دیوان شمس (غزلیات ۱۳)

 ای صد هزار خرمن‌ها را بسوخته
 باده بده ساقیا عشوه و بادم مده
 ساقی جان غیر آن رطل گرانم مده
 ای مه و ای آفتاب پیش رخت مسخره
 ای همه منزل شده از تو ره بی‌رهه
 ایا دلی چو صبا ذوق صبح‌ها دیده
 زهی لواء و علم لا اله الا الله
 چو آفتاب برآمد ز قعر آب سیاه
 که بوده است تو را دوش یار و همخوابه
 مقام خلوت و یار و سماع و تو خفته
 دلم چو دیده و تو چون خیال در دیده
 چو مست روی توام ای حکیم فرزانه
 عجب دلی که به عشق بت است پیوسته
 ز لقمه‌ای که بشد دیده تو را پرده
 تو دیده گشته و ما را بکرده نادیده
 برو برو که به بز لایق است بزغاله
 خلاصه دو جهان است آن پری چهره
 ای جان ای جان فی ستر الله
 خوش بود فرش تن نور دیده
 آمد آمد نگار پوشیده
 مطرب جان‌های دل برده
 رخ نفسی بر رخ این مست نه
 یا رشا فدیته من زمن رایته
 هل طربا لعاشق وافقه زمانه
 طوبی لمن آواه سر فاده
 فدیتتک یا ستی الناسیه
 گر باغ از او واقف بدی از شاخ تر خون آمدی
 فصل بهاران شد ببین بستان پر از حور و پری
 ای در طواف ماه تو ماه و سپهر مشتری
 ای آن که بر اسب بقا از دیر فانی می‌روی
 این عشق گردان کو به کو بر سر نهاده طبله‌ای
 ای رونق هر گلشنی وی روزن هر خانه‌ای
 ای آنک اندر باغ جان آلاجقی برساختی
 از دار ملک لم یزل ای شاه سلطان آمدی
 من دوش دیدم سر دل اندر جمال دلبری
 ای یار اگر نیکو کنی اقبال خود صدتو کنی
 ای یوسف خوش نام هی در ره میا بی‌همرهی
 دزدید جمله رخت ما لولی و لولی زاده‌ای
 دامن کشانم می‌کشد در بتکده عیاره‌ای
 ای آفتاب سرکشان با کهکشان آمیختی
 آخر مراعاتی بکن مر بی‌دلان را ساعتی
 بانکی عجب از آسمان در می‌رسد هر ساعتی
 ای تو ملول از کار من من تشنه تر هر ساعتی
 چون درشوی در باغ دل مانند گل خوش بو شوی
 از بامدادان ساغری پر کرد خوش خماره‌ای
 ای شهسوار خاص بک کز عالم جان تاختی
 یک ساعت ار دو قبلکی از عقل و جان برخاستی
 ای داده جان را لطف تو خوشتر ز مستی حالتی
 من پیش از این می‌خواستم گفتار خود را مشتری
 در دل خیالش زان بود تا تو به هر سو ننگری
 دریوزه‌ای دارم ز تو در اقتضای آشتی
 ای دل نگویی چون شدی ور عشق روزافزون شدی
 بویی ز گردون می‌رسد با پرسش و دلداریی
 عیش جهان پیسه بود گاه خوشی گاه بدی
 برگذری درنگری جز دل خوبان نبری
 هم نظری هم خبری هم قران را قمری
 ای دل سرگشته شده در طلب یاوه روی
 سنگ مزن بر طرف کارگه شیشه گری
 عارف گوینده اگر تا سحر صبر کنی
 تو نه چنانی که منم من نه چنانم که تویی
 چون دل من جست ز تن بازنگشتی چه شدی
 طوطی و طوطی بچه‌ای قند به صد ناز خوری
 آه چه دیوانه شدم در طلب سلسله‌ای
 هر طربی که در جهان گشت ندیم کهتری
 آمده‌ای که راز من بر همگان بیان کنی
 ای که به لطف و دلبری از دو جهان زیاده‌ای
 کعبه طواف می‌کند بر سر کوی یک بتی
 نیست بجز دوام جان ز اهل دلان روایتی
 آه خجسته ساعتی که صنما به من رسی
