नैषधीयचरितम्‌/अष्टादशः सर्गः
सोऽयमित्थमथ भीमनन्दिनीं दारसारमधिगम्य नैषधः ।	
तां तृतीयपुरुषार्थवारिधेः पारलम्भनतरीमरीरमत् ॥ १८.१ ॥	
आत्मवित्सह तया दिवानिशं भोगभागपि न पापमाप सः ।	
आहृता हि विषयैकतानता ज्ञानधौतमनसं न लिम्पति ॥ १८.२ ॥	
न्यस्य मन्त्रिषु स राज्यमादरादारराध मदनं प्रियासखः ।	
नैकवर्णमणिकोटिकुट्टिमे हेमभूमिभृति सौधभूधरे ॥ १८.३ ॥	
वीरसेनसुतकण्ठभूषणीभूतदिव्यमणिपङ्क्तिशक्तिभिः ।	
कामनोपनमदर्थतागुणाद्यस्तृणीकृतसुपर्वपर्वतः ॥ १८.४ ॥	
धूपितं यदुदरान्तरं चिरं मेचकैरगरुसारदारुभिः ।	
जालजालधृतचन्द्रचन्दनक्षोदमेदुरसमीरशीतलम् ॥ १८.५ ॥	
क्वापि कामशरवृत्तवर्तयो यं महासुरभितैलदीपिकाः ।	
तेनिरे वितिमिरं स्मरस्फुरद्दोःप्रतापनिकराङ्कुरश्रियः ॥ १८.६ ॥	
कुङ्कुमैणमदपङ्कलेपिताः क्षलिताश्च हिमवालुकाम्बुभिः ।	
रेजुरध्वततशैलजस्रजो यस्य मुग्धमणिकुट्टिमा भुवः ॥ १८.७ ॥	
नैषधाङ्गपरिमर्दमेदुरामोदमाऋदवमनोज्ञवर्णया ।	
यद्भुवः क्वचन सूनशय्ययाभजि भालतिलकप्रगल्भता ॥ १८.८ ॥	
क्वापि यन्निकटनिष्कुटस्फुरत्कोरकप्रकरसौरभोर्मिभिः ।	
सान्द्रमाद्रियत भीमनन्दनानासिकापुटकुटीकुटुम्बिता ॥ १८.९ ॥	
ऋद्धसर्वऋतुवृक्षवाटिकाकीरकृत्तसहकारशीकरैः ।	
यज्जुषः स्म कुलमुख्यमाशुगः प्राणवातमुपदाभिरञ्चति ॥ १८.१ ॥	
कुत्रचित्कनकनिर्मिताखिलः क्वापि यो विमलरत्नजः किल ।	
कुत्रचिद्रचितचित्रशालिकः क्वापि चास्थिरविधैन्द्रजालिकः ॥ १८.११ ॥	
चित्रतत्तदनुकार्यविभ्रमाधाय्यनेकविधरूपरूपकम् ।	
वीक्ष्य यं बहु धुवञ्शिरो जरावातकी विधिरकल्पि शिल्पिराट् ॥ १८.१२ ॥	
भित्तिगर्भगृहगोपितैर्जनैर्यः कृताद्भुतकथादिकौतुकः ।	
सूत्रयन्त्रजविशिष्टचेष्टयाश्चर्यसञ्जिबहुशालभञ्जिकः ॥ १८.१३ ॥	
तामसीष्वपि तमीषु भित्तिगै रत्नरश्मिभिरमन्द्रचन्द्रिकः ।	
यस्तपेपि जलयन्त्रपातुकासारदूरधुततापतन्द्रिकः ॥ १८.१४ ॥	
यत्र पुष्पशरशास्त्रकारिकासारिकाध्युषितनागदन्तिका ।	
भीमजानिषधसार्वभौमयोः प्रत्यवैक्षत रते कृताकृते ॥ १८.१५ ॥	
यत्र मत्तकलविङ्कशीलिताश्लीलकेलिपुनरुक्तवत्तयोः ।	
क्वापि दृष्टिभिरवापि वापिकोत्तंसहंसमिथुनस्मरोत्सवः ॥ १८.१६ ॥	
यत्र वैणरववैणवस्वरैर्हुंकृतैरुपवनीपिकालिनाम् ।	
कङ्कणालिकलहैश्च नृत्यतां कुब्जितं सुरतकूजितं तयोः ॥ १८.१७ ॥	
सीत्कृतान्यशृणुतां विशङ्कयोर्यत्प्रतिष्ठितरतिस्मरार्चयोः ।	
जालकैरपवरान्तरेऽपि तौ त्याजितैः कपटकुड्यतां निशि ॥ १८.१८ ॥	
कृष्णसारमृगशृङ्गभङ्गुरा स्वादुरुज्ज्वलरसैकसारिणी ।	
नानिशं त्रुटति यन्मुखे पुरा किन्नरीविकटगीतिझंकृतिः ॥ १८.१९ ॥	
भित्तिचित्रलिखिताखिलक्रमा यत्र तस्थुरितिहाससंकथाः ।	
