ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ರೋಮರ್, ಓಲೆ
ರೋಮರ್, ಓಲೆ
1644-1710.  ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ. ಆರ್ಹಸ್, ಜಟ್‍ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ 1644 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25 ರಂದು ಜನಿಸಿದ. 18ನೆಯ ವಯಸಿನಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಕೂಪನ್‍ಹೇಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಈತ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. ಆ ದಿನಗಳಂದು ಈತ ಇರಾಸ್‍ಮಸ್ ಬಾರ್ತೊಲಿನ್ ಎಂಬ ವೈದ್ಯನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದ. ರೋಮರನ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಾರ್ತೊಲಿನ್, ಇನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿದಿದ್ದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ಟೈಕೋ ಬ್ರಾಹೇ (1546-1601) ಎಂಬವನ ಹಸ್ತಪತ್ರಿಗಳ ಸಂಪಾದನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇವನಿಗೆ ವಹಿಸಿದ.

1671ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜೆನ್ ಪಿಕಾರ್ಡ್ (1620-82)ಎಂಬವ ಬಂದು ಬಾರ್ತೊಲಿ ನ್ನನನ್ನು ಹೆವನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಟೈಕೂಬ್ರಾಹೇಯ ಯುರಾನಿಬರ್ಗ್ ಎಂಬ ಖಗೋಳವೇಧಶಾಲೆಯ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ದೇಶಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನೆರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡ. ಬಾರ್ತೊಲಿನ್ ಹೆವೆನ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ರೋಮರ್‍ನನ್ನು ತನ್ನ ಸಂಗಡ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ. ವೇದಶಾಲೆಯ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲು ಅವರು ಗುರುಗ್ರಹದ ಅಯೋ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹದ ಗ್ರಹಣಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದರು. ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗುರುಗ್ರಹ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ, ಗುರುಗ್ರಹದಿಂದ ಭೂಮಿ ದೂರ ಸರಿಯುವಾಗ ಅಳೆದ ಉಪಗ್ರಹದ ಅವಧಿ, ಭೂಮಿ, ಗುರುಗ್ರಹದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ಅದು ಗ್ರಹದ ಕಡೆಗೆ ಸರಿಯುವ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಅಳೆದ ಉಪಗ್ರಹದ ಅವಧಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದು ಕಂಡುಬಂತು. ಇದು ಬೆಳಕಿನ ಪರಿಮಿತವೇಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರ ಇರಬಹುದೆಂದು ರೋಮರ್ ಶಂಕಿಸಿದ. ಇಂಥದೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ಜಿ.ಡಿ.ಕ್ಯಾಸಿನೀ (1625-1712) ಇವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ತತ್ಪೂರ್ವ ಗೆಲಿಲಿಯೋನನ್ನು (1564-1642) ಬಿಟ್ಟರೆ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 384-322), ಕೆಪ್ಲರ್ (1571-1630) ಮತ್ತು ಡೇಕಾರ್ಟರಂಥ (1596-1650) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬೆಳಕಿನ ವೇಗ ಅಪರಿಮಿತ, ಅದು ತತ್‍ಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಡೇಕಾರ್ಟ್‍ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಲು ಮನ್ನಣೆ ಇತ್ತು.

