ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / അഷ്ടമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 8) / അദ്ധ്യായം 19


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / അഷ്ടമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 8) / അദ്ധ്യായം 19 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇതി വൈരോചനേർവാക്യം ധർമ്മയുക്തം സ സൂനൃതം ।
നിശമ്യ ഭഗവാൻ പ്രീതഃ പ്രതിനന്ദ്യേദമബ്രവീത്  ॥ 1 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

     വചസ്തവൈതജ്ജനദേവ സൂനൃതം 
          കുലോചിതം ധർമ്മയുതം യശസ്കരം ।
     യസ്യ പ്രമാണം ഭൃഗവഃ സാംപരായേ 
          പിതാമഹഃ കുലവൃദ്ധഃ പ്രശാന്തഃ  ॥ 2 ॥ 

ന ഹ്യേതസ്മിൻ കുലേ കശ്ചിന്നിഃസത്ത്വഃ കൃപണഃ പുമാൻ ।
പ്രത്യാഖ്യാതാ പ്രതിശ്രുത്യ യോ വാദാതാ ദ്വിജാതയേ  ॥ 3 ॥ 

     ന സന്തി തീർത്ഥേ യുധി ചാർർത്ഥിനാർത്ഥിതാഃ 
          പരാങ്മുഖാ യേ ത്വമനസ്വിനോ നൃപാഃ ।
     യുഷ്മത്കുലേ യദ്യശസാമലേന 
          പ്രഹ്ളാദ ഉദ്ഭാതി യഥോഡുപഃ ഖേ  ॥ 4 ॥ 

യതോ ജാതോ ഹിരണ്യാക്ഷശ്ചരന്നേക ഇമാം മഹീം ।
പ്രതിവീരം ദിഗ്വിജയേ നാവിന്ദത ഗദായുധഃ  ॥ 5 ॥ 

യം വിനിർജിത്യ കൃച്ഛ്രേണ വിഷ്ണുഃ ക്ഷ്മോദ്ധാര ആഗതം ।
നാത്മാനം ജയിനം മേനേ തദ്വീര്യം ഭൂര്യനുസ്മരൻ  ॥ 6 ॥ 

നിശമ്യ തദ്വധം ഭ്രാതാ ഹിരണ്യകശിപുഃ പുരാ ।
ഹന്തും ഭ്രാതൃഹണം ക്രുദ്ധോ ജഗാമ നിലയം ഹരേഃ  ॥ 7 ॥ 

തമായാന്തം സമാലോക്യ ശൂലപാണിം കൃതാന്തവത് ।
ചിന്തയാമാസ കാലജ്ഞോ വിഷ്ണുർമ്മായാവിനാം വരഃ  ॥ 8 ॥ 

യതോ യതോഽഹം തത്രാസൌ മൃത്യുഃ പ്രാണഭൃതാമിവ ।
അതോഽഹമസ്യ ഹൃദയം പ്രവേക്ഷ്യാമി പരാഗ്‌ദൃശഃ  ॥ 9 ॥ 

     ഏവം സ നിശ്ചിത്യ രിപോഃ ശരീര-
          മാധാവതോ നിർവിവിശേഽസുരേന്ദ്ര ।
     ശ്വാസാനിലാന്തർഹിതസൂക്ഷ്മദേഹ-
          സ്തത്പ്രാണരന്ധ്രേണ വിവിഗ്നചേതാഃ  ॥ 10 ॥ 

     സ തന്നികേതം പരിമൃശ്യ ശൂന്യ-
          മപശ്യമാനഃ കുപിതോ നനാദ ।
     ക്ഷ്മാം ദ്യാം ദിശഃ ഖം വിവരാൻ സമുദ്രാൻ 
          വിഷ്ണും വിചിന്വൻ ന ദദർശ വീരഃ  ॥ 11 ॥ 

അപശ്യന്നിതി ഹോവാച മയാന്വിഷ്ടമിദം ജഗത് ।
ഭ്രാതൃഹാ മേ ഗതോ നൂനം യതോ നാവർത്തതേ പുമാൻ  ॥ 12 ॥ 

വൈരാനുബന്ധ ഏതാവാനാമൃത്യോരിഹ ദേഹിനാം ।
അജ്ഞാനപ്രഭവോ മന്യുരഹമ്മാനോപബൃംഹിതഃ  ॥ 13 ॥ 

പിതാ പ്രഹ്ളാദപുത്രസ്തേ തദ്വിദ്വാൻ ദ്വിജവത്സലഃ ।
സ്വമായുർദ്വിജലിങ്ഗേഭ്യോ ദേവേഭ്യോഽദാത്‌സ യാചിതഃ  ॥ 14 ॥ 

