स्कन्दपुराणम्/खण्डः ६ (नागरखण्डः)/अध्यायः ०२८
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
तस्यां देवसभायां च संस्थिता ये द्विजोत्तमाः ॥ 
प्रभासादीनि तीर्थानि मूर्तानि सकलानि च ॥ १ ॥ 
तानि श्रुत्वा वचस्तस्य देवाचार्यस्य तादृशम् ॥ 
भयं कृत्वा महच्चित्ते प्रोचुश्च त्रिदिवेश्वरम् ॥ २ ॥ 
यद्येवं देवदेवेश भविष्य त्यशुभं युगम् ॥ 
वयं नाशं समेष्यामो न स्थास्यामो जगत्त्रये ॥ ३ ॥ 
पुरंदराद्य चास्माकं स्थानं किंचित्प्रदर्शय ॥ 
तस्मात्कीर्तय नः स्थानं किंचित्क्वापि पुरंदर ॥ ४ ॥ 
यदाश्रित्य नयिष्यामो रौद्रं कलियुगं विभो ॥ 
अस्पृष्टानि नरैर्म्लेच्छैः प्रभावसहितानि च ॥ 
पाताले स्वर्गलोके वा मर्त्ये वा सुरसत्तम ॥ ५ ॥ 
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा कृपाविष्टः शतक्रतुः ॥ 
प्रोवाच ब्राह्मणश्रेष्ठं भूय एव बृहस्पतिम् ॥ ६ ॥ 
अस्पृष्टं कलिना स्थानं किंचि द्वद बृहस्पते ॥ 
समाश्रयाय तीर्थानां यदि वेत्सि जगत्त्रये ॥ ७ ॥ 
शक्रस्य तद्वचः श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा वृहस्पतिः ॥ 
तत्र प्रोवाच तीर्थानि भया द्भीतानि हर्षयन्॥ ८ ॥ 
हाटकेश्वरमित्युक्तमस्ति क्षेत्रमनुत्तमम् ॥ 
लिंगस्य पतनाज्जातं देवदेवस्य शूलिनः ॥ ९ ॥ 
यत्र पूर्वं तपस्तप्तं विश्वामित्रेण धीमता ॥ 
त्रिशंकोर्भूमिपालस्य कृते तीर्थे महात्मना ॥ ६.२८.१० ॥ 
यत्र स्थित्वा सभूपालस्त्रिशंकुः पापवर्जितः ॥ 
चण्डालत्वं परित्यज्य सदेह स्त्रिदिवं गतः ॥ ११ ॥ 
यत्र शक्रसमादेशात्पूरितं पांसुभिः पुरा ॥ 
संवर्तकेन रौद्रेण वायुना तीर्थमुत्तमम् ॥ १२ ॥ 
यत्र रक्षत्यधस्ताच्च स स्वयं हाटकेश्वरः ॥ 
उपरिष्टात्प्रदेशं च कलौ देवोऽचलेश्वरः ॥ १३ ॥ 
हाटकेश्वरमाहात्म्यादस्पृष्टं कलिना हि तत् ॥ 
पंचक्रोशप्रमाणेन अचलेश्वरजेन च ॥ १४ ॥ 
तस्मास्वांशेन गच्छंतु तत्र तीर्थान्यशेषतः ॥ 
तेषां कलिभयं शक्र नैव तत्रास्त्यसंशयम् ॥ १५ ॥ 
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सर्वतीर्थानि तत्क्षणात् ॥ 
हाटकेश्वरसंज्ञं तत्क्षेत्रं जग्मुर्द्विजोत्तमाः ॥ १६ ॥ 
यज्ञोपवीतमात्राणि कृत्वा स्थानानि चात्मनः ॥ 
क्षेत्रमासादयामासुस्तत्सर्वहि द्विजोत्तमाः ॥ १७ ॥ 
एतस्मात्कारणाजात क्षेत्रं पुण्यतमं हि तत् ॥ 
हाटकेश्वरदेवस्य महापातकनाशनम् ॥ १८ ॥ 
॥ ऋषय ऊचुः ॥ ॥ 
अत्याश्चर्यमिदं सूत यत्त्वयैतदुदाहृतम् ॥ 
संगमं सर्वतीर्थानां क्षेत्रे तत्र प्रकीर्तितम् ॥ १९ ॥ 
तावन्मात्रप्रभावाणि तत्स्थानि प्रभवंति किम् ॥ 
तानि तीर्थानि नो ब्रूहि विस्तरेण महामते ॥ ६.२८.२० ॥ 
नामतः स्थानतश्चैव तथा चैव प्रभावतः ॥ 
सर्वाण्यपिमहाभाग परं कौतूहलं हि नः ॥ ॥ २१ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
तिस्रः कोट्योऽर्धकोटिश्च तीर्थानां द्विजसत्तमाः ॥ 
हाटकेश्वरजं क्षेत्रं व्याप्य सर्वं व्यवस्थिताः ॥ ॥ २२ ॥ 
न तेषां कीर्तनं शक्यं कर्तुं वर्षशतैरपि ॥ 
तथा स्वायंभुवस्यादौ कल्पस्य प्रथमस्य च ॥ २३ ॥ 
कृतः समाश्रयस्तत्र क्षेत्रे तीर्थैः शुभावहे ॥ 
बहुत्वादथ कालस्य बहूनि द्विजसत्तमाः ॥ २४ ॥ 
उच्छेदं संप्रयातानि तीर्थान्यायतनानि च ॥ 
यान्यहं वेद कार्त्स्न्येन प्रभावसहितानि च ॥ 
तानि वः कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः ॥ २५ ॥ 
येषां संश्रवणादेव नरः पापात्प्रमुच्यते 
ध्यानात्स्नानात्तथा दानात्स्पर्शनाद्विजसत्तमाः ॥ २६ ॥ 
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये हाटकेश्वरक्षेत्रे सर्वतीर्थसमाश्रयवर्णनंनामाष्टाविंशोऽध्यायः ॥ २८ ॥ ॥ छ ॥