Osman/17. pjevanje
Nu kô svijetli zrak dno mora<br/ >
i dan bijeli sunce ugasi<br/ >
i od grada i od dvora<br/ >
zamuknuše svačiji glasi,<br/ >

  ter se prostrije noći crne <br/ >
sinje platno iz dolina,<br/ >
vrhe od gora da ogrne<br/ >
i da obuče vas svijet tmina,<br/ >

  car uljeze usred krama<br/ >
u mjesto uresno i bogato, <br/ >
gdi u način svijetla plama<br/ >
dragi kami sja i zlato.<br/ >

  Tuj zamišljen s vrle smeće<br/ >
na pristolje svoje stupi<br/ >
i najviše glave u vijeće<br/ >
oko sebe dozva i skupi.<br/ >

  Šes vezijera i sve ostale<br/ >
poglavice turske izbrane<br/ >
po redu su smerno stale<br/ >
oko njega s obje strane.<br/ >

  Svak podvite ruke i oči<br/ >
obrnute drži nica,<br/ >
poniženstvo ter svjedoči,<br/ >
čeznuć pazi carska lica.<br/ >

  A on pogled tih i stavan<br/ >
u ponosnoj veličini<br/ >
na svih svrće, i od svih slavan<br/ >
svijem zemaljski bog se čini.<br/ >

  S veličanstvom ovacime<br/ >
iz visine na koj sjaše,<br/ >
na pobunu hteć u vrime<br/ >
da privede verne paše,<br/ >

  reče: „Uzdani i smioni<br/ >
branitelji mom životu,<br/ >
na kih carstvo me nasloni<br/ >
od vladanja svu tegotu,<br/ >

  nije trijebi kazat meni<br/ >
što ste čuli i vidjeli,<br/ >
vitezovi nabunjeni<br/ >
koliko se dosle smjeli.<br/ >

  Što pitaju i što prijete,<br/ >
dobro znate; zato sada<br/ >
kô vlas moju svjetujete<br/ >
š njima ovacim da se vlada?<br/ >

  Što u srcu svomu ćuti, <br/ >
otkrij svaki tim slobodno;<br/ >
zašto misô vašu čuti<br/ >
milo mi je i ugodno.<br/ >

  Carstvo se u vas me vjeruje,<br/ >
vaše riječi drži istine;<br/ >
a znam, tko se sâm svjetuje,<br/ >
da bez svjeta sâm pogine.“<br/ >

  Ovdi veće svâ zatvori<br/ >
sultan Osman carska usta,<br/ >
a Dilaver, da govori, <br/ >
prvi vezijer, prvi usta:<br/ >

  „Silni care, on pokliče,<br/ >
svemoguća koga sablja,<br/ >
gdje zapada, gdje ističe,<br/ >
suncu iz ruka dan ugrablja!<br/ >

  nedobitnoj tvojoj slavi<br/ >
širine su svijeta tijesne,<br/ >
prid kim, s krunom tko 'e na glavi,<br/ >
prostrt na tle trepti i čezne.<br/ >

  I ako sâm još Orô sivi <br/ >
proć istočnom Zmaju prši,<br/ >
nabunjeno jato krívi<br/ >
komu ognjena krila krši.<br/ >

  Zato, o slavna i čestita<br/ >
kuće otmanske kruno, vidim<br/ >
da početak carstva od svita<br/ >
sad krvavim krijepiš zidim.<br/ >

  Nu čestokrat usred krvi<br/ >
ku proliju neprijatelji<br/ >
početak se stvarno prvi<br/ >
od gospodstva utemelji.<br/ >

  A ne može od silnika<br/ >
imenom se car nazvati<br/ >
ki vrh kletih izdavnika<br/ >
od osvete sablju obrati.<br/ >

  Od kraljeva sva zla ina<br/ >
često mogu bit proštena;<br/ >
ne prašta se vik krivina<br/ >
veličanstva uvrijeđena.<br/ >

  I ako carsko je djelo imati<br/ >
vrh podložnijeh milosrdje,<br/ >
za odmetnih pedepsati<br/ >
carsko je djelo da car tvrd je.<br/ >

  Tko ne vidi da prostrla<br/ >
viteška se samovolja<br/ >
ne do našijeh samo grla<br/ >
danu tvoga do pristolja?<br/ >

  S otmanskoga oni stola<br/ >
tebe cara smaknut prave,<br/ >
ako srca njih ohola<br/ >
prije ne smire naše glave.<br/ >