पद्मनन्दनसुतारिरंसुतामन्दसाहसहसन्मनोभुवः ॥ १८.२ ॥	
पुष्पकाण्डजयडिण्डिमायितं यत्रगौतमकलत्रकामिनः ।	
पारदारिकविलाससाहसं देवभर्तुरुदटङ्कि भित्तिषु ॥ १८.२१ ॥	
उच्चलत्कलरवालिकैतवाद्वैजयन्तविजयार्जिता जगत् ।	
यस्य कीर्तिरवदायति स्म सा कार्तिकीतिथिनिशीथिनीस्वसा ॥ १८.२२ ॥	
गौरभानुगुरुगेहिनीस्मरोद्वृत्तभावमितिवृत्तमाश्रिताः ।	
रेजिरे यदजिरेऽभिनीतिभिर्नाटिका भरतभारतीसुधा ॥ १८.२३ ॥	
शंभुदारुवनसंभुजिक्रियामाधवव्रजवधूविलासयोः ।	
गुम्फितैरुशनसा सुभाषितैर्यस्य हाटकविटङ्कमङ्कितम् ॥ १८.२४ ॥	
अह्नि भानुभुवि दाशदारिकां यच्चरः परिचरन्तमुज्जगौ ।	
कालदेशविषायासहात्स्मरादुत्सुकं शुकपितामहं शुकः ॥ १८.२५ ॥	
नीतमेव करलभ्यपारतामप्रतीर्य मुनयस्तपोर्णवम् ।	
अप्सरःकुचघटावलम्बनात्स्थायिना क्वचन यत्र चित्रगाः ॥ १८.२६ ॥	
स्वामिना च वहता च तं मया स स्मरः सुरतवर्जनाज्जितः ।	
योऽयमीदृगिति नृत्यते स्म यत्केकिना मुरजनिस्वनैर्घनैः ॥ १८.२७ ॥	
यत्र वीक्ष्य नलभीमसं भवे मह्यतो रतिरतीशयोरपि ।	
स्पर्धयेव जयतोर्जयाय ते कामकामरमणीबभूवतुः ॥ १८.२८ ॥	
तत्र सौधसुरभूधरे तयोराविरासुरथ कामकेलयः ।	
ये महाकविभिरप्यवीक्षिताः पांसुलाभिरपि ये न शिक्षिताः ॥ १८.२९ ॥	
पौरुषं दधति योषिता नले स्वामिनि श्रिततदीयभावया ।	
यूनि शैशवमतीर्णया कियत्प्रापि भीमसुतया न साध्वसम् ॥ १८.३ ॥	
दूत्यसंगतिगतं यदात्मनः प्रागशिश्रवदियं प्रियं गिरः ।	
तं विचिन्त्य विनयव्ययं ह्रिया न स्म वेद करवाणि कीदृशम् ॥ १८.३१ ॥	
यत्तया सदसि नैषाधः स्वयं प्राग्वृतः सपदि वीतलज्जया ।	
तन्निजं मनसिकृत्य चापलं सा शशाक न विलोकितुं नलम् ॥ १८.३२ ॥	
आसने मणिमरीचिमांसले यां दिशं स परिरभ्य तस्थिवान् ।	
तामसूयितवतीव मानिनी न व्यलोकयदियं मनागपि ॥ १८.३३ ॥	
ह्रीसरन्निजनिमज्जनोचितं मौलिदूरनमनं दधानया ।	
द्वारि चित्रयुवतिश्रिया तया भर्तृहूतिशतमश्रुतीकृतम् ॥ १८.३४ ॥	
वेश्म पत्युरविशन्न साध्वसाद्वेशितापि शयनं न साऽभजत् ।	
भाजितापि सविधं न सास्वपत्स्वापितापि न च संमुखाभवत् ॥ १८.३५ ॥	
केवलं न खलु भीमनन्दिनी दूरमत्रपत नैषधं प्रति ।	
भीमजाहृदि जितः स्त्रिया ह्रिया मन्मथोऽपि नियतं स लज्जितः ॥ १८.३६ ॥	
आत्मनापि हरदारसुन्दरी यत्किमप्यभिललाष चेष्टितुम् ।	
स्वामिना यदि तदर्थमर्थिता मुद्रितस्तदनया तदुद्यमः ॥ १८.३७ ॥	
ह्रीभराद्विमुखया तया भियं सञ्जितामननुरागशङ्किनि ।	
स स्वचेतसि लुलोप संस्मरन्दूत्यकालकलितं तदाशयम् ॥ १८.३८ ॥	
पार्श्वमागमि निजं सहालिभिस्तेन पूर्वमथ सा तयैकया ।	
क्वापि तामपि नियुज्य मायिना स्वात्ममात्रसचिवावशेषिता ॥ १८.३९ ॥	
संनिधावपि निजे निवेशितामालिभिः कुसुमशस्त्रशास्त्रवित् ।	
