स्कन्दपुराणम्/खण्डः १ (माहेश्वरखण्डः)/केदारखण्डः/अध्यायः ०७
॥लोमश उवाच॥	
तदा च ते सुराः सर्व ऋषयोपि भयान्विताः॥	
ईडिरे लिंगमैशं च ब्रह्माद्या ज्ञानविह्वलाः॥ ७.१ ॥	॥ब्रह्मोवाच॥	
त्वं लिंगरूपी तु महाप्रभावो वेदांतवेद्योसि महात्मरूपि॥	
येनैव सर्वे जगदात्ममूलं कृतं सदानंदपरेण नित्यम्॥ ७.२ ॥	
त्वं साक्षी सर्वलोकानां हर्ता त्वं च विचक्षणः॥	
रक्षणोसि महादेव भैरवोसि जगत्पते॥ ७.३ ॥	
त्वया लिंगस्वरूपेण व्याप्तमेतज्जगत्त्रयम्॥	
क्षुद्राश्चैव वयं नाथ मायामोहितचेतसः॥ ७.४ ॥	
अहं सुराऽसुराः सर्वे यक्षगंधर्वराक्षसाः॥	
पन्नगाश्च पिशाचाश्च तथा विद्याधरा ह्यमी॥ ७.५ ॥	
त्वंहि विश्वसृजां स्रष्टा त्वं हि देवो जगत्पतिः॥ 	
कर्ता त्वं भुवनस्यास्य त्वं हर्ता पुरुषः परः॥ ७.६ ॥	
त्राह्यस्माकं महादेव देवदेव नमोऽस्तु ते॥	
एवं स्तुतो हि वै धात्रा लिंगरूपी महेश्वरः॥ ७.७ ॥	
ऋषयः स्तोतुकामास्ते महेश्वरमकल्मषम्॥	
अस्तुवन्गीर्भिरग्र्याभिः श्रुतिगीताभिरादृताः॥ ७.८ ॥	
॥ऋषय ऊचुः॥	
अज्ञानिनो वयं कामान्न विंदामोऽस्य संस्थितिम्॥	
त्वं ह्यात्मा परमात्मा च प्रकृतिस्त्वं विभाविनी॥ ७.९ ॥	
त्वमेव माता च पिता त्वमेव त्वमेव बंधुश्च सखा त्वमे॥	
त्वमीश्वरो वेदविदेकरूपो महानुभावैः परिचिंत्यमानः॥ ७.१० ॥	
त्वमात्मा सर्वभूतानामेको ज्योतिरिवैधसाम्॥	
सर्वं भवति यस्मात्त्वत्तस्मात्सर्वोऽसि नित्यदा॥ ७.११ ॥	
यस्माच्च संभवत्येतत्तस्माच्छंभुरिति प्रभुः॥ ७.१२ ॥	
त्वत्पादपंकजं प्राप्ता वयं सर्वे सुरादयः॥	
ऋषयो देवगंधर्वा विद्याधरमहोरगाः॥ ७.१३ ॥	
तस्माच्च कृपया शंभो पाह्यस्माञ्जगतः पते॥ ७.१४ ॥	॥महादेव उवाच॥	
श्रृणुध्वं तु वचो मेऽद्य क्रियतां च त्वरान्वितैः॥	
विष्णुं सर्वे प्रार्थयंतु त्वरितेन तपोधनाः॥ ७.१५ ॥	
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शंकरस्य महात्मनः॥	
विष्णुं सर्वे नमस्कृत्य ईडिरे च तदा सुराः॥ ७.१६ ॥	
'''॥देव ऊचुः॥	
विद्याधराः सुरगणा ऋषयश्च सर्वे त्रातास्त्वयाद्य सकलाजगदेकबंधो॥	
तद्वत्कृपाकरजनान्परिपालयाद्य त्रैलोक्यनाथ जगदीश जगन्निवास॥ ७.१७ ॥	
प्रहस्य भगवन्विष्णुरुवाचेदं वचस्तदा॥	
दैत्यैः प्रपीडिता यूयं रक्षिताश्च पुरा मया॥ ७.१८ ॥	
अद्यैव भयमुत्पन्नं लिंगादस्माच्चिरंतनम्॥	
न शक्यते मया त्रातुमस्माल्लिंगभयात्सुराः॥ ७.१९ ॥	
अच्युतेनैवमुक्तास्ते देवा श्चिंतान्विताभवन्॥	
तदा नभोगता वाणी उवाचाश्वास्य वै सुरान्॥ ७.२० ॥	
