Annales Bertiniani/Pars Tertia Auctore Hincmaro, Remensi Archiepiscopo


861. 

Galindo cognomento Prudentius, Tricassinae civitatis episcopus, natione Hispanus, adprime litteris eruditus, qui ante aliquot annos Gotescalco praedestinatiano restiterat, post felle commotus contra quosdam episcopos secum heretico resistentes, ipsius haeresis defensor acerrimus, indeque non modica inter se diversa et fidei adversa scriptitans, moritur; sicque, licet diutino languore fatigaretur, ut vivendi ita et scribendi finem fecit.

Carolomannus, Hludowici Germaniae regis filius, cum Resticio Winidorum regulo foederatur, a patre deficit, et Resticii auxilio magnam sibi partem usque ad Hin fluvium paterni regni praesumit. Hludowicus socerum Karlomanni filii sui, Arnustum, honoribus privat, et nepotes ipsius a regno suo expellit; qui cum Adalardo, Irmintrudis reginae avunculo, suo autem propinquo, quem Lotharius patrui sui Hludowici factione insequebatur, Karolum adeunt; a quo benigne suscipiuntur et honoribus consolantur. Sed et pene omnes qui nuper a Karolo ad Hludowicum defecerant, ad Karolum revertuntur, et ab eo familiaritate et honoribus redonantur.

Dani qui pridem Morinum civitatem incenderant, de Anglis revertentes, duce Welando cum ducentis et eo amplius navibus per Sequanam ascendunt, et castellum in insulā quae Oscellus dicitur a Nortmannis constructum, et eosdem Nortmannos obsident. Ad quorum obsidentium videlicet locarium quinque milia libras argenti cum animalium atque annonae summā non modicā, de regno suo, ne depraedaretur, exigi Karolus praecepit, et Sequanam transiens, Meidunum super Ligerim adit, Rodbertum cum placitis honoribus recipit. Quā occasione Guntfridus et Gozfridus, quorum consilio Karolus praefatum Rodbertum receperat, cum suis complicibus gentilitiā mobilitate et inolitā consuetudine a Karolo ad Salomonem, Britonum ducem, deficiunt. Interea Danorum pars altera cum sexaginta navibus per Sequanam in fluvium Tellasascendunt, indeque ad obsidentes castellum perveniunt, et eorum societate junguntur. Obsessi autem famis inediā et miseriae omnis squallore compulsi, sex milia libras inter aurum et argentum obsidentibus donant eisque sociantur, et sic per Sequanam usque ad mare descendunt. Quos imminens hiems ingredi mare prohibuit, unde se per singulos portūs ab ipso loco Parisius usque secundum suas sodalitates dividunt. Welandus autem per Sequanam usque ad castrum Milidunum cum sociis suis ascendit. Castellani vero cum Welandi filio Fossatis monasterium occupant. Hincmarus, Durocortori Remorum archiepiscopus, synodo comprovinciali apud monasterium sanctorum Crispini et Crispiniani secus civitatem Suessionis Rothadum, ipsius urbis episcopum, regulis ecclesiasticis obedire nolentem episcopali privat communione secundum decreta canonum, donec obediat.

Karolus, dimisso filio suo Hludowico sub Adalardi, Irmintrudis reginae avunculi, bajulatione ad custodiam regni contra Nortmannos, a quibusdam invitatus quasi regnum Provinciae adepturus, quoniam Karolus, Lotharii quondam imperatoris filius, inutilis atque inconveniens regio honori et nomini ferebatur, cum uxore Burgundiam usque ad civitatem Matescensium peragrat. Ubi rebus parum prospere gestis, et depraedationibus plurimis populo terrae ingestis, Pontigonem palatium redit, ibique missaticum ex parte Hludowici fratris sui, et Lotharii nepotis sui, ab Adventio, Mettensium civitatis episcopo, et Leutardo comite delatum audit, eosque absolvit, et diem natalis dominicae festive, ut moris est, celebrat.

862. 

