स्तवचिन्तामणिः
मूलम्

सुगिरा चित्तहारिण्या पश्यन्त्या दृश्यमानया   ।
जयत्युल्लासितानन्द- महिमा परमेश्वरः   । । १  । ।

यः स्फीतः श्रीदयाबोध- परमानन्दसम्पदा   ।
विद्योद्द्योतितमाहात्म्यः स जयत्यपराजितः   । । २  । ।

प्रसरद्बिन्दुनादाय शुद्धामृतमयात्मने   ।
नमोऽनन्तप्रकाशाय शंकरक्षीरसिन्धवे   । । ३  । ।

द्विष्मस्त्वां त्वां स्तुमस्तुभ्यं मन्त्रयामोऽम्बिकापते   ।
अतिवाल्लभ्यतः साधु विश्वङ्नो धृतवानसि   । । ४  । ।

संहृतस्पर्शयोगाय सम्पूर्णामृतसूतये   ।
वियन्मायास्वरूपाय विभवे शम्भवे नमः   । । ५  । ।

भिन्नेष्वपि न भिन्नं यच्छिन्नेष्वछिन्नं एव च   ।
नमामः सर्वसामान्यं रूपं तत्पारमेश्वरं  । । ६  । ।

प्रणवोर्ध्वार्धमात्रातोऽप्यणवे महते पुनः   ।
ब्रह्माण्डादपि नैर्गुण्य- गुणाय स्थाणवे नमः   । । ७  । ।

ब्रह्माण्डगर्भिणीं व्योम- व्यापिनः सर्वतोगतेः   ।
परमेश्वरहंसस्य शक्तिं हंसीं इव स्तुमः   । । ८  । ।

निरुपादानसम्भारं अभित्तावेव तन्वते   ।
जगच्चित्रं नमस्तस्मै कलाश्लाघ्याय शूलिने   । । ९  । ।

मायाजलोदरात्सम्यगुद्धृत्य विमलीकृतं  ।
शिवज्ञानं स्वतो दुग्धं देह्येहि हरहंस नः   । । १०  । ।

षट्प्रमाणीपरिच्छेद- भेदयोगेऽप्यभेदिने   ।
परमार्थैकभावाय बलिं यामो भवाय ते   । । ११  । ।

अपि पश्येम गम्भीरां परेण ज्योतिषाभितः   ।
उन्मृष्टतमसं रम्यां अन्तर्भव भवद्गुहां  । । १२  । ।

नमस्तेभ्योऽपि ये सोम- कलाकलितशेखरं  ।
नाथं स्वप्नेऽपि पश्यन्ति परमानन्ददायिनं  । । १३  । ।

भगवन्भव भावत्कं भावं भावयितुं रुचिः   ।
पुनर्भवभयोच्छेद- दक्षा कस्मै न रोचते   । । १४  । ।

यावज्जीवं जगन्नाथ कर्तव्यं इदं अस्तु नः   ।
त्वत्प्रसादात्त्वदेकाग्र- मनस्कत्वेन या स्थितिः   । । १५  । ।

शाखासहस्रविस्तीर्ण- वेदागममयात्मने   ।
नमोऽनन्तफलोत्पाद- कल्पवृक्षाय शम्भवे   । । १६  । ।

वाङ्मनःकायकर्माणि विनियोज्य त्वयि प्रभो   ।
त्वन्मयीभूय निर्द्वन्द्वाः कच्चित्स्यामापि कर्हिचिथ् । । १७  । ।

जगतां सर्गसंहार- तत्तद्धितनियुक्तिषु   ।
अनन्यापेक्षसामर्थ्य- शालिनि शूलिने नमः   । । १८  । ।

व्यतीतगुणयोगस्य मुख्यध्येयस्य धूर्जटेः   ।
नामापि ध्यायतां ध्यानैः किं अन्यालम्बनैः फलं  । । १९  । ।
नमो नमः शिवायेति मन्त्रसामर्थ्यं आश्रिताः   ।
श्लाघ्यास्ते शाम्भवीं भूतिं उपभोक्तुं य उद्यताः   । । २०  । ।

कः पन्था येन न प्राप्यः का च वाङ्नोच्यसे यया   ।
किं ध्यानं येन न ध्येयः किं वा किं नासि यत्प्रभो   । । २१  । ।

अर्चितोऽयं अयं ध्यात एष तोषित इत्ययं  ।
रसः स्रोतःसहस्रेण त्वयि मे भव वर्धतां  । । २२  । ।

नमो निःशेषधीपत्रि- मालालयमयात्मने   ।
नाथाय स्थाणवे तुभ्यं नागयज्ञोपवीतिने   । । २३  । ।

अज्ञानतिमिरस्यैकं औषधं संस्मृतिस्तव   ।
भव तत्तत्प्रदानेन प्रसादः क्रियतां मयि   । । २४  । ।

नम ईशाय निःशेष- पुरुषार्थप्रसाधकः   ।
प्रणन्तव्यः प्रणामोऽपि यदीय इह धीमतां  । । २५  । ।

मग्नैर्भीमे भवाम्भोधौ निलये दुःखयादसां  ।
भक्तिचिन्तामणिं शार्वं ततः प्राप्य न किं जितं  । । २६  । ।

निरावरणनिर्द्वन्द्व- निश्चलज्ञानसम्पदां  ।
ज्ञेयोऽसि किल केऽप्येते ये त्वां जानन्ति धूर्जटे   । । २७  । ।

निर्गुणोऽपि गुणज्ञानां ज्ञेय एको जयत्यजः   ।
निष्कामोऽपि प्रकृत्या यः कामनानां परं फलं  । । २८  । ।

श्रीरत्नामृतलाभाय क्लिष्टं यत्र न कैः सुरैः   ।
तत्क्षीरोददं ऐश्वर्यं तवैव सहजं विभो   । । २९  । ।

नमो भक्त्या नृणां मुक्त्यै भवते भव तेऽवते   ।
स्मृत्या नुत्या च ददते शम्भवे शं भवेऽभवे   । । ३०  । ।

सर्वज्ञः सर्वकृत्सर्वं असीति ज्ञानशालिनां  ।
वेद्यं किं कर्म वा नाथ नानन्त्याय त्वयार्प्यते   । । ३१  । ।

इच्छाया एव यस्येयत्फलं लोकत्रयात्मकं  ।
तस्य ते नाथ कार्याणां को वेत्ति कियती गतिः   । । ३२  । ।
ब्रह्मादयोऽपि तद्यस्य कर्मसोपानमालया   ।
उपर्युपरि धावन्ति लब्धुं धाम नमामि तं  । । ३३  । ।

अयं ब्रह्मा महेन्द्रोऽयं सूर्याचन्द्रमसाविमौ   ।
इति शक्तिलता यस्य पुष्पिता पात्वसौ भवः   । । ३४  । ।

