Odluka BNV RS o pokretanju inicijative za rješavanje statusa Bošnjaka i statusa regije Sandžaka - 23. svibnja 2019.
U Novom Pazaru, 23. svibnja 2019.

Redni broj: 464-09/2019

ODLUKA O POKRETANJU INICIJATIVE ZA RJEŠAVANJA STATUSA BOŠNJAKA I STATUSA REGIJE SANDŽAKA

Polazeći  od  slobodno  izražene  volje građana  Sandžaka  na  Referendumu održanom od 25. do 27. oktobra 1991. godineVođeni  principima  Povelje  Ujedinjenih  Nacija,  Opšte  deklaracije  o  Ijudskim pravima,  Deklaracije  o  pravima  manjina,  kao  i  drugim međunarodno  pravnim  aktima kojima se štite Ijudska i manjinska pravaPozivajući se na odluke, duh ismisao mirovne i međunarodne konferencije o bivšoj Jugoslaviji u Hagu, Londonu i ŽeneviImajući u vidu sve rezolucije i odluke Generalne skupštine i Savjeta sigurnosti Ujedinjenih nacijakoje se odnose na područje bivše JugoslavijeReafirmišući  odlučnost  da  se  u  državama  na  području  Zapadnog  Balkana uspostavi mir, demokratski odnosi idemokratskeinstitucije Bošnjačko nacionalno vijeće pokreće  

IOPŠTA NAČELA1.  Uspostavlja  se  specijalni  status  za  regiju  Sandžak  (u  daljem  tekstu:  Sandžak). Funkcije  državne  vlasti  ostvarivaće  se  preko  organa  Sandžaka  i  preko  organa  u opštinama  u  njegovom  sastavu,  osim  u  onim  slučajevima predviđenim   ovom Inicijativom.2. Sandžak neće imati pravo stupanja u međunarodne odnose osim u onim slučajevima predviđenim ovom Inicijativom.3. Oblasti u kojima Sandžak ima pravo stupanja u međunarodne  odnose  sa  drugima jesu:  naučno-tehnička  saradnja,  kulturno-prosvjetna,   ekonomska   idruge   oblasti predviđene ovom Inicijativom.4. Prava i obaveze Sandžaka će se regulisati Ustavom Sandžaka u čijoj prvoj izradi će učestvovati  i  odgovarajuće  tijelo,  odnosno  stručnjaci  Evropske  unije.  O  pitanjima  iz svoje nadležnosti Sandžak će  donositi zakone i druga opšta akta. 5.  Sandžak  je teritorijalnopolitička  zajednica  ravnopravnih  građana  i  naroda  koji  u Sandžaku  žive.  Albancima,  Bošnjacima,  Crnogorima  i  Srbima,  Ustavom  Sandžaka priznaće se status konstitutivnih naroda u Sandžaku.6. Sandžak ćeimati demokratski izabranu Skupštinu kao zakonodavno tijelo, Guvernera i  Vladu  kao  nosioce  izvršne  vlasti uključujućipoliciju  pod  njihovom  kontrolom,  te neovisno sudstvo Sandžaka i druge organe predviđene ovom Inicijativom. Prvi izbori za ove organe održaće se pod nadzorom OUN, Evropske unijei OEBS-a.

7. Svi  sporovi  o  specijalnomstatusu  konačno  će  se  rješavati  u  okviru  Specijalnog komiteta za Sandžak Evropske unije.8. Područje Sandžaka biće trajno demilitarizovano pod nadzorom OUN i Evropske unije, što  obavezuje  državne  vlasti  da  u  roku  od  30  dana  od uspostavljanja  specijalnog statusa  za  Sandžakpovuku  sve  vojne  efektive  sa  područja  Sandžaka,  kao  i  one policijske  snage  koje  premašuju  potrebe  normalnih  okolnosti.Kontrolu   granica Sandžaka vršiće međunarodne snage.9. Državnim Ustavom i Ustavom Sandžaka biće garantovana ljudska i manjinska prava prema  najvišim  standardima  prihvaćenim  u međunarodno   pravnim   dokumentima. Njihovo ostvarivanje će se garantovati domaćim i međunarodnim mehanizmima.