Karolus per Remis civitatem Suessionis venit, ubi non incerto nuncio comperit, quia filia ejus Judith, relicta scilicet Edelboldi regis Anglorum, quae possessionibus venditis quas in Anglorum regno obtinuerat, ad patrem rediit, et in Silvanectis civitatem debito reginae honore sub tuitione paternā et regiā atque episcopali custodiā servabatur, donec, si se continere non posset, secundum apostolum, scilicet competenter ac legaliter, nuberet, Balduinum comitem ipso lenocinante, et fratre suo Hludowico consentiente, mutato habitu est secuta; sed et quia Hludowicus, filius ejus, a praefatis Guntfrido et Gozfrido sollicitatus, relictis fidelibus patris, cum paucis noctu aufugit, et transfuga ad se sollicitantes pervenit. Unde rex Karolus episcopos et ceteros regni sui primores consulens, post mundanae legis judicium canonicam in jamdictum Balduinum et Judith, quae cum fure cucurrit et adulteri portionem se fecit, secundum edicta beati Gregorii «ut si quis viduam in uxorem furatus fuerit, et consentientes ei, anathema sint», depromi sententiam ab episcopis petiit. Abbatiam quoque sancti Martini, quam inconsulte praescripto filio suo Hludowico donaverat, non satis consulte Hucberto, clerico conjugato, donavit. Indeque Silvanectum perrexit, ubi dum moraretur, exspectans ut ad eum populus conveniret, quatenus aciebus dispositis ex utrisque suis ripis singulae aquae, Isara scilicet, Matrona et Sequana custodirentur, ne Nortmanni in praedam ire valerent, nuncium accepit, quia Danorum electi de his qui in Fossatis resederant, cum parvis navibus Meldensium civitatem adirent. Ipse autem cum eis quos secum habuit illo pergere maturavit; et quoniam, pontibus a Nortmannis destructis et navibus occupatis, eos adire non poterat, necessario usus consilio, pontem ad insulam secus Trejectum reficit, et Nortmannis descendendi aditum intercludit; scaras nihilominus ex utrāque ripā Matronae ad custodiam deputat. Quā de re Nortmanni valde constricti, obsides electos et Carolo missos eā conditione donant, ut omnes captivos quos ceperant postquam Matronam intraverant, sine morā aliquā redderent, et aut cum aliis Nortmannis constituto die placiti a Sequanā recedentes mare peterent, aut si alii cum eis redire non vellent, unā cum exercitu Caroli retractantes ire bello appeterent; sicque, datis decem obsidibus, sunt ad suos redire permissi. Et post viginti circiter dies ipse Welandus ad Carolum veniens, illi se commendavit, et sacramenta cum eis quos secum habuit statim praebuit. Indeque ad naves regressus, cum omni Danorum navigio usque ad Gemeticum, ubi illorum naves statuerunt reficere et vernale aequinoctium exspectare, descendit. Refectis navibus, Dani mare petentes per plures classes se dividunt, et prout cuique visum est, in diversa velificant; major autem pars Britannos, qui Salomone duce habitant in Niustriā, petit; quibus et illi junguntur, qui in Hispaniā fuerant. De quibus Rodbertus duodecim naves, quas Salomon in contrarietatem ejus locario jure conduxerat, in fluvio Ligeri capit, omnesque qui in illo fuere navigio interfecit, praeter paucos, qui fugā lapsi delituerunt. Rodbertus autem Salomonem sustinere non valens, cum praefatis Nortmannis qui de Sequanā exierunt, antequam illos Salomon sibi adversus eum adscisceret, datis utrimque obsidibus, in sex milibus argenti contra eumdem Salomonem convenit. Welandus cum uxore et filiis ad Karolum venit et christianus cum suis efficitur.

Carlomannus, Hludowici regis Germaniae filius, concessā sibi a patre regni portione quam pridem invaserat, et dato sacramento, ne amplius inde sine patris voluntate invaderet, cum patre pacificatur, Hludowicus denique, filius Сaroli regis, consilio Guntfridi atque Gozfridi Salomonem adit, validam Brittonum manum obtinet, et cum eis Rotbertum patris fidelem impetit. Andegavum et alios quos adire potuit pagos caede, igni, depraedatione devastat. Rotbertus siquidem Britones redeuntes cum maximā depraedatione aggreditur, et plusquam ducentos Britonum primores occidit, et praedam excutit. Quem iterum Hludowicus bello querit, in fugam ab eo vertitur, et dispersis sociis vix evasit. Carolus rex Aquitanorum, Caroli regis filius, necdum quindecim annos complens, persuasione Stephani relictam Humberti comitis sine voluntate et conscientiā patris in conjugem ducit. Sed et saepefatus Hludowicus, frater ipsius Caroli, e vestigio in ipso quadragesimae sanctae initio filiam Harduini quondam comitis, sororem scilicet Odonis sui multum complaciti, sibi conjugem copulat. Carolus, horum pater, omnes primores regni sui ad locum qui Pistis dicitur, ubi ex unā parte Andella et ex alterā Audura Sequanam influunt, circa Junii Kalendas cum multis operariis et carris convenire facit, et in movens, Cabillonem<ref>Cavillonem [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00276.html Ch.]</ref> petiit, indeque per Moriennam iter agens, per clusas<ref>claustra [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00790.html Aim.]</ref> montis Cinisii Italiam a Bosone et uxore illius deductus introivit.

