ചാണക്യസൂത്രം (കിളിപ്പാട്ട്)/അഞ്ചാം പാദം
ശാരികമാർമൌലിമാലേ! മനോരമേ!
 ചാരുശീലേ! കഥാശേഷവും ചൊല്ലുനീ 1
 ആര്യചാണക്യനതുകാലമെന്തൊന്നു
 ധീരതകൈക്കൊണ്ടു ചെയ്തതുമോമലെ!? 2
 മൌര്യനായുള്ള മഹീപതിവീരനും
 കാര്യങ്ങളെന്തൊന്നു ചെയ്തതെന്നുള്ളതും 3
 പാലിളന്നീരും മധുവും നുകർന്നുനീ
 മാലകലും പർചാശുചൊല്ലീടെടൊ! 4
 ശാരികപ്പൈതലതുകേട്ടനേരത്തു
 ചാരുതരമായ്പറഞ്ഞുതുടങ്ങിനാൾ 5
 ആര്യചാണക്യന്റെ നീതിപ്രയോഗവും
 മൌര്യമഹീപതിതന്നുടെവൃത്തവും 6
 ശേഷമിനിക്കുരചെയ്‌വതിന്നേറ്റവും
 വൈഷംയമുണ്ടതു ചൊൽ‌വാനരുതേതും 7
 ആർക്കുമറിഞ്ഞുകൂടാതൊന്നിതെങ്കിലും
 കേൾക്കുന്നതിനുള്ളിലാഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ 8
 ചൊല്ലുവാനേതും മടിക്കുന്നതില്ല ഞാൻ 
 ഉല്ലാസമാർന്നിതു കേൾപ്പിനെല്ലാവരും 9
 ആര്യനായുള്ള ചണകസുതനൊരു
 കാര്യമിതുകാലമിങ്ങിനേ ചിന്തിച്ചാൻ 10
 “മൌര്യനായോടൊരു വ്യാജമുൾക്കൊണ്ടു ഞാൻ
 വൈരവും ഭാവിച്ചിരിക്കേണമിക്കാലം 11
 രാക്ഷസാമാത്യൻ കലഹമിതുകേട്ടു
 രൂക്ഷമായ്ക്കൊണ്ടുവരും പട നിർണ്ണയം 12
 പുഷ്പപുരിക്കടുത്തീടുന്ന നേരത്തു
 കെൽ‌പ്പുള്ളമാത്യനേ മ്ലേച്ഛനെക്കൊണ്ടുഞാൻ 13
 നല്ലനയപ്രയോഗങ്ങൾ കൊണ്ടേറ്റവും
 കള്ളനാക്കീടുമതില്ലൊരു സംശയം” 14
 ഇത്ഥം നിരൂപിച്ചുറച്ചു ചാണക്യനും
 പൃത്ഥ്വീപതിയുമായുള്ളൊത്തുതങ്ങളിൽ 15
 ഓരോരൊകാര്യങ്ങൾ കൊണ്ടിടഞ്ഞേറ്റവും
 വൈരവും ഘോരമായ് വന്നോരനന്തരം 16
 ചന്ദ്രഗുപ്തൻ മഹീപാലകനന്നൊരു
 ചന്ദ്രമഹോത്സവം ഘോഷിച്ചു കല്പിച്ചാൻ 17
 ചാണക്യനപ്പോളതുകേട്ടു കോപിച്ചു
 മാനിച്ചതിനെ മുടക്കവും ചെയ്തുതേ 18
 ആജ്ഞയ്ക്കു ഭംഗം വരുത്തിയ നേരത്തു
 വിജ്ഞാനമേറിയ ചന്ദ്രഗുപ്തൻ നൃപൻ 19
 രോഷം നടിച്ചൊരു ദൂതനെ വിട്ടുടൻ
 ദോഷരഹിതനായുള്ള ചാണക്യനെ 20
 രാജസഭയിൽ വരുത്തി വിരവോടു
 പൂജയുമാദരവോടുചെയ്തേറ്റവും 21
 ചാണക്യഭൂസുരശ്രേഷ്ഠന്റെ കാലിണ
 താണുതൊഴുതുനമസ്കരിച്ചീടിനാൻ 22
 തൻ പദം കുമ്പിട്ട മൌര്യനാം മന്നനെ
 സംഭ്രമത്തോടെഴുന്നേല്പിച്ചുസാദരം 23
 “ശൂര! സുകുമാര! മൌര്യമഹീപതെ!
