ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പ്രഥമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 1) / അദ്ധ്യായം 11


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പ്രഥമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 1) / അദ്ധ്യായം 11

സൂത ഉവാച

ആനർത്താൻ സ ഉപവ്രജ്യ സ്വൃദ്ധാൻ ജനപദാൻ സ്വകാൻ ।
ദധ്മൌ ദരവരം തേഷാം വിഷാദം ശമയന്നിവ ॥ 1 ॥ 

     സ ഉച്ചകാശേ ധവളോദരോ ദരോഽ-
          പ്യുരുക്രമസ്യാധരശോണശോണിമാ ।
     ദാധ്മായമാനഃ കരകഞ്ജസമ്പുടേ 
          യഥാബ്ജഷണ്ഡേ കളഹംസ ഉത്സ്വനഃ ॥ 2 ॥ 

തമുപശ്രുത്യ നിനദം ജഗദ്ഭയഭയാവഹം । 
പ്രത്യുദ്യയുഃ പ്രജാസ്സർവ്വാ ഭർത്തൃദർശനലാലസാഃ ॥ 3 ॥ 

തത്രോപനീതബലയോ രവേർദ്ദീപമിവാദൃതാഃ ।
ആത്മാരാമം പൂർണ്ണകാമം നിജലാഭേന നിത്യദാ ॥ 4 ॥ 

പ്രീത്യുത്ഫുല്ലമുഖാഃ പ്രോചുർഹർഷഗദ്ഗദയാ ഗിരാ ।
പിതരം സർവ്വസുഹൃദമവിതാരമിവാർഭകാഃ ॥ 5 ॥ 

     നതാഃ സ്മ തേ നാഥ സദാങ്ഘ്രിപങ്കജം 
          വിരിഞ്ചവൈരിഞ്ച്യസുരേന്ദ്രവന്ദിതം ।
     പരായണം ക്ഷേമമിഹേച്ഛതാം പരം 
          ന യത്ര കാലഃ പ്രഭവേത്പരഃ പ്രഭുഃ ॥ 6 ॥ 

     ഭവായ നസ്ത്വം ഭവ വിശ്വഭാവന 
          ത്വമേവ മാതാഥ സുഹൃത്പതിഃ പിതാ ।
     ത്വം സദ്ഗുരുർന്നഃ പരമം ച ദൈവതം 
          യസ്യാനുവൃത്ത്യാ കൃതിനോ ബഭൂവിമ ॥ 7 ॥ 

     അഹോ സനാഥാ ഭവതാ സ്മ യദ്വയം 
          ത്രൈവിഷ്ടപാനാമപി ദൂരദർശനം ।
     പ്രേമസ്മിതസ്നിഗ്ധനിരീക്ഷണാനനം 
          പശ്യേമ രൂപം തവ സർവ്വസൌഭഗം ॥ 8 ॥ 

     യർഹ്യംബുജാക്ഷാപസസാര ഭോ ഭവാൻ 
          കുരൂൻ മധൂൻ വാഥ സുഹൃദ്ദിദൃക്ഷയാ ।
     തത്രാബ്ദകോടിപ്രതിമഃ ക്ഷണോ ഭവേദ്-
          രവിം വിനാക്ഷ്ണോരിവ നസ്തവാച്യുത ॥ 9 ॥ 

ഇതി ചോദീരിതാ വാചഃ പ്രജാനാം ഭക്തവത്സലഃ ।
ശൃണ്വാനോഽനുഗ്രഹം ദൃഷ്ട്യാ വിതന്വൻ പ്രാവിശത്പുരീം ॥ 10 ॥ 

മധുഭോജദശാർഹാർഹകുകുരാന്ധകവൃഷ്ണിഭിഃ ।
ആത്മതുല്യബലൈർഗുപ്താം നാഗൈർഭോഗവതീമിവ ॥ 11 ॥ 

സർവർത്തുസർവ്വവിഭവപുണ്യവൃക്ഷലതാശ്രമൈഃ ।
ഉദ്യാനോപവനാരാമൈർവൃതപദ്മാകരശ്രിയം ॥ 12 ॥ 

ഗോപുരദ്വാരമാർഗ്ഗേഷു കൃതകൌതുകതോരണാം ।
ചിത്രധ്വജപതാകാഗ്രൈരന്തഃ പ്രതിഹതാതപാം ॥ 13 ॥ 

സമ്മാർജ്ജിതമഹാമാർഗ്ഗരത്ഥ്യാപണകചത്വരാം ।
സിക്താം ഗന്ധജലൈരുപ്താം ഫലപുഷ്പാക്ഷതാങ്കുരൈഃ ॥ 14 ॥ 

