Exhortatio ad Monachos
Et si quid gloriari in Christo licet, hujusmodi
principiis initiati, ut sit inchoatio vestra perfectio,
et ad veram vivendi frugem gradus interpositos praevolantes,
apice ipsius culminis occupato, disciplinae
summam teneatis, ut in votis habere debeat, et
imitari quisque vos potius quam posse credat institui:
mihi tamen hujus licentiam praerogativae paternus
ascripsit affectus, et amplectenda mihi vestrae
expostulationis exactio. Qui dum me auditis,
non solum libenter, sed etiam avide impudentem me
vestro amore fecistis. Praecedentes duco, et ultra
mensuram meae possibilitatis extensus quos sequi
cupio, ducere compellor. Pergam igitur per tramitem
vitae vestrae, ut quasi qui primis litterarum imbuatur
elementis depictis, adumbratas praefigurationibus
notas stylo imitatore calcabo, accedentibus
ad sperata beati instituti praemia, quae sequenda
sunt. Primum abstinentiae cura, jejunii, patientiae,
orandi assiduitas et legendi, vel si quis adhuc litterarum
expers sit, audiendi sit desiderium cum cupiditate
discendi. Haec enim sunt prima quasi lactentium
cunabulorum in Dei agnitione crepundia,
quibus homo admonitus, ortus sui divini tramitis
ingredi viam velle incipiat, dum posse consuescat.
Et quidem ista tradens, non de vulgi promiscua fide
loquor, quod omnipotentis Dei tantum insinuata
confessio, et innocentiae singularis instillata doctrina,
venia sola efficit esse contentum. Quamquam
Dominus noster, sicut legimus (Rom. VII, 6), omnes
velit salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire,
tamen quia praeeminentis gratiae cuncti capaces
asse non possunt: Non enim (Genes. XXI; Galat. IV)
omnes, qui ex Israel sunt, Israelitae sunt (nam et
Ismael a consortio fraternae haereditatis excluditur,
et compugnantes Jacob et Esau, unius uteri claustra
ruperunt), vel contenti puteo aquae vivae, nos
in holocaustum nostri, hostiam voluntariae oblationis
aptemus, desiderantes escas et parantes, ac primatibus
illis ad mensuram veniae hanc sententiam
largientes: Omnis creatura Dei bona, et nihil abjiciendum,
quod cum gratiarum actione percipitur (I Tim.
IV, 4). Nos ad praemium gloriae illo labore nitentes,
bonum est non manducare carnem, neque bibere
vinum. Et rursus: Omnis qui in agone contendit, ab
omnibus se abstinet (I Cor. IX, 25). Et illi quidem,
ut corruptibilem coronam accipiant, nos autem incorruptam.
Abstinentia enim continentiae nutrix est,
qua innupta sive nupta, facilius passibilitatis frenos
patitur, si non deliciarum calcaribus incitetur, quam
sic eos, qui ad summa nituntur, vel cupio, vel mando
colere, ne putent in aliis crimen esse nupsisse,
scientes scriptum esse: Bonum est nubere, melius
est non nubere (I Cor. VII, 37). Qui hoc enim illicitum
credunt, ipsi praemium sui laboris imminuunt.
Illicitis enim cavere, jugum necessitatis est: permissa
vincere, munus arbitrii. Malis abstinere, disciplinae
merces est, bona supergredi, libertas meriti
est, non finis imperii. Illud legis indultum est
terminis, hoc gratiae reservatum est incrementis.

2. Jejuniorum quoque non sit volentibus certa
mensura, sed in quantum possibilitas valet, nisu laborantis
extensa, quae praeter Dominicam semper
sint solemnia, si votiva sint. His sese Moses beatissimus
praeparans, affatibus Dei dignus ingessit.
His praedictas per Jonam Ninivitae minas, in placidam
rursus flexere sententiam. His Bethuliae populus
Assyria obsidione conclusus, et usque ad deditionem
sui experta plurima virtute conterritus, ab
Holophernis tumentibus minis constantis manu feminae
meruit vindicari. His Mardochaeus Aman crudelem
superbia, praeparato sibimet ligno acceptae
poenae conversione suspendit. His Jesus Salvator
noster in carne hominis, quem assumpserat, eruditus,
suadelas diaboli tentantis obtundit. Quas etsi
aliter potuisset expellere, docendos tamen populos
voluit hac imitatione formare. Orationibus vero ita
frequenter instandum est, ut vix eas aliquod tempus
interpolet. Scriptum est enim: Orationibus instate,
vigilantes in illis (Matth. VII, 18). Et iterum: Quaerite,
et invenietis; pulsate, et aperietur vobis (Matth. VI,
19). Per has amicus dormiens excitatur: et quamvis
omnem familiam sopor altus obsederit, depromi tamen
sibi ac porrigi panes importunus expostulator
extorquet. Has, si fieri potest, sola legendi intercapedo
disrumpat: cujus rei cura in canonicis ponenda
est monimentis: non quod apocrypha debeamus,
praesertim ignorata, damnare, sed quod ad scientiam
Dei digestam, canonis seriem putemus posse sufficere.
