مخابرات - برنامه عمرانی پنجم
‌

‌فصل پانزدهم - مخابرات - ‌کل اعتبارات از ۵۴،۴۴۰ میلیارد ریال در برنامه چهارم به ۵۹،۴۰۰ میلیارد ریال در برنامه پنجم افزایش می‌یابد.

هدف های اساسی 
‌هدفهای اساسی مخابرات در برنامه پنجم به قرار زیر خواهد بود:

‌الف - تلفن، تلگراف، مدارهای مخابراتی. 
- ازدیاد تعداد تلفنهای خودکار کشور به نحوی که ۳۳ تلفن برای هر یک هزار نفر جمعیت کشور در پایان برنامه پنجم موجود باشد.
- اتصال ماهواره‌های مخابراتی به سیستم سویچینگ بین‌المللی و شبکه خودکار داخلی کشور به نحوی که شماره‌گیری مستقیم بین مردم ایران و سایر‌کشورهای جهان امکان‌پذیر شود.
- توسعه شبکه تلفن خودکار بین شهری و تأسیس شبکه تلگراف خودکار داخلی و بین‌المللی.
- تکمیل اتصالات خودکار بین‌المللی به نحوی که ایران به عنوان یکی از مطمئن‌ترین راه‌های عبوری مخابراتی مورد استفاده ممالک همجوار قرار گیرد‌و سایر ممالک دنیا نیز ترجیح دهند از طریق عبور از مدارهای بین‌المللی و داخلی ایران ارتباط خود را با کشورهای مجاور ایران دایر نمایند.
- ایجاد سرعت و بالا بردن میزان ترافیک و همچنین توجه کافی به اصل کارآیی و مدیریت به نحوی که از نظر بهره‌برداری، شرکت مخابرات ایران قادر‌شود هزینه‌های جاری و سرمایه‌ای را از محل منابع خود و یا اخذ وام تأمین نماید.
- ارائه سرویسهای منظم مخابراتی با ضریب اطمینان بالا و همچنین تعیین نرخهای متعادل به منظور بالا بردن حجم ترافیک مخابرات و بهره‌گیری‌بیشتر از تأسیسات.

ب - رادیو و تلویزیون
‌در برنامه پنجم عمرانی کماکان توسعه کمی شبکه‌های رادیو و تلویزیون تأکید گردیده است. مرزهای کشور با ادامه فعالیتهای باقیمانده از برنامه چهارم، با‌امواج متوسط پوشیده خواهند شد.
شبکه موج کوتاه به صورت مؤثر پی‌ریزی و مورد بهره‌برداری قرار خواهد گرفت تا صدای رادیو ایران بهتر به گوش‌مردم دنیا برسد. علیهذا با گسترش کمی شبکه‌ها و تأسیسات توجه به کیفیت و محتوای برنامه‌ها حائز اهمیت فراوان می‌باشد. لذا کوشش خواهد شد‌شبکه رادیو و تلویزیون کشور به عنوان یکی از مؤثرترین وسائل ارتباط جمعی، با تولید و پخش برنامه‌های مناسب ارتباط لازم را با گروه‌های مختلف‌مردم برقرار نماید و به هدفهای آموزشی، توسعه فرهنگ ملی، اجتماعی و هنری مورد نظر برسد.

پ - پست
‌پست کشور در برنامه پنجم وارد مرحله جدیدی از تکامل کیفی خواهد گردید و با ایجاد سیستم مکانیزاسیون، توسعه مراکز پستی، توسعه شبکه‌های‌توزیع و جمع‌آوری، همچنین تقویت پست از نظر تجهیزات و نیروی انسانی شبکه پست کشور تا حدود روستاها نفوذ خواهد کرد و نقش اساسی خود‌را ایفا خواهد نمود.

