भृगुसंहिता/षष्ठोऽध्यायः
अथषष्ठोऽध्यायः	
मूधेन्ष्टकाविधिः	
अथवक्ष्येविशेषेण क्रमंमूर्धेष्टकाविधेः   ।	
प्रमुखेयागशालाञ्च कृत्वाचैवविचक्षण   ।। ६.१  ।।	
मध्येवेदिंप्रकल्प्यैव स्थूपिकीलप्रमाणतः   ।	
सभ्यंप्रकल्प्यचप्राच्या माघारंविधिवद्यजेथ् ।। ६.२  ।।	
वेदिमध्येन्यसेद्विद्वान्सुस्निग्धानिर्व्रणादृढाः   ।	
वैष्णवञ्चजपित्वैवचतस्रश्चेष्टकाःक्रमाथ् ।। ६.३  ।।	
किञ्चिदग्रंभवेन्निम्नं मूलेवैकिञ्चिदुन्नतं  ।	
अधोभागेभवेत्पृष्ट मूर्ध्वभागेमुखंभवेथ् ।। ६.४  ।।	
शालिपिष्टमयेनाथ लेखयेदक्षराणितु   ।	
यकारंपूर्वतोलेख्य रकारन्दक्षिणेन्यसेथ् ।। ६.५  ।।	
लकारंपश्चिमेलेख्यवकारे चोत्तरेलिखेथ् ।	
लोहजान्दारुजांवाथ स्थूपिन्तत्रन्यसेद्बुधः   ।। ६.६  ।।	
पादायामसमन्दीघंन्विस्तारंपादसम्मितं  ।	
अग्रमङ्गुलविस्तार मानुपूर्व्यात्कृशन्तथा   ।। ६.७  ।।	
चतुरश्रंभवेन्मूलं त्रिभागै कंसमंयथा   ।	
वृत्तन्तदूर्ध्वतःकुर्याच्छीलीपादमधोन्यसेथ् ।। ६.८  ।।	
विस्तारत्रिगुणायामं विस्तारसमविस्तरं  ।	
तद्द्वयेनसमायोज्य नमंशूलंस्थितंयधा   ।। ६.९  ।।	
पञ्चगव्यैस्समभ्युक्ष्य पुण्याहमपिवाचयेथ् ।	
वास्तुजोमञ्चहुत्वैव पर्यग्निकरणञ्चरेथ् ।। ६.१०  ।।	
मूर्धेष्टकाविधानेन होमङ्कृत्वाविचक्षणः   ।	
पुनःप्रभातेधर्मात्मा यजमानयुतोगुरुः   ।। ६.११  ।।	
शिलादीन्संप्रगृह्यैव विमानेरोपयेत्तधा   ।	
पाणिभ्यांसंप्रगृह्यैव प्राङ्मुखोदङ्मुखोऽपिवा   ।। ६.१२  ।।	
चतुर्वेदादिमन्त्रैश्च शिला इन्द्रादिषुन्यसेथ् ।	
ध्रुवसूक्तञ्जपित्वातु मथ्येस्थूपिंन्यसेत्तधा   ।। ६.१३  ।।	
कालेशिल्पिनमाहूय पूजयित्वा विशेषतः   ।	
शिलाद्युपरिविन्यस्य दृढीकरणमाचरेथ् ।। ६.१४  ।।	
पादबन्धेगलेचैव विमाने परितःक्रमात्विमानदेवाः   ।	
प्राच्यां विष्णुं प्रकुर्वीत यस्य गर्भगृहेस्थितिः   ।। ६.१५  ।।	
दक्षिणेसत्यमूर्तेस्तु पश्चिमेचा च्युतस्य च   ।	
उत्तरेचानिरुद्धस्य स्थितिमेवं प्रकल्पयेथ् ।। ६.१६  ।।	
गलेपुरुषमूर्तिस्तु दक्षिणे नारसिंहकः   ।	
पश्चिमे तु वराहश्च हयग्रीवस्तथोत्तरे   ।। ६.१७  ।।	
सुखसनसमालुक्तं सर्वालङ्कारसंयुतं  ।	
व्यालोद्ध्वकोणकञ्चैव वीशं वाथ मृगेश्वरं  ।। ६.१८  ।।	
वक्रतुण्डं च दुर्गां चाप्यग्रमण्डपभित्तिषु   ।	
स्थितमेवं सुसंस्थाप्य यथालाभं समर्चयेथ् ।। ६.१९  ।।	
द्वारेषु द्वारपालानां स्थितिमेवं प्रकल्पयेथ् ।	
प्रासादलक्षणंप्रोक्तं मण्डपानामथोच्यते   ।। ६.२०  ।।	
स्तंभैष्षोडशभिर्युक्तं मण्डपं श्रीप्रतिष्ठितं  ।	
द्वादशस्तंभसंयुक्तं बीजासनमिति स्मृतं  ।। ६.२१  ।।	
द्वात्रिंशद्गात्रसंयुक्तं जयभद्रेतिकीर्त्यते   ।	
षट्त्रिंशद्गात्रसंयुक्तं नन्द्यावर्तं सुशोभनं  ।। ६.२२  ।।	
चतुर्भिष्षष्टिभिस्त्संभैर्युक्तंश्रीभद्रकं स्मृतं  ।	
स्तंभानां तु शतैर्युक्तं विशालमिति संज्ञितं  ।। ६.२३  ।।	
प्रासादवत्समाख्यातं प्रस्तारं तत्प्रमाणतः   ।	
वाजिनोपरि कर्तव्यं धारकस्तु कलास्तथा   ।। ६.२४  ।।	
स्तंभविष्कंभमुत्सेधं चतुर्भागेनविस्तृतं  ।	
