دیوان شمس (غزلیات ۳)

 اندرآ ای مه که بی‌تو ماه را استاره نیست
 نقش بند جان که جان‌ها جانب او مایلست
 گر تو پنداری به حسن تو نگاری هست نیست
 هله ای آنک بخوردی سحری باده که نوشت
 به خدا کت نگذارم که روی راه سلامت
 چند گویی که چه چاره‌ست و مرا درمان چیست
 چشم پرنور که مست نظر جانانست
 آن شنیدی که خضر تخته کشتی بشکست
 تا نلغزی که ز خون راه پس و پیش‌ترست
 دوش آمد بر من آنک شب افروز منست
 عجب ای ساقی جان مطرب ما را چه شدست
 آنک بی‌باده کند جان مرا مست کجاست
 من نشستم ز طلب وین دل پیچان ننشست
 روز و شب خدمت تو بی‌سر و بی‌پا چه خوشست
 تشنه بر لب جو بین که چه در خواب شدست
 مطرب و نوحه گر عاشق و شوریده خوش است
 من پری زاده‌ام و خواب ندانم که کجا است
 سر مپیچان و مجنبان که کنون نوبت تو است
 بوسه‌ای داد مرا دلبر عیار و برفت
 ذوق روی ترشش بین که ز صد قند گذشت
 ساقیا این می از انگور کدامین پشته‌ست
 ای که رویت چو گل و زلف تو چون شمشادست
 مگر این دم سر آن زلف پریشان شده است
 دلبری و بی‌دلی اسرار ماست
 عاشقان را جست و جو از خویش نیست
 غیر عشقت راه بین جستیم نیست
 در دل و جان خانه کردی عاقبت
 این چنین پابند جان میدان کیست
 عاشقی و بی‌وفایی کار ماست
 گم شدن در گم شدن دین منست
 عشوه دشمن بخوردی عاقبت
 این چنین پابند جان میدان کیست
 اندر این جمع شررها ز کجاست
 هم به بر این بت زیبا خوشکست
 هر کی بالاست مر او را چه غمست
 گفتا که کیست بر در گفتم کمین غلامت
 هر جور کز تو آید بر خود نهم غرامت
 هر دم سلام آرد کاین نامه از فلانست
 بگذشت روز با تو جانا به صد سعادت
 امروز شهر ما را صد رونق‌ست و جانست
 بنمای رخ که باغ و گلستانم آرزوست
 بر عاشقان فریضه بود جست و جوی دوست
 از دل به دل برادر گویند روزنیست
 ساقی بیار باده که ایام بس خوشست
 این طرفه آتشی که دمی برقرار نیست
 گر چپ و راست طعنه و تشنیع بیهده‌ست
 ای گل تو را اگر چه رخسار نازکست
 امروز روز نوبت دیدار دلبرست
 جانا جمال روح بسی خوب و بافرست
 از بامداد روی تو دیدن حیات ماست
 پنهان مشو که روی تو بر ما مبارکست
 ساقی و سردهی ز لب یارم آرزوست
 بد دوش بی‌تو تیره شب و روشنی نداشت
 جان سوی جسم آمد و تن سوی جان نرفت
 آن روح را که عشق حقیقی شعار نیست
 ما را کنار گیر تو را خود کنار نیست
 ای چنگ پرده‌های سپاهانم آرزوست
 امروز چرخ را ز مه ما تحیریست
 ای مرده‌ای که در تو ز جان هیچ بوی نیست
 عاشق آن قند تو جان شکرخای ماست
 شاه گشادست رو دیده شه بین که راست
 یوسف کنعانیم روی چو ماهم گواست
 هر نفس آواز عشق می‌رسد از چپ و راست
 نوبت وصل و لقاست نوبت حشر و بقاست
 کار ندارم جز این کارگه و کارم اوست
 باز درآمد به بزم مجلسیان دوست دوست
 آنک چنان می‌رود ای عجب او جان کیست