भ्रमो न लभ्यते यस्य भ्रान्तान्तःकरणैरपि   ।
दूरगैरपि यस्यान्तो दुर्गं अस्तं स्तुमो मृडं  । । ३५  । ।

नमः स्तुतौ स्मृतौ ध्याने दर्शने स्पर्शने तथा   ।
प्राप्तौ चानन्दवृन्दाय दयिताय कपर्दिने   । । ३६  । ।

किं स्मयेनेति मत्वापि मनसा परमेश्वर   ।
स्मयेन त्वन्मयोऽस्मीति मामि नात्मनि किं मुदा   । । ३७  । ।

चिन्तयित्वापि कर्तव्य- कोटीश्चित्तस्य चापलाथ् ।
विश्राम्यन्भव भावत्क- चित्तानन्दे रमे भृशं  । । ३८  । ।

सूक्ष्मोऽपि चेत्त्रिलोकीयं कलामात्रं कथं तव   ।
स्थूलोऽथ किं सुदर्शो न ब्रह्मादिभिरपि प्रभो   । । ३९  । ।

वाच्य एषां त्वं एवेति नाभविष्यदिदं यदि   ।
कः क्लेशं देव वाग्जालेष्वकरिष्यत्सुधीस्तदा   । । ४०  । ।

क्रमेण कर्मणा केन कया वा प्रज्ञया प्रभो   ।
दृश्योऽसीत्युपदेशेन प्रसादः क्रियतां मम   । । ४१  । ।

नमो निरुपकार्याय त्रैलोक्यैकोपकारिणे   ।
सर्वस्य स्पृहणीयाय निःस्पृहाय कपर्दिने   । । ४२  । ।

अहो क्षेत्रज्ञता सेयं कार्याय महते सतां  ।
ययानन्तफलां भक्तिं वपन्ति त्वय्यमी प्रभो   । । ४३  । ।

महतीयं अहो माया तव मायिन्ययावृतः   ।
त्वद्ध्याननिधिलाभेऽपि मुग्धो लोकः श्लथायते   । । ४४  । ।

आरम्भे भव सर्वत्र कर्म वा करणादि वा   ।
विश्वं अस्तु स्वतन्त्रस्तु कर्ता तत्रैकको भवान्  । । ४५  । ।
त्रिगुणत्रिपरिस्पन्द- द्वन्द्वग्रस्तं जगत्त्रयं  ।
उद्धर्तुं भवतोऽन्यस्य कस्य शक्तिः कृपाथवा   । । ४६  । ।

दोषोऽपिदेव को दोषस्त्वां आप्तुं यः समास्थितः   ।
गुणोऽपि च गुणः को नु त्वां नाप्तुं यः समास्थितः   । । ४७  । ।

रागोऽप्यस्तु जगन्नाथ मम त्वय्येव यः स्थितः   ।
लोभायापि नमस्तस्मै त्वल्लाभालम्बनाय मे   । । ४७  । ।

अहो महदिदं कर्म देव त्वद्भावनात्मकं  ।
आब्रह्मक्रिमि यस्मिन्नो मुक्तयेऽधिक्रियेत कः   । । ४८  । ।

आरम्भः सर्वकार्याणां पर्यन्तः सर्वकर्मणां  ।
तदन्तर्वृत्तयश्चित्रास्तवैवेशो धियः पथि   । । ४९  । ।

यावदुत्तरं आस्वाद- सहस्रगुणविस्तरः   ।
त्वद्भक्तिरसपीयूषान्नाथ नान्यत्र दृश्यते   । । ५०  । ।

उपसंहृतकामाय कामायतिं अतन्वते   ।
अवतंसितसोमाय सोमाय स्वामिने नमः   । । ५१  । ।

किं अशक्तः करोमीति सर्वत्रानध्यवस्यतः   ।
सर्वानुग्राहिका शक्तिः शांकरी शरणं मम   । । ५२  । ।

गुणातीतस्य निर्दिष्ट- निःशेषातिशयात्मनः   ।
लभ्यते भव कुत्रांशे परः प्रतिनिधिस्तव   । । ५३  । ।

निर्द्वन्द्वे निरुपाधौ च त्वय्यात्मनि सति प्रभो   ।
वयं वञ्च्यामहेऽद्यापि माययामेयया तव   । । ५४  । ।

अणिमादिगुणावाप्तिः सदैश्वर्यं भवक्षयः   ।
अमी भव भवद्भक्ति- कल्पपादपपल्लवाः   । । ५५  । ।

या या दिक्तत्र न क्वासि सर्वः कालो भवन्मयः   ।
इति लब्धोऽपि कर्हि त्वं लप्स्यसे नाथ कथ्यतां  । । ५६  । ।

नमः प्रसन्नसद्वृत्त- मानसैकनिवासिने   ।
भूरिभूतिसिताङ्गाय महाहंसाय शम्भवे   । । ५७  । ।
हृतोद्धततमस्तान्तिः प्लुष्टाशेषभवेन्धना   ।
त्वद्बोधदीपिका मेऽस्तु नाथ त्वद्भक्तिदीपिका   । । ५८  । ।

विसृष्टानेकसद्बीज- गर्भं त्रैलोक्यनाटकं  ।
प्रस्ताव्य हर संहर्तुं त्वत्तः कोऽन्यः कविः क्षमः   । । ५९  । ।

नमः सदसतां कर्तुं असत्त्वं सत्त्वं एव वा   ।
स्वतन्त्रायास्वतन्त्राय व्ययैश्वर्यैकशालिने   । । ६०  । ।

त्रैलोक्येऽप्यत्र यो यावानानन्दः कश्चिदीक्ष्यते   ।
स बिन्दुर्यस्य तं वन्दे देवं आनन्दसागरं  । । ६१  । ।

अहो ब्रह्मादयो धन्या ये विमुक्तान्यसंकथं  ।
नमो नमः शिवायेति जपन्त्याह्लादविह्वलाः   । । ६२  । ।

निष्कामायापि कामानां अनन्तानां विधायिने   ।
अनादित्वेऽपि विश्वस्य भोक्त्रे भव नमोऽस्तु ते   । । ६३  । ।

स्तुमस्त्रिभुवनारम्भ- मूलप्रकृतिं ईश्वरं  ।
लिप्सेरन्नोपकारं के यतः सम्पूर्णधर्मणः   । । ६४  । ।

महत्स्वप्यर्थकृच्छ्रेषु मोहौघमलिनीकृताः   ।
स्मृते यस्मिन्प्रसीदन्ति मतयस्तं शिवं स्तुमः   । । ६५  । ।

