वराहपुराणम्/अध्यायः ०९५
श्रीवराह उवाच ।	
या सा नीलगिरिं याता तपसे धृतमानसा ।	
रौद्री तमोद्भवा शक्तिस्तस्याः श्रृणु धरे व्रतम् ।। ९५.१ ।।	
तपः कृत्वा चिरं कालं पालयाम्यखिलं जगत् ।	
एवमुद्दिश्य पञ्चाग्निं साधयामास भामिनी ।। ९५.२ ।।	
तस्याः कालान्तरे देव्यास्तपन्त्यास्तप उत्तमम् ।	
रुरुर्नाम महातेजा ब्रह्मदत्तवरोऽसुरः ।। ९५.३ ।।	
समुद्रमध्ये रत्नाढ्यं पुरमस्ति महावनम् ।	
तत्र राजा स दैत्येन्द्रः सर्वदेवभयंकरः ।। ९५.४ ।।	
अनेकशतसाहस्त्रकोटिकोटिशतोत्तरैः ।	
असुरैरन्वितः श्रीमान् द्वितीयो नमुचिर्यथा ।। ९५.५ ।।	
कालेन महता चासौ लोकपालपुराण्यथ ।	
जिगीषुः सैन्यसंवीतो देवैर्भयमरोचयत् ।। ९५.६ ।।	
उत्तिष्ठतस्तस्य महासुरस्य	
समुद्रतोयं ववृधेऽतिमात्रम् ।	
अनेकनक्रग्रहमीनजुष्ट -	
माप्लावयत् पर्वतसानुदेशान् ।। ९५.७ ।।	
अन्तः स्थितानेकसुरारिसंघं	
विचित्रचर्मायुधचित्रशोभम् ।	
भीमं बलं बलिनं चारुयोधं	
विनिर्ययौ सिन्धुजलाद् विशालम् ।। ९५.८ ।।	
तत्र द्विपा दैत्यवरैरुपेता	
समानघण्टासुसमूहयुक्ताः ।	
विनिर्ययुः स्वाकृतिभीषणानि	
समन्तमुच्चैः खलु दर्शयन्तः ।। ९५.९ ।।	
अश्वास्तथा काञ्चनपीडनद्धा	
रोहीतमत्स्यैः समतां जलान्तः ।	
व्यवस्थितास्ते सममेव तूर्णं	
विनिर्ययुः लक्षशः कोटिशश्च ।। ९५.१० ।।	
रथा रविस्यन्दनतुल्यवेगाः	
सुचक्रदण्डाक्षत्रिवेणुयुक्ताः ।	
सुशस्त्रयन्त्राः परिपीडिताङ्गा -	
श्चलत्पताकास्त्वरितं विशङ्काः ।। ९५.११ ।।	
तथैव योधाः स्थगितेतरेतरा -	
स्तितीर्षवः प्रवरास्तूर्णपाणयः ।	
रणे रणे लब्धजयाः प्रहारिणो	
विरेजुरुच्चैरसुरानुगा भृशम् ।। ९५.१२ ।।	
देवेषु चैव भग्नेषु विनिर्गत्य जलात् ततः ।	
चतुरङ्गबलोपेतः प्रायादिन्द्रपुरं प्रति ।। ९५.१३ ।।	
युयोध च सूरैः सार्द्धं रुरुर्दैत्यपतिस्तथा ।	
मुद्गरैर्मुशलैः शूलैः शरैर्दण्डायुधैस्तथा ।	
जघ्नुर्दैत्याः सुरान् संख्ये सुराश्चैव तथाऽसुरान् ।। ९५.१४ ।।	
एवं क्षणमथो युद्धं तदा देवाः सवासवाः ।	
असुरैर्निर्जिताः सद्यो दुद्रुवुर्विमुखा भृशम् ।। ९५.१५ ।।	
देवेषु चैव भग्नेषु विद्रुतेषु विशेषतः ।	
असुरः सर्वदेवानामन्वधावत वीर्यवान् ।। ९५.१६ ।।	
ततो देवगणाः सर्वे द्रवन्तो भयविह्वलाः ।	
नीलं गिरिवरं जग्मुर्यत्र देवी व्यवस्थिता ।। ९५.१७ ।।	
ौद्री तपोरता देवी तामसी शक्तिरुत्तमा ।	
संहारकारिणी देवी कालरात्रीति तां विदुः ।। ९५.१८ ।।	
सा दृष्ट्वा तान् तदा देवान् भयत्रस्तान् विचेतसः ।	
