स्कन्दपुराणम्/खण्डः ६ (नागरखण्डः)/अध्यायः ०९६
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
एवं तस्मिन्गते भूपे ह्यजापाले रसातलम् ॥ 
तत्पुत्रश्चाभवद्राजा मंत्रिभिस्तु पुरस्कृतः ॥ १ ॥ 
यो नित्यमगमत्स्वर्गे वासवं रमते सदा ॥ 
शनैश्चरो जितो येन रोहिणीं परिभेदयन् ॥ २ ॥ 
गृहे यस्य स्वयं विष्णुर्भूत्वा चैव चतुर्विधः ॥ 
रावणस्य विनाशार्थं जन्म चक्रे प्रहर्षितः ॥ ३ ॥ 
तेनागत्यात्र सत्क्षेत्रे तोषितो मधुसूदनः ॥ 
प्रासादं शोभनं कृत्वा ततश्चैव प्रतिष्ठितः ॥ ४ ॥
तस्यापि विश्रुता वापी स्वयं तेन विनिर्मिता ॥ 
राजवापीति लोकेऽस्मिन्विख्यातिं परमां गता ॥ ५ ॥ 
तस्यां यः कुरुते श्राद्धं संप्राप्ते पञ्चमीदिने ॥ 
प्रेतपक्षे विशेषेण स नरः स्यात्सतां प्रियः ॥ ६ ॥ 
॥ ऋषय ऊचुः ॥ ॥ 
कथं तेन जितः सौरी रोहिणीशकटं च यत् ॥ 
भिंदानस्तोषितस्तेन कथं नारायणो वद ॥ ७ ॥ 
॥ । सूत उवाच ॥ ॥ 
तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे स्वधर्मेण वसुन्धराम्॥ 
अतिसौख्यान्वितो लोकः सर्वदैव व्यजायत ॥ ८ ॥ 
बहुक्षीरप्रदा गावः सस्यानि गुणवंति च ॥ 
कामवर्षी च पर्जन्यो यथर्त्तुफलिता द्रुमाः ॥ ९ ॥ 
कस्यचित्त्वथ कालस्य दैवज्ञैस्तस्य भूपतेः ॥ 
कथितं रोहिणीभेदं रविपुत्रः करिष्यति ॥ ६.९६.१० ॥ 
तस्यानंतरमेवाशु दुर्भिक्षं संभविष्यति ॥ 
अनावृष्टिश्च भविता रौद्रा द्वादश वार्षिकी ॥ 
यया संपत्स्यते सर्वं भूतलं गतमानवम् ॥ ११ ॥ 
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा स राजा कुपितोऽभ्यगात् ॥ 
शनैश्चरं समुद्दिश्य विमानमधिरुह्य च ॥ १२ ॥ 
तस्य तुष्टेन संदत्तं विमानं कामगं पुरा ॥ 
शक्रेण तत्र संतिष्ठञ्छनैश्चरमुपाद्रवत् ॥ १३ ॥ 
ततः सूर्यपथं मुक्त्वा ततश्चंद्रस्य पार्थिवः ॥ 
नक्षत्रसरणिं प्राप्य सज्यं कृत्वा महद्धनुः ॥ १४  
तत्र बाणं समारोप्य शनैश्चरमुपाद्रवत् ॥ 
प्रोवाच पुरतः स्थित्वा सूर्यपुत्रमधोमुखम् ॥ १५ ॥ 
त्यजैनं रोहिणीमार्गं सांप्रतं त्वं शनैश्चर ॥ 
मद्वाक्यादन्यथाऽहं त्वां नयिष्यामि यमक्षयम् ॥ १६ ॥ 
एतेन निशिताग्रेग शरेणा नतपर्वणा ॥ 
दिव्यास्त्रमंत्रयुक्तेन सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम् ॥ १७ ॥ 
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तादृग्रौद्रतमं महत् ॥ 
मन्दो विस्मयमापन्नस्ततश्चेदमभाषत ॥ ॥ १८ ॥ 
कस्त्वं ब्रूहि महाभाग मम मार्गं रुणत्सि यः ॥ 
अगम्यं केनचिल्लोके सर्वैरपि सुरासुरैः ॥ १९  ॥ 
राजोवाच ॥ ॥ 
अहं दशरथो नाम सूर्यवंशोद्भवो नृपः ॥ 
अजस्य तनयः प्राप्तः कामं वारयितुं क्रुधा ॥ ६.९६.२० ॥ 
॥ मंद उवाच ॥ ॥ 
न त्वया सह संबंधः कश्चिदस्ति महीपते ॥ 
