बृहत्संहिता/अध्यायः ९
९ शुक्रचाराध्यायः ।।
 नागगजाइरावतवृषभगोजरद्गवमृगाजदहनऽख्याः ।	
 अश्विन्याद्याः कैश्चित्त्रिभाः क्रमाद्वीथयः कथिताः ।।	९.०१ ।।
 नागा तु पवनयाम्यानलानि पैतामहात्त्रिभास्तिस्रः ।	
 गोवीथ्यां अश्विन्यः पौष्णं द्वे चापि भद्रपदे ।।	९.०२ ।।
 जारद्गव्यां श्रवणात्त्रिभं मृगऽख्या त्रिभं तु मैत्रऽद्यम् ।	
 हस्तविशाखात्वाष्ट्राण्यजैत्यषाढाद्वयं दहना ।।	९.०३ ।।
 तिस्रस्तिस्रस्तासां क्रमादुदङ्मध्ययाम्यमार्गस्थाः ।	
 तासां अप्युत्तरमध्य*दक्षिणेन स्थितएकैका[क्.दक्षिणावस्थितैकैका] ।।	९.०४ ।।
 वीथीमार्गानपरे कथयन्ति यथास्थितान्भमार्गस्य ।	
 नक्षत्राणां तारा याम्योत्तरमध्यमास्तद्वत् ।।	९.०५ ।।
 उत्तरमार्गो याम्यऽदि निगदितो मध्यमस्तु भाग्यऽद्यः ।	
 दक्षिणमार्गोआषाढाआदि कैश्चिदेवं कृता मार्गाः ।।	९.०६ ।।
 *ज्यौतिषम्[क्.ज्योतिसम्] आगमशास्त्रं विप्रतिपत्तौ न योग्यं अस्माकम् ।	
 स्वयं एवा विकल्पयितुं किन्तु बहूनां मतं वक्ष्ये ।।	९.०७ ।।
 उत्तरवीथिषु शुक्रः सुभिक्षशिवकृद्गतो +अस्तं उदयं *च[क्.वा] ।	
 मध्यासु मध्यफलदः कष्टफलो दक्षिणस्थासु ।।	९.०८ ।।
 अत्युत्तमौत्तमोनं सममध्यन्यूनं अधमकष्टफलम् ।	
 *कष्टतरं[क्.कष्टतमं] सौम्यऽद्यासु वीथिषु यथाक्रमं ब्रूयात् ।।	९.०९ ।।
 भरणीपूर्वं मण्डलं ऋक्षचतुष्कं सुभिक्षकरं आद्यम् ।	
 वङ्गाङ्गमहिष*बाह्लिक[क्.वाह्लिक]कलिङ्गदेशेषु भयजननम् ।।	९.१० ।।
 अत्रौदितं आरोहेद्ग्रहो +अपरो यदि सितं ततो हन्यात् ।	
 भद्राश्वशूरसेनकयौधेयककोटिवर्षनृपान् ।।	९.११ ।।
 भचतुष्टयं आर्द्राआद्यं द्वितीयं अमिताम्बुसस्यसम्पत्त्यै ।	
 विप्राणां अशुभकरं विशेषतः क्रूरचेष्टानाम् ।।	९.१२ ।।
 अन्येनात्रऽक्रान्ते म्लेच्छा*आटविक[क्.& ऊ.आतविका]श्वजीविगोमन्तान् ।	
 गोनर्दनीचशूद्रान्वैदेहांश्चानयः स्पृशति ।।	९.१३ ।।
 विचरन्मघाआदिपञ्चकं उदितः सस्यप्रणाशकृत्शुक्रः ।	
 क्षुत्तस्करभयजननो नीचौन्नतिसङ्करकरश्च ।।	९.१४ ।।
 पित्र्याद्ये +अवष्टब्धो हन्त्यन्येनऽविकान्शबरशूद्रान् ।	
 पुण्ड्राअपरान्त्यशूलिकवनवासिद्रविडसामुद्रान् ।।	९.१५ ।।
 स्वात्याद्यं भत्रितयं मण्डलं एतच्चतुर्थं अभयकरम् ।	
 ब्रह्मक्षत्रसुभिक्षाभिवृद्धये मित्रभेदाय ।।	९.१६ ।।
