ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 86


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 86 

രാജോവാച

ബ്രഹ്മൻ വേദിതുമിച്ഛാമഃ സ്വസാരാം രാമകൃഷ്ണയോഃ ।
യഥോപയേമേ വിജയോ യാ മമാസീത്പിതാമഹീ  ॥ 1 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

അർജ്ജുനസ്തീർത്ഥയാത്രായാം പര്യടന്നവനീം പ്രഭുഃ ।
ഗതഃ പ്രഭാസമശൃണോൻമാതുലേയീം സ ആത്മനഃ  ॥ 2 ॥ 

ദുര്യോധനായ രാമസ്താം ദാസ്യതീതി ന ചാപരേ ।
തല്ലിപ്സുഃ സ യതിർഭൂത്വാ ത്രിദണ്ഡീ ദ്വാരകാമഗാത്  ॥ 3 ॥ 

തത്ര വൈ വാർഷികാൻ മാസാനവാത്സീത് സ്വാർത്ഥസാധകഃ ।
പൌരൈഃ സഭാജിതോഽഭീക്ഷ്ണം രാമേണാജാനതാ ച സഃ  ॥ 4 ॥ 

ഏകദാ ഗൃഹമാനീയ ആതിഥ്യേന നിമന്ത്ര്യ തം ।
ശ്രദ്ധയോപഹൃതം ഭൈക്ഷ്യം ബലേന ബുഭുജേ കില  ॥ 5 ॥ 

സോഽപശ്യത്തത്ര മഹതീം കന്യാം വീരമനോഹരാം ।
പ്രീത്യുത്ഫുല്ലേക്ഷണസ്തസ്യാം ഭാവക്ഷുബ്ധം മനോ ദധേ  ॥ 6 ॥ 

സാപി തം ചകമേ വീക്ഷ്യ നാരീണാം ഹൃദയംഗമം ।
ഹസന്തീ വ്രീഡിതാപാംഗീ തന്ന്യസ്തഹൃദയേക്ഷണാ  ॥ 7 ॥ 

താം പരം സമനുധ്യായന്നന്തരം പ്രേപ്സുരർജ്ജുനഃ ।
ന ലേഭേ ശം ഭ്രമച്ചിത്തഃ കാമേനാതിബലീയസാ  ॥ 8 ॥ 

മഹത്യാം ദേവയാത്രായാം രഥസ്ഥാം ദുർഗ്ഗനിർഗ്ഗതാം ।
ജഹാരാനുമതഃ പിത്രോഃ കൃഷ്ണസ്യ ച മഹാരഥഃ  ॥ 9 ॥ 

രഥസ്ഥോ ധനുരാദായ ശൂരാംശ്ചാരുന്ധതോ ഭടാൻ ।
വിദ്രാവ്യ ക്രോശതാം സ്വാനാം സ്വഭാഗം മൃഗരാഡിവ  ॥ 10 ॥ 

തച്ഛ്രുത്വാ ക്ഷുഭിതോ രാമഃ പർവ്വണീവ മഹാർണ്ണവഃ ।
ഗൃഹീതപാദഃ കൃഷ്ണേന സുഹൃദ്ഭിശ്ചാന്വശാമ്യത  ॥ 11 ॥ 

പ്രാഹിണോത്പാരിബർഹാണി വരവധ്വോർമ്മുദാ ബലഃ ।
മഹാധനോപസ്കരേഭരഥാശ്വനരയോഷിതഃ  ॥ 12 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

കൃഷ്ണസ്യാസീദ് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠഃ ശ്രുതദേവ ഇതി ശ്രുതഃ ।
കൃഷ്ണൈകഭക്ത്യാ പൂർണ്ണാർത്ഥഃ ശാന്തഃ കവിരലമ്പടഃ  ॥ 13 ॥ 

സ ഉവാസ വിദേഹേഷു മിഥിലായാം ഗൃഹാശ്രമീ ।
അനീഹയാഽഽഗതാഹാര്യനിർവ്വർത്തിതനിജക്രിയഃ  ॥ 14 ॥ 

യാത്രാമാത്രം ത്വഹരഹർദ്ദൈവാദുപനമത്യുത ।
നാധികം താവതാ തുഷ്ടഃ ക്രിയാശ്ചക്രേ യഥോചിതാഃ  ॥ 15 ॥ 

തഥാ തദ്രാഷ്ട്രപാലോഽങ്ഗ ബഹുലാശ്വ ഇതി ശ്രുതഃ ।
മൈഥിലോ നിരഹമ്മാന ഉഭാവപ്യച്യുതപ്രിയൌ  ॥ 16 ॥ 

തയോഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാൻ ദാരുകേണാഹൃതം രഥം ।
ആരുഹ്യ സാകം മുനിഭിർവിദേഹാൻ പ്രയയൌ പ്രഭുഃ  ॥ 17 ॥ 

നാരദോ വാമദേവോഽത്രിഃ കൃഷ്ണോ രാമോഽസിതോഽരുണിഃ ।
അഹം ബൃഹസ്പതിഃ കണ്വോ മൈത്രേയശ്ച്യവനാദയഃ  ॥ 18 ॥ 

തത്ര തത്ര തമായാന്തം പൌരാ ജാനപദാ നൃപ ।
ഉപതസ്ഥുഃ സാർഘ്യഹസ്താ ഗ്രഹൈഃ സൂര്യമിവോദിതം  ॥ 19 ॥ 

     ആനർത്തധന്വകുരുജാംഗലകങ്കമത്സ്യ-
          പാഞ്ചാലകുന്തിമധുകേകയകോസലാർണ്ണാഃ ।
     അന്യേ ച തൻമുഖസരോജമുദാരഹാസ-
          സ്നിഗ്ധേക്ഷണം നൃപ പപുർദൃശിഭിർന്നൃനാര്യഃ  ॥ 20 ॥ 

     തേഭ്യഃ സ്വവീക്ഷണവിനഷ്ടതമിസ്രദൃഗ്ഭ്യഃ 
          ക്ഷേമം ത്രിലോകഗുരുരർത്ഥദൃശം ച യച്ഛൻ ।
     ശൃണ്വൻ ദിഗന്തധവളം സ്വയശോഽശുഭഘ്നം 
          ഗീതം സുരൈർന്നൃഭിരഗാച്ഛനകൈർവ്വിദേഹാൻ  ॥ 21 ॥ 

തേഽച്യുതം പ്രാപ്തമാകർണ്യ പൌരാ ജാനപദാ നൃപ ।
അഭീയുർമ്മുദിതാസ്തസ്മൈ ഗൃഹീതാർഹണപാണയഃ  ॥ 22 ॥ 

ദൃഷ്ട്വാ ത ഉത്തമശ്ലോകം പ്രീത്യുത്ഫുല്ലാനനാശയാഃ ।
കൈർദ്ധൃതാഞ്ജലിഭിർന്നേമുഃ ശ്രുതപൂർവ്വാംസ്തഥാ മുനീൻ  ॥ 23 ॥ 

സ്വാനുഗ്രഹായ സംപ്രാപ്തം മന്വാനൌ തം ജഗദ്ഗുരും ।
മൈഥിലഃ ശ്രുതദേവശ്ച പാദയോഃ പേതതുഃ പ്രഭോഃ  ॥ 24 ॥ 

ന്യമന്ത്രയേതാം ദാശാർഹമാതിഥ്യേന സഹ ദ്വിജൈഃ ।
മൈഥിലഃ ശ്രുതദേവശ്ചയുഗപത്സംഹതാഞ്ജലീ  ॥ 25 ॥ 

ഭഗവാംസ്തദഭിപ്രേത്യ ദ്വയോഃ പ്രിയചികീർഷയാ ।
ഉഭയോരാവിശദ്ഗേഹമുഭാഭ്യാം തദലക്ഷിതഃ  ॥ 26 ॥ 

ശ്രോതുമപ്യസതാം ദൂരാൻ ജനകഃ സ്വഗൃഹാഗതാൻ ।
ആനീതേഷ്വാസനാഗ്ര്യേഷു സുഖാസീനാൻ മഹാമനാഃ  ॥ 27 ॥ 

പ്രവൃദ്ധഭക്ത്യാ ഉദ്ധർഷഹൃദയാസ്രാവിലേക്ഷണഃ ।
നത്വാ തദങ്ഘ്രീൻ പ്രക്ഷാള്യ തദപോ ലോകപാവനീഃ  ॥ 28 ॥ 

സകുടുംബോ വഹൻ മൂർദ്ധ്നാ പൂജയാംചക്ര ഈശ്വരാൻ ।
ഗന്ധമാല്യാംബരാകൽപധൂപദീപാർഘ്യഗോവൃഷൈഃ  ॥ 29 ॥ 

