Heautontimorumenos/Prologus
Didascalia

INCIPIT HEAVTONTIMORVMENOS TERENTI
ACTA LVDIS MEGALENSIBVS
L. CORNELIO LENTVLO L. VALERIO FLACCO AEDILIBVS CVRVLIBVS
EGERE L. AMBIVIVS TVRPIO L. ATILIVS PRAENESTINVS
MODOS FECIT FLACCVS CLAVDI
ACTA I TIBIIS INPARIBVS DEINDE DVABUS DEXTRIS
GRAECA EST MENANDRV
FACTAST III M' IVVENTIO TI. SEMPRONIO COS. 

Personae

(PROLOGVS) 
CHREMES SENEX 
MENEDEMVS SENEX 
CLITIPHO ADVLESCENS 
CLINIA ADVLESCENS 
SYRVS SERVOS 
DROMO SERVOS 
BACCHIS MERETRIX 
ANTIPHILA VIRGO 
SOSTRATA MATRONA 
(CANTHARA) NVTRIX 
PHRYGIA ANCILLA 
(CANTOR) 

Periocha

C. SVLPICI APOLLINARIS

In militiam proficisci gnatum Cliniam 
amantem Antiphilam conpulit durus pater 
animique sese angebat facti paenitens. 
mox ut reversust, clam patrem devortitur 
ad Clitiphonem. is amabat scortum Bacchidem. 
cum accerseret cupitam Antiphilam Clinia, 
ut eius Bacchis venit amica ac servolae 
habitum gerens Antiphila: factum id quo patrem 
suum celaret Clitipho. hic technis Syri 
decem minas meretriculae aufert a sene. 
Antiphila Clitiphonis reperitur soror: 
hanc Clinia, aliam Clitipho uxorem accipit. 

Prologus

Nequoi sit vostrum mirum quor partis seni 
poeta dederit quae sunt adulescentium, 
id primum dicam, deinde quod veni eloquar. 
ex integra Graeca integram comoediam 
hodie sum acturus H[e]auton timorumenon,
duplex quae ex argumento facta est simplici. 
novam esse ostendi et quae esset: nunc qui scripserit 
et quoia Graeca sit, ni partem maxumam 
existumarem scire vostrum, id dicerem. 
nunc quam ob rem has partis didicerim paucis dabo. 
oratorem esse voluit me, non prologum: 
vostrum iudicium fecit; me actorem dedit. 
sed hic actor tantum poterit a facundia 
quantum ille potuit cogitare commode 
qui orationem hanc scripsit quam dicturu' sum?
nam quod rumores distulerunt malevoli 
multas contaminasse Graecas, dum facit 
paucas Latinas: factum id esse hic non negat 
neque se pigere et deinde facturum autumat. 
habet bonorum exemplum quo exemplo sibi
licere [id] facere quod illi fecerunt putat. 
tum quod malevolu' vetu' poeta dictitat 
repente ad studium hunc se adplicasse musicum, 
amicum ingenio fretum, haud natura sua: 
arbitrium vostrum, vostra existumatio
valebit. quare omnis vos oratos volo, 
ne plus iniquom possit quam aequom oratio. 
facite aequi siti', date crescendi copiam 
novarum qui spectandi faciunt copiam 
sine vitiis. ne ille pro se dictum existumet
qui nuper fecit servo currenti in via 
decesse populum: quor insano serviat? 
de illi(u)s peccatis plura dicet quom dabit 
alias novas, nisi finem maledictis facit. 
adeste aequo animo, date potestatem mihi
statariam agere ut liceat per silentium, 
ne semper servo' currens, iratus senex, 
edax parasitu', sycophanta autem inpudens, 
avaru' leno adsidue agendi sint seni 
clamore summo, cum labore maxumo.
mea causa causam hanc iustam esse animum inducite, 
ut aliqua pars labori' minuatur mihi. 
nam nunc novas qui scribunt nil parcunt seni: 
siquae laboriosast, ad me curritur; 
si lenis est, ad alium defertur gregem.
in hac est pura oratio. experimini 
in utramque partem ingenium quid possit meum. 
[si numquam avare pretium statui arti meae 
et eum esse quaestum in animum induxi maxumum, 
quam maxume servire vostris commodis:]
exemplum statuite in me, ut adulescentuli 
vobis placere studeant potiu' quam sibi.