ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 10


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 10 

നാരദ ഉവാച

ഭക്തിയോഗസ്യ തത് സർവ്വമന്തരായതയാർഭകഃ ।
മന്യമാനോ ഹൃഷീകേശം സ്മയമാന ഉവാച ഹ  ॥ 1 ॥ 

പ്രഹ്ളാദ ഉവാച

മാ മാം പ്രലോഭയോത്പത്ത്യാഽഽസക്തംകാമേഷു തൈർവ്വരൈഃ ।
തത്സംഗഭീതോ നിർവ്വിണ്ണോ മുമുക്ഷുസ്ത്വാമുപാശ്രിതഃ  ॥ 2 ॥ 

ഭൃത്യലക്ഷണജിജ്ഞാസുർഭക്തം കാമേഷ്വചോദയത് ।
ഭവാൻ സംസാരബീജേഷു ഹൃദയഗ്രന്ഥിഷു പ്രഭോ  ॥ 3 ॥ 

നാന്യഥാ തേഽഖിലഗുരോ ഘടേത കരുണാത്മനഃ ।
യസ്ത ആശിഷ ആശാസ്തേ ന സ ഭൃത്യഃ സ വൈ വണിക്  ॥ 4 ॥ 

ആശാസാനോ ന വൈ ഭൃത്യഃ സ്വാമിന്യാശിഷ ആത്മനഃ ।
ന സ്വാമീ ഭൃത്യതഃ സ്വാമ്യമിച്ഛൻ യോ രാതി ചാശിഷഃ  ॥ 5 ॥ 

അഹം ത്വകാമസ്ത്വദ്ഭക്തസ്ത്വം ച സ്വാമ്യനപാശ്രയഃ ।
നാന്യഥേഹാവയോരർത്ഥോ രാജസേവകയോരിവ  ॥ 6 ॥ 

യദി രാസീശ മേ കാമാൻ വരാംസ്ത്വം വരദർഷഭ ।
കാമാനാം ഹൃദ്യസംരോഹം ഭവതസ്തു വൃണേ വരം  ॥ 7 ॥ 

ഇന്ദ്രിയാണി മനഃ പ്രാണ ആത്മാ ധർമ്മോ ധൃതിർമ്മതിഃ ।
ഹ്രീഃ ശ്രീസ്തേജഃ സ്മൃതിഃ സത്യം യസ്യ നശ്യന്തി ജൻമനാ  ॥ 8 ॥ 

വിമുഞ്ചതി യദാ കാമാൻ മാനവോ മനസി സ്ഥിതാൻ ।
തർഹ്യേവ പുണ്ഡരീകാക്ഷ ഭഗവത്ത്വായ കൽപതേ  ॥ 9 ॥ 

ഓം നമോ ഭഗവതേ തുഭ്യം പുരുഷായ മഹാത്മനേ ।
ഹരയേഽദ്ഭുതസിംഹായ ബ്രഹ്മണേ പരമാത്മനേ  ॥ 10 ॥ 

നൃസിംഹ ഉവാച

     നൈകാന്തിനോ മേ മയി ജാത്വിഹാശിഷ 
          ആശാസതേഽമുത്ര ച യേ ഭവദ്വിധാഃ ।
     അഥാപി മന്വന്തരമേതദത്ര 
          ദൈത്യേശ്വരാണാമനുഭുങ്ക്ഷ്വ ഭോഗാൻ  ॥ 11 ॥ 

     കഥാ മദീയാ ജുഷമാണഃ പ്രിയാസ്ത്വ-
          മാവേശ്യ മാമാത്മനി സന്തമേകം ।
     സർവ്വേഷു ഭൂതേഷ്വധിയജ്ഞമീശം 
          യജസ്വ യോഗേന ച കർമ്മ ഹിന്വൻ  ॥ 12 ॥ 

     ഭോഗേന പുണ്യം കുശലേന പാപം 
          കളേബരം കാലജവേന ഹിത്വാ ।
     കീർത്തിം വിശുദ്ധാം സുരലോകഗീതാം 
          വിതായ മാമേഷ്യസി മുക്തബന്ധഃ  ॥ 13 ॥ 

യ ഏതത്കീർത്തയേൻമഹ്യം ത്വയാ ഗീതമിദം നരഃ ।
ത്വാം ച മാം ച സ്മരൻ കാലേ കർമ്മബന്ധാത്പ്രമുച്യതേ  ॥ 14 ॥ 

