Lyra
Carmina

L Y R A

I De Orpheo navigante et post ad inferos  
PRO UXORE DESCENDENTE. 
Iam maris vasti penetrabat undas 
Pelion linquens Pagasaea pinus 
iamque canebant agitata longis 
aequora tonsis, 

cum pius Phoebi citharam sacerdos 
movit insigni cecinitque plectro 
et paretn nervis parilemque voci 
comniodat ictum. 

Illicet nymphae vitreis ab antris 
efferunt uduin caput ac per undas 
implicant certo choreas secutae 
cum pede cantum ; 

ilicet Triton resonante ab ore 
buccinam intendit scopuloque ab alto 
assonat vati ; pecus omne summa 
ludit in unda. 

Ipse stans celsa modulansque puppi 
purpura insigni et venerandus ostro 
ad decus famae ciet atque honorum et 
praemia laudum : 

fortibus stimmi meritum triumphi, 
fortibus primae meritum coronae, 
fortibus plausum populi patrumque 
publica dona, 

his et aeternum decus apparari 
morte praelustri, his titulos sepulcri 
signaque et divis solitos honores 
templaque et aras. 

Hic et heroas iuvenumque primos 
cerneres pontum validis lacertis 
verrere atque aestus pelagi et minaces 
vincere fluctus. 

Tum sacer vates graviore plectro 
suscitans: « Hoc, hoc agite, o iuventus, 
hoc, deùm proles, agite et volenti 
incubite dextrae. 

Vos labor primos hominum, diis vos 
reddet aequales labor et deorum 
coetui adiungens sola salsa ponti 
subdet et auras. 

Hoc virùm virtus studiumque pulcri 
poscit, hoc illud decus, hoc et illi 
qui Iovi vos conciliant honores 
famaque poscunt ». 

Talibus vates. Ibi cepit ingens 
ardor heroas, novus urit ignis 
pectora, accendit nova fiamma aventis 
et nova virtus. 

Thraciae haec ohm citharae ad labores 
ac decus vis enituit canendo, 
quae quoque et vati fuerit querenti 
Ditis ad antrum. 

Hoc refer mecum, o Erato; per utnbras 
sola namque illum comitata, sola 
illius luctum et lacrimas levabas 
pectine mutcens: 

« Mitis o mundi dea nigricantis, 
supplices ad te lacrimas profundens 
assum, o et vocern et lacrimas precantis 
accipe vatis, 60 

cui et inferni patuere postes 
sponte reclusis foribus canenti, 
cessit intranti canis et remissos 
clusit hiatus. 

Coniugis manes repeto, relieta 65 
luce sub terram in tenebras profectus; 
coniuge et prò te tenebris relictis 
aethera coniunx 

et diem et coeli iubar et vagantes 
siderum ac solis radios petivit, 70 
teque et incepti pretium et laboris 
praemia portat. 

Fas tibi et vati pietatis ergo 
reddere assueti pretium laboris, 
fas mihi optatum pretium referre et 75 
praemia cantus. 

Te deam coeli canimus, te et imi 
sceptra gestantem solii, te et udi, 
fluctuum campos moderantein et almae 
ubera terrae. 80 

Ipse ego et divùm atque hominum sacerdos 
hoc peto et iustum peto prò recepta 
coniuge, et silvas moveatn et profundi 
marinora ponti, 

sacraque et ritus statuens dicabo 85 
tempia, et aeternum metuentur arae 
supplicum votis venerandae et aurea 
turis acerra ». 

Interim manes stupuere cantu, 
distulit poenam rota, constiterunt 90 
saxa, non angues cruciant nec hydrae 
vulturiive ; 

hic et umbrarum chorus et silentum 
vulgus oranti affremuere et una 
plaudit heroum genus et canoro 
consonat ore. 

Diva tum triplex modulante cycno 
plebis et plausu memor et rapinae, 
et tori et lucis memor, in favorem 
ora resolvit: 

« Due age, o vates, sociam, et laborum 
quem petis finem cape; fas sit illam 
regredi tecum, modo ne in sequentem 
lumina flectas ». 

