स्कन्दपुराणम्/खण्डः ५ (अवन्तीखण्डः)/रेवा खण्डम्/अध्यायः १९८
अध्याय १९८
मार्कण्डेय उवाच -
ततो गच्छेन्महीपाल भद्रकालीतिसङ्गमम्  ।
शूलतीर्थमिति ख्यातं स्वयं देवेन निर्मितम्  ॥ १९८.१ ॥
पञ्चायतनमध्ये तु तिष्ठते परमेश्वरः  ।
शूलपाणिर्महादेवः सर्वदेवतपूजितः  ॥ १९८.२ ॥
स सङ्गमो नृपश्रेष्ठ नित्यं देवैर्निषेवितः  ।
दर्शनात्तस्य तीर्थस्य स्नानदानाद्विशेषतः  ॥ १९८.३ ॥
दौर्भाग्यं दुर्निमित्तं च ह्यभिशापो नृपग्रहः  ।
यदन्यद्दुष्कृतं कर्म नश्यते शङ्करोऽब्रवीत् ॥ १९८.४ ॥

युधिष्ठिर उवाच -
कथं शूलेश्वरी देवी कथं शूलेश्वरो हरः  ।
प्रथितो नर्मदातीरे एतद्विस्तरतो वद  ॥ १९८.५ ॥

मार्कण्डेय उवाच -
बभूव ब्राह्मणः कश्चिन्माण्डव्य इति विश्रुतः  ।
वृत्तिमान्सर्वधर्मज्ञः सत्ये तपसि च स्थितः  ॥ १९८.६ ॥
अशोकाश्रममध्यस्थो वृक्षमूले महातपाः  ।
ऊर्ध्वबाहुर्महातेजास्तस्थौ मौनव्रतान्वितः  ॥ १९८.७ ॥
तस्य कालेन महता तीव्रे तपसि वर्ततः  ।
तमाश्रममनुप्राप्ता दस्यवो लोप्त्रहारिणः  ॥ १९८.८ ॥
अनुसर्प्यमाणा बहुभिः पुरुषैर्भरतर्षभ  ।
ते तस्यावसथे लोप्त्रं न्यदधुः कुरुनन्दन  ॥ १९८.९ ॥
निधाय च तदा लीनास्तत्रैवाश्रममण्डले  ।
तेषु लीनेष्वथो शीघ्रं ततस्तद्रक्षिणां बलम्  ॥ १९८.१० ॥
आजगाम ततोऽपश्यंस्तमृषिं तस्करानुगाः  ।
तमपृच्छंस्तदा वृत्तं रक्षिणस्तं तपोधनम्  ॥ १९८.११ ॥
वद केन पथा याता दस्यवो द्विजसत्तम  ।
तेन गच्छामहे ब्रह्मन् यथा शीघ्रतरं वयम्  ॥ १९८.१२ ॥
तथा तु वचनं तेषां ब्रुवतां स तपोधनः  ।
न किंचिद्वचनं राजन्नवदत्साध्वसाधु वा  ॥ १९८.१३ ॥
ततस्ते राजपुरुषा विचिन्वन्तस्तमाश्रमम्  ।
संयम्यैनं ततो राज्ञे सर्वान् दस्यून्न्यवेदयन्  ॥ १९८.१४ ॥
तं राजा सहितैश्चोरैरन्वशाद्वध्यतामिति  ।
सम्बध्य तं च तैर्राजञ्छूले प्रोतो महातपाः  ॥ १९८.१५ ॥
ततस्ते शूलमारोप्य तं मुनिं रक्षिणस्तदा  ।
प्रतिजग्मुर्महीपाल धनान्यादाय तान्यथ  ॥ १९८.१६ ॥
शूलस्थः स तु धर्मात्मा कालेन महता तदा  ।
ध्यायन्देवं त्रिलोकेशं शङ्करं तमुमापतिम्  ॥ १९८.१७ ॥
बहुकालं महेशानं मनसाध्याय संस्थितः  ।
निराहारोऽपि विप्रर्षिर्मरणं नाभ्यपद्यत  ॥ १९८.१८ ॥
धारयामास विप्राणामृषभः स हृदा हरिम्  ।
शूलाग्रे तप्यमानेन तपस्तेन कृतं तदा  ॥ १९८.१९ ॥
सन्तापं परमं जग्मुः श्रुत्वैतन्मुनयोऽखिलाः  ।
ते रात्रौ शकुना भूत्वा संन्यवर्तन्त भारत  ॥ १९८.२० ॥
दर्शयन्तो मुनेः शक्तिं तमपृच्छन् द्विजोत्तमम्  ।
श्रोतुमिच्छाम ते ब्रह्मन् किं पापं कृतवानसि  ॥ १९८.२१ ॥

