ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಪೈಶಾಚಿ
ಪೈಶಾಚಿ -
ಪ್ರಾಕೃತದ ಒಂದು ಉಪಭಾಷೆ. ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಇದು ಪಾಲೀ ಭಾಷೆಗೆ ಸಮೀಪದ್ದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಪೈಶಾಚಿಯ ಹಲವು ಉಪಭೇದಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಚೂಲಿಕಾ ಪೈಶಾಚಿ. ಪೈಶಾಚಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಮತಭೇದಗಳುಂಟು. ಕೆಲವರು ಇದು ಪಿಶಾಚವೆಂಬ ಜನಾಂಗದ ಭಾಷೆಯೆಂದೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಇದು ಪೈಶಾಚೀ ದೇಶದ ಭಾಷೆಯೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾಷೆಗೆ ಭೂತಭಾಷೆಯೆಂದೂ ಹೆಸರು ಇದೆ. ಇದರ ಭಾಷಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ವರ್ಗದ 2ನೆಯ ಮತ್ತು 4ನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳು ಅದೇ ವರ್ಗದ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು 3 ನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಚೂಲಿಕಾ ಪೈಶಾಚಿಯಲ್ಲಂತೂ ಈ ನಿಯಮ ಶಬ್ದದ ಆರಂಭದ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ ಮದನ-ಮತನ, ನಗರ-ನಕರ, ಮೇಘ-ಮೇಖ, ಚೂಲಿಕಾ ಪೈಶಾಚಿಯಲ್ಲಿ ದಾಮೋದರ ತಾಮೋತರ, ಗಿರಿ-ಕಿರಿ, ಪೈಶಾಚಿಯಲ್ಲಿ ದಂತ್ಯ ನಕಾವರವೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಲಕಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಳಕಾರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಓದಲಿಕ್ಕೆ ಈ ಭಾಷೆ ತುಸು ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಣಾಢ್ಯನ ಮಹಾಕಥಾ ಪ್ರಬಂಧವಾದ ಬೃಹತ್ಕಥೆ ಫೈಶಾಚಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥ ಈಗ ಉಪಲಬ್ಧವಿಲ್ಲ. ಪೈಶಾಚಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ವಾಙ್ಮಯ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಉದ್ಯೋತನನ ಕುವಲಯಮಾಲಾ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪೈಶಾಚೀ ಪರಿಚ್ಛೇದಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅನಂತರ ಬಂದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪೈಶಾಚೀ ಅಂಶಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
(ಎ.ಎನ್.ಯು.)

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