Rursus umbrarum affremuere turbae, 
rursus et vates citharam resumit 
ipse praecedens, sequitur canentem 
aurea coniunx, 

vulgus atque una attonitus silentum, 
monstraque et manes trepidi Gigantum, 
quos triceps custos procul allatratu 
arcet ab amne. 

Heu, quod obstantes pelagi fragores, 
quodque discordes Èrebi tumultus, 
quod potest dirarum animos sororum 
flectere carmen, 

non potest tristis oculos puellae, 
pectus aut trux virginis aut superbae 
feminae immites animos feramque 
vertere mentem.

II De Amoris dominatu.  
Et sitim sedat liquor, et relaxant 
corda languentum latices Thyonei, 
otium fessos levat, ast amantum 
pectora carmen. 

Tu meos seda, o Erato, dolores; 
fas sit et tecum residere, fas sit 
carmen audire insolitum et te ab alta 
rupe canentem : 

« Imperat coelo pater ipse divùm, 
imperant di semideique terris, 
imperat ponto Enosigaeus, imis 
Orcus Avernis; 

At polo et terris, Èrebo marique 
imperatque et dis Amor. Huius orbis 
paret edicto superique et omnis 
grex animantum; 

hoc sine et coeli status et deorum 
pax ruet, terra hoc sine, pontus, aer 
et laborabunt odio et suapte 
mole dehiscent. 

Urbium custos Amor omniumque 
gentium rector placidaeque pacis 
auctor et leges moderatur, aequo et 
iure gubernat. 

Huius et iussu seges, huius arbor 
induit florem, statuunt volucres 
niduin et in prolem pecudes feraeque 
sponte feruntur; 

hoc duce et virgo sequitur maritum, 
et domo et matris gremio relictis; 
hac ope humanum genus et propago 
cuncta perennata. 

Huius, o huius mihi mite numen, 
mite sit regnum, dea, sit benignum 
sidus; o assis facilis precanti, 
dux bone amantum.

III Ad Antinianam nymphàm Iovis et Nesidis fiuam. 
 O ades summo love nata et udis 
alta nymphe litoribus, reposto 
colle, quam Nesis genuit superbo 
enisa sub antro; 

o ades mecura, dea, duni relictis 
Umbriae campis nemore et Sabino 
te peto Sebethiaden et amnem, 
Antiniana ; 

assit et tecum coines illa, quondam 
sueta nympharum choreis, Patulcis, 
fistula insignis siniul et canoro 
nobilis aere. 

Vos sequor, fidae Aonidum sodales; 
Aon est vester mihi collis, e quo 
forsan et rivi scateant et ipsa 
Thespias unda. 

Ergo age o longum, lyra, quae sine ullo 
desides cultu, per opaca ruris 
otia intactum meditemur Umbro 
pectine cantum. 

En adest inter violas rosamque 
illa, quae vernos, hiemem sub ipsam 
ore prae se fert oculisque et omni 
tempore honores; 

quam prius victis rediens ab Indis 
Liber ad festos thiasos vocabat, 
nunc vocant Musae ad choreas et hortos: 
huic, lyra, plaude; 

cuius adventu rosa purpurescit 
et novis silvae recreantur auris, 
lilia albescunt et hiat decoro 
flore hyacinthus; 

cuius afflatu induitur recentem 
arbor in florem Dryadesque ab altis 
montibus cultam venerantur, uda et 35 
Naides herba. 

Venit ad litus; mora nulla; nymphae 
litus optatum celebres frequentant, 
ora mirantur rosea atque ad imas 
pectora plantas. 40 

Heu, quod adventat ferus ille Proteus. 
Crede ne, virgo, pelago; rapinis 
pontus exsultat. Tua forma solis 
gaudeat hortis. 

Crede neu tete nemorum latebris; 45 
Panes et silvis habitant procaces. 
Crede te Musis, Ariadna; Musae 
casta sequuntur.

IV Patulcidem et Antinianam nymphas alloquitur.  
Colle de summo nemorumque ab umbris 
te voco ad litus placidum, Patulci, 
teque ab hortis Pausilypi et rosetis, 
Antiniana, 

aura dum aestivos relevat calores 5 
et leves fluctus agitant cachinni, 
dum sonant pulsae zephyris arenae 
antraque clamant. 

