Charles de Gaulle-ren hitzaldia
Helburua Europa denean eta zer izan behar duen argitu behar denean, beti aztertu
behar da zer den mundua.

Azkeneko Mundu Gerra amaitutakoan, munduko indarren banaketak ematen zuen
oso sinplea eta gogorra bezain gauzagarria zela. Bat-batean ikusi zen hori Yaltan.
Amerikak eta Errusiak soilik jarraitu zuten potentzia izaten; aintzat hartu
beharrekoak ziren, lehen beste edo gehiago. Beste guztia, aldiz, loka zegoen:
garaituak, beren baldintzarik gabeko porrotean hondatuta; europar garaileak, erabat
abailduta.

Mundu libreko herrialdeei —Sobietar Batasunaren anbizioak mehatxaturik—,
orduan, ezinbestekoa iruditzen zitzaien amerikarren buruzagitza. Mundu Berria
zen gerrako garailea —haien guztien artean—. Estatu Batuen agintepean —bonba
atomikoak zituen eta—, Aliantza Atlantikoak bermatzen zuen haien segurtasuna.
Marshall planari esker suspertzen zen haien ekonomia. (...) Aldi berean, ikusten
zen mundu libreak sobietarren ekintzen eragin zuzenarekin edo zeharkakoarekin
harremana zuten eskualdeetan, Amerikak bere kontura zuzentzen zituela eskualde
horietako auzietako estrategia eta politika. Bera alde bakarra izanik jokatzen zuen,
eta, praktikan, tokiko nazioarteko erakundeen bitartez erabakitzen zuen. (...)

Garbi dago aldatu egin direla gauzak. Gure Kontinente Zaharreko mendebaldeko
estatuek berregin dute beren ekonomia. Ari dira berriz indar militarrak eratzen;
horietariko batek, Frantziak, indar nuklearra eskuratu du. Batez ere beren arteko
lotura naturalen kontzientzia hartu dute. Hitz batean, Mendebaldeko Europak
erakunde nagusi bat izateko aukera du, balio eta bitartekoz betea, bere bizitza
bizitzeko gai, benetan Mundu Berriaren aurka egon gabe, baina bai haren ondoan.

Bestalde, desegiten ari da mundu totalitarioaren monolitismoa. Txina, Moskurengandik
banatuta, munduaren agertokian sartu da; tamaina izugarria du, premia eta
baliabide handiak, aurrerapenaren egarri eta bera aintzat noiz hartuko zain dago.
Sobietarren Inperioak, gure garaietako potentzia kolonialik handienak eta azkenak,
ikusten du auzitan jarri dutela (lehenengo eta behin txinatarrek) Asiako eskualde
zabalak mendean izatea; halaber, ikusten du gutxika-gutxika urruntzen ari
zaizkiola Europako sateliteak —indarraren bidez bereganatutakoak—. Aldi berean,
Mendebaldeko Europan aplikatutako sistema (zuzendaritza eta askatasuna bateratzen
dituena) ikusita, Errusiak porrot egin du bizi-mailari dagokionez eta gizonemakumeen
asetasunari eta duintasunari dagokienez (nahiz eta ahalegin izugarria
egin orain dela mende erditik hona eta zenbait eginkizun masibotan emaitza onak
izan). Azkenik, Hirugarren Munduko estatuei errotik eragiten diete dituzten asmo
handiek eta eragozpen izugarriek.

Datu berri nahasi eta konplikatu horiek guztiak kontuan hartuz gero, ondorioztatzen
da ez dela errealitatearen erakusgarri Washingtonek eta Moskuk zuzendutako
bi aldeetan banatzea unibertsoa.

Garbi dago oraindik aurrera Europa bera izango dela bere jokabidearen zuzendari,
hala nahi izanez gero, mundu totalitarioari (gero eta pitzatuagoari) dagokionez, edo
Txinak aurkezten dituen arazoei dagokienez, edo Asiako, Afrikako, eta Latinoamerikako
zenbait herrialderekin jarraitu beharreko jokabideari dagokionez, edo Nazio
Batuen Erakundea (...) berritzeari dagokionez, edo mundu mailan era guztietako
aldaketak berriz antolatzeari eta beste abarri dagokienez.

Inolako zalantzarik gabe, komeni da Amerikarekin ituna izatea, batari eta besteari
interesatzen baitzaie Ipar Atlantikoan sobietar mehatxuak irauten duen bitartean.
Baina egunez egun ari dira ezabatzen Europak ituna mendekotasun gisa ulertzeko
arrazoiak. Arduren bere zatia hartu behar du Europak. Bestalde, badirudi gertakizun
hori bat etorriko litzatekeela Estatu Batuen interesarekin, edozein izanik ere
haren balioa, potentzia eta asmo onak. Izan ere, eginbeharrak hain ugari eta
konplexuak izateak gainditu egiten ditu Estatu Batuen baliabideak eta gaitasunak,
eta, beharbada, era arriskutsuan gainditu ere. Horren ondorioz, berek aitortzen dute
Kontinente Zaharra batzen eta antolatzen ikusi nahi dutela, eta, galiarren,
germaniarren eta latinoen artean askok aldarrikatzen dute «Egin dezagun Europa».

Baina, zein Europa? Horixe da eztabaidagaia. Izan ere, orain arteko erosotasunak,
nahita uko egitea, eta bigarren mailako asmo iraunkorrak ez dira erraz desegiten.
Frantziarron arabera, Europa europar izateko egin behar da. Europa europarrak
esan nahi du bere kabuz eta beretzat bizi dela; hau da, munduaren erdian berak bere
politika izango duela. Bada, hain zuzen ere, hori gauzatzea nahi duten batzuek,
kontzienteki edo konturatu gabe, uko egiten diote helburu horri. Azken batean, gaur
egun oraindik, normala eta asegarria iruditzen zaie Europa (berez bere politikarik
izan ezean) Atlantikoaren beste aldetik emanda datorrenaren mende aritzea. (...)

Charles de Gaulle

Paris, 1964ko uztailaren 23a

Iturria: Martínez Rueda, F. eta Urquijo, M. (2006): Materiales para la historia del mundo actual, Istmo, Madril, I., 326-328.

Itzulpena: Martínez Rueda, F. eta Aizpuru Murua, M. (2011): Gaur egungo munduaren historia 1945-2009, UEU, Bilbo, 122-123.

Euskara
Europar Batasuna