गरुडपुराणम्/प्रेतकाण्डः (धर्मकाण्डः)/अध्यायः २८
श्रीगरुडमहापुराणम् २८
गरुड उवाच  ।
सर्वेपामनुकम्पार्थं ब्रूहि मे मधुसूदन  ।
प्रेतत्वान्मुच्यते येन दानेन सुकृतेन वा  ॥ २,२८.१ ॥
शृकृष्ण उवाच  ।
शृणु दानं प्रवक्ष्यामि सर्वाशु भविनाशनम्  ।
सन्तप्तहाटकमयं घटकं विधाय ब्रह्मेशकेशवयुतं सह लोकपालैः  ।
क्षीराज्यपूर्णविविरं प्रणिपत्य भक्त्या विप्राय देहि तव दानशतैः किमन्यैः  ॥ २,२८.२ ॥
गरुड उवाच  ।
किमेत्कथितं देव विस्तरेण वदस्व मे  ।
आमुष्मिकीं क्रीयां देव उत्क्रान्तिसमयादनु  ॥ २,२८.३ ॥
संसारे साधु मे नाथ ब्रूहि कृत्यं जनार्दन  ।
यथा कार्या नरैः सम्यक्क्रिया चैवौर्ध्वदैहिकी  ॥ २,२८.४ ॥
कथं प्रेता महाकाया रौद्ररूपा भयानकाः  ।
कम्भवन्ति सुरश्रेष्ठ कर्मभिः कैः शुभाशुभैः  ॥ २,२८.५ ॥
पिशाचाः सम्भवन्तीह कस्येदं कर्मणः फलम्  ।
तन्मे कथय देवेश अहमिच्छामि वेदितुम्  ॥ २,२८.६ ॥
भूम्यां प्रक्षिप्यते कस्मात्पञ्चरत्नं कुतो मुखे  ।
अधस्ताच्च तिला दर्भाः पादौ याम्यां व्यवस्थिताः  ॥ २,२८.७ ॥
किमर्थं मण्डलं भूमौ गोमयेनोपलिप्यते  ।
किमर्थं स्मर्यते विष्णुः विष्णुसूक्तञ्च पठ्यते  ॥ २,२८.८ ॥
किमर्थं पुत्रपुत्राश्च तस्य तिष्ठन्ति चाग्रतः  ।
किमर्थं दीपदानञ्च किमर्थं विष्णुपूजनम्  ॥ २,२८.९ ॥
किमर्थमातुरो दानं ददाति द्विजपुङ्गवे  ।
बन्धून्मित्राण्यमित्रांश्च क्षमापयति तत्कथम्  ॥ २,२८.१० ॥
तिला लोहं हिरण्यं च कार्पासं लवणं तथा  ।
सप्तधान्यं क्षितिर्गावो दीयते केन हे तुना  ॥ २,२८.११ ॥
कथं च म्रियते जन्तुर्मृतस्य च कुतो गतिः  ।
अतिवाहशरीरं च कथं विश्रमते तदा  ॥ २,२८.१२ ॥
शंव स्कन्धे वहेत्पुत्रो वह्निदाता च पौत्रकः  ।
किमर्थं देव देवेश आज्येनाभ्यञ्जनं कुतः  ॥ २,२८.१३ ॥
यमसूक्तं किमर्थं च उदीचीं दिशमाहरेत् ।
पानीयमेकवस्त्रेण सूर्यबिम्बनिरीक्षणम्  ॥ २,२८.१४ ॥
यवसर्षपदूर्वाश्चपाषाणे निम्बचर्वणम्  ।
वस्त्रं नरश्च नारी च विदध्यादधरोत्तरम्  ॥ २,२८.१५ ॥
अन्नाद्यं गृहमागत्य भोक्तव्यं गोत्रिभिः सह  ।
नवकानि च पिण्डानि किमर्थं वितरेत्सुतः  ॥ २,२८.१६ ॥
किमर्थं चत्वरे दुग्धं पात्रे पक्वे च मृन्मये  ।
काष्ठत्रयं गुणे बद्ध्वा कृत्वा रात्रौ चतुष्पथे  ॥ २,२८.१७ ॥