श्रीमार्कण्डेय उवाच -
ततः स मुनिशार्दूलस्तानुवाच तपोधनान्  ।
दोषतः किं गमिष्यामि न हि मेऽन्यो पराध्यति  ॥ १९८.२२ ॥
एवमुक्त्वा ततः सर्वानाचचक्षे ततो मुनिः  ।
मुनयश्च ततो राज्ञे द्वितीयेऽह्नि न्यवेदयन्  ॥ १९८.२३ ॥
राजा तु तमृषिं श्रुत्वा निष्क्रान्तः सह बन्धुभिः  ।
प्रसादयामास तदा शूलस्थमृषिसत्तमम्  ॥ १९८.२४ ॥

राजोवाच -
यन्मयाऽपकृतं तात तवाज्ञानवशाद्बहु  ।
प्रसादये त्वां तत्राहं न मे त्वं क्रोद्धुमर्हसि  ॥ १९८.२५ ॥
एवमुक्तस्ततो राज्ञा प्रसादमकरोन्मुनिः  ।
कृतप्रसादं राजा तं ततः समवतारयत् ॥ १९८.२६ ॥
अवतीर्यमाणस्तु मुनिः शूले मांसत्वमागते  ।
अतिसंपीडितो विप्रः शङ्करं मनसागमत् ॥ १९८.२७ ॥
संध्यातः शङ्करस्तेन बहुकालोपवासतः  ।
प्रादुर्भूतो महादेवः शूलं तस्य तथाछिनत् ॥ १९८.२८ ॥
शूलमूलस्थितः शम्भुस्तुष्टः प्राह पुनःपुनः  ।
ब्रूहि किं क्रियतां विप्र सत्त्वस्थानपरायण  ॥ १९८.२९ ॥
अदेयमपि दास्यामि तुष्टोऽस्म्यद्योमया सह  ।
किं तु सत्यवतां लोके सिद्धिर्न स्याच्च भूयसी  ॥ १९८.३० ॥
स्वकर्मणोऽनुरूपं हि फलं भुञ्जन्ति जन्तवः  ।
शुभेन कर्मणा भूतिर्दुःखं स्यात्पातकेन तु  ॥ १९८.३१ ॥
बहुभेदप्रभिन्नं तु मनुष्येषु विपच्यते  ।
केषां दरिद्रभावेन केषां धनविपत्तिजम्  ॥ १९८.३२ ॥
सन्तत्यभावजं केषां केषांचित्तद्विपर्ययः  ।
तथा दुर्वृत्तितस्तेषां फलमाविर्भवेन्नृणाम्  ॥ १९८.३३ ॥
केषांचित्पुत्रमरणे वियोगात्प्रियमित्रयोः  ।
राजचौराग्नितः केषां दुःखं स्याद्दैवनिर्मितम्  ॥ १९८.३४ ॥
तच्छरीरे तु केषांचित्कर्मणा सम्प्रदृश्यते  ।
जराश्च विविधाः केषां दृश्यन्ते व्याधयस्तथा  ॥ १९८.३५ ॥
दृश्यन्ते चाभिशापाश्च पूर्वकर्मानुसंचिताः  ।
कष्टाः कष्टतरावस्था गताः केचिदनागसः  ॥ १९८.३६ ॥
पूर्वकर्मविपाकेन धर्मेण तपसि स्थिताः  ।
दान्ताः स्वदारनिरता भूरिदाः परिपूजकाः  ॥ १९८.३७ ॥
ह्रीमन्तो नयसंयुक्ता अन्ये बहुगुणैर्युताः  ।
दुर्गमामापदं प्राप्य निजकर्मसमुद्भवाम्  ॥ १९८.३८ ॥
न संज्वरन्ति ये मर्त्या धर्मनिन्दां न कुर्वते  ।
इदमेव तपो मत्वा क्षिपन्ति सुविचेतसः  ॥ १९८.३९ ॥
हा भ्रातर्मातः पुत्रेति कष्टेषु न वदन्ति ये  ।
स्मरन्ति मां महेशानमथवा पुष्करेक्षणम्  ॥ १९८.४० ॥
दुष्कृतं पूर्वजं भोक्तुं ध्रुवं तदुपशाम्यति  ॥ १९८.४१ ॥
दिनानि यावन्ति वसेत्स कष्टे यथाकृतं चिन्तयद्देवमीशम्  ।
तावन्ति सौम्यानि कृतानि तेन भवन्ति विप्र श्रुतिनोदनैषा  ॥ १९८.४२ ॥
यस्मात्त्वया कष्टगतेन नित्यं स्मृतश्चाहं मनसा पूजितश्च  ।
गौरीसहायस्तेन इहागतोऽस्मि ब्रूह्यद्य कृत्यं क्रियतां किं नु विप्र  ॥ १९८.४३ ॥

