कथासरित्सागरः/लम्बकः ७/तरङ्गः ९
ततः प्रातः सरस्तीरात्तस्मादुत्थाय मन्त्रिणम् । 
नरवाहनदत्तस्तं गोमुखं प्रस्थितोऽब्रवीत् ।। १ 
वयस्य जाने काप्यद्य रात्र्यन्ते धवलाम्बरा । 
कुमारी दिव्यरूपा मामेत्य स्वप्नेऽभ्यधादिदम् ।। २ 
निश्चिन्तो भव वत्स त्वमितः शीघ्रमवाप्स्यसि । 
अब्धेस्तीरे वनान्तःस्थमाश्चर्यं नगरं महत् ।। ३ 
विश्रान्तस्तत्र चाक्लेशात्प्राप्य कर्पूरसंभवम् । 
पुरं कर्पूरिकां प्राप्स्यस्यत्र तां राजकन्यकाम् ।। ४ 
इत्युक्त्वा मां तिरोऽभूत्सा प्रबुद्धश्चास्मि तत्क्षणम् । 
एवं तमुक्तवन्तं च प्रीतः प्रोवाच गोमुखः ।। ५ 
देवैरनुगृहीतस्त्वं देव किं तेऽस्ति दुष्करम् । 
तन्निश्चितमकृच्छ्रेण तव सेत्स्यत्यभीप्सितम् ।। ६ 
एवमुक्तवता तेन गोमुखेन समं पथि । 
नरवाहनदत्तोऽत्र स प्रायात्सत्वरस्ततः ।। ७ 
क्रमात्प्रापच्च जलधेरुपकण्ठगतं स तत् । 
अद्रिकूटनिभाट्टालप्रतोलीगोपुरान्वितम् ।। ८ 
मेर्वाभसर्वसौवर्णराजमन्दिरराजितम् । 
नगरं विपुलाभोगं भूमण्डलमिवापरम् ।। ९ 
प्रविश्य तत्र विपणीमार्गेण स ददर्श च । 
काष्ठयन्त्रमयं सर्वं चेष्टमानं सजीववत् ।। 7.9.१० 
वणिग्विलासिनीपौरजनं जनितविस्मयम् । 
विज्ञायमानं निर्जीव इति वाग्विरहात्परम् ।। ११ 
क्रमाच्च गोमुखसखः सोऽन्तिकं राजवेश्मनः । 
प्राप तादृशमेवात्र हस्त्यश्वादि विलोकयन् ।। १२ 
विवेश चास्य सौवर्णपुरमस्तकशोभिनः । 
अभ्यन्तरं ससचिवः साश्चर्यो राजसद्मनः ।। १३ 
तत्र यन्त्रप्रतीहारवारनारीपरिश्रितम् । 
जडानां स्पन्दने हेतुं तेषां चेतनमेककम् ।। १४ 
इन्द्रियाणामिवात्मानमधिष्ठातृतया स्थितम् । 
रत्नसिंहासनासीनं भव्यं पुरुषमैक्षत ।। १५ 
सोऽपि तं पुरुषो दृष्ट्वा चोत्तमाकृतिमुत्थितः । 
विधाय स्वागतं स्वस्मिन्नुपावेशयदासने ।। १६ 
पप्रच्छ चोपविश्याग्रे कः कथं किममानुषाम् । 
क्ष्मामात्मना द्वितीयः सन्निमां प्राप्तो भवानिति ।। १७
ततः सोऽपि स्ववृत्तान्तं निवेद्य तमशेषतः । 
नरवाहनदत्तस्तं प्रह्वं पप्रच्छ पूरुषम् ।। १८ 
कस्त्वं किं चेदमाश्चर्यं पुरं ते भद्र कथ्यताम् । 
तच्छ्रुत्वा स पुमान्वक्तुं स्वोदन्तमुपचक्रमे ।। १९ 
अस्ति काञ्चीति नगरी गरीयोगुणगुम्फिता । 
काञ्चीव वसुधावध्वाः सदलंकृतितां गता ।। 7.9.२० 
तस्यां बाहुबलाख्योऽस्ति काञ्च्यां ख्यातो महीपतिः । 
कोषे बद्धा कृता येन चलापि श्रीर्भुजार्जिता ।। २१ 
तस्य राष्ट्रे नृपस्यावां तक्षाणौ भ्रातरावुभौ । 
मयप्रणीतदार्वादिमायायन्त्रविचक्षणौ ।। २२ 
ज्येष्ठः प्राणधरो नाम वेश्याव्यसनविप्लुतः । 
अहं कनिष्ठस्तद्भक्तो नाम्ना राज्यधरः प्रभो ।। २३ 
तेन भुक्त्वा धनं पित्र्यं मद्भर्त्रा स्वं च किंचन । 
भुक्तं मदर्जितमपि स्नेहार्द्रेणार्पितं मया ।। २४ 
