भृगुसंहिता/प्रथमोऽध्यायः
अथ प्रथमोऽध्यायः	
	
श्रीयैनमः	
श्रीरामचन्द्रायनमः	
श्रीमद्विखनसमहागुरवेनमः	
श्रीमद्भ्योभृगुमरीच्यत्रिकश्यपेभ्योनमः	
प्रकीर्णाधिकारः.	
अथप्रथमोऽध्यायः.	
	
श्रौतस्मार्तादिकङ्कर्म निखिलंयेनसूत्रितं  ।	
तस्मैसमस्तवेदार्थविदे विखनसेनमः   ।। मङ्गलाचरण१  ।।	
श्रुतिस्मृतिनदीपूर्णं शास्त्रकल्लोलसंकुलं  ।	
विष्णुभक्त्युदकंशुद्धं वन्देवैखानसार्णवं  ।। मङ्गलाचरण२  ।।	
	
ऋषिप्रश्योत्तरम्.	
	
ऋषय ऊचुः-	
ब्रह्मपुत्रमुनिश्रेष्ठ नमस्तेदेहिनांवर   ।	
त्वमेवसर्ववेत्तासित्वमेववदतांवरः   ।। १.१  ।।	
ततोज्ञातुंहिविष्णोर्वै भूपरीक्षादिषुक्रमं  ।	
इच्छामस्त्वत्प्रसादेन दीनाश्शिष्यजनाःप्रभो   ।। १.२  ।।	
विस्तारज्ञोहिसर्वेषां विस्तराद्वक्तुमर्हसि   ।	
केनमार्गेणकैर्मन्त्रैःकं देवंपूजयन्नरः   ।। १.३  ।।	
कान्लोकान्समवाप्नोति तत्त्वमेतद्वदस्वनः   ।	
भृगुरुवाच- 	
प्रणम्यदेवदेवेशं चक्रपाणिंखड्गध्वजं  ।। १.४  ।।	
विस्तारेणप्रवक्ष्यामि श्रुणुध्वंसुसमाहिताः   ।	
मुहूर्तविचारः 	
सर्वारंभेप्रशस्तंस्यादादित्येचोत्तरस्थते   ।। १.५  ।।	
अप्रशस्तमितिख्यात मयनेदक्षिणेतथा   ।	
पुष्यमासादिषण्मासा देवानान्तुदिवास्मृताः   ।। १.६  ।।	
यस्मिन्मासेकृतंसर्वं विवृद्ध्यर्थमितिस्मृतं  ।	
रात्रिराषाडमासादि रयुक्तस्सर्वकर्मसु   ।। १.७  ।।	
प्रथमाचद्वितीयाच तृतीयापञ्चमीतथा   ।	
षष्ठीचसप्तमीचापि दशम्येकादशीतथा   ।। १.८  ।।	
त्रयोदशीचतिथयः पौर्णमासीशुभास्स्मताः   ।	
प्राजापत्याश्वयुक्च्ॐय तिष्यपौष्णत्रिरुत्तराः   ।। १.९  ।।	
मैत्रादित्यमघास्वाती हस्ताश्चश्रवणंशुभाः   ।	
राशयश्चरवर्ज्यास्स्युरुभीतच्छोभनंस्थिरं  ।। १.१०  ।।	
गुरुभार्गवस्ॐयेन्दु वाराश्श्रेष्ठतमास्मृता   ।	
एषामंशश्चद्रेक्काणहोरादर्शनमिष्यते   ।। १.११  ।।	
एषामेवोदयंशस्तं तत्रसोमोदयंविना   ।	
क्रूरेचतुष्यनक्षत्रे व्याधिपीडांकरोतिहि   ।। १.१२  ।।	
सूर्यसौरिश्चस्ॐयश्चत्रिषडायस्थिताश्शुभाः   ।	
तधैवलग्नगाःकुर्युर्व्याधिशोकभयानितु. ।। १.१३  ।।	
अष्टमस्थाग्रहास्सर्वे कर्तुःकुर्वन्तिदुस्थितिं  ।	
