स्कन्दपुराणम्/खण्डः १ (माहेश्वरखण्डः)/केदारखण्डः/अध्यायः २६
॥लोमश उवाच॥	
अथ ते पर्वतश्रेष्ठा मेर्वाद्या जातसंभ्रमाः॥	
ऊचुस्ते चैकपद्येन हिमवंतं महागिरिम्॥ २६.१ ॥	॥पर्वता ऊचुः॥	
कन्यादानं क्रियतां चाद्य शैल श्रीमाञ्छम्भुर्भाग्यतस्तेऽद्य लब्धः॥	
हृन्मध्ये वै नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मादेषा दीयतामीश्वराय॥ २६.२ ॥	
तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सुहृदां वै हिमालयः॥	
सम्यक्संकल्पमकरोद्ब्रह्ममा नोदितस्तदा॥	
इमां कन्यां तुभ्यमहं ददामि परमेश्वर॥ २६.३ ॥	
भार्यार्थं प्रतिगृह्णीष्वमंत्रेणानेन दत्तवान्॥	
अस्मै रुद्राय महते देवदवाय शंभव॥	
कन्या दत्ता महेशाय गिरींद्रेण महात्मना॥ २६.४ ॥	
वेद्यां च बहिरानीतौ दंपतीव कमलेक्षणौ॥	
उपवेशितौ बहिर्वेद्यां पार्वतीपरमेश्वरौ॥ २६.५ ॥	
आचार्येणाथ तत्रैव कश्यपेन महात्मना॥	
आह्वानं हवनार्थाय कृतमग्नेस्तदा द्विजाः॥ २६.६ ॥	
ब्रह्मा ब्रह्मासनगतो बभूव शिवसन्निधौ॥	
प्रवर्तमाने हवन ऋषयश्च विचक्षणाः॥ २६.७ ॥	
ऊचुः परस्परं तत्र नानादर्शनवेदिनः॥	
वेदवादरताः केचिदवदन्संमतेन वै॥ २६.८ ॥	
एवमेव न चाप्येवमेवमेव न चान्यथा॥	
कार्यमेव न वा कार्यं कार्याकार्यं तथा परे॥ २६.९ ॥	
इत्येवं ब्रुवतां शब्दः श्रूयते शिवसन्निधौ॥	
स्वकीयं मतमास्थाय ह्यब्रुवंस्ते परस्परम्॥	
तत्त्वज्ञानविहीनास्ते केवलं वेदबुद्धयः॥ २६.१० ॥	
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा परस्परजयैषिणाम्॥	
प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच शिवसन्निधौ॥ २६.११ ॥	
यूयं सर्वे वादिनश्च वेदवादरतास्तथा॥	
मौनमास्थाय भोविप्रा हृदि कृत्य सदाशिवम्॥ २६.१२ ॥	
आत्मानं परमात्मानं पराणां परमं च तत्॥	
येनेदं कारितं विश्वं यतः सर्वं प्रवर्त्तते॥	
यस्मिन्निलीयते विश्वं तस्मै सर्वात्मने नमः॥ २६.१३ ॥	
सोऽयमास्तेऽधुना गेहे पर्वतेंद्रस्य भो द्विजाः॥	
मुखादस्यैव संजाताः सर्वे यूयं विचक्षणाः॥ २६.१४ ॥	
एवमुक्तास्तदा तेन नारदेन द्विजोत्तमाः॥	
उपदेशकरैर्वाक्यैर्बोधितास्ते द्विजोत्तमाः॥ २६.१५ ॥	
वर्त्तमाने च यज्ञे च ब्रह्मा लोकपितामहः॥	
ददर्श चरणौ देव्या नखेंदुं च मनोहरम्॥ २६.१६ ॥	
दर्शनात्स्खलितः सद्यो बभूवांबुजसंभवः॥	
