Wewaton Panulise Basa Jawa Nganggo Aksara Jawa/Bab 43


BAB 43. PADHA TULISANE, BEDA UNINE

1. Ing basa Jawa akeh wandane tembung kang padha tulisane, beda unine, kayata:

ꦏꦫꦺꦴ꧈ ꦫꦺꦴꦠꦶ꧉ kara, kori
Ing tembung loro iku, wanda ꦫꦺꦴ ing tembunge sing siji karo wanda ꦫꦺꦴ ing tembung sijine padha tulisane, nanging bedha unine. Wanda ꦫꦺꦴ ing tembunge sing ngarep aswara jejeg, ꦫꦺꦴ ing tembung sing buri aswara miring.
ꦢꦸꦫꦺꦤ꧀ ꦫꦺꦤ꧀ꦢ꧉ duren, renda
Ing tembung loro iku, wanda ꦫꦺꦤ꧀ ing tembunge sing siji karo wanda ꦫꦺꦤ꧀ ing tembung sijine padha tulisane, nanging bedha unine. Wanda ꦫꦺꦤ꧀ ing tembunge sing ngarep aswara miring, ꦫꦺꦤ꧀ ing tembung sing buri aswara jejeg.
ꦥꦲꦶꦁ꧈ ꦲꦶꦁꦒꦶꦃ꧉ paing, inggih
Ing tembung loro iku, wanda ꦲꦶꦁ ing tembunge sing siji karo wanda ꦲꦶꦁ ing tembung sijine padha tulisane, nanging bedha unine. Wanda ꦲꦶꦁ ing tembunge sing ngarep aswara miring, ꦲꦶꦁ ing tembung sing buri aswara jejeg.
ꦱꦧꦸꦤ꧀ ꦧꦸꦤ꧀ꦝꦱ꧀꧈ sabun, bundhas
Ing tembung loro iku, wanda ꦧꦸꦤ꧀ ing tembunge sing siji karo wanda ꦧꦸꦤ꧀ ing tembung sijine padha tulisane, nanging bedha unine. Wanda ꦧꦸꦤ꧀ ing tembunge sing ngarep aswara miring, ꦧꦸꦤ꧀ ing tembung sing buri aswara jejeg.
ꦧꦺꦴꦭꦺꦴꦁ꧈ ꦭꦺꦴꦁꦒꦂ꧉ bolong, longgar
Ing tembung loro iku, wanda ꦭꦺꦴꦁ ing tembunge sing siji karo wanda ꦭꦺꦴꦁ ing tembung sijine padha tulisane, nanging bedha unine. Wanda ꦭꦺꦴꦁ ing tembunge sing ngarep aswara miring, ꦭꦺꦴꦁ ing tembung sing buri aswara jejeg.

2. Miturut tuladha ing dhuwur iku, wanda kang padha tulisane beda unine ana warna 5, yaiku:

a. Wanda menga mawa taling tarung kang aswara jejeg lan kang aswara miring.

ꦏꦫꦺꦴ꧈ ꦫꦺꦴꦠꦶ karo, roti 
ꦱꦲꦺꦴꦠꦺꦴ꧈ ꦠꦺꦴꦥꦶ saoto, topi 
ꦕꦲꦺꦴ꧈ (ꦥꦿꦶꦁ)ꦲꦺꦴꦫꦶ cao, (pring) ori 
ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦏꦺꦴ꧈ ꦏꦺꦴꦥꦶ tembako,kopi 
ꦧꦼꦭꦺꦴ꧈ ꦭꦺꦴꦫꦶ belo, loji
ꦏꦼꦧꦺꦴ꧈ ꦧꦺꦴꦭꦸ kebo, bolu
ꦠꦺꦴꦏꦺꦴ꧈ ꦏꦺꦴꦭꦸ toko, kolu
ꦒꦺꦴꦕꦺꦴ꧈ ꦕꦺꦴꦧꦶ goco, cobi
ꦱꦮꦺꦴ꧈ ꦮꦺꦴꦭꦸ sawo, wolu
lan sapanunggalane

b. Wanda sigeg aksara irung mawa sandhangan taling kang aswara miring lan kang aswara jejeg.

