ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / തൃതീയഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 3) / അദ്ധ്യായം 30


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / തൃതീയഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 3) / അദ്ധ്യായം 30

കപില ഉവാച

തസ്യൈതസ്യ ജനോ നൂനം നായം വേദോരുവിക്രമം ।
കാല്യമാനോഽപി ബലിനോ വായോരിവ ഘനാവലിഃ  ॥ 1 ॥ 

യം യമർത്ഥമുപാദത്തേ ദുഃഖേന സുഖഹേതവേ ।
തം തം ധുനോതി ഭഗവാൻ പുമാൻ ശോചതി യത്കൃതേ  ॥ 2 ॥ 

യദധ്രുവസ്യ ദേഹസ്യ സാനുബന്ധസ്യ ദുർമ്മതിഃ ।
ധ്രുവാണി മന്യതേ മോഹാദ്ഗൃഹക്ഷേത്രവസൂനി ച  ॥ 3 ॥ 

ജന്തുർവ്വൈ ഭവ ഏതസ്മിൻ യാം യാം യോനിമനുവ്രജേത് ।
തസ്യാം തസ്യാം സ ലഭതേ നിർവൃതിം ന വിരജ്യതേ  ॥ 4 ॥ 

നരകസ്ഥോഽപി ദേഹം വൈ ന പുമാംസ്ത്യക്തുമിച്ഛതി ।
നാരക്യാം നിർവൃതൌ സത്യാം ദേവമായാവിമോഹിതഃ  ॥ 5 ॥ 

ആത്മജായാസുതാഗാരപശുദ്രവിണബന്ധുഷു ।
നിരൂഢമൂലഹൃദയ ആത്മാനം ബഹു മന്യതേ  ॥ 6 ॥ 

സന്ദഹ്യമാനസർവ്വാംഗ ഏഷാമുദ്വഹനാധിനാ ।
കരോത്യവിരതം മൂഢോ ദുരിതാനി ദുരാശയഃ  ॥ 7 ॥ 

ആക്ഷിപ്താത്മേന്ദ്രിയഃ സ്ത്രീണാമസതീനാം ച മായയാ ।
രഹോ രചിതയാഽഽലാപൈഃ ശിശൂനാം കളഭാഷിണാം  ॥ 8 ॥ 

ഗൃഹേഷു കൂടധർമ്മേഷു ദുഃഖതന്ത്രേഷ്വതന്ദ്രിതഃ ।
കുർവ്വൻ ദുഃഖപ്രതീകാരം സുഖവൻമന്യതേ ഗൃഹീ  ॥ 9 ॥ 

അർത്ഥൈരാപാദിതൈർഗ്ഗുർവ്യാ ഹിംസയേതസ്തതശ്ച താൻ ।
പുഷ്ണാതി യേഷാം പോഷേണ ശേഷഭുഗ്യാത്യധഃ സ്വയം  ॥ 10 ॥ 

വാർത്തായാം ലുപ്യമാനായാമാരബ്ധായാം പുനഃ പുനഃ ।
ലോഭാഭിഭൂതോ നിഃസത്ത്വഃ പരാർത്ഥേ കുരുതേ സ്പൃഹാം  ॥ 11 ॥ 

കുടുംബഭരണാകൽപോ മന്ദഭാഗ്യോ വൃഥോദ്യമഃ ।
ശ്രിയാ വിഹീനഃ കൃപണോ ധ്യായൻ ശ്വസിതി മൂഢധീഃ  ॥ 12 ॥ 

ഏവം സ്വഭരണാകൽപം തത്കളത്രാദയസ്തഥാ ।
നാദ്രിയന്തേ യഥാപൂർവ്വം കീനാശാ ഇവ ഗോജരം  ॥ 13 ॥ 

തത്രാപ്യജാതനിർവ്വേദോ ഭ്രിയമാണഃ സ്വയംഭൃതൈഃ ।
ജരയോപാത്തവൈരൂപ്യോ മരണാഭിമുഖോ ഗൃഹേ  ॥ 14 ॥ 

ആസ്തേഽവമത്യോപന്യസ്തം ഗൃഹപാല ഇവാഹരൻ ।
ആമയാവ്യപ്രദീപ്താഗ്നിരൽപാഹാരോഽൽപചേഷ്ടിതഃ  ॥ 15 ॥ 

വായുനോത്ക്രമതോത്താരഃ കഫസംരുദ്ധനാഡികഃ ।
കാസശ്വാസകൃതായാസഃ കണ്ഠേ ഘുരഘുരായതേ  ॥ 16 ॥ 

ശയാനഃ പരിശോചദ്ഭിഃ പരിവീതഃ സ്വബന്ധുഭിഃ ।
വാച്യമാനോഽപി ന ബ്രൂതേ കാലപാശവശം ഗതഃ  ॥ 17 ॥ 

