صدای پای آب
صدای پای آب

نثار شبهای خاموش مادرم!

اهل کاشانم.

روزگارم بد نیست.

تکه نانی دارم، خرده هوشی، سر سوزن ذوقی.

مادری دارم، بهتر از برگ درخت

دوستانی، بهتر از آب روان.

و خدایی که در این نزدیکی است:

لای این شب‌بوها، پای آن کاج بلند.

روی آگاهی آب، روی قانون گیاه.

من مسلمانم.

قبله‌ام یک گل سرخ.

جانمازم چشمه، مهرم نور.

دشت سجاده‌ی من.

من وضو با تپش پنجره‌ها می‌گیرم.

در نمازم جریان دارد ماه، جریان دارد طیف.

سنگ از پشت نمازم پیداست:

همه ذرات نمازم متبلور شده است

من نمازم را وقتی می‌خوانم

که اذانش را باد، گفته باشد سر گلدسته‌ی سرو.

من نمازم را، پی «تکبیره‌الاحرام» علف می‌خوانم،

پی «قد قامت »موج.

کعبه‌ام بر لب آب،

کعبه‌ام زیر اقاقی‌هاست.

کعبه‌ام مثل نسیم، می‌رود باغ به باغ، می‌رود شهر به شهر.

«حجرالاسود» من روشنی باغچه است.

اهل کاشانم.

پیشه‌ام نقاشی است:

گاه‌گاهی قفسی می‌سازم با رنگ، می‌فروشم به شما

تا به آواز شقایق که در آن زندانی است

دل تنهایی‌تان تازه شود.

چه خیالی، چه خیالی…می‌دانم

پرده‌ام بی‌جان است.

خوب می‌دانم، حوض نقاشی من بی‌ماهی است

اهل کاشانم

نسبم شاید برسد

به گیاهی در هند، به سفالینه‌ای از خاک «سیَلک»

نسبم شاید، به زنی فاحشه در شهر بخارا برسد.

پدرم پشت دو بار آمدن چلچله‌ها، پشت دو برف،

پدرم پشت دو خوابیدن در مهتابی،

پدرم پشت زمان‌ها مرده است.

پدرم وقتی مرد، آسمان آبی بود،

مادرم بی‌خبر از خواب پرید، خواهرم زیبا شد.

پدرم وقتی مرد، پاسبان‌ها همه شاعر بودند.

مرد بقال از من پرسید: چند من خربزه می‌خواهی؟

من از او پرسیدم: دل خوش سیری چند؟

پدرم نقاشی می‌کرد.

تار هم می‌ساخت، تار هم می‌زد.

خط خوبی هم داشت.

باغ ما در طرف سایه‌ی دانایی بود.

باغ ما جای گره خوردن احساس و گیاه،

باغ ما نقطه‌ی برخورد نگاه و قفس و آینه بود.

باغ ما شاید، قوسی از دایره‌ی سبز سعادت بود.

میوه‌ی کال خدا را آن روز، می‌جَویدم در خواب.

آب بی‌فلسفه می‌خوردم

توت بی‌دانش می‌چیدم

تا اناری ترکی برمی‌داشت، دست فواره‌ی خواهش می‌شد.

تا چَلویی می‌خواند، سینه از ذوق شنیدن می‌سوخت.

گاه تنهایی، صورتش را به پس پنجره می‌چسبانید.

شوق می‌آمد، دست در گردن حس می‌انداخت.

فکر، بازی می‌کرد.

زندگی چیزی بود، مثل یک بارش عید، یک چنار پر سار.

زندگی در آن وقت، صفی از نور و عروسک بود،

یک بغل آزادی بود.

زندگی در آن وقت، حوض موسیقی بود.

طفل، پاورچین پاورچین دور شد کم کم در کوچه‌ی سنجاقک‌ها.

بار خود را بستم، رفتم از شهر خیالات سبک بیرون

دلم از غربت سنجاقک پر

من به مهمانی دنیا رفتم:

من به دشت اندوه،

من به باغ عرفان،

من به ایوان چراغانی دانش رفتم.

