آیین‌نامه مالیات املاک مزروعی
‌آیین‌نامه مالیات املاک مزروعی - مصوب ۴ مرداد ماه ۱۳۲۹ (‌کمیسیون قوانین دارایی)

ماده ۱ 
- جنس مالیاتی خرده‌مالکین که به موجب تبصره ۱ ماده ۹ از پرداخت مالیات معاف هستند در نقاطی که مازاد غله خریداری می‌شود به‌نرخی که دولت خریداری نماید تسعیر می‌شود در صورتی که غله از طرف دولت در محل وقوع ملک خریداری نشود نرخ تسعیر طبق ماده ۱۰ این‌آیین‌نامه تعیین خواهد شد.

ماده ۲ 
- در صورتی که وزارت دارایی بنا به جهاتی جمع‌آوری جنس مالیاتی را مقرون به مصلحت نداند می‌تواند مالیات جنسی را مسعراً دریافت‌نماید در این صورت نرخ تسعیر مطابق ماده ۱۰ این آیین‌نامه تعیین خواهد شد.

ماده ۳ 
- منظور از جنس مالیات مذکور در تبصره سوم از ماده نهم که باید عیناً از طرف مؤدیان تحویل شود گندم و جو است و سایر محصولات ازقبیل شلتوک و غیره بایستی به ترتیب مصرحه در ماده ۱۰ این آیین‌نامه تسعیر گردد.

ماده ۴ 
- منظور از عشر عایدات خالص مالکانه عایداتی است که در نتیجه ممیزی تعیین می‌شود و مال‌الاجاره ملاک عمل قرار نمی‌گیرد.

ماده ۵ 
- برای تعیین میزان عواید خالص مالکانه حداکثر تا ۲۰٪ سهم مالکانه به عنوان مخارج به تشخیص هیأت ممیزی قابل قبول خواهد بود.

ماده ۶ 
- در مورد اجرای تبصره ۴ املاکی که بهای جنس مالیاتی ششدانگ آنها به نرخ روز به اضافه دو برابر و نیم مالیات نقدی آن بیش از بیست‌هزار ریال می‌شود وزارت دارایی می‌تواند بنا به جهات مصرحه در تبصره مذکور املاک مزبور را تجدید ممیزی نماید ولی تا موقعی که ممیزی نشده ومالیات آنها به طور قطع معین نگردیده مالیات طبق جز و جمع دریافت خواهد شد و پس از ممیزی به عنوان مابه‌التفاوت سنوات گذشته از مؤدیان‌مبلغی دریافت یا به آنها پرداخت نخواهد شد.

ماده ۷ 
- در مورد تبصره ۴ از ماده ۹ صاحبان املاکی که سابقه جزو جمعی ندارند و املاک جدیدالنسق و مؤدیانی که به علت سنگینی مالیات قدیم‌تقاضای تجدید ممیزی کرده‌اند مکلف هستند تقاضای خود را طبق نمونه‌های موجود در وزارت دارایی تنظیم و تا یک سال پس از تصویب این آیین‌نامه‌به انضمام مالیات مورد قبول خود اعم از نقدی یا جنس به ادارات دارایی پرداخت و قبض آن را ضمیمه تقاضای خود کنند تا بتوان برای تجدید ممیزی‌اقدام کرد و الا نسبت به املاکی که سابقه جز و جمعی ندارند و املاک جدیدالنسق وزارت دارایی اقدام ممیزی نمود و ده درصد عوائد خالص مالکانه‌دریافت و نسبت به املاک ممیزی شده به تقاضای آنها به طوری کلی ترتیب اثر داده نخواهد شد و تمام مالیات مندرج در دفتر جزو جمع پس از خاتمه‌سررسید مقرر از آنها وصول خواهد گردید. به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود بنا به مقتضیات مخصوص مهلت مقرره در این ماده را تجدید نماید ولی‌تا موقعی که ممیزی به عمل نیامده مالیات مطابق جزو جمع مشخصه دریافت می‌شود.