 വീരനായുള്ള ഭവാനു വിജയങ്ങൾ 24
 പിന്നെയും പിന്നെയും വന്നുവന്നേറ്റവും
 ധന്യനായീടുകെ”ന്നാശിയും ചൊല്ലിനാൻ 25
 ആശീർവ്വചനങ്ങളിങ്ങനെ കേട്ടഥ
 ദേശികൻ തന്നോടു മൌര്യനും ചൊല്ലിനാൻ 26
 “നിന്തിരുവുള്ളമെല്ലൊനിരൂപിക്കിൽഞാ-
 നന്തരമില്ലൊരു ഭൂപനായ് വാണതും 27
 ശത്രുപ്രയോഗങ്ങൾ നീ‍ങ്ങും പ്രയോഗവും
 ചിത്രമതില്പരമെന്തഹോ വേണ്ടതും” 28
 ഇത്ഥമുരചെയ്ത മന്നവൻ തന്നോടു
 ചിത്തം തെളിഞ്ഞു കൌടില്യനും ചൊല്ലിനാൻ 29
 “എന്തുമൂലം ഭവാനെന്നെ വരുത്തുവാൻ
 ചിന്തിതമെന്തെന്നുരചെയ്കവൈകാതെ” 30
 പാരിടത്തിന്നധിനാഥനാം മന്നനും
 പാരാതെ കൌടില്യനോടു ചൊല്ലീടിനാൻ 31
 “ധർമ്മസ്വരൂപനാം മൌര്യനു കേവലം
 കാണ്മാനപേക്ഷയുണ്ടാകതന്നെവിഭോ” 32
 ഇത്തരം ചൊന്നൊരു മന്നവൻ തന്നോടു
 പൃത്ഥ്വീസുരനും ചിരിച്ചു ചൊല്ലീടിനാൻ 33
 “പോരുമിപ്രശ്രയം കൊണ്ടുള്ളതൊക്കവേ
 കാര്യമെന്തൊന്നിഹ ചൊല്ലുക വൈകാതെ 34
 കാര്യങ്ങളേതുമില്ലാതെ മഹീപതി
 കാര്യപുരുഷനെയുണ്ടോ വരുത്തുന്നു? 35
 എന്നതുകൊണ്ടെന്തഭിപ്രായമെന്നുനീ
 മന്നവന്മാർ മുടിരത്നമേ ചൊല്ലെടോ 36
 കൌടില്യനിങ്ങിനെ ചൊന്നോരനന്തരം
 പാടമേറുന്ന ചന്ദ്രഗുപ്തൻ നൃപൻ 37
 കിഞ്ചനവൈരം നടിച്ചു സഭയീന്നു
 ചഞ്ചലം കൈവിട്ടു ചൊല്ലിനാനിങ്ങിനെ 38
 “ചന്ദ്രോത്സവം മുടക്കീടുവാനെന്തഹോ
 നിന്ദയൊമറ്റൊരു കാര്യം നിമിത്തമോ?” 39
 മന്ദഹാസം പൂണ്ടു വിഷ്ണുഗുപ്തൻ നൃപ-
 ചന്ദ്രനോടിങ്ങിനെ ചൊന്നാനതുനേരം 40
 “ഇത്ഥം പരുഷം പറവതിനോ ഭവാൻ
 സത്വരമെന്നെ വരുത്തുവാൻ കാരണം?” 41
 “ആര്യനോടുണ്ടോ പരുഷം പറഞ്ഞു ഞാൻ
 കാര്യം പറഞ്ഞതേയുള്ളു മഹാമതേ!“ 42
 “കാര്യമറിയാതെ കല്പിക്കയില്ല ഞാൻ
 കാര്യം ഭവാനറിവേറെയില്ലേതുമേ 43
 പാർത്താൽ ഭവാൻ മമ ശിഷ്യനത്രേ ദൃഢ-
 മോർത്തുപറയേണമെന്നോടിവയെല്ലാം” 44
 “സത്യമത്രേ ശിഷ്യനല്ലെന്നെനിക്കില്ല
 ഭൃത്യനല്ലീയെന്നു സംശയമുണ്ടുള്ളിൽ 45
 കാര്യമറിയാത്തവരൊന്നു ചോദിച്ചാൽ 
 കാര്യമറിഞ്ഞവർ ചൊല്ലിക്കൊടുക്കണം” 46
 ചാണക്യനുമതു കേട്ടു ചൊല്ലീടിനാൻ
 ക്ഷോണിക്കു നാഥനാം മൌര്യനോടിങ്ങിനെ 47
 “മൂന്നുപ്രകാരമായുള്ള നൃപതികൾ
 മൂന്നും പറയാം തെളിഞ്ഞു കേട്ടീടുനീ 48
 സ്വായത്തസിദ്ധികളായും ചിലർ സചി-
 വായത്തസിദ്ധികളായും ചിലരെടോ 49
 രണ്ടും സമങ്ങളായും ചിലരിങ്ങിനെ
 കണ്ടുപോരുന്നു നൃപന്മാരെയൂഴിയിൽ 50
 മൂന്നുപ്രകാരം പറഞ്ഞതിലിന്നുനീ
 നിർണ്ണയിക്കിൽ സചിവായത്തസിദ്ധിയാം 51
 എന്തിനുപിന്നെനീയോരോന്നുകൂടവ-
 ന്നന്തരാപുക്കു കയർക്കുന്നിതുമെടോ? 52
 മുറ്റും നൃപതിയായ് വാഴ്കനീയൂഴിയിൽ
 മറ്റൊന്നുമന്വേണംചെയ്കവേണ്ടെടോ” 53
 ഇത്തരം കൌടില്യവാക്കുകൾ കേട്ടതി-
 നുത്തരമൊന്നുമുരിയാടാതെ മൌര്യനും 54
 രോഷം മുഴുത്തു മുഖവും തിരിച്ചഥ
 വേഷവുമൊന്നു പകർന്നോരനന്തരം 55
 മന്ത്രിപ്രവരനയച്ച വൈതാളിക-
