ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 24


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 24 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഭഗവാനപി തത്രൈവ ബലദേവേന സംയുതഃ ।
അപശ്യന്നിവസൻ ഗോപാനിന്ദ്രയാഗകൃതോദ്യമാൻ  ॥ 1 ॥ 

തദഭിജ്ഞോഽപി ഭഗവാൻ സർവ്വാത്മാ സർവ്വദർശനഃ ।
പ്രശ്രയാവനതോഽപൃച്ഛദ് വൃദ്ധാൻ നന്ദപുരോഗമാൻ  ॥ 2 ॥ 

കഥ്യതാം മേ പിതഃ കോഽയം സംഭ്രമോ വ ഉപാഗതഃ ।
കിം ഫലം കസ്യ ചോദ്ദേശഃ കേന വാ സാധ്യതേ മഖഃ  ॥ 3 ॥ 

ഏതദ്ബ്രൂഹി മഹാൻ കാമോ മഹ്യം ശുശ്രൂഷവേ പിതഃ ।
ന ഹി ഗോപ്യം ഹി സാധൂനാം കൃത്യം സർവ്വാത്മനാമിഹ  ॥ 4 ॥ 

അസ്ത്യസ്വപരദൃഷ്ടീനാമമിത്രോദാസ്തവിദ്വിഷാം ।
ഉദാസീനോഽരിവദ്‌ വർജ്യ ആത്മവത് സുഹൃദുച്യതേ  ॥ 5 ॥ 

ജ്ഞാത്വാജ്ഞാത്വാ ച കർമ്മാണി ജനോഽയമനുതിഷ്ഠതി ।
വിദുഷഃ കർമ്മസിദ്ധിഃ സ്യാത്തഥാ നാവിദുഷോ ഭവേത്  ॥ 6 ॥ 

തത്ര താവത്ക്രിയായോഗോ ഭവതാം കിം വിചാരിതഃ ।
അഥ വാ ലൌകികസ്തൻമേ പൃച്ഛതഃ സാധു ഭണ്യതാം  ॥ 7 ॥ 

നന്ദ ഉവാച

പർജ്ജന്യോ ഭഗവാനിന്ദ്രോ മേഘാസ്തസ്യാത്മമൂർത്തയഃ ।
തേഽഭിവർഷന്തി ഭൂതാനാം പ്രീണനം ജീവനം പയഃ  ॥ 8 ॥ 

തം താത വയമന്യേ ച വാർമ്മുചാം പതിമീശ്വരം ।
ദ്രവ്യൈസ്തദ്രേതസാ സിദ്ധൈര്യജന്തേ ക്രതുഭിർന്നരാഃ  ॥ 9 ॥ 

തച്ഛേഷേണോപജീവന്തി ത്രിവർഗ്ഗഫലഹേതവേ ।
പുംസാം പുരുഷകാരാണാം പർജ്ജന്യഃ ഫലഭാവനഃ  ॥ 10 ॥ 

യ ഏവം വിസൃജേദ്ധർമ്മം പാരമ്പര്യാഗതം നരഃ ।
കാമാല്ലോഭാദ്ഭയാദ്ദ്വേഷാത് സ വൈ നാപ്നോതി ശോഭനം  ॥ 11 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

വചോ നിശമ്യ നന്ദസ്യ തഥാന്യേഷാം വ്രജൌകസാം ।
ഇന്ദ്രായ മന്യും ജനയൻ പിതരം പ്രാഹ കേശവഃ  ॥ 12 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

കർമ്മണാ ജായതേ ജന്തുഃ കർമ്മണൈവ വിലീയതേ ।
സുഖം ദുഃഖം ഭയം ക്ഷേമം കർമ്മണൈവാഭിപദ്യതേ  ॥ 13 ॥ 

അസ്തി ചേദീശ്വരഃ കശ്ചിത്ഫലരൂപ്യന്യകർമ്മണാം ।
കർത്താരം ഭജതേ സോഽപി ന ഹ്യകർത്തുഃ പ്രഭുർഹി സഃ  ॥ 14 ॥ 

കിമിന്ദ്രേണേഹ ഭൂതാനാം സ്വസ്വകർമ്മാനുവർത്തിനാം ।
അനീശേനാന്യഥാ കർത്തും സ്വഭാവവിഹിതം നൃണാം  ॥ 15 ॥ 

സ്വഭാവതന്ത്രോ ഹി ജനഃ സ്വഭാവമനുവർത്തതേ ।
സ്വഭാവസ്ഥമിദം സർവ്വം സദേവാസുരമാനുഷം  ॥ 16 ॥ 

ദേഹാനുച്ചാവചാൻ ജന്തുഃ പ്രാപ്യോത് സൃജതി കർമ്മണാ ।
ശത്രുർമ്മിത്രമുദാസീനഃ കർമ്മൈവ ഗുരുരീശ്വരഃ  ॥ 17 ॥ 

തസ്മാത് സംപൂജയേത്കർമ്മ സ്വഭാവസ്ഥഃ സ്വകർമ്മകൃത് ।
അഞ്ജസാ യേന വർത്തേത തദേവാസ്യ ഹി ദൈവതം  ॥ 18 ॥ 

ആജീവ്യൈകതരം ഭാവം യസ്ത്വന്യമുപജീവതി ।
ന തസ്മാദ് വിന്ദതേ ക്ഷേമം ജാരം നാര്യസതീ യഥാ  ॥ 19 ॥ 

