Etsi multa luctuosa
Sanctissimi Domini Nostri PII divina providentia 

PAPAE IX. 

EPISTOLA EVANGELICA 
ad omnes Patriarchas, Primates, Archiepi- 
scopos, Episcopos, aliosque locorum Ordi- 
narios gratiam et communionem cum 
apostolica sede habentes. 

PIUS PP. IX. 

Venerabiles Fratres salutem et apostolicam 
benedictionem. 

Etsi multa luctuosa et acerba pati ex ipsis diu 
turni Nostri Pontificatus exordiis Nobis contigerit 
variis de causis, quas in litteris encyclicis crebro ad 
Vos datis explicavimus; adeo tamen postremis hisce 
annis crevit aerumnarum moles, ut ea paene obru 
eremur, nisi Nos divina benignitas sustentaret. Imo 
vero modo res eo devenit, ut mors ipsa vitae tot 
fluctibus exagitatae praestare videatur, et elatis in 
caelum oculis exclamare cogamur interdum: melius 
est nos mori , quam videre mala sanctorum. Scilicet ex quo alma haec Urbs Nostra, permittente Deo, 
armorum vi capta, hominumque regimini subacta fuit 
contemptorum iuris, religionis hostium, quibus humana 
omnia et divina promiscua sunt, nulla ferme dies 
transiit, quin aliis atque aliis iniuriis atque vexatio 
nibus cordi Nostro iam saucio novum aliquod vulnus 
infligeretur. Personant adhuc ad aures Nostras que 
stus et gemitus virorum et virginum e religiosis familiis, quae a suis sedibus exturbatae et egentes, hostili more profligantur ac disiiciuntur, quemadmodum 
in iis locis fieri solet ubicumque ea factio dominatur, 
quae ad socialem ordinem pervertendum intendit; 
quippe velut, Athanasio teste, magnus inquiebat Antonius, omnes quidem Christianos diabolus odit, sed 
probos monachos, Christique virgines tolerare nullo 
modo potest. Illud etiam nuper vidimus quod nunquam futurum suspicabamur, sublatam et abolitam 
Universitatem Nostram Gregorianam ideo institutam, 
ut ad eam (iuxta veteris auctoris effatum de Romana 
Anglo-saxonum schola scribentis) iuniores clerici e 
longinquis etiam regionibus in doctrina et fide catholica erudiendi venirent, ne quid in suis ecclesiis sini 
strum, aut catholicae unitati contrarium doceretur, et 
sic in fide stabili roborati ad propria remearent. Ita 
dum per nefarias artes paulatim omnia Nobis subducuntur praesidia et instrumenta, quibus Ecclesiam uni 
versam regere ac moderari valeamus, luculenter patet, 
quantopere a veritate abhorreat quod affirmatum fuit, 
nihil esse imminutum, urbe Nobis ademta, de liber 
tate Romani Pontificis in exercitio spiritualis ministerii 
et in iis agendis quae ad catholicum pertinent orbem; 
simulque manifestius quotidie evincitur quam vere ac merito declaratum toties a Nobis et
inculcatum fuerit, sacrilegam ditionis Nostrae usurpationem
eo praesertim spectasse ut Pontificii Primatus vis et efficacia
frangeretur, ipsaque tandem catholica religio, si fieri posset,
plane deleretur.

« Verum non hoc Nobis potissime constitutum est ut de
iis malis ad vos scriberemus, quibus Urbs haec Nostra et
universa simul divexatur Italia; imo angores hosce Nostros
moesto fortasse premeremus silentio, si divina daretur clementia,
lenire Nos posse dolores acérrimos, quibus tot Venerabiles
Fratres sacrorum Antistites eorumque Clerus et populus
in aliis regionibus cruciantur.

