समयमातृका/प्रथमः समयः
प्रथमः समयः	चिन्तापरिप्रश्नः	
अनङ्गवातलास्त्रेण जिता येन जगत्त्रयी ।	
विचित्रशक्तये तस्मै नमः कुसुमधन्वने ॥१॥	
यस्या दुर्धरघोरवक्त्रकुहरे विश्वक्षये लक्ष्यते	
क्षुब्धाब्धाविव लोलबालशफरी कुत्रापि लोकत्रयी ।	
तामज्ञातविशालकालकलनां तैस्तैः पुराणैरपि	
प्रौढां देहिसमूहमोहनमयीं कालीं करालां नुमः ॥२॥	
क्षेमेन्द्रेण रहस्यार्थमन्त्रतन्त्रोपयोगिनी ।	
क्रियते वाररामाणामियं समयमातृका ॥३॥	
अस्ति स्वस्तिमतां विलासवसतिः सम्भोगभङ्गीभुवः	
केलिप्राङ्गणमङ्गनाकुलगुरोर्देवस्य शृङ्गारिणः ।	
कश्मीरेषु पुरं परं प्रवरतालब्धाभिधाविश्रुतं 	
सौभाग्याभरणं महीवरतनोः सङ्केतसद्म श्रियः ॥४॥	
यत्र त्रिनेत्रनेत्राग्नित्रस्तस्त्यक्त्वा जगत्त्रयीम् ।	
पौरस्त्रीत्रिवलीकूले वसत्यसमसायकः ॥५॥	
तत्राभूदभिभूतेन्दुद्युतिः कन्दर्पदर्पभूः ।	
कान्ता कलावती नाम वेश्या वश्याञ्जनं दृशोः ॥६॥	
कुचयोः कठिनत्वेन कुटिलत्वेन या भ्रुवोः ।	
नेत्रयोः श्यमलत्वेन वेश्यावृत्तमदर्शयत॥७॥	
सा हर्म्यशिखरारूढा कदाचिद्गणिकागुरुम् ।	
कामिनां नर्मसुहृदं ददर्श पथि नापितम् ॥८॥	
श्मश्रूराशीचितमुखं काचकाचरलोचनम्  ।	
पीवरं तीरमण्डूकैर्मार्जारमिव शारदम् ॥९॥	
विटानां केलिपटहं तप्तताम्रघटोपमम् ।	
दधानं रोममालान्तं स्थूलखल्वाट कर्परम्  ॥१०॥	
ताम्बूलष्ठीवनत्रासादुपरि क्षिप्तचक्षुषम् ।	
आनिनाय तमाहूय सा नेत्राञ्चलसंज्ञया ॥११॥	
स सम्भ्येत्य तां दृष्ट्वा चिन्तानिश्चललोचनाम् ।	
पप्रच्छ विस्मितः कृत्वा नर्मप्रणयसंवृतिम् ॥१२॥	
ध्यानालम्बनमाननं करतले व्यालम्बमानालकं	
लुप्तव्यञ्जनमञ्जनं नयनयोर्निःश्वासतान्तोऽधरः ।	
मौनक्लीबनिलीनकेलिविहगं निद्रायमाणं गृहे	
वेषः प्रोषितयोषितां समुचितः कस्मादकस्मात्तव ॥१३॥	
किं मेखला मदनवन्दिवधूर्नितम्बे	
सुश्रोणि नैव बत गायति मङ्गलानि ।	
अङ्गं कृशाङ्गि किमनङ्गयशःप्रभेण	
कर्पूरचन्दनरसेन न लिप्तमेतत॥१४॥	
प्राप्तं पुरः प्रचुरलाभमसंस्पृशन्ती	
भाविप्रभूतविभवाय कृताभियोगा ।	
किं केनचित्सुचिरसेवननिष्फलेन	
मिथ्योपचारवचनेन न वञ्चितासि ॥१५॥	
लोभाद्गृहीतमविभाव्य भयं भवत्या	
दर्पात्प्रदर्शितमशङ्कितया सखीभिः ।	
दत्तं तवाप्रतिममाभरणं नृपार्हं	
चौरेण किं प्रलपितं  नगराधिपाग्रे ॥१६॥	
दानोद्यतेन धनिकेन विशेषसङ्गात्	
सक्तोऽयमित्यथ शनैरवसायितेन ।	
