रामायणम्/उत्तरकाण्डम्/सर्गः ११
सुमाली वरलब्धांस्तु ज्ञात्वा चैतान्निशाचरान् ।	
उदतिष्ठद्भयं त्यक्त्वा सानुगः स रसातलात् ।। ७.११.१ ।।	
मारीचश्च प्रहस्तश्च विरूपाक्षो महोदरः ।	
उदतिष्ठन्सुसंरब्धाः सचिवास्तस्य रक्षसः ।। ७.११.२ ।।	
सुमाली सचिवैः सार्धं वृतो राक्षसपुङ्गवैः ।	
अभिगम्य दशग्रीवं परिष्वज्येदमब्रवीत् ।। ७.११.३ ।।	
दिष्ट्या ते वत्स सम्प्राप्तश्चिन्तितो ऽयं मनोरथः ।	
यस्त्वं त्रिभुवनश्रेष्ठाल्लब्धवान्वरमुत्तमम् ।। ७.११.४ ।।	
यत्कृते च वयं लङ्कां त्यकत्वा याता रसातलम् ।	
तद्गतं नो महाबाहो महद्विष्णुकृतं भयम् ।। ७.११.५ ।।	
असकृत्तद्भयाद्भीताः परित्यज्य स्वमालयम् ।	
विद्रुताः सहिताः सर्वे प्रविष्टाः स्म रसातलम् ।। ७.११.६ ।।	
अस्मदीया च लङ्केयं नगरी राक्षसोचिता ।	
निवेशिता तव भ्रात्रा धनाध्यक्षेण धीमता ।। ७.११.७ ।।	
यदि नामात्र शक्यं स्यात्साम्ना दानेन वानघ ।	
तरसा वा महाबाहो प्रत्यानेतुं कृतं भवेत् ।। ७.११.८ ।।	
त्वं तु लङ्केश्वरस्तात भविष्यसि न संशयः ।	
त्वया राक्षसवंशो ऽयं निमग्नो ऽपि समुद्धृतः ।	
सर्वेषां नः प्रभुश्चैव भविष्यसि महाबल ।। ७.११.९ ।।	
अथाब्रवीद्दशग्रीवो मातामहमुपस्थितम् ।	
वित्तेशो गुरुरस्माकं नार्हसे वक्तुमीदृशम् ।। ७.११.१० ।।	
साम्नापि राक्षसेन्द्रेण प्रत्याख्यातो गरीयसा ।	
किञ्चिन्नाह तदा रक्षो ज्ञात्वा तस्य चकीर्षितम् ।। ७.११.११ ।।	
कस्यचित्त्वथ कालस्य वसन्तं रावणं ततः ।	
उक्तवन्तं तथा वाक्यं दशग्रीवं निशाचरः ।। ७.११.१२ ।।	
प्रहस्तः प्रश्रितं वाक्यमिदमाह स कारणम् ।। ७.११.१३ ।।	
दशग्रीव महाबाहो नार्हस्त्वं वक्तुमीदृशम् ।	
सौभ्रात्रं नास्ति शूराणां शृणु चेदं वचो मम ।। ७.११.१४ ।।	
अदितिश्च दितिश्चैव भगिन्यौ सहिते हि ते ।	
भार्ये परमरूपिण्यौ कश्यपस्य प्रजापतेः ।। ७.११.१५ ।।	
अदितिर्जनयामास देवांस्त्रिभुवनेश्वरान् ।	
दितिस्त्वजनयत्पुत्रान्कश्यपस्यात्मसम्भवान् ।। ७.११.१६ ।।	
दैत्यानां किल धर्मज्ञ पुरीयं सवनार्णवा ।	
सपर्वता मही वीर ते ऽभवन्प्रभविष्णवः ।। ७.११.१७ ।।	
निहत्य तांस्तु समरे विष्णुना प्रभविष्णुना ।	
देवानां वशमानीतं त्रैलोक्यमिदमव्ययम् ।। ७.११.१८ ।।	
नैतदेको भवानेव करिष्यति विपर्ययम् ।	
सुरासुरैराचरितं तत्कुरुष्व वचो मम ।। ७.११.१९ ।।	
एवमुक्तो दशग्रीवः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।	
चिन्तयित्वा मुहूर्तं वै बाढमित्येव सो ऽब्रवीत् ।। ७.११.२० ।।	
स तु तेनैव हर्षेण तस्मिन्नहनि वीर्यवान् ।	
वनं गतो दशग्रीवः सह तैः क्षणदाचरैः ।। ७.११.२१ ।।	
त्रिकूटस्थः स तु तदा दशग्रीवो निशाचरः ।	
प्रेषयामास दौत्येन प्रहस्तं वाक्यकोविदम् ।। ७.११.२२ ।।	
प्रहस्त शीघ्रं गच्छ त्वं ब्रूहि नैर्ऋतपुङ्गवम् ।	
वचसा मम वित्तेशं सामपूर्वमिदं वचः ।। ७.११.२३ ।।	
इयं लङ्का पुरी राजन्राक्षसानां महात्मनाम् ।	
त्वया निवेशिता सौम्य नैतद्युक्तं तवानघ ।। ७.११.२४ ।।	
तद्भवान्यदि नो ह्यद्य दद्यादतुलविक्रम ।	
कृता भवेन्मम प्रीतिर्धुर्मश्चैवानुपालितः ।। ७.११.२५ ।।	
स तु गत्वा पुरीं लङ्कां धनदेन सुरक्षिताम् ।	
अब्रवीत्परमोदारं वित्तपालमिदं वचः ।। ७.११.२६ ।।	
प्रेषितो ऽहं तव भ्रात्रा दशग्रीवेण सुव्रत ।	