« Vos enimvero non latet, Venerabiles Fratres, quosdam
ex Helveticae foederationis Pagis, non tam ab heterodoxis compulsos,
quorum imo nonnulli facinus reprobarunt, quam ab
actuosis sectarum asseclis hodie passim rerum potitis, omnem
pervertisse ordinem, ipsaque sufifodisse constitutionis Ecclesiae
Christi fundamenta non modo contra quamlibet iustitiae rationisque
normam, sed obstante etiam data publice fide; quum
ex solemnibus pactis, suffragio et auctoritate quoque legum
foederationis muniti, sartam tectam catholicis manere oporteret
religiosam libertatem. Deploravimus equidem in Allocutione
Nostra habita die 23 decembris anni praeteriti illatam
religiosae rei vim ab illorum Pagorum Guberniis « sive decernendo
de dogmatibus catholicae fidei, sive favendo apostatis,
sive exercitium intercipiendo episcopalis potestatis ». At vero
iustissimae querelae Nostrae, exhibitae etiam mandationibus
Nobis foederali Consilio a Nostro Negotiorum Gestore, neglectae
plane fuerunt, nec aequior ratio habita fuit expostulationum
a catholicis cuiusvis ordinis, et ab Helvético Episcopatu
iterum atque iterum editarum; quin imo irrogatae pridem
iniuriae novis et gravioribus cumulatae sunt.

« Nam post violentam electionem Venerabilis Fratris
Gasparis Episcopi Hebronensis Vicarii Apostolici Gebennensis,
quae tam decora et gloriosa patienti, quam foeda et indecora 
mandantibus atque exequentibus extitit, Gebennense Gubernium
diebus 23 martii et 26 augusti huius anni duas promulgavit
leges plane consentaneas Edicto proposito mense octobri
superioris anni, quod in memorata Allocutione fuerat a nobis
improbatum. Nimirum idem Gubernium sibi ius arrogavit
refingendi in eo Pago constitutionem Ecclesiae catholicae,
eamque exigendi ad democraticam formam, subiiciens Episcopum
cum quoad exercitium propriae iurisdictionis et administrationis,
tum quoad potestatis suae delegationem auctoritati
civili ; vetans ne in Pago illo domicilium haberet ; definiens
paroeciarum numerum et limites ; proponens formam et conditiones
electionis parochorum et vicariorum, casusque et
modum revocationis eorum aut suspensionis ab officio; tribuens
laicis hominibus ius illos nominandi, laicis item credens temporalem
cultus administrationem, eosque, inspectorum instar,
rei ecclesiasticae generatim praeficiens. Cautum praeterea his
legibus, ut sine Gubernii venia, et hac quidem revocabili,
parochi et vicarii functiones nullas exercerent, nullas dignitates
acciperent illis ampliores, quam per populi electionem essent
adepti, iidemque a potestate civili ad iusiurandum adigerentur
in ea verba, quibus veri nominis apostasia continetur. Nemo
non videt huiusmodi leges non solum irritas et nullius roboris
esse ex omnimodo potestatis defectu in legislatoribus laicis
et ut plurimum heterodoxis; sed etiam in iis, quae praecipiunt
sic adversari catholicae fidei dogmatibus, et ecclesiasticae
disciplinae per oecumenicam Synodum Tridentinam et Pontificias
constitutiones sancitae, et eas omnino a Nobis improbare
damnarique oporteat.

« Nos itaque ex officii Nostri debito, auctoritate Nostra
Apostolica eas solemniter reprobamus et condemnamus ; declarantes
simul, illicitum esse ac plane sacrilegum iuramentum
ab ipsis indictum ; eosque propterea omnes, qui in Gebennensi
tractu aut alibi iuxta earumdem legum decreta aut non absimili
modo suffragante populo et confirmante civili potestate
electi, audeant obire munia ecclesiastici ministerii, ipso facto 
incurrere in excommunicationem maiorem peculiariter reservatam
huic Sanctae Sedi aliasque poenas canonicas ; adeoque
eos omnes fugiendos esse a fidelibus, iuxta divinum monitum,
tamquam alienos et fures qui non veniunt nisi ut furentur,
mactent et perdant.

« Tristia quidem et funesta haec sunt, quae hactenus commemoravimus,
sed funestiora etiam contigerunt in quinque ex
septem Pagis, quibus constat Basileensis Dioecesis nempe
Soloduri, Bernae, Basileae-campestris, Argoviae, Turegi. Ibi
quoque de paroeciis, deque parochorum atque vicariorum electione
et revocatione leges latae sunt Ecclesiae regimen, divi
namque constitutionem evertentes, ecclesiasticum ministerium
saeculari dominationi subiicientes et omnino schismaticae ; quas
proinde, eamque nominatim, quae lata est a Gubernio Solodurensi
diei 23 decembris anno 1872, reprobamus et damnamus,
et tamquam reprobatas et damnatas perpetuo habendas
decernimus.

