नारदस्मृतिः/व्यवहारपदानि/दिव्यानि
<table>		
		
<td><p>		
	यदा साक्षी न विद्यते विवादे वदतां नृणाम्  ।तदा दिव्यैः परीक्षेत शपथैश्च पृथग्विधैः   । । १९.१  । ।	</p>
<td><p>		
	सत्यं वाहनशस्त्राणि गोबीजरजतानि च   ।देवतापितृपादाश्च दत्तानि सुकृतानि च   । । १९.२  । ।	</p>
<td><p>		
	महापराधे दिव्यानि दापयेत्तु महीपतिः   ।अल्पेषु च नरः श्रेष्ठः शपथैः शापयेन्नरम्  । । १९.३  । ।	</p>
<td><p>		
	एते हि शपथाः प्रोक्ताः सुकरास्स्वल्पसंशये   ।साहसेष्वभिशापे च विधिर्दिव्यः प्रकीर्तितः   । । १९.४  । ।	</p>
<td><p>		
	संदिग्धेऽर्थेऽभियुक्तानां प्रच्छन्नेषु विशेषतः   ।दिव्यः पञ्चविधो ज्ञेय इत्याह भगवान्मनुः   । । १९.५  । ।	</p>
<td><p>		
	धटोऽग्निरुदकं चैव विषं कोशश्च पञ्चमः   ।उक्तान्येतानि दिव्यानि दूषितानां विशोधने   । । १९.६  । ।	</p>
<td><p>संदिग्धेष्वभियुक्तानां विशुद्ध्यर्थं महात्मना   ।नारदेन पुनः प्रोक्ताः सत्यानृतविभावनाः   ।वादिनोऽनुमतेनैनं कारयेन्नान्यथा बुधः   । । १९.७  । ।</p>
<td><p>		
	चतुर्हस्तौ तुलापादावुच्छ्रयेण प्रकीर्तितौ   ।षड्ढस्तं तु तयोर्दृष्टं प्रमाणं परिमाणतः   । । १९.८  । ।	</p>
<td><p>		
	पादयोरन्तरं हस्तं भवेदध्यर्धं एव च   ।शिक्यद्वयं समासज्य धटे कर्कटके दृढे   । । १९.९  । ।	</p>
<td><p>		
	तुलयित्वा नरं पूर्वं चिह्नं कुर्याद्धटस्य तु   ।कक्षास्थानेन तं तुल्यं अवतार्य ततो धटात् । । १९.१०  । ।	</p>
<td><p>		
	समयैः परिगृह्यैनं पुनरारोपयेन्नरः   ।तस्मिन्नेवं कृते सा चेत्कक्षे स्थाप्य सुनिश्चला   । । १९.११  । ।	</p>
<td><p>		
	तुलितो यदि वर्धेत शुद्धः स्यान्नात्रे संशयः   ।समो वा हीयमानो वा न विशुद्धो भवेन्नरः   । । १९.१२  । ।	</p>
<td><p>धर्मपर्यायवचनैर्धट इत्यभिधीयसे   ।त्वं वेत्सि सर्वभूतानां पापानि सुकृतानि च   ।त्वं एव धट जानीषे न विदुर्यानि मानुषाः   । । १९.१३  । ।</p>
<td><p>		
	व्यवहाराभिशस्तोऽयं मानुषस्तुल्यते तथा   ।तदेव संशयापन्नं धर्मतस्त्रातुं अर्हसि   । । १९.१४  । ।	</p>
<td><p>		
	अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि लोहस्य विधिं उत्तमम्  ।द्वात्रिंशदङ्गुलानि तु मण्डलान्मण्डलान्तरम्  । । १९.१५  । ।	</p>
<td><p>		
	अष्टाभिर्मण्डलैरेवं अङ्गुलानां शतद्वयम्  ।चतुर्विंशत्समाख्यातं संख्यातत्त्वार्थदर्शिभिः   । । १९.१६  । ।	</p>
