महाभारतम्-12-शांतिपर्व-083
भीष्मेण युधिष्ठिरंप्रति मन्त्र्यादिलक्षणकथनम्।। 1।।

12-83-1 सभासदः व्यवहारनिर्णायका। सहायाः युद्धादावुपयोगिनः। सुहृदो हितकर्तारः। परिच्छदाः सेनान्यादयः।।
12-83-2 क्रमेणैषां लक्षणान्याह हीति। कथयितुं न्यायान्यायौ वक्तुम् हीनिषेधास्तथा दान्ताः सत्यलज्जासमन्विताः इति थ. पाठः।।
12-83-5 सुल्दमाह सार्धेन कुलीन इति।।
12-83-7 यावदार्द्रकपाणयः। शुष्कहस्तास्तु सद्यो विक्रियन्ते इत्यर्थः। ते त्वां जातु न सेवेयुर्यावते स्वङ्गपाणयः। इति ड. थ.पाठः।।
12-83-9 अर्थो धनम्। मानः सन्मानः। अर्धो वस्रादिदानम्। सत्कार आदरः। यान्प्रियान्मन्येथात्तेऽर्थभाजः सुखभागिनश्च स्युः।।
12-83-11 समयं धर्माधर्ममयदाम्। जुगुप्सेथाः रक्षस्व।।
12-83-12 अन्यतरग्रहः गणैकयोरेक्तरस्य ग्राणप्रसङ्ग। एकश्चेद्गुणी तदा गणं त्यक्त्वा स एव ग्राह।।
12-83-13 श्रेयसः साधोः।।
12-83-14 सत्यः सत्यवान्।।
12-83-18 भूमिपः परीक्षेतेति योजना।।
12-83-19 अभिजातैः कुलीनैः। अहार्यैः धनादिना वशीकर्तुमशक्यैः। संबन्धिपुरुषैर्येषां संबन्धोऽस्ति तादृशैः।।
12-83-20 यौना उत्तमयोनयः। मौलाः परंपरागताः कर्तव्याः। मन्त्रिण इति शेषः।।
12-83-21 प्रकृतिः पूर्वकर्मजः संस्कारः। तेजः पराभिभवसामर्थ्यम्। स्थितिरव्यभिचारिता। धृतिर्धारणसमार्थ्यम्।।
12-83-22 पञ्च मन्त्रिण इति तृतीयेनान्वयः। उपधा च्छलं तद्व्यतीतान्।।
12-83-23 पर्याप्तं कृत्स्नस्य विवित्सितस्यार्थस्य निर्वाहकं वचनं येषां तान्।।
12-83-25 हीनतेजसा मित्रेणाभिसंसृष्टः संबद्धः। न व्यवस्यति न कर्तव्याकर्तव्ये निश्चिनोति।।
12-83-28 प्रापयितुं समापयितुम्।।
12-83-29 आरम्भशूरोऽपि मूर्खः कर्मणः फलविशेषान् ज्ञातुं न शक्नोतीत्यर्थः।।
12-83-32 अनुरक्तलक्षणमाह शिभिः संक्रुद्ध इत्यादिभिः।।
12-83-38 आगन्तुर्नूतनः। सोऽप्य विश्वास्य इत्यर्थः।।
12-83-39 विधर्मतोऽन्यायेन।।
12-83-40 आक्षारितो धनग्रहणेन रिक्तः कृतः।।
12-83-41 जानपदः स्वदेशजः।।
12-83-42 परस्य शत्रोः आत्मनश्च प्रकृतीः स्वाम्यमात्यादिका जानातीति प्रकृतिज्ञः।।
12-83-43 गम्भीरो मन्त्रगोपनसमर्थः।।
12-83-44 शौटीरः प्रगल्भः। द्वेष्यवद्धेयं पापं यस्य स द्वेष्यपापकः।।
12-83-45 आधित्सता आधातुच्छिता।।
12-83-47 पञ्चानामभावे त्रयो वा कार्या इत्यर्थः।।
12-83-49 विवरं छिद्रम् ।।
12-83-50 मन्त्रसंहननो मन्त्रकवचः।।
12-83-52 उपवाश्छलानि। तानि पञ्च।।
12-83-56 अत्र मन्त्रस्थाने।।

महाभारतम्/शांतिपर्व