ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (ഉത്തരാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 58


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ദശമഃ സ്കന്ധഃ (പൂർവ്വാർദ്ധഃ) (സ്കന്ധം 10 ഉത്തരാർദ്ധം) / അദ്ധ്യായം 58 

ശ്രീശുക ഉവാച

ഏകദാ പാണ്ഡവാൻ ദ്രഷ്ടും പ്രതീതാൻ പുരുഷോത്തമഃ ।
ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം ഗതഃ ശ്രീമാൻ യുയുധാനാദിഭിർവൃതഃ  ॥ 1 ॥ 

ദൃഷ്ട്വാ തമാഗതം പാർത്ഥാ മുകുന്ദമഖിലേശ്വരം ।
ഉത്തസ്ഥുര്യുഗപദ്വീരാഃ പ്രാണാ മുഖ്യമിവാഗതം  ॥ 2 ॥ 

പരിഷ്വജ്യാച്യുതം വീരാ അംഗസംഗഹതൈനസഃ ।
സാനുരാഗസ്മിതം വക്ത്രം വീക്ഷ്യ തസ്യ മുദം യയുഃ  ॥ 3 ॥ 

യുധിഷ്ഠിരസ്യ ഭീമസ്യ കൃത്വാ പാദാഭിവന്ദനം ।
ഫാൽഗുനം പരിരഭ്യാഥ യമാഭ്യാം ചാഭിവന്ദിതഃ  ॥ 4 ॥ 

പരമാസന ആസീനം കൃഷ്ണാ കൃഷ്ണമനിന്ദിതാ ।
നവോഢാ വ്രീഡിതാ കിഞ്ചിച്ഛനൈരേത്യാഭ്യവന്ദത  ॥ 5 ॥ 

തഥൈവ സാത്യകിഃ പാർത്ഥൈഃ പൂജിതശ്ചാഭിവന്ദിതഃ ।
നിഷസാദാസനേഽന്യേ ച പൂജിതാഃ പര്യുപാസത  ॥ 6 ॥ 

     പൃഥാം സമാഗത്യ കൃതാഭിവാദന-
          സ്തയാതിഹാർദാർദ്രദൃശാഭിരംഭിതഃ ।
     ആപൃഷ്ടവാംസ്താം കുശലം സഹസ്നുഷാം 
          പിതൃഷ്വസാരം പരിപൃഷ്ടബാന്ധവഃ  ॥ 7 ॥ 

തമാഹ പ്രേമവൈക്ലബ്യരുദ്ധകണ്ഠാശ്രുലോചനാ ।
സ്മരന്തീ താൻ ബഹൂൻ ക്ലേശാൻ ക്ലേശാപായാത്മദർശനം  ॥ 8 ॥ 

തദൈവ കുശലം നോഽഭൂത്സനാഥാസ്തേ കൃതാ വയം ।
ജ്ഞാതീൻ നഃ സ്മരതാ കൃഷ്ണ ഭ്രാതാ മേ പ്രേഷിതസ്ത്വയാ  ॥ 9 ॥ 

ന തേഽസ്തി സ്വപരഭ്രാന്തിർവിശ്വസ്യ സുഹൃദാത്മനഃ ।
തഥാപി സ്മരതാം ശശ്വത്ക്ലേശാൻ ഹംസി ഹൃദി സ്ഥിതഃ  ॥ 10 ॥ 

യുധിഷ്ഠിര ഉവാച

കിം ന ആചരിതം ശ്രേയോ ന വേദാഹമധീശ്വര ।
യോഗേശ്വരാണാം ദുർദ്ദർശോ യന്നോ ദൃഷ്ടഃ കുമേധസാം  ॥ 11 ॥ 

ഇതി വൈ വാർഷികാൻ മാസാൻ രാജ്ഞാ സോഽഭ്യർത്ഥിതഃ സുഖം ।
ജനയൻ നയനാനന്ദമിന്ദ്രപ്രസ്ഥൌകസാം വിഭുഃ  ॥ 12 ॥ 

ഏകദാ രഥമാരുഹ്യ വിജയോ വാനരധ്വജം ।
ഗാണ്ഡീവം ധനുരാദായ തൂണൌ ചാക്ഷയസായകൌ  ॥ 13 ॥ 

സാകം കൃഷ്ണേന സന്നദ്ധോ വിഹർത്തും വിപിനം വനം ।
ബഹുവ്യാളമൃഗാകീർണ്ണം പ്രാവിശത്പരവീരഹാ  ॥ 14 ॥ 