Ludovicus rex Trecas<ref>rex a Trecis [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00790.html Aim.]</ref> Compendium reversus, auditā renunciatione legatorum suorum, quos ad consobrinum<ref>sobrinum [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00276.html Ch.] [https://books.google.ru/books?id=TfzH2T72xUAC&lpg=PA36&ots=_Vu6T3hnW0&hl=ru&pg=PA31#v=onepage&q&f=false Bouquet.]</ref> suum Ludovicum pro pace inter se obtinendā direxerat, cum quibusdam consiliariis suis venit usque ad Heristallium; et Kalendas Novembris simul convenientes apud Marsnam, utrimque pax firmata est inter eos, et condixerunt placitum in purificatione sanctae Mariae, ut simul iterum convenirent, Ludovicus Caroli filius ad Gundulfi villam, et Ludovicus Ludovici filius circa eundem locum in commoditate suā. In ipso quidem placito haec quae sequuntur inter eos consensu fidelium illorum<ref>suorum [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> servanda convenerunt:

Conventio quae inter gloriosos reges, Ludovicum filium Caroli imperatoris, itemque Ludovicum filium regis Ludovici, in loco qui vocatur Furonis<ref>Furoni [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.] </ref> Kalendas Novembris, ipsis et communibus fidelibus ipsorum faventibus et consentientibus, jacta est, anno incarnationis dominicae 878<ref>DCCCLXXIX. ind. duodecimā [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.] [https://books.google.ru/books?id=peBViAJXsacC&hl=ru&pg=PA409#v=onepage&q&f=false Sirm.] [https://books.google.ru/books?id=Mgd1pocj2K0C&hl=ru&pg=PA301#v=onepage&q&f=false Baluz.]</ref>. indictione 11, dicente rege Ludovico filio Caroli: Sicut inter patrem meum Carolum et patrem vestrum Ludovicum regnum Lotharii divisum fuit, volumus ut ita consistat. Et si aliquis nostrorum fidelium de regno paris<ref>patris [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00276.html Ch.] [https://books.google.ru/books?id=TfzH2T72xUAC&lpg=PA36&ots=_Vu6T3hnW0&hl=ru&pg=PA31#v=onepage&q&f=false Bouquet.]</ref> sui ex hoc aliquid purprisum<ref>purprisum apud Sirmondum, Baluzium, Aimoini continuatorem et in codice regio; usurpatum [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00276.html Ch.] [https://books.google.ru/books?id=TfzH2T72xUAC&lpg=PA36&ots=_Vu6T3hnW0&hl=ru&pg=PA31#v=onepage&q&f=false Bouquet.]</ref> habet, jussu nostro illud dimittat. De regno vero quod Ludovicus imperator Italiae<ref>in Italiā [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> habuit, quia nec dum ex illo aliqua divisio facta est, quicumque modo illud tenet, ita teneat, donec Domino volente iterum simul venientes, cum communibus fidelibus nostris inveniamus et diffiniamus, quid<ref>al. quod [https://books.google.ru/books?id=TfzH2T72xUAC&lpg=PA36&ots=_Vu6T3hnW0&hl=ru&pg=PA31#v=onepage&q&f=false Bouquet.]</ref> ex hoc melius et justius nobis visum fuerit. De regno autem Italiae, quia modo nulla ratio esse potest, omnes sciant, quia partem nostram de illo regno et requisivimus et requirimus, et Domino auxiliante requiremus.

Ista sequenti die statuta sunt:

Cap. 1. Ut quia firmitas amicitiae et conjunctionis nostrae modo, quibusdam praepedientibus causis, esse non potuit, usque ad illud placitum, quo simul ut conveniamus statutum habemus, talis<ref>talis amicitia inter nos maneat [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.] [https://books.google.ru/books?id=peBViAJXsacC&hl=ru&pg=PA409#v=onepage&q&f=false Sirm.] [https://books.google.ru/books?id=Mgd1pocj2K0C&hl=ru&pg=PA301#v=onepage&q&f=false Baluz.] cod. regius.</ref> enim amicitia inter nos manebit Domino auxiliante de corde puro et conscientiā bonā et fide non fictā, ut nemo suo pari vitam, regnum aut fideles suos, vel aliquid quod ad salutem sive prosperitatem ac honorem regni pertinet, discupiat aut forsconsiliet<ref>pertinet, non velit aut forte consiliet [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00277.html Ch.] [https://books.google.ru/books?id=TfzH2T72xUAC&lpg=PA36&ots=_Vu6T3hnW0&hl=ru&pg=PA32#v=onepage&q&f=false Bouquet.]</ref>.

Cap. 2. Ut si in cujuscumque<ref>alterutrius [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> nostrum regno pagani sive pseudochristiani insurrexerint, unusquisque<ref>uterque [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> veraciter suum parem, ubicumque necesse<ref>necessitas illi fuerit [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> fuerit et ipse rationabiliter potuerit, aut per semetipsum aut per suos fideles et consilio et auxilio prout melius<ref>quam optime [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> potuerit adjuvet.