ततोऽपि सोऽतिव्यसनी वेश्यार्थार्थजिहीर्षया । 
रज्जुयन्त्रवहं दारुमयं हंसयुगं व्यधात् ।। २५ 
तद्धंसयुगलं रज्जुघट्टनप्रेरितं निशि । 
राज्ञो बाहुबलस्यात्र कोशाद्यन्त्रप्रयोगतः ।। २६ 
गवाक्षेण प्रविश्यान्तश्चञ्च्वा पटलके स्थितम् । 
आदायाभरणं तस्य मद्भ्रातुर्गृहमागमत् ।। २७ 
तच्च विक्रीय सोऽभुङ्क्त मज्ज्येष्ठः सह वेश्यया । 
तथैवाहर्निशं कोषममुष्णात्स च भूपतेः ।। २८ 
वार्यमाणोऽपि च मया नाकार्याद्व्यरमत्ततः । 
को हि मार्गममार्गं वा व्यसनान्धो निरीक्षते ।। २९ 
तथा च मुष्यमाणेऽपि रात्रिष्वचलितार्गले । 
निर्मूषके राजगञ्जे दिनानि कतिचिद्भयात् ।। 7.9.३० 
विचिन्वन्प्रत्यहं तूष्णीं परितप्तोऽधिकाधिकम् । 
तद्भाण्डागारिको गत्वा स्फुटं राज्ञे न्यवेदयत् ।। ३१ 
राजापि तं तथान्यांश्च रक्षकाञ्जाग्रतो निशि । 
कोषान्तः स्थापयामास तत्र तत्त्वमवेक्षितुम् ।। ३२
ते निशीथे प्रविष्टौ तौ गवाक्षेणात्र रक्षकाः । 
मद्भ्रातृयन्त्रहंसौ द्वावपश्यन्रज्जुघट्टितौ ।। ३३ 
यन्त्रयुक्तिपरिभ्रान्तौ चञ्चूपात्तविभूषणौ । 
छिन्नरज्जू अगृह्णंश्च राज्ञे दर्शयितुं प्रगे ।। ३४ 
तत्कालं च स मद्भ्राता ज्येष्ठोऽवादीत्ससंभ्रमः । 
भ्रातर्गृहीतौ हंसौ द्वौ मदीयौ गञ्जरक्षिभिः ।। ३५ 
रज्जुर्हि शिथिलीभूता यन्त्रे स्रस्ता च कीलिका । 
तस्मादितोऽपसर्तव्यमधुनैवावयोर्द्वयोः ।। ३६ 
चौराविति निगृह्णीयात्प्रातर्बुद्ध्वा नृपो हि नौ । 
आवामेव हि विख्यातौ मायायन्त्रविदावुभौ ।। ३७ 
वातयन्त्रविमानं च तन्ममास्तीह मङ्क्षु यत् । 
योजनाष्टशती याति सकृत्प्रहतकीलिकम् ।। ३८ 
तेन दूरं व्रजावोऽद्य विदेशमपि दुःखदम् । 
पापे कर्मण्यवज्ञातहितवाक्ये कुतः सुखम् ।। ३९ 
यन्मया न कृतं वाक्यं तव दुष्कृतबुद्धिना । 
तस्यैष पाकः प्रसृतो योऽयं त्वय्यप्यपापिनि ।। 7.9.४० 
एवमुक्त्वा समारोहद्विमानं व्योमगामि तत् । 
स मे प्राणधरो भ्राता तदैव सकुटुम्बकः ।। ४१ 
अहं तूक्तोऽपि तेनात्र नारोहं बहुभिर्वृते । 
ततस्तेन खमुत्पत्य स प्रायात्क्वापि दूरतः ।। ४२ 
गते प्राणधरे तस्मिन्नहमन्वर्थनामनि । 
प्रभाते भावि संभाव्य राजतो भयमेककः ।। ४३ 
आरुह्य स्वकृतेऽन्यस्मिन्वातयन्त्रविमानके । 
द्रुतं ततो गतोऽभूवं योजनानां शतद्वयम् ।। ४४ 
प्रेरितेन पुनस्तेन विमानेन खगाभिना । 
ततोऽपि योजनशतद्वयमन्यदगामहम् ।। ४५५ 
ततः समुद्रनैकट्यशङ्कात्यक्तविमानकः । 
पद्भ्यां व्रजन्निह प्राप्तः शून्यं पुरमिदं क्रमात् ।। ४६ 
कौतुकाच्च प्रविष्टोऽहं देवेदं राजमन्दिरम् । 
वस्त्राभरणशय्यादिराजोपकरणान्वितम् ।। ४७ 
सायं चोद्यानवाप्यम्भः स्नातो भुक्त्वा फलान्यहम् । 
राजशय्यागतो रात्रावेकाकी समचिन्तयम् ।। ४८ 