Illa enim si consentiunt, supervacua sunt; si
dissentiunt, vitanda sunt. Sine legendi studio nemo
ad Dominum esse valebit intentus. Primum, quod
hujusmodi opera ab aliis actibus caducae occupationis
abducunt, et diversorum exemplorum insinuata
cognitio, vel bonorum appetentiam, vel malorum facit
esse cautelam. Neque enim alias Petrus apostolus
admoneret nos, dicens: Parati semper estote ad rationem
reddendam, ad omnes poscentes vos de verbo spei
vestrae, et fidei (I Petr. III, 16). Et Apostolus: Non
cessamus pro vobis orantes, ut impleamini agnitione
ejus in omni sapientia et intellectu spirituali (Coloss. I,
9). Et rursus: Verbum Christi habitet in vobis abundanter
in omni sapientia (Coloss. V, 16). Nam et in Veteri
Testamento similem hominibus curam sacrae
praeceptionis inculcavit eloquium. Sic enim David ait:
Beatus vir, qui non abiit in consilio impiorum, et in via
peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non
sedit. Sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus
meditabitur die ac nocte (Psalm. I, 1). Et ad Jesum
Nave Deus loquitur: Non recedet liber iste de manibus
tuis, et meditaberis in eo die ac nocte (Jos. I, 8). His
quoque negotiis malarum cogitationum lubrica frequenter
interserunt. Et quamvis ipsa sedulitas animum
ad Deum praestet intentum, efficit tamen in sese
mordax saeculi cura sollicitum.

3. Quod si haec frequenter et importune patitur
religioso labori deditus, nunquam profecto illis carebit
otiosus. Nunc quoniam studiorum membra digessimus,
morum augmenta cumulemus. Illud autem
non extra commonitionem puto, ut sit victus facilis,
vestitusque vilis, cum haec tegendi corporis gratia
reperta sint, non ornandi: et illa sustinendae animae
potius quam obruendae. His ergo, quae supra ostendimus,
actibus mancipatus, omne odium deponat inimici.
Nec hoc tantum fine contentus, simultates
amore commutet, iram patientiae temperet freno,
avaritiam abstinentiae forti vincat imperio, et praecipue
linguam custodia taciturnitatis obsepiat, ne in
litigium contentiosa fervescat, ne in maledictum procax
incurrat, ne in obtrectationem maledica serpat,
ne in jurationem facilis prolabatur, ne in mendacium
ficta simulet, ne in circumventione astuta calleat, ne
in elatione superba jactetur; sed observans tempus
tacendi, et tempus loquendi, omne verbum otiosum
obnoxium sciat esse rationi. Nam ideo et David beatissimus
ori suo custodiam deposcit. Et condiendum
sale, benedicti Pauli pagina sacra, sermonem constituit.
Et nullum indomabile membrum esse, quam
linguam, testificata Jacobi praecepta signarunt. Sit
igitur qui hujusmodi viam scandit tacitus, mitis, benignus.
Et quia charitatis insolubilis habetur affectus,
in studio parili semper alium judicans potiorem. Hoc
enim freno adstringit invidiam, quam vicinae sibi
elationis saepius incitatam judicio, dum gratias referendi
sibi honoris appetit, notam miseri livoris incurrit.
Nec primum adeo unusquisque percipit, si ab
hominibus id requirit: Deus enim superbis resistit,
humilibus autem dat gratiam (I Petr. V, 5). Qui cum
de hujusmodi studio discipulos erudiret, ipsum pronuntiat
maximum, qui minimus velit esse cunctorum.
Esto ab aliquibus frater tuus propensius honoretur,
nec illos quasi minus amicos habeas, nec hunc
quasi aemulum praelatae venerationis attendas. Quinimo
judica circa te augmentum illius honoris accrescere,
sciens scriptum: Si enim gloriatur unum
membrum, congaudent omnia membra. Vos autem estis
corpus Christi, et membra (I Cor. XII, 26). Nam quicunque
aliquem vestrum diligit, omnem dignitatem
Deo, in quem vos coitis, adscribit. In hoc mite silentium
placet, in hoc affabilitas blanda diligitur.