« Quum porro Ven. Frater Eugenius Episcopus Basileensis
iusta indignatione et apostolica constantia reiecisset articulos
quosdam in conciliábulo seu conferentia, ut aiunt, dioecesana,
ad quam convenerant Delegati quinque Pagorum supra dictorum,
constitutos, sibique propositos, et omnino necessariam
haberet reiiciendi causam, quod episcopalem auctoritatem laederent,
regimen hierarchicum subverterent, et haeresi faverent
aperte ; ob eam rem ab Episcopatu deiectus, a suis aedibus
abstractus et in exilium violenter actus fuit. Tum nullum
fraudis aut vexationis genus omissum, ut in quinque Pagis
praedictis clerus et populus in schisma induceretur ; interdictum
clero a quolibet commercio cum Pastore exulante, iussumque
datum cathedrali Capitulo Basileensi, ut ad electionem
Vicarii Capitularis vel Administratoris conveniret, perinde ac
si Sedes episcopalis reapse vacaret ; quod facinus indignum
strenue Capitulum edita protestatione ab se reiecit. Interim
decreto et sententia Magistratuum civilium Bernensium novem
et sexaginta parochis territorii Iurensis primo indictum est, ne
ministerii sui functiones obirent, dein vero abdicatum officium,,
hac una de causa quod palam testati essent, sese legitimum
Episcopum et Pastorem Ven. Fratrem Eugenium unice agnoscere,
seu nolle se turpiter ab unitate catholica desciscere.
Quo factum est, ut totum illud territorium quod catholicam
fidem constanter retinuerat, et Bernensi Pago iampridem miletum
fuerat ea lege pactoque ut religionis suae liberum atque
inviolatum exercitium haberet, paroecialibus concionibus, solemnibus
baptismatis, nuptiarum et funerum privaretur, conquerente
frustra et reclamante fidelium multitudine iam per summam
iniuriam in hoc discrimen adducta, ut vel schismaticos haereticosque
pastores politica auctoritate intrusos recipere, vel
quocumque sacerdotum auxilio et ministerio destitui cogatur.
« Nos utique Deo benedicimus qui eadem gratia, qua martyres
olim erigebat et confirmabat, sustentat modo ac roborat
eam partem electam catholici gregis, quae viriliter sequitur
Episcopum suum opponentem murum pro domo Israel ut stet
in praelio in die Domini 
et nescia formidinis vestigiis ingreditur
ipsius Capitis Martyrum Iesu Christi, dum agni mansuetudinem
ferociae luporum obiiciens fidem suam alacriter
constanterque propugnat.

« Nobilem hanc Helvetiorum fidelium constantiam aemulatur
haud minori commendatione clerus populusque fidelis in
Germania, qui et ipse sequitur exempla illustria Praesulum
suorum. Hi enimvero spectaculum facti sunt mundo et angelis
et hominibus, qui eosdem indutos catholicae lorica veritatis
et galea salutis praelia Domini strenue praeliari undique circumspiciunt,
eorumque animi fortitudinem invictamque constantiam
eo magis admirantur et eximiis laudibus extollunt,
quo magis in dies invalescit acerrima prosecutio adversus eos
commota in Germanico Imperio ac potissimum in Borussia.
<L Praeter multas et graves iniurias catholicae Ecclesiae
superiori anno irrogatas, Gubernium Borussicum durissimis et
iniquissimis perlatis legibus, a prístino more prorsus alienis,
universam Clericorum institutionem et educationem laicae
potestati ita subiecit, ut ad hanc pertineat inquirere ac decernere,
quomodo clerici erudiendi ac fingendi sint ad sacerdotalem
vitam et pastoralem ; atque ulterius progrediens eidem
potestati ius tribuit cognoscendi et iudicandi de collatione
cuiusvis officii et beneficii ecclesiastici, atque etiam sacros
pastores officio et beneficio privandi. Praeterea quo celerius
et plenius ecclesiasticum regimen et hierarchicae subiectionis
ordo ab ipso Christo Domino constitutus subverteretur, plura
ab iisdem legibus iniecta sunt impedimenta Episcopis quominus
per censuras poenasque canonicas sive animarum saluti, sive
sanitati doctrinae in scholis catholicis, sive obsequio sibi a
clericis debito opportune prospiciant ; non aliter enim per eas
leges fas est Episcopis haec agere, quam iuxta placitum civilis
auctoritatis et ad normam ab ipsa propositam. Demum ne quid
deesset quo catholica Ecclesia penitus opprimeretur, regium
tribunal pro ecclesiasticis negotiis institutum fuit, quo vocari
possint Episcopi sacrique Pastores cum a privatis hominibus
qui iis subsunt, tum a publicis magistratibus, ut reorum
instar iudicium sustineant, et in exercitio spiritualis muneris
coerceantur.

