महाभारतम्-04-विराटपर्व-075
अर्जुनेन विराटप्रश्नाद्वललादीनां भीमसेनादित्वकथनम् ।। 1 ।।
	उत्तरेण विराटंप्रति तत्तल्लक्षणाभिधानपूर्वकं युधिष्ठिरादीनां निर्देशः ।। 2 ।।
	तथाऽर्जुनपराक्रमवर्णनम् ।। 3 ।।
	ततो विराटेन सप्रणामं युधिष्ठिरादिप्रसादनम् ।। 4 ।।
<table>				
<td>	विराट उवाच।	<td>	4-75-1x	
				
<td>	यद्येष राजा कौरव्यः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः।कतमोऽस्यार्जुनो भ्राता भीमश्च कतमो बली ।।	<td>	4-75-1a4-75-1b	
				
<td>	नकुलः सहदेवो वा द्रौपदी वा यशस्विनी ।यदा ह्यक्षैर्जिता ह्येते नान्तरा श्रूयते कथा ।।	<td>	4-75-2a4-75-2b	
<td>	अर्जुन उवाच।	<td>	4-75-3x	
				
<td>	य एष बललोऽभूत्ते सूपकारश्च ते नृप।एष भीमो महाभाग भीमवेगपराक्रमः ।।	<td>	4-75-3a4-75-3b	
				
<td>	एष क्रोधवशान्हत्वा पर्वते गन्धमादने।सौगन्धिकानि पुष्पाणि कृष्णार्थे समुपानयत् ।।	<td>	4-75-4a4-75-4b	
				
<td>	गन्धर्व एष वै हन्ता कीचकानां दुरात्मनाम्।व्याघ्रानृक्षान्गजांश्चैव हतवांश्च पुरे तव ।।	<td>	4-75-5a4-75-5b	
				
<td>	हिडिम्बं च बकं चैव किर्मीरं च जटासुरम्।हत्वा निष्कण्टकं चक्रे अरण्यं सर्वतः शुभम् ।।	<td>	4-75-6a4-75-6b	
				
<td>	यश्चासीदश्वबन्धस्ते नकुलोऽयं परन्तप।गोसङ्ख्यः सहदेवश्च माद्रीपुत्रौ महाबलौ ।।	<td>	4-75-7a4-75-7b	
				
<td>	शृङ्गारवेषारणौ रूपवन्तौ मनस्विनौ ।नानारथसहस्राणां समर्थौ भरतर्षभौ ।।	<td>	4-75-8a4-75-8b	
				
<td>	एषा पद्मपलाशाक्षी सुमध्या चारुहासिनी ।सैरन्ध्री द्रौपदी राजन्यकृते कीचका हताः ।।	<td>	4-75-9a4-75-9b	
				
<td>	द्रुपदस्य प्रिया पुत्री धृष्ट्युम्नस्य चानुजा ।अग्निकुण्डात्समुद्भूता द्रौपदी त्ववगम्यताम् ।।	<td>	4-75-10a4-75-10b	
<td>	भीम उवाच।	<td>	4-75-11x	
				
<td>	अस्त्रज्ञो दुर्लभः कश्चित्केवलं पृथिवीमनु।धनुर्भृतामतिश्रेष्ठः कौन्तेयोयं धनंजयः ।।	<td>	4-75-11a4-75-11b	
				
<td>	एतेन खाण्डवं तस्य ह्यकामस्य शतक्रतोः।दग्धं नागवनं चैव सह नागैर्नराधिप ।।	<td>	4-75-12a4-75-12b	
				
<td>	वर्षं च शरवर्षेण वारितं दुर्जयेन वै।करमाहारिताः सर्वे पार्थिवाः पृथिवीतले ।।	<td>	4-75-13a4-75-13b	
				
<td>	स्त्रीवेषं कृतवानेष तव राजन्निवेशने।बृहन्नलेति यामाहुरर्जुनं जयतांवरम् ।।	<td>	4-75-14a4-75-14b	
				
<td>	उषिताःस्म सुखं सर्वे तव राजन्निवेशने।अज्ञातवासे निभृता गर्भवास इव प्रजाः ।।	<td>	4-75-15a4-75-15b	
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-75-16x	
				
<td>	यदाऽर्जुनेन ते वीराः कथिताः पञ्च पाण्डवाः।पुनरेव च तान्पार्थान्दर्शयामास चोत्तरः ।।	<td>	4-75-16a4-75-16b	
<td>	उत्तर उवाच।	<td>	4-75-17x	
				
				
				
<td>	य एष जाम्बूनदशुद्धगौर-तनुर्महान्सिंह इव प्रवद्धः ।प्रचण्डघोणः पृथुदीर्घनेत्र-स्ताम्रायताक्षः कुरुराज एषः ।।	<td>	4-75-17a4-75-17b4-75-17c4-75-17d	
				
