रामायणम्/उत्तरकाण्डम्/सर्गः ९४
तौ रजन्यां प्रभातायां स्नातौ हुतहुताशनौ ।	
यथोक्तमृषिणा पूर्वं सर्वं तत्रोपगायताम् ।। ७.९४.१ ।।	
तां स शुश्राव काकुत्स्थः पूर्वाचार्यविजिर्मिताम् ।	
अपूर्वां पाठ्यजातिं च गेयेन समलङ्कृताम् ।। ७.९४.२ ।।	
प्रमाणैर्बहुभिर्बद्धां तन्त्रीलयसमन्विताम् ।	
बालाभ्यां राघवः श्रुत्वा कौतूहलपरो ऽभवत् ।। ७.९४.३ ।।	
अथ कर्मान्तरे राजा समाहूय महामुनीन् ।	
पार्थिवांश्च नरव्याघ्रः पण्डितान्नैगमांस्तथा ।। ७.९४.४ ।।	
पौराणिकाञ्छब्दविदो ये च वृद्धा द्विजातयः ।	
स्वराणां लक्षणज्ञांश्च उत्सुकान्द्विजसत्तमान् ।। ७.९४.५ ।।	
लक्षणज्ञांश्च गान्धर्वान्नैगमांश्च विशेषतः ।	
पादाक्षरसमासज्ञांश्छन्दःसु परिनिष्ठितान् ।। ७.९४.६ ।।	
कलामात्राविशेषज्ञाञ्ज्योतिषे च परं गतान् ।	
क्रियाकल्पविदश्चैव तथा कार्यविदो जनान् ।। ७.९४.७ ।।	
भाषाज्ञानिङ्गितज्ञांश्च नैगमांश्चाप्यशेषतः ।	
हेतूपचारकुशलान् वचने चापि हैतुकान् ।। ७.९४.८ ।।	
छन्दोविदः पुराणज्ञान्वैदिकान्द्विजसत्तमान् ।	
चित्रज्ञान्वृत्तसूत्रज्ञान्गीतनृत्यविशारदान् ।। ७.९४.९ ।।	
शास्त्रज्ञान्नीतिनिपुणान्वेदान्तार्थप्रबोधकान् ।	
एतान्सर्वान्समानीय गातारौ समवेशयत् ।। ७.९४.१० ।।	
दृष्ट्वा मुनिगणाः सर्वे पार्थिवाश्च महौजसः ।	
पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां राजानं गायकौ च तौ ।। ७.९४.११ ।।	
ऊचुः परस्परं चेदं सर्व एव समन्ततः ।	
उभौ रामस्य सदृशौ बिम्बाद्बिम्बमिवोत्थितौ ।। ७.९४.१२ ।।	
जटिलौ यदि न स्यातां न वल्कलधरौ यदि ।	
विशेषं नाधिगच्छामो गायतो राघवस्य च ।। ७.९४.१३ ।।	
तेषां संवदतामेवं श्रोतऽणां हर्षवर्धनम् ।	
गेयं प्रचक्रतुस्तत्र तावुभौ मुनिदारकौ ।। ७.९४.१४ ।।	
ततः प्रवृत्तं मधुरं गान्धर्वमतिमानुषम् ।	
न च तृप्तिं ययुः सर्वे श्रोतारो गानसम्पदा ।। ७.९४.१५ ।।	
प्रवृत्तमादितः पूर्वसर्गं नारददर्शितम् ।	
ततः प्रभृति सर्गांश्च यावद्विंशत्यगायताम् ।। ७.९४.१६ ।।	
ततो ऽपराह्णसमये राघवः समभाषत ।	
श्रुत्वा विंशतिसर्गांस्तान्भ्रातरं भ्रातृवत्सलः ।। ७.९४.१७ ।।	
अष्टादशसहस्राणि सुवर्णस्य महात्मनोः ।	
प्रयच्छ शीघ्रं काकुत्स्थ यदन्यदभिकाङ्क्षितम् ।	
ददौ शीघ्रं स काकुत्स्थो बालयोर्वै पृथक्पृथक् ।। ७.९४.१८ ।।	
दीयमानं सुवर्णं तु नागृह्णीतां कुशीलवौ ।	
ऊचतुश्च महात्मानौ किमनेनेति विस्मितौ ।। ७.९४.१९ ।।	
वन्येन फलमूलेन निरतौ वनवासिनौ ।	
सुवर्णेन हिरण्येन किं करिष्यावहे वने ।। ७.९४.२० ।।	
तथा तयोः प्रब्रुवतोः कौतूहलसमन्विताः ।	
श्रोतारश्चैव रामश्च सर्व एव सुविस्मिताः ।। ७.९४.२१ ।।	
तस्य चैवागमं रामः काव्यस्य श्रोतुमुत्सुकः ।	
पप्रच्छ तौ महातेजास्तावुभौ मुनिदारकौ ।। ७.९४.२२ ।।	
किम्प्रमाणमिदं काव्यं का प्रतिष्ठा महात्मनः ।	
कर्ता काव्यस्य महतः क्व चासौ मुनिपुङ्गवः ।। ७.९४.२३ ।।	
पृच्छन्तं राघवं वाक्यमूचतुर्मुनिदारकौ ।। ७.९४.२४ ।।	
वाल्मीकिर्भगवान्कर्ता सम्प्राप्तो यज्ञसंविधम् ।	
येनेदं चरितं तुभ्यमशेषं सम्प्रदर्शितम् ।। ७.९४.२५ ।।	
सन्निबद्धं हि श्लोकानां चतुर्विशत्सहस्रकम् ।	
उपाख्यानशतं चैव भार्गवेण तपस्विना ।। ७.९४.२६ ।।	
आदिप्रभृति वै राजन्पञ्चसर्गशतानि च ।	
काण्डानि षट् कृतानीह सोत्तराणि महात्मना ।	
कृतानि गुरुणास्माकमृषिणा चरितं तव ।। ७.९४.२७ ।।	
प्रतिष्ठा ऽ ऽजीवितं यावत्तावत्सर्वस्य वर्तते ।। ७.९४.२८ ।। सोत्तराणि महात्मना ।	
यदि बुद्धिः कृता राजञ्छ्रवणाय महारथ ।	
कर्मान्तरे क्षणीभूतस्तच्छृणुष्व सहानुजः ।। ७.९४.२९ ।।	
बाढमित्यब्रवीद्रामस्तौ चानुज्ञाप्य राघवम् ।	
प्रहृष्टौ जग्मतुः स्थानं यत्रास्ते मुनिपुङ्गवः ।। ७.९४.३० ।।	
रामो ऽपि मुनिभिः सार्धं पार्थिवैश्च महात्मभिः ।	
श्रुत्वा तद्गीतिमाधुर्यं कर्मशालामुपागमत् ।। ७.९४.३१ ।।	
शुश्राव तत्ताललयोपपन्नं सर्गान्वितं स स्वरशब्दयुक्तम् ।	
तन्त्रीलयव्यञ्जनयोगयुक्तं कुशीलवाभ्यां परिगीयमानम् ।। ७.९४.३२ ।।	
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे चतुर्नवतितमः सर्गः ।। ९४ ।।	

रामायणम्/उत्तरकाण्डम्