नारदस्मृतिः/मातृकाः/भाषा
<table>		
		
<td><p>		
	सुनिश्चितबलाधानस्त्वर्थी स्वार्थप्रचोदितः   ।लेखयेत्पूर्वपक्षं तु कृतकार्यविनिश्चयः   ।। २.१  ।।	</p>
<td><p>		
	पूर्वपक्षश्रुतार्थस्तु प्रत्यर्थी तदनन्तरम्  ।पूर्वपक्षार्थसंबन्धं प्रतिपक्षं निवेशयेत् ।। २.२  ।।	</p>
<td><p>		
	श्वो लेखनं वा स लभेत्त्र्यहं सप्ताहं एव वा   ।अर्थी तृतीयपादे तु युक्तं सद्यो ध्रुवं जयी   ।। २.३  ।।	</p>
<td><p>		
	मिथ्या संप्रतिपत्तिर्वा प्रत्यवस्कन्दं एव वा   ।प्राङ्न्यायविधिसाध्यं वा उत्तरं स्याच्चतुर्विधम्  ।। २.४  ।।	</p>
<td><p>		
	मिथ्यैतन्नाभिजानामि तदा तत्र न संनिधिः   ।अजातश्चास्मि तत्काल एवं मिथ्या चतुर्विधा   ।। २.५  ।।	</p>
<td><p>		
	मिथ्या च विपरीतं च पुनः शब्दसमागमम्  ।पूर्वपक्षार्थसंबन्धं उत्तरं स्याच्चतुर्विधम्  ।। २.६  ।।	</p>
<td><p>		
	भाषाया उत्तरं यावत्प्रत्यर्थी न निवेशयेत् ।अर्थी तु लेखयेत्तावद्यावद्वस्तु विवक्षितम्  ।। २.७  ।।	</p>
<td><p>		
	अन्यार्थं अर्थहीनं च प्रमाणागमवर्जितम्  ।लेख्यं हीनाधिकं भ्रष्टं भाषादोषास्तूदाहृताः   ।। २.८  ।।	</p>
<td><p>		
	लब्धव्यं येन यद्यस्मात्स तत्तस्मादवाप्नुयात् ।न त्वन्योऽन्यदथान्यस्मादित्यन्यार्थं इदं त्रिधा   ।। २.९  ।।	</p>
<td><p>		
	मनसाहं अपि ध्यातस्त्वन्मित्रेणेह शत्रुवत् ।अतोऽन्यथा महाक्षान्त्या त्वं इहावेदितो मया   ।। २.१०  ।।	</p>
<td><p>		
	द्रव्यप्रमाणहीनं यत्फलोपाश्रयवर्जितम्  ।प्रमाणवर्जितं नाम लेख्यदोषं तदुत्सृजेत् ।। २.११  ।।	</p>
<td><p>		
	आगमवर्जितं दोषं पूर्वपादे विवर्जयेत् ।एकस्य बहुभिः सार्धं पुरराष्ट्रविरोधकम्  ।। २.१२  ।।	</p>
<td><p>		
	बिन्दुमात्रापदवर्णेष्वेकाविधिष्टया (?)   ।हीनाधिका भवेद्व्यर्था तां यत्नेन विवर्जयेत् ।। २.१३  ।।	</p>
<td><p>		
	भ्रष्टं तु दुःस्थितं यत्स्याज्जलतैलादिभिर्हतम्  ।भाषायां तदपि स्पष्टं विस्पष्टार्थं विवर्जयेत् ।। २.१४  ।।	</p>
<td><p>		
	सत्या भाषा न भवति यद्यपि स्यात्प्रतिष्ठिता   ।बहिश्चेद्भ्रश्यते धर्मान्नियताद्व्यवहारिकात् ।। २.१५  ।।	</p>
<td><p>		
	गन्धमादनसंस्थस्य मयास्यासीत्तदर्पितम्  ।व्यवहारिकधर्मस्य बाह्यं एतन्न सिध्यति   ।। २.१६  ।।	</p>
<td><p>		
	अन्याक्षरनिवेशेन अन्यार्थगमनेन च   ।आकुलं च क्रियादानं क्रिया चैवाकुला भवेत् ।। २.१७  ।।	</p>
<td><p>		
	रागादीनां यदेकेन कोपितः करणे वदेत् ।तदादौ तु लिखेत्सर्वं वादिनः फलकादिषु   ।। २.१८  ।।	</p>
<td><p>		
	निराकुलावबोधाय धर्मस्थैः सुविचारितम्  ।तस्मादन्यद्व्यपोह्यं स्याद्वादिनः फलकादिषु   ।। २.१९  ।।	</p>
<td><p>		
	वादिभ्यां अभ्यनुज्ञातं शेषं च फलके स्थितम्  ।ससाक्षिकं लिखेयुस्ते प्रतिपत्तिं च वादिनोः   ।। २.२०  ।।	</p>
<td><p>		
	वादिभ्यां लिखिताच्छेषं यत्पुनर्वादिना स्मृतम्  ।तत्प्रत्याकलितं नाम स्वपादे तस्य लिख्यते   ।। २.२१  ।।	</p>
<td><p>		
	अर्थिना संनियुक्तो वा प्रत्यर्थिप्रहितोऽपि वा   ।यो यस्यार्थे विवदते तयोर्जयपराजयौ   ।। २.२२  ।।	</p>
<td><p>		
