बृहत्संहिता/अध्यायः ४३
४३ नीराजनाध्यायः ।।
 भगवति जलधरपक्ष्मक्षपाकरार्कईक्षणे कमलनाभे ।	
 उन्मीलयति *तुरङ्ग[क्.तुरङ्गन]करिनरनीराजनं कुर्यात् ।।	४३.०१ ।। 
 द्वादश्यां अष्टम्यां *कार्तिक[क्.कार्त्तिक]शुक्लस्य पञ्चदश्यां वा ।	
 आश्वयुजे वा कुर्यान्नीराजनसंज्ञितां शान्तिम् ।।	४३.०२ ।। 
 नगरौत्तरपूर्वदिशि प्रशस्तभूमौ प्रशस्तदारुमयम् ।	
 षोडशहस्तौच्छ्रायं दशविपुलं तोरणं कार्यम् ।। ।	४३.०३ ।। 
 सर्जौदुम्बर*ककुभशाखामय[क्.शाखाककुभमयं]शान्तिसद्म कुशबहुलम् ।	
 वंशविनिर्मितमत्स्यध्वजचक्रालङ्कृतद्वारम् ।।	४३.०४ ।। 
 प्रतिसरया तुरगाणां भल्लातकशालिकुष्ठसिद्धार्थान् ।	
 कण्ठेषु निबध्नीयात्पुष्ट्यर्थं शान्तिगृहगाणाम् ।।	४३.०५ ।। 
 रविवरुणविश्वदेवप्रजेशपुरुहूतवैष्णवैर्मन्त्रैः ।	
 सप्ताहं शान्तिगृहे कुर्यात्शान्तिं तुरङ्गाणाम् ।।	४३.०६ ।। 
 अभ्यर्चिता न परुषं वक्तव्या नापि ताडनीयास्ते ।	
 पुण्याहशङ्खतूर्यध्वनिगीतरवैर्विमुक्तभयाः ।।	४३.०७ ।। 
 प्राप्ते अष्टमे +अह्नि कुर्यादुदङ्मुखं तोरणस्य दक्षिणतः ।	
 कुशचीरऽवृतं आश्रमं अग्निं पुरतो +अस्य वेद्यां च ।।	४३.०८ ।। 
 चन्दनकुष्ठसमङ्गाहरितालमनःशिलाप्रियङ्गुवचाः ।	
 दन्त्यमृताअञ्जनरजनीसुवर्णपुष्प्यग्निमन्थाश्[क्.सुवर्णपुष्पाग्निमन्थाश्] च ।।	४३.०९ ।। 
 श्वेतां सपूर्णकोशां कटम्भरात्रायमाणसहदेवीः ।	
 नागकुसुमं स्वगुप्तां शतावरीं सोमराजीं च ।।	४३.१० ।। 
 कलशेष्व्*एताः[क्.एतान्] कृत्वा सम्भारानुपहरेद्*वलिं[क्.ऊ.बलिं] सम्यक् ।।	
 भक्ष्यैर्नानाकारैर्मधुपायसयावकप्रचुरैः ।।	४३.११ ।। 
 खदिरपलाशौदुम्बरकाश्मर्यश्वत्थनिर्मिताः समिधः ।	
 स्रुक्कनकाद्रजताद्वा कर्तव्या भूतिकामेन ।।	४३.१२ ।। 
 पूर्वाभिमुखः श्रीमान्वैयाघ्रे चर्मणि स्थितो राजा ।	
 तिष्ठेदनलसमीपे तुरगभिषग्दैववित्सहितः ।।	४३.१३ ।। 
 यात्रायां यदभिहितं ग्रहयज्ञविधौ महेन्द्रकेतौ च ।	
 वेदीपुरोहितानललक्षणं अस्मिंस्तदवधार्यम् ।।	४३.१४ ।। 
 लक्षणयुक्तं तुरगं द्विरदवरं चएव दीक्षितं स्नातम् ।	
 अहतसिताम्बरगन्धस्रग्*धूम[क्.ऊ.धूपा]अभ्यर्चितं कृत्वा ।	४३.१५ ।। 
 आश्रमतोरणमूलं समुपनयेत्सान्त्वयन्शनैर्वाचा ।	
 वादित्रशङ्खपुण्याहनिःस्वनऽपूरितदिगन्तम् ।।	४३.१६ ।। 
 यद्यानीतस्तिष्ठेद्दक्षिणचरणं हयः समुत्क्षिप्य ।	
 स जयति तदा नरेन्द्रः शत्रून्*नचिराद्[क्.अचिराद्] विना यत्नात् ।।	४३.१७ ।। 
 त्रस्यन्नैष्टो राज्ञः परिशेषं चेष्टितं द्विपहयानाम् ।	
 यात्रायां व्याख्यातं तदिह विचिन्त्यं यथायुक्ति ।।	४३.१८ ।। 
 पिण्डं अभिमन्त्र्य दद्यात्पुरोहितो वाजिने स यदि जिघ्रेत् ।	
 अश्नीयाद्वा जयकृद्विपरीतो +अतो +अन्यथाअभिहितः ।।	४३.१९ ।। 
 कलशौदकेषु शाखां आप्लाव्याउदुम्बरीं स्पृशेत्तुरगान् ।	
 शान्तिकपौष्टिकमन्त्रैरेवं सेनां सनृपनागाम् ।।	४३.२० ।। 
 शान्तिं राष्ट्रविवृद्ध्यै कृत्वा भूयो +अभिचारकैर्मन्त्रैः ।	
 मृत्मयं अरिं विभिन्द्यात्शूलेनौरःस्थले विप्रः ।।	४३.२१ ।। 
 खलिनं हयाय दद्यादभिमन्त्र्य पुरोहितस्ततो राजा ।	
 आरुह्यौदक्पूर्वां यायान्नीराजितः सबलः ।।	४३.२२ ।। 
 मृदङ्गशङ्खध्वनिहृष्टकुञ्जरस्रवन्मदऽमोदसुगन्धमारुतः ।	
 शिरोमणि*प्रान्त[क्.व्रात]चलत्प्रभाचयैर्ज्वलन्विवस्वानिव तोयदात्यये ।।	४३.२३ ।। 
 हंसपङ्क्तिभिरितस्ततो +अद्रिराट्सम्पतद्भिरिव शुक्लचामरैः ।।	
 मृष्टगन्धपवनानुवाहिभिर्धूयमानरुचिरस्रगम्बरः ।	४३.२४ ।। 
 नैकवर्णमणिवज्रभूषितैर्भूषितो मुकुटकुण्डलाङ्गदैः ।	
 भूरिरत्नकिरणानुरञ्जितः शक्रकार्मुक*रुचिं[क्.रुचं] समुद्वहन् ।।	४३.२५ ।। 
 उत्पतद्भिरिव खं तुरङ्गमैर्दारयद्भिरिव दन्तिभिर्धराम् ।	
 निर्जितारिभिरिवामरैर्नरैः शक्रवत्परिवृतो व्रजेन्नृपः ।।	४३.२६ ।। 
 सवज्रमुक्ताफलभूषणो +अथ वा सितस्रगुष्णीषविलेपनाम्बरः ।	
 धृतऽतपत्रो गजपृष्ठं आश्रितो घनौपरिइवैन्दुतले भृगोः सुतः ।।	४३.२७ ।। 
 सम्प्रहृष्टनरवाजिकुञ्जरं निर्मलप्रहरणांशुभासुरम् ।	
 निर्विकारं अरिपक्षभीषणं यस्य सैन्यं अचिरात्स गां जयेत् ।।	४३.२८ ।।