 अत्राक्रान्ते मृत्युः किरातभर्तुःपिनष्टि चैक्ष्वाकून् ।	
 प्रत्यन्तावन्तिपुलिन्दतङ्गणान्शूरसेनांश्च ।।	९.१७ ।।
 ज्येष्ठाआद्यं पञ्चऋक्षं क्षुत्तस्कररोगदं प्रबाधयते ।	
 काश्मीराश्मकमत्स्यान्सचारुदेवीनवन्तींश्च ।।	९.१८ ।।
 *अत्रारोहेद्द्रविडऽभीराम्बष्ठ[क्.आरोहे +अत्राभीरान्द्रविडाम्बष्ठ]त्रिगर्तसौराष्ट्रान् ।	
 नाशयन्ति सिन्धुसौवीरकांश्च काशिईश्वरस्य वधः ।।	९.१९ ।।
 षष्ठं षण्नक्षत्रं शुभं एतन्मण्डलं धनिष्ठाआद्यम् ।	
 भूरिधनगोकुलऽकुलं अनल्पधान्यं क्व चित्सभयम् ।।	९.२० ।।
 अत्र*आरोहेच्[क्.आरोहे]शूलिकगान्धारावन्तयः प्रपीड्यन्ते ।	
 वैदेहवधः प्रत्यन्तयवनशकदासपरिवृद्धिः ।।	९.२१ ।।
 अपरस्यां स्वात्याद्यं ज्येष्ठाआद्यं चापि मण्डलं शुभदम् ।	
 पित्र्यऽद्यं पूर्वस्यां शेषाणि यथोक्तफलदानि ।।	९.२२ ।।
 दृष्टो *+अनस्तमिते[क्.+अनस्तगते +अर्के] भयकृत्क्षुद्रोगकृत्समस्तं अहः ।	
 *अर्धदिवसे[क्.अर्थदिवसं] च सैन्दुर्नृपबलपुरभेदकृत्शुक्रः ।।	९.२३ ।।
 भिन्दन्गतो +अनलऋक्षं कूलातिक्रान्तवारिवाहाभिः ।	
 अव्यक्ततुङ्गनिम्ना समा सरिद्भिर्भवति धात्री ।।	९.२४ ।।
 प्राजापत्ये शकटे भिन्ने कृत्वाइव पातकं वसुधा ।	
 केशास्थिशकलशबला कापालं इव व्रतं धत्ते ।।	९.२५ ।।
 सौम्यौपगतो रससस्यसंक्षयायौशनाः समुद्दिष्टः ।	
 आर्द्रागतस्तु कोशलकलिङ्गहा सलिलनिकरकरः ।।	९.२६ ।।
 अश्मकवैदर्भाणां पुनर्वसुस्थे सिते महाननयः ।	
 पुष्ये पुष्टा वृष्टिर्*विद्याधररण[ऊ.विद्याधर]विमर्दश्च ।।	९.२७ ।।
 आश्लेषासु भुजङ्गमदारुणपीडावहश्चरन्शुक्रः ।	
 भिन्दन्मघां महामात्रदोषकृद्भूरिवृष्टिकरः ।।	९.२८ ।।
 भाग्ये शबरपुलिन्दप्रध्वंसकरो +अम्बुनिवहमोक्षाय ।	
 आर्यम्णे कुरुजाङ्गलपाञ्चालघ्नः सलिलदायी ।।	९.२९ ।।
 कौरवचित्रकराणां हस्ते पीडा जलस्य च निरोधः ।	
 कूपकृदण्डजपीडा चित्रास्थे शोभना वृष्टिः ।।	९.३० ।।
 स्वातौ प्रभूतवृष्टिर्दूतवणिग्नाविकान्स्पृशत्यनयः ।	
 ऐन्द्राग्ने +अपि सुवृष्टिर्वणिजां च भयं विजानीयात् ।।	९.३१ ।।
 मैत्रे क्षत्रविरोधो ज्येष्ठायां क्षत्रमुख्यसन्तापः ।	
 मौलिकभिषजां मूले त्रिष्वपि चएतेष्वनावृष्टिः ।।	९.३२ ।।
 आप्ये सलिलजपीडा विश्वेशे व्याधयः प्रकुप्यन्ति ।	
