महाभारतम्-13-अनुशासनपर्व-265
कृष्णेन युधिष्ठिरंप्रति दक्षाध्वरविध्वंसनत्रिपुरदहनादिरूपरुद्रचरित्रपरिकीर्तनम्।। 1 ।।<table>				
<td>

	युधिष्ठिर उवाच।	<td>	13-265-1x	
				
<td>

	दुर्वाससः प्रसादात्ते शंकरांशस्य माघव।अवाप्तमिह विज्ञानं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि।।	<td>	13-265-1a13-265-1b	
				
<td>

	महाभाग्यं च यत्तस्य नामानि च महात्मनः।तत्त्वमो ज्ञातुमिच्छामि सर्वं मतिमतांवर।।	<td>	13-265-2a13-265-2b	
<td>

	वासुदेव उवाच।	<td>	13-265-3x	
				
<td>

	हन्ति ते कीर्तयिष्यामि नमस्कृत्य कपर्दिने।यदवाप्तं मया राजञ्श्रेयो यच्चार्जितं यशः।।	<td>	13-265-3a13-265-3b	
				
<td>

	प्रयतः प्रातरुत्थाय यस्त्वधीयेद्विशाम्पते।प्राञ्जलिः शतरुद्रीयं नास्य किञ्चनि दुर्लभम्।।	<td>	13-265-4a13-265-4b	
				
				
<td>

	`शिवः सर्वकतो रुद्रः स्रष्टा यस्त्वं शृणुष्व मे।'प्रजापतिस्तमसृजत्तमसोऽन्ते महातपाः।शङ्करस्त्वसृजत्तात प्रजाः स्थावरजङ्गमाः।।	<td>	13-265-5a13-265-5b13-265-5c	
				
<td>

	नास्ति किञ्चित्परं भूतं महादेवाद्विशाम्पते।इह त्रिष्वपि लोकेषु भूतानां प्रभवो हि सः।।	<td>	13-265-6a13-265-6b	
				
<td>

	न चैवोत्सहते स्थातुं कश्चिदग्रे महात्मनः।न हि भूतं समं तेन त्रिषु लोकेषु विद्यते।।	<td>	13-265-7a13-265-7b	
				
<td>

	गन्धेनापि हि सङ्ग्रामे तस्य क्रुद्धस्य शत्रवः।विसंज्ञा हतभूयिष्ठा वेपनेते च पतन्ति च।।	<td>	13-265-8a13-265-8b	
				
				
<td>

	घोरं च निनदं तस्य पर्जन्यनिनदोपम्।श्रुत्वा विशीर्येद्धृदयं देवानामपि संयुगे।यं चाक्ष्णा घोररूपेण पश्येद्दग्धः पतेदधः।।	<td>	13-265-9a13-265-9b13-265-9c	
				
<td>

	न सुरा नासुरा लोके न गन्धर्वा न पन्नगाः।कुपिते सुखमेधन्ते तस्मिन्नपि गुहागताः।।	<td>	13-265-10a13-265-10b	
				
<td>

	प्रजापतेश्च दक्षस्य यजतो वितते क्रतौ।विव्याध कुपितो यज्ञं निर्भयस्तु भवस्तदा।।	<td>	13-265-11a13-265-11b	
<td>

	धनुषा वाणमुत्सृज्य सुघोरं विननाद च।।	<td>	13-265-12a	
				
<td>

	ते न शर्म कुतः शान्ति विषादं लेभिरे सुराः।विद्धे च सहसा यज्ञे कुपिते च महेश्वरे।।	<td>	13-265-13a13-265-13b	
				
<td>

	तेन ज्यातलघोषेण सर्वे लोकाः समाकुलाः।बभूवुरवशाः पार्थ विषेदुश्च सुरासुराः।।	<td>	13-265-14a13-265-14b	
				
<td>

	आपश्चुक्षुभिरे चैव चकम्पे च वसुन्धरः।व्यद्रवग्निरयश्चापि द्यौः पफाल च सर्वशः।।	<td>	13-265-15a13-265-15b	
				
<td>

	अन्धेन तमसा लोकाः प्रावृता न चकाशिरे।प्रनष्टा ज्योतिषां भाश्च सह सूर्येण भारत।।	<td>	13-265-16a13-265-16b	
				
<td>

	भृशं भीतास्ततः शान्तिं चत्रुः स्वस्त्ययनानि च।ऋषयः सर्वभूतानामात्मनश्च हितैषिमः।।	<td>	13-265-17a13-265-17b	
				
<td>

	ततः सोऽभ्यद्रवद्देवान्रुद्रो रौद्रपराक्रमः।भगस्य नयने क्रुद्धः प्रहारेण व्यशातयत्।।	<td>	13-265-18a13-265-18b	
				
<td>

	पूषणं चाभिदुद्राव घोरेण वपुषाऽन्वितः।पुरोडाशं भक्षयतो दशनान्वै व्यशातयत्।।	<td>	13-265-19a13-265-19b	
				
<td>

	ततः प्रणेमुर्देवास्ते वेपमानाः स्म शङ्करम्।पुनश्च सन्दधे रुद्रो दीप्तं सुनिशितं शरम्।।	<td>	13-265-20a13-265-20b	
				
<td>

	रुद्रस्य विक्रमं दृष्ट्वा भीता देवाः सहर्षिभिः।ततः प्रसादयामासुः शर्वं ते विबुधोत्तमाः।।	<td>	13-265-21a13-265-21b	
				
