कामसूत्रम्/अधिकरणम् १/अध्यायः ५
कामश्चतुर्षु वर्णेषु सःवर्णतः शास्त्रतश्चानःअन्यपूर्वायां प्रयुज्यमानः पुत्रीयो यशस्यो लौकिकश्च भवति.		॥	१.५.१	॥
तद्विपरीत उत्तमवर्नासु परपरिगृहीतासु च. प्रतिषिद्धोऽवरवर्णास्वःनिरवसितासु. वेश्यासु पुनर्भूषु च न शिष्टो न प्रतिषिद्धः. सुखार्थत्वात्.		॥	१.५.२	॥
तत्र नायिकास्तिस्रः कन्या पुनर्भूर्वेश्या च. इति.		॥	१.५.३	॥
अन्यकारणवशात्परपरिगृहीतापि पाक्षिकी चतुर्थीति गोणिकापुत्रः.		॥	१.५.४	॥
स यदा मन्यते स्वैरिणीयम्..		॥	१.५.५	॥
अन्यतोऽपि बहुशो व्यवसितचारित्रा तस्यां वेश्यायां इव गमनं उत्तमवर्णिन्यां अपि न धर्मपीडां करिष्यति पुनर्भूरियम्.		॥	१.५.६	॥
अन्यपूर्वावरुद्धा नात्र शङ्कास्ति.		॥	१.५.७	॥
पतिं वा महान्तं ईश्वरं अस्मदःमित्रसंसृष्टं इयं अवगृह्य प्रभुत्वेन चरति. सा मया संसृष्टा स्नेहादेनं व्यावर्तयिष्यति.		॥	१.५.८	॥
विःरसं वा मयि शक्तं अपकर्तुकामं च प्रकृतिं आपादयिष्यति.		॥	१.५.९	॥
तया वा मित्रीकृतेन मित्रकार्यं अःमित्रप्रतीघातं अन्यद्वा दुषःप्रतिपादकं कार्यं साधयिष्यामि.		॥	१.५.१०	॥
संसृष्टो वानया हत्वास्याः पतिं अस्मद्भाव्यं तदैश्वर्यं एवं अधिगमिष्यामि.		॥	१.५.११	॥
निरःअत्ययं वास्या गमनं अर्थानुबद्धम्. अहं च निःःसारत्वात्क्षीणवृत्त्युपायः. सोऽहं अनेनोपायेन तद्धनं अतिमहदःकृच्छ्रादधिगमिष्यामि.		॥	१.५.१२	॥
मर्मज्ञा वा मयि दृढं अभिकामा सा मां अनःइच्छन्तं दोषविख्यापनेन दूषयिष्यति.		॥	१.५.१३	॥
अःसद्भूतं वा दोषं श्रद्धेयं दुषःपरिहारं मयि क्षेप्स्यति येन मे विनाशः स्यात्.		॥	१.५.१४	॥
आयतिमन्तं वा वश्यं पतिं मत्तो विभिद्य द्विषतः संग्राहयिष्यति.		॥	१.५.१५	॥
स्वयं वा तैः सह संसृज्येत. मदवरोधानां वा दूषयिता पतिरस्यास्तदस्याहं अपि दारानेव दूषयन्प्रतिकरिष्यामि.		॥	१.५.१६	॥
राजनियोगाच्चान्तरःवर्तिनं शत्रुं वास्य निर्हनिष्यामि.		॥	१.५.१७	॥
यां अन्यां कामयिष्ये सास्या वशगा. तां अनेन संक्रमेणाधिगमिष्यामि.		॥	१.५.१८	॥
कन्यां अःलभ्यां वात्माधीनां अर्थरूपवतीं मयि संक्रामयिष्यति.		॥	१.५.१९	॥
ममाःमित्रो वास्याः पत्या सहैकीःभावं उपगतस्तं अनया रसेन योजयिष्यामीत्येवमःआदिभिः कारणैः परस्त्रियं अपि प्रकुर्वीत.		॥	१.५.२०	॥
इति साहसिक्यं न केवलं रागादेव.		॥	१.५.२१	॥
