महाभारतम्-04-विराटपर्व-065
अर्जुनेनोत्तरंप्रति भीष्मादिसकाशे रथप्रापणप्रेरणापूर्वकं तदाप्यायनाय स्वपराक्रमप्रकथनम् ।।1 ।।
	तदा दुःशासनादिपराभवनपूर्वकं भीष्मादिभिः सहायोधनम् ।। 2 ।।
<table>				
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-65-1x	
				
<td>	कर्णं पराजितं दृष्ट्वा पार्थो वैराटिमब्रवीत्।एतं मां प्रापयेदानीं रथवृन्दं प्रहारिणाम् ।।	<td>	4-65-1a4-65-1b	
				
<td>	यत्र शान्तनवो भीष्मः सर्वेषां नः पितामहः ।सुयुद्धं काङ्क्षमाणो वै रथे तिष्ठति दंशितः ।।	<td>	4-65-2a4-65-2b	
				
<td>	तालो वै काञ्चनो यत्र वज्रवैडूर्यभूषितः ।अतीव समरे भाति मातरिश्वप्रकम्पितः ।।	<td>	4-65-3a4-65-3b	
				
<td>	दारुणं प्रहरिष्यामि रथबृन्दानि धन्विनाम्।आदास्याम्यहमेतेषां धनुर्ज्यावेष्टनानि च ।।	<td>	4-65-4a4-65-4b	
<td>	अस्यन्तं दिव्यमस्त्राणि चित्रमुत्तर पश्यसि ।।	<td>	4-65-5a	
				
<td>	शतह्रदां जृम्भमाणां मेघस्थां प्रावृषीव च।सुवर्णपृष्ठं गाण्डीवं पश्यन्तु कुरवो मम ।।	<td>	4-65-6a4-65-6b	
				
<td>	दक्षिणेनाथ वामेन कतमेन स्विदस्यति।इति मां शत्रवः सर्वे न विज्ञास्यन्ति सारथे ।।	<td>	4-65-7a4-65-7b	
				
<td>	अस्त्रोदकां हयावर्तां नागनक्रां रथह्रदाम्।नदीं प्रस्कन्दयिष्यामि परलोकापहारिणीम् ।।	<td>	4-65-8a4-65-8b	
				
<td>	पाणिपादशिरःपृष्ठबाहुशङ्खचराचरम्।वनं कुरूणां छेत्स्यामि भल्लैः सन्नतपर्वभिः ।।	<td>	4-65-9a4-65-9b	
				
<td>	तूणीशयाः सुपुङ्खाग्रा विशिखा दुन्दुभिस्वनाः।मया प्रमुक्ताः संग्रामे कुरून्धक्ष्यन्ति सायकाः ।।	<td>	4-65-10a4-65-10b	
				
				
<td>	ध्वजवृक्षं शरतृणं नागाश्वश्वापदाकुलम् ।रथसिंहगणैर्युक्तं धनुर्वल्लिसमाकुलम्।वनमादीपयिष्यामि कुरूणामस्त्रतेजसा ।।	<td>	4-65-11a4-65-11b4-65-11c	
				
<td>	जयतो भारतीं सेनामेकस्य मम संयुगे।शतं मार्गा भविष्यन्ति पावकस्येव कानने ।।	<td>	4-65-12a4-65-12b	
				
				
<td>	मया चक्रमिवाविद्धं सैन्यं द्रक्ष्यसि केवलम् ।तानहं रथनीडेभ्यः परलोकाय शात्रवान्।एकः प्रद्रावयिष्यामि चक्रपाणिरिवासुरान् ।।	<td>	4-65-13a4-65-13b4-65-13c	
				
<td>	असंभ्रान्तो रथे तिष्ठन्समेषु विषमेषु च।मार्गमावृत्य तिष्ठन्तमपि भेत्स्यामि पर्वतम् ।।	<td>	4-65-14a4-65-14b	
				
				
<td>	अहमिन्द्रस्य संग्रामे द्विषतो बलदर्पितान्।मातलिं सारथिं कृत्वा निवातकवचान्रणे ।हतवान्सर्वतः सर्वान्धावतो युध्यतस्तदा ।।	<td>	4-65-15a4-65-15b4-65-15c	
				
<td>	निवातकवचान्हत्वा गाण्डीवास्त्रैः सहस्रशः ।परं पारे समुद्रस्य हिरण्यपुरमारुजम् ।।	<td>	4-65-16a4-65-16b	
				