<td><p>		
	कल्पितैर्मण्डलैरेवं उषितस्य शुचेरपि   ।सप्ताश्वत्थस्य पत्त्राणि सूत्रेणावेष्ट्य हस्तयोः   । । १९.१७  । ।	</p>
<td><p>		
	विदध्यात्तप्तलोहस्य पञ्चाशत्पलं संमितम्  ।हस्ताभ्यां पिण्डं आदाय शनैः सप्तपदं व्रजेत् । । १९.१८  । ।	</p>
<td><p>		
	न मण्डलं अतिक्रामेन्नाप्यर्वाक्पादयेत्पदम्  ।न च पातयेताप्राप्तः यावद्भूमिर्प्रकल्पिता   । । १९.१९  । ।	</p>
<td><p>		
	तीर्त्वानेन विधानेन मण्डलानि समाहितः   ।अदग्धः सर्वतो यस्तु स विशुद्धो भवेन्नरः   । । १९.२०  । ।	</p>
<td><p>भयाद्वा पातयते यस्त्वदग्धो यो विभाव्यते   ।पुनस्तं हारयेल्लोहं स्थितिरेषा पुरातनी   ।अनेन विधिना कार्यो हुताशसमयः स्मृतः   । । १९.२१  । ।</p>
<td><p>		
	त्वं अग्ने सर्वभूतानां अन्तश्चरसि साक्षिवत् ।सुकृतं दुःकृतं लोकेन्(अ) अज्ञातं विद्यते त्वया   । । १९.२२  । ।	</p>
<td><p>		
	प्रच्छन्नानि मनुष्याणां पापानि सुकृतानि च   ।यथावदेव जानीषे न विदुर्यानि मानुषाः   । । १९.२३  । ।	</p>
<td><p>		
	व्यवहाराभिशस्तोऽयं पुरुषः शुद्धिं इच्छति   ।तदेनं संशयापन्नं धर्मतस्त्रातुं अर्हसि   । । १९.२४  । ।	</p>
<td><p>		
	अतः परं प्रवक्ष्यामि तोयस्य विधिं उत्तमम्  ।नातिक्रूरेण धनुषा प्रेरयेत्सायकत्रयम्  । । १९.२५  । ।	</p>
<td><p>		
	मध्यमस्तु शरो ग्राह्यः पुरुषेण यवीयसा   ।प्रत्यानीतस्य तस्याथ स विशुद्धो भवेन्नरः   । । १९.२६  । ।	</p>
<td><p>		
	अन्यथा न विशुद्धः स्यादेकाङ्गं अपि दर्शयेत् ।स्थानादन्यत्र वा गच्छेद्यस्मिन्पूर्वं निवेषितः   । । १९.२७  । ।	</p>
<td><p>
स्त्रियस्तु न बलात्कार्या न पुमानपि दुर्बलः   ।भीरुत्वाद्योषितो मृत्युः कृशस्यापि बलात्कुर्यात् ।सहसा प्राप्नुयात्सर्वांस्तस्मादेतान्न मज्जयेत् । । १९.२८  । ।	</p>
<td><p>तोयमध्ये मनुष्यस्य गृहीत्वोरू सुसंयतः   । । १९.२९  । ।	</p>
<td><p>		
	सत्यानृतविभागस्य तोयाग्नी स्पष्टकृत्तमौ   ।यतश्चाग्निरभूदस्मात्ततस्तोयं विशिष्यते   । । १९.३०  । ।	</p>
<td><p>		
	क्रियते धर्मतत्त्वज्ञैर्दूषितानां विशोधनम्  ।तस्मात्सत्येन भगवञ् जलेश त्रातुं अर्हसि   । । १९.३१  । ।	</p>
<td><p>		
	अतः परं प्रवक्ष्यामि विषस्य विधिं उत्तमम्  ।तुलयित्वा विषं पूर्वं देयं एतद्धिमागमे   । । १९.३२  । ।	</p>
