महाभारतम्-06-भीष्मपर्व-078
संकुलयुद्धवर्णनम् ।। 1 ।।<table>				
<td>

	सञ्जय उवाच।	<td>	6-78-1x	
				
<td>

	ततो दुर्योधनो राजा महोत्प्रत्यागतस्मृतिः ।शरवर्षैः पुनर्भीमं प्रत्यवारयदच्युतम् ।।	<td>	6-78-1a6-78-1b	
				
<td>

	एकीभूतास्ततश्चैव तव पुत्रा महारथाः ।समेत्य समरे भीमं योधयामासुरुद्यताः ।।	<td>	6-78-2a6-78-2b	
				
<td>

	भीमसेनोऽपि समरे संप्राप्य स्वरथं पुनः ।समारुह्य महाबाहुर्ययौ येन तवात्मजः ।।	<td>	6-78-3a6-78-3b	
				
<td>

	प्रगृह्य च महावेगं परासुकरणं दृढम् ।सज्यं शरासनं सङ्ख्ये शरैर्विव्याध ते सुतम् ।।	<td>	6-78-4a6-78-4b	
				
<td>

	ततो दुर्योधनो राजा भीमसेनं महाबलम् ।नाराचेन सुतीक्ष्णेन भृशं मर्मण्यताडयत् ।।	<td>	6-78-5a6-78-5b	
				
<td>

	सोऽतिविद्धो महेष्वासस्तव पुत्रेण धन्विना ।क्रोधसंरक्तनयनो वेगेनाक्षिप्य कार्मुकम् ।।	<td>	6-78-6a6-78-6b	
				
<td>

	दुर्योधनं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ।स तत्र शुशुभे राजा शिखरैर्गिरिराडिव ।।	<td>	6-78-7a6-78-7b	
				
<td>

	तौ दष्ट्वा समरे क्रुद्धौ विनिघ्नन्तौ परस्परम् ।दुर्योधनानुजाः सर्वे शूराः संत्यक्तजीविताः ।।	<td>	6-78-8a6-78-8b	
				
<td>

	संस्मृत्य मन्त्रितं पूर्वं निग्रहे भीमकर्मणः ।निश्चयं परमं कृत्वा निग्रहीतुं प्रचक्रमुः ।।	<td>	6-78-9a6-78-9b	
				
<td>

	तानापतत एवाजौ भीमसेनो महाबलः ।प्रत्युद्ययौ महाराज गजः प्रतिगजानिव ।।	<td>	6-78-10a6-78-10b	
				
<td>

	भृशं क्रुद्धश्च तेजस्वी नाराचेन समार्पयत् ।चित्रसेनं महाराज तव पुत्रं महायशाः ।।	<td>	6-78-11a6-78-11b	
				
<td>

	तथेतरांस्तव सुतांस्ताडयामास भारत ।शरैर्बहुविधैः सङ्ख्ये रुक्मपुङ्खैः सुतेजनैः ।।	<td>	6-78-12a6-78-12b	
				
<td>

	ततः संप्रेक्ष्य पुत्रैस्ते भीमसेनं समावृतम् ।अभिमन्युप्रभृतयस्ते द्वदश महारथाः ।।	<td>	6-78-13a6-78-13b	
				
<td>

	प्रेषिता धर्मराजेन भीमसेनपदानुगाः ।प्रतिजग्मुर्महाराज तव पुत्रान्महाबलान् ।।	<td>	6-78-14a6-78-14b	
				
<td>

	दृष्ट्वा रथस्थांस्ताञ्शूरान्सूर्याग्निसमतेजसः ।सर्वानेव महेष्वासान्भ्राजमानाञ्श्रिया वृतान् ।।	<td>	6-78-15a6-78-15b	
				
<td>

	महाहवे दीष्यमानान्सुवर्णमकुटोञ्ज्वलान्।तत्यजुः समरे भीमं तव पुत्रा महाबलाः ।।	<td>	6-78-16a6-78-16b	
				
<td>

	तान्नामृष्यत कौन्तेयो जीवमाना गता इति ।अन्वीय च पुनः सर्वांस्तव पुत्रानपीडयत् ।।	<td>	6-78-17a6-78-17b	
				
<td>

	अथाभिमन्युः समरे भीमसेनेन संगतः ।पार्षतेन च ते सर्वे कैकया द्रौपदीसुताः ।।	<td>	6-78-18a6-78-18b	
				
