महाभारतम्-07-द्रोणपर्व-168
कर्णेन सहदेवस्य पराजयपूर्वकमवहेलनम्।। 1 ।।
	शल्येन विराटपराजयः।। 2 ।।
	अर्जुनेनालायुधपराजयः।। 3 ।।	
<table>				
<td>

	सञ्जय उवाच।	<td>	5-168-1x	
				
<td>

	सहदेवमथायान्तं द्रोणप्रेप्तुं विशाम्पते।कर्णो वैकर्तनो युद्धे वारयामास भारत।।	<td>	5-168-1a5-168-1b	
				
<td>

	सहदेवस्तु राधेयं विद्ध्वा नवभिराशुगैः।पुनर्विव्याध दशभिर्विशिखैर्नतपर्वभिः।।	<td>	5-168-2a5-168-2b	
				
<td>

	तं कर्णः प्रतिविव्याध शतेन नतपर्वणाम्।सज्यं चास्य धनुः शीघ्रं चिच्छेद लघुहस्तवत्।।	<td>	5-168-3a5-168-3b	
				
<td>

	ततोऽन्यद्धनुरादाय माद्रीपुत्रः प्रतापवान।कर्णं विव्याध विंशत्या तदद्भुतमिवाभवत्।।	<td>	5-168-4a5-168-4b	
				
<td>

	तस्य कर्णो हयान्हत्वा शरैः सन्नतपर्वभिः।सारथिं चास्य भल्लेन द्रुतं निन्ये यमक्षयम्।।	<td>	5-168-5a5-168-5b	
				
<td>

	विरथः सहदेवस्तु खङ्गं चर्म समाददे।तदप्यस्य शरैः कर्णो व्यधमत्प्रहसन्निव।।	<td>	5-168-6a5-168-6b	
				
<td>

	अथ गुर्वीं महाघोरां हेमचित्रां महागदाम्।प्रेषयामास सङ्क्रुद्धो वैकर्तनरथं प्रति।।	<td>	5-168-7a5-168-7b	
				
<td>

	तामापतन्तीं सहसा सहदेवप्रचोदिताम्।व्यष्टम्भयच्छरैः कर्णो भूमौ चैनामपातयत्।।	<td>	5-168-8a5-168-8b	
				
<td>

	गदां विनिहतां दृष्ट्वा सहदेवस्त्वरान्वितः।शक्तिं चिक्षेप कर्णाय तामप्यस्याच्छिनच्छरैः।।	<td>	5-168-9a5-168-9b	
				
<td>

	ससम्भ्रमं ततस्तूर्णमवप्लुत्य रथोत्तमात्।सहदेवो महाराज दृष्ट्वा कर्णं व्यवस्थितम्।।	<td>	5-168-10a5-168-10b	
				
				
<td>

	रथचक्रं प्रगृह्याजौ मुमोचाधिरथं प्रति।तदापतद्वै सहसा कालचक्रमिवोद्यतम्।शरैरनेकसाहस्रैराच्छिनत्सूतनन्दनः।।	<td>	5-168-11a5-168-11b5-168-11c	
				
<td>

	तस्मिंस्तु निहते चक्रे सूतजेन महात्मना।ईषादण्डकयोक्रांश्च युगानि विविधानि च।।	<td>	5-168-12a5-168-12b	
				
<td>

	हस्त्यङ्गानि तथाश्वांश्च मृतांश्च पुरुषान्बहून्।चिक्षेप कर्णमुद्दिश्य कर्णस्तान्व्यधमच्छरैः।।	<td>	5-168-13a5-168-13b	
				
<td>

	स निरायुधमात्मानं ज्ञात्वा माद्रवतीसुतः।वार्यमाणस्तु विशिखैः सहदेवो रणं जहौ।।	<td>	5-168-14a5-168-14b	
				
<td>

	तमभिद्रुत्य राधेयो मुहूर्ताद्भरतर्षभ।अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं सहदेवं विशाम्पते।।	<td>	5-168-15a5-168-15b	
<td>

