رفاه اجتماعی - برنامه عمرانی چهارم
فصل نوزدهم - رفاه اجتماعی

هدف‌های کلی رفاه اجتماعی 
هدف کلی برنامه چهارم رفاه اجتماعی

۱ - هدف کلی برنامه رفاه اجتماعی آن است که به تدریج کلیه فعالیتهای رفاهی از جنبه خیریه و محدود فعلی و از صورت چاره‌جویی موقت مشکلات و دردهای اجتماعی خارج شده و تحت نظارت دولت به صورت یک وظیفه عمومی و به شکل سازمان یافته و منطبق بر معیارهای علمی درآید و درعین حال با خدمات رفاهی سازمانهای مختلف عمومی اجتماعی و خصوصی هماهنگ شود تا استفاده کردن از حداقل خدمات و بهره‌مند شدن ازحقوق اجتماعی برای همگان ممکن و میسر باشد و در نتیجه عدالت اجتماعی در میان کلیه گروههای جامعه تعمیم یابد و از نیروهای نهفته بعضی‌گروهها نیز در راه مصلحت عمومی و رشد ملی بهره‌برداری شود.

برنامه‌های مشخص و سیاست‌های اجرایی 

برنامه‌های مشخص و سیاست‌های اجرایی

۲ - برنامه مشخص رفاه اجتماعی شامل امور زیر خواهد بود:

الف بیمه‌های اجتماعی 
الف - بیمه‌های اجتماعی که مهمترین فصل برنامه‌های تأمین اجتماعی را تشکیل می‌دهد در صورت شمول کامل به کلیه طبقات شاغل جامعه می‌تواندعملاً قسمت مهمی از خدمات اجتماعی مؤثر در رفاه عمومی را در دسترس همگان قرار دهد.

حدود و شمول بیمه‌های اجتماعی در طول برنامه چهارم عبارت خواهد بود از:

سازمان بیمه‌های اجتماعی 
۱ - سازمان بیمه‌های اجتماعی - طی سالهای برنامه چهارم، کل عده افراد مزدبگیر و حقوق‌بگیر بخشهای خدمات و صنایع و معادل به ۲٬۲
میلیون نفرخواهد رسید با توجه به افزایش مذکور، هدف سازمان بیمه‌های اجتماعی طی دوره برنامه چهارم تعمیم حمایت‌های بیمه‌ای به ۴۵ تا ۵۰ درصد کل‌مزدبگیران و حقوق‌بگیران واجد شرایط در بخشهای خدمات و صنایع و معادن می‌باشد.

جهت گسترش خدمات بیمه‌های اجتماعی مهمترین اقداماتی که طی دوره برنامه چهارم به مرحله اجرا در خواهد آمد عبارتند از:

- بررسی و اصلاح تشکیلات و روشهای سازمان بیمه‌های اجتماعی و تنظیم نرخ بیمه به منظور برقراری تعادل بین نرخ بیمه و حمایتهای قانونی.
- پرداخت کلیه دیون دولت و سازمانها و شرکتهای وابسته به دولت به سازمان بیمه‌های اجتماعی.
- تبدیل بیمه‌های اختیار به بیمه اجباری (‌فوت و بازنشستگی).

صندوق بازنشستگی 
۲ - صندوق بازنشستگی - در مورد صندوق بازنشستگی کارمندان دولت اقدامات ذیل پیش‌بینی شده‌است:

- طبق قانون استخدام کشوری دولت منظماً سهم خود را طی برنامه چهارم به صندوق پرداخت خواهد کرد و توجه می‌شود که سهم دولت از ۸٬۵ درصد حقوق کارمندان به حداقل ۱۰ درصد حقوق و مزایای کارمند افزایش یابد.

طی برنامه چهارم از طریق قانون استخدام کشوری به بیمه کارمندان دولت گسترش خواهد یافت بدین ترتیب که بیمه بازنشستگی به کلیه کارکنان دولت‌تعمیم می‌یابد و بیمه درمان از طریق عقد قرارداد با گروه‌های پزشکی و مؤسسات عام‌المنفعه که دارای تأسیسات درمانی مجهز هستند به تدریج به‌موازات توسعه خدمات درمانی گسترش داده خواهد شد و سطح حمایتهای درمانی برای کلیه کارکنان دولت متعادل خواهد گردید.