ഏവം കുടുംബഭരണേ വ്യാപൃതാത്മാജിതേന്ദ്രിയഃ ।
മ്രിയതേ രുദതാം സ്വാനാമുരുവേദനയാസ്തധീഃ  ॥ 18 ॥ 

യമദൂതൌ തദാ പ്രാപ്തൌ ഭീമൌ സരഭസേക്ഷണൌ ।
സ ദൃഷ്ട്വാ ത്രസ്തഹൃദയഃ ശകൃൻമൂത്രം വിമുഞ്ചതി  ॥ 19 ॥ 

യാതനാദേഹ ആവൃത്യ പാശൈർബ്ബദ്ധ്വാ ഗളേ ബലാത് ।
നയതോ ദീർഘമധ്വാനം ദണ്ഡ്യം രാജഭടാ യഥാ  ॥ 20 ॥ 

തയോർന്നിർഭിന്നഹൃദയസ്തർജ്ജനൈർജ്ജാതവേപഥുഃ ।
പഥി ശ്വഭിർഭക്ഷ്യമാണ ആർത്തോഽഘം സ്വമനുസ്മരൻ  ॥ 21 ॥ 

     ക്ഷുത്തൃട് പരീതോഽർക്കദവാനലാനിലൈഃ 
          സന്തപ്യമാനഃ പഥി തപ്തവാലുകേ ।
     കൃച്ഛ്രേണ പൃഷ്ഠേ കശയാ ച താഡിതഃ 
          ചലത്യശക്തോഽപി നിരാശ്രമോദകേ  ॥ 22 ॥ 

തത്ര തത്ര പതൻ ശ്രാന്തോ മൂർച്ഛിതഃ പുനരുത്ഥിതഃ ।
പഥാ പാപീയസാ നീതസ്തരസാ യമസാദനം  ॥ 23 ॥ 

യോജനാനാം സഹസ്രാണി നവതിം നവ ചാധ്വനഃ ।
ത്രിഭിർമ്മുഹൂർത്തൈർദ്വാഭ്യാം വാ നീതഃ പ്രാപ്നോതി യാതനാഃ  ॥ 24 ॥ 

ആദീപനം സ്വഗാത്രാണാം വേഷ്ടയിത്വോൽമുകാദിഭിഃ ।
ആത്മമാംസാദനം ക്വാപി സ്വകൃത്തം പരതോഽപി വാ  ॥ 25 ॥ 

ജീവതശ്ചാന്ത്രാഭ്യുദ്ധാരഃ ശ്വഗൃധ്രൈർ യമസാദനേ ।
സർപ്പവൃശ്ചികദംശാദ്യൈർദ്ദശദ്ഭിശ്ചാത്മവൈശസം  ॥ 26 ॥ 

കൃന്തനം ചാവയവശോ ഗജാദിഭ്യോ ഭിദാപനം ।
പാതനം ഗിരിശൃംഗേഭ്യോ രോധനം ചാംബുഗർത്തയോഃ  ॥ 27 ॥ 

യാസ്താമിസ്രാന്ധതാമിസ്രാ രൌരവാദ്യാശ്ച യാതനാഃ ।
ഭുങ്ക്തേ നരോ വാ നാരീ വാ മിഥഃ സംഗേന നിർമ്മിതാഃ  ॥ 28 ॥ 

അത്രൈവ നരകഃ സ്വർഗ്ഗ ഇതി മാതഃ പ്രചക്ഷതേ ।
യാ യാതനാ വൈ നാരക്യസ്താ ഇഹാപ്യുപലക്ഷിതാഃ  ॥ 29 ॥ 

ഏവം കുടുംബം ബിഭ്രാണ ഉദരംഭര ഏവ വാ ।
വിസൃജ്യേഹോഭയം പ്രേത്യ ഭുങ്ക്തേ തത്ഫലമീദൃശം  ॥ 30 ॥ 

ഏകഃ പ്രപദ്യതേ ധ്വാന്തം ഹിത്വേദം സ്വകളേബരം ।
കുശലേതരപാഥേയോ ഭൂതദ്രോഹേണ യദ്ഭൃതം  ॥ 31 ॥ 

ദൈവേനാസാദിതം തസ്യ ശമലം നിരയേ പുമാൻ ।
ഭുങ്ക്തേ കുടുംബപോഷസ്യ ഹൃതവിത്ത ഇവാതുരഃ  ॥ 32 ॥ 

കേവലേന ഹ്യധർമ്മേണ കുടുംബഭരണോത്സുകഃ । 
യാതി ജീവോഽന്ധതാമിസ്രം ചരമം തമസഃ പദം  ॥ 33 ॥ 

അധസ്താന്നരലോകസ്യ യാവതീർ യാതനാദയഃ ।
ക്രമശഃ സമനുക്രമ്യ പുനരത്രാവ്രജേച്ഛുചിഃ  ॥ 34 ॥