ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 19


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ചതുർത്ഥഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 4) / അദ്ധ്യായം 19 

മൈത്രേയ ഉവാച

അഥാദീക്ഷത രാജാ തു ഹയമേധശതേന സഃ ।
ബ്രഹ്മാവർത്തേ മനോഃ ക്ഷേത്രേ യത്ര പ്രാചീ സരസ്വതീ  ॥ 1 ॥ 

തദഭിപ്രേത്യ ഭഗവാൻ കർമ്മാതിശയമാത്മനഃ ।
ശതക്രതുർന്ന മമൃഷേ പൃഥോര്യജ്ഞമഹോത്സവം  ॥ 2 ॥ 

യത്ര യജ്ഞപതിഃ സാക്ഷാദ്ഭഗവാൻ ഹരിരീശ്വരഃ ।
അന്വഭൂയത സർവ്വാത്മാ സർവ്വലോകഗുരുഃ പ്രഭുഃ  ॥ 3 ॥ 

അന്വിതോ ബ്രഹ്മശർവ്വാഭ്യാം ലോകപാലൈഃ സഹാനുഗൈഃ ।
ഉപഗീയമാനോ ഗന്ധർവ്വൈർമ്മുനിഭിശ്ചാപ്‌സരോഗണൈഃ  ॥ 4 ॥ 

സിദ്ധാ വിദ്യാധരാ ദൈത്യാ ദാനവാ ഗുഹ്യകാദയഃ ।
സുനന്ദനന്ദപ്രമുഖാഃ പാർഷദപ്രവരാ ഹരേഃ  ॥ 5 ॥ 

കപിലോ നാരദോ ദത്തോ യോഗേശാഃ സനകാദയഃ ।
തമന്വീയുർഭാഗവതാ യേ ച തത്സേവനോത്സുകാഃ  ॥ 6 ॥ 

യത്ര ധർമ്മദുഘാ ഭൂമിഃ സർവ്വകാമദുഘാ സതീ ।
ദോഗ്‌ദ്ധി സ്മാഭീപ്‌സിതാനർത്ഥാൻ യജമാനസ്യ ഭാരത  ॥ 7 ॥ 

ഊഹുഃ സർവ്വരസാൻ നദ്യഃ ക്ഷീരദധ്യന്നഗോരസാൻ ।
തരവോ ഭൂരി വർഷ്മാണഃ പ്രാസൂയന്ത മധുച്യുതഃ  ॥ 8 ॥ 

സിന്ധവോ രത്നനികരാൻ ഗിരയോഽന്നം ചതുർവ്വിധം ।
ഉപായനമുപാജഹ്രുഃ സർവ്വേ ലോകാഃ സപാലകാഃ  ॥ 9 ॥ 

ഇതി ചാധോക്ഷജേശസ്യ പൃഥോസ്തു പരമോദയം ।
അസൂയൻ ഭഗവാനിന്ദ്രഃ പ്രതിഘാതമചീകരത്  ॥ 10 ॥ 

ചരമേണാശ്വമേധേന യജമാനേ യജുഷ്പതിം ।
വൈന്യേ യജ്ഞപശും സ്പർദ്ധന്നപോവാഹ തിരോഹിതഃ  ॥ 11 ॥ 

തമത്രിർഭഗവാനൈക്ഷത്ത്വരമാണം വിഹായസാ ।
ആമുക്തമിവ പാഖണ്ഡം യോഽധർമ്മേ ധർമ്മവിഭ്രമഃ  ॥ 12 ॥ 

അത്രിണാ ചോദിതോ ഹന്തും പൃഥുപുത്രോ മഹാരഥഃ ।
അന്വധാവത സംക്രുദ്ധസ്തിഷ്ഠ തിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത്  ॥ 13 ॥ 

തം താദൃശാകൃതിം വീക്ഷ്യ മേനേ ധർമ്മം ശരീരിണം ।
ജടിലം ഭസ്മനാഽഽച്ഛന്നം തസ്മൈ ബാണം ന മുഞ്ചതി  ॥ 14 ॥ 

വധാന്നിവൃത്തം തം ഭൂയോ ഹന്തവേഽത്രിരചോദയത് ।
ജഹി യജ്ഞഹനം താത മഹേന്ദ്രം വിബുധാധമം  ॥ 15 ॥ 

