ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഷഷ്ഠഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 6) / അദ്ധ്യായം 6


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഷഷ്ഠഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 6) / അദ്ധ്യായം 6 

ശ്രീശുക ഉവാച

തതഃ പ്രാചേതസോഽസിക്ന്യാമനുനീതഃ സ്വയംഭുവാ ।
ഷഷ്ടിം സഞ്ജനയാമാസ ദുഹിതൄഃ പിതൃവത്സലാഃ  ॥ 1 ॥ 

ദശ ധർമ്മായ കായേന്ദോർദ്ദ്വിഷട് ത്രിണവ ദത്തവാൻ ।
ഭൂതാംഗിരഃകൃശാശ്വേഭ്യോ ദ്വേ ദ്വേ താർക്ഷ്യായ ചാപരാഃ  ॥ 2 ॥ 

നാമധേയാന്യമൂഷാം ത്വം സാപത്യാനാം ച മേ ശൃണു ।
യാസാം പ്രസൂതിപ്രസവൈർല്ലോകാ ആപൂരിതാസ്ത്രയഃ  ॥ 3 ॥ 

ഭാനുർല്ലംബാ കകുബ് ജാമിർവ്വിശ്വാ സാധ്യാ മരുത്വതീ ।
വസുർമ്മുഹൂർത്താ സങ്കൽപാ ധർമ്മപത്ന്യഃ സുതാൻ ശൃണു  ॥ 4 ॥ 

ഭാനോസ്തു ദേവഋഷഭ ഇന്ദ്രസേനസ്തതോ നൃപ ।
വിദ്യോത ആസീല്ലംബായാസ്തതശ്ച സ്തനയിത്നവഃ  ॥ 5 ॥ 

കകുഭഃ സങ്കടസ്തസ്യ കീകടസ്തനയോ യതഃ ।
ഭുവോ ദുർഗ്ഗാണി ജാമേയഃ സ്വർഗ്ഗോ നന്ദിസ്തതോഽഭവത്  ॥ 6 ॥ 

വിശ്വേദേവാസ്തു വിശ്വായാ അപ്രജാംസ്താൻ പ്രചക്ഷതേ ।
സാധ്യോഗണസ്തു സാധ്യായാ അർത്ഥസിദ്ധിസ്തു തത്സുതഃ  ॥ 7 ॥ 

മരുത്വാംശ്ച ജയന്തശ്ച മരുത്വത്യാം ബഭൂവതുഃ ।
ജയന്തോ വാസുദേവാംശ ഉപേന്ദ്ര ഇതി യം വിദുഃ  ॥ 8 ॥ 

മൌഹൂർത്തികാ ദേവഗണാ മുഹൂർത്തായാശ്ച ജജ്ഞിരേ ।
യേ വൈ ഫലം പ്രയച്ഛന്തി ഭൂതാനാം സ്വസ്വകാലജം  ॥ 9 ॥ 

സങ്കൽപായാശ്ച സങ്കൽപഃ കാമഃ സങ്കൽപജഃ സ്മൃതഃ ।
വസവോഽഷ്ടൌ വസോഃ പുത്രാസ്തേഷാം നാമാനി മേ ശൃണു  ॥ 10 ॥ 

ദ്രോണഃ പ്രാണോ ധ്രുവോഽർക്കോഽഗ്നിർദ്ദോഷോ വസുർവ്വിഭാവസുഃ ।
ദ്രോണസ്യാഭിമതേഃ പത്ന്യാ ഹർഷശോകഭയാദയഃ  ॥ 11 ॥ 

പ്രാണസ്യോർജ്ജസ്വതീ ഭാര്യാ സഹ ആയുഃ പുരോജവഃ ।
ധ്രുവസ്യ ഭാര്യാ ധരണിരസൂത വിവിധാഃ പുരഃ  ॥ 12 ॥ 

അർക്കസ്യ വാസനാ ഭാര്യാ പുത്രാസ്തർഷാദയഃ സ്മൃതാഃ ।
അഗ്നേർഭാര്യാ വസോർധാരാ പുത്രാ ദ്രവിണകാദയഃ  ॥ 13 ॥ 

സ്കന്ദശ്ച കൃത്തികാപുത്രോ യേ വിശാഖാദയസ്തതഃ ।
ദോഷസ്യ ശർവ്വരീപുത്രഃ ശിശുമാരോ ഹരേഃ കലാ  ॥ 14 ॥ 

