यमुनास्तोत्ररत्नम्
नमोऽचिन्त्याद्भुताक्लिष्टज्ञानवैराग्यराशये   ।
नाथाय मुनयेऽगाधभगवद्भक्तिसिन्धवे   ।। १  ।।

तस्मै नमो मधुजिदङ्घ्रिसरोजतत्त्वज्ञानानुरागमहिमातिशयान्तसीम्ने   ।
नाथाय नाथमुनयेऽत्र परत्र चापि नित्यं यदीयचरणौ शरणं मदीयं  ।। २  ।।

भूयो नमोऽपरिमिताच्युतभक्तितत्त्वज्ञानामृताब्धिपरिवाहशुभैर्वचोभिः   ।
लोकेऽवतीर्णपरमार्थसमग्रभक्तियोगाय नाथमुनये यमिनां वराय   ।। ३  ।।

तत्त्वेन यश्चिदचिदीश्वरतत्स्वभावभोगापवर्गतदुपायगतीरुदारः   ।
संदर्शयन्निरमिमीत पुराणरत्नं तस्मै नमो मुनिविराय पराशराय   ।। ४  ।।

माता पिता युवतयस्तनया विभूतिः सर्वं यदेव नियमेन मदन्वयानां  ।
आद्यस्य नः कुलपतेर्वकुलाभिरामं श्रीमत्तदङ्घ्रियुगलं प्रणमामि मूर्ध्ना   ।। ५  ।।

यन्मूर्ध्नि मे श्रुतिशिरस्सु च भाति यस्मिन्नस्मन्मनोरथपथः सकलः समेति   ।
स्तोष्यामि नः कुलधनं कुलदैवतं तत्पादारविन्दं अरविन्दविलोचनस्य   ।। ६  ।।

तत्त्वेन यस्य महिमार्णवशीकराणुः शक्यो न मातुं अपि शर्वपितामहाद्यैः   ।
कर्तुं तदीयमहिमस्तुतिं उद्यताय मह्यं नमोऽस्तु कवये निरपत्रपाय   ।। ७  ।।

यद्वा श्रमावधि यथामति वाप्यशक्तः स्त्ॐयेवं एव खलु तेऽपि सदा स्तुवन्तः   ।
वेदाश्चतुर्मुखमुखाश्च; महार्णवान्तः को मज्जतोरणुकुलाचलयोर्विशेषः ?   ।। ८  ।।

किं चैष शक्त्यतिशयेन न तेऽनुकम्प्यः स्तोतापि तु स्तुतिकृतेन परिश्रमेण   ।
तत्र श्रमस्तु सुलभो मम मन्दबुद्धेरित्युद्यमोऽयं उचितो मम चाब्जनेत्र !   ।। ९  ।।

नावेक्षसे त्यदि ततो भुवनान्यमूनि नालं प्रभो भवितुं एव कुतः प्रवृत्तिः ?   ।
एवं निसर्गसुहृदि त्वयि सर्वजन्त्ƒः स्वामिन्! चित्रं इदं आश्रितवत्सलत्वं  ।। १०  ।।

स्वाभाविकानवधिकातिशयेशितृत्वं नारायण ! त्वयि न मृष्यति वैदिकः कः ?   ।
ब्रह्मा शिवः शतमखः परमस्वराडित्येतेऽपि यस्य महिमार्णवविप्रषस्ते   ।। ११  ।।

कश्श्रीः श्रियः ? परमसत्त्वसमाश्रयः कः ? कः पुण्डरीकनयनः ? पुरुषोत्तमः कः ?   ।
कस्यायुतायुतैककलांशकांशे विश्वं विचित्रचिदचित्प्रविभागवृत्तं  ।। १२  ।।

वेदापहारगुरुपातकदैत्यपीडापद्विमोचनमहिष्ठफलप्रदानैः   ।
कोऽन्यः प्रजापशुपती परिपाति ? कस्य पादोदकेन स शिवः स्वशिरोधृतेन ?   ।। १३  ।।

कस्योदरे हरविरिञ्चमुखः प्रपञ्चः ? को रक्षतीमं ? अजनिष्ट च कस्य नाभेः ?   ।
क्रान्त्वा निगीर्य पुनरुद्गिरति त्वदन्यः कः ? केन वैष परवानिति शक्यशङ्कः ?   ।। १४  ।।

त्वां शीलरूपचरितैः परमप्रकृष्टसत्त्वेन सात्त्विकतया प्रबलैश्च शास्त्रैः   ।
प्रख्यातदैवपरमार्थविदां मतैश्च नैवासुरप्रकृतयः प्रभवन्ति बोद्धुं  ।। १५  ।।

