सूर्यसिद्धान्तः/अध्यायः ४
सार्धानि षट्सहस्राणि योजनानि विवस्वतः ।	
विष्कम्भो मण्डलस्येन्दोः सहाशीत्या चतुश्शतम् ।।	४.०१ ।। 
स्फुटस्वभुक्त्या गुणितौ मध्यभुक्त्योद्धृतौ स्फुटौ ।	
रवेः स्वभगणाभ्यस्तः शशाङ्कभगणोद्धृतः ।।	४.०२ ।। 
शशाङ्ककक्षागुणितो भाजितो वा +अर्ककक्षया ।	
विष्कम्भश्चन्द्रकक्षायां तिथ्याप्ता मानलिप्तिका ।।	४.०३ ।। 
स्फुटेन्दुभुक्तिर्भूव्यासगुणिता मध्ययोद्धृता ।	
लब्धं सूची महीव्यासस्फुटार्कश्रवणान्तरम् ।।	४.०४ ।। 
मध्येन्दुव्यासगुणितं मध्यार्कव्यासभाजितम् ।	
विशोध्य लब्धं सूच्यां तु तमो लिप्तास्तु पूर्ववत् ।।	४.०५ ।। 
भानोर्भार्धे महीच्छाया तत्तुल्ये +अर्कसमे +अपि ।	
शशाङ्कपाते ग्रहणं कियद्भागाधिकोनके ।।	४.०६ ।। 
तुल्यौ राश्यादिभिः स्यातां अमावास्यान्तकालिकौ ।	
सूर्येन्दू पौर्णमास्यन्ते भार्धे भागादिकौ समौ ।।	४.०७ ।। 
गतैष्यपर्वनाडीनां स्वफलेनोनसंयुतौ ।	
समलिप्तौ भवेतां तौ पातस्तात्कालिको +अन्यथा ।।	४.०८ ।। 
छादको भास्करस्येन्दुरधःस्थो घनवद्भवेत् ।	
भूच्छायां प्राङ्मुखश्चन्द्रो विशत्यस्य भवेदसौ ।।	४.०९ ।। 
तात्कालिकेन्दुविक्षेपं छाद्यच्छादकमानयोः ।	
योगार्धात्प्रोज्झ्य यच्छेषं तावच्छन्नं तदुच्यते ।।	४.१० ।। 
यद्ग्राह्यं अधिके तस्मिन्सकलं न्यूनं अन्यथा ।	
योगार्धादधिके न स्याद्विक्षेपे ग्राससम्भवः ।।	४.११ ।। 
ग्राह्यग्राहकसंयोगवियोगौ दलितौ पृथक् ।	
विक्षेपवर्गहीनाभ्यां तद्वर्गाभ्यां उभे पदे ।।	४.१२ ।। 
षष्ठ्या संगुण्य सूर्येन्द्वोर्भुक्त्यन्तरविभाजिते ।	
स्यातां स्थितिविमर्दार्धे नाडिकादिफले तयोः ।।	४.१३ ।। 
स्थित्यर्धनाडिकाभ्यस्ता गतयः षष्ठिभाजिताः ।	
लिप्तादि प्रग्रहे शोध्यं मोक्षे देयं पुनः पुनः ।।	४.१४ ।। 
तद्विक्षेपैः स्थितिदलं विमर्दार्धे तथा +असकृत् ।	
संसाध्यं अन्यथा पाते तल्लिप्तादिफलं स्वकम् ।।	४.१५ ।। 
स्फुटतिथ्यवसाने तु मध्यग्रहणं आदिशेत् ।	
स्थित्यर्धनाडिकाहीने ग्रासो मोक्षस्तु संयुते ।।	४.१६ ।। 
तद्वदेव विमर्दार्धनाडिकाहीनसंयुते ।	
निमीलनोन्मीलनाख्ये भवेतां सकलग्रहे ।।	४.१७ ।। 
इष्टनाडीविहीनेन स्थित्यर्धेनार्कचन्द्रयोः ।	
भुक्त्यन्तरं समाहन्यात्षष्ट्याप्ताः कोटिलिप्तिकाः ।।	४.१८ ।। 
भानोर्ग्रहे कोटिलिप्ता मध्यस्थित्यर्धसंगुणाः ।	
स्फुटस्थित्यर्धसंभक्ताः स्फुटाः कोटिकलाः स्मृता ।।	४.१९ ।। 
क्षेपो भुजस्तयोर्वर्गयुतेर्मूलं श्रवस्तु तत् ।	
मानयोगार्धतः प्रोज्झ्य ग्रासस्तात्कालिको भवेत् ।।	४.२० ।। 
मध्यग्रहणतश्चोर्ध्वं इष्टनाडीर्विशोधयेत् ।	
स्थित्यर्धान्मौक्षिकाच्छेषं प्राग्वच्च्छेषं तु मौक्षिके ।।	४.२१ ।। 
ग्राह्यग्राहकयोगार्धाच्छोध्याः स्वच्छन्नलिप्तिकाः ।	
ताद्वर्गात्प्रोज्झ्य तत्कालविक्षेपस्य कृतिं पदम् ।।	४.२२ ।। 
कोटिलिप्ता रवेः स्पष्टस्थित्यर्धेनाहता हृताः ।	
मध्येन लिप्तास्तन्नाड्यः स्थितिवद्ग्रासनाडिकाः ।।	४.२३ ।। 
नतज्या +अक्षज्ययाभ्यस्ता त्रिज्याप्ता तस्य कार्मुकम् ।	
वलनांशा सौम्ययाम्याः पूर्वापरकपालयोः ।।	४.२४ ।। 
राशित्रययुताद्ग्राह्यात्क्रान्त्यंशैर्दिक्षमैर्युताः ।	
भेदे +अन्तराज्ज्या वलना सप्तत्यङ्गुलभाजिता ।।	४.२५ ।। 
सोन्नतं दिनमध्यार्धं दिनार्धाप्तं फलेन तु ।	
छिन्द्याद्विक्षेपमानानि तान्येषां अङ्गुलानि तु ।।	४.२६ ।।