Cap. 3. Ut si ego vobis superstes fuero, filium vestrum Ludovicum adhuc parvulum, et alios filios vestros quos vobis Dominus donaverit, ut regnum paternum hereditario jure quiete tenere possint, et consilio et auxilio, prout melius<ref>quam optime [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> potuero, adjuvabo. Si autem vos mihi superstes fueritis, filios meos Ludovicum et Carolomannum, et alios quos divina pietas mihi donare voluerit, ut regnum paternum quiete tenere possint, similiter et consilio et auxilio, prout melius potueritis, ut adjuvetis rogo<ref>adjuvabitis [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref>.

Cap. 4. Ut si aliqui susurrones et detractores, et qui paci nostrae invident et quietum regnum esse non patiuntur, inter nos lites et contentiones atque discordias seminare voluerint, nullus<ref>neuter [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> nostrum hoc recipiat aut libenter acceptet, nisi forte hoc ad rationem coram nobis utrisque et communibus fidelibus nostris perducere voluerit. Si vero hoc noluerit, cum nullo<ref>neutro [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> nostrum aliquam societatem habeat, sed omnes<ref>uterque [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> illum, sicut mendacem et falsatorem<ref>al. falsarium [https://books.google.ru/books?id=TfzH2T72xUAC&lpg=PA36&ots=_Vu6T3hnW0&hl=ru&pg=PA32#v=onepage&q&f=false Bouquet.]</ref> et inter fratres volentem seminare discordias, communiter a nobis abiciamus, ne de cetero quisque talia mendacia auribus nostris inserere<ref>inferre [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00277.html Ch.] [https://books.google.ru/books?id=TfzH2T72xUAC&lpg=PA36&ots=_Vu6T3hnW0&hl=ru&pg=PA32#v=onepage&q&f=false Bouquet.]</ref> audeat.

Cap. 5. Ut communiter, prout citius potuerimus, missos nostros ad Carolomannum et Carolum, gloriosos reges, dirigamus, qui eos<ref>qui ad … invitentur, ut nullatenus … obsecrentur [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00277.html Ch.] [https://books.google.ru/books?id=TfzH2T72xUAC&lpg=PA36&ots=_Vu6T3hnW0&hl=ru&pg=PA32#v=onepage&q&f=false Bouquet.]</ref> ad placitum quod octavo Idūs Februarii statutum habemus invitent, et, ut nullatenus venire differant, obsecrent<ref>qui eos ad placitum … invitent, et ut nullatenus venire different obsecrent [https://books.google.ru/books?id=peBViAJXsacC&hl=ru&pg=PA409#v=onepage&q&f=false Sirm.] et [https://books.google.ru/books?id=Mgd1pocj2K0C&hl=ru&pg=PA301#v=onepage&q&f=false Baluz.]</ref>; et si secundum quod optamus venire voluerint<ref>valuerint [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00277.html Ch.] [https://books.google.ru/books?id=TfzH2T72xUAC&lpg=PA36&ots=_Vu6T3hnW0&hl=ru&pg=PA32#v=onepage&q&f=false Bouquet.]</ref>, communiter nos ad Dei voluntatem et sanctae ecclesiae salvationem, ac communem honorem nostrum ac profectum, atque salvamentum totius populi christiani nobis commissi Domino cooperante ita conjungamus, ut de cetero in eo qui unus est, unum simus et unum velimus, et idipsum dicamus, secundum apostolum, et<ref>omnes ut non [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00277.html Ch.]</ref> faciamus omnes, et non sint in nobis ulla schismata<ref>scismata [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00271.html Ch.] [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref>.

Cap. 6. Si autem illi, obsecratione nostrā vocati et invitati, aut missi eorum ad praefatum placitum venire distulerint, nos, secundum quod statutum habemus, illuc omnino venire, et nos secundum Dei voluntatem conjungere omnimodis non omittamus, nisi forte talis inevitabilis necessitas evenerit, pro quā id fieri nullatenus possit. Et si hoc acciderit, ad tempus quisque<ref>uterque [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> pari suo hoc rescire faciat; et propterea amicitia nostra nec minuatur nec immutetur, donec Domino jubente congruo tempore perfecte confirmetur.

Cap. 7. Ut res ecclesiarum in cujuscumque regno caput fuerit, tam de episcopatibus quam de abbatiis, sine ullā contradictione rectores ipsarum ecclesiarum illas possideant; et si aliquid ibi mali factum<ref>misfactum [https://books.google.ru/books?id=peBViAJXsacC&hl=ru&pg=PA409#v=onepage&q&f=false Sirm.] et Baluz.</ref> a quoquam est, in cujuscumque regno illae res consistunt, legaliter<ref>regulariter [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00277.html Ch.] [https://books.google.ru/books?id=TfzH2T72xUAC&lpg=PA36&ots=_Vu6T3hnW0&hl=ru&pg=PA32#v=onepage&q&f=false Bouquet.]</ref> exinde justitiam reddere faciat.