एतल्लिंगं संवृणुष्व पूजनाय जनार्दन॥	
पिंडिभूत्वा महाबाहो रक्षस्व सचराचरम्॥	
तथेति मत्वा बगवान्वीरभद्रोऽभ्यपूजयत्॥ ७.२१ ॥	
ब्रह्मादिभः सुरगणैः सहितैस्तदानीं संपूजितः शिवविधानरतो महात्मा॥	
स्रवीरभद्रः शशिशेखरोऽसौ शिवप्रियो रुद्रसमस्त्रिलोक्याम्॥ ७.२२ ॥	
लिंगस्यार्चनयुक्तोऽसौ वीरभद्रोऽभवत्तदा॥	
तद्रूपस्यैव लिंगस्य येन सर्वमिदं जगत्॥ ७.२३ ॥	
उद्भाति स्थितिमाप्नोति तथा विलयमेति च॥	
तल्लिंगं लिंगमित्याहुर्लयनात्तत्त्ववित्तमाः॥ ७.२४ ॥	
ब्रह्माण्डागोलकैर्व्याप्तं तथा रुद्राक्षभूषितम्॥	
तथा लिंगं महज्जातं सर्वेषां दुरतिक्रमम्॥ ७.२५ ॥	
तदा सर्वेऽथ विबुधा ऋषो वै महाप्रभाः॥	
तुष्टुवुश्च महालिंगं वेदावादैः पृथक्पृथक्॥ ७.२६ ॥	
अणोरणीयांस्त्वं देव तथा त्वं महतो महान्॥	
तस्मात्त्वया विधातव्यं सर्वैषां लिंगपूजनम्॥ ७.२७ ॥	
तदानीमेव सर्वेण लिंगं च बहुशः कृतम्॥	
सत्ये ब्रह्मेश्वरं लिंगं वैकुण्ठे च सदाशिवः॥ ७.२८ ॥	
अमरावत्यां सुप्रतिष्ठममरेश्वरसंज्ञकम्॥	
वरुणेश्वरं च वारुण्यां याम्यां कालेश्वरं प्रभुम्॥ ७.२९ ॥	
नैर्ऋतेश्वरं च नैर्ऋत्यां वायव्यां पावनेश्वरम्॥	
केदारं मृत्युलोके च तथैव अमरेश्वरम्॥ ७.३० ॥	
ओंकारं नर्मदायां च महाकालं तथैव च॥	
काश्यां विश्वेश्वरं देवं प्रयागे ललितेश्वरम्॥ ७.३१ ॥	
त्रियम्बकं ब्रह्मगिरौ कलौ भद्रेश्वरं तथा॥	
द्राक्षारामेश्वरं लिंगं गंगासागरसंगमे॥ ७.३२ ॥	
सौराष्ट्रे च तथा लिंगं सोमेश्वरमिति स्मृतम्॥	
तथा सर्वेश्वरं विन्ध्ये श्रीशैले शिखरेश्वरम्॥	
कान्त्यामल्लालनाथं च सिंहनाथं च सिंगले॥ ७.३३ ॥	
विरूपाक्षं तथा लिंगं कोटिशङ्करमेव च॥	
त्रिपुरान्तकं भीमेशममरेश्वरमेव च॥ ७.३४ ॥	
भोगेश्वरं च पाताले हाटकेश्वरमेव च॥	
एवमादीन्यनेकानि लिंगानि भुवनत्रये॥	
स्थापितानि तदा देवैर्विश्वोपकृतिहेतवे॥ ७.३५ ॥	
लिंगेशैश्च तथा सर्वैः पूर्णमासीज्जगत्त्रयम्॥	
तथा च वीरभद्रांशाः पूजार्थममरैः कृताः॥ ७.३६	
तत्र विंशतिसंस्कारास्तेषामष्टाधिकाभवन्॥	
कथिताः शंकरेणैव लिंगस्याचनसूचकाः॥ ७.३७ ॥	
संति रुद्रेण कथिताः शिवधर्मा सनातनाः॥	
वीरभद्रो यथा रुद्रस्तथान्ये गुरवः स्मृताः॥ ७.३८ ॥	
गुरोर्जाताश्च गुरवो विख्याता भुवनत्रये॥	
लिंगस्य महिमान तु नन्दी जानाति तत्त्वतः॥ ७.३९ ॥	
तथा स्कन्दो हि भगवान्न्ये ते नामधारकाः॥	
यथोक्ताः शिवधरमा हि नन्दिना परिकीर्त्तिताः॥ ७.४० ॥	
शैलादेन महाभागा विचित्रा लिंगधारकाः॥	
शवस्योपरि लिंगं च ध्रियते च पुरातनैः॥ ७.४१ ॥	
