ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 46


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 46 

ശ്രീശുക ഉവാച

വൃഷ്ണീനാം പ്രവരോ മന്ത്രീ കൃഷ്ണസ്യ ദയിതഃ സഖാ ।
ശിഷ്യോ ബൃഹസ്പതേഃ സാക്ഷാദുദ്ധവോ ബുദ്ധിസത്തമഃ  ॥ 1 ॥ 

തമാഹ ഭഗവാൻ പ്രേഷ്ഠം ഭക്തമേകാന്തിനം ക്വചിത് ।
ഗൃഹീത്വാ പാണിനാ പാണിം പ്രപന്നാർത്തിഹരോ ഹരിഃ  ॥ 2 ॥ 

ഗച്ഛോദ്ധവ വ്രജം സൗമ്യ പിത്രോർന്നൗ പ്രീതിമാവഹ ।
ഗോപീനാം മദ്വിയോഗാധിം മത്സന്ദേശൈർവിമോചയ  ॥ 3 ॥ 

താ മൻമനസ്കാ മത്പ്രാണാ മദർത്ഥേ ത്യക്തദൈഹികാഃ ।
മാമേവ ദയിതം പ്രേഷ്ഠമാത്മാനം മനസാ ഗതാഃ ।
യേ ത്യക്തലോകധർമ്മാശ്ച മദർത്ഥേ താൻ ബിഭർമ്മ്യഹം  ॥ 4 ॥ 

മയി താഃ പ്രേയസാം പ്രേഷ്ഠേ ദൂരസ്ഥേ ഗോകുലസ്ത്രിയഃ ।
സ്മരന്ത്യോഽങ്ഗ വിമുഹ്യന്തി വിരഹൌത്കണ്ഠ്യവിഹ്വലാഃ  ॥ 5 ॥ 

ധാരയന്ത്യതികൃച്ഛ്രേണ പ്രായഃ പ്രാണാൻ കഥഞ്ചന ।
പ്രത്യാഗമനസന്ദേശൈർവല്ലവ്യോ മേ മദാത്മികാഃ  ॥ 6 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇത്യുക്ത ഉദ്ധവോ രാജൻ സന്ദേശം ഭർത്തുരാദൃതഃ ।
ആദായ രഥമാരുഹ്യ പ്രയയൌ നന്ദഗോകുലം  ॥ 7 ॥ 

പ്രാപ്തോ നന്ദവ്രജം ശ്രീമാൻ നിമ്ലോചതി വിഭാവസൌ ।
ഛന്നയാനഃ പ്രവിശതാം പശൂനാം ഖുരരേണുഭിഃ  ॥ 8 ॥ 

വാസിതാർത്ഥേഽഭിയുധ്യദ്ഭിർന്നാദിതം ശുഷ്മിഭിർവൃഷൈഃ ।
ധാവന്തീഭിശ്ച വാസ്രാഭിരൂധോഭാരൈഃ സ്വവത്സകാൻ  ॥ 9 ॥ 

ഇതസ്തതോ വിലംഘദ്ഭിർഗ്ഗോവത്സൈർമ്മണ്ഡിതം സിതൈഃ ।
ഗോദോഹശബ്ദാഭിരവം വേണൂനാം നിഃസ്വനേന ച  ॥ 10 ॥ 

ഗായന്തീഭിശ്ച കർമ്മാണി ശുഭാനി ബലകൃഷ്ണയോഃ ।
സ്വലങ്കൃതാഭിർഗ്ഗോപീഭിർഗ്ഗോപൈശ്ച സുവിരാജിതം  ॥ 11 ॥ 

അഗ്ന്യർക്കാതിഥിഗോവിപ്രപിതൃദേവാർചനാന്വിതൈഃ ।
ധൂപദീപൈശ്ച മാല്യൈശ്ച ഗോപാവാസൈർമ്മനോരമം  ॥ 12 ॥ 

സർവ്വതഃ പുഷ്പിതവനം ദ്വിജാളികുലനാദിതം ।
ഹംസകാരണ്ഡവാകീർണൈഃ പദ്മഷണ്ഡൈശ്ച മണ്ഡിതം  ॥ 13 ॥ 

തമാഗതം സമാഗമ്യ കൃഷ്ണസ്യാനുചരം പ്രിയം ।
നന്ദഃ പ്രീതഃ പരിഷ്വജ്യ വാസുദേവധിയാർച്ചയത്  ॥ 14 ॥ 

ഭോജിതം പരമാന്നേന സംവിഷ്ടം കശിപൌ സുഖം ।
ഗതശ്രമം പര്യപൃച്ഛത്പാദസംവാഹനാദിഭിഃ  ॥ 15 ॥ 

കച്ചിദംഗ മഹാഭാഗ സഖാ നഃ ശൂരനന്ദനഃ ।
ആസ്തേ കുശല്യപത്യാദ്യൈര്യുക്തോ മുക്തഃ സുഹൃദ് വൃതഃ  ॥ 16 ॥ 