एकादशगतास्सर्वे क्षेमारोग्यकरास्मृताः   ।। १.१४  ।।	
भयकृद्भार्गवःप्रोक्तोद्विसप्तदशमस्थितः   ।	
द्विसप्तपञ्चनवम स्थितोजीवस्सुशोभनः   ।। १.१५  ।।	
राष्ट्रस्ययजमानस्य महत्सौख्यङ्करोतिहि   ।	
सूर्यवारेशुभोविष्णु हस्तपौष्णत्रिरुत्तराः   ।। १.१६  ।।	
मन्दवारेशुभौप्रोक्ता ब्राह्मस्वात्यौचतत्तथा   ।	
वर्जयेद्बुधवारेण हस्तमाश्वयुजन्तथा   ।। १.१७  ।।	
गुरुवारेण वर्ज्यौतु तथास्ॐयोत्तरा उभौ   ।	
श्रवणञ्चैवपुष्यञ्च शुक्रवारेणवर्जयेथ् ।। १.१८  ।।	
उत्तराषाढानक्षत्रं सोमवारेतु शोभनं  ।	
द्वितीयाबुधयुक्ताच षष्ठीजीवसमायुता   ।। १.१९  ।।	
सोम एकावशीयुक्तः करोतिप्राणसंशयं  ।	
पौष्णस्तुसप्तमीयुक्तो दहत्यग्निरिवप्रजाः   ।। १.२०  ।।	
काणस्तूणान्धनक्षत्र गुरुविषीर्विवर्जयेथ् ।	
भूमिकंपेदिशान्दाहे दुर्दिनेचण्डमारुते   ।। १.२१  ।।	
अशनिध्वनियोगेच निन्दितन्दिवसंस्मृतं  ।	
अयनेविषुवेचैव संत्याजङ्ग्रहणीतथा   ।। १.२२  ।।	
षडशीतिमुघेवापि कृतंवास्तुविनश्यति   ।	
एवंपरीक्ष्यकर्तव्य मिच्छेच्चेच्छ्रेय आत्मनः   ।। १.२२ः१  ।।	
कर्णादिप्रतिष्ठान्तं कर्मकुर्याद्विचक्षणः   ।	
अथभूमिंपरीक्ष्यैव पूर्वङ्कर्षणमारभेथ् ।। १.२३  ।।	
भूपरीक्षा	
श्वेतातुब्राह्मणीभूमी दक्तातु क्षत्रियातथा   ।	
पीतातुवैश्याकृष्णातु शूद्राभूमिरुदाहृता   ।। १.२४  ।।	
मोक्षदाब्राह्मणीप्रोक्ता क्षत्रियाविजयप्रदा   ।	
वैश्यातुधनदाभूमि श्शूद्रापुत्रसमृद्धिदा   ।। १.२५  ।।	
प्रतिलोमादिभिर्जुष्टां वल्मीकाढ्यञ्चवर्जयेथ् ।	
हस्तमात्रङ्खनित्वातु पूरयेत्तत्तुपांसुना   ।। १.२६  ।।	
अधिकेपुष्कलाभूमिर्न्यूनेवर्ज्यासमेसमा   ।	
गुप्तन्त्रिरात्रेंऽकुरति ग्राह्यभूमिस्तुनान्यथा   ।। १.२७  ।।	
पद्मङ्कुंभस्थतोयेन पूरितेतत्कृतावले   ।	
मुख्यंप्रदक्षिणावर्त मुदकंशास्तबुद्बुदः   ।। १.२८  ।।	
सव्यावर्तन्तथानेष्ट मुदकंबहुबुद्बुदः   ।	
उत्तानपद्मकङ्ग्राह्यं नत्वधोमुखपद्मकं  ।। १.२९  ।।	
एवंपरीक्ष्यगृह्णीयात्पुण्याहमपिवाचयेथ् ।	
एवंपरीक्ष्यबहुधा कुर्यात्कर्षणमुत्तमं  ।। १.३०  ।।	