« Sic Ecclesia Christi sanctissima, cui solemnibus etiam
iteratisque supremorum Principum sponsionibus, publicisque
pactis conventis asserta fuerat necessaria et plena religionis
libertas nunc luget in iis locis omni suo spoliata iure, et
infestis obnoxia viribus, quae extremum illi minantur excidium ;
novae enim leges eo pertinent ne amplius possit existere. Nil
mirum igitur quod religiosa tranquillitas prístina graviter eo
in Imperio perturbata fuerit ab huiusmodi legibus aliisque
Borussici Gubernii consiliis et actibus Ecclesiae infensissimis.
At perturbationis huius culpam perperam omnino coniicere
quis vellet in germanici Imperii catholicos. Nam si istis vitio 
vertendum est, quod legibus illis non acquiescant, quibus salva
conscientia acquiescere nequeunt, pari de causa parique modo
taxandi essent Iesu Christi Apostoli et martyres, qui atrocissima
quaeque supplicia et mortem ipsam subire maluerunt,
quam proprium prodere officium sanctissimaeque suae religionis
iura violare, impiis obsequendo persequutorum Principum
mandatis. Sane, Venerabiles Fratres, si praeter leges
civilis imperii aliae nullae extarent, et hae quidem sublimioris
ordinis, quas agnoscere oportet, violare nefas ; si propterea
civiles eaedem leges supremam constituerent conscientiae normam,
sicut impie iuxta et absurde quidam contendunt, reprehensione
potius quam honore et laude digni forent primaevi
martyres, et qui deinceps eos sequuti sunt, dum pro Christi
fide et Ecclesiae libertate sanguinem fuderunt; imo vero ne
licuisset quidem, obstantibus legibus invitisque principibus,
christianam tradere et propagare religionem Ecclesiamque
fundare. Fides tamen docet, et humana ratio demonstrat,
duplicem existere rerum ordinem, simulque binas distinguendas
esse potestates in terris, alteram naturalem quae humanae
societatis tranquillitati et saecularibus negotiis prospiciat, alteram
vero, cuius origo supra naturam est, quae praeest civitati
Dei, nimirum Ecclesiae Christi ad pacem animarum et salutem
aeternam divinitus instituta. Haec autem duplicis potestatis
officia sapientissime ordinata sunt, ut reddantur quae sunt
Dei Deo, et propter Deum quae sunt Caesaris Caesari; qui
ideo magnus est, quia caelo minor est; illius enim est ipse,
cuius caelum est et omnis creatura.

A quo certe divino mandato
nunquam deflexit Ecclesia, quae semper et ubique fidelium
suorum animis ingerere contendit obsequium, quod inviolabiliter
servare debent erga supremos Principes, eorumque iura
quoad saecularia; docuitque cum Apostolo, esse Principes non
timori boni operis sed mali, iubens fideles subditos esse non
solum propter iram, quia Princeps gladium portat vindex in
iram ei qui malum agit, sed etiam propter conscientiam, quia
in officio suo Dei minister est.