मम यत्त्वं प्रकोपाढ्यो मन्मार्गं हंतुमिच्छसि ॥ २१ ॥ 
॥ राजोवाच ॥ ॥ 
रोहिणीसंभवं त्वं हि शकटं भेदयिष्यसि ॥ 
सांप्रतं मम दैवज्ञैर्वाक्यमेतदुदाहृतम् ॥ २२ ॥ 
तस्मिन्मन्द त्वया भिन्ने न वर्षति शतक्रतुः ॥ 
एतद्वदति दैवज्ञा ज्योतिःशास्त्रविचक्षणाः ॥ २३ ॥ 
जाते वृष्टिनिरोधेऽथ जायंतेऽन्नानि न क्षितौ ॥ 
अन्नाभावात्क्षयं यांति ततो भूभितले जनाः ॥ २४ ॥ 
जनोच्छेदे ततो जाते अग्निष्टोमादिकाः क्रियाः ॥ 
न भवंति धरा पृष्ठे ततः स्यादेव संक्षयः॥ २५ ॥ 
एतस्मात्कारणाद्रुद्धो मार्गस्ते सूर्यसंभव ॥ 
रोहिणीं गंतुकामस्य सत्यमेतन्मयोदितम् ॥२६॥ 
॥ शनिरुवाच ॥ ॥ 
गच्छ पुत्र निजं गेहं ममापि त्वं च रोचसे ॥ 
तुष्टोऽहं तव वीर्येण न त्वन्येन महीपते॥२७॥ 
न केनचित्कृतं कर्म यदेतद्भवता कृतम् ॥ 
न करिष्यति चैवान्यो देवो वा मानवोऽथ वा ॥ २८ ॥ 
नाहं पश्यामि भूपाल कथंचिदपि तूर्ध्वतः॥ 
यतो दृष्टिविनिर्दग्धं भस्मसाज्जायतेऽखिलम् ॥ २९ ॥ 
जातमात्रेण बालेन मया पादौ निरीक्षितौ ॥ 
तातस्य सहसा दग्धौ ततोऽहं वारितोंऽबया ॥ ६.९६.३० ॥ 
न त्वया पुत्र द्रष्टव्यं किंचिदेव कथंचन ॥ 
प्रमाणं यदि ते धर्मो मातृवाक्यसमुद्भवः ॥ ३१ ॥ 
तस्मात्त्वया महत्कर्म कृतमीदृक्सुदुष्करम् ॥ 
प्रजानां पार्थिवश्रेष्ठ त्यक्त्वा दूराद्भयं मम ॥ ३२ ॥ 
तस्मा त्तव कृते नाहं भेदयिष्यामि रोहिणीम् ॥ 
कथंचिदपि भूपाल युगांतररशतेष्वपि ॥ ३३ ॥ 
वरं वरय चास्माकं तस्मादद्य भविष्यति ॥ 
हृतत्स्थितं दुर्लभं भूप सर्वेषामिह देहिनाम् ॥ ३४ ॥ 
॥ राजोवाच ॥ ॥ 
तव यो वासरे प्राप्ते तैलाभ्यंगं करोति वै ॥ 
तस्याऽन्यदिवसं यावत्पीडा कार्या न च त्वया ॥ ३५ ॥ 
तिलदानं करोत्येवं लोहदानं च यस्तव ॥ 
करोति दिवसे शक्त्या यावद्वर्षं त्वया हि सः ॥ ३६ ॥ 
रक्षणीयः सुकृच्छ्रेषु संकटेषु सदैव हि ॥ 
त्वयि गोचरपीडायां संस्थिते चार्कसंभव ॥ ३७ ॥ 
यः कुर्याच्छांतिकं सम्यक्तिलहोमं च भक्तितः ॥ 
वासरे तव संप्राप्ते समिद्भिश्च तथाऽक्षतैः ॥ ३८ ॥ 
तस्य सार्धानि वर्षाणि सप्त कार्या प्रयत्नतः ॥ 
त्वया रक्षा महाभाग वरं चेन्मम यच्छसि ॥ ३९ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
एवमित्येव संप्रोच्य विरराम ततः परम् ॥ 
शनैश्चरो महीपालवचनाद्द्विजसत्तमाः ॥ ६.९६.४० ॥ 
एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं सुविस्तरात् ॥ 
भवद्भिः सूर्यपुत्रस्य राज्ञा दशरथेन हि ॥ 
संवादं रोहिणीभेदे सञ्जातं समुपस्थिते ॥ ४१ ॥ 
यश्चैतत्पठते नित्यं शृणुयाद्यो विशेषतः ॥ 
शनैश्चरकृता पीडा तस्य नाशं प्रगच्छति ॥ ४२ ॥ 
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दशरथशनैश्चरसंवादवर्णनंनाम षण्णवतितमोऽध्यायः ॥ ९६ ॥ ॥ छ ॥