याज्ञवल्क्यस्मृतिः/आचाराध्यायः/विवाहप्रकरणम्
<table>		
		
<td><p>		
	गुरवे तु वरं दत्त्वा स्नायाद्वा तदनुज्ञया   ।वेदं व्रतानि वा पारं नीत्वा ह्युभयं एव वा   । । १.५१  । ।	</p>
<td><p>		
	अविप्लुतब्रह्मचर्यो लक्षण्यां स्त्रियं उद्वहेत् ।अनन्यपूर्विकां कान्तां असपिण्डां यवीयसीम्  । । १.५२  । ।	</p>
<td><p>		
	अरोगिणीं भ्रातृमतीं असमानार्षगोत्रजान्  ।पञ्चमात्सप्तमादूर्ध्वं मातृतः पितृतस्तथा   । । १.५३  । ।	</p>
<td><p>		
	दशपूरुषविख्याताच्छ्रोत्रियाणां महाकुलात् ।स्फीतादपि न संचारि रोगदोषसमन्वितात् । । १.५४  । ।	</p>
<td><p>		
	एतैरेव गुणैर्युक्तः सवर्णः श्रोत्रियो वरः   ।यत्नात्परीक्षितः पुंस्त्वे युवा धीमान्जनप्रियः   । । १.५५  । ।	</p>
<td><p>		
	यदुच्यते द्विजातीनां शूद्राद्दारोपसंग्रहः   ।नैतन्मम मतं यस्मात्तत्रायं जायते स्वयम्  । । १.५६  । ।	</p>
<td><p>		
	तिस्रो वर्णानुपूर्व्येण द्वे तथैका यथाक्रमम्  ।ब्राह्मणक्षत्रियविशां भार्या स्वा शूद्रजन्मनः   । । १.५७  । ।	</p>
<td><p>		
	ब्राह्मो विवाह आहूय दीयते शक्त्यलंकृता   ।तज्जः पुनात्युभयतः पुरुषानेकविंशतिम्  । । १.५८  । ।	</p>
<td><p>		
	यज्ञस्थ ऋत्विजे दैव आदायार्षस्तु गोद्वयम्  ।चतुर्दश प्रथमजः पुनात्युत्तरजश्च षट्  । । १.५९  । ।	</p>
<td><p>		
	इत्युक्त्वा चरतां धर्मं सह या दीयतेऽर्थिने   ।स कायः पावयेत्तज्जः षट्षड्वंश्यान्सहात्मना   । । १.६०  । ।	</p>
<td><p>		
	आसुरो द्रविणादानाद्गान्धर्वः समयान्मिथः   ।राक्षसो युद्धहरणात्पैशाचः कन्यकाछलात् । । १.६१  । ।	</p>
<td><p>		
	पाणिर्ग्राह्यः सवर्णासु गृह्णीयात्क्षत्रिया शरम्  ।वैश्या प्रतोदं आदद्याद्वेदने त्वग्रजन्मनः   । । १.६२  । ।	</p>
<td><p>		
	पिता पितामहो भ्राता सकुल्यो जननी तथा   ।कन्याप्रदः पूर्वनाशे प्रकृतिस्थः परः परः   । । १.६३  । ।	</p>
<td><p>		
	अप्रयच्छन्समाप्नोति भ्रूणहत्यां ऋतावृतौ   ।गम्यं त्वभावे दातॄणां कन्या कुर्यात्स्वयंवरम्  । । १.६४  । ।	</p>
<td><p>		
	सकृत्प्रदीयते कन्या हरंस्तां चोरदण्डभाक्  ।दत्तां अपि हरेत्पूर्वाच्छ्रेयांश्चेद्वर आव्रजेत् । । १.६५  । ।	</p>
<td><p>		
	अनाख्याय ददद्दोषं दण्ड्य उत्तमसाहसम्  ।अदुष्टां तु त्यजन्दण्ड्यो दूषयंस्तु मृषा शतम्  । । १.६६  । ।	</p>
<td><p>		
	अक्षता च क्षता चैव पुनर्भूः संस्कृता पुनः   ।स्वैरिणी या पतिं हित्वा सवर्णं कामतः श्रयेत् । । १.६७  । ।	</p>
<td><p>		
	अपुत्रां गुर्वनुज्ञातो देवरः पुत्रकाम्यया   ।सपिण्डो वा सगोत्रो वा घृताभ्यक्त ऋतावियात् । । १.६८  । ।	</p>
<td><p>		
	आगर्भसंभवाद्गच्छेत्पतितस्त्वन्यथा भवेत् ।अनेन विधिना जातः क्षेत्रजोऽस्य भवेत्सुतः   । । १.६९  । ।	</p>
<td><p>		
	हृताधिकारां मलिनां पिण्डमात्रोपजीविनाम्  ।परिभूतां अधःशय्यां वासयेद्व्यभिचारिणीम्  । । १.७०  । ।	</p>
