Wawaton panyeratipun tembung Jawi mawi sastra Jawi dalasan angka
Ejaan lawas (Indhèks | PDF) | Ejaan anyar (PDF 1 | PDF 2)



WAWATON PANYERATIPUN TEMBUNG JAWI
MAWI SASTRA JAWI DALASAN ANGKA,
MITURUT PUTUSAN PAREPATAN
KUMISI KASUSASTRAN ING
SRIWEDARI (SURAKARTA).

I. Tembung Lingga
 Tembung lingga kaserat boten ngrangkep aksara.
Kadosta: 
Boten kaserat: 
Wonten ingkang nyebal: 
Déné:  sanadyan sanès tembung lingga ugi boten kaserat:  awit saking tembung lingga:  angsal ater-ater: 
Makaten ugi:  lan sapanunggilanipun.
 Tembung lingga nigang wanda ingkang purwanipun menga nglegena. Sanadyan ungelipun purwaning lingga wau mawi sandhangan pepet, inggih kaserat nglegena, kadosta: 
 Tembung lingga nigang wanda ingkang purwanipun sigeg ing aksara irung, kaserat kados pakecapanipun, kadosta:
h. 
n. 
 Wanda ingkang dédé wanda wekasan boten saged nganggé pepet layar; manawi boten dipun-keret, inggih namung dipun-layar, kadosta: 
Kajawi tembung-tembung ngamanca ingkang badhé kacethakaken, kadosta: 
 Manawi nunggil tembung, pasangan:  boten kénging wonten sangandhapipun sisigeg:  kedah: , kadosta: 
 Tembung:  boten kaserat: 
””sasaminipun.Namung manawi wonten prelunipun, upami kadamel njangkepaken guru wicalaning sekar, saweg kénging kaserat: 
  sarta:  sami kaserat nganggé taling-tarung, boten nganggé suku.
 Tembung ngamanca ingkang sampun kanggé ing tembung jawi, panyeratipun miturut pakecapanipun tembung ngamanca wau, kadosta:  saking Bagage.

Katranganipun Pangrembag

 Panyeratipun tembung lingga mawi ngrangkep aksara, punika namung kabekta saking pakulinan, utawi tiru-tiru seratan basa Sanskrita, upaminipun:  sapanunggilanipun. Sarèhning boten wonten gunanipun, sarta ing sapunika tembung:  kaserat:  mila tembung:  sapanunggilanipun, inggih prayogi kaserat:  sapanunggilanipun.
Seratan:  punika sampun turut kaliyan panunggilanipun:
—
 —
Nanging:  dados:  ndadosaken kalintuning pamaos, paseksènipun tembung:  sanajan leresing ungelipun: kā-sā nanging tiyang wicanten mungel kå-så; mila tembung:  kedah kaserat:  supados boten kalintu pamaosipun.
 Tembug lingga nigang wanda ingkang purwanipun legena menga, pakecapanipun wanda wiwitan wau mawi pepet, nanging panyeratipun prayogi kalastantunaken legena, mila makaten, amargi taksih kathah ingkang boten tumrap, manawi kadunungan pepet, upaminipun: 
 Temung lingga nigang wanda ingkang purwanipun sigeg aksara irung, punika pakecapaning purwanipun wonten warni kalih: mawi pepet utawi legena, mila panyeratipun prayogi karuntutaken akaliyan pakecapanipun.
 Ing tembung jawi wanda sangajengipun wanda wekasan, boten wonten ingkang sigeg, kajawi sigeg ing aksara irung.
Sisigeg:  ingkang tumrap wanda sangajengipun wanda wekasan, pakecapanipun cara jawi dados: 
—
—
—
Mila tembung:  manawi manut pakecapan jawi prayogi kaserat:  boten 
 Warganing aksara punika kedah taksih dipun-éngeti, boten namung tumrap ater-ater anuswara kémawon, tumrap tembung lingga inggih makaten, sarojaning wod  dados:   dados:   dados:  ; malihing:  ꦁ () dados:  punika sababipun boten sanès namung saking ngruntutaken warganing aksara, mila:  ater-ateripun kedah:  Sisigeg  punika dados susulihipun:  manawi wanda urutipun aksara:  samanten punika manawi taksih nunggil tembung.
 
