स्कन्दपुराणम्/खण्डः ६ (नागरखण्डः)/अध्यायः ०९४
॥ सूत उवाच ॥ ॥। ।
तथान्या लोहयष्टिस्तु तस्मिन्क्षेत्रेऽतिशोभना ॥ 
मुक्ता परशुरामेण भंक्त्वा निजकुठारकम् ॥ १ ॥ 
तां दृष्ट्वा मानवः सम्यगुपवासपरायणः ॥ 
मुच्यते हि स्वकात्पापात्तत्क्षणाद्विजसत्तमाः ॥ २ ॥ 
॥ ऋषय ऊचुः ॥ ॥ 
कुतः परशुरामेण भंक्त्वा निजकुठारकम् ॥ 
निर्मिता लोहयष्टिः सा तत्रोत्सृष्टा च सा कुतः ॥३ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
यदा रामो ह्रदं कृत्वा तर्पयित्वा निजान्पितॄन् ॥ 
गतामर्षो द्विजेन्द्राणां दत्त्वा यज्ञे वसुन्धराम् ॥४॥ 
ततः संप्रस्थितो हृष्टो धृत्वा मनसि सागरम् ॥ 
स्नानार्थं तं समादाय कुठारं भास्करप्रभम् ॥५॥ 
तदा स मुनिभिः प्रोक्तः सर्वैस्तत्क्षेत्रवासिभिः ॥
वांछद्भिस्तु हितं तस्य सदा शमपरायणैः ॥ ६ ॥ 
रामराम महाभाग यद्धारयसि पाणिना॥ 
शस्त्रं पूर्णे प्रतिज्ञोऽपि तन्न युक्तं भवेत्तव ॥ ७ ॥ 
अनेन करसंस्थेन तव कोपः कथंचन ॥ 
न यास्यति शरीरस्थस्तस्मादेनं परित्यज ॥ ९ ॥ 
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ततो रामः कृतांजलिः ॥ 
प्रोवाच विनयोपेतः प्रहसंस्तान्द्विजोत्तमान् ॥ ९ ॥ 
कुठारश्चैव विप्रेंद्रा रुद्रतेजोद्भवेन च ॥ 
लोहेन निर्मितः पूर्वमक्षयो विश्वकर्मणा ॥६.९४.॥॥ 
तदहं संपरित्यज्य कथमेनं द्विजोत्तमाः ॥९ । 
क्षत्त्रधर्मपरोऽप्येवं प्रगच्छामि दिगंतरम् ॥ १॥। 
यदि चैनं मया मुक्तं कुठारं  च द्विजोत्तमाः ॥ 
ग्रहीष्यति परः कश्चिन्मम वध्यो भविष्यति॥१२॥
नापराधमिमं शक्तः सोढ़ुं चाहं कथंचन ॥ 
अपि ब्राह्मणमुख्यस्य जनस्यान्यस्य का कथा ॥ १३ ॥ 
तथापि नास्ति ते शांतिर्मुक्तेऽप्यस्मिन्द्विजोत्तमाः ॥ 
गृहीतेऽपि च युष्माभिस्तस्माद्रक्ष्यः प्रयत्नतः ॥ १४ ॥ 
॥ ब्राह्मणा ऊचुः ॥ ॥ 
यद्येवं त्वं महाभाग रक्षार्थं संप्रयच्छसि ॥ 
अस्माकं तत्र भंक्त्वाशु पिंडं कृत्वा समर्पय ॥ १५ ॥ 
येन रक्षामहे सर्वे परमं यवमाश्रिताः ॥ 
न च गृह्णाति वा कश्चिद्गते कालांतरेऽपि च ॥ १६ ॥ 
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा रामः शस्त्रभृतां वरः ॥ 
चक्रे लोहमयीं यष्टिं तं भंक्त्वा स कुठारकम् ॥ १७ ॥ 
ततः स ब्राह्मणेंद्राणामर्पयामास सादरम् ॥ 
रक्षार्थं भार्गवश्रेष्ठो विनयावनतः स्थितः ॥ १८ ॥ 
॥ ब्राह्मणा ऊचुः ॥ ॥ 
लोहयष्टिमिमां राम त्वत्कुठारसमुद्भवाम् ॥ 
वयं संरक्षयिष्यामः पूजयिष्याम एव हि ॥ १९ ॥ 
यथा शक्तिमयी कीर्तिः स्कन्दस्यात्र प्रतिष्ठिता ॥ 
लोहयष्टिमयी तद्वत्तव राम भविष्यति ॥ ६.९४.२० ॥ 
भ्रष्टराज्यस्तु यो राजा एनामाराधयिष्यति ॥ 
स्वं राज्यमचिरात्प्राप्य स प्रतापी भविष्यति ॥ २१ ॥ 
विद्याकृते द्विजो वा यः सदैनां पूजयिष्यति ॥ 
स विद्यां परमां प्राप्य सर्वज्ञत्वं प्रपत्स्यते ॥ २२ ॥ 
अपुत्रो वा नरो योऽथ नारी वा पूजयिष्यति ॥ 
एतां यष्टिं त्वदीयां च पुत्रवान्स भविष्यति ॥ २३ ॥ 
उपवासपरो भूत्वा यश्चैनां पूजयिष्यति ॥ 
आश्विनस्यासिते पक्षे चतुर्दश्यां विशेषतः ॥ २४ ॥ 
स प्राप्स्यति सदा कामानभीष्टान्मनसि स्थितान्॥ ॥ २४ ॥ 
एवं श्रुत्वा ततो रामस्तेषामेव द्विजन्मनाम् ॥ 
प्रणम्य प्रययौ तूर्णं समुद्रसदनं प्रति ॥ २५ ॥ 
तेऽपि विप्रास्ततस्तस्याश्चक्रुः प्रासादमुत्तमम्  ॥ 
तत्र संस्थाय तां चक्रुस्ततः पूजासमाहिताः ॥ २६ ॥ 
प्राप्नुवंति च तत्पार्श्वात्कामानेव हृदि स्थितान् ॥ 
सुस्तोकेनाऽपि कालेन दुर्लभास्त्रिदशैरपि ॥ ६.९४.२७ ॥ 
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये लोहयष्टिमाहात्म्यवर्णनं नाम चतुर्णवतितमोऽध्यायः ॥ ९४ ॥