Wewaton Panulise Basa Jawa Nganggo Aksara Jawa/Bab 17


BAB 17 UNINE AKSARA ꦏ YEN DADI SESIGEG
1. Aksara ꦏ yen dadi sesigeging wanda, sing akeh-akeh swarane ampang, nanging uga ana kang aswara anteb, yaiku:

a. Yen wanda urute (kang nunggal tembung) aksara ꦕ꧈ ꦠ꧈ ꦱ꧈ utawa ꦩ꧈ kayata:
1 ꦱꦸꦏ꧀ꦗꦶ sukci
2 ꦫꦸꦏ꧀ꦩ rukma
3 ꦠꦏ꧀ꦱꦏ taksaka
4 ꦎꦏ꧀ꦠꦺꦴꦧꦼꦂ Oktober
5 ꦥꦿꦶꦏ꧀ꦱ priksa
6 ꦥꦏ꧀ꦱ paksa
7 ꦫꦸꦏ꧀ꦩꦶ rukmi
8 ꦮꦶꦭꦠꦶꦏ꧀ꦠ wilatikta

b. Yen dadi sesigeging wanda kang mawa sandhangan pepet, kayata:

1 ꦧꦕꦼꦏ꧀ bacek
2 ꦧꦸꦤꦼꦏ꧀ bunek
3 ꦕꦸꦉꦏ꧀ curek
4 ꦱꦸꦩ꧀ꦥꦼꦏ꧀ sumpek

Wanda mawa pepet sigeg ꦏ akeh kang manawa pepete dibuwang, ora ngowahake tegese, kayata:
1 ꦥꦶꦕꦼꦏ꧀ = ꦥꦶꦕꦏ꧀
2 ꦮꦠꦼꦏ꧀ = ꦮꦠꦏ꧀
3 ꦏꦼꦧꦼꦏ꧀ = ꦏꦺꦧꦏ꧀
4 ꦕꦼꦝꦼꦏ꧀ = ꦕꦼꦝꦏ꧀ 
5 ꦥꦶꦠꦼꦏ꧀ = ꦥꦶꦠꦏ꧀ 
6 ꦥꦼꦉꦏ꧀ = ꦥꦼꦫꦏ꧀

Nanging ora kabeh wanda mawa pepet kang aswara anteb mesthi sigeg aksara ꦏ akeh uga kang sigeg ꦒ kayata:
1 ꦔꦢꦼꦒ꧀ ngadeg
2 ꦲꦗꦼꦒ꧀ ajeg
3 ꦧꦸꦝꦼꦒ꧀ budheg
4 ꦏꦽꦠꦼꦒ꧀ kreteg
5 ꦲꦸꦤ꧀ꦕꦼꦒ꧀ unceg
6 ꦒꦼꦧ꧀ꦭꦼꦒ꧀ gebleg
 
c. Yen dumunung ing sajroning tembung kang ateges nirokake uni utawa nirokake swara, kayata:

1 ꧋ꦩꦤꦸꦏ꧀ꦒ꧀ꦭꦛꦶꦏ꧀ꦲꦸꦤꦶꦤꦺ꧇ꦛꦶꦏ꧀ꦛꦶꦏ꧀꧈ Manuk glathik unine "thik-thik".
2 ꧋ꦧꦧꦺꦴꦤ꧀ꦩꦸꦩꦲꦸꦥꦼꦠꦺꦴꦏ꧀ꦥꦼꦠꦺꦴꦏ꧀꧉ Babonmu mau petok-petok.
3 ꦱꦶꦁꦛꦏ꧀ꦛꦸꦏ꧀ꦏꦲꦺꦱ꧀ꦮꦫꦤꦺꦲꦥ꧉ Sing “thak-thuk” kae swarane apa?

Cathetan:

Tembung Arab kang kanggo ing basa Jawa, sing mawa wanda sigeg ꦏ unine ana kang ampang lan ana sing anteb, kayata:

ꦩꦸꦏ꧀ꦩꦶꦤ꧀ wanda ꦩꦸꦏ꧀ swarane ampang

ꦠꦏ꧀ꦢꦶꦂ wanda ꦠꦏ꧀ swarane anteb.