ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 6


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 6 

പ്രഹ്ളാദ ഉവാച

കൌമാര ആചരേത്പ്രാജ്ഞോ ധർമ്മാൻ ഭാഗവതാനിഹ ।
ദുർല്ലഭം മാനുഷം ജൻമ തദപ്യധ്രുവമർത്ഥദം  ॥ 1 ॥ 

യഥാ ഹി പുരുഷസ്യേഹ വിഷ്ണോഃ പാദോപസർപ്പണം ।
യദേഷ സർവ്വഭൂതാനാം പ്രിയ ആത്മേശ്വരഃ സുഹൃത്  ॥ 2 ॥ 

സുഖമൈന്ദ്രിയകം ദൈത്യാ ദേഹയോഗേന ദേഹിനാം ।
സർവ്വത്ര ലഭ്യതേ ദൈവാദ് യഥാ ദുഃഖമയത്നതഃ  ॥ 3 ॥ 

തത്പ്രയാസോ ന കർത്തവ്യോ യത ആയുർവ്യയഃ പരം ।
ന തഥാ വിന്ദതേ ക്ഷേമം മുകുന്ദചരണാംബുജം  ॥ 4 ॥ 

തതോ യതേത കുശലഃ ക്ഷേമായ ഭയമാശ്രിതഃ ।
ശരീരം പൌരുഷം യാവന്ന വിപദ്യേത പുഷ്കലം  ॥ 5 ॥ 

പുംസോ വർഷശതം ഹ്യായുസ്തദർദ്ധം ചാജിതാത്മനഃ ।
നിഷ്ഫലം യദസൌ രാത്ര്യാം ശേതേഽന്ധം പ്രാപിതസ്തമഃ  ॥ 6 ॥ 

മുഗ്ദ്ധസ്യ ബാല്യേ കൌമാരേ ക്രീഡതോ യാതി വിംശതിഃ ।
ജരയാ ഗ്രസ്തദേഹസ്യ യാത്യകൽപസ്യ വിംശതിഃ  ॥ 7 ॥ 

ദുരാപൂരേണ കാമേന മോഹേന ച ബലീയസാ ।
ശേഷം ഗൃഹേഷു സക്തസ്യ പ്രമത്തസ്യാപയാതി ഹി  ॥ 8 ॥ 

കോ ഗൃഹേഷു പുമാൻ സക്തമാത്മാനമജിതേന്ദ്രിയഃ ।
സ്നേഹപാശൈർദൃഢൈർബ്ബദ്ധമുത്സഹേത വിമോചിതും  ॥ 9 ॥ 

കോ ന്വർത്ഥതൃഷ്ണാം വിസൃജേത്പ്രാണേഭ്യോഽപി യ ഈപ്സിതഃ ।
യം ക്രീണാത്യസുഭിഃ പ്രേഷ്ഠൈസ്തസ്കരഃ സേവകോ വണിക്  ॥ 10 ॥ 

     കഥം പ്രിയായാ അനുകമ്പിതായാഃ 
          സംഗം രഹസ്യം രുചിരാംശ്ച മന്ത്രാൻ ।
     സുഹൃത്‌സു ച സ്നേഹസിതഃ ശിശൂനാം 
          കളാക്ഷരാണാമനുരക്തചിത്തഃ  ॥ 11 ॥ 

     പുത്രാൻ സ്മരംസ്താ ദുഹിതൄർഹൃദയ്യാ 
          ഭ്രാതൄൻ സ്വസൄർവാ പിതരൌ ച ദീനൌ ।
     ഗൃഹാൻ മനോജ്ഞോരുപരിച്ഛദാംശ്ച 
          വൃത്തീശ്ച കുല്യാഃ പശുഭൃത്യവർഗ്ഗാൻ  ॥ 12 ॥ 

     ത്യജേത കോശസ്കൃദിവേഹമാനഃ 
          കർമ്മാണി ലോഭാദവിതൃപ്തകാമഃ ।
     ഔപസ്ഥ്യജൈഹ്വ്യം ബഹു മന്യമാനഃ 
          കഥം വിരജ്യേത ദുരന്തമോഹഃ  ॥ 13 ॥ 

     കുടുംബപോഷായ വിയന്നിജായുർ
          ന്ന ബുധ്യതേഽർത്ഥം വിഹതം പ്രമത്തഃ ।
     സർവ്വത്ര താപത്രയദുഃഖിതാത്മാ 
          നിർവ്വിദ്യതേ ന സ്വകുടുംബരാമഃ  ॥ 14 ॥ 

     വിത്തേഷു നിത്യാഭിനിവിഷ്ടചേതാ 
          വിദ്വാംശ്ച ദോഷം പരവിത്തഹർത്തുഃ ।
     പ്രേത്യേഹ ചാഥാപ്യജിതേന്ദ്രിയസ്ത-
          ദശാന്തകാമോ ഹരതേ കുടുംബീ  ॥ 15 ॥ 

