महाभारतम्-06-भीष्मपर्व-084
युधिष्ठिरादियुद्धवर्णनम् ।। 1 ।।<table>				
<td>

	सञ्जय उवाच।	<td>	6-84-1x	
				
<td>

	ततो युधिष्ठिरो राजा मध्यं प्राप्ते दिवाकरे।श्रुतायुपमभिप्रेक्ष्य प्रेषयामास वाजिनः ।।	<td>	6-84-1a6-84-1b	
				
<td>

	ततस्तु त्वरितो राजञ्श्रुतायुषमरिन्दमन् ।निजघ्ने सायकैस्तीक्ष्णैर्नवभिर्नतपर्वभिःक ।।	<td>	6-84-2a6-84-2b	
				
<td>

	स संवार्य रमे राजा प्रेषितान्धर्मसूनुना ।शरान्सप्त महेष्वासः कौन्तेयाया समार्षयत्।।	<td>	6-84-3a6-84-3b	
				
<td>

	ते तस्व कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे।असूनिव विचिन्वन्तो देहे तस्य महात्मनः ।।	<td>	6-84-4a6-84-4b	
				
<td>

	पाण्डवस्तु भृशं क्रुद्धो विद्धस्तेन महात्मना ।रणे वराहकर्णेन राजानं हृद्यविध्यता ।।	<td>	6-84-5a6-84-5b	
				
<td>

	अथापरेण भल्लेन केतुं तस्य महात्मनः ।रथश्रेष्ठो रथात्तूर्णं भूमौ पार्थो न्यपातयत् ।।	<td>	6-84-6a6-84-6b	
				
<td>

	केतु निपतितं दृष्ट्वा श्रुतायुः स तु पार्थिवः ।पाण्डवं विशिखैतीक्ष्णै राजन्विव्याध सप्तभिः ।।	<td>	6-84-7a6-84-7b	
				
<td>

	ततः क्रोघात्प्रजज्वल धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।यथा युगान्ते भूतानि दिधक्षुरिव पावकः ।।	<td>	6-84-8a6-84-8b	
				
<td>

	क्रुद्धं तु पाण्डवं दृष्ट्वा देवगन्धर्वराक्षसाः ।प्रविव्यधुर्महाराज व्याकुलं जाप्यभूज्जगत् ।।	<td>	6-84-9a6-84-9b	
				
<td>

	सर्वेषां चैव भूतानामिदमासीन्मनोगतम् ।त्रींल्लोकान्म संक्रुद्धो नृपोऽयं धक्ष्यतीति वै ।।	<td>	6-84-10a6-84-10b	
				
<td>

	ऋष..... देवाश्च चक्रुः स्वस्त्ययनं महत्।लोकानां नृपाशान्त्यर्थं क्रोधिते पाण्डवे तदा ।।	<td>	6-84-11a6-84-11b	
				
<td>

	स च क्रोधसमाविष्टः सृक्विणी परिसंलिहन ।इवारात्सवपुर्घोरं युगान्तादित्यसन्निभम् ।।	<td>	6-84-12a6-84-12b	
				
<td>

	ततः सैन्यानि सर्वाणि तावकानि विशांपते ।निराशान्यभवंस्तत्र जीवितं प्रति भारत ।।	<td>	6-84-13a6-84-13b	
				
<td>

	स तु धैर्येण तं कोपं सन्निवार्य महायशाः ।श्रुतायुषः प्रचिच्छेद मुष्टिदेशे महाधनुः ।।	<td>	6-84-14a6-84-14b	
				
<td>

	अथैनं छिन्नधन्वानं नाराचेन स्तनान्तरे ।निर्बिभेद रणे राजा सर्वसैन्यस्य पश्यतः ।।	<td>	6-84-15a6-84-15b	
				
<td>

	सत्वरं च रणे राजंस्तस्य वाहान्महात्मनः ।निजघान शरैः क्षिप्रं सूतं च सुमहाबलः ।।	<td>	6-84-16a6-84-16b	
				
<td>

	हताश्वं तु रथं त्यक्त्वा दृष्ट्वा राज्ञोऽस्य पौरुषम् ।विप्रदुद्राव वेगेन श्रुतायुः समरे तदा।।	<td>	6-84-17a6-84-17b	
				
<td>

	तस्मिञ्जिते महेष्वासे धर्मपुत्रेण संयुगे।दुर्योधनबलं राजन्सर्वमासीत्पराङ्भुखम् ।।	<td>	6-84-18a6-84-18b	
				
