स्कन्दपुराणम्/खण्डः ५ (अवन्तीखण्डः)/रेवा खण्डम्/अध्यायः २११
अध्यायः २११
श्रीमार्कण्डेय उवाच -
आश्चर्यभूतं लोकस्य देवदेवेन यत्कृतम्  ।
तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि नर्मदातटवासिनाम्  ॥ २११.१ ॥
द्विजान् सुकृत्पणान् देवः कुष्ठी भूत्वा ययाच ह  ।
श्राद्धकाले तु सम्प्राप्ते रक्तगन्धानुलेपनः  ॥ २११.२ ॥
स्रवद्बुद्बुदगात्रस्तु मक्षिकाकृमिसंवृतः  ।
दुश्चर्मा दुर्मुखो गन्धी प्रस्खलंश्च पदे पदे  ॥ २११.३ ॥
ब्राह्मणावसथं गत्वा स्खलन्द्वारेऽब्रवीदिदम्  ।
भोभो गृहपते त्वद्य ब्राह्मणैः सह भोजनम्  ॥ २११.४ ॥
त्वद्गृहे कर्तुमिच्छामि ह्येभिः सह सुसंस्कृतम्  ।
ततस्तं ब्रह्माणं दृष्ट्वा यजमानसमन्विताः  ॥ २११.५ ॥
स्रवन्तं सर्वगात्रेषु धिग्धिगित्येवमब्रुवन्  ।
निर्गच्छस्वाशु दुर्गन्ध गृहाच्छीघ्रं द्विजाधम  ॥ २११.६ ॥
अभोज्यमेतत्सर्वेषां दर्शनात्तव सत्कृतम्  ।
एवमेव तथेत्युक्त्वा देवदेवो महेश्वरः  ॥ २११.७ ॥
जगामाकाशममलं दृश्यमानो द्विजोत्तमैः  ।
गते चादर्शनं देवे स्नात्वाभ्युक्ष्य समन्ततः  ॥ २११.८ ॥
भुञ्जतेऽस्म द्विजा राजन्यावत्पात्रे पृथक्पृथक् ।
यत्रयत्र च पश्यन्ति तत्रतत्र कृमिर्बहुः  ॥ २११.९ ॥
दृष्ट्वा विस्मयमापन्नाः सर्वे किमिति चाब्रुवन्  ।
ततः कश्चिदुवाचेदं ब्राह्मणो गुणवानजः  ॥ २११.१० ॥
योगीन्द्रः शङ्कया तत्र बहुविप्रसमागमे  ।
योऽत्र पूर्वं समायातः स योगी परमेश्वरः  ॥ २११.११ ॥
तस्येदं क्रीडितं मन्ये भर्त्सितस्य विपाकजम्  ।
फलं भवति नान्यस्य ह्यतिथेः शास्त्रनिश्चयात् ॥ २११.१२ ॥
सम्पूज्य परमात्मा वै ह्यतिथिश्च विशेषतः  ।
श्राद्धकाले तु सम्प्राप्तमतिथिं यो न पूजयेत् ॥ २११.१३ ॥
पिशाचा राक्षसास्तस्य तद्विलुम्पन्त्यसंशयम्  ।
रूपान्वितं विरूपं वा मलिनं मलिनाम्बरम्  ॥ २११.१४ ॥
योगीन्द्रं श्वपचं वापि अतिथिं न विचारयेत् ।
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य यजमानपुरोगमाः  ॥ २११.१५ ॥
ब्राह्मणा द्विजमन्वेष्टुं धाविताः सर्वतोदिशम्  ।
तावत्कथंचित्केनापि गहनं वनमाश्रितः  ॥ २११.१६ ॥
दृष्टो दृष्ट इति प्रोक्तं तेन ते सर्व आगताः  ।
ततः पश्यन्ति तं विप्रं स्थाणुवन्निश्चलं स्थितम्  ॥ २११.१७ ॥
क्रन्दते न चलति स्पन्दते न च पश्यति  ।
जल्पन्ति करुणं केचित्स्तुवन्ति च तथापरे  ॥ २११.१८ ॥
वाग्भिः सततमिष्टाभिः स्तूयमानस्त्रिलोचनः  ।
क्षुधार्दितानां देवेश ब्राह्मणानां विशेषतः  ।
विनष्टमन्नं सर्वेषां पुनः संकर्तुमर्हसि  ॥ २११.१९ ॥
श्रुत्वा तु वचनं तेषां ब्राह्मणानां युधिष्ठिर  ।
परया कृपया देवः प्रसन्नस्तानुवाच ह  ॥ २११.२० ॥
मया प्रसन्नेन महानुभावास्तदेव वोऽन्नं विहितं सुधेव  ।
भुञ्जन्तु विप्राः सह बन्धुभृत्यैरर्चन्तु नित्यं मम मण्डलं च  ॥ २११.२१ ॥
ततश्चायतनं पार्थ देवदेवस्य शूलिनः  ।
मुण्डिनामेति विख्यातं सर्वपापहरं शुभम्  ।
कार्त्तिक्यां तु विशेषेण गयातीर्थेन तत्समम्  ॥ २११.२२ ॥

॥ इति  श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे मुण्डितीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामैकादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