ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / തൃതീയഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 3) / അദ്ധ്യായം 8


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / തൃതീയഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 3) / അദ്ധ്യായം 8

മൈത്രേയ ഉവാച

     സത്സേവനീയോ ബത പൂരുവംശോ 
          യല്ലോകപാലോ ഭഗവത്പ്രധാനഃ ।
     ബഭൂവിഥേഹാജിതകീർത്തിമാലാം 
          പദേ പദേ നൂതനയസ്യഭീക്ഷ്ണം  ॥ 1 ॥ 

     സോഽഹം നൃണാം ക്ഷുല്ലസുഖായ ദുഃഖം 
          മഹദ്ഗതാനാം വിരമായ തസ്യ ।
     പ്രവർത്തയേ ഭാഗവതം പുരാണം 
          യദാഹ സാക്ഷാദ്ഭഗവാൻ ഋഷിഭ്യഃ  ॥ 2 ॥ 

     ആസീനമുർവ്യാം ഭഗവന്തമാദ്യം 
          സങ്കർഷണം ദേവമകുണ്ഠസത്ത്വം ।
     വിവിത്സവസ്തത്ത്വമതഃപരസ്യ 
          കുമാരമുഖ്യാ മുനയോഽന്വപൃച്ഛൻ  ॥ 3 ॥ 

     സ്വമേവ ധിഷ്ണ്യം ബഹു മാനയന്തം 
          യം വാസുദേവാഭിധമാമനന്തി ।
     പ്രത്യഗ്ധൃതാക്ഷാംബുജകോശമീഷ-
          ദുൻമീലയന്തം വിബുധോദയായ  ॥ 4 ॥ 

     സ്വർദ്ധുന്യുദാർദ്രൈഃ സ്വജടാകലാപൈ-
          രുപസ്പൃശന്തശ്ചരണോപധാനം ।
     പദ്മം യദർച്ചന്ത്യഹിരാജകന്യാഃ 
          സപ്രേമനാനാബലിഭിർവ്വരാർത്ഥാഃ  ॥ 5 ॥ 

     മുഹുർഗൃണന്തോ വചസാനുരാഗ-
          സ്ഖലത്പദേനാസ്യ കൃതാനി തജ്ജ്ഞാഃ ।
     കിരീടസാഹസ്രമണിപ്രവേക-
          പ്രദ്യോതിതോദ്ദാമഫണാസഹസ്രം  ॥ 6 ॥ 

     പ്രോക്തം കിലൈതദ്ഭഗവത്തമേന 
          നിവൃത്തിധർമ്മാഭിരതായ തേന ।
     സനത്കുമാരായ സ ചാഹ പൃഷ്ടഃ 
          സാംഖ്യായനായാംഗ ധൃതവ്രതായ  ॥ 7 ॥ 

     സാംഖ്യായനഃ പാരമഹംസ്യമുഖ്യോ 
          വിവക്ഷമാണോ ഭഗവദ്വിഭൂതീഃ ।
     ജഗാദ സോഽസ്മദ്ഗുരവേഽന്വിതായ 
          പരാശരായാഥ ബൃഹസ്പതേശ്ച  ॥ 8 ॥ 

     പ്രോവാച മഹ്യം സ ദയാലുരുക്തോ 
          മുനിഃ പുലസ്ത്യേന പുരാണമാദ്യം ।
     സോഽഹം തവൈതത്കഥയാമി വത്സ 
          ശ്രദ്ധാലവേ നിത്യമനുവ്രതായ  ॥ 9 ॥ 

     ഉദാപ്ലുതം വിശ്വമിദം തദാസീദ്-
          യന്നിദ്രയാഽഽമീലിതദൃങ് ന്യമീലയത് ।
     അഹീന്ദ്രതൽപേഽധിശയാന ഏകഃ 
          കൃതക്ഷണഃ സ്വാത്മരതൌ നിരീഹഃ  ॥ 10 ॥ 

     സോഽന്തഃശരീരേഽർപ്പിതഭൂതസൂക്ഷ്മഃ 
          കാലാത്മികാം ശക്തിമുദീരയാണഃ ।
     ഉവാസ തസ്മിൻ സലിലേ പദേ സ്വേ 
          യഥാനലോ ദാരുണി രുദ്ധവീര്യഃ  ॥ 11 ॥ 