ദ്വാരി ദ്വാരി ഗൃഹാണാം ച ദധ്യക്ഷതഫലേക്ഷുഭിഃ ।
അലംകൃതാം പൂർണ്ണകുംഭൈർബ്ബലിഭിർധൂപദീപകൈഃ ॥ 15 ॥ 

നിശമ്യ പ്രേഷ്ഠമായാന്തം വസുദേവോ മഹാമനാഃ ।
അക്രൂരശ്ചോഗ്രസേനശ്ച രാമശ്ചാദ്ഭുതവിക്രമഃ ॥ 16 ॥ 

പ്രദ്യുമ്‌നശ്ചാരുദേഷ്ണശ്ച സാംബോ ജാംബവതീസുതഃ ।
പ്രഹർഷവേഗോച്ഛ്വസിതശയനാസനഭോജനാഃ ॥ 17 ॥ 

വാരണേന്ദ്രം പുരസ്കൃത്യ ബ്രാഹ്മണൈഃ സസുമംഗളൈഃ ।
ശംഖതൂര്യനിനാദേന ബ്രഹ്മഘോഷേണ ചാദൃതാഃ ।
പ്രത്യുജ്ജഗ്മൂ രഥൈർഹൃഷ്ടാഃ പ്രണയാഗതസാധ്വസാഃ ॥ 18 ॥ 

വാരമുഖ്യാശ്ച ശതശോ യാനൈസ്തദ്ദർശനോത്സുകാഃ ।
ലസത്കുണ്ഡലനിർഭാതകപോലവദനശ്രിയഃ ॥ 19 ॥ 

നടനർത്തകഗന്ധർവ്വാഃ സൂതമാഗധവന്ദിനഃ ।
ഗായന്തി ചോത്തമശ്ലോകചരിതാന്യദ്ഭുതാനി ച ॥ 20 ॥ 

ഭഗവാംസ്തത്ര ബന്ധൂനാം പൌരാണാമനുവർത്തിനാം ।
യഥാവിധ്യുപസങ്ഗമ്യ സർവ്വേഷാം മാനമാദധേ ॥ 21 ॥ 

പ്രഹ്വാഭിവാദനാശ്ലേഷകരസ്പർശസ്മിതേക്ഷണൈഃ ।
ആശ്വാസ്യ ചാശ്വപാകേഭ്യോ വരൈശ്ചാഭിമതൈർവിഭുഃ ॥ 22 ॥ 

സ്വയം ച ഗുരുഭിർവിപ്രൈഃ സദാരൈഃ സ്ഥവിരൈരപി ।
ആശീർഭിർ യുജ്യമാനോഽന്യൈർവ്വന്ദിഭിശ്ചാവിശത്പുരം ॥ 23 ॥ 

രാജമാർഗ്ഗം ഗതേ കൃഷ്ണേ ദ്വാരകായാഃ കുലസ്ത്രിയഃ ।
ഹർമ്മ്യാണ്യാരുരുഹുർവിപ്രാസ്തദീക്ഷണമഹോത്സവാഃ ॥ 24 ॥ 

നിത്യം നിരീക്ഷമാണാനാം യദപി ദ്വാരകൌകസാം ।
ന വിതൃപ്യന്തി ഹി ദൃശഃ ശ്രിയോ ധാമാങ്ഗമച്യുതം ॥ 25 ॥ 

ശ്രിയോ നിവാസോ യസ്യോരഃ പാനപാത്രം മുഖം ദൃശാം ।
ബാഹവോ ലോകപാലാനാം സാരങ്ഗാണാം പദാംബുജം ॥ 26 ॥ 