<td><p>		
	न पूर्वाह्णे न मध्याह्ने न संध्यायां तु धर्मवित् ।शरद्ग्रीष्मवसन्तेषु वर्षासु च न दापयेत् । । १९.३३  । ।	</p>
<td><p>		
	भग्नं च दारितं चैव धूपितं मिश्रितं तथा   ।कालकूटं अलंबुं च विषं यत्नेन वर्जयेत् । । १९.३४  । ।	</p>
<td><p>		
	शार्ङ्गहैमवतं शस्तं गन्धवर्णरसान्वितम्  ।महादोषवते देयं राज्ञा तत्त्वबुभुत्सया   । । १९.३५  । ।	</p>
<td><p>		
	न बालातुरवृद्धेषु नैव स्वल्पापराधिषु   ।विषस्य तु यवान्सप्त दद्याच्छोद्ये घृतप्लुतान्  । । १९.३६  । ।	</p>
<td><p>		
	विषस्य पलषड्भागाद्भागो विंशतिमस्तु यः   ।तं अष्टभागहीनं तु शोध्ये दद्याद्घृतप्लुतम्  । । १९.३७  । ।	</p>
<td><p>		
	यथोक्तेन विधानेन विप्रान्स्प्र्ष्ट्वानुमोदितः   ।सोपवासश्च खादेत देवब्राह्मणसंनिधौ   । । १९.३८  । ।	</p>
<td><p>		
	विषं वेगक्लमापेतं सुखेन यदि जीर्यते   ।विशुद्धं इति तं ज्ञात्वा राजा सत्कृत्य मोक्षयेत् । । १९.३९  । ।	</p>
<td><p>		
	त्वं विष ब्रह्मणः पुत्रः सत्यधर्मरतौ स्थितः   ।शोधयैनं नरं पापात्सत्येनास्यामृतीभव   । । १९.४०  । ।	</p>
<td><p>अतः परं प्रवक्ष्यामि कोशस्य विधिं उत्तमम्  । । १९.४१  । ।	</p>
<td><p>		
	पूर्वाह्णे सोपवासस्य स्नातस्यार्द्रपटस्य च   ।सशूकस्याव्यसनिनः कोशपानं विधीयते   । । १९.४२  । ।	</p>
<td><p>		
	यद्भक्तः सोऽभियुक्तः स्यात्तद्दैवत्यं तु पाययेत् ।सप्ताहाद्यस्य दृश्यते द्विसप्ताहेन वा पुनः   ।प्रत्यात्मिकं तु यत्किंचित्सैव तस्य विभावना   । । २०.४३  । ।	</p>
<td><p>		
	द्विसप्ताहात्परं यस्य महद्वा वैकृतं भवेत् ।नाभियोज्यः स विदुषां कृतकालव्यतिक्रमात् । । २०.४४  । ।	</p>
<td><p>		
	महापराधे निर्धर्मे कृतघ्ने क्लीबकुत्सिते   ।नास्तिकव्रात्यदासेषु कोशपानं विवर्जयेत् । । २०.४५  । ।	</p>
<td><p>		
	यथोक्तेन प्रकारेण पञ्च दिव्यानि धर्मवित् ।दद्याद्राजाभियुक्तानां प्रेत्य चेह च नन्दति   । । २०.४६  । ।	</p>
<td><p>		
	न विषं ब्राह्मणे दद्यान्न लोहं क्षत्रियो हरेत् ।न निमज्ज्याप्सु वैश्यश्च शूद्रः कोशं न पाययेत् । । २०.४७  । ।	</p>
<td><p>		
	वर्षासु न विषं दद्यात्हेमन्ते नाप्सु मज्जयेत् ।न लोहं हारयेद्ग्रीष्मे न कोशं पाययेन्निशि   । । २०.४८  । ।	</p>

</table>
नारदीयधर्मशास्त्रमं समाप्तम्। ।