പ്രഹ്ളാദ ഉവാച

വരം വരയ ഏതത്തേ വരദേശാൻമഹേശ്വര ।
യദനിന്ദത്പിതാ മേ ത്വാമവിദ്വാംസ്തേജ ഐശ്വരം  ॥ 15 ॥ 

വിദ്ധാമർഷാശയഃ സാക്ഷാത് സർവലോകഗുരും പ്രഭും ।
ഭ്രാതൃഹേതി മൃഷാദൃഷ്ടിസ്ത്വദ്ഭക്തേ മയി ചാഘവാൻ  ॥ 16 ॥ 

തസ്മാത്പിതാ മേ പൂയേത ദുരന്താദ്ദുസ്തരാദഘാത് ।
പൂതസ്തേഽപാംഗസംദൃഷ്ടസ്തദാ കൃപണവത്സല  ॥ 17 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

ത്രിഃസപ്തഭിഃ പിതാ പൂതഃ പിതൃഭിഃ സഹ തേഽനഘ ।
യത് സാധോഽസ്യ ഗൃഹേ ജാതോ ഭവാൻ വൈ കുലപാവനഃ  ॥ 18 ॥ 

യത്ര യത്ര ച മദ്ഭക്താഃ പ്രശാന്താഃ സമദർശിനഃ ।
സാധവഃ സമുദാചാരാസ്തേ പൂയന്ത്യപി കീകടാഃ  ॥ 19 ॥ 

സർവ്വാത്മനാ ന ഹിംസന്തി ഭൂതഗ്രാമേഷു കിഞ്ചന ।
ഉച്ചാവചേഷു ദൈത്യേന്ദ്ര മദ്ഭാവേന ഗതസ്പൃഹാഃ  ॥ 20 ॥ 

ഭവന്തി പുരുഷാ ലോകേ മദ്ഭക്താസ്ത്വാമനുവ്രതാഃ ।
ഭവാൻ മേ ഖലു ഭക്താനാം സർവ്വേഷാം പ്രതിരൂപധൃക്  ॥ 21 ॥ 

കുരു ത്വം പ്രേതകൃത്യാനി പിതുഃ പൂതസ്യ സർവ്വശഃ ।
മദംഗസ്പർശനേനാംഗ ലോകാൻ യാസ്യതി സുപ്രജാഃ  ॥ 22 ॥ 

പിത്ര്യം ച സ്ഥാനമാതിഷ്ഠ യഥോക്തം ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ ।
മയ്യാവേശ്യ മനസ്താത കുരു കർമ്മാണി മത്പരഃ  ॥ 23 ॥ 

നാരദ ഉവാച

പ്രഹ്ളാദോഽപി തഥാ ചക്രേ പിതുർ യത്സാമ്പരായികം ।
യഥാഽഽഹ ഭഗവാൻ രാജന്നഭിഷിക്തോ ദ്വിജോത്തമൈഃ  ॥ 24 ॥ 

പ്രസാദസുമുഖം ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മാ നരഹരിം ഹരിം ।
സ്തുത്വാ വാഗ്ഭിഃ പവിത്രാഭിഃ പ്രാഹ ദേവാദിഭിർവൃതഃ  ॥ 25 ॥ 

ബ്രഹ്മോവാച

ദേവദേവാഖിലാധ്യക്ഷ ഭൂതഭാവന പൂർവ്വജ ।
ദിഷ്ട്യാ തേ നിഹതഃ പാപോ ലോകസന്താപനോഽസുരഃ  ॥ 26 ॥ 

യോഽസൌ ലബ്ധവരോ മത്തോ ന വധ്യോ മമ സൃഷ്ടിഭിഃ ।
തപോയോഗബലോന്നദ്ധഃ സമസ്തനിഗമാനഹൻ  ॥ 27 ॥ 

ദിഷ്ട്യാസ്യ തനയഃ സാധുർമ്മഹാഭാഗവതോഽർഭകഃ ।
ത്വയാ വിമോചിതോ മൃത്യോർദ്ദിഷ്ട്യാ ത്വാം സമിതോഽധുനാ  ॥ 28 ॥ 

