ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಾಟ್ರೆಲ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಗಾರ್ಡನರ್
ಮೂಲದೊಡನೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ

ಕಾಟ್ರೆಲ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್ Uರ್ಡನರ್ 

1877-1948. ಅಮೇರಿಕz ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಓರ್ವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ, ವಿಜ್ಞಾನಿ, Pಟ್ರೆಲ್ ಸ್ಥಿರವಿದ್ಯುತ್ ಒತ್ತರಿPz ನಿರ್ಮಾಪಕ, ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆU ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಲು ಸಂಶೋಧನಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದg ಸಂಸ್ಥಾಪಕ. ಜನವರಿ 10, 1877ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಂiÀiz ಓಕಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಬgಕ್ಲೀಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಓದಿz. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಲೀಬಿಗ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟವಾಲ್ಡ್‍ರ ಕೈಕೆಳಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತg ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿz. 1902 ರಿಂz 1911ರವgಗೂ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿದ್ದ. ಸ್ಯಾನ್ sÁ್ರನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಜ್ಞಾಪನೆ ಮೇರೆಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಅಂvರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಶ್ವಸಿಸುವ ಧೂಮದಲ್ಲಿನ ಕಲಿಲ (ಕಲಾಂiiï್ಡ) ಕಣಗಳಿಂದ ವಾಯುಮಂಡಲ ಕುಲುಷಿತವಾUzಂತಿರಲು Pಟ್ರೆಲ್ ಸ್ಥಿರವಿದ್ಯುತ್ ಒತ್ತರಿಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿz (1906). ಇzg ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸುತಿದ್ದ ಸ್ಮಿತ್‍ಸನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಈತ ಕೊಟ್ಟ. 1911 ರಿಂದ 1920ರವgಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ Uಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ವiಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆU ನಿಸರ್ಗಾನಿಲದಿಂz ಹೀಲಿಯಮ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಧಾನವನ್ನು Pಂಡುಹಿಡಿz. ಕುದಿಬಿಂದುವಿನ ಏರಿಕೆಯಿಂz ವಸ್ತುಗಳ ಅಣುತೂಕವನ್ನು Pಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಉಪಕರಣವನ್ನು 1919ರಲ್ಲಿ vಂiiರಿz. Uಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷu ವಿಭಾಗದ ಮುಖಂಡನಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿಯೂ ಕಾಟ್ರೆಲ್ ದುಡಿದ. 1922 ರಿಂz 194ರವgಗೂ ವ್ಯವಸಾಯ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ವಾಯುಮಂಡಲದ ಸಾgಜನಕವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮಣ್ಣಿಗಿಳಿಸಿ ನೈಟ್ರೇಟ್‍ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುzg ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿz. Pಟ್ರೆಲ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹಣದ ಬಹುಬಾಗವನ್ನು ಸಂಶೋಧನಸಂಸ್ಥೆU ದಾನವiಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆzರೂ ಆತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿP ಆಸಕ್ತಿ ನೂರಾರು ಮಂ ಯುವP ಸಂಶೋzsPರಿU ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಾಯಿತು. Pಟ್ರೆಲನ ಸಂಶೋಧನಸಂಸ್ಥೆಯಿಂz ಧನಸಹಾಯ ಪqz ವ್ಯಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟ ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.

 1948ರ ನವೆಂಬರ್ 16ನೆಯ ತಾರೀಖು ಕಾಟ್ರೆಲ್ ಬರ್‍ಕ್ಲೀಯಲ್ಲಿ ನಿಧನಹೊಂದಿದ.                    (ಡಿ.ಎಸ್.ಎಂ.)

        (ಪರಿಷ್ಕರಣೆ: ಹೆಚ್.ಆರ್.ಆರ್)

 

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