स्कन्दपुराणम्/खण्डः १ (माहेश्वरखण्डः)/कौमारिकाखण्डः/अध्यायः ०६
॥श्रीनारद उवाच॥	
इति श्रुत्वा फाल्गुनाहं रोमांचपुलकीकृतः॥	
स्वरूपं प्रकटीकृत्य ब्राह्मणानिदमब्रवम्॥ ६.१ ॥	
अहो धन्यः पितास्माकं यस्य सृष्टस्य पालकाः॥	
युष्मद्विधा ब्राह्मणेंद्राः सत्यमाह पुरा हरिः॥ ६.२ ॥	
मत्तोऽप्यनंतात्परतः परस्मात्समस्तभूताधिपतेर्न किंचित्॥	
तेषां किमुस्यादितरेण येषां द्विजेश्वराणां मम मार्गवादिनाम्॥ ६.३ ॥	
तत्सर्वथाद्या धन्योऽस्मि संप्राप्तं जन्मनः फलम्॥	
यद्भवन्तो मया दृष्टाः पापोपद्रववर्जिताः॥ ६.४ ॥	
ततस्ते सहसोत्थाय शातातपपुरोगमाः॥	
अर्घ्यपाद्यादिसत्कारैः पूजयामासुर्मां द्विजाः॥ ६.५ ॥	
प्रोक्तवन्तश्च मां पार्थ वचः साधुजनो चितम्॥	
धन्या वयं हि देवर्षे त्वमस्मान्यदिहागतः॥ ६.६ ॥	
कुतो वाऽऽगमनं तुभ्यं गन्तव्यं वा क्व सांप्रतम्॥	
अत्राप्यागमने कार्यमुच्यतां मुनिसत्तम॥ ६.७ ॥	
श्रुत्वा प्रीतिकरं वाक्यं द्विजानामिति पांडव॥	
प्रत्यवोचं मुनीन्द्रांस्ताञ्छ्रूयतां द्विजसत्तमाः॥ ६.८ ॥	
अहं हि ब्रह्मणो वाक्याद्विप्राणां स्थानकं शुभम्॥	
दातुकामो महातीर्थे महीसागरसंगमे॥ ६.९ ॥	
परीक्षन्ब्राह्मणानत्र प्राप्तो यूयं परीक्षिताः॥	
अहं वः स्थायिष्यामि चानुजानीत तद्द्विजाः॥ ६.१० ॥	
एवमुक्तो विलोक्यैव द्विजाञ्छातातपोऽब्रवीत्॥	
देवानामपि दुष्प्राप्यं सत्यं नारद भारतम्॥ ६.११ ॥	
किं पुनश्चापि तत्रैव मही सागरसंगमः॥	
यत्र स्नातो महातीर्थफलं सर्वमुपाश्नुते॥ ६.१२ ॥	
पुनरेको महान्दोषो बिभीमो नितरां यतः॥	
तत्र चौराः सुबहवो निर्घृणाः प्रियसाहसाः॥ ६.१३ ॥	
स्पर्शेषु षोडशं चैकविंशं गृह्णंति नो धनम्॥	
धनेन तेन हीनानां कीदृशं जन्म नो भवेत्॥ ६.१४ ॥	
वरं बुभुक्षया वासो मा चौरकरगा वयम्॥	॥अर्जुन उवाच॥	
अद्भुतं वर्ण्यते विप्र के हि चौराः प्रकीर्तिताः॥ ६.१५ ॥	
किं धनं च हरंत्येते येभ्यो बिभ्यति ब्राह्मणाः॥	
॥नारद उवाच॥	
कामक्रोधादयश्चौरास्तप एव धनं तथा॥ ६.१६ ॥	
तस्यापहारभीतास्ते मामूचुरिति ब्राह्मणाः॥	
तानहं प्राब्रवं पश्चाद्वि जानीत द्विजोत्तमाः॥ ६.१७ ॥	
जाग्रतां तु मनुष्याणां चौराः कुर्वंति किं खलाः॥	
भयभीतश्चालसश्च तथा चाशुचिरेव यः॥ ६.१८ ॥	
तेन किं नाम संसाध्यं भूमिस्तं ग्रसते नरम्॥ ६.१९ ॥	॥शातातप उवाच॥	