  Da usiljen od njih ako<br/ >
poslušaš ih cjeća toga,<br/ >
ne smiču li te oni i tako<br/ >
s otmanskoga stola tvoga? <br/ >

  Vlas tva prosti: nije razluka<br/ >
druga od tebe do inijeh ljudi<br/ >
nego zapovijed ka vrh puka<br/ >
uzmnožnim te čini svudi.<br/ >

  Ako ti se ova sama <br/ >
ote sada od bojnikâ,<br/ >
visina se tvoja slâma<br/ >
i vlas krši svakolika.<br/ >

  Što sad rijeće plemić častan,<br/ >
koga djede tvoji djedi<br/ >
pridobiše, ako oblastan<br/ >
svak je vitez da ga slijedi?<br/ >

  Pod tvim carstvom može biti<br/ >
on ne mrzje dosle stâti,<br/ >
nu što vojska bude htiti, <br/ >
ako ti uzmeš događati?<br/ >

  Da skup bijesni neće trpit<br/ >
spahoglanâ, janjičarâ,<br/ >
bude ga odrijet i razdrpit<br/ >
gospodujuć mješte cara.<br/ >

  Er dočim se vojska opira<br/ >
i uspogađa joj tvoje carstvo,<br/ >
vrh tebe ona vlas prostira,<br/ >
a ti služiš nje sebarstvo.<br/ >

  Otvori oči za bremena; <br/ >
er, ako im zbude s' ova,<br/ >
puk, ki od tvoga trepti imena,<br/ >
treptjeće od svijeh vitezova.<br/ >

  Ali ukloni Višnji s nebi<br/ >
da, u tvom zdravlju, care Osmane, <br/ >
zapovijedat itko tebi<br/ >
neg tva volja sama stane!<br/ >

  Množ odmetna nije nam skrovna:<br/ >
pobuna je nje velika,<br/ >
smionos mnoga, riječ otrovna, <br/ >
strašna prijetnja, vrla vika.<br/ >

  I odgovorit kad bi imali<br/ >
riječma djela zaistinu:<br/ >
car tî žívi - ja i ostali<br/ >
svikolici neka izginu!<br/ >

  Nu spomenut s tijem ću opeta:<br/ >
ako još nije te pogube,<br/ >
ne ostaješ ti bez svjeta<br/ >
vernih sluga ki te ljube.<br/ >

  Nabunâ je i prije bilo <br/ >
i vrlijeh još bojara,<br/ >
nu se očitom silom smilo<br/ >
tegnut nigda nije u cara -<br/ >

  u pravoga cara koji<br/ >
pravdom očin sto posijeda <br/ >
i ki obranjen sabljom stoji<br/ >
starijeh djeda i pradjeda.<br/ >

  A spomena je ova dosta<br/ >
ku slijediše djela prika,<br/ >
kad Mustafa sultan osta<br/ >
bez vernijih svîh svjetnika.<br/ >

  Ćesel-baša biješe onada<br/ >
svoja otišla vojska rvati,<br/ >
i š njom izvan Carigrada<br/ >
svi u kih se može uzdati. <br/ >

  Tim budući bez uzdane<br/ >
straže on ostô i bez svjeta,<br/ >
lasno tebi, care Osmane,<br/ >
bi na krunu doć od svijeta. -<br/ >

  Na onu krunu po razlogu<br/ >
ka za ocom tebi ide<br/ >
i ka ti se, ah, po mnogu<br/ >
bezakonju otprije skide.<br/ >

  Ali je tako mnoštva vele<br/ >
i oni skup vas ki ti prijeti, <br/ >
ki Mustafu opet žele<br/ >
na sto carski tvoj pripeti;<br/ >

  nu er vide da u nas pravu<br/ >
obranu imaš ka te štiti,<br/ >
sad ti prose našu glavu<br/ >
za pak tvoju poraziti.<br/ >

  Tako za rvat dub u gori<br/ >
s gvozdjem siječac najprije teče,<br/ >
ter mu grane lomi i ori,<br/ >
da mu korijen pak posiječe.<br/ >

  A odvrnut lasno 'e moći<br/ >
i veliku sasma rijeku,<br/ >
kad joj digneš sve pomoći -<br/ >
vode koje u nju teku.<br/ >

  Tim se ovako meni vidi,<br/ >
i ja nosim ove svjete,<br/ >
s nabunjenim da se slidi<br/ >
način samo od osvete.<br/ >

  Bije se zmija ka ti u skutu<br/ >
svije se u krug, da te peči;<br/ >
otrovanu ranu ljutu<br/ >
gvozdje i oganj samo liječi.<br/ >

