वराहपुराणम्/अध्यायः ५३
भद्राश्व उवाच ।	
मत्प्रश्नविषये ब्रह्मन् कथेयं कथिता त्वया ।	
तस्या विभूतिरभवत् कस्य केन कृतेन ह ।। ५३.१ ।।	अगस्त्य उवाच ।	
आगतेयं कथा चित्रा सर्वस्य विषये स्थिता ।	
त्वद्देहे मम देहे च सर्वजन्तुषु सा समा ।। ५३.२ ।।	
तस्यां संभूतिमिच्छन् यस्तस्योपायं स्वयं परम् ।	
पशुपालात् समुत्पन्नो यश्चतुष्पाच्चतुर्मुखः ।। ५३.३ ।।	
स गुरुः स कथायास्तु तस्याश्चैव प्रवर्त्तकः ।	
तस्य पुत्रः स्वरो नाम सप्तमूर्तिंरसौ स्मृतः ।। ५३.४ ।।	
तेन प्रोक्तं तु यत्किंचित् चतुर्णां साधनं नृप ।	
ऋगर्थानां चतुर्भिस्ते तद्भक्त्याराध्यतां ययुः ।। ५३.५ ।।	
चतुर्णां प्रथमो यस्तु चतुःश्रृङ्गसमास्थितः ।	
वृषद्वितीयस्तत्प्रोक्तमार्गेणैव तृतीयकः ।	
चतुर्थस्तत्प्रणीतस्तां पूज्य भक्त्या सुतं व्रजेत् ।। ५३.६ ।।	
सप्तमूर्त्तेस्तु चरितं शुश्रुंवुः प्रथमं नृप ।	
ब्रह्मचर्येण वर्त्तेत द्वितीयोऽस्य सनातनः ।। ५३.७ ।।	
ततो भृत्यादिभरणं वृषभारोहणं त्रिषु ।	
वनवासश्च निर्द्दिष्ट आत्मस्थे वृषभे सति ।। ५३.८ ।।	
अहमस्मि वदत्यन्यश्चतुर्द्धा एकधा द्विधा ।	
भेदभिन्नसहोत्पन्नास्तस्यापत्यानि जज्ञिरे ।। ५३.९ ।।	
नित्यानित्यस्वरूपाणि दृष्ट्वा पूर्वं चतुर्मुखः ।	
चिन्तयामास जनकं कथं पश्याम्यहं नृप ।। ५३.१० ।।	
मदीयस्य पितुर्ये हि गुणा आसन् महात्मनः ।	
न ते सम्प्रति दृश्यन्ते स्वरापत्येषु केषुचित् ।। ५३.११ ।।	
पितुः पुत्रस्य यः पुत्रः स पितामहनामवान् ।	
एवं श्रुतिः स्थिता चेयं स्वरापत्येषु नान्यथा ।। ५३.१२ ।।	
क्वापि संपत्स्यते भावो द्रष्टव्यश्चापि ते पिता ।	
एवं नीतेऽपि किं कार्यमिति चिन्तापरोऽभवत् ।। ५३.१३ ।।	
तस्य चिन्तयतः शस्त्रं पितृकं पुरतो बभौ ।	
तेन शस्त्रेण तं रोषान्ममन्थ स्वरमन्तिके ।। ५३.१४ ।।	
तस्मिन् मथितमात्रे तु शिरस्तस्यापि दुर्ग्रहम् ।	
नालिकेरफलाकारं चतुर्वक्त्रोऽन्वपश्यत ।। ५३.१५ ।।	
तच्चावृतं प्रधानेन दशधा संवृतो बभौ ।	
चतुष्पादेन शस्त्रेण चिच्छेद तिलकाण्डवत् ।। ५३.१६ ।।	
प्रकामं तिलसंच्छिन्ने तदमूलौ न मे बभौ ।	
अहं त्वहं वदन् भूतं तमप्येवमथाच्छिनत् ।। ५३.१७ ।।	
तस्मिन् छिन्ने तदस्यांसे ह्रस्वमन्यमवेक्षत ।	
अहं भूतादि वः पञ्च वदन्तं भूतिमन्तिकात् ।। ५३.१८ ।।	
तमप्येवमथो छित्त्वा पञ्चाशून्यममीक्षत ।	
कृत्वावकाशं ते सर्वे जल्पन्त इदमन्तिकात् ।। ५३.१९ ।।	
तमप्यसङ्गशस्त्रेण चिच्छेद तिलकाण्डवत् ।	
तस्मिंच्छिन्ने दशांशेन ह्रस्वमन्यमपश्यत ।। ५३.२० ।।	
पुरुषं रूपशस्त्रेण तं छित्त्वाऽन्यमपश्यत ।	
तद्वद् ह्रस्वं सितं सौम्यं तमप्येवं तदाऽकरोत् ।। ५३.२१ ।।	
एवं कृते शरीरं तु ददर्श स पुनः प्रभुः ।	
स्वकीयमेवाकस्यान्तः पितरं नृपसत्तम ।। ५३.२२ ।।	
त्रसरेणुसमं मूर्त्या अव्यक्तं सर्वजन्तुषु ।	
समं दृष्ट्वा परं हर्षं उभे विसस्वरार्त्तवित् ।। ५३.२३ ।।	
एवंविधोऽसौ पुरुषः स्वरनामा महातपाः ।	
मूर्त्तिस्तस्य प्रवृत्ताख्यं निवृत्ताख्यं शिरो महत् ।। ५३.२४ ।।	
एतस्मादेव तस्याशु कथया राजसत्तम ।	
संभूतिरभवद् राजन् विवृत्तेस्त्वेष एव तु ।। ५३.२५ ।।	
एषेतिहासः प्रथमः सर्वस्य जगतो भृशम् ।	
य इमं वेत्ति तत्त्वेन साक्षात् कर्मपरो भवेत् ।। ५३.२६ ।।	
।। इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे त्रिपञ्चाशोऽध्यायः ।। ५३ ।।