वयं चौरभयाद्भीतास्ते हरंति धनं महत्॥	
कर्तुं तदा कथं शक्यमंग जागरणं तथा॥ ६.२० ॥	
खलाश्चौरा गताः क्वापि ततो नत्वाऽऽगता वयम्॥	
तस्मासर्वं संत्यजामो भयभीता वयं मुने॥ ६.२१ ॥	
प्रतिग्रहश्च वै घोरः षष्ठांऽशफलदस्तथा॥	
एवं ब्रुवति तस्मिंश्च हारीतोनाम चाब्रवीत्॥ ६.२२ ॥	
मूढबुद्ध्या हि को नाम महीसागरसंगमम्॥	
त्यजेच्च यत्र मोक्षश्च स्वर्गश्च करगोऽथ वा॥ ६.२३ ॥	
कलापादिषु ग्रामेषु को वसेत विचक्षणः॥	
यदि वासः स्तम्भतीर्थे क्षणार्धमपि लभ्यते॥ ६.२४ ॥	
भयं च चौरजं सर्वं किं करिष्यति तत्र न॥	
कुमारनाथं मनसि पालकं कुर्वतां दृढम्॥ ६.२५ ॥	
साहसं च विना भूतिर्न कथंचन प्राप्यते॥	
तस्मान्नारद तत्राहमायास्ये तव वाक्यतः॥ ६.२६ ॥	
षड्विंशतिसहस्राणि ब्राह्मणा मे परिग्रहे॥	
षट्कर्मनिरताः शुद्धा लोभदम्भविवर्जिताः॥ ६.२७ ॥	
तैः सार्धमागमिष्यामि ममेदं मतमुत्तमम्॥	
इत्युक्ते वचने तांश्च कृत्वाहं दंडमूर्धनि॥ ६.२८ ॥	
निवृत्तः सहसा पार्थ खेचरोऽतिमुदान्वितः॥	
शतयोजनमात्रं तु हिममार्गमतीत्य च॥ ६.२९ ॥	
केदारं समुपायातो युक्तस्तैर्द्विजसत्तमैः॥	
आकाशेन सुशक्यश्च बिलेनाथ स देशकः॥ ६.३० ॥	
अतिक्रांतुं नान्यथा च तथा स्कंदप्रसादतः॥ ६.३१ ॥	
॥अर्जुन उवाच॥	
क्व कलापं च तद्ग्रामं कथं शक्यं बिलेन च॥	
कथं स्कंदप्रसादः स्यादेतन्मे ब्रूहि नारद॥ ६.३२ ॥	॥नारद उवाच॥	
केदाराद्धिमसंयुक्तं योजनानां शतं स्मृतम्॥	
तदंते योजनशतं विस्तृतं तत्कलापकम्॥ ६.३३ ॥	
तदंते योजनशतं वासुकार्णव मुच्यते॥	
शतयोजनमात्रः स भूमिस्वर्गस्ततः स्मृतः॥ ६.३४ ॥	
बिलेन च यथा शक्यं गंतुं तत्र श्रृणुष्व तत्॥	
निरन्नं वै निरुदकं देवमाराधयेद्गुहम्॥ ६.३५ ॥	
दक्षिणायां दिशि ततो निष्पापं मन्यते यदा॥	
तदा गुहोऽस्य स्वप्ने गच्छेति भारत॥ ६.३६ ॥	
ततो गुहात्पश्चिमतो बिलमस्ति बृहत्तरम्॥	
तत्र प्रविश्य गंतव्यं क्रमाणां शतसप्तकम्॥ ६.३७ ॥	
तत्र मारकतं लिंगमस्ति सूर्यसमप्रभम्॥	
तदग्रे मृत्तिका चास्ति स्वर्णवर्णा सुनिर्मला॥ ६.३८ ॥	
नमस्कृत्य च तल्लिंगं गृहीत्वा मृत्तिकां च ताम्॥	
आगंतव्यं स्तंभतीर्थे समाराध्य कुमारकम्॥ ६.३९ ॥	
कोलं वा कूपतो ग्राह्यं भूतायां निशि तज्जलम्॥	
तेनोदकेन मृत्तिकया कृत्वा नेत्रद्वयाञ्जनम्॥ ६.४० ॥	
