ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 80


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 80 

രാജോവാച

ഭഗവൻ യാനി ചാന്യാനി മുകുന്ദസ്യ മഹാത്മനഃ ।
വീര്യാണ്യനന്തവീര്യസ്യ ശ്രോതുമിച്ഛാമഹേ പ്രഭോ  ॥ 1 ॥ 

കോ നു ശ്രുത്വാസകൃദ്ബ്രഹ്മന്നുത്തമശ്ലോകസത്കഥാഃ ।
വിരമേത വിശേഷജ്ഞോ വിഷണ്ണഃ കാമമാർഗ്ഗണൈഃ  ॥ 2 ॥ 

     സാ വാഗ്യയാ തസ്യ ഗുണാൻ ഗൃണീതേ 
          കരൌ ച തത്കർമ്മകരൌ മനശ്ച । 
     സ്മരേദ്വസന്തം സ്ഥിരജംഗമേഷു 
          ശൃണോതി തത്പുണ്യകഥാഃ സ കർണ്ണഃ  ॥ 3 ॥ 

     ശിരസ്തു തസ്യോഭയലിംഗമാനമേത്-
          തദേവ യത്പശ്യതി തദ്ധി ചക്ഷുഃ ।
     അംഗാനി വിഷ്ണോരഥ തജ്ജനാനാം 
          പാദോദകം യാനി ഭജന്തി നിത്യം  ॥ 4 ॥ 

സൂത ഉവാച

വിഷ്ണുരാതേന സമ്പൃഷ്ടോ ഭഗവാൻ ബാദരായണിഃ ।
വാസുദേവേ ഭഗവതി നിമഗ്നഹൃദയോഽബ്രവീത്  ॥ 5 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

കൃഷ്ണസ്യാസീത് സഖാ കശ്ചിദ്ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മവിത്തമഃ ।
വിരക്ത ഇന്ദ്രിയാർത്ഥേഷു പ്രശാന്താത്മാ ജിതേന്ദ്രിയഃ  ॥ 6 ॥ 

യദൃച്ഛയോപപന്നേന വർത്തമാനോ ഗൃഹാശ്രമീ ।
തസ്യ ഭാര്യാ കുചൈലസ്യ ക്ഷുത്ക്ഷാമാ ച തഥാവിധാ  ॥ 7 ॥ 

പതിവ്രതാ പതിം പ്രാഹ മ്ലായതാ വദനേന സാ ।
ദരിദ്രാ സീദമാനാ സാ വേപമാനാഭിഗമ്യ ച  ॥ 8 ॥ 

നനു ബ്രഹ്മൻ ഭഗവതഃ സഖാ സാക്ഷാച്ഛ്രിയഃ പതിഃ ।
ബ്രഹ്മണ്യശ്ച ശരണ്യശ്ച ഭഗവാൻ സാത്വതർഷഭഃ  ॥ 9 ॥ 

തമുപൈഹി മഹാഭാഗ സാധൂനാം ച പരായണം ।
ദാസ്യതി ദ്രവിണം ഭൂരി സീദതേ തേ കുടുംബിനേ  ॥ 10 ॥ 

ആസ്തേഽധുനാ ദ്വാരവത്യാം ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകേശ്വരഃ ।
സ്മരതഃ പാദകമലമാത്മാനമപി യച്ഛതി ।
കിം ന്വർത്ഥകാമാൻ ഭജതോ നാത്യഭീഷ്ടാൻ ജഗദ്ഗുരുഃ  ॥ 11 ॥ 

സ ഏവം ഭാര്യയാ വിപ്രോ ബഹുശഃ പ്രാർത്ഥിതോ മൃദു ।
അയം ഹി പരമോ ലാഭ ഉത്തമശ്ലോകദർശനം  ॥ 12 ॥ 

ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ ഗമനായ മതിം ദധേ ।
അപ്യസ്ത്യുപായനം കിഞ്ചിദ്ഗൃഹേ കല്യാണി ദീയതാം  ॥ 13 ॥ 

യാചിത്വാ ചതുരോ മുഷ്ടീൻ വിപ്രാൻ പൃഥുകതണ്ഡുലാൻ ।
ചൈലഖണ്ഡേന താൻ ബദ്ധ്വാ ഭർത്രേ പ്രാദാദുപായനം  ॥ 14 ॥ 

സ താനാദായ വിപ്രാഗ്ര്യഃ പ്രയയൌ ദ്വാരകാം കില ।
കൃഷ്ണസന്ദർശനം മഹ്യം കഥം സ്യാദിതി ചിന്തയൻ  ॥ 15 ॥ 

