ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 56


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 56 

ശ്രീശുക ഉവാച

സത്രാജിതഃ സ്വതനയാം കൃഷ്ണായ കൃതകിൽബിഷഃ ।
സ്യമന്തകേന മണിനാ സ്വയമുദ്യമ്യ ദത്തവാൻ  ॥ 1 ॥ 

രാജോവാച

സത്രാജിതഃ കിമകരോദ്ബ്രഹ്മൻ കൃഷ്ണസ്യ കിൽബിഷം ।
സ്യമന്തകഃ കുതസ്തസ്യ കസ്മാദ്ദത്താ സുതാ ഹരേഃ  ॥ 2 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച 

ആസീത് സത്രാജിതഃ സൂര്യോ ഭക്തസ്യ പരമഃ സഖാ ।
പ്രീതസ്തസ്മൈ മണിം പ്രാദാത് സൂര്യസ്തുഷ്ടഃ സ്യമന്തകം  ॥ 3 ॥ 

സ തം ബിഭ്രൻ മണിം കണ്ഠേ ഭ്രാജമാനോ യഥാ രവിഃ ।
പ്രവിഷ്ടോ ദ്വാരകാം രാജംസ്തേജസാ നോപലക്ഷിതഃ  ॥ 4 ॥ 

തം വിലോക്യ ജനാ ദൂരാത്തേജസാ മുഷ്ടദൃഷ്ടയഃ ।
ദീവ്യതേഽക്ഷൈർഭഗവതേ ശശംസുഃ സൂര്യശങ്കിതാഃ  ॥ 5 ॥ 

നാരായണ നമസ്തേസ്തു ശംഖചക്രഗദാധര ।
ദാമോദരാരവിന്ദാക്ഷ ഗോവിന്ദ യദുനന്ദന  ॥ 6 ॥ 

ഏഷ ആയാതി സവിതാ ത്വാം ദിദൃക്ഷുർജ്ജഗത്പതേ ।
മുഷ്ണൻ ഗഭസ്തിചക്രേണ നൃണാം ചക്ഷൂംഷി തിഗ്മഗുഃ  ॥ 7 ॥ 

നന്വന്വിച്ഛന്തി തേ മാർഗ്ഗം ത്രിലോക്യാം വിബുധർഷഭാഃ ।
ജ്ഞാത്വാദ്യ ഗൂഢം യദുഷു ദ്രഷ്ടും ത്വാം യാത്യജഃ പ്രഭോ  ॥ 8 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

നിശമ്യ ബാലവചനം പ്രഹസ്യാംബുജലോചനഃ ।
പ്രാഹ നാസൌ രവിർദ്ദേവഃ സത്രാജിൻമണിനാ ജ്വലൻ  ॥ 9 ॥ 

സത്രാജിത് സ്വഗൃഹം ശ്രീമത്കൃതകൌതുകമംഗളം ।
പ്രവിശ്യ ദേവസദനേ മണിം വിപ്രൈർന്യവേശയത്  ॥ 10 ॥ 

ദിനേ ദിനേ സ്വർണ്ണഭാരാനഷ്ടൌ സ സൃജതി പ്രഭോ ।
ദുർഭിക്ഷമാര്യരിഷ്ടാനി സർപ്പാധിവ്യാധയോഽശുഭാഃ ।
ന സന്തി മായിനസ്തത്ര യത്രാസ്തേഽഭ്യർച്ചിതോ മണിഃ  ॥ 11 ॥ 

സ യാചിതോ മണിം ക്വാപി യദുരാജായ ശൌരിണാ ।
നൈവാർത്തകാമുകഃ പ്രാദാദ്യാച്ഞാഭംഗമതർക്കയൻ  ॥ 12 ॥ 

തമേകദാ മണിം കണ്ഠേ പ്രതിമുച്യ മഹാപ്രഭം ।
പ്രസേനോ ഹയമാരുഹ്യ മൃഗയാം വ്യചരദ് വനേ  ॥ 13 ॥ 

പ്രസേനം സഹയം ഹത്വാ മണിമാച്ഛിദ്യ കേസരീ ।
ഗിരിം വിശൻ ജാംബവതാ നിഹതോ മണിമിച്ഛതാ  ॥ 14 ॥ 

സോഽപി ചക്രേ കുമാരസ്യ മണിം ക്രീഡനകം ബിലേ ।
അപശ്യൻ ഭ്രാതരം ഭ്രാതാ സത്രാജിത്പര്യതപ്യത  ॥ 15 ॥ 

