ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഷഷ്ഠഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 6) / അദ്ധ്യായം 5


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / ഷഷ്ഠഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 6) / അദ്ധ്യായം 5 

ശ്രീശുക ഉവാച

തസ്യാം സ പാഞ്ചജന്യാം വൈ വിഷ്ണുമായോപബൃംഹിതഃ ।
ഹര്യശ്വസംജ്ഞാനയുതം പുത്രാനജനയദ്വിഭുഃ  ॥ 1 ॥ 

അപൃഥഗ്ദ്ധർമ്മശീലാസ്തേ സർവ്വേ ദാക്ഷായണാ നൃപ ।
പിത്രാ പ്രോക്താഃ പ്രജാസർഗ്ഗേ പ്രതീചീം പ്രയയുർദ്ദിശം  ॥ 2 ॥ 

തത്ര നാരായണസരസ്തീർത്ഥം സിന്ധുസമുദ്രയോഃ ।
സംഗമോ യത്ര സുമഹൻമുനിസിദ്ധനിഷേവിതം  ॥ 3 ॥ 

തദുപസ്പർശനാദേവ വിനിർദ്ധൂതമലാശയാഃ ।
ധർമ്മേ പാരമഹംസ്യേ ച പ്രോത്പന്നമതയോഽപ്യുത  ॥ 4 ॥ 

തേപിരേ തപ ഏവോഗ്രം പിത്രാദേശേന യന്ത്രിതാഃ ।
പ്രജാവിവൃദ്ധയേ യത്താൻ ദേവർഷിസ്താൻ ദദർശ ഹ  ॥ 5 ॥ 

ഉവാച ചാഥ ഹര്യശ്വാഃ കഥം സ്രക്ഷ്യഥ വൈ പ്രജാഃ ।
അദൃഷ്ട്വാന്തം ഭുവോ യൂയം ബാലിശാ ബത പാലകാഃ  ॥ 6 ॥ 

തഥൈകപുരുഷം രാഷ്ട്രം ബിലം ചാദൃഷ്ടനിർഗ്ഗമം ।
ബഹുരൂപാം സ്ത്രിയം ചാപി പുമാംസം പുംശ്ചലീപതിം  ॥ 7 ॥ 

നദീമുഭയതോ വാഹാം പഞ്ചപഞ്ചാദ്ഭുതം ഗൃഹം ।
ക്വചിദ്ധംസം ചിത്രകഥം ക്ഷൌരപവ്യം സ്വയം ഭ്രമിം  ॥ 8 ॥ 

കഥം സ്വപിതുരാദേശമവിദ്വാംസോ വിപശ്ചിതഃ ।
അനുരൂപമവിജ്ഞായ അഹോ സർഗ്ഗം കരിഷ്യഥ  ॥ 9 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

തന്നിശമ്യാഥ ഹര്യശ്വാ ഔത്പത്തികമനീഷയാ ।
വാചഃ കൂടം തു ദേവർഷേഃ സ്വയം വിമമൃശുർദ്ധിയാ  ॥ 10 ॥ 

ഭൂഃ ക്ഷേത്രം ജീവസംജ്ഞം യദനാദി നിജബന്ധനം ।
അദൃഷ്ട്വാ തസ്യ നിർവ്വാണം കിമസത്കർമ്മഭിർഭവേത്  ॥ 11 ॥ 

ഏക ഏവേശ്വരസ്തുര്യോ ഭഗവാൻ സ്വാശ്രയഃ പരഃ ।
തമദൃഷ്ട്വാഭവം പുംസഃ കിമസത്കർമ്മഭിർഭവേത്  ॥ 12 ॥ 

പുമാൻ നൈവൈതി യദ്ഗത്വാ ബിലസ്വർഗ്ഗം ഗതോ യഥാ ।
പ്രത്യഗ്ധാമാവിദ ഇഹ കിമസത്കർമ്മഭിർഭവേത്  ॥ 13 ॥ 

നാനാരൂപാത്മനോ ബുദ്ധിഃ സ്വൈരിണീവ ഗുണാന്വിതാ ।
തന്നിഷ്ഠാമഗതസ്യേഹ കിമസത്കർമ്മഭിർഭവേത്  ॥ 14 ॥ 

