बृहत्संहिता/अध्यायः १५
१५ नक्षत्रव्यूहाध्यायः ।।
 आग्नेये सितकुसुमऽहिताग्निमन्त्रज्ञसूत्रभाष्यज्ञाः ।	
 आकरिकनापितद्विजघटकारपुरोहिताब्दज्ञाः ।।	१५.०१ ।।
 रोहिण्यां सुव्रतपण्यभूपधनियोगयुक्तशाकटिकाः ।	
 गोवृषजलचरकर्षकशिलोच्चयाइश्वर्यसम्पन्नाः ।।	१५.०२ ।।
 मृगशिरसि सुरभिवस्त्राब्जकुसुमफलरत्नवनचरविहङ्गाः ।	
 मृगसोमपीथिगान्धर्वकामुका लेखहाराश्च ।।	१५.०३ ।।
 रौद्रे वधबन्धऽनृतपरदारस्तेयशाठ्यभेदरताः ।	
 तुषधान्यतीक्ष्णमन्त्राभिचारवेतालकर्मज्ञाः ।।	१५.०४ ।।
 आदित्ये सत्याउदार्यशौचकुलरूपधीयशोअर्थयुताः ।	
 उत्तमधान्यं वणिजः सेवाभिरताः सशिल्पिजनाः ।।	१५.०५ ।।
 पुष्ये यवगोधूमाः शालिइक्षुवनानि मन्त्रिणो भूपाः ।	
 सलिलोपजीविनः साधवश्च यज्ञैष्टिसक्ताश्च ।।	१५.०६ ।।
 अहिदेवे कृत्रिमकन्दमूलफलकीटपन्नगविषाणि ।	
 परधनहरणाभिरतास्तुषधान्यं सर्वभिषजश्च ।।	१५.०७ ।।
 पित्र्ये धनधान्यऽढ्याः कोष्ठागाराणि पर्वताश्रयिणः ।	
 पितृभक्तवणिक्शूराः क्रव्यादाः स्त्रीद्विषो मनुजाः ।।	१५.०८ ।।
 प्राक्फल्गुनीषु नटयुवतिसुभगगान्धर्वशिल्पिपण्यानि ।	
 कर्पासलवण*मक्षिक[क्.ऊ.माक्षिक]तैलानि कुमारकाश्चापि ।।	१५.०९ ।।
 आर्यम्णे मार्दवशौचविनय*पाखण्डि[क्.पाषण्डि]दानशास्त्ररताः ।	
 शोभनधान्यमहाधनकर्मानुरताः समनुजेन्द्राः ।।	१५.१० ।।
 हस्ते तस्करकुञ्जररथिकमहामात्रशिल्पिपण्यानि ।	
 तुषधान्यं श्रुतयुक्ता वणिजस्तेजोयुताश्चात्र ।।	१५.११ ।।
 त्वाष्ट्रे भूषणमणिरागलेख्यगान्धर्वगन्धयुक्तिज्ञाः ।	
 गणितपटुतन्तुवायाः शालाक्या राजधान्यानि ।।	१५.१२ ।।
 स्वातौ खगमृगतुरगा वणिजो धान्यानि वातबहुलानि ।	
 अस्थिरसौहृदलघुसत्त्वतापसाः पण्यकुशलाश्च ।।	१५.१३ ।।
 इन्द्राग्निदैवते रक्तपुष्पफलशाखिनः सतिलमुद्गाः ।	
 कर्पासमाषचणकाः पुरन्दरहुताशभक्ताश्च ।।	१५.१४ ।।
 मैत्रे शौर्यसमेता गणनायकसाधुगोष्ठियानरताः ।	
 ये साधवश्च लोके सर्वं च शरत्समुत्पन्नम् ।।	१५.१५ ।।
 पौरन्दरे +अतिशूराः कुलवित्तयशो+अन्विताः परस्वहृतः ।	
 विजिगीषवो नरेन्द्राः सेनानां चापि नेतारः ।।	१५.१६ ।।
 मूले भेषजभिषजो गणमुख्याः कुसुममूलफल*वार्ताः[क्.वार्त्ताः] ।	
 बीजान्यतिधनयुक्ताः फलमूलैर्ये च वर्तन्ते ।।	१५.१७ ।।