  A najjače carstvo svako<br/ >
satrt će se s raspa plaha,<br/ >
ako ograđeno odsvud jako<br/ >
nije od bojazni i od straha.“<br/ >

  Kad Dilaver veće prista<br/ >
i svjet njegov od svijeh ču se,<br/ >
Husain opet s svoga mista,<br/ >
da govori podignu se. <br/ >

  „O čestiti i uzmnožni,<br/ >
kliče, od carâ care izbrani,<br/ >
kom narodi svi podložni<br/ >
u svakoj su svijeta strani!<br/ >

  Potvrdit sam i ja usiljen<br/ >
što svak vidi, kud se obrne:<br/ >
tvih viteza skup nesmiljen<br/ >
u svevoljah sasma srne.<br/ >

  Smionos je njih odmetna<br/ >
odveće se raspustila, <br/ >
i ne mogu bit neg štetna<br/ >
carstvu tvomu sva njih dila.<br/ >

  Zašto ako tva vlas haje<br/ >
da im se ispuni želja prika,<br/ >
tajčas samo carstvo ostaje<br/ >
bez uzdanijeh tvojih svjetnika.<br/ >

  To li uzmnožnost tva ne bude<br/ >
pogodit im sad u tomu,<br/ >
strašne odluke, raspe hude<br/ >
oni prijete carstvu tvomu.<br/ >

  Izrekô je vizijer dosta<br/ >
ka mogu izit zla neizmerna,<br/ >
ako carstvo tvoje osta<br/ >
bez ovoga skupa verna.<br/ >

  Meni ostaje sad objavit<br/ >
ka poguba carstvu prijeti,<br/ >
ako carstvo tve ostavit<br/ >
bude milos pri osveti.<br/ >

  Zato, ako me beside<br/ >
š njegovijem se ne ugađaju,<br/ >
veće očî veće vide,<br/ >
veće ljudi veće znaju.<br/ >

  Nije sumnje, itko u sebi<br/ >
ne misli ino, svak će riti<br/ >
za utvrdit se da je trijebi<br/ >
neprijatelja pogubiti.<br/ >

  I protivit, riječ je luda,<br/ >
da od gospostva u razlogu<br/ >
nije toj nauk stavna suda<br/ >
za utemeljit silu mnogu.<br/ >

  Nu ja ne znam put li oni<br/ >
od vrloće i od bjenja<br/ >
ali je bolji ali oni<br/ >
od milosti i proštenja.<br/ >

  Krvava se ruka vijeku<br/ >
prvom vodom ne oplaka,<br/ >
a nije stabra koga opsijeku<br/ >
da ne uzmnoži zagranaka.<br/ >

  Smioni, bijesni na zlo hrli<br/ >
i opojeni ljudskom krvi<br/ >
bojnici su ovi vrli,<br/ >
i sveđ veća množ ih vrvi.<br/ >

  Strah me, ako vlas tva prija<br/ >
glavu ljutoj zmiji plesati,<br/ >
da ona huđa i otrovnija<br/ >
kude na te ne obrati.<br/ >

  Zaisto šteta velika je<br/ >
da najveće u pogube<br/ >
tve bez svjeta carstvo ostaje<br/ >
vernih sluga ki te ljube. <br/ >

  Ali je sumnja većih zala<br/ >
s druge strane mene smela:<br/ >
er velekrat iskra mala<br/ >
mnogi je oganj razgorjela.<br/ >

  A kad stoji sve da izgine, <br/ >
izgubit je koris malo;<br/ >
tač pomorci svijesni čine:<br/ >
dio mećući, nose ostalo.<br/ >

  Našom glavom kad se smiri<br/ >
vojska ohola, carstvo opeta<br/ >
lasno dva, tri i četiri<br/ >
nać će roba cjeća svjeta.<br/ >

  Nu ako carstvo, s mnogom smećom<br/ >
gdi mu protiv vojska ustaće,<br/ >
među srećom i nesrećom<br/ >
sebe izgubi, koga nać će?<br/ >

  Ali vik to dosle ne bi,<br/ >
a pobunâ i prije slidi.<br/ >
Sve bit može; svijet na sebi<br/ >
čudnih stvari svakčas vidi.<br/ >

  Često ravan put se čini<br/ >
hridî strmijeh sred litica;<br/ >
i lav mnokrat u planini<br/ >
pića ostane drobnih ptica.<br/ >