گسترش عدالت اجتماعی 
۳ - به منظور گسترش عدالت اجتماعی در سطح روستاهای کشور حمایتهای بیمه‌ای زیر طی برنامه چهارم در نظر گرفته شده‌است:

اول - بیمه محصولات کشاورزی جهت حداقل ۱۰۰ هزار خانواده کشاورز - این برنامه به صورت آزمایشی اجراء خواهد شد. بیمه مذکور برای تأمین وجبران خسارات ناشی از آفات و حوادث عمومی است.

دوم - تعمیم بیمه فوت و از کار افتادگی به حدود ۱٬۵ میلیون نفر رؤسای خانوارها.

ب- رفاه خانواده و کودک 
ب - رفاه خانواده و کودک
در این مورد هدفها و برنامه‌ها به شرح زیر خواهد بود:

کوشش در حفظ و استحکام مبانی خانواده 
۱ - کوشش در حفظ و استحکام مبانی خانواده - در تحقق این منظور تعداد ۲۵۰ واحد اندرزگاه و مراکز بهداشت مادران و کودکان موجود توسعه یافته‌و به صورت مراکز رفاه خانواده در خواهند آمد در مراکز مزبور علاوه بر فراهم نمودن خدمات بهداشتی (‌شامل بهداشت مادران و کودکان و تنظیم‌خانواده) خدمات دیگری نیز نظیر آموزش اجتماعی، خدمات مشورتی، مبارزه با بیسوادی فعالیت‌های مفید برای دوران فراغت جهت ایجاد درآمد، فعالیتهای جمعی برای آبادانی، امداد خانواده‌های نیازمند، فعالیتهای سودمند جهت اطفال و نوجوانان و همچنین نگاهداری کودکان خردسال متعلق به‌زنان شاغل انجام خواهد گرفت. پرورش فکری و اجتماعی زنان به خصوص زنان روستایی مورد توجه خاص خواهد بود و در این راه از وجود مأمورانی‌که سازمان با کمک این برنامه تربیت خواهد کرد استفاده خواهد شد.

در برنامه چهارم، ایجاد مهد کودکان جهت نگهداری از اطفال زنان شاغل تشویق خواهد شد. در مورد کودکان زنان کارگر تعداد ۲۵۰ واحد مهد کودک درجوار مراکز رفاه خانواده ایجاد خواهد گردید توزیع غذا در مدارس در طول برنامه چهارم ادامه خواهد داشت و همچنین خدمات مددکاری در مدارس‌توسعه خواهد یافت و از طریق مراکز بهداشت تأمین سلامت نوآموزان و دانش‌آموزان کوشش خواهد شد.
به منظور اجرای صحیح این برنامه تعداد ۲۵۰ نفر مدیر رفاه اجتماعی در (‌جهت اداره مراکز رفاه خانواده) و ۲۵۰ مددکار اجتماعی و ۵۰۰ کمک مددکار و ۷۵۰۰ معلم مهد کودک با همکاری دستگاههای آموزشی تربیت خواهند شد.

همچنین با همکاری سازمان بین‌المللی نیازمندیها و مسائل کودکان در سطح وسیعی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

دستگاههای اداره‌کننده مراکز رفاه خانواده همان سازمانهایی می‌باشند که در حال حاضر دارای اندرزگاه و مراکز بهداشت مادران و کودکان هستند.

رفاه کودکان بی سرپرست 
۲ - رفاه کودکان بی سرپرست - با توجه به این امر که هدف اصلی برنامه‌های رفاه کودکان، نگهداری آنها در خانواده‌است کوشش خواهد شد که درمرحله اول از همکاری خویشاوندان و نزدیکان کودکان برای نگهداری آنها استفاده شود و در مرحله دوم خانواده‌های داوطلب مورد استفاده قرارخواهند گرفت و سپس در آخرین مرحله مؤسسات شبانه‌روزی شکل کانون خانوادگی پیدا خواهند کرد و از طریق تبدیل پرورشگاهها وشیرخوارگاههای موجود به کانونهای شبه خانواده، کودکان بی‌سرپرست نگهداری خواهند شد.

