जाबालदर्शनोपनिषत्/खण्डः ७
'''अनुक्रमणिका

अथातः संप्रवक्श्यामि प्रत्याहारं महामुने ।	
इन्द्रियाणां विचरतां विषयेषु स्वभावतः ॥ १॥	
बलादाहरणां तेषां प्रत्याहारः स उच्यते ।	
यत्पश्यति तु तत्सर्वं ब्रह्म पश्यन्समाहितः ॥ २॥	
प्रत्याहारो भवेदेष ब्रह्मविद्भिः पुरोदितः ।	
यद्यच्च्हुद्धमशुद्धं वा करोत्यामरणान्तिकम् ॥ ३॥	
तत्सर्वं ब्रह्मणे कुर्यात्प्रत्याहारः स उच्यते ।	
अथवा नित्यकर्माणि ब्रह्माराधनबुद्धितः ॥ ४॥	
काम्यानि च तथा कुर्यात्प्रत्याहारः स उच्यते ।	
अथवा वायुमाकृष्य स्थानात्स्थानं निरोधयेत् ॥ ५॥	
दन्तमूलात्तथा कण्ठे कण्ठादुरसि मारुतम् ।	
उरोदेशात्समाकृष्य नाभिदेशे निरोधयेत् ॥ ६॥	
नाभिदेशात्समाकृष्य कुण्डल्यां तु निरोधयेत् ।	
कुण्डलीदेशतो विद्वान्मूलाधारे निरोधयेत् ॥ ७॥	
अथापानात्कटिद्वन्द्वे तथोरौ च सुमध्यमे ।	
तस्माज्जानुद्वये जङ्घे पादाङ्गुष्ठे निरोधयेत् ॥ ८॥	
प्रत्याहारोऽयमुक्तस्तु प्रत्याहारस्मरैः पुरा ।	
एवमभ्यासयुक्तस्य पुरुषस्य महात्मनः ॥ ९॥	
सर्वपापानि नश्यन्ति भवरोगश्च सुव्रत ।	
नासाभ्यां वायुमाकृष्य निश्चलः स्वस्तिकासनः ॥ १०॥	
पूरयेदनिलं विद्वानापादतलमस्तकम् ।	
पश्चात्पादद्वये तद्वन्मूलाधरे तथैव च ॥ ११॥	
नाभिकन्दे च हृन्मध्ये कण्ठमूले च तालुके ।	
भ्रुवोर्मध्ये ललाटे च तथा मूर्धनि धारयेत् ॥ १२॥	
देहे स्वात्ममतिं विद्वान्समाकृष्य समाहितः ।	
आत्मनात्मनि निर्द्वन्द्वे निर्विकल्पे निरोधयेत् ॥ १३॥	
प्रत्याहारः समाख्यातः साक्शाद्वेदान्तवेदिभिः ।	
एवमभ्यसतस्तस्य न किंचिदपि दुर्लभम् ॥ १४॥ इति॥	
इति सप्तमः खण्डः ॥ ७॥