लब्धान्तरस्वजनमित्रविरोधितेन	
किं त्वन्निकारकुपितेन कृतो विवाहः ॥१७॥	
दत्त्वा सकृत्तनुविभूषणमंशुकं वा	
यद्वानुबन्धविरलीकृतकामुकेन ।	
यक्षेण सर्वजनतासुखभूः प्रपेव	
तीक्ष्णेन भीरु किमु केनचिदावृतासि ॥१८॥	
वित्तप्रदानविफलेन पलायमाना	
कौटिल्यचारुचटुला शफरीव तोये ।	
गूढं वशीकरणचूर्णमुचा कचेषु	
किं केनचिन्न कुहकेन वशीकृतासि ॥१९॥	
निष्कासितुं हृदयस्ञ्चिततीव्रवैरे	
सन्दर्शितप्रकटकूटधनोपचारे ।	
लोभात्त्वयानपचयैः पुनरावृतेव	
प्राप्तः किमु प्रसभयमर्थवशादनर्थः ॥२०॥	
कैर्नित्यसम्भवनिजं वणिजं त्यजन्त्या	
यान्त्या तृणज्वलनदीप्तिनियोगलक्ष्मीम् ।	
नष्टे सुवस्त्रविभवे विरते पुराणे	
जातस्तव स्तवकितोभयलाभभङ्गः ॥२१॥	
सिद्धः प्रयत्नविभवैः परितोषितस्य	
दातुं समुद्यतमतिः स्वयमर्थशास्त्रम् ।	
नीतस्तव प्रचुरमत्सरयान्यया किं	
गेहान्निधिर्बहुधनः स्वसखीमुखेन ॥२२॥	
किं वावसादपदवीमतिवाह्य कष्टां	
लब्धाविकारविभवेन विवर्जितासि ।	
किं मूर्छितासि विरतासि सुखोज्झितासि	
ध्यानावधानवधिरासि निमीलितासि ॥२३॥	
अप्युद्दामव्यसनसरणेः सङ्गमे कामुकानां	
भद्रं भद्रे भुवनजयिनस्त्वत्कलाकौशलस्य ।	
अप्युत्साहप्रचुरसुहृदः कामकेलीनिवासाः	
प्रौढोत्साहास्तव सुवदने स्वस्तिमन्तो विलासाः ॥२४॥	
इत्यादि तेन हितसंनिहितेन पृष्टा	
स्पृष्टा भृशं विभवभङ्गभयोद्भवेन ।	
सा तं जगाद सुखदुःखसहायभूतं	
चिन्ताविशेषविवशा बहुशः श्वसन्ती ॥२५॥	
शृणु कङ्क ममानन्तां चिन्तां सन्तापकारिणीम् ।	
ययाहमवसीदामि ग्रीष्मग्लानेव मञ्जरी ॥२६॥	
सा सखे करभग्रीवा मातुर्माता स्थिरस्थितिः ।	
व्याली गृहनिधानस्य हता वद्याधमेन मे ॥२७॥	
योऽसाववद्यविद्याविद्वैद्यः सद्यः क्षयोद्यतः ।	
दर्पादातुरवित्तेन वृद्धोऽपि तरुणायते ॥२८॥	
तेन रोगधराख्येन दत्ता रसवती  मम ।	
त्रिभागशेषतां नीता लौल्यलोभोद्भवात्तया ॥२९॥	
प्रपञ्चवञ्चनावैरात्सा तेनातुरतां गता ।	
काञ्चन्या  पञ्चतां नीता पश्यन्ती काञ्चनं जगत॥३०॥	
हिरण्यवर्णां वसुधां तस्मिन्नन्तक्षणेऽपि सा ।	
दृष्ट्वा मामब्रवीद्वत्से गृह्यतां गृह्यतामिति ॥३१॥	
ततस्तस्यामतीतायां गृहं मे शून्यतां गतम् ।	
पराभवास्पदीभूतं कामुकैः स्वेच्छया वृतम् ॥३२॥	
रिक्तः शक्तो न निर्याति नाप्नोत्यवसरं धनी ।	
शून्यशालेव पथिकैर्निरुद्धा कामुकैरहम् ॥३३॥	
तस्माद्विदेशं गच्छामि नेच्छाम्युच्छृङ्खलां स्थितिम् ।	