उद्वर्तनं च देहस्य कदाचित्षष्टिमे पदे॥	
नेत्रांजनप्रभावाच्च बिलं पश्यति शोभनम्॥ ६.४१ ॥	
तन्मध्येन ततो याति गात्रोद्वर्त्तप्रभावतः॥	
कारीषैर्नाम चात्युग्रैर्भक्ष्यते नैव कीटकैः॥ ६.४२ ॥	
बिलमध्ये च संपश्यन्सिद्धान्भास्करसन्निभान्॥	
यात्येवं यात्यसौ पार्थ कलापं ग्राममुत्तमम्॥ ६.४३ ॥	
तत्र वर्षसहस्राणि चत्वार्यायुःप्रकीर्तितम्॥	
फलानां भोजनं च स्यात्पुनः पुण्यं च नार्ज्जयेत्॥ ६.४४ ॥	
इत्येतत्कथितं तुभ्यमतश्चाभूच्छृणुष्व तत्॥	
तपः सामर्थ्यतः सूक्ष्मान्दण्डस्याग्रे निधाय तान्॥ ६.४५ ॥	
द्विजानहं समायातो महीसागरसंगमम्॥ ६.४६ ॥	
तदोत्तार्य मया मुक्तास्तीरे पुण्यजलाशये॥	
ततो मया कृतं स्नानं सह तैर्द्विजसत्तमैः॥ ६.४७ ॥	
निःशेषदोषदावाग्नौ महीसागरसंगमे॥	
पितॄणां देवतानां च कृत्वा तर्पणसत्क्रियाः॥ ६.४८ ॥	
जपमानाः परं जप्यं निविष्टाः संगमे वयम्॥	
भास्करं समवेक्षंतश्चिंतयंतो हरिं हृदि।. ६.४९ ॥	
तस्मिंश्चैवांतरे पार्थ देवाः शक्रपुरोगमाः॥	
आदित्याद्या ग्रहाः सर्वे लोकपालाश्च संगताः॥ ६.५० ॥	
देवानां योनयो ह्यष्टौ गंधर्वाप्सरसां गणाः॥	
महोत्सवे ततस्तस्मिन्गीतवादित्र उत्तमे॥ ६.५१ ॥	
पादप्रक्षालनं कर्तुं विप्राणामुद्यतस्त्वहम्॥	
तस्मिन्काले चाश्रृणवमहमातिथ्यवाक्यताम्॥ ६.५२ ॥	
सामध्वनिसमायुक्तां तृतीयस्वरनादिताम्॥	
अतीव मनसो रम्यां शिव भक्तिमिवोत्तमाम्॥ ६.५३ ॥	
विप्रैरुत्थाय संपृष्टः कस्त्वं विप्र क्व चागतः॥	
किं वा प्रार्थयसे ब्रूहि यत्ते मनसि रोचते॥ ६.५४ ॥	
॥विप्र उवाच॥	
मुनिः कपिलनामाहं नारदाय निवेद्यताम्॥	
आगतः प्रार्थनायैव तच्छ्रुत्वाहमथाब्रवम्॥ ६.५५ ॥	
धन्योहं यदिहायातः कपिल त्वं महामुने॥	
नास्त्यदेयं तवास्माभिः पात्रं नास्ति तवाधिकम्॥ ६.५६ ॥	॥कपिल उवाच॥	
ब्रह्मपुत्र त्वया देयं यदि मे त्वं श्रृणुष्व तत्॥	
अष्टौ विप्रसहस्राणि मम देहीति नारद॥ ६.५७ ॥	
भूमिदानं करिष्यामि कलापग्रामवासिनाम्॥	
ब्राह्मणानामहं चैषां तदिदं क्रियतां विभो॥ ६.५८ ॥	
ततो मया प्रतिज्ञातमेवमस्तु महामुने॥	
त्वयापि क्रियतां स्थानं कापिलं कपिलोत्तमम्॥ ६.५९ ॥	
श्राद्धे वा प्राप्तकाले वा ह्यतिथिर्विमुखीभवेत्॥	
यस्याश्रममुपायातस्यस्य सर्वं हि निष्फलम्॥ ६.६० ॥	
