Doctrina privilegiorum
Privilegium dicitur quasi ius privatum vel lex privata 
et propria et specialis a iure conmuni.

Indulgencia vero a priuifegio differt, quia cum ea sollempnitate
fieri non habet, set per quandam favorabilem 
graciam alicui persone specialiter indulgetur. 

Privilegiorum autem hec sunt partes: tytulus, exordium,
concessio generalis, finalis corroboracio, et signorum 
subscripcio.

Tytulus est personarum distinctiva premissio sine optacione
salutis. et nota quod in clericis persona concedentis 
et recipientis in tytulo ponitur. in laicis vero sola concedentis
persona in tytulo prenotatur. et nota quod in privilegiis
sicut in salutacionibus verbum non ponitur, set 
intelligitur concedit, indulget, vel aliud simile, item nota 
quod privilegium in tercia fit persona, et assignato nomine 
dignitatis premittitur nomen concedentis persone, quia 
dignius est dare quam accipere. et datur privilegium a 
sublimibus personis et a maioribus in subditos super hiis 
que iure sibi tenentur. et debet talis tytulus apicibus 
eminentibus scribi propter maiorem priuilegii auctoritatem. 
et de successoribus fit mencio, ut non solum presentes 
set futuros valeat roborare. et dicitur in perpetuum, ad 
ostendendum quod ecclesiastica concessio perpetua esse debet. 

Exemplum. Gregorius episcopus serum servorum dei dilecto
filio F. Romanorum imperatori et semper augusto eiusque 
successoribus omnibus in perpetuum. et sic recipientem voca- 
bit vel uenerabilem fratrem, uel dUectum filium, vel dilectum 
in Christo filium, uel dilectos in Christo filios vel filias, ut 
superius in salutacionibus est distinctum, tam presentibus 
quam futuris canonicam vitam professis, vel canonice substituen- 
dis, vel regularem vitam professis, vel canonice professis, 
in perpetuum. 

Alii prelati eodem modo privilegia concedunt, subditos 
fratres vel filios nominando, ut supra in salutacionibus edocetur,
hoc solo excepto quod preponunt signaculum 
sancte †, post quod dicunt: sancti spiritus a$sit nobis gralia, 
uel in nomine domini amen, uel in nomine sancte et indiuidue 
trinitatis amen. G. dei gracia Ravennatis ecclesie archiepisco- 
pus uenerabili fratri D. Imolensi episcopo eiusque successoribus 
canonice substituendis in perpetuum. 

Et nota, quod non dicitur in perpetuum, quando privilegium
conceditur laicis. quod ideo contingit, quia laycorum
iura non sunt perpetua, set dinoscuntur transitoria. 
et tunc absque ulla cruce uel invocacione dominica principes
seculares tytulum suum ponunt, ut F. dei gracia Roma- 
novum imperator et semper augustus. et non ponitur ibi nomen
recipientis, ut dictum est, neque in perpetuum, ad 
denotandum quod ius imperii non est perpetuum set tem- 
porale.

Si autem huiusmodi seculares privilegium religiosis 
concedant, ut dictum est, crux punctata (•†•) precedit 
cum invocacione dominica — et extra cartam, scilicet in 
dorso, notarii curie signum sue manus apponunt — sic dicendo:
in nomine domini amen. F. dei gracia Romanorum 
imperator et semper augustus. 

Postmodum in ecclesiasticis sic expedit exordiri: cum 
universorum iura ex iniuncto nobis a deo officio roborare munimentis
apostolicis teneamur, pro illorum quiete oportet nos 
sollicitos esse, et eorum peticiones maiori providencia exaudire 
qui necessitatis tempore sunt officio et nomine participes et pastorali
prediti dignitate. quociens nobis peticiones porriguntur a 
radice iusticie procedentes, ex iniuncte amministracionis officio 
ipsa facile admittere debemus, quia non debet dilacionibus 
aliquibus fatigari qui iustum petit pariter et honestum. 

Cum imperialem deceat maiestatem, universorum iura conservare
illesa, nos qui divina favente dementia Romanorum imperio presidemus 
sic iustis precibus condescendere volumus et 
singulis providere, quod tam ecclesiastice persone quam etiam 
seulares contente maneant suo iure, sacrosanctum hospitale Iero- 
solimitanum et eiusdem hospitalarios summa nos oportet devocione
diligere, ipsorum quoque iura nostris privilegiis et protectionibus
taliter premunire, ut cum ante tribunal superni 
iudicis fuerimus constituti, gloriemur nos honorasse locum in quo 
corpus dominicum requieuit. 

Cum de imperialis procedat benivolencie largitate, universos 
regulares viros et deo servientes suo sollicite premunire presi- 
dio, fratres templi qui spreta seculari milicia facti sunt mili- 
tes Jesu Christi, et sub domini vexillo regulariter militantes 
pro redemptoris amore se morti pugnando cum barbaris nacionibus
tradere non formidant, tanto attencius debet in omnibus 
confovere, quanto gloriosius pro Christi nominis defensione noscun- 
tur in castris dominicis militare. 

Cum imperialis dignitas omnium religionum genera sub 
umbra, sue protectionis manutenere debeat et defendere, dicatas 
deo virgines , que spretis maritalibus connubiis sponsum Jesum 
Christum accensis lampadibus secuntur, tanto propensius nostro 
debemus conmunire presidio, quanto magis earum condicio et 
sexus femineus noscitur indigere.

Fons: Ludwig Rockinger: Briefsteller und Formelbücher des elften bis vierzehnten Jahrhunderts, Berlin 1863, pp. 197-200.