नारदपुराणम्- पूर्वार्धः/अध्यायः ३७
सनक उवाच ।।
भूयः श्रृणुष्व विप्रेंद्र माहात्म्यं कमलापतेः ।।
कस्य नो जायते प्रीतिः श्रोतुं हरिकथामृतम् ।। ३७-१ ।।

नराणां विषयान्धानां ममताकुलचेतसाम् ।।
एकमेव हरेर्नाम सर्वपापप्रणाशनम् ।। ३७-२ ।।

सकृद्वा न नमेद्यस्तु विष्णुं पापहरं नृणाम् ।।
श्वपचं तं विजानीयात्कदाचिन्नालपेञ्च तम् ।। ३७-३ ।।

हरिपूजाविहीनं तु यस्य वेश्म द्विजोत्तम ।।
श्मशानसदृशं तद्धि कदाचिदपि नो विशेत् ।। ३७-४ ।।

हरिपूजाविहीनाश्च वेदविद्वेषिणस्तथा ।।
गोद्विजद्वेषनिरता राक्षसाः परिकीर्त्तिताः ।। ३७-५ ।।

यो वा को वापि विप्रेन्द्र विप्रद्वेषपरायणः ।।
समर्चयति गोविंदं तत्पूजा विफला भवेत् ।। ३७-६ ।।

अन्यश्रेयोविनाशार्थं येऽर्चयंति जनार्दनम् ।।
सा पूजैव महाभाग पूजकानाशु हंति वै ।। ३७-७ ।।

हरिपूजाकरो यस्तु यदि पापं समाचरेत् ।।
तमेव विष्णुद्वेष्टारं प्राहुस्तत्त्वार्त्थकोविदाः ।। ३७-८ ।।

ये विष्णुनिरताः संति लोकानुग्रहतत्पराः ।।
धर्मकार्यरताः शश्वद्विष्णुरुपास्तु ते मताः ।। ३७-९ ।।

कोटिजन्मार्दजितैः पुण्यैर्विष्णुभक्तिः प्रजायते ।।
दृढभक्तिमतां विष्णौ पापबुद्धिः कथं भवेत् ।। ३७-१० ।।

जन्मकोट्यर्जितं पापं विष्णुपूजारतात्मनाम् ।।
क्षयं याति क्षणादेव तेषां स्यात्पापधीः कथम् ।। ३७-११ ।।

विष्णुभक्तिविहीना ये चंडालाः परिकीर्तिताः ।।
चंडाला अपि वै श्रेष्ठा हरिभक्तिपरायणाः ।। ३७-१२ ।।

नराणां विषयांधानां सर्वदुःखविनाशिनी ।।
हरिसेवेति विख्याता भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ।। ३७-१३ ।।

संगात्स्नेहाद्भयाल्लोभादज्ञानाद्वापि यो नरः ।।
विष्णोरुपासनं कुर्यात्सोऽक्षयं सुखमश्नुते ।। ३७-१४ ।।

हरिपादोदकं यस्तु कणमात्रं पिबेदपि ।।
स स्नातः सर्वतीर्थेषु विष्णोः प्रियतरो भवेत् ।। ३७-१५ ।।

अकालमृत्युशमनं सर्वव्याधिविनाशनम् ।।
सर्वदुःखोपशमनं हरिपोदोदक स्मृतम् ।। ३७-१६ ।।

नारायणं परं धाम ज्योतिषां ज्योतिरुत्तमम् ।।
ये प्रपन्ना महात्मानस्तेषां मुक्तिर्हि शाश्वती ।। ३७-१७ ।।

अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् ।।
पठतां श्रृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम् ।। ३७-१८ ।।

आसीत्पुरा कृतयुगे गुलिको नाम लुब्धकः ।।
परदारपरद्रव्यहरणे सततोद्यतः ।। ३७-१९ ।।

 परनिंदापरो नित्यं जन्तूपद्रवकृत्तथा ।।
हतवान्ब्राह्मणान् गाश्च शतशोऽथ सहस्रशः ।। ३७-२० ।।

देवस्वहरणे नित्यं परस्वहरणे तथा ।।
उद्युक्तः सर्वदा विप्र कीनाशानामधीश्वरः ।। ३७-२१ ।।

तेन पापान्यनेकानि कृतानि सुमहांति च ।।
न तेषां शक्यते वक्तुं संख्या वत्सरकोटिभिः ।। ३७-२२ ।।

स कदाचिन्महापापो जंतृनामन्तकोपमः ।।
सौवीरराज्ञो नगरं सर्वैश्वर्यसमन्वितम् ।। ३७-२३ ।।

योषिद्धिर्भूषितार्भिश्च सरोभिनिर्मलोदकैः ।।
अलंकृतं विपणिभिर्ययो देवपुरोपमम् ।। ३७-२४ ।।

