श्रीमद्भागवतपुराणम्/स्कन्धः ३/अध्यायः ४
उद्धव उवाच - 
(अनुष्टुप्) 
अथ ते तदनुज्ञाता भुक्त्वा पीत्वा च वारुणीम् । 
तया विभ्रंशितज्ञाना दुरुक्तैर्मर्म पस्पृशुः ॥ १ ॥ 
तेषां मैरेयदोषेण विषमीकृतचेतसाम् । 
निम्लोचति रवावासीत् वेणूनामिव मर्दनम् ॥ २ ॥ 
भगवान् स्वात्ममायाया गतिं तां अवलोक्य सः । 
सरस्वतीं उपस्पृश्य वृक्षमूलमुपाविशत् ॥ ३ ॥ 
अहं चोक्तो भगवता प्रपन्नार्तिहरेण ह । 
बदरीं त्वं प्रयाहीति स्वकुलं सञ्जिहीर्षुणा ॥ ४ ॥ 
अथापि तदभिप्रेतं जानन् अहं अरिन्दम । 
पृष्ठतोऽन्वगमं भर्तुः पादविश्लेषणाक्षमः ॥ ५ ॥ 
अद्राक्षमेकमासीनं विचिन्वन् दयितं पतिम् । 
श्रीनिकेतं सरस्वत्यां कृतकेतमकेतनम् ॥ ६ ॥ 
श्यामावदातं विरजं प्रशान्तारुणलोचनम् । 
दोर्भिश्चतुर्भिः विदितं पीतकौशाम्बरेण च ॥ ७ ॥ 
वाम ऊरौ अवधिश्रित्य दक्षिणाङ्‌घ्रिसरोरुहम् । 
अपाश्रितार्भकाश्वत्थं अकृशं त्यक्तपिप्पलम् ॥ ८ ॥ 
तस्मिन् महाभागवतो द्वैपायनसुहृत्सखा । 
लोकान् अनुचरन् सिद्ध आससाद यदृच्छया ॥ ९ ॥ 
तस्यानुरक्तस्य मुनेर्मुकुन्दः 
     प्रमोदभावानतकन्धरस्य । 
आश्रृण्वतो मां अनुरागहास 
     समीक्षया विश्रमयन् उवाच ॥ १० ॥ 
श्रीभगवानुवाच - 
वेदाहमन्तर्मनसीप्सितं ते 
     ददामि यत्तद् दुरवापमन्यैः । 
सत्रे पुरा विश्वसृजां वसूनां 
     मत्सिद्धिकामेन वसो त्वयेष्टः ॥ ११ ॥ 
स एष साधो चरमो भवानां 
     आसादितस्ते मदनुग्रहो यत् । 
यन्मां नृलोकान् रह उत्सृजन्तं 
     दिष्ट्या ददृश्वान् विशदानुवृत्त्या ॥ १२ ॥ 
पुरा मया प्रोक्तमजाय नाभ्ये 
     पद्मे निषण्णाय ममादिसर्गे । 
ज्ञानं परं मन्महिमावभासं 
     यत्सूरयो भागवतं वदन्ति ॥ १३ ॥ 
इत्यादृतोक्तः परमस्य पुंसः 
     प्रतिक्षणानुग्रहभाजनोऽहम् । 
स्नेहोत्थरोमा स्खलिताक्षरस्तं 
     मुञ्चञ्छुचः प्राञ्जलिराबभाषे ॥ १४ ॥ 
को न्वीश ते पादसरोजभाजां 
     सुदुर्लभोऽर्थेषु चतुर्ष्वपीह । 
तथापि नाहं प्रवृणोमि भूमन् 
     भवत्पदाम्भोज निषेवणोत्सुकः ॥ १५ ॥ 
कर्माण्यनीहस्य भवोऽभवस्य 
     ते दुर्गाश्रयोऽथारिभयात्पलायनम् । 
कालात्मनो यत्प्रमदायुताश्रयः 
     स्वात्मन् रतेः खिद्यति धीर्विदामिह ॥ १६ ॥ 
मन्त्रेषु मां वा उपहूय यत्त्वं 
     अकुण्ठिताखण्डसदात्मबोधः । 
पृच्छेः प्रभो मुग्ध इवाप्रमत्तः 
     तन्नो मनो मोहयतीव देव ॥ १७ ॥ 
ज्ञानं परं स्वात्मरहःप्रकाशं 
     प्रोवाच कस्मै भगवान् समग्रम् । 
अपि क्षमं नो ग्रहणाय भर्तः 
     वदाञ्जसा यद् वृजिनं तरेम ॥ १८ ॥ 
(अनुष्टुप्) 