Hunc rudis et innata simplicitas, hunc scientia erudita
commendat. Hujus in jejunii jugitate patientia,
hujus in abstinentiae virtute contemptus, hujus in lectionis
assiduitate sedulitas, pro divinorum munerum
diversitate laudatur. Haec autem, sicut scriptum est:
Operatur unus atque idem spiritus, dividens singulis,
prout vult. Sicut enim corpus unum membra habet
multa, omnia autem membra corporis cum sint multa,
unum tamen corpus sunt, ita et Christus. Omnes enim
nos in uno spiritu, in unum corpus baptizati sumus
(Ibid., 11). Singuli vobis potestis omnium bonorum
summam praesumere, si nullus se incipiat in eo quod
alter praecellit efferre. Sed cum vos invicem nexu
astrictae charitatis arctabitis, tunc eos qui foris sunt,
et in saeculari actu adhuc mundialibus vinculis colligantur,
nolite attentioris vitae austeritate damnare,
scientes scriptum: Nolo judicetis, ne judicemini (Luc.
VI, 37). Et iterum: Tu quis es, qui judicas alienum
servum (Rom. XIV, 4)? Domino suo stat aut cadit.
Potens est enim statuere illum Deus. Magis benignitatis
adhortationibus et illiciente blandimento via veritatis
ostensa, nubem erroris aperite, ut non trahi
incipiat unusquisque, sed sequi praecedentem.

4. Semper duriora flectenda sunt, ne viribus inclinata
curvatio, priusquam in circulum veniat fatiscens
fragmen offendat. Hic enim saepius scandala
vulgi dicaciter gignuntur, dum ad religionis jugum,
censorium arrogatur imperium. Vita nostra jubeat,
lingua persuadeat, quia plus auctoritatis gestat
exemplum, et ingerit appetentiam sui morum lenis
formatio. In omni igitur actu vestro, quasi speculo
relucente, fulgete. Ubique circumspecti, ubique solliciti,
ne quid livor inveniat, ne quid rumor falsus
infligat. Feminas probas et religionis studio vero deditas
cum mensura venerationis honorate, ut nec
austeritas inhumana, nec sedulitas sit remissa. Accessus
ad vos invicem vester non ingestus sit, sed
innatus, quem causa fecerit, non quem supervacuitas
relaxarit. Plures audite cum pluribus, aut si quando
alterius sexus frequentia deerit, vel annorum cujusdam
et probata gravitas, vel celebritas loci, vel ratio
temporis id honestet, quia praecipue vobis aetas, hora,
solitudo, vitanda sunt. Non quo mihi fas sit de his
qui vere semel devota Deo pectora dicaverunt secus
aestimare aliquid, sed ut ex abundanti sic omne quod
fingi potest, tanquam possit et credi caveamus, ne
in nullo famae nostrae vulnere serpat nata ab occasione
suspicio. Ipsa famae semina, priusquam linguis
nutriantur, intereant. Non tamen nobis fides facti,
sed possibilitas etiam religanda mendacii. Beata enim
vita est et praeclara, de qua nihil licet falsitati. Neque
enim ego hoc judicium meum austerus censor arripui,
sed coeleste imperium monitor blandus assumpsi:
nam et sic ait Apostolus: Zelans vos Dei
zelo, despondi vos uni viro virginem castam exhibere
Christo (II Cor. XI, 2), sciens scriptum esse: Ne ponatis
offensionem, vel scandalum fratri (Rom. XIV, 13);
et iterum: Sine offensione estote Judaeis et Gentibus,
et Ecclesiae Dei (I Cor. X, 32); et iterum: Non ergo
blasphemetur bonum nostrum (Rom. XIV, 16); et iterum:
Ut quid enim libertas nostra judicetur ab infideli
conscientia (I Cor. X, 29); et iterum: Omnia autem
vestra, honesta fiant (I Cor. XIV, 40); et iterum: Commendantes
nosmetipsos ad omnem conscientiam hominum
coram Deo (II Cor. IV, 2), et iterum: Provideamus
bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus
(Rom. XII, 17); et iterum: Ut is, qui adverso
est, confundatur, nihil habens dicere mali (Tit. II, 8).
Neque me praeterit saecularis livoris invidiam in obtrectationem
semper religionis ardere, et mordacem
malignis rumoribus dentem impressum dicacitatis
infigere. Utatur sua mundus natura, dum nihil in
nostra inveniat disciplina. Falsitas ex more jactetur,
dum nec verisimile quidem possit esse quod dicitur.