ഭവാനാചരിതാൻ ധർമ്മാനാസ്ഥിതോ ഗൃഹമേധിഭിഃ ।
ബ്രാഹ്മണൈഃ പൂർവ്വജൈഃ ശൂരൈരന്യൈശ്ചോദ്ദാമകീർത്തിഭിഃ  ॥ 15 ॥ 

തസ്മാത്‌ത്വത്തോ മഹീമീഷദ്‌വൃണേഽഹം വരദർഷഭാത് ।
പദാനി ത്രീണി ദൈത്യേന്ദ്ര സമ്മിതാനി പദാ മമ  ॥ 16 ॥ 

നാന്യത്‌തേ കാമയേ രാജൻ വദാന്യാജ്ജഗദീശ്വരാത് ।
നൈനഃ പ്രാപ്നോതി വൈ വിദ്വാൻ യാവദർത്ഥപ്രതിഗ്രഹഃ  ॥ 17 ॥ 

ബലിരുവാച

അഹോ ബ്രാഹ്മണദായാദ വാചസ്തേ വൃദ്ധസമ്മതാഃ ।
ത്വം ബാലോ ബാലിശമതിഃ സ്വാർത്ഥം പ്രത്യബുധോ യഥാ  ॥ 18 ॥ 

മാം വചോഭിഃ സമാരാധ്യ ലോകാനാമേകമീശ്വരം ।
പദത്രയം വൃണീതേ യോഽബുദ്ധിമാൻ ദ്വീപദാശുഷം  ॥ 19 ॥ 

ന പുമാൻ മാമുപവ്രജ്യ ഭൂയോ യാചിതുമർഹതി ।
തസ്മാദ്‌വൃത്തികരീം ഭൂമിം വടോ കാമം പ്രതീച്ഛ മേ  ॥ 20 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

യാവന്തോ വിഷയാഃ പ്രേഷ്ഠാസ്ത്രിലോക്യാമജിതേന്ദ്രിയം ।
ന ശക്നുവന്തി തേ സർവ്വേ പ്രതിപൂരയിതും നൃപ  ॥ 21 ॥ 

ത്രിഭിഃ ക്രമൈരസന്തുഷ്ടോ ദ്വീപേനാപി ന പൂര്യതേ ।
നവവർഷസമേതേന സപ്തദ്വീപവരേച്ഛയാ  ॥ 22 ॥ 

സപ്തദ്വീപാധിപതയോ നൃപാ വൈന്യഗയാദയഃ ।
അർത്ഥൈഃ കാമൈർഗ്ഗതാ നാന്തം തൃഷ്ണായാ ഇതി നഃ ശ്രുതം  ॥ 23 ॥ 

യദൃച്ഛയോപപന്നേന സന്തുഷ്ടോ വർത്തതേ സുഖം ।
നാസന്തുഷ്ടസ്ത്രിഭിർല്ലോകൈരജിതാത്മോപസാദിതൈഃ  ॥ 24 ॥ 

പുംസോഽയം സംസൃതേർഹേതുരസന്തോഷോഽർത്ഥകാമയോഃ ।
യദൃച്ഛയോപപന്നേന സന്തോഷോ മുക്തയേ സ്മൃതഃ  ॥ 25 ॥ 

യദൃച്ഛാലാഭതുഷ്ടസ്യ തേജോ വിപ്രസ്യ വർദ്ധതേ ।
തത്പ്രശാമ്യത്യസന്തോഷാദംഭസേവാശുശുക്ഷണിഃ  ॥ 26 ॥ 

തസ്മാത്‌ത്രീണി പദാന്യേവ വൃണേ ത്വദ്‌ വരദർഷഭാത് ।
ഏതാവതൈവ സിദ്ധോഽഹം വിത്തം യാവത്പ്രയോജനം  ॥ 27 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഇത്യുക്തഃ സ ഹസന്നാഹ വാഞ്ഛാതഃ പ്രതിഗൃഹ്യതാം ।
വാമനായ മഹീം ദാതും ജഗ്രാഹ ജലഭാജനം  ॥ 28 ॥ 