Antra vos poscunt querulaeque arenae; 
en canunt illinc Meliseus alto 10 
fistulam inspirans scopulo, canorus 
inde Menalcas- 

en adest culta ad speculam et superbum 
dia Mergillina iugum, en capillos 
ponit unguens ambrosia, en nitentis 15 
oris honores 

fingit alludens speculo. Huc, iuventus, 
huc age, ut spectes oculos et illuci 
frontis exemplar, propera et citatos 
arripe gressus. 

Implet en carnieri nitidus Palaemon, 
subsident colles numerum secuti, 
nympha subnectit choreas, amato 
litore Triton 

currit exsultans. Cithara Palaemon, 
saltibus virgo celebrant recessus, 
aequor assultat, properant citatae e 
monte Napaeae. 

Ecce procedunt duo ruris astra 
et pedum cantu minuunt laborem ; 
en favent silvae numeris canentum, 
plaudit et aura. 

Accipit blande Meliseus illam, 
hanc Menalcas. E specula propinqua 
ipsa Mergillina canit proculque 
saxa reclamant. 

Litus o felix, modulante nympha 
cui et hi montes, cui et antra et horti 
assonantque arces procul, atque ab alto al- 
ludit imago.

V Ad solem.  
Sol, decus coeli superumque princeps, 
auctor et lucis, moderator anni, 
altor o rerumque animantiumque 
et sator idem, 

5 idem et immensi maris aequor, idem 
aeris vasti spada et iacentis 
intimum terrae gremium fovesque 
et seris idem. 

Omnia ex te sunt, genus omne per te 
gignitur, crescit simul et perennat, 
et tibi assurgunt nemora, et tibi herbae, 
germen et omne. 

Cuncta sed te cutn venerentur unum 
et regas cuncta, o pater alme rerum, 
deseris curnam tibi dedicatum 
vulgus amantum? 

Tu choros primus numerosque nectis, 
primus et carmen meditare nervis; 
negligis quare tibi dedicatos 
asper amantes? 

Et tibi est arcus, tibi sunt sagittae 
et coma intonsa et puerilis aetas; 
despicis curnam tibi dedicatum 
nomen amantum? 

Te colunt primi metuuntque amantes 
et tuum prim venerantur astrum ; 
lux enim dux est, oculi duces sunt 
fax et amantum. 

Quin amans primus choreas lyramque, 
carmen exercet quoque primus idem, 
nani lyra et carmen numerique amor 
pabula praebent. 

Doctor et princeps choreae et magister 
carminis Sol, hoc age, dux amantum, 
hoc age et curam tibi dedicatae 
suscipe gentis; 

quique liquentem aera quique salsum 
aequor accendis vitreasque sedes 
ac sinus terrae gravidos satusque 
calfacis omnes, 

ure spernaces iuvenum puellas, 
ure diversas ab amoris aura, 
ure et immitis animos tuasque 
incute flammas. 

Et mihi felix ades et protervum 
Fanniae pectus moderare adacta 
ventilans sparsim face dexteraque 
lampada quassans, 

lampada atque illos radios, aduris 
quis et immanes tigrides ferumque 
aspidum ad Syrtes genus atque taetras 
in mare phocas.

VI Antinianam nympham invocat ad cantandas i.audes  

URBIS NEAPOLIS. 
<poem>
Sume age intactam citharam atque ab alto 
colle descende, Antiniana, in urbem 
et novos chordis numeros novumque 
concipe carmen, 

urbi et assurge, o dea, quam superbae 
muniunt turres, rigat unda subterque 
et specus Sebethiadum sororuin, 
ditat et aequor. 

Antraque et dulces Charitum recessus 
et sacri colles Cereri ac Lyaeo 
vestiunt hanc et nemora, et serena 
temperat aura, 

ver et aeternum tepidique rores 
temperant, disque otia grata et almae 
lucis auctor sol fovet atque amico 
spectat ab astro. 

