स्कन्दपुराणम्/खण्डः ७ (प्रभासखण्डः)/प्रभासक्षेत्र माहात्म्यम्/अध्यायः ०३४
॥ ईश्वर उवाच ॥ ॥ 
सरस्वती वरं प्राप्य वरिष्ठं वडवानलात् ॥ 
पुनस्तं सागरे क्षेप्तुमुद्यता सा मनस्विनी ॥ १ ॥ 
देवादेशात्प्रभासस्य पुरतः संस्थिता तदा ॥ 
समुद्रमाहूय तदा वाडवार्पणकांक्षिणी ॥ २ ॥ 
त्वमादिः सर्वदेवानां त्वं प्राणः प्राणिनां सदा ॥ 
देवादेशाद्गृहाण त्वमागत्यार्णव वाडवम् ॥ ३ ॥ 
एवं संचिंतितो देव्या यदासावंभसांपतिः ॥ 
तथा जलात्समुत्तीर्य समायातो महाद्युतिः ॥ ४ ॥ 
तं दृष्ट्वा विस्मिता देवी दिव्यं विष्णुमिवापरम् ॥ 
श्यामं कमलपत्राक्षं सागरं सुमनोरमम् ॥ ५ ॥ 
विचित्रमाल्याभरणं चित्रवस्त्रानुलेपनम्॥ 
आपगाभिः सरूपाभिः स्त्रीरूपाभिः समावृतम् ॥ ६ ॥ 
एवंविधं समालोक्य सा देवी ब्रह्मणः सुता ॥ 
सरस्वती जलनिधिमुवाचेदं शुचिस्मिता ॥ ७ ॥ 
त्वमग्रजः सर्वभवोद्भवानां त्वं जीवितं जन्मवतां नराणाम् ॥ 
तस्मात्सुराणां कुरु कार्यमिष्टं वह्निं गृहाण त्वमिहोपनीतम् ॥ ८ ॥ 
अत्रांतरे सोऽपि विमृश्य सर्वं कार्यं स्वबुद्ध्या किमिहोपपन्नम् ॥ 
कृत्वाऽनलस्य ग्रहणं मयेदं कार्यं सुराणां विहितं भवेच्च ॥ ९ ॥ 
एवं चिंतयतस्तस्य ग्रहणं रुचितं ततः ॥ 
वाडवाग्नेः समुद्रस्य सुरपीडाकृते यदा ॥ 7.1.34.१० ॥ 
तदा तेन पुरःस्थेन देवी साभिहिता भृशम् ॥ 
वाडवं संप्रयच्छैनं सुरशत्रुं सरस्वति ॥ ११ ॥ 
ततस्तया प्रणम्याशु पितामहपुरःसरान् ॥ 
चारणांश्चारुचित्रांग्या सरस्वत्या दिवि स्थितान् ॥ १२ ॥ 
पुनश्च करसंस्थोऽसौ वाडवोऽभिहितस्तया ॥ 
त्वमपो भक्षयस्वेति सुरैरुक्त इमा इति ॥ १३ ॥ 
एवमुक्त्वा समुद्रस्य तदा देव्या समर्प्पितः ॥ 
वाडवोऽग्निः सरस्वत्या सुरादेशान्महाबलः ॥ १४ ॥ 
तं समर्प्य ततस्तस्मि न्नदी भूत्वा सरस्वती ॥ 
प्रविष्टा सागरं देवी नारदेश्वरमार्गतः ॥ १५ ॥ 
दैत्यसूदनसांनिध्ये दत्त्वार्घ्यं लवणांभसि ॥ 
अर्घ्येश्वरं प्रतिष्ठाप्य दैत्यसूदन पश्चिमे ॥ १६ ॥ 
ततोऽब्धिं संप्रविष्टा सा पंचस्रोता महानदी ॥ 
स्वरूपेणैव सा पुण्या पुनः पुण्यतमाऽभवत् ॥ १७ ॥ 
प्रभासक्षेत्रसंपर्कात्समुद्रस्य च संगमात् ॥ 
सागरोऽपि समासाद्य सरस्वत्यास्तु वाडवम् ॥ 
निर्धनो वै धनं प्राप्याचिन्तयत्क्व क्षिपाम्यहम् ॥ १८ ॥ 
स तेनैव करस्थेन दीप्य मानेन सागरः ॥ 
वह्निना शिखरस्थेन भाति मेरुरिवापरः ॥ १९ ॥ 
