महाभारतम्-07-द्रोणपर्व-001
धृतराष्ट्रेण सञ्जयंप्रति भीप्मपातानन्तरीयकदुर्योधनादिवृत्तान्तप्रश्नः।। 1 ।। 
	सञ्जयेन योधानां शरणत्वेन कर्णाह्वाने कथिते धृतराष्ट्रस्य कर्णवृत्तान्तप्रश्नः।। 2 ।।
<table>				
<td>

	श्रीवेदव्यासाय नमः।	<td>	5-1-1x	
				
<td>

	नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्।।	<td>	5-1-1a5-1-1b	
<td>

	जनमेजय उवाच।	<td>	5-1-1x	
				
<td>

	तमप्रतिमसत्वौजोबलवीर्यपराक्रमम्।हतं देवव्रतं श्रुत्वा पाञ्चाल्येन शिखण्डिना।।	<td>	5-1-1a5-1-1d	
				
<td>

	धृतराष्ट्रस्ततो राजा शोकव्याकूललोचनः।किमचेष्टत विप्रर्षे हते पितरि वीर्यवान्।।	<td>	5-1-2a5-1-2b	
				
<td>

	तस्य पुत्रो हि भगवान्भीष्मद्रोणमुखै रथैः।पराजित्य महेष्वासान्पाण्डवान् राज्यमिच्छति।।	<td>	5-1-3a5-1-3b	
				
<td>

	तस्मिन्हते तु भगवन्केतौ सर्वधनुष्मताम्।यदचेष्टत कौरव्यस्तन्मे ब्रूहि तपोधन।।	<td>	5-1-4a5-1-4b	
<td>

	वैशंपायन उवाच।	<td>	5-1-5x	
				
<td>

	निहतं पितरं श्रुत्वा धृतराष्ट्रो जनाधिपः।लेभे न शान्तिं कौरव्यश्चिन्ताशोकपरायणः।।	<td>	5-1-5a5-1-5b	
				
<td>

	तस्य चिन्तयतो दुःखमनिशं पार्थिवस्य तत्।आजगाम विशुद्धात्मा पुनर्गावल्गणिस्तदा।।	<td>	5-1-6a5-1-6b	
				
<td>

	`व्यासप्रसादाद्विज्ञाय सर्वं वृत्तान्तमुत्तमम्।सैनिकानां च सर्वेषां सेनयोरुभयोस्तदा'।।	<td>	5-1-7a5-1-7b	
				
<td>

	शिबिरात्सञ्जयं प्राप्तं निशि नागाह्वयं पुरम्।आम्बिकेयो महाराज धृतराष्ट्रोऽन्वपृच्छत।।	<td>	5-1-8a5-1-8b	
				
<td>

	श्रुत्वा भीष्मस्य निधनमप्रहृष्टमना भृशम्।पुत्राणां जयमाकाङ्क्षन्विललापातुरो यथा।।	<td>	5-1-9a5-1-9b	
<td>

	धृतराष्ट्र उवाच।	<td>	5-1-10x	
				
<td>

	संशोच्य तु महात्मानं भीष्मं भीमपराक्रमम्।किमकार्षुःपरं तात कुरवः कालचोदिताः।।	<td>	5-1-10a5-1-10b	
				
<td>

	तस्मिन्विनिहते शूरे दुराधर्षे महात्मनि।किं नु स्वित्कुरवोऽकार्षुर्निमग्नाः शोकसागरे।।	<td>	5-1-11a5-1-11b	
				
<td>

	तदुदीर्णं महत्सैन्यं त्रैलोक्यस्यापि सञ्जय।भयमुत्पादयेत्तीव्रं पाण्डवानां महात्मनाम्।।	<td>	5-1-12a5-1-12b	
				
<td>

	को हि दौर्योधने सैन्ये पुमानासीन्महारथः।यं प्राप्य समरे वीरा न त्रस्यन्ति महाभये।।	<td>	5-1-13a5-1-13b	
				
<td>

	देवव्रते तु निहते कुरूणामृषभे तदा।किमकार्षुर्नृपतयस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय।।	<td>	5-1-14a5-1-14b	
<td>

	सञ्जय उवाच।	<td>	5-1-15x	
				
<td>

	शृणु राजन्नेकमना वचनं ब्रुवतो मम।यत्ते पुत्रास्तदाकार्षुर्हते देवव्रते मृधे।।	<td>	5-1-15a5-1-15b	
				
<td>

	निहते तु तदा भीष्मे राजन्सत्यपराक्रमे।तावकाः पाण्डवेयाश्च प्राध्यायन्त पृथक्पृथक्।।	<td>	5-1-16a5-1-16b	
				
