ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನ
ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನ - 	ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ವೀಕ್ಷಿಸ ಬಹುದಾದ ಜೀವಿಗಳ ವೈe್ಞÁನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ (ಮೈಕ್ರೊಬಯಾಲಜಿ). ಲೀವನ್‍ಹಾಕ್ (1632-1723) ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಪ್ರಥಮ  ಉಪಜ್ಞೆಕಾರ  (ಇನ್ವೆಂಟರ್) ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ತಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು (ಇವು ಏಕಕೋಶ ಜೀವಿಗಳು) ದರ್ಶಿಸಿದ ಮೊದಲಿಗ (1677). ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿವಿe್ಞÁನದ ಉಗಮ ಹೀಗಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಕಾಚ್ (1843-1910), ಲೂಯಿ ಪಾಸ್ತರ್ (1822-95) ಮೊದಲಾದವರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ: 

	1. ಆರ್ಕೀಯ: ಈ ವರ್ಗದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶ ಕೇಂದ್ರವಾಗಲಿ (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್) ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರ್ರಿಯಾವಾಗಲೀ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ವರ್ಣತಂತು (ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್) ಮತ್ತು ರೈಬೋಸೋಮ್ ಮಾತ್ರ ಇರುವುವು. ಈ ಗುಂಪಿನ ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಮೀಥೇನನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಮಿಥೆನೊಜೇನ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದೇ ರೀತಿ ಉಪ್ಪಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವೆಡೆ ಬೆಳೆಯುವ ಆರ್ಕೀಯಗಳಿಗೆ ಹ್ಯಾಲೊಫೈಲ್‍ಗಳೆಂದು ಹೆಸರು.

	2. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ: ಗಾಳಿ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರು ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕಂಡು ಬರುವ ಜೀವಿಗಳಿವು. ಏಕಕೋಶಿಗಳು. ವಿವಿಧ ಆಕಾರಗಳಿವೆ: ಸುರುಳಿ,  ಹುರುಳಿಬೀಜ, ಕೊಳವೆ, ದಂಡ (ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಸ್) ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಚಲಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ಚಾವಟಿಯಂಥ ಚಲನಾಂಗ ಗಳಿವೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಲಿಂಗರೀತಿಯ ಸಂತಾನೋ ತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಶ್ಚರೀಷಿಯ ಕೋಲಿ ಅಡ್ಡವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿ 30 ಮಿನಿಟುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಾಯುಮಂಡಲದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಸಲುವಾಗಿ ದಂಡಾಕಾರದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಕೋಶಗಳ ಒಳಗೆ ಗಟ್ಟಿ ಪೊರೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂಥವಕ್ಕೆ ಸ್ಪೋರ್‍ಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಹಿತಕರ ಪರಿಸರ ಒದಗಿದಾಗ ಇವು ಮೊಳೆತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಮೈದಳೆಯುತ್ತವೆ.

	ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೈಯನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಸಣ್ಣ ವರ್ಗವಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಗಟ್ಟಿ ಬಹುಪೊರೆಯ ಗೋಡೆಯಿದೆ. ಕೋಶಭಿತ್ತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಜಿಲಾಟಿನಸ್ ಕವಚ ಉಂಟು. ಕೋಶದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿ ಥೈಲಾಕಾ ಯಿಡ್‍ಗಳೆಂಬ ಚೀಲಗಳೂ ಫೈಕೊಸೈಯನಿನ್ ಮತ್ತು ಫೈಕೊಎರಿಥ್ರಿನ್ ಎಂಬ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಮಾನವನಿಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಕಾರಕಗಳೂ ಹೌದು.

	3. ಪ್ರೊಟಿಸ್ಟ: ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಪ್ರೋಟೊಜೀವಿಗಳು, ಶೈವಲಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಲೈಮ್‍ಮೋಲ್ಡ್ ಸೇರಿವೆ. 