رفتم از پله‌ی مذهب بالا

تا ته کوچه‌ی شک

تا هوای خنک استغنا

تا شب خیس محبت رفتم

من به دیدار کسی رفتم در آن سر عشق.

رفتم، رفتم تا زن،

تا چراغ لذت

تا سکوت خواهش

تا صدای پر تنهایی.

چیزها دیدم بر روی زمین:

کودکی دیدم، ماه را بو می کرد.

قفسی بی در دیدم که در آن، روشنی پرپر می زد

نردبانی که از آن، عشق می رفت به بام ملکوت

من زنی را دیدم ،نور در هاون می‌کوبید.

ظهر در سفره آنان نان بود، سبزی بود، دوری شبنم بود

کاسه داغ محبت بود.

من گدایی دیدم،

در به در می‌رفت آواز چکاوک می‌خواست

و سپوری که به یک پوسته خربزه می‌برد نماز.

بره‌ای را دیدم، بادبادک می‌خورد.

من الاغی دیدم، ینجه را می‌فهمید

در چراگاه «نصیحت» گاوی دیدم سبز.

شاعری دیدم هنگام خطاب، به گل سوسن می‌گفت: «شما»

من کتابی دیدم، واژه‌هایش همه از جنس بلور.

کاغذی دیدم ، از جنس بهار.

موزه‌ای دیدم دور از سبزه،

مسجدی دور از آب.

سر بالین فقیهی نومید، کوزه‌ای دیدم لبریز سؤال.

قاطری دیدم بارش «انشا»

اشتری دیدم بارش سبد خالی «پند و امثال»

عارفی دیدم بارش «تنناها یا هو»

من قطاری دیدم ، روشنایی می‌برد

من قطاری دیدم، فقه می برد و چه سنگین می‌رفت

من قطاری دیدم که سیاست می برد و چه خالی می‌رفت

من قطاری دیدم تخم نیلوفر و آواز قناری می‌برد

و هواپیمایی، که در آن اوج هزاران پایی

خاک از شیشه آن پیدا بود:

کاکل پوپک

خال‌های پر پروانه

عکس غوکی در حوض

و عبور مگس از کوچه‌ی تنهایی.

خواهش روشن یک گنجشک، وقتی از روی چناری به زمین می‌آید.

و بلوغ خورشید

و هم آغوشی زیبای عروسک با صبح

پله‌هایی که به گُلخانه شهوت می‌رفت

پله‌های که به سردابه الکل می‌رفت

پله‌هایی که به قانون فساد گل سرخ

و به ادراک ریاضی حیات

پله‌هایی که به بام اشراق

پله‌هایی که به سکوی تجلی می‌رفت

مادرم آن پایین

استکان‌ها را در خاطره شط می‌شست

شهر پیدا بود:

رویش هندسی سیمان، آهن، سنگ

سقف بی‌کفتر صدها اتوبوس

گل‌فروشی گل‌هایش را می‌کرد حراج

در میان دو درخت گل یاس شاعری تاب می‌بست

پسری سنگ به دیوار دبستان می‌زد

کودکی هسته زردآلو را، روی سجاده بی‌رنگ پدر تُف می‌کرد

و بزی از خزر نقشه جغرافی آب می‌خورد

بند رختی پیدا بود : سینه بندی بی‌تاب

چرخ یک گاری در حسرت واماندن اسب

اسب در حسرت خوابیدن گاری‌چی

مردگاریچی در حسرت مرگ.

عشق پیدا بود

موج پیدا بود

برف پیدا بود دوستی پیدا بود

کلمه پیدا بود

آب پیدا بود عکس اشیا در آب

سایه گاه خنک یاخته‌ها در تَف خون

سمت مرطوب حیات

شرق اندوه نهاد بشری

فصل ولگردی در کوچه زن

بوی تنهایی در کوچه فصل

دست تابستان یک بادبزن پیدا بود

سفر دانه به گل

سفر پیچک این خانه به آن خانه

سفر ماه به حوض

فوران گل حسرت از خاک

ریزش تاک جوان از دیوار

بارش شبنم روی پل خواب

پرش شادی از خندق مرگ

گذر حادثه از پشت کلام

جنگ یک روزنه با خواهش نور

جنگ یک پله با پای بلند خورشید

جنگ تنهایی با یک آواز.