ത്രീണി ഗുൽമാന്യതീയായ തിസ്രഃ കക്ഷാശ്ചസ ദ്വിജഃ ।
വിപ്രോഽഗമ്യാന്ധകവൃഷ്ണീനാം ഗൃഹേഷ്വച്യുതധർമ്മിണാം  ॥ 16 ॥ 

ഗൃഹം ദ്വ്യഷ്ടസഹസ്രാണാം മഹിഷീണാം ഹരേർദ്വിജഃ ।
വിവേശൈകതമം ശ്രീമദ്ബ്രഹ്മാനന്ദം ഗതോ യഥാ  ॥ 17 ॥ 

തം വിലോക്യാച്യുതോ ദൂരാത്പ്രിയാപര്യങ്കമാസ്ഥിതഃ ।
സഹസോത്ഥായ ചാഭ്യേത്യ ദോർഭ്യാം പര്യഗ്രഹീൻമുദാ  ॥ 18 ॥ 

സഖ്യുഃ പ്രിയസ്യ വിപ്രർഷേരംഗസംഗാതിനിർവൃതഃ ।
പ്രീതോ വ്യമുഞ്ചദബ്ബിന്ദൂൻ നേത്രാഭ്യാം പുഷ്കരേക്ഷണഃ  ॥ 19 ॥ 

അഥോപവേശ്യ പര്യങ്കേ സ്വയംസഖ്യുഃ സമർഹണം ।
ഉപഹൃത്യാവനിജ്യാസ്യ പാദൌ പാദാവനേജനീഃ  ॥ 20 ॥ 

അഗ്രഹീച്ഛിരസാ രാജൻ ഭഗവാംല്ലോകപാവനഃ ।
വ്യലിമ്പദ് ദിവ്യഗന്ധേന ചന്ദനാഗുരുകുങ്കമൈഃ  ॥ 21 ॥ 

ധൂപൈഃ സുരഭിഭിർമ്മിത്രം പ്രദീപാവലിഭിർമ്മുദാ ।
അർച്ചിത്വാവേദ്യ താംബൂലം ഗാം ച സ്വാഗതമബ്രവീത്  ॥ 22 ॥ 

കുചൈലം മലിനം ക്ഷാമം ദ്വിജം ധമനിസന്തതം ।
ദേവീ പര്യചരത് സാക്ഷാച്ചാമരവ്യജനേന വൈ  ॥ 23 ॥ 

അന്തഃപുരജനോ ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ണേനാമലകീർത്തിനാ ।
വിസ്മിതോഽഭൂദതിപ്രീത്യാ അവധൂതം സഭാജിതം  ॥ 24 ॥ 

കിമനേന കൃതം പുണ്യമവധൂതേന ഭിക്ഷുണാ ।
ശ്രിയാ ഹീനേന ലോകേഽസ്മിൻ ഗർഹിതേനാധമേന ച  ॥ 25 ॥ 

യോഽസൌ ത്രിലോകഗുരുണാ ശ്രീനിവാസേന സംഭൃതഃ ।
പര്യങ്കസ്ഥാം ശ്രിയം ഹിത്വാ പരിഷ്വക്തോഽഗ്രജോ യഥാ  ॥ 26 ॥ 

കഥയാംചക്രതുർഗ്ഗാഥാഃ പൂർവ്വാ ഗുരുകുലേ സതോഃ ।
ആത്മനോ ലളിതാ രാജൻ കരൌ ഗൃഹ്യ പരസ്പരം  ॥ 27 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

അപി ബ്രഹ്മൻ ഗുരുകുലാദ്ഭവതാ ലബ്ധദക്ഷിണാത് ।
സമാവൃത്തേന ധർമ്മജ്ഞ ഭാര്യോഢാ സദൃശീ ന വാ  ॥ 28 ॥ 

പ്രായോ ഗൃഹേഷു തേ ചിത്തമകാമവിഹിതം തഥാ ।
നൈവാതിപ്രീയസേ വിദ്വൻ ധനേഷു വിദിതം ഹി മേ  ॥ 29 ॥ 

കേചിത്കുർവ്വന്തി കർമ്മാണി കാമൈരഹതചേതസഃ ।
ത്യജന്തഃ പ്രകൃതീർദ്ദൈവീർ യഥാഹം ലോകസങ്ഗ്രഹം  ॥ 30 ॥ 