 നന്തരം കൊള്ളാമിതെന്നു കണ്ടന്നേരം 56
 വന്ദിപ്രവരൻ ‘സ്തനകലശൻ’ ചെന്നു
 ചന്ദ്രഗുപ്തൻ തന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നാദരാൽ 57
 വീര്യങ്ങൾ വാഴ്ത്തി സ്തുതിച്ചു തുടങ്ങിനാൻ
 “മൌര്യമഹീപതിവീര!ജയ!ജയ!! 58
 ദാതാവുതന്നുടെ വൈഭവമോർക്കുമ്പോൾ
 ചേതോഹരമെന്നതേ പറഞ്ഞീടാവൂ; 59
 ഓരോ ജനങ്ങൾ നൃപന്മാരെവന്നുക-
 ണ്ടോരോതരം സേവ ചെയ്തുകരയേറി 60
 ക്ഷോണീശനായി ഞാനെന്നഹം ഭാവിച്ചു
 വീണുപോകുന്നതറികയുമില്ലഹോ!“ 61
 മത്തഗജത്തിൻ കഴുത്തിൽ കരയേറി
 ചിത്തമുറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ചേവകൻ 62
 കുത്തുകള്ളക്കണ്ടൊഴിച്ചുഗജോപരി
 ചിത്തമിളകാതെതന്നെവസിക്കയും 63
 ചിത്തത്തിലിത്ഥം വരുമെന്നൊരുമത-
 മിത്തിരിപോലും വിചാരവുമില്ലല്ലൊ; 64
 വാരിധിക്കുള്ളിലടങ്ങിയ ഭൂമിക്കു
 മൌര്യനൊരുത്തനധിപതിയെന്നഹോ 65
 സത്യലോകത്തോളമുണ്ടൊരു കേളിയും
 ചിത്രമത്രെപുനരിത്തൊഴിലെത്രയും; 66
 രാജാവു കല്പിച്ചൊരാജ്ഞ നടത്തുന്ന-
 താചരിയാതവരില്ല മഹീതലേ; 67
 സർവാഭരണമലംകരിച്ചാൽനൃപ-
 നുർവീപതിയാകയില്ലെന്നു നിർണ്ണയം 68
 ആജ്ഞയ്ക്കൊരന്തരം കൂടാതെ നിത്യവും
 പ്രാജ്ഞനായുള്ള രാജാവു രാജാവല്ലൊ’ 69
 ഇത്തരം ദോഷങ്ങൾ കൂടാതെ ഭൂപനാ-
 യുത്തമഭൂപതെ! നിത്യം ജയജയ!“ 70
 ഇത്തരമാശീർവചനങ്ങൾ കേട്ടപോ-
 തുത്തമൻ കൌടില്യനിങ്ങിനെ ചിന്തിച്ചാൻ 71
 മന്ത്രിപ്രവരനയച്ചുവന്നോനിവ-
 നന്തരം കൊള്ളാമിതെന്നുകണ്ടിക്കാലം 72
 കോപപ്രവർദ്ധനം ചെയ്‌വതിനായിവൻ
 ഭൂപതിതന്നെ സ്തുതിപ്പാനവകാശം 73
 രാക്ഷസന്റെപ്രയോഗങ്ങള,റിഞ്ഞുഞാൻ
 സൂക്ഷമെന്നാകിലും പറ്റുകയില്ലഹോ 74
 ചിത്തത്തിലിത്ഥം നിരൂപിച്ചു ചാണക്യ-
 നിത്തിരി നേരമിരിക്കും ദശാന്തരെ 75
 ഉത്തമചിത്തനാം ചന്ദ്രഗുപ്തൻ നിജ-
 ഭൃത്യനെത്തത്ര വിളിച്ചു ചൊല്ലീടിനാൻ 76
 “പട്ടും പുടവയുമാഭരണങ്ങളു-
 മൊട്ടുമേ വൈകാതെ വൈതാളികന്നുനീ 77
 കൊണ്ടുവന്നാശു കൊടുത്തയച്ചീടുക
 കണ്ടിട്ടുമില്ലിവനെപ്പോലെയാരെയും” 78
 അപ്പോൾ നൃപനോടു ചാണക്യവിപ്രനും
 കെല്പോടു കോപം നടിച്ചു ചൊല്ലീടിനാൻ 79
 “ഭണ്ഡാരമായുള്ളതെപ്പേരുമിന്നുനീ
 കണ്ടവർക്കൊക്കെ കൊടുക്കെന്നു കല്പിച്ചാൽ 80
 വല്ലാതെവന്നുപോമെന്നറിഞ്ഞീടുക-
 യെല്ലാം നിനക്കൊത്തവണ്ണംവരാദൃഢം 81
 സ്ഥാനത്തുവേണം വ്യയങ്ങൾ ചെയ്തീടുവാൻ
 സ്ഥാനവ്യതിക്രമം സാദ്ധ്യവുമല്ലെടോ” 82
 മൌര്യനതുകേട്ടു കോപം കലർന്നുള്ളിൽ
 ആര്യനോടിങ്ങിനെ പാർത്തുചൊല്ലീടിനാൻ 83
 “ആജ്ഞയ്ക്കു ഭംഗം വരുത്തുവാനെത്രയും
 പ്രാജ്ഞനത്രേ ഭവാനില്ലൊരു സംശയം 84
 ഒന്നുമിനിക്കൊത്ത വണ്ണമല്ലായ്കയാൽ
 ദണ്ഡം പ്രജകൾക്കുമുണ്ടെന്നറിഞ്ഞാലും” 85
 ഇത്തരം കേട്ടു ചണകതനൂജനു-
 മുത്തരം ചൊന്നാൻ പലരുമിരിക്കവെ 86
 “കേവലമൊത്തവണ്ണം നടന്നീടുകി-
 ലീവണ്ണമുള്ള ദോഷങ്ങളകപ്പെടും 87