प्रभो भवत एवेह प्रभुशक्तिरभङ्गुरा   ।
यदिच्छया प्रतायेते त्रैलोक्यस्य लयोदयौ   । । ६६  । ।

कुकर्मापि यं उद्दिश्य देवं स्यात्सुकृतं परं  ।
सुकृतस्यापि सौकृत्यं यतोऽन्यत्र न सोऽसि भोः   । । ६७  । ।

एष मुष्ट्या गृहीतोऽसि दृष्ट एष क्व यासि नः   ।
इति भक्तिरसाध्माता धन्या धावन्ति धूर्जटिं  । । ६८  । ।

स्तुमस्त्वां ऋग्यजुःसाम्नां शुक्रतः परतः परं  ।
यस्य वेदात्मिकाज्ञेयं अहो गम्भीरसुन्दरी   । । ६९  । ।

विधिरादिस्तथान्तोऽसि विश्वस्य परमेश्वर   ।
धर्मग्रामः प्रवृत्तो यस्त्वत्तो न स कुतो भवेथ् । । ७०  । ।
नमस्ते भवसम्भ्रान्त- भ्रान्तिं उद्भाव्य भिन्दते   ।
ज्ञानानन्दं च निर्द्वन्द्वं देव वृत्वा विवृण्वते   । । ७१  । ।

यस्याः प्राप्येत पर्यन्त- विशेषः कैर्मनोरथैः   ।
मायां एकनिमेषेण मुष्णंस्तां पातु नः शिवः   । । ७२  । ।

वैराग्यस्य गतिं गुर्वीं ज्ञानस्य परमां श्रियं  ।
नैःस्पृह्यस्य परां कोटिं बिभ्रतां त्वं प्रभो प्रभुः   । । ७३  । ।

ब्रह्मणोऽपि भवान्ब्रह्म कस्य नेशस्त्वं ईशितुः   ।
जगत्कल्याणकल्याणं कियत्त्वं इति वेत्ति कः   । । ७४  । ।

किं अन्यैर्बन्धुभिः किं च सुहृद्भिः स्वामिभिस्तथा   ।
सर्वस्थाने ममेश त्वं य उद्धर्ता भवार्णवाथ् । । ७५  । ।

जयन्ति मोहमायादि- मलसंक्षालनक्षमाः   ।
शैवयोगबलाकृष्टा दिव्यपीयूषविप्रुषः   । । ७६  । ।

गायत्र्या गीयते यस्य धियां तेजः प्रचोदकं  ।
चोदयेदपि कच्चिन्नः स धियः सत्पथे प्रभुः   । । ७७  । ।

अष्टमूर्ते किं एकस्यां अपि मूर्तौ न नः स्थितिं  ।
शाश्वतीं कुरुषे यद्वा तुष्टः सर्वं करिष्यसि   । । ७८  । ।

वस्तुतत्त्वं पदार्थानां प्रायेणार्थक्रियाकरं  ।
भवतस्त्वीश नामापि मोक्षपर्यन्तसिद्धिदं  । । ७९  । ।

मुहुर्मुहुर्जगच्चित्रस्य्- -आन्यान्यां स्थितिं ऊहितुं  ।
शक्तिर्या ते तया नाथ को मनस्वी न विस्मितः   । । ८०  । ।

दुष्करं सुकरीकर्तुं दुःखं सुखयितुं तथा   ।
एकवीरा स्मृतिर्यस्य तं स्मरामः स्मरद्विषं  । । ८१  । ।

जयन्ति गीतयो यासां स गेयः परमेश्वरः   ।
यन्नाम्नापि महात्मानः कीर्यन्ते पुलकाङ्कुरैः   । । ८२  । ।

भवानिव भवानेव भवेद्यदि परं भव   ।
स्वशक्तिव्यूहसंव्यूढ- त्रैलोक्यारम्भसंहृतिः   । । ८३  । ।
मन्त्रोऽसि मन्त्रणीयोऽसि मन्त्री त्वत्तः कुतोऽपरः   ।
स मह्यं देहि तं मन्त्रं त्वन्मन्त्रः स्यां यथा प्रभो   । । ८४  । ।

भारूपः सत्यसंकल्पस्त्वं आत्मा यस्य सोऽप्यहं  ।
संसारीति किं ईशैष स्वप्नः सोऽपि कुतस्त्वयि   । । ८५  । ।

तदभङ्गि तदग्राम्यं तदेकं उपपत्तिमथ् ।
त्वयि कर्मफलन्यास- कृतां ऐश्वर्यं ईश यथ् । । ८६  । ।

क्षमः कां नापदं हन्तुं कां दातुं सम्पदं न वा   ।
योऽसौ स दयितोऽस्माकं देवदेवो वृषध्वजः   । । ८७  । ।

मायामयमलान्धस्य दिव्यस्य ज्ञानचक्षुषः   ।
निर्मलीकरणे नाथ त्वद्भक्तिः परमाञ्जनं  । । ८८  । ।

निर्भयं यद्यदानन्द- मयं एकं यदव्ययं  ।
पदं देह्येहि मे देव तूर्णं तत्किं प्रतीक्षसे   । । ८९  । ।

अहो निसर्गगम्भीरो घोरः संसारसागरः   ।
अहो तत्तरणोपायः परः कोऽपि महेश्वरः   । । ९०  । ।

नमः कृतकृतान्तान्त तुभ्यं मदनमर्दिने   ।
मस्तकन्यस्तगङ्गाय यथायुक्तार्थकारिणे   । । ९१  । ।

ऐश्वर्यज्ञानवैराग्य- धर्मेभ्योऽप्युपरि स्थितिं  ।
नाथ प्रार्थयमानानां त्वदृते का परा गतिः   । । ९२  । ।

त्वय्यनिच्छति कः शम्भो शक्तः कुब्जयितुं तृणं  ।
त्वदिच्छानुगृहीतस्तु वहेद्ब्राह्मीं धुरं न कः   । । ९३  । ।

हरप्रणतिमाणिक्य- मुकुटोत्कटमस्तकाः   ।
नमेयुः कं परं कं वा नमयेयुर्न धीधनाः   । । ९४  । ।

सर्वविभ्रमनिर्मोक- निष्कम्पं अमृतह्रदं  ।
भवज्ज्ञानाम्बुधेर्मध्यं अध्यासीयापि धूर्जटे   । । ९५  । ।

चित्रं यच्चित्रदृष्टोऽपि मनोरथगतोऽपि वा   ।
परमार्थफलं नाथ परिपूर्णं प्रयच्छसि   । । ९६  । ।
को गुणैरधिकस्त्वत्तस्त्वत्तः को निर्गुणोऽधिकः   ।
इति नाथ नुमः किं त्वां किं निन्दामो न मन्महे   । । ९७  । ।