स गच्छेद्रौरवाँल्लोकान्योऽतिथिं नाभिपूजयेत्॥	
अतिथिः पूजितो येन स देवैरपि पूज्यते॥ ६.६१ ॥	
दानैर्यज्ञैस्त तस्तस्मिन्भोजितः कपिलो मुनिः॥	
ततो महामुनिः श्रीमान्हारीतो ह्वयितस्तदा॥ ६.६२ ॥	
पादप्रक्षालनार्थाय सिद्धदेवसमागमे॥	
हारीतश्च पुरस्कृत्य वामपादं तदा स्थितः॥ ६.६३ ॥	
ततो हासो महाञ्जज्ञे सिद्धाप्सरः सुपर्वणाम्॥	
विचिंत्य बहुधा पृथ्वीं साधु साधुकृता द्विजाः॥ ६.६४ ॥	
ततो ममापि मनसि शोकवेगो महानभूत्॥	
सत्यां चैव तथा मेने गाथां पूर्वबुधेरिताम्॥ ६.६५ ॥	
सर्वेष्वपि च कार्येषु हेतिशब्दो विगर्हितः॥	
कुर्वतामतिकार्याणि शिलापातो ध्रुवं भवेत्॥ ६.६६ ॥	
ततोहमब्रंवं विप्रान्यूयं मूर्खा भविष्यथ॥	
धनधान्याल्पसंयुक्ता दारिद्र्यकलिलावृताः॥ ६.६७ ॥	
एवमुक्ते प्रहस्यैव हारीतः प्राब्रवीदिदम्॥	
तवैवेयं मुने हानिर्यदस्माञ्छपते भवान्॥ ६.६८ ॥	
कः शापो दीयते तुभ्यं शापोयमयमेव ते॥	
ततो विमृश्य भूयोऽहब्रवं किमहंद्विज॥ ६.६९ ॥	
तथाविधस्य भवतो वामपादप्रदानतः॥ ६.७० ॥	
'''॥हारीत उवाच॥	
श्रृणु तत्कारणं धीमञ्छून्यता मे यतो भवेत्॥ ६.७१ ॥	
इति चिंतयतश्चित्ते हा दुःखोऽयं प्रतिग्रहः॥	
प्रतिग्रहेण विप्राणां ब्राह्म्यं तेजो हि शाम्यति॥ ६.७२ ॥	
महादानं हि गृह्णानो ब्राह्मणः स्वं शुभं हि यत्॥	
ददाति दातुर्दाता च अशुभं यच्छति स्वकम्॥ ६.७३ ॥	
दाता प्रतिग्रहीता च वचनं हि परस्परम्॥	
मन्यतेऽधःकरो यस्य सोऽल्पबुद्धिः प्रहीयते॥ ६.७४ ॥	
इति चिंतयतो मह्यं शून्यताभूद्धि नारद॥	
निद्रार्तश्च भयार्तश्च कामार्तः शोकपीडितः॥ ६.७५ ॥	
हृतस्वश्चान्यचित्तश्च शून्याह्येते भवंति च॥	
तदेषु मतिमान्कोपं न कुर्वीत यदि त्वया॥ ६.७६ ॥	
कृतः कोपस्ततस्तुभ्यमेवं हानिरियं मुने॥	
ततस्तापान्वितश्चाहं तान्वि प्रानब्रवं पुनः॥ ६.७७ ॥	
धिङ्मामस्तु च दुर्बुद्धिमविमृश्यार्थकारिणम्॥	
कुर्वतामविमृश्यैव तत्किमस्ति न यद्भवेत्॥ ६.७८ ॥	
सहसा न क्रियां कुर्यात्पदमेतन्महापदाम्॥	
विमृश्यकारिणं धीरं वृणते सर्वसंपदः॥ ६.७९ ॥	
सत्यमाह महाबुद्धिश्चिरकारी पुरा हि सः॥	
पुरा हि ब्राह्मणः कश्चित्प्रख्यातों गिरसां कुले॥ ६.८० ॥	
चिरकारि महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः॥	
चिरेण सर्वकार्याणि यो विमृश्य प्रपद्यते॥ ६.८१ ॥	