<td><p>		
	सोमः शौचं ददावासां गन्धर्वश्च शुभां गिरम्  ।पावकः सर्वमेध्यत्वं मेध्या वै योषितो ह्यतः   । । १.७१  । ।	</p>
<td><p>		
	व्यभिचारादृतौ शुद्धिर्गर्भे त्यागो विधीयते   ।गर्भभर्तृवधादौ च तथा महति पातके   । । १.७२  । ।	</p>
<td><p>		
	सुरापी व्याधिता धूर्ता वन्ध्यार्थघ्न्यप्रियंवदा   ।स्त्रीप्रसूश्चाधिवेत्तव्या पुरुषद्वेषिणी तथा   । । १.७३  । ।	</p>
<td><p>		
	अधिविन्ना तु भर्तव्या महदेनोऽन्यथा भवेत् ।यत्रानुकूल्यं दंपत्योस्त्रिवर्गस्तत्र वर्धते   । । १.७४  । ।	</p>
<td><p>		
	मृते जीवति वा पत्यौ या नान्यं उपगच्छति   ।सेह कीर्तिं अवाप्नोति मोदते चोमया सह   । । १.७५  । ।	</p>
<td><p>		
	आज्ञासंपादिनीं दक्षां वीरसूं प्रियवादिनीम्  ।त्यजन्दाप्यस्तृतीयांशं अद्रव्यो भरणं स्त्रियाः   । । १.७६  । ।	</p>
<td><p>		
	स्त्रीभिर्भर्तृवचः कार्यं एष धर्मः परः स्त्रियाः   ।आशुद्धेः संप्रतीक्ष्यो हि महापातकदूषितः   । । १.७७  । ।	</p>
<td><p>		
	लोकानन्त्यं दिवः प्राप्तिः पुत्रपौत्रप्रपौत्रकैः   ।यस्मात्तस्मात्स्त्रियः सेव्याः कर्तव्याश्च सुरक्षिताः   । । १.७८  । ।	</p>
<td><p>		
	षोडशर्तुनिशाः स्त्रीणां तस्मिन्युग्मासु संविशेत् ।ब्रह्मचार्येव पर्वाण्याद्याश्चतस्रस्तु वर्जयेत् । । १.७९  । ।	</p>
<td><p>		
	एवं गच्छन्स्त्रियं क्षामां मघां मूलं च वर्जयेत् ।सुस्थ इन्दौ सकृत्पुत्रं लक्षण्यं जनयेत्पुमान्  । । १.८०  । ।	</p>
<td><p>		
	यथाकामी भवेद्वापि स्त्रीणां वरं अनुस्मरन्  ।स्वदारनिरतश्चैव स्त्रियो रक्ष्या यतः स्मृताः   । । १.८१  । ।	</p>
<td><p>		
	भर्तृभ्रातृपितृज्ञाति श्वश्रूश्वशुरदेवरैः   ।बन्धुभिश्च स्त्रियः पूज्या भूषणाच्छादनाशनैः   । । १.८२  । ।	</p>
<td><p>		
	संयतोपस्करा दक्षा हृष्टा व्ययपराङ्मुखी   ।कुर्याच्छ्वशुरयोः पाद वन्दनं भर्तृतत्परा   । । १.८३  । ।	</p>
<td><p>		
	क्रीडां शरीरसंस्कारं समाजोत्सवदर्शनम्  ।हास्यं परगृहे यानं त्यजेत्प्रोषितभर्तृका   । । १.८४  । ।	</p>
<td><p>		
	रक्षेत्कन्यां पिता विन्नां पतिः पुत्रास्तु वार्धके   ।अभावे ज्ञातयस्तेषां न स्वातन्त्र्यं क्वचित्स्त्रियाः   । । १.८५  । ।	</p>
<td><p>		
	पितृमातृसुतभ्रातृ श्वश्रूश्वशुरमातुलैः   ।हीना न स्याद्विना भर्त्रा गर्हणीयान्यथा भवेत् । । १.८६  । ।	</p>
<td><p>		
	पतिप्रियहिते युक्ता स्वाचारा विजितेन्द्रिया   ।सेह कीर्तिं अवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमां गतिम्  । । १.८७  । ।	</p>
<td><p>		
	सत्यां अन्यां सवर्णायां धर्मकार्यं न कारयेत् ।सवर्णासु विधौ धर्म्ये ज्येष्ठया न विनेतरा   । । १.८८  । ।	</p>
<td><p>		
	दाहयित्वाग्निहोत्रेण स्त्रियं वृत्तवतीं पतिः   ।आहरेद्विधिवद्दारानग्नींश्चैवाविलम्बयन्  । । १.८९  । ।	</p>
</table>