Cap. 8. Et quia per vagos et in tyrannicā consuetudine inreverentes homines pax et quies regni perturbari solet, volumus ut ad quemcumque nostrum talis venerit, ut de his quae egit rationem et justitiam subterfugere possit, nemo ex nobis<ref>possit neuter nostrum [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00791.html Aim.]</ref> illum ad aliud recipiat vel retineat, nisi ut ad rectam rationem et debitam emendationem perducatur. Et si rationem rectam subterfugerit, omnes<ref>uterque [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00792.html Aim.]</ref> in commune, in cujus regnum venerit, illum persequamur, donec aut ad rationem perducatur, aut de regno expellatur vel deleatur.

Cap. 9. Volumus ut hi qui merito proprietatem illorum in regno nostro perdiderunt<ref>perdiderint [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00278.html Ch.] [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11196831_00792.html Aim.]</ref>, ita judicentur, sicut temporibus nostrorum antecessorum inventum fuit; qui vero dicunt injuste se proprietatem illorum<ref>suam [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00278.html Ch.]</ref> perdidisse, veniant in nostram praesentiam, et sicut justum est, ita illis<ref>ita de illis [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10327779_00278.html Ch.]</ref> judicetur, et sua recipiant.

Hoc dicto, Ludovicus Ludovici filius ad sua rediit, et Ludovicus Caroli filius per Arduennam veniens

879. 

anno incarnationis dominicae in Longlario nativitatem Domini celebravit. Et aliquandiu in Arduennā demorans indeque iter agens, circa purificationem sanctae Mariae ad Pontigonem venit, unde volens ire in partes Augustoduni ad comprimendam rebellionem Bernardi markionis, usque ad Trecas perrexit. Sed quia ingravescente infirmitate suā — dicebatur enim veneno infectus — longius ire non potuit, filium et aequivocum suum Ludovicum bajulationi Bernardi, comitis Arvernici, specialiter committens, Hugonem abbatem et Bosonem, et praefatum Bernardum cum filio suo, sed et Theodericum cum sociis suis, Augustudunum misit, quatenus ipsum comitatum ad opus Theoderici, cui antea illum dederat, evindicarent. Ipse autem cum magnā difficultate per Jodrum monasterium Compendium venit, et sentiens se mortem evadere non posse, per Odonem, Belvacensem episcopum, et Albuinum comitem coronam et spatam ac reliquum regium apparatum filio suo Ludovico misit, mandans illis qui cum eo erant, ut eum in regem sacrari ac coronari facerent. Ipse autem 4. Idūs Aprilis in die parasceues jam vespere obiit; et in crastinā, scilicet in vigiliā sancti paschae, in ecclesiā sanctae Mariae sepultus fuit.

Audientes autem Odo et Albuinus illum esse defunctum, quae portaverant Theoderico camerario dederunt, et cum festinatione reversi sunt. Illi autem qui cum Hludowico filio regis erant, auditā morte patris ipsius infantis, mandaverunt primoribus qui in istis partibus erant, ut apud Meldis convenirent obviam eis, et ibi tractarent, quid de cetero agere deberent. Inter Bosonem autem et Theodericum mediante Hugone abbate conventum est, ut Boso comitatum Augustodunum haberet, et Theodericus abbatias quas Boso in istis partibus habuerat, in commutatione acciperet. Gozlenus denique abbas, memor injuriarum ac insidiarum suarum, quas a suis aemulis tempore praecedenti sustinuerat, fisus de familiaritate quam cum Ludovico, Germaniae rege, et cum uxore illius atque cum primoribus illius terrae, quando captus in bello apud Andrnacum et trans Rhenum ductus fuerat, obtinuit, coepit cogitare, qualiter talionem suis contrariis redderet, et Chuonradum, Parisiaci comitem, spe falsā de praecellenti potestate deludens, et quaedam ingenia qualiter id exequi posset enarrans, sibi conjunxit; et ante quam illi qui cum regis filio erant, ad condictum placitum apud Meldis venirent, acceleraverunt quoscumque potuerunt episcopos et abbates atque potentes homines ad conventum vocare, ubi Thara Isaram influit, eo sub obtentu, ut quia rex defunctus erat, unanimiter tractarent de regni pace atque utilitate. His autem qui convenerant, persuaserunt, ut Ludovicum, Germaniae regem, in hoc regno convocarent, et ejus largitione honores quos hactenus obtinere non potuerunt, sine ullā dubitatione haberent. Et miserunt nuncios suos ad praedictum Ludovicum et uxorem ejus, mandantes ut usque Mettis venire accelerarent, et illuc omnes episcopos et abbates ac primores istius regni ad illum perducere possent; sicque per Silvacum et secus Axonam multas depraedationes ac rapinas facientes, usque ad Viridunum venerunt. Veniente autem Ludovico Mettis, iterum ad illum nuncios miserunt, postulantes ut usque ad Viridunum veniret, quatenus commodius populum istius regni ad illum perducere possent. Veniens autem Ludovicus usque ad Viridunum, tanta mala exercitus ejus in omnibus nequitiis egit, ut paganorum mala facta illorum vincere viderentur.