طی برنامه چهارم ۱۵۰ مددکار متخصص در امور کودکان بی‌سرپرست جهت جا دادن این گونه کودکان در خانواده یا پرورشگاه و سرپرستی آنان و ۳۰۰ مربی کودک جهت خدمت در خانه‌های کودک تربیت خواهد شد، همچنین ده طرح نمونه جهت نگهداری از اطفال بی‌سرپرست اجرا خواهد شدمسئولیت اداره پرورشگاهها به عهده سازمانهای موجود باقی خواهد ماند ولی مقامات ذیربط محلی مسئول پذیرش و جا دادن و سرپرستی و مرخص‌کردن اینگونه اطفال از کانونها خواهند بود.

ج - رفاه جوانان 
ج - رفاه جوانان: جهت تکمیل پرورش جسمی و روانی جوانان و آماده کردن آنان به قبول مسئولیتهای آینده خدمات ویژه‌ای در اختیار آن گذارده خواهدشد.

برای هدایت و پرورش جوانان و نیز آموزشهای هنری و اجتماعی و حرفه‌ای تعداد ۵۰ مرکز چند وظیفه‌ای در شهرهایی که بیش از ۴۰ هزار نفر جمعیت‌دارد ایجاد خواهد شد که با همکاری خود جوانان اداره گردد. در ساختن این مراکز به محله‌های مسکون طبقات کم درآمد اولویت داده می‌شود.

در مورد توسعه و تکمیل خانه‌های جوانان شیر و خورشید سرخ و هماهنگ ساختن فعالیتهای آن خانه‌ها با توجه به هدفهای خاص این سازمان با سایرفعالیتهای مربوط به رفاه جوانان کشور اقدام خواهد شد.

ضمناً از طریق ایجاد خدمات راهنمایی شغلی در مؤسسات آموزشی و تقویت دستگاههای اطلاعاتی از لحاظ اشتغال و کاریابی و افزایش نشریات‌مربوط به بازار کار به یکی از مهمترین مسائل جوانان یعنی اشتغال توجه خواهد شد.

همچنین با همکاری متخصصین و سازمانهای بین‌المللی، به بررسی مسائل و احتیاجات جوانان کشور در سطح وسیعی توجه خواهد شد.

د - ورزش و تربیت بدنی 
د - در مورد ورزش و تربیت بدنی جوانان اقدامات زیر انجام خواهد گرفت:
- تأسیس انستیتوی ورزش وابسته به سازمان تربیت بدنی جهت تربیت متخصص ورزش در کلیه رشته‌های ورزشی.
- ایجاد حداقل ۲۰ استخر شنا برای شهرستانهای گرم جنوبی و حاشیه کویر که هر یک بیش از ۲۰ هزار نفر جمعیت دارد.
- تأسیس زمینهای ورزشی رو باز برای شهرستانها و محله‌هایی از تهران که از لحاظ امکانات ورزشی در مضیقه هستند.
- تکمیل تأسیسات ورزشی شهرستانها.
- ایجاد استادیوم بزرگ تهران.
- توجه بیشتر به نیازمندیهای ورزشی جوانان در سطح روستا.
- تشویق سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در امر ورزش از طریق اعطای وام درازمدت و کم بهره.