आनयद्व्यवधिमानिव प्रियामङ्कपालिवलयेन संनिधिम् । १८.४ ॥	
प्रागचुम्बदलिके ह्रियानतां तां क्रमाद्दरनतां कपोलयोः ।	
तेन विश्वसितमानसां झटित्यानने स परिचुम्ब्य सिष्मिये ॥ १८.४१ ॥	
लज्जया प्रथममेत्य हुंकृतः साध्वसेन बलिनाथ तर्जितः ।	
किंचिदुच्छ्वसित एव तद्धृदि न्यग्बभूव पुनरर्भकः स्मरः ॥ १८.४२ ॥	
वल्लभस्य भुजयोः स्मरोत्सवे दित्सतोः प्रसभमङ्कपालिकाम् ।	
एककश्चिरमरोधि बालया तल्पयन्त्रणनिरन्तरालया ॥ १८.४३ ॥	
हारचारिमविलोकने मृषाकौतुकं किमपि नाटयन्नयम् ।	
कण्ठमूलमदसीयमस्पृशत्पाणिनोपकुचधाविना धवः ॥ १८.४४ ॥	
यत्त्वयास्मि सदसि स्रजाञ्चितस्तन्मयापि भवदर्हणार्हति ।	
इत्युदीर्य निजहारमर्पयन्नस्पृशत्स तदुरोजकोरकौ ॥ १८.४५ ॥	
नीविसीम्नि निहितं स निद्रया सुभ्रुवो निशि निषिद्धसंविदः ।	
कम्पितं शयमपास यन्नयं दोलनैर्जनितबोधयाऽनया ॥ १८.४६ ॥	
स प्रियोरुयुगकञ्चुकांशुके न्यस्य दृष्टिमथ सिष्मिये नृपः ।	
आववार तदथाम्बराञ्चलैः सा निरावृतिरिव त्रपावृता ॥ १८.४७ ॥	
बुद्धिमान्व्यधित तां क्रमादयं किंचिदित्थमपनीतसाध्वसाम् ।	
किंच तन्मनसि चित्तजन्मना ह्रीरनामि धनुषा समं मनाक् ॥ १८.४८ ॥	
सिष्मिये हसति न स्म तेन सा प्रीणितापि परिहासभाषणैः ।	
स्वे हि दर्शयति ते परेण कानर्ध्यदन्तकुरुविन्दमालिके ॥ १८.४९ ॥	
वीक्ष्य भीमतनयास्तनद्वयं मग्नहारमणिमुद्रयाङ्कितम् ।	
सोढकान्तपरिरम्भगाढता सान्वमायि सुमुखी सखीजनैः ॥ १८.५ ॥	
याचते स्म परिधापिकाः सखीः सा स्वनीविनिबिडक्रियां यदा ।	
अन्वमिन्वत तदा विहस्य ता वृत्तमत्र पतिपाणिचापलम् ॥ १८.५१ ॥	
कुर्वती निचुलितं ह्रिया कियत्सौहृदाद्विवृतसौरभं कियत् ।	
कुड्नलोन्मिषितसूनसेविनीं पद्मिनीं जयति सा स्म पद्मिनी ॥ १८.५२ ॥	
नाविलोक्य नलमासितुं स्मरो ह्रीर्न वीक्षितुमदत्त सुभ्रुवः ।	
तद्दृशः पतिदिशाचलन्नथ व्रीडिताः समकुचन्मुहुः पथः ॥ १८.५३ ॥	
नाऽनया पतिरनायि नेत्रयोर्लक्ष्यतामपि परोक्षतामपि ।	
वीक्ष्यते स खलु यद्विलोकने तत्र तत्र नयते ददानया ॥ १८.५४ ॥	
वासरे विरहनिःसहा निशां कान्तसङ्गसमयं समैहत ।	
सा ह्रिया निशि पुनर्दिनोदयं वाञ्छतिस्म पतिकेलिलज्जिता ॥ १८.५५ ॥	
तत्करोमि परमभ्युपैषि यन्मा ह्रियं व्रज भियं परित्यज ।	
आलिवर्ग इव तेऽहमित्यमूं शश्वदाश्वसनमूचिवान्नलः ॥ १८.५६ ॥	
येन तन्मदनवह्निना स्थितं ह्रीमहौषधिनिरुद्धशक्तिना ।	
सिद्धिमद्भिरुदतेजि तैः पुनः स प्रियप्रियवचोभिमन्त्रणैः ॥ १८.५७ ॥	
यद्विधूय दयितार्पितं करं दोर्द्वयेन पिदधे कुचौ दृढम् ।	
पार्श्वगं प्रियमपास्य सा ह्रिया तं हृदिस्थितमिवालिलङ्ग तत् ॥ १८.५८ ॥	
अन्यदस्मि भवतीं न याचिता वारमेकमधरं धयामि ते ।	