कीर्तनेऽप्यमृतौघस्य यत्प्रसत्तेः फलं तव   ।
तत्पातुं अपि कोऽन्योऽलं किं उ दातुं जगत्पते   । । ९८  । ।

निःशेषप्रार्थनीयार्थ- सार्थसिद्धिनिधानतः   ।
त्वत्तस्त्वद्भक्तिं एवाप्तुं प्रार्थये नाथ सर्वथा   । । ९९  । ।

नमस्त्रैलोक्यनाथाय तुभ्यं भव भवज्जुषां  ।
त्रिलोकीनाथतादान- निर्विनायकशक्तये   । । १००  । ।

निःशेषक्लेशहानस्य हेतुः क इति संशये   ।
स्वामिन्सोऽसीति निश्चित्य कस्त्वां न शरणं गतः   । । १०१  । ।

भुक्त्वा भोगान्भवभ्रान्तिं हित्वा लप्स्ये परं पदं  ।
इत्याशंसेह शोभेत शम्भौ भक्तिमतः परं  । । १०२  । ।

नाथ स्वप्नेऽपि यत्कुर्यां ब्रूयां वा साध्वसाधु वा   ।
त्वदधीनत्वदर्पेण सर्वत्रात्रास्मि निर्वृतः   । । १०३  । ।

ज्योतिषां अपि यज्ज्योतिस्तत्र त्वद्धाम्नि धावतः   ।
चित्तस्येश तमःस्पर्शो मन्ये वन्ध्यात्मजानुजः   । । १०४  । ।

मन्ये न्यस्तपदः सोऽपि क्षेम्ये मोक्षस्य वर्त्मनि   ।
मनोरथः स्थितो यस्य सेविष्ये शिवं इत्ययं  । । १०५  । ।

स्थित्युत्पत्तिलयैर्लोक- त्रयस्योपक्रियास्विह   ।
एकैवेश भवच्छक्तिः स्वतन्त्रं तन्त्रं ईक्षसे   । । १०६  । ।

त्रिलोक्यां इह कस्त्रातस्त्रिताप्या नोपतापितः   ।
तस्मै नमोऽस्तु ते यस्त्वं तन्निर्वाणामृतह्रदः   । । १०७  । ।

कृत्रिमापि भवद्भक्तिरकृत्रिमफलोदया   ।
निश्छद्मा चेद्भवेदेषा किंफलेति त्वयोच्यतां  । । १०८  । ।

तच्चक्षुरीक्ष्यसे येन सा गतिर्गम्यसे यया   ।
फलं तदज जातं यत्त्वत्कथाकल्पपादपाथ् । । १०९  । ।
श्रेयसा श्रेय एवैतदुपरि त्वयि या स्थितिः   ।
तदन्तरायहृतये त्वं ईश शरणं मम   । । ११०  । ।

अहो स्वादुतमः शर्व- सेवाशंसासुधारसः   ।
कुत्र कालकलामात्रे न यो नवनवायते   । । १११  । ।

मुहुर्मुहुरविश्रान्तस्त्रैलोक्यं कल्पनाशतैः   ।
कल्पयन्नपि कोऽप्येको निर्विकल्पो जयत्यजः   । । ११२  । ।

मलतैलाक्तसंसार- वासनावर्तिदाहिना   ।
ज्ञानदीपेन देव त्वां कदा नु स्यां उपस्थितः   । । ११३  । ।

निमेषं अपि यद्येकं क्षीणदोषे करिष्यसि   ।
पदं चित्ते तदा शम्भो किं न सम्पादयिष्यसि   । । ११४  । ।

धन्योऽस्मि कृतकृत्योऽस्मि महानस्मीति भावना   ।
भवेत्सालम्बना तस्य यस्त्वदालम्बनः प्रभो   । । ११५  । ।

शुभाशुभस्य सर्वस्य स्वयं कर्ता भवानपि   ।
भवद्भक्तिस्तु जननी शुभस्यैवेश केवलं  । । ११६  । ।

प्रसन्ने मनसि स्वामिन्किं त्वं निविशसे किं उ   ।
त्वत्प्रवेशात्प्रसीदेत्तदिति दोलायते जनः   । । ११७  । ।

निश्चयः पुनरेषोऽत्र त्वदधिष्ठानं एव हि   ।
प्रसादो मनसः स्वामिन्सा सिद्धिस्तत्परं पदं  । । ११८  । ।

वचश्चेतश्च कार्यं च शरीरं मम यत्प्रभो   ।
त्वत्प्रसादेन तद्भूयाद्भवद्भावैकभूषणं  । । ११९  । ।

स्तवचिन्तामणिं भूरि- मनोरथफलप्रदं  ।
भक्तिलक्ष्म्यालयं शम्भो भट्टनारायणो व्यधाथ् । । १२०  । ।

 विवृतिः

विवृतिश्चात्र 
तत्रभवत्स्तुतिसूक्तिकारप्रशिष्यमहामाहेश्वराचार्यवर्यश्रीमद-
भिनवगुप्तपादपद्ममधुपराजस्य राजानकक्षेमराजस्य

(पृष्ठम्  १३१)
 		सद्विद्यानां संश्रये ग्रन्थविद्वद् -
व्यूहे ह्रासं कालवृत्त्योपयाते ।
तत्तत्सद्धर्मोद्दिधीर्षैकतान-
सत्प्रेक्षौजःशालिना कर्मवृत्त्यै ॥ १ ॥
श्रीमत्कश्मीराधिराजेन मुख्यै -
र्धर्मोद्युक्तैर्मन्त्रिभिः स्वैर्विवेच्य ।
प्रत्यष्ठापि ज्ञानविज्ञानगर्भ -
ग्रन्थोद्धृत्यै मुख्यकार्यालयो यः ॥ २ ॥
तत्राजीवं निर्विशद्भिर्मुकुन्द -
रामाध्यक्षत्वाश्रितैः सद्भिरेषः ।
पूर्त्या शुद्ध्या व्याख्यया संस्कृतः स्तात्
पूर्णो ग्रन्थः श्रेयसे सज्जनानाम् ॥ ३ ॥ तिलकम् ॥

श्रीशिवार्पणं समावेशनिर्वाणावहं च श्रोतृं - पाठकजनानां 
भूयात् ॥

अयं ग्रन्थः

पंडित विश्वनाथ एंड सन्स
फोटोग्राफर्स प्रोप्रा - इटर्स इत्यादि
इत्येतैः स्वकीये

कश्मीर प्रताप स्टीम प्रेस श्रीनगर
इत्याख्याख्याते
मुद्रणायन्त्रे सम्मुद्रितः

स्तवचिन्तामणौ

द्वितीयपरिशिष्टम् ।

मूलश्लोकानां संक्षेपेण विषयार्थसंग्रहः ।

१	विकल्पमयवैखरीमध्यमाप्रशमनपूर्वकं 
पश्यन्तीदशामुन्मज्जयतस्तद्व्याप्तिकामनाश्रितदशामपि 
वेद्यत्वेनाभासयतः 
परमानन्दात्मकपराद्वयप्रमातृतामुन्मीलयतः 
स्वात्मपरमार्थपरमेश्वरस्य स्वरूपसमावेशविमर्शनम् ।

