महाभारतम्-04-विराटपर्व-069
विराटेन युधिष्ठिरादिभिः सह सुशर्मादिजयानन्तरं पुसंप्रत्यागमनम् ।। 1।।
	तथा उत्तरस्य कुरुविजयाय सहबृहन्नलया गमनश्रवणेन तद्रक्षणाय सेनाचोदना ।। 2 ।।
	अत्रान्तरे विराटाय दूतैरुत्तरजनिवेदनम् ।। 3 ।।
<table>				
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-69-1x	
				
<td>	स विजित्य धनं चापि विराटो वाहिनीपतिः।प्राविशन्नगरं हृष्टश्चतुर्भिः सह पाण्डवैः ।।	<td>	4-69-1a4-69-1b	
				
<td>	जित्वा त्रिगर्तान्संग्रामे गाश्चैवानाय्य केवलाः।अशोभत महाराजः सह पार्थैः श्रिया वृतः ।।	<td>	4-69-2a4-69-2b	
				
<td>	तमासनगत वीरं सुहृदां प्रीतिवर्धनम् ।तपतस्थुः प्रकृतयः समन्ताद्ब्राह्मणैः सह ।।	<td>	4-69-3a4-69-3b	
				
<td>	सभाजितः सभासद्भिः प्रतिनन्द्य स मत्स्यराट् ।विसर्जयामास तदा द्विजांश्च प्रकृतीस्तथा ।।	<td>	4-69-4a4-69-4b	
				
				
<td>	ततः स राजा मात्स्यानां विराटो वाहिनीपतिः।प्रविश्यान्तःपुरं रम्यं स्त्रीशतैरुपशोभितम्।उत्तरं तत्र नापश्यत्क्व यात इति चाब्रवीत् ।।	<td>	4-69-5a4-69-5b4-69-5c	
				
<td>	आचख्युस्तत्र संहृष्टाः स्त्रियः कन्याश्च वेश्मनि।अन्तःपुरचराश्चैव कुरुभिर्गोधनं हृतम् ।।	<td>	4-69-6a4-69-6b	
				
<td>	ताञ्जेतुमभिसंरब्ध एक एवातिसाहसात् ।बृहन्नलासहायश्च निर्यातः पृथिवींजयः ।।	<td>	4-69-7a4-69-7b	
				
<td>	उपयातानतिरथान्द्रोणं शान्तनवं कृपम्।कर्णं दुर्योधनं चैव द्रोणपुत्रं च षड्रथान् ।।	<td>	4-69-8a4-69-8b	
				
				
				
<td>	ततो विराटः परमाभितप्तःपुत्रं निशम्यैकरथेन यातम्।बृहन्नलासारथिमाजिमर्दनंप्रोवाच सर्वानथ मन्त्रिमुख्यान् ।।	<td>	4-69-9a4-69-9b4-69-9c4-69-9d	
				
<td>	गवां शतसहस्राणि उभिभूय ममात्मजम्।कुस्वः कालयन्ति स्म सर्वे युद्धविशारदाः ।।	<td>	4-69-10a4-69-10b	
				
<td>	तस्माद्गच्छतु मे योधा बलेन महता वृताः।उत्तरस्य परीप्सार्थं ये त्रिगर्तैरविक्षताः ।।	<td>	4-69-11a4-69-11b	
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-69-12x	
				
				
				
<td>	हयांश्च नागांश्च रथांश्च शीघ्रंवादित्रसङ्घांश्च ततः प्रभूतान्।प्रस्थापयामास सुतस्य हेतो-र्विचित्रचित्राभरणोपपन्नान् ।।	<td>	4-69-12a4-69-12b4-69-12c4-69-12d	
				
<td>	एवं स राजा मात्स्यानां महानक्षोहिणीपतिः।व्यादिदेशाथ स क्षिप्रं वाहिनीं चतुरङ्गिणीम् ।।	<td>	4-69-13a4-69-13b	
				
<td>	कुमारमाशु जानीत यदि जीवति वा नवा।यस्य यन्ता गतः षण्डो मन्येऽहं स न जीवति ।।	<td>	4-69-14a4-69-14b	
				
				
				
<td>	तमब्रवीद्धर्मसुतो विराट-मार्तं विदित्वा कुरुभिः प्रतप्तम्।बृहन्नला सारथिश्चेन्नरेन्द्रपरे न नेष्यन्ति तवाद्य गाश्च ।।	<td>	4-69-15a4-69-15b4-69-15c4-69-15d	
				
				
				
<td>	सर्वान्महीपान्सहितान्कुरूंश्चतथैव देवासुरनागयक्षान्।अलं विजेतुं समरे सुतस्तेअनुष्ठितः सारथिना हि तेन ।।	<td>	4-69-16a4-69-16b4-69-16c4-69-16d	
				
<td>	सर्वथा कुरवश्चापि ये चान्ये वसुधाधिपाः ।त्रिगर्तान्निर्जिताञ्श्रुत्वा न स्थास्यन्ति कथंचन ।।	<td>	4-69-17a4-69-17b	
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-69-18x	
				
