बृहत्संहिता/अध्यायः ३२
३२ भूकम्पलक्षणाध्यायः ।।
 क्षितिकम्पं आहुरेके बृहदन्तर्जलनिवासिसत्त्वकृतम् ।	
 भूभारखिन्नदिग्गजविश्रामसमुद्भवं चान्ये ।।	३२.०१ ।। 
 अनिलो +अनिलेन निहतः क्षितौ पतन्सस्वनं करोत्य्*अन्ये[क्.एके] ।	
 के चित्त्वदृष्टकारितं इदं अन्ये प्राहुराचार्याः ।।	३२.०२ ।। 
 गिरिभिः पुरा सपक्षैर्वसुधा प्रपतद्भिरुत्पद्भिश्च ।	
 आकम्पिता पितामहं आहामरसदसि सव्रीडम् ।।	३२.०३ ।। 
 भगवन्नाम ममएतत्त्वया कृतं यदचलैति तन्न तथा ।	
 क्रियते +अचलैश्चलद्भिः शक्ताहं नास्य खेदस्य ।।	३२.०४ ।। 
 तस्याः *सगद्गदगिरं[क्.सगड्गदगिरं] किं चित्स्फुरिताधरं विनतं ईषत् ।	
 साश्रुविलोचनं आननं आलोक्य पितामहः प्राह ।।	३२.०५ ।। 
 मन्युं हरैन्द्र धात्र्याः क्षिप कुलिशं शैलपक्षभङ्गाय ।	
 शक्रः कृतं इत्युक्त्वा मा भैरिति वसुमतीं आह ।।	३२.०६ ।। 
 किन्त्वनिलदहनसुरपतिवरुणाः सदसत्फलावबोधार्थम् ।	
 प्राग्द्वित्रिचतुर्भागेषु दिननिशोः कम्पयिष्यन्ति ।।	३२.०७ ।। 
 चत्वार्यार्यम्णाद्यान्यादित्यं मृगशिरो +अश्वयुक्चैति ।	
 मण्डलं एतद्वायव्यं अस्य रूपाणि सप्ताहात् ।।	३२.०८ ।। 
 धूमऽकुलीकृतऽशे नभसि नभस्वान्रजः क्षिपन्भौमम् ।	
 विरुजन्द्रुमांश्च विचरति रविरपटुकरावभासी च ।।	३२.०९ ।। 
 वायव्ये भूकम्पे सस्याम्बुवनाउषधीक्षयो +अभिहितः ।	
 श्वयथुश्वासौन्मादज्वरकास*भवो[क्.भवा] वणिक्पीडा ।।	३२.१० ।। 
 रूपऽयुधभृद्वैद्यास्त्रीकविगान्धर्वपण्यशिल्पिजनाः ।	
 पीड्यन्ते सौराष्ट्रककुरुमघधदशार्णमत्स्याश्च ।।	३२.११ ।। 
 पुष्यऽग्नेयविशाखाभरणीपित्र्याजभाग्यसंज्ञानि ।	
 वर्गो हौतभुजो +अयं करोति रूपाण्यथएतानि ।।	३२.१२ ।। 
 ताराउल्कापातऽवृतं आदीप्तं इवाम्बरं सदिग्दाहम् ।	
 विचरति मरुत्सहायः सप्तार्चिः सप्तदिवसान्तः ।।	३२.१३ ।। 
 आग्नेये +अम्बुदनाशः सलिलाशयसंक्षयो नृपतिवैरम् ।	
 दद्रूविचर्चिकाज्वरविसर्पिकाः पाण्डुरोगश्च ।।	३२.१४ ।। 
 दीप्तौजसः प्रचण्डाः पीड्यन्ते चाश्मकाङ्गबाह्लीकाः ।	
 तङ्गणकलिङ्गवङ्ग*द्रविडाः[ऊ.द्रविणाः] *शबरा अनेकविधाः[क्.शबराश्च नैकविधाः] ।।	३२.१५ ।। 
 अभिजित्श्रवणधनिष्ठाप्राजापत्याइन्द्रवैश्वमैत्राणि ।	
 सुरपतिमण्डलं एतद्भवन्ति *चाप्यस्य रूपाणि[क्.च अस्य स्वरूपाणि] ।।	३२.१६ ।। 
