बृहस्पतिस्मृतिः/स्त्रीपुंसवर्तनोपायः


पीठिका
एतत्संग्रहणस्योक्तं विधानं संग्रहस्तथा   ।
स्त्रीपुंसवर्तनोपायः श्रूयतां गदतो मम   ।। १,२५.१  ।।

सूक्ष्मेभ्योऽपि प्रसङ्गेभ्यो निवार्या स्त्री स्वबन्धुभिः   ।
श्वश्र्वादिभिर्गुरुस्त्रीभिः पालनीया दिवानिशम्  ।। १,२५.२  ।।

स्वकामे वर्तमाना तु या स्नेहान्न निवारिता   ।
अवश्या सा भवेत्पश्चाद्यथा व्याधिरुपेक्षिता   ।। १,२५.३  ।।

पितृपतिपुत्राणां धर्माः
अप्रयच्छन्पिता काले पतिश्चानुपयन्नृतौ   ।
पुत्रश्चाभक्तदो मातुः गार्ह्यो दण्ड्यश्च धर्मतः   ।। १,२५.४  ।।

यत्र स्त्रियोऽभिपूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवताः   ।
संपदश्च प्रजाः शुद्धाः क्रिया च सफला भवेत् ।। १,२५.५  ।।

आयव्ययेऽन्नसंस्कारे गृहोपस्काररक्षणे   ।
शौचेऽग्निकार्ये संयोज्याः स्त्रीणां शुद्धिरियं स्मृता   ।। १,२५.६  ।।

भर्त्रा पत्नी समभ्यर्च्या वस्त्रालंकारभोजनैः   ।
उत्सवे तु पितृभ्रातृ श्वशुराद्यैश्च बन्धुभिः   ।। १,२५.७  ।।

पतिं या नातिचरति मनोवाक्कायसंयुता   ।
सा भर्तृलोकानाप्नोति सद्भिः साध्वीति चोच्यते   ।। १,२५.८  ।।

स्त्रीदूषणानि
भर्त्रा पित्रा सुतैर्न स्त्री वियुक्तान्यगृहे वसेत् ।
असत्सङ्गे विशेषेण गर्ह्यतां एति सा ध्रुवम्  ।। १,२५.९  ।।

पूर्वोत्थानं गुरुष्वर्वाग्भोजनव्यञ्जनक्रिया   ।
जघन्यासनशायित्वं कर्म स्त्रीणां उदाहृतम्  ।। १,२५.१०  ।।

पानाटनदिवास्वप्नं अक्रिया दूषणं स्त्रियाः   ।। १,२५.११  ।।

आर्तार्ते मुदिते हृष्टा प्रोषिते मलिना कृशा   ।
म्र्ते म्रियेत या पत्यौ सा स्त्री ज्ञेया पतिव्रता   ।। १,२५.१२  ।।

प्रसाधनं नृत्तगीत समाजोत्सवदर्शनम्  ।
मांसमद्याभियोगं च न कुर्यात्प्रोषिते प्रभौ   ।। १,२५.१३  ।।

शरीरार्धं स्मृता जाया पुण्यापुण्यफले समा   ।
अन्वारूढा जीवती[न्ती] च साध्वी भर्तुर्हित्तय सा   ।। १,२५.१४  ।।

नियोगनिसेधः
उक्त्वा नियोगो मनुना निषिद्धः स्वयं एव तु   ।
युगह्रासादशक्योऽयं कर्तुं सर्वैर्विधानतः   ।। १,२५.१६  ।।

तपोज्ञानसमायुक्ताः कृते त्रेतायुगे नराः   ।
द्वापरे च कलौ नृणां शक्तिहानिर्विनिर्मिता   ।। १,२५.१७  ।।

व्रतोपवासनिरता ब्रह्मचर्ये व्यवस्थिता   ।
धर्मदानपरा नित्यं अपुत्रापि दिवं व्रजेत् ।। १,२५.१५  ।।