महाभारतम्-09-शल्यपर्व-043
वसिष्ठापवाहतीर्थस्य तन्नामप्राप्तिप्रकारकथनम्।। 1 ।।		<table>				
<td>

	जनमेजय उवाच।	<td>	9-43-1x	
				
<td>

	वसिष्ठापवाहो ब्रह्मन्वै भीमवेगः कथं नु सः।किमर्थं च सरिच्छ्रेष्ठा तमृषिं प्रत्यवाहयत्।।	<td>	9-43-1a9-43-1b	
				
<td>

	कथमस्याभवद्वैरं कारणं किं च तत्प्रभो।शंस पृष्टो महाप्राज्ञ न हि तृप्यामि कथ्यति।।	<td>	9-43-2a9-43-2b	
<td>

	वैशम्पायन उवाच।	<td>	9-43-3x	
				
<td>

	विश्वामित्रस्य विप्रर्षेर्वसिष्ठस्य च भारत।भृशं वैरमभूद्राजंस्तपःस्पर्धाकृतं महत्।।	<td>	9-43-3a9-43-3b	
				
<td>

	आश्रमो वै वसिष्ठस्य स्थाणुतीर्थेऽभवन्महान्।पूर्वतः पार्श्वतश्चासीद्विश्वामित्रस्य धीमतः।।	<td>	9-43-4a9-43-4b	
				
<td>

	यत्र स्थाणुर्महाराज तप्तवान्परमं तपः।तत्रास्य कर्म तद्धोरं प्रवदन्ति मनीषिणः।।	<td>	9-43-5a9-43-5b	
				
<td>

	यत्रेष्ट्वा भगवान्स्थाणुः पूजयित्वा सरस्वतीम्।स्थापयामास तत्तीर्थं स्थाणुतीर्थमिति प्रभो।।	<td>	9-43-6a9-43-6b	
				
<td>

	तत्र तीर्थे सुराः स्कन्दमभ्यषिञ्चन्नराधिप।सैनापत्येन महता सुरारिविनिबर्हणम्।।	<td>	9-43-7a9-43-7b	
				
<td>

	तस्मिन्सारस्वते तीर्थे विश्वामित्रो महामुनिः।वसिष्ठं चालयामास तपसोग्रेण तच्छृणु।।	<td>	9-43-8a9-43-8b	
				
<td>

	विश्वामित्रवसिष्ठौ तावहन्यहनि भारत।स्पर्धां तपः कृतां तीव्रां चक्रतुस्तौ वतपोधनौ।।	<td>	9-43-9a9-43-9b	
				
<td>

	तत्राप्यधिकसन्तप्तो विश्वामित्रो महामुनिः।दृष्ट्वा तेजो वसिष्ठस्य चिन्तामभिजगाम ह।।	<td>	9-43-10a9-43-10b	
				
<td>

	तस्य बुद्धिरियं ह्यासीद्धर्मनित्यस्य भारत।इदं सरस्वती तूर्णं मत्समीपं तपोधनम्।।	<td>	9-43-11a9-43-11b	
				
<td>

	आनयिष्यति वेगेन वसिष्ठं जपतां वरम्।इहागतं द्विजश्रेष्ठं हनिष्यामि न संशयः।।	<td>	9-43-12a9-43-12b	
				
<td>

	एवं निश्चित्य भगवान्विश्वामित्रो महामुनिः।सस्मार सरितां श्रेष्ठां क्रोधसंरक्तलोचनः।।	<td>	9-43-13a9-43-13b	
				
<td>

	सा ध्याता मुनिना तेन व्याकुलत्वं जगाम ह।गत्वा चैनं महावीर्यं महाकोपं च भामिनी।।	<td>	9-43-14a9-43-14b	
				
<td>

	तदा तं वेपमानाङ्गी विवर्णा प्राञ्जलिर्भृशम्।उपतस्थे मुनिवरं विश्वामित्रं सरस्वती।।	<td>	9-43-15a9-43-15b	
				
<td>

	हतवीरा यथा नारी साऽभवद्दुःखिता भृशम्।ब्रूहि किं करवाणीति प्रोवाच मुनिसत्तमम्।।	<td>	9-43-16a9-43-16b	
				
<td>

	तामुवाच मुनिः क्रुद्धो वसिष्ठं शीघ्रमानय।यावदेनं निहन्म्यद्य तच्छ्रुत्वा व्यथिता नदी।।	<td>	9-43-17a9-43-17b	
				
<td>

	साञ्जलिं तु ततः कृत्वा पुण्डरीकनिभेक्षणा।प्राकम्पत भृशं भीता वायुनेवाहता लता।।	<td>	9-43-18a9-43-18b	
				
<td>

	तथारूपां तु तां दृष्ट्वा मुनिराह महानदीम्।अविचारं वसिष्ठं त्वमानयस्त्वान्तिकं मम।।	<td>	9-43-19a9-43-19b	
				
<td>

	सा तस्य वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा पापं चिकीर्षितम्।वसिष्ठस्य प्रभावं च जानन्त्यप्रतिमं भुवि।।	<td>	9-43-20a9-43-20b	
				
<td>

	साऽभिगम्य वसिष्ठं च इदमर्थमचोदयत्।यदुक्ता सरितांश्रेष्ठा विश्वामित्रेण धीमता।।	<td>	9-43-21a9-43-21b	
				