				
<td>	हत्वा षष्टिसहस्राणि रथानामुग्रधन्विनाम्।पौलोमान्कालकेयांश्च समरे भृशदारुणान् ।असुरानहनं घोरान्रौद्रेणास्त्रेण सारथे ।।	<td>	4-65-17a4-65-17b4-65-17c	
				
<td>	अहमिन्द्राद्दृढां मुष्टिं ब्रह्मणः क्षिप्रहस्तताम् ।प्रगाढनिपुणं चित्रमतिवृद्धं प्रजापतेः ।।	<td>	4-65-18a4-65-18b	
				
<td>	रौद्रं रुद्रादहं वेद्मि वारुणं वरुणादपि ।सौर्यं सूर्यादहं वेद्मि याम्यं दण्डधरादपि ।।	<td>	4-65-19a4-65-19b	
				
<td>	अस्त्रमाग्नेयमग्नेश्च वायव्यं मातरिश्वनः।अन्यैर्देवैरहं प्राप्तः को मां विषहते पुमान् ।।	<td>	4-65-20a4-65-20b	
				
<td>	अद्य गाण्डीवनिर्मुक्तैःशरौघै रोमहर्षणैः ।कुरूणां पातयिष्यामि रथवृन्दानि धन्विनाम् ।।	<td>	4-65-21a4-65-21b	
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-65-22x	
				
<td>	एवमाश्वासितस्तेन वैराटिः सव्यसाचिना।व्यगाहत रथानीकं भीमं भीष्मस्य वाजिभिः ।।	<td>	4-65-22a4-65-22b	
				
<td>	रथिसिंहमनाधृष्यं जिगीषन्तं परान्रणे।अभ्यधावत्तदैवोग्रो ज्यां विकर्षन्धनञ्जयः ।।	<td>	4-65-23a4-65-23b	
<td>	दुःशासनोऽभ्ययात्तूर्णमर्जुनं भरतर्षभः ।।	<td>	4-65-24a	
				
<td>	अन्येऽपि चित्राभरणा युवानो मृष्टकुण्डलाः ।अभ्ययुर्भीमधन्वानो मौवी पर्यस्य बाहुभिः ।।	<td>	4-65-25a4-65-25b	
				
<td>	दुःशासनो विकर्णश्च वृषसेनो विविशतिः।अभीता भीमधन्वानं पाण्डवं पर्यवारयन् ।।	<td>	4-65-26a4-65-26b	
				
<td>	तस्य दुःशासनः षष्टिं वामपार्श्वे समार्पयत्।अस्यतः प्रतिसन्धाय कुन्तीपुत्रस्य धीमतः ।।	<td>	4-65-27a4-65-27b	
				
<td>	पुनश्चैव स भल्लेन विद्ध्वा वैराटिमुत्तरम् ।द्वितीयेनार्जुनं वीरं प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।।	<td>	4-65-28a4-65-28b	
				
<td>	तस्य जिष्णुरुदावृत्य क्षुरधारेण कार्मुकम्।प्राकृन्तद्गृध्रपत्रेण जातरूपपरिष्कृतम्।।	<td>	4-65-29a4-65-29b	
				
<td>	अथैनं पञ्चभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे।सोपयातो रथोपस्थात्पार्थबाणाभिपीडितः ।।	<td>	4-65-30a4-65-30b	
				
				
<td>	सर्वा दिशश्चाभ्यपतद्बीभत्सुरपाराजितः।तं विकर्णः शरैस्तीक्ष्णैर्गृध्रपक्षैः शिलाशितैः।विव्याध परवीरध्नमर्जुनं धृतराष्ट्रजः ।।	<td>	4-65-31a4-65-31b4-65-31c	
				
<td>	ततस्तमपि कौन्तेयः शरेण नतपर्वणा ।ललाटेऽभ्यहनद्गाढं स विद्धः प्राद्रवद्भयात् ।।	<td>	4-65-32a4-65-32b	
				
<td>	ततः पार्थमुपाद्रुत्य दुस्सहः सविविंशतिः।अवाकिरच्छरैस्तीक्ष्णैः परीप्सन्भ्रातरं रणे ।।	<td>	4-65-33a4-65-33b	
				
<td>	तावुभौ गृध्रपत्राभ्यां निशिताभ्यां धनञ्जयः।विव्याध युगपद्व्यग्रस्तयोर्वाहानसूदयत् ।।	<td>	4-65-34a4-65-34b	
				
<td>	तौ हताश्वौ तु विद्धाङ्गौ धृतराष्ट्रात्मजावुभौ ।अभिपत्य रथैरन्यैरपनीतौ पदानुगैः ।।	<td>	4-65-35a4-65-35b	
				
