Europa'ko gerra, 1914-1918
Oharra: Txirritaren bertso guztiak jabetza publikokoak dira, duela 100 urte baino gehiago hil zelako. Hemengo bertsoak Bertso jarri guztiak liburutik hartutakoak dira, jabetza publikoko Klasikoen gordailua bilduman dagoena.

Txirritak bi bertso sorta ditu Europako Gerrari eskeiniak. Lehenengo sortak Txirritaren sinadura darama, bigarrenak ordea ez, baina Txirritarenak direla jotzen da.

1
Zori gaiztoan fundatutako 
Alemaniya'ko gerra, 
aixa nai zuten eskuperatu 
gure erreino ederra; 
oraindik ere bada Frantziya'n 
diruba eta indarra, 
len zan bezela ipiñitzeko 
izango degu biarra.

2
Beljika'tikan galdetu zuten 
lendabiziko pasua, 
jakiñik nola zeguen Paris'a 
andik bide erosua; 
aitatik ere artubak dira 
uste etzan erasua, 
porrakatu ta puskatu zuten 
naziyo txiki gaxua. 

3
Ogei ta amar milla milloiko 
asi zitzaigun eskaka, 
otso gaizto bat zirudillela 
artaldiari oskaka; 
jeneral Foch'ek bialduba da 
Holanda aldera eskapa, 
orain lau urte ainbat erronka 
garai onetan ez dauka.  

4
Amorratubak ziruditela 
etorri ziran Frantzia, 
orain esaten 
errezago da 
orduko gure trantzia; 
jenerak Foch'ek eman diyote 
uste etzuten partxia, 
mereziko du diamantezko 
estatua bat jartzia. 

5 
Beren joera Paris aldera 
egin ziguten aurrena; 
ango etsiyak artu zituzten, 
Verdun'a berriz urrena; 
sei illabete sutan pasa ta 
etzian sartu barrena, 
ezta andikan gustora juana 
Kaiser'en seme zarrena.

6
Ernegatuta jarri giñuzten 
zerbait egin biarrian, 
zergatik gerra eman ziguten 
arrazoi-bide txarrian; 
jeneral Foch'ek artu zituben 
danak guziyak aurrian, 
gaur iru urte ainbat aleman 
ez da Frantzi'ko lurrian. 

7
Lenbizi oiek pentsatzen zuten 
ilko giñala guziyak, 
bañan oraindik gure kuadrillan 
bagera gizon biziyak; 
indar aundiko armak dauzkagu 
soñian ondo jantziyak, 
Alemani'ko buru arruak bajatu ditu Frantziya'k. 

8
Aleman batek neri esana, 
biyok geudela kafian: 
«Kaiser agintzen ikusiko da 
laister Paris'ko kortian». 
Zepelinakin aidetik eta 
sumarinuak ur-pian, 
disgusto asko eman digute 
jun daneko lau urtian. 

9
Zepelin zarrak bonbaz betiak 
goiko oroian tartian, 
millaka minak itxasoan da 
sumarinoak ur-pian; 
oiek sumatzen ibilli dira 
berrogei ta lau urtian, 
Kaiser Paris'en ez da sartuko 
Wilson bizi dan artian. 

10
Orrek etzuben errespetatzen 
legorrik eta urikan; 
sententzi txarra emango zaio, 
ortan ez dago dudikan; 
orrek nai zuben amenazatu 
Frantzi'ko errepublika, 
berriz Paris'en ez du egingo 
len bezelako burlikan. 

11
Gerra gaizto au eman zutela 
au da bostgarren urtia, 
oiek besteren interesakin 
artu nai zuten partia; 
inglesa eta amerikano
gu bezin jende fuertia, 
alemanaidi eman diyote 
izugarrizko golpia. 

12
Laguntzalliak nundik dituben 
ezagutu du Frantziya'k; 
geren setari eutsi diyogu, 
ez giñan dudan asiyak; 
biba gerra ontan gure fabore 
ibilli diran guziyak, 
nere partetik ematen diztet 
eskerrak eta graziyak.

1
Bertso berriak jartzera nua 
tokatzen dian moruan: 
pentsamentuan aspalditxuan 
pasia naukan buruan, 
nola gerra bat izugarriya 
Europa'n izan genduan; 
orain artian orlakorikan
ez da ikusi munduan. 

2
Au da Kaiser'ek lendabiziko 
eman zuan erasua: 
Beljika'tikan zala arentzat 
guztiz bide erosua; 
pasa bezela itzegingo det 
aien orduko kasua: 
armarik gabe juan nai bazuten 
agindu ziyon pasua. 

3
«Austria'tarrak anparatzera 
egin biagu bisita, 
an ez genduke ongi emango 
armak etxian utzita; 
birian libre biarko degu, 
egon zaitezte etsita, 
bestela fuerzan pasako gera 
zuen fuertiak autsita». 

4
Beren armakin etorri ziran 
ainbesteko jende-pilla, 
asi ta iru egun baño len 
nunai bazan gizon illa; 
txasko polita pasa zitzaion 
izanagatik abilla: 
alanbre batek galdu zituan 
gutxienaz ogei milla. 

5 
Galduak galdu pasa ziran da 
urbildu ziran Paris'a, 
kañoiak onak zeuzkatela ta 
artuko zutela aisa; 
baño bueltatzen etzan erreza 
ango zarrallaren giltza 
arrunka pranko bazuten baño 
orain bajuan dabiltza. 

6
An ezer ezin egiñ zuan da 
Berdun'en berriz urrena: 
«Gero Paris'a juango gera, 
au artu zagun aurrena!» 
Jeneral Petaiñ sartu zanian 
ango fuertian barrena, 
etzuen asko errespetatu 
Kaiserren seme zarrena. 

7
Jeneral Petaiñ nola baizuan 
presidentiak laguna, 
idea aundiko gerra-gizona 
eta izketan leguna, 
Rusia'tikan abisatuta 
ekarri zuten Berdun'a; 
alemanentzat etzan ederra 
ura sartu zan eguna. 

8
Zepelin asko bonbak botiez, 
nonai kañoia-paria, 
aiek guziyak sostenditzeko 
bazan abillidadia; 
jeneral Petaiñ genduen buru, 
arrek zeukan poderia, 
oraiñ argatik deitzen diyogu 
Berdun'en salbadoria. 

9
Orduko salsak izandu ziran 
Kaiserrentzako gaziyak: 
milloi erdi bat gizon baditu 
gure lurrian utziyak; 
Berdun'en etzan kanpotar asko, 
prantzesak giñan guziyak; 
onenbestian kontentu gera 
Jaungoikuari graziyak. 

10
Aleman oiek larri zebiltzan 
jo goia eta jo bia, 
Jan ortan asi izan ez balitz 
guziyentzako obia; 
geren etxian agindu naia, 
jakiña dago guria; 
aziyuetan ezagutzen da 
non dan abillidadia. 

11
Millaka minak itxasuan da 
ainbeste urpeko untzi, 
markaz fuerako kañoi aundiyak, 
beren zepelin da guzi; 
Kaiser jaun orrek jarri nai zuen 
mundu guziko nagusi, 
geienak bertan utzita jun zan 
Olanda aldera igesi. 

12
Berdun'en ezik Melilla'n ere 
egin du orrek beria: 
ango moruak bialdu ditu 
auntzak bezela mendia; 
iñoiz umillak asarretzian 
arruak bajatzen dia, 
eskarrik asko, jeneral Petaiñ 
eta Praintzi'ko jendia.

Txirritaren bertsoak