माण्डव्य उवाच -
तुष्टो यद्युमया सार्धं वरदो यदि शङ्कर  ।
तदा मे शूलसंस्थस्य संशयं परमं वद  ॥ १९८.४४ ॥
न रुजा मम कापि स्याच्छूलसंप्रोतितेऽगके  ।
अमृतस्रावि तच्छूलं प्रभावात्कस्य शंस मे  ॥ १९८.४५ ॥

श्रीशूलपाणिरुवाच -
शूलस्थेन त्वया विप्र मनसा चिन्तितोऽस्मि यत् ।
अनयानां निहन्ताहं दुःखानां विनिबर्हणः  ॥ १९८.४६ ॥
ध्यातमात्रो ह्यहं विप्र पाताले वापि संस्थितः  ।
शूलमूले त्वहं शम्भुरग्रे देवी स्वयं स्थिता  ।
जगन्माताम्बिका देवी त्वामृतेनान्वपूरयत् ॥ १९८.४७ ॥

माण्डव्य उवाच -
पूर्वमेव स्थितो यस्माच्छूलं व्याप्योमया सह  ।
प्रसादप्रवणो मह्यमिदानीं चानया सह  ॥ १९८.४८ ॥
यस्याः संस्मरणादेव दौर्भाग्यं प्रलयं व्रजेत् ।
न दौर्भाग्यात्परं लोके दुःखाद्दुःखतरं किल  ॥ १९८.४९ ॥
किलैवं श्रूयते गाथा पुराणेषु सुरोत्तम  ।
त्रैलोक्यं दहतस्तुभ्यं सौभाग्यमेकतां गतम्  ॥ १९८.५० ॥
विष्णोर्वक्षःस्थलं प्राप्य तत्स्थितं चेति नः श्रुतम्  ।
पीतं तद्वक्षसस्त्रस्तदक्षेण परमेष्ठिना  ॥ १९८.५१ ॥
तस्मात्सतीति संजज्ञ इयमिन्दीवरेक्षणा  ।
यजतस्तस्य देवेश तव मानावखण्डनात् ॥ १९८.५२ ॥
जुहावाग्नौ तु सा देवी ह्यात्मानं प्राणसंज्ञिकम्  ।
आत्मानं भस्मसात्कृत्वा प्रालेयाद्रेस्ततः सुता  ॥ १९८.५३ ॥
मेनकायां प्रभो जाता साम्प्रतं या ह्युमाभिधा  ।
अनादिनिधना देवी ह्यप्रतर्क्या सुरेश्वर  ॥ १९८.५४ ॥
यदि तुष्टोऽसि देवेश ह्युमा मे वरदा यदि  ।
उभावप्यत्र वै स्थाने स्थितौ शूलाग्रमूलयोः  ॥ १९८.५५ ॥
अवतारो यत्र तत्र संस्थितिं वै ततः कुरु  ॥ १९८.५६ ॥

श्रीमार्कण्डेय उवाच -
तेनैवमुक्ते सहसा कृत्वा भूमण्डलं द्विधा  ।
निःसृतौ शूलमूलाग्राल्लिङ्गार्चाप्रतिरूपिणौ  ॥ १९८.५७ ॥
प्रद्योतयद्दिशः सर्वा लिङ्गं मूले प्रदृश्यते  ।
वामतः प्रतिमा देवी तदा शूलेश्वरी स्थिता  ॥ १९८.५८ ॥
विलोभयन्ती च जगद्भाति पूरयती दिशः  ।
दृष्ट्वा कृताञ्जलिपुटः स्तुतिं चक्रे द्विजोत्तमः  ॥ १९८.५९ ॥