मा भैष्टेत्युच्चकैर्देवी तानुवाच सुरोत्तमान् ।। ९५.१९ ।।	देव्युवाच ।	
किमियं व्याकुला देवा गतिर्व उपलक्ष्यते ।	
कथयध्वं द्रुतं देवाः सर्वथा भयकारणम् ।। ९५.२० ।।	
देवा ऊचुः ।	
अयमायाति दैत्येन्द्रो रुरुर्भीमपराक्रमः ।	
एतस्य भीतान् रक्षस्व त्वं देवान् परमेश्वरि ।। ९५.२१ ।।	
एवमुक्ता तदा देवैर्देवी भीमपराक्रमा ।	
जहास परया प्रीत्या देवानां पुरतः शुभा ।। ९५.२२ ।।	
तस्या हसन्त्या वक्त्रात् तु बह्व्यो देव्यो विनिर्ययुः ।	
याभिर्विश्वमिदं व्याप्तं विकृताभिरनेकशः ।। ९५.२३ ।।	
पाशाङ्कुशधराः सर्वाः सर्वाः पीनपयोधराः ।	
सर्वाः शूलधरा भीमाः सर्वाश्चापधराः शुभाः ।। ९५.२४ ।।	
ताः सर्वाः कोटिशो देव्यस्तां देवीं वेष्ट्य संस्थिताः ।	
युयुधुदर्निवैः सार्द्धं बद्धतूणा महाबलाः ।	
क्षणेन दानवबलं तत्सर्वं निहतं तु तैः ।। ९५.२५ ।।	
देवाश्च सर्वे संयत्ता युयुधुर्दानवं बलम् ।	
आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवास्तथाश्विनौ ।	
सर्वे शस्त्राणि संगृह्य युयुधुर्दानवं बलम् ।। ९५.२६ ।।	
कालरात्र्या बलं यच्च यच्च देवबलं महत् ।	
तत्सर्वं दानवबलमनयद् यमसादनम् ।। ९५.२७ ।।	
एक एव महादैत्यो रुरुस्तस्थौ महामृधे ।	
स च मायां महारौद्रीं रौरवीं विससर्ज ह ।। ९५.२८ ।।	
सा माया ववृधे भीमा सर्वदेवप्रमोहिनी ।	
तया तु मोहिता देवाः सद्यो निद्रां तु भेजिरे ।। ९५.२९ ।।	
देवी च त्रिशिखेनाजौ तं दैत्यं समताड्यत् ।	
तया तु ताडितान्तस्य दैत्यस्य शुभलोचने ।	
चर्ममुण्डे उभे सम्यक् पृथग्भूते बभूवतुः ।। ९५.३० ।।	
रुरोस्तु दानवेन्द्रस्य चर्ममुण्डे क्षणाद् यतः ।	
अपहृत्याहरद् देवी चामुण्डा तेन साभवत् ।। ९५.३१ ।।	
सर्वभूतमहारौद्री या देवी परमेश्वरी ।	
संहारिणी तु या चैव कालरात्रिः प्रकीर्तिता ।। ९५.३२ ।।	
तस्या ह्यनुचरा देव्यो या ह्यसंख्यातकोटयः ।	
तास्तां देवीं महाभागां परिवार्य व्यवस्थिताः ।। ९५.३३ ।।	
या क्यामासुरव्यग्रास्तास्तां देवीं बुभुक्षिताः ।	
बुभुक्षिता वयं देवि देहि नो भोजनं शुभे ।। ९५.३४ ।।	
एवमुक्ता तदा देवी दध्यौ तासां तु भोजनम् ।	
न चाध्यगच्छच्च यदा तासां भोजनमन्तिकात् ।। ९५.३५ ।।	
ततो दध्यौ महादेवं रुद्रं पशुपतिं विभुम् ।	
सोऽपि ध्यानात् समुत्तस्थौ परमात्मा त्रिलोचनः ।। ९५.३६ ।।	
उवाच च द्रुतं देवीं किं ते कार्यं विवक्षितम् ।	
ब्रूहि देवि वरारोहे यत् ते मनसि वर्त्तते ।। ९५.३७ ।।	देव्युवाच ।	
भक्ष्यार्थमासां देवेश किञ्चिद् दातुमिहार्हसि ।	