വാചാ മധുരയാ പ്രീണന്നിദമാഹാന്നതർപ്പിതാൻ ।
പാദാവങ്കഗതൌ വിഷ്ണോഃ സംസ്പൃശൻ ശനകൈർമ്മുദാ  ॥ 30 ॥ 

രാജോവാച

ഭവാൻ ഹി സർവ്വഭൂതാനാമാത്മാ സാക്ഷീ സ്വദൃഗ് വിഭോ ।
അഥ നസ്ത്വത്പദാംഭോജം സ്മരതാം ദർശനം ഗതഃ  ॥ 31 ॥ 

സ്വവചസ്തദൃതം കർത്തുമസ്മദ്ദൃഗ്ഗോചരോ ഭവാൻ ।
യദാത്ഥൈകാന്തഭക്താൻമേ നാനന്തഃ ശ്രീരജഃ പ്രിയഃ  ॥ 32 ॥ 

കോ നു ത്വച്ചരണാംഭോജമേവംവിദ് വിസൃജേത്പുമാൻ ।
നിഷ്കിഞ്ചനാനാം ശാന്താനാം മുനീനാം യസ്ത്വമാത്മദഃ  ॥ 33 ॥ 

യോഽവതീര്യ യദോർവ്വംശേ നൃണാം സംസരതാമിഹ ।
യശോ വിതേനേ തച്ഛാന്ത്യൈ ത്രൈലോക്യവൃജിനാപഹം  ॥ 34 ॥ 

നമസ്തുഭ്യം ഭഗവതേ കൃഷ്ണായാകുണ്ഠമേധസേ ।
നാരായണായ ഋഷയേ സുശാന്തം തപ ഈയുഷേ  ॥ 35 ॥ 

ദിനാനി കതിചിദ്ഭൂമൻ ഗൃഹാൻ നോ നിവസ ദ്വിജൈഃ ।
സമേതഃ പാദരജസാ പുനീഹീദം നിമേഃ കുലം  ॥ 36 ॥ 

ഇത്യുപാമന്ത്രിതോ രാജ്ഞാ ഭഗവാംല്ലോകഭാവനഃ ।
ഉവാസ കുർവ്വൻ കല്യാണം മിഥിലാനരയോഷിതാം  ॥ 37 ॥ 

ശ്രുതദേവോഽച്യുതം പ്രാപ്തം സ്വഗൃഹാഞ്ജനകോ യഥാ ।
നത്വാ മുനീൻ സുസംഹൃഷ്ടോ ധുന്വൻ വാസോ നനത്ത ഹ  ॥ 38 ॥ 

തൃണപീഠബൃസീഷ്വേതാനാനീതേഷൂപവേശ്യ സഃ ।
സ്വാഗതേനാഭിനന്ദ്യാങ്ഘ്രീൻ സഭാര്യോഽവനിജേ മുദാ  ॥ 39 ॥ 

തദംഭസാ മഹാഭാഗ ആത്മാനം സ ഗൃഹാന്വയം ।
സ്നാപയാഞ്ചക്ര ഉദ്ധർഷോ ലബ്ധസർവ്വമനോരഥഃ  ॥ 40 ॥ 

     ഫലാർഹണോശീരശിവാമൃതാംബുഭിർ-
          മൃദാ സുരഭ്യാ തുളസീകുശാംബുജൈഃ ।
     ആരാധയാമാസ യഥോപപന്നയാ 
          സപര്യയാ സത്ത്വവിവർദ്ധനാന്ധസാ  ॥ 41 ॥ 

     സ തർക്കയാമാസ കുതോ മമാന്വഭൂദ്-
          ഗൃഹാന്ധകുപേ പതിതസ്യ സംഗമഃ ।
     യഃ സർവ്വതീർത്ഥാസ്പദപാദരേണുഭിഃ 
          കൃഷ്ണേന ചാസ്യാത്മനികേതഭൂസുരൈഃ  ॥ 42 ॥ 

സൂപവിഷ്ടാൻ കൃതാതിഥ്യാൻ ശ്രുതദേവ ഉപസ്ഥിതഃ ।
സഭാര്യസ്വജനാപത്യ ഉവാചാങ്ഘ്ര്യഭിമർശനഃ  ॥ 43 ॥ 

ശ്രുതദേവ ഉവാച

നാദ്യ നോ ദർശനം പ്രാപ്തഃ പരം പരമപൂരുഷഃ ।
യർഹീദം ശക്തിഭിഃ സൃഷ്ട്വാ പ്രവിഷ്ടോ ഹ്യാത്മസത്തയാ  ॥ 44 ॥ 