चिति परपरिग्रहगमणकारणानि.		॥	१.५.२१	॥
एतैरेव कारणैर्महामात्रसंबद्धा राजसंबद्धा वा तत्रैकदेशचारिणी का चिदन्या वा कार्यसंपादिनी विधवा पञ्चमीति चारायणः.		॥	१.५.२२	॥
सैव प्रव्रजिता षष्ठीति सुवर्णनाभः.		॥	१.५.२३	॥
गणिकाया दुहिता परिचारिका वानःअन्यपूर्वा सप्तमीति घोटकमुखः.		॥	१.५.२४	॥
उत्क्रान्तबालभावा कुलयुवतिरुपचारान्यत्वादष्टमीति गोनर्दीयः.		॥	१.५.२५	॥
कार्यान्तराःभावादेतासां अपि पूर्वास्वेवोपलक्षणं तस्माच्चतस्र एव नायिका इति वात्स्यायनः.		॥	१.५.२६	॥
भिन्नत्वात्तृतीयप्रकृतिः पञ्चमीत्येके.		॥	१.५.२७	॥
एक एव तु सार्वलौकिको नायकः. प्रच्छन्नस्तु द्वितीयः. विशेषालाभात्. उत्तमाधममध्यमतां तु गुणगुणतो विद्यात्. तांस्तूभयोरपि गुणाःगुणान्वैशिके वक्ष्यामः.		॥	१.५.२८	॥
अःगम्यास्त्वेवैताः कुष्ठिन्युन्मत्ता पतिता भिन्नरहस्या प्रकाशप्रार्थिनी गतप्राय यौवनातिश्वेतातिकृष्णा दुरःगन्धा संबन्धिनी सखी प्रव्रजिता संबन्धिसखिश्रोत्रिय राजदाराश्च.		॥	१.५.२९	॥
दृष्टपञ्चपुरुषा नाःगम्या का चिदस्तीति बाभ्रवीयाः.		॥	१.५.३०	॥
संबन्धिसखिश्रोत्रियराजदारवर्जं इति गोणिकापुत्रः.		॥	१.५.३१	॥
सहपांसुक्रीडितं उपकारसंबद्धं समानशीलव्यसनं सहाध्यायिनं यश्चास्य मर्मणि रहस्यानि च विद्यात्यस्य चायं विद्याद्वा धात्रपत्यं सहसंवृद्धं मित्रम्.		॥	१.५.३२	॥
पितृपैतामहं अःविसंवादकं अःदृष्टवैकृतं वश्यं ध्रुवं अःलोभशीलं अःपरिहार्यं अःमन्त्रविस्रावीति मित्रसंपत्.		॥	१.५.३३	॥
रजकनापितमालाकारगान्धिकसौरिकभिक्षुकगोपालकताम्बूलिकसौवर्णिकपीठमर्द विटविदूषकादयो मित्राणि. तद्योषिन्मित्राश्च नागरकाः स्युरिति वात्स्यायनः.		॥	१.५.३४	॥
यदुभयोः साधारणं उभयत्रोदारं विशेषतो नायिकायाः सुःविस्रब्धं तत्र दूतकर्म.		॥	१.५.३५	॥
पटुता धाष्ट्र्यं इङ्गिताकारज्ञता प्रतारणकालज्ञता विषह्यबुद्धित्वं लघ्वी प्रतिपत्तिः सोपाया च		॥	१.५.३६	॥
चिति दूतगुणाः.		॥	१.५.३६	॥
भवति चात्र श्लोकः.		॥	१.५.३७	॥
वात्मवान्मित्रवान्युक्तो भावज्ञो देशकालवित्. अःलभ्यां अप्यःयत्नेन स्त्रियं संसाधयेन्नरः..		॥	१.५.३७	॥
चिति श्रीवात्स्यायनीये कामसूत्रे साधारणे प्रथमेऽधिकरणे नायकसहायदूतीकर्मविमर्शः पञ्चमोऽध्यायः..लिव्रे २ सांप्रयोगिकं द्वितीयं अधिकरणम्		॥	१.५	॥