इत्यसिस्वददुपांशुकाकुवाक्सोपमर्दहठवृत्तिरेव तम् ॥ १८.५९ ॥	
पीततावकमुखासवोऽधुना भृत्य एष निजकृत्यमर्हति ।	
तत्करोमि भवदूरुमित्यसौ तत्र संन्यधित पाणिपल्लवम् ॥ १८.६ ॥	
चुम्बनादिषु बभूव नाम किं तद्वृथा भियमिहापि मा कृथाः ।	
इत्युदीर्य रसनावलिव्ययं निर्ममे मृगदृशोऽयमादिमम् ॥ १८.६१ ॥	
अस्तिवाम्यभरमस्तिकौतुकं सास्तिघर्मजलमस्तिवेपथु ।	
अस्तिभीति रतमस्तिवाञ्छितं प्रापदस्तिसुखमस्तिपीडनम् । १८.६२ ॥	
ह्रीस्तवेयमुचितैव यन्नवस्तावके मनसि मत्समागमः ।	
तत्तु निस्त्रपमजस्रसंगमाद्वीडमावहति मामकं मनः ॥ १८.६३ ॥	
इत्युपालभत संभुजिक्रियारम्भविघ्नघनलज्जितैर्जिताम् ।	
तां तथा स चतुरोऽथ सा यथा त्रप्तुमेव तमनु त्रपामयात् ॥ १८.६४ ॥	
बाहुवक्त्रजघनस्तनाङ्घ्रितद्बन्धगन्धरतसंगतानतीः ।	
इच्छुरुत्सुकजने दिनेस्मिते वीक्षिते ति समकेति तेन सा ॥ १८.६५ ॥	
प्रातरात्मशयनाद्विनिर्यतीं संनिरुध्य यदसाध्यमन्यदा ।	
तन्मुखार्पणमुखं सुखं भुवो जम्भजित्क्षितिशचीमचीकरत् ॥ १८.६६ ॥	
नायकस्य शयनादहर्मुखे निर्गता मुदमुदीक्ष्य सुभ्रुवाम् ।	
आत्मना निजनवस्मरोत्सवस्मारिणीयमहृणीयत स्वयम् ॥ १८.६७ ॥	
तां मिथोऽभिदधतीं सखीं प्रियस्यात्मनश्च स निशाविचेष्टितम् ।	
पार्श्वगः सुरवरात्पिधां दधद्दृश्यतां शृउतकथो हसन्गतः ॥ १८.६८ ॥	
चक्रदारविरहेक्षणक्षणे बिभ्यती धवहसाय साभवत् ।	
क्वापि वस्तुनि वदत्यनागतं चित्तमुद्यदनिमित्तवैकृतम् ॥ १८.६९ ॥	
चुम्बितं न मुखमाचकर्ष यत्पत्युरन्तरमृतं ववर्ष तत् ।	
सा नुनोद न भुजं तदर्पितं तेन तस्य किमभून्न तर्पितम् ॥ १८.७ ॥	
नीतयोः स्तनपिधानतां तया दातुमाप भुजयोः करं परं ।	
वीतबाहुनि ततो हृदंशुके केवलेऽप्यथ स तत्कुचद्वये ॥ १८.७१ ॥	
याचनान्न ददतीं नखक्षतं तां विधाय कथयाऽन्यचेतसम् ।	
वक्षसि न्यसितुमात्ततत्करः स्वं विभिद्य मुमुदे स तन्नखैः ॥ १८.७२ ॥	
स प्रसह्य हृदयापवारकं हर्तुमक्षमत सुभ्रुवो बहिः ।	
ह्रीमयं तु न तदीयमान्तरं तद्विनेतुमभवत्प्रभुः प्रभुः ॥ १८.७३ ॥	
सा स्मरेण बलिनाऽप्यहापिता ह्रीक्षमे भृशमशोभताबला ।	
भाति चापि वसनं विना नतु व्रीडधैर्यपरिवर्जनैर्जनः ॥ १८.७४ ॥	
आत्थ नेति रतयाचिनं न यन्मामतोऽनुमतवत्यसि स्फुटम् ।	
इत्यमुं तदभिलापनोत्सुकं धूनितेन शिरसा निरास सा ॥ १८.७५ ॥	
या शिरोविधुतिराह नेति ते सा मया न किमियं समाकलि ।	
तन्निषेधसमसंख्यता विधिं व्यक्तमेव तव वक्ति वाञ्छितम् ॥ १८.७६ ॥	
नात्थ नात्थ शृण्वानि ते न किं तेन वाचमिति तां निगद्य सः ।	
सा स्म दूत्यगतमाह तं यथा तज्जगाद मृदुभिस्तदुक्तिभिः ॥ १८.७७ ॥	
नीविसीम्नि निबिडं पुराऽरुणत्पाणिनाऽथ शिथिलेन तत्करम् ।	