     ചതുർ യുഗാനാം ച സഹസ്രമപ്സു 
          സ്വപൻ സ്വയോദീരിതയാ സ്വശക്ത്യാ ।
     കാലാഖ്യയാഽഽസാദിതകർമ്മതന്ത്രോ 
          ലോകാനപീതാൻ ദദൃശേ സ്വദേഹേ  ॥ 12 ॥ 

     തസ്യാർത്ഥസൂക്ഷ്മാഭിനിവിഷ്ടദൃഷ്ടേ-
          രന്തർഗ്ഗതോഽർത്ഥോ രജസാ തനീയാൻ ।
     ഗുണേന കാലാനുഗതേന വിദ്ധഃ 
          സൂഷ്യംസ്തദാഭിദ്യത നാഭിദേശാത്  ॥ 13 ॥ 

     സ പദ്മകോശഃ സഹസോദതിഷ്ഠത്-
          കാലേന കർമ്മപ്രതിബോധനേന ।
     സ്വരോചിഷാ തത്സലിലം വിശാലം 
          വിദ്യോതയന്നർക്ക ഇവാത്മയോനിഃ  ॥ 14 ॥ 

     തല്ലോകപദ്മം സ ഉ ഏവ വിഷ്ണുഃ 
          പ്രാവീവിശത് സർവ്വഗുണാവഭാസം ।
     തസ്മിൻ സ്വയം വേദമയോ വിധാതാ 
          സ്വയംഭുവം യം സ്മ വദന്തി സോഽഭൂത്  ॥ 15 ॥ 

     തസ്യാം സ ചാംഭോരുഹകർണ്ണികായാ-
          മവസ്ഥിതോ ലോകമപശ്യമാനഃ ।
     പരിക്രമൻ വ്യോമ്‌നി വിവൃത്തനേത്ര-
          ശ്ചത്വാരി ലേഭേഽനുദിശം മുഖാനി  ॥ 16 ॥ 

     തസ്മാദ്യുഗാന്തശ്വസനാവഘൂർണ്ണ-
          ജലോർമിചക്രാത്‌സലിലാദ് വിരൂഢം ।
     ഉപാശ്രിതഃ കഞ്ജമു ലോകതത്ത്വം 
          നാത്മാനമദ്ധാവിദദാദിദേവഃ  ॥ 17 ॥ 

     ക ഏഷ യോഽസാവഹമബ്ജപൃഷ്ഠ 
          ഏതത്കുതോ വാബ്ജമനന്യദപ്സു ।
     അസ്തി ഹ്യധസ്താദിഹ കിഞ്ചനൈത-
          ദധിഷ്ഠിതം യത്ര സതാ നു ഭാവ്യം  ॥ 18 ॥ 

     സ ഇത്ഥമുദ്വീക്ഷ്യ തദബ്ജനാള-
          നാഡീഭിരന്തർജ്ജലമാവിവേശ ।
     നാർവ്വാഗ്ഗതസ്തത്ഖരനാളനാളനാഭിം 
          വിചിന്വംസ്തദവിന്ദതാജഃ  ॥ 19 ॥ 

     തമസ്യപാരേ വിദുരാത്മസർഗ്ഗം 
          വിചിന്വതോഽഭൂത്‌ സുമഹാംസ്ത്രിണേമിഃ ।
     യോ ദേഹഭാജാം ഭയമീരയാണഃ 
          പരിക്ഷിണോത്യായുരജസ്യ ഹേതിഃ  ॥ 20 ॥ 

     തതോ നിവൃത്തോഽപ്രതിലബ്ധകാമഃ 
          സ്വധിഷ്ണ്യമാസാദ്യ പുനഃ സ ദേവഃ ।
     ശനൈർജ്ജിതശ്വാസനിവൃത്തചിത്തോ 
          ന്യഷീദദാരൂഢസമാധിയോഗഃ  ॥ 21 ॥ 

     കാലേന സോഽജഃ പുരുഷായുഷാഭി-
          പ്രവൃത്തയോഗേന വിരൂഢബോധഃ ।
     സ്വയം തദന്തർഹൃദയേഽവഭാത-
          മപശ്യതാപശ്യത യന്ന പൂർവ്വം  ॥ 22 ॥ 

