Statuta Vallis Camonicae/Statutorum civilium


DE CITATIONIBVS
De forma citationibus. Cap. 1
Citatio quando fieri debeat in scriptis. Cap. 2
De forma citationis in scriptis. Cap. 3
De mondo seruando per ministrales citantes ad habitationem. Cap. 4
De modo et forma citandi iurisdictioni Valliscamonicae subiectos. Cap. 5
De modo et forma citandi communia, vel universitates. Cap. 6
De modo et forma citandi et conueniendi communitate Valliscamonicae. Cap. 7
De modo et forma citandi et conueniendi forenses. Cap. 8
De citatione harerdum et successorum, quorum nomina ignorantur, et de curatore dando haereditati iacenti. Cap. 9
De tempore dando citatis ad comparendum. Cap. 10
De citatione ad dandas scripturas. Cap. 11
De citatione ad sententiam. Cap. 12
Denuntiationes, oblationes, et similia quomodo fieri, et presentari dabeant. Cap. 13
Denullitate civitationis. Cap. 14
De poena ministralis non seruantis formam traditam in citationibus fiendis. Cap. 15
Intra quod tempus relationes in actis praesentari debeant. Cap. 16
De poena citari facientis aliquem frustratorie. Cap. 17

DE CONTVMACIBVS
Qualiter contumasia accusari, et cancellari debeant, et de modo pignorandi contumaces. Cap. 19
De eodoem. Cap. 20
De eodem, de poena indebite exigentis. Cap. 21

DE IVDICIIS ET PLVRIBVS AD IVDICIA PERTINENTIBVS
De ordine procedendi in causis summariijs. Cap. 22
De appellationibus, et reductionubus causarum summariarum. Cap. 23
De eodem. Cap. 24
De ordine procedendi in causis ordinariijs, et primo, de tempore instantiae cause principalis. Cap. 25
De forma libelli seu petitionis in scriptis fiende. Cap. 26
Plures petere possint, et a pluribus peti possir in eadem petitione seu libello. Cap. 27
De libelli oblatione, litisque contestatione. Cap. 28
De exceptionibus. Cap. 29
De termino probatorio. Cap. 30
De positionibus. Cap. 31
De poena negantis positiones filiationis. Cap. 32
De capitulus admittendi. Cap. 33
De termino reprobatorio. Cap. 34
De consilio sapientis in meritis cause dando. Cap. 35
De eodem. Cap. 36

DE TVTORIBVS, ET CVRATORIBVS
De legitimis tutoribus, et curatoribus. Cap. 90
De tutore, & curatore datiuo. Cap. 91
Quòd succedentes pupillo, & aius tutelam non suscipientes, eius haereditate priuentur. Cap. 92
De confirmatione, iuramento, & satisdatione tutorum, & curatorum. Cap. 93
Quòd non habitans in hac Valle pro fideiussore admitti non possit. Cap. 94
Caret Cap. 95 ex deliberatione Excellentiss. Senat. Veneti
De legitimis tutoribus, et curatoribus. Cap. 90
De ratione administrationis per tutores, & curatores reddenda. Cap. 96
De inuentario per tutores, & curatores conficiendo. Cap. 97
De tutore, vel curatore minoribus ad lites dando. Cap. 98
Disposita in tutoribus, & curatoribus minorum seruentur etiam in alijs curatoribus. Cap. 99

DE PROCVRATORIBVS ET MANDATIS
Quomodo mandatum intelligatur legitime factum. Cap. 100
Mandata quanto tempore durent. Cap. 101
De copijs mandatorum parti exibendis. Cap. 102
De poenis illorum, qui in iudicio comparent uti procuratores, sindici, actores, vel procuratores, & non sunt. Cap. 103
Quòd comparens aliquem defendenfo uti ascendens, descendens vel collateralis habeatur pro tali. Cap. 104

DE COMPROMISSIS
Inter quas personas, et quando fieri debeat compromissum. Cap. 105

DE CAVSIS ET CONTRACTIBVS VSVRARIIS
De causis usurariijs cognoscendis per iudicem Valliscamonicae. Cap. 111

DE FERIIS
Quibus diebus ius reddi non possit. Cap. 114

DE EXECVTIONIBVS
De licentia pignorandi concedenda. Cap. 119

DE SEQVESTRATIONIBVS
Quomodo et quando sequestra concedi debeant. Cap. 132

DE CAPTVRA DEBITORVM
Quod nemo possit detineri pro debitis priuatis. Cap. 145

DE FIDEIVSSORIBVS
Quomodo principales deteneri possint. Cap. 165

DE INSOLVTVMDATIONE CREDITORI PER IVDICEM FIENDA DE BONIS DEBITORIS
De forma procedendi ad dationem in solutum. Cap. 171

DE HYPOTECARIA ACTIONE
De modo seruando per creditorem agentem actione hypothecaria. Cap. 180

DE POSSESSIONIBVS
 Quod non detur possesso nisi citato possessore. Cap. 184

DE PRAESCRIPTIONIBVS
De usucapione rei immobilis. Cap. 192

DE EMPHITEVTIS ET COLONIS AC CONDVCTORIBVS
De solvente futum liuellarium per quinquennium. Cap. 201