सा क्रमेण नननेति वादिनी विघ्नमाचरदमुष्य केवलम् ॥ १८.७८ ॥	
रूपवेषवसनाङ्गवासनाभूषणादिषु पृथग्विदग्धताम् ।	
सान्यदिव्ययुवतिभ्रमक्षमां नित्यमेत्य तमगान्नवा नवा ॥ १८.७९ ॥	
इङ्गितेन निजरागनीरधिं संविभाव्य चटुभिर्गुणज्ञताम् ।	
भक्ततां च परिचर्ययाऽनिशं साधिकाधिकवशं व्यधत्त तम् ॥ १८.८ ॥	
स्वाङ्गमर्पयितुमेत्य वामतां रोषितं प्रियमथानुनीय सा ।	
आतदीयहठसंबुभुक्षुतां नान्वमन्यत पुनस्तमर्थिनम् ॥ १८.८१ ॥	
आद्यसंगमसमादराण्यधाद्वल्लभाय ददती कथंचन ।	
अङ्गकानि घनमानवामताव्रीडलम्भितदुरापतानि सा ॥ १८.८२ ॥	
पत्युरागिरिशमातरु क्रमात्स्वस्य चागिरिजमालतं वपुः ।	
तस्य चार्हमखिलं पतिव्रता क्रीडति स्म तप्सा विधाय सा ॥ १८.८३ ॥	
न स्थली न जलधिर्न काननं नाद्रिभूर्न विषायो न विष्टपम् ।	
क्रीडिता न सह यत्र तेन सा सा विधैव न यया यया न वा ॥ १८.८४ ॥	
नम्रयांशुकविकर्षिणि प्रिये वक्त्रवातहतदीप्तदीपया ।	
भर्तृमौलिमणिदीपितास्तया विस्मयेन ककुभो निभालिताः ॥ १८.८५ ॥	
कान्तमूर्ध्नि ददती पिधित्सया तन्मणेः श्रवणपूरमुत्पलम् ।	
रन्तुमर्चनमिवाचरत्पुरः सा स्ववल्लभतनोर्मनोभुवः ॥ १८.८६ ॥	
तं पिधाय मुदिताथ पार्श्वयोर्वीक्ष्य दीपमुभयत्र सा स्वयोः ।	
चित्तमाप कुतुकाद्भुतत्रपातङ्कसंकटनिवेशितस्मरम् ॥ १८.८७ ॥	
एककस्य शमने परं पुनर्जाग्रतं शमितमप्यवेक्ष्य तम् ।	
जातवह्निवरसंस्मृतिः शिरः सा विधूय निमिमील केवलम् ॥ १८.८८ ॥	
पश्य भीरु न मयापि दृश्यसे यन्निमीलितवती दृशावसि ।	
इत्यनेन परिहस्य सा तमः संविधाय समभोजि लज्जिता ॥ १८.८९ ॥	
चुम्ब्यसेऽयमयमङ्क्यसे नखैः श्लिष्यसेयमयमर्प्यसे हृदि ।	
नो पुनर्न करवाणि ते गिरं हुं त्यज त्यज तवास्मि किंकरा ॥ १८.९ ॥	
इत्यलीकरतकातरा प्रियं विप्रलभ्य सुरते ह्रियं च सा ।	
चुम्बनादि विततार मायिनी किं विदग्धमनसामगोचरः ॥ १८.९१ ॥	
स्वेप्सितोद्गमितमात्रलुप्तया दीपिकाचपलया तमोघने ।	
निर्विशङ्करतजन्मतन्मुखाकूतदर्शनसुखान्यभुङ्क्त सः ॥ १८.९२ ॥	
यद्भ्रुवौ कुटिलिते तया रते मन्मथेन तदनामि कार्मुकम् ।	
यत्तु हुंहुमिति सा तदा व्यधात्तत्स्मरस्य शरमुक्तिहुंकृतम् ॥ १८.९३ ॥	
ईक्षितोपदिशतीव नर्तितुं तत्क्षणोदितमुदं मनोभुवम् ।	
कान्तदन्तपरिपीडिताधरा पाणिधूननमियं वितन्वती ॥ १८.९४ ॥	
सा शशाक परिरम्भदायिनी गाहितुं बृहदुरः प्रियस्य न ।	
चक्षमे च स न भङ्गुरभ्रुवस्तुङ्गपीनकुचदूरतां गतम् ॥ १८.९५ ॥	
बाहुवल्लिपरिरम्भमण्डली या परस्परमपीडयत्तयोः ।	
आस्त हेमनलिनीमृणालजः पाश एव हृदयेशयस्य सः ॥ १८.९६ ॥	
वल्लभेन परिरम्भपीडितौ प्रेयसीहृदि कुचाववापतुः ।	
केलतीमदनयोरुपाश्रये तत्र वृत्तमिलितोपधानताम् ॥ १८.९७ ॥	