 ഇച്ചൊന്നതേതും സഹിക്കുന്നതല്ലെങ്കിൽ
 വെച്ചു ഞാനിന്നധികാരമറിഞ്ഞാലും 88
 നീനിനക്കൊത്തവണ്ണം നടന്നീടുകിൽ
 നൂനമരികൾക്കു ഭൃത്യനായ് വന്നീടും 89
 എങ്കിലിനിക്കെന്തു ചേതമതുകൊണ്ടു
 സങ്കടമെള്ളോളമില്ലെന്നറിഞ്ഞാലും;” 90
 “കൌമുദിനാമമായുള്ള മഹോത്സവം
 ഭൂമിദേവശ്രേഷ്ഠനായ ഭവാനിപ്പോൾ 91
 എന്തുമൂലം മുടക്കീടുവാനെന്നുള്ള-
 തന്തരമില്ല പറഞ്ഞേ മതിയാവൂ” 92
 വിഷ്ണുഗുപ്തൻ ചന്ദ്രഗുപ്തനോടന്നേരം
 ഉഷ്ണിച്ചു ചൊന്നാൻ വിനയവും കൂടാതെ; 93
 “കൌമുദിനാമോത്സവം തുടങ്ങീടുവാൻ
 കാമിച്ചതെന്തെന്നിനിക്കുമറിയണം” 94
 “ആജ്ഞക്കുഭംഗം വരുത്തുമെന്നോർത്തുഞാ-
 നജ്ഞാനിയായിതു കല്പിച്ചതുമിപ്പോൾ” 95
 “ഞാനുമതുതന്നെ വാഞ്ഛിച്ചതുമെടോ
 മാനമേറീടുന്ന ചന്ദ്രഗുപ്തപ്രഭോ! 96
 ഊഴിയിലുള്ള നൃപന്മാരെ നിന്നുടെ
 കീഴാക്കിവെച്ചതുമാരെന്നുതോന്നുന്നൂ 97
 ആരുമറിയാത്തതല്ലെടോനിന്നുടെ
 ധീരതയേറും പ്രഭുത്വവും പ്രൌഢിയും” 98
 “അത്ര വൈദഗ്ദ്ധ്യം ഭവാനുമുണ്ടെങ്കിലോ
 ഭദ്രഭടാദി പ്രധാനജനത്തെയും 99
 രാക്ഷസാമാത്യനേയും കളഞ്ഞീടുവാൻ
 രൂക്ഷമായെന്തപരാധമവർക്കഹോ!“ 100
 “എങ്കിലോ കേട്ടുകൊൾകെന്നു ചാണക്യനും
 ശങ്ക കൂടാതെ പറഞ്ഞുതരുവൻ ഞാൻ 101
 വാരണാദ്ധ്യക്ഷനാം ഭദ്രഭടനശ്വ-
 കാരകനായ പുരുഷദത്താഖ്യനും 102
 മദ്യപാനം ചെയ്തു മത്തരായേറ്റവും
 ഹൃദ്യമാരായുള്ള നാരീജനങ്ങളെ 103
 കണ്ടേടമെത്തിപ്പിടിപെട്ടു പുൽകയും
 കണ്ടജനങ്ങളെക്കൊന്നുമുടിക്കയും 104
 തങ്ങൾക്കു വേണ്ടും പ്രവൃത്തിയും കൈവിട്ടു
 തിങ്ങിനിറഞ്ഞോരു മാനമദങ്ങളും 105
 ഈവണ്ണമുള്ള ധിക്കാരങ്ങൾ കണ്ടു ഞാൻ
 ജീവിതം നീക്കി പ്രവൃത്തി വിരോധിച്ചു; 106
 കോപിച്ചുപോയാരവരുമതുകൊണ്ടു
 സേവിച്ചിതുചെന്നു പർവ്വതരാജനെ 107
 രാജഭണ്ഡാരങ്ങൾ വെച്ചുരക്ഷിക്കുന്ന
 രാജസേനൻ തവ സേവകനാമവൻ 108
 ഭണ്ഡാരമോഷണം ചെയ്തുതന്നെയവ-
 നുണ്ടായിതു ധനമെന്നറിഞ്ഞീടുനീ 109
 എല്ലാവരുമറിഞ്ഞീടുന്നനേരത്തു
 കള്ളനാം താനെന്നു ശങ്ക മുഴുത്തവൻ 110
 ഉൾക്കനം വിട്ടു പുറപ്പെട്ടു പോയുട-
 നൂക്കനാം മ്ലേച്ഛനെ ചെന്നു സേവിച്ചതും 111
 പിന്നെ ബലഗുപ്തഡിങ്കാരതന്മാർക്കു
 മന്നവനീകൊടുത്തീടുന്നജീവിതം 112
 ലോഭം മുഴുക്കയാൽ പോരായ്കയെന്നിട്ടു
 ലാഭമിതിലേറ്റമുണ്ടെന്നുകണ്ടവർ 113
 തിണ്ണം മലയകേതു ക്ഷിതിനാഥനെ
 ചെന്നുസേവിച്ചാരവർകളും ഭൂപതെ!; 114
 പിന്നെയും കേൾ ഭാഗുരായണനാമവൻ
 മുന്നമെ പർവതസേവകനാകയാൽ 115
 തല്പുത്രനോടൊന്നു ചെന്നു പറഞ്ഞുപോൽ
 ‘ത്വൽ‌പ്പിതാവെക്കുലചെയ്തതുചാണക്യൻ’ 116
 ഇത്ഥം പറഞ്ഞു മലയകേതുതന്നെ
 സത്വരം തന്നിടത്തിന്നയച്ചീടിനാൻ; 117
 ചന്ദനദാസൻ തുടങ്ങിയുള്ളോർകൾക്കു
 നിന്ദനിന്നെക്കുറിച്ചുണ്ടായതുമൂലം 118
 ദണ്ഡമകപ്പെടുമെന്നുഭയപ്പെട്ടു
 കുണ്ഠനായ് ചെന്നവൻ മ്ലേച്ഛനെ സേവിച്ചാൻ; 119
 ‘എന്നുടെ ജീവനെ രക്ഷിച്ചതുമിവൻ’