इत्यावेदितहार्दाय मह्यं स भगवान् परः । 
आदिदेश अरविन्दाक्ष आत्मनः परमां स्थितिम् ॥ १९ ॥ 
स एवं आराधितपादतीर्थाद् 
     अधीततत्त्वात्मविबोधमार्गः । 
प्रणम्य पादौ परिवृत्य देवं 
     इहागतोऽहं विरहातुरात्मा ॥ २० ॥ 
(अनुष्टुप्) 
सोऽहं तद्दर्शनाह्लाद वियोगार्तियुतः प्रभो । 
गमिष्ये दयितं तस्य बदर्याश्रममण्डलम् ॥ २१ ॥ 
यत्र नारायणो देवो नरश्च भगवान् ऋषिः । 
मृदु तीव्रं तपो दीर्घं तेपाते लोकभावनौ ॥ २२ ॥ 
श्रीशुक उवाच - 
इति उद्धवाद् उपाकर्ण्य सुहृदां दुःसहं वधम् । 
ज्ञानेनाशमयत् क्षत्ता शोकं उत्पतितं बुधः ॥ २३ ॥ 
स तं महाभागवतं व्रजन्तं कौरवर्षभः । 
विश्रम्भाद् अभ्यधत्तेदं मुख्यं कृष्णपरिग्रहे ॥ २४ ॥ 
विदुर उवाच - 
ज्ञानं परं स्वात्मरहःप्रकाशं 
     यदाह योगेश्वर ईश्वरस्ते । 
वक्तुं भवान्नोऽर्हति यद्धि विष्णोः 
     भृत्याः स्वभृत्यार्थकृतश्चरन्ति ॥ २५ ॥ 
उद्धव उवाच । 
(अनुष्टुप्) 
ननु ते तत्त्वसंराध्य ऋषिः कौषारवोऽन्ति मे । 
साक्षाद् भगवतादिष्टो मर्त्यलोकं जिहासता ॥ २६ ॥ 
श्रीशुक उवाच - 
इति सह विदुरेण विश्वमूर्तेः 
     गुणकथया सुधया प्लावितोरुतापः । 
क्षणमिव पुलिने यमस्वसुस्तां 
     समुषित औपगविर्निशां ततोऽगात् ॥ २७ ॥ 
राजोवाच - 
निधनमुपगतेषु वृष्णिभोजेषु 
     अधिरथयूथपयूथपेषु मुख्यः । 
स तु कथमवशिष्ट उद्धवो 
     यद्धरिरपि तत्यज आकृतिं त्र्यधीशः ॥ २८ ॥ 
श्रीशुक उवाच - 
(अनुष्टुप्) 
ब्रह्मशापापदेशेन कालेनामोघवाञ्छितः । 
संहृत्य स्वकुलं स्फीतं त्यक्ष्यन् देहमचिन्तयत् ॥ २९ ॥ 
अस्मात् लोकादुपरते मयि ज्ञानं मदाश्रयम् । 
अर्हत्युद्धव एवाद्धा सम्प्रत्यात्मवतां वरः ॥ ३० ॥ 
नोद्धवोऽण्वपि मन्न्यूनो यद्‍गुणैर्नार्दितः प्रभुः । 
अतो मद्वयुनं लोकं ग्राहयन् इह तिष्ठतु ॥ ३१ ॥ 
एवं त्रिलोकगुरुणा सन्दिष्टः शब्दयोनिना । 
बदर्याश्रममासाद्य हरिमीजे समाधिना ॥ ३२ ॥ 
विदुरोऽप्युद्धवात् श्रुत्वा कृष्णस्य परमात्मनः । 
क्रीडयोपात्तदेहस्य कर्माणि श्लाघितानि च ॥ ३३ ॥ 
देहन्यासं च तस्यैवं धीराणां धैर्यवर्धनम् । 
अन्येषां दुष्करतरं पशूनां विक्लवात्मनाम् ॥ ३४ ॥ 
आत्मानं च कुरुश्रेष्ठ कृष्णेन मनसेक्षितम् । 
ध्यायन् गते भागवते रुरोद प्रेमविह्वलः ॥ ३५ ॥ 
कालिन्द्याः कतिभिः सिद्ध अहोभिर्भरतर्षभ । 
प्रापद्यत स्वःसरितं यत्र मित्रासुतो मुनिः ॥ ३६ ॥

इति श्रीमद्‌भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां 
तृतीयस्कन्धे विदुरोद्धवसंवादे चतुर्थोऽध्यायः ॥ ४ ॥

fr:Le Bhâgavata Purâna/Livre III/Chapitre 4