ഏതദ് വപുസ്തേ ഭഗവൻ ധ്യായതഃ പ്രയതാത്മനഃ ।
സർവ്വതോ ഗോപ്തൃ സന്ത്രാസാൻമൃത്യോരപി ജിഘാംസതഃ  ॥ 29 ॥ 

നൃസിംഹ ഉവാച

മൈവം വരോഽസുരാണാം തേ പ്രദേയഃ പദ്മസംഭവ ।
വരഃ ക്രൂരനിസർഗ്ഗാണാമഹീനാമമൃതം യഥാ  ॥ 30 ॥ 

നാരദ ഉവാച

ഇത്യുക്ത്വാ ഭഗവാൻ രാജംസ്തത്രൈവാന്തർദ്ദധേ ഹരിഃ ।
അദൃശ്യഃ സർവ്വഭൂതാനാം പൂജിതഃ പരമേഷ്ഠിനാ  ॥ 31 ॥ 

തതഃ സമ്പൂജ്യ ശിരസാ വവന്ദേ പരമേഷ്ഠിനം ।
ഭവം പ്രജാപതീൻ ദേവാൻ പ്രഹ്ളാദോ ഭഗവത്കലാഃ  ॥ 32 ॥ 

തതഃ കാവ്യാദിഭിഃ സാർധം മുനിഭിഃ കമലാസനഃ ।
ദൈത്യാനാം ദാനവാനാം ച പ്രഹ്ളാദമകരോത്പതിം  ॥ 33 ॥ 

പ്രതിനന്ദ്യ തതോ ദേവാഃ പ്രയുജ്യ പരമാശിഷഃ ।
സ്വധാമാനി യയൂ രാജൻ ബ്രഹ്മാദ്യാഃ പ്രതിപൂജിതാഃ  ॥ 34 ॥ 

ഏവം തൌ പാർഷദൌ വിഷ്ണോഃ പുത്രത്വം പ്രാപിതൌ ദിതേഃ ।
ഹൃദി സ്ഥിതേന ഹരിണാ വൈരഭാവേന തൌ ഹതൌ  ॥ 35 ॥ 

പുനശ്ച വിപ്രശാപേന രാക്ഷസൌ തൌ ബഭൂവതുഃ ।
കുംഭകർണ്ണദശഗ്രീവൌ ഹതൌ തൌ രാമവിക്രമൈഃ  ॥ 36 ॥ 

ശയാനൌ യുധി നിർഭിന്നഹൃദയൌ രാമസായകൈഃ ।
തച്ചിത്തൌ ജഹതുർദ്ദേഹം യഥാ പ്രാക്തനജൻമനി  ॥ 37 ॥ 

താവിഹാഥ പുനർജ്ജാതൌ ശിശുപാലകരൂഷജൌ ।
ഹരൌ വൈരാനുബന്ധേന പശ്യതസ്തേ സമീയതുഃ  ॥ 38 ॥ 

ഏനഃ പൂർവ്വകൃതം യത്തദ് രാജാനഃ കൃഷ്ണവൈരിണഃ ।
ജഹുസ്ത്വന്തേ തദാത്മാനഃ കീടഃ പേശസ്കൃതോ യഥാ  ॥ 39 ॥ 

യഥാ യഥാ ഭഗവതോ ഭക്ത്യാ പരമയാഭിദാ ।
നൃപാശ്ചൈദ്യാദയഃ സാത്മ്യം ഹരേസ്തച്ചിന്തയാ യയുഃ  ॥ 40 ॥ 

ആഖ്യാതം സർവ്വമേതത്തേ യൻമാം ത്വം പരിപൃഷ്ടവാൻ ।
ദമഘോഷസുതാദീനാം ഹരേഃ സാത്മ്യമപി ദ്വിഷാം  ॥ 41 ॥ 

ഏഷാ ബ്രഹ്മണ്യദേവസ്യ കൃഷ്ണസ്യ ച മഹാത്മനഃ ।
അവതാരകഥാ പുണ്യാ വധോ യത്രാദിദൈത്യയോഃ  ॥ 42 ॥ 

പ്രഹ്ളാദസ്യാനുചരിതം മഹാഭാഗവതസ്യ ച ।
ഭക്തിർജ്ഞാനം വിരക്തിശ്ച യാഥാത്മ്യം ചാസ്യ വൈ ഹരേഃ  ॥ 43 ॥ 

