർഗ്ഗസൃഷ്ടാ വയമപ്രകാശാഃ  ॥ 22 ॥ 

     യേ ദേഹഭാജസ്ത്രിഗുണപ്രധാനാ 
          ഗുണാൻ വിപശ്യന്ത്യുത വാ തമശ്ച ।
     യൻമായയാ മോഹിതചേതസസ്തേ 
          വിദുഃ സ്വസംസ്ഥം ന ബഹിഃപ്രകാശാഃ  ॥ 23 ॥ 

     തം ത്വാമഹം ജ്ഞാനഘനം സ്വഭാവ-
          പ്രധ്വസ്തമായാഗുണഭേദമോഹൈഃ ।
     സനന്ദനാദ്യൈർമ്മുനിഭിർവ്വിഭാവ്യം 
          കഥം ഹി മൂഢഃ പരിഭാവയാമി  ॥ 24 ॥ 

     പ്രശാന്തമായാഗുണകർമ്മലിംഗ-
          മനാമരൂപം സദസദ്വിമുക്തം ।
     ജ്ഞാനോപദേശായ ഗൃഹീതദേഹം 
          നമാമഹേ ത്വാം പുരുഷം പുരാണം  ॥ 25 ॥ 

ത്വൻമായാരചിതേ ലോകേ വസ്തുബുദ്ധ്യാ ഗൃഹാദിഷു ।
ഭ്രമന്തി കാമലോഭേർഷ്യാമോഹവിഭ്രാന്തചേതസഃ  ॥ 26 ॥ 

അദ്യ നഃ സർവ്വഭൂതാത്മൻ കാമകർമ്മേന്ദ്രിയാശയഃ ।
മോഹപാശോ ദൃഢശ്ഛിന്നോ ഭഗവംസ്തവ ദർശനാത്  ॥ 27 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇത്ഥം ഗീതാനുഭാവസ്തം ഭഗവാൻ കപിലോ മുനിഃ ।
അംശുമന്തമുവാചേദമനുഗൃഹ്യ ധിയാ നൃപ  ॥ 28 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

അശ്വോഽയം നീയതാം വത്സ പിതാമഹപശുസ്തവ ।
ഇമേ ച പിതരോ ദഗ്ദ്ധാ ഗംഗാംഭോഽർഹന്തി നേതരത്  ॥ 29 ॥ 

തം പരിക്രമ്യ ശിരസാ പ്രസാദ്യ ഹയമാനയത് ।
സഗരസ്തേന പശുനാ ക്രതുശേഷം സമാപയത്  ॥ 30 ॥ 

രാജ്യമംശുമതേ ന്യസ്യ നിഃസ്പൃഹോ മുക്തബന്ധനഃ ।
ഔർവ്വോപദിഷ്ടമാർഗ്ഗേണ ലേഭേ ഗതിമനുത്തമാം  ॥ 31 ॥