अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् २/अध्यायः १३
सुवर्ण-अध्यक्षः सुवर्ण-रजत-कर्म-अन्तानां असम्बन्ध-आवेशन-चतुः-शालां एक-द्वारां अक्ष-शालां कारयेत्  ।। ०२.१३.०१  ।।
 विशिखा-मध्ये सौवर्णिकं शिल्पवन्तं अभिजातं प्रात्ययिकं च स्थापयेत्  ।। ०२.१३.०२  ।।
 जाम्बूनदं शातकुम्भं हाटकं वैणवं शृङ्ग-शुक्तिजं जात-रूपं रस-विद्धं आकर-उद्गतं च सुवर्णं   ।। ०२.१३.०३  ।।
 किञ्जल्क-वर्णं मृदु स्निग्धं अनादि भ्राजिष्णु च श्रेष्ठम् । रक्त-पीतकं मध्यमम् । रक्तं अवरं   ।। ०२.१३.०४  ।।
 श्रेष्ठानां पाण्डु श्वेतं चाप्राप्तकं   ।। ०२.१३.०५  ।।
 तद्येनाप्राप्तकं तच्चतुर्-गुणेन सीसेन शोधयेत्  ।। ०२.१३.०६  ।।
 सीस-अन्वयेन भिद्यमानं शुष्क-पटलैर्ध्मापयेत्  ।। ०२.१३.०७  ।।
 रूक्षत्वाद्भिद्यमानं तैल-गोमये निषेचयेत्  ।। ०२.१३.०८  ।।
 आकर-उद्गतं सीस-अन्वयेन भिद्यमानं पाक-पत्त्राणि कृत्वा गण्डिकासु कुट्टयेत् । कदली-वज्र-कन्द-कल्के वा निषेचयेत्  ।। ०२.१३.०९  ।।
 तुत्थ-उद्गतं गौडिकं काम्बुकं चाक्रवालिकं च रूप्यं   ।। ०२.१३.१०  ।।
 श्वेतं स्निग्धं मृदु च श्रेष्ठं   ।। ०२.१३.११  ।।
 विपर्यये स्फोटनं च दुष्टं   ।। ०२.१३.१२  ।।
 तत्-सीस-चतुर्-भागेन शोधयेत्  ।। ०२.१३.१३  ।।
 उद्गत-चूलिकं अच्छं भ्राजिष्णु दधि-वर्णं च शुद्धं   ।। ०२.१३.१४  ।।
 शुद्धस्यएको हारिद्रस्य सुवर्णो वर्णकः   ।। ०२.१३.१५  ।।
 ततः शुल्ब-काकण्य्-उत्तर-अपसारिता आ-चतुः-सीम-अन्तादिति षोडश वर्णकाः   ।। ०२.१३.१६  ।।
 सुवर्णं पूर्वं निकष्य पश्चाद्वर्णिकां निकषयेत्  ।। ०२.१३.१७  ।।
 सम-राग-लेखं अनिम्न-उन्नते देशे निकषितम् । परिमृदितं परिलीढं नख-अन्तराद्वा गैरिकेण-अवचूर्णितं उपधिं विद्यात्  ।। ०२.१३.१८  ।।
 जाति-हिङ्गुलुकेन पुष्पका-सीसेन वा गो-मूत्र-भावितेन दिग्धेनाग्र-हस्तेन संस्पृष्टं सुवर्णं श्वेती-भवति   ।। ०२.१३.१९  ।।
 सकेसरः स्निग्धो मृदुर्भाजिष्णुश्च निकष-रागः श्रेष्ठः   ।। ०२.१३.२०  ।।
 कालिङ्गकस्तापी-पाषाणो वा मुद्ग-वर्णो निकषः श्रेष्ठः   ।। ०२.१३.२१  ।।
 सम-रागी विक्रय-क्रय-हितः   ।। ०२.१३.२२  ।।
 हस्तिच्-छविकः सहरितः प्रति-रागी विक्रय-हितः   ।। ०२.१३.२३  ।।
 स्थिरः परुषो विषम-वर्णश्चाप्रतिरागी क्रय-हितः   ।। ०२.१३.२४  ।।
 छेदश्चिक्कणः सम-वर्णः श्लक्ष्णो मृदुर्भाजिष्णुश्च श्रेष्ठः   ।। ०२.१३.२५  ।।
 तापो बहिर्-अन्तश्च समः किञ्जल्क-वर्णः कुरण्डक-पुष्प-वर्णो वा श्रेष्ठः   ।। ०२.१३.२६  ।।
 श्यावो नीलश्चाप्राप्तकः   ।। ०२.१३.२७  ।।
 तुला-प्रतिमानं पौतव-अध्यक्षे वक्ष्यामः   ।। ०२.१३.२८  ।।
 तेनौपदेशेन रूप्य-सुवर्णं दद्यादाददीत च   ।। ०२.१३.२९  ।।
 अक्ष-शालां अनायुक्तो नौपगच्छेत्  ।। ०२.१३.३०  ।।
 अभिगच्छन्नुच्छेद्यः   ।। ०२.१३.३१  ।।
 आयुक्तो वा सरूप्य-सुवर्णस्तेनएव जीयेत   ।। ०२.१३.३२  ।।