<td>

	उभयोः शापयोर्भीता वेपमाना पुनःपुनः।चिन्तयित्वा महाशापमृषिविप्रासिता भृशम्।।	<td>	9-43-22a9-43-22b	
				
<td>

	तां कृशां च विवर्णां च दृष्ट्वा चिन्तासमन्विताम्।उवाच राजन्धर्मात्मा वसिष्ठो द्विपदां वरः।।	<td>	9-43-23a9-43-23b	
				
<td>

	पाह्यात्मानं सरिच्छेष्ठे वह मां शीघ्रगामिनी।विश्वामित्रः शपेद्वि त्वां मा कृथास्त्वं विचारणाम्।।	<td>	9-43-24a9-43-24b	
				
<td>

	तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृपाशीलस्य सा सरित्।चिन्तयामास कौरव्य किं कृत्वा सुकृतं भवेत्।।	<td>	9-43-25a9-43-25b	
				
<td>

	तस्याश्चिन्ता समुत्पन्ना वसिष्ठो मय्यतीव हि।कृतवान्हि दयां नित्यं तस्या कार्यं हितं मया।।	<td>	9-43-26a9-43-26b	
				
<td>

	अथ कूले स्वके राजञ्जपन्तमृषिसत्तमम्।जुह्वानं कौशिकं प्रेक्ष्य सरस्वत्यभ्यचिन्तयत्।।	<td>	9-43-27a9-43-27b	
				
<td>

	इदमन्तरमित्येवं ततः सा सरितां वरा।कूलापहारमकरोत्स्वेन वेगेन सा सरित्।।	<td>	9-43-28a9-43-28b	
				
<td>

	तेन कूलापहारेण मैत्रावरुणिरौह्यत।उह्यमानः स तुष्टाव तदा राजन्सरस्वतीम्।।	<td>	9-43-29a9-43-29b	
				
<td>

	पितामहस्य सरसः प्रवृत्ताऽसि सरस्वति।व्याप्तं चेदं जगत्सर्वं तवैवाम्भोभिरुत्तमैः।।	<td>	9-43-30a9-43-30b	
				
<td>

	त्वमेवाकाशगा देवि मेघेषु सृजसे पयः।सर्वाश्चापस्त्वमेवेति यथा वयमधीमहि।।	<td>	9-43-31a9-43-31b	
				
				
<td>

	पुष्टिर्द्युतिस्तथा कीर्तिः सिद्धिर्बुद्धिरमा तथा।त्वमेव वाणी स्वाहा त्वं तवायत्तमिदं जगत्।त्वमेव सर्वभूतेषु वससीह चतुर्विधा।।	<td>	9-43-32a9-43-32b9-43-32c	
<td>

	वैशम्पायन उवाच।	<td>	9-43-33x	
				
<td>

	एवं सरस्वती राजन्स्तूयमाना महर्षिणा।वेगेनोवाह तं विप्रं विश्वामित्राश्रमं प्रति।।	<td>	9-43-33a9-43-33b	
<td>

	न्यवेदयत चाक्षीक्ष्णं विश्वामित्राय तं मुनिम्।।	<td>	9-43-34a	
				
<td>

	तमानीतं सरस्वत्या दृष्ट्वा कोपसमन्वितः।अथान्वेषत्प्रहरणं वसिष्ठान्तकरं तदा।।	<td>	9-43-35a9-43-35b	
				
				
<td>

	तं तु क्रुद्धमभिप्रेक्ष्य ब्रह्मवध्याभयान्नदी।अपोवाह वसिष्ठं तु प्राचीं दिशमतन्द्रिता।उभयोः कुर्वती वाक्यं वञ्चयित्वा च गाधिजम्।।	<td>	9-43-36a9-43-36b9-43-36c	
				
<td>

	ततोपवाहितं दृष्ट्वा वसिष्ठमृषिसत्तमम्।अब्रवीत्त्वथ सङ्क्रुद्धो विश्वामित्रः सरस्वतीम्।।	<td>	9-43-37a9-43-37b	
				
<td>

	यस्मान्मां त्वं सरिच्छ्रेष्ठे वञ्चयित्वा पुनर्गता।शोणितं वह कल्याणि राक्षसानां च सम्मतम्।।	<td>	9-43-38a9-43-38b	
				
<td>

	ततः सरस्वती शप्ता विश्वामित्रेण धीमता।अवहच्छोणितोन्मिश्रं तोयं संवत्सरं तदा।।	<td>	9-43-39a9-43-39b	
				
<td>

	अथर्षयश्च देवाश्च गन्धर्वाप्सरसस्तदा।सरस्वतीं तथा दृष्ट्वा बभूवुर्भृशदुःखिताः।।	<td>	9-43-40a9-43-40b	
				
<td>

	एवं वसिष्ठापवाहो लोके ख्यातो जनाधिप।आगच्छच्च पुनर्मार्गं स्वमेव सरितां वरा।।	<td>	9-43-41a9-43-41b	
<td>

	।। इति श्रीमन्महाभारते शल्यपर्वणि ह्रदप्रवेशपर्वणि त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः।। 43 ।।	<td>		

महाभारतम्/शल्यपर्व