निर्जने किं करोमीह तत्प्रातर्यत्र कुत्रचित् । 
व्रजामीतो गतं मे हि भयं बाहुबलान्नृपात् ।। ४९ 
इति संचिन्त्य संसुप्तं निशान्ते दिव्यरूपधृत् । 
पुरुषो बर्हिणारूढः स्वप्ने मामेवमभ्यधात् ।। 7.9.५० 
इहैव भद्र वस्तव्यं गन्तव्यं नान्यतस्त्वया । 
आहारकाले चारुह्य स्थातव्यं मध्यमे पुरे ।। ५१ 
इत्युक्त्वान्तर्हिते तस्मिन्प्रबुद्धोऽहमचिन्तयम् । 
कुमारनिर्मितमिदं दिव्यस्थानं सुनिश्चितम् ।। ५२ 
कृतश्च तेन मे स्वप्ने पूर्वपुण्यैरनुग्रहः । 
उत्थितोऽस्मीह नूनं हि श्रेयोऽस्ति वसतोऽत्र मे ।। ५३ 
इति बद्धास्थमुत्थाय कृत्वाह्निकमहं स्थितः । 
आरुह्य यावदाहारकालेऽस्मिन्मध्यमे पुरे ।। ५४ 
तावद्धिरण्मयेष्वग्रे पात्रेषूपनतेषु मे । 
अपतत्खाद्धृतक्षीरशालिभक्तादिभोजनम् ।। ५५ 
चिन्तितं चिन्तितं चान्यन्मम भोज्यमुपानमत् । 
तद्भुक्त्वा चाहमभवं देवातीवेह निर्वृतः ।। ५६
ततो गृहीतैव मया स्थितिरस्मिन्पुरे  प्रभो । 
चिन्तितोपनमद्राजभोगेन प्रतिवासरम् ।। ५७ 
भार्या परिच्छदो वा मे चिन्तितस्तु न तिष्ठति । 
तेन यन्त्रमयोऽत्रायं जनः सर्वः कृतो मया ।। ५८ 
इतीहागत्य तक्षापि देवैकाकी करोम्यहम् । 
राज्ञो लीलायितुं राज्यधरो नाम विधेर्वशात् ।। ५९ 
तद्देवनिर्मितेऽमुष्मिन्भवन्तोऽद्य पुरे दिनम् । 
विश्राम्यन्तु यथाशक्ति परिचर्यापरे मयि ।। 7.9.६० 
इत्युक्त्वा तत्पुरोद्यानं तेन राज्यधरेण सः । 
नरवाहनदत्तोऽत्र नीयते स्म सगोमुखः ।। ६१ 
तत्र वापीजलस्नातो वारिजार्चितधूर्जटिः । 
तां मध्यमपुराहारभूमिं च प्रापितोऽभवत् ।। ६२ 
वुभुजे तत्र चाहारान्ध्यातोपस्थापिताञ्शुभान् । 
तेन राज्यधरेणाग्रस्थितेन स समन्त्रिकः ।। ६३ 
ततः केनाप्यदृष्टेन प्रमृष्टाहारभूमिकः । 
अनु ताम्बूलभोगं स तस्थौ पीतासवः सुखम् ।। ६४ 
अथ चिन्तामणिप्रख्यपुरमाहात्म्यविस्मितः । 
भुक्ते राज्यधरे नक्तं स भेजे शयनोत्तमम् ।। ६५ 
कर्पूरिकानवौत्सुक्यविनिद्रं चात्र तत्कथाम् । 
पृच्छन्तमब्रवीद्राज्यधरोऽथ शयनस्थितः ।। ६६ 
किं न निद्रासि कल्याणिन्प्राप्स्यस्येवेप्सितां प्रियाम् । 
उदारसत्त्वं वृणुते स्वयं हि श्रीरिवाङ्गना ।। ६७ 
प्रत्यक्षदृष्टमत्रेदं तथा च शृणु वच्मि ते । 
यः स काञ्चीपतिर्बाहुबलो राजा मयोदितः ।। ६८ 
तस्यान्वर्थोऽर्थलोभाख्यः प्रतीहारोऽर्थवानभूत् । 
तस्य मानपरा नाम भार्याभूद्रूपशालिनी ।। ६९ 
सोऽर्थलोभो वणिग्धर्माल्लोभाद्भृत्येष्वविश्वसन् । 
वणिज्याव्यवहारेषु मध्ये भार्यां न्ययुङ्क्त ताम् ।। 7.9.७० 
सानिच्छन्त्यपि तद्वश्या वणिग्भिः संव्यवाहरत् । 
मधुरेणाहृतजना रूपेण वचनेन च ।। ७१ 
गजाश्वरत्नवस्त्रादिविक्रयं यं व्यधत्त सा । 
तं तं सोपचयं दृष्ट्वा सोऽर्थलोभोऽन्वमोदत ।। ७२ 