സർഗ്ഗസ്ഥിത്യപ്യയേശസ്യ ഗുണകർമ്മാനുവർണ്ണനം ।
പരാവരേഷാം സ്ഥാനാനാം കാലേന വ്യത്യയോ മഹാൻ  ॥ 44 ॥ 

ധർമ്മോ ഭാഗവതാനാം ച ഭഗവാൻ യേന ഗമ്യതേ ।
ആഖ്യാനേഽസ്മിൻ സമാമ്നാതമാധ്യാത്മികമശേഷതഃ  ॥ 45 ॥ 

യ ഏതത്പുണ്യമാഖ്യാനം വിഷ്ണോർവ്വീര്യോപബൃംഹിതം ।
കീർത്തയേച്ഛ്രദ്ധയാ ശ്രുത്വാ കർമ്മപാശൈർവ്വിമുച്യതേ  ॥ 46 ॥ 

     ഏതദ്യ ആദിപുരുഷസ്യ മൃഗേന്ദ്രലീലാം 
          ദൈത്യേന്ദ്രയൂഥപവധം പ്രയതഃ പഠേത । 
     ദൈത്യാത്മജസ്യ ച സതാം പ്രവരസ്യ പുണ്യം 
          ശ്രുത്വാനുഭാവമകുതോഭയമേതി ലോകം  ॥ 47 ॥ 

     യൂയം നൃലോകേ ബത ഭൂരിഭാഗാ 
          ലോകം പുനാനാ മുനയോഽഭിയന്തി ।
     യേഷാം ഗൃഹാനാവസതീതി സാക്ഷാദ്-
          ഗൂഢം പരം ബ്രഹ്മ മനുഷ്യലിംഗം  ॥ 48 ॥ 

     സ വാ അയം ബ്രഹ്മ മഹദ്വിമൃഗ്യ-
          കൈവല്യനിർവ്വാണസുഖാനുഭൂതിഃ ।
     പ്രിയഃ സുഹൃദ്വഃ ഖലു മാതുലേയ 
          ആത്മാർഹണീയോ വിധികൃദ്ഗുരുശ്ച  ॥ 49 ॥ 

     ന യസ്യ സാക്ഷാദ്ഭവപദ്മജാദിഭീ 
          രൂപം ധിയാ വസ്തുതയോപവർണ്ണിതം ।
     മൌനേന ഭക്ത്യോപശമേന പൂജിതഃ 
          പ്രസീദതാമേഷ സ സാത്വതാം പതിഃ  ॥ 50 ॥ 

സ ഏഷ ഭഗവാൻ രാജൻ വ്യതനോദ് വിഹതം യശഃ ।
പുരാ രുദ്രസ്യ ദേവസ്യ മയേനാനന്തമായിനാ  ॥ 51 ॥ 

രാജോവാച

കസ്മിൻ കർമ്മാണി ദേവസ്യ മയോഽഹൻ ജഗദീശിതുഃ ।
യഥാ ചോപചിതാ കീർത്തിഃ കൃഷ്ണേനാനേന കഥ്യതാം  ॥ 52 ॥ 

നാരദ ഉവാച

നിർജ്ജിതാ അസുരാ ദേവൈർ യുധ്യനേനോപബൃംഹിതൈഃ ।
മായിനാം പരമാചാര്യം മയം ശരണമായയുഃ  ॥ 53 ॥ 

സ നിർമ്മായ പുരസ്തിസ്രോ ഹൈമീരൌപ്യായസീർവ്വിഭുഃ ।
ദുർല്ലക്ഷ്യാപായസംയോഗാ ദുർവ്വിതർക്ക്യപരിച്ഛദാഃ  ॥ 54 ॥ 

താഭിസ്തേഽസുരസേനാന്യോ ലോകാംസ്ത്രീൻ സേശ്വരാൻ നൃപ ।
സ്മരന്തോ നാശയാംചക്രുഃ പൂർവ്വവൈരമലക്ഷിതാഃ  ॥ 55 ॥ 

തതസ്തേ സേശ്വരാ ലോകാ ഉപാസാദ്യേശ്വരം വിഭോ ।
ത്രാഹി നസ്താവകാൻ ദേവ വിനഷ്ടാംസ്ത്രിപുരാലയൈഃ  ॥ 56 ॥ 