 चलिताचलवर्ष्माणो गम्भीरविराविणस्*तडिद्वन्तः[क्.तडित्वन्तः] ।	
 गवलालिकुलाहिनिभा विसृजन्ति पयः पयोवाहाः ।।	३२.१७ ।। 
 ऐन्द्रं *स्तुत[क्.श्रुति]कुलजातिख्यातावनिपालगणपविध्वंसि ।	
 अतिसारगलग्रहवदनरोगकृच्छर्दिकोपाय ।।	३२.१८ ।। 
 काशियुगन्धरपौरवकिरातकीराभिसारहलमद्राः ।	
 अर्बुद*सुराष्ट्र[क्.सुवास्तु]मालवपीडाकरं इष्टवृष्टिकरम् ।।	३२.१९ ।। 
 पौष्णऽप्यऽर्द्राआश्लेषामूलाहिर्बुध्न्यवरुणदेवानि ।	
 मण्डलं एतद्वारुणं अस्यापि भवन्ति रूपाणि ।।	३२.२० ।। 
 नीलोत्पलालिभिन्नाञ्जनत्विषो मधुरराविणो बहुलाः ।	
 तडिदुद्भासितदेहा *धाराअङ्कुर[क्.धाराङ्कुश]वर्षिणो जलदाः ।।	३२.२१ ।। 
 वारुणं अर्णवसरिदाश्रितघ्नं अतिवृष्टिदं विगतवैरम् ।	
 गोनर्दचेदिकुकुरान्किरातवैदेहकान्हन्ति ।।	३२.२२ ।। 
 षड्भिर्मासैः कम्पो द्वाभ्यां पाकं च याति निर्घातः ।	
 अन्यानप्युत्पातान्जगुरन्ये मण्डलैरेतैः ।।	३२.२३ ।। 
 उल्का हरिश्चन्द्रपुरं रजश्च निर्घातभूकम्पककुप्प्रदाहाः ।	
 वातो +अतिचण्डो ग्रहणं रवीन्द्वोर्नक्षत्रतारागणवैकृतानि ।।	३२.२४ ।। 
 व्यभ्रे वृष्टिर्वैकृतं वातवृष्टिर्धूमो +अनग्नेर्विस्फुलिङ्गार्चिषो वा ।	
 वन्यं सत्त्वं ग्राममध्ये विशेद्वा रात्रावैन्द्रं कार्मुकं दृश्यते वा ।।	३२.२५ ।। 
 सन्ध्याविकाराः परिवेषखण्डा नद्यः प्रतीपा दिवि तूर्यनादाः ।	
 अन्यच्च यत्स्यात्प्रकृतेः प्रतीपं तन्मण्डलैरेव फलं निगाद्यम् ।।]	३२.२६ ।। 
 हन्त्यैन्द्रो वायव्यं वायुश्चाप्यैन्द्रं एवं अन्योन्यम् ।	
 वारुणहौतभुजावपि वेलानक्षत्रजाः कम्पाः ।।	३२.२४ ।। 
 प्रथितनरेश्वरमरणव्यसनान्याग्नेयवायुमण्डलयोः ।	
 क्षुद्भयमरकावृष्टिभिरुपताप्यन्ते जनाश्च अपि ।।	३२.२५ ।। 
 वारुणपौरन्दरयोः सुभिक्षशिववृष्टिहार्दयो लोके ।	
 गावो +अतिभूरिपयसो निवृत्तवैराश्च भूपालाः ।।	३२.२६ ।। 
 पक्षैश्चतुर्भिरनिलस्त्रिभिरग्निर्देवराट्च सप्ताहात् ।	
 सद्यः फलति च वरुणो येषु न कालो +अद्भुतेषुउक्तः ।।	३२.२७ ।। 
 चलयति पवनः शतद्वयं शतं अनलो दशयोजनान्वितम् ।	
 सलिलपतिरशीतिसंयुतं कुलिशधरो +अभ्यधिकं च *षष्टितः[क्.षष्टिकम्] ।।	३२.२८ ।। 
 त्रिचत्रुथसप्तमदिने मासे पक्षे तथा त्रिपक्षे चे ।	
 यदि भवति भूमिकम्पः प्रधाननृपनाशनो भवति ।।	३२.२९ ।।