 
 Panunggilanipun malih:
fietskaserat: 
horloge ”
Compagnie”
maatschappij   ”

II. Tembung Andhahan Ingkang Mawi Ater-Ater

 Anuswara:
h. Manawi purwaning linggah luluh, ater-ateripun anuswara boten kaserat nganggé:  kadosta: 
Manawi wonten prelunipun kénging kaserat: 
n. Manawi purwaning lingga boten luluh, kadosta: 
punika boten kénging kaserat: 
 Tembung-tembung tanduk ingkang purwaning lingganipun luluh kaliyan ater-ateripun anuswara, manawi angsal ater-ater:  purwaning tanduk boten karangkep
Kadosta: 
Boten kaserat: 
 Bawa: 
Tembung bawa:  ingkang ater-ateripun boten luluh kaliyan purwaning lingga, ater-ateripun:  kedah kapepet, kadosta: 
 Tembung ingkang apurwa aksara:  manawi dipun-ater-ateri:  boten éwah, kadosta: 
Ingkang nyebal, purwanipun éwah dados:  kadosta:

Katranganipun Pangrembag

 h. Ater-ater anuswara punika sayektosipun: swaranipun sandhangan cecak (brengengengipun aksara irung), mila tembung tanduk ingkang purwaning lingganipun luluh prayogi kaserat tanpa:  kadosta:  déné manawi wonten parlunipun kénging kaulur mawi:  kaserat:  upaminipun tumrap ing kidung.
 Kriya-wacaka, sarta karana-wacaka, panyeratipun katurutaken kaliyan tandukipun, sami boten mawi nyigeg: 
 Ing kina ater-ater:  boten wonten, ingkang wonten ater-ater:  upaminipun:  
Tembung:  manut wawaton sandi saking:   manut wawaton sandi saking: 
Boten saking:   dados sampun tétéla ater-ateripun: 
Nanging ing jaman sapunika ater-ater:  tumrap ing tembung ingkang purwanipun boten luluh, pakecapanipun warni kalih:  (tanggap) kaliyan:  (bawa), suraosipun béda.
Mila ater-ater:  (bawa) tumrap ing tembung ingkang purwanipun boten luluh, kédah kapepet, manawi badhé damel cawuhing suraos kaliyan tanggap: 
Dados: kacemplung, kablasuk, kajeglong, ater-ateripun boten perlu kapepet: 
 Tembung ingkang apurwa:  angsal ater-ater:  manawi lingganipun taksih cetha sanget, purwanipun lastantun kaserat:  ingkang lingganipun sampun kirang cetha, éwah dados:

III. Tembung Andhahan Ingkang Nganggé Seselan

 Seselan:  Kaserat miturut pangrimbagipun seselan.
Kadosta: 
Boten kaserat: 
Manawi wonten prelunipun kénging kaserat: 
 Seselan:  kadosta:  punika kaserat tanpa pasangan:

Katranganipun Pangrembag

 Murih runtut kaliyan panunggilanipun seselan:  sarta:  panyeratipun tembung ingkang angsal seselan:  utawi:  kedah kaulur:  manawi wonten parlunipun kénging kacekak: 
 Rangkepipun:  sepen ing sabab, namung kabekta saking pakulinan, dados boten wonten gunanipun, mila:  prayogi boten karangkep.

