ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ವಿನೀನ್
ಕ್ವಿನೀನ್  

ಸಿಂಕೋನ ಮರದ ಮುಖ್ಯ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್.  ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ಸಿಂಕೋನ ಮರದ ತೊಗಟೆಯ ಪುಡಿ, ಕಷಾಯಗಳನ್ನು ಜ್ವರಶಾಮಕಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಸಿಂಕೋನ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಕ್ವಿನಾಕ್ವಿನಾ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತೊಗಟೆ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದೇ ಕ್ವಿನೀನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಮೂಲವೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.  1630ರಲ್ಲಿ ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಪೇನಿನ ವೈಸರಾಯನ ಹೆಂಡತಿಯ ಮಲೇರಿಯ ಜ್ವರ ಈ ಕಷಾಯದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಗುಣವಾದಾಗಿನಿಂದ ಸಿಂಕೋನ ತೊಗಟೆಯ ಬಳಕೆ ಯೂರೋಪಿಗೆ ಹರಡಿತು. 1820ರಲ್ಲಿ ಪೆಲೆಟಿಯರ್  ಮತ್ತು ಕ್ಯಾವೆಂಟೌ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸಿಂಕೋನ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಕ್ವಿನೀನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅದರ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.  ರಾಬೆ ಅದರ ರಚನಾ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಬಹು ಹಿಂದೆಯೇ ಸರಿಯಾಗಿ ಊಹಿಸಿದರೂ 1944ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲಾ ಸಂಯೋಜನೆ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗಲೇ ಈ ಊಹಾರಚನೆಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ದೊರೆತುದು.
ಸಿಂಕೋನ ವೃಕ್ಷದ ಬೇರು ಮತ್ತು ತೊಗಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ವಿನೀನಿನೊಡನೆ ಕ್ವಿನಿಡಿನ್, ಸಿಂಕೋನಿನ್ ಮತು ಸಿಂಕೋನಿಡಿನ್ ಎಂಬ ಒಡನಾಡಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡುಗಳಿವೆ.  ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಮರಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಬಿಸಿಲು ಗಾಳಿ ಅಥವಾ ಆವಿಯೊಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಒಣತೊಗಟೆಯನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ಸುಟ್ಟ ಸುಣ್ಣ ಮತ್ತು ನೀರಿನೊಡನೆ ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಆಗ ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಲವಣ ಮತ್ತು ಎಸ್ಟರುಗಳು ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡುಗಳು ಮಾತ್ರ ವಿಲೀನವಾಗದೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.  ಬಳಿಕ ಸೂಕ್ತ ದ್ರಾವಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ದ್ರಾವಕ ಸಂಸ್ಕರಣದಿಂದ (ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಎಕ್ಸ್‍ಟ್ರೀಕ್ಷನ್) ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ದ್ರಾವಕದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಅಂಶವಿದ್ದರೆ ಕ್ವಿನೀನ್ ಸಲ್ಫೇಟಿನ ದ್ರಾವಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.  ಅದರಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಕರಡು ಕ್ವಿನೀನ್ ಸಲ್ಫೇಟನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಶುದ್ಧ ಸಲ್ಫೇಟಿನ ನೀರಿನ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲದೊಡನೆ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಕ್ವಿನೀನ್ ವರ್ಣರಹಿತ ಹಗುರ ಪುಡಿಯಾಗಿ ಶುದ್ಧರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರ ಬರುತ್ತದೆ.
ಕ್ವಿನೀನಿನ ಒಂದು ಅಣು ಏಕಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯ (ಮೊನೊಬೇಸಿಕ್) ಆಮ್ಲವೊಂದರ ಎರಡು ಅಣುಗಳೊಡನೆ ಸಂಯೋಗಿಸಬಲ್ಲುದಾದ್ದರಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯ ಪುಂಜಗಳು (ಬೇಸಿಕ್ ಗ್ರೂಪ್ಸ್) ಇವೆಯೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗುವುದು.  ಕ್ವಿನೀನಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಸಾರಜನಕದ ಪರಮಾಣುಗಳೂ ತೃತೀಯಕ ವರ್ಗದ (ಟರ್ಷಿಯರಿ) ಆಮೈನ್ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆಯೆಂಬುದು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.  ಒಂದು ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಪುಂಜವೂ ಒಂದು ವೀನೈಲ್ ಪುಂಜವೂ ಇರುವುದು ಇತರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಕಂಡು ಬರುವುದು.  ಇಷ್ಟು ಸಂಗತಿಗಳು ಗೊತ್ತಾದ ಬಳಿಕ ಅನೇಕÀ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ನಡೆದ ಶಿಥಿಲೀಕರಣಕ್ರಿಯೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಪರಿಣಾಮವೇ ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಿರುವ ರಚನಾಸೂತ್ರ.

