स्कन्दपुराणम्/खण्डः ५ (अवन्तीखण्डः)/रेवा खण्डम्/अध्यायः ०५२
अध्याय ५२

ईश्वर उवाच -
अन्यदाख्यानकं वक्ष्ये पुरा वृत्तं नराधिप  ।
सकुटुम्बो गतः स्वर्गं मुनिर्यत्र महातपाः  ॥ ५२.१ ॥

उत्तानपाद उवाच -
कथं नाकं गतो विप्रः सकुटुम्बो महानृषिः  ।
कौतुकं परमं देव कथयस्व मम प्रभो  ॥ ५२.२ ॥

ईश्वर उवाच -
चित्रसेन इति ख्यातः काशीराजः पुराभवत् ।
शूरो दाता सुधर्मात्मा सर्वकामसमृद्धिमान्  ॥ ५२.३ ॥
सा पुरी जनसंकीर्णा नानारत्नोपशोभिता  ।
वाराणसीति विख्याता गङ्गातीरमुपाश्रिता  ॥ ५२.४ ॥
शरच्चन्द्रप्रतीकाशा विद्वज्जनविभूषिता  ।
इन्द्रयष्टिसमाकीर्णा गोपगोकुलसंवृता  ॥ ५२.५ ॥
बहुध्वजसमाकीर्णा वेदध्वनिनिनादिता  ।
वणिग्जनैर्बहुविधैः क्रयविक्रयशालिनी  ॥ ५२.६ ॥
यन्त्रादानैः प्रतोलीभिरुच्चैश्चान्यैः सुशोभिता  ।
देवतायतनैर्दिव्यैराश्रमैर्गहनैर्युता  ॥ ५२.७ ॥
नानापुष्पफलैर्रम्या कदलीखण्डमण्डिता  ।
पनसैर्बकुलैस्तालैरशोकैराम्रकैस्तथा  ॥ ५२.८ ॥
राजवृक्षकपित्थैश्च दाडिमैरुपशोभिता  ।
वेदाध्ययननिर्घोषैः पवित्रीकृतमङ्गला  ॥ ५२.९ ॥
तस्या उत्तरदिग्भागे आश्रमोऽभूत्सुशोभनः  ।
तन्मन्दारवनं नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्  ॥ ५२.१० ॥
बहुमन्दारसंयुक्तं तेन मन्दारकं विदुः  ।
विप्रो दीर्घतपा नाम सर्वदा तत्र तिष्ठति  ॥ ५२.११ ॥
तपस्तपति सोऽत्यर्थं तेन दीर्घतपाः स्मृतः  ।
स तिष्ठति सपत्नीकः ससुतः सस्नुषस्तथा  ॥ ५२.१२ ॥
शुश्रूषन्ति सदा तस्य पुत्राः पञ्च प्रयत्नतः  ।
तस्य पुत्रः कनीयांस्तु ऋक्षशृङ्गो महातपाः  ॥ ५२.१३ ॥
वेदाध्ययनसम्पन्नो ब्रह्मचारी गुणान्वितः  ।
योगाभ्यासरतो नित्यं कन्दमूलफलाशनः  ॥ ५२.१४ ॥
तिष्ठते मृगरूपेण मृगयूथचरस्तदा  ।
दिनान्ते च दिनान्ते च मातापित्रोः समीपगः  ॥ ५२.१५ ॥
अभिवादयते नित्यं भक्तिमान्मुनिपुत्रकः  ।
पुनर्गच्छति तत्रैव कानने गिरिगह्वरे  ॥ ५२.१६ ॥
क्रीडन्बालमृगैः सार्द्धं प्रत्यहं स मुनेः सुतः  ।
कदाचिद्दैवयोगेन ऋक्षशृङ्गो ममार सः  ॥ ५२.१७ ॥

॥ इति  श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे शूलभेदमाहात्म्ये ऋक्षशृङ्गचरित्रे दीर्घतपोमुन्याख्यानवर्णनं नाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ॥