चिरकार्याभिसंपतेश्चिरकारी तथोच्यते॥	
अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावी तथोच्यते॥ ६.८२ ॥	
बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना॥	
व्यभिचारेण कस्मिन्स व्यतिक्रम्या परान्सुतान्॥ ६.८३ ॥	
पित्रोक्तः कुपितेनाथ जहीमां जननीमिति॥	
स तथेति चिरेणोक्तः स्वभावाच्चिरकारकः॥ ६.८४ ॥	
विमृश्य चिरकारित्वाच्चिं तयामास वै चिरम्॥	
पितुराज्ञां कथं कुर्यां न हन्यां मातरं कथम्॥ ६.८५ ॥	
कथं धर्मच्छलेनास्मिन्निमज्जेयमसाधुवत्॥	
पितुराज्ञा परो धर्मो ह्यधर्मो मातृरक्षणम्॥ ६.८६ ॥	
अस्वतंत्रं च पुत्रत्वं किं तु मां नात्र पीडयेत्॥	
स्त्रियं हत्वा मातरं च को हि जातु सुखी भवेत्॥ ६.८७ ॥	
पितरं चाप्यवज्ञाय कः प्रतिष्ठामवाप्नुयात्॥	
अनवज्ञा पितुर्युक्ता युक्तं मातुश्च रक्षणम्॥ ६.८८ ॥	
क्षमायोग्यावुभावेतौ नातिवर्तेत वै कथम्॥	
पिता ह्यात्मानमाधत्ते जायायां जज्ञिवानिति॥ ६.८९ ॥	
शीलचारित्रगोत्रस्य धारणार्थं कुलस्य च॥	
सोऽहमात्मा स्वयं पित्रा पुत्रत्वे परिकल्पितः॥ ६.९० ॥	
जातकर्मणि यत्प्राह पिता यच्चोपकर्मणि॥	
पर्याप्तः स दृढीकारः पितुर्गौरवलिप्सया॥ ६.९१ ॥	
शरीरादीनि देयानि पिता त्वेकः प्रयच्चति॥	
तस्मात्पितुर्वचः कार्यं न विचार्यं कथंचन॥ ६.९२ ॥	
पातकान्यपि चूर्यंते पितुर्वचनकारिणः॥	
पिता स्वर्गः पिता धर्मः पिता परमकं तपः॥ ६.९३ ॥	
पितरि प्रीतिमापन्ने सर्वाः प्रीणंति देवताः॥	
आशिषस्ता भजंत्येनं पुरुषं प्राह याः पिता॥ ६.९४ ॥	
निष्कृतिः सर्वपापानां पिता यदभिनंदति॥	
मुच्यते बंधनात्पुष्पं फलं वृंतात्प्रमुच्यते॥ ६.९५ ॥	
क्लिश्यन्नपि सुतः स्नेहं पिता स्नेहं न मुंचति॥	
एतद्विचिंत्यतं तावत्पुत्रस्य पितृगौरवम्॥ ६.९६ ॥	
पिता नाल्पतरं स्थानं चिंतयिष्यामि मातरम्॥	
यो ह्ययं मयि संघातो मर्त्यत्वे पांचभौतिकः॥ ६.९७ ॥	
अस्य मे जननी हेतुः पावकस्य यथारणिः॥	
माता देहारणिः पुंसः सर्वस्यार्थस्य निर्वृतिः॥ ६.९८ ॥	
मातृलाभे सनाथत्वमनाथत्वं विपर्यये॥	
न स शोचति नाप्येनं स्थावर्यमपि कर्षति॥ ६.९९ ॥	
श्रिया हीनोऽपि यो गेहे अंबेति प्रतिपद्यते॥	
पुत्रपौत्रसमापन्नो जननीं यः समाश्रितः॥ ६.१०० ॥	
अपि वर्षशतस्यांते स द्विहायनवच्चरेत्॥	
समर्थं वाऽसमर्थं वा कृशं वाप्यकृशं तथा॥ ६.१०१ ॥	