جنگ زیبای گلابی‌ها با خالی یک زنبیل

جنگ خونین انار و دندان

جنگ نازی‌ها با ساقه‌ی ناز

جنگ طوطی و فصاحت با هم

جنگ پیشانی با سردی مُهر

حمله‌ی کاشی مسجد به سجود

حمله‌ی باد به معراج حباب صابون

حمله‌ی لشکر پروانه به برنامه‌ی «دفع آفات»

حمله‌ی دسته سنجاقک به صف کارگر «لوله کشی»

حمله هنگ سیاه قلم نی به حروف سربی

حمله واژه به فک شاعر

فتح یک قرن به دست یک شعر

فتح یک باغ به دست یک سار

فتح یک کوچه به دست دو سلام

فتح یک شهر به دست سه چهار اسب سوار چوبی

فتح یک عید به دست دو عروسک یک توپ

قتل یک جغجغه روی تشک بعد از ظهر

قتل یک قصه سر کوچه‌ی خواب

قتل یک غصه به دستور سرود

قتل مهتاب به فرمان نئون

قتل یک بید به دست «دولت»

قتل یک شاعر افسرده به دست گل یخ

همه‌ی روی زمین پیدا بود:

نظم در کوچه یونان می‌رفت

جغد در باغ معلق می‌خواند

باد در گردنه خیبر

بافه‌ای از خس تاریخ به خاور می‌راند

روی دریاچه آرام «نگین» قایقی گل می‌برد

در بنارس سر هر کوچه چراغی ابدی روشن بود

مردمان را دیدم

شهرها را دیدم

دشت‌ها را کوه ها را دیدم

آب را دیدم خاک را دیدم

نور و ظلمت را دیدم

و گیاهان را در نور، و گیاهان را در ظلمت
دیدم

جانور را در نور، جانور را در ظلمت دیدم

و بشر را در نور و بشر را در ظلمت دیدم

اهل کاشانم اما

شهر من کاشان نیست

شهر من گم شده است

من با تاب، من با تب

خانه‌ای در طرف دیگر شب ساخته‌ام

من در این خانه به گم‌نامی نمناک علف نزدیکم

من صدای نفس

باغچه را می‌شنوم

و صدای ظلمت را وقتی از برگ گلی می‌ریزد

و صدای سرفه روشنی از پشت درخت

عطسه‌ی آب از هر رخنه‌ی سنگ

چک چک چلچله از سقف بهار

و صدای صاف، باز و بسته شدن پنجره‌ی تنهایی

و صدای پاک، پوست انداختن مبهم عشق،

متراکم شدن ذوق پریدن در بال

و ترک خوردن خودداری روح

من صدای قدم خواهش را می‌شنوم

و صدای پای قانونی خون را در رگ

ضربان سحر چاه کبوترها

تپش قلب شب آدینه

جرِیان گل میخک در فکر

شیهه‌ی پاک حقیقت از دور

من صدای وزش ماده را می‌شنوم

و صدای کفش ایمان را در کوچه شوق

و صدای باران را روی پلکِ تر عشق

روی موسیقی غمناک بلوغ

روی آواز انارستان‌ها.