IIGRANICE SANDŽAKA1. Granice i teritorija Sandžaka utvrđene su na Berlinskom kongresu 1878. godinekao corpus separatum, kada su utvrđene međunarodno priznate granice Srbije i Crne Gore.2. Teritorija  Sandžaka  na  kojoj  se  uspostavlja specijalni status  obuhvata  područja sadašnjihopština: Novi Pazar, Sjenica, Tutin, Prijepolje, Nova Varoš, Priboj, Pljevlja, Bijelo Polje, Berane, Andrijevica, Petnjica, Gusinje, Plav i Rožaje. Područje Sandžaka predstavlja  historijsku,  etničku,  ekonomsku,  geografsku,  saobraćajnu   i   socijalno-kulturnu cjelinu, u kojoj će se nakon uspostavljanja specijalnog statusa,shodno Ustavu Sandžaka i državnom Ustavu ostvarivati prava i obaveze zasnovane na ovoj Inicijativi.3. Sandžak je jedinstven statistički region.4. Granice Sandžaka ne mogu se mijenjati bez saglasnosti građana Sandžaka.5. Kontrolu  granica  Sandžaka  vršiće  međunarodne  snage  koje  će garantovatipunuslobodukretanjaljudiiroba

IIISADRŽAJ SPECIJALNOG STATUSAA. Ljudska i nacionalna prava1.  U  Sandžaku  se  garantuju  Ijudska  i  nacionalna  prava  u  skladu  sa  najvišim standardima utvrđenim u osnovnim međunarodno-pravnim dokumentima:-Univerzalna deklaracija o pravima čovjeka iz 1948,-Međunarodni pakt o građanskim i političkimpravima iz 1966,-Međunarodni pakt o ekonomskim, socijalnim i kulturnim pravima iz 1966,-Deklaracija o ukidanju svih oblika nesnošljivosti i diskriminacije na temelju vjere i uvjerenja iz 1981,-Međunarodna konvencija o ukidanju svih oblika rasne diskriminacije iz 1965,-Međunarodna konvencija o spriječavanju i kažnjavanju zločina genocida iz 1948,

-Konvencija o pravima djeteta iz 1959,-Međunarodna konvencija o ukidanju svih oblika diskriminacije žena iz 1979,-Deklaracija  o  ukidanju  mučenja  i  drugih  oblika  okrutnog,  neljudskog  i ponižavajućeg postupanja ili kažnjavanja iz1975,-Stokholmska deklaracija o Ijudskoj okolini iz 1972,-Konvencijao pravnom položaju izbjeglica iz 1951,-Završniakt konferencije o sigurnosti i saradnji u Evropi iz, 1975,-Pariška povelja za novu Evropu i druga dokumenta KESS-a  koja  se  odnose  na Ijudsku dimenziju,-Konvencija Savjeta Evrope za zaštitu Ijudskih prava sa pratećim protokolima,-Nacrt Haške konvencije od 04.11.1991. godine.2. Bošnjačkom narodu će se posebno garantovati sljedeća prava:-pravo na zaštitu od bilo koje aktivnosti koja može ugrožavati postojanje naroda;-sva  kulturna  prava  kao  što  su:  pravo  na  identitet,  kulturu, vjeroispovijest, upotrebu svog  jezika i pisma u javnom i privatnom životu;-pravo na obrazovanje u skladu sa nacionalnim vrijednostima;-srazmjerno  učešće  u  svim  organima  vlasti  i  nediskriminaciju  u  ekonomskoj  i socijalnoj sferi i političkom životu i u pristupu sredstvima javnog informisanja;-slobodu pojedinca u pogledu nacionalnog opredjeljivanja;-pravo da se posjeduju i javno ističunacionalni i vjerski simboli;-pravo na adekvatnu zastupljenost u državnom parlamentu;-pravo na dvojno državljanstvo