IV. Tembung Andhahan Ingkang Mawi Panambang

 Panambang ingkang apurwa aksara:  manawi tumrap ing wanda sigeg:  nipun malih dados aksara sisigeg wau, kadosta: 
 Panambang 
h. Manawi wonten sawingkingipun wanda menga nglegena, kaserat tetep:  kadosta: 
n. Éwah dados:  manawi sumambet wanda menga kanthi: wulu, utawi: taling, samanten punika manawi wanda wau sanès:  
Kadosta: 
Nanging: 
Boten kaserat: 
c. Éwah dados:  manawi sumambet ing wanda menga kanthi: suku utawi: taling-tarung, samanten punika bilih wanda wau sanès:  
Kadosta: 
Nanging: 
Boten kaserat: 
 Panambang:  manawi sumambet wanda menga, éwah dados:  dados tanpa pasangan:  kadosta:
—boten:
—”
 Panambang:  manawi wonten sawingkingipun wanda menga, kapitulungan panambang:  rumiyin, kadosta:
—
—
—
 Panambang: 
h. Manawi tumrap ing wanda menga, ingkang mawi sandhangan: wulu utawi: taling mangka boten luluh, purwaning panambang malih dados:  kadosta:
—
—
Manawi tumrap ing wanda menga, ingkang mawi sandhangan: suku utawi: taling-tarung, mangka boten luluh, purwaning panambang dados:  kadosta:
—
—
n. Wonten tembung sawatawis ingkang wandanipun wekasan kadunungan wignyan, nyebal saking wawaton IV. I. kadosta:
—
—
— (sedhèrèk nunggil suson).
Nanging:  (Krama), ngokonipun: 
c. Tembung-tembung ing adeg-adeg: (n.) nginggil punika, manawi angsal panambang:  wignyanipun terkadhang wangsul, kadosta:
—
—
 Panambang:  manawi sumambet ing wanda menga, éwah dados:  kadosta:
—
—
 Panambang:  manawi sumambet ing wanda menga, mawi kapitulungan panambang:  rumiyin, kadosta:
—
—
—
—
—
 Panambang: 
h. Manawi sumambet ing wanda menga, wanda wau kasigegaken:  rumiyin, panambangipun lastantun:  bilih wanda wau kadunungan: wulu, malih dados: taling, manawi kadunungan: suku, dados: taling-tarung, kadosta:
—
—
—
—
—
n. Tembung ingkang wandanipun sigeg:  manawi angsal panambang:  wonten ingkang sisigegipun:  punika malih dados:  salajengipun panambang:  éwah dados:  kadosta:
—
—
 Panambang:  Manawi sumambet ing wanda sigeg, boten éwah, kadosta:  Manawi wonten perlunipun badhé angulur, panambang:  kénging kaulur:  kadosta: 
 Panambang:  manawi tumrap ing wanda menga malih dados:  kadosta:
— boten 
— boten 
— boten 
 Tembung wisésana lingga, manawi angsal panambang:  kaserat manut pakecapanipun, dados tanpa pasangan:  
Kadosta: 
Boten kaserat:

Katranganipun Pangrembag

 
 h. n. c. Panambang:  manawi tumrap ing tembung ingkang wandanipun wekasan menga tanpa sandhangan swara, boten éwah, taksih tetep:  manawi wanda wekasan wau kadunungan ulu utawi taling, panambang:  malih dados:  manawi karaketan suku utawi taling-tarung, panambang:  malih dados:  samanten punika manawi wanda wekasan wau dédé aksara:  utawi: 
 Panambang:  manawi tumrap ing tembung ingkang wandanipun wekasan menga, kapitulungan ing brengengenging:  dédé panambang:  saupami kapitulungan panambang:  amasthi sandhangan: wulu utawi suku ing wanda wekasan, malih dados: taling utawi taling-tarung; mangka kawontenanipun boten makaten.
—boten:  
—”
Pramila:
  = boten: 
  = ”
  = ”
 Panambang:  yèn tumrap ing tembung ingkang wandanipun wekasan menga tétéla angsal pitulunganipun panambang:  tandhanipun, déné sandhangan ulu utawi suku ingkang dumunung ing wanda wekasan malih dados: taling utawi taling-tarung, upaminipun:
—
—
Mila:  == 
 h. Panambang:  manawi tumrap ing tembung ingkang wandanipun wekasan menga sarta kadunungan ulu utawi taling, suku utawi taling-tarung, manawi boten luluh: dados:  utawi:  punika amung ngruntutaken akaliyan pakecapanipun.
n.-c. Panambang:  manawi tumrap ing tembung ingkang wandanipun wekasan kadunungan wignyan, boten éwah; namung tumrap ing tetembungan sawatawis ingkang mèh ical uwiting tegesipun, sandhangan wignyan ing wanda wekasan kabucal. Manawi wanda wekasan wau kadunungan ulu, panambang:  malih dados:
 bilih kadunungan suku, malih dados: 
  
