ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / തൃതീയഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 3) / അദ്ധ്യായം 22


ശ്രീമദ് ഭാഗവതം (മൂലം) / തൃതീയഃ സ്കന്ധഃ (സ്കന്ധം 3) / അദ്ധ്യായം 22

മൈത്രേയ ഉവാച

ഏവമാവിഷ്കൃതാശേഷഗുണകർമ്മോദയോ മുനിം ।
സവ്രീഡ ഇവ തം സംമ്രാഡുപാരതമുവാച ഹ  ॥ 1 ॥ 

മനുരുവാച

ബ്രഹ്മാസൃജത്‌സ്വമുഖതോ യുഷ്മാനാത്മപരീപ്സയാ ।
ഛന്ദോമയസ്തപോവിദ്യായോഗയുക്താനലമ്പടാൻ  ॥ 2 ॥ 

തത്‌ത്രാണായാസൃജച്ചാസ്മാൻ ദോഃസഹസ്രാത്‌സഹസ്രപാത് ।
ഹൃദയം തസ്യ ഹി ബ്രഹ്മ ക്ഷത്രമങ്ഗം പ്രചക്ഷതേ  ॥ 3 ॥ 

അതോ ഹ്യന്യോന്യമാത്മാനം ബ്രഹ്മ ക്ഷത്രം ച രക്ഷതഃ ।
രക്ഷതി സ്മാവ്യയോ ദേവഃ സ യഃ സദസദാത്മകഃ  ॥ 4 ॥ 

തവ സന്ദർശനാദേവ ച്ഛിന്നാ മേ സർവ്വസംശയാഃ ।
യത്‌സ്വയം ഭഗവാൻ പ്രീത്യാ ധർമ്മമാഹ രിരക്ഷിഷോഃ  ॥ 5 ॥ 

ദിഷ്ട്യാ മേ ഭഗവാൻ ദൃഷ്ടോ ദുർദ്ദർശോ യോഽകൃതാത്മനാം ।
ദിഷ്ട്യാ പാദരജഃ സ്പൃഷ്ടം ശീർഷ്ണാ മേ ഭവതഃ ശിവം  ॥ 6 ॥ 

ദിഷ്ട്യാ ത്വയാനുശിഷ്ടോഽഹം കൃതശ്ചാനുഗ്രഹോ മഹാൻ ।
അപാവൃതൈഃ കർണ്ണരന്ധ്രൈർജ്ജുഷ്ടാ ദിഷ്ട്യോശതീർഗ്ഗിരഃ  ॥ 7 ॥ 

സ ഭവാൻ ദുഹിതൃസ്നേഹപരിക്ലിഷ്ടാത്മനോ മമ ।
ശ്രോതുമർഹസി ദീനസ്യ ശ്രാവിതം കൃപയാ മുനേ  ॥ 8 ॥ 

പ്രിയവ്രതോത്താനപദോഃ സ്വസേയം ദുഹിതാ മമ ।
അന്വിച്ഛതി പതിം യുക്തം വയഃശീലഗുണാദിഭിഃ  ॥ 9 ॥ 

യദാ തു ഭവതഃ ശീലശ്രുതരൂപവയോഗുണാൻ ।
അശൃണോന്നാരദാദേഷാ ത്വയ്യാസീത്കൃതനിശ്ചയാ  ॥ 10 ॥ 

തത്പ്രതീച്ഛ ദ്വിജാഗ്ര്യേമാം ശ്രദ്ധയോപഹൃതാം മയാ ।
സർവ്വാത്മനാനുരൂപാം തേ ഗൃഹമേധിഷു കർമ്മസു  ॥ 11 ॥ 

ഉദ്യതസ്യ ഹി കാമസ്യ പ്രതിവാദോ ന ശസ്യതേ ।
അപി നിർമ്മുക്തസംഗസ്യ കാമരക്തസ്യ കിം പുനഃ  ॥ 12 ॥ 