ഏവം വൈന്യസുതഃ പ്രോക്തസ്ത്വരമാണം വിഹായസാ ।
അന്വദ്രവദഭിക്രുദ്ധോ രാവണം ഗൃധ്രരാഡിവ  ॥ 16 ॥ 

സോഽശ്വം രൂപം ച തദ്ധിത്വാ തസ്മാ അന്തർഹിതഃ സ്വരാട് ।
വീരഃ സ്വപശുമാദായ പിതുർയജ്ഞമുപേയിവാൻ  ॥ 17 ॥ 

തത്തസ്യ ചാദ്ഭുതം കർമ്മ വിചക്ഷ്യ പരമർഷയഃ ।
നാമധേയം ദദുസ്തസ്മൈ വിജിതാശ്വ ഇതി പ്രഭോ  ॥ 18 ॥ 

ഉപസൃജ്യ തമസ്തീവ്രം ജഹാരാശ്വം പുനർഹരിഃ ।
ചഷാല യൂപതശ്ഛന്നോ ഹിരണ്യരശനം വിഭുഃ  ॥ 19 ॥ 

അത്രിഃ സന്ദർശയാമാസ ത്വരമാണം വിഹായസാ ।
കപാലഖട്വാംഗധരം വീരോ നൈനമബാധത  ॥ 20 ॥ 

അത്രിണാ ചോദിതസ്തസ്മൈ സന്ദധേ വിശിഖം രുഷാ ।
സോഽശ്വം രൂപം ച തദ്ധിത്വാ തസ്ഥാവന്തർഹിതഃ സ്വരാട്  ॥ 21 ॥ 

വീരശ്ചാശ്വമുപാദായ പിതൃയജ്ഞമഥാവ്രജത് ।
തദവദ്യം ഹരേ രൂപം ജഗൃഹുർജ്ഞാനദുർബ്ബലാഃ  ॥ 22 ॥ 

യാനി രൂപാണി ജഗൃഹേ ഇന്ദ്രോ ഹയജിഹീർഷയാ ।
താനി പാപസ്യ ഖണ്ഡാനി ലിംഗം ഖണ്ഡമിഹോച്യതേ  ॥ 23 ॥ 

ഏവമിന്ദ്രേ ഹരത്യശ്വം വൈന്യയജ്ഞജിഘാംസയാ ।
തദ്ഗൃഹീതവിസൃഷ്ടേഷു പാഖണ്ഡേഷു മതിർനൃണാം  ॥ 24 ॥ 

ധർമ്മ ഇത്യുപധർമ്മേഷു നഗ്നരക്തപടാദിഷു ।
പ്രായേണ സജ്ജതേ ഭ്രാന്ത്യാ പേശലേഷു ച വാഗ്മിഷു  ॥ 25 ॥ 

തദഭിജ്ഞായ ഭഗവാൻ പൃഥുഃ പൃഥുപരാക്രമഃ ।
ഇന്ദ്രായ കുപിതോ ബാണമാദത്തോദ്യതകാർമ്മുകഃ  ॥ 26 ॥ 

     തമൃത്വിജഃ ശക്രവധാഭിസന്ധിതം 
          വിചക്ഷ്യ ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യമസഹ്യരംഹസം ।
     നിവാരയാമാസുരഹോ മഹാമതേ 
          ന യുജ്യതേഽത്രാന്യവധഃ പ്രചോദിതാത്  ॥ 27 ॥ 

     വയം മരുത്വന്തമിഹാർത്ഥനാശനം 
          ഹ്വയാമഹേ ത്വച്ഛ്രവസാ ഹതത്വിഷം ।
     അയാതയാമോപഹവൈരനന്തരം 
          പ്രസഹ്യ രാജൻ ജുഹവാമ തേഽഹിതം  ॥ 28 ॥ 

ഇത്യാമന്ത്ര്യ ക്രതുപതിം വിദുരാസ്യർത്വിജോ രുഷാ ।
സ്രുഗ്ഘസ്താൻ ജുഹ്വതോഽഭ്യേത്യ സ്വയംഭൂഃ പ്രത്യഷേധത  ॥ 29 ॥ 