Praeficit regnis pater hanc deorlim, 
praeficit bellis animosa virgo 
auctor et Mars militiae ac virorum 
bella gerentum. 

Hanc domum Musae sibi vendicarunt 
et bonae hanc artes studiis bonique 
cultus et recti simul et sacrorum 
iustitiaeque, 

templaque et regum monumenta et arces, 
aedium insignes aditus adornant 
et diis gratam et patribus, virisque et 
plebe frequentem. 
<poem>

VII Laudes Alfonsi 
DUCIS CALABRIAE DE VICTORIA HYDRUNTINA. 

Mens Iovis proles, love Mens parente 
nata, ne desis mihi, neu canentem 
et decus belli et ducis acta et artes 
desere vatem ; 

te colo, insignis dea, ture et aris 
vota persolvens, tibi nostra cultum 
barbitos carmen sonat et canoro 
ludit in antro. 

Victor Hydrunto redit en recepto 
beliiger dux; en tituli ducesque 
hostium et praeda ante rotas et arma 
capta trahuntur. 

Cernite avulsos clipeos lacertis, 
cernite abreptas umeris pharetras, 
Medicos dextris gladios, madentis 
sanguine cristas. 

Il le, quem spectas uinero reciso,
Nasdan est, princeps equitutn; ille adeinpti 
naribus Nabdir peditum tribunus; 
Abdelan ille 

signifer truncis manibus; cruento 
pectore hic, hic est Megabaeus; illi 
Assan, Asmir, praepositi maniplis 
gentis Eoae 

signa sternuntur phaleraeque equorum. 
(Heu pudet tanti ducis) Hacumetus 
ducitur vinctus manibus, gravatus 
colla catenis. 

Fulmen en belli venit, en Gradivi 
efferi vultus, sequitur phalanxque 
Eubois; vincentum acies aéna 
luce coruscat. 

Ensis ille est, quo totiens Ameti 
terga verterunt trepidae cohortes; 
hasta et illa est, qua cecidere pulsae 
in mare turmae; 

ille equus, quo fulmineum sequente 
Persicum in fossas violenter agmen 
est datum praeceps: age, «io triumphe» 
dicite, vulgus.  

Hic cruentatus clipeusque et horrens 
caedibus clava, hac trepidavit intra 
Moenia Arniaspes : age, « io triumphe » 
dicite, vulgus. 

Illud in stimma stetit arce signuin 
oblitum tunc Turcaico cruore, 
nunc riget tabo : en age, «io triumphe» 
dicite, vulgus. 

Hiccine Alfonsus patriae receptor, 
hostium victor, pepulit qui ab oris 
Italis classem Argolicam et furentes 
contudit ictus? 

Ite, dis nostris meritos honores 
solvite; ornentur fora, tempia et aedes, 
atria argento niteant fluatque 
molle Falernum. 

Me sat haerentem gremio puellae 
vulnera et stratas acies referre 
et ducis fortis animos et acris 
militis arma,  

utque fallacem studiis et astu, 
vecte quam hasta non minus et bidente, 
aggere et vallo et sudibus repressum 
ceperit hostem.

VIII Ad Charites.  
O deae, o almae Veneris ministrae, 
q’uae puellarum iuvenumque curas 
ore mulcetis capitisque amantum 
pectora cantu, 

quaeque nympharum virides recessus 5 
fluminum et ripas colitis, quae et antra 
pectine arguto recreatis udas 
et maris actas, 

vos deae, vos, o Charites, sub umbra 
myrtea, ad fontem gelidique circum 10
Prata Sebethi canite et sonoras 
tangite chordas. 

Luditis dum, dum canitis, puellae, 
auraque aestivos relevat calores 
concinuntque una nemora et quieti 15 
marmora ponti, 

ipse selectos per aprica rura 
colligam flores Cypriamque myrtum, 
colligam luctus hyacinthi et albo 
Lilia thyrso, 20 

Lilia intactumque amaranthon, bis et 
misceatn calthae decus inque sertum 
vinciam implexas violas et albi 
texta ligustri, 

quae Syram stillent madefacta nardum, 
quaeque et afflatus referant Sabaeos, 
Indicum et costimi Armeniique felix 
gramen amomi. 