<td>	अथोत्तरेण प्रहिता दूतास्ते शीघ्रगामिनः ।विराटनगरं प्राप्य जयं प्रावेदयंस्तदा ।।	<td>	4-69-18a4-69-18b	
				
<td>	राजानं वृतमाचख्युर्मन्त्रिभिर्जयमुत्तमम् ।पराजयं कुरूणां च उपायान्तं तथोत्तरम् ।।	<td>	4-69-19a4-69-19b	
				
<td>	सर्वा विनिर्जिता गावः कुरवश्च पराजिताः।उत्तरः सह सूतेन कुशली च परंतपः ।।	<td>	4-69-20a4-69-20b	
<td>	कङ्क उवाच।	<td>	4-69-21x	
				
<td>	दिष्ट्या ते निर्जिता गावः कुरवश्च पराजिताः।दिष्ट्या ते विजयी पुत्रः श्रूयते पार्थिवर्षभः ।।	<td>	4-69-21a4-69-21b	
				
<td>	नाद्भुतं त्विह मन्येऽहं यत्ते पुत्रोऽजयत्कुरून्।ध्रुव एव जयस्तस्य यस्य यन्ता बृहन्नला।।	<td>	4-69-22a4-69-22b	
				
<td>	देवेन्द्रसारथिश्चैव मातलिः ख्यातविक्रमः ।कृष्णस्य सारथिश्चैव न बृहन्नलया समौ ।।	<td>	4-69-23a4-69-23b	
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-69-24x	
				
				
<td>	ततो विराटो नृपतिः संप्रहृष्टतनूरुह।श्रुत्वा तु विजयं तस्य कुमारस्यामितौजसः।संतोषयित्वा दूतांस्तान्धनरत्नैश्च सर्वशः ।।	<td>	4-69-24a4-69-24b4-69-24c	
				
<td>	गते त्वनुजने तस्मिन्दूतवाक्यं निशम्य च।उत्तरस्य जयात्प्रीतो विराटः प्रत्यभाषत ।।	<td>	4-69-25a4-69-25b	
				
<td>	राजमार्गाः क्रियन्तां वै पताकाभिरलंकृताः।पुष्पोपहारैरर्च्यतां देवताश्चापि सर्वशः ।।	<td>	4-69-26a4-69-26b	
				
<td>	कुमारा योधमुख्याश्च गणिकाश्च स्वलंकृताः।वादित्राणि च सर्वाणि प्रत्युद्यान्तु सुतं मम ।।	<td>	4-69-27a4-69-27b	
				
				
				
<td>	भवन्तु ते लब्धजये सुते मेपौराश्च मर्त्याश्च परे च नार्यः ।ते शुक्लवस्त्राः प्रभवन्तु मार्गेसुगन्धमाल्याभरणाश्च नार्यः ।।	<td>	4-69-28a4-69-28b4-69-28c4-69-28d	
				
				
				
<td>	भजन्तु सर्वा गणिकाः सुतं मेनार्यश्च कन्याः सहसैनिकाश्च ।स्वलंकृतास्ताः सुभगाः सुवेषाःपुत्रस्य पन्थानमनुव्रजन्तु ।।	<td>	4-69-29a4-69-29b4-69-29c4-69-29d	
				
<td>	घण्टापणवकाः शीघ्रं मत्तमारुह्य कुञ्जरम्।शृङ्गाटकेषु सर्वेषु समाख्यान्तु जयं मम्।।	<td>	4-69-30a4-69-30b	
				
<td>	उत्तरा च कुमारीभिर्बह्वाभरणभूषिता।सखीं विजितसंग्रामां प्रत्युद्यातु बृहन्नलाम् ।।	<td>	4-69-31a4-69-31b	
				
<td>	श्रुत्वा तु वचनं तस्य पार्थिवस्य महात्मन।तथैव चक्रुः संहृष्टाः पौराः स्वस्तिकपाणयः ।।	<td>	4-69-32a4-69-32b	
				
				
				
<td>	मूताश्च सर्वे सहमागधाश्चहृष्टा विराटस्य पुरे जनौघाः ।भेर्यश्च तूर्याणि च वारिजाश्चवेपैः परार्ध्यैः प्रमदाजनाश्च ।।	<td>	4-69-33a4-69-33b4-69-33c4-69-33d	
				
				
				
<td>	वन्दिप्रवादाः पणवादिकाश्चतथैव वाद्यानि च वंशशब्दाः ।कांस्यं सतालं मधुरं च गीत-मादाय नार्यो नगरान्निरीयुः ।।	<td>	4-69-34a4-69-34b4-69-34c4-69-34d	
				
				
				
<td>	प्रत्युद्ययुः पुत्रमनन्तवीर्यंते ब्राह्मणाः शान्तिपराः प्रधानाः ।स्वाध्यायवेदाध्ययनक्रमज्ञाःस्वस्तिक्रियागीतजपप्रधानाः ।।	<td>	4-69-35a4-69-35b4-69-35c4-69-36d	
<td>	।। इति श्रीमन्महाभारते विराटपर्वणि गोग्रहणपर्वणि एकोनसप्ततितमोऽध्यायः ।।	<td>