त्वत्समीपं महाबाहो सर्वशस्त्रभृतां वर ।। ७.११.२७ ।।	
तच्छ्रूयतां महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।	
वचनं मम वित्तेश यद्ब्रवीति दशाननः ।। ७.११.२८ ।।	
इयं किल पुरी रम्या सुमालिप्रमुखैः पुरा ।	
भुक्तपूर्वा विशालाक्ष राक्षसैर्भीमविक्रमैः ।। ७.११.२९ ।।	
तेन विज्ञाप्यते सो ऽयं साम्प्रतं विश्रवात्मज ।	
तदेषा दीयतां तात याचतस्तस्य सामतः ।। ७.११.३० ।।	
प्रहस्तादभिसंश्रुत्य देवो वैश्रवणो वचः ।	
प्रत्युवाच प्रहस्तं तं वाक्यं वाक्यविशारदः ।। ७.११.३१ ।।	
दत्ता ममेयं पित्रा तु लङ्का शून्या निशाचरैः ।	
निवासिते च मे यक्षैर्दानमानादिभिर्गुणैः ।। ७.११.३२ ।।	
ब्रूहि गच्छ दशग्रीवं पुरं राज्यं च यन्मम ।	
तवाप्येतन्महाबाहो भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ।। ७.११.३३ ।।	
एवमुक्त्वा धनाध्यक्षो जगाम पितुरन्तिकम् ।। ७.११.३४ ।।	
अभिवाद्य गुरुं प्राह रावणस्य यदीप्सितम् ।	
एष तात दशग्रीवो दूतं प्रेषितवान्मम ।। ७.११.३५ ।।	
दीयतां नगरी लङ्का पूर्वं रक्षोगणोषिता ।	
मयात्र यदनुष्ठेयं तन्ममाचक्ष्व सुव्रत ।। ७.११.३६ ।।	
ब्रह्मर्षिस्त्वेवमुक्तो ऽसौ विश्रवा मुनिपुङ्गवः ।	
प्राञ्जलिं धनदं प्राह शृणु पुत्र वचो मम ।। ७.११.३७ ।।	
दशग्रीवो महाबाहुरुक्तवान्मम सन्निधौ ।	
मया निर्भर्त्सितश्चासीद्बहुशोक्तः सुदुर्मतिः ।। ७.११.३८ ।।	
स क्रोधेन मया चोक्तो ध्वंसते च पुनः पुनः ।	
श्रेयो ऽभियुक्तं धर्म्यं च शृणु पुत्र वचो मम ।। ७.११.३९ ।।	
वरप्रदानसम्मूढो मान्या ऽमान्यान् स दुर्मतिः ।	
न वेत्ति मम शापाच्च प्रकृतिं दारुणां गतः ।। ७.११.४० ।।	
तस्माद्गच्छ महाबाहो कैलासं धरणीधरम् ।	
निवेशय निवासार्थं त्यक्त्वा लङ्कां सहानुगः ।। ७.११.४१ ।।	
तत्र मन्दाकिनी रम्या नदीनामुत्तमा नदी ।	
काञ्चनैः सूर्यसङ्काशैः पङ्कजैः संवृतोदका ।। ७.११.४२ ।।	
कुमुदैरुत्पलैश्चैव तथा ऽन्यैश्च सुगन्धिभिः ।। ७.११.४३ ।।	
तत्र देवाः सगन्धर्वाः साप्सरोरगकिंनराः ।	
विहारशीलाः सततं रमन्ते सर्वदा ऽ ऽश्रिताः ।। ७.११.४४ ।।	
न हि क्षमं तवानेन वैरं धनद रक्षसा ।	
जानीषे हि यथा ऽनेन लब्धः परमको वरः ।। ७.११.४५ ।।	
एवमुक्तो गृहीत्वा ऽ ऽशु तद्वचः पितृगौरवात् ।	
सदारपुत्रः सामान्यः सवाहनधनो गतः ।। ७.११.४६ ।।	
प्रहस्तो ऽथ दशग्रीवं गत्वा वचनमब्रवीत् ।	
प्रहृष्टात्मा महात्मानं सहामात्यं सहानुजम् ।। ७.११.४७ ।।	
शून्या सा नगरी लङ्का त्यक्त्त्वैनां धनदो गतः ।	
प्रविश्य तां सहास्माभिः स्वधर्मं प्रतिपालय ।। ७.११.४८ ।।	
एवमुक्तो दशग्रीवः प्रहस्तेन महाबलः ।	
विवेश नगरीं लङ्कां भ्रातृभिः सबलानुगैः ।। ७.११.४९ ।।	
धनदेन परित्यक्तां सुविभक्तमहापथाम् ।	
आरुरोह स देवारिः स्वर्गं देवाधिपो यथा ।। ७.११.५० ।।	
स चाभिषिक्तः क्षणदाचरैस्तदा निवेशयामास पुरीं दशाननः ।	
निकामपूर्णा च बभूव सा पुरी निशाचरैर्नीलबलाहकोपमैः ।। ७.११.५१ ।।	
धनेश्वरस्त्वथ पितृवाक्यगौरवान्न्यवेशयच्छशिविमले गिरौ पुरीम् ।	
स्वलङ्कृतैर्भवनवरैर्विभूषितां पुरन्दरस्वेव तदा ऽमरावतीम् ।। ७.११.५२ ।।	
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे एकादशः सर्गः ।। ११ ।।	

रामायणम्/उत्तरकाण्डम्