 श्रवणे श्रवणव्याधिः *पाखण्डि[क्.पाषण्डि]भयं धनिष्ठासु ।।	९.३३ ।।
 शतभिषजि शौण्डिकानां *अजैकभे[क्.अजैकपे] द्यूतजीविनां *पीडां[क्.पीडा] ।	
 कुरुपाञ्चालानां अपि करोति चास्मिन्सितः सलिलम् ।।	९.३४ ।।
 आहिर्बुध्न्ये फलमूलतापकृद्यायिनां च रेवत्याम् ।	
 अश्विन्यां हयपानां याम्ये तु किरातयवनानाम् ।।	९.३५ ।।
 *चतुर्दशीं पञ्चदशीं तथाअष्टमीं[क्.चतुर्दशे पञ्चदशे तथाष्टमे] तमिस्रपक्षस्य *तिथिं[क्.तिथौ] भृगोः सुतः ।	
 यदा व्रजेद्दर्शनं अस्तं एति वा तदा मही वारिमयीव लक्ष्यते ।।	९.३६ ।।
 गुरुर्भृगुश्चापरपूर्वकाष्ठयोः परस्परं सप्तमराशिगौ यदा ।	
 तदा प्रजा रुग्भयशोकपीडिता न वारि पश्यन्ति पुरन्दरौज्झितम् ।।	९.३७ ।।
 यदा स्थिता जीवबुधऽरसूर्यजाः सितस्य सर्वे +अग्रपथानुवर्तिनः ।	
 नृनागविद्याधरसङ्गरास्तदा भवन्ति वाताश्च समुच्छ्रितान्तकाः ।।	९.३८ ।।
 न मित्रभावे सुहृदो व्यवस्थिताः क्रियासु सम्यग्न रता द्विजातयः ।	
 न चाल्पं अप्यम्बु ददाति वासवो भिनत्ति वज्रेण शिरांसि भूभृताम् ।।	९.३९ ।।
 शनैश्चरे म्लेच्छविडालकुञ्जराः खरा महिष्यो +असितधान्यशूकराः ।	
 पुलिन्दशूद्राश्च सदक्षिणापथाः क्षयं व्रजन्त्यक्षिमरुद्गदौद्भवैः ।।	९.४० ।।
 निहन्ति शुक्रः क्षितिजे +अग्रतः *प्रजां[क्.प्रजा] हुताशशस्त्रक्षुदवृष्टितस्करैः ।	
 चराचरं व्यक्तं अथौत्तरापथं दिशो +अग्निविद्युद्रजसा च पीड्येत् ।।	९.४१ ।।
 बृहस्पतौ हन्ति पुरःस्थिते सितः सितं समस्तं द्विजगोसुरालयान् ।	
 दिशं च पूर्वां करकासृजो +अम्बुदा गले गदा भूरि भवेच्च शारदम् ।।	९.४२ ।।
सौम्यो +अस्तौदयोः पुरो भृगुसुतस्यावस्थितस्तोयकृद्	
रोगान्पित्तज*कामलांश्[क्.कामलां क्ऽस्त्र्. कामलाम्शोर्कामलाश्] च कुरुते पुष्णाति च *ग्रैष्मिकान्[क्.ग्रैष्मिकम्] ।	
हन्यात्प्रव्रजितऽग्निहोत्रिकभिषग्रङ्गोपजीव्यान्हयान्	
वैश्यान्गाः सह वाहनैर्नरपतीन्पीतानि पश्चाद्दिशम् ।।	९.४३ ।।
शिखिभयं अनलाभे शस्त्रकोपश्च रक्ते	
कनकनिकषगौरे व्याधयो दैत्यपूज्ये ।	
हरितकपिलरूपे श्वासकासप्रकोपः	
पतति न सलिलं खाद्भस्मरूक्षासिताभे ।।	९.४४ ।।
 दधिकुमुदशशाङ्ककान्तिभृत्स्फुटविकसत्किरणो बृहत्तनुः ।	
 सुगतिरविकृतो जयान्वितः कृतयुगरूपकरः सिताह्वयः ।।	९.४५ ।।