एकदा चात्र कोऽप्यागाद्दूराद्देशान्तराद्वणिक् । 
महान्सुखधनो नाम प्रभूताश्वादिभाण्डधृत् ।। ७३ 
तं बुद्ध्वैवागतं भार्यामर्थलोभोऽब्रवीत्स ताम् । 
वणिक्सुखधनो नाम प्राप्तो देशान्तरादिह ।। ७४ 
प्रिये वाजिसहस्राणि तेनानीतानि विंशतिः । 
चीनदेशजसद्वस्त्रयुग्मान्यगणनानि च ।। ७ 
तद्गत्वाश्वसहस्राणि पञ्च तस्मात्त्वमानय । 
क्रीत्वा सद्वस्त्रयुग्मानां सहस्राणि तथा दश ।। ७६ 
यावदश्वसहस्रैः स्वैस्तथा तैश्चापि पञ्चभिः । 
करोमि दर्शनं राज्ञो वणिज्या विदधामि च ।। ७७ 
एवमुक्त्वार्थलोभेन प्रेषिता तेन पाप्मना । 
आगान्मानपरा तस्य पार्श्वं सुखधनस्य सा ।। ७८ 
मार्गति स्म च मूल्येन तान्वस्त्रसहितान्हयान् । 
रचितस्वागतात्तस्मात्तद्रूपाहृतचक्षुषः ।। ७९ 
स च तां कामविवशो नीत्वैकान्तेऽव्रवीद्वणिक् । 
मूल्येन वस्त्रमेकं ते हयं वा न ददाम्यहम् ।। 7.9.८० 
वत्स्यस्येकां निशां साकं मया चेत्तद्ददामि ते । 
शतानि वाजिनां पञ्चसहस्राणि च वाससाम् ।। ८१ 
इत्युक्त्वा सोऽधिकेनापि तां प्रार्थयत सुन्दरीम् । 
स्त्रीष्वनर्गलचेष्टासु कस्येच्छा नोपजायते ।। ८२ 
ततः सा प्रत्यवोचत्तमेवं पृच्छाम्यहं पतिम् । 
अत्रापि हि स जाने मां प्रेरयेदतिलोभतः ।। ८३ 
इत्युक्त्वा स्वगृहं गत्वा पत्ये तस्मै तदब्रवीत् । 
यदुक्ता तेन वणिजा रहः सुखधनेन सा ।। ८४ 
सोऽथ पापोऽर्थलोभस्तां कीनाशः पतिरब्रवीत् । 
प्रिये वस्त्रसहस्राणि पञ्च वाजिशतानि च ।। ८५ 
एकया यदि लभ्यन्ते रात्र्या दोषस्तदत्र कः । 
तद्गच्छ पार्श्वं तस्याद्य प्रभाते द्रुतमेष्यसि ।। ८६ 
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य भर्तुः कापुरुषस्य सा । 
हृदि मानपरा जातविचिकित्सा व्यचिन्तयत् ।। ८७ 
दारविक्रयिणं पापं हीनसत्त्वं धिगस्त्विमम् । 
लोभभावनया नित्यं बत तन्मयतां गतम् ।। ८८ 
वरं स एव भर्ता मे यो मामश्वशतैर्निशाम् । 
चीनपट्टसहस्रैश्च क्रीणात्येकामुदारधीः ।। ८९ 
इत्यालोच्य न मे दोष इत्यनुज्ञाप्य तं ततः । 
कुभर्तारमगात्तस्य गृहं सुखधनस्य सा ।। 7.9.९० 
स च तामागतां दृष्ट्वा पृष्ट्वा बुद्ध्वा च तत्तथा । 
चित्रीयमाणस्तत्प्राप्तेरमंस्तात्मनि धन्यताम् ।। ९१ 
प्राहिणोच्चार्थलोभाय तस्मै तत्पतये द्रुतम् । 
तच्छुल्कभूतानश्वांश्च वस्त्राणि च यथोदितम् ।। ९२ 
उवास च तया साकं पूर्णकामः स तां निशाम् । 
मूर्तयेव चिरप्राप्तनिजसंपत्फलश्रिया ।। ९३ 
प्रातश्चाह्वायकान्भृत्यानर्थलोभेन निस्त्रपम् । 
क्लीबेन तेन प्रहितान्साथ मानपराब्रवीत् ।। ९४ 
विक्रीता संगतान्येन भूत्वा तस्य कथं पुनः । 
भार्या भवामि निर्लज्जः स यथा किमहं तथा ।। ९५
यूयमेव मम ब्रूत यद्येतच्छोभतेऽधुना । 