२	पूर्वोक्तस्वरूपस्यैव परमेश्वरस्य शक्तिप्राधान्येन स्तवनम् ।

३	सदाशिवेश्वरादिना वेद्यपर्यन्तेन पराद्वैतप्रथानुप्रविष्टेन 
विश्वात्मना रूपेण प्रसरज्ज्ञानक्रियाशक्तेः प्रकाशात्मनो 
नरप्रधानभगवत्स्वरूपस्य प्रहीभावेन विमर्शनम् ।

४	तत्तद्द्वेष्यस्तुत्याद्यवस्थास्वपि भगवदनुग्रहात् 
तदभेदप्रथात्मिकाया विभूतेरासादनकथनम् ।

(पृष्ठम्  १४०)
 ५	वासनाप्लोषयुक्त्यैवाख्यातिप्रशमनपूर्वकं 
पाशक्षपणपूर्णस्वरूपप्रथनेन स्वात्मरूपमहेश्वरस्य 
अनुग्राह्यानुग्रहसमावेशार्थनम् ।

६	वैशेषिकाभ्युपगतपरापरसामान्यव्यतिरिक्तसर्वसामान्य-
पूर्णाहन्तात्मकमहाचैतन्यरूपपारमेश्वरस्वरूपविमर्शनं 
नमस्करणमुखेन ।

७	अनुपलभ्यमूर्तित्वादतिसुसूक्ष्मत्वेऽपि 
शक्त्यण्डपर्यन्तसमस्तजगद्व्यापकस्य 
चित्प्रकाशधर्मभगवत्स्वरूपस्याभिवन्दनम् ।

८	विश्वसृष्टिसंहारात्मकहानसमादानधर्मत्वेन 
उपचरितहंसस्वरूपस्य परमेश्वरस्यैवान्तरभेदेन 
धृतब्रह्माण्डगर्भोन्मनारूपहंसीशक्तिपरामर्शनम् ।

९	उपादानादिकारणासत्त्वे शून्यभुव्येव 
जगच्चित्ररचनात्मातिदुर्घटकर्मणोऽव्याहतस्वातन्त्र्यपरमेश्वरविष-
यस्वात्मसमावेशनम् ।

१०	मायासंपर्करहितत्वेन स्वच्छशिवज्ञानस्य परमेश्वराअत् 
प्रार्थनम्  ।

११	मेयपदे प्रमाणगम्यत्वेऽपि वस्तुतोऽभेदरूपतया 
प्रमाणव्यापारातीताय परमेश्वराय 
शरीरप्राणपुर्यष्टकादिसमर्पणरूपबलिनिवेदनम् ।

(पृष्ठम्  १४१)

१२	 गाम्भीर्यादिगुणतया दुर्बोधायाः 
शुद्धप्रकाशप्रशमिताख्यातितिमिरायाः 
पारमेश्वरमायाशक्तेर्दर्शनाकांक्षणम् ।

१३	भक्त्युद्रेकवशात् स्वप्नेऽपि 
साकारपरमेश्वरप्रणामतत्परेभ्यः प्रणमनम् ।

१४	पारमेश्वरं स्वरूपं प्रत्यवम्रष्टुं 
जन्ममरणोन्मूलनशक्ताया 
रुचेर्बुद्धिमतामत्यभिलषणीयतातिदेशनम् ।

१५	परमेश्वरप्रसादात् यावज्जीवितावस्थं तदेकाग्रमनस्कतया 
स्थितेः प्रार्थनम् ।

१६	अनन्तशाखाविस्तीर्णवेदागममयत्वेन 
तत्तत्फलोत्पादककल्पवृक्षरूपशंभोरभिवन्दनम् ।

१७	वाङ्मनःकायनिर्वर्त्यसमस्तकर्मणो भगवति समर्पणात् 
तत्तादात्म्येन तद्वन्निर्द्वन्द्वताया आशंसनम् ।

१८	जगद्विषयकसृष्टिसंहारादिनियोगेषु 
निजस्वातन्त्र्यशालिताप्रशंसितशंभवे प्रणमनोक्तिः ।

१९	निस्त्रैगुण्यमहाप्रकाशात्मभगवन्नाममात्रचिन्तनेनाभीष्टा-
वाप्तेरन्यालम्बनानां ध्यानानां निष्प्रयोजनताकथनम् ।

२०	भगवद्वाचकमहामन्त्रसत्तानुप्रविष्टानां 
शांभवविभूतिचमत्करणोद्युक्तताकथनम् ।

२१	सर्वस्यैव कायवाङ्मनोविषयस्य भगवन्मयत्वात् 
भक्तिमतामप्रयासमेव भगवत्स्वरूपलाभकथनम् ।

(पृष्ठम्  १४२)
 २२	भगवद्विषयकस्य 
शरीरमनोवाङ्निर्वर्त्यार्चनध्यानादिरामस्योत्तरोत्तरवर्धनाशं-
सनम् ।

२३	आकृतिमत्त्वेऽपि तात्त्विकस्वरूपापरित्यागात् सर्वसंविदां 
स्थिरपूर्णाहन्तात्मनि विश्रान्तिप्रदस्य भगवतोऽभिवन्दनम् ।

२४	अज्ञानरूपतिमिरप्रशमोपायभूतस्वस्मृतिप्रदानोत्तरं 
प्रहविषयनैर्मल्याश्रयणप्रार्थनम् ।

२५	भोगापवर्गसंसाधकभगवत्प्रणामस्यापि प्रणम्यतया 
समाश्रयणीयत्वकथनपूर्वकं भगवदभिवन्दनम् ।

२६	दुरुत्तरभवाम्भोधिमग्नानां तदुत्तरणोपायभूतायाः 
सर्वाभीष्टप्रदभक्तेर्भगवत एवासादनोत्तरं 
भोगमोक्षात्मसंपूर्णेष्टावाप्तेरनुशासनम् ।

२७	केषांचिदेव लोकोत्तराणां भगवत्तत्त्वज्ञानाद 
ख्यात्यपगमोत्तरं निश्चलपरमाद्वैतज्ञानलाभानुशंसनम्

२८	निर्गुणस्य निष्कामस्यापि भगवतो 
ज्ञानात्मकतद्गुणावभासिनां भक्तानां ज्ञेयतया 
तत्तद्भोगमोक्षात्मपार्यन्तिकफलतया सर्वोत्कृष्टत्वेन परामर्शनम् ।