ദിഷ്ട്യാ കംസോ ഹതഃ പാപഃ സാനുഗഃ സ്വേന പാപ്മനാ ।
സാധൂനാം ധർമ്മശീലാനാം യദൂനാം ദ്വേഷ്ടി യഃ സദാ  ॥ 17 ॥ 

അപി സ്മരതി നഃ കൃഷ്ണോ മാതരം സുഹൃദഃ സഖീൻ ।
ഗോപാൻ വ്രജം ചാത്മനാഥം ഗാവോ വൃന്ദാവനം ഗിരിം  ॥ 18 ॥ 

അപ്യായാസ്യതി ഗോവിന്ദഃ സ്വജനാൻ സകൃദീക്ഷിതും ।
തർഹി ദ്രക്ഷ്യാമ തദ്വക്ത്രം സുനസം സുസ്മിതേക്ഷണം  ॥ 19 ॥ 

ദാവാഗ്നേർവാതവർഷാച്ച വൃഷസർപ്പാച്ച രക്ഷിതാഃ ।
ദുരത്യയേഭ്യോ മൃത്യുഭ്യഃ കൃഷ്ണേന സുമഹാത്മനാ  ॥ 20 ॥ 

സ്മരതാം കൃഷ്ണവീര്യാണി ലീലാപാംഗനിരീക്ഷിതം ।
ഹസിതം ഭാഷിതം ചാംഗ സർവ്വാ നഃ ശിഥിലാഃ ക്രിയാഃ  ॥ 21 ॥ 

സരിച്ഛൈലവനോദ്ദേശാൻ മുകുന്ദപദഭൂഷിതാൻ ।
ആക്രീഡാനീക്ഷമാണാനാം മനോ യാതി തദാത്മതാം  ॥ 22 ॥ 

മന്യേ കൃഷ്ണം ച രാമം ച പ്രാപ്താവിഹ സുരോത്തമൌ ।
സുരാണാം മഹദർത്ഥായ ഗർഗ്ഗസ്യ വചനം യഥാ  ॥ 23 ॥ 

കംസം നാഗായുതപ്രാണം മല്ലൌ ഗജപതിം തഥാ ।
അവധിഷ്ടാം ലീലയൈവ പശൂനിവ മൃഗാധിപഃ  ॥ 24 ॥ 

താലത്രയം മഹാസാരം ധനുർ യഷ്ടിമിവേഭരാട് ।
ബഭഞ്ജൈകേന ഹസ്തേന സപ്താഹമദധാദ്ഗിരിം  ॥ 25 ॥ 

പ്രലംബോ ധേനുകോഽരിഷ്ടസ്തൃണാവർത്തോ ബകാദയഃ ।
ദൈത്യാഃ സുരാസുരജിതോ ഹതാ യേനേഹ ലീലയാ  ॥ 26 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇതി സംസ്മൃത്യ സംസ്മൃത്യ നന്ദഃ കൃഷ്ണാനുരക്തധീഃ ।
അത്യുത്കണ്ഠോഽഭവത്തൂഷ്ണീം പ്രേമപ്രസരവിഹ്വലഃ  ॥ 27 ॥ 

യശോദാ വർണ്യമാനാനി പുത്രസ്യ ചരിതാനി ച ।
ശൃണ്വന്ത്യശ്രൂണ്യവാസ്രാക്ഷീത് സ്നേഹസ്നുതപയോധരാ  ॥ 28 ॥ 

തയോരിത്ഥം ഭഗവതി കൃഷ്ണേ നന്ദയശോദയോഃ ।
വീക്ഷ്യാനുരാഗം പരമം നന്ദമാഹോദ്ധവോ മുദാ  ॥ 29 ॥ 

ഉദ്ധവ ഉവാച

യുവാം ശ്ലാഘ്യതമൌ നൂനം ദേഹിനാമിഹ മാനദ ।
നാരായണേഽഖിലഗുരൌ യത്കൃതാ മതിരീദൃശീ  ॥ 30 ॥ 

     ഏതൌ ഹി വിശ്വസ്യ ച ബീജയോനീ 
          രാമോ മുകുന്ദഃ പുരുഷഃ പ്രധാനം ।
     അന്വീയ ഭൂതേഷു വിലക്ഷണസ്യ 
          ജ്ഞാനസ്യ ചേശാത ഇമൌ പുരാണൌ  ॥ 31 ॥ 

     യസ്മിൻ ജനഃ പ്രാണവിയോഗകാലേ 
          ക്ഷണം സമാവേശ്യ മനോവിശുദ്ധം ।
     നിർഹൃത്യ കർമ്മാശയമാശു യാതി 
          പരാം ഗതിം ബ്രഹ്മമയോഽർക്കവർണ്ണഃ  ॥ 32 ॥ 

     തസ്മിൻ ഭവന്താവഖിലാത്മഹേതൌ 
          നാരായണേ കാരണമർത്ത്യമൂർത്തൗ ।
     ഭാവം വിധത്താം നിതരാം മഹാത്മൻ 
          കിം വാവശിഷ്ടം യുവയോഃ സുകൃത്യം  ॥ 33 ॥ 

