भृगुसंहिता/तृतीयोऽध्यायः
अथ तृतीयोऽध्यायः	
विमानभेदाः	
अथविन्यासरूपाणि प्रवक्षन्तेयथाक्रमं  ।	
श्रीवत्संप्रथमंप्रोक्तं नन्द्यावर्तन्द्वितीयकं  ।। ३.१  ।।	
तृतीयंस्वस्तिकंविन्द्याच्चतुर्थंभद्रकंस्मृतं  ।	
दण्डकंपञ्चमन्त्वाहुर्वेदिकंषष्ठमुच्यते   ।। ३.२  ।।	
कुंभकंसप्तमंविन्द्या दष्टमंपद्मकन्तथा   ।	
नवमंस्याद्रथपदं दशमन्तुप्रकीर्णकं  ।। ३.३  ।।	
एतेषामाकृतिंवक्ष्ये यथावदनुपूर्वशः   ।	
न्यत्रदण्डकात्सर्वं बहिर्वीधीसमन्वितं  ।। ३.४  ।।	
तस्यचास्तगन्तैश्चिह्नैश्श्रीवत्साद्यंविधीयते   ।	
एकप्राचीनवीधीक मुदीचीनान्यवीथिकं  ।। ३.५  ।।	
श्रीवत्समितिविज्ञेयं सर्वविद्यासमंमतं  ।	
मध्येकोणं चतुर्द्वारं प्रागीशादिप्रदक्षिणं  ।। ३.६  ।।	
तन्निगन्तोजवीथीकं नन्द्यावर्तमितिस्मृतं  ।	
स्वस्तिकन्त्वोजवीथ्यन्तं भद्रंमध्यप्रतोलिकं  ।। ३.७  ।।	
एकप्राचीनकन्दण्डं चतुरश्रन्तुवेदिकं  ।	
वृत्तङ्कुंभकमुद्दिष्टं पद्मकंस्याद्द्विवेदिकं  ।। ३.८  ।।	
ब्रह्मकोशाष्टकद्वारवीथीरथपदाकृतिः   ।	
प्रागुदक्प्रवणञ्चैव प्रकीर्णकमुदाहृतं  ।। ३.९  ।।	
द्विद्वारंवाचतुद्वान्रं मनस्तोयुक्तितोभवेथ् ।	
अयुक्तद्वारदेवस्य भजनंनाभिधीयते   ।। ३.१०  ।।	
दण्डकस्तेनमानेन योनिग्रहणमुच्यते   ।	
शरीरमङ्गंप्रत्यङ्गं ज्ञात्वायोनिंप्रकल्पयेथ् ।। ३.११  ।।	
ग्रामंशरीरमङ्गंस्स्याद्देवद्विजपरिग्रहं  ।	
प्रत्यङ्गमङ्गंसंवृत्तं विमानभवनादिकं  ।। ३.१२  ।।	
दण्डेनपूर्वयोर्वादं हस्तेनान्यत्रधीयते   ।	
दण्डेविस्तारमायाम मेकैकङ्गुणयेत्त्रिभिः   ।। ३.१३  ।।	
एकैकंषष्टिभिहिन्त्वा शिष्टंयोनिंसमादिशेथ् ।	
हस्तेनद्वयसंसर्गे त्रिगुणंवसुभिहन्रेथ् ।। ३.१४  ।।	
शेषंयोनिंविजानियाद्ध्वजधूमादिकङ्क्रमाथ् ।	
सर्वत्रकल्पयेद्योनिं तयोर्वर्गफलेनवा   ।। ३.१५  ।।	
योनेर्महादिशाश्रेष्ठा दिविसप्तत्रिगहिन्ता   ।	
प्रवीणञ्चतुरश्रंस्याच्चेषाणामायतंविदुः   ।। ३.१६  ।।	
अष्टषट्चतुरंशास्स्यु रितरेषांयथाक्रमं  ।	
एवमायामयोगस्तु प्रत्यङ्गस्यैवकल्पयेथ् ।। ३.१७  ।।	
अङ्गेद्विगुणमायामं पादन्यूनमधाधिकं  ।	
अर्धंनवाहयेन्न्यून मधिकन्तुविधीयते   ।। ३.१८  ।।	
आत्मावास्तुशरीरस्य विस्तारादधिकंविदुः   ।	
पादायामशिखावापि द्विगुणंवाविशेषतः   ।। ३.१९  ।।	
समंवासर्वतःकुर्याच्चरीरन्दण्डकादृते   ।	
वर्धयेदधिकायामं दण्डषोडशकेनवा   ।। ३.२०  ।।	
दण्डे अष्टगुणङ्कुर्या दायामंयुक्तितोऽथवा   ।	
अङ्गमागमविस्तारो दण्डभेदोऽपियोज्यते   ।। ३.२१  ।।	
अन्यत्रदण्डनेछिन्द्याच्चरेषुतुविशेषतः   ।	
पातंविस्तारसूत्रेषु विदुस्सूत्रद्वयेऽपिवा   ।। ३.२२  ।।	
कण्ठसूत्रद्वयेवापि प्रत्यङ्गेनैव कारयेथ् ।	
विधिभेदन्तुकर्तव्यं ब्रह्मभागेविशेषतः   ।। ३.२३  ।।	
एवङ्क्रमेण शास्त्रज्ञश्शरीरं संप्रकल्पयेथ् ।। ३.२४  ।।	
विष्णुस्थापनम्	
सहस्रभूसुरादूर्ध्वे ब्रह्मांशेवायुदेशके   ।	
पञ्चमूर्तिविधानेन स्थापयित्वा जनार्धनं  ।। ३.२५  ।।	
वैखानसै महाभागैर्वैदिकार्चनतत्परैः   ।	
वेदान्तवेदिभिर्विप्रैरञ्चयेत्पुरुषोत्तमं  ।। ३.२६  ।।	
शङ्करादि स्थापनं ईशान ईश्वरञ्चैव सोमेशानावथापिवा   ।	
पश्चिमेकेशवस्थान मैशान्यांशङ्करालयं  ।। ३.२७  ।।	
अनुकल्पंविकल्पञ्च कल्पञ्चैवत्रिधाभवेथ् ।	
भूपरीक्षादियत्कर्म अनुकल्पमितिस्मृतं  ।। ३.२८  ।।	
देवादीनांमुनीनाञ्च कल्पयेत्तुविकल्पकं  ।	
गभेन्मृदालयेयत्र प्रतिष्ठायान्तुकल्पकं  ।। ३.२९  ।।	
एवन्देशंविनिश्चित्य मूलस्थानञ्चनिर्दिशेथ् ।	
निर्मितेऽत्रविमानस्यचो त्सेधार्थंसमन्तुवा   ।। ३.३०  ।।	
जलास्तंवाशिलान्तं वाखानयेदुचितंसुधीः   ।	
विस्तारायामसीमान्ताद्बाह्येखात्वादृढायच   ।। ३.३१  ।।	
एकहस्तन्द्विहस्तंवा त्रिहस्तंवाधिकङ्क्रमाथ् ।	
वालुकैर्विश्वतःपूर्य दृढीकरणमादिशेथ् ।। ३.३२  ।।	
बालालयन्तुशक्तानामशक्तानांविनाभवेथ् ।	
ध्रुवार्चायाःप्रतिष्ठाचे द्बालागारंनकल्पयेथ् ।। ३.३३  ।।	
	
इति श्रीवैखानसे भगवच्छास्त्रे भृगुप्रोक्तायां संहितायां प्रकीर्णाधिकारे तृतीयोऽध्यायः