ه - رفاه کارگران 
ه - رفاه کارگران - اقدامات مربوط به رفاه کارگران طی برنامه چهارم عبارت خواهد بود از:
- توسعه کلاسهای مبارزه با بیسوادی در مراکز تجمع کارگران.
- تشکیل ۱۲۰ کلاس کوتاه مدت جهت آموزش کمکهای اولیه با همکاری وزارت بهداری و شیر و خورشید و سازمان بیمه‌های اجتماعی.
- تشکیل کلاس‌های کوتاه مدت ضمن خدمت - برای افزایش مهارت کارگران شاغل.
- ایجاد دو مرکز آموزش اجتماعی نمونه با ظرفیت سالانه ۶۰ نفر برای تربیت و آموزش کارگران با سواد به منظور آماده ساختن آنان برای پذیرش‌مسئولیتهای اجتماعی و صنفی.
- ایجاد ۵ مرکز فرهنگی و ورزشی ویژه کارگران در مناطق کارگری کشور.
- ایجاد ۴ خانه استراحت کارگری در مناطق خوش آب و هوا جهت استفاده کلیه کارگران و خانواده آنان.
- کمک به بخش خصوصی جهت احداث ده هزار خانه مسکونی برای کارگران مذکور در فصل چهاردهم.
- توسعه شرکتهای تعاونی کارگران با استفاده از روشهای نوین تعاونی.

ایجاد ۶ مرکز خدمات اجتماعی خاص کارگران در مراکز صنعتی کشور (‌اصفهان - تبریز - اهواز - اراک - قزوین - یزد).

- افزایش قراردادهای دسته‌جمعی و تعمیم حفاظت فنی و بازرسی کار با استخدام ۱۰۰ نفر بازرس کار - طبیب کار و مهندس متخصص حفاظت صنعتی.
- تشویق کارفرمایان به ایجاد مهد کودک در کارگاههایی که تعداد کارگران زن در آنها به حد نصاب مندرج در مقررات مربوط رسیده باشند.
- پرداخت وام مسکن به کارگران از طریق بانک رفاه کارگران و بانک رهنی ایران.

و - رفاه روستاییان 
و - رفاه روستاییان - کثرت جمعیت در سطح روستاها توجه بیشتری را به تأمین رفاه این طبقه از جمعیت کشور ایجاب می‌کند - بدین منظوردستگاههای اجرایی در سطح روستاها به صورت متشکلتر و هماهنگتری با همکاری روستانشینان خدمات مورد نظر را انجام خواهند داد و آموزش‌مأمورانی که مستقیماً مسئول ترویج خدمات خودیاری و ارائه خدمات رفاهی می‌باشند مورد توجه خاص قرار خواهد گرفت.

برای رسیدن به هدف فوق، اقدامات زیر انجام خواهد شد:

- آموزش ۱۰۰ نفر کارشناس عمران لیسانسیه که در نقش رییس عمران بخش انجام وظیفه خواهند نمود. رؤسای عمران بخش علاوه بر اینکه عضوهیأت عامل یا شورای هماهنگی بخش می‌باشند مسئول برنامه‌ریزی در سطح بخش و آموزش ضمن خدمت دهیاران شاغل و سرپرستی کار آنان نیزهستند آماده نمودن مردم دهات برای پذیرفتن تحولات اجتماعی یکی از وظائف اصلی دهیاران می‌باشد و بدین لحاظ بهبود کیفی برنامه‌های آموزش‌دهیاران (‌شامل مروجان خانه‌داری) مورد توجه خاص این برنامه‌است. به علاوه تعداد ۷۰۰ نفر دهیار زن با همکاری سازمان زنان تربیت خواهند شد که‌علاوه بر ترویج خانه‌داری و رسیدگی به مسائل زنان روستایی مسئول ارائه خدمات رفاهی جهت زنان و کودکان روستایی نیز می‌باشند. ضمناً در مسائل‌کلی ده با مأموران دیگر همکاری خواهند کرد.

از اقدامات دیگری که جهت بهزیستی روستاییان صورت خواهد گرفت ایجاد ۳۰۰ مرکز اجتماعات و خدمات در دهات واجد شرایط می‌باشد. فعالیت‌این مراکز از یک طرف رساندن خدمات دولتی از قبیل بهداشت - درمان - رفاه - و آموزش - ترویج و غیره به روستاها می‌باشد

از طرف دیگر پایگاه سازمان‌ها و خدمات محلی از قبیل خانه انصاف - شرکت تعاونی - انجمن ده و نیز مرکز فعالیتهای فرهنگی از قبیل خانه فرهنگی وهنری و امثال آن خواهد بود.