ആഗമിഷ്യത്യദീർഘേണ കാലേന വ്രജമച്യുതഃ ।
പ്രിയം വിധാസ്യതേ പിത്രോർഭഗവാൻ സാത്വതാം പതിഃ  ॥ 34 ॥ 

ഹത്വാ കംസം രംഗമധ്യേ പ്രതീപം സർവ്വസാത്വതാം ।
യദാഹ വഃ സമാഗത്യ കൃഷ്ണഃ സത്യം കരോതി തത്  ॥ 35 ॥ 

മാ ഖിദ്യതം മഹാഭാഗൌ ദ്രക്ഷ്യഥഃ കൃഷ്ണമന്തികേ ।
അന്തർഹൃദി സ ഭൂതാനാമാസ്തേ ജ്യോതിരിവൈധസി  ॥ 36 ॥ 

ന ഹ്യസ്യാസ്തി പ്രിയഃ കശ്ചിന്നാപ്രിയോ വാസ്ത്യമാനിനഃ ।
നോത്തമോ നാധമോ നാപി സമാനസ്യാസമോഽപി വാ  ॥ 37 ॥ 

ന മാതാ ന പിതാ തസ്യ ന ഭാര്യാ ന സുതാദയഃ ।
നാത്മീയോ ന പരശ്ചാപി ന ദേഹോ ജൻമ ഏവ ച  ॥ 38 ॥ 

ന ചാസ്യ കർമ്മ വാ ലോകേ സദസൻമിശ്രയോനിഷു ।
ക്രീഡാർത്ഥഃ സോഽപി സാധൂനാം പരിത്രാണായ കൽപതേ  ॥ 39 ॥ 

സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി ഭജതേ നിർഗ്ഗുണോ ഗുണാൻ ।
ക്രീഡന്നതീതോഽത്ര ഗുണൈഃ സൃജത്യവതി ഹന്ത്യജഃ  ॥ 40 ॥ 

യഥാ ഭ്രമരികാ ദൃഷ്ട്യാ ഭ്രാമ്യതീവ മഹീയതേ ।
ചിത്തേ കർത്തരി തത്രാത്മാ കർത്തേവാഹംധിയാ സ്മൃതഃ  ॥ 41 ॥ 

യുവയോരേവ നൈവായമാത്മജോ ഭഗവാൻ ഹരിഃ ।
സർവേഷാമാത്മജോ ഹ്യാത്മാ പിതാ മാതാ സ ഈശ്വരഃ  ॥ 42 ॥ 

     ദൃഷ്ടം ശ്രുതം ഭൂതഭവദ്ഭവിഷ്യത്-
          സ്ഥാസ്നുശ്ചരിഷ്ണുർമ്മഹദൽപകം ച । 
     വിനാച്യുതാദ് വസ്തു തരാം ന വാച്യം 
          സ ഏവ സർവ്വം പരമാത്മഭൂതഃ  ॥ 43 ॥ 

     ഏവം നിശാ സാ ബ്രുവതോർവ്യതീതാ 
          നന്ദസ്യ കൃഷ്ണാനുചരസ്യ രാജൻ ।
     ഗോപ്യഃ സമുത്ഥായ നിരൂപ്യ ദീപാൻ-
          വാസ്തൂൻസമഭ്യർച്ച്യ ദധീന്യമന്ഥൻ  ॥ 44 ॥ 

     താ ദീപദീപ്തൈർമ്മണിഭിർവ്വിരേജൂ 
          രജ്ജൂർവ്വികർഷദ്ഭുജകങ്കണസ്രജഃ ।
     ചലന്നിതംബസ്തനഹാരകുണ്ഡല-
          ത്വിഷത്കപോലാരുണകുങ്കുമാനനാഃ  ॥ 45 ॥ 

     ഉദ്ഗായതീനാമരവിന്ദലോചനം 
          വ്രജാംഗനാനാം ദിവമസ്പൃശദ്ധ്വനിഃ ।
     ദധ്നശ്ച നിർമ്മന്ഥനശബ്ദമിശ്രിതോ 
          നിരസ്യതേ യേന ദിശാമമംഗളം  ॥ 46 ॥ 

ഭഗവത്യുദിതേ സൂര്യേ നന്ദദ്വാരി വ്രജൌകസഃ ।
ദൃഷ്ട്വാ രഥം ശാതകൌംഭം കസ്യായമിതി ചാബ്രുവൻ  ॥ 47 ॥ 

അക്രൂര ആഗതഃ കിം വാ യഃ കംസസ്യാർത്ഥസാധകഃ ।
യേന നീതോ മധുപുരീം കൃഷ്ണഃ കമലലോചനഃ  ॥ 48 ॥ 

കിം സാധയിഷ്യത്യസ്മാഭിർഭർത്തുഃ പ്രേതസ്യ നിഷ്കൃതിം ।
ഇതി സ്ത്രീണാം വദന്തീനാമുദ്ധവോഽഗാത്കൃതാഹ്നികഃ  ॥ 49 ॥