 با وی از ایمان و کفر باخبری کافریست
 ای غم اگر مو شوی پیش منت بار نیست
 ای غم اگر مو شوی پیش منت بار نیست
 پیش چنین ماه رو گیج شدن واجبست
 کالبد ما ز خواب کاهل و مشغول خاست
 هر نفس آواز عشق می‌رسد از چپ و راست
 ز عشق روی تو روشن دل بنین و بنات
 بیا که عاشق ماهست وز اختران پیداست
 بخند بر همه عالم که جای خنده تو راست
 ز آفتاب سعادت مرا شراباتست
 وجود من به کف یار جز که ساغر نیست
 ستیزه کن که ز خوبان ستیزه شیرینست
 به حق آن که در این دل بجز ولای تو نیست
 چه گوهری تو که کس را به کف بهای تو نیست
 برات عاشق نو کن رسید روز برات
 هر آنک از سبب وحشت غمی تنهاست
 هر آنچ دور کند مر تو را ز دوست بدست
 سه روز شد که نگارین من دگرگونست
 به حق چشم خمار لطیف تابانت
 چو عید و چون عرفه عارفان این عرفات
 در این سلام مرا با تو دار و گیر جداست
 اگر تو مست وصالی رخ تو ترش چراست
 مرا چو زندگی از یاد روی چون مه توست
 جهان و کار جهان سر به سر اگر بادست
 ز دام چند بپرسی و دانه را چه شدست
 تو مردی و نظرت در جهان جان نگریست
 به شاه نهانی رسیدی که نوشت
 اگر مر تو را صلح آهنگ نیست
 طرب ای بحر اصل آب حیات
 صوفیان آمدند از چپ و راست
 فعل نیکان محرض نیکیست
 عشق جز دولت و عنایت نیست
 قبله امروز جز شهنشه نیست
 امشب از چشم و مغز خواب گریخت
 اندرآ عیش بی‌تو شادان نیست
 بر شکرت جمع مگس‌ها چراست
 خیز که امروز جهان آن ماست
 پیشتر آ روی تو جز نور نیست
 کار من اینست که کاریم نیست
 کیست که او بنده رای تو نیست
 شیر خدا بند گسستن گرفت
 مرغ دلم باز پریدن گرفت
 باز به بط گفت که صحرا خوشست
 همچو گل سرخ برو دست دست
 صبر مرا آینه بیماریست
 کیست در این شهر که او مست نیست
 قصد سرم داری خنجر به مشت
 خانه دل باز کبوتر گرفت
 بازرسیدیم ز میخانه مست
 ای ز بگه خاسته سر مست مست
 نفسی بهوی الحبیب فارت
 ای دل فرورو در غمش کالصبر مفتاح الفرج
 ای مبارک ز تو صبوح و صباح
 یا راهبا انظر الی مصباح
 ماه دیدم شد مرا سودای چرخ
 ای بی‌وفا جانی که او بر ذوالوفا عاشق نشد
 بی گاه شد بی‌گاه شد خورشید اندر چاه شد
 بی گاه شد بی‌گاه شد خورشید اندر چاه شد
 ای لولیان ای لولیان یک لولیی دیوانه شد
 گر جان عاشق دم زند آتش در این عالم زند
 آن کیست آن آن کیست آن کو سینه را غمگین کند
 خامی سوی پالیز جان آمد که تا خربز خورد
 امروز خندانیم و خوش کان بخت خندان می‌رسد
 صوفی چرا هوشیار شد ساقی چرا بی‌کار شد
 مر عاشقان را پند کس هرگز نباشد سودمند
 رندان سلامت می‌کنند جان را غلامت می‌کنند
 رو آن ربابی را بگو مستان سلامت می‌کنند
 سودای تو در جوی جان چون آب حیوان می‌رود
 آمد بهار عاشقان تا خاکدان بستان شود
 کاری نداریم ای پدر جز خدمت ساقی خود
 گر آتش دل برزند بر ممن و کافر زند
 مستی سلامت می‌کند پنهان پیامت می‌کند