Nemo ideo debet contemnere vulnus infamiae, quia
semper consueverit rumor simulare; sed eo attentius
praecavere, quod soleat etiam ficta componere. Nemo
ab obtrectationis metu redditur obtrectandi solemnitate
securus. Neque est negligentiae causa sollicitudinis
continuata materia. Sit igitur pudoris ac reverentiae
vestrae tuta ac circumspecta custodia. Necessarius
e domo, et rarus egressus, quem aut religionis ratio
extulerit, aut ad substantiam victus causa exercendi
operis ordinarit. Muneribus cunctis, nisi quae ad quotidianum
cibum annuumque vestitum suppetant, abstinentes.
Scientes scriptum esse: Habentes autem alimenta
et quibus tegamur, his contenti sumus (I Tim.
VI, 8); et iterum: Ut honeste ambuletis ad eos qui
foris sunt, et nullius aliquid desideretis (I Thess. IV, 12).
Nec quidem praebendae eleemosynae gratia ultra supradictos
victus ab ullo quippiam praesumatis, scientes
scriptum: Si enim voluntas prompta est, secundum
id quod habet acceptum est, non secundum id
quod non habet. Sic illa Evangelici sermonis divina
sententia, anum pauperem inter larga locupletum
munera gemina tantum aera mittentem, magnifica
accepta largitione ditavit. Quia non potest parum
esse, quod totum est. Neque quisquam amplius dedit,
quam qui sibi nihil reservavit.

5. Haec si cui praeter vos nimium videbuntur adstricta,
qui Dei claustra pulsare tentaverit, prout
ratio sua tulerit, relaxabit: ne quis forte aut connexus
sit conjuge, aut liberis impeditus. Habet praeter
haec arcta substantia plurima quae sequantur.
Neque se repulsum credat, sed aditu alterius vocationis
admissum, sicut scriptum est: Unusquisque in
qua vocatione vocatus est, in ea permaneat (I Cor. VII,
24). Non tamen ut propensiorem curam patrimonio,
quam religioni in caducis magis occupatus impendat,
agnoscens scriptum esse; et possidentes tanquam
non possidentes. Si quem tamen posteritatis compede
felicior natura, si intelligatur, absolverit, causam
haerendi in mundo, nisi ignarus est Dei munerum,
non habebit. Cur enim vivendi voluntate non solvat,
quod moriendi lege rumpendum est, faciens de sorte
mercedem, ut de necessitate virtutem augeat? Quinimo,
qui in sua re familiari de parvis magna, de
vilibus pretiosa, aeterna facit de caducis, solus est,
postquam pervenerit ubi sempiternus patrimonii sui
possit esse possessor. Si avarus non est, debet terminanda
contemnere; si avarus est, debet desiderare
perpetua, sciens scriptum esse: Nolite thesaurizare
vobis thesauros in terra, ubi tinea et rubigo exterminant,
et ubi fures effodiunt et furantur. Thesaurizate
autem vobis thesauros in coelo, ubi neque tinea, neque
aerugo exterminant, et ubi fures non effodiunt, nec furantur
(Matth. XIX, 20). Hoc enim ei, qui non caret
filiis, hortamentum est: qui caret, imperium. Ista
vos cuncta congrua temporibus, apta personis, referta
exemplis, condita blanditiis, affatu illice, hortamenti
mitis integritate, facilius potest persuadere
qui facit. Neque enim aliquo horum omnium fructu
invidi estis, cujusquam aestimatione fraudandi. Erat
vobis certe corpus firmum, aetas integra, rudes animi,
quamvis angusta pro humani generis varietate patebant,
vel negotiandi usus, vel studium militandi, diversae
artes, innumera in actibus mundi augendae facultatis
officia. Postremo non deerat, vel pauper
uxor, quae vivendi pararet voluptatem et insita humanis
sensibus pignorum blandimenta. Quae vos
omnia quidem corpore et castis sensibus respuentes,
divinae sententiae formam religiosis actibus custoditis,
dicente Scriptura: Quicunque plus me fecerit domum,
aut uxorem, aut filios, non est me dignus (Matth. X,
27). Vestra igitur intuentes exempla, nec illi de meritorum
summa angusta sui aestimatione desperent,
qui substantia parili ad studium vitae hujus advenerunt.
In hoc ergo filii charissimi vivendi tramite constituti,
vacate et videte quoniam suavis est Dominus.
Dies noctesque lectionibus atque orationibus ducite,
et mei semper, quem in opere et scientia abortivum
omnium sacerdotum, praeceptorem vobis tanti habuistis
eligere, mementote: Vigilate, state in fide,
viriliter agite, confortamini, omnia vestra in charitate
fiant, et Deus pacis erit vobiscum (I Cor. XVI, 13).

Patrologiae Cursus Completus