तद्यात येन क्रीतास्मि स एव हि पतिर्मम ।। ९६ 
इत्युक्तास्ते तया भृत्यास्ततो गत्वा तथैव तत् । 
अब्रुवन्नर्थलोभाय वाक्यं तस्या अधोमुखाः ।। ९७ 
स तच्छ्रुत्वा बलादैच्छदानेतुं तां नराधमः । 
ततो हरबलो नाम वयस्यस्तमभाषत ।। ९८ 
न सा सुखधनात्तस्मादानेतुं शक्यते त्वया । 
प्रवीरस्य न तस्याग्रे तव पश्यामि धीरताम् ।। ९९ 
स हि त्यागानुरागिण्या नार्या शूरीकृतस्तया । 
बली च बलिभिश्चान्यैर्युक्तो मित्रैः सहागतः ।। 7.9.१०० 
त्वं तु कार्पण्यविक्रीतविविक्तदयितोज्झितः । 
अवमाननिरुत्साहो गर्हितः क्लीबतां गतः ।। १०१ 
न च स्वतो बली तादृङ् न च मित्त्रबलान्वितः । 
तत्कथं त्वं समर्थः स्यास्तस्य प्रत्यर्थिनो जये ।। १०२ 
राजा च कुप्येद्बुद्ध्वा ते दारविक्रयदुष्कृतम् । 
तत्तूष्णीं भव भूयोऽपि मा कृथा हास्यविभ्रमम् ।। १०३ 
इति सख्या निषिद्धोऽपि क्रोधाद्गत्वा ससैनिकः । 
यावद्रुणद्ध्यर्थलोभो गृहं सुखधनस्य सः ।। १०४ 
तावत्तस्य समित्त्रस्य सैन्यैः सुखधनस्य तत् । 
सैन्यं तदीयं निर्गत्य कृत्स्नं भग्नमभूत्क्षणात् ।। १०५ 
ततः पलायितः प्रायात्सोऽर्थलोभो नृपान्तिकम् । 
दाराः सुखधनाख्येन वणिजा देव मे हृताः ।। १०६ 
इति व्यजिज्ञपच्चात्र नृपं निह्नुतदुर्नयः । 
नृपोऽप्यैच्छदवष्टब्धुं स तं सुखधनं रुषा ।। १०७ 
ततः संधाननामा तं मन्त्री राजानमब्रवीत् । 
यथातथा न शक्योऽसाववष्टब्धुं वणिक्प्रभो ।। १०८ 
तस्यैकादशभिर्मित्त्रैः सहायातैर्युतस्य हि । 
लक्षमभ्यधिकं देव वर्तते वरवाजिनाम् ।। १०९ 
तत्त्वं च नात्र विज्ञातं नह्येतत्स्यादकारणम् । 
तत्प्रेष्य दूतं प्रष्टव्यः किं तावत्सोऽत्र जल्पति ।। 7.9.११० 
इति मन्त्रिवचः श्रुत्वा राजा बाहुबलस्ततः । 
प्रष्टुं तत्प्राहिणोद्दूतं तस्मै सुखधनाय सः ।। १११ 
स दूतस्तं तदादेशाद्गत्वा यावच्च पृच्छति । 
तावन्मानपरा सास्मै स्ववृत्तान्तं तमभ्यधात् ।। ११२ 
श्रुत्वैव च तदाश्चर्यं रूपं तस्याश्च वीक्षितुम् । 
गृहं सुखधनस्यागात्सार्थलोभो महीपतिः ।। ११३ 
तत्रापश्यत्सुखधने प्रह्वे मानपरां स ताम् । 
विधातुरपि लावण्यलक्ष्म्या विस्मयदायिनीम् ।। ११४ 
पादानतायाः सोऽस्याश्च पृष्टायाश्च स्वयं मुखात् । 
अशृणोत्तद्यथावृत्तमर्थलोभस्य शृण्वतः ।। ११५ 
श्रुत्वा च मत्वा सत्यं तदर्थलोभे निरुत्तरे । 
तामपृच्छत्स सुमुखीं किमिदानीं भवत्विति ।। ११६ 
ततः सा निश्चितावादीद्देव येनास्म्यनापदि । 
विक्रीतान्यस्य निःसत्त्वं लुब्धं कथमुपैमि तम् ।। ११७ 
एतच्छ्रुत्वा नृपे तस्मिन्साधूक्तमिति वादिनि । 
अवोचत्सोऽर्थलोभोऽत्र कामक्रोधत्रपाकुलः ।। ११८ 
अयं सुखधनो राजन्नहं चानुबलं विना । 
युध्यावहे स्वसैन्याभ्यां सत्त्वासत्त्वमवेक्ष्यताम् ।। ११९ 