<td>	व्यद्रावयदशेषांश्च धृतराष्ट्रसुतांस्तदा ।विद्राव्य च रणे पार्थो रणभूमिं व्यराजयत् ।।	<td>	4-65-36a4-65-36b	
				
<td>	किरीटमाली कौन्तेयो लब्धलक्षः प्रतापवान् ।पातयन्नुत्तमाङ्गानि बाहूश्च परिघोपमान् ।।	<td>	4-65-37a4-65-37b	
<td>	अशेरत महावीराः शतशो रुक्ममालिनः ।।	<td>	4-65-38a	
				
<td>	कमलदिनकरेन्दुसन्निभैः सितदशनैः सुमुखाक्षिनासिकैः।रुचिरमकरकुण्डलैर्मही पुरुषशिरोभिरथास्तृता बभौ ।।	<td>	4-65-39a4-65-39b	
				
<td>	सुनसं चारुदीप्ताश्चं क्लृप्तश्मश्रु स्वलंकृतम् ।अदृश्यत शिरश्छिन्नमनेकं हेमकुण्डलम् ।।	<td>	4-65-40a4-65-40b	
<td>	एवं तत्प्रहतं सैन्यं समन्तात्प्रद्रुतं भयात्।।	<td>	4-65-41a	
				
<td>	अथ दुर्योधनः कर्णः सौबलः शकुनिस्तदा।द्रोणश्च द्रोणपुत्रश्च कृपश्चातिरथो रणे ।।	<td>	4-65-42a4-65-42b	
				
<td>	सहिता विजयं तत्र योधयन्तो महारथाः।विष्फारयन्तश्चापानि बलवन्ति महाबलाः ।।	<td>	4-65-43a4-65-43b	
				
<td>	ततः कीर्णपताकेन रथेनादित्यवर्चसा।पुनरावृत्य मार्गस्थं ददृशुर्वानरध्वजम् ।।	<td>	4-65-44a4-65-44b	
				
<td>	ते महास्त्रैर्महेष्वासाः परिवार्य धनञ्जयम्।अभ्यवर्षन्सुसंक्रुद्धा महामेघा इवाचलम् ।।	<td>	4-65-45a4-65-45b	
				
<td>	शरौघान्सम्यगस्यन्तो जीमूता इव शारदाः ।युद्धे तस्थुर्महावीर्याः प्रतपन्तः किरीटिनम् ।।	<td>	4-65-46a4-65-46b	
				
<td>	इषुभिर्बहुभिस्तूर्णं निशितैर्लोमवापिभिः ।अदूरात्प्रत्यवस्थाय पाण्डवं समयोधयन् ।।	<td>	4-65-47a4-65-47b	
				
<td>	ततः प्रहस्य बीभत्सुस्तमैन्द्रं पञ्चवार्षिकम् ।अस्त्रमादित्यसंकाशं गाण्डीवे समयोजयत् ।।	<td>	4-65-48a4-65-48b	
				
<td>	नाक्षणां न च चक्राणां न रथानां न वाजिनाम् ।अङ्गुलाद्दव्यङ्गुलाद्वापि विवृतं प्रत्यदृश्यत ।।	<td>	4-65-49a4-65-49b	
				
<td>	यथा रश्मिभिरादित्यो वृणुते सर्वतो दिशम्।एवं किरीटिना मुक्तं सर्वं प्राच्छादयञ्जगत् ।।	<td>	4-65-50a4-65-50b	
				
<td>	यथा बलाहके विद्युत्पावको वा शिलोच्चये।तथा गाण्डीवमभवच्चक्राभुधमिवाततम् ।।	<td>	4-65-51a4-65-51b	
				
<td>	यथा वर्षति पर्जन्यो विद्युत्पतति पर्वते।विस्फूर्जिता दिशः सर्वा ज्वलद्गाण्डीवमावृणोत्।।	<td>	4-65-52a4-65-52b	
				
				
<td>	त्रस्ताश्च रथिनःक सर्वे चैन्द्रमस्त्रं विकुर्वति।सर्वे शान्तिपरा योधाः स्वचित्तं नाभिजझिरे ।सहिता द्रोणभीष्माभ्यां प्रमोहगतचेतनाः।।	<td>	4-65-53a4-65-53b4-65-53c	
				
<td>	तानि सर्वाणि सैन्यानि भग्नानि भरतर्षभ ।प्राद्रवन्त दिशः सर्वा भयाद्वै सव्यसाचिनः ।।	<td>	4-65-54a4-65-54b	
<td>	।। इति श्रीमन्महाभारते विराटपर्वणि गोग्रहणपर्वणि पञ्चषष्टितमोऽध्यायः ।।	<td>