വർത്തത ബ്രഹ്മണാ വിപ്രോ രാജന്യോ രക്ഷയാ ഭുവഃ ।
വൈശ്യസ്തു വാർത്തയാ ജീവേച്ഛൂദ്രസ്തു ദ്വിജസേവയാ  ॥ 20 ॥ 

കൃഷിവാണിജ്യഗോരക്ഷാ കുസീദം തുര്യമുച്യതേ ।
വാർത്താ ചതുർവ്വിധാ തത്ര വയം ഗോവൃത്തയോഽനിശം  ॥ 21 ॥ 

സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി സ്ഥിത്യുത്പത്ത്യന്തഹേതവഃ ।
രജസോത്പദ്യതേ വിശ്വമന്യോന്യം വിവിധം ജഗത്  ॥ 22 ॥ 

രജസാ ചോദിതാ മേഘാ വർഷന്ത്യംബൂനി സർവ്വതഃ ।
പ്രജാസ്തൈരേവ സിധ്യന്തി മഹേന്ദ്രഃ കിം കരിഷ്യതി  ॥ 23 ॥ 

ന നഃ പുരോ ജനപദാ ന ഗ്രാമാ ന ഗൃഹാ വയം ।
നിത്യം വനൌകസസ്താത വനശൈലനിവാസിനഃ  ॥ 24 ॥ 

തസ്മാദ്ഗവാം ബ്രാഹ്മണാനാമദ്രേശ്ചാരഭ്യതാം മഖഃ ।
യ ഇന്ദ്രയാഗസംഭാരാസ്തൈരയം സാധ്യതാം മഖഃ  ॥ 25 ॥ 

പച്യന്താം വിവിധാഃ പാകാഃ സൂപാന്താഃ പായസാദയഃ ।
സംയാവാപൂപശഷ്കുല്യഃ സർവ്വദോഹശ്ച ഗൃഹ്യതാം  ॥ 26 ॥ 

ഹൂയന്താമഗ്നയഃ സമ്യഗ്ബ്രാഹ്മണൈർബ്രഹ്മവാദിഭിഃ ।
അന്നം ബഹുവിധം തേഭ്യോ ദേയം വോ ധേനുദക്ഷിണാഃ  ॥ 27 ॥ 

അന്യേഭ്യശ്ചാശ്വചാണ്ഡാളപതിതേഭ്യോ യഥാർഹതഃ ।
യവസം ച ഗവാം ദത്ത്വാ ഗിരയേ ദീയതാം ബലിഃ  ॥ 28 ॥ 

സ്വലംകൃതാ ഭുക്തവന്തഃ സ്വനുലിപ്താഃ സുവാസസഃ ।
പ്രദക്ഷിണാം ച കുരുത ഗോവിപ്രാനലപർവ്വതാൻ  ॥ 29 ॥ 

ഏതൻമമ മതം താത ക്രിയതാം യദി രോചതേ ।
അയം ഗോബ്രാഹ്മണാദ്രീണാം മഹ്യം ച ദയിതോ മഖഃ  ॥ 30 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

കാലാത്മനാ ഭഗവതാ ശക്രദർപ്പം ജിഘാംസതാ ।
പ്രോക്തം നിശമ്യ നന്ദാദ്യാഃ സാധ്വഗൃഹ്ണന്ത തദ്വചഃ  ॥ 31 ॥ 

തഥാ ച വ്യദധുഃ സർവ്വം യഥാഹ മധുസൂദനഃ ।
വാചയിത്വാ സ്വസ്ത്യയനം തദ്ദ്രവ്യേണ ഗിരിദ്വിജാൻ  ॥ 32 ॥ 

ഉപഹൃത്യ ബലീൻ സർവ്വാനാദൃതാ യവസം ഗവാം ।
ഗോധനാനി പുരസ്കൃത്യ ഗിരിം ചക്രുഃ പ്രദക്ഷിണം  ॥ 33 ॥ 

അനാംസ്യനഡുദ്യുക്താനി തേ ചാരുഹ്യ സ്വലംകൃതാഃ ।
ഗോപ്യശ്ച കൃഷ്ണവീര്യാണി ഗായന്ത്യഃ സദ്വിജാശിഷഃ  ॥ 34 ॥ 

കൃഷ്ണസ്ത്വന്യതമം രൂപം ഗോപവിശ്രംഭണം ഗതഃ ।
ശൈലോഽസ്മീതി ബ്രുവൻ ഭൂരി ബലിമാദദ്ബൃഹദ്വപുഃ  ॥ 35 ॥ 

തസ്മൈ നമോ വ്രജജനൈഃ സഹ ചക്രേ ആത്മനാഽഽത്മനേ ।
അഹോ പശ്യത ശൈലോഽസൌ രൂപീ നോഽനുഗ്രഹം വ്യധാത്  ॥ 36 ॥ 

ഏഷോഽവജാനതോ മർത്ത്യാൻ കാമരൂപീ വനൌകസഃ ।
ഹന്തി ഹ്യസ്മൈ നമസ്യാമഃ ശർമ്മണേ ആത്മനോ ഗവാം  ॥ 37 ॥ 

ഇത്യദ്രിഗോദ്വിജമഖം വാസുദേവപ്രണോദിതാഃ ।
യഥാ വിധായ തേ ഗോപാ സഹ കൃഷ്ണാ വ്രജം യയുഃ  ॥ 38 ॥