मदनेन समाविष्टो वीर्यं च प्राच्यवद्भुवि॥ २६.१७ ॥	
रेतसा क्षरमाणेन लज्जितोऽभूत्पितामहः॥	
चरणाभ्यां ममर्द्दाथ महद्गोप्यं दुरत्ययम्॥ २६.१८ ॥	
बहवश्चर्षयो जाता वालखिल्याः सहस्रशः॥	
उपतस्थुस्तदा सर्वेताततातेति चाब्रुवन्॥ २६.१९ ॥	
नारदेन तदोक्तास्ते वालखिल्याः प्रकोपिना॥	
गच्छंतु बटवो यूयं पर्वतं गंधमादनम्॥ २६.२० ॥	
न स्थातव्यं भवद्भिश्च भवतां न प्रयोजनम्॥	
इत्येवमुक्तास्ते सर्वे वालखिल्याश्च पर्वतम्॥	
नारदेन समादिष्टा ययुः सर्वे त्वरान्विताः॥ २६.२१ ॥	
नारदेन ततो ब्रह्माऽऽश्वासितो वचनैः शुभैः॥	
तावच्च हवनं पूर्णं जातं तस्य महात्मनः॥ २६.२२ ॥	
महेशस्य तथा विप्राः शांतिपाठपरा बभुः॥	
ब्रह्मघोषेण महता व्याप्त मासीद्दिगंतरम्॥ २६.२३ ॥	
ततो नीराजितो देवो देवपत्नीभिरुत्तमः॥	
तथैव ऋषिपत्नीभिरर्चितः पूजितस्तथा॥ २६.२४ ॥	
तथा गिरीन्द्रस्य मनोरमाः शुभा नीराजयामासुरथैव योषितः॥	
गीतैः सुगीतज्ञविशारदाश्च तथैव चान्ये स्तुतिभिर्महर्षयः॥ २६.२५ ॥	
रत्नानि च महार्हाणि ददौ तेभ्यो महामनाः॥	
हिमालयो महाशैलः संहृष्टः परितोषयन्॥ २६.२६ ॥	
बभौ तदानीं सुरसिद्धसंघैर्वेद्यां स्थितोऽसौ सकलत्रको विभुः॥	
सर्वैरुपेती निजपार्षदैर्गणैः प्रहृष्टचेता जगदेकसुन्दराः॥ २६.२७ ॥	
एतस्मिन्नंतरे तत्र ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः॥	
ऋषिगंधर्वयक्षाश्च येन्ये तत्र समागताः॥ २६.२८ ॥	
सर्वान्समभ्यर्च्य तदा महात्मा महान्गिरीशः परमेण वर्चसा॥	
सद्रत्नवस्त्राभरणानि सम्यग्ददौ च ताम्बूलसुगन्धवार्यपि॥ २६.२९ ॥	
तदा शिवं पुरस्कृत्याभ्यव जह्रुः सुरेश्वराः॥	
तथा सर्वे मिलित्वा तु ऐकपद्येन मोदिताः॥ २६.३० ॥	
पंक्तीभूताश्च बुभुर्लिंगिना श्रृंगिणा सह॥	
केचिद्गणाः पृथग्भूता नानाहास्यरसैर्विभुम्॥ २६.३१ ॥	
अतोषयन्नारदाद्या अनेकालीकसंयुताः॥	
तथा चण्डीगणाः सर्वे बभुजुः कृतभाजनाः॥ २६.३२ ॥	
वैतालाः क्षेत्रपालाश्च बुभुजुः कृतभाजनाः॥	
शाकिनी डाकिनी चैव यक्षिण्यो मातृकादयः॥ २६.३३ ॥	
योगिन्योऽथ चतुः षष्टिर्योगिनो हि तथा परे॥	
दश कोट्यो गणानां च कोट्येका च महात्मनाम्॥ २६.३४ ॥	
एवं तु ऋषयः सर्वे तथानये विबुधादयः॥	
योगिनो हि मया चान्ये कथिताः पूर्वमेव हि॥ २६.३५ ॥	
योगिन्यश्चैव कथितास्तासां भक्ष्यं वदामि वः॥	