रक्षयेच्च सुतं माता नान्यः पोष्यविधानतः॥	
तदा स वृद्धो भवति तदा भवति दुःखितः॥ ६.१०२ ॥	
तदा शुन्यं जगत्तस्य यदा मात्रा वियुज्यते॥	
नास्ति मातृसमा च्छाया नास्ति मातृसमा गतिः॥ ६.१०३ ॥	
नास्ति मातृसमं त्राणं नास्ति मातृसमा प्रपा॥	
कुक्षिसंधारणाद्धात्री जननाज्जननी तथा॥ ६.१०४ ॥	
अंगानां वर्धनादंबा वीरसूत्वे च वीरसूः॥	
शिशोः शुश्रूषणाच्छ्वश्रूर्माता स्यान्माननात्तथा॥ ६.१०५ ॥	
देवतानां समावापमेकत्वं पितरं विदुः	
मर्त्यानां देवतानां च पूगो नात्येति मातरम्॥ ६.१०६ ॥	
पतिता गुरवस्त्याज्या माता च न कथंचन॥	
गर्भधारणपोषाभ्यां तेन माता गरीयसी॥ ६.१०७ ॥	
एवं स कौशिकीतीरे बलिं राजानमीक्षतीम्॥	
स्त्रीवृत्तिं चिरकालत्वाद्धन्तुं दिष्टः स्वमातरम्॥ ६.१०८ ॥	
विमृश्य चिरकालं हि चिंतांतं नाभ्यपद्यत॥	
एतस्मिन्नंतरे शक्रो रूपमास्थितः॥ ६.१०९ ॥	
गायन्गाखामुपायातः पितुस्तस्याश्रमांतिके॥	
अनृना हि स्त्रियः सर्वाः सूत्रकारो यदब्रवीत्॥ ६.११० ॥	
अतस्ताभ्यः फलं ग्राह्यं न स्याद्दोषेक्षणः सुधीः॥	
इति श्रुत्वा तमानर्च मेधातिथिरुदारधीः॥ ६.१११ ॥	
दुःखितश्चिंतयन्प्राप्तो भृशमश्रूणि वर्तयन्॥	
अहोऽहमीर्ष्ययाक्षिप्तो मग्नोऽहं दुःखसागरे॥ ६.११२ ॥	
हत्वा नारीं च साध्वीं च को नु मां तारयिष्यति॥	
सत्वरेण मयाज्ञप्तश्चिरकारी ह्युदारधीः॥ ६.११३ ॥	
यद्ययं चिरकारी स्यात्स मां त्रायेत पातकात्॥	
चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक॥ ६.११४ ॥	
यदद्य चिरकारी त्वं ततोऽसि चिरकारिकः॥	
त्राहि मां मातरं चैव तपो यच्चार्जितं मया॥ ६.११५ ॥	
आत्मानं पातके विष्टं शुभाह्व चिरकारिक॥	
एवं स दुःखितः प्राप्तो गौतमोऽचिंतयत्तदा॥ ६.११६ ॥	
चिरकारिकं ददर्शाथ पुत्रं मातुरुपांतिके॥	
चिरकारी तु पितरं दृष्ट्वा परमदुःखितः॥ ६.११७ ॥	
शस्त्रं त्यक्त्वा स्थितो मूर्ध्ना प्रसादायोपचक्रमे॥	
मेधातिथिः सुतं दृष्ट्वा शिरसा पतितं भुवि॥ ६.११८ ॥	
पत्नीं चैव तु जीवंतीं परामभ्यगमन्मुदम्॥	
हन्यादिति न सा वेद शस्त्रपाणौ स्थिते सुते॥ ६.११९ ॥	
बुद्धिरासीत्सुतं दृष्ट्वा पितुश्चरणयोर्नतम्॥	
शस्त्रग्रहणचापल्यं संवृणोति भयादिति॥ ६.१२० ॥	
ततः पित्रा चिरं स्मृत्वा चिरं चाघ्राय मूर्धनि॥	