माण्डव्य उवाच -
त्वमस्य जगतो माता जगत्सौभाग्यदेवता  ।
न त्वया रहितं किंचिद्ब्रह्माण्डेऽस्ति वरानने  ॥ १९८.६० ॥
प्रसादं कुरु धर्मज्ञे मम त्वाज्ञप्तुमर्हसि  ।
ईदृशेनैव रूपेण केषु स्थानेषु तिष्ठसि  ।
प्रसादप्रवणा भूत्वा वद तानि महेश्वरि  ॥ १९८.६१ ॥

श्रीदेव्युवाच -
सर्वगा सर्वभूतेषु द्रष्टव्या सर्वतो भुवि  ।
सर्वलोकेषु यत्किंचिद्विहितं न मया विना  ॥ १९८.६२ ॥
तथापि येषु स्थानेषु द्रष्टव्या सिद्धिमीप्सुभिः  ।
स्मर्तव्या भूतिकामेन तानि वक्ष्यामि तत्त्वतः  ॥ १९८.६३ ॥
वाराणस्यां विशालाक्षी नैमिषे लिङ्गधारिणी  ।
प्रयागे ललिता देवी कामुका गन्धमादने  ॥ १९८.६४ ॥
मानसे कुमुदा नाम विश्वकाया तथाऽपरे  ।
गोमन्ते गोमती नाम मन्दरे कामचारिणी  ॥ १९८.६५ ॥
मदोत्कटा चैत्ररथे हयन्ती हास्तिने पुरे  ।
कान्यकुब्जे स्थिता गौरी रम्भा ह्यमलपर्वते  ॥ १९८.६६ ॥
एकाम्रके कीर्तिमती विश्वां विश्वेश्वरे विदुः  ।
पुष्करे पुरुहूता च केदारे मार्गदायिनी  ॥ १९८.६७ ॥
नन्दा हिमवतः प्रस्थे गोकर्णे भद्रकर्णिका  ।
स्थानेश्वरे भवानी तु बिल्वके बिल्वपत्त्रिका  ॥ १९८.६८ ॥
श्रीशैले माधवी नाम भद्रे भद्रेश्वरीति च  ।
जया वराहशैले तु कमला कमलालये  ॥ १९८.६९ ॥
रुद्रकोट्यां तु कल्याणी काली कालञ्जरे तथा  ।
महालिङ्गे तु कपिला माकोटे मुकुटेश्वरी  ॥ १९८.७० ॥
शालिग्रामे महादेवी शिवलिङ्गे जलप्रिया  ।
मायापुर्यां कुमारी तु संताने ललिता तथा  ॥ १९८.७१ ॥
उत्पलाक्षी सहस्राक्षे हिरण्याक्षे महोत्पला  ।
गयायां विमला नाम मङ्गला पुरुषोत्तमे  ॥ १९८.७२ ॥
विपाशायाममोघाक्षी पाटला पुण्ड्रवर्धने  ।
नारायणी सुपार्श्वे तु त्रिकूटे भद्रसुन्दरी  ॥ १९८.७३ ॥
विपुले विपुला नाम कल्याणी मलयाचले  ।
कोटवी कोटितीर्थेषु सुगन्धा गन्धमादने  ॥ १९८.७४ ॥
गोदाश्रमे त्रिसन्ध्या तु गङ्गाद्वारे रतिप्रिया  ।
शिवचण्डे सभानन्दा नन्दिनी देविकातटे  ॥ १९८.७५ ॥
रुक्मिणी द्वारवत्यां तु राधा वृन्दावने वने  ।
देवकी मथुरायां तु पाताले परमेश्वरी  ॥ १९८.७६ ॥
चित्रकूटे तथा सीता विन्ध्ये विन्ध्यनिवासिनी  ।
सह्याद्रावेकवीरा तु हरिश्चन्द्रे तु चण्डिका  ॥ १९८.७७ ॥
रमणा रामतीर्थे तु यमुनायां मृगावती  ।
करवीरे महालक्ष्मी रूपादेवी विनायके  ॥ १९८.७८ ॥
आरोग्या वैद्यनाथे तु महाकाले महेश्वरी  ।
अभयेत्युष्णतीर्थे तु मृगी वा विन्ध्यकन्दरे  ॥ १९८.७९ ॥
माण्डव्ये माण्डुकी नाम स्वाहा माहेश्वरे पुरे  ।
छागलिङ्गे प्रचण्डा तु चण्डिकामरकण्टके  ॥ १९८.८० ॥
सोमेश्वरे वरारोहा प्रभासे पुष्करावती  ।
वेदमाता सरस्वत्यां पारा पारातटे मुने  ॥ १९८.८१ ॥
महालये महाभागा पयोष्ण्यां पिङ्गलेश्वरी  ।
सिंहिका कृतशौचे तु कर्तिके चैव शांकरी  ॥ १९८.८२ ॥
उत्पलावर्तके लोला सुभद्रा शोणसङ्गमे  ।
मता सिद्धवटे लक्ष्मीस्तरंगा भारताश्रमे  ॥ १९८.८३ ॥
जालन्धरे विश्वमुखी तारा किष्किन्धपर्वते  ।
देवदारुवने पुष्टिर्मेधा काश्मीरमण्डले  ॥ १९८.८४ ॥
भीमादेवी हिमाद्रौ तु पुष्टिर्वस्त्रेश्वरे तथा  ।