तस्योपवनमध्यस्थं रम्यं केशवमंदिरम् ।।
छदितं हेमकलशैर्दृष्ट्वा व्याधो मुदं ययौ ।। ३७-२५ ।।

हराम्यत्र सुवर्णानि बहूनीति विनिश्चितम् ।।
जगामाभ्यंतरं तस्य कीनाशश्चौर्यलोलुपः ।। ३७-२६ ।।

तत्रापश्यद्द्विजवरं शांतं तत्त्वार्थकोविदम् ।।
परिचर्यापरं विष्णोरुत्तंकं तपसां निधिम् ।। ३७-२७ ।।

एकाकिनं दयासुं च निस्पृहं ध्यानलोलुपम् ।।
चौर्यान्तरायकर्तारं तं दृष्ट्वा लुब्धको मुने ।। ३७-२८ ।।

द्रव्यजातं तु देवस्य हर्तुकामोऽतिसाहसी ।।
उत्तंकं हंतुमारेभे विधृतासिर्मदोद्धतः ।। ३७-२९ ।।

पादेनाक्रम्य तद्वक्षो जटाः संगृह्य पाणिना ।।
हंतुं कृतमतिं व्याधमुत्तंकः प्रेक्ष्य चाब्रवीत् ।। ३७-३० ।।

उत्तंक उवाच ।।
भो भो साधो वृथा मां त्वं हनिष्यसि निरागसम् ।।
मया किमपराद्धं ते तद्वदस्व महामत्ते ।। ३७-३१ ।।

कृतापराधिनां लोके शक्ताः शिक्षां प्रकुर्वते ।।
नहि सौम्य वृथा घ्नंति सज्जना अपि पापिनः ।। ३७-३२ ।।

विरोधिष्वपि मूर्खेषु निरीक्ष्यावस्थितान् गुणान् ।।
विरोधं नहि कुर्वंति सज्जनाः शांतचेतसः ।। ३७-३३ ।।

बहुधा बोध्यमानोऽपि यो नरः क्षमयान्वितः ।।
तमुत्तमं नरं प्राहुर्विष्णोः प्रियतरं सदा ।। ३७-३४ ।।

सुजनो न याति वैरं परहितबुद्धिर्वनाशकालेऽपि ।।
छेदेऽपि चंदनतरुः सुरभयति मुखं कुठारस्य ।। ३७-३५ ।।

अहो विधिः सुबलवान्बा धते बहुधा जनान् ।।
सर्वसंगविहीनोऽपि बाध्यते हि दुरात्मना ।। ३७-३६ ।।

अहो निष्कारणं लोके बाधंते बहुधा जनान् ।।
सर्वसंगविहीनोऽपि बाध्यते पिशुनैर्जनैः ।।

तत्रापि साधून्बाधंते न समानान्कदाचन ।। ३७-३७ ।।
मृगमीनसज्जनानां तृणजलसंतोषविहितवृत्तानाम् ।।

लुब्धकधीवरपिशुना निष्कारणवैरिणो जगति ।। ३७-३८ ।।
अहो बलवती माया मोहयत्यखिलं जगत् ।।

पुत्रमित्रकलत्रार्थं सर्वं दुःखेन योजयेत् ।। ३७-३९ ।।

परद्रव्यापहारेण कलत्रं पोषितं त्वया ।।
अंते तत्सर्वमुत्सृज्य एक एव प्रयति वै ।। ३७-४० ।।

मम माता मम पिता मम भार्या ममात्मजाः ।।
ममेदमिति जंतूनां ममता बाधते वृथा ।। ३७-४१ ।।

यावदर्जयति द्रव्यं बांधवास्तावदेव हि ।।
धर्माधर्मौ सहैवास्तामिहामुत्र न चापरः ।। ३७-४२ ।।

धर्माधर्मार्जितैर्द्रव्यैः पोषिता येन ये नराः ।।
मृतमग्निमुखे हुत्वा घृतान्नं भुंजते हि ते ।। ३७-४३ ।।

गच्छंतं परलोकं च नरं तु ह्यनुतिष्टतः ।।
धर्माधर्मौ न च धनं न पुत्रा न च बांधवाः ।। ३७-४४ ।।

कामः समृद्धिमायाति नराणां पापकर्मिणाम् ।।
कामः संक्षयमायाति नराणां पुण्यकर्मणाम् ।। ३७-४५ ।।

वृथैव व्याकुला लोका धनादानां सदार्जने ।। ३७-४६ ।।

यद्भावि तद्भवत्येव यदभाव्यं न तद्भवेत् ।।
इति निश्चितबुद्धीनां न चिंता बाधते क्वचित् ।। ३७-४७ ।।

