महाभारतम्-01-आदिपर्व-099
दुष्यन्तशकुन्तलाविवादः।। १ ।।
<table>				
<td>

	शकुन्तलोवाच।	<td>	1-99-1x	
				
<td>

	राजन्सर्षपमात्राणि परच्छिद्राणि पश्यसि।आत्मनो बिल्वमात्राणि पश्यन्नपि न पश्यसि।।	<td>	1-99-1a1-99-1b	
				
<td>

	मेनका त्रिदशेष्वेव त्रिदशाश्चानु मेनकाम्।ममैवोद्रिच्यते जन्म दुष्यन्त तव जन्मतः।।	<td>	1-99-2a1-99-2b	
				
<td>

	क्षितौ चरसि राजंस्त्वमन्तरिक्षे चराम्यहम्।आवयोरन्तरं पश्य मेरुसर्षपयोरिव।।	<td>	1-99-3a1-99-3b	
				
<td>

	महेन्द्रस्य कुबेरस्य यमस्य वरुणस्य च।भवनान्यनुसंयामि प्रभावं पश्य मे नृप।।	<td>	1-99-4a1-99-4b	
				
<td>

	`पुरा नरवरः पुत्र उर्वश्यां जनितस्तदा।आयुर्नाम महाराज तव पूर्वपितामहः।।	<td>	1-99-5a1-99-5b	
				
<td>

	महर्षयश्च बहवः क्षत्रियाश्च परन्तपाः।अप्सरःसु ऋषीणां च मातृदोषो न विद्यते।।'	<td>	1-99-6a1-99-6b	
				
<td>

	सत्यश्चापि प्रवादोऽयं प्रवक्ष्यामि च ते नृप।निदर्शनार्थं न द्वेषाच्छ्रुत्वा तत्क्षन्तुमर्हसि।।	<td>	1-99-7a1-99-7b	
				
<td>

	विरूपो यावदादर्शे नात्मनो वीक्षते मुखम्।मन्यते तावदात्मानमन्येभ्यो रूपवत्तरम्।।	<td>	1-99-8a1-99-8b	
				
<td>

	यदा तु रूपमादर्शे विरूपं सोऽभिवीक्षते।तदा ह्रीमांस्तु जानीयादन्तरं नेतरं जनम्।।	<td>	1-99-9a1-99-9b	
				
<td>

	अतीव रूपसंपन्नो न कंचिदवमन्यते।अतीव जल्पन्दुर्वाचो भवतीह विहेतुकः।।	<td>	1-99-10a1-99-10b	
				
<td>

	`पांसुपातेन हृष्यन्ति कुञ्जरा मदशालिनः।तथा परिवदन्नन्यान्हृष्टो भवति दुर्मतिः।।	<td>	1-99-11a1-99-11b	
				
<td>

	सत्यधर्मच्युतात्पुंसः क्रुद्धादाशीविषादिव।सुनास्तिकोप्युद्विजते जनः किं पुनरास्तिकः।।	<td>	1-99-12a1-99-12b	
				
<td>

	स्वयमुत्पाद्य पुत्रं वै सदृशं योऽवमन्यते।तस्य देवाः श्रियं घ्नन्ति तत्रैनं कलिराविशेत्।।	<td>	1-99-13a1-99-13b	
				
<td>

	अभव्येऽप्यनृतेऽशुद्धे नास्तिके पापकर्मणि।दुराचारे कलिर्ह्याशु न कलिर्धर्मचारिषु।।'	<td>	1-99-14a1-99-14b	
				
<td>

	मूर्खो हि जल्पतां पुंसां श्रुत्वा वाचः शुभाशुभाः।अशुभं वाक्यमादत्ते पुरीषमिव सूकरः।।	<td>	1-99-15a1-99-15b	
				
<td>

	प्राज्ञस्तु जल्पतां पुंसां श्रुत्वा वाचः शुभाशुभाः।गुणवद्वाक्यमादत्ते हंसः क्षीरमिवाम्भसि।।	<td>	1-99-16a1-99-16b	
				
<td>

	`आत्मनो दुष्टभावत्वं जानन्नीचोऽप्रसन्नधीः।परेषामपि जानाति स्वधर्मसदृशान्गुणान्।।	<td>	1-99-17a1-99-17b	
				
<td>

	दह्यमानास्तु तीव्रेण नीचाः परयशोग्निना।अशक्तास्तद्गतिं गन्तुं ततो निन्दां प्रकुर्वते।।'	<td>	1-99-18a1-99-18b	
				
<td>

	अन्यान्परिवदन्साधुर्यथा हि परितप्यते।तथा परिवदन्नन्यान्हृष्टो भवति दुर्जनः।।	<td>	1-99-19a1-99-19b	
				
<td>

	`अपवादरता मूर्खा भवन्ति हि विशेषतः।नापवादरताः सन्तो भवन्ति स्म विशेषतः।।'	<td>	1-99-20a1-99-20b	
				
<td>

	अभिवाद्य यथा वृद्धान्साधुर्गच्छति निर्वृतिम्।एवं सज्जनमाक्रुश्य मूर्खो भवति निर्वृतः।।	<td>	1-99-21a1-99-21b	
				
<td>

	सुखं जीवन्त्यदोषज्ञा मूर्खा दोषानुदर्शिनः।यथा वाच्याः परैः सन्तः परानाहुस्तथाविधान्।।	<td>	1-99-22a1-99-22b	
				
<td>

	अतो हास्यतरं लोके किंचिदन्यन्न विद्यते।यदि दुर्जन इत्याहुः सज्जनं दुर्जनाः स्वयम्।।	<td>	1-99-23a1-99-23b	
				
