عمران شهری - برنامه عمرانی چهارم
‌

‌فصل سیزدهم - عمران شهری

هدف کلی برنامه چهارم عمران شهری 
۱ - هدف کلی برنامه چهارم عمران شهری ضمن ادامه و تکمیل عملیات ناتمام برنامه سوم و تأمین اهم احتیاجات روز افزون عمرانی شهرهای کشور درمحدوده طرحهای جامع شهری و با توجه خاص به مقتضیات عمران منطقه‌ای عبارت خواهد بود از تجهیز شهرداریها از لحاظ کادر و اصلاح سازمان وروشهای مالی و اداری و خدماتی و کمک به اجراء برنامه‌های عمرانی و تأسیساتی شهری و همچنین برقراری سیستم صحیح شهرسازی و تقویت کادرشهرساز و اداره فنی تأسیسات شهری برای کشور.

هدف مشخص 
۲ - هدفهای مشخص برنامه چهارم عمران شهری را به شرح زیر می‌توان خلاصه کرد:

‌الف - تجهیز شهرداریها از طریق:

۱ - ایجاد یک مرکز اصلی و دوازده مرکز فرعی آموزشی به منظور تربیت کادرهای موجود و کادرهای جدید اعم از اداری و فنی برای شهرداریها و تهیه وتربیت کادر آموزش‌دهنده برای آن مراکز.
۲ - اصلاح وضع استخدامی شهرداریها و تأمین موجبات اجراء مقررات جدید استخدامی شهرداری‌های و کمک به تهیه کادر فنی مورد نیاز دفاترمهندسی شهرداری‌ها در مراکز استانها و فرمانداریهای کل.
۳ - اصلاح روشهای مالی و اداری و خدماتی شهرداریها.

ب - تهیه طرحهای جامع شهری و پروژه‌های فنی و مقررات اجرایی مربوط به شرح زیر:

۱ - تهیه طرح جامع برای شهرهای مهم با رعایت اولویت و توجه به موقعیت اقتصادی آنها از طریق شورای عالی شهرسازی.
۲ - تهیه نقشه‌های راهنمای شهری برای شهرهای کوچک و همچنین تهیه پروژه‌های اجرایی طرحهای جامع برای شهرهای بزرگ از طرف دفاتر فنی‌شهرداریها در مراکز استانها.
۳ - تقویت مراکز آموزش شهرسازی.
۴ - تقویت شورای عالی شهرسازی و دبیرخانه آن به منظور تهیه و به تصویب رساندن مقررات شهرسازی و اعمال نظارت بیشتر با همکاری وزارت‌کشور و وزارت آبادانی و مسکن.

ج - عمران شهرها از طریق:

۱ - توسعه تأسیسات موجود لوله‌کشی آب.
۲ - لوله‌کشی آب در شهرهایی که تا کنون فاقد این تأسیسات هستند.
۳ - تکمیل اجرای طرحهای ناتمام عمران شهری.
۴ - ایجاد تأسیسات فاضل آب در موارد ضروری و با رعایت اولویت.
۵ - اجرای طرحهای حفاظتی (‌سیل‌بند و سیل‌گیر و تأسیسات آتش‌نشانی) در موارد لزوم.

خط مشی‌ها و سیاست‌های اجرایی 
۳ - خط مشی‌ها جهت اصلاح و تجهیز شهرداریها به قرار زیر می‌باشد:

‌الف - ایجاد یک واحد سازمانی مجهز در وزارت کشور به منظور مطالعه در امور استخدامی و طبقه‌بندی مشاغل در شهرداریها به طور مستمر و تأمین‌موجبات اعمال ترتیبات متحدالشکل استخدامی در کلیه شهرداریها کشور.

ب - تجهیز دستگاه اداری و مالی و توسعه امکانات مالی شهرداریها.

ج - تشکیل و تجهیز دستگاه فنی و طرح‌ریزی برای شهرداریهای عمده به منظور اینکه اقدامات جاری آنها مبتنی بر برنامه‌ها و طرحهای مطالعه شده‌باشد.

