ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / തൃതീയഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 3) / അദ്ധ്യായം 33


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / തൃതീയഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 3) / അദ്ധ്യായം 33

മൈത്രേയ ഉവാച

     ഏവം നിശമ്യ കപിലസ്യ വചോ ജനിത്രീ 
          സാ കർദ്ദമസ്യ ദയിതാ കില ദേവഹൂതിഃ ।
     വിസ്രസ്തമോഹപടലാ തമഭിപ്രണമ്യ 
          തുഷ്ടാവ തത്ത്വവിഷയാങ്കിതസിദ്ധിഭൂമിം  ॥ 1 ॥ 

ദേവഹൂതിരുവാച

     അഥാപ്യജോഽന്തഃസലിലേ ശയാനം 
          ഭൂതേന്ദ്രിയാർത്ഥാത്മമയം വപുസ്തേ ।
     ഗുണപ്രവാഹം സദശേഷബീജം 
          ദധ്യൌ സ്വയം യജ്ജഠരാബ്ജജാതഃ  ॥ 2 ॥ 

     സ ഏവ വിശ്വസ്യ ഭവാൻ വിധത്തേ 
          ഗുണപ്രവാഹേണ വിഭക്തവീര്യഃ ।
     സർഗ്ഗാദ്യനീഹോഽവിതഥാഭിസന്ധി-
          രാത്മേശ്വരോഽതർക്ക്യസഹസ്രശക്തിഃ  ॥ 3 ॥ 

     സ ത്വം ഭൃതോ മേ ജഠരേണ നാഥ 
          കഥം നു യസ്യോദര ഏതദാസീത് ।
     വിശ്വം യുഗാന്തേ വടപത്ര ഏകഃ 
          ശേതേ സ്മ മായാശിശുരങ്ഘ്രിപാനഃ  ॥ 4 ॥ 

     ത്വം ദേഹതന്ത്രഃ പ്രശമായ പാപ്‌മാനാം 
          നിദേശഭാജാം ച വിഭോ വിഭൂതയേ ।
     യഥാവതാരാസ്തവ സൂകരാദയ-
          സ്തഥായമപ്യാത്മപഥോപലബ്ധയേ  ॥ 5 ॥ 

     യന്നാമധേയശ്രവണാനുകീർത്തനാ-
          ദ്യത്പ്രഹ്വണാദ്‌യത്‌സ്മരണാദപി ക്വചിത് ।
     ശ്വാദോഽപി സദ്യഃ സവനായ കൽപതേ 
          കുതഃ പുനസ്തേ ഭഗവൻ നു ദർശനാത്  ॥ 6 ॥ 

     അഹോ ബത ശ്വപചോഽതോ ഗരീയാൻ 
          യജ്ജിഹ്വാഗ്രേ വർത്തതേ നാമ തുഭ്യം ।
     തേപുസ്തപസ്തേ ജുഹുവുഃ സസ്നുരാര്യാ 
          ബ്രഹ്മാനൂചുർന്നാമ ഗൃണന്തി യേ തേ  ॥ 7 ॥ 

     തം ത്വാമഹം ബ്രഹ്മ പരം പുമാംസം 
          പ്രത്യക്സ്രോതസ്യാത്മനി സംവിഭാവ്യം ।
     സ്വതേജസാ ധ്വസ്തഗുണപ്രവാഹം 
          വന്ദേ വിഷ്ണും കപിലം വേദഗർഭം  ॥ 8 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

ഈഡിതോ ഭഗവാനേവം കപിലാഖ്യഃ പരഃ പുമാൻ ।
വാചാ വിക്ലവയേത്യാഹ മാതരം മാതൃവത്സലഃ  ॥ 9 ॥ 

കപില ഉവാച

മാർഗ്ഗേണാനേന മാതസ്തേ സുസേവ്യേനോദിതേന മേ ।
ആസ്ഥിതേന പരാം കാഷ്ഠാമചിരാദവരോത്സ്യസി  ॥ 10 ॥ 

ശ്രദ്ധത്സ്വൈതൻമതം മഹ്യം ജുഷ്ടം യദ്ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ ।
യേന മാമഭവം യായാ മൃത്യുമൃച്ഛന്ത്യതദ്വിദഃ  ॥ 11 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

ഇതി പ്രദർശ്യ ഭഗവാൻ സതീം താമാത്മനോ ഗതിം ।
സ്വമാത്രാ ബ്രഹ്മവാദിന്യാ കപിലോഽനുമതോ യയൌ  ॥ 12 ॥ 

സാ ചാപി തനയോക്തേന യോഗാദേശേന യോഗയുക് ।
തസ്മിന്നാശ്രമ ആപീഡേ സരസ്വത്യാഃ സമാഹിതാ  ॥ 13 ॥ 

അഭീക്ഷ്ണാവഗാഹകപിശാൻ ജടിലാൻ കുടിലാലകാൻ ।
ആത്മാനം ചോഗ്രതപസാ ബിഭ്രതീ ചീരിണം കൃശം  ॥ 14 ॥ 

പ്രജാപതേഃ കർദ്ദമസ്യ തപോയോഗവിജൃംഭിതം ।
സ്വഗാർഹസ്ഥ്യമനൌപമ്യം പ്രാർത്ഥ്യം വൈമാനികൈരപി  ॥ 15 ॥ 

പയഃഫേനനിഭാഃ ശയ്യാ ദാന്താ രുക്മപരിച്ഛദാഃ ।
ആസനാനി ച ഹൈമാനി സുസ്പർശാസ്തരണാനി ച  ॥ 16 ॥ 

