स्कन्दपुराणम्/खण्डः ६ (नागरखण्डः)/अध्यायः ०३७
॥ सूत उवाच ॥ 
अथापश्यत्स विप्राणां वृन्दं वृन्दारकोपमम्॥ 
संनिविष्टं धरापृष्ठे लीलाभाजि द्विजोत्तमाः॥॥। 
एके वेदविदस्तत्र वेदव्याख्यानतत्पराः॥ 
परस्परं सुसंक्रुद्धा विवदंति जिगीषवः ॥ २ ॥ 
यज्ञविद्याविदोऽन्येऽपि यज्ञाख्यानपरायणाः ॥ 
तत्र विप्राः प्रदृश्यंते शतशो ब्रह्मवादिनः ॥ ३ ॥ 
अन्ये ब्राह्मणशार्दूला वेदांगेषु विचक्षणाः ॥ 
प्रवदंति च संदेहान्वृन्दानामग्रतः स्थिताः ॥ ४ ॥ 
वेदाभ्यासपराश्चान्ये तारनादेन सर्वशः ॥ 
नादयंतो दिशां चक्रं तत्र सम्यग्द्विजोत्तमाः ॥ ५ ॥ 
अन्ये कौतूहलाविष्टाः संचरान्विषमान्मिथः ॥ 
पप्रच्छुर्जहसुश्चान्ये ज्ञात्वा मार्गप्रवर्तिनम् ॥ ६ ॥ 
स्मृतिवादपराश्चान्ये तथान्ये श्रुतिपाठकाः ॥ 
संदेहान्स्मृतिजानन्ये पृच्छंति च परस्परम् ॥ ७ ॥ 
कीर्तयंति तथा चान्ये पुराणं ब्राह्मणोत्तमाः ॥ 
वृद्धानां पुरतस्तत्र सभामध्ये व्यवस्थिताः ॥ ८ ॥ 
अथ तान्स मुनिर्दृष्ट्वा ब्राह्मणान्संशितव्रतान् ॥ 
अभिवाद्य ततः प्राह सादरं विनयान्वितः ॥ ९ ॥ 
मम बुद्धिः समुत्पन्ना शम्भोरायतनं प्रति ॥ 
कर्तुं ब्राह्मणशार्दूलास्तस्मात्स्थानं प्रदर्श्यताम् ॥ ६.३७.१० ॥ 
तवाहं देवदेवस्य शम्भोः प्रासादमुत्तमम् ॥ 
विधायाराधयिष्यामि तमेव वृषभध्वजम् ॥ ११ ॥ 
स एवं जल्पमानोऽपि मुहुर्मुहुरतंद्रितः ॥ 
न तेषामुत्तरं लेभे शुभं वा यदि वाशुभम् ॥ १२ ॥ 
ततः कोपपरीतात्मा समुनिस्तान्द्विजोत्तमान् ॥ 
शशाप तारशब्देन यथा शृण्वंति कृत्स्नशः ॥ १३ ॥ 
॥ दुर्वासा उवाच ॥ ॥ 
विद्यामदो धनमदस्तृतीयोऽभिजनोद्भवः ॥ 
एते मदावलिप्तानामेत एव सतां दमाः ॥ १४ ॥ 
तत्र येऽपि हि युष्माकं मदा एव व्यवस्थिताः ॥ 
यतस्ततोऽन्वयेऽप्येवं भविष्यति मदान्विताः ॥ १५ ॥ 
सदा सौहृदनिर्मुक्ताः पितरोऽपि सुतैः सह ॥ 
भविष्यंति पुरे ह्यस्मिन्किं पुनर्बांधवादयः ॥ १६ ॥ 
एवमुक्त्वा स विप्रेन्द्रो निवृत्तस्तदनन्तरम् ॥ 
अपमानं परं प्राप्य ब्राह्मणानां द्विजोत्तमाः ॥ १७ ॥ 
अथ तन्मध्यगो विप्र आसीद्वृद्धतमः सुधीः ॥ 
सुशील इति विख्यातो वेदवेदांगपारगः ॥ १८ ॥ 
स दृष्ट्वा तं मुनिं क्रुद्धं गच्छंतमपमानितम् ॥ 
सत्वरं प्रययौ पृष्ठे तिष्ठ तिष्ठेति च ब्रुवन्॥ १९ ॥ 
अथासाद्य गतं दूरं प्रणिपत्य मुनिं च सः ॥ 
प्रोवाच क्षम्यतां विप्र विप्राणां वचनान्मम ॥ ६.३७.२० ॥ 
एतैः स्वाध्यायसंपन्नैर्न श्रुतं वचनं तव ॥ 
नोत्तरं तेन संदत्तं सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम् ॥ २१ ॥ 
तस्माद्भूमिर्मया दत्ता शंभुहर्म्यकृते तव ॥ 
अस्मिन्स्थाने द्विजश्रेष्ठ प्रासादं कर्तुमर्हसि ॥ २२ ॥ 
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दुर्वासा हर्षसंयुतः ॥ 
क्षितिदानोद्भवां चक्रे स्वस्ति ब्राह्मणसत्तमाः ॥ 
प्रासादं निर्ममे पश्चात्तस्य वाक्ये व्यवस्थितः ॥ २३ ॥ 
अथ ते ब्राह्मणा ज्ञात्वा सुशीलेन वसुन्धरा ॥ 
देवतायतनार्थाय दत्ता तस्मै तपस्विने ॥ २४ ॥ 
सर्वे कोपसमायुक्ताः सुशीलं प्रति ते द्विजाः ॥ २५ ॥ 
ततः प्रोचुः समासाद्य येन शप्ता दुरात्मना ॥ 