२९	श्रीरत्नामृतादिनिदानभूतक्षीरोददानेन 
भगवतोऽसामान्यैश्वर्यप्रकर्षकथनम् ।

३०	नुतिस्मृत्यात्मानुत्तरोपायभक्तिमात्रेण भोगापवर्गफलदात्रे 
परमेश्वराय प्रणमनम् ।

(पृष्ठम्  १४३)
 ३१	सर्वज्ञः सर्वकृत्सर्वमयश्च परमेश्वर एव 
इतीदृशज्ञानशालिनां सर्वं ज्ञेयं कार्यं च भगवता 
वैश्वात्म्येनानुभाव्यते इत्यनुशासनम् ।

३२	विश्वस्य यदीयेच्छामात्रेण निष्पत्तिस्तस्य भगवतः कार्यज्ञानं 
ब्रह्मादीनामपि दुरूहमिति निर्देशनम् ।

३३	तत्तत्प्रयत्नशतानुष्ठानेनापि 
ब्रह्मादिकारणानामप्यलभ्यधाम्नः परमेश्वरस्य प्रणमनम् ।

३४	ब्रह्मादयोऽपि यच्छक्तिविकासभङ्गिभूताः 
तस्मात्परमेश्वरात्पालनार्थनम् ।

३५	परमेश्वरस्य महाव्यापकतया दुर्ज्ञेयत्व-
दुष्प्राप्यत्वकथनमुखेन स्तवनम् ।

३६	भक्तिशालिनां स्तुतिस्मृत्याद्यवस्थासु 
तदभेदावष्टम्भमयताधिगमात् तत्कालतः 
परमानन्दस्फारफलोद्भावकाय परमेश्वराय नमस्करणम् ।

३७	सृष्ट्यादिकारिपरिमितब्रह्मादिपदविषयकस्मयपरित्यागात् 
भक्तानां भगवत्स्वरूपप्रत्यभिज्ञावशोन्मिषितसर्वाहंभाव-
रूपमहास्मयग्रहणेन परिपूर्णतया स्फुरणानुशासनम् ।

३८	भक्तिशालिनां भगवच्चैतन्यानन्दविश्रान्त्या 
विकल्पात्मकव्युत्थानदशाया अपि समाधिरसपरिप्लुतताकथनम् ।

(पृष्ठम्  १४४)
 ३९	अतिसूक्ष्मरूपत्वे सर्वस्यास्त्रिलोक्यास्तत्कलामात्रत्वेन 
दर्शनात्, स्थूलरूपत्वे ब्रह्मादिभिरपि दुर्लक्ष्यत्वात्, सर्वथैव 
अपरिच्छेद्यमूर्तेर्भगवतस्तात्त्विकरूपविषयातर्क्यताया भङ्ग्या 
प्रतिपादनम् ।

४०	सर्वशास्त्राणां शब्दराशिशरीरतात्त्विकपरमेश्वरस्वरूपप्रति-
पादनतात्पर्यसत्तया प्रेक्षावतां प्रवृत्तिविषयत्वानुकीर्तनम् ।

४१	तात्त्विकानायासयादृशक्रमकर्मबुद्ध्यादिना 
परमेश्वरज्ञानविषयोपदेशात्मप्रसादाभ्यर्थनम् ।

४२	स्वयमनुपकार्यत्वे विश्वोपकारकतया निःस्पृहत्वे 
सर्वस्पृहणीयतया लोकोत्तरोत्कर्षशालिभगवतोऽभिवन्दनम् ।

४३	अपरिच्छिन्नपारमेश्वरस्वरूपप्राप्तिफलकभक्त्यधिष्ठान-
भूतायाः क्षेत्रज्ञतायाः सामान्योक्त्या श्लाघनम् ।

४४	भगवत्स्वरूपनिधिप्रापिकायां भक्तौ विमुखानां 
दुरतिक्रमभगवन्माययैव व्यामोहितताप्रतिपादनम् ।

४५	सर्वत्र परमेश्वरस्यैव मुख्यं कर्तृत्वमन्येषां तु 
तदुत्थापिततत्तदभिमानमात्रसतत्त्वमिति प्रतिपादनं स्तुतिमुखेन ।

४६	गुणत्रयकार्यभूतसुखदुःखादिद्वन्द्वमग्नजगदुद्धरणाय 
ऋते परमेश्वरमन्यस्य शक्तिः कृपा वा नास्तीति प्रतिपादनम् ।

(पृष्ठम्  १४५)
 ४७	भगवदैक्यभावनाभावाभावयोरेव गुणिनां 
गुणवत्तया दुष्टानां दोषवत्तया निदर्शनम् ।

४७ (२)	सर्वथान्यविषये त्यागप्रार्थनोत्तरं भगवद्विषययोरेव 
रागलोभयोरप्यभ्यर्थनम् ।

४८	स्वर्गफलकाग्निष्टोमाद्यधिकारिनियमनवैशिष्ट्येन मुक्तिफलके 
निरायासभगवद्भावनात्मके कर्मणि सर्वस्य 
जन्तुमात्रस्याधिकारानुशासनम् ।

४९	भोगापवर्गफलकसग्रस्तकर्मणामादिमध्यावसानेषु 
भगवत्संविल्लग्नत्वादेशनम् ।

५०	अतिसेवनाद्वैरस्यावहेतरास्वादनीयविषयवैशिष्ट्येन 
भगवद्भक्तिसुधाया 
एवोत्तरोत्तरसेवनान्नवनवचमत्कारप्रदत्वादुत्कृष्टमहिमादेशनम् ।

५१	कामसंहरणादिविश्वातिशायिकार्यवैचित्र्यकारितया 
आकृतिमत्त्वेऽपि अतिदुर्घटैश्वर्यशालिपरमेश्वरविषयप्रणमनम् ।

५२	मायाव्यामोहेनास्वातन्त्र्यापत्त्या किंचित्कर्तुमशक्तजन्तुवर्गस्य 
तत्क्षणाच्छक्त्यापादिपारमेषानुग्रहशक्तेरेव शरणाख्यानम् ।

५३	स्वतन्त्रचिदेकमूर्तेः परमेश्वरस्य सर्वत्र 
निष्प्रतिद्वन्द्विताकथनम् ।

(पृष्ठम्  १४६)
 ५४	भगवदात्मकत्वान्निरस्तसमस्तोपाधीनां जीवानां 
मोहापादितया मायायाः प्रभावातिशयद्योतनम् ।

५५	अणिमादिसिद्ध्यवाप्त्यचलैश्वर्याधिगमभवविरतिफलानां 
भगवद्भक्तिकल्पपादपस्यैव प्रभवत्वादेशनम् ।

