सूर्यसिद्धान्तः/अध्यायः ११
एकायनगतौ स्यातां सूर्यचन्द्रमसौ यदा ।	
तद्युतौ मण्डले क्रान्त्योस्तुल्यत्वे वैधृताभिधः ।।	११.०१ ।। 
विपरीतायनगतौ चन्द्रार्कौ क्रान्तिलिप्तिका ।	
समास्तदा व्यतीपातो भगणार्धे तयोर्युतौ ।।	११.०२ ।। 
तुल्यांशुजालसम्पर्कात्तयोस्तु प्रवहाहतः ।	
तद्दृक्क्रोधभवो वह्निर्लोकाभावाय जायते ।।	११.०३ ।। 
विनाशयति पातो +अस्मिन्लोकानां असकृद्यतः ।	
व्यतीपातः प्रसिद्धो +अयं सञ्ज्ञाभेदेन वैधृतः ।।	११.०४ ।। 
स कृष्णो दारुणवपुर्लोहिताक्षो महोदरः ।	
सर्वानिष्टकरो रौद्रो भूयो भूयः प्रजायते ।।	११.०५ ।। 
भास्करेन्द्वोर्भचक्रान्तश्चक्रार्धावधिसंस्थयोः ।	
दृक्तुल्यसाधितांशादियुक्तयोः स्वावपक्रमौ ।।	११.०६ ।। 
अथौजपदगस्येन्दोः क्रान्तिर्विक्षेपसंस्कृता ।	
यदि स्यादधिका भानोः क्रान्तेः पातो गतस्तदा ।।	११.०७ ।। 
ऊना चेत्स्यात्तदा भावी वामं युग्मपदस्य च ।	
पदान्यत्वं विधोः क्रान्तिविक्षेपाच्चेद्विशुध्यति ।।	११.०८ ।। 
क्रान्त्योर्ज्ये त्रिज्ययाभ्यस्ते परक्रान्तिज्ययोद्धृते ।	
तच्चापान्तरं अर्धं वा योज्यं भाविनि शीतगौ ।।	११.०९ ।। 
शोध्यं चन्द्राद्गते पाते तत्सूर्यगतिताडितम् ।	
चन्द्रभुक्त्या हृतं भानौ लिप्तादि शशिवत्फलम् ।।	११.१० ।। 
तद्वच्छशाङ्कपातस्य फलं देयं विपर्ययात् ।	
कर्मैतदसकृत्तावद्यावद्क्रान्ती समे तयोः ।।	११.११ ।। 
क्रान्त्योः समत्वे पातो +अथ प्रक्षिप्तांशोनिते विधौ ।	
हीने +अर्धरात्रिकाद्यातो भावी तात्कालिके +अधिके ।।	११.१२ ।। 
स्थिरीकृतार्धरात्रेन्द्वोर्द्वयोर्विवरलिप्तिकाः ।	
षष्टिघ्न्यश्चन्द्रभुक्त्याप्ताः पातकालस्य नाडिकाः ।।	११.१३ ।। 
रवीन्दुमानयोगार्धं षष्ट्या सङ्गुण्य भाजयेत् ।	
तयोर्भुक्त्यन्तरेणाप्तं स्थित्यर्धं नाडिकादि तत् ।।	११.१४ ।। 
पातकालः स्फुटो मध्यः सो +अपि स्थित्यर्धवर्जितः ।	
तस्य सम्भवकालः स्यात्तत्संयुक्तो +अन्त्यसांज्ञितः ।।	११.१५ ।। 
आद्यन्तकालयोर्मध्यः कालो ज्ञेयो +अतिदारुणः ।	
प्रज्वलज्ज्वलनाकारः सर्वकर्मसु गर्हितः ।।	११.१६ ।। 
एकायनगतं यावदर्केन्द्वोर्मण्डलान्तरम् ।	
सम्भवस्तावदेवास्य सर्वकर्मविनाशकृत् ।।	११.१७ ।। 
स्नानदानजपश्राद्धव्रतहोमादिकर्मभिः ।	
प्राप्यत सुमहच्छ्रेयस्तत्कालज्ञानतस्तथा ।।	११.१८ ।। 
रवीन्द्वोस्तुल्यता क्रान्त्योर्विषुवत्सन्निधौ यदा ।	
द्विर्भवेद्धि तदा पातः स्यादभावो विपर्ययात् ।।	११.१९ ।। 
शसाङ्कार्कयुतेर्लिप्ता भभोगेन विभाजिताः ।	
लब्धं सप्तदशान्तो +अन्यो व्यतीपातस्तृतीयकः ।।	११.२० ।। 
सार्पेन्द्रपौष्ण्यधिष्ण्यानां अन्त्याः पादा भसन्धयः ।	
तदग्रभेष्वाद्यपादो गण्डान्तं नाम कीर्त्यते ।।	११.२१ ।। 
व्यतीपातत्रयं घोरं गण्डान्तत्रितयं तथा ।	
एतद्भसन्धित्रितयं सर्वकर्मसु वर्जयेत् ।।	११.२२ ।। 
इत्येतत्परमं पुण्यं ज्योतिषां चरितं हितम् ।	
र्हस्यं महदाख्यातं किं अन्यच्छ्रोतुं इच्छसि ।।	११.२३ ।।