उल्लङ्घितत्रिविधसीमसमातिशायिसंभावनं तव परिब्रढिमस्वभावं  ।
मायाबलेन भवतापि निगुह्यमानं पश्यन्ति केचिदनिशं त्वदनन्यभावाः   ।। १६  ।।

यदण्डं अण्डान्तरगोचरं च यद्दशोत्तराण्यावरणानि यानि च   ।
गुणाः प्रधानं पुरुषः परं पदं परात्परं ब्रह्म च ते विभूतयः   ।। १७  ।।

वशी वदान्यो गुणवानृजुः शुचिर्मृदुर्दयालुर्मधुरः स्थिरः समः   ।
कृती कृतज्ञस्त्वं अपि स्वभावतः समस्तकल्याणगुणामृतोदधिः   ।। १८  ।।

उपर्युपर्यब्जभुवोऽपि पूरुषान्प्रकल्प्य ते ये शतं इत्यनुक्रमाथ् ।
गिरस्त्वदेकैकगुणाव्धीप्सया सदा स्थिता नोद्यमतोऽतिशेरते   ।। १९  ।।

त्वदाश्रितानां जगदुद्भवस्थितप्रणाशसंसारविमोचनादयः   ।
भवन्ति लीलाविधयश्च वैदिकास्त्वदीयगम्भीरमनोऽनुसारिणः   ।। २०  ।।

नमो नमो वाङ्मनसातिभूमये नमो नमो वाङ्मनसैकभूमये   ।
नमो नमोऽनन्तमहाविभूतये नमो नमोऽनन्तदयैकसन्धिवे   ।। २१  ।।

न धर्मनिष्ठोऽस्मि, न चात्मवेदी, न भक्तिमांस्त्वच्चरणारविन्दे   ।
अकिञ्चनोऽनन्यगतिः शरण्य ! त्वत्पादमूलं शरणं प्रपद्ये   ।। २२  ।।

न निन्दितं कर्म तदस्ति लोके सहस्रशो यन्न मया व्यधायि   ।
सोऽहं विपाकावसरे मुकुन्द ! क्रन्दामि सम्प्रत्यगतिस्तवाग्रे   ।। २३  ।।

निमज्जतोऽनन्त ! भवार्णवान्तश्चिराय मे कूलं इवासि लब्धः   ।
त्वयापि लब्धं भगवन्निदानीं अनुत्तमं पात्रं इदं दयायाः   ।। २४  ।।

अभूतपूर्वं मम भावि किं वा सर्वं सहे मे सहजं हि दुःखं  ।
किं तु त्वदग्रे शरणागतानां पराभवो नाथ ! न तेऽनुरूपः   ।। २५  ।।

निरासकस्यापि न तावदुत्सहे महेश ! हातुं तव पादपङ्कजं  ।
रुषा निरस्तोऽपि शिशुः स्तनन्धयो न जातु मातुश्चरणौ जिहासति   ।। २६  ।।

तवामृतस्यन्दिनि पादकङ्कजे निवेशितात्मा कथं अन्यदिच्छति   ।
स्थितेऽरविन्दे मकरन्दनिर्भरे मधुव्रतो नेक्षुरकं हि वीक्षते   ।। २७  ।।

त्वदङ्घ्रिं उद्दिश्य कदापि केनचिद्यथा तथा वापि सकृत्कुतोऽञ्जलिः   ।
तदैव मुष्णात्यशुभाब्यशेषतः शुभानि पुष्णाति न जातु हीयते   ।। २८  ।।

उदीर्णसंसारदवाशुशुक्षणिं क्षणेन निर्वाप्य परां च निर्वृतिं  ।
प्रयच्छति त्वच्चरणारुणाम्बुजद्वयानुरागामृतसिन्धुशीकरः   ।। २९  ।।

विलासविक्रान्तपरावरालयं नमस्यदार्तिक्षपणे कृतक्षणं  ।
धनं मदीयं तव पादपङ्कजं कदा नु साक्षात्करवाणि चक्षुषा ?   ।। ३०  ।।

कदा पुनः शङ्खरथाङ्गकल्पकध्वजारविन्दाङ्कुशवज्रलाञ्छनं  ।
त्रिविक्रम ! त्वच्चरणाम्बुजद्वयं मदीयमूर्धानं अलङ्करिष्यति   ।। ३१  ।।

विराजमानोज्ज्वलपीतवाससं स्मितातसीसूनसमामलच्छविं  ।
निमग्ननाभिं तनुमध्यमुन्नतं विशालवक्षस्स्थलशोभिलक्षणं  ।। ३२  ।।