His suum cingat speciosa crinem 
Fannia, et quos pectore, quos et ore 
spirat, hos ipsa et capite et capillis 
afflet odores. 

Hoc, deae, hoc, hoc, o Charites, ministrae 
Cypridis hlandae, hoc agite et remissae 
fila pulsantes citharae canorum 
fondite carmen. 

Ecce florentis graditur per herbas, 
ecce Paestanos pede pressat hortos 
virgo, quam ver insequitur, cui ipsa 
it comes aura, 

auraque et veris decor. En amores 
lusitant circum, en pharetrae facesque 
ventilant spargitque suos honores 
laeta iuventus. 

Qua movet nymplie, hac humus ipsa ridet, 
ridet hac aer, fluit ipse laeto 
amile Sebethus, canit uxor imo 
coerula ab antro; 

huius e vultu placidisque ocellis 
instruit sese Venus et Cupido, 
altera accendens faculas et alter 
spicula torquens. 

Ah quid, ali, dulces Paphiae, catiendo 
illius mentem erigitis? Superbit 
et lyra et cantu, tuinet heu protervus 
carmine fastus.

IX Uxorem in somnis alloquitur 
Umbra sis felix mihi; suntne veri, 
uxor, amplexus? Vigilantis anne 
cura te in somnis agit atque vana 
ludis imago? 

Umbra sed quamvis mihi cara, salve, 
et mihi felix ades; osculantem 
osculans tete accipioque amansque am- 
plector amantem. 

Credit et virgo speculo; ast imago 
ludit indulgens speculi; perinde 
somnia et mentes capiunt amantque 
somnia mentes. 

I, puer, noeti cane sacra, noeti 
tura succendes. Per opaca noctis 
umbra versatur, volat usa noctis 
umbra favore; 

nox parit somnos, hominum quietem; 
hi vocant imis animas Avernis 
morte contempta et simulacra vivis 
mortua iungunt. 

Vos, pii manes, memores senectae 
ultimae iam, sacrifica ex acerra 
munera haec, stacten capite et Sabaeae 
mercis honores; 

dumque nos rursum Elysio in recessu 
iungat obstringens amor, haud gravare 
et senis somnos, Ariadna, amatum et 
visere lectum.

X Laudes Alfonsi Aragonei ducis Calabriae, Ferdinandi regis filii,  

DE CLARISSIMA EIUS VICTORIA. 
Et diis cultus placet et deorum 
addecet cultus simulacra, summos 
addecent montes nemora et strepentem 
populus amnem; 

litus et geramae, mare classis ornat, 
aera et lux, aurea tecta divùm 
sidera illustrant, varia et coruscis 
signa figuris; 

at virum ingentis animos et ornat 
excitans laus et colit. O puellae 
mentis altrices, meritos honores 
reddite laudi. 

Herculem laus ad Nemees leonem, 
Herculem ad Lernae anguineos tumultus 
impulit postque emeritos labores 
rettulit astris; 

Liberum laus Ni baca ad trophaea 
traxit, hinc ad Gangaridunr triumphos, 
Jyncibus tandem ad superos relato 
tempia dicavit; 

haec Alexandrum penetrare ad Indos, 
ad mare ignotum Libycasque arenas 
compulit sic, ut nihil ante maius 
viderit aetas; 

Caesarem dehinc innumeris trophaeis 
et mari et terra oceanoque partis 
extulit laus, hoc superante victus 
concidit orbis; 

patrii cultus studium et salutis 
publicae laus Scipiaden ad Afrurn 30 
litus impegit iuvenem, unde Roma 
libera risit. 

Par amor, par et studium fidesque 
traxit Alfonsum, procul ut repulso 
Ausonis tellus Siculumque litus 35 
riserit hoste. 

Hunc pater rex, hunc Italus senatus 
laudet, hunc matres pueris receptis. 
Virgines hunc ingenuae ac per aras 
sacra frequentent. 40

XI Ad Amorem. 
 Die, age, ecquisnain modus, o deorum 
victor et princeps Amor, ecquis ordo, 
die, rogo, ecquae lex oculis, amantum, 
die, age, rector? 

