ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 3


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / സപ്തമഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 7) / അദ്ധ്യായം 3 

നാരദ ഉവാച

ഹിരണ്യകശിപൂ രാജന്നജേയമജരാമരം ।
ആത്മാനമപ്രതിദ്വന്ദ്വമേകരാജം വ്യധിത്സത  ॥ 1 ॥ 

സ തേപേ മന്ദരദ്രോണ്യാം തപഃ പരമദാരുണം ।
ഊർദ്ധ്വബാഹുർന്നഭോദൃഷ്ടിഃ പാദാംഗുഷ്ഠാശ്രിതാവനിഃ  ॥ 2 ॥ 

ജടാദീധിതിഭീ രേജേ സംവർത്താർക്ക ഇവാംശുഭിഃ ।
തസ്മിംസ്തപസ്തപ്യമാനേ ദേവാഃ സ്ഥാനാനി ഭേജിരേ  ॥ 3 ॥ 

തസ്യ മൂർദ്ധ്നഃ സമുദ്ഭൂതഃ സധൂമോഽഗ്നിസ്തപോമയഃ ।
തീര്യഗൂർദ്ധ്വമധോ ലോകാനതപദ് വിഷ്വഗീരിതഃ  ॥ 4 ॥ 

ചുക്ഷുഭുർന്നദ്യുദന്വന്തഃ സദ്വീപാദ്രിശ്ചചാല ഭൂഃ ।
നിപേതുഃ സഗ്രഹാസ്താരാ ജജ്വലുശ്ച ദിശോ ദശ  ॥ 5 ॥ 

തേന തപ്താ ദിവം ത്യക്ത്വാ ബ്രഹ്മലോകം യയുഃ സുരാഃ ।
ധാത്രേ വിജ്ഞാപയാമാസുർദ്ദേവദേവ ജഗത്പതേ  ।
ദൈത്യേന്ദ്രതപസാ തപ്താ ദിവി സ്ഥാതും ന ശക്നുമഃ ॥ 6 ॥ 

തസ്യ ചോപശമം ഭൂമൻ വിധേഹി യദി മന്യസേ ।
ലോകാ ന യാവന്നങ്ക്ഷ്യന്തി ബലിഹാരാസ്തവാഭിഭൂഃ  ॥ 7 ॥ 

തസ്യായം കില സങ്കൽപശ്ചരതോ ദുശ്ചരം തപഃ ।
ശ്രൂയതാം കിം ന വിദിതസ്തവാഥാപി നിവേദിതഃ  ॥ 8 ॥ 

സൃഷ്ട്വാ ചരാചരമിദം തപോയോഗസമാധിനാ ।
അധ്യാസ്തേ സർവ്വധിഷ്ണ്യേഭ്യഃ പരമേഷ്ഠീ നിജാസനം  ॥ 9 ॥ 

തദഹം വർദ്ധമാനേന തപോയോഗസമാധിനാ ।
കാലാത്മനോശ്ച നിത്യത്വാത് സാധയിഷ്യേ തഥാത്മനഃ  ॥ 10 ॥ 

അന്യഥേദം വിധാസ്യേഽഹമയഥാപൂർവ്വമോജസാ ।
കിമന്യൈഃ കാലനിർദ്ധൂതൈഃ കൽപാന്തേ വൈഷ്ണവാദിഭിഃ  ॥ 11 ॥ 

ഇതി ശുശ്രുമ നിർബ്ബന്ധം തപഃ പരമമാസ്ഥിതഃ ।
വിധത്സ്വാനന്തരം യുക്തം സ്വയം ത്രിഭുവനേശ്വര  ॥ 12 ॥ 

തവാസനം ദ്വിജഗവാം പാരമേഷ്ഠ്യം ജഗത്പതേ ।
ഭവായ ശ്രേയസേ ഭൂത്യൈ ക്ഷേമായ വിജയായ ച  ॥ 13 ॥ 