തത് സംഗഭ്രംശിതൈശ്വര്യം സംസരന്തം കുഭാര്യവത് ।
തദ്ഗതീരബുധസ്യേഹ കിമസത്കർമ്മഭിർഭവേത്  ॥ 15 ॥ 

സൃഷ്ട്യപ്യയകരീം മായാം വേലാകൂലാന്തവേഗിതാം ।
മത്തസ്യ താമവിജ്ഞസ്യ കിമസത്കർമ്മഭിർഭവേത്  ॥ 16 ॥ 

പഞ്ചവിംശതിതത്ത്വാനാം പുരുഷോഽദ്ഭുതദർപ്പണം ।
അധ്യാത്മമബുധസ്യേഹ കിമസത്കർമ്മഭിർഭവേത്  ॥ 17 ॥ 

ഐശ്വരം ശാസ്ത്രമുത്സൃജ്യ ബന്ധമോക്ഷാനുദർശനം ।
വിവിക്തപദമജ്ഞായ കിമസത്കർമ്മഭിർഭവേത്  ॥ 18 ॥ 

കാലചക്രം ഭ്രമിസ്തീക്ഷ്ണം സർവ്വം നിഷ്കർഷയജ്ജഗത് ।
സ്വതന്ത്രമബുധസ്യേഹ കിമസത്കർമ്മഭിർഭവേത്  ॥ 19 ॥ 

ശാസ്ത്രസ്യ പിതുരാദേശം യോ ന വേദ നിവർത്തകം ।
കഥം തദനുരൂപായ ഗുണവിസ്രംഭ്യുപക്രമേത്  ॥ 20 ॥ 

ഇതി വ്യവസിതാ രാജൻ ഹര്യശ്വാ ഏകചേതസഃ ।
പ്രയയുസ്തം പരിക്രമ്യ പന്ഥാനമനിവർത്തനം  ॥ 21 ॥ 

സ്വരബ്രഹ്മണി നിർഭാതഹൃഷീകേശപദാംബുജേ ।
അഖണ്ഡം ചിത്തമാവേശ്യ ലോകാനനുചരൻ മുനിഃ  ॥ 22 ॥ 

നാശം നിശമ്യ പുത്രാണാം നാരദാച്ഛീലശാലിനാം ।
അന്വതപ്യത കഃ ശോചൻ സുപ്രജാസ്ത്വം ശുചാം പദം  ॥ 23 ॥ 

സ ഭൂയഃ പാഞ്ചജന്യായാമജേന പരിസാന്ത്വിതഃ ।
പുത്രാനജനയദ് ദക്ഷഃ ശബലാശ്വാൻ സഹസ്രശഃ  ॥ 24 ॥ 

തേഽപി പിത്രാ സമാദിഷ്ടാഃ പ്രജാസർഗ്ഗേ ധൃതവ്രതാഃ ।
നാരായണസരോ ജഗ്മുർ യത്ര സിദ്ധാഃ സ്വപൂർവ്വജാഃ  ॥ 25 ॥ 

തദുപസ്പർശനാദേവ വിനിർദ്ധൂതമലാശയാഃ ।
ജപന്തോ ബ്രഹ്മ പരമം തേപുസ്തേഽത്ര മഹത് തപഃ  ॥ 26 ॥ 

അബ്ഭക്ഷാഃ കതിചിൻമാസാൻ കതിചിദ് വായുഭോജനാഃ ।
ആരാധയൻ മന്ത്രമിമമഭ്യസ്യന്ത ഇഡസ്പതിം  ॥ 27 ॥ 

ഓം നമോ നാരായണായ പുരുഷായ മഹാത്മനേ ।
വിശുദ്ധസത്ത്വധിഷ്ണ്യായ മഹാഹംസായ ധീമഹി  ॥ 28 ॥ 

ഇതി താനപി രാജേന്ദ്ര പ്രതിസർഗ്ഗധിയോ മുനിഃ ।
ഉപേത്യ നാരദഃ പ്രാഹ വാചഃ കൂടാനി പൂർവ്വവത്  ॥ 29 ॥ 