യ ഉദ്യതമനാദൃത്യ കീനാശമഭിയാചതേ ।
ക്ഷീയതേ തദ്യശഃ സ്ഫീതം മാനശ്ചാവജ്ഞയാ ഹതഃ  ॥ 13 ॥ 

അഹം ത്വാശൃണവം വിദ്വൻ വിവാഹാർത്ഥം സമുദ്യതം ।
അതസ്ത്വമുപകുർവ്വാണഃ പ്രത്താം പ്രതിഗൃഹാണ മേ  ॥ 14 ॥ 

ഋഷിരുവാച 

ബാഢമുദ്വോഢുകാമോഽഹമപ്രത്താ ച തവാത്മജാ ।
ആവയോരനുരൂപോഽസാവാദ്യോ വൈവാഹികോ വിധിഃ  ॥ 15 ॥ 

     കാമഃ സ ഭൂയാന്നരദേവ തേഽസ്യാഃ 
          പുത്ര്യാഃ സമാമ്‌നായവിധൌ പ്രതീതഃ ।
     ക ഏവ തേ തനയാം നാദ്രിയേത 
          സ്വയൈവ കാന്ത്യാ ക്ഷിപതീമിവ ശ്രിയം  ॥ 16 ॥ 

     യാം ഹർമ്മ്യപൃഷ്ഠേ ക്വണദങ്ഘ്രിശോഭാം 
          വിക്രീഡതീം കന്ദുകവിഹ്വലാക്ഷീം ।
     വിശ്വാവസുർന്യപതത്സ്വാദ്വിമാനാദ്-
          വിലോക്യ സമ്മോഹവിമൂഢചേതാഃ  ॥ 17 ॥ 

     താം പ്രാർത്ഥയന്തീം ലലനാലലാമ-
          മസേവിതശ്രീചരണൈരദൃഷ്ടാം ।
     വത്സാം മനോരുച്ചപദഃ സ്വസാരം 
          കോ നാനുമന്യേത ബുധോഽഭിയാതാം  ॥ 18 ॥ 

     അതോ ഭജിഷ്യേ സമയേന സാധ്വീം 
          യാവത്തേജോ ബിഭൃയാദാത്മനോ മേ ।
     അതോ ധർമ്മാൻ പാരമഹംസ്യമുഖ്യാൻ 
          ശുക്ലപ്രോക്താൻ ബഹു മന്യേഽവിഹിംസ്രാൻ  ॥ 19 ॥ 

     യതോഽഭവദ്വിശ്വമിദം വിചിത്രം 
          സംസ്ഥാസ്യതേ യത്ര ച വാവതിഷ്ഠതേ ।
     പ്രജാപതീനാം പതിരേഷ മഹ്യം 
          പരം പ്രമാണം ഭഗവാനനന്തഃ  ॥ 20 ॥ 

മൈത്രേയ ഉവാച

     സ ഉഗ്രധന്വന്നിയദേവാബഭാഷേ 
          ആസീച്ച തൂഷ്ണീമരവിന്ദനാഭം ।
     ധിയോപഗൃഹ്ണൻ സ്മിതശോഭിതേന 
          മുഖേന ചേതോ ലുലുഭേ ദേവഹൂത്യാഃ  ॥ 21 ॥ 

സോഽനുജ്ഞാത്വാ വ്യവസിതം മഹിഷ്യാ ദുഹിതുഃ സ്ഫുടം ।
തസ്മൈ ഗുണഗണാഢ്യായ ദദൌ തുല്യാം പ്രഹർഷിതഃ  ॥ 22 ॥ 

ശതരൂപാ മഹാരാജ്ഞീ പാരിബർഹാൻ മഹാധനാൻ ।
ദമ്പത്യോഃ പര്യദാത്പ്രീത്യാ ഭൂഷാവാസഃ പരിച്ഛദാൻ  ॥ 23 ॥ 

പ്രത്താം ദുഹിതരം സംമ്രാട് സദൃക്ഷായ ഗതവ്യഥഃ ।
ഉപഗുഹ്യ ച ബാഹുഭ്യാമൌത്കണ്ഠ്യോൻമഥിതാശയഃ  ॥ 24 ॥ 

അശക്നുവംസ്തദ്വിരഹം മുഞ്ചൻ ബാഷ്പകലാം മുഹുഃ ।
ആസിഞ്ചദംബ വത്സേതി നേത്രോദൈർദ്ദുഹിതുഃ ശിഖാഃ  ॥ 25 ॥ 