देवाधीनमिदं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् ।।
तस्माज्जन्म च मृत्युं च दैवं जानाति नापरः ।। ३७-४८ ।।

यत्र कुत्र स्थितस्यापि यद्भाव्यं तद्भवेद् ध्रुवम् ।।
लोकस्तु तत्र विज्ञाय वृथायासं करोति हि ।। ३७-४९ ।।

अहो दुःखं मनुष्याणां ममताकुलचेतसाम् ।। 
महापापानि कृत्वापि परान्पुष्यांति यत्नतः ।। ३७-५० ।।

अर्जितं च धनं सर्वं भुंजते बांधवाः सदा ।।
स्वयमेकतमो मूढस्तत्पापफलमश्नुते ।। ३७-५१ ।।

इति ब्रवाणं तमृषिं विमुच्य भयविह्वलः ।।
गुलिकः प्रांजलिः प्राह क्षमस्वेति पुनः पुनः ।। ३७-५२ ।।

सत्संगस्य प्रभावेण हरिसन्निधिमात्रतः ।।
गतपापो लुबग्दकश्च ह्यनुतापीदमब्रवीत् ।। ३७-५३ ।।

मया कृता नि पापानि महांति सुबहूनि च ।।
तानि सर्वाणि नष्टानि विप्रेंद्र तव दर्शनात् ।। ३७-५४ ।।

अहोऽहं पापधीर्नित्यं महापापमुपाचरम् ।।
कथं मे निष्कृति र्भूयो यामि कं शरणं विभोः ।। ३७-५५ ।।

पूर्वजन्मार्जितैः पापैर्लुब्धकत्वमवाप्तवान् ।।
अत्रापि पापजालानि कृत्वा कां गतिमाप्नुयाम् ।। ३७-५६ ।।

अहो ममायुः क्षयमेति शीघ्रं पापान्यनेकानि समर्ज्जितानि ।।
प्रातिक्रिया नैव कृता मयैषां गतिश्च का स्यान्ममजन्म किं वा ।। ३७-५७ ।।

अहो विधिः पापशता कुलं मां किं सृष्टवान्पापतरं च शश्वत् ।।
कथं च यत्पापफलं हि भोक्ष्ये कियत्सु जन्मस्वहमुग्रकर्मा ।। ३७-५८ ।।

एवं विनिंदन्नात्मानमात्मना लुब्धकस्तदा ।।
अंतस्तापाग्निसंतप्तः सद्यः पंचत्वमागतः ।। ३७-५९ ।।

उत्तंकः पतितं प्रेक्ष्य लुबग्धकं तं दयापरः ।।
विष्णुपादोदकेनैवमभ्यषिंचन्महामतिः ।। ३७-६० ।।

हरिपादोदकस्पर्शाल्लुब्धको गतकल्मषः ।।
दिव्यं विमानमारुह्य मुनिमेतदथाब्रवीत् ।। ३७-६१ ।।

गुलिक उवाच ।।
उत्तंक मुनिशार्दूल गुरुस्त्वं मम सुव्रत ।।
विमुक्तस्त्वत्प्रसादेन महापातककंचुकात् ।। ३७-६२ ।।

गतस्त्वदुपदेशान्मे संतापो मुनिपुंगव ।।
तथैव सर्वपापानि विनष्टान्यतिवेगतः ।। ३७-६३ ।।

हरिपादोदकं यस्मान्मयि त्वं सिक्तवान्मुने ।।
प्रापितोऽस्मि त्वया तस्मात्तद्विष्णोः परमं पदम् ।। ३७-६४ ।।

त्वयाहं तारितो विप्र पापादस्माच्छरीरतः ।।
तस्मान्नतोऽस्मि ते विद्वन्मत्कृतं तत्क्षमस्व च ।। ३७-६५ ।।

इत्युक्त्वा देवकुसुमैर्मुनिश्रेष्टं समाकिरम् ।।
प्रदक्षिणात्रयं कृत्वा नमस्कारं चकार सः ।। ३७-६६ ।।

ततो विमानमारुह्य सर्वकामसमन्वितम् ।।
अप्सरोगणसंकीर्णः प्रपेदे हरिमंदिरम् ।। ३७-६७ ।।

एतद्दृष्ट्वा विस्मितोऽसौ ह्युत्तंकस्तपसांनिधिः ।।
शिरस्यंजलिमाधाय तुष्टाव कमलापतिम् ।। ३७-६८ ।।

तेन स्तुतो महाविष्णुर्दत्तवान्वरमत्तमम् ।।
वरेण तेनोक्तंकोऽपि प्रपेदे परमं पदम् ।। ३७-६९ ।।

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे विष्णुमाहात्म्ये सप्तत्रिंशोऽध्यायः ।। ३७ ।।

नारदपुराणम्- पूर्वार्धः