<td>

	विस्मिताश्च प्रहृष्टाश्च क्षत्रधर्मं निशम्य ते।स्वधर्मं निन्दमानास्ते प्रणिपत्य महात्मने।।	<td>	5-1-17a5-1-17b	
				
<td>

	शयनं कल्पयामासुर्भीष्मायामितकर्मणे।सोपधानं नरव्याघ्र शरैः सन्नतपर्वभिः।।	<td>	5-1-18a5-1-18b	
				
<td>

	विधाय रक्षां भीष्माय समाभाष्य परस्परम्।अनुमान्य च गाङ्गेयं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्।।	<td>	5-1-19a5-1-19b	
				
<td>

	क्रोधसंरक्तनयनाः समवेत्य परस्परम्।पुनर्युद्धाय निर्जग्मुः क्षत्रियाः कालचोदिताः।।	<td>	5-1-20a5-1-20b	
				
<td>

	ततस्तूर्यनिनादैश्च भेरीणां निनदेन च।तावकानामनीकानि परेषां च विनिर्ययुः।।	<td>	5-1-21a5-1-21b	
				
<td>

	व्यावृत्तेऽर्यम्णि राजेन्द्र पतिते जाह्नवीसुते।अमर्षवशमापन्नाः कालोपहतचेतसः।।	<td>	5-1-22a5-1-22b	
				
<td>

	अनादृत्य वचः पथ्यं गाङ्गेयस्य महात्मनः।निर्ययुर्भरतश्रेष्टाः शस्त्राण्यादाय सत्वराः।। 	<td>	5-1-23a5-1-23b	
				
<td>

	मोहात्तव सपुत्रस्य वधाच्छान्तनवस्य च।कौरवा मृत्युनाऽऽहूताः सहिताः सर्वराजभिः।।	<td>	5-1-24a5-1-24b	
				
				
<td>

	अजावय इवागोपा वने श्वापदसंकुले।`कर्णकर्णेति चाक्रन्दञ्छेषा भारत पार्थिवाः'।भृशमुद्विग्नमनसो हीना देवव्रतेन ते।।	<td>	5-1-25a5-1-25b5-1-25c	
				
<td>

	पतिते भरतश्रेष्ठे बभूव कुरुवाहिनी।द्यौरिवापेतनक्षत्रा हीनं खमिव वायुना।।	<td>	5-1-26a5-1-26b	
				
<td>

	विपन्नसस्येव मही वाक्चैवासंस्कृता यथा।आसुरीव यथा सेना निगृहीते नृपे बलौ।।	<td>	5-1-27a5-1-27b	
				
<td>

	विधवेव वारारोहा शुष्कतोयेव निम्नगा।वृकैरिव वने रुद्धा पृषती हतयूथपा।।	<td>	5-1-28a5-1-28b	
				
<td>

	शरभाऽऽहतसिंहेव महती गिरिकन्दरा।सा सेना भरतश्रेष्ठे पतिते जाह्नवीसुते।।	<td>	5-1-29a5-1-29b	
				
<td>

	विष्वग्वाताहतिक्षुब्धा नौरिवासीन्महार्णवे।बलिभिः पाण्डवैर्वीरैर्लब्धलक्षैर्भृशार्दिता।।	<td>	5-1-30a5-1-30b	
				
<td>

	सा तदासीद्भृशं सेना व्याकुलाश्वरथद्विपा।विपन्नभूयिष्ठनरा कृपणा ध्वस्तमानसा।।	<td>	5-1-31a5-1-31b	
				
<td>

	तस्यां त्रस्ता नृपतयः सैनिकाश्च पृथग्विधाः।पाताल इव मज्जन्तो हीना देवव्रतेन ते।	<td>	5-1-32a5-1-32b	
				
<td>

	कर्णस्य कुरवोऽस्मार्षुः स हि देवव्रतोपमः।सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठं रोचमानमिवातिथिम्।।	<td>	5-1-33a5-1-33b	
				
<td>

	बन्धुमापद्गतस्येव तमेवोपागमन्मनः।चुक्रुशुः कर्णकर्णेति तत्र भारत पार्थिवाः।।	<td>	5-1-34a5-1-34b	
				
<td>

	राधेयं हितमस्माकं सूतपुत्रं तनुत्यजम्।स हि नाबुध्यत तदा दशाहानि महायशाः।।	<td>	5-1-35a5-1-35b	
				
<td>

	सामात्यबन्धुः कर्णो वै तमानयत माचिरम्।भीष्मेण हि महाबाहुः सर्वक्षत्रस्य पश्यतः।।	<td>	5-1-36a5-1-63b	
				