इत्यर्थलोभस्य वचः श्रुत्वा सुखधनोऽभ्यधात् । 
तर्हि युध्यावहे ह्यावां द्वावेव किमु सैनिकैः ।। 7.9.१२० 
यः प्राप्स्यति जयं मानपरा तस्य भविष्यति । 
श्रुत्वैतद्बाढमस्त्वेवमिति राजाप्यभाषत ।। १२१ 
ततो मानपरायां च राज्ञि चावेक्षमाणयोः । 
युद्धभूमिं हयारूढौ ताववातरतामुभौ ।। १२२ 
प्रवृत्ते चाहवे तत्र कुन्ताघातोत्पतद्धयम् । 
अर्थलोभं सुखधनः पर्यास्थद्वसुधातले ।। १२३ 
तथैव वारांस्त्रीनन्यान्हताश्वं पतितं क्षितौ । 
धीरयन्धर्मयोधी स न तं सुखधनोऽवधीत् ।। १२४ 
वारे तु पञ्चमेऽश्वेन पतित्वोपरि ताडितः । 
अर्थलोभः स निश्चेष्टस्ततो भृत्यैरनीयत ।। १२५ 
ततः सुखधनं सर्वैः साधुवादाभिपूजितम् । 
स तं बाहुबलो राजा यथोचितममानयत् ।।. १२६ 
प्राभृतं च तदानीतं तस्मा एव समर्पयत् । 
अहरच्चार्थलोभस्य सर्वस्वमशुभार्जितम् ।। १२७ 
तत्पदे चापरं कृत्वा तुष्टः प्रायात्स्वमन्दिरम् । 
निवृत्तपापसंपर्काः सन्तो यान्ति हि निर्वृतिम् ।। १२८ 
सोऽपि प्रसह्य विहरन्नासीत्सुखधनः सुखम् । 
सहितो मानपरया भार्यया चानुरक्तया ।। १२९ 
एवं दाराः पलायन्ते हीनसत्त्वाद्धनानि च । 
सुसत्त्वस्योपतिष्ठन्ते स्वयमेत्य यतस्ततः ।। 7.9.१३० 
तदलं चिन्तया निद्रां भजस्व नचिरेण हि । 
राजपुत्रीमवाप्तासि त्वं तां कर्पूरिकां प्रभो ।। १३१ 
इति राज्यधराच्छ्रुत्वा रात्रौ तत्रार्थवद्वचः । 
नरवाहनदत्तः स भेजे निद्रां सगोमुखः ।। १३२ 
प्रातश्चात्र कृताहारः क्षणं यावत्स तिष्ठति । 
तावत्स गोमुखो धीमांस्तं राज्यधरमभ्यधात् ।। १३३ 
कुरु यन्त्रविमानं तन्मत्प्रभोरस्य येन तत् । 
कर्पूरसंभवपुरं प्राप्य प्राप्नोत्यसौ प्रियाम् ।। १३४

एतच्छ्रुत्वा स तक्षास्मै वातयन्त्रविमानकम् । 
नरवाहनदत्ताय पूर्वक्लृप्तमढौकयत् ।। १३५ 
तत्रारुह्य मनःशीघ्रे खगामिनि सगोमुखः । 
तद्धैर्यालोकसोल्लासमिवोच्छलितवीचिकम् ।। १३६ 
मकराकरमुल्लङ्घ्य प्राप तत्तीरवर्ति सः । 
नरवाहनदत्तस्तत्पुरं कर्पूरसंभवम् ।। १३७ 
तत्रावतीर्णान्नभसो विमानादवरुह्य सः । 
पुरान्तः परिबभ्राम कौतुकेन सगोमुखः ।। १३८ 
पृष्टाच्च लोकतो बुद्ध्वा तदेवाभीप्सितं पुरम् । 
प्राप्तं निःसंशयं हृष्टो ययौ राजकुलान्तिकम् ।। १३९ 
तत्रैकं रुचिरं वेश्म वृद्धयाधिष्ठितं स्त्रिया । 
स विवेश निवासाय नम्रयानुमतस्तया ।। 7.9.१४० 
युक्तिं जिज्ञासमानश्च क्षणात्प्रपच्छ तां स्त्रियम् । 
आर्ये किमभिधानोऽत्र राजापत्यं च तस्य किम् ।। १४१ 
रूपं च तस्य नः शंस यतो वैदेशिका वयम् । 
इत्युक्ता तेन वृद्धा सा तं विलोक्योत्तमाकृतिम् ।। १४२ 
प्रत्युवाच महाभाग शृणु सर्वं वदामि ते । 
इह कर्पूरको नाम राजा कर्पूरसंभवे ।। १४३ 
स चानपत्यः संतानहेतोरुद्दिश्य शंकरम् । 
