गरुडपुराणम्/आचारकाण्डः/अध्यायः १०८
श्रीगरुडमहापुराणम् १०८
सूत उवाच  ।
नीतिसारं प्रवक्ष्यामि अर्थशास्त्रादिसंश्रितम्  ।
राजादिभ्यो हितं पुण्यमायुः स्वर्गादिदायकम्  ॥ १,१०८.१ ॥
सद्भिः सङ्गं प्रकुर्वीत सिद्धिकामः सदा नरः  ।
नासद्भिरिहलोकाय परलोकाय वा हितम्  ॥ १,१०८.२ ॥
वर्जयेत्क्षुद्रसंवादमदुष्टस्य तु दर्शनम्  ।
विरोधं सह मित्रेण संप्रीतिं शत्रुसेविना  ॥ १,१०८.३ ॥
मूर्खशिष्योपदेशेन दुष्टस्त्रीभरणेन च  ।
दुष्टानां संप्रयोगेण पण्डितोऽप्यवसीदति  ॥ १,१०८.४ ॥
ब्राह्मणं बालिशं क्षत्त्रमयोद्धारं विशं जडम्  ।
शूद्रमक्षरसंयुक्तं दूरतः परिवर्जयेत् ॥ १,१०८.५ ॥
कालेन रिपुणासन्धिः काले मित्रेण विग्रहः  ।
कार्यकारणमाश्रित्य कालं क्षिपति पण्डितः  ॥ १,१०८.६ ॥
कालः पचति भूतानि कालः संहरते प्रजाः  ।
कालः सुप्तेषु जागर्ति कालो हि दुरतिक्रमः  ॥ १,१०८.७ ॥
कालेषु हरते वीर्यं काले गर्भे च वर्तते  ।
कालो जनयते सृष्टिं पुनः कालोऽपि संहरेत् ॥ १,१०८.८ ॥
कालः सूक्ष्मगतिर्नित्यं द्विविधश्चेह भाव्यते  ।
स्थूलसंग्रहचारेण सूक्ष्मचारान्तरेण च  ॥ १,१०८.९ ॥
नीतिसारं सुरेन्द्राय इममूच बृहस्पतिः  ।
सर्वज्ञो येन चेन्द्रोऽभूद्दैत्यान्हत्वाप्नुयाद्दिवम्  ॥ १,१०८.१० ॥
राजर्षिब्राह्मणैः कार्यं देवविप्रादिपूजनम्  ।
अश्वमेधेन यष्टब्यं महापातकनाशनम्  ॥ १,१०८.११ ॥
उत्तमैः सह साङ्गत्यं पण्डितैः सह सत्कथाम्  ।
अलुब्धैः सह मित्रत्वं कुर्वाणो नावसीदति  ॥ १,१०८.१२ ॥
परीवादं परार्थं च परिहासं परस्त्रियम्  ।
परवेश्मनि वासं च न कुर्वीत कदाचन  ॥ १,१०८.१३ ॥
परोऽपि हितवाबन्धुर्बन्धुरप्यहितः परः  ।
अहितो देहजो व्याधिर्हितमारण्यमौषधम्  ॥ १,१०८.१४ ॥
स बन्धुर्यो हिते युक्तः स पिता यस्तु पोषकः  ।
तन्मित्रं यत्र विश्वासः स देशो यत्र जीव्यते  ॥ १,१०८.१५ ॥
स भृत्यो यो विधेयस्तु तद्बीजं यत्प्ररोहति  ।
सा भार्या या प्रियं ब्रूते स पुत्रो यस्तु जीवति  ॥ १,१०८.१६ ॥
स जीवति गुणा यस्य धर्मो यस्य स जीवति  ।
गुणधर्मविहीनो यो निष्फल तस्य जीवनम्  ॥ १,१०८.१७ ॥
सा भार्या या गृहे दक्षा सा भार्याया प्रियंवदा  ।
सा भार्या या पतिप्राणा सा भार्या या पतिव्रता  ॥ १,१०८.१८ ॥
नित्य स्नाता सुगन्धा च नित्यं च प्रियवादिनी  ।
अल्पभुक्ताल्पभाषी च सततं मङ्गलैर्युता  ॥ १,१०८.१९ ॥
सततं धर्मबहुला सततं च पतिप्रिया  ।
सततं प्रियवक्री च सततं त्वृतुकामिनी  ॥ १,१०८.२० ॥
एतदादिक्रियायुक्ता सर्वसौ भाग्यवर्धिनी  ।
यस्येदृशी भवेद्भाय्या स देवेन्द्रोन मानुषः  ॥ १,१०८.२१ ॥
यस्य भार्या विरूपाक्षी कश्मला कलहप्रिया  ।
उत्तरोत्तरवादा स्या सा जरा न जरा जरा  ॥ १,१०८.२२ ॥
यस्य भार्या श्रितान्यञ्च परवेश्माभिकाङ्क्षिणी  ।
कुक्रिया त्यक्तलज्जा च सा जरा न जरा जरा  ॥ १,१०८.२३ ॥
यस्य भार्या गुणज्ञा च भर्तारमनुगामिनी  ।
अल्पाल्पेन तु सन्तुष्टा सा प्रिया न प्रिया प्रिया  ॥ १,१०८.२४ ॥
दुष्टा भार्या शठं मित्रं भृत्यश्चोत्तरदायकः  ।
ससर्पे च गृहे वासोमृत्युरेव न संशयः  ॥ १,१०८.२५ ॥
त्यज दुर्जनसंसर्गं भज साधुसमागमम्  ।
कुरु पुण्यमहोरात्र स्मर नित्यमनित्यताम्  ॥ १,१०८.२६ ॥
व्यालीकण्ठप्रदेशाह्यपि च फणभृद्भाषणा या च रौद्री या कृष्णा व्याकुलागी रुधिरनयनसंव्याकुला व्याघ्रकल्पा  ।
क्रोधे यैवोग्रवक्त्रा स्फुरदनलशिखा काकजिह्वा कराला सेव्या न स्त्री विदग्धा परपुरगमना भ्रान्तचित्ता विराक्त  ॥ १,१०८.२७ ॥
सक्तिः सुतोके सुकृतं कृतघ्ने शतिं च वह्नौ (सीतापहौ ह्यतपयैव)?हैमे  ।
उत्पद्यते दैववशात्कदाचिद्वेश्यासु रागो न भवेत्कदाचित् ॥ १,१०८.२८ ॥
भुजङ्गमे वेश्मनि दृष्टिदृष्टे व्याधौ चिकित्साविनिवर्तिते च  ।
देहे च बाल्यादिवयोऽन्विते च काला वृतोऽसौ लभते धृतिं कः  ॥ १,१०८.२९ ॥
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे बृहस्पतिप्रोक्तनीतिसारनिरूपणं नामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः

आचारकाण्डः