कपालमोचने शुद्धिर्माता कायावरोहणे  ॥ १९८.८५ ॥
शङ्खोद्धारे ध्वनिर्नाम धृतिः पिण्डारके तथा  ।
काला तु चन्द्रभागायामच्छोदे शक्तिधारिणी  ॥ १९८.८६ ॥
वेणायाममृता नाम बदर्यामुर्वशी तथा  ।
ओषधी चोत्तरकुरौ कुशद्वीपे कुशोदका  ॥ १९८.८७ ॥
मन्मथा हेमकूटे तु कुमुदे सत्यवादिनी  ।
अश्वत्थे वन्दिनीका तु निधिर्वैश्रवणालये  ॥ १९८.८८ ॥
गायत्री वेदवदने पार्वती शिवसन्निधौ  ।
देवलोके तथेन्द्राणी ब्रह्मास्ये तु सरस्वती  ॥ १९८.८९ ॥
सूर्यबिम्बे प्रभा नाम मातॄणां वैष्णवी मता  ।
अरुन्धती सतीनां तु रामासु च तिलोत्तमा  ॥ १९८.९० ॥
चित्रे ब्रह्मकला नाम शक्तिः सर्वशरीरिणाम्  ।
शूलेश्वरी भृगुक्षेत्रे भृगौ सौभाग्यसुन्दरी  ॥ १९८.९१ ॥
एतदुद्देशतः प्रोक्तं नामाष्टशतमुत्तमम्  ।
अष्टोत्तरं च तीर्थानां शतमेतदुदाहृतम्  ॥ १९८.९२ ॥
इदमेव परं विप्र सर्वेषां तु भविष्यति  ।
पठत्यष्टोत्तरशतं नाम्नां यः शिवसन्निधौ  ॥ १९८.९३ ॥
स मुच्यते नरः पापैः प्राप्नोति स्त्रियमीप्सिताम्  ।
स्नात्वा नारी तृतीयायां मां समभ्यर्च्य भक्तितः  ॥ १९८.९४ ॥
न सा स्याद्दुःखिनी जातु मत्प्रभावान्नरोत्तम  ।
नित्यं मद्दर्शने नारी नियताया भविष्यति  ॥ १९८.९५ ॥
पतिपुत्रकृतं दुःखं न सा प्राप्स्यति कर्हिचित् ।
मदालये तु या नारी तुलापुरुषसंज्ञितम्  ॥ १९८.९६ ॥
सम्पूज्य मण्डयेद्देवांल्लोकपालांश्च साग्निकान्  ।
सपत्नीकान्द्विजान्पूज्य वासोभिर्भूषणैस्तथा  ॥ १९८.९७ ॥
भूतेभ्यस्तु बलिं दद्यादृत्विग्भिः सह देशिकः  ।
ततः प्रदक्षिणीकृत्य तुलामित्यभिमन्त्रयेत् ॥ १९८.९८ ॥
शुचिरक्ताम्बरो वा स्याद्गृहीत्वा कुसुमाञ्जलिम्  ।
नमस्ते सर्वदेवानां शक्तिस्त्वं परमा स्थिता  ॥ १९८.९९ ॥
साक्षिभूता जगद्धात्री निर्मिता विश्वयोनिना  ।
त्वं तुले सर्वभूतानां प्रमाणमिह कीर्तिता  ॥ १९८.१०० ॥
कराभ्यां बद्धमुष्टिभ्यामास्ते पश्यन्नुमामुखम्  ।
ततोऽपरे तुलाभागेन्यसेयुर्द्विजपुंगवाः  ॥ १९८.१०१ ॥
द्रव्यमष्टविधं तत्र ह्यात्मवित्तानुसारतः  ।
मन्दशभूते विप्रेन्द्र पृथिव्यां यदधिष्ठितम्  ॥ १९८.१०२ ॥
सुवर्णं चैव निष्पावांस्तथा राजिकुसुम्भकम्  ।
तृणराजेन्दुलवणं कुङ्कुमं तु तथाष्टमम्  ॥ १९८.१०३ ॥
एषामेकतमं कुर्याद्यथा वित्तानुसारतः  ।
साम्यादभ्यधिकं यावत्काञ्चनादि भवेद्द्विज  ॥ १९८.१०४ ॥
तावत्तिष्ठेन्नरो नारी पश्चादिदमुदीरयेत् ।
नमो नमस्ते ललिते तुलापुरुषसंज्ञिते  ॥ १९८.१०५ ॥
त्वमुमे तारयस्वास्मानस्मात्संसारकर्दमात् ।
ततोऽवतीर्य मुरवे पूर्वमर्द्धं निवेदयेत् ॥ १९८.१०६ ॥
ऋत्विग्भ्योऽपरमर्द्धं च दद्यादुदकपूर्वकम्  ।
तेभ्यो लब्धा ततोऽनुज्ञां दद्यादन्येषु चार्थिषु  ॥ १९८.१०७ ॥
सपत्नीकं गुरुं रक्तवाससी परिधापयेत् ।
अन्यांश्च ऋत्विजः शक्त्या गुरुं केयूरकङ्कणैः  ॥ १९८.१०८ ॥
शुक्लां गां क्षीरिणीं दद्याल्ललिता प्रीयतामिति  ।
अनेन विधिना या तु कुर्यान्नारी ममालये  ॥ १९८.१०९ ॥
मत्तुल्या सा भवेद्राज्ञां तेजसा श्रीरिवामला  ।
सावित्रीव च सौन्दर्ये जन्मानि दश पञ्च च  ॥ १९८.११० ॥