  Mnoge zgode nove biše<br/ >
u bremena prednjih ljeta,<br/ >
koje od sebe ostaviše<br/ >
izgled nami sad opeta;<br/ >

  mnogo toprv još će iziti<br/ >
u ovo naše sada brime,<br/ >
od kih za izgled na svem sviti<br/ >
nakon nas će ostat ime,<br/ >

  ter jak sve što je njegda bilo,<br/ >
sve sada se pripovijeda,<br/ >
tač sadanje svako dilo<br/ >
spovijedaće se unaprijeda.<br/ >

  Ali silom hoću očitom<br/ >
da bojnici ne smiju ljuti<br/ >
tebi caru pričestitom<br/ >
u kraj skuta dotegnuti -<br/ >

  a i da smiju, u saraju<br/ >
tvoji dvorani i ostale<br/ >
sluge ke ti verne ostaju,<br/ >
da se odrvu njih navale.<br/ >

  Gdi je sad sila taj združena<br/ >
ka protiv im smjeće iziti<br/ >
za od ognja, za od plijena<br/ >
tvoj grad, tvoj puk obraniti?<br/ >

  Ah, gani se, i odluka<br/ >
bud' tve vlasti mirna sada:<br/ >
imaj milos vrhu puka,<br/ >
imaj milos vrhu grada.<br/ >

  To li te je slidit želja<br/ >
vizijerove bojne svjete<br/ >
i na rasap neprijatelja<br/ >
put uzeti od osvete,<br/ >

  plam ugasi u tvom stanu,<br/ >
doma štedi krv junakâ,<br/ >
a prolij ju za obranu<br/ >
od kraljevstva tvojijeh paka. <br/ >

  Razdijeli ih sjemo tamo<br/ >
krstjanskoj se oprijet vlasti;<br/ >
tako i tamo i ovamo<br/ >
neprijatelji tvoji će pasti.<br/ >

  Ili izgubit, ili dobit <br/ >
oni budu, rijet je trijebi<br/ >
da svakako ima to bit<br/ >
s obje strane koris tebi.<br/ >

  Ako izgube, tva se osveta<br/ >
bez tve štete ispuniće;<br/ >
to li dobiju oni, opeta<br/ >
uzmnožnije ti carstvo biće.<br/ >

  Što da s' udreš ovdi š njimi,<br/ >
ti bi izgubio s obje strane,<br/ >
ili goru carstvo primi,<br/ >
u dobiti ili ostane.<br/ >

  Ako ti bi imô goru,<br/ >
sve bi užeglo se i oplijenilo,<br/ >
a i u ovomu ne znam dvoru<br/ >
što bi od carstva tvoga bilo. <br/ >

  To li bi ti bolja pala,<br/ >
izgubio bi dobiti one<br/ >
ke bi mogli steć domala<br/ >
proć krstjanom čete smione.<br/ >

  Tako šteta bil' bi odsvudi <br/ >
ili oni, ili ovi,<br/ >
i odonud bi i odovudi<br/ >
tvoji pali vitezovi.<br/ >

  Uzmnožnim te - vlas tva prosti! -<br/ >
ne čini ime neg junaci:<br/ >
kad padu ovi bez milosti,<br/ >
tko ti ostaje? Čijem smo jaci?<br/ >

  Rijećeš: 'Širok svijet je i postran!<br/ >
od četiri dio svakoji -<br/ >
ili naš je il' inostran - <br/ >
množ vitezâ caru goji.'<br/ >

  Pastijeri će iza stada<br/ >
na tvu pomoć s praćam doći,<br/ >
i silam ćeš od Zapada<br/ >
s goranim se oprijet moći?<br/ >

  Tko putnika noćno preža,<br/ >
da mu otme blago iz ruka,<br/ >
i tko crnu zemlju teža<br/ >
i uz volove oruć huka,<br/ >

  i ina čeljad od te vrste<br/ >
hoć da carstvo tvoje obrane,<br/ >
mješte oružja noseć čvrste<br/ >
drenovice i njih grane?<br/ >

  Bez vitezâ, s kijem na glavi<br/ >
stojiš svijetu, tva je vlas ništa,<br/ >
a za izit vitez pravi<br/ >
vo'evat trijebi je na godišta.<br/ >

  Tim domaćih smeća u bijesu<br/ >
čuvajmo se kô od zla prika,<br/ >
er kad naši na nas nijesu,<br/ >
ne bojmo se zdvora vîka.<br/ >

  Ugađajim svud i skladom<br/ >
i malahna stvar uzrasti,<br/ >
a nemirom i zavadom<br/ >
i velika bude pasti.<br/ >