പ്രായഃ കൃഷ്ണേന നിഹതോ മണിഗ്രീവോ വനം ഗതഃ ।
ഭ്രാതാ മമേതി തച്ഛ്രുത്വാ കർണ്ണേ കർണ്ണേഽജപൻ ജനാഃ  ॥ 16 ॥ 

ഭഗവാംസ്തദുപശ്രുത്യ ദുര്യശോ ലിപ്തമാത്മനി ।
മാർഷ്ടും പ്രസേനപദവീമന്വപദ്യത നാഗരൈഃ  ॥ 17 ॥ 

ഹതം പ്രസേനമശ്വം ച വീക്ഷ്യ കേസരിണാ വനേ ।
തം ചാദ്രിപൃഷ്ഠേ നിഹതം ഋക്ഷേണ ദദൃശുർജ്ജനാഃ  ॥ 18 ॥ 

ഋക്ഷരാജബിലം ഭീമമന്ധേന തമസാഽഽവൃതം ।
ഏകോ വിവേശ ഭഗവാനവസ്ഥാപ്യ ബഹിഃ പ്രജാഃ  ॥ 19 ॥ 

തത്ര ദൃഷ്ട്വാ മണിപ്രേഷ്ഠം ബാലക്രീഡനകം കൃതം ।
ഹർത്തും കൃതമതിസ്തസ്മിന്നവതസ്ഥേഽർഭകാന്തികേ  ॥ 20 ॥ 

തമപൂർവ്വം നരം ദൃഷ്ട്വാ ധാത്രീ ചുക്രോശ ഭീതവത് ।
തച്ഛ്രുത്വാഭ്യദ്രവത്ക്രുദ്ധോ ജാംബവാൻ ബലിനാം വരഃ  ॥ 21 ॥ 

സ വൈ ഭഗവതാ തേന യുയുധേ സ്വാമിനാഽഽത്മനഃ ।
പുരുഷം പ്രാകൃതം മത്വാ കുപിതോ നാനുഭാവവിത്  ॥ 22 ॥ 

ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം സുതുമുലമുഭയോർവ്വിജിഗീഷതോഃ ।
ആയുധാശ്മദ്രുമൈർദ്ദോർഭിഃ ക്രവ്യാർത്ഥേ ശ്യേനയോരിവ  ॥ 23 ॥ 

ആസീത്തദഷ്ടാവിംശാഹമിതരേതരമുഷ്ടിഭിഃ ।
വജ്രനിഷ്പേഷപരുഷൈരവിശ്രമമഹർന്നിശം  ॥ 24 ॥ 

കൃഷ്ണമുഷ്ടിവിനിഷ്പാതനിഷ്പിഷ്ടാംഗോരുബന്ധനഃ ।
ക്ഷീണസത്ത്വഃ സ്വിന്നഗാത്രസ്തമാഹാതീവ വിസ്മിതഃ  ॥ 25 ॥ 

ജാനേ ത്വാം സർവ്വഭൂതാനാം പ്രാണ ഓജഃ സഹോ ബലം ।
വിഷ്ണും പുരാണപുരുഷം പ്രഭവിഷ്ണുമധീശ്വരം  ॥ 26 ॥ 

ത്വം ഹി വിശ്വസൃജാം സ്രഷ്ടാ സൃജ്യാനാമപി യച്ച സത് ।
കാലഃ കലയതാമീശഃ പര ആത്മാ തഥാഽഽത്മനാം  ॥ 27 ॥ 

     യസ്യേഷദുത്കലിതരോഷകടാക്ഷമോക്ഷൈർ-
          വർത്മാദിശത്ക്ഷുഭിതനക്രതിമിംഗിലോഽബ്ധിഃ । 
     സേതുഃ കൃതഃ സ്വയശ ഉജ്ജ്വലിതാ ച ലങ്കാ 
          രക്ഷഃ ശിരാംസി ഭുവി പേതുരിഷുക്ഷതാനി  ॥ 28 ॥ 

ഇതി വിജ്ഞാതവീജ്ഞാനം ഋക്ഷരാജാനമച്യുതഃ ।
വ്യാജഹാര മഹാരാജ ഭഗവാൻ ദേവകീസുതഃ  ॥ 29 ॥ 

അഭിമൃശ്യാരവിന്ദാക്ഷഃ പാണിനാ ശംകരേണ തം ।
കൃപയാ പരയാ ഭക്തം പ്രേമഗംഭീരയാ ഗിരാ  ॥ 30 ॥ 