बुद्धिकार्या समं देव्या निराहारोऽकरोत्तपः ।। १४४ 
त्रिरात्रोपोषितं देवो हरः स्वप्ने तमादिशत् । 
उत्तिष्ठ पुत्राभ्यधिका सा ते कन्या जनिष्यते ।। १४५ 
विद्याधराणां साम्राज्यं यस्याः पतिरवाप्स्यति । 
इत्यादिष्टो हरेणासौ प्रातः प्राबुद्ध भूपतिः ।। १४६ 
निवेद्य बुद्धिकार्यै च देव्यै स्वप्नं तमुत्थितः । 
प्रहृष्टोऽथ तया साकं चकार व्रतपारणम् ।। १४७ 
ततस्तस्याचिराद्राज्ञो राज्ञी गर्भमधत्त सा । 
काले चासूत संपूर्णे कन्यां सर्वाङ्गसुन्दरीम् ।। १४८ 
यया प्रभाजितास्तत्र जातवेश्मनि दीपकाः । 
कज्जलोद्गारमिषतो निःश्वासानमुचन्निव ।। १४९ 
कर्पूरिकेति तस्याश्च निजं नाम ततः पिता । 
एष कर्पूरको राजा व्यधत्त विहितोत्सवः ।। 7.9.१५० 
क्रमाच्च वृद्धिं प्राप्ता सा लोकलोचनचन्द्रिका । 
कर्पूरिका राजपुत्री यौवनस्थाद्य वर्तते ।। १५१ 
पिता चेह नृपस्तस्या विवाहमभिकाङ्क्षति । 
पुरुषद्वेषिणी सा तु तं नेच्छति मनस्विनी ।। १५२ 
कन्याजन्मफलं कस्माद्विवाहं सखि नेच्छसि । 
इति मत्सुतया सा च सख्या पृष्टेदमब्रवीत् ।। १५३ 
सखि जातिस्मराया मे प्राग्वृत्तं शृणु कारणम् । 
अस्ति तीरे महाम्भोधेर्महांश्चन्दनपादपः ।। १५४ 
तस्यास्ति निकटे फुल्लनलिनालंकृतं सरः । 
तत्राहमभवं हंसी पूर्वजन्मनि कर्मतः ।। १५५ 
साहमब्धितटाज्जातु तस्मिंश्चन्दनपादपे । 
अकार्षं राजहंसेन स्वेन भर्त्रा सहालयम् ।। १५६ 
तत्रालये वसन्त्या मे प्रजातान्पोतकान्सुतान् । 
अकस्मादेत्य बलवान्समुद्रोर्मिरपाहरत् ।। १५७ 
हृतेष्वपत्येष्वोघेन क्रन्दन्त्यहमनश्नती । 
आसं शुचाब्धितीरस्थशिवलिङ्गाग्रवर्तिनी ।। १५८ 
ततः स राजहंसो मामुपेत्य पतिरभ्यधात् । 
उत्तिष्ठ किमपत्यानि व्यतीतान्यनुशोचसि ।। १५९ 
अन्यानि नो भविष्यन्ति सर्वं जीवद्भिराप्यते । 
इति तद्वाक्शरेणाहं हृदि विद्धा व्यचिन्तयम् ।। 7.9.१६० 
धिगहो पुरुषाः पापा बालापत्येष्वपीदृशाः । 
निःस्नेहा निष्कृपाश्चैव स्त्रीषु भक्तिमतीष्वपि ।। १६१ 
तन्मे किममुना पत्या किं वा .देहेन दुःखिना । 
इत्यालोच्य हरं नत्वा कृत्वा भक्त्या च तं हृदि ।। १६२ 
तत्रैव पुरतस्तस्य पत्युर्हंसस्य पश्यतः । 
जातिस्मरा राजपुत्री भूयासं जननान्तरे ।। १६३ 
इति संकल्प्य तत्क्षिप्तं शरीरं जलधौ मया । 
ततोऽहं सखि जाताद्य तथाभूतेह जन्मनि ।। १६४ 
पूर्वजातौ च तस्यां तां भर्तुस्तस्य नृशंसताम् । 
संस्मरन्त्या न कस्मिंश्चिद्वरे रज्यति मे मनः ।। १६५ 
अतो विवाहं नेच्छामि दैवायत्तमतः परम् । 
इत्युक्तं राजसुतया मत्सुतायै तया रहः ।। १६६ 
तया मत्सुतयाप्येतन्मह्यमागत्य वर्णितम् । 
तदेवं ते मया ख्यातं पुत्र यत्पृष्टवानसि ।। १६७ 
तवैव भाविनी भार्या नूनं चैषा नृपात्मजा । 