ദാക്ഷായണാഃ സംശൃണുത ഗദതോ നിഗമം മമ ।
അന്വിച്ഛതാനുപദവീം ഭ്രാതൄണാം ഭ്രാതൃവത്സലാഃ  ॥ 30 ॥ 

ഭ്രാതൄണാം പ്രായണം ഭ്രാതാ യോഽനുതിഷ്ഠതി ധർമ്മവിത് ।
സ പുണ്യബന്ധുഃ പുരുഷോ മരുദ്ഭിഃ സഹ മോദതേ  ॥ 31 ॥ 

ഏതാവദുക്ത്വാ പ്രയയൌ നാരദോഽമോഘദർശനഃ ।
തേഽപി ചാന്വഗമൻ മാർഗ്ഗം ഭ്രാതൄണാമേവ മാരിഷ  ॥ 32 ॥ 

സധ്രീചീനം പ്രതീചീനം പരസ്യാനുപഥം ഗതാഃ ।
നാദ്യാപി തേ നിവർത്തന്തേ പശ്ചിമാ യാമിനീരിവ  ॥ 33 ॥ 

ഏതസ്മിൻ കാല ഉത്പാതാൻ ബഹൂൻ പശ്യൻ പ്രജാപതിഃ ।
പൂർവ്വവന്നാരദകൃതം പുത്രനാശമുപാശൃണോത്  ॥ 34 ॥ 

ചുക്രോധ നാരദായാസൌ പുത്രശോകവിമൂർച്ഛിതഃ ।
ദേവർഷിമുപലഭ്യാഹ രോഷാദ്വിസ്ഫുരിതാധരഃ  ॥ 35 ॥ 

ദക്ഷ ഉവാച

അഹോ അസാധോ സാധൂനാം സാധുലിംഗേന നസ്ത്വയാ ।
അസാധ്വകാര്യർഭകാണാം ഭിക്ഷോർമ്മാർഗ്ഗഃ പ്രദർശിതഃ  ॥ 36 ॥ 

ഋണൈസ്ത്രിഭിരമുക്താനാമമീമാംസിതകർമ്മണാം ।
വിഘാതഃ ശ്രേയസഃ പാപ ലോകയോരുഭയോഃ കൃതഃ  ॥ 37 ॥ 

ഏവം ത്വം നിരനുക്രോശോ ബാലാനാം മതിഭിദ്ധരേഃ ।
പാർഷദമധ്യേ ചരസി യശോഹാ നിരപത്രപഃ  ॥ 38 ॥ 

നനു ഭാഗവതാ നിത്യം ഭൂതാനുഗ്രഹകാതരാഃ ।
ഋതേ ത്വാം സൌഹൃദഘ്നം വൈ വൈരങ്കരമവൈരിണാം  ॥ 39 ॥ 

നേത്ഥം പുംസാം വിരാഗഃ സ്യാത്ത്വയാ കേവലിനാ മൃഷാ ।
മന്യസേ യദ്യുപശമം സ്നേഹപാശനികൃന്തനം  ॥ 40 ॥ 

നാനുഭൂയ ന ജാനാതി പുമാൻ വിഷയതീക്ഷ്ണതാം ।
നിർവ്വിദ്യതേ സ്വയം തസ്മാന്ന തഥാ ഭിന്നധീഃ പരൈഃ  ॥ 41 ॥ 

യന്നസ്ത്വം കർമ്മസന്ധാനാം സാധൂനാം ഗൃഹമേധിനാം ।
കൃതവാനസി ദുർമ്മർഷം വിപ്രിയം തവ മർഷിതം  ॥ 42 ॥ 

തന്തുകൃന്തന യന്നസ്ത്വമഭദ്രമചരഃ പുനഃ ।
തസ്മാല്ലോകേഷു തേ മൂഢ ന ഭവേദ്ഭ്രമതഃ പദം  ॥ 43 ॥ 

ശ്രീശുക ഉവാച

പ്രതിജഗ്രാഹ തദ്ബാഢം നാരദഃ സാധുസമ്മതഃ ।
ഏതാവാൻ സാധുവാദോ ഹി തിതിക്ഷേതേശ്വരഃ സ്വയം  ॥ 44 ॥