<td>

	एवं जित्वा महाराज धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।व्यात्ताननो यथा कालस्तव सैन्यं जघान ह ।।	<td>	6-84-19a6-84-19b	
				
<td>

	चेकितानस्तु वार्ष्णेयो गौतमं रथिनां वरम् ।प्रेक्षतां सर्वसैन्यानां छादयामास सायकैः ।।	<td>	6-84-20a6-84-20b	
				
<td>

	संनिवार्य शरांस्तांस्तु कृपः शारद्वतो युधि।चेकितानां रणे यत्तं राजन्विव्याध पत्रिभिः ।।	<td>	6-84-21a6-84-21b	
				
<td>

	अथापरेण भल्लेन धनुश्चिच्छेद मारिष ।सारथिं चास्य समरे क्षिप्रहस्तो न्यपातयत् ।।	<td>	6-84-22a6-84-22b	
				
<td>

	अश्वांस्छास्यावधीद्राजन्नुभौ तौ पार्ष्णिसारथी ।अवप्लुत्य रथात्तूर्णं गदां जग्राह सात्वतः ।।	<td>	6-84-23a6-84-23b	
				
<td>

	स तया वीरघातिन्या गदया गदिनां वरः ।गौतमस्य हयान्हत्वा सारथिं च न्यपातयत् ।।	<td>	6-84-24a6-84-24b	
				
<td>

	भूमिष्ठो गौतमस्तस्य शरांश्चिक्षेप षोडशक ।शरास्ते सात्वतं भित्त्वा प्राविशन्धरणीतलम् ।।	<td>	6-84-25a6-84-25b	
				
<td>

	चेकितानस्ततः क्रुद्धः पुनश्चिक्षेप तां गदाम् ।गौतमस्य वधाकाङ्क्षी वृत्रस्येव पुरन्दरः ।।	<td>	6-84-26a6-84-26b	
				
<td>

	तामापतन्तीं विमलामश्यमगर्भां महागदाम्।शरैरनेकसाहस्त्रैर्वारयामास गौतमः ।।	<td>	6-84-27a6-84-27b	
				
<td>

	चेकितानस्ततः खङ्गं क्रोधादुद्धृत्य भारत।लाघवं परमास्थाय गौतमं समुपाद्रवत् ।।	<td>	6-84-28a6-84-28b	
				
<td>

	गौतमोऽपि धनुस्त्यक्त्वा प्रगृह्यासिं सुसंयतः ।वेगेन महता राजंश्चेकितानमुपाद्रवत् ।।	<td>	6-84-29a6-84-29b	
				
<td>

	तावुभौ बलसंपन्नौ निस्त्रिंशवरधारिणौ ।निस्त्रिंशाभ्यां सुतीक्ष्णाभ्यामन्योन्यं संततक्षतुः ।।	<td>	6-84-30a6-84-30b	
				
<td>

	निस्त्रिंशवेगाभिहतौ ततस्तौ पुरुषर्षभौ ।धरणीं समनुप्राप्तौ सर्वभूतनिषेविताम् ।।	<td>	6-84-31a6-84-31b	
				
<td>

	मूर्छयाऽभिपरीताङ्गौ व्यायामेन तु मोहितौ ।ततोऽभ्यधावद्वेगेन भीमसेनः सुहृत्तया ।।	<td>	6-84-32a6-84-32b	
				
<td>

	चेकितानं तथाभूतं दृष्ट्वा समरदुर्मदः ।रथमारोपयच्चैनं सर्वसैकन्यस्य पश्यतः ।।	<td>	6-84-33a6-84-33b	
				
<td>

	तथैव शकुनि शूरः स्यालस्तव विशांपतेक ।आरोपयद्रथं तूर्णं गौतमं रथिनां वरम् ।।	<td>	6-84-34a6-84-34b	
				
<td>

	सौमदत्तिं ततः क्रुद्धो धृष्टकेतुर्महाबलः ।नवत्या सायकैः क्षिप्रं राजन्विव्याध वक्षसि ।।	<td>	6-84-35a6-84-35b	
				
<td>

	सौमदत्तिरुरस्थैस्तैर्भृशं बाणैरशोभत ।मध्यंदिने महाराज रश्मिभिस्तपनो यथा ।।	<td>	6-84-36a6-84-36b	
				