  Pristojnije je veličanstvu,<br/ >
u kom visi tve pristolje,<br/ >
prednje službe dostojanstvu<br/ >
sadanje odbit samovolje,<br/ >

  a najliše gdi osveta<br/ >
bez pogube bit ne more,<br/ >
pače izit carstvu šteta<br/ >
ima očita, i još gore!<br/ >

  Er bez vojske malo paša<br/ >
carstvo Mustafi ako izvadi,<br/ >
kô sad tvu vlas ne pristraša<br/ >
vojska, ako se š njom zavadi?<br/ >

  Tim za od dva zla manje sada<br/ >
obrat u tvôj suprotivi,<br/ >
neka naša glava pada, <br/ >
a tve carstvo mirno živi!<br/ >

  Nu bih iskô s dobrom sprva<br/ >
nabunjenje gasi ovo,<br/ >
u ognju polak suha drva<br/ >
da ne izgori i sirovo.<br/ >

  A pedepsam i osvetam<br/ >
uzet korit jače od sebe<br/ >
nije drugo negli štetam<br/ >
sramotit se bez potrebe.“<br/ >

  Prista, a car, trikrat paše<br/ >
kô pogledom svîm opteče,<br/ >
svrh pristolja, na kom sjaše,<br/ >
tihim glasom stavno reče:<br/ >

  „Čuo sam vaše govorenje,<br/ >
poznô srca verna toli;<br/ >
hoću osveti da proštenje<br/ >
s mojim vitezi sad odoli.<br/ >

  Od rodnoga ljubav grada<br/ >
i od dragoga milos puka<br/ >
otimaju meni sada <br/ >
od osvete sablju iz ruka.<br/ >

  Darivam ih staroj viri<br/ >
spahoglanâ, janjičarâ,<br/ >
neka se idu na četiri<br/ >
strane od svita bit za cara.<br/ >

  Nađ'te način utoliko<br/ >
i za od smrti vas slobodit<br/ >
i s môm časti daj toliko<br/ >
nabunjenoj vojsci ugodit!<br/ >

  Stvar je mučna, ali to je<br/ >
što ugodno vam bit ima;<br/ >
er velika djela stoje<br/ >
namijenjena velicima.“<br/ >

  Čim ovako car odluča<br/ >
i od svih se inih potvrđuje,<br/ >
još Dilaver ne umuča,<br/ >
nu zavapi, da svak čuje:<br/ >

  „Húde kobi, prijeka sluta<br/ >
carsku glavu Višnji ukloni!<br/ >
tko brijeme ište veće puta<br/ >
brijeme gubi, sreću izgoni.<br/ >

  Nu što 'e caru vidjet dobro,<br/ >
ne smijem veće protiviti.<br/ >
Slavna kruno, ja sam obrô<br/ >
jednom gdi hoć za te umriti.<br/ >

  Tko je ovca podno škraka<br/ >
krij se u gorah, pasi travu;<br/ >
ja oni isti sam ki od Poljakâ<br/ >
slobodio sam tvoju glavu.<br/ >

  U pogovor ovo nije:<br/ >
što bih držan, to učinih,<br/ >
a i unaprijed gdi se uzbije,<br/ >
moć ćeš poznat mene i inih.<br/ >

  Žô mi je samo da bojnici<br/ >
moji istočni nijesu uza me,<br/ >
a neka ovi svikolici<br/ >
došli bi i vas Zapad na me!<br/ >

  Nu i bez toga imam silu<br/ >
u ovih rukah još i sade,<br/ >
da od njih glavâ niz gomilu<br/ >
svaliće se mâ kad pade.<br/ >

  Utoliko način ovi<br/ >
sâm se dobar vidi meni,<br/ >
kojem samirit vitezovi<br/ >
mnogi bi se uzbunjeni:<br/ >

  da od vizijerstva velikoga<br/ >
meni uzmeš sad visinu<br/ >
i čas opet mjesta ovoga<br/ >
podaš paši Husainu;<br/ >

  i da vojsci pak navijesti<br/ >
da je odluka tvoja ova:<br/ >
tim je zlamenjem s dobrom česti<br/ >
sve junake pomilova.<br/ >

  I da on nađe da ne ide<br/ >
tvoje carstvo put Istoka, <br/ >
neka smeće zle ne slide<br/ >
već unaprid s toga uzroka.<br/ >

  A uto će donijet brime<br/ >
zgodu da se svak ukroti,<br/ >
i pod carstvom biće tvime <br/ >
svačije smrti i životi.“<br/ >

  Slavni vezir dospje ovako<br/ >
i na njegov svak svijet prista;<br/ >
nu ne tje ga car inako<br/ >
s najvišega dignut mista, <br/ >