هزینه ممیزی املاکی که سابقه جزو جمعی ندارند و املاک جدیدالنسق با وزارت دارایی است ولی در مورد املاکی که به تقاضای مالکین اقدام به ممیزی‌می‌شود بایستی مالک هزینه آن را قبلاً در صندوق دارایی تودیع و قبض سپرده را ضمیمه نمونه مذکور فوق نمایند. در تمام مواردی که مؤدیان بایداظهارنامه روی نمونه‌های مخصوص تنظیم و تسلیم اداره دارایی نمایند مکلف هستند نشانی خود را به طور صریح و روشن در آن بنویسند و در صورت‌تغییر نشانی کتباً اداره دارایی را مطلع سازند و در غیر این صورت اداره دارایی کلیه ابلاغها و اخطارهای مربوط به مالیات و اجرای امر ممیزی را به‌نشانی معینه در اظهارنامه و در صورت عدم تعیین آن به دهبان قریه ابلاغ خواهد نمود و از این جهت بعداً هیچگونه اعتراضی از مالک پذیرفته نخواهدشد.

ماده ۸ 
- در مورد ممیزی املاکی که سابقه جزو جمعی ندارند و همچنین املاکی که مؤدیان نسبت به ممیزی سابق آن معترض می‌باشند و نیز املاکی‌که وزارت دارایی به موجب قانون مجاز به ممیزی آنها می‌باشد برای هر ملک کمیسیونی مرکب از سه نفر از طرف وزارت دارایی به محل اعزام می‌گردندکمیسیون مزبور با حضور مالک یا نماینده مجاز او ملک را ممیزی و وزارت دارایی نتیجه آن را به مالک ابلاغ خواهد کرد در صورتی که مالک یا نماینده‌مجاز به نتیجه رسیدگی مزبور اعتراض داشته باشند باید در ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ اعتراض خود را کتباً تسلیم ادارات دارایی نمایند در این صورت‌رسیدگی مجدد به وسیله یک نماینده از طرف مؤدی و یک نماینده از طرف دارایی و یک نفر خبره مرضی‌الطرفین به عمل خواهد آمد و رای اکثریت این‌هیأت قطعی و برای طرفین غیر قابل اعتراض خواهد بود.

تبصره ۱ - اعتراض مؤدی در صورتی قابل قبول است که مالیات مشخصه کمیسیون ممیزی بدوی را در مهلت تعیین شده به عنوان سپرده درصندوق اداره دارایی تودیع و رسید دریافت و قبض آن را ضمیمه اعتراض خود نموده باشد والا اعتراض او کان‌لم‌یکن تلقی می‌شود.

تبصره ۲ - وزارت دارایی پنج نفر از معتمدین محل را به عنوان خبره تعیین و به مالک معرفی خواهد نمود و مالک باید یکی از آنها را به عنوان خبره‌مرضی‌الطرفین انتخاب و کتباً معرفی نماید.

تبصره ۳ - در صورتی که مالک در تعیین خبره یا نماینده اختصاصی خود بیش از یک ماه پس از اعلام اداره دارایی مسامحه کرد نتیجه ممیزی‌قطعی تلقی خواهد شد.

تبصره ۴ - کمیسیون ممیزی و هیأت تجدید نظر مکلفند گزارش خود را در نمونه‌های مخصوصی که از طرف وزارت دارایی تهیه شده تنظیم وجواب سؤالات مندرج در آن را از روی منتهای دقت و به طور کامل قید نمایند.

تبصره ۵ - مخارج تجدید نظر در کلیه مواردی که مؤدی معترض به رسیدگی است به عهده مؤدی می‌باشد و در کلیه مواردی که دارایی به نتیجه‌رسیدگی ممیزی اولیه معترض باشد مخارج تجدید ممیزی به عهده دولت خواهد بود.

دستمزد روزانه خبره مرضی‌الطرفین با در نظر گرفتن مقتضیات روزانه از یکصد و پنجاه تا چهارصد ریال خواهد بود.

