महाभारतम्-04-विराटपर्व-074
कुरुविजयदिनात्परेद्युः प्रभाते युधिष्ठिरादिभी राजलक्षणधारणेन सिंहासनादिषूपवेशनम् ।। 1 ।।
	ततः सहोत्तरेण सभामागतवता विराटेन युधिष्ठिरंप्रति राजासनोपवेशनाक्षेपः ।। 2 ।।
	अर्जुनेन तंप्रति युधिष्ठिरस्य याथातथ्यकथनेन तदीयगुणानुवर्णनपूर्वकं तस्य राजासनारोहणार्हत्वप्रतिपादनम् ।। 3 ।।
<table>				
<td>	0	<td>		
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-74-1x	
				
<td>	ततो द्वितीये दिवसे भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः।स्नाताः शुक्लाम्बरधराः सर्वे सुचरितव्रताः ।।	<td>	4-74-1a4-74-1b	
				
<td>	युधिष्ठिरं पुरस्कृत्य सर्वाभरणभूषिताः।अभिपन्ना महाभागा भ्राजमाना महारथाः ।।	<td>	4-74-2a4-74-2b	
				
<td>	विराटस्य सभां प्राप्य भूमिपालासनेषु ते ।निषेदुः पावकप्रख्याः सत्रे धिष्ण्येष्विवाग्नयः ।।	<td>	4-74-3a4-74-3b	
				
<td>	तेषु तत्रोपविष्टेषु विराटः पृथिवीपतिः।तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां प्रातःकृत्यं समाप्य च ।।	<td>	4-74-4a4-74-4b	
				
<td>	गोसुवर्णादिकं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ।आजगाम सभां राजा उत्तरेण सह प्रभो ।।	<td>	4-74-5a4-74-5b	
				
<td>	स तान्दृष्ट्वा महासत्वाञ्ज्वलतः पावकानिव।राजवेषानुपादाय पार्थिवो विस्मितोऽभवत्।	<td>	4-74-6a4-74-6b	
				
<td>	किमिदं को विधिस्त्वेष भयार्त इव पार्थिवः।पुरुषप्रवरान्दृष्ट्वा विषादमगमन्नृपः ।।	<td>	4-74-7a4-74-7b	
				
<td>	अथ मात्स्योऽब्रवीत्कङ्खं देवराजमिव स्थितम् ।मरुद्गणैरुपासीनं त्रिदशानामिवेश्वरम् ।।	<td>	4-74-8a4-74-8b	
				
<td>	स किलाक्षनिवापस्त्वं सभास्तारो मया कृतः।अथ राजासने कस्मादुपविष्टोऽस्यलंकृतः ।।	<td>	4-74-9a4-74-9b	
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-74-10x	
				
<td>	परिहासेच्छया राज्ञो विराटस्य निशम्य तत्।स्मयमानोऽब्रवीद्वाक्यमर्जुनः परवीरहा ।।	<td>	4-74-10a4-74-10b	
				
<td>	इन्द्रस्यार्धासनं राजन्नयमारोढुमर्हति।ब्रह्मण्यः श्रुतवांस्त्यागी सर्वलोकाभिपूजितः ।।	<td>	4-74-11a4-74-11b	
				
<td>	एष विग्रहवान्धर्म एष वीर्यवतां वरः।एष बुद्ध्याधिको लोके तपसां च परायणम् ।।	<td>	4-74-12a4-74-12b	
				
<td>	एषोऽस्त्रं विविधं वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे।न चैवान्यः पुमान्वेत्ति न वेत्स्यति कदाचन ।।	<td>	4-74-13a4-74-13b	
				
<td>	न देवा नासुराः केचिन्न मनुष्या न राक्षसाः।गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ।।	<td>	4-74-14a4-74-14b	
				
<td>	दीर्घदर्शी महातेजाः पारैजानपदप्रियः।पाण्डवानामतिरथो यज्ञधर्मपरो वशी ।।	<td>	4-74-15a4-74-15b	
				
<td>	महर्षिकल्पो राजर्षिः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।बलवान्धृतिमान्दक्षः सत्यवादी जितेन्द्रियः ।।	<td>	4-74-16a4-74-16b	
				
				
<td>	धनैश्च संचयैश्चैव शक्रवैश्रवणोपमः ।यथा मनुर्महातेजा लोकानां परिरक्षिता ।एवमेव महातेजाः प्रजानुग्रहकारकः ।।	<td>	4-74-17a4-74-17b4-74-17c	
				
<td>	अयं कुरूणामृषभः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।यस्य कीर्तिः स्थिता लोके सूर्यस्येवोद्यतः प्रभा ।।	<td>	4-74-18a4-74-18b	
				
<td>	संसरन्ति दिशः सर्वा यशसोस्य गभस्तयः ।उदितस्येव सूर्यस्य तेजसोऽनुगभस्तयः ।।	<td>	4-74-19a4-74-19b	
				
<td>	एनं त्रिंशत्सहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम् ।अन्वयुः पृष्ठतो राजन्यावदध्यावसत्कुरून् ।।	<td>	4-74-20a4-74-20b	
				
<td>	त्रिंशच्चैव सहस्राणि रथानां रथिनां वरम्।सदश्वैरुपसंपन्नाः पृष्ठतोऽनुययुस्तदा ।।	<td>	4-74-21a4-74-21b	
				
				
<td>	वाजिनां च शतं राजन्त्सहस्राण्ययुतानि च।इममष्टशतं सूताः सुमृष्टमणिकुण्डलाः।तुष्टुवुर्मागधैः सार्धं पुरा शक्रमिवर्षयः ।।	<td>	4-74-22a4-74-22b4-74-22c	
				
<td>	इमं नित्यपुमातिष्ठन्कुरवः किंकरास्तदा।सर्वे च नृप राजानं धनेश्वरमिवामराः ।।	<td>	4-74-23a4-74-23b	
				
<td>	एष सर्वान्महीपालान्करमाहारयत्तदा।वैश्यानिव महाराज विवशान्स्ववशानपि ।।	<td>	4-74-24a4-74-24b	
				
<td>	अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम्।उपजीवन्ति राजानमेनं सुचरितव्रताः ।।	<td>	4-74-25a4-74-25b	
				
<td>	एष वृद्धाननाथांश्च व्यङ्गान्पङ्गूश्चं वामनान् ।पुत्रवत्पालयामास प्रजाधर्मेण चाभिभूः ।।	<td>	4-74-26a4-74-26b	
				
<td>	एष धर्मे दमे चैव दाने सत्ये रतः सदा।महाप्रसादो ब्रह्मण्यः सत्यवादी च पार्थिवः ।।	<td>	4-74-27a4-74-27b	
				
<td>	श्रीमत्संपत्प्रभावेन तप्यते यस्य कौरवः ।रगणः सह कर्णेन सौबलेन च वीर्यवान् ।।	<td>	4-74-28a4-74-28b	
				
<td>	गुणा न शक्याः संख्यातुमेतस्यैव नरेश्वर।एष धर्मपरो नित्यमनृशंसः सुशीलवान् ।।	<td>	4-74-29a4-74-29b	
				
<td>	एवं युक्तो महाराजा पाण्डवः पुरुषर्षभः ।कथं नार्हति राजार्हमासनं पृथिवीपतिः ।।	<td>	4-74-30a4-74-30b	
<td>	।। इति श्रीमन्महाभारते विराटपर्वणि वैवाहिकपर्वणि चतुःसप्ततितमोऽध्यायः ।।	<td>