വസോരാംഗിരസീപുത്രോ വിശ്വകർമ്മാ കൃതീപതിഃ ।
തതോ മനുശ്ചാക്ഷുഷോഽഭൂദ്വിശ്വേ സാധ്യാ മനോഃ സുതാഃ  ॥ 15 ॥ 

വിഭാവസോരസൂതോഷാ വ്യുഷ്ടം രോചിഷമാതപം ।
പഞ്ചയാമോഽഥ ഭൂതാനി യേന ജാഗ്രതി കർമ്മസു  ॥ 16 ॥ 

സരൂപാസൂത ഭൂതസ്യ ഭാര്യാ രുദ്രാംശ്ച കോടിശഃ ।
രൈവതോഽജോ ഭവോ ഭീമോ വാമ ഉഗ്രോ വൃഷാകപിഃ  ॥ 17 ॥ 

അജൈകപാദഹിർബുധ്ന്യോ ബഹുരൂപോ മഹാനിതി ।
രുദ്രസ്യ പാർഷദാശ്ചാന്യേ ഘോരാഃ ഭൂതവിനായകാഃ  ॥ 18 ॥ 

പ്രജാപതേരംഗിരസഃ സ്വധാ പത്നീ പിതൄനഥ ।
അഥർവാംഗിരസം വേദം പുത്രത്വേ ചാകരോത് സതീ  ॥ 19 ॥ 

കൃശാശ്വോഽർചിഷി ഭാര്യായാം ധൂമ്രകേശമജീജനത് ।
ധിഷണായാം വേദശിരോ ദേവലം വയുനം മനും  ॥ 20 ॥ 

താർക്ഷ്യസ്യ വിനതാ കദ്രൂഃ പതംഗീ യാമിനീതി ച ।
പതംഗ്യസൂത പതഗാൻ യാമിനീ ശലഭാനഥ  ॥ 21 ॥ 

സുപർണ്ണാസൂത ഗരുഡം സാക്ഷാദ് യജ്ഞേശവാഹനം ।
സൂര്യസൂതമനൂരും ച കദ്രൂർന്നാഗാനനേകശഃ  ॥ 22 ॥ 

കൃത്തികാദീനി നക്ഷത്രാണീന്ദോഃ പത്ന്യസ്തു ഭാരത ।
ദക്ഷശാപാത് സോഽനപത്യസ്താസു യക്ഷ്മഗ്രഹാർദിതഃ  ॥ 23 ॥ 

പുനഃ പ്രസാദ്യ തം സോമഃ കലാ ലേഭേ ക്ഷയേ ദിതാഃ ।
ശൃണു നാമാനി ലോകാനാം മാതൄണാം ശങ്കരാണി ച  ॥ 24 ॥ 

അഥ കശ്യപപത്നീനാം യത്പ്രസൂതമിദം ജഗത് ।
അദിതിർദിതിർദ്ദനുഃ കാഷ്ഠാ അരിഷ്ടാ സുരസാ ഇളാ  ॥ 25 ॥ 

മുനിഃ ക്രോധവശാ താമ്രാ സുരഭിഃ സരമാ തിമിഃ ।
തിമേർയാദോഗണാ ആസൻ ശ്വാപദാഃ സരമാസുതാഃ  ॥ 26 ॥ 

സുരഭേർമഹിഷാ ഗാവോ യേ ചാന്യേ ദ്വിശഫാ നൃപ ।
താമ്രായാഃ ശ്യേനഗൃധ്രാദ്യാ മുനേരപ്സരസാം ഗണാഃ  ॥ 27 ॥ 

ദന്ദശൂകാദയഃ സർപ്പാ രാജൻ ക്രോധവശാത്മജാഃ ।
ഇളായാ ഭൂരുഹാഃ സർവ്വേ യാതുധാനാശ്ച സൌരസാഃ  ॥ 28 ॥ 

അരിഷ്ടായാശ്ച ഗന്ധർവ്വാഃ കാഷ്ഠായാ ദ്വിശഫേതരാഃ ।
സുതാ ദനോരേകഷഷ്ടിസ്തേഷാം പ്രാധാനികാഞ്ഛ്രൃണു  ॥ 29 ॥ 

ദ്വിമൂർദ്ധാ ശംബരോഽരിഷ്ടോ ഹയഗ്രീവോ വിഭാവസുഃ ।
അയോമുഖഃ ശങ്കുശിരാഃ സ്വർഭാനുഃ കപിലോഽരുണഃ  ॥ 30 ॥ 