<td>

	`दारुणाल्लोकसंक्लेशाद्दुःखमाप्नोत्यसंशयम्।।'कुलवंशप्रतिष्ठां हि पितरः पुत्रमब्रुवन्।।	<td>	1-99-24a1-99-24b	
				
<td>

	उत्तमं सर्वधर्माणां तस्मात्पुत्रं तु न त्यजेत्।स्वपत्नीप्रभवाँल्लब्धान्कृतान्समयवर्धितान्।।	<td>	1-99-25a1-99-25b	
				
<td>

	क्रीतान्कन्यासु चोत्पन्नान्पुत्रान्वै मनुरब्रवीत्।`ते च षड्वन्धुदायादाः षडदायादबान्धवाः।।	<td>	1-99-26a1-99-26b	
				
<td>

	धर्मकृत्यवहा नॄणां मनसः प्रीतिवर्धनाः।त्रायन्ते नरकाज्जाताः पुत्रा धर्मप्लवाः पितॄन्।।	<td>	1-99-27a1-99-27b	
				
<td>

	स त्वं नृपतिशार्दूल न पुत्रं त्यक्तुमर्हसि।तस्मात्पुत्रं च सत्यं च पालयस्व महीपते।।	<td>	1-99-28a1-99-28b	
				
				
<td>

	उभयं पालयस्वैतन्नानृतं वक्तुमर्हसि।'आत्मानं सत्यधर्मौ च पालयेथा महीपते।नरेन्द्रसिंह कपटं न हि वोढुं त्वमर्हसि।।	<td>	1-99-29a1-99-29b1-99-29c	
				
<td>

	वरं कूपशताद्वापी वरं वापीशतात्क्रतुः।वरं क्रतुशतात्पुत्रः सत्यं पुत्रशताद्वरम्।।	<td>	1-99-30a1-99-30b	
				
<td>

	अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम्।अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते।।	<td>	1-99-31a1-99-31b	
				
<td>

	सर्ववेदाधिगमनं सर्वतीर्थावगाहनम्।सत्यस्यैव च राजेन्द्र कलां नार्हति षोडशीम्।।	<td>	1-99-32a1-99-32b	
				
<td>

	नास्ति सत्यसमो धर्मो न सत्याद्विद्यते परम्।न हि तीव्रतरं पापमनृतादिह विद्यते।।	<td>	1-99-33a1-99-33b	
				
<td>

	राजन्सत्यं परो धर्मः सत्याच्च समयः परः।मात्याक्षीः समयं राजन्सत्यं सङ्गतमस्तु ते।।	<td>	1-99-34a1-99-34b	
				
<td>

	`यः पापो न विजानीयात्कर्म कृत्वा नराधिप।न हि तादृक्परं पापमनृतादिह विद्यते।।	<td>	1-99-35a1-99-35b	
				
<td>

	यस्य ते हृदयं वेद सत्यस्यैवानृतस्य च।कल्याणावेक्षणं तस्मात्कर्तुमर्हसि धर्मतः।।	<td>	1-99-36a1-99-36b	
				
<td>

	यो न कामान्न च क्रोधान्न द्रोहादतिवर्तते।अमित्रं वापि मित्रं वा स एवोत्तमपूरुषः।।'	<td>	1-99-37a1-99-37b	
				
<td>

	अनृतश्चेत्प्रसङ्गस्ते श्रद्दधासि न चेत्स्वयम्।आश्रमं गन्तुमिच्छामि त्वादृशो नास्ति सङ्गतं।।	<td>	1-99-38a1-99-38b	
				
<td>

	`पुत्रत्वे शङ्कमानस्य त्वं बुद्ध्या निश्चयं कुरु।गतिः स्वरः स्मृतिः सत्वं शीलं विद्या च विक्रमः।।	<td>	1-99-39a1-99-39b	
				
<td>

	धृष्णुप्रकृतिभावौ च आवर्ता रोमराजयः।समा यस्य यदा स्युस्ते तस्य पुत्रो न संशयः।।	<td>	1-99-40a1-99-40b	
				
<td>

	सादृश्येनोद्धऋतं बिम्बं तव देहाद्विशांपते।तातेति भाषमाणं वै मा स्म राजन्वृथा कृथाः।।	<td>	1-99-41a1-99-41b	
				
				
<td>

	ऋते च गर्दभीक्षीरात्पयः पास्यति मे सुतः।'ऋतेपि त्वां च दुष्यन्त शैलराजावतंसिकाम्।चतुरन्तामिमामुर्वीं पुत्रो मे पालयिष्यति।।	<td>	1-99-42a1-99-42b1-99-42c	
				
<td>

	`शकुन्तले तव सुतश्चक्रवर्ती भविष्यति।एवमुक्तं महेन्द्रेण भविष्यति न चान्यथा।।	<td>	1-99-43a1-99-43b	
				
<td>

	साक्षित्वे बहवो ह्युक्ता देवदूतादयो मया।न ब्रुवन्ति तथा सत्यमुताहो नानृतं किल।।	<td>	1-99-44a1-99-44b	
<td>

	असाक्षिणी मन्दबाग्या गमिष्यामि यथागतम्।।'	<td>	1-99-45a	
<td>

	वैशंपायन उवाच।	<td>	1-99-46x	
				
<td>

	एतावदुक्त्वा वचनं प्रातिष्ठत शकुन्तला।`तस्याः क्रोधसमुत्थोग्निः सधूमो मूर्ध्न्यदृश्यत।।	<td>	1-99-46a1-99-46b	
				
<td>

	संनियम्यात्मनोऽङ्गेषु ततः क्रोधाग्निमात्मजम्।प्रस्थितैवानवद्याङ्गी सह पुत्रेण वै वनम्'।।	<td>	1-99-47a1-99-47b	
<td>

	।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि एकोनशततमोऽध्यायः।। 99 ।।	<td>		

आदिपर्व