महाभारतम्-02-सभापर्व-074
युधिष्ठिरसभायां दुर्योधने निर्जलदेशे जलभ्रमेण परिधानमुत्कर्षति सति तथा स	जलदेशे स्थलभ्रान्त्या भवनधानगमनेन जले पतति च सति भीमादिभिरुपहासः।। 1।।
	चिन्तातान्तं दुर्योधनं प्रति शकुनिना चिन्ताहेतुप्रश्ने दुर्योधनेन तत्कथन	पूर्वकं धृतराष्ट्रे स्वदुः शनिवेदनाय शकुनिम्प्रति चोदनम्।। 2।। 
<table>				
<td>

	वैशम्पायन उवाच।। 	<td>	2-74-1x	
				
<td>

	वसन्दुर्योधनस्तस्यां सभायां पुरुषर्षभ। शनैर्ददर्श तां सर्वां सभां शकुनिना सह।। 	<td>	2-74-1a2-74-1b	
				
<td>

	तस्यां दिव्यानभिप्रायान्ददर्श कुरुनन्दनः। न दृष्टपूर्वा ये तेन नगरे नागसाह्वये।। 	<td>	2-74-2a2-74-2b	
				
<td>

	स कदाचित्सभामध्ये धार्तराष्ट्रो महीपतिः। स्फाटिकं स्थलमासाद्य जलमित्यभिशङ्कया।। 	<td>	2-74-3a2-74-3b	
				
<td>

	स्ववस्त्रोत्कर्षणं राजा कृतवान्बुद्धिमोहितः। दुर्मना विमुखश्चैव परिचक्राम तां सभाम्।। 	<td>	2-74-4a2-74-4b	
				
<td>

	ततः स्थले निपतितो दुर्मना व्रीडितो नृपः। निः श्वसन्विमुखश्चापि परिचक्राम तां सभाम्।। 	<td>	2-74-5a2-74-5b	
				
<td>

	ततः स्फाटिकतोयां वै स्फाटिकाम्बुजशोभिताम्। वापीं मत्वा स्थलमिव सवासाः प्रापतञ्जले।। 	<td>	2-74-6a2-74-6b	
				
<td>

	जले निपतितं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः। जहास जहसुश्चैव किङ्कराश्च सुयोधनम्।। 	<td>	2-74-7a2-74-7b	
				
<td>

	वासांसि च शुभान्यस्मै प्रददू राजशासनात्। तथागतं तु तं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः।। 	<td>	2-74-8a2-74-8b	
				
<td>

	अर्जुनश्च यमौ चोभौ सर्वे ते प्राहसंस्तदा।नामर्षयत्ततस्तेषामवहासममर्षणः।। 	<td>	2-74-9a2-74-9b	
				
<td>

	आकारं रक्षमाणस्तु न स तान्समुदैक्षत। पुनर्वसनमुत्क्षिप्य प्रतिरिष्यन्निव स्थलम्।। 	<td>	2-74-10a2-74-10b	
				
				
<td>

	आरुरोह ततः सर्वे जहसुश्च पुनर्जनाः।द्वारं तु पिहिताकारं स्फाटिकं प्रेक्ष्य भूमिपः। प्रविशन्नाहतो मूर्ध्नि व्याघूर्णित इव स्थितः।। 	<td>	2-74-11a2-74-11b2-74-11c	
				
<td>

	तादृशं च परं द्वारं स्फाटिकोरुकवाटकम्। विघट्टयन्कराभ्यां तु निष्क्रम्याग्रे पपात हा।। 	<td>	2-74-12a2-74-12b	
				
<td>

	द्वारं तु वितताकारं समापेदे पुनश्च सः। तद्वृत्तं चेति मन्वानो द्वारस्थानादुपारमत्।। 	<td>	2-74-13a2-74-13b	
				
<td>

	एवं प्रलम्भान्विविधान्प्राप्य तत्र विशाम्पते। पाण्डवेयाभ्यनुज्ञातस्ततो दुर्योधनो नृपः।। 	<td>	2-74-14a2-74-14b	
				
<td>

	अपहृष्टेन मनसा राजसूये महाक्रतौ। प्रेक्ष्य तामद्भुतामृद्धिं जगाम गजसाह्वयम्।। 	<td>	2-74-15a2-74-15b	
				
<td>

	पाण्डवश्रीप्रतप्तस्य ध्यायमानस्य गच्छतः। दुर्योधनस्य नृपतेः पापा मतिरजायत।। 	<td>	2-74-16a2-74-16b	
				
<td>

	पार्थान्सुमनसो दृष्ट्वा पार्थिवांश्च वशानुगान्। कृत्स्नं चापि हितं लोकमाकुमारं कुरूद्वह।। 	<td>	2-74-17a2-74-17b	
				
<td>

	महिमानं परं चापि पाण्डवानां महात्मनाम्। दूर्योधनो धार्तराष्ट्रो विवर्णः समपद्यत।। 	<td>	2-74-18a2-74-18b	
				
<td>

	स तु गच्छन्ननेकाग्नः सभामेकोऽन्वचिन्तयत्। श्रियं च तामनुपमां धर्मराजस्य धीमतः।। 	<td>	2-74-19a2-74-19b	
				
