ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೀಲ್
ಕೀಲ್

ಜರ್ಮನ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರ, ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲಣ ಒಂದು ಬಂದರು, ಷ್ಲೆಸ್‍ವಿಗ್-ಹೋಲ್‍ಸ್ಟೈನ್ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಪಟ್ಟಣ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಒಂದು ಒಳಚಾಚಾದ ಕೀಲರ್ ಘೋರ್ಡಿನ ಎರಡೂ ದಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದೆ. ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ನಗರ ಇದರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 90 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದಾಳಿಯಿಂದ ಈ ನಗರದ ಸುಮಾರು  ಭಾಗ ನಾಶವಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸ ನಗರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯ ಪುರಭವನದ ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಡುನಡುವೆ ಹಸಿರು ಮೈದಾನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಹೊಸನಗರ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಪುರಭವನ (1911), ಪೌರಸಭಾ ನಾಟ್ಯ ಮಂದಿರ (1907), ಆಸ್ಟ್‍ಸೀಹಾಲ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಭವನ (1950)-ಇವು ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು. ಸೇಂಟ್ ನಿಕೋಲಾಸನ ಚರ್ಚ್ ಪೇಟೆಯ ನಡುವೆ ಇದೆ. 1240ರಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ, ಕಟ್ಟಲಾದ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು 1949ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅರಮನೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇದರ ಬಳಿಯೇ ಇದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವೈದ್ಯಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು 1665ರಲ್ಲಿ ಷ್ಲೆಸ್‍ವಿಗ್‍ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಆದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಲ್ಬ್ರೆಕ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಹೊಸ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಕಡಲಿಗೆದುರಾಗಿ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಶಾಲೆಯೂ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ ಉದ್ಯಾನವೂ ಇವೆ.

ಕೀಲ್ ಪಟ್ಟಣದ ಬಂದರು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ್ದು. ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಆಳ 40'. ಉದ್ದ 7 ಮೈ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯ ಅಗಲ 656 ಗಜ. ಮುಖದ ಬಳಿ ಇದು 2ಮೈ. ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಕೀಲ್ ಕಾಲುವೆ (ನೋಡಿ- ಕೀಲ್-ಕಾಲುವೆ) ಇರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ. ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೇಲೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಸೇತುವೆಯ ಮೇಲೆ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗಿನಿಂದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುವ ರೈಲುಮಾರ್ಗವೂ ರಸ್ತೆಯೂ ಇವೆ.

ಈ ನಗರದ ಎಡಬಲ ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ದೋಣಿಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಕಡಲ ಚಾಚಿನ ಆಚೀಚೆ ದಡಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮೀನುಗಾರರಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಅನುಕೂಲ, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇವು ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಕಬ್ಬಿಣ ಎರಕ, ಮುದ್ರಣ, ಮದ್ಯಸಾರ, ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಮೀನು ಹದಗಾರಿಕೆ-ಮುಂತಾದವು ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ನೌಕಾನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕೀಲರ್ ಹೋಜ್ (ಕೀಲರ್ ವಾರ) ಎಂಬುದು ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಸವ.

10ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ಕೈಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಡಗು ರಕ್ಷೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಪದವೊಂದರಿಂದ ಇದು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಪಡೆಯಿತೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. 1242ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರಾಪ್ತವಾದುವು. ಹ್ಯಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಲೀಗಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಇದಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾದ್ದು 1284ರಲ್ಲಿ. 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅನೇಕ ಸವಲತ್ತುಗಳು ಕೀಲ್‍ಗೆ ಲಭ್ಯವಾದುವು. 1773ರಲ್ಲಿ ಕೀಲ್ ನಗರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಭಾಗವಾಯಿತು. 1814ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಡನಿಗೆ ವಶಪಡಿಸುವ ಕೌಲು ಆದದ್ದು ಕೀಲಿನಲ್ಲಿ. 1866ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಪ್ಲೆಸ್‍ವಿಗ್-ಹೋಲ್‍ಸ್ಟೈನಿನೊಂದಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧಾ ನಂತರ, 1945ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

 

(ಎಂ.ಎ.ಎಚ್.)

 

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