خط مشی ها و سیاست های کلی 
‌خط مشی‌ها و سیاستهای کلی مربوط به مخابرات در برنامه پنجم به قرار زیر خواهد بود:
‌الف - تلفن، تلگراف، مدارهای مخابراتی.
- پیروی از استانداردهای بهره‌برداری و بالا بردن درجه کفایت و کارآیی واحدهای مخابراتی.
- تأکید بیشتر به برنامه‌های آموزشی، تقویت کادرهای فنی و واگذاری مسئولیت به آنان و همچنین کوشش در جهت جایگزین نمودن متخصصین ایرانی‌به جای متخصصین خارجی.
- به منظور آنکه شرکت مخابرات ایران بتواند بر اساس ضوابط اقتصادی عمل نماید، کلیه سازمانهای دولتی استفاده‌کننده حق‌الاجاره استفاده از مدارات‌مخابراتی را پرداخت خواهند نمود.
- به لحاظ وابستگی روزافزونی که ایران به صنعت الکترونیک پیدا می‌کند، لزوم پایه‌گذاری این صنعت بیش از هر زمانی محسوس است.
‌لذا شرکت مخابرات ایران و سایر تأسیسات مخابراتی، با ایجاد تقاضا برای فعالیتهای داخلی و همچنین همکاریهای مؤثر تحقیقاتی دانشگاه‌های کشور‌نقش مهم خود را در جهت توسعه این صنعت ایفا خواهند نمود.

ب - رادیو و تلویزیون
- شبکه رادیو و تلویزیون کشور از لحاظ کمی و کیفی تقویت خواهد گردید.
- به بهبود کیفیت و محتوای برنامه‌ها اولویت داده خواهد شد.
- برای نیل به هدفهای آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی کشور کلیه واحدهای ذیربط با قبول مسئولیتهای مشخص فعالیتهای خود را در جهت‌برنامه‌ها همآهنگ خواهند نمود.
‌با توجه به هدفهای اساسی رادیو و تلویزیون و لزوم ایجاد تعادل بین فعالیتهای کمی و کیفی در برنامه پنجم امکانات تجهیزاتی و ساختمانی برای ازدیاد‌ساعات تولید در سطح کشور افزایش خواهد یافت، تا همآهنگ با تجهیز نیروی انسانی متخصص و تقویت برنامه‌ریزی و مدیریت و همچنین توسعه‌فعالیتهای آموزشی و تحقیقاتی، بهره‌برداری مؤثر از تأسیسات شبکه امکان‌پذیر گردد.
‌در پایان برنامه چهارم عمرانی شبکه تلویزیون 50 درصد از جمعیت کشور را پوشش می‌دهد. نتایج بررسی نشان می‌دهد که فعلاً حدود 20 درصد از‌جمعیت تحت پوشش قادر به استفاده از برنامه‌های تلویزیونی می‌باشند. یکی از علل اساسی این امر، گرانی قیمت فروش گیرنده تلویزیون می‌باشد لذا‌تجدید نظر در قوانین موجود، سیاست نظارت مؤثر در هزینه تمام شده و قیمت فروش دستگاه‌های گیرنده به مصرف‌کننده، استاندارد نمودن‌حتی‌الامکان دستگاه‌های گیرنده و همچنین ایجاد تسهیلات در امر فروش دستگاه‌های گیرنده به طبقات کم درآمد از اقدامات اساسی خواهد بود.

پ - پست
- خدمات مجانی پست حذف می‌گردد.
- با توجه به لزوم ایجاد تحرک لازم در نظام اداری، مالی و تصمیم‌گیری مربوط به امکان بهره‌برداری مؤثر و همچنین اجرای طرحهای بزرگ توسعه‌پست در تشکیلات پست کشور تجدید نظر لازم انجام خواهد گرفت.

هدف ها و برنامه های مشخص 
هدفها و برنامه‌های مشخص
‌اهم هدفها و برنامه‌های مخابرات به شرح زیر می‌باشد:
‌الف - تلفن، تلگراف، مدارهای مخابراتی.
‌ازدیاد ظرفیت تأسیسات تلفنی کشور از ۴۳۰ هزار شماره به ۱۱۳۰ هزار شماره تلفن خودکار.
‌افزایش تعداد شهرهایی که مرکز تلفن خودکار خواهند داشت از ۴۴ شهرستان به ۹۵ شهرستان.
‌ایجاد ارتباط تلفن خودکار بین ۶۹ شهر کشور.
‌تأسیس شبکه تلگراف خودکار داخلی و بین‌المللی.
‌ازدیاد ظرفیت کانالهای شبکه مخابرات مایکروویو به نسبت ۵۰ درصد ظرفیت اولیه.
‌نصب و بهره‌برداری از آنتن دوم مخابراتی مربوط به ماهواره اقیانوس هند در سال ۱۳۵۲ .
‌ایجاد سیستم سویچینگ بین‌المللی.
‌تأسیس و توسعه شبکه‌های مخابراتی جهت ایجاد ارتباط با نقاطی که ۵۰۰۰ نفر یا بیشتر جمعیت خواهند داشت.
‌ایجاد مدار تراپواسکاتر بین ایران و بحرین و همچنین تقویت مدارهای موجود با کشور افغانستان.

