स्कन्दपुराणम्/खण्डः ५ (अवन्तीखण्डः)/रेवा खण्डम्/अध्यायः १६७
अध्याय १६७

युधिष्ठिर उवाच -
नर्मदादक्षिणे कूले त्वच्चिह्नेनोपलक्षितम्  ।
तीर्थमेतन्ममाख्याहि सम्भवं च महामुने  ॥ १६७.१ ॥

मार्कण्डेय उवाच -
पुरा कृतयुगस्यादौ दक्षिणे गिरिमुत्तमम्  ।
विन्ध्यं सर्वगुणोपेतं नियतो नियताशनः  ॥ १६७.२ ॥
ऋषिसङ्घैः कृतातिथ्यो दण्डके न्यवसं चिरम्  ।
उषित्वा सुचिरं कालं वर्षाणामयुतं सुखी  ॥ १६७.३ ॥
तानृषीन् समनुज्ञाप्य शिष्यैरनुगतस्ततः  ।
निवृत्तः सुमहाभाग नर्मदाकूलमागतः  ॥ १६७.४ ॥
पुण्यं च रमणीयं च सर्वपापविनाशनम्  ।
कृत्वाहमास्पदं तत्र द्विजसंघसमायुतः  ॥ १६७.५ ॥
ब्रह्मचारिभिराकीर्णं गार्हस्थ्ये सुप्रतिष्ठितैः  ।
वानप्रस्थैश्च यतिभिर्यताहारैर्यतात्मभिः  ॥ १६७.६ ॥
तपस्विभिर्महाभागैः कामक्रोधविवर्जितैः  ।
तत्राहं वर्षमयुतं तपः कृत्वा सुदारुणम्  ॥ १६७.७ ॥
आराधयं वासुदेवं प्रभुं कर्तारमीश्वरम्  ।
जपंस्तपोभिर्नियमैर्नर्मदाकूलमाश्रितः  ॥ १६७.८ ॥
ततस्तौ वरदौ देवौ समायातौ युधिष्ठिर  ।
प्रत्यक्षौ भास्करौ राजन्नुमाश्रीभ्यां विभूषितौ  ॥ १६७.९ ॥
प्रणम्याहं ततो देवौ भक्तियुक्तो वचोऽब्रुवम्  ।
भवन्तौ प्रार्थयामि स्म वरार्हौ वरदौ शिवौ  ॥ १६७.१० ॥
धर्मस्थितिं महाभागौ भक्तिं वानुत्तमां युवाम्  ।
अजरो व्याधिरहितः पञ्चविंशतिवर्षवत् ।
अस्मिन्स्थाने सदा स्थेयं सह देवैरसंशयम्  ॥ १६७.११ ॥
एवमुक्तौ मया पार्थ तौ देवौ कृष्णशङ्करौ  ।
मामूचतुः प्रहृष्टौ तौ निवासार्थं युधिष्ठिर  ॥ १६७.१२ ॥
देवावूचतुः  ।
अस्मिन्स्थाने स्थितौ विद्धि सह देवैः सवासवैः  ।
एवमुक्त्वा ततो देवौ तत्रैवान्तरधीयताम्  ॥ १६७.१३ ॥
अहं च स्थापयित्वा तौ शङ्करं कृष्णमव्ययम्  ।
कृतकृत्यस्ततो जातः सम्पूज्य सुसमाहितः  ॥ १६७.१४ ॥
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम्  ।
मार्कण्डेश्वरनाम्ना वै विष्णुं त्रिभुवनेश्वरम्  ॥ १६७.१५ ॥
स गच्छेत्परमं स्थानं वैष्णवं शैवमेव च  ।
घृतेन पयसा वाथ दध्ना च मधुना तथा  ॥ १६७.१६ ॥
नार्मदेनोदकेनाथ गन्धधूपैः सुशोभनैः  ।
पुष्पोपहारैश्च तथा नैवेद्यैर्नियतात्मवान्  ॥ १६७.१७ ॥
एवं विष्णोः प्रकुर्वीत जागरं भक्तितत्परः  ।
स्नानादीनि तथा राजन्प्रयतः शुचिमानसः  ॥ १६७.१८ ॥
ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे चतुर्दश्यामुपोषितः  ।
द्वादश्यां कारयेद्देवपूजनं वैष्णवो नरः  ॥ १६७.१९ ॥
एवं कृत्वा चतुर्दश्यामेकादश्यां नरोत्तम  ।
वैष्णवं लोकमाप्नोति विष्णुतुल्यो भवेन्नरः  ॥ १६७.२० ॥
माहेश्वरे च राजेन्द्र गणवन्मोदते पुरे  ।
श्राद्धं च कुरुते तत्र पितॄनुद्दिश्य सुस्थिरः  ॥ १६७.२१ ॥
तस्य ते ह्यक्षयां तृप्तिं प्राप्नुवन्ति न संशयः  ।
नर्मदायां द्विजः स्नात्वा मौनी नियतमानसः  ॥ १६७.२२ ॥
उपास्य सन्ध्यां तत्रस्थो जपं कृत्वा सुशोभनम्  ।
तर्पयित्वा पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाविधि  ॥ १६७.२३ ॥
कृष्णस्य पुरतः स्थित्वा मार्कण्डेशस्य वा पुनः  ।
ऋग्यजुःसाममन्त्रांश्च जपेदत्र प्रयत्नतः  ॥ १६७.२४ ॥
ऋचमेकां जपेद्यस्तु ऋग्वेदस्य फलं लभेत् ।
यजुर्वेदस्य यजुषा साम्ना सामफलं लभेत् ॥ १६७.२५ ॥
एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता  ।
मृतप्रजा तु या नारी वन्ध्या स्त्रीजननी तथा  ॥ १६७.२६ ॥
रुद्रांस्तु विधिवज्जप्त्वा ब्राह्मणो वेदतत्त्ववित् ।
लिङ्गस्य दक्षिणे पार्श्वे स्थापयेत्कलशं शिवम्  ॥ १६७.२७ ॥
रुद्रैकादशभिर्मन्त्रैः स्नापयेत्कलशाम्भसा  ।
पुत्रमाप्नोति राजेन्द्र दीर्घायुषमकल्मषम्  ॥ १६७.२८ ॥
मार्कण्डेश्वरवृक्षान्यो दूरस्थानपि पश्यति  ।
ब्रह्महत्यादिपापेभ्यो मुच्यते शङ्करोऽब्रवीत् ॥ १६७.२९ ॥
य इदं शृणुयाद्भक्त्या पठेद्वा नृपसत्तम  ।
सर्वपापविशुद्धात्मा जायते नात्र संशयः  ॥ १६७.३० ॥
इदं यशस्यमायुष्यं धन्यं दुःखप्रणाशनम्  ।
पठतां शृण्वतां वापि सर्वपापप्रमोचनम्  ॥ १६७.३१ ॥

॥ इति  श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे मार्कण्डेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