DE VENDITIONIBVS ET ALIENATIONIBVS
Quod alienator teneatur acquisitori tradere possessionem rei alienate. Cap. 222

DE DONATIONIBVS ET CESSIONIBVS
De solemnitatibus in donationibus seruandis. Cap. 244

DE CONTRACTIBVS MULIERVM, EARVMQVE DOTIBVS
De solemnitatibus in alienationibus, & obligationibus mulierum seuandis. Cap 249
De eodem. Cap 250
Quod mulier maritata non possit dotem, vel donationem alienare, vel obligare. Cap 251 
De contractibus inter virum, & uxorum. Cap 252
Quomodo bona per mulierem intelligantur in dotem data. Cap 253
De fructibus ex bonis uxoris per maritum perceptis. Cap 254
De dotis interesse. Cap 255
De rebus sponse datis per maritum, vel alias. Cap 256
Quod fideiussores pro dote accipi possint. Cap 257

DE MINORIBVS ET FILIIS FAMILIAS, EORVMQVE CONTRACTIBVS
De solemnitate seruanda in contractibus minorum annorum viginti, curatore carentiorum. Cap. 265

DE NOTARIIS ET PVBLICIS INSTRUMENTIS
De instrumentis collusoriijs. Cap. 275

DE MINISTERIALIBVS
De ministralium electione. Cap. 302
De ministralium officio. Cap. 303
De mercede ministralium. Cap. 304
De eodem. Cap. 305
De eodem. Cap. 306
De eodem. Cap. 307
De poena ministralium cum mercede taxata extorcere officium suum recusantium, vel ministrales non possint eorum mercedem exigere à debitoribus. Cap. 309
De guardia ministralium facienda. Cap. 310

DE VARIIS ET EXTRAORDINARIIS REBVS
De damnis, et interesse. Cap. 311

DE TESTAMENTIS, ET ALIIS VLTIMIS VOLVNTATIBVS ORDINANDIS
Quod testamenta vulgari sermone scribantur, et publicentur. Cap. 330

DE SUCCESSIONIBVS AB INTESTATO, ET ALIIS AD SVCCESSIONES PERTINENTIBVS
Quomodo descendentes succedant ascendentibus. Cap. 338

DE FIDEICOMMISSIS
 De detractionubus per grauatos fiendis. Cap. 355
 Quòd filij in conditione positi censeantur vocati. Cap. 356

DE ADEVNDA VEL REPVDIANDA HAEREDITATE=
De termino deliberandi adeunda vel repudiande hereditatis. Cap. 357

DE VERBORVM SIGNIFICATIONE
Liberorum appellatione quid veniat. Cap. 365
Verbum ab intestato quomodo intelligatur. Cap. 366
Masculinum caoncipiat foeminum, & singulare conuertatur in plurale. Cap. 367
Quòd verba quis, nullus, & similia comprehendant etiam communia, & universitates. Cap. 368
Quomodo verba iuris, vel secundum formam iuris, & statutorum intelligantur. Cap. 369

