स्कन्दपुराणम्/खण्डः ६ (नागरखण्डः)/अध्यायः १६४
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
एतस्मिन्नंतरे पुष्पः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ 
चंडशर्मगृहं गत्वा दिष्ट्यादिष्ट्येति चाब्रवीत् ॥ १ ॥ 
विवर्णवदनं दृष्ट्वा वाष्पपूर्णेक्षणं तदा ॥ 
बान्धवैः सहितं सर्वैर्दारैर्भृत्यैस्तथा सुतैः ॥ २ ॥ 
॥ पुष्प उवाच ॥ ॥ 
तवार्थे च मया सूर्यः कायत्यागेन तोषितः ॥ 
पतितत्त्वं न ते काये तत्प्रसादाद्भविष्यति ॥ ॥ ३ ॥ 
तव पुत्राश्च पौत्राश्च ये भविष्यंति वंशजाः ॥ 
नागराणां च ते सर्वे भविष्यंति गुणाधिकाः ॥ ४ ॥ 
तस्मादुत्तिष्ठ गच्छामो नदीं पुण्यां सरस्वतीम् ॥ 
तस्यास्तटे निवासाय कृत्वा चैवाश्रमं द्विज ॥ ५ ॥ 
त्वया सह वसिष्यामि अहमेव न संशयः ॥ 
अस्ति मे विपुलं वित्तं ये चान्ये तेऽनुयायिनः ॥ ६ ॥ 
तान्सर्वान्पोषयिष्यामि त्यज्यतां मानसो ज्वरः ॥ 
तच्छ्रुत्वा चण्डशर्मा तु पुत्रैर्बंधुभिरन्वितः ॥ ७ ॥ 
सरस्वतीं समुद्दिश्य निष्क्रांतो नगरात्ततः ॥ 
स्थानं प्रदक्षिणीकृत्य नमस्कृत्य सुदुःखितः ॥ ८ ॥ 
बाष्पपूर्णेक्षणो दीन उत्तराभिमुखो ययौ ॥ 
पुष्पेण सहितश्चैव मुहुर्मुहुः प्रबोधितः ॥ ९ ॥ 
ततः सरस्वतीं प्राप्य पुण्यां शीतजलां नदीम् ॥ 
सेवितां मुनिसंघैस्तां लोलकल्लोलमालिनीम् ॥ 6.164.१० ॥ 
तस्या दक्षिणकूले स निवासमकरोत्तदा ॥ 
पुष्पस्य मतिमास्थाय बन्धुभिः सकलैर्वृतः ॥ ११ ॥ 
तस्यासीन्नगरस्थस्य प्रतिज्ञा चण्डशर्मणः ॥ 
सप्तविंशति भिर्लिंगैर्दृष्टैभोक्ष्याम्यहं सदा ॥ १२ ॥ 
तां च संस्मरतस्तस्य प्रतिज्ञां पूर्वसंचिताम् ॥ 
हृदयं दह्यते तस्य दिवानक्तं द्विजोत्तमाः ॥ १३ ॥ 
स च स्नात्वा सरस्वत्यां शुचिर्भूत्वा समाहितः ॥ 
षडक्षरस्य मन्त्रस्य जपं चक्रे पृथक्पृथक् ॥ १४ ॥ 
नाम चोच्चार्य लिंगस्य नमस्कारान्तमादधे ॥ 
कर्दमेन द्विजश्रेष्ठाः पंचांगुलशतेन च ॥ १५ ॥ 
संस्थाप्य पूजयेद्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः ॥ 
प्राणरुद्राञ्जपन्पश्चाच्छ्रद्धया परया युतः ॥ १६ ॥ 
दुःस्थितं सुस्थितं वापि शिवलिंगं न चालयेत् ॥ 
इति मत्वा द्विजेन्द्रोऽसौ नैव तानि विसर्जयेत् ॥ १७ ॥ 
उपर्युपरि तेषां च कर्दमेन द्विजोत्तमाः ॥ 
चक्रे लिंगानि नित्यं स सप्तविंशतिसंख्यया ॥ १९ ॥ 
ततः कालेन महता जातः कर्दमपर्वतः ॥ १९ ॥ 
अथ तुष्टो महादेवस्तस्य भक्त्यतिरेकतः ॥ 
निर्भिद्य धरणीपृष्ठं तस्य लिंगमदर्शयत् ॥ 6.164.२० ॥ 
अब्रवीत्सादरं तं च मेघगम्भीरया गिरा ॥ 
चण्डशर्मन्प्रतुष्टोस्मि तव भक्त्याऽनया द्विज ॥ २१ ॥ 
तस्माल्लिंगमिदं नित्यं पूजयस्व प्रभक्तितः ॥ 
सप्तविंशतिलिंगानां यतः फलमवाप्स्यसि ॥ २२ ॥ 
अन्योपि च नरो भक्त्या यश्चैनं पूजयिष्यति ॥ 
सप्तविंशतिलिंगानां सोऽपि श्रेयोऽभिलप्स्यति ॥ २३ ॥ 
एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः ॥ 
चंडशर्मापि तं हृष्टः पूजयामास तत्त्वतः ॥ २४ ॥ 
प्रासादं कारयामास तस्य लिंगस्य शोभनम् ॥ 