	मा युध्यस्व रणेऽधीर विशिष्टै रथिभिः सह।	<td>	5-168-16a	
				
<td>

	सदृशैर्युध्य माद्रेय वचो मे मा विशङ्किथाः।।अथैनं धनुषोग्रेण तुदन्भूयोऽब्रवीद्वचः।।	<td>	5-168-17a5-168-17b	
				
<td>

	एषोऽर्जुनो रणे तूर्णं युध्यते कुरुभिः सह।तत्र गच्छस्व माद्रेय गृहं वा यदि मन्यसे।।	<td>	5-168-18a5-168-18b	
				
<td>

	एवमुक्त्वा तु तं कर्णो रथेन रथिनां वरः।प्रायात्पाञ्चालपाण्डूनां सैन्यानि प्रदहन्निव।।	<td>	5-168-19a5-168-19b	
				
<td>

	वधं प्राप्तं तु माद्रेयं नावधीत्समरेऽरिहा।कुन्त्याःस्मृत्वा वचो राजन्सत्यसन्धो महायशाः।।	<td>	5-168-20a5-168-20b	
				
<td>

	सहदेवस्ततो राजन्विमनाः शरपीडितः।कर्णवाक्शरतप्तश्च जीवितान्निरविद्यत।।	<td>	5-168-21a5-168-21b	
				
<td>

	आरुरोह रथं चापि पाञ्चाल्यस्य महात्मनः।जनमेजयस्य समरे त्वरायुक्तो महारथः।।	<td>	5-168-22a5-168-22b	
				
<td>

	विराटं सहसेनं तु द्रोणार्थे द्रुतमागतम्।मद्रराजः शरौघेण च्छादयामास धन्विनम्।।	<td>	5-168-23a5-168-23b	
				
<td>

	तयोः समभवद्युद्धं समरे दृढधन्विनोः।यादृशं ह्यभवद्राजञ्जम्भवासवयोः पुरा।।	<td>	5-168-24a5-168-24b	
				
<td>

	मद्रराजो महाराज विराटं वाहिनीपतिम्।आजघ्ने त्वरितस्तूर्णं शतेन नतपर्वणाम्।।	<td>	5-168-25a5-168-25b	
				
<td>

	प्रतिविव्याध तं राजन्नवभिर्निशितै शरैः।पुनश्चैनं त्रिसप्तत्या भूयश्चैव शतेन तु।।	<td>	5-168-26a5-168-26b	
				
<td>

	तस्य मद्राधिपो हत्वा चतुरो रथवाजिनः।सूतं ध्वजं च समरे शराभ्यां सन्न्यपातयत्।।	<td>	5-168-27a5-168-27b	
				
<td>

	हताश्वात्तुं रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः।तस्थौ विष्फारयंश्चापं विमुञ्चंश्च शिताञ्छरान्।।	<td>	5-168-28a5-168-28b	
				
<td>

	शतानीकस्ततो दृष्ट्वा भ्रातरं हतवाहनम्।रथेनाभ्यपतत्तूर्णं सर्वलोकस्य पश्यतः।।	<td>	5-168-29a5-168-29b	
				
<td>

	शतानीकमथायान्तं मद्राराजो महामृधे।विशिखैर्बहुभिर्विद्ध्वा ततो निन्ये यमक्षयम्।।	<td>	5-168-30a5-168-30b	
				
<td>

	तस्मिंस्तु निहते वीरे विराटो रथसत्तमः।आरुरोह रथं तूर्णं तमेव ध्वजमालिनम्।।	<td>	5-168-31a5-168-31b	
				
<td>

	ततो विष्फार्य नयने क्रोधाद्द्विगुणविक्रमः।मद्रराजरथं तूर्णं छादयामास पत्रिभिः।।	<td>	5-168-32a5-168-32b	
				
<td>

	ततो मद्राधिपः क्रुद्धः शरेणानतपर्वणा।आजघानोरसि दृढं विराटं वाहिनीपतिम्।।	<td>	5-168-33a5-168-33b	
				