تبصره ۶ - هرگاه مالک در ظرف پانزده روز از تاریخ ابلاغ اداره دارایی مخارج تجدید نظر را به صندوق دارایی به عنوان سپرده و به رسم‌علی‌الحساب نسپارد و رسید دریافت ندارد ممیزی اولیه قطعی تلقی و به مورد اجرا گذاشته خواهد شد در صورتی که پس از تعیین مخارج قطعی تجدیدنظر مبلغی از سپرده مؤدی باقی ماند به او مسترد می‌گردد و اگر کسری داشته باشد از مؤدی دریافت خواهد شد.

تبصره ۷ - روز ممیزی و تجدید نظر از طرف دارایی به مالک ابلاغ خواهد شد و مالک یا قائم مقام او موظفند برای ادای توضیحات در محل حاضرباشند و در صورت عدم حضور مالک یا نماینده او کمیسیون ممیزی شروع به ممیزی خواهد نمود بعداً از این حیث اعتراضی از مالک پذیرفته نخواهدشد.

ماده ۹ 
- برای اجرای امر ممیزی کمیسیون ممیزی و هیأت تجدید نظر باید نکات زیر را در نظر بگیرند:
۱ - در مورد شتوی (‌غله) در نقاطی که بذر را مالک می‌دهد عایدات مالکانه پس از وضع بذر تعیین خواهد شد.
۲ - درآمدهای صیفی عبارتند از حبوبات - نباتات روغنی - پنبه - چغندر - سبزیجات - تره‌بار - یونجه و غیره در صورتی که طبق معمول محل‌از آن سهمی عاید مالک می‌شده‌است.
۳ - در مورد بهره شلتوک مطابق معمول سهم مالک تعیین خواهد شد.

تبصره - هیأتهای رسیدگی مکلفند سهم مالکانه را از محصول صیفی موضوع بند ۲ که به مالک عاید می‌شود از حیث مقدار تعیین و آن را از روی‌نرخ‌های معینه طبق این آیین‌نامه به نقد تسعیر نمایند.

ماده ۱۰ 
- برای تسعیر اجناس هر بلوک (‌غیر از مورد غله آنهم در نقاطی که جمع‌آوری غله به عهده دولت می‌باشد و نرخ تسعیر غله همان نرخ خریددولت خواهد بود) در مرکز هر بخش به کمیسیونی مرکب از رییس دارایی محل - بخشدار - نماینده بانک ملی یا کشاورزی و دو نفر معتمد محل یانماینده مالکین تشکیل خواهد شد و نرخهای معینه از طرف این کمیسیون پس از تصویب وزارت دارایی ملاک تسعیر به نقد خواهد بود.

تبصره ۱ - قیمت چغندر و پنبه با در نظر گرفتن نرخ خرید کارخانه‌های قند و سایر مؤسسات دولتی یا مؤسسات منتسب به آنها تعیین خواهد شد.

تبصره ۲ - در مورد تسعیر جنس مالیاتی نرخ هنگام برداشت محصول ملاک عمل می‌باشد.

تبصره ۳ - دولت مکلف است نرخ تسعیر اجناس مالیاتی را در هر سال در هر بخش برای اطلاع مؤدیان آگهی نماید.

ماده ۱۱ 
- املاک مسلوب‌المنفعه املاکی می‌باشد که عوایدی برای مالک حاصل ننماید در این صورت مالکین بایستی مراتب را قبل از موقع‌برداشت محصول نقاط مشابه به ادارات دارایی اعلام و با تودیع هزینه رسیدگی تقاضای معافیت نمایند. پس از رسیدگی و احراز مسلوب‌المنفعه بودن‌آنها از طرف دارایی محل گزارش لازم به وزارت دارایی تقدیم و پس از تصویب وزارت دارایی مالیات آنها برای سنواتی که مأمورین رسیدگی تشخیص‌مسلوب‌المنفعه بودن می‌دهند معاف خواهد بود پس از انقضای مدت مزبور در صورتی که ملک به همان حالت باقی مانده باشد بایستی مالک مجدداً به‌طریق فوق تقاضای رسیدگی نماید و الا پس از انقضای مدت مقرره در رسیدگی مأمورین مالیات مطابق ممیزی‌های سابق دریافت خواهد شد.