कथं रक्तविरक्तानां तुल्यां स्वायत्ततां सहे ॥३४॥	
इत्युद्बाष्पसदृशस्तस्याः प्रलापं वृद्धनापितः ।	
आकर्ण्य तां समाश्वास्य सोच्छ्वासं प्रत्यभाषत ॥३५॥	
भवत्या वित्तलोभेन निर्विचारतया परम् ।	
भिषग्दुष्टभुजङ्गोऽसौ स्वयमेव प्रवेशितः ॥३६ ॥	
जनन्यो हि हतास्तेन वेश्यानां पथ्ययुक्तिभिः ।	
किं कुट्टनीकृतान्तोऽसौ वैद्यो न विदितस्तव ॥३७॥	
स रोगिमृगवर्गाणां मृगयानिर्गतः पथि ।	
इत्यादिभिः स्तुतिपदैर्विटचेटैः प्रणम्यते ॥३८॥	
यमाय धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च ।	
वैवस्वताय कालाय सर्वप्राणहराय च ॥३९॥	
अधुना दुःखमुत्सृज्य मनःस्थित्यै विधीयताम् ।	
कृत्रिमः क्रियतां गेहे रक्षायै जननीजनः ॥४०॥	
व्याघ्रीव कुट्टनी यत्र रक्तपानामिषैषिणी ।	
नास्ते तत्र प्रगल्भन्ते जम्बुका इव कामुकाः ॥४१॥	
यत्र तत्र निमग्नानां वेश्यानां जननीं विना ।	
सन्ध्ययोर्दिवसस्यापि मुहूर्तार्धस्य न क्षणः ॥४२॥	
न भवत्येव धूर्तस्य वेश्यावेश्मन्यमातृके ।	
चुल्लीसुप्तस्य हेमन्ते मार्जारस्येव निर्गमः ॥४३॥	
प्रविष्टा कुट्टनीहीनगृहं क्षीणपटा विटाः ।	
गाथाः पठन्ति गायन्ति व्ययद्रविणमर्थिताः ॥४४॥	
अकण्टका पुष्पमही वेशयोषिदमातृका ।	
मन्त्रिहीना च राज्यश्रीर्भुज्यते विटचेटकैः ॥४५॥	
अयं पीनस्तनाभोगसौभाग्यविभवोचितः ।	
द्रविणोपार्जनस्यैव कालः कुवलयेक्षणे ॥४६॥	
खला इवातिचपलाः कृतालिङ्गनसङ्गमाः ।	
न गताः पुनरायान्ति बाले यौवनवासराः ॥४७॥	
प्रथम...	
...नां पुष्पवतीनां लतानां च ॥४८॥	
तस्मान्मानिनि कापि हेमकुसुमारामोच्चयाय त्वया 	
माता तावदनेककूटकुटिला काचित्समन्विष्यताम् ।	
एताः सुभ्रु भवन्ति यौवनभरारम्भे विजृम्भाभुवो	
वेश्यानां हि नियोगिनामिव शरत्काले घनाः सम्पदः ॥४९॥	
अस्त्येव सा बहुतराङ्कवती तुलेव	
कालस्य सर्वजनपण्यपरिग्रहेषु ।	
क्षिप्रप्रकृष्टपलकल्पनया ययासौ	
भागी कृतः परिमितत्वमुपैति मेरुः ॥५०॥	
यासौ रामा मलयजलतागाढसंरोधलीला	
निर्यन्त्राणां नियमजननी भोगिनां मन्त्रमुद्रा ।	
विश्वं यस्याः फलकलनया लक्ष्यतामेति पाणौ	
तस्या जन्मक्रमपरिगतं श्रूयतां वृत्तमेतत॥५१॥	
तद्वृत्तमात्रश्रवणेन कोऽपि 	
संजायते बुद्धिविशेषलाभः ।	
तयोपदेशे स्वयमेव दत्ते	
भवत्यसौ हस्तगता त्रिलोकी ॥५२॥	
इति श्रीव्यासदासापराख्यक्षेमेन्द्रनिर्मितायां समयमातृकायां 	
चिन्तापरिप्रश्नो नाम प्रथमः समयः 	॥१॥