महाभारतम्-04-विराटपर्व-073
भीमार्जुनादिभी रात्रौ युधिष्ठिरसमीपगमनम् ।। 1 ।।
	युधिष्ठिरेण सहर्षं स्वानभिभाषणे अर्जुनेन भीमंप्रति तत्कारणप्रश्नः ।। 2 ।।
	युधिष्ठिरेण तं प्रति विराटेनाक्षताडनस्य तत्कारणत्वकथनम् ।। 3 ।।
	भीमादिभिः क्रोधाद्विराटवधाध्यवसाये युधिष्ठिरेण हेतुकथनेन तत्प्रतिषेधनम् ।। 4 ।।
<table>				
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-73-1x	
				
				
				
<td>	प्रदाय वस्त्राणि किरीटमालीविराटगेहे मुदितः सखीभ्यः ।कृत्वा महर्तर्म तदाऽऽजिमध्येदिदृक्षया सोऽभिजगाम पार्थम् ।।	<td>	4-73-1a4-73-1b4-73-1c4-73-1d	
				
				
				
<td>	तं प्रेक्षमाणस्त्वथ धर्मराजंपप्रच्छ पार्थोऽथ स भीमसेनम्।किं धर्मराजो हि यथापुरं मांमुखं प्रतिच्छाद्य न चाह किंचित् ।।	<td>	4-73-2a4-73-2b4-73-2c4-73-2d	
				
				
				
<td>	तमेवमुक्त्वा परिशङ्कमानंदृष्ट्वाऽर्जुनं भीमसेनं च राजा।तदाऽब्रवीत्तावभिवीक्ष्य राज-न्युधिष्ठिरस्तत्परिमृज्य रक्तम् ।।	<td>	4-73-3a4-73-3b4-73-3c4-73-3b	
				
				
				
				
				
<td>	मन्युं नियच्छन्नुपविष्ट आसम् ।।	<td>	4-73-4f	
				
				
				
<td>	शुभार्ह राष्ट्रं न खिलीकृतं भवे-द्वयं तु यस्मिन्सुखिनोऽभवाम।क्रुद्धे तु वीरे त्वयि चाप्रतीतेराजा विराटो न लभेत शर्म ।।	<td>	4-73-5a4-73-5b4-73-5c4-73-5d	
				
				
				
<td>	अजानता तेन च शौर्यमाजौछन्नस्य सत्रेण बलं च पार्थ।इदं विराटेन मयि प्रयुक्तंत्वां वीक्षमाणो न गतोस्मि हर्षम् ।।	<td>	4-73-6a4-73-6b4-73-6c4-73-6d	
<td>	वैशंपायन उवाच	<td>	4-73-7x	
				
				
				
<td>	तेनाप्रमेयेन महाबलेनतस्मिंस्तथोक्ते शममास्थितेन।तं भीमसेनो बलवानमर्षीधनंजयं क्रुद्धमुवाच वाक्यम् ।।	<td>	4-73-7a4-73-7b4-73-7c4-73-7d	
				
				
				
<td>	न पार्थ नित्यं क्षमकालमाहबृहस्पतिर्ज्ञानवतां वरिष्ठः ।क्षमीह सर्वैः परिभूयतेसौयथा भुडङ्गो विषवीर्यहीनः ।।	<td>	4-73-8a4-73-8b4-73-8c4-73-8d	
				
				
				
<td>	विराटमद्यैव निहत्य शीघ्रंसपुत्रपौत्रं सकुलं ससैन्यम्।योक्ष्यामहे धर्मसुतं च राज्येअद्यैव शीघ्रं त्वरिरेष मात्स्यः ।।	<td>	4-73-9a4-73-9b4-73-9c4-73-9d	
				
				
				
<td>	अनेन पाञ्चालसुताऽथ कृष्णाउपेक्षिता कीचकेनाभियुक्ता।तस्मादयं नार्हति राजशब्दंराजा भव त्वं नृप पार्थवीर्यात्।।	<td>	4-73-10a4-73-10b4-73-10c4-73-10d	
				
				
				
<td>	राजा कुरूणां च युधिष्ठिरोऽयंमात्स्येषु राजा भवतु प्रवीरःतं मात्स्यदेहं शतधा भिनद्मिपूर्णोदकं कुम्भमिवाश्मनीह ।।	<td>	4-73-11a4-73-11b4-73-11c4-73-11d	
<td>	अर्जुन उवाच।	<td>	4-73-12x	
				
				
<td>	भवतः क्षमया राजन्त्सर्वे दोषाश्च नोऽभवन्।तं मात्स्यं सबलं हत्वा सपुत्रज्ञातिबान्धवम्।पश्चाच्चैव कुरून्सर्वान्हनिष्यामि न संशयः ।।	<td>	4-73-12a4-73-12b4-73-12c	
<td>	भीमसेनश्च ये चान्ये तथैवेति तमब्रुवन् ।।	<td>	4-73-13a	
				
				
				
<td>	तमब्रवीद्धर्मसुतो महात्माक्षमी वदान्यः कुपितं च भीमम्।न प्रत्युपस्थास्यति चेत्सदारःप्रसादने सम्यगथास्तु वध्यः ।।	<td>	4-73-14a4-73-14b4-73-14c4-73-14d	
<td>	न हन्तव्यो दुरात्माऽयं विराटश्चापि तेऽर्जुन ।।	<td>	4-73-15a	
				
<td>	श्वः प्रभाते प्रवेक्ष्यामः सभां सिंहासनेष्वपि।राजवेषेण संयुक्ताः स्थानमस्व स्वलंकृताः ।।	<td>	4-73-16a4-73-16b	
				
				
<td>	विराटो यदि तत्रस्थान्राजालङ्कारशोभितान्।राजलक्षणसंपन्नान्यदि तत्र न मंस्यते।पश्चाद्धन्यामहे पार्थ विराटं सहबान्धवम् ।।	<td>	4-73-17a4-73-17b4-73-17c	
				
<td>	इतिकर्तव्यतां सर्वे मन्त्रयित्वा तु पाण्डवाः।न्यवसंश्चैव तां रात्रिं धर्मज्ञा धर्मवत्सलाः ।।	<td>	4-73-18a4-73-18b	
				
<td>	सहपुत्रेण मात्स्यः स संप्रहृष्टो नराधिपः ।तां रात्रिमवसत्प्रीतः संप्रहृष्टेन चेतसा ।।	<td>	4-73-19a4-73-19b	
<td>	।। इति श्रीमन्महाभारते विराटपर्वणि गोग्रहणपर्वणि त्रिसप्ततितमोऽध्यायः ।।	<td>