बलात्कुर्वन्ति मामेता भक्षार्थिन्यो महाबलाः ।	
अन्यथा मामपि बलाद् भक्षयिष्यन्ति मां प्रभो ।। ९५.३८ ।।	
रुद्र उवाच ।	
एतासां श्रृणु देवेशि भक्षमेकं मयोद्यतम् ।	
कथ्यमानं वरारोहे कालरात्रि महाप्रभे ।। ९५.३९ ।।	
या स्त्री सगर्भा देवेशि अन्यस्त्रीपरिधानकम् ।	
परिधत्ते स्पृशेच्चापि पुरुषस्य विशेषतः ।। ९५.४० ।।	
स भागोऽस्तु महाभागे कासाञ्चित् पृथिवीतले ।	
अन्याश्छिद्रेषु बालानि गृहीत्वा तत्र वै बलिम् ।	
लब्ध्वा तिष्ठन्तु सुप्रीता अपि वर्षशतान्यपि ।। ९५.४१ ।।	
अन्याः सूतिगृहे छिद्रं गृह्णीयुस्तत्र पूजिताः ।	
निवसिष्यन्ति देवेशि तथान्या जातहारिकाः ।। ९५.४२ ।।	
गृहे क्षेत्रे तडागेषु वाप्युद्यानेषु चैव हि ।	
अन्यचित्ता रुदन्त्यो याः स्त्रियस्तिष्ठन्ति नित्यशः ।	
तासां शरीराण्याविश्य काश्चित्तृप्तिमवाप्स्यथ ।। ९५.४३ ।।	
एवमुक्त्वा तदा देवीं स्वयं रुद्रः प्रतापवान् ।	
दृष्ट्वा रुरुं च सबलमसुरेन्द्रं निपातितम् ।	
स्तुतिं चकार भगवान् स्वयं देवस्त्रिलोचनः ।। ९५.४४ ।।	रुद्र उवाच ।	
जयस्व देवि चामुण्डे जय भूतापहारिणि ।	
जय सर्वगते देवि कालरात्रि नमोऽस्तु ते ।। ९५.४५ ।।	
विश्वमूर्त्ते शुभे शुद्धे विरूपाक्षि त्रिलोचने ।	
भीमरूपे शिवे विद्ये महामाये महोदये ।। ९५.४६ ।।	
मनोजवे जये जृम्भे भीमाक्षि क्षुभितक्षये ।	
महामारि विचित्राङ्गे गेयनृत्यप्रिये शुभे ।। ९५.४७ ।।	
विकराले महाकालि कालिके पापहारिणि ।	
पाशहस्ते दण्डहस्ते भीमरूपे भयानके ।। ९५.४८ ।।	
चामुण्डे ज्वलमानास्ये तीक्ष्णदंष्ट्रे महाबले ।	
शवयानस्थिते देवि प्रेतासनगते शिवे ।। ९५.४९ ।।	
भीमाक्षि भीषणे देवि सर्वभूतभयंकरि ।	
कराले विकराले च महाकाले करालिनि ।	
काली कराली विक्रान्ता कालरात्रि नमोऽस्तु ते ।। ९५.५० ।।	
विकरालमुखी देवि ज्वालामुखि नमोऽस्तु ते ।	
सर्वसत्त्वहिते देवि सर्वदेवि नमोऽस्तु ते ।। ९५.५१ ।।	
इति स्तुता तदा देवी रुद्रेण परमेष्ठिना ।	
तुतोष परमा देवी वाक्यं चेदमुवाच ह ।	
वरं वृणीष्व देवेश यत् ते मनसि वर्त्तते ।। ९५.५२ ।।	
रुद्र उवाच ।	
स्तोत्रेणानेन ये देवि त्वां स्तुवन्ति वरानने ।	
तेषां त्वं वरदा देवि भव सर्वगता सती ।। ९५.५३ ।।	
यश्चेमं त्रिप्रकारं तु देवि भक्त्या समन्वितः ।	
स पुत्रपौत्रपशुमान् समृद्धिमुपगच्छति ।। ९५.५४ ।।	
यश्चेमं श्रृणुयाद् भक्त्या त्रिशक्तयास्तु समुद्भवम् ।	
सर्वपापविनिर्मुक्तः पदं गच्छत्यनामयम् ।। ९५.५५ ।।	