ഇതി വിജ്ഞാപിതോ ദേവൈർഭഗവാനാത്മഭൂർനൃപ ।
പരീതോ ഭൃഗുദക്ഷാദ്യൈർ യയൌ ദൈത്യേശ്വരാശ്രമം  ॥ 14 ॥ 

ന ദദർശ പ്രതിച്ഛന്നം വൽമീകതൃണകീചകൈഃ ।
പിപീലികാഭിരാചീർണ്ണമേദസ്ത്വങ്മാംസശോണിതം  ॥ 15 ॥ 

തപന്തം തപസാ ലോകാൻ യഥാഭ്രാപിഹിതം രവിം ।
വിലക്ഷ്യ വിസ്മിതഃ പ്രാഹ പ്രഹസൻ ഹംസവാഹനഃ  ॥ 16 ॥ 

ബ്രഹ്മോവാച

ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ ഭദ്രം തേ തപഃസിദ്ധോസി കാശ്യപ ।
വരദോഽഹമനുപ്രാപ്തോ വ്രിയതാമീപ്സിതോ വരഃ  ॥ 17 ॥ 

അദ്രാക്ഷമഹമേതത്തേ ഹൃത്സാരം മഹദദ്ഭുതം ।
ദംശഭക്ഷിതദേഹസ്യ പ്രാണാ ഹ്യസ്ഥിഷു ശേരതേ  ॥ 18 ॥ 

നൈതത്പൂർവർഷയശ്ചക്രുർന്ന കരിഷ്യന്തി ചാപരേ ।
നിരംബുർദ്ധാരയേത്പ്രാണാൻ കോ വൈ ദിവ്യസമാഃ ശതം  ॥ 19 ॥ 

വ്യവസായേന തേഽനേന ദുഷ്കരേണ മനസ്വിനാം ।
തപോനിഷ്ഠേന ഭവതാ ജിതോഽഹം ദിതിനന്ദന  ॥ 20 ॥ 

തതസ്ത ആശിഷഃ സർവ്വാ ദദാമ്യസുരപുംഗവ ।
മർത്ത്യസ്യ തേ അമർത്ത്യസ്യ ദർശനം നാഫലം മമ  ॥ 21 ॥ 

നാരദ ഉവാച

ഇത്യുക്ത്വാഽഽദിഭവോ ദേവോ ഭക്ഷിതാംഗം പിപീലികൈഃ ।
കമണ്ഡലുജലേനൌക്ഷദ്ദിവ്യേനാമോഘരാധസാ  ॥ 22 ॥ 

സ തത്കീചകവൽമീകാത് സഹഓജോബലാന്വിതഃ ।
സർവ്വാവയവസമ്പന്നോ വജ്രസംഹനനോ യുവാ ।
ഉത്ഥിതസ്തപ്തഹേമാഭോ വിഭാവസുരിവൈധസഃ  ॥ 23 ॥ 

സ നിരീക്ഷ്യാംബരേ ദേവം ഹംസവാഹമവസ്ഥിതം ।
നനാമ ശിരസാ ഭൂമൌ തദ്ദർശനമഹോത്സവഃ  ॥ 24 ॥ 

ഉത്ഥായ പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രഹ്വ ഈക്ഷമാണോ ദൃശാ വിഭും ।
ഹർഷാശ്രുപുളകോദ്ഭേദോ ഗിരാ ഗദ്ഗദയാഗൃണാത്  ॥ 25 ॥ 

ഹിരണ്യകശിപുരുവാച

കൽപാന്തേ കാലസൃഷ്ടേന യോഽന്ധേന തമസാഽഽവൃതം ।
അഭിവ്യനഗ് ജഗദിദം സ്വയഞ്ജ്യോതിഃ സ്വരോചിഷാ  ॥ 26 ॥ 