  što ga otprije ne utvrdi<br/ >
jakom stražom odasvudi,<br/ >
da mu vrli i zlosrdi<br/ >
skup u ničem ne naudi,<br/ >

  videć mu se da odmetnika<br/ >
ne boji se on nijednoga<br/ >
za života od svjetnika<br/ >
i junaka tolikoga.<br/ >

  Taku stražu druzim poda,<br/ >
a on bez svake straže osta,<br/ >
mneći mu se sred svih zgoda<br/ >
carsko ime da mu 'e dosta.<br/ >

  Ali posred noćnih tmina<br/ >
vijećaše opet i sultana,<br/ >
mati ohola Mustafina, <br/ >
na pogubu cara Osmana.<br/ >

  Ranu staru on pozledi,<br/ >
i muka je nje nemila<br/ >
što s careve zapovijedi<br/ >
od sina se odijelila. <br/ >

  Smrt mu sluti s glasa plačna,<br/ >
pričula bo biješe onada<br/ >
da sred mjesta stoji divjačna<br/ >
svoja u jami velja nada.<br/ >

  Krosto s raspom protivnika <br/ >
misleć ona kakogodi<br/ >
da od poraza smrtna i prika<br/ >
dijete svoje oslobodi,<br/ >

  prigodu joj donije sreća<br/ >
od pobune vojske silne;<br/ >
tim zaprijeti i obeća<br/ >
mladu Osmanu raspe obilne.<br/ >

  Skoro iz smeća tijeh se uzda<br/ >
vidjet carom sina opeta,<br/ >
i u nje ruci da će uzda<br/ >
bit, kô i prije bi, od svijeta,<br/ >

  mučna ohola trpeć žena,<br/ >
koja jednom carstvom vlada,<br/ >
u zabiti zatvorena<br/ >
stat s robinjam inim sada.<br/ >

  Tim da vrlu želju ispuni,<br/ >
hrlo posla po Dauta,<br/ >
zeta svoga, da on nabuni<br/ >
huđe silu skupa ljuta.<br/ >

  U hrvackoj zemlji ovi
<br/ >
od krstjan se rodio bîše;<br/ >
kleti Turci vitezovi<br/ >
djetetom ga zaplijeniše.<br/ >

  I er im se lijep objavi,<br/ >
caru ga su poklonili, <br/ >
ki ga s inom djecom stavi<br/ >
u raskošni saraj mili.<br/ >

  Ter s ljepote kojom sjaše<br/ >
poturči ga u isto brime<br/ >
i, er mu dušu zanošaše,<br/ >
nadješe mu 'Daut' ime,<br/ >

  pod imenom slacim tako<br/ >
bludni Murat u toj doba<br/ >
objavit hteć svakako<br/ >
da on rob je svoga roba.<br/ >

  Tuj uzraste, otle izide<br/ >
pomilovan dobrom svacim,<br/ >
čim ga svijetla puci vide<br/ >
među sucim i junacim.<br/ >

  Vizijer u miru, i u boju<br/ >
bio je carski vojevoda;<br/ >
za ljubovcu sestru svoju<br/ >
sultan Ahmet još mu poda.<br/ >

  Nu er ne dobi on s desnicom<br/ >
ni s junačtvom ni s kriposti<br/ >
negli samim ženskim licom<br/ >
sve tej časti i milosti,<br/ >

  s lica milos čijem poginu,<br/ >
š njom i carska ljubav staja;<br/ >
nu uzdžahu svu visinu<br/ >
još sultane od saraja -<br/ >

  kad smagnutje tuđa blaga,<br/ >
ćud opaka, svijes ohola<br/ >
učiniše caru da ga<br/ >
s vizijerskoga smakne stola.<br/ >

  Tim po smrti cara Ahmata<br/ >
vrh carskoga stola očina<br/ >
on Mustafu stavi brata<br/ >
i Osmana smaknu sina.<br/ >

  Ali opeta Osman, kada<br/ >
carsku očinu sablju opasa,<br/ >
smaknu njega, da nikada<br/ >
ne uzmakne svijetla obraza.<br/ >

  Nu Dautov sin, sultana<br/ >
koga mu je porodila,<br/ >
vrsnik mlada cara Osmana<br/ >
i drug mili u sva dila,<br/ >

  vernom službom, dvorbom dugom<br/ >
i s kreposti vrijednom svakom,<br/ >
zovući se robom, slugom<br/ >
carskim a ne vik rodjakom,<br/ >

  umoli se da opet njega<br/ >
pomiluje car čestiti,<br/ >
ki rumskoga beglerbega<br/ >
ne krati ga učiniti.<br/ >

