विष्णुस्मृतिः/एकपञ्चाषत्तमोऽध्यायः
सुरापः सर्वकर्मवर्जितः कणान्वर्षं अश्नीयात् । । ५१.१  । ।

मलानां मद्यानां चान्यतमस्य प्राशने चान्द्रायणं कुर्यात् । । ५१.२  । ।

लशुनपलाण्डुगृञ्जनैतद्गन्धिविड्वराहग्रामकुक्कुटवानरगोमांसभक्षणे च  । । ५१.३  । ।

सर्वेष्वेतेषु द्विजानां प्रायश्चित्तान्ते भूयः संस्कारं कुर्यात् । । ५१.४  । ।

वपनमेखलादण्डभैक्ष्यचर्याव्रतानि पुनःसंस्कारकर्मणि वर्जनीयानि  । । ५१.५  । ।

शशकशल्यकगोधाखड्गकूर्मवर्जं पञ्चनखमांसाशने सप्तरात्रं उपवसेत् । । ५१.६  । ।

गणगणिकास्तेनगायनान्नानि भुक्त्वा सप्तरात्रं पयसा वर्तेत  । । ५१.७  । ।

तक्षकान्नं चर्मकर्तुश्च  । । ५१.८  । ।

वार्धुषिककदर्यदीक्षितबद्धनिगडाभिशस्तषण्ढानां च  । । ५१.९  । ।

पुंश्चलीदाम्भिकचिकित्सकलुब्धकक्रूरोग्रोच्छिष्टभोजिनां च  । । ५१.१०  । ।

अवीरस्त्री सुवर्णकारसपत्नपतितानां च  । । ५१.११  । ।

पिशुनानृतवादिक्षतधर्मात्मरसविक्रयिणां च  । । ५१.१२  । ।

शैलूषतन्तुवायकृतघ्नरजकानां च  । । ५१.१३  । ।

कर्मकारनिषादरङ्गावतारिवैणशस्त्रविक्रयिणां च  । । ५१.१४  । ।

श्वजीविशौण्डिकतैलिकचैलनिर्णेजकानां च  । । ५१.१५  । ।

रजस्वलासहोपपतिवेश्मानां च  । । ५१.१६  । ।

भ्रूणघ्नावेक्षितं उदक्यासंस्पृष्टं पतत्रिणावलीढं शुना संस्पृष्टं गवाघ्रातं च  । । ५१.१७  । ।

कामतः पदा स्पृष्टं अवक्षुतं  । । ५१.१८  । ।

मत्तक्रुद्धातुराणां च  । । ५१.१९  । ।

अनर्चितं वृथा मांसं च  । । ५१.२०  । ।

पाठीनरोहितराजीवसिंहतुण्डशकुलवर्जं सर्वमत्स्यमांसाशने त्रिरात्रं उपवसेत् । । ५१.२१  । ।

सर्वजलजमांसाशने च  । । ५१.२२  । ।

आपः सुराभाण्डस्थाः पीत्वा सप्तरात्रं शङ्खपुष्पीशृतं पयः पिबेत् । । ५१.२३  । ।

मद्यभाण्डस्थाश्च पञ्चरात्रं  । । ५१.२४  । ।

सोमपः सुरापस्याघ्राय गन्धं उदकमग्नस्त्रिरघमर्षणं जप्त्वा घृतप्राशनं आचरेत् । । ५१.२५  । ।

खरोष्ट्रकाकमांसाशने चान्द्रायणं कुर्यात् । । ५१.२६  । ।

प्राश्याज्ञातं सूनास्थं शुष्कमांसं च  । । ५१.२७  । ।

क्रव्यादमृगपक्षिमांसाशने तप्तकृच्छ्रं  । । ५१.२८  । ।

कलविङ्कप्लवचक्रवाकहंसरज्जुदालसारसदात्यूहशुकसारिकाबकबलाकाकोकिलखञ्जरीटाशने त्रिरात्रं उपवसेत् । । ५१.२९  । ।

एकशफोभयदन्ताशने च  । । ५१.३०  । ।

तित्तिरिकपिञ्जललावकवर्तिकामयूरवर्जं सर्वपक्षिमांसाशने चाहोरात्रं  । । ५१.३१  । ।

कीटाशने दिनं एकं ब्रह्मसुवर्चलां पिबेत् । । ५१.३२  । ।

शुनां मांसाशने च  । । ५१.३३  । ।

छत्राककवकाशने सांतपनं  । । ५१.३४  । ।

यवगोधूमपयोविकारं स्नेहाक्तं शुक्तं खाण्डवं च वर्जयित्वा यत्पर्युषितं तत्प्राश्योपवसेत् । । ५१.३५  । ।