     സിതാതപത്രവ്യജനൈരുപസ്കൃതഃ 
          പ്രസൂനവർഷൈരഭിവർഷിതഃ പഥി ।
     പിശങ്ഗവാസാ വനമാലയാ ബഭൌ 
          ഘനോ യഥാർക്കോഡുപചാപവൈദ്യുതൈഃ ॥ 27 ॥ 

പ്രവിഷ്ടസ്തു ഗൃഹം പിത്രോഃ പരിഷ്വക്തഃ സ്വമാതൃഭിഃ ।
വവന്ദേ ശിരസാ സപ്ത ദേവകീപ്രമുഖാ മുദാ ॥ 28 ॥ 

താഃ പുത്രമങ്കമാരോപ്യ സ്നേഹസ്നുതപയോധരാഃ ।
ഹർഷവിഹ്വലിതാത്മാനസ്സിഷിചുർന്നേത്രജൈർജ്ജലൈഃ ॥ 29 ॥ 

അഥാവിശത്‌സ്വഭവനം സർവ്വകാമമനുത്തമം ।
പ്രാസാദാ യത്ര പത്നീനാം സഹസ്രാണി ച ഷോഡശ ॥ 30 ॥ 

     പത്ന്യഃ പതിം പ്രോഷ്യ ഗൃഹാനുപാഗതം 
          വിലോക്യ സഞ്ജാതമനോമഹോത്സവാഃ ।
     ഉത്തസ്ഥുരാരാത്സഹസാഽഽസനാശയാത്-
          സാകം വ്രതൈർവ്രീഡിതലോചനാനനാഃ ॥ 31 ॥ 

     തമാത്മജൈർദൃഷ്ടിഭിരന്തരാത്മനാ 
          ദുരന്തഭാവാഃ പരിരേഭിരേ പതിം ।
     നിരുദ്ധമപ്യാസ്രവദംബുനേത്രയോർ-
          വിലജ്ജതീനാം ഭൃഗുവര്യ! വൈക്ലവാത് ॥ 32 ॥ 

     യദ്യപ്യസൌ പാർശ്വഗതോ രഹോഗത-
          സ്തഥാപി തസ്യാംഘ്രിയുഗം നവം നവം ।
     പദേ പദേ കാ വിരമേത തത്പദാ-
          ച്ചലാപി യച്ഛ്രീർന്ന ജഹാതി കർഹിചിത് ॥ 33 ॥ 

     ഏവം നൃപാണാം ക്ഷിതിഭാരജൻമനാ-
          മക്ഷൌഹിണീഭിഃ പരിവൃത്തതേജസാം ।
     വിധായ വൈരം ശ്വസനോ യഥാനലം 
          മിഥോ വധേനോപരതോ നിരായുധഃ ॥ 34 ॥ 

സ ഏഷ നരലോകേഽസ്മിന്നവതീർണ്ണഃ സ്വമായയാ ।
രേമേ സ്ത്രീരത്നകൂടസ്ഥോ ഭഗവാൻ പ്രാകൃതോ യഥാ ॥ 35 ॥ 

     ഉദ്ദാമഭാവപിശുനാമലവൽഗുഹാസ-
          വ്രീഡാവലോകനിഹതോ മദനോഽപി യാസാം ।
     സമ്മുഹ്യ താപമജഹാത്പ്രമദോത്തമാസ്താ 
          യസ്യേന്ദ്രിയം വിമഥിതും കുഹകൈർന്ന ശേകുഃ ॥ 36 ॥ 

തമയം മന്യതേ ലോകോ ഹ്യസംഗമപി സംഗിനം ।
ആത്മൌപമ്യേന മനുജം വ്യാപൃണ്വാനം യതോഽബുധഃ ॥ 37 ॥ 

ഏതദീശനമീശസ്യ പ്രകൃതിസ്ഥോഽപി തദ്ഗുണൈഃ ।
ന യുജ്യതേ സദാഽഽത്മസ്ഥൈർ യഥാ ബുദ്ധിസ്തദാശ്രയാ ॥ 38 ॥ 

തം മേനിരേഽബലാ മൂഢാഃ സ്ത്രൈണം ചാനുവ്രതം രഹഃ ।
അപ്രമാണവിദോ ഭർത്തുരീശ്വരം മതയോ യഥാ ॥ 39 ॥