Tembung:  sandhanganipun wignyan kalastantunaken, amargi swaranipun cetha.
 Panambang:  kawontenanipun kados panambang:  yèn tumrap ing tembung ingkang wandanipun wekasan menga, boten kapitulungan panambang:  namung kapitulungan brengengenging aksara: 
 Panambang:  manawi tumrap ing tembung ingkang wandanipun wekasan menga, kapitulungan panambang:  rumiyin, katranganipun kados panambang:  amargi panambang:  punika dados rimbag: sambawa (agnya)ning i-kriya.
 h. Tétéla saking pakecapan, tembung ingkang wandanipun wekasan menga manawi kapanambangan:  kapitulungan ing sisigeg:  rumiyin, upaminipun:
꧉
Panyerat:  punika nyulayani traping panambang, déné:  purwaning panambang boten malih dados sisigeging wanda wekasan, nanging wonten perlunipun, inggih punika kanggé mbédakaken kaliyan tembung ingkang wandanipun wekasan sigeg ing aksara:  supados nggampilaken panyuraos, damel padhanging ukara.
n. Sisigeg:  punika asring kalintu ing: 
—
—
 —
Wonten tembung ingkang wandanipun wekasan sigeg:  manawi dipun-panambangi:  sisigegipun:  éwah dados:  Sarèhning sisigeg:  asring kalintu ing:  mila traping panambang inggih kados manawi rumaket ing tembung ingkang wandanipun wekasan sigeg: 
 
 Panambang:  trapipun kados panambang:  Manawi tumrap ing tembung ingkang wandanipun wekasan menga ing pakecapan kados kapitulungan panambang:  nanging panyeratipun boten.

V. Dwipurwa

Tembung dwipurwa ngrangkep sandhangan swara, kadosta:
​—
—
—
—
Nanging: ​—, boten kaserat:

Katranganipun Pangrembag

Tembung dwipurwa tegesipun: wiwitan kalih (rangkep), purwaning tembung punika awujud: wanda. Sarèhning wanda punika manawi karangkep sandhanganipun swara katut, dados panyeratipun tembung dwipurwa inggih kedah ngrangkep sandhangan swara.

Tembung:  dados:  amargi sandhangan taling-tarung ing tembung:  sasaminipun punika dédé taling-tarung lugu, tandhanipun, manawi dipun-panambangi ical:​—

VI. Dwilingga

Tembung ingkang purwanipun: ꦲ꧈ sarta wandanipun wekasan sigeg, manawi kadamel dwilingga, purwanipun tembung ingkang wingking boten éwah dados sisigeg wau, kadosta:
— boten: 
—”

VII. Camboran

Buntutipun akaliyan bab VI. (Dwilingga), tembung camboran ingkang tembungipun ing ngajeng wandanipun ing wingking sigeg, sarta tembungipun ingkang wingking apurwa:  purwa:  wau boten éwah, kadosta:
boten:
”

Katranganipun Pangrembag

Tembung ingkang apurwa aksara:  manawi kadamel rimbag: dwilingga, sanajan pakecapanipun aksara:  purwaning lingga ing tembung ingkang wingking malih dados sisigeging wanda wekasan ing tembung ingkang ngajeng, nanging panyeratipun kalastantunaken aksara:  prelunipun supados katingal cetha manawi punika tembung dwilingga. Makaten ugi aksara:  purwaning tembung ingkang wingking tembung camboran.