« Nec modus quisquam, neque lex, nec ordo 5 
ullus est, vates, oculis. Amandi 
rector et dux est animus suoque 
mens cita ductu. 

Hanc rnovent curae cupidique sensus, 
acris et versans agitat cupido, io 
blandiens secum trahit et voluptas 
insita cordi. 

Hi duces, hi sunt oculis ministri, 
mutua inter se aut varians amantum 
cura, quam sensus sequitur videndi 15 
motus et exter. 

Tu tuae morem placidus puellae 
et gere et molle imperium ferendo 
illius vincas animos trahasque 
in tua vota; 20 

lxinc tibi et blandos oculos et illos 
hinc tibi vultus faciles parabis, 
iure quis felix tibi et invidenda 
sorte habearis. 

25 Hic modus, Iex haec oculis et ordo. 
Finge te ad nutus dominae nec illi 
asper obsiste; hoc age, blandiendo 
pectora mulce. » 

Haec Amor. Sed nec precibus movetur 
30 tigris aut cantu leo, non amando, 
quae caret sensu refugitque amari, 
Caspia cautes. 

Excoquit saxum violentus ignis, 
robur et ferrum penetrat, sed huius 
35 feminae immitis animos rigenti 
pectore cinctos 

non Amor certis penetrat sagittis, 
urit aut lentis Cytherea flammis, 
non lyra mulcens Erato aut amico 
40 carmine mollit, 

huius, heu, quae virgineo sub ore 
condit innatos adamantas et quae 
aequoris Tusci scopulos nivemque 
et iuga Tauri.

XII Ad amicam, de eius pulchritudine  
ET AMANTIS INFELICITATE. 
Tene, dum ludis, Charites sequuntur? 
Tene, dum rides, Amor? Ah me amantem 
et fugit risus fugiuntque lusus 
et charis omnis. 

Dum canis, tecum Aonides puellae 
concinunt, et dum loqueris Lepores 
fantur. Heu, me non lepor, heu dolentem 
non levat Aon. 

Dum minax in nos oculos retorques 
et deos irata male imprecaris, 
ingruit statini dolor et deorum 
ira minantum. 

Nonne et infelix miserumque amantis 
munus est illi dolor, est et usque 
curaque et maeror comes, est laborum 
certa propago?

XIII Polyphemus ad Galateam.  
Cur fugis, virgo, Polyphemon, Aetna 
quem cupit pascens tacitas favillas? 
En ego ad litus propero, ipsa in altos 
is voga saltus. 

Qualis in pratis melilotos udis 
carices inter nitet, inter ipsa 
Crathidis nymphas facieque et ornili 
corpore praestas; 

alta ut in silvis humiles myricas 
fagus excellit, pecudum magistros 
ipse sic cunctos et honore barbae et 
crine relinquo. 

Est tibi insignis coma, qua nitescis; 
sunt mihi et saetae, quibus ipse et hircos 
atque oves solus supero, genisque 
et nemus horret: 

cur fugis, virgo, Polyphemon, Aetna 
innuit cui et vocat usque ab alto 
monte succensis facibus suosque 
indicat ignes? 

En pedum, cuius capulo sui 11 i 
albicant dentes, riget acer ictu 
corneus mucro, medio revinctus 
serpit acanthus; 

aspice hunc sparsis maculis galerum; 
en decus rarum capitis, superbit 
hinnuli pelle, en tremit asper hirto 
conus echino; 

en tegit plantas capreae revulsus 
pero de tergo, ligat hunc acerno 
fibula amplexu, Gelaae benignum 
munus amantis. 

Cur fugis, virgo, Polyphemon, ipsa 
Aetna quem rursus vocat, atque ab alta 
innuit rupe et facibus superbum in- 
vitat amantem? 

Non mihi desunt, Galatea, lanae, 
non oves, bis quae pariant in anno, 
bis die ad mulctram veniant vocatae 
nomine vaccae, 

veliera atque assunt nivea et petulci 
vir gregis bifrons caper et tricornis 
ille et insultans aries, Sicani 
litoris horror, 

ille et insultans vitulis mihique 
taurus instans cornibus; ah Pelori, 
ah Gelae pastor, cave, et insolentem 
pelle iuvencum. 