 विचित-वस्त्र-हस्त-गुह्याः काञ्चन-पृषत-त्वष्टृ-तपनीय-कारवो ध्मायक-चरक-पांसु-धावकाः प्रविशेयुर्निष्कसेयुश्च   ।। ०२.१३.३३  ।।
 सर्वं चएषां उपकरणं अनिष्ठिताश्च प्रयोगास्तत्रएवावतिष्ठेरन्  ।। ०२.१३.३४  ।।
 गृहीतं सुवर्णं धृतं च प्रयोगं करण-मध्ये दद्यात्  ।। ०२.१३.३५  ।।
 सायं प्रातश्च लक्षितं कर्तृ-कारयितृ-मुद्राभ्यां निदध्यात्  ।। ०२.१३.३६  ।।
 क्षेपणो गुणः क्षुद्रकं इति कर्माणि   ।। ०२.१३.३७  ।।
 क्षेपणः काच-अर्पण-आदीनि   ।। ०२.१३.३८  ।।
 गुणः सूत्र-वान-आदीनि   ।। ०२.१३.३९  ।।
 घनं सुषिरं पृषत-आदि-युक्तं क्षुद्रकं इति   ।। ०२.१३.४०  ।।
 अर्पयेत्काच-कर्मणः पञ्च-भागं काञ्चनं दश-भागं कटु-मानं   ।। ०२.१३.४१  ।।
 ताम्र-पाद-युक्तं रूप्यं रूप्य-पाद-युक्तं वा सुवर्णं संस्कृतकम् । तस्माद्रक्षेत्  ।। ०२.१३.४२  ।।
 पृषत-काच-कर्मणः त्रयो हि भागाः परिभाण्डं द्वौ वास्तुकम् । चत्वारो वा वास्तुकं त्रयः परिभाण्डं   ।। ०२.१३.४३  ।।
 त्वष्टृ-कर्मणः शुल्ब-भाण्डं सम-सुवर्णेन सम्यूहयेत्  ।। ०२.१३.४४  ।।
 रूप्य-भाण्डं घनं सुषिरं वा सुवर्ण-अर्धेनावलेपयेत्  ।। ०२.१३.४५  ।।
 चतुर्-भाग-सुवर्णं वा वालुका-हिङ्गुलुकस्य रसेन चूर्णेन वा वासयेत् । ।। ०२.१३.४६  ।।
 तपनीयं ज्येष्ठं सुवर्णं सुरागं सम-सीस-अतिक्रान्तं पाक-पत्त्र-पक्वं सैन्धविकयाउज्ज्वालितं नील-पीत-श्वेत-हरित-शुक-पत्त्र-वर्णानां प्रकृतिर्भवति   ।। ०२.१३.४७  ।।
 तीक्ष्णं चास्य मयूर-ग्रीव-आभं श्वेत-भङ्गं चिमिचिमायितं पीत-चूर्णितं काकणिकः सुवर्ण-रागः   ।। ०२.१३.४८  ।।
 तारं उपशुद्धं वा  अस्थि-तुत्थे चतुः सम-सीसे चतुः शुष्क-तुत्थे चतुः कपाले त्रिर्गोमये द्विरेवं सप्त-दश-तुत्थ-अतिक्रान्तं सैन्धविकयाउज्ज्वालितं   ।। ०२.१३.४९  ।।
 एतस्मात्काकण्य्-उत्तरमाद्विमाषादिति सुवर्णे देयम् । पश्चाद्राग-योगः । श्वेत-तारं भवति  । ।। ०२.१३.५०  ।।
 त्रयोअंशास्तपनीयस्य द्वात्रिंशद्-भाग-श्वेत-तारं ऊर्च्छिताः तत्श्वेत-लोहितकं भवति   ।। ०२.१३.५१  ।।
 ताम्रं पीतकं करोति   ।। ०२.१३.५२  ।।
 तपनीयं उज्ज्वाल्य राग-त्रि-भागं दद्यात् । पीत-रागं भवति   ।। ०२.१३.५३  ।।
 श्वेत-तार-भागौ द्वावेकस्तपनीयस्य मुद्ग-वर्णं करोति   ।। ०२.१३.५४  ।।
 काल-अयसस्यार्ध-भाग-अभ्यक्तं कृष्णं भवति   ।। ०२.१३.५५  ।।
 प्रतिलेपिना रसेन द्वि-गुण-अभ्यक्तं तपनीयं शुक-पत्त्र-वर्णं भवति   ।। ०२.१३.५६  ।।
 तस्य-आरम्भे राग-विशेषेषु प्रतिवर्णिकां गृह्णीयात्  ।। ०२.१३.५७  ।।
 तीक्ष्ण-ताम्र-संस्कारं च बुध्येत   ।। ०२.१३.५८  ।।
 तस्माद्वज्र-मणि-मुक्ता-प्रवाल-रूपाणां अपनेयि-मानं च रूप्य-सुवर्ण-भाण्ड-बन्ध-प्रमाणानि च   ।। ०२.१३.५९  ।।
 सम-रागं सम-द्वन्द्वं असक्त-पृषतं स्थिरं  । ।। ०२.१३.६०अ ब  ।।
 सुप्रमृष्टं असम्पीतं विभक्तं धारणे सुखं   ।। ०२.१३.६०च्द्  ।।
 अभिनीतं प्रभा-युक्तं संस्थानं अधुरं समं  । ।। ०२.१३.६१अ ब  ।।
 मनो-नेत्र-अभिरामं च तपनीय-गुणाः स्मृताः   ।। ०२.१३.६१च्द्  ।।