चिरं दोर्भ्यां परिष्वज्य चिरंजीवेत्यु दाहृतः॥ ६.१२१ ॥	
चिरं मुदान्वितः पुत्रं मेधातिथिरथाब्रवीत्॥	
चिरकारिक भद्रं ते चिरकारी भवेच्चिरम्॥ ६.१२२ ॥	
चिराय यत्कृतं सौम्य चिरमस्मिन् दुःखितः॥	
गाथाश्चाप्यब्रवीद्विद्वान्गौतमो मुनिसत्तमः॥ ६.१२३ ॥	
चिरेण मंत्रं संधीयाच्चिरेम च कृतं त्यजेत्॥	
चिरेण विहतं मित्रं चिरं धारणमर्हति॥ ६.१२४ ॥	
रोगे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि॥	
अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते॥ ६.१२५ ॥	
बंधूनां सुहृदां चैव भृत्यानां स्त्रीजनस्य च॥	
अव्यक्तेष्वपराधेषु चिरकारी प्रशस्यते॥ ६.१२६ ॥	
चिरं धर्मान्निषेवेत कुर्याच्चान्वेषणं चिरम्॥	
चिरमन्वास्य विदुषश्चिरमिष्टानुपास्य च॥ ६.१२७ ॥	
चिरं विनीय चात्मानं चिरं यात्यनवज्ञताम्॥	
ब्रुवतश्च परस्यापि वाक्यं धर्मोपसंहितम्॥ ६.१२८ ॥	
चिरं पृच्छेच्च श्रृणुयाच्चिरं न परिभूयते॥	
धर्मे शत्रौ शस्त्रहस्ते पात्रे च निकटस्थिते॥ ६.१२९ ॥	
भये च साधुपूजायां चिरकारी न शस्यते॥	
एवमुक्त्वा पुत्रभार्यासहितः प्राप्य चाश्रमम्॥ ६.१३० ॥	
ततश्चिरमुपास्याथ दिवं यातिश्चिरं मुनिः॥	
वयं त्वेवं ब्रुवन्तोऽपि मोहेनैवं प्रतारिताः॥ ६.१३१ ॥	
कलौ च भवतां विप्रा मच्छापो निपतिष्यति॥	
केचित्सदा भविष्यंति विप्राः सर्वगुणैर्युताः॥ ६.१३२ ॥	
पादप्रक्षालनं कृत्वा ततोऽहं धर्मवर्मणः॥	
समीपे साक्षिणो देवान्कृत्वा संकल्पमाचरम्॥ ६.१३३ ॥	
कांचनैरर्नोप्रदानैश्च गृहदानैर्धनादिभिः॥	
भार्याभूषणवस्त्रैश्च कृतार्था ब्राह्मणाः कृताः॥ ६.१३४ ॥	
ततः करं समुद्यम्य प्राहेन्द्रो देवसंगमे॥	
हरांगरुद्धवामार्द्ध यावद्देवी गिरेः सुता॥ ६.१३५ ॥	
गणाधीशो वयं यावद्यावत्त्रिभुवनं त्विदम्॥	
तावन्नन्द्यादिदे स्थानं नारदस्थापितं सुराः॥ ६.१३६ ॥	
ब्रह्मशापो रुद्रशापो विष्णुशापस्तथैव च॥	
द्विजशापस्तथा भूयादिदं स्थानं विलुंपतः॥ ६.१३७ ॥	
ततस्तथेति तैः सर्वैर्हृष्टैस्तत्र तथोदितम्॥	
एवं मया स्थापिते स्थानकेऽस्मिन्संस्थापयामास च कापिलं मुनिः॥	
स्थाने उभे देवकृते प्रसन्नास्ततो ययुर्देवता देवसद्म॥ ६.१३८ ॥	
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखंडे नारीयस्थानप्रतिष्ठावर्णनंनाम षष्ठोऽध्यायः ६ ॥ छ ॥	

कौमारिकाखण्डः