گاز - برنامه عمرانی پنجم
گاز فصل دوازدهم برنامه عمرانی پنجم می باشد

هدف های اساسی 
هدفهای اساسی صنعت گاز در برنامه پنجم عبارتند از:

‌*الف - استفاده بیشتر از منابع گاز ایران برای تأمین قسمت مهمی از انرژیهای اولیه مورد نیاز کشور.
 ب - توسعه صادرات گاز.
 پ - افزایش کارآیی سرمایه‌گذاری در صنعت گاز.

سیاست‌ها و خط مشی‌های کلی 
برای اجرای برنامه توسعه صنعت گاز طی برنامه پنجم سیاستهای زیر اعمال خواهد شد:

‌*الف - فراهم ساختن حداکثر تسهیلات لازم برای احداث خطوط لوله و شبکه‌های توزیع گاز طبیعی از طرف وزارت راه و شهرداریها. در این مورد لازم‌است مقررات محدودکننده حفر جاده‌ها و خیابانها و عبور خطوط لوله در هر مورد تعدیل شود و همکاری کامل وزارت راه و شهرداریها در این زمینه‌جلب گردد.
 ب - تشویق مصرف‌کنندگان خانگی و تجاری از طریق ایجاد تسهیلات لازم به منظور تعدیل هزینه‌های اولیه استفاده از گاز طبیعی.
 پ - فراهم آوردن تسهیلات مالی (‌تقسیط سپرده و هزینه‌های انشعاب و اعطای اعتبار بانکی) برای مصرف‌کنندگان مختلف بر حسب مورد.
 ت - رفع کمبودهای کمی و کیفی نیروی انسانی از طریق بالا بردن سطح معلومات شاغلین فعلی در صنعت گاز و تربیت کارکنان جدید.
 ث - تجدید نظر در نرخهای خانگی و تجاری گاز و منطبق ساختن آنها با مقدار مصرف مشترکین.
 ج - ایجاد سرویس گازرسانی انقطاع‌پذیر برای مصارف صنعتی و برق (‌با اعمال نرخهای کمتر به منظور جلب رضایت مشترکین) جهت تنظیم مصرف و‌حداکثر بهره‌برداری از تأسیسات گازرسانی.
 چ - رعایت کامل شرایط ایمنی در تأسیسات گازرسانی.

هدف ها و برنامه های مشخص

مصرف گاز طبیعی 
سهم گاز طبیعی در تأمین تقاضای انرژی های اولیه در ایران از ۱۸ درصد در سال ۱۳۵۱ به ۲۷،۵ درصد در سال ۱۳۵۶ ‌افزایش خواهد یافت. مصارف گاز طبیعی در ایران به صورت انرژی از ۳ میلیارد متر مکعب در سال ۱۳۵۱ به حدود ۹ میلیارد متر مکعب در سال ۱۳۵۶ ‌به شرح زیر بالغ خواهد گردید:

‌*خانگی و تجاری ۵۸۰ میلیون متر مکعب
‌*روستاها ۵۰ میلیون متر مکعب
‌*برق (‌اعم از برق عمومی و پتروشیمی) ۳۰۶۰ میلیون متر مکعب
‌*سایر صنایع ۲۸۰۰ میلیون متر مکعب
‌*سوخت کمپرسورها ۲۴۰ میلیون متر مکعب
 ‌میدان های نفتی ۶۳۰ میلیون متر مکعب
‌*پالایشگاه آبادان ۹۵۰ میلیون متر مکعب
 ‌صنایع پتروشیمی (‌تهیه بخار) ۴۹۰ میلیون متر مکعب

...................................................

‌جمع ۸۸۰۰ میلیون متر مکعب

‌با احداث شبکه‌های گازرسانی شهری پیش‌بینی می‌شود که مصارف خانگی و تجاری گاز طبیعی در سال ۱۳۵۶ به حدود ۶۰۰ میلیون متر مکعب برسد‌و بیشتر این مقدار گاز طبیعی جانشین فرآورده‌های میان تقطیر (‌نفت سفید، نفت گاز) گردد.