     വിദ്വാനപീത്ഥം ദനുജാഃ കുടുംബം 
          പുഷ്ണൻ സ്വലോകായ ന കൽപതേ വൈ ।
     യഃ സ്വീയപാരക്യവിഭിന്നഭാവ-
          സ്തമഃ പ്രപദ്യേത യഥാ വിമൂഢഃ  ॥ 16 ॥ 

     യതോ ന കശ്ചിത്ക്വ ച കുത്രചിദ് വാ 
          ദീനഃ സ്വമാത്മാനമലം സമർത്ഥഃ ।
     വിമോചിതും കാമദൃശാം വിഹാര-
          ക്രീഡാമൃഗോ യന്നിഗഡോ വിസർഗ്ഗഃ  ॥ 17 ॥ 

     തതോ വിദൂരാത്പരിഹൃത്യ ദൈത്യാ 
          ദൈത്യേഷു സംഗം വിഷയാത്മകേഷു ।
     ഉപേത നാരായണമാദിദേവം 
          സ മുക്തസംഗൈരിഷിതോഽപവർഗ്ഗഃ  ॥ 18 ॥ 

ന ഹ്യച്യുതം പ്രീണയതോ ബഹ്വായാസോഽസുരാത്മജാഃ ।
ആത്മത്വാത് സർവഭൂതാനാം സിദ്ധത്വാദിഹ സർവ്വതഃ  ॥ 19 ॥ 

പരാവരേഷു ഭൂതേഷു ബ്രഹ്മാന്തസ്ഥാവരാദിഷു ।
ഭൌതികേഷു വികാരേഷു ഭൂതേഷ്വഥ മഹത്‌സു ച  ॥ 20 ॥ 

ഗുണേഷു ഗുണസാമ്യേ ച ഗുണവ്യതികരേ തഥാ ।
ഏക ഏവ പരോ ഹ്യാത്മാ ഭഗവാനീശ്വരോഽവ്യയഃ  ॥ 21 ॥ 

പ്രത്യഗാത്മസ്വരൂപേണ ദൃശ്യരൂപേണ ച സ്വയം ।
വ്യാപ്യവ്യാപകനിർദ്ദേശ്യോ ഹ്യനിർദ്ദേശ്യോഽവികൽപിതഃ  ॥ 22 ॥ 

കേവലാനുഭവാനന്ദസ്വരൂപഃ പരമേശ്വരഃ ।
മായയാന്തർഹിതൈശ്വര്യ ഈയതേ ഗുണസർഗ്ഗയാ  ॥ 23 ॥ 

തസ്മാത് സർവ്വേഷു ഭൂതേഷു ദയാം കുരുത സൌഹൃദം ।
ആസുരം ഭാവമുൻമുച്യ യയാ തുഷ്യത്യധോക്ഷജഃ  ॥ 24 ॥ 

     തുഷ്ടേ ച തത്ര കിമലഭ്യമനന്ത ആദ്യേ 
          കിം തൈർഗ്ഗുണവ്യതികരാദിഹ യേ സ്വസിദ്ധാഃ ।
     ധർമ്മാദയഃ കിമഗുണേന ച കാങ്ക്ഷിതേന 
          സാരംജുഷാം ചരണയോരുപഗായതാം നഃ  ॥ 25 ॥ 

     ധർമ്മാർത്ഥകാമ ഇതി യോഽഭിഹിതസ്ത്രിവർഗ്ഗ 
          ഈക്ഷാ ത്രയീ നയദമൌ വിവിധാ ച വാർത്താ ।
     മന്യേ തദേതദഖിലം നിഗമസ്യ സത്യം 
          സ്വാത്മാർപ്പണം സ്വസുഹൃദഃ പരമസ്യ പുംസഃ  ॥ 26 ॥ 

     ജ്ഞാനം തദേതദമലം ദുരവാപമാഹ 
          നാരായണോ നരസഖഃ കില നാരദായ । 
     ഏകാന്തിനാം ഭഗവതസ്തദകിഞ്ചനാനാം 
          പാദാരവിന്ദരജസാഽഽപ്ലുതദേഹിനാം സ്യാത്  ॥ 27 ॥ 

ശ്രുതമേതൻമയാ പൂർവ്വം ജ്ഞാനം വിജ്ഞാനസംയുതം ।
ധർമ്മം ഭാഗവതം ശുദ്ധം നാരദാദ്ദേവദർശനാത്  ॥ 28 ॥ 

ദൈത്യപുത്രാ ഊചുഃ

പ്രഹ്ളാദ ത്വം വയം ചാപി നർത്തേഽന്യം വിദ്മഹേ ഗുരും ।
ഏതാഭ്യാം ഗുരുപുത്രാഭ്യാം ബാലാനാമപി ഹീശ്വരൌ  ॥ 29 ॥ 

ബാലസ്യാന്തഃപുരസ്ഥസ്യ മഹത്സംഗോ ദുരന്വയഃ ।
ഛിന്ധി നഃ സംശയം സൗമ്യ സ്യാച്ചേദ്വിശ്രംഭകാരണം  ॥ 30 ॥