Audientes autem Hugo et Boso ac Theodericus et illorum socii, quae Gozlenus et Chuonradus cum illorum complicibus machinabantur, miserunt Vultarium, episcopum Aurelianensem, et Goiramnum ac Anscherum comites ad Ludovicum apud Viridunum, ut ei offerrent partem de regno Lotharii junioris, quam Carolus contra fratrem suum Ludovicum, ipsius Ludovici patrem, acceperat, ut acceptā illā portione regni, in regnum suum rediret, et quod reliquum de regno patris sui Caroli Ludovicus habuit, filiis suis consentiret. Ludovicus vero et sui acceptam habentes talem oblationem, cum dedecore Gozlenum et Chuonradum ac complices illorum rejecerunt, et acceptā regni parte sibi oblatā, Ludovicus ad palatium suum Franconofurd rediit.

Audiens autem hoc uxor illius, satis moleste tulit, dicens, quia si illa cum eo venisset, totum istud regnum haberet. Angustiantes autem Gozlenus et Chuonradus, ad ipsam reginam fecerunt confugium, querimoniam agentes qualiter essent decepti; et acceptis missis, qui eos de parte Ludovici confortarent, sed et alios quasi obsides, reversi sunt, rapinas et depraedationes facientes quocumque pervenire potuerunt, renunciantes sociis suis, Ludovicum quantocius cum magno exercitu venturum, quoniam ad praesens venire non poterat, quia nunciatum est ei non incertā relatione, fratrem suum Carolomannum, paralysi percussum et jam morti vicinum, cum abiret decessisse, suumque filium de concubinā, nomine Arnulfum, partem regni illius occupasse, et ideo in illā parte festinus pergeret, sicut et fecit. Sopitā vero, sicut potuit, in illis partibus commotione, reversus est ad uxorem suam. Audientes autem Hugo abbas et ceteri primores, qui cum filiis quondam senioris sui Ludovici, Ludovico scilicet et Carolomanno, agebant, Ludovicum cum uxore suā in istas partes venturum, quosdam episcopos, Ansegisum et alios, miserunt ad Ferrarias monasterium, et ibi eos consecrari et coronari in reges fecerunt.

Interea Boso, persuadente uxore suā, quae nolle vivere se dicebat, si, filia imperatoris Italiae et desponsata imperatori Graeciae, maritum suum regem non faceret, partim comminatione constrictis, partim cupiditate illectis pro abbatiis et villis eis promissis et postea datis, episcopis illarum partium persuasit, ut eum in regem ungerent et coronarent. Hugo etiam, filius junioris Lotharii ex Waldradā, collectā praedonum multitudine, regnum patris sui est molitus invadere.

Carolus, Ludovici quondam Germaniae regis filius, in Langobardiam perrexit, et ipsum regnum obtinuit; cum quo apud Urbam, antequam montem Jovis transiret, Ludovicus et Carolomannus loqui perrexerunt. Et illo eunte in Langobardiam, ipsisque reversis ab eodem itinere, nuntiatum est eis, quod Nortmanni qui erant in Ligeri, terreno itinere terras illas depraedabantur; et statim moti in illas partes, in die missae sancti Andreae eos invenientes, multos ex eis occiderunt, et plures in Vencennā fluvio immerserunt, et exercitus Francorum Deo volente cum victoriā incolomis remeavit.

880. 