<td>

	प्रमत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनस्तदा। नाभ्यभाषत्सुबलजं भाषमाणं पुनः पुनः।। 	<td>	2-74-20a2-74-20b	
				
<td>

	अनेकाग्रं तु तं दृष्ट्वा शकुनिः प्रत्यभाषत। दुर्योधन कृतोमूलं निःश्वसन्निव गच्छसि।। 	<td>	2-74-21a2-74-21b	
<td>

	दुर्योधन उवाच।। 	<td>	2-74-22x	
				
<td>

	दृष्ट्वेमां पृथिवीं कृत्स्नां युधिष्ठिरवशानुगाम्। जितामस्त्रप्रतापेन श्वेताश्वस्य महात्मनः।। 	<td>	2-74-22a2-74-22b	
				
<td>

	तं च यज्ञं तथाभूतं दृष्ट्वा पार्थस्य मातुल। यथा शक्रस्य देवेषु तथाभूतं महाद्युतेः।। 	<td>	2-74-23a2-74-23b	
				
<td>

	अमर्षेण तु सम्पूर्णो दह्यमानो दिवानिशम्। शुचिशुक्रागमे काले शुष्ये तोयमिवाल्पकम्।। 	<td>	2-74-24a2-74-24b	
				
<td>

	पश्य सात्वतमुख्येन शिशुपालो निपातितः। न च तत्र पुमानासीत्कश्चित्तस्य पदानुगः।। 	<td>	2-74-25a2-74-25b	
				
<td>

	दह्यमाना हि राजानः पाण्डवोत्थेन वह्निना। क्षान्तवन्तोऽपराधं ते को हि तत्क्षन्तुमर्हति।। 	<td>	2-74-26a2-74-26b	
				
<td>

	वासुदेवेन तत्कर्म यथाऽयुक्तं महत्कृतम्। सिद्धं च पाण्डुपुत्राणां प्रतापेन महात्मनाम्।। 	<td>	2-74-27a2-74-27b	
				
<td>

	तथाहि रत्नन्यादाय विविधानि नृपा नृपम्। उपातिष्ठन्त कौन्येयं वैश्या इव करप्रदाः।। 	<td>	2-74-28a2-74-28b	
				
<td>

	श्रियं तथागतं दृष्ट्वा ज्वलन्तीमिव पाण्डवे। अमर्षवशमापन्नो दह्यामि न तथोचितः।। 	<td>	2-74-29a2-74-29b	
				
<td>

	वह्निमेव प्रवेक्ष्‌यामि भक्षयिष्यामि वा विषम्। अपो वापि प्रवेक्ष्यामिन हि शक्ष्यामि जीवितुम्।। 	<td>	2-74-30a2-74-30b	
				
<td>

	को हि नाम पुमांल्लोके मर्षयिष्यति सत्ववान्। सपत्नानृद्ध्यतो दृष्ट्वा हीनमात्मानमेव च।। 	<td>	2-74-31a2-74-31b	
				
<td>

	सोऽहं न स्त्री न चाप्यस्त्री न पुमान्नापुमानपि। योऽहं तां मर्षयाम्यद्य तादृशीं श्रियमागताम्।। 	<td>	2-74-32a2-74-32b	
				
<td>

	ईश्वरत्वं पृथिव्याश्च वसुमत्तां च तादृशीम्। यज्ञं च तादृशं दृष्ट्वा मादृशः को न संञ्ज्वरेत्।। 	<td>	2-74-33a2-74-33b	
				
<td>

	अशक्तश्चैक एवाहं तामाहर्तुं नृपश्रियम्। सहायांश्च न पश्यामि तेन मृत्युं विचिन्तये।। 	<td>	2-74-34a2-74-34b	
				
<td>

	दैवमेव परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम्। दृष्ट्वा कुन्तीसुते शुद्धां श्रियं तामहतां तथा।। 	<td>	2-74-35a2-74-35b	
				
<td>

	कृतो यत्नो मया पूर्वं विनाशे तस्य सौबल।तच्च सर्वमतिक्रम्य संवृद्धोऽप्स्विव पङ्गजम्।। 	<td>	2-74-36a2-74-36b	
				
				
<td>

	न दैवं परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम्। धार्तराष्ट्राश्च हीयन्ते पार्था वर्धन्ति नित्यशः। कृष्णस्तु सुमनास्तेषां विवर्धयति सम्पदः'।। 	<td>	2-74-37a2-74-37b2-74-38c	
				
<td>

	सोऽहं श्रियं च तां दृष्ट्वा सभां तां च तथाविधाम्। रक्षिभिश्चावहासं तं परितप्ये यथाऽग्निना।। 	<td>	2-74-38a2-74-39b	
<td>

	अमर्षं च समाविष्टं धृतराष्ट्रे निवेदय।। 	<td>	2-74-39a	
<td>

	।। इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि द्यूतपर्वणि चतुःसप्ततितमोऽध्यायः।। 74।। 	<td>		

महाभारतम्/सभापर्व