लिंगेन सह पञ्चत्वं लिंगेन सह जीवितम्॥	
एते धर्माः सुप्रतिष्ठाः शैलादेन प्रतिष्ठिताः॥ ७.४२ ॥	
धर्मः पाशुपतः श्रेष्ठः स्कन्देन प्रतिपालितः॥ ७.४३ ॥	
शुद्धा पञ्चाक्षरी विद्या प्रासादी(१) तदनन्तरम्॥	
षडक्षरी तथा विद्या प्रासादस्य च दीपिका॥ ७.४४ ॥	
स्कन्दात्तत्समनुप्राप्तमगस्त्येन महात्मना॥	
पश्चादाचार्यभेदेन ह्यागमा बहवोऽभवन्॥ ७.४५ ॥	
किं तु वै बहुनोक्तेन श्वि इत्यक्षरद्वयम्॥	
उच्चारयंति स नित्यं ते रुद्रा नात्र संशयः॥ ७.४६ ॥	
सतां मार्गं पुरस्कृत्य ये सर्वे ते पुरांतकाः॥	
वीरा माहेश्वराज्ञेयाः पापक्षयकरा नृणाम्॥ ७.४७ ॥	
प्रसंगेनानुपंक्षेण श्रद्वया च यदृच्छया॥	
शिवभक्तिं प्रकुर्वन्ति ये वै ते यांति सद्गतिम्॥ ७.४८ ॥	
श्रृणुध्वं कथयामीह इतिहासं पुरातनम्॥	
कृतं शिवालयं यच्च पतंग्या मार्जनं पुरा॥ ७.४९ ॥	
आगता भक्षणार्थं हि नैवेद्यं केन चार्पितम्॥	
मार्जनं रजस्तस्याः पक्षाभ्यामभवत्पुरा॥ ७.५० ॥	
तेन कर्मविपाकेन उत्तमं स्वर्गमागता॥	
भुक्त्वा स्वर्गसुखं चोग्रं पुनः संसारमागता॥ ७.५१ ॥	
काशिराजसुता जाता सुन्दरीनाम विश्रुता॥	
पूर्वाभ्यासाच्च कल्याणी बभूव परमा सती॥ ७.५२ ॥	
उषस्युषसि तन्वंगी शिवद्वाररता सदा॥	
संमार्जनं च कुरुते भक्त्या परमया युता॥ ७.५३ ॥	
स्वयमेव तदा देवी सुन्दरी राजकन्यका॥	
तथाभूतां च तां दृष्ट्वा ऋषिरुद्दालकोऽब्रवीत्॥ ७.५४ ॥	
सुकुमारी सती बाले स्वयमेव कथं शुभे॥	
संमार्जनं च कुरुषे कन्यके त्वं शुचिस्मिते॥ ७.५५ ॥	
दासी दास्यश्च बहवः संति देवि तवाग्रतः॥	
तवाज्ञया करिष्यंति सर्वं संमार्जनादिकम्॥ ७.५६ ॥	
ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्येदमुवाच ह॥ ७.५७ ॥	
शिवसेवां प्रकुर्वाणाः शिवभक्तिपुरस्कृताः॥	
ये नराश्चैव नार्य्यश्च शिवलोकं व्रजंति वै॥ ७.५८ ॥	
संमार्जनं च पाणिभ्यां पद्भ्यां यानं शिवालये॥	
तस्मान्मया च क्रियते संमार्जनमतंद्रितम्॥ ७.५९ ॥	
अन्यत्किञ्चिन्न जानामि एकं संमार्जनं विना॥	
ऋषिस्तद्वचनं श्रुत्वा मनसा च विमृश्य हि॥ ७.६० ॥	
अनया किं कृतं पूर्वं केयं कस्य प्रसादतः॥	
तदा ज्ञानं च ऋषिणा तत्सर्वं ज्ञानचक्षुषा॥	
विस्मयेन समाविष्टस्तूष्णींभूतोऽभवत्तदा॥ ७.६१ ॥	
सविस्मयोऽभूदथ तद्विदित्वा उद्दालको ज्ञानवतां वरिष्ठः॥	
शिवप्रभावं मनसा विचिंत्य ज्ञानात्परं बोधमवाप शांतः॥ ७.६२ ॥	
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे सप्तमोऽध्यायः॥ ७ ॥ छ ॥	

केदारखण्डः