सूर्यसिद्धान्तः/अध्यायः १४
ब्राह्मं दिव्यं तथा पित्र्यं प्राजापत्यं गुरोस्तथा ।	
सौरं च सावनं चान्द्रं आर्क्षं मानानि वै नव ।।	१४.०१ ।। 
चतुर्भिर्व्यवहारो +अत्र सौरचान्द्रार्क्षसावनैः ।	
बार्हस्पत्येन षष्ट्यब्दं ज्ञेयं नान्यैस्तु नित्यशः ।।	१४.०२ ।। 
सौरेण द्युनिशोर्मानं षडशीतिमुखानि च ।	
अयनं विषुवच्चैव संक्रान्तेः पुण्यकालता ।।	१४.०३ ।। 
तुलादि षडशीत्यह्नां षडशीतिमुखं क्रमात् ।	
तच्चतुष्टयं एव स्याद्द्विस्वभावेषु राशिषु ।।	१४.०४ ।। 
षड्विंशे धनुषो भागे द्वाविंशे निमिषस्य च ।	
मिथुनाष्टादशे भागे कन्यायास्तु चतुर्दश ।।	१४.०५ ।। 
ततः शेषाणि कन्याया यान्यहानि तु षोडश ।	
क्रतुभिस्तानि तुल्यानि पितॄणां दत्तं अक्षयम् ।।	१४.०६ ।। 
भचक्रनाभौ विषुवद्द्वितयं समसूत्रगम् ।	
अयनद्वितयं चैव चतस्रः प्रथितास्तु ताः ।।	१४.०७ ।। 
तदन्तरेषु संक्रान्तिद्वितयं द्वितयं पुनः ।	
नैरन्तर्यात्तु संक्रान्तेर्ज्ञेयं विष्णुपदीद्वयम् ।।	१४.०८ ।। 
भानोर्मकरसङ्क्रान्तेः षण्मासा उत्तरायणम् ।	
कर्क्यादेस्तु तथैव स्यात्षण्मासा दक्षिणायनम् ।।	१४.०९ ।। 
द्विराशिनाथ ऋतवस्ततो +अपि शिशिरादयः ।	
मेषादयो द्वादशैते मासास्तैरेव वत्सरः ।।	१४.१० ।। 
अर्कमानकलाः षष्ट्या गुणिता भुक्तिभाजिताः ।	
तदर्धनाड्यः सङ्क्रान्तेरर्वाक्पुण्यं तथा परे ।।	१४.११ ।। 
अर्काद्विनिःसृतः प्राचीं यद्यात्यहरहः शशी ।	
तच्चान्द्रमानं अंशैस्तु ज्ञेया द्वादशभिस्तिथिः ।।	१४.१२ ।। 
तिथिः करणं उद्वाहः क्षौरं सर्वक्रियास्तथा ।	
व्रतोपवासयात्राणां क्रिया चान्द्रेण गृह्यते ।।	१४.१३ ।। 
त्रिंशता तिथिभिर्मासश्चान्द्रः पित्र्यं अहः स्मृतम् ।	
निशा च मासपक्षान्तौ तयोर्मध्ये विभागतः ।।	१४.१४ ।। 
भचक्रभ्रमणं नित्यम् नाक्षत्रं दिनं उच्यते ।	
नक्षत्रनाम्ना मासास्तु ज्ञेयाः पर्वान्तयोगतः ।।	१४.१५ ।। 
कार्तिक्यादिषु संयोगे कृत्तिकादि द्वयं द्वयम् ।	
अन्त्योपान्त्यौ पञ्चमश्च त्रिधा मासत्रयं स्मृतम् ।।	१४.१६ ।। 
वैशाखादिषु कृष्णे च योगः पञ्चदशे तिथौ ।	
कार्त्तिकादीनि वर्षाणि गुरोरस्तोदयात्तथा ।।	१४.१७ ।। 
उदयादुदयं भानोः सावनं तत्प्रकीर्तितम् ।	
सावनानि स्युर्*एतेन यज्ञकालविधिस्तु तैः ।।(डेतन)	१४.१८ ।। 
सूतकादिपरिच्छेदो दिनमासाब्दपास्तथा ।	
मध्यमा ग्रहभुक्तिस्तु सावनेनैव गृह्यते ।।	१४.१९ ।। 
सुरासुराणां अन्योन्यं अहोरात्रं विपर्ययात् ।	
यत्प्रोक्तं तद्भवेद्दिव्यं भानोर्भगणपूरणात् ।।	१४.२० ।। 
मन्वन्तरव्यवस्था च  प्राजापत्यं उदाहृतम् ।	
न तत्र द्युनिशोर्भेदो ब्राह्मं कल्पः प्रकीर्तितम् ।।	१४.२१ ।। 
एतत्ते परमाख्यातं रहस्यं परमाद्भुतम् ।	
ब्रह्मैतत्परमं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम् ।।	१४.२२ ।। 
दिव्यं चार्क्षं ग्रहाणां च दर्शितं ज्ञानं उत्तमम् ।	
विज्ञायार्कादिलोकेषु स्थानं प्राप्नोति शास्वतम् ।।	१४.२३ ।। 
इत्युक्त्वा मयं आमन्त्र्य सम्यक्तेनाभिपूजितः ।	
दिवं आचक्रमे +अर्कांशः प्रविवेश स्वमण्डलम् ।।	१४.२४ ।। 
मयो +अथ दिव्यं तज्ञानं ज्ञात्वा साक्षाद्विवस्वतः ।	
कृतकृत्यं इवात्मानं मेने निर्धूतकल्मषम् ।।	१४.२५ ।। 
ज्ञात्वा तं ऋषयश्चाथ सूर्यलब्धवरं मयम् ।	
परिबब्रुरुपेत्याथो ज्ञानं पप्रच्छुरादरात् ।।	१४.२६ ।। 
स तेभ्यः प्रददौ प्रीतो ग्रहाणां चरितं महत् ।	
अत्यद्भुततमं लोके रहस्यं ब्रह्मसम्मितम् ।।	१४.२७ ।।