चकासतं ज्याकिणकर्कशैः शुभैश्चतुर्भिराजानुविलम्भिर्भुहैः   ।
प्रियावतंसोत्पलकर्णभूषणश्लथालकाबन्धविमर्दशंसिभिः   ।। ३३  ।।

उदग्रपीनांसविलम्बिकुण्डलालकावलीबन्धुरकन्बुकन्धरं  ।
मुखश्रिया न्यक्कृतपूर्णनिर्मलामृतांशुबिम्बाम्बुरुहोज्ज्वलश्रियं  ।। ३४  ।।

प्रबुद्धमुग्धाम्बुजचारुलोचनं सविभ्रमभ्रूलतं उज्ज्वलाधरं  ।
शुचिस्मितं कोमलगण्डं उन्नसं ललाटपर्यन्तविलम्बितालकं  ।। ३५  ।।

स्फुरत्किरीटाङ्गदहारकण्ढिकामणीन्द्रकाञ्चीगुणनूपुरादिभिः   ।
रथाङ्गशङ्खासिगदाधनुर्वरैर्लसत्तुलस्या वनमालयोज्ज्वलं  ।। ३६  ।।

चकर्थ यस्या भवनं भुजान्तरं तव प्रियं धाम यदीयजन्मभूः   ।
जगत्समस्तं यदपाङ्गसंश्रयं यदर्थं अम्भोधिरमन्थ्यबन्धि च   ।। ३७  ।।

स्ववैश्वरूप्येण सदानुभूतयाप्यपूर्ववद्विस्मयमादधानया   ।
गुणेन रूपेण विलासचेष्टितैस्सदा तवैवोचितया तव श्रिया   ।। ३८  ।।

तया सहासीनं अनन्तभोगिनि प्रकृष्टविज्ञानबलैकधामनि   ।
फणामणिव्रातमयूखमण्डलप्रकाशमानोदरदिव्यधामनि   ।। ३९  ।।

निवासशय्यासनपादुकांशुकोपधानवर्षातपवारणादिभिः   ।
शरीरभेदैस्तव शेषतां गतैर्यथोचितं श्ष इतीरिते जनैः   ।। ४०  ।।

दासस्सखा वाहनं आसनं ध्वजो यस्ते वितानं व्यजनं त्रयीमयः   ।
उपस्थितं तेन पुरो गरुत्मता त्वदङ्घ्रिसम्मर्दकिणाङ्कशोभना   ।। ४१  ।।

त्वदीयभुक्तोज्जिहितशेषभोजिना त्वया निसृष्टात्मभरेण यद्यथा   ।
प्रियेण सेनापतिना न्यवेदि तत्तथानुजानन्तं उदारवीक्षनैः   ।। ४२  ।।

हताखिलक्लेशमलैः स्वभावतस्त्वदानुकूल्यैकरसैस्तवोचितैः   ।
गृहीततत्तत्परिचारसाधनैर्निषेव्यमाणं सचिवैर्यथोचितं  ।। ४३  ।।

अपूर्वनानारसभावनिर्भद्रप्रबद्धया मुग्धविदघलीलया   ।
क्षणाणुवत्क्षिप्तपरादिकालया प्रहर्षयन्तं महिषीं महाभुजनं  ।। ४४  ।।

अचिन्त्यदिव्याद्भुतनित्ययौवनस्वभावलावण्यमयामृतोदधिं  ।
श्रियः श्रियं भक्तजनैकजीवितं समर्थं आपत्सखं अर्थिकल्पकं  ।। ४५  ।।

भगवन्तं एवानुचरन्निरन्तरं प्रशान्तनिश्शेषमनोरथान्तरः   ।
कदाहं ऐकान्तिकनित्यकिङ्करः प्रहर्षयिष्यामि सनाथजीवितः   ।। ४६  ।।

धिगशुचिं अविनीतं निर्भयं मां अलज्जं परमपुरुष योऽहं योगिवर्याग्रगण्यैः   ।
विध्शिवसनकाद्यैर्ध्यातुं अत्यन्तदूरं तव परिजनभावं कामये कामवृत्तः   ।। ४७  ।।

अपराधसहस्रभाजनं पतितं भीमभवार्णवोदरे   ।
अतगिं शरणागतं हरे कृपया केवलं आत्मसात्कुरु   ।। ४८  ।।