യഥാ ശയാനഃ പുരുഷോ മനസൈവാത്മമായയാ ।
സൃഷ്ട്വാ ലോകം പരം സ്വാപ്നമനുവിശ്യാവഭാസതേ  ॥ 45 ॥ 

ശൃണ്വതാം ഗദതാം ശശ്വദർച്ചതാം ത്വാഭിവന്ദതാം ।
നൃണാം സംവദതാമന്തർഹൃദി ഭാസ്യമലാത്മനാം  ॥ 46 ॥ 

ഹൃദിസ്ഥോഽപ്യതിദൂരസ്ഥഃ കർമ്മവിക്ഷിപ്തചേതസാം ।
ആത്മശക്തിഭിരഗ്രാഹ്യോഽപ്യന്ത്യുപേതഗുണാത്മനാം  ॥ 47 ॥ 

     നമോഽസ്തു തേഽധ്യാത്മവിദാം പരാത്മനേ 
          അനാത്മനേ സ്വാത്മവിഭക്തമൃത്യവേ ।
     സകാരണാകാരണലിംഗമീയുഷേ 
          സ്വമായയാസംവൃതരുദ്ധദൃഷ്ടയേ  ॥ 48 ॥ 

സ ത്വം ശാധി സ്വഭൃത്യാന്നഃ കിം ദേവ കരവാമ ഹേ ।
ഏതദന്തോ നൃണാം ക്ലേശോ യദ്ഭവാനക്ഷിഗോചരഃ  ॥ 49 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

തദുക്തമിത്യുപാകർണ്യ ഭഗവാൻ പ്രണതാർത്തിഹാ ।
ഗൃഹീത്വാ പാണിനാ പാണിം പ്രഹസംസ്തമുവാച ഹ  ॥ 50 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

ബ്രഹ്മംസ്തേഽനുഗ്രഹാർത്ഥായ സംപ്രാപ്താൻ വിദ്ധ്യമൂൻ മുനീൻ ।
സഞ്ചരന്തി മയാ ലോകാൻ പുനന്തഃ പാദരേണുഭിഃ  ॥ 51 ॥ 

ദേവാഃ ക്ഷേത്രാണി തീർത്ഥാനി ദർശനസ്പർശനാർച്ചനൈഃ ।
ശനൈഃ പുനന്തി കാലേന തദപ്യർഹത്തമേക്ഷയാ  ॥ 52 ॥ 

ബ്രാഹ്മണോ ജൻമനാ ശ്രേയാൻ സർവ്വേഷാം പ്രാണിനാമിഹ ।
തപസാ വിദ്യയാ തുഷ്ട്യാ കിമു മത്കലയാ യുതഃ  ॥ 53 ॥ 

ന ബ്രാഹ്മണാൻമേ ദയിതം രൂപമേതച്ചതുർഭുജം ।
സർവ്വവേദമയോ വിപ്രഃ സർവ്വദേവമയോ ഹ്യഹം  ॥ 54 ॥ 

ദുഷ്പ്രജ്ഞാ അവിദിത്വൈവമവജാനന്ത്യസൂയവഃ ।
ഗുരും മാം വിപ്രമാത്മാനമർച്ചാദാവിജ്യദൃഷ്ടയഃ  ॥ 55 ॥ 

ചരാചരമിദം വിശ്വം ഭാവാ യേ ചാസ്യ ഹേതവഃ ।
മദ്രൂപാണീതി ചേതസ്യാധത്തേ വിപ്രോ മദീക്ഷയാ  ॥ 56 ॥ 

തസ്മാദ്ബ്രഹ്മഋഷീനേതാൻ ബ്രഹ്മൻ മച്ഛ്രദ്ധയാർച്ചയ ।
ഏവം ചേദർച്ചിതോഽസ്മ്യദ്ധാ നാന്യഥാ ഭൂരിഭൂതിഭിഃ  ॥ 57 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

സ ഇത്ഥം പ്രഭുണാഽഽദിഷ്ടഃ സഹ കൃഷ്ണാൻ ദ്വിജോത്തമാൻ ।
ആരാധ്യൈകാത്മഭാവേന മൈഥിലശ്ചാപ സദ്ഗതിം  ॥ 58 ॥ 

ഏവം സ്വഭക്തയോ രാജൻ ഭഗവാൻ ഭക്തഭക്തിമാൻ ।
ഉഷിത്വാഽഽദിശ്യ സൻമാർഗ്ഗം പുനർദ്ദ്വാരവതീമഗാത്  ॥ 59 ॥