	यो न भ्राता न च पिता न पुत्रो न नियोगकृत् ।परार्थवादी दण्ड्यः स्याद्व्यवहारेऽपि विब्रुवन्  ।। २.२३  ।।	</p>
<td><p>		
	पूर्ववादं परित्यज्य योऽन्यं आलम्बते पुनः   ।वादसंक्रमणाज्ज्ञेयो हीनवादी स वै नरः   ।। २.२४  ।।	</p>
<td><p>		
	सर्वेष्वपि विवादेषु वाक्छले नापहीयते   ।पशुस्त्रीभूम्यृणादाने शास्योऽप्यर्थान्न हीयते   ।। २.२५  ।।	</p>
<td><p>		
	अभियुक्तोऽभियोगस्य यदि कुर्यादपह्नवम्  ।अभियोक्ता दिशेद्देश्यं प्रत्यवस्कन्दितो न चेत् ।। २.२६  ।।	</p>
<td><p>		
	पूर्वपादे हि लिखितं यथाक्षरं अशेषतः   ।अर्थी तृतीयपादे तु क्रियया प्रतिपादयेत् ।। २.२७  ।।	</p>
<td><p>		
	क्रियापि द्विविधा प्रोक्ता मानुषी दैविकी तथा   ।मानुषी लेख्यसाक्षिभ्यां धटादिर्दैविकी स्मृता   ।। २.२८  ।।	</p>
<td><p>		
	दिवा कृते कार्यविधौ ग्रामेषु नगरेषु वा   ।संभवे साक्षिणां चैव दिव्या न भवति क्रिया   ।। २.२९  ।।	</p>
<td><p>		
	अरण्ये निर्जने रात्रावन्तर्वेश्मनि साहसे   ।न्यासस्यापह्नवे चैव दिव्या संभवति क्रिया   ।। २.३०  ।।	</p>
<td><p>		
	कारणप्रतिपत्त्या च पूर्वपक्षे विरोधिते   ।अभियुक्तेन वै भाव्यं विज्ञेयं पूर्वपक्षवत् ।। २.३१  ।।	</p>
<td><p>		
	पलायते य आहूतो मौनी साक्षिपराजितः   ।स्वयं अभ्युपपन्नश्च अवसन्नश्चतुर्विधः   ।। २.३२  ।।	</p>
<td><p>		
	अन्यवादी क्रियाद्वेषी नोपस्थाता निरुत्तरः   ।आहूतप्रपलायी च हीनः पञ्चविधः स्मृतः   ।। २.३३  ।।	</p>
<td><p>		
	मणयः पद्मरागाद्या दीनारादि हिरण्मयम्  ।मुक्ताविद्रुमशङ्खाद्याः प्रदुष्टाः स्वामिगामिनः   ।। २.३४  ।।	</p>
<td><p>		
	गन्धमाल्यं अदत्तं तु भूषणं वास एव वा   ।पादुकेति राजोक्तं तदाक्रामन्वधं अर्हति   ।। २.३५  ।।	</p>
<td><p>		
	पण्यमूल्यं भृतिर्न्यासो दण्डो यच्चावहारकम्  ।वृथादानाक्षिकपणा वर्धन्ते नाविवक्षिताः   ।। २.३६  ।।	</p>
<td><p>		
	मिथ्याभियोगिनो ये स्युर्द्विजानां शूद्रयोनयः   ।तेषां जिह्वां समुत्कृत्य राजा शूले विधापयेत् ।। २.३७  ।।	</p>
<td><p>		
	आज्ञा लेखः पट्टकः शासनं वा आधिः पत्त्रं विक्रयो वा क्रयो वा   ।राज्ञे कुर्यात्पूर्वं आवेदनं यस्तस्य ज्ञेयः पूर्वपक्षः विधिज्ञैः   ।। २.३८  ।।	</p>
<td><p>		
	साक्षिकदूषणे कार्यं पूर्वसाक्षिविशोधनम्  ।शुद्धेषु साक्षिषु ततः पश्चात्साक्ष्यं विशोधयेत् ।। २.३९  ।।	</p>
<td><p>		
	साक्षिसभ्यावसन्नानां दूषणे दर्शनं पुनः   ।स्वचर्यावसितानां तु नास्ति पौनर्भवो विधिः   ।। २.४०  ।।	</p>
<td><p>		
	स्वयं अभ्युपपन्नोऽपि स्वचर्यावसितोऽपि सन्  ।क्रियावसन्नोऽप्यर्हेत परं सभ्यावधारणम्  ।। २.४१  ।।	</p>
<td><p>		
	पक्षानुत्सार्य कार्यस्तु सभ्यैः कार्यविनिश्चयः   ।अनुत्सारितनिर्णिक्ते विरोधः प्रेत्य चेह च   ।। २.४२  ।।	</p>
<td><p>		
	सभैरेव जितः पश्चाद्राज्ञा शास्यः स्वशास्त्रतः   ।जयिने चापि देयं स्याद्यथावज्जयपत्रकम्  ।। २.४३  ।।	</p>
<td><p>		
	व्यवहारमुखं चैतत्पूर्वं उक्तं स्वयंभुवा   ।मुखशुद्धौ हि शुद्धिः स्याद्व्यवहारस्य नान्यथा   ।। २.४४  ।।	</p>
</table>

स्मृतयः