<td>

	रथेषु गण्यमानेषु बलविक्रमशालिषु।सङ्ख्यातोऽर्धरथः कर्णो द्विगुणः सन्नरर्षभः।।	<td>	5-1-37a5-1-37b	
				
<td>

	रथातिरथसङ्ख्यायां योऽग्रणीः शूरसम्भतः।सासुरानपि देवेशान्रणे यो योद्धुमुत्सहेत्।।	<td>	5-1-38a5-1-38b	
				
<td>

	स तु तेनैव कोपेन राजन्गाङ्गेयमुक्तवान्।त्वयि जीवति कौरव्य नाहं योत्स्ये कदाचन।	<td>	5-1-39a5-1-39b	
				
<td>

	त्वया तु पाण्डवेयेषु निहतेषु महामृधे।दुर्योधनमनुज्ञाप्य वनं यास्यामि कौरव।।	<td>	5-1-40a5-1-40b	
				
<td>

	हते वा त्वयि पार्थैस्तु युधि स्वर्गमुपेयुषि।हन्तास्म्येकरथेनैव कृत्स्नान् यान्मन्यसे रथान्।।	<td>	5-1-41a5-1-41b	
				
<td>

	एवमुक्त्वा महाबाहुर्दशाहान्येक एव स।नायुध्यत ततः कर्णः पुत्रस्य तव संयते।।	<td>	5-1-42a5-1-42b	
				
<td>

	भीष्मः समरविक्रान्तः पाण्डवेयस्य भारत।जघान समरे योधानसङ्ख्येयपराक्रमः।।	<td>	5-1-43a5-1-43b	
				
<td>

	तस्मिंस्तु निहते शूरे सत्यसन्धे महौजसि।त्वत्सुताः कर्णमस्मार्षुस्तर्तुकामा इव प्लवम्।।	<td>	5-1-44a5-1-44b	
				
<td>

	तावकास्तव पुत्राश्च सहिताः सर्वराजभिः।हा कर्ण इति चाक्रन्दन्कालोऽयमिति अब्रुवन्।।	<td>	5-1-45a5-1-45b	
				
<td>

	एवं ते स्म हि राधेयं सूतपुत्रं तनुत्यजम्चुक्रुशुः सहिता योधास्तत्र तत्र महाबलाः।।	<td>	5-1-46a5-1-46b	
				
<td>

	जामदग्न्याभ्यनुज्ञातमस्त्रे दुर्वारपौरुषम्।अगमन्नो मनः कर्णं बन्धुमात्ययिकेष्विव।।	<td>	5-1-47a5-1-47b	
				
<td>

	स हि शक्तो रणे राजञ्स्त्रातुमस्मान्महाभयात्।।त्रिदशानिव गोविन्दः सततं सुमहाभयात्।।	<td>	5-1-48a5-1-48b	
<td>

	वैशंपायन उवाच।	<td>	5-1-49x	
				
<td>

	तथा तु सञ्जयं कर्णं कीर्तयन्तं पुनः पुनः।आशीविषवदुच्छ्वस्य धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम्।।	<td>	5-1-49a5-1-49b	
<td>

	धृतराष्ट्र उवाच।	<td>	5-1-50x	
				
<td>

	यत्तद्वैकर्तनं कर्णमगमद्वो मनस्तदा।उप्यरक्षत्स राधेयः सूतपुत्रस्तनुत्यजः।।	<td>	5-1-50a5-1-50b	
				
<td>

	अपि तन्न मृषाकार्षीत्कच्चित्सत्यपराक्रमः।सम्भान्तानां तदार्तानां त्रस्तानां त्राणमिच्छतां।।	<td>	5-1-51a5-1-51b	
				
<td>

	अपि तत्पूरयांचक्रे धनुर्धरवरो युधि।यत्तद्विनिहते भीष्मे कौरवाणामपाकृतम्।।	<td>	5-1-52a5-1-52b	
				
<td>

	तत्खण्डं पूरयन्कर्णः परेषामादधद्भयम्।स हि वै पुरुषव्याघ्रो लोके सञ्जय कथ्यते।।	<td>	5-1-53a5-1-53b	
				
				
<td>

	आर्तानां बान्धवानां च क्रन्दतां च विशेषतः।परित्यज्य रणे प्राणांस्तत्त्राणार्थं च शर्म च।कृतवान्मम पुत्राणां जयाशां सफलामपि।।	<td>	5-1-54a5-1-54b5-1-54c	

महाभारतम्/द्रोणपर्व