	ಪ್ರೋಟೊಜೋವ: ಕೋಶೀಯ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಏಕಕೋಶ ಜೀವಿಗಳು ಅಥವಾ ಗುಂಪಾಗಿ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಏಕಕೋಶ ಜೀವಿಗಳು. ಚಲನಾಂಗಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕೋಶದ್ರವ್ಯದ ಮಿಥ್ಯಾಪಾದಗಳ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು ಸಾರ್ಕೊಡೈನಾ ಅಥವಾ ರೈಜೊಪೊಡ, ಉದ್ದಕಶಾಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುವವು ಮ್ಯಾಸ್ಟಿಗೊಫೊರ, ಸೀಲಿಯ ಅಥವಾ ಶಿಲಿಕಾಂಗ ಗಳ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುವವು ಸೀಲಿಯೋಫೊರ, ಮಿಥ್ಯಾಪಾದಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಲಿಕಾಂಗಗಳೆರಡೂ ಇರುವ, ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳು ಸ್ಪೊರೊಜೋವ. ಅತ್ಯಂತ ಸರಳಜೀವಿಗಳಾದ ಅಮೀಬಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಫೊರಾಮಿನಿಫೆರ, ರೇಡಿಯೊಲೇರಿಯ, ಹೀಲಿಯೋಜೋವಗಳು ರೈಜೊಪೊಡ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಎಂಟಮೀಬ ಕೂಡ ಇದೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಯುಗ್ಲಿನಾ, ಅನೇಕ ಸ್ತನಿ ಹಾಗೂ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಾನವನಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾಜ್ವರ ವುಂಟುಮಾಡುವ ಟ್ರಿಪಾನೊಸೋಮಗಳು, ಭೇದಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಗಯಾರ್ಡಿಯಗಳು, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಜ್ವಲನೆಯ ಮೂಲಕ ಮಿನುಗುವ ಡೈನೊಪ್ಲಾಜಿಲ್ಲೆಟಗಳೂ ಮಾಸ್ಟಗೊಫೊರವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಮಲೇರಿಯ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಮ್, ತಲೆಶೂಲೆ, ಉದರಶೂಲೆ ತರಿಸುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ರೇಷ್ಮೆ ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪೆಬ್ರಿನ್‍ರೋಗಕಾರಕ ನೋಸಿಮಾ ಮುಂತಾದವು ಸ್ಪೊರೊಜೋವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಶಿಲಿಕಾಂಗಗಳಿರುವ ಪ್ಯಾರಾಮೇಸಿ ಯಮ್, ವರ್ಟಿಸೆಲಗಳು ಸೀಲಿಯೋಫೊರ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಪ್ರೊಟೊಜೋವಾಗಳು ಸರಳ ಜೀವಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಕೋಶಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನುಳಿದ ಕೋಶಾಂಗಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಕಗಳಿರುವು ದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಂಗ ಪ್ರಜನನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಜನನವಿದ್ದರೂ ಅದರ ವಿಧಾನ ಸರಳವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಗುಂಪು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. 

	4. ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು: ಕೊಳೆತ ತರಕಾರಿ, ಹಳೆಯ ಬ್ರೆಡ್, ಹಸಿಕಾಳುಗಳು, ಆಹಾರ ಕೆಡಿಸುವ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮರೋಗವುಂಟುಮಾಡುವ ಬೂಷ್ಟುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು (ನೋಡಿ- ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು). ಇವು ಹರಿತ್ತಿಲ್ಲದ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 1,20,000 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವನ್ನು ಐದು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಗೋಜಲಾದ ದಾರಗಳ ಗಂಟಿನಂಥ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಮೈಸಿಲಿಯಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬಿಡಿದಾರಗಳಿಗೆ ಹೈಫೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಬೇರು, ಎಲೆ, ಕಾಂಡಗಳಂಥ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರ್ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಲಿಂಗವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉಭಯ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಇವು ಸಂತಾ ನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. 

	ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಜೈವಿಕತಂತ್ರ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಸಸ್ಯರೋಗಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳ ಸ್ಪರ್‍ಜಿಲ್ಲೋಸಿಸ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇವುಗಳ ಉಪಯೋಗವಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ರೊಚ್ಚುನೀರಿ ನಲ್ಲಿ ಫಾಸ್‍ಫೇಟ್ ಮತ್ತು ಅಮೋನಿಯ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾರಂಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ನಿರುಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನಕ್ಕೆ ಇವು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಸೇ. 90ರಷ್ಟು ಮರಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಬೇರುಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಮೈಕೊರೈಜಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಮೈಕೊರೈಜಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ-ಎಂಡೋಮೈಕೊರೈಜ ಮತ್ತು ಎಕ್ಟೊಮೈಕೊರೈಜ. ಮೊದಲನೆಯದು ಬೇರುಗಳ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಜೀವನ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಎರಡನೆಯದು ಬೇರಿನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕವಚದಂತಿರು ತ್ತದೆ. ಇವು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಹು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. 
ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿವಿe್ಞÁನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಶಾಖೆಗಳಿವೆ.

	1. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿವಿe್ಞÁನ: ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಯಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಅವುಗಳ ರಚನೆ, ಕ್ರಿಯಾವಿಧಾನ, ಅವನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದವೆಲ್ಲವೂ ಈ ವಿಭಾಗದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ, ವಿವಿಧ ಕಿಣ್ವಗಳು, ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳು, ಬ್ರೆಡ್ ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ಗಳು ಹಾಗೂ ತಯಾರಿಕೆಯ ತಂತ್ರ ಇವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

	2. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಹೈನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿವಿe್ಞÁನ: ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು, ನಾವು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರದೊಡನೆ ಬೆರೆತು ಶರೀರವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ರೋಗವುಂಟುಮಾಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳು, ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟ ಆಹಾರವನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು, ಹಾಲಿನಿಂದ ತಯಾರಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. 

	3. ಜಲಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿವಿe್ಞÁನ: ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು, ಅವುಗಳಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತಗಲುವ ರೋಗಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

	4. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿವಿe್ಞÁನ: ಮಾನವನಲ್ಲಿ ರೋಗ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ರಚನೆ, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ, ಹರಡುವಿಕೆ, ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ರಚನೆಯಂಥ ಸರಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿವಿe್ಞÁನ ಇಂದು ಬೆಳೆದು ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿದೆ.	
	*

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