‌د - تقویت و تجهیز دفاتر فنی شهردارهای در مراکز استانها و فرمانداریهای کل خصوصاً جهت تأمین خدمات فنی برای طرحهای کوچک عمرانی و ازجمله تهیه یا اجرای طرحهایی که شهرداریها رأساً عمل می‌کنند و نیز جهت تهیه نقشه‌های راهنما برای شهرهای کوچک و پروژه‌های اجرایی طرحهای‌جامع برای شهرهای بزرگ.

خط مشی‌ها و سیاست‌های اجرایی مربوط به ایجاد تاسیسات شهری 
۴ - خط مشی‌ها و سیاست‌های اجرایی مربوط به ایجاد تأسیسات شهری و عمران شهرها به شرح زیر است:

‌الف - در مورد طرحهای در حال اجرا اصل کلی بر این خواهد بود که تعهدات ناشی از آن و نیز طرحهایی که قرارداد آنها با شهرداری‌ها مبادله گردیده باهمان معیارها و ضوابط معمول در برنامه سوم اجرا گردد.

معذلک در مواردی که تباین اساسی با سیاست‌های برنامه چهارم مشاهده شود تغییراتی متناسب با آن سیاستها در طرحها داده خواهد شد.

ب - برای اجرای طرحهای جدید و به منظور تمرکز امور استقراضی شهرداریها و اینکه اعطاء وام به آنها بر اساس مطالعات کافی در مورد امکان بازپرداخت اقساط آن صورت گیرد و کلیه کمک‌های اعطایی به شهرداریها از مجرای واحدی انجام شود اقدام به تشکیل صندوقی به نام صندوق عمران‌شهری در بانک ملی ایران خواهد شد.

صندوق عمران شهری با استفاده از سرمایه و امکاناتی که از طرف سازمان برنامه و وزارت کشور و خود شهرداریها در اختیار آن قرار خواهد گرفت نه‌فقط وام مورد احتیاج شهرداریها را برای اجراء طرحهای عمرانی به اختیار آنها خواهد گذارد بلکه شهرداریها را در طرز استفاده از وام و کیفیت تأمین‌وجوه لازم برای باز پرداخت اقساط آن راهنمایی خواهد نمود.

ج - پرداخت وام و کمکهای بلاعوض برای ایجاد تأسیسات شهری طبق آیین‌نامه خاصی به عمل خواهد آمد که در آن عوامل مختلف از قبیل نوع طرح‌محل اجرا و امکانات مالی و اداری شهرداریها در نظر گرفته خواهد شد.

خط مشی‌ها در مورد طزحهای جامع شهری 
۵ - خط مشی‌ها در مورد تهیه طرحهای جامع شهری به قرار ذیل خلاصه می‌شود:

‌الف - مطالعات جهت تهیه طرحهای جامع باید تصویری روشن و دقیق از خصوصیات جمعیت، فعالیتهای اقتصادی و میزان درآمد سرانه بدهد و ضمناً‌سایر مقتضیات اجتماعی با نظر کارشناسان اقتصادی و اجتماعی و شهرسازی مطالعه و مورد توجه قرار گیرد.

ب - در انتخاب شهرها جهت تهیه طرحهای جامع حق تقدم به شهرهایی داده می‌شود که بیش از شهرهای دیگر مهاجرپذیر بوده و در برنامه عمران‌منطقه‌ای جزء قطبهای آینده توسعه منظور شده‌اند.

ج - برای اینکه موجبات اجراء طرحهای جامع شهری و پروژه‌های فنی مربوط به آنها از هر جهت فراهم گردد ضرورت خواهد داشت که با تصویب‌قانون شهرسازی و مقررات و آیین‌نامه‌های مربوطه کلیه موانع بر طرف گردد.

اعتبارات عمرانی شهری 
اعتبارات عمرانی شهری در برنامه چهارم

۶ - توزیع اعتبارات عمرانی بین ۳ برنامه اصلی عمران شهری به شرح زیر خواهد بود.

جدول: دوره ۲۲ - جلد ۴ - صفحه ۲۲۲۰

برنامه عمرانی چهارم ۱۳۴۷ - ۱۳۵۱