ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പഞ്ചമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 5) / അദ്ധ്യായം 25


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പഞ്ചമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 5) / അദ്ധ്യായം 25 

ശ്രീശുക ഉവാച

തസ്യ മൂലദേശേ ത്രിംശദ്യോജനസഹസ്രാന്തര ആസ്തേ യാ വൈ കലാ ഭഗവതസ്താമസീ സമാഖ്യാതാനന്ത ഇതി സാത്വതീയാ ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യയോഃ സങ്കർഷണമഹമിത്യഭിമാനലക്ഷണം യം സങ്കർഷണമിത്യാചക്ഷതേ  ॥ 1 ॥ 

യസ്യേദം ക്ഷിതിമണ്ഡലം ഭഗവതോഽനന്തമൂർത്തേഃ സഹസ്രശിരസ ഏകസ്മിന്നേവ ശീർഷണി ധ്രിയമാണം സിദ്ധാർത്ഥ ഇവ ലക്ഷ്യതേ  ॥ 2 ॥ 

യസ്യ ഹ വാ ഇദം കാലേനോപസഞ്ജിഹീർഷതോഽമർഷവിരചിതരുചിരഭ്രമദ്ഭ്രുവോരന്തരേണ സാങ്കർഷണോ നാമ രുദ്ര ഏകാദശവ്യൂഹസ്ത്ര്യക്ഷസ്ത്രിശിഖം ശൂലമുത്തംഭയന്നുദതിഷ്ഠത്  ॥ 3 ॥ 

യസ്യാംഘ്രികമലയുഗളാരുണവിശദനഖമണിഷണ്ഡമണ്ഡലേഷു അഹിപതയഃ സഹ സാത്വതർഷഭൈരേകാന്തഭക്തിയോഗേനാവനമന്തഃസ്വവദനാനി പരിസ്ഫുരത്കുണ്ഡലപ്രഭാമണ്ഡിതഗണ്ഡസ്ഥലാന്യതിമനോഹരാണി പ്രമുദിതമനസഃ ഖലു വിലോകയന്തി  ॥ 4 ॥ 

യസ്യൈവ ഹി നാഗരാജകുമാര്യ ആശിഷ ആശാസാനാശ്ചാർവ്വംഗവലയവിലസിതവിശദവിപുലധവളസുഭഗരുചിരഭുജരജതസ്തംഭേഷ്വഗുരുചന്ദനകുങ്കുമപങ്കാനുലേപേനാവലിമ്പമാനാസ്തദഭിമർശനോൻമഥിതഹൃദയമകരധ്വജാവേശരുചിരലളിതസ്മിതാസ്തദനുരാഗമദമുദിതമദവിഘൂർണ്ണിതാരുണകരുണാവലോകനയനവദനാരവിന്ദം സവ്രീഡം കില വിലോകയന്തി  ॥ 5 ॥ 

സ ഏവ ഭഗവാനനന്തോഽനന്തഗുണാർണ്ണവ ആദിദേവ ഉപസംഹൃതാമർഷരോഷവേഗോ ലോകാനാം സ്വസ്തയ ആസ്തേ  ॥ 6 ॥ 

ധ്യായമാനഃ സുരാസുരോരഗസിദ്ധഗന്ധർവ്വവിദ്യാധരമുനിഗണൈരനവരതമദമുദിതവികൃതവിഹ്വലലോചനഃ സുലളിതമുഖരികാമൃതേനാപ്യായമാനഃ സ്വപാർഷദവിബുധയൂഥപതീനപരിമ്‌ളാനരാഗനവതുളസികാമോദമധ്വാസവേന മാദ്യൻ മധുകരവ്രാതമധുരഗീതശ്രിയം വൈജയന്തീം സ്വാം വനമാലാം നീലവാസാ ഏകകുണ്ഡലോ ഹലകകുദി കൃതസുഭഗസുന്ദരഭുജോ ഭഗവാൻ മാഹേന്ദ്രോ വാരണേന്ദ്ര ഇവ കാഞ്ചനീം കക്ഷാമുദാരലീലോ ബിഭർത്തി  ॥ 7 ॥ 

യ ഏഷ ഏവമനുശ്രുതോ ധ്യായമാനോ മുമുക്ഷൂണാമനാദികാലകർമ്മവാസനാഗ്രഥിതമവിദ്യാമയം ഹൃദയഗ്രന്ഥിം സത്ത്വരജസ്തമോമയമന്തർഹൃദയം ഗത ആശു നിർഭിനത്തി തസ്യാനുഭാവാൻ ഭഗവാൻ സ്വായംഭുവോ നാരദഃ സഹ തുംബുരുണാ സഭായാം ബ്രഹ്മണഃ സംശ്ലോകയാമാസ  ॥ 8 ॥ 

     ഉത്പത്തിസ്ഥിതിലയഹേതവോഽസ്യ കൽപാഃ 
          സത്ത്വാദ്യാഃ പ്രകൃതിഗുണാ യദീക്ഷയാഽഽസൻ । 
     യദ്രൂപം ധ്രുവമകൃതം യദേകമാത്മൻ 
          നാനാധാത്കഥമു ഹ വേദ തസ്യ വർത്മ  ॥ 9 ॥ 

     മൂർത്തിം നഃ പുരുകൃപയാ ബഭാര സത്ത്വം 
          സംശുദ്ധം സദസദിദം വിഭാതി തത്ര । 
     യല്ലീലാം മൃഗപതിരാദദേഽനവദ്യാ-
          മാദാതും സ്വജനമനാംസ്യുദാരവീര്യഃ  ॥ 10 ॥ 

     യന്നാമശ്രുതമനുകീർത്തയേദകസ്മാ-
          ദാർത്തോ വാ യദി പതിതഃ പ്രലംഭനാദ് വാ ।
     ഹന്ത്യംഹഃ സപദി നൃണാമശേഷമന്യം 
          കം ശേഷാദ്ഭഗവത ആശ്രയേൻമുമുക്ഷുഃ  ॥ 11 ॥ 

     മൂർദ്ധന്യർപ്പിതമണുവത് സഹസ്രമൂർധ്നോ 
          ഭൂഗോളം സഗിരിസരിത് സമുദ്രസത്ത്വം । 
     ആനന്ത്യാദനിമിതവിക്രമസ്യ ഭൂമ്‌നഃ 
          കോ വീര്യാണ്യധിഗണയേത് സഹസ്രജിഹ്വഃ  ॥ 12 ॥ 

     ഏവം പ്രഭാവോ ഭഗവാനനന്തോ 
          ദുരന്തവീര്യോരുഗുണാനുഭാവഃ । 
     മൂലേ രസായാഃ സ്ഥിത ആത്മതന്ത്രോ 
          യോ ലീലയാ ക്ഷ്മാം സ്ഥിതയേ ബിഭർത്തി  ॥ 13 ॥ 

ഏതാ ഹ്യേവേഹ നൃഭിരുപഗന്തവ്യാ ഗതയോ യഥാ കർമ്മവിനിർമ്മിതാ യഥോപദേശമനുവർണ്ണിതാഃ കാമാൻ കാമയമാനൈഃ  ॥ 14 ॥ 

ഏതാവതീർഹി രാജൻ പുംസഃ പ്രവൃത്തിലക്ഷണസ്യ ധർമ്മസ്യ വിപാകഗതയ ഉച്ചാവചാ വിസദൃശാ യഥാപ്രശ്നം വ്യാചഖ്യേ കിമന്യത്കഥയാമ ഇതി  ॥ 15 ॥