ز - رفاه و نو توانی گروه‌های خاص 

ز - رفاه و نوتوانی گروههای خاص که شامل دسته‌های زیر می‌باشد:

‌معلولین جسمانی شامل:
- فاقدان دست و پا
- مفلوجین
- نابینایان
- کر و لالها
- پیران و از کار افتادگان
- آسیب‌دیدگان در سوختگی
- مبتلایان به‌بیماریهای مزمن و صعب‌العلاج از قبیل مسلولین و مجذومین

معلولان روانی شامل:
- اطفال کند ذهن و عقب افتاده
- بیماران روانی
- ناقص‌العقل‌ها

معلولان اجتماعی شامل:
- زندانیان
- معتادین
- اطفال و جوانان بزهکار
- گدایان و غیره

معلولان جسمانی 
۱ - معلولان جسمانی - تأسیسات زیر جهت این گروه به وجود خواهد آمد: 

- ایجاد مراکز نوتوانی جهت اطفال و بزرگسالان
- ۴ کارگاه ارتوپدی در شهرستانها و کمک به جمعیت شیر و خورشید سرخ بدین منظور
- ۳ مرکزنگهداری و آموزش کارهای حرفه‌ای جهت پیران و از کار افتادگان جمعاً به ظرفیت ۱۵۰ نفر
- ۳ مرکز نگهداری و آموزش برای اطفال معلول
- ۱۰ کارگاه‌حرفه‌ای آموزشی و تولیدی برای نابینایان و کر و لالهای بزرگسال
- ۱۵ آموزشگاه برای اطفال نابینا و کر و لال
- تأمین خدمات نوتوانی درآسایشگاههای مسلولین
- ضمناً کارگاههای حرفه‌ای و آموزشی آسایشگاههای جذامیان تبریز و مشهد و دهکده جذامیان تجهیز و تکمیل خواهند شد.

معلولان روانی 
۲ - معلولان روانی - تأسیسات زیر جهت این گروه در نظر گرفته شده‌است:

- ایجاد یک مرکز نوتوانی برای اطفال به ظرفیت ۱۰۰ نفر به طور شبانه‌روزی و ۲۰۰ نفر به طور روزانه سه مرکز نگهداری و آموزش برای اطفال
- ۳۰ کلاس جمعاً به ظرفیت ۳۰۰ نفر برای اطفال کند ذهن و دیرآموز
- ایجاد خدمات نوتوانی در آسایشگاههای روانی.

معلولان اجتماعی 
۳ - معلولان اجتماعی - تأسیسات و خدمات زیر برای این گروه پیش‌بینی شده‌است:

- در مورد معتادین، پیشگیری از اعتیاد از طریق آموزش عمومی مردم و مبارزه با قاچاق در درجه اول اهمیت قرار خواهد داشت و در مورد درمان کوشش‌خواهد شد که با افزودن خدمات نوتوانی بهبود قابل ملاحظه‌ای در روشهای فعلی درمان حاصل آید 
- در مورد نوتوانی یک مرکز با ظرفیت ۲۰۰ نفر درتهران و ۵ مرکز هر یک با ظرفیت ۱۰۰ نفر در شهرستانها ایجاد خواهد گردید.

- در مورد مادران تنها و اطفالشان: یک مرکز نگهداری و آموزش حرفه‌ای به ظرفیت ۱۰۰ نفر و یک کانون کارآموزی جهت زنان مزبور ایجاد خواهد گشت.

- در مورد گدایان مقررات مربوط به منع و جلوگیری از تکدی با تأکید بیشتری اجراء خواهد گردید با توسعه و تکمیل کارگاههای حرفه‌ای ۱۶ اردوی کار، کوشش خواهد شد که کلیه گدایان قادر به کار اشتغال یابند.