 എന്നുനിരൂപിച്ചു പർവതപുത്രനും 120
 അച്ഛനെ സ്നേഹമുള്ളോനെന്നു കാൺകയാൽ
 മ്ലേച്ഛാധിപൻ ഭാഗുരായണനെത്തദാ 121
 മന്ത്രിപ്രവരനാക്കിക്കൊണ്ടനന്തരം
 സന്തോഷമുൾക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നിതിക്കാലം; 122
 മാനമേറീടുന്ന ലോഹിതാക്ഷൻ താനും
 ജ്ഞാനമില്ലാത്തവിജയവർമ്മാവുമായ് 123
 പുത്രദ്വയത്തെ വെറുപ്പിച്ചതുമൂലം
 ഉത്തമന്മാരായ ബാലകന്മാരവർ 124
 വീട്ടിൽ പൊറുതിയില്ലാതെ പുറപ്പെട്ടു
 കഷ്ടം പരവശപ്പെട്ടു കരഞ്ഞവർ 125
 സങ്കടമെന്നോടറിയിച്ചതുമൂലം
 നിൻ കഴൽ കൂപ്പിച്ചു ബാലകന്മാരെ ഞാൻ 126
 അർത്ഥമേതാനുമവർക്കുകൊടുത്തഥ
 ചിത്തം തെളിയിച്ചു വെച്ചോരനന്തരം 127
 ഒട്ടുമതിനെ സഹിയാഞ്ഞവരുടെ
 ധൃഷ്ടരായുള്ള പിതാക്കളിരുവരും 128
 കണ്ടുപോൽ ചെന്നുടൻ പർവതരാജനെ
 പണ്ടിതു ചെയ്യുമാറില്ലെന്നറിഞ്ഞാലും; 129
 ഇത്ഥമവർക്കപരാധങ്ങളാകുന്നു
 ധാത്രീപതെ ധരിച്ചീടുക മാനസെ” 130
 ഇത്തരമുള്ള ചണകാത്മജോക്തികേ-
 ട്ടുത്തരം ചൊന്നാനവനോടു മൌര്യനും 131
 “ഓരോ ജനങ്ങൾക്കപരാധമിങ്ങിനെ
 ഓരോ തരത്തിലുണ്ടായ് വരും നിർണ്ണയം; 132
 വീര്യപുരുഷർക്കിതുണ്ടെന്നിരിക്കിലും
 കാര്യമോർത്താൽ കളയാമൊമഹീസുത! 133
 വെച്ചുകൊള്ളാതെ കളഞ്ഞതെന്തിങ്ങിനെ
 പിച്ചയല്ലിച്ചൊന്നതെന്നുധരിച്ചാലും” 134
 എന്നതുകേട്ടു കൌടില്യനും ചൊല്ലിനാൻ
 “ഇന്നതുതോന്നീലിനിക്കെടൊ മന്നവ” 135
 മന്ദഹാസം പൂണ്ടതു നേരമിങ്ങിനെ
 ചന്ദ്രഗുപ്തൻ ക്ഷിതിനായകൻ ചൊല്ലിനാൻ; 136
 “കൌശലമില്ലായ്കയൊനയങ്ങൾക്കിഹ?
 വാശിപിടിച്ചതൊഴിച്ചുകൂടായ്കയൊ?” 137
 “നീതിക്കു കൌശലം പോരായ്ക കൊണ്ടല്ല
 ചാതുര്യമോടതു ചൊല്ലിത്തരുവൻ ഞാൻ 138
 നാട്ടിൽ പ്രജകൾക്കു രാജാവിനെക്കുറി-
 ച്ചൊട്ടുമേരാഗമില്ലാതെവരും വിധൌ 139
 രണ്ടുപ്രകാരം പ്രതിവിധാനമുണ്ടു
 രണ്ടും പറയാമനുഗ്രഹം നിഗ്രഹം 140
 ഭദ്രഭടനും പുരുഷദത്താഖ്യനും
 ക്ഷുദ്രമതികളായീടുകകൊണ്ടെടോ 141
 സപ്തവ്യസനങ്ങൾ കൊണ്ടും പ്രമത്തരായ്
 ക്ഷിപ്താധികാരികളായുള്ളവർകളെ 142
 രണ്ടാമതുമതിന്നാക്കീടുകില്പുന-
 രുണ്ടാമതിനാലനേകമനർത്ഥങ്ങൾ 143
 ഹസ്തികുലത്തെയുമശ്വഗണത്തെയും
 പൃത്ഥ്വീപതെ മുടിച്ചീടുമറികനീ; 144
 ഏവമനുഗ്രഹമാകുന്നിതുമെടൊ
 കേവലം ദോഷമല്ലാതെയില്ലേതുമെ 145
 എങ്കിലൊകേൾക്കമഹീപതെ!പിന്നെയും
 ‘ഡിങ്കാരതാഖ്യൻ’ ബലഗുപ്തനെന്നിവർ 146
 എത്രയും ലുബ്ധപ്രകൃതികളാകയാൽ
 ധാത്രിയെത്തന്നെകൊടുത്തുവെന്നാകിലും 147
 പ്രീതിവരാതവർക്കെങ്ങിനെ ഭൂപതെ!
 ചേതസി പാർത്താലനുഗ്രഹം നൽകുന്നു? 148
 രാജസേനൻ ഭാഗുരായണനും പിന്നെ
 രാജധനപ്രാണനാശഭയത്തിനാൽ 149
 ഏറ്റം പരവശപ്പെട്ടവർക്കെങ്ങിനെ
 മുറ്റുമനുഗ്രഹം നൽകുന്നു സാമ്പ്രതം? 150
 ലോഹിതാക്ഷാഖ്യൻ വിജയവർമ്മാഖ്യനും
 സാഹസകാരികളാകകൊണ്ടല്ലയൊ 151
 പുത്രരോടേറ്റം മറുത്ത, വർക്കെങ്ങിനെ?