 جان به فدای عاشقان خوش هوسی است عاشقی
 سوخت یکی جهان به غم آتش غم پدید نی
 چشم تو خواب می‌رود یا که تو ناز می‌کنی
 آب تو ده گسسته را در دو جهان سقا تویی
 ریگ ز آب سیر شد من نشدم زهی زهی
 باز ترش شدی مگر یار دگر گزیده‌ای
 هین که خروس بانگ زد وقت صبوح یافتی
 سرکه هفت ساله را از لب او حلاوتی
 باز چه شد تو را دلا باز چه مکر اندری
 پیش از آنک از عدم کرد وجودها سری
 ای دل بی‌قرار من راست بگو چه گوهری
 با همگان فضولکی چون که به ما ملولکی
 ای که لب تو چون شکر هان که قرابه نشکنی
 تلخ کنی دهان من قند به دیگران دهی
 خواجه اگر تو همچو ما بیخود و شوخ و مستی
 یاور من تویی بکن بهر خدای یاریی
 ای زده مطرب غمت در دل ما ترانه‌ای
 هست به خطه عدم شور و غبار و غارتی
 ای که غریب آتشی در دل و جان ما زدی
 گر ز تو بوسه ای خرد صد مه و مهر و مشتری
 ساقی جان فزای من بهر خدا ز کوثری
 جمع مکن تو برف را بر خود تا که نفسری
 هر بشری که صاف شد در دو جهان ورا دلی
 رو بنمودی به تو گر همگی نه جانمی
 زرگر آفتاب را بسته گاز می‌کنی
 آنک بخورد دم به دم سنگ جفای صدمنی
 خواجه ترش مرا بگو سرکه به چند می‌دهی
 صبح چو آفتاب زد رایت روشناییی
 مرا سودای آن دلبر ز دانایی و قرایی
 مسلمانان مسلمانان مرا ترکی است یغمایی
 چه افسردی در آن گوشه چرا تو هم نمی‌گردی
 گرم سیم و درم بودی مرا مونس چه کم بودی
 امیر دل همی‌گوید تو را گر تو دلی داری
 چو سرمست منی ای جان ز خیر و شر چه اندیشی
 اگر زهر است اگر شکر چه شیرین است بی‌خویشی
 چو بی گه آمدی باری درآ مردانه‌ای ساقی
 مبارک باشد آن رو را بدیدن بامدادانی
 بیامد عید ای ساقی عنایت را نمی‌دانی
 مرا آن دلبر پنهان همی‌گوید به پنهانی
 بر دیوانگان امروز آمد شاه پنهانی
 مرا پرسید آن سلطان به نرمی و سخن خایی
 به باغ و چشمه حیوان چرا این چشم نگشایی
 رها کن ماجرا ای جان فروکن سر ز بالایی
 بیا ای عارف مطرب چه باشد گر ز خوش خویی
 درآمد در میان شهر آدم زفت سیلابی
 یکی گنجی پدید آمد در آن دکان زرکوبی
 اگر الطاف شمس الدین بدیده برفتادستی
 ز رنگ روی شمس الدین گرم خود بو و رنگستی
 اگر امروز دلدارم کند چون دوش بدمستی
 غلام پاسبانانم که یارم پاسبانستی
 گر آبت بر جگر بودی دل تو پس چه کاره ستی
 اگر یار مرا از من غم و سودا نبایستی
 دل پردرد من امشب بنوشیده‌ست یک دردی
 دل آتش پرست من که در آتش چو گوگردی
 اگر آب و گل ما را چو جان و دل پری بودی
 اگر گل‌های رخسارش از آن گلشن بخندیدی
 نکو بنگر به روی من نه آنم من که هر باری
 بنامیزد نگویم من که تو آنی که هر باری
 مروت نیست در سرها که اندازند دستاری
 ایا نزدیک جان و دل چنین دوری روا داری
 دلم همچون قلم آمد در انگشتان دلداری
 چو سرمست منی ای جان ز درد سر چه غم داری
 کی افسون خواند در گوشت که ابرو پرگره داری
 برآ بر بام ای عارف بکن هر نیم شب زاری