Hunc autem Principum metum
ipsa cohibuit ad opera mala, eumdem plane excludens a divinae
legis observantia, memor eius quod fideles docuit beatus
Petrus : nemo vestrum patiatur ut homicida, aut fur, aut maledicus,
aut alienorum appetitur ; si aiitem ut christianus, non
erubescat, glorificet autem Deum in isto nomine. 2
« Quae cum ita sint, facile intelligitis, Venerabiles Fratres,
quanto animi dolore Nos affici oportuerit legentes in epistola
nuper ad Nos data ab ipso Germanico Imperatore criminationem
non minus atrocem, quam insperatam adversus partem,
ut ipse ait, catholicorum sibi subditorum, praesertim vero
adversus catholicum Germaniae Clerum et Episcopos. Cuius
criminationis ea causa est quod hi nec vincula et tribulationes
verentes nec facientes animam suam pretiosiorem quam se,
parere recusent commemoratis legibus, eadem constantia, qua
priusquam illae iuberentur, protestati fuerant denunciantes
earum vitia, expostulationibus explicata gravibus, luculentis,
solidissimis, quas toto plaudente orbe catholico et non paucis
etiam ex heterodoxis, Principi, Administris eius, atque ipsis
supremis Regni Comitiis exhibuerant. Ob eam rem nunc ipsi
perduellionis crimine insimulantur, quasi in unum consentiant
et conspirent cum iis qui omnes humanae societatis ordines
perturbare nituntur, posthabitis innumeris praeclarisque argumentis,
quae inconcussam eorum fidem et observantiam in
Principem, studiumque incensum erga patriam evidenter testantur.
Imo Nos ipsi rogamur, ut catholicos illos et sacros
Pastores adhortentur ad earum legum observantiam, quod eo
valet ut Nostram Ipsi operam gregi Christi opprimendo et
dispergendo conferamus. Verum Deo freti confidimus, serenissimum
Imperatorem, rebus melius compertas ac perpensis,
reiecturum suspicionem tam inanem atque incredibilem erga 
subditos fidelissimos conceptam, neque passurum diutius, ut
eorum honor tam foeda discerpatur obtrectatione, et immerita
adversus illos perduret insectatio. Ceterum Imperialem hanc
epistolam ultro praeteriissemus hoc loco, nisi, Nobis plane
insciis et more certe insueto, vulgata fuisset ab officiali Berolini
ephemeride una cum alia manu Nostra exarata, qua serenissimi
Imperatoris iustitiam pro Ecclesia catholica in Borussia
appellavimus.

« Haec quae hucusque recensuimus, ante omnium oculos
posita sunt: quare dum coenobitae et Deo devotae virgines
communi omnium civium libertate privantur, et immani asperitate
eiiciuntur, dum publicae scholae, in quibus catholica iuventus
instituitur, a salutari Ecclesiae magisterio ac vigilantia quotidie
magis eximuntur, dum sodalitia ad pietatem fovendam
instituta ipsaque Clericorum Seminaria dissolvuntur, dum
libertas intercipitur evangelicae praedicationis, dum elementa
religiosae institutionis in nonnullis regni partibus materna
lingua tradi prohibentur, dum a suis abstrahuntur paroeciis
Curiones, quos iisdem Episcopi praefecerunt, dum praesules
ipsi reditibus privantur, coercentur mulctis, carceris comminatione
terrentur, dum catholici omnigenis vexationibus exagitantur,
fierine potest, ut in animum inducamus quod Nobis
subiicitur, neque religionem Iesu Christi neque veritatem in
causam vocari ?

« Neque hic finis iniuriarum, quae catholicae Ecclesiae inferuntur.
Nam accedit etiam patrocinium a Borussico aliisque
Guberniis Germanici Imperii aperte susceptum pro novis illis
haereticis, qui se Veteres catholicos dicunt per eiusmodi nominis
abusionem, quae ridicula plane foret, nisi tot errores monstruosi
istius sectae adversus praecipua catholicae fidei principia, tot
sacrilegia in re divina conficienda et in sacramentorum administratione,
tot gravissima scandala, tanta demum animarum
Christi sanguine redemptarum pernicies vim lacrymarum potius
ob oculis exprimerent.

« Et sane quid moliantur ac spectent miserrimi isti perditionis filii, luculenter patet tum ex aliis eorum scriptis, tum
maxime ex impio illo et impudentissimo, quod nuper ab eo
vulgatum fuit, quem ipsi modo pseudo-episcopum sibi constituerunt.
Quandoquidem inficiantur ac pervertunt veram
iurisdictionis potestatem in Romano Pontifice et Episcopis
beati Petri et Apostolorum successoribus, eamque ad plebem
seu, ut aiunt, ad communitatem transierunt ; reiiciunt praefracte
et oppugnant magisterium infallibile cum Romani Pontificis,
tum totius Ecclesiae docentis ; et adversus Spiritum Sanctum
a Christo promissum Ecclesiae ut in ea maneret in aeternum,
ausu incredibili affirmant, Romanum Pontificem, nec non universos
Episcopos, sacerdotes et populos unitate fidei et communionis
cum eo coniunctos in haeresim incidisse, quum definitiones
oecumenici Concilii Vaticani sanxerunt et professi
sunt. Eapropter denegant etiam indefectibilitatem Ecclesiae,
blasphemantes ipsam in toto periisse mundo, proindeque
visibile eius Caput in Episcopos defecisse : ex quo sibi ferunt
necessitatem impositam legitimi episcopatus instaurandi in suo
pseudo-episcopo, qui non per ostium sed aliunde ascendens,
uti fur et latro, in suum ipse caput Christi damnationem
convertit.

