स्कन्दपुराणम्/खण्डः ५ (अवन्तीखण्डः)/रेवा खण्डम्/अध्यायः १५३
अध्याय १५३

मार्कण्डेय उवाच -
तस्यैवानन्तरं चान्यद्रवितीर्थमनुत्तमम्  ।
यस्य संदर्शनादेव मुच्यन्ते पातकैर्नराः  ॥ १५३.१ ॥
रवितीर्थे तु यः स्नात्वा नरः पश्यति भास्करम्  ।
तस्य यत्फलमुद्दिष्टं स्वयं देवेन तच्छृणु  ॥ १५३.२ ॥
नान्धो न मूको बधिरः कुले भवति कश्चन  ।
कुरूपः कुनखी वापि तस्य जन्मानि षोडश  ॥ १५३.३ ॥
दद्रुचित्रककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिका  ।
नश्यन्ति देवभक्तस्य षण्मासान्नात्र संशयः  ॥ १५३.४ ॥
चरितं तस्य देवस्य पुराणे यच्छ्रुतं मया  ।
न तत्कथयितुं शक्यं संक्षेपेण नृपोत्तम  ॥ १५३.५ ॥
तत्र तीर्थे तु यद्दानं रविमुद्दिश्य दीयते  ।
विधिना पात्रविप्राय तस्यान्तो नास्ति कर्हिचित् ॥ १५३.६ ॥
अयने विषुवे चैव चन्द्रसूर्यग्रहे तथा  ।
रवितीर्थे प्रदत्तानां दानानां फलमुत्तमम्  ॥ १५३.७ ॥
संक्रान्तौ यानि दानानि हव्यकव्यानि भारत  ।
अपामिव समुद्रस्य तेषामन्तो न लभ्यते  ॥ १५३.८ ॥
येन येन यदा दत्तं येन येन यदा हुतम्  ।
तस्य तस्य तदा काले सविता प्रतिदायकः  ॥ १५३.९ ॥
सप्त जन्मानि तान्येव ददात्यर्कः पुनः पुनः  ।
शतमिन्दुक्षये दानं सहस्रं तु दिनक्षये  ॥ १५३.१० ॥
संक्रान्तौ शतसाहस्रं व्यतीपाते त्वनन्तकम्  ॥ १५३.११ ॥
युधिष्ठिर उवाच -
रवितीर्थं कथं तात पुण्यात्पुण्यतरं स्मृतम्  ।
विस्तरेण ममाख्याहि श्रवणौ मम लम्पटौ  ॥ १५३.१२ ॥
श्रीमार्कण्डेय उवाच -
शृणुष्वावहितो भूत्वा ह्यादित्येश्वरमुत्तमम्  ।
उत्तरे नर्मदाकूले सर्वव्याधिविनाशनम्  ॥ १५३.१३ ॥
पुरा कृतयुगस्यादौ जाबालिर्ब्राह्मणोऽभवत् ।
वसिष्ठान्वयसम्भूतो वेदशास्त्रार्थपारगः  ॥ १५३.१४ ॥
पतिव्रता साधुशीला तस्य भार्या मनस्विनी  ।
ऋतुकाले तु सा गत्वा भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ १५३.१५ ॥
वर्तते ऋतुकालो मे भर्तारं त्वामुपस्थिता  ।
भज मां प्रीतिसंयुक्तः पुत्रकामां तु कामिनीम्  ॥ १५३.१६ ॥
एवमुक्तो द्विजः प्राह प्रियेऽद्याहं व्रतान्वितः  ।
गच्छेदानीं वरारोहे दास्य ऋत्वन्तरे पुनः  ॥ १५३.१७ ॥
पुनर्द्वितीये सम्प्राप्ते ऋतुकालेऽप्युपस्थिता  ।
पुनः सा छन्दिता तेन व्रतस्थोऽद्येति भारत  ॥ १५३.१८ ॥
इत्थं वा बहुशस्तेन छन्दिता च पुनः पुनः  ।
निराशा चाभवत्तत्र भर्तारं प्रति भामिनी  ॥ १५३.१९ ॥
दुःखेन महताविष्टा विधायानशनं मृता  ।
तेन भ्रूणहतेनैव पापेन सहसा द्विजः  ॥ १५३.२० ॥
शीर्णघ्राणाङ्घ्रिरभवत्तपः सर्वं ननाश च  ।
दृष्ट्वात्मानं स कुष्ठेन व्याप्तं ब्राह्मणसत्तमः  ॥ १५३.२१ ॥
विषादं परमं गत्वा नर्मदातटमाश्रितः  ।