 مها یک دم رعیت شو مرا شه دان و سالاری
 هر آن بیمار مسکین را که از حد رفت بیماری
 مثال باز رنجورم زمین بر من ز بیماری
 مگر دانید با دلبر به حق صحبت و یاری
 حجاب از چشم بگشایی که سبحان الذی اسری
 یکی طوطی مژده آور یکی مرغی خوش آوازی
 چو شیر و انگبین جانا چه باشد گر درآمیزی
 الا ای جان جان جان چو می‌بینی چه می‌پرسی
 بتاب ای ماه بر یارم بگو یارا اغا پوسی
 بیا ای شاه خودکامه نشین بر تخت خودکامی
 شنیدم کاشتری گم شد ز کردی در بیابانی
 مگر مستی نمی‌دانی که چون زنجیر جنبانی
 سحرگه گفتم آن مه را که ای من جسم و تو جانی
 شدم از دست یک باره ز دست عشق تا دانی
 تو استظهار آن داری که رو از ما بگردانی
 چو دید آن طره کافر مسلمان شد مسلمانی
 یکی دودی پدید آمد سحرگاهی به هامونی
 دلی یا دیده عقلی تو یا نور خدابینی
 کجا باشد دورویان را میان عاشقان جایی
 کجا شد عهد و پیمانی که می‌کردی نمی‌گویی
 اگر بی‌من خوشی یارا به صد دامم چه می‌بندی
 چرا چون ای حیات جان در این عالم وطن داری
 زهی چشم مرا حاصل شده آیین خون ریزی
 هر آن چشمی که گریان است در عشق دلارامی
 الا ای نقش روحانی چرا از ما گریزانی
 الا ای یوسف مصری از این دریای ظلمانی
 الا ای جان قدس آخر به سوی من نمی‌آیی
 مسلمانان مسلمانان مرا جانی است سودایی
 یکی فرهنگ دیگر نو برآر ای اصل دانایی
 من پای همی‌کوبم ای جان و جهان دستی
 گر عشق بزد راهم ور عقل شد از مستی
 ای دوست ز شهر ما ناگه به سفر رفتی
 آورد طبیب جان یک طبله ره آوردی
 افتاد دل و جانم در فتنه طراری
 یک حمله و یک حمله کمد شب و تاریکی
 آن زلف مسلسل را گر دام کنی حالی
 پنهان به میان ما می‌گردد سلطانی
 ای شاه مسلمانان وی جان مسلمانی
 جانا به غریبستان چندین به چه می‌مانی
 در پرده خاک ای جان عیشی است به پنهانی
 از آتش ناپیدا دارم دل بریانی
 هر لحظه یکی صورت می‌بینی و زادن نی
 ای خواجه سلام علیک از زحمت ما چونی
 همرنگ جماعت شو تا لذت جان بینی
 ای بود تو از کی نی وی ملک تو تا کی نی
 با هر کی تو درسازی می‌دانک نیاسایی
 ای خیره نظر در جو پیش آ و بخور آبی
 ای سوخته یوسف در آتش یعقوبی
 خواهم که روم زین جا پایم بگرفتستی
 آمد مه ما مستی دستی فلکا دستی
 ماییم در این گوشه پنهان شده از مستی
 گر نرگس خون خوارش دربند امانستی
 گر هیچ نگارینم بر خلق عیانستی
 ای ساکن جان من آخر به کجا رفتی
 ای یار غلط کردی با یار دگر رفتی
 نه چرخ زمرد را محبوس هوا کردی
 ای پرده در پرده بنگر که چه‌ها کردی
 ای پرده در پرده بنگر که چه‌ها کردی
 ای صورت روحانی امروز چه آوردی
 گر شمس و قمر خواهی نک شمس و قمر باری
 از مرگ چه اندیشی چون جان بقا داری
 امشب پریان را من تا روز به دلداری
 نظاره چه می‌آیی در حلقه بیداری
 گر روی بگردانی تو پشت قوی داری
 ای جان و جهان آخر از روی نکوکاری
 ای بر سر بازارت صد خرقه به زناری
 گفتم که بجست آن مه از خانه چو عیاری

دیوان شمس