B. Nadležnost organa vlasti Sandžaka1.Organi vlasti Sandžaka bit će isključivo odgovorni za:-Izbor organa Sandžaka i organa lokalne samouprave;-Organizaciju  sistema  lokalne  samouprave,    nadzor  nad  radom  organa  lokalne samouprave -Odgoj, obrazovanje(predškolsko, osnovno, srednje i visoko) i nauku;-Kulturne institucije i programe,  -Javno informisanje i sport,-Privredu i privatizaciju uključujući izdavanje dozvola za rad privrednih društava, preduzeća i firmi,-Korišćenje  prirodnih  bogatstava, poljoprivredu,  vodoprivredu,  šumarstvo, stočarstvo, lov, ribolov, turizam, zanatstvo, ugostiteljstvo, -Rudarstvo i industriju

-Prostorno planiranje,  razvoj i izgradnja infrastrukture,-Zdravstvenu i socijalnu zaštitu i socijalno osiguranje,-Željeznički, drumski i vazdušnisaobraćaj na području Sandžaka,-Proizvodnju energije,-Kontrola komercijalnih banaka, štedionica i drugih finansijskih institucija,-Policiju i civilnu zaštitu,-Organizaciju pravosuđa i izbor sudija i tužilaca,-Oporezivanje, za potrebe specijalnog statusa,2.Državni organi dijelit će odgovornost sa organima vlasti Sandžaka za ostvarivanje sljedećih nadležnosti na područjuSandžaka:-Za  zaštitu  čovjekove  okoline  pri  čemu  će  državni  organi  određivati  najniže standarde,-Za  magistralne  i  regionalne  puteve  i  željeznicu  na  području  Sandžaka,  kao  i poštu i telekomunikacije,-Sistem prijenosa električne energije.C. Struktura vlastiSandžak ima svoje organe: Skupštinu, Guvernera,  Vladu,  sudstvo, tužilaštvo i policiju, kao i posebne organizacije, službe,  javna preduzeća i ustanove.1.Zakonodavno tijelo -SkupštinaSandžakaSkupština je jednodomna i nosilac je zakonodavne vlasti. Skupštinu čine  poslanici koji se  biraju  na  neposrednim  izborima,  tajnim  glasanjem.  O  promjeni  Ustava  i  promjeni granica opština odlučuje Skupština dvotrećinskom većinom svojih članova.

2.Izvršna vlast -Guverner i Vladaa)Guverner  predstavlja  Sandžak,  predlaže  kandidata  za  predsjednika  Vlade, koordinira  rad  Vlade  iorgana javneuprave.  U  slučaju  odsutnosti  ili  duže spriječenosti Guvernera zamjenjuje  ga  njegov  zamjenik.  Guvernera  i  zamjenika bira Skupština. Guverner i njegov zamjenik ne mogu biti iz reda istog naroda.b)Vlada  je  odgovorna  za  izvršavanje  zakona  i  odlukaSkupštine  i  za  stanje  u oblastima  koje  obuhvata  specijalni  status.  Skupština  Sandžaka,  na  prijedlog kandidata  za  sastav  Vlade,  bira  predsjednika  i  članove Vlade.  Sastav  Vlade odgovara nacionalnom sastavu stanovništva Sandžaka.c)Policijaćebiti  pod  kontrolom izvršne vlasti Sandžaka. U policiji, kao i u ostalim organima javne vlasti, obezbjeđuje se srazmjerna zastupljenost i nediskriminacija svih   naroda   i   nacionalnih zajednica.   Zabranjeno   je   stvaranje   bilo   kakvih regularnih ili paravojnih jedinica.