  Nu pobune ove silos<br/ >
probudi u njem misli hude,<br/ >
pri sramoti da u njoj milos<br/ >
i čâs novu da zabude.<br/ >

  Tim u gluho doba od noći<br/ >
priko straže, ku privari,<br/ >
vješto i skrovno hotje proći<br/ >
on u ženski saraj stari;<br/ >

  gdje ga zvaše tad svekrva<br/ >
na svim strašne dogovore, <br/ >
da Osmanu caru sprva<br/ >
carstvo otmu, pak ga umore.<br/ >

  Ona, tajčas kô ga ugleda,<br/ >
pođe u potaj š njime s strane,<br/ >
da ne čuju njih besjedâ<br/ >
ine robinje i sultane.<br/ >

  Ter s podsmijehom, u kom smeću<br/ >
i omrazu tešku ukaza,<br/ >
ki, za otkrit muku veću,<br/ >
izmijeni uzdah pun poraza,<br/ >

  poče: „Taj čâs čestita ti<br/ >
beglerbegstva rumelskoga!<br/ >
Upiši ju i pozlati<br/ >
i vrh čela stavi svoga!<br/ >

  Je li liste od posluha <br/ >
Dilaver ti učinio,<br/ >
koji njegda za konjuha<br/ >
dostojan ti nije bio?<br/ >

  Osman li ti ih priko noći<br/ >
svojom glavom zabilježi,<br/ >
ki ti u bludnoj nečistoći<br/ >
sveđ uza se sina vriježi?<br/ >

  Ali to je sinu tvomu<br/ >
od sramota plata bila;<br/ >
i varaš se ti u tomu<br/ >
da ti čâs se povratila.<br/ >

  Ah, koja ti čâs uvike<br/ >
iz nečasnijeh djela doć će?<br/ >
Gnusna voda mutne rike<br/ >
ne može oprat nečistoće.<br/ >

  Nu li carska hitros hrla<br/ >
čini želje tve čestite,<br/ >
dokli s vijencom oko grla<br/ >
vrhu zemlje uzvisi te?<br/ >

  Ah, ter scijeniš, o Daute, <br/ >
da u gospostvu opet ti si,<br/ >
čim udorac sablje ljute<br/ >
vrh glave ti svakčas visi?<br/ >

  Car je dijete: stât mu udugo<br/ >
u odluci jednoj nije; <br/ >
sad će jedno, sada drugo<br/ >
lis kim svaki vjetar vije.<br/ >

  A uzroka, kad uzište,<br/ >
nać će vazda zadovolje,<br/ >
da kako te prije potište, <br/ >
da opet tako te i zakolje.<br/ >

  Neprijatelja mučećega<br/ >
boj se, kad te časti odviše:<br/ >
sad te penje, da iz višega<br/ >
dublje pak te satariše.<br/ >

  Ako misliš - misô je tašta! -<br/ >
da si u prednjoj opet slavi:<br/ >
rana otrovna ne zarašta<br/ >
da obilježja ne ostavi.<br/ >

  Od nepravad cić prikora,<br/ >
čijem te pleše breče oholo,<br/ >
zamnjelo je polje i gora,<br/ >
svijet vaskolik zuji okolo.<br/ >

  U pismo se upisalo,<br/ >
raznijelo se po jezicih;<br/ >
i zamazat s dima malo<br/ >
scijeniš rasap šteta pricih?<br/ >

  Carski zet si, carski bio<br/ >
namjesnik si: ne podoba<br/ >
vrh svih više tko je sidio<br/ >
da se u nijedno sniži doba.<br/ >

  Probudi se hrlo tijeme<br/ >
od sna ki te sad pritište!<br/ >
Skoči, osveti! sad je brijeme.<br/ >
Sreti sreću! sada te ište.<br/ >

  Vojska te je slijedit spravna;<br/ >
imaš silu nje u ruci.<br/ >
Ne ckni! vrši što odavna<br/ >
ima sa mnom u odluci!<br/ >

  Vrat' mi sina i ujedno <br/ >
carstvo, život i čâs tebi;<br/ >
što vam se ote nepravedno,<br/ >
priotmi opet njemu i sebi!<br/ >

  Sinu momu i tvôj djeci,<br/ >
o Daute, carstvo poda';<br/ >
ne imaj straha, smiono teci<br/ >
gdi te nosi sreća i zgoda!<br/ >