 ധാത്രീശനൽകുന്നതിപ്പോളനുഗ്രഹം; 152
 രണ്ടുപക്ഷം ഞാൻ പറഞ്ഞതിൽ മുന്നേതി-
 ലുണ്ടൊ നിരൂപിച്ചു കണ്ടാലവകാശം? 153
 പിന്നെപ്പറഞ്ഞപക്ഷത്തിന്നുവൈഷംയ-
 മെണ്ണരുതാതോളമുണ്ടെന്നറിഞ്ഞാലും 154
 നന്ദരാജ്യം നിനക്കിന്നു ലഭിക്കയാൽ
 നന്നായിണങ്ങീല നാട്ടിലുള്ളോരെല്ലാം 155
 എന്നുവരുമ്പോൾ “പ്രധാനജനങ്ങൾക്കു
 ദണ്ഡമകപ്പെട്ടുപോ”ലെന്നു കേൾക്കുമ്പോൾ 156
 വിശ്വാസമില്ലാതെയാം പ്രജകൾക്കിഹ
 വിശ്വൈകവീര! മഹീപതെ! നിർണ്ണയം; 157
 എന്നതുകൊണ്ടിഹനിഗ്രഹാനുഗ്രഹം
 മന്നവ! രണ്ടിനും ദോഷമുണ്ടോർക്കനീ 158
 പർവതപുത്രൻ മലയകേതുപ്രഭു
 ഗർവ്വിതനായ് നമുക്കുള്ള ജനത്തെയും 159
 രാക്ഷസാമാത്യനേയുമവന്തന്നുടെ
 പക്ഷത്തിലാക്കിവെച്ചാദരപൂർവകം 160
 മ്ലേച്ഛൻ പെരുമ്പടയോടുമൊരുമിച്ചു
 വാച്ചവിദ്വേഷമകത്തുവർദ്ധിക്കയാൽ 161
 യുദ്ധത്തിനായൊരുമ്പെട്ടവൻ നമ്മോടു
 ബദ്ധരോഷത്തോടിരിക്കും ദശാന്തരെ 162
 ഉത്സവത്തിന്നൊരുമ്പെട്ടതെന്തിന്നുനീ-
 യുത്സാഹമുണ്ടെങ്കിലൊന്നിഹ വേണ്ടതും 163
 അസ്ത്രശസ്ത്രാഭ്യാസവും ചെയ്തുനിത്യവും
 ധാത്രീശ,വെണ്മതിൽ, കോട്ട, കിടങ്ങുകൾ, 164
 നന്നായുറപ്പിച്ചു ശത്രു വരും വിധൌ
 നിന്നുകൊൾവാൻ കരുതീടുക മാനസെ; 165
 എന്നതുകൊണ്ടു ഞാൻ ചന്ദ്രമഹോത്സവം
 ചന്ദ്രഗുപ്താവനിനാഥ! വിലക്കിനേൻ” 166
 പാടവമേറുന്ന കൌടില്യഭൂസുരൻ 
 കേടുതീർത്തേവം പറഞ്ഞോരന്തരം 167
 മൌര്യനായുള്ള നരവരശ്രേഷ്ഠനും
 ആര്യനോടിങ്ങിനെ പാർത്തുചൊല്ലീടിനാൻ; 168
 “ബന്ധുവാം നമ്മുടെ പർവ്വതപുത്രനെ
 എന്തുമൂലം ഭവാൻ ദൂരെക്കളഞ്ഞത്?” 169
 “എങ്കിലോ കേൾക്ക നീ ചന്ദ്രഗുപ്തപ്രഭൊ!
 ശങ്കകൂടാതെ പറയാമതുമെടൊ! 170
 പർവ്വതപുത്രനിവിടെയിരിക്കുമ്പോൾ
 പൂർവ്വം പ്രതിശ്രുതമായുള്ള രാജ്യത്തിൽ 171
 പാതിപകുത്തുകൊടുക്കയൊ വേണ്ടതും
 ചേതസി പാർത്താൽ വധിക്കയൊ വേണ്ടതും 172
 കൊന്നാലവനുടെ താതനെക്കൊന്നതും
 നിർണ്ണയം നാമെന്നു ചൊല്ലുമെല്ലാവരും 173
 നൂനമതിനാൽ കൃതഘ്നരെന്നുള്ളൊരു
 നാണയം നീളെ നടക്കും നമുക്കെടൊ 174
 നാടിഹപാതിപകുത്തുകൊടുക്കിലും
 കേടതിനുണ്ടെന്നറിക ധരാപതെ! 175
 മാനിയാം പർവ്വതരാജനെക്കൊന്നതിൽ
 നൂനം കൃതഘ്നത മാത്രം ഫലമെടൊ! 176
 ഇച്ചൊന്നതൊക്കെ നിരൂപിച്ചു കണ്ടു ഞാൻ
 മ്ലേച്ചസുതനെക്കളവാനവകാശം,“ 177
 “മന്ത്രിപ്രവരനാം രാക്ഷസൻ തന്നുടെ
 അന്തർന്നഗരത്തില്വാഴും ദശാന്തരെ 178
 എന്തോന്നുകണ്ടിട്ടപേക്ഷിച്ചതുമെന്നു
 ചിന്തിച്ചുതോന്നീലിനിക്കെ”ന്നുമൌര്യനും; 179
 “ചൊല്ലാമതും നൃപശ്രേഷ്ഠ, നീ കേളെടൊ!