श्रीमार्कण्डेय उवाच -
एवं निशम्य वचनं गौर्या द्विजवरोत्तमः  ।
नमस्कृत्य जगामाशु धर्मराज निवेशनम्  ॥ १९८.१११ ॥
तदा प्रभृति तत्तीर्थं ख्यातं शूलेश्वरीति च  ।
तस्मिंस्तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः  ॥ १९८.११२ ॥
ब्राह्मणानन्नवासोभिः पिण्डैः पितृपितामहान्  ।
भक्तोपहारैर्देवेशमुमया सह शङ्करं  ॥ १९८.११३ ॥
धूपगुग्गुलदानैश्च दीपदानैः सुबोधितैः  ।
सर्वपापविनिर्मुक्तः स गच्छेच्छिवसन्निधिम्  ॥ १९८.११४ ॥
तस्मिंस्तीर्थे तु यः कश्चिदभियुक्तो नरेश्वर  ।
अम्भिशापि तथा स्नातस्त्रिदिनं मुच्यते नरः  ॥ १९८.११५ ॥
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां रात्रौ जागर्ति यो नरः  ।
उपवासपरः शुद्धः शिवं सम्पूजयेन्नरः  ।
प्रमुच्य पापसंमोहं रुद्रलोकं स गच्छति  ॥ १९८.११६ ॥
त्रिनेत्रश्च चतुर्बाहुः साक्षाद्रुद्रोऽपरः  ।
क्रीडते देवकन्याभिर्यावच्चन्द्रार्कतारकम्  ॥ १९८.११७ ॥

॥ इति  श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे शूलेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