അഥാനുഗൃഹ്യ ഭഗവാൻ മാ ഭൈഷ്ടേതി സുരാൻ വിഭുഃ ।
ശരം ധനുഷി സന്ധായ പുരേഷ്വസ്ത്രം വ്യമുഞ്ചത  ॥ 57 ॥ 

തതോഽഗ്നിവർണ്ണാ ഇഷവ ഉത്പേതുഃ സൂര്യമണ്ഡലാത് ।
യഥാ മയൂഖസന്ദോഹാ നാദൃശ്യന്ത പുരോ യതഃ  ॥ 58 ॥ 

തൈഃ സ്പൃഷ്ടാ വ്യസവഃ സർവ്വേ നിപേതുഃ സ്മ പുരൌകസഃ ।
താനാനീയ മഹായോഗീ മയഃ കൂപരസേഽക്ഷിപത്  ॥ 59 ॥ 

സിദ്ധാമൃതരസസ്പൃഷ്ടാ വജ്രസാരാ മഹൌജസഃ ।
ഉത്തസ്ഥുർമ്മേഘദലനാ വൈദ്യുതാ ഇവ വഹ്നയഃ  ॥ 60 ॥ 

വിലോക്യ ഭഗ്നസങ്കൽപം വിമനസ്കം വൃഷധ്വജം ।
തദായം ഭഗവാൻ വിഷ്ണുസ്തത്രോപായമകൽപയത്  ॥ 61 ॥ 

വത്സ ആസീത്തദാ ബ്രഹ്മാ സ്വയം വിഷ്ണുരയം ഹി ഗൌഃ ।
പ്രവിശ്യ ത്രിപുരം കാലേ രസകൂപാമൃതം പപൌ  ॥ 62 ॥ 

തേഽസുരാ ഹ്യപി പശ്യന്തോ ന ന്യഷേധൻ വിമോഹിതാഃ ।
തദ്വിജ്ഞായ മഹായോഗീ രസപാലാനിദം ജഗൌ  ॥ 63 ॥ 

സ്വയം വിശോകഃ ശോകാർത്താൻ സ്മരൻ ദൈവഗതിം ച താം ।
ദേവോഽസുരോ നരോഽന്യോ വാ നേശ്വരോഽസ്തീഹ കശ്ചന  ॥ 64 ॥ 

ആത്മനോഽന്യസ്യ വാ ദിഷ്ടം ദൈവേനാപോഹിതും ദ്വയോഃ ।
അഥാസൌ ശക്തിഭിഃ സ്വാഭിഃ ശംഭോഃ പ്രാധനികം വ്യധാത്  ॥ 65 ॥ 

ധർമ്മജ്ഞാനവിരക്ത്യൃദ്ധിതപോവിദ്യാക്രിയാദിഭിഃ ।
രഥം സൂതം ധ്വജം വാഹാൻ ധനുർവ്വർമ്മശരാദി യത്  ॥ 66 ॥ 

സന്നദ്ധോ രഥമാസ്ഥായ ശരം ധനുരുപാദദേ ।
ശരം ധനുഷി സന്ധായ മുഹൂർത്തേഽഭിജിതീശ്വരഃ  ॥ 67 ॥ 

ദദാഹ തേന ദുർഭേദ്യാ ഹരോഽഥ ത്രിപുരോ നൃപ ।
ദിവി ദുന്ദുഭയോ നേദുർവ്വിമാനശതസങ്കുലാഃ  ॥ 68 ॥ 

ദേവർഷിപിതൃസിദ്ധേശാ ജയേതി കുസുമോത്കരൈഃ ।
അവാകിരൻ ജഗുർഹൃഷ്ടാ നനൃതുശ്ചാപ്സരോഗണാഃ  ॥ 69 ॥ 

ഏവം ദഗ്ദ്ധ്വാ പുരസ്തിസ്രോ ഭഗവാൻ പുരഹാ നൃപ ।
ബ്രഹ്മാദിഭിഃ സ്തൂയമാനഃ സ്വധാമ പ്രത്യപദ്യത  ॥ 70 ॥ 

     ഏവം വിധാന്യസ്യ ഹരേഃ സ്വമായയാ 
          വിഡംബമാനസ്യ നൃലോകമാത്മനഃ ।
     വീര്യാണി ഗീതാന്യൃഷിഭിർജ്ജഗദ്ഗുരോർ-
          ല്ലോകാൻ പുനാനാന്യപരം വദാമി കിം  ॥ 71 ॥