Cur fugis, virgo, Polyphemon, illuni, 
cuius ad formam stupeant vel undae, 
cuius et robur nemora et lacertos 
saxa tremiscant? 

Lacte de nostro fluitent et amnes, 
surgat hoc ipso tumulus coacto, 
mille equae ad ripas stabulantur alti et 
flumina Anapi; 

mille te caprae totidemque et haedi, 
mille te vaccae totidemque tauri, 
mille te e nostris stabuiis sequentur 
ubera equarum, 

si semel mecum, Galatea, mecum 
litus invisens Siculasque terras 
duxeris mecum choreas amatae ad 
carmen avenae. 

Cur fugis, virgo, Polyphemon? Ecquem 
Italis tellus Polyphemon, ecquem 
Bruttii montes Oriarchon, amnis 
ecquem habet ullus? 

Unicum est soli Polyphemo, at ingens 
lumen: hoc uno fugo et ipse nubes, 
montium hoc uno fugo taetra et amplae 
monstra lacunae. 

Ipse dum vastum mare curro, adaequant 
genua nec fluctus; tiliae nec aequant, 
erro dum silvis; mihi cedit unda, 
cedit et aer. 

Quin et, hac dextra quotiens Pachynni 
verticem aut summi quatio Pelori, 
Ausonum litus tremit et Libyssae 
tractus arenae. 

Quem fugis, demens Galatea, cuius 
aequet et divos genus et propago 
imperet silvis, pecori ac magistris 
et maris undis? 

Sunt mihi ursorum simul et leonum 
fistulae assueti catuli manuque, 
quos ego in lusum illecebrasque natis 
et tibi servo, 

sunt et assueti manibus iocisque 
piscium fetus teneri: hos puellis 
et tibi servo. O age, dura nostrae 
causa querelae, 

et fove ingentem Polyphemon, antra 
ipsa quem vix iam capiunt, vel ipsi 
montium saltus; age, dura nostrae 
causa querelae, 

et tege amplexu Polyphemon, ipsae 
quem tegunt vix aut tiliae aut comantes 
aesculi aut pinus; age, dura nostrae 
causa querelae, 

osculo et dona Polyphemon. Heu heu, 
osculum et voces fugit; ah superba, 
ah parum felix fugit et sub imo 
conditur amne.

XIV Ad Fidem.  
Quo fugis, rerum dea, quo, deorum 
o Fides nutrix? Maria alta tete 
hospitem pellunt, fugat ipsa iniquo 
foedere tellus, 

te fugant arces, fora, tempia, castra, 
te fugant reges; fugat et sacerdos 
summus. Heu, ne te undique iam fugatam 
arceat aer, 

quo minus coelum repetas et ipsae 
denegent aurae in patriam regressum. 

I, fuge ad manes, fuge ad ima et atri 
Tartara mundi ; 

comiter namque accipiere. Manes 
et colunt iusium et venerantur aequa; 
hi tibi assurgent meritae piaque 
sede locabunt, 

si modo et tu Pontificem catenis 
traxeris vinctum. Hoc, age, diva, et unco 
protrahens tracta soliique ad aram 
siste tremendam, 

foedat incestu sacra qui nefando, 
qui fide fracta Italiani Rutenis 
prodidit, quique Ausoniam repenso 
vendidit auro, 

quo suos natos (scelus ah supremum) 
ornet insigni diademate, alto et 
ponat infames solio pianda 
caede cruentos. 

Hunc trahe, hunc unco, dea, merge, et illos 
amne mactatos Tiberino; et una 
bine patrem, hinc natos Èrebi profundos 
trude ad hiatus.

XV Ad Venerem comae atque osculi 
 DEDICATIO. 

Te Iovis prolem, Venus alma, nostris 
ut sacris assis, humiles precamur, 
supplices tete, dea, nunc adimus 
et tua tempia. 