ಚಿತ್ರ-2

ರಾಬರ್ಟ್ ವುಡ್‍ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಫಾನ್ ಡೋರಿಂಗ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1944ರಲ್ಲಿ ಕ್ವೀನಿನ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲಾ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಕ್ವೀನಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕ್ವಿನೀನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯದಾದರೂ ಈ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ರಾಬೆಯ ಊಹಾರಚನೆಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ದೊರೆತಂತಾಯಿತು.  ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಕ್ವಿನೀನ್ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಸಮಾಂಗ (ಅಸಿಮೆಟ್ರಿಕ್)  ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುಗಳಿರುವುದು (ಇದನ್ನು ರಚನಾ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ತೋರಿಸಿದೆ) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.  ಈ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ವಿನೀನಿಗೆ ದೃಗ್ಟಟುತ್ವ (ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ) ಉಂಟು.  ಕ್ಲೋರೋಫಾರಂ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಕ್ವಿನೀನಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ದೃಗಾವರ್ತನ (ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೋಟೇಶನ್) 1170. ಕ್ವಿನೀನ್ ಸಂಯುಕ್ತಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ (ಫ್ಲೂರೆಸೆನ್ಸ್) ಇರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಘರ್ಷಣ ಸಂದೀಪ್ತಿ (ಟ್ರೈಬೋಲ್ಯೂಮಿನಿಸೆನ್ಸ್) ಇರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಘರ್ಷಣ ಸಂದೀಪ್ತಿ (ಟ್ರೈಬೋಲ್ಯೂಮಿನಿಸೆನ್ಸ್) ಸಹ ಉಂಟು.  ಆದರೆ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ  ಉಪಯೋಗವೇನೂ ಇದ್ದಂತಿಲ್ಲ.

ಕ್ವಿನೀನ್ ಮಲೇರಿಯ ಕ್ರಿಮಿಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಕ್ರಿಮಿಗಳ ಕೆಂಪುರಕ್ತಕಣಗಳೊಳಗೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವನ್ನು ಕ್ವಿನೀನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ.  ಆದರೆ ಈ ಕ್ಷಾರದಿಂದ ಜೀವರಸವೂ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತದೆ.  ಜೀವಕಣಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮೊದಲು ಪ್ರಚೋದನೆಯಾಗಿ ಆಮೇಲೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತವೆ. ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಅಜೈವಿಕ ಕಿಣ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಕ್ಷಾರದ ಪ್ರಭಾವಿದೆ.  ಜಠರದ ಒಳಪೊರೆಯ ಉದ್ರೇಕದಿಂದ ಓಕರಿಕೆ, ವಾಂತಿ ಬರುತ್ತವೆ.  ಐಚ್ಛಿಕ ಸ್ನಾಯು ಕಣಧಾತುಗಳ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕ್ವಿನೀನು ಕೆರಳಿಸಿ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಸೇವನೆ ಮಾಡಿದ 2-3 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.  ಜಠರರಸ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿ ಹಸಿವೆಯನ್ನುಂಟುವಾಡುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಪಾತಮಾಡಲು ಈ ಕ್ಷಾರವನ್ನು ಹರಳೆಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ವೀನೀನ್‍ನನ್ನು ಇತರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ :
-  ಕರುಳೇತರ ಅಮೀಬಾಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು (ಎಕ್ಸ್‍ಟ್ರಾ ಇನ್‍ಟಸ್‍ಟೈನಲ್ ಅಮೀಬಿಯಾಸಿಸ್) -

    ಅಮೀಬಾಗಳಿಂದ ಕರುಳಿನ ಹೊರಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಉರಯೂತ :
ಕೀಲುವಾತ (ರೊಮಟಾಯ್ಡ್ ಆರ್ಥೈಟಿಸ್)

ಬಿಸಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಚರ್ಮರೋಗ (ಫೋಟೊಸೆನ್ಸಿಟಿವ್ ಡರ್ಮಟೈಸಸ್ - ಫೋಟೊಜೆನಿಕ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ಸ್ )
ಕುಷ್ಠರೋಗದಲ್ಲಿ ಇತರ ಔಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕ್ಲಿನೀನನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.