तं तथाविधमालोक्य तत्र ये जलचारिणः ॥ 
यादोगणास्ते मुमुचुर्दाहभीता महास्वनम् ॥ 7.1.34.२० ॥ 
तं श्रुत्वा भैरवं शब्दमायातो दैत्यसूदनः ॥ 
आह यादोगणान्सर्वान्मा भैष्ट सुमहाबलाः ॥ २१ ॥ 
यस्मादनेन प्रथमा आपो भक्ष्या न तत्रगाः ॥ 
प्राणिनस्तन्न भेतव्यं भवद्भिस्तु ममाज्ञया ॥ २२ ॥ 
एवमुक्तस्तु कृष्णेन तूष्णींभूता जलेचराः ॥ २३ ॥ 
तूष्णींभूतेषु सर्वेषु  जलजेषु जलेश्वरम् ॥ 
प्राहाच्युतः प्रक्षिप त्वमपां मध्ये तु वाडवम् ॥ २४ ॥ 
अगाधेम्भसि तेनासौ निक्षिप्तो वाडवोऽनलः ॥ 
वरुणेन पिबन्नास्ते तज्जलं सुमहाबलः ॥ २५ ॥ 
तस्योच्छ्वासानिलोद्धूतं तत्तोयं सागराद्बहिः ॥ 
निर्मर्यादेव युवतिरितश्चेतश्चधावति ॥ २६ ॥ 
अथ काले गते देवि शुष्यत्यंबु शनैःशनैः ॥ 
विदित्वा क्षीयमाणास्ता अपो जलनिधिस्ततः ॥ २७ ॥ 
आहैवं पुंडरीकाक्षमपः कुरु त्वमक्षयाः ॥ 
अन्यथा सर्वनाशेन जलानां मामिहाग्रतः ॥ 
भक्षयिष्यत्यसौ वह्निर्वाडवो हि जनार्द्दन ॥ २८ ॥ 
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य समुद्रस्य तु भीषणम् ॥ 
कृतं तदक्षयं तोयमा त्मनो भयनाशनम् ॥ २९ ॥ 
ज्ञात्वा सुराः सर्वमिदं विचेष्टितं कृत्यानलस्यास्य निबंधनं तथा ॥ 
प्रलोभनं तोयपुरःसरा द्विषः पुपूजिरे केशवमत्र चारिणम्॥ 7.1.34.३० ॥ 
एवं सरस्वती प्राप्ता प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् ॥ 
ब्रह्मलोकान्महादेवि सर्वपापप्रणाशिनी ॥ ३१ ॥ 
सोमेशाद्दक्षिणाग्नेये सागरस्य समी पतः ॥ 
संस्थिता तु महादेवी वडवानलधारिणी ॥ ३२ ॥ 
स्नात्वाऽग्नितीर्थे पूर्वं तां पूजयेद्विधिना नरः ॥ 
दंपत्योर्भोजनं तत्र परिधानं सकञ्चु कम् ॥ ३३ ॥ 
दत्त्वा ततो महादेवं पूजयेच्च कपर्द्दिनम् ॥ 
इति वृत्तं पुरा देवि चाक्षुषस्यांतरेऽभवत् ॥ ३४ ॥ 
दधीच्यन्वयजातस्य वाडवस्य महा त्मनः ॥ 
अस्मिन्पुनर्महादेवि प्राप्ते वैवस्वतेंऽतरे ॥ 
और्वस्तु भार्गवे वंशे समुत्पन्नो महाद्विजः ॥ ३५॥ 
संक्षिप्तोऽसौ सरस्वत्या देवमात्रा महाप्रभः॥ 
तावत्स्थास्यत्यपां गर्भे यावन्मन्वतरावधिः ॥ ३६ ॥ 
इति ते कथितं देवि सरस्वत्याः समुद्भवम् ॥ 
श्रुतं पापहरं नृणां कीर्त्तिदं पुण्यवर्द्धनम्॥ ३७ ॥ 
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सरस्वत्यवतारमहिमवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः ॥ ३४ ॥ ॥ छ ॥