DE OFFICIIS ET MVNERIBVS PVBLICIS VALLISCAMONICAE
De electione, et iuramento Syndaci. Cap. 370
Quolibet anno in mense Decembris, per consilium generale eligatur Syndacus generalis ipsius Vallis, qui sit aetatis ad minus annorum triginta, habitator in dicta Valle, contribuens oneribus ipsius Vniversitatis, habilis ad eius officia, et versatus in publicis Deputatorum congregationibus, saltem per biennium, ac sit persona legalis, bonæq'; vocis, conditionis & famæ. 
.§ Habeat salarium sibi per dictum consilium generale constitutum, seu quod per tempora constitui contigerit. 
.§ Ac iurare teneatur, manu tactis scripturis in manibus iusdicentis, se officio suo fideliter functurum, atque omnia, & singula facturum, quae, iuxta eius conscientiam, vtilia dictae Valli cognouerit, inutiliaq'; semper praetermissurum remoti amore, prece, pretio, & qualibet humana gratia.  
.§ Necnon habeat vacationem, iuxta prouisiones factas, vel fiendas per ipso generale consilium.
De Sindici officio. Cap. 371
Quantum Sindacus expendere possit. Cap. 372
De aduocato Valliscamonicae eligendo eiusquè officio, & auctoritate. Cap. 373
De thesaurario Valliscamonicae eligendo. Cap. 374
De deputatis publicis eligendis eorumq; officio, & auctoritate. Cap. 375
Quòd deputatis publicis non possint contra Vallem interuenire. Cap. 376
De electionarijs; seu rationatoribus eligendis, & alijs consiliarijs. Cap. 377
De officio rationatorum. Cap. 378
De iuramento consiliariorum. Cap. 379
De potestate, & arbitro consilij secreti. Cap. 380
De potestate, & arbitro consilij generialis. Cap. 381
De propositionibus fiendis in consilio generali, vel secreto. Cap. 382
Quòd dicta, & tractata in consilio generali, vel secreto non propalentur. Cap. 383
De eligenda calmedrarijs, & aorum officio. Cap. 384
De poena vendentis panem, vinum, carnesq; non bonum, vel bonas, vel ultra calmedrum. Cap. 385
De ponderibus, & mensuris. Cap. 386
Libra ponderis in Vallecamonica sit, & intelligatur legitima de oncijs duodecim ad vsum antiquum ipsius Vallis, & pensis sit, & intelligatur legitimus de libris vigintiquinquè praedicti ponderis, & ad illud bullentur congia, seu solia, & baucale vini intelligatur legitimus de oncijs vigintiquatuor, & per totam Valle dictas oncias vigintiquatuor reducatur.
.§ Pertica vero, qua terre mensurantur legitima intelligatur iuxta mensuram legitima veterem, videlicet cubitorum, seu brachiorum sex in Vallecamonica vsitatam.
.§ Que pertica bullata esse debeat, & quodlibet commune teneatur habere, & tenere in suo communi vnam similem perticam, eamquè singulo anno bullari facere, quando bullantur aliae mensurae; & passus intelligatur legitimus ad mensuram dimidiae perticae.
.§ Quarta autem, & quartarium, aliaequè mensurae infra quartam intelligatur legitimae iuxta mensuram, quae de praesenti in Vallecamonica obseruantur.
.§ Statuendo vlterius, quod perticae, passus, & quaecunquè aliae mensurae, tam vini, quam bladi, & alium rerum, & pondera sint, & esse debeant aequales, & aequalia per totam Vallem, & ad suprascriptum modum, mensuram, & pondus reducantur, & contrafacientes alijsq'; ponderibus, & mensuris vtentes poniatur poenis statutis contra tenentes pondera, & mensuras fraudolentes.
De bullatoribus eligendis, & eorum officio, & mercede. Cap. 387
De poena tenentium mensuras, vasa, & pondera non bullata, vel eis utentium. Cap. 388
De estimatorum ad in solutum dationem electione. Cap. 389
De officio dictorum astimatorum. Cap. 390
De mercede dictorum aestimatorum. Cap. 391
De archivio publico. Cap. 392

DE AESTIMIS ET COLLECTIS
De aestimo generali Valliscamonicae conficiendo, ey quomodo grauatus in eo audirei debeat. Cap. 393
De aestimis per singula communia conficiendis. Cap. 394
Aestimum detur possidenti. Cap. 395
Onera, & factiones Valliscamonicae quomodo compartiri debeant. Cap. 396
Qualiter onera compartiri debeant inter homines communium, eorumquè bona ac bona forensium non habitantium. Cap. 397

DE OFFICIIS ET MVNERIBVS PVBLICVS COMMVNIVM VALLISCAMONICAE, ET EORVM IVRIBUS
Quodlibet Commune consulem eligere teneatur, et quomodo consul in iudicio comparere possit pro suo communi. Cap. 398
Communia teneantur pro consulibus suis. Cap. 399
De qua summa consules cognoscere possint. Cap. 400
De massario per quodlibet commune eligendo, eiusquè officio, & libertate. Cap. 401
De eodem. Cap. 402
De eodem. Cap. 403
Quòd exactio talearum non suspendatur per praendentes in eis se grauatos. Cap. 404
Communia possint vendere de bonis debitorum suorum pro solutione talearum. Cap. 405
Quodlibet commune in suo iure conseruetur. Cap. 406

DE D.CAPITANEO EIVSQUE CVURIA, ET EORVM OFFICIO
De introitu D. Capitanei. Cap. 407
De forma iuramenti praestandi per D. Capitaneum, & eius Vicarium, & loco tenentem. Cap. 408
De generali proclamate post aduentum D. Capitanei fiendo. Cap. 409
Quòd D. Capitaneus, Vicarius, vel locum tenens non faciant contra formam praesentium statutorum. Cap. 410
De pace per iusdicentem inter homines huius Vallis conseruanda. Cap. 411
De iure reddendo per iusdicentem Valliscamonicae. Cap. 412
Iusdicens Valliscamonicae ex causa vices suas alteri committere possit. Cap. 413
Iudex ordinarius non possit tanquàm suspectus recusari. Cap. 414
Iusdicentes secularis possit cognoscere incidentes super qualibet causa, & quaestione. Cap. 415
De forma iuramenti cancellarij D. Capitanei, & eius coadiutorum. Cap. 416
De officio cancellarij D. Capitanei. Cap. 417
De iuramento commilitonum D. Capitanei. Cap. 418
De officio commilitonum D. Capitanei. Cap. 419
De inuentionibus per commilitones D. Capitanei referendis. Cap. 420
De fidelitate praestanda per communica Valliscamonicae, & iuramento consiliariorum. Cap. 421
De scripturis per officiales Valliscamonicae finito eorum officio, Sindaco Vallis consignandis. Cap. 422

FINIS
Rubrica Statutorum Ciuilium

 Vide etiam 
Vallis Camunnorum
Storia della Valle Camonica
 Fons 
 Liber ipso in Brixia