वयं तस्मै त्वया दत्ता प्रासादार्थं वसुन्धरा ॥ २६ ॥ 
तस्मात्त्वमपि चास्माकं बाह्य एव भविष्यसि ॥ 
सुशीलोऽपि हि दुःशीलो नाम्ना संकीर्त्यसे बुधैः ॥ २७ ॥ 
एषोऽपि तापसो दुष्टो यः करोति शिवालयम् ॥। 
नैव तस्य भवेत्सिद्धिश्चापि वर्षशतैरपि ॥ २८ ॥ 
तथा कीर्तिकृतां लोके कीर्तनं क्रियते नरैः ॥ 
ततः संपश्यतां चास्य कीर्तिर्नास्य तु दुर्मतेः ॥ ॥ २९ ॥ 
एष दुःशीलसंज्ञो वै तव नाम्ना भविष्यति ॥ 
प्रासादो नाममात्रेण न संपूर्णः कदाचन ॥ ६.३७.३० ॥ 
यस्मात्सौहृदनिर्मुक्ताः कृतास्तेन वयं द्विजाः ॥ 
मदैस्त्रिभिः समायुक्ताः सर्वान्वयसमन्विताः ॥ ३१ ॥ 
तस्मादेषोऽपि पापात्मा भविष्यति स कोपभाक् ॥ 
तप्तं तप्तं तपो येन संप्रयास्यति संक्षयम्॥ ३२ ॥ 
एवमुक्त्वाथ ते विप्राः कोपसंरक्तलोचनाः ॥ 
दुःशीलं संपरित्यज्य प्रविष्टाः स्वपुरे ततः ॥ ३३ ॥ 
दुःशीलोऽपि बहिश्चक्रे गृहं तस्य पुरस्य च ॥ 
देवशर्मा यथापूर्वं संत्यक्तः पुरवासिभिः ॥ ३४ ॥ 
तस्यान्वयेऽपि ये जातास्ते बाह्याः संप्रकीर्तिताः ॥ 
बाह्याः क्रियासु सर्वासु सर्वेषां पुरवासिनाम् ॥ ३५ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
एवं तेषु द्विजेंद्रेषु शापं दत्त्वा गतेषु च ॥ 
दुर्वासाः प्राह दुःशीलं कोपसंरक्तलो चनः ॥ ३६ ॥ 
मम सिद्धिं गता मंत्राः समर्थाः शत्रुसंक्षये ॥ 
आथर्वणास्तथा चान्ये वेदत्रयसमुद्भवाः ॥ ३७ ॥ 
तस्मादेतत्पुरं कृत्स्नं पशुपक्षि समन्वितम् ॥ 
नाशमद्य नयिष्यामि यथा शत्रोर्हि दुष्टकः ॥ ३८ ॥ 
॥ दुःशील उवाच ॥ ॥ 
नैतद्युक्तं नरश्रेष्ठ तव कर्तुं कथंचन ॥। 
ब्राह्मणानां कृते कर्म ब्राह्मणस्य विशेषतः ॥ ३९ ॥ 
निघ्नंतो वा शपंतो वा वदंतो वापि निष्ठुरम् ॥ 
पूजनीयाः सदा विप्रा दिव्याँल्लोकानभीप्सुभिः ॥ ६.३७.४० ॥ 
ब्राह्मणैर्निर्जितैर्मेने य आत्मानं जयान्वितम् ॥ 
तामिस्रादिषु घोरेषु नरकेषु स पच्यते ॥ ४१ ॥ 
आत्मनश्च पराभूतिं तस्माद्विप्रात्सहेत वै ॥ 
य इच्छेद्वसतिं स्वर्गे शाश्वतीं द्विजसत्तम ॥ ४२ ॥ 
एतेषां ब्राह्मणेंद्राणां क्षेत्रे सिद्धिं समागताः ॥ 
मंत्रास्ते तत्कथं नाशं त्वमेतेषां करिष्यसि ॥ ४३ ॥ 
ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नवते तथा ॥ 
निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ ॥ ४४ ॥ 
तस्मात्कोपो न कर्तव्यः क्षेत्रे चात्र व्यवस्थितैः ॥ 
क्षमां कुरु मुनिश्रेष्ठ कृपां कृत्वा ममोपरि ॥४५ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
स तथेति प्रतिज्ञाय तत्र कृत्वावसत्तपः ॥ 
प्राप्तश्च परमां सिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि ॥ ४६ ॥ 
दुःशीलाख्यः क्षितौ सोऽपि प्रासादः ख्याति मागतः ॥ 
यस्य संदर्शनादेव नरः पापात्प्रमुच्यते ॥ ४७ ॥ 
तस्य मध्यगतं लिंगं शुक्लाष्टम्यां सदा नरः ॥ 
यः पश्यति क्षणं ध्यात्वा नरकं स न पश्यति ॥ ४८ ॥ 
इति श्रीस्कांदे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दुःशीलाख्यप्रासादोत्पत्ति वर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः ॥ ३७ ॥ ॥ छ ॥