ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕುಕ್, ಜೇಮ್ಸ್‌
ಕುಕ್, ಜೇಮ್ಸ್

 1728-1779. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾವಿಕ, ಸಂಶೋzsP ಮತ್ತು ಜರಾಶಿವಿgಣಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ (ಹೈಡ್ರೊಗ್ರಾ¥sg). ಂiiರ್ಕ್‍ಷೈರಿನ ವiರ್ಟನ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕೂಲಿUರನೊಬ್ಬನ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟಿ ಅಲ್ಲೇ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದ. ತನ್ನ 17ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತಿದ್ದರೂ ಅವನ ಒಲವು ಸಮುದ್ರಯಾನz Pqಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ 1746ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ವಾಕರ್ ಎಂಬ ನೌPಯಜಮಾನವ ಬಳಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಪರಿಶ್ರಮ ಗಳಿಸಿz. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ Uಣv ಮತ್ತು ನೌಕಾಯಾನz ಗ್ಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ಸುವiರು 10 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತg, 1755 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ sÁ್ರನ್ಸ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಸಂsÀವಿಸಿzU, ಕುಕ್ ನೌಕಾಸೈನ್ಯ ಸೇರಿ ವಿವಿಧ ಮಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪಡೆದ ಅನುಭದ ಅಪಾರವಾದ್ದು. ಅಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ zಕ್ಷತೆಗಳು ಮೆಚ್ಚುUಗಳಿಸಿದುವು. ಅವನಿU ಶೀಘ್ರವಾಗಿ qತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಾದುವು. 1759-1767 ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ನದಿ. ಲ್ಯಾಬ್ರqg ಮತ್ತು ನ್ಯೂ¥sಂಡ್‍ಲೆಂq ತಿರಪ್ರದೇಶಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ ತೊಡಗಿದ್ದ. ಈತ vಂiiರಿz sÀೂಪಟಗಳೂ ನೀಡಿz sಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳೂ ಲಂಡನಿನ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಳಿಸಿದುವು. ಕುPU ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯತ್ವz Uರವ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ತಹೀತಿ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಶುಕ್ರಗ್ರಹವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ದಕಿಣ ಪೆಸಿಫಿP ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು 1768 ರಲ್ಲಿ ಎಂಡೆವg ನೌಕೆಯ ಕಪ್ತಾನನಾಗಿ ಕುP vರಳಿದ. ನ್ಯೂ ಜೀóಲೆಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಗಿ ತಿರಪ್ರದೇಶಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಅನಂತg 1771 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಪುನಃ ಮರುವರ್ಷ ಅಂmರ್ಕ್‍ಟಿಕ್ ಖಂqz ಪರಿಶೋಧನೆUಗಿ vರಳಿ 1775 ರ ವgಗೂ ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ gತನಾಗಿದ್ದ. ಪೆಸಿಫಿP ಸಾಗರದ ಉತ್ತg sಗದಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾUgಕ್ಕೆ ಹತಿgz ಮಾರ್ಗಾನ್ವೇಷu ಮಾಡಲು ಹೊರಟು ಹವೈಯಿ ದ್ವೀಪಗಳ ವiರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದದ್ದು (1776) ಕುಕ್‍ನ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧನೆ. ಕುಕ್ ಆ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದಾಗ ದೇಶೀಯರೊಡನೆ ಘರ್ಷಣೆ ಸಂsÀವಿಸಿ, 1779 g sÉಬ್ರುವರಿ 14 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಕೊಲೆಗೀಡಾದ.

 1768 ರಿಂz ತನ್ನ ಮರಣದ ವರೆಗೆ ಕುಕ್ ಮೂರು ಸಾರಿ ಸಮುದ್ರಂiiÁನ ಮಾಡಿ ನಾವಿPg ಅನೇP sಗೋಳಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಕಾgಣವಾದ. ಸಮುದ್ರಂiiÁನವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಕುಕ್ ಮೊದಲಿU. ಪೆಸಿಫಿP ಸಾಗರದ ಉತ್ತg ಅಮೆರಿಕನ್ ತಿರಪ್ರದೇಶz sಗೋಳಿಕ ಪರಿZಯ ವiಡಿಕೊಟ್ಟದ್ದು ಕುಕ್‍ನ ಅತ್ಯಂv ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುUಗಳಲ್ಲೊಂದು.

 (ಎಸ್.ಎಚ್.ಐ.)

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