ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಬುಗುರಿ
ಬುಗುರಿ
ಮಾಲ್ವೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸುಂದರ ಅಲಂಕಾರವೃಕ್ಷ (ಇಂಡಿಯನ್ ಟ್ಯೂಲಿಪ್ ಅಥವಾ ಪೋರ್ಷಿಯ ಟ್ರೀ). ಹೂವರಿಸಿ, ಜೋಗಿಯರಳೆ ಪರ್ಯಾಯನಾಮಗಳು. ತೆಸ್‍ಪೀಸಿಯ ಪಾಪುಲ್‍ನಿಯ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಏಷ್ಯ, ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಮೂಲವಾಸಿ. 

	ಇದು 10-18ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳಿಯುವ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಮರ. ರೆಂಬೆಗಳು ಛತ್ರಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಮರ ತುಂಬ ಚೆಲುವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಸರಳ, ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವವು. ಹೂಗೊಂಚಲು ಮದ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯದು. ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ತಿಳಿಹಳದಿ. ದಿನಗಳೆದು ಬಾಡುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಊದಾ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವವು. 

	ಬುಗುರಿ ಮರವನ್ನು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೆರಳಿಗಾಗಿ ಉದ್ಯಾನವನ ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ ಹೂ ಅರಳಿರುವುದರಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯ ಮರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬೀಜ ಇಲ್ಲವೆ ಕಾಂಡತುಂಡುಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಬೀಜಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ಮರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮೃದ್ಧ. 

	ಬುಗುರಿ ಮರದ ಚೌಬೀನೆ ಮಧ್ಯಮ ರಚನೆಯುಳ್ಳದ್ದು, ಭಾರವಾದ್ದು, ಗಡುಸಾದ್ದು ಹಾಗೂ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವಂಥದ್ದು. ಜೊತೆಗೆ ತುಂಬ ಸೊಗಸಾಗಿ ಬಣ್ಣ, ಪಾಲಿಷ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದು. ಜಲನಿರೋಧಿ ಗುಣವೂ ಇದಕ್ಕುಂಟು. ಗೆದ್ದಲುಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಲಿಯಾಗದು. ಇವೆಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬುಗುರಿ ಮರದ ಚೌಬೀನೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು, ಹಿಡಿಗಳು, ಬಂದೂಕಿನ ಭಾಗಗಳು, ಗಾಡಿ, ಚಕ್ರದ ಅರೆಗಳು, ಲಾಳಿಗಳು, ಪೀಠೋಪಕರಣ, ದೋಣಿಯ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತಿತರ ಭಾಗಗಳು, ಸಂಗೀತವಾದ್ಯಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸಿದೆ. 

	ಬುಗುರಿಯ ತೊಗಟೆ, ಎಲೆ, ಹೂ, ಹಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳೂ ಉಂಟು. ಕಜ್ಜಿ, ಇಸಬು, ಗಜಕರ್ಣ, ಸರ್ಪಸುತ್ತು ಮುಂತಾದ ಚರ್ಮರೋಗಗಳಿಗೆ ತೊಗಟೆಯ ಕಷಾಯವೂ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವೂ ತುಂಬ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮದ್ದುಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ವಿರೋಧಿ ಗುಣವುಳ್ಳ ಸತ್ವವಿದೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನೂ ತೊಗಟೆ, ಬೇರುಗಳನ್ನೂ ಅತಿಸಾರ, ಕಾಲರ, ಮೂಲವ್ಯಾಧಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಜಜ್ಜಿ ವ್ರಣಗಳಿಗೆ ಬೆಚ್ಚಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿದೆ. ಎಳೆಯಮೊಗ್ಗು, ಹೂ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹಸಿಯಾಗಿ, ಬೇಯಿಸಿ ಇಲ್ಲವೆ ಬೆಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹುರಿದು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ಎಲೆಗಳು ದನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮೇವು, ಹೂ ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ರಂಗನ್ನು ಟಸಾರ್, ಉಣ್ಣೆ ಹಾಗೂ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಕೊಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿದೆ. ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಬಗೆಯ ನಾರನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.			      
(ಎಸ್.ಐ.ಎಚ್.)

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