महाभारतम्-03-आरण्यकपर्व-273
भीमेन केशग्रहणेन निपातितस्य जयद्रथस्य मूर्ध्नि पादप्रहारपूर्वकं क्षुरप्रेण पञ्चचूदीनिर्माणम् ।। 1 ।।
	भीमेन बन्धनपूर्वकमानीतस्य तस्य युधिष्ठिरेण मोचनम् ।। 2 ।।
	जयद्रयेन तपःप्रसादितान्महादेवादर्जुनवर्जमेकस्मिन्दिने पाण्डवजयरूपवराऽऽदानम् ।। 3 ।।

3-273-9 घृणी दयावान्। बालिशया स्वल्पया। बाधसेशत्रुं हन्तुं न ददासि ।।
3-273-10 सटाः जटाः केशसंनिवेशे मध्ये मध्येपञ्चसु स्थानेषु अर्धचन्द्रेण बाणेन क्षीरवद्वाषयामासेत्यर्थः ।।
3-273-11 विकत्थयित्वाराजानमिति झ. पाठः ।।
3-273-29 बलिं उपहारम् ।।
3-273-31 महाबाहुं देवैरपि दुरासदम् इति ध. पाठः ।।
3-273-33 शृणाति हिनस्तीति शरमस्त्रम् ।।
3-273-34 नारायणसहायस्याजेयत्वं वक्तुं नारायणमाहात्म्यमेवाह देवदेव इत्यादिना ।।
3-273-35 कालाग्निरूपो नारायणो निदेहते ।।
3-273-36 विनदिनः गर्जन्तः। समुत्तिष्ठन् समुदतिष्ठन्। उत्तिष्ठन्तीत्यर्थः ।।
3-273-37 शमयामासुः पयोधरा इतिप्रपूर्वेणान्वयः। अक्षमात्रैः रथाक्षमात्राभिः स्थूलाभिः। सामान्ये नपुंसकम् ।।
3-273-40 अध्यतिष्ठदिति शेषः ।।
3-273-43 नारायणपदंनिर्वक्ति आप इति। नराज्जाता नाराः तत्तनयः नारायणस्यैव तनवः नाराः आपः अयनं निवासस्थानं यस्य ।।
3-273-45 तस्मिंश्च पद्मे पितामह उपविष्ट इतिक्रमभङ्गेन योज्यम् ।।
3-273-47 त्रसानि जंगमानि ।।
3-273-49 हे सिन्धुपते। ते तव श्रुतं श्रवणं नास्ति। यथो विष्णोरद्भुतकर्मणः कथ्यमानानि कर्माणि न वेत्सीति शेषः ।।
3-273-53 जलक्रीडायामभिरुचितं प्रीतिर्यस्य ।।
3-273-54 वराहवपुषमात्मानमिति शेषः। वाङ्ययं चतुर्वेदमयम्। वेदसंमितं वेदप्रमितयज्ञरूपम् ।।
3-273-55 वर्ष्म शरीरम् ।।
3-273-56 दंष्ट्रेण दंष्ट्रया न्यविशत् न्यवेशयत् ।।
3-273-62 गर्भे धरितः गर्भधारितः ।।
3-273-64 दुर्दिनं प्रावृट्दिनं तत्र भवोऽम्भोदः कृष्णमेघस्तत्सदृशः। श्रीवत्सेनोरसि भूषित इत्यर्थः ।।
3-273-65 वाटं स्थानम्। बलिनो बलेः। अयमिकारान्त इन्नन्तश्र शब्दो दृश्यते ।।
3-273-69 दिव्यं च तदद्धुततमं च रूपं बभूवेति शेषः ।।
3-273-72 अवतीर्णोऽवतरणं कुर्वन्नजायत आविर्भूतः। यदुक्षये यदूनां गृहे ।।
3-273-73 तस्य कर्माणि विदुषो विद्वांसः गान्ति गायन्ति ।।
3-273-75 सोऽर्जुनः अस्त्रविदुषां प्रधानं श्रेष्ठः य अजितमाहुस्तेन कृष्णेन रक्ष्यते ।।
3-273-77 तेन कृष्णसहायत्वेन हेतुना। भावः पूज्यतमः। भावः पूज्यतमे लोके इत्यनेकार्थः ।।
3-273-78 दिनैकमेकदिनमेव न सर्वदा ।।
3-273-83 जयद्रथोऽपि मन्दात्मा स्वमेवेति झ. पाठः ।।

महाभारतम्/आरण्यकपर्व