മണിഹേതോരിഹ പ്രാപ്താ വയമൃക്ഷപതേ ബിലം ।
മിഥ്യാഭിശാപം പ്രമൃജന്നാത്മനോ മണിനാമുനാ  ॥ 31 ॥ 

ഇത്യുക്തഃ സ്വാം ദുഹിതരം കന്യാം ജാംബവതീം മുദാ ।
അർഹണാർത്ഥം സ മണിനാ കൃഷ്ണായോപജഹാര ഹ  ॥ 32 ॥ 

അദൃഷ്ട്വാ നിർഗ്ഗമം ശൌരേഃ പ്രവിഷ്ടസ്യ ബിലം ജനാഃ ।
പ്രതീക്ഷ്യ ദ്വാദശാഹാനി ദുഃഖിതാഃ സ്വപുരം യയുഃ  ॥ 33 ॥ 

നിശമ്യ ദേവകീ ദേവീ രുക്‌മിണ്യാനകദുന്ദുഭിഃ ।
സുഹൃദോ ജ്ഞാതയോഽശോചൻ ബിലാത്കൃഷ്ണമനിർഗ്ഗതം  ॥ 34 ॥ 

സത്രാജിതം ശപന്തസ്തേ ദുഃഖിതാ ദ്വാരകൌകസഃ ।
ഉപതസ്ഥുർമ്മഹാമായാം ദുർഗ്ഗാം കൃഷ്ണോപലബ്ധയേ  ॥ 35 ॥ 

തേഷാം തു ദേവ്യുപസ്ഥാനാത്പ്രത്യാദിഷ്ടാശിഷാ സ ച ।
പ്രാദുർബഭൂവ സിദ്ധാർത്ഥഃ സദാരോ ഹർഷയൻ ഹരിഃ  ॥ 36 ॥ 

ഉപലഭ്യ ഹൃഷീകേശം മൃതം പുനരിവാഗതം ।
സഹ പത്ന്യാ മണിഗ്രീവം സർവ്വേ ജാതമഹോത്സവാഃ  ॥ 37 ॥ 

സത്രാജിതം സമാഹൂയ സഭായാം രാജസന്നിധൌ ।
പ്രാപ്തിം ചാഖ്യായ ഭഗവാൻ മണിം തസ്മൈ ന്യവേദയത്  ॥ 38 ॥ 

സ ചാതിവ്രീഡിതോ രത്നം ഗൃഹീത്വാവാങ്മുഖസ്തതഃ ।
അനുതപ്യമാനോ ഭവനമഗമത് സ്വേന പാപ്മനാ  ॥ 39 ॥ 

സോഽനുധ്യായംസ്തദേവാഘം ബലവദ്വിഗ്രഹാകുലഃ ।
കഥം മൃജാമ്യാത്മരജഃ പ്രസീദേദ് വാച്യുതഃ കഥം  ॥ 40 ॥ 

കിം കൃത്വാ സാധു മഹ്യം സ്യാന്ന ശപേദ് വാ ജനോ യഥാ ।
അദീർഘദർശനം ക്ഷുദ്രം മൂഢം ദ്രവിണലോലുപം  ॥ 41 ॥ 

ദാസ്യേ ദുഹിതരം തസ്മൈ സ്ത്രീരത്നം രത്നമേവ ച ।
ഉപായോഽയം സമീചീനസ്തസ്യ ശാന്തിർന്ന ചാന്യഥാ  ॥ 42 ॥ 

ഏവം വ്യവസിതോ ബുദ്ധ്യാ സത്രാജിത് സ്വസുതാം ശുഭാം ।
മണിം ച സ്വയമുദ്യമ്യ കൃഷ്ണായോപജഹാര ഹ  ॥ 43 ॥ 

താം സത്യഭാമാം ഭഗവാനുപയേമേ യഥാവിധി ।
ബഹുഭിര്യാചിതാം ശീലരൂപൌദാര്യഗുണാന്വിതാം  ॥ 44 ॥ 

ഭഗവാനാഹ ന മണിം പ്രതീച്ഛാമോ വയം നൃപ ।
തവാസ്താം ദേവഭക്തസ്യ വയം ച ഫലഭാഗിനഃ  ॥ 45 ॥