     മൃണാളഗൌരായതശേഷഭോഗ-
          പര്യങ്ക ഏകം പുരുഷം ശയാനം ।
     ഫണാതപത്രായുതമൂർദ്ധരത്ന-
          ദ്യുഭിർഹതധ്വാന്തയുഗാന്തതോയേ  ॥ 23 ॥ 

     പ്രേക്ഷാം ക്ഷിപന്തം ഹരിതോപലാദ്രേഃ 
          സന്ധ്യാഭ്രനീവേരുരുരുക്മമൂർദ്ധ്നഃ ।
     രത്നോദധാരൌഷധിസൌമനസ്യ-
          വനസ്രജോ വേണുഭുജാംഘ്രിപാംഘ്രേഃ  ॥ 24 ॥ 

     ആയാമതോ വിസ്തരതഃ സ്വമാന-
          ദേഹേന ലോകത്രയസംഗ്രഹേണ ।
     വിചിത്രദിവ്യാഭരണാംശുകാനാം 
          കൃതശ്രിയാപാശ്രിതവേഷദേഹം  ॥ 25 ॥ 

     പുംസാം സ്വകാമായ വിവിക്തമാർഗ്ഗൈ-
          രഭ്യർച്ചതാം കാമദുഘാങ്ഘ്രിപദ്മം ।
     പ്രദർശയന്തം കൃപയാ നഖേന്ദു-
          മയൂഖഭിന്നാംഗുലിചാരുപത്രം  ॥ 26 ॥ 

     മുഖേന ലോകാർത്തിഹരസ്മിതേന 
          പരിസ്ഫുരത്കുണ്ഡലമണ്ഡിതേന ।
     ശോണായിതേനാധരബിംബഭാസാ 
          പ്രത്യർഹയന്തം സുനസേന സുഭ്ര്വാ  ॥ 27 ॥ 

     കദംബകിഞ്ജൽകപിശംഗവാസസാ 
          സ്വലംകൃതം മേഖലയാ നിതംബേ ।
     ഹാരേണ ചാനന്തധനേന വത്സ 
          ശ്രീവത്സവക്ഷഃസ്ഥലവല്ലഭേന  ॥ 28 ॥ 

     പരാർദ്ധ്യകേയൂരമണിപ്രവേക-
          പര്യസ്തദോർദ്ദണ്ഡസഹസ്രശാഖം ।
     അവ്യക്തമൂലം ഭുവനാങ്ഘ്രിപേന്ദ്ര-
          മഹീന്ദ്രഭോഗൈരധിവീതവൽശം  ॥ 29 ॥ 

     ചരാചരൌകോ ഭഗവൻ മഹീധ്ര-
          മഹീന്ദ്രബന്ധും സലിലോപഗൂഢം ।
     കിരീടസാഹസ്രഹിരണ്യശൃംഗ-
          മാവിർഭവത്കൌസ്തുഭരത്നഗർഭം  ॥ 30 ॥ 

     നിവീതമാമ്നായമധുവ്രതശ്രിയാ 
          സ്വകീർത്തിമയ്യാ വനമാലയാ ഹരിം ।
     സൂര്യേന്ദുവായ്വഗ്ന്യഗമം ത്രിധാമഭിഃ 
          പരിക്രമത്പ്രാധനികൈർദ്ദുരാസദം  ॥ 31 ॥ 

     തർഹ്യേവ തന്നാഭിസരഃസരോജ-
          മാത്മാനമംഭഃ ശ്വസനം വിയച്ച ।
     ദദർശ ദേവോ ജഗതോ വിധാതാ 
          നാതഃ പരം ലോകവിസർഗ്ഗദൃഷ്ടിഃ  ॥ 32 ॥ 

     സ കർമ്മബീജം രജസോപരക്തഃ 
          പ്രജാഃ സിസൃക്ഷന്നിയദേവ ദൃഷ്ട്വാ ।
     അസ്തൌദ് വിസർഗ്ഗാഭിമുഖസ്തമീഡ്യ-
          മവ്യക്തവർത്മന്യഭിവേശിതാത്മാ  ॥ 33 ॥