- در مورد اطفال بزهکار پنج کانون اصلاح و تربیت جمعاً برای ۵۰۰ نفر ایجاد خواهد گردید و اطفال بزهکاری که در حال حاضر در زندانها و دارالتأدیب‌هابسر می‌برند به این کانونها انتقال خواهند یافت.

ضمناً با تجدید نظر در قانون بزهکاری و دادگاه اطفال و همچنین با ایجاد و اجرای سیستم آزادی مشروط در بهبود درمان و نوتوانی اطفال بزهکارکوشش خواهد شد.

جهت اجرای این برنامه ۳۰ نفر مربی برای خدمت در کانونهای اصلاح و تربیت و ۳۰ مددکار مخصوص دادگاه اطفال تربیت خواهند شد.

- در مورد زندانیان: تکمیل ساختمان ۸ واحد زندان و بازداشتگاه
- تقویت دایره مددکاری زندانها
- اتخاذ تدابیر لازم برای نگاهداری کودکان شیرخوارزنان زندانی
- توسعه کارگاههای حرفه‌ای و مبارزه با بیسوادی زندانیان با همکاری انجمن‌های حمایت زندانیان پیش‌بینی شده‌است و همچنین بررسی‌وضع زندانها و زندانیان به منظور کشف علل ارتکاب جرم و تنظیم برنامه‌های اصلاح و تربیت مجرمین و اتخاذ تدابیر لازم برای آماده ساختن آنها جهت‌زندگی سالم اجتماعی در حریم قانون توصیه می‌شود.

ج - آموزش و تحقیقات 

ح - آموزش و تحقیقات - برای تأمین کادر متخصص ضروری در طول برنامه چهارم ۸۵۰ نفر مددکار و کارشناس اجتماعی در سطح لیسانس و فوق‌لیسانس تربیت خواهد شد.

ضمناً آموزش ۱۴۰۰ نفر کمک مددکار و راهنمای جوانان و دهیار در سطح فوق دیپلم 
- ۳۰۰ مربی کودک 
- ۷۵۰ معلم مهد کودک (‌در سطح دیپلم) 
-‌کمک به آموزش ضمن خدمت کلیه مدیران مؤسسات رفاهی شبانه‌روزی (‌از قبیل خانه‌های کودک و شیرخوارگاه)
- مربیان ورزش 
- دهیاران و مروجان‌خانه‌داری شاغل و کمک به برنامه‌های آموزشی موجود مورد نظر می‌باشد همچنین، تعدادی طرح تحقیقی در مسائل مهم اجتماعی اجراء خواهد شد.

سیاست کلی و خط مشی‌ها 

سیاست کلی و خط مشی‌ها
۳ - سیاست کلی بر این اصل پایه‌گذاری شده‌است که نقش اساسی در تأمین خدمات رفاهی به عهده دولت باشد. مسئولیت و وظائف دولت در سطح‌مملکتی عبارت خواهد بود از:

برنامه‌ریزی - تعیین سیاست کلی و اولویتها - تخصیص اعتبارات و توزیع آن در مناطق بر مبنای احتیاجات و عقب‌ماندگی نسبی - ایجاد هماهنگی -‌تعیین ضوابط - نظارت - تنظیم مقررات - آموزش و تحقیقات در سطح منطقه - برآورد احتیاجات منطقه‌ای و کمک به برنامه‌ریزی نظارت و اجرا.

۴ - به منظور ایجاد هماهنگی و برقراری نظم در کار برنامه‌ریزی و جلوگیری از دوباره‌کاری و تداخل وظایف و اجتناب از اتلاف منابع مالی و انسانی، شورای عالی رفاه اجتماعی به ریاست عالیه علیاحضرت شهبانوی ایران با عضویت نمایندگان سازمان برنامه و دستگاههای دولتی، عام‌المنفعه وخصوصی که در زمینه خدمات رفاهی فعالیت می‌کنند تشکیل می‌گردد.