و صدای متلاشی شدن شیشه شادی در شب

پاره پاره شدن کاغذ زیبایی

پر و خالی شدن کاسه غربت از باد

من به آغاز زمین نزدیکم

نبض گل‌ها را می‌گیرم

آشنا هستم با سرنوشتِ تر آب، عادت سبز درخت

روح من در جهت تازه‌ی اشیا جاری است

روح من کم سال است

روح من گاهی از شوق سرفه‌اش می‌گیرد

روح من بیکار است

قطره‌های باران را، درز آجرها را می‌شمارد

روح من گاهی مثل یک سنگ سر راه حقیقت دارد

من ندیدم دو صنوبر را با هم دشمن

من ندیدم بیدی سایه‌اش را

بفروشد به زمین

رایگان می‌بخشد نارون شاخه خود را به کلاغ

هر کجا برگی هست شور من می شکفد

بوته خشخاشی، شست و شو داده مرا در سیلان بودن

مثل بالِ حشره وزن سحر را می‌دانم

مثل یک گلدان می‌دهم گوش به موسیقی روییدن

مثل زنبیلِ پر از میوه تبِ تند رسیدن دارم

مثل یک میکده در مرز کسالت هستم

مثل یک ساختمان لب دریا نگرانم به کشش‌های بلند ابری

تا بخواهی خورشید تا بخواهی پیوند تا بخواهی تکثیر

من به سیبی خشنودم

و به بوییدن یک بوته بابونه

من به یک آینه، یک بستگیِ پاکِ قناعت دارم

و نمی‌خندم اگر بادکنک می‌ترکد

و نمی‌خندم اگر فلسفه‌ای، ماه را نصف کند

من صدای پر بلدرچین را می شناسم

رنگ‌های شکم هوبِره را، اثر پای بز کوهی را

خوب می‌دانم ریواس کجا می‌روید

سار کی می‌آید، کبک کی می‌خواند، باز کی می‌میرد

ماه در خواب بیابان چیست،

مرگ در ساقه‌ی خواهش

و تمشک لذت، زیر دندان همآغوشی

زندگی رسم خوشایندی است

زندگی بال و پری دارد با وسعت مرگ

پرشی دارد اندازه عشق

زندگی چیزی نیست که لب طاقچه‌ی عادت از یاد من و تو برود

زندگی جذبه دستی است که می‌چیند

زندگی نوبر انجیرِ سیاه در دهان گس تابستان است

زندگی بُعد درخت است به چشم حشره

زندگی

تجربه شب پره در تاریکی است

زندگی حس غریبی است که یک مرغ مهاجر دارد

زندگی سوت قطاری است که درخواب پلی می‌پیچد

زندگی دیدن یک باغچه از شیشه‌ی مسدود هواپیماها ست

خبر رفتن موشک به فضا

لمس تنهایی ماه

فکر بوییدن گل در کره‌ای دیگر

زندگی شستن یک بشقاب است

زندگی یافتن سکه‌ی دهشاهی در جوی خیابان است

زندگی مجذور آینه است

زندگی گل به توان ابدیت

زندگی ضرب زمین در ضربان دل ها ست

زندگی هندسه ساده و یکسان نفس‌هاست

هر کجا هستم باشم

آسمان مال من است

پنجره فکر هوا عشق زمین مال من است

چه اهمیت دارد

گاه اگر می‌رویند

قارچ‌های غربت ؟

من نمی‌دانم که چرا می‌گویند: اسب حیوان نجیبی است، کبوتر زیباست

و چرا در قفس هیچ کسی کرکس نیست

گل شبدر چه کم از لاله قرمز دارد

چشم‌ها را باید شُست جور دیگر باید دید

واژه را باید شست

واژه باید خود باد، واژه باید خود

باران باشد

چترها را باید بست

زیر باران باید رفت

فکر را خاطره را زیر باران باید برد

با همه مردم شهر زیر باران باید رفت

دوست را زیر باران باید برد

عشق را زیر باران باید جست

زیر باران باید با زن خوابید

زیر باران باید بازی کرد

زیر باران باید چیز

نوشت حرف زد نیلوفر کاشت

زندگی تر شدن پی در پی

زندگی آب‌تنی کردن در حوضچه اکنون است

رخت‌ها را بکنیم

آب در یک قدمی است

روشنی را بچشیم

شب یک دهکده را وزن کنیم، خواب یک آهو را

گرمی لانه لک لک را ادراک کنیم

روی قانون چمن پا نگذاریم

در موستان گره ذایقه را باز کنیم