एवं स्तुत्वा भवो देवीं चामुण्डां परमेश्वरीम् ।	
क्षणादन्तर्हितो देवस्ते च देवा दिवं ययुः ।। ९५.५६ ।।	
य एतां वेद वै देव्या उत्पत्तिं त्रिविधां धरे ।	
सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमृच्छति ।। ९५.५७ ।।	
भ्रष्टराज्यो यदा राजा नवम्यां नियतः शुचिः ।	
अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुपवासी नरोत्तमः ।	
संवत्सरेण लभते राज्यं निष्कण्टकं नृपः ।। ९५.५८ ।।	
एषा त्रिशक्तिरुद्दिष्टा नयसिद्धान्तगामिनी ।	
एषा श्वेता परा सृष्टिः सात्त्विकी ब्रह्मसंस्थिता ।। ९५.५९ ।।	
एषैव रक्ता रजसि वैष्णवी परिकीर्त्तिता ।	
एषैव कृष्णा तमसि रौद्री देवी प्रकीर्त्तिता ।। ९५.६० ।।	
परमात्मा यथा देव एक एव त्रिधा स्थितः ।	
प्रयोजनवशाच्छक्तिरेकैव त्रिविधाऽभवत् ।। ९५.६१ ।।	
य एतं श्रृणुयात् सर्गं त्रिशक्त्याः परमं शिवम् ।	
सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमाप्नुयात् ।। ९५.६२ ।।	
यश्चेदं श्रृणुयाद् भक्त्या नवम्यां नियतः स्थितः ।	
स राज्यमतुलं लेभे भयेभ्यश्च प्रमुच्यते ।। ९५.६३ ।।	
यस्येदं लिखितं गेहे सदा तिष्ठति धारिणि ।	
न तस्याग्निभयं घोरं सर्पचौरादिकं भवेत् ।। ९५.६४ ।।	
यश्चैतत् पूजयेद् भक्तया पुस्तकेऽपि स्थितं बुधः ।	
तेन यष्टं भवेत् सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।। ९५.६५ ।।	
जायन्ते पशवः पुत्रा धनं धान्यं वरस्त्रियः ।	
रत्नान्यश्वा गजा भृत्या यानाश्चाशु भवन्त्युत ।	
यस्येदं तिष्ठते गेहे तस्येदं जायते ध्रुवम् ।। ९५.६६ ।।	श्रीवराह उवाच ।	
एतदेव रहस्यं ते कीर्त्तितं भूतधारिणि ।	
रुद्रस्य खलु माहात्म्यं सकलं कीर्त्तितं मया ।। ९५.६७ ।।	
नवकोट्यस्तु चामुण्डा भेदभिन्ना व्यवस्थिता ।	
या रौद्री तामसी शक्तिः सा चामुण्डा प्रकीर्त्तिता ।। ९५.६८ ।।	
अष्टादश तथा कोट्यो वैष्णव्या भेद उच्यते ।	
या सा च राजसी शक्तिः पालनी चैव वैष्णवी ।	
या ब्रह्मशक्तिः सत्त्वस्था अनन्तास्ताः प्रकीर्त्तिता ।। ९५.६९ ।।	
एतासां सर्वभेदेषु पृथगेकैकशो धरे ।	
सर्वासां भगवान् रुद्रः सर्वगश्च पतिर्भवेत् ।। ९५.७० ।।	
यावन्त्यस्या महाशक्त्यास्तावद् रूपाणि शंकरः ।	
कृतवांस्ताश्च भजते पतिरूपेण सर्वदा ।। ९५.७१ ।।	
यश्चाराधयते तास्तु रुद्रस्तुष्टो भविष्यति ।	
सिद्ध्यन्ते तास्तदा देव्यो मन्त्रिणो नात्र संशयः ।। ९५.७२ ।।	
।। इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे पञ्चनवतितमोऽध्यायः ।। ९५ ।।