कर्षणम्	
श्वेतौ वाकपिलौ वाथ नाङ्गङईनौवृषौतथा   ।	
अथवानान्यवर्णौ वा अरोगौबलशालिनौ   ।। १.३१  ।।	
क्षीरवृक्षयुगंबद्ध्वा शमीवृक्षयुतन्तथा   ।	
असनङ्खदिरंवाथ हलङ्कृत्वासनेहकं  ।। १.३२  ।।	
यन्त्रयित्वायुगेनाथ गोवालकृतरज्जुना   ।	
तस्यपश्चिमदेशेतु प्रपाङ्कृत्वाविधानतः   ।। १.३३  ।।	
धान्यपीठानिकृत्वैव त्रिवेदिसहितङ्क्रमाथ् ।	
पुर्वन्देवेशमभ्यर्च्य चक्रंपश्चात्समर्चयेथ् ।। १.३४  ।।	
विष्वक्चेनञ्चगरुडं समभ्यर्च्यनिवेदयेथ् ।	
वास्तुयज्ञञ्चहुत्वातु पुण्याहमपिवाचयेथ् ।। १.३५  ।।	
तोयधारांपुरस्कृत्य प्रादक्षिण्यवशेनतु   ।	
अचार्योऽहतवस्त्रेण चोत्तरीयाङ्गुलीयकै   ।। १.३६  ।।	
अलङ्कृत्यविधानेन श्वेतमाल्यानुलेपनैः   ।	
समादायवृषन्तत्र "त्वंवृषभऽऽ इतिब्रुवन्. ।। १.३७  ।।	
वृषभन्दक्षिणेयोज्य"सौरभेयऽऽ इतिब्रुवन्  ।	
ततस्संयोजयेत्पश्चाद्बलीवर्दैबलान्विता   ।। १.३८  ।।	
"युगंयुगश्रुङ्गम्ऽऽ इतियोजयेच्चहलंपुनः   ।	
"ऋषिङ्गृह्णाऽऽ मितिमन्त्रेण ऋषिंसम्यक्प्रगृह्यच   ।। १.३९  ।।	
"विष्णुर्मांरक्षऽऽत्वितिच स्वात्मरक्षांसमाचरेथ् ।	
"येऽस्मिन्देशेजीवन्तऽऽ इत्याश्रितांश्चविसर्जयेथ् ।। १.४०  ।।	
"हलकृष्टेऽऽतिमन्त्रेण दारयेत्तामिलांशुभां  ।	
कर्षयेद्वैष्णवैर्मन्त्रैः प्रागुदक्पृवणांमहीं  ।। १.४१  ।।	
ततःकर्षकमाहूय सर्वत्रैवतुकर्षयेथ् ।	
अयार्यंपूजयित्वातु तथैवसहलौवृषौ   ।। १.४२  ।।	
प्रथमङ्कर्षणं कृत्वा द्वितीयं कर्षणञ्चरेथ् ।	
बीजंसर्वंसमादाय प्रोक्षणैःप्राक्षणञ्चरेथ् ।। १.४३  ।।	
"इमेबीजाःप्ररोऽऽहेति सप्तग्राम्याण्यतःपरं  ।	
वापयित्वातुबीजानि "देवित्वयिऽऽ समुच्चरन्  ।। १.४४  ।।	
"दुहतांउहदिवऽऽ मित्युक्त्वातो यन्तत्रसमर्पयेथ् ।	
रक्षांसम्यग्विधायात्र चाचार्यमभिपूजयेथ् ।। १.४५  ।।	
"सस्याऽऽ इमेतिमन्त्रेण सस्यंपक्वंप्रणम्यच   ।	
विष्वक्चेनादिभिर्मन्त्रैश्शान्तञ्चापिसमर्चयेथ् ।। १.४६  ।।	
"शुद्धाऽऽ इमेतिमन्त्रेण गोभ्यस्सम्यङ्निवेदयेथ् ।। १.४७   ।।	
	
इति श्रीवैखानसे भगवच्छास्त्रे भृगुप्रोक्तायां	
संहितायां प्रकीर्णाधिकारे प्रथमोऽध्यायः.