ആത്മനാ ത്രിവൃതാ ചേദം സൃജത്യവതി ലുമ്പതി ।
രജഃസത്ത്വതമോധാമ്നേ പരായ മഹതേ നമഃ  ॥ 27 ॥ 

നമ ആദ്യായ ബീജായ ജ്ഞാനവിജ്ഞാനമൂർത്തയേ ।
പ്രാണേന്ദ്രിയമനോബുദ്ധിവികാരൈർവ്യക്തിമീയുഷേ  ॥ 28 ॥ 

     ത്വമീശിഷേ ജഗതസ്തസ്ഥുഷശ്ച 
          പ്രാണേന മുഖ്യേന പതിഃ പ്രജാനാം ।
     ചിത്തസ്യ ചിത്തേർമ്മന ഇന്ദ്രിയാണാം 
          പതിർമ്മഹാൻ ഭൂതഗുണാശയേശഃ  ॥ 29 ॥ 

     ത്വം സപ്തതന്തൂൻ വിതനോഷി തന്വാ 
          ത്രയ്യാ ചാതുർഹോത്രകവിദ്യയാ ച ।
     ത്വമേക ആത്മാഽഽത്മവതാമനാദി-
          രനന്തപാരഃ കവിരന്തരാത്മാ  ॥ 30 ॥ 

     ത്വമേവ കാലോഽനിമിഷോ ജനാനാ-
          മായുർലവാദ്യാവയവൈഃ ക്ഷിണോഷി ।
     കൂടസ്ഥ ആത്മാ പരമേഷ്ഠ്യജോ മഹാം-
          സ്ത്വം ജീവലോകസ്യ ച ജീവ ആത്മാ  ॥ 31 ॥ 

     ത്വത്തഃ പരം നാപരമപ്യനേജ-
          ദേജച്ച കിഞ്ചിദ് വ്യതിരിക്തമസ്തി ।
     വിദ്യാഃ കലാസ്തേ തനവശ്ച സർവ്വാ 
          ഹിരണ്യഗർഭോഽസി ബൃഹത്ത്രിപൃഷ്ഠഃ  ॥ 32 ॥ 

     വ്യക്തം വിഭോ സ്ഥൂലമിദം ശരീരം 
          യേനേന്ദ്രിയപ്രാണമനോഗുണാംസ്ത്വം ।
     ഭുങ്ക്ഷേ സ്ഥിതോ ധാമനി പാരമേഷ്ഠ്യേ 
          അവ്യക്ത ആത്മാ പുരുഷഃ പുരാണഃ  ॥ 33 ॥ 

അനന്താവ്യക്തരൂപേണ യേനേദമഖിലം തതം ।
ചിദചിച്ഛക്തിയുക്തായ തസ്മൈ ഭഗവതേ നമഃ  ॥ 34 ॥ 

യദി ദാസ്യസ്യഭിമതാൻ വരാൻ മേ വരദോത്തമ ।
ഭൂതേഭ്യസ്ത്വദ്വിസൃഷ്ടേഭ്യോ മൃത്യുർമ്മാ ഭൂൻമമ പ്രഭോ  ॥ 35 ॥ 

നാന്തർബ്ബഹിർദിവാ നക്തമന്യസ്മാദപി ചായുധൈഃ ।
ന ഭൂമൌ നാംബരേ മൃത്യുർന്ന നരൈർന്ന മൃഗൈരപി  ॥ 36 ॥ 

വ്യസുഭിർവ്വാസുമദ്ഭിർവ്വാ സുരാസുരമഹോരഗൈഃ ।
അപ്രതിദ്വന്ദ്വതാം യുദ്ധേ ഐകപത്യം ച ദേഹിനാം  ॥ 37 ॥ 

സർവ്വേഷാം ലോകപാലാനാം മഹിമാനം യഥാഽഽത്മനഃ ।
തപോയോഗപ്രഭാവാണാം യന്ന രിഷ്യതി കർഹിചിത്  ॥ 38 ॥