ന വധ്യോ ഭവതാമിന്ദ്രോ യദ്യജ്ഞോ ഭഗവത്തനുഃ ।
യം ജിഘാംസഥ യജ്ഞേന യസ്യേഷ്ടാസ്തനവഃ സുരാഃ  ॥ 30 ॥ 

തദിദം പശ്യത മഹദ്ധർമ്മവ്യതികരം ദ്വിജാഃ ।
ഇന്ദ്രേണാനുഷ്ഠിതം രാജ്ഞഃ കർമ്മൈതദ്വിജിഘാംസതാ  ॥ 31 ॥ 

പൃഥുകീർത്തേഃ പൃഥോർഭൂയാത്തർഹ്യേകോനശതക്രതുഃ ।
അലം തേ ക്രതുഭിഃ സ്വിഷ്ടൈർ യദ്ഭവാൻ മോക്ഷധർമ്മവിത്  ॥ 32 ॥ 

നൈവാത്മനേ മഹേന്ദ്രായ രോഷമാഹർത്തുമർഹസി ।
ഉഭാവപി ഹി ഭദ്രം തേ ഉത്തമശ്ലോകവിഗ്രഹൌ  ॥ 33 ॥ 

     മാസ്മിൻ മഹാരാജ കൃഥാഃ സ്മ ചിന്താം 
          നിശാമയാസ്മദ്വച ആദൃതാത്മാ ।
     യദ്ധ്യായതോ ദൈവഹതം നു കർത്തും 
          മനോഽതിരുഷ്ടം വിശതേ തമോഽന്ധം  ॥ 34 ॥ 

ക്രതുർവ്വിരമതാമേഷ ദേവേഷു ദുരവഗ്രഹഃ ।
ധർമ്മവ്യതികരോ യത്ര പാഖണ്ഡൈരിന്ദ്രനിർമ്മിതൈഃ  ॥ 35 ॥ 

ഏഭിരിന്ദ്രോപസംസൃഷ്ടൈഃ പാഖണ്ഡൈർഹാരിഭിർജ്ജനം ।
ഹ്രിയമാണം വിചക്ഷ്വൈനം യസ്തേ യജ്ഞധ്രുഗശ്വമുട്  ॥ 36 ॥ 

     ഭവാൻ പരിത്രാതുമിഹാവതീർണ്ണോ 
          ധർമ്മം ജനാനാം സമയാനുരൂപം ।
     വേനാപചാരാദവലുപ്തമദ്യ 
          തദ്ദേഹതോ വിഷ്ണുകലാസി വൈന്യ  ॥ 37 ॥ 

     സ ത്വം വിമൃശ്യാസ്യ ഭവം പ്രജാപതേ 
          സങ്കൽപനം വിശ്വസൃജാം പിപീപൃഹി ।
     ഐന്ദ്രീം ച മായാമുപധർമ്മമാതരം 
          പ്രചണ്ഡപാഖണ്ഡപഥം പ്രഭോ ജഹി  ॥ 38 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

ഇത്ഥം സ ലോകഗുരുണാ സമാദിഷ്ടോ വിശാമ്പതിഃ ।
തഥാ ച കൃത്വാ വാത്സല്യം മഘോനാപി ച സന്ദധേ  ॥ 39 ॥ 

കൃതാവഭൃഥസ്നാനായ പൃഥവേ ഭൂരികർമ്മണേ ।
വരാൻ ദദുസ്തേ വരദാ യേ തദ്ബർഹിഷി തർപ്പിതാഃ  ॥ 40 ॥ 

വിപ്രാഃ സത്യാശിഷസ്തുഷ്ടാഃ ശ്രദ്ധയാ ലബ്ധദക്ഷിണാഃ ।
ആശിഷോ യുയുജുഃ ക്ഷത്തരാദിരാജായ സത്കൃതാഃ  ॥ 41 ॥ 

ത്വയാഽഽഹൂതാ മഹാബാഹോ സർവ്വ ഏവ സമാഗതാഃ ।
പൂജിതാ ദാനമാനാഭ്യാം പിതൃദേവർഷിമാനവാഃ  ॥ 42 ॥