				
				
<td>	अयं पुनर्मत्तगजेन्द्रगामीप्रतप्तचामीकरशुद्धगौरः।पृथ्वायतांसो गुरुदीर्घबाहु-र्वृकोदरः पश्यत पश्यतैनम्।।	<td>	4-75-18a4-75-18b4-75-18c4-75-18d	
				
				
				
<td>	यस्त्वेव पार्श्वेऽस्य महाधनुष्मा-ञ्श्यामो युवा वारणयूथपोपमः ।सिंहोन्नतांसो गजराजगामीपद्मायताक्षोऽर्जुन एष वीरः ।।	<td>	4-75-19a4-75-19b4-75-19c4-75-19d	
				
				
				
<td>	राज्ञः समीपे पुरुषोत्तमौ तुयमाविमौ विष्णुमहेन्द्रकलौ।मनुष्यलोके सकले समोऽस्तिययोर्न रूपे न बले न शीले।।	<td>	4-75-20a4-75-20b4-75-20c4-75-20d	
				
				
				
<td>	आभ्यां तु पार्श्वे कनकोत्तमाङ्गीयैषा प्रभा मूर्तिमतीव गौरी।नीलोत्पलाभा सुरदेवतेवकृष्णा स्थिता मूर्तिमतीव लक्ष्मीः ।।	<td>	4-75-21a4-75-21b4-75-21c4-75-21d	
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-75-22x	
				
<td>	एवं निवेद्य तान्पार्थान्पाण्डवान्पञ्च भूपतेः।ततोऽर्जुनस्य वैराटिः कथयामास विक्रमम् ।।	<td>	4-75-22a4-75-22b	
				
<td>	अयं स द्विषतां मध्ये मृगाणामिव केसरी।अचरद्रथबृन्देषु निघ्नंस्तेषां परावरान् ।।	<td>	4-75-23a4-75-23b	
				
<td>	अनेन विद्धा मातङ्गा महामेघोपमास्तदा।हिरण्यकक्ष्याः संग्रामे दन्ताभ्यामगमन्महीम्	<td>	4-75-24a4-75-24b	
				
<td>	अनेन विजिता गावो निर्जिताः कुरवो युधि।अस्य शङ्खस्य शब्देन कर्णौ मे बधिरीकृतौ।।	<td>	4-75-25a4-75-25b	
				
<td>	जायते रोमर्षो मे संस्मृत्यास्य धनुर्ध्वनिम्।ध्वजस्य वानरं भूतैराक्रोशन्तं सहानुगैः ।।	<td>	4-75-26a4-75-26b	
				
<td>	नाददानं शरान्घोरान्न मुञ्चन्तं शरोत्करान्।न कार्मुकं विकर्षन्तमेनं पश्यामि संयुगे ।।	<td>	4-75-27a4-75-27b	
				
<td>	एतद्धनुःप्रमुक्ताश्च शराः पुङ्खानुपुङ्खिनः ।नालक्ष्येषु रणे पेतुर्नाराचा रक्तभोजनाः ।।	<td>	4-75-28a4-75-28b	
				
<td>	तीक्ष्णनाराचसंकृत्तशिरोबाहूरुवक्षसाम्।कलेबराणि दृश्यन्ते योधानां साश्वसादिनां ।।	<td>	4-75-29a4-75-29b	
				
				
<td>	अनेन तटिनी तत्र शोणिताम्बुप्रवाहिनी।प्रवर्तिता भीमरूपा यां स्मृत्वाऽद्यापि मे मनः।प्रकम्पते चण्डवायुकम्पिता कदली यथा ।।	<td>	4-75-30a4-75-30b4-75-30c	
				
<td>	अनेन राजन्वीरेण भीष्मद्रोणमुखा रथाः।दुर्योधनेन सहिता निर्जिता भीमकर्मणा ।।	<td>	4-75-31a4-75-31b	
				
<td>	अयं भीतं द्रवन्तं मां देवपुत्रो न्यवारयत्।यस्य बाहुबलेनास्मि जीवन्प्रत्यागतः पुरम् ।।	<td>	4-75-32a4-75-32b	
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-75-33x	
				
<td>	तस्य तद्वचनं श्रुत्वा मात्स्यराजः प्रतापवान्।धनंजयं परिष्वज्य पाण्डवानथ सर्वशः ।।	<td>	4-75-33a4-75-33b	
				
<td>	धर्मराजं नमस्कृत्य राजा राज्येऽभिषेचितम्।नातृप्यद्दर्शने तेषां विराटो वाहिनीपतिः ।।	<td>	4-75-34a4-75-34b	
		
<td>	अविभक्तं भवद्भिर्मे न सन्देहो नराधिपाः ।।	<td>	4-75-36c	
<td>	।। इति श्रीमन्महाभारते विराटपर्वणि वैवाहिकपर्वणि पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः ।।	<td>