महाभारतम्-06-भीष्मपर्व-091
दुर्योधनघटोत्कचयोर्युद्धम् ।। 1 ।।<table>				
<td>

	धृतराष्ट्र उवाच।	<td>	6-91-1x	
				
<td>

	इरावन्तं तु निहतं दृष्ट्वा पार्था महारथाः ।संग्रामे किमकुर्वन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ।।	<td>	6-91-1a6-91-1b	
<td>

	सञ्जय उवाच।	<td>	6-91-2x	
				
<td>

	इरावन्तं तु निहतं संग्रामे वीक्ष्य राक्षसः।व्यनदत्सुमहानादं भैमसेनिर्घटोत्कचः ।।	<td>	6-91-2a6-91-2b	
				
<td>

	नदतस्तस्य शब्देन पृथिवी सागराम्बरा ।सपर्वतवना राजंश्चचाल सुभृशं तदा ।।	<td>	6-91-3a6-91-3b	
				
<td>

	अन्तरिक्षं दिशश्चैव सर्वाश्च प्रदिशस्तथा ।`चेलुश्च सहसा तत्र तेन नादेन नादिताः'	<td>	6-91-4a6-91-4b	
				
<td>

	तं श्रुत्वा सुमहानादं तव सैन्यस्य भारत ।।ऊरुस्तम्भः समभवद्वेपथुः स्वेद एव च।	<td>	6-91-5a6-91-5b	
				
<td>

	सर्व एव महाराज तावका दीनचेतसः ।।सर्वतः समचेष्टन्त सिंहभीता गजा इव ।	<td>	6-91-6a6-91-6b	
				
<td>

	नर्दित्वा सुमहानादं निर्घातमिव राक्षसः ।।ज्वलितं शूलमुद्यम्य रूपं कृत्वा विभीषणम् ।	<td>	6-91-7a6-91-7b	
				
<td>

	नानारूपप्रहरणैर्वृतो राक्षसपुङ्गवैः ।।आजघान सुसंक्रुद्धः कालान्तकयमोपभः ।	<td>	6-91-8a6-91-8b	
				
<td>

	तमापतन्तं संप्रेक्ष्य संक्रुद्धं भीमदर्शनम् ।।स्वबलं च भयात्तस्य प्रायशो विमुखीकृतम् ।	<td>	6-91-9a6-91-9b	
				
<td>

	ततो दुर्योधनो राजा घटोत्कचमुपाद्रवत् ।।प्रगृह्य विपुलं चापं सिंहवद्विनदन्मुहुः ।	<td>	6-91-10a6-91-10b	
				
<td>

	पृष्ठतोऽनुययौ चैनं स्रवद्भिः पर्वतोपमैः ।।कुञ्जरैर्दशसाहस्रैर्वङ्गानामधिपः स्वयम् ।।	<td>	6-91-11a6-91-11b	
				
<td>

	पुत्रं तव महाराज चुकोप स निशाचरः ।ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।।	<td>	6-91-12a6-91-12b	
				
<td>

	राक्षसानां च राजेन्द्र दुर्योधनबलस्य च।गजानीकं च संप्रेक्ष्य मेघबृन्दमिवोदितम् ।।	<td>	6-91-13a6-91-13b	
				
<td>

	अभ्यधावन्त संक्रुद्धा राक्षसाः शस्त्रपाणयः ।नदन्तो विविधान्नादान्मेघा इव सविद्युतः ।।	<td>	6-91-14a6-91-14b	
				
<td>

	शरशक्त्यृष्टिनाराचैर्निघ्नन्तो गजयोधिनः ।भिण्डिपालैस्तथा शूलैर्मुद्गरैः सपरश्वथैः ।।	<td>	6-91-15a6-91-15b	
				
<td>

	पर्वताग्रैश्च वृक्षैश्च निजघ्नुस्ते महागजान् ।भिन्नकुम्भान्विरुधिरान्भिन्नगात्रांश्च वारणान् ।।	<td>	6-91-16a6-91-16b	
				
