रामायणम्/उत्तरकाण्डम्/सर्गः ३८
एवमास्ते महाबाहुरहन्यहनि राघवः ।	
प्रशासत्सर्वकार्याणि पौरजानपदेषु च ।। ७.३८.१ ।।	
ततः कतिपयाहःसु वैदेहं मिथिलाधिपम् ।	
राघवः प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह ।। ७.३८.२ ।।	
भवान्हि गतिरव्यग्रा भवता पालिता वयम् ।	
भवतस्तेजसोग्रेण रावणो निहतो मया ।। ७.३८.३ ।।	
इक्ष्वाकूणां च सर्वेषां मैथिलानां च सर्वशः ।	
अतुलाः प्रीतयो राजन्सम्बन्धकपुरोगमाः ।। ७.३८.४ ।।	
तद्भवान्स्वपुरं यातु रत्नान्यादाय पार्थिव ।	
भरतश्च सहायार्थं पृष्ठतस्ते ऽनुयास्यति ।। ७.३८.५ ।।	
स तथेति नृपः कृत्वा राघवं वाक्यमब्रवीत् ।	
प्रीतो ऽस्मि भवतो राजन्दर्शनेन नयेन च ।। ७.३८.६ ।।	
यान्येतानि तु रत्नानि मदर्थं सञ्चितानि वै ।	
दुहित्रे तानि वै राजन्सर्वाण्येव ददामि च ।। ७.३८.७ ।।	
एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थं जनको हृष्टमानसः ।	
प्रययौ मिथिलां श्रीमांस्तमनुज्ञाय राघवम् ।। ७.३८.८ ।।	
ततः प्रयाते जनके केकयं मातुलं प्रभुः ।	
राघवः प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह ।। ७.३८.९ ।।	
इदं राज्यमहं चैव भरतश्च सलक्ष्मणः ।	
आयत्तास्त्वं हि नो राजन्गतिश्च पुरुषर्षभ ।। ७.३८.१० ।।	
राजा हि वृद्धः सन्तापं त्वदर्थमुपयास्यति ।	
तस्माद्गमनमद्यैव रोचते तव पार्थिव ।। ७.३८.११ ।।	
लक्ष्मणेनानुयात्रेण पृष्ठतो ऽनुगमिष्यते ।	
धनमादाय विपुलं रत्नानि विविधानि च ।। ७.३८.१२ ।।	
युधाजित्तु तथेत्याह गमनं प्रति राघवम् ।	
रत्नानि च धनं चैव त्वय्येवाक्षय्यमस्त्विति ।। ७.३८.१३ ।।	
प्रदक्षिणं स राजानं कृत्वा केकयवर्धनः ।	
रामेण हि कृतः पूर्वमभिवाद्य प्रदक्षिणम् ।। ७.३८.१४ ।।	
लक्ष्मणेन सहायेन प्रयातः केकयेश्वरः ।	
हते ऽसुरे यथा वृत्रे विष्णुना सह वासवः ।। ७.३८.१५ ।।	
तं विसृज्य ततो रामो वयस्यमकुतोभयम् ।	
प्रतर्दनं काशिपतिं परिष्वज्येदमब्रवीत् ।। ७.३८.१६ ।।	
दर्शिता भवता प्रीतिर्दर्शितं सौहृदं परम् ।	
उद्योगश्च कृतो राजन्भरतेन त्वया सह ।। ७.३८.१७ ।।	
तद्भवानद्य काशेय पुरीं वाराणसीं व्रज ।	
रमणीयां त्वया गुप्तां सुप्रकाशां सुतोरणाम् ।। ७.३८.१८ ।।	
एतावदुक्त्वा चोत्थाय काकुत्स्थः परमासनात् ।	
पर्यष्वजत धर्मात्मा निरन्तरमुरोगतम् ।। ७.३८.१९ ।।	
विसर्जयामास तदा कौसल्यानन्दवर्धनः ।	
राघवेणाभ्यनुज्ञातः काशीशो ऽप्यकुतोभयः ।	
वाराणसीं ययौ तूर्णं राघवेण विसर्जितः ।। ७.३८.२० ।।	
विसृज्य तं काशिपतिं त्रिशतं पृथिवीपतीन् ।	
प्रहसन्राघवो वाक्यमुवाच मधुराक्षरम् ।। ७.३८.२१ ।।	
भवतां प्रीतिरव्यग्रा तेजसा परिरक्षिता ।	
धर्मश्च नियतो नित्यं सत्यं च भवतां सदा ।। ७.३८.२२ ।।	
युष्माकं चानुभावेन तेजसा च महात्मनाम् ।	
हतो दुरात्मा दुर्बुद्धी रावणो राक्षसाधमः ।। ७.३८.२३ ।।	
हेतुमात्रमहं तत्र भवतां तेजसा हतः ।	
रावणः सगणो युद्धे सपुत्रामात्यबान्धवः ।। ७.३८.२४ ।।	
भवन्तश्च समानीता भरतेन महात्मना ।	
श्रुत्वा जनकराजस्य काननात्तनयां हृताम् ।। ७.३८.२५ ।।	
उद्युक्तानां च सर्वेषां पार्थिवानां महात्मनाम् ।	
कालो व्यतीतः सुमहान्गमनं रोचयाम्यतः ।। ७.३८.२६ ।।	
प्रत्यूचुस्तं च राजानो हर्षेण महता वृताः ।	
दिष्ट्यां त्वं विजयी राम स्वराज्ये ऽपि प्रतिष्ठितः ।। ७.३८.२७ ।।	
दिष्ट्या प्रत्याहृता सीता दिष्ट्या शत्रुः पराजितः ।	
एष नः परमः काम एषा नः पीतिरुत्तमा ।। ७.३८.२८ ।।	
यत्त्वां विजयिनं राम पश्यामो हतशात्रवम् ।। ७.३८.२९ ।।	
एतत्त्वय्युपपन्नं च यदस्मांस्त्वं प्रशंससे ।	
प्रशंसार्ह न जानीमः प्रशंसां वक्तुमीदृशीम् ।। ७.३८.३० ।।	
आपृच्छामो गमिष्यामो हृदिस्थो नः सदा भवान् ।	
वर्तामहे महाबाहो प्रीत्यात्र महता वृताः ।	
भवेच्च ते महाराज प्रीतिरस्मासु नित्यदा ।। ७.३८.३१ ।।	
बाढमित्येव राजानो हर्षेण परमान्विताः ।	
उचुः प्राञ्जलयः सर्वे राघवं गमनोत्सुकाः ।। ७.३८.३२ ।।	
पूजिताश्चैव रामेण जग्मुर्देशान्स्वकान्स्वकान् ।। ७.३८.३३ ।।	
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे ऽष्टात्रिंशः सर्गः ।। ३८ ।।	

रामायणम्/उत्तरकाण्डम्