VIII. Tembung: 

Tembung ingkang apurwa: ꦲ꧈ ꦫ꧈ ꦭ꧈ manawi dumunung wonten sawingkingipun:  boten éwah, kadosta:  ꧈ ꧉
Wonten tembung sawatawis ingkang nyebal, kadosta: ꧈   ꧈ ꧈  ꧉

IX. Gembung (Pasangan: ꦮ)

Gembung boten kénging tumrap ing pasangan ingkang kaserat wonten sangandhapipun sisigeg, kadosta:
boten kaserat:  ❌
”” ❌

Katranganipun Pangrembag

Gembung punika kala kinanipun kalebet sandhangan, ananging ing jaman sapunika sampun limrah kaanggep pasangan, mila boten kénging kaserat rumaket ing pasangan ingkang dumunung wonten sangandhaping aksara, amargi badhé awujud aksara sungsun tiga.

X. Aksara Murda

 Aksara murda namung kanggé wonten ing tata prunggu, tegesipun kanggé pakurmatan, seseratan sanèsipun boten kenging nganggé aksara murda wau.
 Boten ngwontenaken aksara murda:  cerek, sarta:  cerek.
 Seratan:   kedah kaserat:  ꧈

Katranganipun Pangrembag

 Aksara murda kanggé ing seseratan, kadosta:  punika nulad cara Sanskrita, nanging kirang sampurna, amargi kathah ingkang boten katulad, mila prayogi kaicalan kémawon, makaten ugi namaning redi, lèpèn, kéwan sasaminipun, inggih boten kaserat mawi aksara murda, amargi ingkang makaten punika tiru-tiru panganggénipun aksara murda ing sastra Latin, dados aksara murda amung kantun kanggé ing tata-prunggu.

XI. Aksara Swara

 h. Aksara swara: ꧈ kanggé nyerati tembung manca, manawi sumedya kacethakaken.
n. ꧈ kaliyan: ꧈ lastantun kanggé ing seseratan.
 ꧈ Boten wenang dados pasangan, mila sisigeg ing ngajengipun kapangku, kadosta: 
꧈ manawi dados pasangan kawangsulaken:  kadosta: 
꧇ pasanganipun lastantun

Katranganipun Pangrembag

 
 Anggènipun aksara: ꧈ boten kénging kanggé pasangan, amargi wujudipun salong sampun kados mawi pasangan, dados bilih kanggé pasangan, wujud sungsun tiga.

XII. Aksara Rékan

 Aksara rékan kanggé nyerati tembung manca manawi parlu badhé kacethakaken
 Aksara rékan ingkang sumambet ing wanda sigeg, manawi pasanganipun aksara rékan wau boten kaleres kaserat wonten sawingkinging sisigeg, aksaranipun sisigeg kedah kapangku, kadosta: 
 Aksara rékan manawi angsal sandhangan: wulu, pepet, cecak utawi layar, cecakipun tiga wonten ngajeng (kiwa) sandhangan, kadosta:

Katranganipun Pangrembag

 
 
 Sampun ngantos kelintu: 
Boten kaserat: 
Nanging:  boten:

XIII. Angka Jawi

Angka jawi amung kénging kanggé urut-urutaning bab sarta kanggé titi-mangsa.

XIV. Angka Rum

Angka Rum kénging kaanggé wonten ing seratan sastra jawi, inggih punika kanggé urut-urutan, angka taun, sasaminipun, déné aksara Latin kénging kasambut kanggé urut-urutan.

XV. Aksara Latin Dalah Angkanipun

Aksara Latin dalah angkanipun manawi kaserat amor kaliyan aksara jawi: kajèjèr, dados tumut kaserat sangandhap garis.

Katranganipun Pangrembag

Parlunipun kaserat jèjèr supados angringkesaken papan, bilih boten jèjèr rowa.

XVI. Aksara Arab Dalah Angkanipun

Aksara Arab dalah angkanipun, manawi kaserat awor kaliyan aksara jawi, kajèjèr, dados tumut kaserat sangandhap garis.

XVII. Angka: 2

Angka: 2 boten kénging kanggé nyekak tembung:  utawi tembung dwilingga, kadosta:
 boten kénging kaserat: 
 boten kénging kaserat: 

Wewaton
Bab aksara Jawa