مقررات رسیدگی به املاک مسلوب‌المنفعه همان مقرراتی است که در تبصره ۷ از ماده ۹ قانون املاک آفت‌زده شرح داده شده‌است.

ماده ۱۲ 
- هرگاه در ناحیه آفت عمومی بروز نموده و برای اداره دارایی محرز شود که مالکی به علت بیماری یا عذر موجه دیگری نتوانسته‌است قبل‌از برداشت محصول تقاضای رسیدگی نماید دارایی می‌تواند با در نظر گرفتن وضع املاک مجاور و تخفیفی که به آنها داده‌است با موافقت وزارت دارایی‌تخفیف متناسبی در حق آن مؤدی قائل شود. در این صورت نظر اداره دارایی قطعی است و هیچگونه اعتراضی از مؤدی پذیرفته نخواهد شد. اعطای‌تخفیف مقرره فوق در صورتی است که اداره دارایی بنا به تقاضای مالکین دیگر ناحیه آفت زده را بازدید و چندین ملک مجاور را مشمول تخفیف‌تشخیص داده باشد والا به علت عذر بیماری و با هر گونه معاذیر دیگری نمی‌توان صرفاً این تخفیف را اعطاء نمود.

ماده ۱۳ 
- وزارت دارایی حداکثر تا آخر خرداد هر سال و در سال ۱۳۲۹ تا آخر شهریور با توجه به وضع محصول میزان خسارت مشمول تخفیف رااعلام خواهد کرد.

ماده ۱۴ 
- ادارات دارایی مکلفند پس از خاتمه بهمن ماه هر سال برای مؤدیانی که مالیات خود را به طور کامل نپرداخته‌اند اخطار اجراء با ذکر نام‌ملک و میزان مالکیت و مقدار مالیات و نرخ تسعیر (‌در صورت تسعیر جنس مالیاتی) صادر و به مؤدی ابلاغ کنند و در صورت استنکاف مؤدی از طریق‌توقیف محصول و اموال دیگر او مالیات مقرره را وصول نمایند.

ماده ۱۵ 
- مالکین مکلفند در موقع خرید ملک مفاصا حساب مالیاتی سنواتی آن را از فروشنده مطالبه نمایند و هرگاه از انجام این کار غفلت کنند درصورت وجود بقایای مالیاتی باید از عهده آن برایند.

اداره دارایی می‌تواند از لحاظ تسریع در امر وصول مالیات به خریدار یا فروشنده مراجعه و مالیات دولت را وصول نماید مگر اینکه در سند معامله‌خریدار پرداخت مالیات گذشته را متقبل شده باشد که در این صورت منحصراً به خریدار مراجعه خواهد شد.

ماده ۱۶ 
- ادارات دارایی مکلفند همینکه مؤدیان مالیات املاک مزروعی تمام بدهی مالیاتی خود را طبق قانون و آیین‌نامه تأدیه و قبض رسمی‌دریافت نمودند مفاصا حساب رسمی سال مالیاتی را به مؤدی تسلیم نمایند.

به موجب ماده ۲۵ قانون مالیات املاک مزروعی و مالیات بر درآمد مصوب تیر ماه ۱۳۲۸ آیین‌نامه مالیات املاک مزروعی که مشتمل بر شانزده ماده درجلسه چهارم مرداد ماه ۱۳۲۹ به تصویب کمیسیون قوانین دارایی مجلس شورای ملی رسیده قابل اجرا است.

رییس مجلس شورای ملی - رضا حکمت

منبع 
آیین‌نامه مالیات املاک مزروعی

مجلس شورای ملی قوانین دوره قانونگذاری شانزدهم - ۲۰ بهمن ۱۳۲۸ تا ۲۹ بهمن ۱۳۳۰