Anno incarnati verbi 880. Ludovicus, rex Germaniae, unā cum uxore suā ab Aquis in istas partes iter arripuit, et usque ad Duziacum venit, ubi Gozlenus et Chuonradus obviam illi venerunt, quamplurimis jam de illorum complicibus ab illorum societate retractis. Indeque Ludovicus et uxor sua ad Attiniacum, indeque ad Ercuriacum, et sic usque Ribodimontem pervenerunt; et videntes quia Gozlenus et Chuonradus quod ei polliciti fuerant attendere nequiverunt, et ipse ac uxor sua quae speraverant obtinere non possent, pactis amicitiis cum filiis Ludovici et condicto placito futuro mense Junio ad Gundulfi villam, reversi sunt in patriam suam. Et inveniens Ludovicus Nortmannos in itinere, Domino opem ferente magnam ex illis partem occidit exercitus suus, sed in Saxoniā magnum damnum de fidelibus suis per Nortmannos sustinuit. Filii autem Ludovici quondam regis reversi sunt Ambianis civitatem, et sicut fideles illorum invenerunt, regnum paternum inter se diviserunt, id est ut Ludovicus quod de Franciā residuum erat ex paterno regno, sed et Niustriam cum marchiis suis haberet, et Carolomannus Burgundiam et Aquitaniam cum marchiis suis haberet, et quique de proceribus secundum convenientiam, in cujus divisione honores haberent, illi se commendarent. Inde Compendium redeuntes, ibi pascha Domini celebraverunt, et post haec per Remum et Catalaunis civitates ad placitum condictum mediante Junio apud Gundulfi-villam obviam suis consobrinis venerunt. Ad quod placitum Ludovicus, infirmitate detentus, venire non potuit, sed pro se missos suos direxit. Karolus autem a Langobardiā rediens, illuc venit. In quo placito communi consensu inventum est, ut ipsi reges, Ludovici quondam filii, ad Attiniacum redirent cum scarā Ludovici, Germaniae regis, et Hugonem, Lotharii junioris filium, impeterent. Quo venientes, quia Hugonem non invenerunt, sororium illius Teutbaldum bello aggressi sunt, et multis interfectis, illum in fugam verterunt; indeque cum hoste ex regnis suis unā cum praedictā scarā Ludovici, regis Germaniae, praedicti reges, ordinatis qui regnum suum contra Nortmannos in Ganto residentes custodirent, in Burgundiam versus Bosonem per mensem Julium a Trecas civitate perrexerunt, Carolo rege illuc cum exercitu suo in Bosonem venturo. In quo itinere ejectis de castro Matiscano Bosonis hominibus, ipsum castellum ceperunt, et eum comitatum Bernardo cognomento Plantā-pilosā dederunt; et perrexerunt simul Carolus, Ludovicus et Carolomannus ad obsidendam Viennam, in quā Boso uxorem suam cum filiā et magnam partem de suis hominibus relinquens, fugam ad montana quaedam arripuit. Karolus autem, qui se unā cum consobrinis suis Viennam obsessurum promiserat, mox ut quaedam sacramenta utrinque inter eos facta fuerunt, ab ipsā obsidione recessit, et in Italiam perrexit; indeque Romam veniens, a Johanne papā se in die nativitatis Domini in imperatorem consecrari obtinuit.

881. 

Anno incarnationis dominicae 881. remanente Carolomanno cum suis contra Bosonis seditionem, Ludovicus frater ejus reversus est in partem regni sui contra Nortmannos. Qui vastantes omnia in suo itinere, Corbejae monasterium et Ambianis civitatem aliaque sancta loca occupaverunt, de quibus non modicam partem occisis ceterisque fugatis, et ipse Ludovicus unā cum suis retrorsum, nemine persequente, fugam arripuit, divino manifestante judicio, quia quod a Nortmannis fuerat actum, non humanā sed divinā virtute patratum extiterit. Iterum namque Nortmannis regredientibus in partem regni sui, isdem Ludovicus cum quibus potuit obviam eis perrexit, et castellum materiā ligneā quorumdam consiliariorum suorum hortatu in loco qui dicitur Stromus clausit, quod magis ad munimen paganorum quam ad auxilium Christianorum factum fuit, quoniam ipse rex Ludovicus invenire non potuit, cui illud castellum ad custodiendum committere posset. Indeque reversus, anno dominicae incarnationis 882. apud Compendium nativitatem Domini, sed et sanctum pascha celebravit.

882. 

Ubi nunciatum est ei, quia consobrinus suus Ludovicus, Ludovici Germaniae regis filius, inutiliter sibi et ecclesiae ac regno vivens, morti succubuit. Venientes autem primores partis illius regni quae ipsi Ludovico in locarium data fuerat, quatenus quae pater et avus illorum habuerunt, eis consentiret, voluerunt se illi commendare; sed consilio primorum propter sacramenta quae inter eum et Carolum facta fuerunt, non eos in commendationem suscepit, sed scaram hostilem, cui praefecit Theodericum comitem, quasi in adjutorium illorum contra Nortmannos disposuit. Et ipse ultra Sequanam, ac si recepturus Britonum principes et bellaturus contra Nortmannos, usque Turones perrexit. Ubi infirmatus est corpore, et lecticā deportatus usque ad monasterium sancti Dionysii; mense Augusto ibi mortuus est et sepultus.