तुलाविस्तारमानेन जयन्तीस्यात्समोन्नता   ।। ६.२५  ।।	
ततो दण्डार्धबाहुल्य मनुमार्गं तदूर्ध्वतः   ।	
इष्टकाभिस्तदूर्ध्वं तु छादयेद्गल कान्वितं  ।। ६.२६  ।।	
पादाधिकमधाध्यर्धं द्विगुणं पादहीनकं  ।	
चतुर्विधमथायामं कर्तव्यं मण्डपस्यतु   ।। ६.२७  ।।	
आयामे तु यथायुक्तं स्तंभानां विधिरुच्यते   ।	
द्विहस्तं वात्रिहस्तं वा चतुर्हस्तमथापिवा   ।। ६.२८  ।।	
स्तंभान्तरं प्रकर्तव्यं यथायुक्ति विशेषतः   ।	
एवङ्क्रमात्समाख्यातं प्राकारमधुनोच्यते   ।। ६.२९  ।।	
पाकारं परितः कुर्यात्प्रासादस्य प्रमाणतः   ।	
प्राकारस्यतुविस्तारं तस्यदण्डमिहोच्यते   ।। ६.३०  ।।	
अन्तर्मण्डलमित्याहु रध्यर्धं दण्डमानतः   ।	
अन्तर्भारमितिप्रोस्तं मध्यभारं द्विदण्डत   ।। ६.३१  ।।	
चतुर्दण्डप्रमाणेन युक्ता मर्यादभित्तिका   ।	
महामर्यादभित्तिस्स्यात्सप्तदण्डप्रमाणतः   ।। ६.३२  ।।	
अध्यर्धद्विगुणं वापि त्रिगुणं वा चतुर्गुणं  ।	
मुखायाममिति प्रोक्तं प्राकाराणां विशेषतः   ।। ६.३३  ।।	
कपोता न्तंसमुत्सेधं भित्तिहस्तप्रमाणतः   ।	
कूटशालायुतं वापि कुर्यात्प्राकारसंयुतं  ।। ६.३४  ।।	
मूलजं तु तलोत्सेधं हस्तमेवं विधीयते   ।	
यथालाभोन्नतं वापि प्रधमावरणं स्मृतं  ।। ६.३५  ।।	
षडङ्गुलं क्रमात्कुर्यान्न्यूनप्राकारकंविदुः   ।	
जलनिर्याणमार्गं स्यात्पदान्ते तटकेऽपिवा   ।। ६.३६  ।।	
प्रधमावरणद्वारं प्रमुखेकल्पयेत्तथा   ।	
द्वितीयावरणद्वारो व्यस्तश्छेन्नास्तिदूषणं  ।। ६.३७  ।।	
विमानोत्सेधतुर्यं वा पोदोनं चार्थमेव वा   ।	
पृधग्गोपुरसंयुक्त मुच्छ्रितं तु समन्तुवा   ।। ६.३८  ।।	
पञ्चप्राकारमित्येवं त्रिप्राकारमथापिवा   ।	
त्रिप्राकारेषडङ्गुल्यं त्रिधाधस्तलनिम्नगं  ।। ६.३९  ।।	
प्राकारेहुच्छ्रयं विन्द्यात्कपोतान्तं तदुत्तमं  ।	
मध्यमं चोत्करान्तेन कलशान्तं तथाधमं  ।। ६.४०  ।।	
एवं प्राकारसंगेन तूत्सेधं त्रिविधं क्रमाथ् ।	
उत्सेधात्पञ्चभागैकं चतुरंशकमेव वा   ।। ६.४१  ।।	
षड्भागैकेन वाकुर्यात्त्रिविधं भित्तिविस्तरं अथ वा   ।	
प्रासादभित्तिस्तु तत्समं भित्तिमेव च   ।। ६.४२  ।।	
गर्भेऽष्टांशोच्छ्रयं श्रेष्ठं सप्तभागेद्विमध्यमं  ।	
पञ्चभागैकमधमं बलिपीठं तथाभवेथ् ।। ६.४३  ।।	
गर्भपञ्चत्रिभागैकं ...  ।	
नवांशेषट्चतुर्भागं मध्यमाधममुत्तमं  ।। ६.४४  ।।	
त्रिधा पैशाचिकं पीठाद्धस्तमात्रं क्रमाद्भवेथ् ।	
द्विहस्तान्तं त्रिहस्तान्तं चतुर्हस्तान्तमुच्यते   ।। ६.४५  ।।	
अधमं मध्यमं श्रेष्ठं त्रिधा पैशाचपीठकं  ।	
सप्तविंशतिभागैश्च सममेवं समुन्नतं  ।। ६.४६  ।।	
द्व्यंशं च पादुका ज्ञेयं चतुरंशं जनिं विदुः   ।	
त्षंशं तु कुंभमित्याहु श्चतुर्थङ्कण्ठमेव च   ।। ६.४७  ।।	
षड्भागं करणेत्याहुर्द्व्यंशं वलकमेव च   ।	
चतुरंशे कपोताश्च अंशेचैवाग्रपट्टिका   ।। ६.४८  ।।	
अध्यर्धं पद्मपुष्पन्तु एकार्धं पद्मपुष्पकं  ।	
एवं सम्यग्विदित्वातु भागेभागे विनिर्दिशेथ् ।। ६.४९  ।।	
	
इति श्रीवैखानसे भगवच्चास्त्रे भृगुप्रोक्तायां संहितायां प्रकीर्णाधिकारे षष्ठोऽध्यायः.