 വല്ലായ്മ കാട്ടുന്ന ദുർമ്മന്ത്രി രാക്ഷസൻ 180
 ഉള്ളിൽ കിടന്നാലവനിഹ നമ്മെയും
 വല്ലപ്രകാരവും കൊല്ലുമറിഞ്ഞാലും 181
 ദൂരെയകറ്റിക്കളഞ്ഞാൽ പുറത്തിരു-
 ന്നാരാനെയും ചെന്നു സേവിച്ചുകൊണ്ടവൻ 182
 കാട്ടുന്നതു തടുത്തീടുവാനേതുമെ
 വാട്ടമില്ലെന്നങ്ങറിക മഹീപതെ!“ 183
 “എങ്കിലെന്താര്യനുപായം പ്രയോഗിച്ചു
 സങ്കടം കൂടാതെ രാക്ഷസാമാത്യനെ 184
 ദൂരെയകറ്റിക്കളഞ്ഞതിതെന്തെന്നു
 നേരെപറകെ”ന്നു ചൊല്ലിനാൻ മൌര്യനും 185
 “എന്തറിഞ്ഞൂ ഭവാനേറ്റമുപായങ്ങ-
 ളന്തരം കൂടാതെ ചെയ്തമാത്യേന്ദ്രനെ 186
 ഉള്ളിൽ തറച്ചിളകാതെ കിടക്കുന്ന
 ശല്യം പറിച്ചു കളയുന്നതുപോലെ 187
 തള്ളിക്കളഞ്ഞതറിഞ്ഞീലയൊഭവാ-
 നല്ലെന്നു തോന്നുവാനെന്തൊരു വിഭ്രമം!“ 188
 “അത്രവൈദഗ്ദ്ധ്യമുണ്ടെങ്കിൽ ഭവാനെന്തു
 വിക്രമം ചെയ്തു പാടാക്കിവെക്കാത്തതും?” 189
 “വിക്രമിച്ചാലതിനുണ്ടെടൊ വൈഷമ്യ-
 മുൾക്കരുത്തേറുന്ന മന്ത്രികുലോത്തമൻ 190
 പ്രാണൻ കളയുമതല്ലായ്കിൽ നിന്നുടെ
 ചേണാർന്നവൻ പടകൊന്നു മുടിച്ചീടും 191
 രണ്ടുപ്രകാരവുമെന്നാകിലുമാകാ
 കണ്ടുകളഞ്ഞുഞാനെന്നറിഞ്ഞീടുനീ 192
 ഏറ്റുമരിച്ചുവെന്നാകിലതിനൊരു
 കുറ്റം ഗുണജ്ഞനല്ലൊ മന്ത്രിസത്തമൻ 193
 കാട്ടിൽ കിടക്കുന്ന കാട്ടാനയെപ്പോലെ
 വീട്ടിൽ വരുത്തുവാൻ യത്നവും ചെയ്കനീ” 194
 ആര്യൻ പറഞ്ഞാൽ മടക്കുവാനാളല്ല
 കാര്യമറിയുന്നവർകളിൽ വെച്ചഹൊ 195
 രാക്ഷസാമാത്യനോടൊത്തവരാരുമി-
 ലിക്ഷിതിതന്നിലതിനില്ല സംശയം” 196
 “ഒക്കുമൊക്കുമെടൊ രാക്ഷസാമാത്യന-
 ങ്ങിക്കാലമെന്തൊന്നതിശയമായതും?” 197
 “ഏതുമറിഞ്ഞതില്ലെങ്കിൽ ഭവാനു ഞാൻ
 ഭൂതധാത്രീദേവ! ചൊല്ലിത്തരാമിപ്പോൾ 198
 നന്ദനൃപതികൾ നിത്യമായ് വാഴുന്ന
 മന്ദിരമിങ്ങു ലഭിച്ചോരനന്തരം 199
 തന്നിൽ നിനച്ച കാലം നിജവാസിതം
 നന്നായിവന്നിതെന്നില്ലാമനസിമെ 200
 കല്പിതം സാധിപ്പതിനറിയാതെനാം
 കല്പാന്തവും വസിച്ചീടുക യോഗമൊ? 201
 വാണാനതുമൂല,മേറപ്രജകൾക്കു
 കാണാതെയായ്‌വന്നുനമ്മിലനുരാഗം” 202
 ഭൂസുരനാകിയ ചാണക്യനുമതി-
 ഭാസുരമായതിനുത്തരം ചൊല്ലിനാൻ 203
 “രാഗം പ്രജകളിലേറിച്ചമകയു-
 മേകത്രവാസം വളരെക്കഴിക്കയും 204
 നന്ദനൃപതിയെക്കൂറുള്ളവർകൾക്കു
 നിന്ദകൂടാതെവരികയും ഭൂപതെ 205
 അർത്ഥപുരുഷാരമുണ്ടാകയും നിജ-
 ബുദ്ധിവിലാസം വിളങ്ങിച്ചമകയും 206
 കൂറുള്ള ബന്ധുക്കളേറയുണ്ടാകയു-
 മേറുന്ന ഭക്തി നൃപനിലുണ്ടാകയും 207
 ഇത്തരമുള്ളതുകൊണ്ടമാത്യൻ പണ്ടു
 ചിത്തമുറപ്പിച്ചിവിടെ വസിച്ചതും; 208
 രാക്ഷസാമാത്യനു തന്നുള്ളിലുണ്ടൊന്നു
 സാക്ഷാൽ കിടന്നു മുറുകുന്നു സന്തതം 209
 നന്ദനൃപന്മാരെയൊക്കെ വധിപ്പിച്ചു
 ചന്ദ്രഗുപ്തപ്രഭൊ നിന്നെ ഞാനാദരാൽ 210
 ഭൂമിക്കു നാഥനായ് വാഴിച്ചതുപോലെ
 കാമിച്ചിരിക്കുന്നു പർവ്വതപുത്രനെ 211
 വാഴിപ്പതിനുഭവാനെക്കുലചെയ്തു
 ഭോഷത്വമേറുന്ന രാക്ഷസൻ കശ്മലൻ 212
 നന്ദനെക്കൊന്നതും നിന്നെവാഴിച്ചതും
 പട്ടാംഗചൊല്ലുനീമറ്റാരതായതും 213
 ദുഷ്ടനാം രാക്ഷസൻ നോക്കിയിരിക്കവെ