 आप्ये मृदवो जलमार्गगामिनः सत्यशौचधनयुक्ताः ।	
 सेतुकरवारिजीवकफलकुसुमान्यम्बुजातानि ।।	१५.१८ ।।
 विश्वेश्वरे महामात्रमल्लकरितुरगदेवता*सक्ताः[क्.भक्ताः] ।	
 स्थावरयोधा भोगान्विताश्च ये *तेजसा[क्.चौजसा] युक्ताः ।।	१५.१९ ।।
 श्रवणे मायापटवो नित्योद्युक्ताश्च कर्मसु समर्थाः ।	
 उत्साहिनः सधर्मा भागवताः सत्यवचनाश्च ।।	१५.२० ।।
 वसुभे मानोन्मुक्ताः *क्लीब[क्.क्लीबाश्]अचलसौहृदाः स्त्रियां *द्वेष्याः[क्.द्वष्याः, क्ऽस्त्र्. द्वेष्याः] ।	
 दानाभिरता बहुवित्तसंयुताः शमपराश्च नराः ।।	१५.२१ ।।
 वरुणेशे पाशिकमत्स्यबन्धजलजानि जलचराजीवाः ।	
 सौकरिकरजकशौण्डिकशाकुनिकाश्चापि वर्गे +अस्मिन् ।।	१५.२२ ।।
 आजे तस्करपशुपालहिंस्रकीनाशनीचशठचेष्टाः ।	
 धर्मव्रतैर्विरहिता नियुद्धकुशलाश्च ये मनुजाः ।।	१५.२३ ।।
 *आहिर्बुध्न्ये[क्.आहिर्बुध्न्यु] विप्राः क्रतुदानतपोयुता महाविभवाः ।	
 आश्रमिणः *पाखण्डा[क्.पाषण्डा] नरेश्वराः सारधान्यं च ।।	१५.२४ ।।
 पौष्णे सलिलजफलकुसुमलवणमणिशङ्खमौक्तिकाब्जानि ।	
 सुरभिकुसुमानि गन्धा वणिजो नौकर्णधाराश्च ।।	१५.२५ ।।
 अश्विन्यां अश्वहराः सेनापतिवैद्यसेवकास्तुरगाः ।	
 *तुरगारोहा वणिजो[क्.तुरगारोहाश्च वनिग्] रूपोपेतास्तुरगरक्षाः ।।	१५.२६ ।।
 याम्ये +असृक्पिशितभुजः क्रूरा वधबन्धताडनऽसक्ताः ।	
 तुषधान्यं नीचकुलोद्भवा विहीनाश्च सत्त्वेन ।।	१५.२७ ।।
 पूर्वात्रयं सानलं अग्रजानां राज्ञां तु पुष्येण सहोत्तराणि ।	
 सपौष्णमैत्रं पितृदैवतं च प्रजापतेर्भं च कृषीवलानाम् ।।	१५.२८ ।।
 आदित्यहस्ताभिजिदाश्विनानि वणिग्जनानां प्रवदन्ति *तानि[क्.भानि] ।	
 मूलत्रिनेत्रानिलवारुणानि भान्युग्रजातेः *प्रभविष्णुतायाः[क्.प्रभविष्णुतायाम्] ।।	१५.२९ ।।
 सौम्याइन्द्रचित्रावसुदैवतानि सेवाजनस्वाम्यं उपागतानि ।	
 सार्पं विशाखा श्रवणो भरण्यश्चण्डालजातेर्*अभिनिर्दिशन्ति[क्.इति निर्दशन्ति] ।।	१५.३० ।।
 रविरविसुतभोगं आगतं क्षितिसुतभेदनवक्रदूषितम् ।	
 ग्रहणगतं अथौल्कया हतं नियतं उषाकरपीडितं च यत् ।।	१५.३१ ।।
 तदुपहतं इति प्रचक्षते प्रकृतिविपर्यययातं एव वा ।	
 निगदितपरिवर्गदूषणं कथितविपर्ययगं समृद्धये ।।	१५.३२ ।।