५६	सर्वदेशकालव्यापकतया लब्धेऽपि भगवत्स्वरूपे 
सूक्ष्मतमदेहादिसंस्कारगलनाय तदात्मसाद्भावस्य 
पुनाराशंसनम् ।

५७	सन्मानसनिवासि- भूतिसिताङ्गमहाहंसरूपाय शंभवे 
पुनरपि भक्तिभरेण नमस्करणम् ।

५८	अशेषतमोऽपहरणभवकदर्थनेन्धनदाहभगवत्स्वरूप-
भूतमहाप्रकाशननिदानभगवद्भक्तिदीपिकाया अभ्यर्थनम् ।

५९	भगवत एव विश्वसर्जनादिनाटकप्रस्तावनोत्तरं 
तत्संहरणात्मनिर्वहणकृत्यक्षमकवितानुशासनम् ।

६०	सदसतोरसत्त्वसत्त्वसंपादनस्वतन्त्रस्य 
जगदुत्पत्तिविनाशनैश्वर्यशालिनो भगवतोऽभिवन्दनम् ।

६१	आनन्दसागरात्मभगवतो 
विश्ववर्तियावन्मात्रानन्दस्यैकविन्दुरूपकथनोत्तरम् नमस्करणम् ।

६२	भगवद्वाचकमहामन्त्रविमर्शनैकतानतया ब्रह्मादीनां 
धन्यत्वानुशासनम् ।

(पृष्ठम्  १४७)
 ६३	स्वयं निरीहस्यापि भक्तेष्टसंपादकतया, अद्वयात्मत्वेऽपि 
भोग्यभूतविश्वचमत्कर्त्रे भगवतेऽभिवन्दनम् ।

६४	सर्वकारणकारणाद्भगवत एव ब्रह्मादिकीटान्तानां 
सर्वेष्टसिद्ध्याप्त्यावेदनम् ।

६५	निश्चेतुमशक्यजगद्विचारादिप्रयोजनसंकटेषु 
मायास्फारमलिनीकृताया बुद्धेः तत्स्मरणमात्रेण 
प्रसादाधिगमात्तत्त्वज्ञानसामर्थ्यानुशासनम् ।

६६	इच्छामात्रेणैव विश्वोदयप्रलयकृत्सामर्थ्यस्य भगवत 
एवाभङ्गुरप्रभुशक्त्यावेदनम् ।

६७	भगवदभेदभावनासत्तासत्तयोस्तदुद्देशेन विहितस्य 
निषिद्धस्यापि सुकृतता, तदनुद्देशेन विहितस्य सुकर्मणश्च दुष्कृतता- 
इत्येवमनुशासनम् ।

६८	सततोदितभगवत्समावेशात्मभक्तिरसास्वादरूपद्रविणयुतानां 
भगवत्स्वात्मीकरणसाक्षात्करणादिविकल्पैः 
परामर्शनाद्धन्यत्वनिर्देशनम् ।

६९	परमानन्दविश्रान्तिप्रदवेदात्माज्ञानियोक्तुः, तथा 
तदृगादिवेदत्रयपरामर्शनीयतेजोरूपादप्युत्तीर्णस्य परमेश्वरस्य 
स्तवनम् ।

७०	परमेश्वरस्यैव विश्ववर्तिवेदोदितविधिनिषेधात्मविचित्रस्वभाव-
परिस्पन्दप्रवर्तकत्वप्रतिपादनम् ।

(पृष्ठम् नो. १४८, १४९ इस् ंइस्सिन्ग्)

(पृष्ठम्  १५०)
 ८५	स्वात्मनः प्रकाशैकात्मसत्यसंकल्पभगवत्स्वरूपाभि-
न्नतामनुभूय संसारित्वस्य स्वप्नकल्पतयाप्यसंभवत्ताकथनम् ।

८६	यत्तद्भेदबुद्ध्यपगमोत्तरं भगवति 
निखिलकर्मतत्फलसंन्यासिना-मतिश्लाध्यैश्वर्यभागित्वानुशासनम् ।

८७
	सर्वापदपहरणसर्वसंपद्दानसमर्थभगवद्वाल्लभ्याधिगम्
ए भक्तानां स्वात्मश्लाघनम् ।

८८	मायाव्याध्यन्धीकृतज्ञानचक्षुषः 
पूर्णप्रथानयनात्मारोग्या-पादिभगवद्भक्तेः परमाञ्जनतया 
निरूपणम् ।

८९	गाढोत्कण्ठावशात्क्षणमात्रासहनविरावणोत्तरं 
निर्भयानन्दाद्-व्याव्ययभगवत्पदाधिगमाभ्यर्थनम् ।

९०	ब्रह्मादिभिरपि दुस्तरस्य गभीरदुःखमयभवसागरस्य 
तात्पर्येण भगवदुपासत्तेस्तरणोपायतयाशंसनम् ।

९१	जगद्विघातदुर्मदकालकामयोर्निग्रहणेन, पतितपावनतया 
जगदुपकर्त्र्या गङ्गायाः शिरोधृत्या च, आकारधारित्वे भगवत एव 
यथोचितकारिताशंसनम् ।

९२
	ब्रह्मादिवर्त्यैश्वर्यादिपदचतुष्कोत्कृष्टशुद्धचिदात्मस्थित्यर्थिन
अं भगवत एव तद्दातृतया परायणानुशासनम् ।

(पृष्ठम्  १५१)
 ९३	भगवदनिच्छया ब्रह्मादीनामपि 
तृणकुब्जीकरणासामर्थ्यस्य, तथा 
तदिच्छानुगृहीतकीटादेरपिब्राह्मपदोद्वहनसामर्थ्यस्य निर्देशनम् }

९४	महेश्वरप्रणामासक्त्यात्मामूल्यरत्नभरितमुकुटोन्नतशिर-
स्कतया तत्त्वावबोधाक्षयद्राविणानां देवेष्वपि 
स्वप्रणतसंपादनसामर्थ्यसंभूत्यनुशासनम् ।

९५	सर्वमोहत्यागोत्तरं 
प्रकाशात्मकभगवद्विमर्शानन्दस्वातन्त्र्यशक्त्यासादनामृताशंस
नम् ।

९६	चित्रदृष्टमनोरथोल्लिखितस्यातात्त्वित्वेऽपि भगवदाकृतिमात्रस्य 
भक्तजनसर्वेष्टसंपत्प्रदातृत्वकथनम् ।

९७	परमेश्वरादन्यस्य गुणाधिक्यादर्शनात् तथा 
नैर्गुण्यादर्शनाच्च पक्षद्वयव्याजस्तुतिनिन्दयोः 
पर्यवसानानिश्चयनाख्यानम् ।