പുലോമാ വൃഷപർവ്വാ ച ഏകചക്രോഽനുതാപനഃ ।
ധൂമ്രകേശോ വിരൂപാക്ഷോ വിപ്രചിത്തിശ്ച ദുർജ്ജയഃ  ॥ 31 ॥ 

സ്വർഭാനോഃ സുപ്രഭാം കന്യാമുവാഹ നമുചിഃ കില ।
വൃഷപർവ്വണസ്തു ശർമ്മിഷ്ഠാം യയാതിർന്നാഹുഷോ ബലീ  ॥ 32 ॥ 

വൈശ്വാനരസുതാ യാശ്ച ചതസ്രശ്ചാരുദർശനാഃ ।
ഉപദാനവീ ഹയശിരാ പുലോമാ കാലകാ തഥാ  ॥ 33 ॥ 

ഉപദാനവീം ഹിരണ്യാക്ഷഃ ക്രതുർഹയശിരാം നൃപ ।
പുലോമാം കാലകാം ച ദ്വേ വൈശ്വാനരസുതേ തു കഃ  ॥ 34 ॥ 

ഉപയേമേഽഥ ഭഗവാൻ കശ്യപോ ബ്രഹ്മചോദിതഃ ।
പൌലോമാഃ കാലകേയാശ്ച ദാനവാ യുദ്ധശാലിനഃ  ॥ 35 ॥ 

തയോഃ ഷഷ്ടിസഹസ്രാണി യജ്ഞഘ്നാംസ്തേ പിതുഃ പിതാ ।
ജഘാന സ്വർഗ്ഗതോ രാജന്നേക ഇന്ദ്രപ്രിയങ്കരഃ  ॥ 36 ॥ 

വിപ്രചിത്തിഃ സിംഹികായാം ശതം ചൈകമജീജനത് ।
രാഹുജ്യേഷ്ഠം കേതുശതം ഗ്രഹത്വം യ ഉപാഗതഃ  ॥ 37 ॥ 

അഥാതഃ ശ്രൂയതാം വംശോ യോഽദിതേരനുപൂർവ്വശഃ ।
യത്ര നാരായണോ ദേവഃ സ്വാംശേനാവാതരദ് വിഭുഃ  ॥ 38 ॥ 

വിവസ്വാനര്യമാ പൂഷാ ത്വഷ്ടാഥ സവിതാ ഭഗഃ ।
ധാതാ വിധാതാ വരുണോ മിത്രഃ ശക്ര ഉരുക്രമഃ  ॥ 39 ॥ 

വിവസ്വതഃ ശ്രാദ്ധദേവം സംജ്ഞാസൂയത വൈ മനും ।
മിഥുനം ച മഹാഭാഗാ യമം ദേവം യമീം തഥാ ।
സൈവ ഭൂത്വാഥ ബഡവാ നാസത്യൌ സുഷുവേ ഭുവി  ॥ 40 ॥ 

ഛായാ ശനൈശ്ചരം ലേഭേ സാവർണ്ണിം ച മനും തതഃ ।
കന്യാം ച തപതീം യാ വൈ വവ്രേ സംവരണം പതിം  ॥ 41 ॥ 

അര്യമ്ണോ മാതൃകാ പത്നീ തയോശ്ചർഷണയഃ സുതാഃ ।
യത്ര വൈ മാനുഷീ ജാതിർബ്രഹ്മണാ ചോപകൽപിതാ  ॥ 42 ॥ 

പൂഷാനപത്യഃ പിഷ്ടാദോ ഭഗ്നദന്തോഽഭവത്പുരാ ।
യോഽസൌ ദക്ഷായ കുപിതം ജഹാസ വിവൃതദ്വിജഃ  ॥ 43 ॥ 

ത്വഷ്ടുർദൈത്യാനുജാ ഭാര്യാ രചനാ നാമ കന്യകാ ।
സംനിവേശസ്തയോർജ്ജജ്ഞേ വിശ്വരൂപശ്ച വീര്യവാൻ  ॥ 44 ॥ 

തം വവ്രിരേ സുരഗണാ സ്വസ്രീയം ദ്വിഷതാമപി ।
വിമതേന പരിത്യക്താ ഗുരുണാംഗിരസേന യത്  ॥ 45 ॥