 ധൃഷ്ടനായ് ചെയ്തോരവസ്ഥകളൊന്നുമെ 214
 ഞാനല്ലയൊചൊല്ലുമത്സരം കൈവിട്ടു
 മാനം മുഴുത്തൊരു മൌര്യ മഹീപതെ!“ 215
 “ദൈവമത്രെ നവനന്ദനൃപന്മാരെ
 ഈവണ്ണമാക്കിച്ചമച്ചതറിഞ്ഞാലും 216
 ആര്യനെന്നുള്ളോരഹംഭാവമുണ്ടെങ്കിൽ
 മൌര്യനെന്നുള്ളതിനിക്കുണ്ടുതോന്നുന്നു” 217
 “ദൈവം പ്രമാണീകരിക്കുന്നവർകളെ
 ക്കേവലം മൂഢരെന്നുള്ളതറികനീ” 218
 “മൂഢരല്ലാതവർ വമ്പു പറയുമൊ
 പ്രൌഢിയെക്കാട്ടുമൊവിപ്രകുലപതെ!“ 219
 ഇത്തരം വാക്കുകൾ കേട്ട ചാണക്യനും
 ചിത്തത്തിലേറ്റം വളർന്നിതുകോപവും 220
 ധാത്രംവിറച്ചുകണ്ണും ചുവത്തിക്കൊണ്ടു
 ധാത്രീശനോടു പറഞ്ഞുതുടങ്ങിനാൻ 221
 “പോരുമെന്നോടു നീയിത്തരം ചൊന്നതു
 മേറപ്പറഞ്ഞുപോകദുരാത്മാവെ 222
 ഭൃത്യനോടെന്നപോലേനീപലതരം
 ഉത്തരം ചൊന്നതുപോരും ജളപ്രഭോ 223
 സത്യം വൃഷലനല്ലോനീനിരൂപിക്കി-
 ലുത്തമനായുള്ള ഭൂസുരൻ ഞാനെടോ 224
 മന്നവരാം നവനന്ദവധംകൊണ്ടു
 മന്ദമടങ്ങുന്നമന്യൂദഹനനെ 225
 ഉജ്വലിപ്പിക്കയാലാശുനിനക്കിന്നു
 നിശ്ചയം നാശം ഭവിക്കും ജളപ്രഭോ 226
 എന്നിൽ വലിയവൻ രാക്ഷസനെന്നൊന്നു
 നിന്നുള്ളിലുണ്ടെങ്കിലേതുമേവൈകാതെ 227
 വാളിതാവെക്കം കൊടുക്കനീരാക്ഷസ-
 ന്നാളല്ല ഞാനിത്തരങ്ങൾക്കറിഞ്ഞാലും” 228
 എന്നുപറഞ്ഞഥവാളുമെറിഞ്ഞാശു
 തിണ്ണമെഴുന്നേറ്റു ചാണക്യഭൂസുരൻ 229
 മന്നനോടൊന്നുമെമിണ്ടാതെ നോക്കാതെ
 തന്നിടം പുക്കിരുന്നിങ്ങിനെ ചിന്തിച്ചാൻ 230
 “രാക്ഷസനിപ്രയോഗങ്ങളെപ്പേരുമെ
 സൂക്ഷ്മതരമായറിഞ്ഞവനൊക്കവെ 231
 ചാണക്യനോടു വിപരീതമാക്കിഞാൻ
 നൂനമിച്ചന്ദ്രഗുപ്താവനിനാഥനെ 232
 ഇപ്പോൾ ജയിക്കുന്നതുണ്ടെന്നുറച്ചവൻ
 കെൽ‌പ്പോടും ചെയ്യും പ്രയോഗങ്ങളൊക്കവെ 233
 നിഷ്ഫലമായ്‌വരുമെന്നതുമല്ലെടോ 
 തൽ ഫലം നീതാനനുഭവിക്കും ദൃഢം” 234
 ഇത്തരമോരോന്നു ചിന്തിച്ചു തന്നുടെ
 പത്തനത്തിങ്കൽ വാണീടിനാൻ വിപ്രനും 235
 കോപിച്ചുപോയോരു ഭൂദേവനെക്കണ്ടു
 താപം കലർന്നു ചിന്തിച്ചിതു മൌര്യനും 236
 “ആര്യനിന്നെന്നോടു കോപിച്ചതുമിഹ
 കാര്യമായ്ത്തന്നെ വരുന്നതോദൈവമേ! 237
 കോപിച്ച ഭാവം നിരൂപിച്ചു കാണുമ്പോൾ
 ഭാവിച്ചതല്ലെന്നു തോന്നുന്നു മാനസേ 238
 വല്ലായ്മമൌര്യൻ പറഞ്ഞതുകേട്ടിട്ടു
 വല്ലതും വന്നാൽ പൊറുക്കെന്നതേയുള്ളു” 239
 ഇത്ഥം നിരൂപിച്ചു ചന്ദ്രഗുപ്തനൊരു
 ഭൃത്യനോടിങ്ങിനെ പാർത്തുചൊല്ലീടിനാൻ 240
 “ആര്യചാണക്യനധികാരമൊക്കവെ
 വൈരവശാൽ വെച്ചുപോയി”തെന്നിങ്ങിനെ 241
 നാട്ടിൽ പ്രജകളോടൊക്കെപ്പറയണം
 ഒട്ടുമേവൈകരുതെന്നയച്ചീടിനാൻ 242
 എല്ലാവരുമറിഞ്ഞാരതുമക്കാല-
 മെല്ലാടവുമൊരുഘോഷവുംകൊണ്ടുതെ 243
 “വെച്ചുപോൽ സർവ്വാധികാരം ചണകജൻ
 സ്വച്ഛനായ്‌വാഴുമാറായിതുമൌര്യനും” 245
 മൌര്യനും പിന്നെയതുതന്നെ ചിന്തിച്ചു
 ധൈര്യമുറപ്പിച്ചിരുന്നാനതുകാലം 246
 ഏതുമരുതിച്ചൊൽ‌വാനിനിക്കെന്നു
 ചാതുര്യമോടുരചെയ്താൽ കിളിമകൾ 247
 പാലും മധുവും തെളിഞ്ഞൂനുകർന്നഥ
 പാൽമൊഴിയാളുമടങ്ങി മരുവിനാൾ 248

അഞ്ചാം പാദം സമാപ്തം.

ചാണക്യസൂത്രം - കിളിപ്പാട്ട്