ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 4


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 പൂർവ്വാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 4 

ശ്രീശുക ഉവാച

ബഹിരന്തഃപുരദ്വാരഃ സർവ്വാഃ പൂർവ്വവദാവൃതാഃ ।
തതോ ബാലധ്വനിം ശ്രുത്വാ ഗൃഹപാലാഃ സമുത്ഥിതാഃ  ॥ 1 ॥ 

തേ തു തൂർണ്ണമുപവ്രജ്യ ദേവക്യാ ഗർഭജൻമ തത് ।
ആചഖ്യുർഭോജരാജായ യദുദ്വിഗ്നഃ പ്രതീക്ഷതേ  ॥ 2 ॥ 

സ തൽപാത് തൂർണ്ണമുത്ഥായ കാലോഽയമിതി വിഹ്വലഃ ।
സൂതീഗൃഹമഗാത്തൂർണ്ണം പ്രസ്ഖലൻ മുക്തമൂർദ്ധജഃ  ॥ 3 ॥ 

തമാഹ ഭ്രാതരം ദേവീ കൃപണാ കരുണം സതീ ।
സ്നുഷേയം തവ കല്യാണ സ്ത്രിയം മാ ഹന്തുമർഹസി  ॥ 4 ॥ 

ബഹവോ ഹിംസിതാ ഭ്രാതഃ ശിശവഃ പാവകോപമാഃ ।
ത്വയാ ദൈവനിസൃഷ്ടേന പുത്രികൈകാ പ്രദീയതാം  ॥ 5 ॥ 

നന്വഹം തേ ഹ്യവരജാ ദീനാ ഹതസുതാ പ്രഭോ ।
ദാതുമർഹസി മന്ദായാ അംഗേമാം ചരമാം പ്രജാം  ॥ 6 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഉപഗുഹ്യാത്മജാമേവം രുദത്യാ ദീനദീനവത് ।
യാചിതസ്താം വിനിർഭർത്സ്യ ഹസ്താദാചിച്ഛിദേ ഖലഃ  ॥ 7 ॥ 

താം ഗൃഹീത്വാ ചരണയോർജ്ജാതമാത്രാം സ്വസുഃ സുതാം ।
അപോഥയച്ഛിലാപൃഷ്ഠേ സ്വാർത്ഥോൻമൂലിതസൌഹൃദഃ  ॥ 8 ॥ 

സാ തദ്ധസ്താത് സമുത്പത്യ സദ്യോ ദേവ്യംബരം ഗതാ ।
അദൃശ്യതാനുജാ വിഷ്ണോഃ സായുധാഷ്ടമഹാഭുജാ ॥ 9 ॥ 

ദിവ്യസ്രഗംബരാലേപരത്നാഭരണഭൂഷിതാ ।
ധനുഃശൂലേഷുചർമ്മാസിശംഖചക്രഗദാധരാ  ॥ 10 ॥ 

സിദ്ധചാരണഗന്ധർവ്വൈരപ്സരഃകിന്നരോരഗൈഃ ।
ഉപാഹൃതോരുബലിഭിഃ സ്തൂയമാനേദമബ്രവീത്  ॥ 11 ॥ 

കിം മയാ ഹതയാ മന്ദ ജാതഃ ഖലു തവാന്തകൃത് ।
യത്ര ക്വ വാ പൂർവ്വശത്രുർമ്മാ ഹിംസീഃ കൃപണാൻ വൃഥാ  ॥ 12 ॥ 

ഇതി പ്രഭാഷ്യ തം ദേവീ മായാ ഭഗവതീ ഭുവി ।
ബഹുനാമനികേതേഷു ബഹുനാമാ ബഭൂവ ഹ  ॥ 13 ॥ 

തയാഭിഹിതമാകർണ്യ കംസഃ പരമവിസ്മിതഃ ।
ദേവകീം വസുദേവം ച വിമുച്യ പ്രശ്രിതോഽബ്രവീത്  ॥ 14 ॥ 

അഹോ ഭഗിന്യഹോ ഭാമ മയാ വാം ബത പാപ്മനാ ।
പുരുഷാദ ഇവാപത്യം ബഹവോ ഹിംസിതാഃ സുതാഃ  ॥ 15 ॥ 

സ ത്വഹം ത്യക്തകാരുണ്യസ്ത്യക്തജ്ഞാതിസുഹൃത്ഖലഃ ।
കാൻ ലോകാൻ വൈ ഗമിഷ്യാമി ബ്രഹ്മഹേവ മൃതഃ ശ്വസൻ  ॥ 16 ॥ 