വിഷ്ണവേ ക്ഷ്മാം പ്രദാസ്യന്തമുശനാ അസുരേശ്വരം ।
ജാനംശ്ചികീർഷിതം വിഷ്ണോഃ ശിഷ്യം പ്രാഹ വിദാം വരഃ  ॥ 29 ॥ 

ശുക്ര ഉവാച

ഏഷ വൈരോചനേ സാക്ഷാദ്ഭഗവാൻ വിഷ്ണുരവ്യയഃ ।
കശ്യപാദദിതേർജ്ജാതോ ദേവാനാം കാര്യസാധകഃ  ॥ 30 ॥ 

പ്രതിശ്രുതം ത്വയൈതസ്മൈ യദനർത്ഥമജാനതാ ।
ന സാധു മന്യേ ദൈത്യാനാം മഹാനുപഗതോഽനയഃ  ॥ 31 ॥ 

ഏഷ തേ സ്ഥാനമൈശ്വര്യം ശ്രിയം തേജോ യശഃ ശ്രുതം ।
ദാസ്യത്യാച്ഛിദ്യ ശക്രായ മായാമാണവകോ ഹരിഃ  ॥ 32 ॥ 

ത്രിഭിഃ ക്രമൈരിമാംല്ലോകാൻ വിശ്വകായഃ ക്രമിഷ്യതി ।
സർവ്വസ്വം വിഷ്ണവേ ദത്ത്വാ മൂഢ വർത്തിഷ്യസേ കഥം  ॥ 33 ॥ 

ക്രമതോ ഗാം പദൈകേന ദ്വിതീയേന ദിവം വിഭോഃ ।
ഖം ച കായേന മഹതാ താർത്തീയസ്യ കുതോ ഗതിഃ  ॥ 34 ॥ 

നിഷ്ഠാം തേ നരകേ മന്യേ ഹ്യപ്രദാതുഃ പ്രതിശ്രുതം ।
പ്രതിശ്രുതസ്യ യോഽനീശഃ പ്രതിപാദയിതും ഭവാൻ  ॥ 35 ॥ 

ന തദ്ദാനം പ്രശംസന്തി യേന വൃത്തിർവിപദ്യതേ ।
ദാനം യജ്ഞസ്തപഃ കർമ്മ ലോകേ വൃത്തിമതോ യതഃ  ॥ 36 ॥ 

ധർമ്മായ യശസേഽർത്ഥായ കാമായ സ്വജനായ ച ।
പഞ്ചധാ വിഭജൻ വിത്തമിഹാമുത്ര ച മോദതേ  ॥ 37 ॥ 

അത്രാപി ബഹ്വൃചൈർഗീതം ശൃണു മേഽസുരസത്തമ ।
സത്യമോമിതി യത്പ്രോക്തം യന്നേത്യാഹാനൃതം ഹി തത്  ॥ 38 ॥ 

സത്യം പുഷ്പഫലം വിദ്യാദാത്മവൃക്ഷസ്യ ഗീയതേ ।
വൃക്ഷേഽജീവതി തന്ന സ്യാദനൃതം മൂലമാത്മനഃ  ॥ 39 ॥ 

തദ്‌യഥാ വൃക്ഷ ഉൻമൂലഃ ശുഷ്യത്യുദ്വർത്തതേഽചിരാത് ।
ഏവം നഷ്ടാനൃതഃ സദ്യ ആത്മാ ശുഷ്യേന്ന സംശയഃ  ॥ 40 ॥ 

പരാഗ്‌രിക്തമപൂർണ്ണം വാ അക്ഷരം യത്തദോമിതി ।
യത്കിഞ്ചിദോമിതി ബ്രൂയാത്‌തേന രിച്യേത വൈ പുമാൻ ।
ഭിക്ഷവേ സർവമോം കുർവൻ നാലം കാമേന ചാത്മനേ  ॥ 41 ॥ 

അഥൈതത്പൂർണ്ണമഭ്യാത്മം യച്ച നേത്യനൃതം വചഃ ।
സർവ്വം നേത്യനൃതം ബ്രൂയാത്‌സ ദുഷ്കീർത്തിഃ ശ്വസൻ മൃതഃ  ॥ 42 ॥ 

സ്ത്രീഷു നർമ്മവിവാഹേ ച വൃത്ത്യർത്ഥേ പ്രാണസങ്കടേ ।
ഗോബ്രാഹ്മണാർത്ഥേ ഹിംസായാം നാനൃതം സ്യാജ്ജുഗുപ്സിതം  ॥ 43 ॥