ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പഞ്ചമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 5) / അദ്ധ്യായം11


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / പഞ്ചമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 5) / അദ്ധ്യായം 11 

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച

     അകോവിദഃ കോവിദവാദവാദാൻ 
          വദസ്യഥോ നാതിവിദാം വരിഷ്ഠഃ ।
     ന സൂരയോ ഹി വ്യവഹാരമേനം 
          തത്ത്വാവമർശേന സഹാമനന്തി  ॥ 1 ॥ 

     തഥൈവ രാജന്നുരുഗാർഹമേധ-
          വിതാനവിദ്യോരുവിജൃംഭിതേഷു ।
     ന വേദവാദേഷു ഹി തത്ത്വവാദഃ 
          പ്രായേണ ശുദ്ധോ നു ചകാസ്തി സാധുഃ  ॥ 2 ॥ 

     ന തസ്യ തത്ത്വഗ്രഹണായ സാക്ഷാദ്-
          വരീയസീരപി വാചഃ സമാസൻ ।
     സ്വപ്നേ നിരുക്ത്യാ ഗൃഹമേധിസൌഖ്യം 
          ന യസ്യ ഹേയാനുമിതം സ്വയം സ്യാത്  ॥ 3 ॥ 

     യാവൻമനോ രജസാ പൂരുഷസ്യ 
          സത്ത്വേന വാ തമസാ വാനുരുദ്ധം ।
     ചേതോഭിരാകൂതിഭിരാതനോതി 
          നിരങ്കുശം കുശലം ചേതരം വാ  ॥ 4 ॥ 

     സ വാസനാത്മാ വിഷയോപരക്തോ 
          ഗുണപ്രവാഹോ വികൃതഃ ഷോഡശാത്മാ ।
     ബിഭ്രത്പൃഥങ്നാമഭി രൂപഭേദ-
          മന്തർബ്ബഹിഷ്ട്വം ച പുരൈസ്തനോതി  ॥ 5 ॥ 

     ദുഃഖം സുഖം വ്യതിരിക്തം ച തീവ്രം 
          കാലോപപന്നം ഫലമാവ്യനക്തി ।
     ആലിംഗ്യ മായാരചിതാന്തരാത്മാ 
          സ്വദേഹിനം സംസൃതിചക്രകൂടഃ  ॥ 6 ॥ 

     താവാനയം വ്യവഹാരഃ സദാവിഃ 
          ക്ഷേത്രജ്ഞസാക്ഷ്യോ ഭവതി സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മഃ ।
     തസ്മാൻമനോ ലിംഗമദോ വദന്തി 
          ഗുണാഗുണത്വസ്യ പരാവരസ്യ  ॥ 7 ॥ 

     ഗുണാനുരക്തം വ്യസനായ ജന്തോഃ 
          ക്ഷേമായ നൈർഗ്ഗുണ്യമഥോ മനഃ സ്യാത് ।
     യഥാ പ്രദീപോ ഘൃതവർത്തിമശ്നൻ 
          ശിഖാഃ സധൂമാ ഭജതി ഹ്യന്യദാ സ്വം ।
     പദം തഥാ ഗുണകർമ്മാനുബദ്ധം 
          വൃത്തീർമ്മനഃ ശ്രയതേഽന്യത്ര തത്ത്വം  ॥ 8 ॥ 

     ഏകാദശാസൻമനസോ ഹി വൃത്തയ 
          ആകൂതയഃ പഞ്ച ധിയോഽഭിമാനഃ ।
     മാത്രാണി കർമ്മാണി പുരം ച താസാം 
          വദന്തി ഹൈകാദശ വീര ഭൂമീഃ  ॥ 9 ॥ 

     ഗന്ധാകൃതിസ്പർശരസശ്രവാംസി 
          വിസർഗ്ഗരത്യർത്ത്യഭിജൽപശിൽപാഃ ।
     ഏകാദശം സ്വീകരണം മമേതി 
          ശയ്യാമഹം ദ്വാദശമേക ആഹുഃ  ॥ 10 ॥ 

     ദ്രവ്യസ്വഭാവാശയകർമ്മകാലൈ-
          രേകാദശാമീ മനസോ വികാരാഃ ।
     സഹസ്രശഃ ശതശഃ കോടിശശ്ച 
          ക്ഷേത്രജ്ഞതോ ന മിഥോ ന സ്വതഃ സ്യുഃ  ॥ 11 ॥ 

     ക്ഷേത്രജ്ഞ ഏതാ മനസോ വിഭൂതീർ
          ജീവസ്യ മായാരചിതസ്യ നിത്യാഃ ।
     ആവിർഹിതാഃ ക്വാപി തിരോഹിതാശ്ച 
          ശുദ്ധോ വിചഷ്ടേ ഹ്യവിശുദ്ധകർത്തുഃ  ॥ 12 ॥ 

     ക്ഷേത്രജ്ഞ ആത്മാ പുരുഷഃ പുരാണഃ 
          സാക്ഷാത് സ്വയംജ്യോതിരജഃ പരേശഃ ।
     നാരായണോ ഭഗവാൻ വാസുദേവഃ 
          സ്വമായയാഽഽത്മന്യവധീയമാനഃ  ॥ 13 ॥ 

     യഥാനിലഃ സ്ഥാവരജംഗമാനാ-
          മാത്മസ്വരൂപേണ നിവിഷ്ട ഈശേത് ।
     ഏവം പരോ ഭഗവാൻ വാസുദേവഃ 
          ക്ഷേത്രജ്ഞ ആത്മേദമനുപ്രവിഷ്ടഃ  ॥ 14 ॥ 

     ന യാവദേതാം തനുഭൃന്നരേന്ദ്ര 
          വിധൂയ മായാം വയുനോദയേന ।
     വിമുക്തസംഗോ ജിതഷട്‌സപത്നോ 
          വേദാത്മതത്ത്വം ഭ്രമതീഹ താവത്  ॥ 15 ॥ 

     ന യാവദേതൻമന ആത്മലിംഗം 
          സംസാരതാപാവപനം ജനസ്യ ।
     യച്ഛോകമോഹാമയരാഗലോഭ-
          വൈരാനുബന്ധം മമതാം വിധത്തേ  ॥ 16 ॥ 

     ഭ്രാതൃവ്യമേനം തദദഭ്രവീര്യ-
          മുപേക്ഷയാധ്യേധിതമപ്രമത്തഃ ।
     ഗുരോർഹരേശ്ചരണോപാസനാസ്ത്രോ 
          ജഹി വ്യളീകം സ്വയമാത്മമോഷം  ॥ 17 ॥