भीमजोरुयुगलं नलाऋपितैः पाणिजस्य मृदुभिः पदैर्बभौ ।	
तत्प्रशस्ति रतिकामयोर्जयस्तम्भयुग्ममिव शातकुम्भजम् ॥ १८.९८ ॥	
बह्वमानि विधिनापि तावकं नाभिमूरुयुगमन्तराङ्गकम् ।	
स व्यधादधिकवर्णकैरिदं काञ्चनैर्यदिति तां पुराह सः ॥ १८.९९ ॥	
पीडनय मृदुनी विगाह्य तौ कान्तपाणिनलिने स्पृहावती ।	
तत्कुचौ कलशपीननिष्थुरौ हारहासविहते वितेनतुः ॥ १८.१ ॥	
यौ कुरङ्गमदकुङ्कुमाञ्चितौ नीललोहितरुचौ बधूकुचौ ।	
स प्रियोरसि तयोः स्वयंभुवोराचचार नखकिंशुकार्चनम् ॥ १८.१०१ ॥	
अम्बुधेः कियदनुत्थितं विधुं स्वानुबिम्बमिलितं व्यडम्बयत् ।	
चुम्बदम्बुजमुखीमुखं तदा नैषधस्य वदनेन्दुमण्डलम् ॥ १८.१०२ ॥	
पूगभागबहुताकषायितैर्वासितैरुदयभास्करेण तौ ।	
चक्रतुर्निधुवनेऽधरामृतैस्तत्र साधुमधुपानविभ्रमम् ॥ १८.१०३ ॥	
आह नाथवदनस्य चुम्बतः सा स्म शीतकरतामनक्षरम् ।	
सीत्कृतानि सुदती वितन्वती सत्त्वदत्तपृथुवेपथुस्तदा ॥ १८.१०४ ॥	
चुम्बनाय कलितप्रियाकुचं वीरसेनसुतवक्त्रमण्डलम् ।	
प्राप भर्तुममृतैः सुधांशुना सक्तहाटकघटेन मित्त्रताम् ॥ १८.१०५ ॥	
वीक्ष्य वीक्ष्य पुनरैक्षि सा मुदा पर्यरम्भि परिरभ्य चासकृत् ।	
चुम्बिता पुनरचुम्बि चादरात्तृप्तिरापि न कथंचनापि च ॥ १८.१०६ ॥	
छिन्नमप्यतनु हारमण्डलं मुग्धया सुरतलास्यकेलिभिः ।	
न व्यतर्कि सुदृशा चिरादपि स्वेदबिन्दुकितवक्षसा हृदि ॥ १८.१०७ ॥	
यत्तदीयहृदि हारमौक्तिकैरासि तत्र गुण एव कारणम् ।	
अन्यथा कथममुत्र वर्तितुं तैरशाकि न तदा गुणच्युतैः ॥ १८.१०८ ॥	
एकवृत्तिरपि मौक्तिकावलिश्छिन्नहारविततौ तदा तयोः ।	
छाययाऽन्यहृदये विभूषणं श्रान्तिवारिभरभावितेऽभवत् ॥ १८.१०९ ॥	
वामपादतललुप्तमन्मथश्रीमदेन मुखवीक्षिणानिशम् ।	
भुज्यमाननवयौवनामुना पारसीमनि चचार सा मुदाम् ॥ १८.११ ॥	
आन्तरानपि तदङ्गसंगमैस्तर्पितानवयवानमन्यत ।	
नेत्रयोरमृतसारपारणां तद्विलोकनमचिन्तयन्नलः ॥ १८.१११ ॥	
भूषणैरतुषदाश्रितैः प्रियां प्रागथ व्यषददेष भावयन् ।	
तैरभावि कियदङ्गदर्शने यत्पिधानमयविघ्नकारिभिः ॥ १८.११२ ॥	
योजनानि परिरम्भणेऽन्तरं रोमहर्षजमपि स्म बोधतः ।	
तौ निमेषमपि वीक्षणे मिथो वत्सरव्यवधिमध्यगच्छताम् ॥ १८.११३ ॥	
वीक्ष्य भावमधिगन्तुमुत्सुकां पूर्वमच्छमणिकुट्टिमे मृदुम् ।	
कोऽयमित्युदितसंभ्रमीकृतां स्वानुबिम्बमददर्शतैष ताम् ॥ १८.११४ ॥	
तत्क्षणावहितभावभावितद्वादशात्मसितदीधितिस्थितिः ।	
स्वां प्रियामभिमतक्षणोदयां भावलाभलघुतां नुनोद सः ॥ १८.११५ ॥	
स्वेन भावजनने स तु प्रियां बाहुमूलकुचनाभिचुम्बनैः ।	
निर्ममे रतरहःसमापनाशर्मसारसमसंविभागिनीम् ॥ १८.११६ ॥	
विश्लथैरवयवैर्निमीलया लोमभिर्द्रुतमितैर्विनिद्रताम् ।	