<td>

	भूरिश्रवास्तु समरे धृष्टकेतुं महारथम् ।हतसूतहयं चक्रे विरथं सायकोत्तमैः ।।	<td>	6-84-37a6-84-37b	
				
<td>

	विरथं तं समालोक्य हताश्वं हतसारथिम् ।महता शरवर्षेण च्छादयामास संयुगे ।।	<td>	6-84-38a6-84-38b	
				
<td>

	स तु तं रथमुत्सृज्य धृष्टकेतुर्महामनाः ।आरुरोह ततो यानं शतानीकस्य मारिष ।।	<td>	6-84-39a6-84-39b	
				
<td>

	चित्रसेनो विकर्णश्च राजन्दुर्मर्षणस्तथा।रथिनो हेमसन्नाहाः सौभद्रमभिदुद्रुवुः ।।	<td>	6-84-40a6-84-40b	
				
<td>

	अभिमन्योस्ततस्तैस्तु घोरं युद्धमवर्तत।शरीरस्य यथा राजन्वातपित्तकफैस्त्रिभिः ।।	<td>	6-84-41a6-84-41b	
				
<td>

	विरथांस्तव पुत्रांस्तु कृत्वा राजन्महाहवे ।न जघान नरव्याघ्रः स्मरन्भीमवचस्तदा ।।	<td>	6-84-42a6-84-42b	
				
<td>

	ततो राज्ञां बहुशतैर्गजाश्वरथयायिभिः ।संवृतं समरे भीष्मं देवैरपि दुरासदम् ।।	<td>	6-84-43a6-84-43b	
				
<td>

	प्रयान्तं शीघ्रमुद्वीक्ष्य परित्रातुं सुतांस्तव ।अभिमन्युं समुद्दिश्य बालमेकं महारथम् ।।	<td>	6-84-44a6-84-44b	
				
<td>

	वासुदेवमुवाचेदं कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।चोदयाश्वान्हृषीकेश यत्रैते बहुला रथाः ।।	<td>	6-84-45a6-84-45b	
				
<td>

	एते हि बहवः शूराः कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः।यथा हन्युर्न नः सेनां तथा माधव चोदय ।।	<td>	6-84-46a6-84-46b	
				
<td>

	एवमुक्तः स वार्ष्णेयः कौन्तेयेनामितौजसा ।रथं श्वेतहयैर्युक्तं प्रेषयामास संयुगे ।।	<td>	6-84-47a6-84-47b	
				
<td>

	निष्ठानको महानासीत्तव सैन्यस्य मारिष ।यदर्जुनो रणे क्रुद्धः संयातस्तावकान्प्रति ।।	<td>	6-84-48a6-84-48b	
				
<td>

	समासाद्य तु कौन्तेयो राज्ञस्तान्भीष्मरक्षिणः ।सुशर्माणमथो राजन्निदं वचनमब्रवीत् ।।	<td>	6-84-49a6-84-49b	
				
<td>

	जानामि त्वां युधां श्रेष्ठमत्यन्तं पूर्ववैरिणम् ।अनयस्याद्य संप्राप्तं फलं पश्य सुदारुणम् ।।	<td>	6-84-50a6-84-50b	
				
<td>

	अद्य ते दर्शयिष्यामि पूर्वप्रेतान्पितामहान् ।एवं संजल्पतस्तस्य बीभत्सोः शत्रुघातिनः ।।	<td>	6-84-51a6-84-51b	
				
<td>

	श्रुत्वापि परुषं वाक्यं सुशर्मा रथयूथपः ।न चैनमब्रवीत्किंचिच्छुभं वा यदि वाऽशुभम् ।।	<td>	6-84-52a6-84-52b	
				
<td>

	अभिगम्यार्जुनं वीरं राजभिर्बहुभिर्वृतः।पुरस्तात्पृष्ठतश्चैव पार्श्वतश्चैव सर्वतः ।।	<td>	6-84-53a6-84-53b	
				
<td>

	परिवार्यार्जुनं सङ्ख्ये तव पुत्रैर्महारथः ।शरैः संछादयामास मेघैरिव दिवाकरम् ।।	<td>	6-84-54a6-84-54b	
				
				
<td>

	ततः प्रवृत्तः सुमहान्संग्रामः शोणितोदकः।तावकानां च समरे पाण्डवानां च भारत ।।	<td>	6-84-55a6-84-55b	

महाभारतम्/भीष्मपर्व