Tu preces nostras et amica tura 
accipe, amborum genitrix Amorum, 
et tibi votum, tibi dedicatum 
accipe crinem. 

Vovit hunc olim patria recepta, 
prò duce et victore, fugato Ameto 
prò focis arisque Ariadna: voces 
supplicis audi. 

Ipse ego illius tibi, diva, ab ore 
osculum supplex voveo, dicoque: 
osculum ex voto cape, Cypri, gratosque 
oris honores. 

Tu meum, victrix hominum deumque, 
tu parens rerumque animantiumque, 
cuius est quicquid tenerum decensque 
pectora mulcet, 

tu meum, felix Cytherea, plectrum 
adiuva et dulcis numeros ministra, 
dum tuum nuraen cano, dum tibi arae 
molliter halant.

XVI  Polyphemus a Galatea spretus 
 
CONQUERITUR IN LITORE. 
Litus o, nostris faveas querelis 
sparsaque ad siccas ades, alga, cautes, 
vos meos questus procul icta longe 
saxa. fovete. 

Ulene heu quondam Polyphemus, ille 
maeret ad fluctus? Pudet heu canorae 
fistulae, quae olim et tilias et alnos 
blanda movebat. 

Cuius ad cantum pecudes coibant 
et ferae e lustris et aves ab alto 
aethere et mutae procul a Palici 
litore ranae. 

Ad meam dulcis Gelaé cicutam, 
ad meam mollis Lilybaea avenam 
et meos flava ad calamos ruebat 
Acianea, 

saepe et ad nostros Arethusa cantus 
flexit et molles iniit choreas, 
saepe et ad nostros numeros per actam 
lusit Anape. 

Agmen o felix ovium, beati 
et greges, felix aries et hircus; 
hunc amat mulcens Arethusa, at illuni 
ardet Anape, 

illa Cirronem viola coronat, 
haec Cerastinum religat cypero, 
ludit in pratis utraque et sequenti 
plaudit amanti. 

O ubi il le, il le est Polyphemus, albi 
velleris dives niveique lactis, 
mille quem vaccae, totidem iuvenci, 
mille capellae 

cura suis haedis pecudesque mille, 
mille post agni comitantur? Albet 
terra candore et nemora ipsa balant, 
balat et aer. 

Mille equae armentum Polyphemi et Aetna, 
Aetna miratur Polyphemon. Una 
ridet informis Galatea, nigro 
pectore, nigris 

displicens mammis Galatea. Abite, 
mille oves, mille et pecudes, capellae 
mille cum fetu, procul ite, equarum 
tanta propago: 

hoc pedum dextrae decus, hoc puella 
Bruttiae gentis Galatea ridet, 
ridet hoc saxo sata, ridet heu heu 
hoc Galatea, 

quod tremit litus Siculum, quod Afra 
horret et Syrtis. Procul ipse rupem 
colle de summo obiciam et fluenti 
ostia claudam, 

ne in mare accessus pateant superbae, 
quae meam temnit male grata barbam, 
iure cui Marsi invideant et ipsi 
Cinyphii hirci; 

quae meos spernit male amica cirros, 
quis vel intonsae invideant capellae; 
quae meo avertit faciem galero, 
dedecus undae. 

Hunc mihi dono dedit illa quondam 
carminum cultrix Elyme atque avenae, 
despuit quem (prò pudor) e lutoso 
edita fonte. 

Lumen hoc unum mihi, quod decora 
fronte diffulget, nec honore soli 
cedit, hoc, o Crathidis orta coeno 
filia, damnas? 

I nigris mammis, nigricante dente, 
crine subcrispo Galatea, et amne 
merge te immundo. Polyphemon Aetna, 
Aetna tenebit, 

Aetna nympharum decus, Aetna florum 
mater. O longum mihi culta, salve,
et tuos ignes specula e suprema 
porrige amanti. 

Ite, oves, ite, o placidae capellae. 
Lucet. En montis dea porgit ignes. 
Linquite et noctem Galateae et atram 
linquite nubem; 
ite io, fidae comites capellae, 
eia io, incanae pecudes, abite; 
vos manet meque innuit en ab altis 
rupibus Aetna.