स्कन्दपुराणम्/खण्डः ५ (अवन्तीखण्डः)/रेवा खण्डम्/अध्यायः १७८
श्रीमार्कण्डेय उवाच -
ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र गङ्गावाहकमुत्तमम्  ।
नर्मदायां महापुण्यं भृगुतीर्थसमीपतः  ॥ १७८.१ ॥
तत्र गङ्गा महापुण्या चचार विपुलं तपः  ।
पुरा वर्षशतं साग्रं परमं व्रतमास्थिता  ॥ १७८.२ ॥
ध्यात्वा देवं जगद्योनिं नारायणमकल्मषम्  ।
आत्मानं परमं धाम सरित्सा जगतीपते  ॥ १७८.३ ॥
ततो जनार्दनो देव आगत्येदमुवाच ह  ॥ १७८.४ ॥

विष्णुरुवाच -
तपसा तव तुष्टोऽहं मत्पादाम्बुजसम्भवे  ।
मत्तः किमिच्छसे देवि ब्रूहि किं करवाणि ते  ॥ १७८.५ ॥

गङ्गोवाच -
त्वत्पादकमलाद्भ्रष्टा गङ्गा सहचरा विभो  ।
यदृच्छया त्रिलोकेश वन्द्यमाना दिवौकसैः  ॥ १७८.६ ॥
नृपो भगीरथस्तस्मात्तपः कृत्वा सुदुष्करम्  ।
समाराध्य जगन्नाथं शङ्करं लोकशङ्करम्  ॥ १७८.७ ॥
अवतारयामास हि मां पृथिव्यां धरणीधर  ।
मया वै युवयोर्वाक्यादवतारः कृतो भुवि  ॥ १७८.८ ॥
वैष्णवीमिति मां मत्वा जनः सर्वाप्लुतो मयि  ।
ये वै ब्रह्मणो लोके ये च वै गुरुतल्पगाः  ॥ १७८.९ ॥
त्यागिनः पितृमातृभ्यां ये च स्वर्णहरा नराः  ।
गोघ्ना ये मनुजा लोके तथा ये प्राणिहिंसकाः  ॥ १७८.१० ॥
अगम्यागामिनो ये च ह्यभक्ष्यस्य च भक्षकाः  ।
ये चानृतप्रवक्तारो ये च विश्वासघातकाः  ॥ १७८.११ ॥
देवब्राह्मणवित्तानां हर्तारो ये नराधमाः  ।
देवब्रह्मगुरुस्त्रीणां ये च निन्दाकरा नराः  ॥ १७८.१२ ॥
ब्रह्मशापप्रदग्धा ये ये चैवात्महनो द्विजाः  ।
भ्रष्टानशनसंन्यासनियतव्रतचारिणः  ॥ १७८.१३ ॥
तथैवापेयपेयाश्च ये च स्वगुरुनिन्दकाः  ।
निषेधका ये दानानां पात्रदानपराङ्मुखाः  ॥ १७८.१४ ॥
ऋतुघ्ना ये स्वपत्नीनां पित्रोः सेहपरा न हि  ।
बान्धवेषु च दीनेषु करुणा यस्य नास्ति वै  ॥ १७८.१५ ॥
क्षेत्रसेतुविभेदी च पूर्वमार्गप्रलोपकः  ।
नास्तिकः शास्त्रहीनस्तु विप्रः सन्ध्याविवर्जितः  ॥ १७८.१६ ॥
अहुताशी ह्यसंतुष्टः सर्वाशी सर्वविक्रयी  ।
कदर्या नास्तिकाः क्रूराः कृतघ्ना ये द्विजायः  ॥ १७८.१७ ॥
पैशुन्या रसविक्रेयाः सर्वकालविनाकृताः  ।
स्वगोत्रां परगोत्रां वा ये भुञ्जन्ति द्विजाधमाः  ॥ १७८.१८ ॥
ते मां प्राप्य विमुच्यन्ते पापसङ्घैः सुसंचितैः  ।
तत्पापक्षारतप्ताया न शर्म मम विद्यते  ॥ १७८.१९ ॥
तथा कुरु जगन्नाथ यथाहं शर्म चाप्नुयाम्  ।
एवमुक्तस्तु देवेशस्तुष्टः प्रोवाच जाह्नवीम्  ॥ १७८.२० ॥

विष्णुरुवाच -
अहमत्र वसिष्यामि गङ्गाधरसहायवान्  ।
प्रविशस्व सदा रेवां त्वमत्रैव च मूर्तिना  ॥ १७८.२१ ॥
मम पादतलं प्राप्य वह त्रिपथगामिनि  ।
यदा बहूदककाले नर्मदाजलसंभृता  ॥ १७८.२२ ॥
प्रावृट्कालं समासाद्य भविष्यति जलाकुला  ।
प्लाव्योभयतटं देवी प्राप्य मामुत्तरस्थितम्  ॥ १७८.२३ ॥
प्लावयिष्यति तोयेन यदा शङ्खं करे स्थितम्  ।
तदा पर्वशतोद्युक्तं वैष्णवं पर्वसंज्ञितम्  ॥ १७८.२४ ॥
न तेन सदृशं किंचिद्व्यतीपातादिसंक्रमम्  ।
अयने द्वे च न तथा पुण्यात्पुण्यतरं यथा  ॥ १७८.२५ ॥
तस्मिन्पर्वणि देवेशि शङ्खं संस्पृश्य मानवः  ।
स्नानमाचरते तोये मिश्रे गाङ्गेयनार्मदे  ॥ १७८.२६ ॥
पुण्यं त्वशेषपुण्यानां मङ्गलानां च मङ्गलम्  ।
विष्णुना विधृतो येन तस्माच्छान्तिः प्रचक्रमे  ॥ १७८.२७ ॥
तत्रान्तं पापसङ्घस्य ध्रुवमाप्नोति मानवः  ।
शङ्खोद्धारे नरः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः  ॥ १७८.२८ ॥
तृप्तास्ते द्वादशाब्दानि सिद्धिं च सार्वकामिकीम्  ।
गङ्गावहे तु यः श्राद्धं शङ्खोद्धारे प्रदास्यति  ॥ १७८.२९ ॥
तेन पिण्डप्रदानेन नृत्यन्ति पितरस्तथा  ।
शङ्खोद्धारे नरः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ  ॥ १७८.३० ॥
रात्रौ जागरणं कृत्वा शुद्धो भवति जाह्नवि  ।
यत्त्वं लोककृतं कर्म मन्यसे भुवि दुःसहम्  ॥ १७८.३१ ॥
तस्मिन्पर्वणि तत्सर्वं तत्र स्नात्वा व्यपोहय  ।
एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठ विष्णुश्चान्तरधीयत  ॥ १७८.३२ ॥
तदाप्रभृति तत्तीर्थं गङ्गावाहकमुत्तमम्  ।
ब्रह्माद्यैरृषिभिस्तात पारम्पर्यक्रमागतैः  ॥ १७८.३३ ॥
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा भक्तिभावेन भारत  ।
गङ्गातीर्थे तु स स्नातः समस्तेषु न संशयः  ॥ १७८.३४ ॥
तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम्  ।
अनिवर्तिका गतिस्तेषां विष्णुलोकात्कदाचन  ॥ १७८.३५ ॥

॥ इति  श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे गङ्गावहकतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