स्कन्दपुराणम्/खण्डः ५ (अवन्तीखण्डः)/रेवा खण्डम्/अध्यायः १२१
अध्याय १२१

मार्कण्डेय उवाच -
ततो गच्छेन्महीपाल चन्द्रहासमतः परम्  ।
यत्र सिद्धिं परां प्राप्तः सोमराजः सुरोत्तमः  ॥ १२१.१ ॥

युधिष्ठिर उवाच -
कथं सिद्धिं परां प्राप्तः सोमनाथो जगत्पतिः  ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व ममानघ  ॥ १२१.२ ॥

श्रीमार्कण्डेय उवाच -
पुरा शप्तो मुनीन्द्रेण दक्षेण किल भारत  ।
असेवनाद्धि दाराणां क्षयरोगी भविष्यसि  ॥ १२१.३ ॥
उद्वाहितानां पत्नीनां ये न कुर्वन्ति सेवनम्  ।
या निष्ठा जायते नृणां तां शृणुष्व नराधिप  ॥ १२१.४ ॥
ऋतावृतौ हि नारीणां सेवनाज्जायते सुतः  ।
सुतात्स्वर्गश्च मोक्षश्च इत्येवं श्रुतिभाषितम्  ॥ १२१.५ ॥
तत्कालोचितधर्मेण वेष्टितो रौरवे पतेत् ।
तस्यास्तद्रुधिरं पापः पिबते कालमीप्सितम्  ॥ १२१.६ ॥
ततोऽवतीर्णः कालेन यां यां योनिं प्रयास्यति  ।
तस्यां तस्यां स दुष्टात्मा दुर्भगो जायते सदा  ॥ १२१.७ ॥
नारीणां तु सदा कामोऽभ्यधिकाः परिवर्तते  ।
विशेषेण ऋतौ काले पीड्यते कामसायकैः  ॥ १२१.८ ॥
परिभूता हिता भर्त्रा ध्यायन्तेऽन्यं पतिं स्त्रियः  ।
ततः पुत्रः समुत्पन्नो ह्यटते कुलमुत्तमम्  ॥ १२१.९ ॥
स्वर्गस्थास्तेन पितरः पूर्वजास्ते पितामहाः  ।
पतन्ति जातमात्रेण कुलटस्तेन चोच्यते  ॥ १२१.१० ॥
तेन कर्मविपाकेन क्षयरोग्यभवच्छशी  ।
त्यक्त्वा लोकं सुरेन्द्राणां मर्त्यलोकमुपागतः  ॥ १२१.११ ॥
ततस्तीर्थान्यनेकानि पुण्यान्यायतनानि च  ।
भ्रमन्वै नर्मदां प्राप्तः सर्वपापप्रणाशनीम्  ॥ १२१.१२ ॥
उपवासं च दानानि व्रतानि नियमांस्तथा  ।
चचार द्वादशाब्दानि ततो मुक्तः स किल्बिषैः  ॥ १२१.१३ ॥
स्नापयित्वा महादेवं सर्वपातकनाशनम्  ।
जगाम प्रभया पूर्णः स च लोकमनुत्तमम्  ॥ १२१.१४ ॥
येनैव स्थापितो देवः पूज्यते वर्षसंख्यया  ।
तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके स पूज्यते  ॥ १२१.१५ ॥
तेन देवान्विधानोक्तान्स्थापयन्ति नरा भुवि  ।
अक्षयं चाव्ययं यस्मात्कालं भुञ्जन्ति मानवाः  ॥ १२१.१६ ॥
सोमतीर्थे नरः स्नात्वा पूजयेद्देवमीश्वरम्  ।
स भ्राजते नरो लोके सोमवत्प्रियदर्शनः  ॥ १२१.१७ ॥
चन्द्रहासे तु यो गत्वा ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः  ।
स्नानं समाचरेद्भक्त्या मुच्यते सर्वकिल्बिषैः  ॥ १२१.१८ ॥
तत्र स्नानं च दानं च चन्द्रहासे शुभाशुभम्  ।
कृतं नृपवरश्रेष्ठ सर्वं भवति चाक्षयम्  ॥ १२१.१९ ॥
ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम्  ।
चन्द्रहासे तु ये स्नात्वा पश्यन्ति ग्रहणं नराः  ॥ १२१.२० ॥
वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुराकृतम्  ।
स्नानमात्रेण राजेन्द्र तत्र तीर्थे प्रणश्यति  ॥ १२१.२१ ॥
बहवस्तं न जानन्ति महामोहसमन्विताः  ।
देहस्थमिव सर्वेषां परमानन्दरूपिणम्  ॥ १२१.२२ ॥
पश्चिमे सागरे गत्वा सोमतीर्थे तु यत्फलम्  ।
तत्समग्रमवाप्नोति चन्द्रहासे न संशयः  ॥ १२१.२३ ॥
संक्रान्तौ च व्यतीपाते अयने विषुवे तथा  ।
चन्द्रहासे नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते  ॥ १२१.२४ ॥
ते मूढास्ते दुराचारास्तेषां जन्म निरर्थकम्  ।
चन्द्रहासं न जानन्ति ये रेवायां व्यवस्थितम्  ॥ १२१.२५ ॥
चन्द्रहासे तु यः कश्चित्संन्यासं कुरुते द्विजः  ।
अनिवर्तिका गतिस्तस्य सोमलोकान्न संशयः  ॥ १२१.२६ ॥

॥ इति  श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे सोमतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामैकविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