महाभारतम्-02-सभापर्व-056
कृष्णस्य नरकं निहत्य तदीयधनरत्नादिकं शतोत्तरषोडशसहस्रस्त्रीसहितं मणिपर्व तं च गरुडमारोप्य स्वर्गलोकगमनम्।। 1।। 
रामकृष्णयोः अदित्यै कुण्डलादिकं दत्त्वा अदितिशचीभ्यां सत्कृतया सत्यभामया सह द्वारकां प्रत्यागमनम्।। 2।।
<table>				
<td>

	भीष्म उवाच।।	<td>	2-56-1x	
				
<td>

	निहत्य नरकं भौमं सत्यभामासहायवान्। सहितो लोकपालैश्च ददर्श नरकालयम्।। 	<td>	2-56-1a2-56-1b	
				
<td>

	अथास्य गृहमासाद्य नारकस्य महात्मनः। ददर्श धनमक्षय्यं रत्नानि विविधानि च। 	<td>	2-56-2a2-56-2b	
				
<td>

	मणिमुक्ताप्रवालानि वैडूर्यविकृतानि च। विस्ताराल्पांश्चार्कमणीन्विपुलान्स्फाटिकानपि।। 	<td>	2-56-3a2-56-3b	
				
<td>

	जाम्बूनदमयान्येव शातकुम्भमयानि च। प्रदीप्तज्वलनाभानि शीतरश्मिप्रभाणि च।। 	<td>	2-56-4a2-56-4b	
				
<td>

	हिरण्यवर्णं रुचिरं श्वेतमभ्यन्तरं गृहम्। तदक्षय्यं गृहे दृष्टं नरकस्य धनं बहु।। 	<td>	2-56-5a2-56-5b	
				
<td>

	न हि राज्ञः कुबेरस्य तावद्धनसमुच्छ्रयः। दृष्टपूर्वः पुरा साक्षान्महेन्द्रभवनेष्वपि।। 	<td>	2-56-6a2-56-6b	
				
<td>

	हते भौमे निशुम्भे च वासवः सगणोऽब्रवीत्। दाशार्हपतिमासीनमाहृत्य मणिकुण्डले।। 	<td>	2-56-7a2-56-7b	
				
<td>

	हेमसूत्रा महाकक्ष्यास्तोमरैर्वीर्यशालिनः। विमलानि पताकानि वासांसि विविधानि च।। 	<td>	2-56-8a2-56-8b	
				
<td>

	भीमरूपाश्च मातङ्गाः प्रवालविकृताः कुथाः। ते च विंशतिसाहस्रा द्वास्तावत्यः करेणवः।। 	<td>	2-56-9a2-56-9b	
				
<td>

	अष्टौ शतसहस्राणि देशजाश्चोत्तमा हयाः। गोभिश्चाविकृतैर्यावत्कामात्तव जनार्दन।। 	<td>	2-56-10a2-56-10b	
				
<td>

	एतत्ते प्रापयिष्याणि वृष्ण्यावासमरिन्दम। वसु यत्रिषु लोकेषु धर्मेणावर्जितं त्वया।। 	<td>	2-56-11a2-56-11b	
<td>

	भीष्म उवाच। 	<td>	2-56-12x	
				
<td>

	देवगन्धर्वरत्नानि दैतेयासुरजानि च। यानि सन्ति हिरण्यानि नरकस्य निवेशने।। 	<td>	2-56-12a2-56-12b	
				
<td>

	एतत्तु गरुडे सर्वं क्षिप्रमारोप्य वासवः। दार्शार्हपतिना सार्धमुपायान्मणिपर्वतम्।। 	<td>	2-56-13a2-56-13b	
				
<td>

	चित्रग्रथितमेघाभः प्रबभौ मणिपर्वतः। हेमचित्रवितानैश्च प्रासादैरुपशोभितः।। 	<td>	2-56-14a2-56-14b	
				
<td>

	हर्म्याणि च विशालानि मणिसोपानवन्ति च।तत्रस्था वरवर्णिन्यो ददृशुर्मधुसूदनम्।। 	<td>	2-56-15a2-56-15b	
				