ಪಿಕಾರ್ಡ್ ತನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮರನನ್ನೂ ಪ್ಯಾರಿಸಿಗೆ ಕರೆದು ಕೊಂಡು ಬಂದ. ರೋಮರ್ ಪ್ಯಾರಿಸಿನಲ್ಲಿ 9 ವರ್ಷ ಉಳಿದಿದ್ದ. ಅಲ್ಲೆ ಇವನ ವಾಸಕ್ಕೆ ರಾಯಲ್ ವೇಧಶಾಲೆಯಲ್ಲೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಬೆಳಕಿನ ವೇಗ ಪರಿಮಿತವಾದದ್ದೊ ಅಪರಿಮಿತವಾದದ್ದೊ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ರೋಮರ್‍ಗೂ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಹೆವನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ್ದ ಮಾಪನೆಗಳು ಇವನನ್ನು ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಕಡೆಗೆ ಒಯ್ದಿದ್ದುವು. ಕಾಲವನ್ನು ನಿಷ್ಕøಷ್ಟವಾಗಿ ಅಳೆಯುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇತ್ತು. ಆ ಅಗತ್ಯದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ರೋಮರ್ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ. ಗುರುವಿನ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹದ ಅವಧಿಮಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಕ್ರಮಿಸಬಹುದಾದ ಗರಿಷ್ಠ ದೂರವೇ ಭೂಕಕ್ಷೆಯ ವ್ಯಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೋಮರ್ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗುರು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ತೀರ ಸಮೀಪವಿರುವಾಗ ಹಾಗೂ ಅವು ಒಂದ ಕ್ಕೊಂದು ತೀರ ದೂರವಿರುವಾಗ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹದ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಅಳೆದ. ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ 22 ಮಿನಿಟುಗಳಷ್ಟಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಸೂರ್ಯನಸುತ್ತ ಭೂಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಆ ಕಕ್ಷೆಯ ಒಂದು ಸ್ಥಾನದಿಂದ ವ್ಯಾಸೀಯ ವಿರುದ್ಧಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಲ ಎಂದು ರೋಮರ್ ತಿಳಿಸಿದ. ಆತ ಭೂಕಕ್ಷೆಯ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಬೆಳಕಿನ ವೇಗ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 140,000 ಮೈಲಿಗಳು ಎಂದು  ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1676). ಇದೇ ಬೆಳಕಿನ ವೇಗದ ಮೊತ್ತಮೊದಲನೆಯ ಅಳತೆ. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನಾವು ನೋಡುವುದು ಅದು ಉದಯಿಸಿದ 11 ಮಿನಿಟುಗಳ ತರುವಾಯ ಎಂದು ಈ ಅಳತೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಖರವಾದ ಆಧುನಿಕ ಅಳತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕಾಲ 8 ಮಿನಿಟ್ 10 ಸೆಕೆಂಡ್.
1679ರಲ್ಲಿ ರೋಮರ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟ. ಅಲ್ಲಿ ಈತ ನ್ಯೂಟನ್(1642-1727), ಫ್ಲಾಮ್‍ಸ್ಟೀಡ್ (1646-1719), ಹ್ಯಾಲಿ (1656-1742) ಮೊದಲಾದ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ. 1681ರಲ್ಲಿ ಇವನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ. ಬಳಿಕ ಕೂಪನ್‍ಹೇಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಣಿತವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ದೊರೆ ಐದನೆಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಈತನನ್ನು ರಾಜಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾ ಗಿಯೂ ಕೂಪನ್‍ಹೇಗನ್ನಿನ ವೇದಶಾಲೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ನಾಗಿಯೂ ನೇಮಿಸಿದ. ಇದಲ್ಲದೆ ರೋಮರನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಗಳೂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದುವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಈತ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ಮನೆಯನ್ನೇ ಅವನು ಒಂದು ವೇದಶಾಲೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ.
ರೋಮರ್ ಒಂದು ಹೊಸ ಉಷ್ಣತಾಮಾಪಕವನ್ನು ಉಪಜ್ಞಿಸಿದ್ದ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಉಷ್ಣತಾಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಎರಡು ಸ್ಥಿರ ಬಿಂದುಗಳಿಂದ ನಿಗದಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದ. ಇದಕ್ಕೆ ಈತ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಕೊಂಡದ್ದು ಎಂದರೆ ನೀರಿನ ಕುದಿಬಿಂದು (ನೀರು ಕುದಿಯುವಾಗಿನ ಉಷ್ಣತೆ) ಮತ್ತು ಹಿಮದ ದ್ರವನಬಿಂದುಗಳು. ಇವನ್ನೇ ಮುಂದೆ ಸ್ಪೀಡನ್ನಿನ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ಆಂಡರ್ಸ್ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (1701-44) ತನ್ನ ಉಷ್ಣತಾಮಾಪಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ. 

1705ರಲ್ಲಿ ರೋಮರ್‍ನಿಗೆ ಕೂಪನ್‍ಹೇಗನ್ನಿನ ಮೇಯರ್ ಸ್ಥಾನ ಲಭಿಸಿತು. ಬಳಿಕ ಈತ ಪೊಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾದ. ಲಭಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೂ ಈತ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ.
(ಎಸ್.ಎ.ಎಚ್.)

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