निशायां दीयते दीपो यावदब्दं दिनेदिने  ।
दाहोदकं किमर्थं च संवादः स्वजनैः सह  ॥ २,२८.१८ ॥
भगवन्नतिवाहस्य नवपिण्डैस्तु किं भवेत् ।
कथं देवपितृभ्यश्च वाहस्यावाहनं कथम्  ।
इदं च क्रियते देव कस्मात्पिण्डं प्रदापयेत् ॥ २,२८.१९ ॥
किं तत्प्रदीयते तस्य पिण्डदानादनन्तरम्  ।
अस्थिसञ्चयनं चैव शय्यादानं किमर्थकम्  ॥ २,२८.२० ॥
द्वितीयेऽह्नि कुतः स्नानं चतुर्थे साग्निके द्विजे  ।
दशमे किं मलस्नानं कार्यं सर्वजनैः सह  ॥ २,२८.२१ ॥
कस्मात्तैलोद्वर्तनं च स्कन्धवाहान् गृहं नयेत् ।
तैः समुद्वर्तनं चापि दद्युः स्थलजलाश्रये  ॥ २,२८.२२ ॥
देशमेऽहनि यः पिण्डस्तं दद्यादामिषेण तु  ।
पिण्डं चैकादशे कस्माद्वृषोत्सर्गः कथं भवेत् ॥ २,२८.२३ ॥
श्राद्धानि षोडशैतानि अब्दं यावत्कुतो वद  ।
अन्नादिचोदकेनैव षष्ट्यधिकशतत्रयम्  ॥ २,२८.२४ ॥
दिनेदिने च दातव्यं घटान्नं प्रेततृप्तये  ।
प्राप्ते काले च म्रियते अनित्यो मानवः प्रभो  ॥ २,२८.२५ ॥
छिद्रं तु नैव पश्यामि कुतो जीवः स निर्गतः  ।
कुतो गच्छन्ति भूतानि पृथिव्यापो मनस्तथा  ॥ २,२८.२६ ॥
तेजो वदस्व मे नाथ वायुराकाशमेव च  ।
वायवश्चैव पञ्चैते कथं गच्छन्ति चाप्तये  ॥ २,२८.२७ ॥
लोभमोहादयः पञ्च शरीरे चैव तस्कराः  ।
तृष्णा कामोऽप्यहङ्कारः कुतो यान्ति जनार्दन  ॥ २,२८.२८ ॥
पुण्यं वाप्यथ वापुण्यं यत्किञ्चित्सुकृतं तथा  ।
नष्टे देहे कुतो यान्ति दानानि विविधानि च  ॥ २,२८.२९ ॥
सपिण्डनं किमर्थं च पूर्णे संवत्सरेऽपि वा  ।
प्रेतस्य मेलनं सार्धं कैः समं तत्र को विधिः  ॥ २,२८.३० ॥
ये दग्धा ये त्वदग्धाश्च पतिता ये नराभुवि  ।
यानि चान्यानि भूतानि तेषामन्ते भवेच्च किम्  ॥ २,२८.३१ ॥
पापिनो ये दुराचारा मुद्गलत्वं च ये गताः  ।
आत्मघाती ब्रह्महा च स्तेयी विश्वासघातकः  ॥ २,२८.३२ ॥
कपिलां यः पिबेच्छूद्रो यः पठेद्वैदिकाक्षरम्  ।
धारयेद्वा ब्रह्मसूत्रं का गतिस्तस्य माधव  ॥ २,२८.३३ ॥
विप्रस्य ब्राह्मणी भार्या संगृही ता यदा भवेत् ।
तस्मात्पापाच्च भीतोऽहं तन्मे वद जगत्पते  ।
सर्वमेतन्मया पृष्टो वद लोकहिताय वै  ॥ २,२८.३४ ॥
इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे और्ध्वदहिककर्मकालक्रियमाणनानादानादिफलप्रश्रनिरूपणं नामाष्टाविंशोऽध्यायः

प्रेतकाण्डः