ب - رادیو و تلویزیون
‌بهبود کیفیت و محتوای برنامه‌ها و انجام تحقیقات برای تأمین بهترین روشهای تهیه برنامه.
‌هدف دادن به برنامه‌ها و همچنین توسعه امکانات تولید برنامه‌های استودیو.
‌آموزش نیروی انسانی و انجام فعالیتهای تحقیقاتی.
‌گسترش پوشش برنامه اول تلویزیون از ۵۰ درصد به ۶۰ درصد جمعیت.
‌گسترش پوشش برنامه دوم تلویزیون به نحوی که ۴۰ درصد از جمعیت کشور را پوشش دهد.
‌گسترش شبکه اول رادیو به نحوی که ۱۰۰ درصد جمعیت کشور را پوشش دهد.
‌گسترش پوشش برنامه دوم رادیو به نحوی که ۵۰ درصد از جمعیت کشور را پوشش دهد.
‌توسعه شبکه پخش صدای ایران برای خارج از کشور.

پ - پست
‌:- ایجاد مراکز مکانیزه در ۸ مرکز عمده: مشهد، زاهدان، کرمان، شیراز، اصفهان، اهواز، همدان، تبریز.
- ‌توسعه شبکه حمل و نقل به منظور تسریع در امر ارسال و توزیع پستی.
‌:- توسعه آموزشگاه‌های پست مراکز نه‌گانه تجزیه پستی تا ظرفیت ۱۰ هزار نفر.
- ایجاد پست مالی شامل حوالجات پست و حسابهای پس‌انداز.
- توسعه دفاتر پست شهری از ۲۶۹ به ۵۶۹
- دفاتر پست روستایی از ۸۶۲ به ۱۱۸۲
- نمایندگیهای پستی از ۶۲۱ به ۷۱۷
- صندوقهای پستی از ۹۳۵۰ ‌به ۲۵۳۵۰
- ایجاد ۲۴۵ ایستگاه نامه‌رسانی و ۳۰ دفتر پست سیار، آموزش افراد از ۲۵۰۰ نفر به ۱۲۵۰۰ نفر و استخدام از ۶۲۰۰ نفر به ۱۵۴۰۰ نفر.
- تسلیم مراسلات پستی به گیرنده در شهرهای با جمعیت ۲۵ هزار نفر و بیشتر و همچنین بین شهرهای مذکور، حداکثر به مدت ۲۴ ساعت. برای‌شهرهایی با جمعیت کمتر از ۲۵ هزار نفر حداکثر به مدت ۴۸ ساعت و در سطح کشور از هر نقطه کوچک پستی به نقطه کوچک دیگر حداکثر به مدت ۹۶ ساعت.
- توسعه روابط بین‌المللی در جهت ازدیاد دفعات ارسال.

سرمایه‌گذاری و اعتبارات عمرانی 
‌کل اعتبارات از ۵۴،۴۴۰ میلیارد ریال در برنامه چهارم به ۵۹،۴۰۰ میلیارد ریال در برنامه پنجم افزایش می‌یابد. جدول شماره (۱) تقسیم اعتبارات فوق و‌جدول شماره (۲) سرمایه‌گذاری ثابت بخش عمومی را در مخابرات طی برنامه پنجم نشان می‌دهد.

‌جدول: دوره ۲۳ - جلد ۸ - صفحه ۴۴۹۸ الی ۴۵۰۰

برنامه عمرانی پنجم ۱۳۵۲ - ۱۳۵۶