ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜೀಯಾಂಗ್ಸೀ
ಜೀಯಾಂಗ್ಸೀ -
ಆಗ್ನೇಯ ಚೀನದ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯ. ಯಾಂಗ್ ಟ್ಸೀ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪೊ-ಯಾಂಗ್ ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋ ಪೇ ಮತ್ತು ಅನ್ ಹ್ವೇ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಜಜೀಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಕ್ಯೆನ್, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಕ್ವಾಂಗ್‍ಟಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹ್ಯೂನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಇದರ ಮೇರೆಗಳು. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 63,629 ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖೈ 2,20,00,000 (1968ರ ಅಂದಾಜು). ರಾಜಧಾನಿ ನಾನ್ -ಚಾಂಗ್.
ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ನದಿ ಕಾನ್ ಚಿಯಾಂಗ್ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಹರಿದು ಯಾಂಗ್ ಟ್ಸೀ ನದಿಗೆ ಸೇರಿದಂತಿರುವ ಪೊ-ಯಾಂಗ್ ಸರೋವರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಯಾಂಗ್ ಟ್ಸೀ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಈ ಸರೋವರ ಒಂದು ಜಲಾಶಯವಿದ್ದಂತೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಸಿಯು-ಸುಯಿ ನದಿಯೂ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪೊ ಮತ್ತು ಸಿನ್ ಜಿಯಾಂಗ್ ನದಿಗಳೂ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಈ ನದಿಗಳು ಹೊತ್ತು ತರುವ ಮರಳು ಮಣ್ಣುಗಳಿಂದಾಗಿ ಸರೋವರದ ಆಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಬೇಸಗೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿಸ್ತಾರ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿಳಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಂಟನಿನಿಂದ ಪೀಕಿಂಗನ್ನು ಸೇರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾರ್ಗ, ಕಾನ್ ಚಿಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಕೆಳ ಯಾಂಗ್ ಟ್ಸೀ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುವ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ್ದು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಾಯುಗುಣ. ಜನವರಿಯ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 3.3ಲಿ ಸೆಂ. (38ಲಿ ಫ್ಯಾ) ನಿಂದ 5.2ಲಿ ಸೆಂ. (41.5ಲಿ ಫ್ಯಾ.)ವರೆಗೆ ಪ್ರದೇಶಾನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬತ್ತದ ಎರಡು ಬೆಳೆ ಸಾಧ್ಯ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಣ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬೆಳೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 40”-47”; ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ. ಸರೋವರದ ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಲು ಷಾನ್‍ನಲ್ಲಿ 79” ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕುಲಿಂಣ್ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೇಸಗೆ ತಂಗುದಾಣ.

ಅಕ್ಕಿ, ಗೋದಿ, ಹುರುಳಿ, ಗೆಣಸು ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು. ನಾನ್ ಚಾಂಗ್ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣ (9,00,000), ನದೀ ರೇವುಪಟ್ಟಣ. ಹತ್ತಿ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು, ಚಹ, ರೇಮೀ, ಸೋಯಾಬೀನ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆಲಗಡಲೆ ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳು. ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯ ಎಲ್ಲೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾನ್ ಪೆಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಜರೀನ್ ಕಿತ್ತಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾ ಚಿಯಾಂಗ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಬೊಂಬು ಮತ್ತು ಮರಗಳನ್ನು ತೇಲಿಬಿಟ್ಟು ಯಾಂಗ್ ಟ್ಸೀ ನದಿಯ ಮುಖಾಂತರ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಪೂರ, ಟಂಗ್ ಎಣ್ಣೆ, ಕಪ್ಪು ರಾಳ, ಕಚ್ಚಾ ವಾರ್ನಿಷ್-ಇವು ಪರ್ವತಾರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನ. ಮೀನು ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಸಿಗುವ ಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ರಫ್ತಾಗುತ್ತದೆ.

	ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟ-ಯು ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೀಯು-ಲೀಯೆನ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಖನಿಜಸಂಪತ್ತು ಹೇರಳವಾಗಿದೆ. ಟಂಗ್‍ಸ್ಟನ್, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಾಯೊಲಿನ್ ಮಣ್ಣು ಮುಖ್ಯ ಖನಿಜಗಳು. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ ಸಕ್ಕರೆ, ಕಾಗದ, ಹತ್ತಿ ಜವಳಿ, ಬೆಂಕಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಸಿಗರೇಟ್, ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ್ಬ್ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ, ಮೋಟಾರ್, ರೇಮಿ ನೇಯ್ಗೆ, ಬಣ್ಣ, ಕಪ್ಪುರಾಳ, ಸೆಣಬು ಮುಂತಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿವೆ.
ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದೀ ಸ್ಟೀಮರುಗಳು ಕಾನ್ ಚಿಯಾಂಗ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನಾನ್-ಚಾಂಗ್‍ನಿಂದ ಕೆಲವು ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ಮೇಲಿನವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸಬಹುದು. ಉಳಿದ ಕಡೆ ಚಿಕ್ಕ ದೋಣಿಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ರಸ್ತೆಗಳೂ ಸಂಪರ್ಕಸಾಧನಗಳು. ಚಿಯು ಚಿಯಾಂಗಿನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ರೈಲುಮಾರ್ಗವೊಂದು ಜಜೀಯಾಂಗಿನಿಂದ ಹ್ಯೂನಾನ್‍ಗೆ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನ್ ಚಾಂಗ್‍ಗೆ 160 ಕಿ.ಮೀ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯಿಂಗ್ ಟಾನ್‍ನಿಂದ ಆಗ್ನೇಯಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಪ್ಯೂಕ್ತೆನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವೊಂದು ಇದೆ.

ಟಾಂಗ್ ವಂಶದ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀಯಾಂಗ್ಸೀ ಪ್ರದೇಶ ಚಿಯಾಂಗ್ ನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದಾಗ ಇಂದಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರದೇಶ ಜೀಯಾಂಗ್-ನಾನ್ ಸೀಟಾವ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಮಂಗೋಲರು ಅಥವಾ ಯುವಾನ್ ವಂಶದವರು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಿ ಜೀಯಾಂಗ್-ಸೀ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲ ಮೈದಾನ ಬಿಟ್ಟರೆ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವೆಲ್ಲ ಒರಟಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. 1928ರಿಂದ 1934ರವರೆಗೆ ಚಿಯಾಂಗ್ ಕೈ-ಷೇಕ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಲು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರಿಗೆ ಇದು ಅನುಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಚಳವಳಿಗೆ ಅದರ ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಚು ಟೇ ಚೀನದ ಚೀನೀ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ರೈತರ ಮೊದಲ ಕೆಂಪು ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದು (1927) ನಾನ್ ಚಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ. ಪ್ಯೂಕ್ಟೆನ್ ಎಲ್ಲೆಯ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಜು-ಚಿನ್‍ನಲ್ಲಿ ನವಂಬರ್ 1931ರಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮಾವೋ ತ್ಸೆ ಟೋಂಗ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿತವಾಯಿತು. 1934ರ ಅಕ್ಟೋಬರಿನಲ್ಲಿ ಚಿಯಾಂಗ್ ಕೈ-ಷೇಕ್ ಕೆಂಪು ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಮಾವೋ ತ್ಸೆ ಟೋಂಗ್ ಮತ್ತು ಚು ಟೀ ಇವರು ಚೀನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. 1949ರಲ್ಲಿ ಚೀನದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಜೀಯಾಂಗ್ಸೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನೀ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಗೆ ಬಂತು. ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿದಾಗ ಜೀಯಾಗ್ಸೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಪೀಕಿಂಗಿನ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.

	
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