സ്വച്ഛസ്ഫടികകുഡ്യേഷു മഹാമാരകതേഷു ച ।
രത്നപ്രദീപാ ആഭാന്തി ലലനാരത്നസംയുതാഃ  ॥ 17 ॥ 

ഗൃഹോദ്യാനം കുസുമിതൈ രമ്യം ബഹ്വമരദ്രുമൈഃ ।
കൂജദ്വിഹംഗമിഥുനം ഗായൻ മത്തമധുവ്രതം  ॥ 18 ॥ 

യത്ര പ്രവിഷ്ടമാത്മാനം വിബുധാനുചരാ ജഗുഃ ।
വാപ്യാമുത്പലഗന്ധിന്യാം കർദ്ദമേനോപലാളിതം  ॥ 19 ॥ 

ഹിത്വാ തദീപ്സിതതമമപ്യാഖണ്ഡലയോഷിതാം ।
കിഞ്ചിച്ചകാര വദനം പുത്രവിശ്ലേഷണാതുരാ  ॥ 20 ॥ 

വനം പ്രവ്രജിതേ പത്യാവപത്യവിരഹാതുരാ ।
ജ്ഞാതതത്ത്വാപ്യഭൂന്നഷ്ടേ വത്സേ ഗൌരിവ വത്സലാ  ॥ 21 ॥ 

തമേവ ധ്യായതീ ദേവമപത്യം കപിലം ഹരിം ।
ബഭൂവാചിരതോ വത്സ നിഃസ്പൃഹാ താദൃശേ ഗൃഹേ  ॥ 22 ॥ 

ധ്യായതീ ഭഗവദ്രൂപം യദാഹ ധ്യാനഗോചരം ।
സുതഃ പ്രസന്നവദനം സമസ്തവ്യസ്തചിന്തയാ  ॥ 23 ॥ 

ഭക്തിപ്രവാഹയോഗേന വൈരാഗ്യേണ ബലീയസാ ।
യുക്താനുഷ്ഠാനജാതേന ജ്ഞാനേന ബ്രഹ്മഹേതുനാ  ॥ 24 ॥ 

വിശുദ്ധേന തദാഽഽത്മാനമാത്മനാ വിശ്വതോമുഖം ।
സ്വാനുഭൂത്യാ തിരോഭൂതമായാഗുണവിശേഷണം  ॥ 25 ॥ 

ബ്രഹ്മണ്യവസ്ഥിതമതിർഭഗവത്യാത്മസംശ്രയേ ।
നിവൃത്തജീവാപത്തിത്വാത്ക്ഷീണക്ലേശാഽഽപ്തനിർവൃതിഃ  ॥ 26 ॥ 

നിത്യാരൂഢസമാധിത്വാത്പരാവൃത്തഗുണഭ്രമാ ।
ന സസ്മാര തദാഽഽത്മാനം സ്വപ്നേ ദൃഷ്ടമിവോത്ഥിതഃ  ॥ 27 ॥ 

തദ്ദേഹഃ പരതഃ പോഷോഽപ്യകൃശശ്ചാധ്യസംഭവാത് ।
ബഭൌ മലൈരവച്ഛന്നഃ സധൂമ ഇവ പാവകഃ  ॥ 28 ॥ 

സ്വാംഗം തപോയോഗമയം മുക്തകേശം ഗതാംബരം ।
ദൈവഗുപ്തം ന ബുബുധേ വാസുദേവപ്രവിഷ്ടധീഃ  ॥ 29 ॥ 

ഏവം സാ കപിലോക്തേന മാർഗ്ഗേണാചിരതഃ പരം ।
ആത്മാനം ബ്രഹ്മനിർവ്വാണം ഭഗവന്തമവാപ ഹ  ॥ 30 ॥ 

തദ്‌വീരാസീത്പുണ്യതമം ക്ഷേത്രം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതം ।
നാമ്‌നാ സിദ്ധപദം യത്ര സാ സംസിദ്ധിമുപേയുഷീ  ॥ 31 ॥ 

തസ്യാസ്തദ്യോഗവിധുതമാർത്ത്യം മർത്ത്യമഭൂത്സരിത് ।
സ്രോതസാം പ്രവരാ സൗമ്യ സിദ്ധിദാ സിദ്ധസേവിതാ  ॥ 32 ॥ 

കപിലോഽപി മഹായോഗീ ഭഗവാൻ പിതുരാശ്രമാത് ।
മാതരം സമനുജ്ഞാപ്യ പ്രാഗുദീചീം ദിശം യയൌ  ॥ 33 ॥ 

സിദ്ധചാരണഗന്ധർവ്വൈർമ്മുനിഭിശ്ചാപ്സരോഗണൈഃ ।
സ്തൂയമാനഃ സമുദ്രേണ ദത്താർഹണനികേതനഃ  ॥ 34 ॥ 

ആസ്തേ യോഗം സമാസ്ഥായ സാംഖ്യാചാര്യൈരഭിഷ്ടുതഃ ।
ത്രയാണാമപി ലോകാനാമുപശാന്ത്യൈ സമാഹിതഃ  ॥ 35 ॥ 

ഏതന്നിഗദിതം താത യത്പൃഷ്ടോഽഹം തവാനഘ ।
കപിലസ്യ ച സംവാദോ ദേവഹൂത്യാശ്ച പാവനഃ  ॥ 36 ॥ 

     യ ഇദമനുശൃണോതി യോഽഭിധത്തേ 
          കപിലമുനേർമ്മതമാത്മയോഗഗുഹ്യം ।
     ഭഗവതി കൃതധീഃ സുപർണ്ണകേതാ-
          വുപലഭതേ ഭഗവത്പദാരവിന്ദം  ॥ 37 ॥