सूचितं श्वसितसीत्कृतैश्च तौ भावमक्रमकमध्यगच्छताम् ॥ १८.११७ ॥	
आस्त भावमधिगच्छतोस्तयोः संमदेषु करजक्षतार्पणा ।	
फाणितेषु मरिचावचूर्णना सा स्फुटं कटुरपि स्पृहावहा ॥ १८.११८ ॥	
अर्धमीलितविलोलतारके सा दृशौ निधुवनक्लमालसा ।	
यन्मुहूर्तमवहन्न तत्पुनस्तृप्तिरास्त दयितस्य पश्यतः ॥ १८.११९ ॥	
तत्क्लमस्तमदिदीक्षत क्षणं तालवृन्तचलनाय नायकम् ।	
तद्विधा हि भवदैवतं प्रिया वेधसोऽपि विदधाइ चापलम् ॥ १८.१२ ॥	
स्वेदबिन्दुकितनासिकाशिखं तन्मुखं सुखयति स्म नैषधम् ।	
प्रोषिताधरशयालुयावकं सामिलुप्तपुलकं कपोलयोः ॥ १८.१२१ ॥	
ह्रीणमेव पृथु सस्मरं कियत्क्लान्तमेव बहुनिर्वृतं मनाक् ।	
कान्तचेतसि तदीयमाननं तत्तदालभत लक्षमादरात् ॥ १८.१२२ ॥	
स्वेदवारिपरिपूरितं प्रियारोमकूपनिवहं यथायथा ।	
नैषधस्य दृगपात्तथातथा चित्रमापदपतृष्णतां न सा ॥ १८.१२३ ॥	
वीतमाल्यकचहस्तसंयमव्यस्तहस्तयुगया स्फुटीकृतम् ।	
बाहुमूलमनया तदुज्ज्वलं वीक्ष्ञ सौख्यजलधौ ममज्ज सः ॥ १८.१२४ ॥	
वीक्ष्य पत्युरधरं कृशोदरी बन्धुजीवमिव भृङ्गसंगतम् ।	
मञ्जुलं नयनकज्जलैर्निजैः संवरीतुमशकत्स्मितं न सा ॥ १८.१२५ ॥	
तां विलोक्य विमुखश्रितस्मितां पृच्छतो हसितहेतुमीशितुः ।	
ह्रीमती व्यतरदुत्तरं वधूः पाणिपङ्करुहि दर्पणार्पणाम् ॥ १८.१२६ ॥	
लाक्षयात्मचरणस्य चुम्बनाच्चारुभालमवलोक्य तन्मुखम् ।	
सा ह्रिया नतनताननाऽस्मरच्छेषरागमुदितं पतिं निशः ॥ १८.१२७ ॥	
स्वेदभाजि हृदयेऽनुबिम्बितं वीक्ष्य मूर्तमिव हृद्गतं प्रियम् ।	
निर्ममे धुतरतश्रमं निजैर्ह्रीनतातिमृदुनासिकानिलैः ॥ १८.१२८ ॥	
सूननायकनिदेशविभ्रमैरप्रतीतचरवेदनोदयम् ।	
दन्दतंशमधरेऽधिगामुका सास्पृशन्मृदु चमच्चकार च ॥ १८.१२९ ॥	
वीक्ष्य वीक्ष्य करजस्य विभ्रमं प्रेयसार्जितमुरोजयोरियम् ।	
कान्तमैक्षत हसस्पृशं कियत्कोपकुञ्चितविलोचनाञ्चला ॥ १८.१३ ॥	
रोषरूषितमुखीमिव प्रियां वीक्ष्य भीतिदरकम्पिताक्षराम् ।	
तां जगाद स न वेद्मि तन्वि तं कश्चकार तव कोपरोपणाम् ॥ १८.१३१ ॥	
रोषकुङ्कुमविलेपनान्मनाङ्गन्ववाचि कृशतन्ववाचि ते ।	
भूदयुक्तसमयैव रञ्जनामानने विधुबिधेयमानने ॥ १८.१३२ ॥	
क्षिप्रमस्य तु रुजा नखादिजास्तावकीरमृतसीकरं किरत् ।	
एतदर्थमिदमर्थितं मया कण्ठचुम्बि मणिदाम कामदम् ॥ १८.१३३ ॥	
स्वापराधमलुपत्पयोधरे मत्करः सुरधनुष्करस्तव ।	
सेवया व्यजनचालनाभुवा भूय एव चरणौ करोतु वा ॥ १८.१३४ ॥	
आननस्य मम चेदनौचिती निर्दयं दशनदंशदायिनः ।	
शोध्यते सुदति वैरमस्य तत्किं त्वया वद विदश्य नाधरम् ॥ १८.१३५ ॥	
दीपलोपमफलं व्यधत्त यस्त्वत्पटाहृतिषु मच्छिखामणिः ।	
नो तदागसि परं समर्थना सोऽयमस्तु पदपातुकस्तव ॥ १८.१३६ ॥	
