ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 75


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 75 

രാജോവാച

അജാതശത്രോസ്തം ദൃഷ്ട്വാ രാജസൂയമഹോദയം ।
സർവ്വേ മുമുദിരേ ബ്രഹ്മൻ നൃദേവാ യേ സമാഗതാഃ  ॥ 1 ॥ 

ദുര്യോധനം വർജ്ജയിത്വാ രാജാനഃ സർഷയഃ സുരാഃ ।
ഇതി ശ്രുതം നോ ഭഗവംസ്തത്ര കാരണമുച്യതാം  ॥ 2 ॥ 

ഋഷിരുവാച

പിതാമഹസ്യ തേ യജ്ഞേ രാജസൂയേ മഹാത്മനഃ ।
ബാന്ധവാഃ പരിചര്യായാം തസ്യാസൻ പ്രേമബന്ധനാഃ  ॥ 3 ॥ 

ഭീമോ മഹാനസാധ്യക്ഷോ ധനാധ്യക്ഷഃ സുയോധനഃ ।
സഹദേവസ്തു പൂജായാം നകുലോ ദ്രവ്യസാധനേ  ॥ 4 ॥ 

ഗുരുശുശ്രൂഷണേ ജിഷ്ണുഃ കൃഷ്ണഃ പാദാവനേജനേ ।
പരിവേഷണേ ദ്രുപദജാ കർണ്ണോ ദാനേ മഹാമനാഃ  ॥ 5 ॥ 

യുയുധാനോ വികർണ്ണശ്ച ഹാർദ്ദിക്യോ വിദുരാദയഃ ।
ബാഹ്ലീകപുത്രാ ഭൂര്യാദ്യാ യേ ച സന്തർദ്ദനാദയഃ  ॥ 6 ॥ 

നിരൂപിതാ മഹായജ്ഞേ നാനാകർമ്മസു തേ തദാ ।
പ്രവർത്തന്തേ സ്മ രാജേന്ദ്ര രാജ്ഞഃ പ്രിയചികീർഷവഃ  ॥ 7 ॥ 

     ഋത്വിക് സദസ്യബഹുവിത്സു സുഹൃത്തമേഷു 
          സ്വിഷ്ടേഷു സൂനൃതസമർഹണദക്ഷിണാഭിഃ । 
     ചൈദ്യേ ച സാത്വതപതേശ്ചരണം പ്രവിഷ്ടേ 
          ചക്രുസ്തതസ്ത്വവഭൃഥസ്നപനം ദ്യുനദ്യാം  ॥ 8 ॥ 

മൃദംഗശംഖപണവധുന്ധുര്യാനകഗോമുഖാഃ ।
വാദിത്രാണി വിചിത്രാണി നേദുരാവഭൃഥോത്സവേ  ॥ 9 ॥ 

നർത്തക്യോ നനൃതുർഹൃഷ്ടാ ഗായകാ യൂഥശോ ജഗുഃ ।
വീണാവേണുതലോന്നാദസ്തേഷാം സ ദിവമസ്പൃശത്  ॥ 10 ॥ 

ചിത്രധ്വജപതാകാഗ്രൈരിഭേന്ദ്രസ്യന്ദനാർവ്വഭിഃ ।
സ്വലംകൃതൈർഭടൈർഭൂപാ നിര്യയൂ രുക്മമാലിനഃ  ॥ 11 ॥ 

യദുസൃഞ്ജയകാംബോജകുരുകേകയകോസലാഃ ।
കമ്പയന്തോ ഭുവം സൈന്യൈർ യജമാനപുരഃസരാഃ  ॥ 12 ॥ 

സദസ്യർത്ത്വിഗ്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ ബ്രഹ്മഘോഷേണ ഭൂയസാ ।
ദേവർഷിപിതൃഗന്ധർവ്വാസ്തുഷ്ടുവുഃ പുഷ്പവർഷിണഃ  ॥ 13 ॥ 

സ്വലംകൃതാ നരാ നാര്യോ ഗന്ധസ്രഗ്ഭൂഷണാംബരൈഃ ।
വിലിംപന്ത്യോഽഭിഷിഞ്ചന്ത്യോ വിജഹ്രുർവിവിധൈ രസൈഃ  ॥ 14 ॥ 