ദൈവമപ്യനൃതം വക്തി ന മർത്ത്യാ ഏവ കേവലം ।
യദ്വിശ്രംഭാദഹം പാപഃ സ്വസുർന്നിഹതവാൻ ശിശൂൻ  ॥ 17 ॥ 

മാ ശോചതം മഹാഭാഗാവാത്മജാൻ സ്വകൃതംഭുജഃ ।
ജന്തവോ ന സദൈകത്ര ദൈവാധീനാസ്തദാസതേ  ॥ 18 ॥ 

ഭുവി ഭൌമാനി ഭൂതാനി യഥാ യാന്ത്യപയാന്തി ച ।
നായമാത്മാ തഥൈതേഷു വിപര്യേതി യഥൈവ ഭൂഃ  ॥ 19 ॥ 

യഥാനേവംവിദോ ഭേദോ യത ആത്മവിപര്യയഃ ।
ദേഹയോഗവിയോഗൌ ച സംസൃതിർന്ന നിവർത്തതേ  ॥ 20 ॥ 

തസ്മാദ്ഭദ്രേ സ്വതനയാൻ മയാ വ്യാപാദിതാനപി ।
മാനുശോച യതഃ സർവ്വഃ സ്വകൃതം വിന്ദതേഽവശഃ  ॥ 21 ॥ 

യാവദ്ധതോഽസ്മി ഹന്താസ്മീത്യാത്മാനം മന്യതേ സ്വദൃക് ।
താവത്തദഭിമാന്യജ്ഞോ ബാധ്യബാധകതാമിയാത്  ॥ 22 ॥ 

ക്ഷമധ്വം മമ ദൌരാത്മ്യം സാധവോ ദീനവത്സലാഃ ।
ഇത്യുക്ത്വാശ്രുമുഖഃ പാദൌ സ്യാലഃ സ്വസ്രോരഥാഗ്രഹീത്  ॥ 23 ॥ 

മോചയാമാസ നിഗഡാദ് വിശ്രബ്ധഃ കന്യകാഗിരാ ।
ദേവകീം വസുദേവം ച ദർശയന്നാത്മസൌഹൃദം  ॥ 24 ॥ 

ഭ്രാതുഃ സമനുതപ്തസ്യ ക്ഷാന്ത്വാ രോഷം ച ദേവകീ ।
വ്യസൃജദ് വസുദേവശ്ച പ്രഹസ്യ തമുവാച ഹ  ॥ 25 ॥ 

ഏവമേതൻമഹാഭാഗ യഥാ വദസി ദേഹിനാം ।
അജ്ഞാനപ്രഭവാഹംധീഃ സ്വപരേതി ഭിദാ യതഃ  ॥ 26 ॥ 

ശോകഹർഷഭയദ്വേഷലോഭമോഹമദാന്വിതാഃ ।
മിഥോ ഘ്നന്തം ന പശ്യന്തി ഭാവൈർഭാവം പൃഥഗ്‌ദൃശഃ  ॥ 27 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

കംസ ഏവം പ്രസന്നാഭ്യാം വിശുദ്ധം പ്രതിഭാഷിതഃ ।
ദേവകീവസുദേവാഭ്യാമനുജ്ഞാതോഽവിശദ്ഗൃഹം  ॥ 28 ॥ 

തസ്യാം രാത്ര്യാം വ്യതീതായാം കംസ ആഹൂയ മന്ത്രിണഃ ।
തേഭ്യ ആചഷ്ട തത്സർവം യദുക്തം യോഗനിദ്രയാ  ॥ 29 ॥ 

ആകർണ്യ ഭർത്തുർഗ്ഗദിതം തമൂചുർദ്ദേവശത്രവഃ ।
ദേവാൻ പ്രതി കൃതാമർഷാ ദൈതേയാ നാതികോവിദാഃ  ॥ 30 ॥ 

ഏവം ചേത്തർഹി ഭോജേന്ദ്ര പുരഗ്രാമവ്രജാദിഷു ।
അനിർദ്ദശാൻ നിർദ്ദശാംശ്ച ഹനിഷ്യാമോഽദ്യ വൈ ശിശൂൻ  ॥ 31 ॥ 

കിമുദ്യമൈഃ കരിഷ്യന്തി ദേവാഃ സമരഭീരവഃ ।
നിത്യമുദ്വിഗ്നമനസോ ജ്യാഘോഷൈർദ്ധനുഷസ്തവ  ॥ 32 ॥ 