नाम चक्रे ततस्तस्य विचार्य च मुहुर्मुहुः ॥ २५ ॥ 
नगरस्थित लिंगानां यस्मात्संस्मरणात्स्थितः ॥ 
नागरेश्वरसंज्ञस्तु तस्मादेष भविष्यति ॥ २६ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
एवं संस्थाप्य तल्लिंगं चंडशर्मा द्विजोत्तमाः ॥ 
आराधयामास तदा पुष्पधूपानुलेपनैः ॥२७॥ 
सप्तविंशतिलिंगानां प्राप्नोति च तथा फलम् ॥ 
पूजितानां द्विजश्रेष्ठा नगरे यानि तानि च ॥ ॥ २८ ॥ 
ततः कालेन महता नागरेश्वरतुष्टितः ॥ 
शिवलोकं गतः साक्षाद्यानमध्ये निवेशितः ॥२९॥ 
पुष्पोपि स्थापयामास पुष्पादित्यमथापरम्॥ 
पुण्ये सरस्वतीतीरे ततः पूजापरोऽभवत् ॥ 6.164.३० ॥ 
तस्यापि दर्शनं गत्वा प्रीत्या वचनमब्रवीत् ॥ 
पुष्प तुष्टोस्मि भद्रं ते वरं प्रार्थय सुव्रत ॥ ३१ ॥ 
अदेयमपि दास्यामि तस्मात्प्रार्थय मा चिरम् ॥ ३२ ॥ 
॥ पुष्प उवाच ॥ ॥ 
यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम ॥ 
तद्देहि याचमानस्य मम यद्धृदि संस्थितम् ॥ ३३ ॥ 
चमत्कारपुरे देव तव या मूर्तयः स्थिताः ॥ 
द्वादशैव प्रमाणेन पूज्याः सर्वदिवौकसाम् ॥ ३४ ॥ 
तासां पूजाफलं कृत्स्नं संप्राप्नोतु नरो भुवि ॥ 
यः पूजयति मूर्तिं ते यैषा संस्थापिता मया ॥ ३५ ॥ 
नागरादित्य इत्येषा ख्याता भवतु भूतले ॥ 
येयं सरस्वतीतीरे प्रासादे स्थापिता मया ॥ ३६ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
स तथेति प्रतिज्ञाय गतश्चादर्शनं रविः ॥ 
दीपवद्ब्राह्मणश्रेष्ठास्तदद्भुतमिवा भवत् ॥ ३७ ॥ 
ततः कालेन महता पुष्पोपि द्विजसत्तमाः ॥ 
सूर्यलोकमनुप्राप्तो विमानेन सुवर्चसा ॥ ३८ ॥ 
शाकम्भरीति विख्याता भार्याऽऽसीच्चंडशर्मणः ॥ 
तया संस्थापिता दुर्गा सरस्वत्याः शुभे तटे ॥ ३९ ॥ 
आराधिताऽथ सद्भक्त्या दिवानक्तं द्विजोत्तमाः ॥ 
ततस्तुष्टा वरं तस्याः सा ददौ द्विजसत्तमाः ॥6.164.४॥। 
पुत्रि तुष्टास्मि भद्रं ते शाकंभरि प्रगृह्यताम् ॥ 
वरं यत्ते सदाभीष्टं मत्प्रसादादसंशयम् ॥४१॥ 
॥ शाकम्भर्युवाच ॥ ॥ 
चतुःषष्टिगणा देवि मातृणां ये व्यवस्थिताः॥ 
चमत्कारपुरे ख्याता हास्यात्तुष्टिं व्रजंति याः ॥ ४२ ॥ 
या रात्रौ बलिदानेन जाते वृद्धौ ततः परम्॥ 
तत्सर्वं जायतां पुण्यं यस्ते मूर्तिं प्रपूजयेत्॥ ४३ ॥ 
अत्रागत्य नदीतीरे यैषा संस्थापिता मया ॥ ४४ ॥ 
॥ श्रीदेव्युवाच ॥ ॥ 
आश्विनस्य सिते पक्षे महानवमिसंज्ञिते ॥ 
यो ममाग्रे समागत्य पूजयिष्यति भक्तितः ॥ ४५ ॥ 
तस्य कृत्स्नं फलं सद्यो भविष्यति न संशयः ॥ 
नागरस्य विशेषेण सत्यमेतन्मयोदितम् ॥ ४६ ॥ 
एवमुक्त्वा तु सा देवी ततश्चादर्शनं गता ॥ 
तस्या नाम्ना च सा देवी प्रोक्ता शाकम्भरी भुवि ॥ ४७ ॥
वृद्धेरनंतरं तस्या यः पूजां कुरुते नरः ॥ 
तस्य वृद्धेर्न विघ्नः स्यात्कदाचिद्द्विजसत्तमाः ॥ ४८ ॥ 
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे 
श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागरेश्वरनागरादित्यशाकम्भर्युत्पत्तिवर्णनंनाम 
चतुःषष्ट्युत्तरशततमोsध्यायः ॥ १६४ ॥