ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಬಾಲೀ
ಬಾಲೀ -
ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯ. ಲೆಸ್ಸರ್ ಸೂಂದ ದ್ವೀಪಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಜಾವಾ ದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 1.6ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 5623 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 21,20,000 (1971). ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ ದೆನ್ ಪಸಾರ್.

ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಪ್ರದೇಶವಿದು. ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಬೆಟ್ಟ ಅಗುಂಗ್ ಅಥವಾ ಬಾಲೀ ಶಿಖರ (3142 ಮೀ.) ದ್ವೀಪದ ಜನ ಅದನ್ನು ವಿಶ್ವದ ನಾಭಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಸಮೀಪದ ಬಟಾರ್ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ಮಾರ್ಚ್ 1963ರಲ್ಲಿ ಕೆರಳಿ 1,600 ಜನ ಮಡಿದು ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ನಿರಾಶ್ರಿತಾದರು. ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಸಾಲು, ಅವುಗಳ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇಳುಕಲು ಭೂ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪದ ಸಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಜಾವಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಸಾರಗ ಮತ್ತು ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು ಅಧಿಕ. ಹುಲಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿವೆ. ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೇಗ ಹಾಗೂ ವಾರಿಂಜಿನ್ ಮರಗಳುಂಟು.

ಪ್ರಧಾನ ಕಸಬು ವ್ಯವಸಾಯ. ಬತ್ತ, ಗೆಣಸು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ತೆಂಗು, ಕಾಫಿ ತಂಬಾಕು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಾಕಣೆಯುಂಟು. ಮಾಂಸವನ್ನು ಡಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬುವುದು, ಮನೆಗೆಲಸ ಹಾಗೂ ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ ಮಾಂಸ, ಕಾಫಿ, ಕೊಬ್ಬರಿ, ಚೌಬೀನೆ ಹಾಗೂ ಕೊಬ್ಬರಿಎಣ್ಣೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳು. ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿದೆ.

ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆಯೇ ಭಾರತೀಯ ವಲಸೆಗಾರರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕøತಿಯನ್ನು ಬಾಲೀ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದರು. ಇದು ಜಾವಾದ ಹಿಂದೂ ಅರಸರ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. 1597ರಲ್ಲಿ ಡಚ್ಚರು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಬಲುಕಾಲ ಇದರ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಹಾಕಲಿಲ್ಲ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಸರು ಡಚ್ಚರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. 1908ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದ್ವೀಪ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಚ್ಚರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಜಪಾನೀಯರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು (1942). 1945ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ ಗಣರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೇಲೆ (1949). ಬಾಲಿ ಅದರ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಯಿತು.

16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾವಾದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂಧರ್ಮ ಬಲಗೊಂಡಾಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಂದೂ ಪುರೋಹಿತ ಹಾಗೂ ಪಂಡಿತ ವರ್ಗದವರು ಬಾಲೀ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಸೂಂದಾ ದ್ವೀಪಗಳ ಪೈಕಿ ಈಗ ಬಾಲೀ ಜನರ ಧರ್ಮ ಹಿಂದೂ ಶೈವ ಧರ್ಮ, ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ, ಮಲೆಯಾದ ಪಿತೃಪೂಜೆ ಸರ್ವಚೇತನ ಸಿದ್ದಾಂತ, ಶಕ್ತಿಪೂಜೆ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದದ್ದು. ದೇವಾಲಯಗಳು ದ್ವೀಪದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಇವೆ. ಜನರಲ್ಲಿ ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯ. ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಧಾರ್ಮಿಕನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಚತುರ್ವರ್ಣಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾತಿಪದ್ಧತಿಗಳಿದ್ದರೂ ಜನ ಅವನ್ನು ಕಟ್ಟು ನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಮಂದಿ ಚೀನೀಯರು ಹಾಗೂ ಮಹಮದೀಯರು ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೈಸ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ. ಈ ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳ ಬಾಲೀನೀಸ್ ಭಾಷೆ ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದ ಭಾಷೆಗೆ ಭಿನ್ನ. ಸಮಾಜದ ಮೇಲುವರ್ಗದವರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜಾವನೀಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕøತ ಶಬ್ದಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಾಲೀಜನ ಹಲವಾರು ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೂಜು ಜನರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರು. ಬಾಲಿ ನೃತ್ಯ ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಕಲಾನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಕುಶಲಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
(ವಿ.ಜಿ.ಕೆ.)
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