९८	भगवत्कीर्तनजन्यामृतास्वादनेऽपि अन्यस्य 
देवादेरसामर्थ्यसूचनोत्तरं भगवत एव 
तदमृतदानसामर्थ्यसूचनम् ।

९९	इतरकामानभीप्सया सर्वेष्टासिद्धिनिधेर्भगवतः 
परसिद्धिलाभात्मतदेकान्तभक्त्याशंसनम् ।

१००	स्वभक्तेभ्यः 
स्वात्मैकप्रथनात्मत्रैलोक्यस्वाम्यदानेऽनर्गलस्वातन्त्र्यौदार्यभगवत्
ओऽभिवन्दनम् ।

(पृष्ठम्  १५२)
 १०१	सर्वदुःखापहरणहेतुः कः ! इति संदिह्य परमेश्वर एव 
तादृगिति निश्चिनुतां तच्छरणताकथनम् ।

१०२	भगवद्भक्तिमतामेव 
योगप्रभावाकृष्टसांसारिकभोगोपभोगोत्तरमख्यात्यात्मभवभ्रान्त्
इं हित्वा परपदावाप्त्याशंसनौचित्यानुशंसनम् ।

१०३	भगवदद्वयात्मतया तदायत्तानां मोहमयीषु 
स्वप्नाद्यवस्थास्वपि कृतस्य यत्तत्पुण्यापुण्यात्मकर्मणः 
परानन्दफलजनकतावेदनम् ।

१०४	परप्रकाशात्मभगवद्धामनिष्ठचित्तस्य 
तमःसपर्कात्यन्ताभावकथनम् ।

१०५	परमशिवसेवोत्साहाय कृतमनोरथमात्रस्यापि मोक्षपदे 
पदन्यासानुशासनम् ।

१०६	नानाभोगासञ्जनात्मस्थित्या, 
यथोचितशरीरभवनजननात्मोत्पत्त्या 
भोगपरम्परानुषङ्गश्रान्तानां विश्रान्तिदानायेत्कालं 
संहारात्मलयेन च जगदुकरणे पारमेशाद्वयशाक्तेः 
परमस्वातन्त्र्यावेदनम् ।

१०७	आध्यात्मिकाधिदैविकाधिभुतिकात्मत्रितापतापितसमस्तप्राणिनां 
तापशमनामृहूदतानिरूपणोत्तरं भगवतोऽभिवन्दनम् ।

(पृष्ठम्  १५३)
 १०८
	सव्याजपूजाध्यानजपादिनिर्वर्त्यभगवद्भक्तेर्मोक्ष-
फलजनकत्वानुवादोत्तरं निर्व्याजभगवदनुरागोच्छलिततत्समावेशोप-
लक्षितभक्तेरनिर्वचनीयफलत्वेनापरिमेयफलत्वसूचनम् ।

१०९	चक्षुषो भगवल्लिङ्गादिप्रेक्षणे, गतेश्च 
भगवत्पूजादिस्थानगमने, 
भगवत्कथात्मसर्वेष्टप्रदकल्पापादपजन्यफलस्य च 
शब्दार्थद्वारा सफल्यमावेद्य, ज्ञानस्य 
भगवत्स्वरूपज्ञापकतया, योगादिगतेश्च भगवत्पदप्रापकतया 
सर्वसंपत्प्रदकल्पपादपरूपभगवत्स्वरूपचर्चायाः 
समुद्भवत्परानन्दविकासात्मकफलस्य च श्लाघ्यसाफल्यावेदनम् ।

११०	निखिलैश्वर्याप्त्यात्मश्रेयसामुत्कृष्टश्रेयोभूतचिदानन्दघन-
विश्रान्त्यै मध्यत उद्भवद्भगवदख्यात्यात्मान्तरायध्वंसाय 
भगवच्छरणताभ्यर्थनम् ।

१११	उत्तरोत्तरास्वादने नवनवचमत्कारजनकतया क्षणमपि 
त्यक्तुमशक्यस्य भगवद्भक्त्यमृतरसस्याशंसनम् ।

११२	तत्तत्प्रमातृप्रमेयाभाससंयोजनवियोजनक्रमेण 
रुद्रक्षेत्रादित्रैलोक्यं कल्पनाशतैरनवरतं कल्पयतोऽपि भगवतो 
निर्विकल्पावस्थया स्थित्यावेदनम् ।

(पृष्ठम्  १५४)
 ११३	त्रिमलात्मतैलमलिनसंसारवासनावर्तिदाहितत्त्वाव-
बोधात्मदीपावलम्बनोत्तरं परमेशसंनिधौ 
स्वोपस्थितिक्षणाशंसनम् ।

११४	भगवदनुग्रहेणैव प्रक्षीणपूर्वतनकुत्सितसंस्कारे चित्ते 
क्षणमात्रमपि परमेश्वराधिष्ठानस्य 
स्वाभीष्टसंपादकत्वानुशासनम् ।

११५	भगवदाश्रितजनस्यानुत्तरधन्यत्वकृतकृत्यत्वमहत्त्वादि-
गर्वाणां वास्तवशोभित्वावेदनम् ।

११६	परमेश्वरस्य मिश्रशुभाशुभफलजनकत्वं, तद्भक्तेस्तु 
शुद्धोत्कृष्टशुभफलजनकत्वमनूद्य भक्तिमतां 
बहुमानमान्यतावेदनम् ।

११७ - १८	किं मलापगमेन प्रसन्नं मनो भगवताधिष्ठीयते, उत 
भगवदधिष्ठानेनमलापगमात् प्रसन्नतामासादयेत् ! इति 
शङ्कनपूर्वकं भगवदधिष्ठित्त्यैव मलहान्या प्रसन्नमनसः 
सर्वासिद्ध्याप्तिपरपदासादनानुशासनम् ।

११९	वाङ्मनः कर्ममायानां भगवदनुग्रहासादनोत्तरं 
भगवद्भक्तिभूषणभूषितत्वाभ्यर्थनम् ।

१२०	ग्रन्थकृतः प्रसिद्धप्रभावस्वनामोदीरणोत्तरं स्वकृतग्रन्थस्य 
भगवत्समावेशात्मानुत्तरैश्वर्यफलप्रसवतया

(पृष्ठम्  १५५)
 चिन्तामण्यभिख्यापनेनात्यन्तोपादेयतानिर्देशनम् ।

इति स्त्वचिन्तामणौ ग्रन्थप्रकाशक० पं० मुकुन्दराम शास्त्रिणा 
विरचितः प्रतिश्लोकं प्रतिपादितार्थसंक्षेपः समाप्तः ॥

द्वितीयपरिशिष्टभागश्च समाप्तः ॥

स्तोत्राणि