« Nihilosecius infelices isti, qui catholicae religionis fundamenta
suffodiunt, qui notas eius omnes et proprietates evertunt,
qui tam foedos et multiplices commenti sunt errores, seu potius
depromptos e veteri haereticorum penu et simul collectos in
medium protulerunt, minime erubescunt se catholicos dicere,
et veter es-catholicos, dum doctrina, novitate et numero suo
utramque a se vetustatis et catholicitatis notam quam maxime
abiudicant. Potiori certe iure adversus istos quam olim per
Augustinum contra Donatianos, exurgit Ecclesia in omnes
diffusa gentes, quam Christus Filius Dei vivi aedificavit super
petram; adversus quam portae inferi non praevalebunt, et quacum
Ipse, cui data est omnis potestas in caelo et in terra, se
esse dixit omnibus diebus usque ad consummationem saeculi.
Clamat Ecclesia ad sponsum suum aeternum: Quid est,
quod nescio qui recedentes a me murmurant contra me?
Quid est quod perditi me periisse contendunt? Annuntia mihi
exiguitatem dierum meorum : quamdiu ero hoc saeculo ?
Annuntia mihi propter illos, qui dicunt : fuit et iam non
est; propter illos, qui dicunt: impletae sunt scripturae, cre-
diderunt omnes gentes, sed apostatavit et periit Ecclesia
de omnibus gentibus. Et annuntiavit, nec vacua fuit vox
ista. Quomodo annuntiavit? Ecce ego vobiscum sum usque
in consummationem saeculi. Mota vocibus vestris e falsis
opinionibus vestris quaerit a Deo, ut exiguitatem dierum
suorum annuntiet sibi ; et invenit, Dominum dixisse : Ecce
ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi. Hic vos
dicitis: De nobis dixit; nos sumus et erimus usque in con-
summationem saeculi. Interrogetur ipse Christus : Et prae-
dicabitur, inquit, hoc evangelium in universo orbe, in testi-
monium omnibus, et tunc veniet finis. Ergo usque in finem
saeculi Ecclesia in omnibus gentibus. Pereant haeretici, pe-
reant quod sunt, et inveniantur ut sint quod non sunt ».

Sed homines isti per iniquitatis et perditionis viam audacius
progressi, uti iusto Dei iudicio haereticorum sectis usuvenit,
hierarchiam quoque sibi fingere voluerunt, sicuti innuimus,
ac notorium quemdam a catholica fide apostatam Iosephum
Hubertum Reinkens pseudo-episcopum sibi elegerunt et constituerunt
 atque ut nihil impudentiae deesset, pro consecratione
eius ad illos confugerunt Ultraiectenses Iansenianos, quos ipsi,
antequam ab Ecclesia desciscerent, haereticos et schismaticos
ducebant una cum ceteris catholicis. Iosephus tamen ille Hubertus
audet se dicere episcopum, et, quod fidem excedit, tanquam
episcopus catholicus, edito decreto, agnoscitur et nominatur
a serenissimo Germaniae Imperatore, ac iusti episcopi
loco habendus et observandus subditis universis proponitur.
Atqui vel ipsa catholicae doctrinae rudimenta declarant,
nullum posse legitimum Episcopum haberi qui fidei et caritatis communione non iungatur Petrae, super quam una aedificata
est Ecclesia Christi ; qui supremo non adhaereat Pastori,
cni omnes Christi oves pascendae commissae sunt ; qui non
devinciatur confirmatori fraternitatis, quae in mundo est. Et
sane « ad Petrum locutus est Dominus ; ad unum ideo, ut
unitatem fundaret ex uno » ; 
Petro « magnum et mirabile
consortium potentiae suae tribuit divina dignatio, et si quid
cui eo commune ceteris voluit esse principibus, numquam,
nisi per ipsum, dedit quod aliis non negavit ». 
Hinc est,
quod ab hac Apostolica Sede, ubi beatus Petrus « vivit prae-
sidet et praestat quaerentibus fidei veritatem,
3 in omnes venerandae"communionis iura dimanant» ; et hanc eamdem
sedem ecclesiis toto orbe diffusis velut caput suorum certum
est esse membrorum, a qua se quisquis abscidit, fit christianae religionis extorris, cum in eadem non coeperit esse
compage ».