Primores autem regni expeditum nuntium miserunt ad Carolomannum, mandantes ut, relictis qui Viennam obsiderent et seditioni Bosonis resisterent, ipse quantocius ad eos venire festinaret, quoniam hostiliter ipsi praeparati erant in occursum Nortmannorum, qui civitates Coloniam et Treviris cum monasteriis sibi contiguis jam incensas haberent, et monasterium sancti Landberti in Leudico, et Promiae, et Indae, Aquis etiam palatium, omniaque monasteria parrochiarum Tungrensis videlicet, Attrebatensis, Cameracensis, et partem Remensis parrochiae suae ditioni addicta, et partim cum castello Mosomagensi incensa, et Walam, Mettensem episcopum, contra sacram auctoritatem et episcopale ministerium armatum et bellantem, occisum et socios ejus fugatos habebant. Ipsi autem parati erant illum recipere, et se illi commendare, sicut et fecerunt. Dum autem in eodem procinctu degeret, mense Septembrio nunciatum est illi certo nuntio, quia captā Viennā, uxorem Bosonis et filiam ejus Richardus, frater ipsius Bosonis, ad comitatum suum Augustudunensem adductam habebat. Sed et Hastingus et complices illius Nortmanni, ex Ligeri egressi, maritimas partes petierunt. Carolus autem, nomine imperator, contra Nortmannos venit cum multo exercitu usque ad illorum firmitatem; quo veniens concidit cor ejus, et placitamento Gotafridum cum suis, ut baptisma susciperet, et Frisiam aliosque honores quos Roricus habuerat reciperet, interventione quorumdam obtinuit. Sigefrido etiam et Vurmoni illorumque complicibus plura milia argenti et auri, quae de thesauro sancti Stephani Mettensis aliorumque sanctorum locis arripuit, eis dedit, et ad devastandam regni sui atque consobrini sui partem, sicut antea fecerant, residere permisit. Hugoni autem, junioris Lotharii filio, facultates ecclesiasticas Mettensis episcopii, quas sacri canones futuro episcopo reservari praecipiunt, ad consumendum remisit. Engilbergam vero, Ludovici Italiae regis uxorem, quam imperator in Alamanniam transduxerat, per Leudoardum, Vercellensem episcopum, Johanni papae sicut petierat Romam remisit; et sic versus Warmatiam, placitum suum Kalendas Novembris habiturus, a Nortmannis recessit. Ad quod placitum Hugo abbas, quibusdam sociis secum assumptis, profectus, Carolum adiit pro petitione partis regni, quam frater suus Ludovicus in locarium acceperat, ut sicut ipse Carolus olim promiserat, Carolomanno restitueret. Unde nil certi obtinuit, sed absentia illius in isto regno maximum detrimentum fecit, quia Carolomannus non habuit unde Nortmannis posset resistere, quibusdam regni primoribus ab ipsius auxilio se retrahentibus; quapropter usque circa Laudunum castellum venerunt, et quae in gyro ipsius castelli erant depraedati sunt et incenderunt, et disposuerunt Remis venire, indeque per Suessiones et Noviomagum pergentes, ad praefatum castellum expugnandum redire, et regnum sibi subicere. Quod pro certo audiens Hincmarus episcopus, cujus homines de potestate Remensis episcopii cum Carolomanno erant, vix noctu cum corpore sancti Remigii et ornamentis Remensis ecclesiae, sicut infirmitas corporis ejus poscebat, sellā gestatoriā deportatus, et canonicis ac monachis atque sanctimonialibus hac illacque dispersis, ultra Matronam in quādam villā quae Sparnacus nominatur, vix fugā lapsus pervenit. Scara autem de Nortmannis plenitudinem illorum praeveniens, usque ad portam Remis pervenit, qui ea quae extra civitatem invenerunt depraedati sunt, et villulas quasdam incenderunt; sed civitatem, quam nec murus nec humana manus defendit, Dei potentia et sanctorum merita, ne illam ingrederentur, defenderunt. Carolomannus autem Nortmannorum superventionem audiens, cum quibus potuit eos aggressus est, et magnam partem de his qui praedam ducebant occidit, et partim in Axonā necati sunt; maxime autem ex illis qui Remum adierunt, volentibus ad socios suos redire, praedam excussit. Major vero et fortior pars de Nortmannis in quādam villā quae vocatur Avallis se reclusit, ubi eos illi qui erant cum Carolomanno, sine periculo sui adire nequiverunt; unde circa vesperam pedetentim retro reversi, in vicinis villis se collocaverunt. Nortmanni vero, mox ut luna eis illuxit, ab ipsā villā egressi, itinere quo venerant redierunt

Annotationes. 

Historia
Opera quae Hincmarus Remensis scripsit
ru:Бертинские анналы/Часть третья. Анналы Гинкмара Ремского