Summa logicae/Prologus fratris et magistri Adam de Anglia
Quam magnos ueritatis sectatoribus afferat fructus sermocinalis scientia,
quam logicam dicimus, multorum peritorum docet auctoritas, ratioque et
experientia liquido comprobat et conuincit. Unde Aristoteles, auctor
praecipuus huius scientiae, nunc introductoriam methodum, nunc sciendi
modum, nunc scientiam omnibus communem et uiam ueritatis appellat, dans ex
his intelligere quod nulli ad sapientiam patet accessus nisi in scientia
logica erudito. Auerroes quoque, Aristotelis interpres, in Physicis
dialecticam dicit esse "instrumentum discernendi uerum a falso". Ipsa
namque cuncta dubia definit, cunctas Scripturarum difficultates dissoluit
et penetrat, ut testatur doctor egregius Augustinus.

Cum enim duo sint actus sapientis ad alterum, "non mentiri de quibus nouit
et mentientem manifestare posse", ut scribitur in Elenchis, hoc autem fieri
nequit absque discretione ueri a falso, quod solum praestat haec methodus,
luculenter apparet eam fore perutilem speculanti.

At uero haec sola facultatem praebet arguendi in omni problemate, omneque
genus sophismatum dissoluere docet et demonstrationis medium inuenire;
mentem quoque a uinculis, quibus heu detinetur, absoluit atque libertati
restituit. Quemadmodum enim uincula corporis membra ligant, necnon et
officia ad quae instituta sunt prohibent, sic falsa argumenta et
sophistica, ut docet Aristoteles, mentem nectunt. Similiter haec ars
errorum caliginem detegit, actus dirigit humanae rationis instar
lucis. Quinimmo et luci comparata inuenitur prior. Sicut enim exclusa hac
luce corporea actus humani aut nulli essent aut errabundi et saepe in
praeiudicium operanti, sic absque huius facultatis peritia actus rationis.

Cernimus namque plurimos, hac scientia praetermissa uolentes intendere
disciplinae, multifarie oberrare, errores uarios docendo seminare,
opiniones absurditate plenas confingere sine modo et ordine, et penitus non
intelligibiles sermones prolixos texere et ordinare, simile quiddam
patientes languidorum somniis ac fictionibus poetarum, rationes nullius
omnino uigoris uelut insolubiles ponderantes, uim propriae uocis
ignorantes, qui eo periculosius errant quo se existimant prae aliis
sapientes, audacter sine differentia falsa pro ueris auditorum auribus
ingerentes.

Praemissae itaque utilitatis, quam logica administrat, intuitu motus,
praeclarus ille philosophus peripateticus Aristoteles eam artificiose
composuit, quam quia propter obscuritatem Graeci sermonis in Latinum
translati quis assequi sine temporis diuturnitate uix poterat, posteriores
in his sufficienter edocti, uaria opuscula ordinantes, iter facile ad eam
satagentibus praebuerunt. Inter quos sane praecipuum existimo uenerabilem
doctorem fratrem Guillelmum, natione Anglicum, ordine Minorem, sed ingenii
perspicacitate et doctrinae ueritate sublimem.

Siquidem hic doctor eximius, multorum saepe pulsatus precibus, totius huius
methodi considerationem plene et limpide ac seriose composuit, initians a
terminis ut a prioribus, deinde cetera prosecutus, usque ad finem perduxit.

Ad studiosos itaque, preces pro hoc praeclaro licet compendioso uolumine
geminantes, stilum dirigens, sed uniuersis prodesse cupiens, exorsus est
ita dicens :