  Kad s pomoćim od junakâ,<br/ >
snaga i smionos kih je mnoga,<br/ >
ti pogubiš cara opaka <br/ >
i slobodiš sina moga,<br/ >

  spomena ti je ova dosti:<br/ >
pak će u našoj ruci stâti<br/ >
za opeta bez milosti<br/ >
i bratju mu svu poklati.<br/ >

  Ti slobodi cara sveca,<br/ >
stav' na me ina djela gorka!<br/ >
Veće meni tva su djeca<br/ >
neg sinovi od pastorka.<br/ >

  Ja znam, kuća Otmanova <br/ >
na Mustafi sva ostaće<br/ >
i, kad dođe smrt njegova,<br/ >
djeca tvoja kraljevaće.<br/ >

  On na oči žene neće<br/ >
ni misli imat porod ini;<br/ >
a od tve djece tko mu je veće?<br/ >
Ti si njegov zet jedini.<br/ >

  Tva ljubovca sestra je njemu<br/ >
a sin neput; za njim ide<br/ >
po zakonu sinu tvojemu<br/ >
da na dundov sto uzide.<br/ >

  A i Mustafa, sve što užive,<br/ >
car će imenom biti samo:<br/ >
prave opravljat, sudit krive,<br/ >
vladat svijetom mi imamo. <br/ >

  Pripeće se uza nj goru<br/ >
moja volja, tva desnica,<br/ >
i u djelu i u stvoru<br/ >
ti ćeš car bit, ja carica.<br/ >

  Tim veselo naprid stupi,<br/ >
vrlji od vihra, brži od strile!<br/ >
Smetaj, svađaj, buni, upi!<br/ >
Ne mimođi varke i sile!<br/ >

  Za od svijeta carstvo dobit<br/ >
put se ostavit ne ima nijedan;<br/ >
u ino razlog nemo' znobit,<br/ >
paček nastoj bit pravedan!“<br/ >

  Jakno plahi sjever kada<br/ >
priko mraznijeh gora ulijeta<br/ >
u dubravu listopada<br/ >
u ku se oganj jur upreta,<br/ >

  silno dmenje vihra bijesa<br/ >
sve razgara i razdiže,<br/ >
pali, prži, do nebesa<br/ >
strahovite plame diže,<br/ >

  tako planu na riječi ove<br/ >
otprije užežen Daut vrli;<br/ >
veće u srcu kupi, zove,<br/ >
buni, davi, kolje i prli.<br/ >

  Odgovara: „Na visinu<br/ >
carsku ištom da se uzide,<br/ >
svi razlozi neka ginu,<br/ >
vjera i pravda po tleh ide!<br/ >

  Ah, prije dođi čas ugodni<br/ >
da ja ukažem sred bojnikâ <br/ >
časni ljudi i slobodni<br/ >
kô svete se od silnikâ.<br/ >

  Nu govorit djela gdje će<br/ >
saviše su sve besjede.<br/ >
Ostaj zbogom! Pođoh veće<br/ >
car Mustafa da se izvede.<br/ >

  Zautra nam je carstvo u ruci!<br/ >
sresti ga ću ja bez straha.“<br/ >
I u ovoj se veće odluci<br/ >
krenu brži vjetra plaha.<br/ >

  Pođe; nu tim u sultane<br/ >
samireno srce nije;<br/ >
hlepi da jur bio dan svane,<br/ >
što ima biti neka je prije.<br/ >

  Dilji od vika časi brzi<br/ >
čine joj se, misô ju trudi;<br/ >
bez gospostva živjet mrzi,<br/ >
nova ufanja većma budi,<br/ >

  Nu razmisliv opet bolje<br/ >
rano odveće da je toj steći,<br/ >
tim je nova žalos kolje,<br/ >
bez pokoja stoji u smeći.<br/ >

  Tač pri vodah johu bilu<br/ >
dva protivna vjetra biju,<br/ >
proste grane ter pod silu <br/ >
sjemo tamo sveđ joj viju.<br/ >

  Ište za čas da počine<br/ >
i na uzglavje naslanja se,<br/ >
nu opet skače i opet stine,<br/ >
sad od muke znoji sva se. <br/ >

  Misô ju teška čim priklopi,<br/ >
gleda u zemlju punu vaja;<br/ >
sad kraj vidi, sad se topi<br/ >
u pučini gdi nije kraja;<br/ >

  sad pošetom tiho ide,<br/ >
sad se obrće u hod brži,<br/ >
i na čelu joj sve se vide<br/ >
misli u srcu koje drži.

Osman