 مستی سلامت می‌کند پنهان پیامت می‌کند
 صرفه مکن صرفه مکن صرفه گدارویی بود
 بی گاه شد بی‌گاه شد خورشید اندر چاه شد
 یار مرا می‌نهلد تا که بخارم سر خود
 ای که ز یک تابش تو کوه احد پاره شود
 بی تو به سر می نشود با دگری می‌نشود
 هین سخن تازه بگو تا دو جهان تازه شود
 سجده کنم پیشکش آن قد و بالا چه شود
 چشم تو ناز می‌کند ناز جهان تو را رسد
 آب زنید راه را هین که نگار می‌رسد
 پنبه ز گوش دور کن بانگ نجات می‌رسد
 جان و جهان چو روی تو در دو جهان کجا بود
 چیست صلای چاشتگه خواجه به گور می‌رود
 بی همگان به سر شود بی‌تو به سر نمی‌شود
 این رخ رنگ رنگ من هر نفسی چه می‌شود
 چونک جمال حسن تو اسب شکار زین کند
 جور و جفا و دوریی کان کنکار می‌کند
 دل چو بدید روی تو چون نظرش به جان بود
 یار مرا چو اشتران باز مهار می‌کشد
 زهره عشق هر سحر بر در ما چه می‌کند
 عاشق دلبر مرا شرم و حیا چرا بود
 طوطی جان مست من از شکری چه می‌شود
 خیال ترک من هر شب صفات ذات من گردد
 دلا نزد کسی بنشین که او از دل خبر دارد
 همی‌بینیم ساقی را که گرد جام می‌گردد
 اگر صد همچو من گردد هلاک او را چه غم دارد
 بتی کو زهره و مه را همه شب شیوه آموزد
 نباشد عیب پرسیدن تو را خانه کجا باشد
 چو آمد روی مه رویم چه باشد جان که جان باشد
 بهار آمد بهار آمد بهار مشکبار آمد
 بهار آمد بهار آمد بهار خوش عذار آمد
 بیا کامشب به جان بخشی به زلف یار می‌ماند
 ورای پرده جانت دلا خلقان پنهانند
 برآمد بر شجر طوطی که تا خطبه شکر گوید
 مرا عاشق چنان باید که هر باری که برخیزد
 ایا سر کرده از جانم تو را خانه کجا باشد
 دل من چون صدف باشد خیال دوست در باشد
 چو برقی می‌جهد چیزی عجب آن دلستان باشد
 مرا عهدیست با شادی که شادی آن من باشد
 دگرباره سر مستان ز مستی در سجود آمد
 صلا یا ایها العشاق کان مه رو نگار آمد
 مه دی رفت و بهمن هم بیا که نوبهار آمد
 اگر خواب آیدم امشب سزای ریش خود بیند
 رسیدم در بیابانی که عشق از وی پدید آید
 یکی گولی همی‌خواهم که در دلبر نظر دارد
 مرا دلبر چنان باید که جان فتراک او گیرد
 سعادت جو دگر باشد و عاشق خود دگر باشد
 صلا جان‌های مشتاقان که نک دلدار خوب آمد
 صلا رندان دگرباره که آن شاه قمار آمد
 شکایت‌ها همی‌کردی که بهمن برگ ریز آمد
 سر از بهر هوس باید چو خالی گشت سر چه بود
 چه بویست این چه بویست این مگر آن یار می‌آید
 اگر چرخ وجود من از این گردش فروماند
 برون شو ای غم از سینه که لطف یار می‌آید
 امروز جمال تو سیمای دگر دارد
 آن را که درون دل عشق و طلبی باشد
 آن مه که ز پیدایی در چشم نمی‌آید
 امروز جمال تو بر دیده مبارک باد
 یاران سحر خیزان تا صبح کی دریابد
 امشب عجبست ای جان گر خواب رهی یابد
 جامم بشکست ای جان پهلوش خلل دارد

دیوان شمس