കച്ചിദ്ഗുരുകുലേ വാസം ബ്രഹ്മൻ സ്മരസി നൌ യതഃ ।
ദ്വിജോ വിജ്ഞായ വിജ്ഞേയം തമസഃ പാരമശ്നുതേ  ॥ 31 ॥ 

സ വൈ സത്കർമ്മണാം സാക്ഷാദ് ദ്വിജാതേരിഹ സംഭവഃ ।
ആദ്യോഽങ്ഗ യത്രാശ്രമിണാം യഥാഹം ജ്ഞാനദോ ഗുരുഃ  ॥ 32 ॥ 

നന്വർത്ഥകോവിദാ ബ്രഹ്മൻ വർണ്ണാശ്രമവതാമിഹ ।
യേ മയാ ഗുരുണാ വാചാ തരന്ത്യഞ്ജോ ഭവാർണ്ണവം  ॥ 33 ॥ 

നാഹമിജ്യാപ്രജാതിഭ്യാം തപസോപശമേന വാ ।
തുഷ്യേയം സർവ്വഭൂതാത്മാ ഗുരുശുശ്രൂഷയാ യഥാ  ॥ 34 ॥ 

അപി നഃ സ്മര്യതേ ബ്രഹ്മൻ വൃത്തം നിവസതാം ഗുരൌ ।
ഗുരുദാരൈശ്ചോദിതാനാമിന്ധനാനയനേ ക്വചിത്  ॥ 35 ॥ 

പ്രവിഷ്ടാനാം മഹാരണ്യമപർത്തൗ സുമഹദ് ദ്വിജ ।
വാതവർഷമഭൂത് തീവ്രം നിഷ്ഠുരാഃ സ്തനയിത്നവഃ  ॥ 36 ॥ 

സൂര്യശ്ചാസ്തംഗതസ്താവത് തമസാ ചാവൃതാ ദിശഃ ।
നിമ്നം കൂലം ജലമയം ന പ്രാജ്ഞായത കിഞ്ചന  ॥ 37 ॥ 

     വയം ഭൃശം തത്ര മഹാനിലാംബുഭിർ- 
          ന്നിഹന്യമാനാ മഹുരംബുസംപ്ളവേ ।
     ദിശോഽവിദന്തോഽഥ പരസ്പരം വനേ 
          ഗൃഹീതഹസ്താഃ പരിബഭ്രിമാതുരാഃ  ॥ 38 ॥ 

ഏതദ്! വിദിത്വാ ഉദിതേ രവൌ സാന്ദീപനിർഗ്ഗുരുഃ ।
അന്വേഷമാണോ നഃ ശിഷ്യാനാചാര്യോഽപശ്യദാതുരാൻ  ॥ 39 ॥ 

അഹോ ഹേ പുത്രകാ യൂയമസ്മദർത്ഥേഽതിദുഃഖിതാഃ ।
ആത്മാ വൈ പ്രാണിനാം പ്രേഷ്ഠസ്തമനാദൃത്യ മത്പരാഃ  ॥ 40 ॥ 

ഏതദേവ ഹി സച്ഛിഷ്യൈഃ കർത്തവ്യം ഗുരുനിഷ്കൃതം ।
യദ്വൈ വിശുദ്ധഭാവേന സർവ്വാർത്ഥാത്മാർപ്പണം ഗുരൌ  ॥ 41 ॥ 

തുഷ്ടോഽഹം ഭോ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ സത്യാഃ സന്തു മനോരഥാഃ ।
ഛന്ദാംസ്യയാതയാമാനി ഭവന്ത്വിഹ പരത്ര ച  ॥ 42 ॥ 

ഇത്ഥം വിധാന്യനേകാനി വസതാം ഗുരുവേശ്മസു ।
ഗുരോരനുഗ്രഹേണൈവ പുമാൻ പൂർണ്ണഃ പ്രശാന്തയേ  ॥ 43 ॥ 

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച

കിമസ്മാഭിരനിർവൃത്തം ദേവദേവ ജഗദ്ഗുരോ ।
ഭവതാ സത്യകാമേന യേഷാം വാസോ ഗുരാവഭൂത്  ॥ 44 ॥ 

യസ്യച്ഛന്ദോമയം ബ്രഹ്മ ദേഹ ആവപനം വിഭോ ।
ശ്രേയസാം തസ്യ ഗുരുഷു വാസോഽത്യന്തവിഡംബനം  ॥ 45 ॥