खड्गानां केचिदानीय क्रव्यं पवित्रमेव च॥ २६.३६ ॥	
भुंजंति चास्थिसंयुक्तं तथांत्राणि बुभुक्षिताः॥	
आनीय केचिच्छीर्षाणि महिषाणां गुरूणि च॥ २६.३७ ॥	
तथा केचिन्नृत्यमानास्तदानीं रोरूय्यमाणाः प्रमथाश्चैव चान्ये॥	
केचित्तूष्णीमास्थिता रुद्ररूपाः परेचान्याँल्लोकमानास्तथैव॥ २६.३८ ॥	
योगिनीचक्रमध्यस्थो भैरवो हि ननर्त च॥	
तथान्ये भूतवेताला मामेत्येवं प्रलापिनः॥ २६.३९ ॥	
एवं तेषामुद्धवं हि निरिक्ष्य मधुसूदनः॥	
उवाच प्रहसन्वाक्यं शंकरं लोकशंकरम्॥ २६.४० ॥	
एतान्गणान्वारय भो अत्र मत्तांश्च संप्रति॥	
अस्मिन्काले च यत्कार्यं सर्वैस्तत्कार्यमे व च॥ २६.४१ ॥	
पांडित्येन महादेव तस्मादेतान्निवारय॥	
तच्छ्रुत्वा भगवान्रुद्रो वीरभद्रमुवाच ह॥ २६.४२ ॥	
'''॥रुद्र उवाच॥	
वारयस्व प्रमत्तांश्च क्षीबांश्चैव विशेषतः॥	
तेनोक्तो वीरभद्रश्च शंभुना परमेष्ठिना॥ २६.४३ ॥	
आज्ञापिताः प्रमत्ताश्च वीरभद्रेण धीमता॥	
प्रमथा वारितास्तेन तूष्णीमाश्रित्य ते स्थिताः॥ २६.४४ ॥	
निश्चला योगिनीमध्ये भूतप्रमथगुह्यकाः॥	
शाकिन्यो यातुधानाश्च कूष्मांडाः कोपिकर्पटाः॥ २६.४५ ॥	
तथान्ये भूतवेतालाः क्षेत्रपालाश्च भैरवाः॥	
सर्वे शांताः प्रमत्ताश्च बभूवुः प्रमथादयः॥ २६.४६ ॥	
एवं विस्तारसंयुक्तं कृतमुद्वहनं तदा॥	
हिमाद्रिणा परं विप्राः सुमंगल्यं सुशोभनम्॥ २६.४७ ॥	
चत्वारो दिवसा जाताः परिपूर्णेन चेतसा॥	
हिमाद्रिणा कृता पूजा देवदेवस्य शूलिनः॥ २६.४८ ॥	
वस्त्रालंकाराभरणै रत्नैरुच्चावचैस्ततः॥	
पूजयित्वा महादेवं विष्णोर्वचनपरोऽभवत्॥ २६.४९ ॥	
लक्ष्मीसमेतं विष्णुं च वस्त्रालंकरणैः शुभैः॥	
पूजयामास हिमवांस्तथा ब्रह्माणमेव च॥ २६.५० ॥	
इंद्रं पुरोधसा सार्द्धमिंद्राण्या सहितं विभुम्॥	
तथैव लोकपालांश्च पूजयित्वा पृथक्पृथक्॥ २६.५१ ॥	
तथैव पूजिता चंडी भूतप्रमथगुह्यकैः॥	
वस्त्रालंकरणैश्चैव रत्नैर्नानाविधैरपि॥	
ये चान्य आगतास्तत्र ते च सर्वे प्रपूजिताः॥ २६.५२ ॥	
एवं तदानीं प्रतिपूजिताश्च देवाश्च सर्वे ऋषयश्च यक्षाः॥	
गंधर्वविद्याधरसिद्धचारणास्तथैव मर्त्त्याप्सरसां गणाश्च॥ २६.५३ ॥	
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे केदारखण्डे शिवपार्वतिविवाहमंगलोत्सववर्णनं नाम षड्विशोऽध्यायः॥ २६ ॥ छ ॥	

केदारखण्डः