و دهان را بگشاییم اگر ماه درآمد

و نگوییم که شب چیز بدی است

و نگوییم که شب‌تاب ندارد خبر از بینش باغ

و بیاریم سبد

ببریم این همه سرخ این همه سبز

صبح‌ها نان و پنیرک بخوریم

و بکاریم نهالی سر هر پیچ کلام

و بپاشیم میان دو هجا تخم

سکوت

و نخوانیم کتابی که در آن باد نمی‌آید

و کتابی که در آن پوست شبنم تر نیست

و کتابی که در آن یاخته‌ها بی‌بعدند

و نخواهیم مگس از سر انگشت طبیعت بپرد

و نخواهیم پلنگ از در خلقت برود

و بدانیم اگر کرم نبود زندگی چیزی کم داشت

و اگر خنج نبود لطمه

می‌خورد به قانون درخت

و اگر مرگ نبود دست ما در پی چیزی می‌گشت

و بدانیم اگر نور نبود منطق زنده پرواز دگرگون می‌شد

و بدانیم که پیش از مرجان خلئی بود در اندیشه دریاها

و نپرسیم کجاییم

بو کنیم اطلسی تازه بیمارستان را

و نپرسیم که فواره اقبال کجاست

و نپرسیم چرا قلب حقیقت آبی است

و نپرسیم پدرهای پدرها مان چه نسیمی چه شبی داشته‌اند

پشت سرنیست فضایی زنده

پشت سر مرغ نمی‌خواند

پشت سر باد نمی آید

پشت سر پنجره سبز صنوبر بسته است

پشت سر روی همه فرفره ها خاک نشسته است

پشت سر خستگی تاریخ است

پشت سر خاطره‌ی موج به ساحل صدف سرد سکون می ریزد

لب دریا برویم

تور در آب بیندازیم

و بگیریم طراوت را از آب

ریگی از روی زمین برداریم

وزن بودن را احساس کنیم

بد نگوییم به مهتاب اگر تب داریم

"دیده‌ام گاهی در تب ماه می‌آید پایین

می‌رسد دست به بام ملکوت

دیده‌ام سهره بهتر می‌خواند

گاه زخمی که به پا داشته‌ام

زیر و بم‌های زمین را به من آموخته است

گاه در بستر بیماری من حجم گل چند برابر شده است

و فزون تر شده است قطر نارنج شعاع فانوس"

و نترسیم از مرگ

مرگ پایان کبوتر نیست

مرگ وارونه یک زنجره نیست

مرگ در ذهن اقاقی جاری است

مرگ در آب و هوای خوش اندیشه نشیمن دارد

مرگ در ذات شب دهکده از صبح سخن می‌گوید

مرگ با خوشه انگور می‌آید به دهان

مرگ در حنجره سرخ – گلو می‌خواند

مرگ مسئول قشنگی پر شاپرک است

مرگ گاهی ریحان می‌چیند

مرگ گاهی ودکا می‌نوشد

گاه در سایه نشسته است به ما می‌نگرد

و همه می‌دانیم

ریه های لذت پر اکسیژن مرگ است

در نبندیم به روی سخن زنده تقدیر که از پشت چپر های صدا می‌شنوم

پرده را برداریم

بگذاریم که احساس هوایی بخورد

بگذاریم بلوغ زیر هر بوته که می‌خواهد بیتوته کند

بگذاریم غریزه پی بازی برود

کفش‌ها را بکند و به دنبال فصول از سر گل‌ها بپرد

بگذاریم که تنهایی آواز بخواند

چیز بنویسد

به خیابان برود

ساده باشیم

ساده باشیم چه در باجه یک بانک چه در زیر درخت

کار مانیست شناسایی راز گل سرخ

کار ما شاید این است

که در

«افسون»گل سرخ شناور باشیم

پشت دانایی اردو بزنیم

دست در جذبه یک برگ بشوییم و سِرِ خوان برویم

صبح‌ها وقتی خورشید در می‌آید متولد بشویم

هیجان‌ها را پرواز دهیم

روی ادراک، فضا، رنگ صدا پنجره گل نم بزنیم

آسمان را بنشانیم میان دو هجای هستی

ریه را از ابدیت پر و خالی بکنیم

بار دانش را از دوش پرستو به زمین بگذاریم

نام را باز ستانیم از ابر

از چنار از پشه از تابستان

روی پای تر باران به بلندی محبت برویم

در به روی بشر و نور و گیاه و حشره باز کنیم

کار ما شاید این است

که میان گل نیلوفر و قرن

پی آواز حقیقت بدویم

کاشان | قریه چنار | تابستان 1343