ആമന്ത്ര്യ തം മുനിവരമനുജ്ഞാതഃ സഹാനുഗഃ ।
പ്രതസ്ഥേ രഥമാരുഹ്യ സഭാര്യഃ സ്വപുരം നൃപഃ  ॥ 26 ॥ 

ഉഭയോഃ ഋഷികുല്യായാഃ സരസ്വത്യാഃ സുരോധസോഃ ।
ഋഷീണാമുപശാന്താനാം പശ്യന്നാശ്രമസമ്പദഃ  ॥ 27 ॥ 

തമായാന്തമഭിപ്രേത്യ ബ്രഹ്മാവർത്താത്പ്രജാഃ പതിം ।
ഗീതസംസ്തുതിവാദിത്രൈഃ പ്രത്യുദീയുഃ പ്രഹർഷിതാഃ  ॥ 28 ॥ 

ബർഹിഷ്മതീ നാമ പുരീ സർവ്വസമ്പത്സമന്വിതാ ।
ന്യപതൻ യത്ര രോമാണി യജ്ഞസ്യാംഗം വിധുന്വതഃ  ॥ 29 ॥ 

കുശാഃ കാശാസ്ത ഏവാസൻ ശശ്വദ്ധരിതവർച്ചസഃ ।
ഋഷയോ യൈഃ പരാഭാവ്യ യജ്ഞഘ്നാന്യജ്ഞമീജിരേ  ॥ 30 ॥ 

കുശകാശമയം ബർഹിരാസ്തീര്യ ഭഗവാൻ മനുഃ ।
അയജദ്യജ്ഞപുരുഷം ലബ്ധാ സ്ഥാനം യതോ ഭുവം  ॥ 31 ॥ 

ബർഹിഷ്മതീം നാമ വിഭുര്യാം നിർവ്വിശ്യ സമാവസത് ।
തസ്യാം പ്രവിഷ്ടോ ഭവനം താപത്രയവിനാശനം  ॥ 32 ॥ 

സഭാര്യഃ സപ്രജഃ കാമാൻ ബുഭുജേഽന്യാവിരോധതഃ ।
സംഗീയമാനസത്കീർത്തിഃ സസ്ത്രീഭിഃ സുരഗായകൈഃ ।
പ്രത്യൂഷേഷ്വനുബദ്ധേന ഹൃദാ ശൃണ്വൻ ഹരേഃ കഥാഃ  ॥ 33 ॥ 

നിഷ്ണാതം യോഗമായാസു മുനിം സ്വായംഭുവം മനും ।
യദാ ഭ്രംശയിതും ഭോഗാ ന ശേകുർഭഗവത്പരം  ॥ 34 ॥ 

അയാതയാമാസ്തസ്യാസൻ യാമാഃ സ്വാന്തരയാപനാഃ ।
ശൃണ്വതോ ധ്യായതോ വിഷ്ണോഃ കുർവ്വതോ ബ്രുവതഃ കഥാഃ  ॥ 35 ॥ 

സ ഏവം സ്വാന്തരം നിന്യേ യുഗാനാമേകസപ്തതിം ।
വാസുദേവപ്രസംഗേന പരിഭൂതഗതിത്രയഃ  ॥ 36 ॥ 

ശാരീരാ മാനസാ ദിവ്യാ വൈയാസേ യേ ച മാനുഷാഃ ।
ഭൌതികാശ്ച കഥം ക്ലേശാ ബാധന്തേ ഹരിസംശ്രയം  ॥ 37 ॥ 

യഃ പൃഷ്ടോ മുനിഭിഃ പ്രാഹ ധർമ്മാന്നാനാവിധാൻ ശുഭാൻ ।
നൃണാം വർണ്ണാശ്രമാണാം ച സർവ്വഭൂതഹിതഃ സദാ  ॥ 38 ॥ 

ഏതത്ത ആദിരാജസ്യ മനോശ്ചരിതമദ്ഭുതം ।
വർണ്ണിതം വർണ്ണനീയസ്യ തദപത്യോദയം ശൃണു  ॥ 39 ॥