തൈലഗോരസഗന്ധോദഹരിദ്രാസാന്ദ്രകുങ്കുമൈഃ ।
പുംഭിർല്ലിപ്താഃ പ്രലിംപന്ത്യോ വിജഹ്രുർവ്വാരയോഷിതഃ  ॥ 15 ॥ 

     ഗുപ്താ നൃഭിർന്നിരഗമന്നുപലബ്ധുമേതദ്-
          ദേവ്യോ യഥാ ദിവി വിമാനവരൈർനൃദേവ്യഃ । 
     താ മാതുലേയസഖിഭിഃ പരിഷിച്യമാനാഃ 
          സവ്രീഡഹാസവികസദ്വദനാ വിരേജുഃ  ॥ 16 ॥ 

     താ ദേവരാനുത സഖീൻ സിഷിചുർദൃതീഭിഃ 
          ക്ലിന്നാംബരാ വിവൃതഗാത്രകുചോരുമധ്യാഃ । 
     ഔത്സുക്യമുക്തകബരാച്ച്യവമാനമാല്യാഃ 
          ക്ഷോഭം ദധുർമ്മലധിയാം രുചിരൈർവ്വിഹാരൈഃ  ॥ 17 ॥ 

സ സമ്രാഡ് രഥമാരുഢഃ സദശ്വം രുക്മമാലിനം ।
വ്യരോചത സ്വപത്നീഭിഃ ക്രിയാഭിഃ ക്രതുരാഡിവ  ॥ 18 ॥ 

പത്നീസംയാജാവഭൃഥ്യൈശ്ചരിത്വാ തേ തമൃത്വിജഃ ।
ആചാന്തം സ്നാപയാംചക്രുർഗംഗായാം സഹ കൃഷ്ണയാ  ॥ 19 ॥ 

ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുർന്നരദുന്ദുഭിഭിഃ സമം ।
മുമുചുഃ പുഷ്പവർഷാണി ദേവർഷിപിതൃമാനവാഃ  ॥ 20 ॥ 

സസ്നുസ്തത്ര തതഃ സർവ്വേ വർണ്ണാശ്രമയുതാ നരാഃ ।
മഹാപാതക്യപി യതഃ സദ്യോ മുച്യേത കിൽബിഷാത്  ॥ 21 ॥ 

അഥ രാജാഹതേ ക്ഷൌമേ പരിധായ സ്വലങ്കൃതഃ ।
ഋത്വിക് സദസ്യവിപ്രാദീനാനർച്ചാഭരണാംബരൈഃ  ॥ 22 ॥ 

ബന്ധൂഞ്ജ്ഞാതിനൃപാൻ മിത്രസുഹൃദോഽന്യാംശ്ച സർവശഃ ।
അഭീക്ഷ്ണം പൂജയാമാസ നാരായണപരോ നൃപഃ  ॥ 23 ॥ 

     സർവ്വേ ജനാഃ സുരരുചോ മണികുണ്ഡലസ്ര-
          ഗുഷ്ണീഷകഞ്ചുകദുകൂലമഹാർഘ്യഹാരാഃ । 
     നാര്യശ്ച കുണ്ഡലയുഗാളകവൃന്ദജുഷ്ട-
          വക്ത്രശ്രിയഃ കനകമേഖലയാ വിരേജുഃ  ॥ 24 ॥ 

അഥർത്ത്വിജോ മഹാശീലാഃ സദസ്യാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ ।
ബ്രഹ്മക്ഷത്രിയവിട് ശൂദ്രാ രാജാനോ യേ സമാഗതാഃ  ॥ 25 ॥ 

ദേവർഷിപിതൃഭൂതാനി ലോകപാലാഃ സഹാനുഗാഃ ।
പൂജിതാസ്തമനുജ്ഞാപ്യ സ്വധാമാനി യയുന്നൃപ  ॥ 26 ॥ 

ഹരിദാസസ്യ രാജർഷേ രാജസൂയമഹോദയം ।
നൈവാതൃപ്യൻ പ്രശംസന്തഃ പിബൻ മർത്ത്യോഽമൃതം യഥാ  ॥ 27 ॥ 

തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ സുഹൃത്സംബന്ധിബാന്ധവാൻ ।
പ്രേമ്ണാ നിവാരയാമാസ കൃഷ്ണം ച ത്യാഗകാതരഃ  ॥ 28 ॥ 