« Hinc sanctus martyr Cyprianus de schismatico disserens
pseudo-episcopo Novatiano ipsam ei negavit christiani appellationem,
utpote seiuncto et abscisso ab Ecclesia Christi.
Quisquis ille est, inquit, et qualiscumque est, christianus non
est qui in Christi Ecclesia non est. Iactet se licet, et philosophiam vel eloquentiam suam superbis vocibus praedicet;
qui nec fraternam caritatem, nec ecclesiasticam unitatem
retinuit, etiam quod prius fuit amisit. Cum sit a Christo
una Ecclesia per totum mundum in multa membra divisa,
item episcopatus unus episcoporum multorum concordi
numerositate diffusus, ille post Dei traditionem, post connexam et ubique coniunctam catholicae Ecclesiae unitatem,
humanam conatur ecclesiam facere. Qui ergo nec unitatem
spiritus, nec coniunctionem pacis observat, et se ab Ecclesiae
vinculo et a sacerdotum collegio separat, episcopi nec potestatem potest habere, nec honorem, qui episcopatus nec
unitatem voluit tenere, nec pacem »- 1
Nos igitur qui in suprema hac Petri cathedra ad custodiam
fidei catholicae et ad servandam ac tuendam universalis
Ecclesiae unitatem, licet immerentes, constituti sumus,
Decessorum Nostrorum sacrarumque legum morem atque
exemplum sequuti, tradita Nobis a caelo potestate, non solum
electionem memorati Iosephi H liberti Reinkens, contra sacrorum
canonum sanctionem factam, illicitam, inanem et omnino
nullam, eiusque consecrationem sacrilegam declaramus, reiicimus
ac detestamur; sed et ipsum Iosephum Hubertum, et qui
eum eligere attentarunt, et qui sacrilegae consecrationi operam
commodarunt, et quicumque iisdem adhaeserint, eorumque
partes sequuti opem, favorem, auxilium, aut consensum praebuerint,
auctoritate Omnipotentis Dei excommunicamus et
anathematizamus, atque ab Ecclesiae communione segregatos
et in eorum numero habendos esse, a quorum consuetudine
congressuque sic omnibus Christifidelibus interdixit Apostolus,
ut nec Av e illis dicere diserte praeceperit,
declaramus, edicimus et mandamus.

« Ex his quae deplorando magis quam enarrando attigimus,
Venerabiles Fratres, satis vobis perspectum est, quam
tristis et periculo plena sit in iis, quas significavimus, Europae
regionibus Catholicorum conditio. Neque vero commodius res
agitur, aut pacatiora sunt tempora in America, cuius regiones
nonnullae ita Catholicis infestae sunt, et earum Gubernia
factis negare videantur catholicam quam profitentur fidem. Ibi
enim aliquot abhinc annis bellum asperrimum contra Ecclesiam,
eiusque institutiones et iura huius Apostolicae Sedis coepit
commoveri. Haec si prosequeremur, Nobis non deesset oratio;
cum autem propter rerum gravitatem obiter perstringi non
possint, de illis alias fusius agemus.

« Mirabitur fortasse quispiam ex Vobis, Venerabiles Fratres,
tam late patere bellum quod aetate nostra Ecclesiae
catholicae infertur. Verum quisquis probe noverit indolem,
studia, propositum sectarum, sive masonicae dicantur, sive
alio quovis nomine veniant, aeque conferat cum indole, ratione,
amplitudine huius concertationis, qua ferme ubique terrarum
Ecclesia impetitur, ambigere non poterit, quin praesens calamitas
fraudibus et machinationibus earumdem sectarum potissimum
accepta referenda sit. Ex his namque coalescit synagoga
Satanae quae contra Ecclesiam Christi suas instruit
copias, infert signa, et manum conserit. Hasce iampridem ab
ipsis exordiis Praedecessores Nostri, vigiles in Israel, regibus
et gentibus denunciarunt, has deinde iterum iterumque damnationibus
suis perculerunt ; neque Nos ipsi huic officio defuimus.
Utinam supremis Ecclesiae Pastoribus maior habita fuisset
fides ab iis, qui pestem tam exitiosam potuisset avertere !