ꦠ꧀ꦭꦠꦺꦤ꧀꧈ ꦠꦺꦤ꧀ꦝ tlaten, tendha 
ꦥꦚ꧀ꦕꦺꦤ꧀꧈ ꦕꦺꦤ꧀ꦝꦺꦴꦭ꧀ pancen, cendhol 
ꦕꦼꦩꦺꦁ꧈ ꦩꦺꦁꦒꦺꦴꦏ꧀ cemeng, menggok 
ꦏꦺꦁꦏꦺꦤ꧀꧈ ꦏꦺꦤ꧀ꦝꦁ kengken, kendhang 
ꦢꦩꦺꦤ꧀꧈ ꦩꦺꦤ꧀ꦢ damen, menda
ꦥꦤꦺꦤ꧀꧈ ꦤꦺꦤ꧀ꦢꦿ panen, nendra
ꦢꦸꦫꦺꦤ꧀꧈ ꦫꦺꦤ꧀ꦢ duren, renda
ꦠꦺꦧꦁ꧈ ꦧꦺꦁꦏꦺꦴꦁ tebeng, bengkong
꧇ꦏꦸꦂꦱꦺꦤ꧀꧈ ꦱꦺꦤ꧀ꦛꦺ kursen, senthe
lan sapanunggalane

c. Wanda sigeg aksara irung mawa sandhangan wulu kang aswara miring lan kang aswara jejeg.

ꦥꦲꦶꦁ꧈ ꦲꦶꦁꦒꦶꦃ paing, inggih 
ꦪꦏꦶꦤ꧀꧈ ꦏꦶꦚ꧀ꦗꦺꦲꦼꦁ yakin, kinjeng 
ꦧꦕꦶꦤ꧀꧈ ꦕꦶꦤ꧀ꦝꦶꦭ꧀ bacin, cindhil
ꦔꦼꦭꦶꦩ꧀꧈ ꦭꦶꦩ꧀ꦥꦺ ngelim, limpe
ꦲꦱꦶꦤ꧀꧈ ꦱꦶꦤ꧀ꦠꦼꦤ꧀ asin, sinten
ꦪꦠꦶꦩ꧀꧈ ꦠꦶꦩ꧀ꦧꦁ yatim, timbang
ꦏꦶꦫꦶꦩ꧀꧈ ꦫꦶꦩ꧀ꦧꦒ꧀ kirim, rimbag
ꦧꦗꦶꦁ꧈ ꦗꦶꦁꦒ bajing, jingga
ꦥꦼꦏꦶꦁ꧈ ꦏꦶꦁꦏꦺꦴꦁ peking, kingkong
lan sapanunggalane

d. Wanda sigeg aksara irung mawa sandhangan suku kang aswara miring lan kang aswara jejeg.

ꦱꦧꦸꦤ꧀꧈ ꦧꦸꦤ꧀ꦝꦱ꧀ sabun, bundhas 
ꦭꦸꦠꦸꦁ꧈ ꦠꦸꦁꦒꦏ꧀ lutung, tunggak 
ꦲꦭꦸꦩ꧀꧈ ꦭꦸꦩ꧀ꦥꦁ alum, lumpang 
ꦔꦼꦠꦸꦩ꧀꧈ ꦠꦸꦩ꧀ꦥꦼꦁ ngetum, tumpeng  
ꦏꦭꦸꦁ꧈ ꦭꦸꦁꦏꦿꦲ꧀ kalung, lungkrah
ꦠꦶꦩꦸꦤ꧀꧈ ꦩꦸꦤ꧀ꦝꦏ꧀ timun, mundhak
ꦱꦫꦸꦔ꧀꧈ ꦫꦸꦁꦏꦢ꧀ sarung, rungkad
ꦫꦕꦸꦤ꧀꧈ ꦕꦸꦤ꧀ꦛꦼꦭ꧀ racun, cunthel
ꦩꦸꦗꦸꦁ꧈ ꦗꦸꦁꦏꦠ꧀ mujung, jungkat
lan sapanunggalane

e. Wanda sigeg aksara irung mawa sandhangan taling-tarung kang aswara miring lan kang aswara jejeg.

ꦧꦺꦴꦭꦺꦴꦁ꧈ ꦭꦺꦴꦁꦒꦂ bolong, longgar 
ꦭꦏꦺꦴꦤ꧀꧈ ꦏꦺꦴꦤ꧀ꦝꦁ lakon, kondhang 
ꦥꦺꦴꦕꦺꦴꦁ꧈ ꦕꦺꦴꦁꦏꦿꦲ꧀ pocong, congkrah 
ꦱꦫꦺꦴꦤ꧀꧈ ꦫꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦏ꧀ saron, rontek 
ꦊꦱꦺꦴꦤ꧀꧈ ꦱꦺꦴꦤ꧀ꦝꦺꦂ leson, sondher
ꦧꦧꦺꦴꦤ꧀꧈ ꦧꦺꦴꦤ꧀ꦝꦤ꧀ babon, bondhan
ꦧ꧀ꦭꦁꦏꦺꦴꦤ꧀꧈ ꦏꦺꦴꦤ꧀ꦝꦺ blankon, kondhe
ꦩꦁꦒꦺꦴꦤ꧀꧈ ꦒꦺꦴꦤ꧀ꦝꦺꦏ꧀ manggon, gondhek
ꦏꦺꦴꦥꦺꦴꦁ꧈ ꦥꦺꦴꦁꦒꦺ kopong, pongge
lan sapanunggalane