ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಪುರಿ
ಪುರಿ 
ಭಾರತದ ಒರಿಸ್ಸ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ ನಗರ. ಹಿಂದೆ ಒರಿಸ್ಸ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳಿಂಗ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಪುರಿ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪುರಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಕೋನಾರ್ಕಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಕೂರ್ಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೂ ಇದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 3055 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 14,98,604 (2001). ಭುವನೇಶ್ವರ ಒರಿಸ್ಸಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಪುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಿತು. ಕಳಿಂಗ ರಾಜ್ಯ ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಎರಡು ರಾಜವಂಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಉಂಟಾದ ವಿರಸದಿಂದ ಕಳಿಂಗ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಂಗಡ ಎಂಬ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದ ಉದಯವಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣಪುರಿ ಮತ್ತು ಗಂಜಾಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವು. ಈ ನಗರ ಶ್ರೀರಾಮ, ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರ ಅಥವಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಯೋಗಿನಿ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಲಿಕಾಪುರಾಣಗಳೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೇ ಕರೆದಿವೆ. ಇದು ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟಿದ್ದು, ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಚಕ್ರತೀರ್ಥವೆಂಬ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತಿದೆ. ಹಿಂದುಗಳಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಖ್ಯಾತ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಇರುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಲೋಕನಾಥ ಮಂದಿರದಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದವರೆಗೂ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಿಂದ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರೆಯ ರಝರಿಯವರೆಗೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹರಡಿದೆ. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಂಖವನ್ನು ಹೋಲುವುದರಿಂದ ಪುರಾಣಗಳೆಲ್ಲ ಇದನ್ನು ಶಂಖಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಕರೆದಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಗನ್ನಾಥ ಮಂದಿರವಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ವನಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಕಳಿಂಗ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮಿಂದ ವೈತರಣೀನದಿ ಪುರಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಜಗನ್ನಾಥನ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಶ್ವರ ಲೋಕನಾಥ ನೀಲಕಂಠೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಕೆಲವು ಕೆರೆಗಳೂ ಇವೆ. 

	ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದೇವಾಲಯ ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನದ ರೇಖಾನಗರ ಶಿಖರದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಒರಿಸ್ಸಾದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಎತ್ತರವಾದ ದೇವಾಲಯವಿದು. ರಸ್ತೆಯ ಮಟ್ಟದಿಂದ 65 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ. ಶ. ಆರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಈಗಿನ ಅದರ ಮುಕ್ತಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒರಿಸ್ಸಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉತ್ತುಂಗ ಶಿಖರವನ್ನೇರಿದೆ. ಇದು ಜಗಮೋಹನ, ನಟಮಂಟಪ, ಭೋಗಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಜಗನ್ನಾಥಪುರಿ ಚೋಡಗಂಗನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿದಾದ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. 

	ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಒರಿಸ್ಸಾ ಹಲವಾರು ಧರ್ಮಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥನ. ಬುದ್ಧನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನಿಂದಲೇ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲ್ಲೂಕ ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಈ ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಹರಿಭದ್ರೀಯವೃತ್ತಿ ಎಂಬ ಜೈನಗ್ರಂಥ ಕಳಿಂಗ ದೇಶದ ರಾಜ ಮಹವೀರನ ತಂದೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ ತಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೈನಧರ್ಮ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾವೀರನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನೆಂದೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಶೋಕ ಮತ್ತು ಕಾರವೇಲನ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮಗಳು ತಕ್ಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವೆಂದು ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 

	ಇಲ್ಲಿಯ ಜಗನ್ನಾಥನ ಮೂಲ ವಿಗ್ರಹ ಹಾರು ಎಂಬ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ದೇವರೇ ಸ್ಥಪತೀಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿ ಈ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತುತ್ತಿದ್ದನೆಂದೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಪಡಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬಾರದೆಂದೂ ಕಟ್ಟಪ್ಪಣೆಯಿದ್ದರೂ ಯಾರೋ ಅವನ್ನು ತೆರೆದಿದ್ದರಿಂದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಹೊರಟು ಹೋದನೆಂದೂ ಆದುದರಿಂದ ಈ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತೀತಿ.

	ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಮಾಠರರು ನಾರಾಯಣನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿ ಬಹಳ ಕಾಲದ ತನಕ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಇವರಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಶಬರರು ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಒಂದು ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾಠರರಾದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಶೈವರಾದ ಗಂಗರಸರು ಇದೇ ದೇವರನ್ನು ಗೋಕರ್ಣೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ದೇವರನ್ನೇ ಶೈಲೋದ್ಭವರು ಸ್ವಯಂಭೂ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ವೈಷ್ಣವ ಮತ್ತು ಶೈವ ಭಕ್ತರಾದುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಚಕ್ರಧರಮಾಧವ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಮಾಧವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಕೊಂಗಡ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಶೈಲೋದ್ಭವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರನ್ನು ಕೃಷ್ಣಗಿರಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀಲಗಿರಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿರಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಹ ಇದ್ದಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ಗಂಗರು ನಂದಗಿರಿನಾಥ ಎಂಬ ಬೇರೊಂದು ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ಈ ನಂದಗಿರಿನಾಥ ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣಗಿರಿನಾಥ ಎಂಬ ದೇವರೇ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನೀಲಗಿರಿನಾಥ, ಜಗನ್ನಾಥ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿರಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಧರ್ಮದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳೂ ಒಂದಾಗಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ದೇವರಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿರಬೇಕು. 

	ಕ್ರಿ. ಶ. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸೋಮವಂಶದ ಮಹಾರಾಜ ಯಯಾತಿ ಕೇಸರಿ ಮೊದಲಿದ್ದ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಮಂದಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಚಾಲುಕ್ಯ ವಂಶದ ಒಂದನೆಯ ರಾಜ ರಾಜ (1022-23) ಶ್ರೀಧಾಮದ ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಯಯಾತಿ ಕೇಸರಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಗಂಗರಾಜನಾದ ಚೋಡಗಂಗನಿಂದ ಮುಂದುವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅನಂಗ ಭೀಮದೇವನ (1194-98) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 

	ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೆಚ್ಚ ಐದು ಲಕ್ಷ ತೊಲ ಬಂಗಾರವೆಂದೂ ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳನ್ನಲಂಕರಿಸಿರುವ ಆಭರಣಗಳೂ ಒಂದೂಕಾಲು ಲಕ್ಷ ತೊಲಗಳ ಬಂಗಾರದ್ದಾಗಿವೆಯೆಂದೂ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿರುವ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

	ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯವನ ರಕ್ತಬಾಹು ಎಂಬ ರಾಜ ಒರಿಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದು ಪುರಿ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬಹಳ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ. ಆಗ ಜನರು ಜಗನ್ನಾಥನ ವಿಗ್ರಹದ ಸಮೇತ ಸೋನೇಪುರಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದರು. ಇದರ ನೂರ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಮೇಲೆ ಯಯಾತಿ ಕೇಸರಿ ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದ. ಚೋಡಂಗ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯನ್ನೂ ಸಹ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಇಂದ್ರಭೂತಿಯ ಜ್ಞಾನಸಿದ್ಧಿ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನೇ ಜಗನ್ನಾಥ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೈಲಾನ ತಾಮ್ರ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಉಲ್ಲೇಖನವಿದೆ. ಆರು ಏಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯಸೂತ್ರ ದ್ವಾರಕೆಯಿಂದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಏಳು ನೂರು ಯೋಜನೆಗಳ ಅಂತರವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದವು. ಆದುದರಿಂದ ಈ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಈ ದೇವರುಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಬಹಳವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮುರಾರಿಯ ಅನರ್ಘರಾಘವ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪರುಷೋತ್ತಮನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.  ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೃಷ್ಣಮಿಶ್ರನ ಪ್ರಬೋಧ ಚಂದ್ರೋದಯ ಎಂಬ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ದೇವರ ದೇವಾಲಯತನದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಚೌಡಗಂಗ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ಮಂದಿರ ಸಮುದ್ರ ದಡದಲ್ಲಿದ್ದಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. 

	ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುರಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತ್ತು. ಆದುದರಿಂದ ಆಚಾರ್ಯರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಶಂಕರಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಶಂಕರಮಠ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಪುರಿಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1122 ಮತ್ತು 1137 ರಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ಇಲ್ಲಿದ್ದ ಮತಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಿರಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಭಕ್ತ ಮಾಲೆಯ ಕರ್ತೃವಾದ ಜಯದೇವ ಪುರಿಯಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಜೈತನ್ಯರು ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗದ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

	ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ, ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಗಳ ಮಿಲನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಪುರುಷೋತ್ತಮ, ಬಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. 

	ಹಲವು ಕಾಲದ ನಂತರ ಈ ಧಾಮ ನಾಲ್ಕು ಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ರಾಮನಾಥ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕಾನಾಥ, ಉತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬದರೀನಾಥ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಗನ್ನಾಥ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಜಗನ್ನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಪುರಿ ಹಿಂದುಗಳ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವೆನಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ.								(ಸಿ.ಕೆ.ಎಂ.)

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