<td>

	जेषुश्च शतरुद्रीयं देवाः कृत्वाञ्जलिं तदा।संस्तूयमानस्त्रिदशैः प्रससाद महेश्वरः।।	<td>	13-265-22a13-265-22b	
				
<td>

	रुद्रस्य भागं यज्ञे च विशिष्टं ते त्वकल्पयन्।भयेन त्रिदशा राजञ्शरणं च प्रपेदिरे।।	<td>	13-265-23a13-265-23b	
				
<td>

	तेन चैव हि तुष्टेन स यज्ञः सन्धितोऽभवत्।यद्यच्चापहृतं तत्र तत्तथैवान्वजीवयत्।।	<td>	13-265-24a13-265-24b	
				
<td>

	असुराणां पुराण्यासंस्त्रीणि वीर्यवतां दिवि।आयसं राजतं चैव सौवर्णमपि चापरम्।।	<td>	13-265-25a13-265-25b	
				
<td>

	नाशकत्तानि मघवा भेत्तुं सर्वायुधैरपि।अथ सर्वेऽमरा रुद्रं जग्मुः शरणमर्दिताः।।	<td>	13-265-26a13-265-26b	
				
<td>

	तत ऊचुर्महात्मानो देवाः सर्वे समागताः।रुद्र रौद्रा भविष्यन्ति पशवः सर्वकर्मसु।।	<td>	13-265-27a13-265-27b	
				
<td>

	जहि दैत्यान्सह पुरैर्लोकांस्त्रायस्व मानद।स तथोक्तस्तथेत्युक्त्वा कृत्वा विष्णुं शरोत्तमम्।।	<td>	13-265-28a13-265-28b	
				
<td>

	शल्यमग्निं तथा कृत्वा पुङ्खं वैवस्वतं यमम्।ओङ्कारं च धनुः सर्वाञ्ज्यां च सावित्रिमुत्तमां।।	<td>	13-265-29a13-265-29b	
				
<td>

	ब्रह्माणं सारथिं कृत्वा विनियुज्य च सर्वशः।त्रिपर्वणा त्रिशल्येन तेन तानि बिभेद सः।।	<td>	13-265-30a13-265-30b	
				
<td>

	शरेणादित्यवर्णेन कालाग्निसमतेजसा।तेऽसुराः सपुरास्तत्र दग्धा रुद्रेण भारत।।	<td>	13-265-31a13-265-31b	
				
<td>

	तं चैवाङ्कगतं दृष्ट्वा बालं पञ्चशिखं पुनः।उमा जिज्ञासमाना वै कोऽयमित्यब्रवीत्तदा।।	<td>	13-265-32a13-265-32b	
				
<td>

	असूयतश्च शक्रस्य वज्रेणि प्रहरिष्यतः।सवज्रं स्तम्भयामास तं बाहुं परिघोपमम्।।	<td>	13-265-33a13-265-33b	
				
<td>

	न संयुयुधिरे चैव देवास्तं भुवनेश्वरम्।सप्रजापतयः सर्वे तस्मिन्मुमुहुरीश्वरे।।	<td>	13-265-34a13-265-34b	
				
<td>

	ततो ध्यात्वा च भगवान्ब्रह्मा तममितौजसम्।अयं श्रेष्ठ इति ज्ञात्वा ववन्दे तमुमापतिम्।।	<td>	13-265-35a13-265-35b	
				
<td>

	ततः प्रसादयामासुरुमां रुद्रं च ते सुराः।बभूव स तदा बालः प्रययौ तु यथापुरम्।।	<td>	13-265-36a13-265-36b	
				
<td>

	स चापि ब्राह्मणो भूत्वा दुर्वासा नाम वीर्यवान्।द्वारवत्यां मम गृहे चिरं कालमुपावसन्।।	<td>	13-265-37a13-265-37b	
				
<td>

	विप्रकारान्प्रयुङ्क्ते स्म सुबहून्मम वेश्मनि।तानुदारतया चाहं चक्षमे चातिदुःसहान्।।	<td>	13-265-38a13-265-38b	
				
<td>

	स वै रुद्रः स च शिवः सोग्निः सर्वः स सर्वजित्।स चैवेन्द्रश्च वायुश्च सोऽस्विनौ स च विद्युतः।।	<td>	13-265-39a13-265-39b	
				
<td>

	स चन्द्रमाः स चेशानः स सूर्यो वरुणश्च सः।स कालः सोन्तको मृत्युः स यमो रात्र्यहानि च।।	<td>	13-265-40a13-265-40b	
				
<td>

	मासार्धमासा ऋतवः सन्ध्ये संवत्सरश्च सः।सधाता स विधाता च विश्वकर्मा स सर्ववित्।।	<td>	13-265-41a13-265-41b	
				
<td>

	नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव दिशोऽथ प्रदिशस्तथा।विश्वमूर्तिरमेयात्मा भगवान्परमद्युतिः।।	<td>	13-265-42a13-265-42b	
				
<td>

	एकधा च द्विधा चैव बहुधा च स एव हि।शतधा सहस्रधा चैव तथा शतसहस्रधा।।	<td>	13-265-43a13-265-43b	
				
<td>

	ईदृशः स महादेवो भूयश्च भगवानतः।न हि शक्या गुणा वक्तुमपि वर्षशतैरपि।।	<td>	13-265-44a13-265-44b	
<td>

	।। इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पञ्चषष्ट्यदिकद्विशततमोऽध्यायः।। 265 ।।	<td>		<table>

महाभारतम्/अनुशासनपर्व