۵ - به پیروی از سیاست عمومی عدم تمرکز و واگذاری امور مردم به مردم بسط خدمات رفاهی از طریق تشویق سرمایه‌گذاری توسط بخش خصوصی‌و مؤسسات عام‌المنفعه از قبیل سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی - شیر و خورشید سرخ ایران - جمعیت خیریه فرح پهلوی یا سازمانهای محلی ازقبیل انجمنهای ده و شهر، تحت نظارت شورای عالی و بر طبق معیارهای مشخص انجام خواهد پذیرفت.

۶ - توصیه می‌شود که فعالیتهای اجتماعی و عام‌المنفعه نیروهای مسلح شاهنشاهی و سازمان اوقاف تحت رهبری شورای عالی رفاه اجتماعی قرار گرفته‌و با هدفهای این برنامه هماهنگ گردد.

۷ - در تعیین تقدم طرحها و تخصیص اعتبارات برنامه‌هایی مورد تأکید خواهد بود که عده بیشتری از مردم را شامل شود و جنبه پیشگیری و سازندگی‌داشته باشد. در برنامه‌های نوتوانی گروه‌های خاص، آن دسته از گروهها مورد توجه خواهند بود که آمادگی بیشتری برای باز یافتن قدرت مولد خویش‌داشته و می‌توانند دوران طولانی‌تری خود و جامعه را از ثمرات کار خویش برخوردار نمایند.

۸ - کوشش خواهد شد که در مقابل خدمات ارائه شده اجرتی متناسب با درآمد خانواده دریافت شود، این دریافت اجرت به هیچ وجه جنبه انتفاعی‌برای مؤسسه مربوطه نخواهد داشت بلکه صرفاً به منظور تقویت حس مسئولیت و اتکاء به نفس افراد و خانواده‌ها انجام می‌گیرد. خدمات رایگان فقط‌در مورد پیران - کودکان خرد سال بی سرپرست - از کار افتادگان و کسانی که هیچ نوع منبع درآمدی نداشته باشند انجام خواهد شد.

۹ - گسترش خدمات رفاهی منوط به وجود کارکنان فنی و متخصصین می‌باشد. بنابر این لازم است که علاوه بر برنامه‌های پرورش کادر جدید، آموزش‌ضمن خدمت کارکنان شاغل نیز مورد توجه خاص قرار گیرد.

۱۰ - خدمات رفاهی تدریجاً به صورت تلفیق شده در مراکز چند وظیفه‌ای ارائه خواهد شد چنانکه در مراکز جوانان علاوه بر امور ورزش به فعالیتهای‌هنری - تعاونی - حرفه‌ای و آموزشی نیز توجه می‌گردد. همچنین در اجرای برنامه‌های رفاه خانواده اندرزگاههای موجود به مراکز چند وظیفه‌ای که‌نقش وسیعتری را ایفاء خواهند کرد تبدیل می‌شود در روستاها نیز مراکز اجتماعات و خدمات، نیازهای روستایی را به صورت همه جانبه و مرتبط موردتوجه قرارداده و خدمات وسیعتری را عرضه خواهد کرد.

۱۱ - لازم است که مسئولیتهای مشابه دولتی در یک دستگاه متمرکز گردد این امر از طریق توصیه شورای عالی رفاه اجتماعی به دولت انجام خواهدپذیرفت.

۱۲ - برای هماهنگی لازم در مقررات و قوانینی که با نیازمندیهای اجتماعی امروز و احتیاجات جدید ناشی از اجرای برنامه‌های توسعه اجتماعی‌مطابقت ندارد تجدید نظر خواهد شد.

۱۳ - به منظور پیش بردن خدمات رفاهی از منابع خصوصی داخلی و همکاری سازمانهای بین‌المللی در چهارچوب برنامه حداکثر استفاده به عمل‌خواهد آمد.

اعتبارات عمرانی 

اعتبارات عمرانی رفاه اجتماعی در برنامه چهارم

۱۴ - توزیع اعتبارات عمرانی بین برنامه‌های مختلف رفاه اجتماعی به شرح جدول زیر خواهد بود.

جدول: دوره ۲۲ - جلد ۴ - صفحه ۲۲۷۰

برنامه عمرانی چهارم ۱۳۴۷ - ۱۳۵۱