തത്രാവിധ്യച്ഛരൈർവ്യാഘ്രാൻ സൂകരാൻ മഹിഷാൻ രുരൂൻ ।
ശരഭാൻ ഗവയാൻ ഖഡ്ഗാൻ ഹരിണാൻ ശശശല്ലകാൻ  ॥ 15 ॥ 

താൻ നിന്യുഃ കിങ്കരാ രാജ്ഞേ മേധ്യാൻ പർവണ്യുപാഗതേ ।
തൃട് പരീതഃ പരിശ്രാന്തോ ബീഭത്സുർ യമുനാമഗാത്  ॥ 16 ॥ 

തത്രോപസ്പൃശ്യ വിശദം പീത്വാ വാരി മഹാരഥൌ ।
കൃഷ്ണൌ ദദൃശതുഃ കന്യാം ചരന്തീം ചാരുദർശനാം  ॥ 17 ॥ 

താമാസാദ്യ വരാരോഹാം സുദ്വിജാം രുചിരാനനാം ।
പപ്രച്ഛ പ്രേഷിതഃ സഖ്യാ ഫാൽഗുനഃ പ്രമദോത്തമാം  ॥ 18 ॥ 

കാ ത്വം കസ്യാസി സുശ്രോണി കുതോഽസി കിം ചികീർഷസി ।
മന്യേ ത്വാം പതിമിച്ഛന്തീം സർവ്വം കഥയ ശോഭനേ  ॥ 19 ॥ 

കാളിന്ദ്യുവാച

അഹം ദേവസ്യ സവിതുർദ്ദുഹിതാ പതിമിച്ഛതീ ।
വിഷ്ണും വരേണ്യം വരദം തപഃ പരമമാസ്ഥിതാ  ॥ 20 ॥ 

നാന്യം പതിം വൃണേ വീര തമൃതേ ശ്രീനികേതനം ।
തുഷ്യതാം മേ സ ഭഗവാൻ മുകുന്ദോഽനാഥസംശ്രയഃ  ॥ 21 ॥ 

കാളിന്ദീതി സമാഖ്യാതാ വസാമി യമുനാജലേ ।
നിർമ്മിതേ ഭവനേ പിത്രാ യാവദച്യുതദർശനം  ॥ 22 ॥ 

തഥാവദദ്ഗുഡാകേശോ വാസുദേവായ സോഽപി താം ।
രഥമാരോപ്യ തദ് വിദ്വാൻ ധർമരാജമുപാഗമത്  ॥ 23 ॥ 

യദൈവ കൃഷ്ണഃ സന്ദിഷ്ടഃ പാർത്ഥാനാം പരമാദ്ഭുതം ।
കാരയാമാസ നഗരം വിചിത്രം വിശ്വകർമ്മണാ  ॥ 24 ॥ 

ഭഗവാംസ്തത്ര നിവസൻ സ്വാനാം പ്രിയചികീർഷയാ ।
അഗ്നയേ ഖാണ്ഡവം ദാതുമർജ്ജുനസ്യാസ സാരഥിഃ  ॥ 25 ॥ 

സോഽഗ്നിസ്തുഷ്ടോ ധനുരദാദ്ധയാൻ ശ്വേതാൻ രഥം നൃപ ।
അർജ്ജുനായാക്ഷയൌ തൂണൌ വർമ്മ ചാഭേദ്യമസ്ത്രിഭിഃ  ॥ 26 ॥ 

മയശ്ച മോചിതോ വഹ്നേഃ സഭാം സഖ്യ ഉപാഹരത് ।
യസ്മിൻ ദുര്യോധനസ്യാസീജ്ജലസ്ഥലദൃശിഭ്രമഃ  ॥ 27 ॥ 

സ തേന സമനുജ്ഞാതഃ സുഹൃദ്ഭിശ്ചാനുമോദിതഃ ।
ആയയൌ ദ്വാരകാം ഭൂയഃ സാത്യകിപ്രമുഖൈർവൃതഃ  ॥ 28 ॥ 

അഥോപയേമേ കാളിന്ദീം സുപുണ്യർത്വർക്ഷ ഊർജ്ജിതേ ।
വിതന്വൻ പരമാനന്ദം സ്വാനാം പരമമംഗളം  ॥ 29 ॥ 