अविवेकघनान्धदिङ्मुखे बहुधा सन्ततदुःखवर्षिणि   ।
भगवन्भवदुर्दिने पथः स्खलितं मां अवलोकयाचियुत   ।। ४९  ।।

न मृषा परमार्थं एव मे शृनु विज्ञापनं एकं अग्रतः   ।
यदि मे न दयिष्यसे ततो दयनीयस्तव नाथ दुर्लभः   ।। ५०  ।।

तदहं त्वदृते न नाथवान्मदृते त्वं दयनीयवान्न च   ।
विधिनिर्मितं एतं अन्वयं भगवान्पलय मा स्म जीहपः   ।। ५१  ।।

वपुरादिषु योऽपि कोऽपि वा गुणतोऽसानि यथातथाविधः   ।
तदयं तव पादपद्मयोरहं अद्यैव मया समर्पितः   ।। ५२  ।।

मम नाथ यदस्ति योऽस्म्यहं सकलं तद्धि तवैव माधव   ।
नियतस्वं इति प्रबुद्धधीरथ वा किं नु समर्पयामि ते   ।। ५३  ।।

अवबोधितवानिमां यथा मयि नित्यां भवदीयतां स्वयं  ।
कृपयैवं अनन्यभोग्यतां भगवन्भक्तिं अपि प्रयच्छ मे   ।। ५४  ।।

तव दास्यसुखैकसङ्घिनां भवनेषु अस्त्वपि कीटजन्म मे   ।
इतरावसथेषु मा स्म भूदपि मे जन्म चतुर्मुखात्मना   ।। ५५  ।।

सकृत्त्वदाकारविलोकनाशया तृणीकृतानुत्तमभुक्तिमुक्तिभिः   ।
महात्मभिर्मां अवलोक्यतां नय क्षणेऽपि ते यद्विरहोऽतिदुस्सहः   ।। ५६  ।।

न देहं न प्राणान्न च सुखं अशेषाभिलषितं न चात्मानं नान्यत्कि अपि तव शेषत्वविभवाथ् ।
बहिर्भूतं नाथ क्षणं अपि सहे यातु शतधा विनाशं तत्सत्यं मधुमथन विज्ञापनं इदं  ।। ५७  ।।

दुरन्तस्यानादेरपरिहरणीयस्य महतो निहीनाचारोऽहं नृपशुरशुभस्यास्पदं अपि   ।
दयासिन्धो बन्धो निरवधिकवात्सल्यजलधे तव स्मारं स्मारं गुणगणं इतीच्छामि गतभीः   ।। ५८  ।।

अनिच्छन्नप्येवं यदि पुनरितीच्छन्निव रजस्तमश्छन्नच्छद्मस्तुतिवचनभङ्गीं अरचयं  ।
तथापीत्थंरूपं वचनं अवलम्ब्यापि कृपया त्वं एवैवम्भूतं धरणिधर मे शिक्षय मनः   ।। ५९  ।।

पिता त्वं माता त्वं दयिततनयस्त्वं प्रियसुहृत्त्वं एव त्वं मित्रं गुरुरसि गतिश्चासि जगतां  ।
त्वदीयस्त्वध्बृत्यस्तव परिजनस्त्वद्गतिरहं प्रपन्नश्चैवं सत्यहं अपि तवैवास्मि हि भरः   ।। ६०  ।।

जनित्वाहं वंशे महति जगति ख्यातयशसां शुचीनां युक्तानां गुणपुरुषतत्त्वस्थितिविदां  ।
निसर्गादेव त्वच्चरणकमलाइकान्तमनसां अधोऽधः पापात्मा शरणद निमज्जामि तमसि   ।। ६१  ।।

अमर्यादः क्षुद्रश्चलमतिरसूयप्रसवभूः कृतघ्नो दुर्मानी स्मरपरवशो वञ्चनपरः   ।
नृशंसः पापिष्ठः कथं अहं इतो दुःखजलधेरपारादुत्तीर्णस्तव परिचरेयं चरणयोः   ।। ६२  ।।

रघुवर यदभूस्त्वं तादृशो वायसस्य प्रणत इति दयालुर्यच्च चैद्यस्य कृष्ण   ।
प्रतिभवं अपराद्धुर्मुग्ध सायुज्यदोऽभूर्वद किं अपदं आगस्तस्य तेऽसि क्षमायाः   ।। ६३  ।।

ननु प्रपन्नस्सकृदेव नाथ तवाहं अस्मीति च याचमानः   ।
तवानुकम्प्यस्स्मर्तः प्रतिज्ञानां मदेकवर्जं किं इदं व्रतं ते   ।। ६४  ।।

स्तोत्राणि