ഭഗവാനപി തത്രാംഗ ന്യവാത്സീത്തത്പ്രിയങ്കരഃ ।
പ്രസ്ഥാപ്യ യദുവീരാംശ്ച സാംബാദീംശ്ച കുശസ്ഥലീം  ॥ 29 ॥ 

ഇത്ഥം രാജാ ധർമ്മസുതോ മനോരഥമഹാർണ്ണവം ।
സുദുസ്തരം സമുത്തീര്യ കൃഷ്ണേനാസീദ്ഗതജ്വരഃ  ॥ 30 ॥ 

ഏകദാന്തഃപുരേ തസ്യ വീക്ഷ്യ ദുര്യോധനഃ ശ്രിയം ।
അതപ്യദ് രാജസൂയസ്യ മഹിത്വം ചാച്യുതാത്മനഃ  ॥ 31 ॥ 

     യസ്മിൻ നരേന്ദ്രദിതിജേന്ദ്രസുരേന്ദ്രലക്ഷ്മീഃ 
          നാനാ വിഭാന്തി കില വിശ്വസൃജോപകൢപ്താഃ । 
     താഭിഃ പതീൻ ദ്രുപദരാജസുതോപതസ്ഥേ 
          യസ്യാം വിഷക്തഹൃദയഃ കുരുരാഡതപ്യത്  ॥ 32 ॥ 

     യസ്മിംസ്തദാ മധുപതേർമ്മഹിഷീസഹസ്രം 
          ശ്രോണീഭരേണ ശനകൈഃ ക്വണദങ്ഘ്രിശോഭം ।
     മധ്യേ സുചാരു കുചകുങ്കുമശോണഹാരം 
          ശ്രീമൻമുഖം പ്രചലകുണ്ഡലകുന്തളാഢ്യം  ॥ 33 ॥ 

സഭായാം മയകൢപ്തായാം ക്വാപി ധർമ്മസുതോഽധിരാട് ।
വൃതോഽനുജൈർബ്ബന്ധുഭിശ്ച കൃഷ്ണേനാപി സ്വചക്ഷുഷാ  ॥ 34 ॥ 

ആസീനഃ കാഞ്ചനേ സാക്ഷാദാസനേ മഘവാനിവ ।
പാരമേഷ്ഠ്യശ്രീയാ ജുഷ്ടഃ സ്തൂയമാനശ്ച വന്ദിഭിഃ  ॥ 35 ॥ 

തത്ര ദുര്യോധനോ മാനീ പരീതോ ഭ്രാതൃഭിർന്നൃപ ।
കിരീടമാലീ ന്യവിശദസിഹസ്തഃ ക്ഷിപൻ രുഷാ  ॥ 36 ॥ 

സ്ഥലേഽഭ്യഗൃഹ്ണാദ് വസ്ത്രാന്തം ജലം മത്വാ സ്ഥലേഽപതത് ।
ജലേ ച സ്ഥലവദ്ഭ്രാന്ത്യാ മയമായാവിമോഹിതഃ  ॥ 37 ॥ 

ജഹാസ ഭീമസ്തം ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രിയോ നൃപതയോഽപരേ ।
നിവാര്യമാണാ അപ്യംഗ രാജ്ഞാ കൃഷ്ണാനുമോദിതാഃ  ॥ 38 ॥ 

     സ വ്രീഡിതോഽവാഗ്വദനോ രുഷാ ജ്വലൻ-
          നിഷ്ക്രമ്യ തൂഷ്ണീം പ്രയയൌ ഗജാഹ്വയം ।
     ഹാ ഹേതി ശബ്ദഃ സുമഹാനഭൂത് സതാ-
          മജാതശത്രുർവിമനാ ഇവാഭവത് ।
     ബഭൂവ തൂഷ്ണീം ഭഗവാൻ ഭുവോ ഭരം 
          സമുജ്ജിഹീർഷുർഭ്രമതി സ്മ യദ്ദൃശാ  ॥ 39 ॥ 

ഏതത്തേഽഭിഹിതം രാജൻ യത്പൃഷ്ടോഽഹമിഹ ത്വയാ ।
സുയോധനസ്യ ദൌരാത്മ്യം രാജസൂയേ മഹാക്രതൌ  ॥ 40 ॥