<td>

	गन्धर्वसुरमुख्यानां प्रिया दुहितरस्तदा। त्रिविष्टपसमे देशे तिष्ठन्तमपराजितम्।। 	<td>	2-56-16a2-56-16b	
				
<td>

	परिवव्रुर्महाबाहुमेकवेणीधराः स्त्रियः। पर्वाः काषायवासिन्यः सर्वाश्च नियतेन्द्रियाः।। 	<td>	2-56-17a2-56-17b	
				
<td>

	व्रतसन्तापजः शोके नात्र कश्चिदपीडयत्।अरजांसि च वासांसि बिभ्रत्यः कौशिकान्यपि।। 	<td>	2-56-18a2-56-18b	
				
<td>

	समेत्य यदुसिंहस्य चक्रुरस्याञ्जलिं स्त्रियः। ऊचुश्चैनं हृषीकेशं सर्वास्ताः कमलेक्षणाः।। 	<td>	2-56-19a2-56-19b	
				
<td>

	नारदेन समाख्यातमस्माकं पुरुषोत्तम। आगमिष्यति गोविन्दः सुरकार्यार्थसिद्धये।। 	<td>	2-56-20a2-56-20b	
				
<td>

	सोऽसुरं नरकं हत्वा निशुम्भं मुरमेव च। भौमं च सपरीवारं हयग्रीवं च दानवम्।। 	<td>	2-56-21a2-56-21b	
				
<td>

	तथा पञ्चजनं चैव प्राप्स्यते धनमक्षयम्। सोऽचिरेणैव कालेन युष्मन्मोक्ता भविष्यति।। 	<td>	2-56-22a2-56-22b	
				
<td>

	एवमुक्त्वागमद्धीरो देवर्षिर्नारदस्तथा। त्वां चिन्तयानाः सततं तपो घोरमुपास्महे।। 	<td>	2-56-23a2-56-23b	
				
				
<td>

	कालेऽतीते महाबाहुं कदा द्रक्ष्याम माधवम्। इत्येवं हृदि सङ्कल्पं कृत्वा पुरुषसत्तम।तपश्चराम सततं रक्ष्यमाणा हि दानवैः।। 	<td>	2-56-24a2-56-24b2-55-24c	
				
<td>

	ततोऽस्मत्प्रियकामार्थं भगवान्मारुतोऽब्रवीत्। यथोक्तं नारदेनाथ न चिरात्तद्भविष्यति।। 	<td>	2-56-25a2-56-25b	
<td>

	भीष्ण उवाच।। 	<td>	2-56-26x	
				
<td>

	तासां परमनारीणामृषभाक्षं पुरः स्थितम्। ददृशुर्देवगन्धर्वा गृष्टीनामिव गोपतिम्।। 	<td>	2-56-26a2-56-26b	
				
<td>

	तस्य चन्द्रोपमं वक्त्रमुदीक्ष्य मुदितेन्द्रियाः।सम्प्रहृष्टा महाबाहुमिदं वचनमब्रुवन्। 	<td>	2-56-27a2-56-27b	
				
<td>

	सत्यव्रत पुरा वायुरिदमस्मानिहाब्रवीत्। सर्वभूतहितज्ञश्च महर्षिरपि नारदः।। 	<td>	2-56-28a2-56-28b	
				
<td>

	विष्णुर्नारायणो देवः शङ्खचक्रगदासिभृत्। स भौमं नरकं हत्वा भर्ता वो भविता ध्रुवम्।। 	<td>	2-56-29a2-56-29b	
				
<td>

	दिष्ट्या तस्यर्षिमुख्यस्य नारदस्य महात्मनः। वचनादेव सत्यं नो भर्ता भवितुमर्हसि।। 	<td>	2-56-30a2-56-30b	
				
<td>

	यत्प्रियं बत पश्याम श्रुतं प्रियमरिन्दम। दर्शनेन कृतार्थाः स्मो वयमस्य महात्मनः।। 	<td>	2-56-31a2-56-31b	
				
<td>

	उवाच हि यदुश्रेष्ठः सर्वास्ता जातमन्मथाः। यथा ब्रूत विशालाक्ष्यस्तत्सर्वं वो भविष्यति।। 	<td>	2-56-32a2-56-32b	
				