വിന്ദാനുവിന്ദാവാവന്ത്യൌ ദുര്യോധനവശാനുഗൌ ।
സ്വയംവരേ സ്വഭഗിനീം കൃഷ്ണേ സക്താം ന്യഷേധതാം  ॥ 30 ॥ 

രാജാധിദേവ്യാസ്തനയാം മിത്രവിന്ദാം പിതൃഷ്വസുഃ ।
പ്രസഹ്യ ഹൃതവാൻ കൃഷ്ണോ രാജൻ രാജ്ഞാം പ്രപശ്യതാം  ॥ 31 ॥ 

നഗ്നജിന്നാമ കൌസല്യ ആസീദ് രാജാതിധാർമ്മികഃ ।
തസ്യ സത്യാഭവത്കന്യാ ദേവീ നാഗ്നജിതീ നൃപ  ॥ 32 ॥ 

ന താം ശേകുർന്നൃപാ വോഢുമജിത്വാ സപ്ത ഗോവൃഷാൻ ।
തീക്ഷ്ണശൃംഗാൻ സുദുർദ്ധാർഷാൻ വീരഗന്ധാസഹാൻ ഖലാൻ  ॥ 33 ॥ 

താം ശ്രുത്വാ വൃഷജില്ലഭ്യാം ഭഗവാൻ സാത്വതാം പതിഃ ।
ജഗാമ കൌസല്യപുരം സൈന്യേന മഹതാ വൃതഃ  ॥ 34 ॥ 

സ കോസലപതിഃ പ്രീതഃ പ്രത്യുത്ഥാനാസനാദിഭിഃ ।
അർഹണേനാപി ഗുരുണാ പൂജയൻ പ്രതിനന്ദിതഃ  ॥ 35 ॥ 

     വരം വിലോക്യാഭിമതം സമാഗതം 
          നരേന്ദ്രകന്യാ ചകമേ രമാപതിം ।
     ഭൂയാദയം മേ പതിരാശിഷോഽമലാഃ 
          കരോതു സത്യാ യദി മേ ധൃതോ വ്രതൈഃ  ॥ 36 ॥ 

     യത്പാദപങ്കജരജഃ ശിരസാ ബിഭർത്തി 
          ശ്രീരബ്ജജഃ സഗിരിശഃ സഹ ലോകപാലൈഃ । 
     ലീലാതനൂഃ സ്വകൃതസേതുപരീപ്സയേശഃ 
          കാലേ ദധത് സ ഭഗവാൻ മമ കേന തുഷ്യേത്  ॥ 37 ॥ 

അർച്ചിതം പുനരിത്യാഹ നാരായണ ജഗത്പതേ ।
ആത്മാനന്ദേന പൂർണ്ണസ്യ കരവാണി കിമൽപകഃ  ॥ 38 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

തമാഹ ഭഗവാൻ ഹൃഷ്ടഃ കൃതാസനപരിഗ്രഹഃ ।
മേഘഗംഭീരയാ വാചാ സസ്മിതം കുരുനന്ദന  ॥ 39 ॥ 

ശ്രീഭഗവാനുവാച

     നരേന്ദ്ര യാച്ഞാ കവിഭിർവ്വിഗർഹിതാ 
          രാജന്യബന്ധോർന്നിജധർമ്മവർത്തിനഃ ।
     തഥാപി യാചേ തവ സൌഹൃദേച്ഛയാ 
          കന്യാം ത്വദീയാം ന ഹി ശുൽകദാ വയം  ॥ 40 ॥ 

രാജോവാച

കോഽന്യസ്തേഽഭ്യധികോ നാഥ കന്യാവര ഇഹേപ്സിതഃ ।
ഗുണൈകധാമ്നോ യസ്യാംഗേ ശ്രീർവ്വസത്യനപായിനീ  ॥ 41 ॥ 

കിന്ത്വസ്മാഭിഃ കൃതഃ പൂർവ്വം സമയഃ സാത്വതർഷഭ ।
പുംസാം വീര്യപരീക്ഷാർത്ഥം കന്യാവരപരീപ്സയാ  ॥ 42 ॥ 

സപ്തൈതേ ഗോവൃഷാ വീര ദുർദ്ദാന്താ ദുരവഗ്രഹാഃ ।
ഏതൈർഭഗ്നാഃ സുബഹവോ ഭിന്നഗാത്രാ നൃപാത്മജാഃ  ॥ 43 ॥ 