				
<td>

	तादृष्ट्वा समरे क्रुद्धांस्तव सैन्ये महारथाः।दुर्योधनप्रभृतयः प्रगृहीतशरासनाः।भृशमर्श्वैः प्रजवितैः प्रययुर्यत्र ते रथाः ।।	<td>	6-78-19a6-78-19b6-78-19c	
				
<td>

	अपराह्णे महाराज प्रावर्तत महारणः।तावकानां च बलिनां परेषां चैव भारत ।।	<td>	6-78-20a6-78-20b	
				
<td>

	अभिमन्युर्विकर्णस्य हयान्हत्वा महाहवे।अथैनं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत् ।।	<td>	6-78-21a6-78-21b	
				
				
<td>

	हताश्वं रथमुत्सृज्य विकर्णस्तु महारथः ।आरुरोह रथं राजंश्चित्रसेनस्य भारत ।योधयामास समरे तदद्भुतमिवाभवत् ।।	<td>	6-78-22a6-78-22b6-78-22c	
				
<td>

	स्थितावेकरथे तौ तु भ्रातरौ कुलवर्धनौ।आर्जिनिः शरजालेन च्छादयामास भारत ।।	<td>	6-78-23a6-78-23b	
				
<td>

	चित्रसेनो विकर्णश्च कार्ष्णिं पञ्चभिरायसैः ।विव्यधाते न चाकम्पत्कार्ष्णिर्मेरुरिव स्थितः ।।	<td>	6-78-24a6-78-24b	
				
<td>

	दुःशासनस्तु समरे केकयान्पञ्च मारिप ।योधयामास राजेन्द्र तदद्भुतमिवाभवत् ।।	<td>	6-78-25a6-78-25b	
				
<td>

	द्रौपदेया रणे क्रुद्धा दुर्योधनमवारयन् ।शरैराशीविषाकारैः पुत्रं तव विशांपते ।।	<td>	6-78-26a6-78-26b	
				
<td>

	पुत्रोऽपि तव दुर्धर्षो द्रौपद्यास्तनयान्रणे ।सायकैर्निशितै राजन्नाजघान पृथक्पृथक् ।।	<td>	6-78-27a6-78-27b	
				
<td>

	तैश्चापि विद्धः शुशुभे रुधिरेम समुक्षितः ।गिरिः प्रस्रवणैर्यद्वद्गैरिकादिविमिश्रितैः ।।	<td>	6-78-28a6-78-28b	
				
<td>

	भीष्मोऽपि समरे राजन्पाण्डवानामनीकिनीम् ।कालयामास बलवान्पालः पशुगणानिव ।।	<td>	6-78-29a6-78-29b	
				
<td>

	ततो गाण्डीवनिर्घोषः प्रादुरासीद्विशांपते ।दक्षिणेन वरूथिन्याः पार्थस्यरीन्विनिघ्नतः ।।	<td>	6-78-30a6-78-30b	
				
<td>

	उत्तस्थुः समरे तत्र कबन्धानि समन्ततः।कुरूणां चैव सैन्येषु पाण्डवानां च भारत ।।	<td>	6-78-31a6-78-31b	
				
<td>

	शोणितोदं शरावर्तं गजद्वीपं हयोर्मिणम् ।रथनौभिर्नरव्याघ्राः प्रतेरुः सैन्यसागरम् ।।	<td>	6-78-32a6-78-32b	
				
<td>

	छिन्नहस्ता विकवचा विदेहाश्च नरोत्तमाः ।दृश्यन्ते पतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः ।।	<td>	6-78-33a6-78-33b	
				
<td>

	निहतैर्मत्तमातङ्गैः शोणितौघपरिप्लुतैः ।भूर्भाति भरतश्रेष्ठ पर्वतैराचिता यथा ।।	<td>	6-78-34a6-78-34b	
				
<td>

	तत्राद्भुतमपश्याम तव तेषां च भारत ।न तत्रासीत्पुमान्कश्चिद्यो युद्धं नाभिकाङ्क्षति ।।	<td>	6-78-35a6-78-35b	
				
<td>

	एवं युयुधिरे वीराः प्रार्थयाना महद्यशः।तावकाः पाण्डवैः सार्धमाकाङ्क्षन्तो जयं युधि ।।	<td>	6-78-36a6-78-36b	
<td>

	।। इति श्रीमन्महाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि षष्ठदिवसयुद्धे अष्टसप्ततितमोऽध्यायः ।।	<td>		

महाभारतम्/भीष्मपर्व