<td>

	ततस्ता गरुडे सर्वाः सरत्नधनसञ्चयाः। क्षिप्रमारोपयाञ्चक्रे भगवान्देवकीसुतः।। 	<td>	2-56-33a2-56-33b	
				
<td>

	सपक्षिगणमातङ्गं सव्यालमृगपन्नगम्। शाखामृगगणैर्जुष्टं सप्रस्तरशिलातलम्।। 	<td>	2-56-34a2-56-34b	
				
<td>

	न्यङ्कुभिश्च वराहैश्च रुरुभिश्च निषेवितम्। सप्रपातमहासानुं विचित्रशिखिसङ्कुलम्।। 	<td>	2-56-35a2-56-35b	
				
<td>

	स महेन्द्रानुजः शौरिश्चकार गुरुडोपरि। पश्यतां सर्वभूतानामुत्पाट्य मणिपर्वतम्।। 	<td>	2-56-36a2-56-36b	
				
<td>

	उपेन्द्रं बलदेवं च वासवं च महाबलम्। स्वपक्षबलविक्षेपैर्महाद्रिशिखरोपमः।। 	<td>	2-56-37a2-56-37b	
				
<td>

	दिक्षु सर्वासु संरावं स चक्रे गरुडो वहन्। आरुजन्पर्वताग्राणि पादपांश्च समुत्क्षिपन्।। 	<td>	2-56-38a2-56-38b	
				
<td>

	सञ्जहार महाभ्राणि वैश्वानरपथं गतः। ग्रहनक्षत्रताराणां सप्तर्षीणां स्वतेजसा।। 	<td>	2-56-39a2-56-39b	
				
<td>

	प्रभाजालमतिक्रम्य चाश्विनोश्च परन्तप। प्राप्य पुण्यतमं स्थानं देवलोकमरिन्दमः।। 	<td>	2-56-40a2-56-40b	
				
				
<td>

	शक्रसद्म समासाद्य चावरुह्य जनार्दनः। सोऽभिवाद्यादितेः पादावर्चितः सर्वदैवतैः। ब्रह्मदक्षपुरोगैश्च प्रजापतिभिरेव च।। 	<td>	2-56-41a2-56-41b2-56-41c	
				
<td>

	अदितेः कुण्डले दिव्ये ददावथ तदा विभुः। रत्नान च परार्घ्याणि रामेण सह केशवः।। 	<td>	2-56-42a2-56-42b	
				
<td>

	प्रतिगृह्य च तत्सर्वमदितिर्वासवानुजम्। पूजयामास दाशार्हं रामं च विगतज्वरा।। 	<td>	2-56-43a2-56-43b	
				
<td>

	शची महेन्द्रमहिषी कृष्णस्य महिषीं तदा। सत्यभामां तु सङ्गृह्य अदित्यै सा न्यवेदयत्।। 	<td>	2-56-44a2-56-44b	
				
<td>

	सा तस्याः सत्यभामायाः कृष्णाप्रियचिकीर्षया। वरं प्रादाद्देवमाता सत्यायै विगतज्वरा।। 	<td>	2-56-45a2-56-45b	
				
<td>

	जरां न यास्यसि शुभे यावत्कृष्णोऽस्ति भूतले। सर्वगन्धगुणोपेता भविष्यसि वरानने।। 	<td>	2-56-46a2-56-46b	
				
<td>

	विसृज्य सत्यभामा वै पौलोमीं च सुमध्यमा। शच्यापि समनुज्ञाता ययौ कृष्णनिवेशनम्।। 	<td>	2-56-47a2-56-47b	
				
<td>

	सम्पूज्यमानस्त्रिदशैर्महर्षिगणसेवितः। द्वारकां प्रययौ कृष्णो देवलोकादरिन्दमः।। 	<td>	2-56-48a2-56-48b	
				
<td>

	शीघ्रादेत्य महाबाहुर्दीर्घमध्वानमच्युतः। वर्घमानपुरद्वारमाससाद सुरोत्तमः।। 	<td>	2-56-49a2-56-59b	
<td>

	।। इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि अर्घाहरणपर्वणि षट्‌पञ्चाशोऽध्यायः।। 56।।  	<td>		

महाभारतम्/सभापर्व