അസ്യതസ്തേ ശരവ്രാതൈർഹന്യമാനാഃ സമന്തതഃ ।
ജിജീവിഷവ ഉത്സൃജ്യ പലായനപരാ യയുഃ  ॥ 33 ॥ 

കേചിത്പ്രാഞ്ജലയോ ദീനാ ന്യസ്തശസ്ത്രാ ദിവൌകസഃ ।
മുക്തകച്ഛശിഖാഃ കേചിദ്ഭീതാഃ സ്മ ഇതി വാദിനഃ  ॥ 34 ॥ 

ന ത്വം വിസ്മൃതശസ്ത്രാസ്ത്രാൻ വിരഥാൻ ഭയസംവൃതാൻ ।
ഹംസ്യന്യാസക്തവിമുഖാൻ ഭഗ്നചാപാനയുധ്യതഃ  ॥ 35 ॥ 

കിം ക്ഷേമശൂരൈർവിബുധൈരസംയുഗവികത്ഥനൈഃ ।
രഹോജുഷാ കിം ഹരിണാ ശംഭുനാ വാ വനൌകസാ ।
കിമിന്ദ്രേണാൽപവീര്യേണ ബ്രഹ്മണാ വാ തപസ്യതാ  ॥ 36 ॥ 

തഥാപി ദേവാഃ സാപത്ന്യാന്നോപേക്ഷ്യാ ഇതി മൻമഹേ ।
തതസ്തൻമൂലഖനനേ നിയുങ്ക്ഷ്വാസ്മാനനുവ്രതാൻ  ॥ 37 ॥ 

     യഥാഽഽമയോഽങ്ഗേ സമുപേക്ഷിതോ നൃഭിർ-
          ന്ന ശക്യതേ രൂഢപദശ്ചികിത്സിതും ।
     യഥേന്ദ്രിയഗ്രാമ ഉപേക്ഷിതസ്തഥാ 
          രിപുർമ്മഹാൻ ബദ്ധബലോ ന ചാല്യതേ  ॥ 38 ॥ 

മൂലം ഹി വിഷ്ണുർദ്ദേവാനാം യത്ര ധർമ്മഃ സനാതനഃ ।
തസ്യ ച ബ്രഹ്മഗോവിപ്രാസ്തപോ യജ്ഞാഃ സദക്ഷിണാഃ  ॥ 39 ॥ 

തസ്മാത് സർവ്വാത്മനാ രാജൻ ബ്രാഹ്മണാൻ ബ്രഹ്മവാദിനഃ ।
തപസ്വിനോ യജ്ഞശീലാൻ ഗാശ്ച ഹൻമോ ഹവിർദുഘാഃ  ॥ 40 ॥ 

വിപ്രാ ഗാവശ്ച വേദാശ്ച തപഃ സത്യം ദമഃ ശമഃ ।
ശ്രദ്ധാ ദയാ തിതിക്ഷാ ച ക്രതവശ്ച ഹരേസ്തനൂഃ  ॥ 41 ॥ 

സ ഹി സർവ്വസുരാധ്യക്ഷോ ഹ്യസുരദ്വിഡ് ഗുഹാശയഃ ।
തൻമൂലാ ദേവതാഃ സർവ്വാഃ സേശ്വരാഃ സചതുർമ്മുഖാഃ ।
അയം വൈ തദ്വധോപായോ യദൃഷീണാം വിഹിംസനം  ॥ 42 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏവം ദുർമ്മന്ത്രിഭിഃ കംസഃ സഹ സമ്മന്ത്ര്യ ദുർമ്മതിഃ ।
ബ്രഹ്മഹിംസാം ഹിതം മേനേ കാലപാശാവൃതോഽസുരഃ  ॥ 43 ॥ 

സന്ദിശ്യ സാധുലോകസ്യ കദനേ കദനപ്രിയാൻ ।
കാമരൂപധരാൻ ദിക്ഷു ദാനവാൻ ഗൃഹമാവിശത്  ॥ 44 ॥ 

തേ വൈ രജഃപ്രകൃതയസ്തമസാ മൂഢചേതസഃ ।
സതാം വിദ്വേഷമാചേരുരാരാദാഗതമൃത്യവഃ  ॥ 45 ॥ 

ആയുഃ ശ്രിയം യശോ ധർമ്മം ലോകാനാശിഷ ഏവ ച ।
ഹന്തി ശ്രേയാംസി സർവ്വാണി പുംസോ മഹദതിക്രമഃ  ॥ 46 ॥