अपृच्छद्भास्करं तीर्थं द्विजेभ्यो द्विजसत्तमः  ॥ १५३.२२ ॥
आरोग्यं भास्करादिच्छेदिति संचिन्त्य चेतसि  ।
कुतस्तद्भास्करं तीर्थं भो द्विजाः कथ्यतां मम  ॥ १५३.२३ ॥
तपस्तप्याम्यहं गत्वा तस्मिंस्तीर्थे सुभावितः  ॥ १५३.२४ ॥
द्विजा ऊचुः  ।
रेवाया उत्तरे कूले आदित्येश्वरनामतः  ।
विद्यते भास्करं तीर्थं सर्वव्याधिविनाशनम्  ॥ १५३.२५ ॥
तत्र याह्यविचारेण गन्तुं चेच्छक्यते त्वया  ।
एवमुक्तो द्विजैर्विप्रो गन्तुं तत्र प्रचक्रमे  ॥ १५३.२६ ॥
व्याधिना परिभूतस्तु घोरेण प्राणहारिणा  ।
यदा गन्तुं न शक्नोति तदा तेन विचिन्तितम्  ॥ १५३.२७ ॥
सामर्थ्यं ब्राह्मणानां हि विद्यते भुवनत्रये  ।
लिङ्गपातः कृतो विप्रैर्देवदेवस्य शूलिनः  ॥ १५३.२८ ॥
समुद्रः शोषितो विप्रैर्विन्ध्यश्चापि निवारितः  ।
अहमप्यत्र संस्थस्तु ह्यानयिष्यामि भास्करम्  ॥ १५३.२९ ॥
तपोबलेन महता ह्यादित्येश्वरसंज्ञितम्  ।
इति निश्चित्य मनसा ह्युग्रे तपसि संस्थितः  ॥ १५३.३० ॥
वायुभक्षो निराहारो ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्यगः  ।
शिशिरे तोयमध्यस्थो वर्षास्वप्रावृताकृतिः  ॥ १५३.३१ ॥
साग्रे वर्षशते पूर्णे रविस्तुष्टोऽब्रवीदिदम्  ॥ १५३.३२ ॥
सूर्य उवाच -
वरं वरय भद्रं ते किं ते मनसि वाञ्छितम्  ।
अदेयमपि दास्यामि ब्रूहि मां त्वं चिरं कृथाः  ॥ १५३.३३ ॥
किमसाध्यं हि ते विप्र इदानीं तपसि स्थितः  ॥ १५३.३४ ॥
जाबालिरुवाच -
यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम  ।
मम प्रतिज्ञा देवेश ह्यादित्येश्वरदर्शने  ॥ १५३.३५ ॥
कृता तां पारितुं देव न शक्तो व्याधिना वृतः  ।
शुक्लतीर्थेऽत्र तिष्ठ त्वमादित्येश्वरमूर्तिधृक् ॥ १५३.३६ ॥
एवमुक्ते तु देवेशो बहुरूपो दिवाकरः  ।
उत्तरे नर्मदाकूले क्षणादेव व्यदृश्यत  ॥ १५३.३७ ॥
तदाप्रभृति भूपाल तद्धि तीर्थं प्रचक्षते  ।
सर्वपापहरं प्रोक्तं सर्वदुःखविनाशनम्  ॥ १५३.३८ ॥
यस्तु संवत्सरं पूर्णं नित्यमादित्यवासरे  ।
स्नात्वा प्रदक्षिणाः सप्त दत्त्वा पश्यति भास्करम्  ॥ १५३.३९ ॥
यत्फलं लभते तेन तच्छृणुष्व मयोदितम्  ।
प्रसुप्तं मण्डलानीह दद्रुकुष्ठविचर्चिकाः  ॥ १५३.४० ॥
नश्यन्ति सत्वरं राजंस्तूलराशिरिवानले  ।
धनपुत्रकलत्राणां पूरयेद्वत्सरत्रयात् ॥ १५३.४१ ॥
यस्तु श्राद्धप्रदस्तत्र पित्ःनुद्दिश्य संक्रमे  ।
तृप्यन्ति पितरस्तस्य पितृदेवो हि भास्करः  ॥ १५३.४२ ॥
इति ते कथितं सर्वमादित्येश्वरमुत्तमम्  ।
सर्वपापहरं दिव्यं सर्वरोगविनाशनम्  ॥ १५३.४३ ॥

॥ इति  श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे आदित्येश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः ॥