3.Sudska vlasta)Sudska vlast u Sandžaku pripada sudovima opšte i posebne nadležnosti. Sudovi u Sandžaku su nezavisnii  samostalni  u  svom  radu  i  sude  po  Ustavu  i zakonu.  Prvostepeni  i  drugostepeni  sudovi  i  Vrhovni  sud  Sandžaka  sastavni  su  dio specijalnog  statusa.Sudije  sudova  u  Sandžaku  bira  i  razrješava  Skupština Sandžaka. Sastav sudija odgovara nacionalnom sastavu stanovništva Sandžaka.b)Javno tužilaštvo Sandžaka je samostalni organ koji goni učinioce krivičnihdjela i drugih  kažnjivih djela  i  preduzima  mjere  zazaštitu  ustavnosti  i  zakonitosti. Nosioce tužilačkih funkcija u Sandžaku bira i razrješava Skupština Sandžaka. Sastav nosilacatužilačke funkcije odgovara nacionalnom sastavu stanovništva Sandžaka.IV MEĐUNARODNE GARANCIJE1.Evropska unija pruža međunarodne garancije ostvarivanja specijalnog statusa.2.Evropska unijaformira Specijalni komitet za Sandžak. Pored predstavnika Evropske unije,  koji  čine  većinu,  članovi  Specijalnog  komiteta  su  i:  predstavnik  Sjedinjenih Američkih Država, predstavnik OEBS-a i predstavnici konstitutivnih naroda u Sandžaku.3.Specijalni komitet se stara o uspostavljanju specijalnog statusa, preduzima aktivnosti u njegovoj realizaciji i u zadnjoj instanci rješava sporove do kojih dođe  u  realizaciji specijalnog  statusa.  Specijalni komitet najmanje jedanput u šest mjeseci obavještava Evropsku  unijui ostale države i organizacije članiceKomiteta  o  realizaciji  specijalnog statusa i o svom radu. Specijalni komitet može o pojedinim pitanjima obavještavati i pojedine države, međunarodne  institucije  i  organizacije  i  predlagati  im  preduzimanje određenih mjera. 

4.Uspostavlja  se  Misija  posmatrača  za  Ijudska  prava.  Misija  će  imati  posmatrače stacionirane u svim opštinama Sandžaka. Posmatrači će pratiti ostvarivanje Ijudskih prava,   primati pritužbe  i  prijedloge građana  i  institucija  i  o  svojim  zapažanjima obavještavati Specijalni komitet, nadležne organe i institucije u Sandžaku.V ZAVRŠNE ODREDBE1.Specijalni  status će se realizovati u  roku  od  godinu  dana  od  njegovog  usvajanja  od zainteresovanih strana.3.U istom roku provest će se izbori pod međunarodnom  kontrolom  za  organe  vlasti specijalnog statusa Sandžaka.4.Državne vlasti će u istom roku izvršiti odgovarajuće izmjene u ustavnom sistemu i zakonodavstvu  u  skladu  sa ovom Inicijativom,a pod nadzorom stručnjaka iz Evropske unije.

5.Danom uspostavljanja specijalnog statusa za Sandžakprestaju važiti sve odredbe državnog  pravnog  uređenja  i  političkog  sistema,  čija  bi  primjena  ometala  realizaciju uspostavljanja specijalnog statusa.6.  Sasadržinom  ove  Inicijative  upoznati Evropsku  uniju,OSCE,  zemlje „Prijatelji Sandžaka“,   Vladu   Republike   Srbije,   Vladu Crne   Gore, Predsjedništvo Bosnei Hercegovinei druge zainteresovane strane.

<div class="center">BOŠNJAČKO NACIONALNO VIJEĆE U REPUBLICI SRBIJI</ref>
IZVRŠNI ODBOR VIJEĆA
PREDSJEDNIK
Prof. dr. Hasim Mekić, s.r.

21. stoljeće