रामायणम्/उत्तरकाण्डम्/सर्गः ९१
एतदाख्याय काकुत्स्थो भ्रातृभ्याममितप्रभः ।	
लक्ष्मणं पुनरेवाह धर्मयुक्तमिदं वचः ।। ७.९१.१ ।।	
वसिष्ठं वामदेवं च जाबालिमथ कश्यपम् ।	
द्विजांश्च सर्वप्रवरानश्वमेधपुरस्कृतान् ।। ७.९१.२ ।।	
एतान्सर्वान्समानीय मन्त्रयित्वा च लक्ष्मण ।	
हयं लक्षणसम्पन्नं विमोक्ष्यामि समाधिना ।। ७.९१.३ ।।	
तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा त्वरितविक्रमः ।	
द्विजान्सर्वान्समाहूय दर्शयामास राघवम् ।। ७.९१.४ ।।	
ते दृष्ट्वा देवसङ्काशं कृतपादाभिवन्दनम् ।	
राघवं सुदुराधर्षमाशीर्भिः समपूजयन् ।। ७.९१.५ ।।	
प्राञ्जलिः स तदा भूत्वा राघवो द्विजसत्तमान् ।	
आचचक्षे ऽश्वमेधस्य ह्यभिप्रायं महायशाः ।। ७.९१.६ ।।	
ते तु रामस्य तच्छ्रुत्वा नमस्कृत्वा वृषध्वजम् ।	
अश्वमेधं द्विजाः सर्वे पूजयन्ति स्म सर्वशः ।। ७.९१.७ ।।	
स तेषां द्विजमुख्यानां वाक्यमद्भुतदर्शनम् ।	
अश्वमेधाश्रितं श्रुत्वा भृशं प्रीतो ऽभवत्तदा ।। ७.९१.८ ।।	
विज्ञाय कर्म तत्तेषां रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।	
प्रेषयस्व द्रुतं दूतान् सुग्रीवाय महात्मने ।। ७.९१.९ ।।	
यथा महद्भिर्हरिभिर्बहुभिश्च वनौकसाम् ।	
सार्धमागच्छ भद्रं ते ह्यनुभोक्तुं महोत्सवम् ।। ७.९१.१० ।।	
बिभीषणश्च रक्षोभिः कामगैर्बहुभिर्वृतः ।	
अश्वमेधं महायज्ञमायात्वतुलविक्रमः ।। ७.९१.११ ।।	
राजानश्च महाभागा ये मे प्रियचिकीर्षवः ।	
सानुगाः क्षिप्रमायान्तु यज्ञं द्रष्टुमनुत्तमम् ।। ७.९१.१२ ।।	
देशान्तरगता ये च द्विजा धर्मसमाहिताः ।	
आमन्त्रयस्व तान्सर्वानश्वमेधाय लक्ष्मण ।। ७.९१.१३ ।।	
ऋषयश्च महाबाहो आहूयन्तां तपोधनाः ।	
देशान्तरगताः सर्वे सदाराश्च द्विजातयः ।	
तथैव तालावचरास्तथैव नटनर्तकाः ।। ७.९१.१४ ।।	
यज्ञवाटश्च सुमहान्गोमत्या नैमिशे वने ।	
आज्ञाप्यतां महाबाहो तद्धि पुण्यमनुत्तमम् ।। ७.९१.१५ ।।	
शान्तयश्च महाबाहो प्रवर्त्यन्तां समन्ततः ।। ७.९१.१६ ।।	
शतशश्चापि धर्मज्ञाः क्रतुमुख्यमनुत्तमम् ।	
अनुभूय महायज्ञं नैमिशे रघुनन्दन ।। ७.९१.१७ ।।	
तुष्टः पुष्टश्च सर्वो ऽसौ मानितश्च यथाविधि ।	
प्रीतिं यास्यति धर्मज्ञ शीघ्रमामन्त्र्यतां जनः ।। ७.९१.१८ ।।	
शतं वाहसहस्राणां तण्डुलानां वपुष्मताम् ।	
अयुतं तिलमुद्गानां प्रयात्वग्रे महाबल ।। ७.९१.१९ ।।	
चणकानां कुलित्थानां माषाणां लवणस्य च ।	
अतो ऽनुरूपं स्नेहं च गन्धं सङ्क्षिप्तमेव च ।। ७.९१.२० ।।	
सुवर्णकोट्यो बहुला हिरण्यस्य शतोत्तराः ।	
अग्रतो भरतः कृत्वा गच्छत्वग्रे समाधिना ।। ७.९१.२१ ।।	
अन्तरा पण्यवीथ्यश्च सर्वे च नटनर्तकाः ।	
सूदा नार्यश्च बहवो नित्यं यौवनशालिनः ।। ७.९१.२२ ।।	
भरतेन तु सार्धं ते यान्तु सैन्यानि चाग्रतः ।	
नैगमा बलवृद्धाश्च द्विजाश्च सुसमाहिताः ।। ७.९१.२३ ।।	
कर्मान्तिकान्वर्धकिनः कोशाध्यक्षांश्च नैगमान् ।	
मम मातऽस्तथा सर्वाः कुमारान्तःपुराणि च ।। ७.९१.२४ ।।	
काञ्चनीं मम पत्नीं च दीक्षायां ज्ञांश्च कर्मणि ।	
अग्रतो भरतः कृत्वा गच्छत्वग्रे महायशाः ।। ७.९१.२५ ।।	
उपकार्या महार्हाश्च पार्थिवानां महौजसाम् ।	
सानुगानां नरश्रेष्ठो व्यादिदेश महाबलः ।। ७.९१.२६ ।।	
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे एकनवतितमः सर्गः ।। ९१ ।।	

रामायणम्/उत्तरकाण्डम्