യദിമേ നിഗൃഹീതാഃ സ്യുസ്ത്വയൈവ യദുനന്ദന ।
വരോ ഭവാനഭിമതോ ദുഹിതുർമ്മേ ശ്രിയഃപതേ  ॥ 44 ॥ 

ഏവം സമയമാകർണ്യ ബദ്ധ്വാ പരികരം പ്രഭുഃ ।
ആത്മാനം സപ്തധാ കൃത്വാ ന്യഗൃഹ്ണാല്ലീലയൈവ താൻ  ॥ 45 ॥ 

ബദ്ധ്വാ താൻ ദാമഭിഃ ശൌരിർഭഗ്നദർപ്പാൻ ഹതൌജസഃ ।
വ്യകർഷല്ലീലയാ ബദ്ധാൻ ബാലോ ദാരുമയാൻ യഥാ  ॥ 46 ॥ 

തതഃ പ്രീതഃ സുതാം രാജാ ദദൌ കൃഷ്ണായ വിസ്മിതഃ ।
താം പ്രത്യഗൃഹ്ണാദ്ഭഗവാൻ വിധിവത്സദൃശീം പ്രഭുഃ  ॥ 47 ॥ 

രാജപത്ന്യശ്ച ദുഹിതുഃ കൃഷ്ണം ലബ്ധ്വാ പ്രിയം പതിം ।
ലേഭിരേ പരമാനന്ദം ജാതശ്ച പരമോത്സവഃ  ॥ 48 ॥ 

ശംഖഭേര്യാനകാ നേദുർഗ്ഗീതവാദ്യദ്വിജാശിഷഃ ।
നരാ നാര്യഃ പ്രമുദിതാഃ സുവാസഃസ്രഗലങ്കൃതാഃ  ॥ 49 ॥ 

ദശധേനുസഹസ്രാണി പാരിബർഹമദാദ് വിഭുഃ ।
യുവതീനാം ത്രിസാഹസ്രം നിഷ്കഗ്രീവസുവാസസാം  ॥ 50 ॥ 

നവനാഗസഹസ്രാണി നാഗാച്ഛതഗുണാൻ രഥാൻ ।
രഥാച്ഛതഗുണാനശ്വാനശ്വാച്ഛതഗുണാൻ നരാൻ  ॥ 51 ॥ 

ദമ്പതീ രഥമാരോപ്യ മഹത്യാ സേനയാ വൃതൌ ।
സ്നേഹപ്രക്ലിന്നഹൃദയോ യാപയാമാസ കോസലഃ  ॥ 52 ॥ 

ശ്രുത്വൈതദ് രുരുധുർഭൂപാ നയന്തം പഥി കന്യകാം ।
ഭഗ്നവീര്യാഃ സുദുർമ്മർഷാ യദുഭിർഗോവൃഷൈഃ പുരാ  ॥ 53 ॥ 

താനസ്യതഃ ശരവ്രാതാൻ ബന്ധുപ്രിയകൃദർജ്ജുനഃ ।
ഗാണ്ഡീവീ കാലയാമാസ സിംഹഃ ക്ഷുദ്രമൃഗാനിവ  ॥ 54 ॥ 

പാരിബർഹമുപാഗൃഹ്യ ദ്വാരകാമേത്യ സത്യയാ ।
രേമേ യദൂനാമൃഷഭോ ഭഗവാൻ ദേവകീസുതഃ  ॥ 55 ॥ 

ശ്രുതകീർത്തേഃ സുതാം ഭദ്രാമുപയേമേ പിതൃഷ്വസുഃ ।
കൈകേയീം ഭ്രാതൃഭിർദ്ദത്താം കൃഷ്ണഃ സന്തർദ്ദനാദിഭിഃ  ॥ 56 ॥ 

സുതാം ച മദ്രാധിപതേർല്ലക്ഷ്മണാം ലക്ഷണൈർ യുതാം ।
സ്വയംവരേ ജഹാരൈകഃ സ സുപർണ്ണഃ സുധാമിവ  ॥ 57 ॥ 

അന്യാശ്ചൈവംവിധാ ഭാര്യാഃ കൃഷ്ണസ്യാസൻ സഹസ്രശഃ ।
ഭൌമം ഹത്വാ തന്നിരോധാദാഹൃതാശ്ചാരുദർശനാഃ  ॥ 58 ॥