مصرف گاز مایع 

تقاضای گاز مایع در ایران از سال ۱۳۵۱ تا سال ۱۳۵۶ تقریباً دو برابر خواهد شد و به ۲۳۰ هزار تن خواهد رسید.

صادرات گاز 
صادرات گاز ایران در سال ۱۳۵۶ به شرح زیر پیش بینی می‌شود:
- صادرات گاز طبیعی به شوروی (‌توسط شرکت ملی گاز ایران) ۱۰ میلیارد متر مکعب
- صادرات گاز مایع گچساران از خارک (‌توسط شرکت ایران و آمریکا و ژاپن) ۴ میلیون تن
- صادرات گاز از کنگان (‌توسط شرکت ایران و آمریکا و ژاپن) ۷،۲ میلیون تن
- صادرات گاز مایع از ماه‌شهر ۱،۴ میلیون تن
- صادرات گاز مایع از خارک (‌توسط شرکت سهامی پتروشیمی خارک) ۰،۳ میلیون تن
- صدور احتمالی گاز مایع قشم به ژاپن ۴ تا ۶ میلیون تن

طرح های مشخص برای تامین مصرف 
طرحهای مشخص برای تأمین مصرف: به منظور تأمین مصرف گاز طبیعی اجرای طرحهای زیر در برنامه پنجم عمرانی کشور پیش‌بینی گردیده‌است:
- ادامه عملیات مرحله دوم طرح شاه لوله گاز ایران.
‌:- احداث خط لوله دوم گاز به منظور تأمین احتیاجات روزافزون داخلی.
- احداث خط لوله قشم - بندرعباس.
- ایجاد و توسعه شبکه‌های توزیع گاز در شهرها برای تأمین مصارف خانگی و تجاری و صنعتی.
- گازرسانی به حدود ۵۰ روستای واقع در مسیر شاه لوله گاز ایران.

طرح های مشخص برای افزایش صادرات 
در زمینه افزایش صادرات گاز، طرحهای زیر به موقع اجراء گذاشته خواهد شد:
- طرح صدور گاز طبیعی مایع منابع گچساران، پازنان، رگه سفید و بینک از بندر خارک. اجرای این طرح بر اساس مشارکت بین شرکت ملی گاز ایران و‌یک شرکت آمریکایی و ژاپنی صورت می‌گیرد. هزینه سرمایه‌گذاری آن بالغ بر ۴۴ میلیارد ریال و مقدار گاز صادراتی ۴ میلیون تن در سال برآورد می‌گردد.
- طرح صدور گاز طبیعی مایع حوزه استردادی دوپکو واقع در خلیج فارس از بندر کنگان. اجرای این طرح از طریق مشارکت بین شرکت ملی گاز ایران و‌شرکتهای آمریکایی و ژاپنی برای صدور ۷،۲ میلیون تن گاز مایع در سال صورت می‌گیرد و سرمایه‌گذاری آن حدود ۵۰ میلیارد برآورد می‌گردد.
- طرح احتمالی صدور گاز طبیعی مایع از جزیره قشم.

سرمایه گذاری و اعتبارات 
سرمایه‌گذاری در صنعت گاز در برنامه پنجم ۱۳۱،۵ میلیارد ریال برآورد می‌شود و شامل ۲۹ میلیارد ریال از محل اعتبارات عمرانی و ۵۵،۵ میلیارد ریال ‌توسط شرکت ملی گاز ایران و ۴۷ میلیارد ریال توسط سرمایه‌گذاران خارجی خواهد بود.

‌جدول ۱ اعتبارات گاز و جدول ۲ سرمایه‌گذاری ثابت در گاز را طی برنامه پنجم نشان می‌دهد:

‌جدول: دوره ۲۳ - جلد ۸ - صفحه ۴۴۵۲ الی ۴۴۵۴

برنامه عمرانی پنجم ۱۳۵۲ - ۱۳۵۶