				
<td>

	सोऽतिविद्धो महाराज रथोपस्थ उपाविशत्।कश्मलं चाविशत्तीव्रं विराटो भरतर्षभ।सारथिस्तमपोवाह समरे शरविक्षतम्।।	<td>	5-168-34a5-168-34b5-168-34c	
				
<td>

	ततः सा महती सेना प्राद्रवन्निशि भारत।वध्यमाना शरशतैः शल्येनाहवशोभिना।।	<td>	5-168-35a5-168-35b	
				
<td>

	तां दृष्ट्वा विद्रुतां सेनां वासुदेवधनञ्जयौ।प्रयातौ तत्र राजेन्द्र यत्र शल्यो व्यवस्थितः।।	<td>	5-168-36a5-168-36b	
				
<td>

	तौ तु प्रत्युद्ययौ राजन्राक्षसेन्द्रो ह्यलायुधः।अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय प्रवरं रथम्।।	<td>	5-168-37a5-168-37b	
				
				
<td>

	तुरङ्गममुखैर्युक्तं पिशाचैर्घोरदर्शनैः।लोहितार्द्रपताकं तं रक्तमाल्यविभूषितम्।कार्ष्णायसमयं घोरमृक्षचर्मसमावृतम्।।	<td>	5-168-38a5-168-38b5-168-38c	
				
				
<td>

	रौद्रेण चित्रपक्षेण विवृताक्षेण कूजता।ध्वजेनोच्छ्रितदण्डेन गृध्रराजेन राजता।स बभौ राक्षसो राजन्भिन्नाञ्जनचयोपमः।।	<td>	5-168-39a5-168-39b5-168-39c	
				
<td>

	रुरोधार्जुनमायान्तं प्रभञ्जनमिवाद्रिराट्।किरन्बाणगणान्राजञ्शतशोऽर्जुनमूर्धनि।।	<td>	5-168-40a5-168-40b	
				
				
<td>

	अतितीव्रं महाद्युद्धं नरराक्षसयोस्तदा।द्रष्टॄणां प्रीतिजननं सर्वेषां तत्र भारत।गृध्रकाकबलोलूककङ्कगोमायुहर्षणम्।।	<td>	5-168-41a5-168-41b5-168-41c	
				
<td>

	तमर्जुनः शतेनैव पत्रिणां समताडयत्।नवभिश्च शितैर्बाणैर्ध्वजं चिच्छेद भारत।।	<td>	5-168-42a5-168-42b	
				
<td>

	सारथिं च त्रिभिर्बाणैस्त्रिभिरेव त्रिवेणुकम्।धनुरेकेन चिच्छेद चतुर्भिश्चतुरो हयान्।।	<td>	5-168-43a5-168-43b	
				
<td>

	पुनः सज्यं कृतं चापं तदप्यस्य द्विधाऽच्छिनत्।विरथस्योद्यतं खङ्गं शरेणास्य द्विधाऽकरोत्।।	<td>	5-168-44a5-168-44b	
				
<td>

	अथैनं निशितैर्बाणैश्चतुर्भिर्भरतर्षभ।पार्थोऽविध्यद्राक्षसेन्द्रं स विद्वः प्राद्रवद्भयात्।।	<td>	5-168-45a5-168-45b	
				
<td>

	तं विजित्यार्जुनस्तूर्णं द्रोणान्तिकमुपाययौ।किऱञ्शरगणान्राजन्नरवारणवाजिषु।।	<td>	5-168-46a5-168-46b	
				
<td>

	वध्यमाना महाराज पाण्डवेन यशस्विना।सैनिका न्यपतन्नुर्व्यां वातनुन्ना इव द्रुमाः।।	<td>	5-168-47a5-168-47b	
				
<td>

	तेषु तूत्साद्यमानेषु फल्गुनेन महात्मना।सम्प्राद्रवद्बलं सर्वं पुत्राणां ते विशाम्पते।।	<td>	5-168-48a5-168-48b	
<td>

	।। इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि चतुर्दशरात्रियुद्धे अष्टषष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः।। 168 ।।	<td>		

महाभारतम्/द्रोणपर्व