व्रश्चनामेध्यप्रभवान्लोहितांश्च वृक्षनिर्यासान् । । ५१.३६  । ।

शालूकवृथाकृसरसंयावपायसापूपशष्कुलीदेवान्नानि हवींषि च  । । ५१.३७  । ।

गोअजामहिषीवर्जं सर्वपयांसि च  । । ५१.३८  । ।

अनिर्दशाहानि तान्यपि  । । ५१.३९  । ।

स्यन्दिनीसन्धिनीविवत्साक्षीरं च  । । ५१.४०  । ।

अमेध्यभुजश्च  । । ५१.४१  । ।

दधिवर्जं केवलानि च शुक्तानि  । । ५१.४२  । ।

ब्रह्मचर्याश्रमी श्राद्धभोजने त्रिरात्रं उपवसेत् । । ५१.४३  । ।

दिनं एकं चोदके वसेत् । । ५१.४४  । ।

मधुमांसाशने प्राजापत्यं  । । ५१.४५  । ।

बिडालकाकनकुलाखूच्छिष्टभक्षणे ब्रह्मसुवर्चलां पिबेत् । । ५१.४६  । ।

श्वोच्छिष्टाशने दिनं एकं उपोषितः पञ्चगव्यं पिबेत् । । ५१.४७  । ।

पञ्चनखविण्मूत्राशने सप्तरात्रं  । । ५१.४८  । ।

आमश्राद्धाशने त्रिरात्रं पयसा वर्तेत  । । ५१.४९  । ।

ब्राह्मणः शूद्रोच्छिष्टाशने सप्तरात्रं  । । ५१.५०  । ।

वैश्योच्छिष्टाशने पञ्चरात्रं  । । ५१.५१  । ।

राजन्योच्छिष्टाशने त्रिरात्रं  । । ५१.५२  । ।

ब्राह्मणोच्छिष्टाशने त्वेकाहं  । । ५१.५३  । ।

राजन्यः शूद्रोच्छिष्टाशी पञ्चरात्रं  । । ५१.५४  । ।

वैश्योच्छिष्टाशी त्रिरात्रं  । । ५१.५५  । ।

वैश्यः शूद्रोच्छिष्टाशी च  । । ५१.५६  । ।

चण्डालान्नं भुक्त्वा त्रिरात्रं उपवसेत् । । ५१.५७  । ।

सिद्धं भुक्त्वा पराकः  । । ५१.५८  । ।

असंस्कृतान्पशून्मन्त्रैर्नाद्याद्विप्रः कथंचन   ।
मन्त्रैस्तु संस्कृतानद्याच्छाश्वतं विधिं आस्थितः   । । ५१.५९  । ।

यावन्ति पशुरोमाणि तावत्कृत्वेह मारणम्  ।
वृथा पशुघ्नः प्राप्नोति प्रेत्य चेह च निष्कृतिम्  । । ५१.६०  । ।

यज्ञार्थं पशवः सृष्टाः स्वयं एव स्वयंभुवा   ।
यज्ञो हि भूत्यै सर्वस्य तस्माद्यज्ञे वधोऽवधः   । । ५१.६१  । ।

न तादृशं भवत्येनो मृगहन्तुर्धनार्थिनः   ।
यादृशं भवति प्रेत्य वृथा मांसानि खादतः   । । ५१.६२  । ।

ओषध्यः पशवो वृक्षास्तिर्यञ्चः पक्षिणस्तथा   ।
यज्ञार्थं निधनं प्राप्ताः प्राप्नुवन्त्युच्छ्रितीः पुनः   । । ५१.६३  । ।

मधुपर्के च यज्ञे च पितृदैवतकर्मणि   ।
अत्रैव पशवो हिंस्या नान्यत्रेति कथंचन   । । ५१.६४  । ।

यज्ञार्थेषु पशून्हिंसन्वेदतत्त्वार्थविद्द्विजः   ।
आत्मानं च पशूंश्चैव गमयत्युत्तमां गतिम्  । । ५१.६५  । ।

गृहे गुरावरण्ये वा निवसन्नात्मवान्द्विजः   ।
नावेदविहितां हिंसां आपद्यपि समाचरेत् । । ५१.६६  । ।

या वेदविहिता हिंसा नियतास्मिंश्चराचरे   ।
अहिंसां एव तां विद्याद्वेदाद्धर्मो हि निर्बभौ   । । ५१.६७  । ।

योऽहिंसकानि भूतानि हिनस्त्यात्मसुखेच्छया   ।
स जीवंश्च मृतश्चैव न क्वचित्सुखं एधते   । । ५१.६८  । ।

यो बन्धनवधक्लेशान्प्राणिनां न चिकीर्षति   ।
स सर्वस्य हितप्रेप्सुः सुखं अत्यन्तं अश्नुते   । । ५१.६९  । ।

यद्ध्यायति यत्कुरुते रतिं बध्नाति यत्र च   ।
तदेवाप्नोत्ययत्नेन यो हिनस्ति न किंचन   । । ५१.७०  । ।

नाकृत्वा प्राणिनां हिंसां मांसं उत्पद्यते क्वचित् ।
न च प्राणिवधः स्वर्ग्यस्तस्मान्मांसं विवर्जयेत् । । ५१.७१  । ।

समुत्पत्तिं च मांसस्य वधबन्धौ च देहिनाम्  ।
प्रसमीक्ष्य निवर्तेत सर्वमांसस्य भक्षणात् । । ५१.७२  । ।

न भक्षयति यो मांसं विधिं हित्वा पिशाचवत् ।
स लोके प्रियतां याति व्याधिभिश्च न पीड्यते   । । ५१.७३  । ।

अनुमन्ता विशसिता निहन्ता क्रयविक्रयी   ।
संस्कर्ता चोपहर्ता च खादकश्चेति घातकाः   । । ५१.७४  । ।

स्वमांसं परमांसेन यो वर्धयितुं इच्छति   ।
अनभ्यर्च्य पितॄन्देवान्न ततोऽन्योऽस्त्यपुण्यकृत् । । ५१.७५  । ।

वर्षे वर्षेऽश्वमेधेन यो यजेत शतं समाः   ।
मांसानि च न खादेद्यस्तयोः पुण्यफलं समम्  । । ५१.७६  । ।

फलमूलाशनैर्दिव्यैर्मुन्यन्नानां च भोजनैः   ।
न तत्फलं अवाप्नोति यन्मांसपरिवर्जनात् । । ५१.७७  । ।

मां स भक्षयितामुत्र यस्य मांसं इहाद्म्यहम्  ।
एतन्मांसस्य मांसत्वं प्रवदन्ति मनीषिणः   । । ५१.७८  । ।