इत्थमुक्तिमुपहृत्य कोमलां तल्पचुम्बिचिकुरश्चकार सः ।	
आत्ममौलिमणिकान्तिभङ्गिनीं तत्पदारुणसरोजसङ्गिनीम् ॥ १८.१३७ ॥	
तत्पदाखिलनखानुबिम्बनैः स्वैः समेत्य समतामियाय सः ।	
रुद्रभूमविजिगीषया रतिस्वामिनोपदशमूर्तिताभृता ॥ १८.१३८ ॥	
आख्यतैष कुरु कोपलोपनं पश्य नश्यति कृशा मधर्निशा ।	
एतमेव तु निशान्तरे वरं रोषशेषमनुरोत्स्यसि क्षणम् ॥ १८.१३९ ॥	
साथ नाथमनयत्कृतार्थतां पाणिगोपितनिजाङ्घ्रिपङ्कजा ।	
तत्प्रणामधुतमानमाननं स्मेरमेव सुदती वितन्वती ॥ १८.१४ ॥	
तौ मिथो रतिरसायनात्पुनः संबुभुक्षुमनसौ बभूवतुः ।	
चक्षमे नतु तयोर्मनोरथं दुर्जनी रजनिरल्पजीवना ॥ १८.१४१ ॥	
स्वप्नुमाप्तशयनीययोस्तयोः स्वैरमाख्यत वचः प्रियां प्रियः ।	
उत्सवैरधरदानपानजैः सान्तरायपदमन्तरान्तरा ॥ १८.१४२ ॥	
देवदूत्यमुपगम्य निर्दयं धर्मभीतिकृततादृशागसः ।	
अस्तु सेयमपराधमार्जना जीवितावधि नलस्य वश्यता ॥ १८.१४३ ॥	
स क्षाणः सुमुखि यत्त्वदीक्षणं तच्चराज्यमुरु येन रज्यसि ।	
तन्नलस्य सुधयाभिषेचनं यत्त्वदङ्गपरिरम्भविभ्रमः ॥ १८.१४४ ॥	
शर्म किं हृदि हरेः प्रियार्पणं किं शिवार्धघटने शिवस्य वा ।	
कामये तव महेषु तन्वि तं नन्वयं सरिदुदन्वदन्वयम् ॥ १८.१४५ ॥	
धीयतां मयि दृढा ममेति धीर्वक्तुमेवमवकाश एव कः ।	
यद्विधूय तृणवद्दिवस्पतिं क्रीतवत्यसि दयापणेन माम् ॥ १८.१४६ ॥	
शृण्वता निभृतमालिभिर्भवद्वाग्विलासमसकृन्मया किल ।	
मोघराघवविवर्ज्यजानकीश्राविणी भयचलासि वीक्षिता ॥ १८.१४७ ॥	
छुप्तपत्रविनिमीलितात्क्षुपात्कच्छपस्य धृतचापलात्पलात् ।	
त्वत्सखीषु सरटाच्छिरोधुतः स्वं भियोऽभिदधतीषु वैभवम् ॥ १८.१४८ ॥	
त्वं मदीयविरहान्मया निजां भीतिमीरितवती रहःश्रुता ।	
नोज्झितास्मि भवतीं तदित्ययं व्याहरद्वरमसत्यकातरः ॥ १८.१४९ ॥	
संगमय्य विरहेऽस्मि जीविका यैव वामथ रताय तत्क्षणम् ।	
हन्त दत्थ इति रुष्टयावयोर्निद्रयाऽद्य किमु नोपसद्यते ॥ १८.१५ ॥	
ईदृशं निगदति प्रिये दृशं संमदात्कियदियं न्यमीलयत् ।	
प्रातरालपति कोकिले कलं जागरादिव निशः कुमुद्वती ॥ १८.१५१ ॥	
मिश्रितोरु मिलिताधरं मिथः स्वप्नवीक्षितपरस्परक्रियम् ।	
तौ ततोऽनु परिरम्भसंपुटैः पीडनां विदधतौ निदद्रतुः ॥ १८.१५२ ॥	
तद्यातायातरंहच्छलकलितरतश्रान्तिनिश्वासधाराजस्रव्यामिश्रभावस्फुटकथितमिथःप्राणभेदव्युदासम् ।	
बालावक्षोजपत्राङ्कुरकरिमकरीं मुद्रितोर्वीन्द्रवक्षश्चिह्नाख्यातैकभावोभयहृदयमयाद्द्वन्द्वमानन्दनिद्राम् ॥ १८.१५३ ॥	
श्रीहर्षं कविराजराजिमुकुटालंकारहीरः सुतं श्रीहीरः सुषुवे जितेन्द्रियचयं मामल्लदेवी च यम् ।	
यातोऽस्मिञ्शिवशक्तिसिद्धिभगिनीसौभ्रात्रभव्ये महाकाव्ये तस्य कृतौ नलीयचरिते सर्गोऽयमष्टादशः ॥ १८.१५४ ॥