महाभारतम्-13-अनुशासनपर्व-083
भीष्मेण युधिष्ठिरम्प्रति सङ्करजातीनां शीलविभागादिनिरूपणम्।। 1 ।।

13-83-2	एतेन उक्तेन। विधिना प्रकारेण।।
13-83-3	शूद्राणां सेवाद्वारा यज्ञार्थत्वं नतु साक्षात्।।
13-83-4	मातृजात्यौ वैश्यायां वैश्योऽम्बष्ठो नाम। शूद्रायां शूद्रो निषादो नाम पारशवाख्यो भवति।।
13-83-5	शवस्थानतुल्याच्छूद्रात्परमुत्कृष्टम्। परोंशभाग्ब्राह्मणस्यैव पुत्र इति थ.ध.पाठः।।
13-83-6	तन्त्रमुपकरणम्। वयसा ज्येष्ठोऽपि पारशवो द्विजस्य त्रिवर्णजस्य यवीयान् कनीयानेवेति सम्बन्धः।।
13-83-9	अतः स्वपितुरविशिष्ठो नाधिकः सन्नधमः शूद्रो गुरूणां ब्राह्मणादीनां दारप्रधर्षकश्चेत् बाह्यं चाण्डालादिम्।।
13-83-10	विप्रायां क्षत्रियो बाह्यं सूतं स्तोमक्रियापरमिति झ.पाठः।।
13-83-11	वध्यानां चोरादीनां शिरश्छेदादिकार्यकारिणं वद्यघ्नम्।।
13-83-30	चातुर्वर्ण्यस्यैव धर्माः *****न्ने दिहिताः इतरेषां इतरेषां तु जातिभेदानां धर्मनियम इयता च नास्ति।।
13-83-35	निहीन*** रेतःसेक न कुर्यादिति भावः।।
13-83-38	कलुषयोनिजं सङ्करयोनिजम्।।
13-83-39	नानाभावैरार्येभ्यः पृथग्भूताभिश्चेष्टाभिः समन्वितं नरं सङ्करयोनिजं जानीयात्।।
13-83-41	प्रकृतिं योनिम्। नियच्छति गूहितुं न शक्नोतीत्यर्थः।।
13-83-42	यथा तिर्यक्स्थारादिकं बीजगुणं न त्यजत्येवं मनुष्योऽपीत्यर्थः।।
13-83-43	सञ्चन्ने सुगुप्तेऽपि यस्य जन्मनीति शेषः। सः तच्छीलं सङ्करकर्तुः स्वभावम्।।
13-83-46	तस्य सङ्करजस्य शरीरं सत्वेन शास्त्रीयबुद्ध्या न परिकृष्यते न नीचमार्गादपकृष्यते। बीजगुणस्य प्राबल्यात्।।

महाभारतम्/अनुशासनपर्व