At illa per sinuosos anfractüs irrepens, opere numquam intermisso,
versutis fraudibus multos decipiens, eo tandem devenit,
ut e latebris suis erumperet, seque iam potentem dominamque
iactaret. Aucta in immensum adlectorum turba putant nefarii
illi coetus se voti iam compotes factos ac metam praestitutam
tantum non attigisse. Id assequuti aliquando, quod tandiu
inhiaverant, ut pluribus in locis rerum summae praeessent,
comparata sibi virium et. auctoritatis praesidia eo convertunt
audacter, ut Ecclesiam Dei durissimo mancipent servitio, fundamenta
convellant quibus innititur, divinas conentur depravare
notas queis praefulget insignis: quid multa? ipsam crebris
concussam ictibus, collapsam, eversam, si fieri possit, ex orbe
penitus deleant. Quae cum ita sint, Venerabiles Fratres,
omnem adhibete operam muniendis adversus harum sectarum
insidias et contagionem fidelibus curae vestrae commissis,
illisque qui nomen infauste dederint iisdem sectis, a perditione retrahendis. Eorum vero praesertim ostendite et oppugnate
errorem, qui dolum sive passi sive molientes non
verentur adhuc asserere socialem tantum utilitatem ac progressum
mutuaeque beneficentiae exercitium spectari a tenebricosis
hisce conventiculis. Exponite iis saepe, et altius animis
defigite Pontificias hac de re constitutiones et edocete, non
unos ab iis percelli masónicos coetus in Europa institutos,
sed omnes quotquot in America, aliisque totius orbis plagis
habentur.

« Ceterum, Venerabiles Fratres, quoniam in haec tempora
incidimus, quibus multa quidem patiendi sed et merendi instat
occasio, illud curemus praeprimis tamquam Christi milites
boni, ne animum despondeamus, imo in ipsa, qua iactamur
procella, certam spem nacti tranquillitatis futurae, et clarioris
in Ecclesia serenitatis nos ipsos et laborantem clerum et populum
erigamus divino auxilio confisi et nobilissima illa excitati
Chrysostomi commentatione : « Multi fluctus instant, graves-
que procellae ; sed non timemus ne submergamur ; nam in
petra consistimus. Saeviat mare, petram dissolvere nequit;
insurgant fluctus, Iesu navigium demergere non possunt.
Nihil Ecclesia potentius ; Ecclesia est ipso caelo fortior.
Caelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt.
Quae verba? Tu es Petrus et super hanc petram aedificabo
Ecclesiam meam et portae inferi non praevalebunt adversus
eam,. Si non credis verbo, rebus crede. Quot tyranni Ecclesiam opprimere tentaverunt! Quot sartagines, quot fornaces,
ferarum dentes, gladii acuti! nihilque perfecerunt. Ubinam
sunt hostes illi? Silentio et oblivioni traditi sunt. Ubinam
Ecclesia? Plusquam sol splendescit. Quae illorum erant,
extincta sunt ; quae ad illam spectant, sunt immortalia. Si
cum pauci erant Christiani, non victi sunt ; quando orbis
totus pia religione plenus est, quomodo illos vincere possis?
Caelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt » .
Nullo itaque commoti periculo et nihil haesitantes perseveremus
in oratione, idque assequi contendamus, ut universi
caelestem iram flagitiis hominum provocatám placare nitantur ,
quo tandem in sua misericordia exurgat Omnipotens, imperet
ventis et faciat tranquillitatem.
« Interim benedictionem Apostolicam praecipuae nostrae
benevolentiae testem Vobis omnibus, Venerabiles Fratres, Cléroque et populo universo singulorum curae commisso peramanter
impertimus.

« Datum Romae apud S. Petrum die xxi novembris anno
Domini MDCCCLXXIII Pontificatus Nostri vicesimoctavo ».

PIUS PP. IX.