अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् १/अध्यायः १६
उद्वृत्त-मन्त्रो दूत-प्रणिधिः   ।। ०१.१६.०१  ।।
 अमात्य-सम्पदाउपेतो निसृष्ट-अर्थः   ।। ०१.१६.०२  ।।
 पाद-गुण-हीनः परिमित-अर्थः   ।। ०१.१६.०३  ।।
 अर्ध-गुण-हीनः शासन-हरः   ।। ०१.१६.०४  ।।
 सुप्रतिविहित-यान-वाहन-पुरुष-परिवापः प्रतिष्ठेत   ।। ०१.१६.०५  ।।
 शासनं एवं वाच्यः परः । स वक्ष्यत्येवम् । तस्यैदं प्रतिवाक्यम् । एवं अतिसंधातव्यम् । इत्यधीयानो गच्छेत्  ।। ०१.१६.०६  ।।
 अटव्य्-अन्त-पाल-पुर-राष्ट्र-मुख्यैश्च प्रतिसंसर्गं गच्छेत्  ।। ०१.१६.०७  ।।
 अनीक-स्थान-युद्ध-प्रतिग्रह-अपसार-भूमीरात्मनः परस्य चावेक्षेत   ।। ०१.१६.०८  ।।
 दुर्ग-राष्ट्र-प्रमाणं सार-वृत्ति-गुप्तिच्-छिद्राणि चौपलभेत   ।। ०१.१६.०९  ।।
 पर-अधिष्ठानं अनुज्ञातः प्रविशेत्  ।। ०१.१६.१०  ।।
 शासनं च यथा-उक्तं ब्रूयात् । प्राण-आबाधेअपि दृष्टे   ।। ०१.१६.११  ।।
 परस्य वाचि वक्त्रे दृष्ट्यां च प्रसादं वाक्य-पूजनं इष्ट-परिप्रश्नं गुण-कथा-सङ्गं आसन्नं आसनं सत्कारं इष्टेषु स्मरणं विश्वास-गमनं च लक्षयेत्तुष्टस्य । विपरीतं अतुष्टस्य   ।। ०१.१६.१२  ।।
 तं ब्रूयात् "दूत-मुखा हि राजानः । त्वं चान्ये च   ।। ०१.१६.१३  ।।
 तस्मादुद्यतेष्वपि शस्त्रेषु यथा-उक्तं वक्तारो दूताः   ।। ०१.१६.१४  ।।
 तेषां अन्त-अवसायिनोअप्यवध्याः । किं अङ्ग पुनर्ब्राह्मणाः   ।। ०१.१६.१५  ।।
 परस्यएतद्वाक्यं   ।। ०१.१६.१६  ।।
 एष दूत-धर्मः" इति   ।। ०१.१६.१७  ।।
 वसेदविसृष्टः पूजया नौत्सिक्तः   ।। ०१.१६.१८  ।।
 परेषु बलित्वं न मन्येत   ।। ०१.१६.१९  ।।
 वाक्यं अनिष्टं सहेत   ।। ०१.१६.२०  ।।
 स्त्रियः पानं च वर्जयेत्  ।। ०१.१६.२१  ।।
 एकः शयीत   ।। ०१.१६.२२  ।।
 सुप्त-मत्तयोर्हि भाव-ज्ञानं दृष्टं   ।। ०१.१६.२३  ।।
 कृत्य-पक्ष-उपजापं अकृत्य-पक्षे गूढ-प्रणिधानं राग-अपरागौ भर्तरि रन्ध्रं च प्रकृतीनां तापस-वैदेहक-व्यञ्जनाभ्यां उपलभेत । तयोरन्तेवासिभिश्चिकित्सक-पाषण्ड-व्यञ्जन-उभय-वेतनैर्वा   ।। ०१.१६.२४  ।।
 तेषां असम्भाषायां याचक-मत्त-उन्मत्त-सुप्त-प्रलापैः पुण्य-स्थान-देव-गृह-चित्र-लेख्य-संज्ञाभिर्वा चारं उपलभेत   ।। ०१.१६.२५  ।।
 उपलब्धस्यौपजापं उपेयात्  ।। ०१.१६.२६  ।।
 परेण चौक्तः स्वासां प्रकृतीनां प्रमाणं नऽचक्षीत   ।। ०१.१६.२७  ।।
 "सर्वं वेद भवान्" इति ब्रूयात् । कार्य-सिद्धि-करं वा   ।। ०१.१६.२८  ।।
 कार्यस्यासिद्धावुपरुध्यमानस्तर्कयेत् "किं भर्तुर्मे व्यसनं आसन्नं पश्यन् । स्वं वा व्यसनं प्रतिकर्तु-कामः । पार्ष्णि-ग्राहं आसारं अन्तः-कोपं आटविकं वा समुत्थापयितु-कामः । मित्रं आक्रन्दं वा व्याघातयितु-कामः । स्वं वा परतो विग्रहं अन्तः-कोपं आटविकं वा प्रतिकर्तु-कामः । संसिद्धं वा मे भर्तुर्यात्रा-कालं अभिहन्तु-कामः । ।। ०१.१६.२९  ।।
 ।। सस्य-पण्य-कुप्य-संग्रहं दुर्ग-कर्म बल-समुद्दानं वा कर्तु-कामः । स्व-सैन्यानां वा व्यायामस्य देश-कालावाकाङ्क्षमाणः । परिभव-प्रमादाभ्यां वा । संसर्ग-अनुबन्ध-अर्थी वा । मां उपरुणद्धि" इति   ।।
 ज्ञात्वा वसेदपसरेद्वा   ।। ०१.१६.३०  ।।
 प्रयोजनं इष्टं अवेक्षेत वा   ।। ०१.१६.३१  ।।
 शासनं अनिष्टं उक्त्वा बन्ध-वध-भयादविसृष्टोअप्यपगच्छेत् । अन्यथा नियम्येत   ।। ०१.१६.३२  ।।
 प्रेषणं संधि-पालत्वं प्रतापो मित्र-संग्रहः   ।। ०१.१६.३३अ ब  ।।
 उपजापः सुहृद्-भेदो गूढ-दण्ड-अतिसारणं   ।। ०१.१६.३३च्द्  ।।
 बन्धु-रत्न-अपहरणं चार-ज्ञानं पराक्रमः   ।। ०१.१६.३४अ ब  ।।
 समाधि-मोक्षो दूतस्य कर्म योगस्य चऽश्रयः   ।। ०१.१६.३४च्द्  ।।
 स्व-दूतैः कारयेदेतत्पर-दूतांश्च रक्षयेत्  ।। ०१.१६.३५अ ब  ।।
 प्रतिदूत-अपसर्पाभ्यां दृश्य-अदृश्यैश्च रक्षिभिः   ।। ०१.१६.३५च्द्  ।।