<td>

	अपश्याम महाराज वध्यमानान्निशाचरैः ।तेषु प्रक्षीयमाणेषु भग्नेषु गजयोधिषु ।।	<td>	6-91-17a6-91-17b	
				
<td>

	दुर्योधनो महाराज राक्षसान्समुपाद्रवत्।अमर्षवशमापन्नस्त्यक्त्वा जीवितात्मनः ।।	<td>	6-91-18a6-91-18b	
				
<td>

	मुमोच निशितान्बाणान्राक्षसेषु परंतप ।जघान च महेष्वासः प्रधानांस्तत्र राक्षसान् ।।	<td>	6-91-19a6-91-19b	
				
<td>

	संक्रुद्धो भरतश्रेष्ठ पुत्रो दुर्योधनस्तव ।वेगवन्तं महारौद्रं विद्युज्जिह्वं प्रमाथिनम् ।।	<td>	6-91-20a6-91-20b	
				
<td>

	शरैश्चतुर्भिश्चतुरो निजघान महाबलः ।ततः पुनरमेयात्मा शरवर्षं दुरासदम् ।।	<td>	6-91-21a6-91-21b	
				
<td>

	मुमोच भरतश्रेष्ठो निशाचरबलं प्रति।तत्तु दृष्ट्वा महत्कर्म पुत्रस्य तव मारिष ।।	<td>	6-91-22a6-91-22b	
				
<td>

	क्रोधेनाभिप्रजज्वाल भैमसेनिर्महाबलः ।स विष्फार्य महच्चापमिन्द्राशनिसमप्रभम् ।।	<td>	6-91-23a6-91-23b	
				
<td>

	अभिदुद्राव वेगेन दुर्योधनमरिन्दमम् ।तमापतन्तमुद्वीक्ष्य कालसृष्टमिवान्तकम् ।।	<td>	6-91-24a6-91-24b	
				
<td>

	न विव्यथे महाराज पुत्रो दुर्योधनस्तव।अथैनमब्रवीत्क्रुद्धः क्रूरः संरक्तलोचनः ।।	<td>	6-91-25a6-91-25b	
<td>

	घटोत्कच उवाच।	<td>	6-91-26x	
				
<td>

	अद्यानृण्यं गमिष्यामि पितॄणां मातुरेव च।ये त्वया सुनृशंसेन दीर्घकालं प्रवासिताः ।।	<td>	6-91-26a6-91-26b	
				
<td>

	यच्च ते पाण्डवा राजंश्छलद्यूते पराजिताः ।यच्चैव द्रौपदी कृष्णा एववस्त्रा रजस्वला ।।	<td>	6-91-27a6-91-27b	
				
<td>

	सभामानीय दुर्बुद्धे बहुधा क्लेशिता त्वया।तव च प्रियकामेन आश्रमस्था दुरात्मना ।।	<td>	6-91-28a6-91-28b	
				
<td>

	सैन्धवेन परामृष्टा परिभूय पितॄन्मम ।एतेषामपमानानामन्येषां च कुलाधम ।।	<td>	6-91-29a6-91-29b	
				
<td>

	अन्तमद्य गमिष्यामि यदि नोत्सृजसे रणम्।एवमुक्त्वा तु हैडिम्बो महद्विष्फार्य कार्मुकम् ।।	<td>	6-91-30a6-91-30b	
				
				
<td>

	संदश्य दशनैरोष्ठं सृकिणी परिसंलिहन्।शरवर्षेण महता दुर्योधनमवाकिरत्।पर्वतं वारिधाराभिः प्रावृषीव बलाहकः ।।	<td>	6-91-31a6-91-31b6-91-31c	
<td>

	।। इति श्रीमन्महाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि अष्टमदिवसयुद्धे एकनवतितमोऽध्यायः ।।	<td>		

महाभारतम्/भीष्मपर्व