सर्वविद्याधराणां हि भविष्यच्चक्रवर्तिनः ।। १६८ 
महिषीयं समादिष्टा पूर्वं देवेन शंभुना । 
तल्लक्षणैश्च युक्तं त्वां पश्यामि तिलकादिभिः ।। १६९ 
किंस्वित्तदर्थमानीतः कोऽपि त्वमिह वेधसा । 
उत्तिष्ठ तावन्मद्गेहे द्रक्ष्यामः किं भविष्यति ।। 7.9.१७० 
इत्युक्त्वोपहृताहारो वृद्धयात्र तया निशाम् । 
नरवाहनदत्तस्तामनैषीद्गोमुखान्वितः ।। १७१ 
प्रातः संमन्त्र्य कार्यं च गोमुखेन समं रहः । 
महाव्रतिकवेषं च कृत्वा वत्सेश्वरात्मजः ।। १७२ 
तद्द्वितीयोऽत्र हा हंसि हा हंसीति वदन्मुहुः । 
गत्वा राजकुलद्वारि बभ्राम जनतेक्षितः ।। १७३
तथाभूतं च तं दृष्ट्वा तत्र गत्वैव चेटिकाः । 
कर्पूरिकां राजसुतां तामवोचन्सविस्मयाः ।। १७४ 
सिंहद्वारे युवा देवि दृष्टोऽस्माभिर्महाव्रती । 
स द्वितीयोऽपि यो धत्ते सौन्दर्येणाद्वितीयताम् ।। १७५ 
नारीजनमहामोहदायिनं मन्त्रमद्भुतम् । 
उच्चारयति हा हंसि हा हंसीति दिवानिशम् ।। १७६ 
तच्छ्रुत्वा पूर्वहंसी सा राजपुत्री सकौतुका । 
आनाययत्तमेताभिस्तद्रूपं पार्श्वमात्मनः ।। १७७ 
ददर्श चैतमुद्दामरूपालंकृतभूमिकम् । 
शंकराराधनोपात्तव्रतं नवमिव स्मरम् ।। १७८ 
निजगाद च पश्यन्ती विस्मयोत्फुल्लया दृशा । 
किमेतदेव हा हंसि हा हंसीत्युच्यते त्वया ।। १७९ 
एवं तयोक्तेऽपि तदा हा हंसीत्येव सोऽब्रवीत् । 
ततः सहस्थितस्तस्य गोमुखः प्रत्युवाच तम् ।। 7.9.१८० 
अहं ते कथयाम्येतच्छृणु देवि समासतः । 
पूर्वजन्मनि हंसोऽयमभवत्कर्मयोगतः ।। १८१ 
तत्रैष जलधेस्तीरे महतः सरसस्तटे । 
कृतालयः समं हंस्या तस्थौ चन्दनपादपे ।। १८२ 
तस्मिन्दैवादपत्येषु समुद्रोर्मिहृतेषु सा । 
एतस्य हंसी शोकार्ता तत्रैवात्मानमक्षिपत् ।। १८३ 
ततोऽसौ तद्वियोगार्तः पक्षिजातौ विरक्तिमान् । 
त्यक्तुकामः शरीरं तत्संकल्पमकरोद्धृदि ।। १८४ 
जातिस्मरोऽहं भूयासं राजपुत्रोऽन्यजन्मनि । 
एषा च तत्र मे भार्या भूयाज्जातिस्मरा सती ।। १८५ 
इति संकल्प्य तं देहं तदा संस्मृत्य शंकरम् । 
विरहानलसंतप्तः समुद्राम्भस्यपातयत् ।। १८६ 
ततोऽयं वत्सराजस्य कौशाम्ब्यां तनयोऽधुना । 
नरवाहनदत्ताख्यो जातो जातिस्मरः शुभे ।। १८७ 
असौ विद्याधरेन्द्राणां चक्रवर्ती भविष्यति । 
इति वागुदभूद्दिव्या जातस्यास्य स्फुटं तदा ।। १८८ 
क्रमेण यौवराज्यस्थः पित्रायं परिणायितः । 
दिव्यां कारणसंभूतां देवीं मदनमञ्चुकाम् ।। १८९ 
ततो हेमप्रभाख्यस्य विद्याधरपतेः सुता । 
एत्य स्वयं वृतवती कन्या रत्नप्रभेत्यमुम् ।। 7.9.१९० 
तथापि तां स्मरन्हंसीं नायं भजति निर्वृतिम् । 
एतच्च बालभृत्याय मह्यमेतेन वर्णितम् ।। १९१ 
अथास्य मृगयायातस्यासीत्संदर्शनं वने । 
कयापि सिद्धतापस्या मद्द्वितीयस्य दैवतः ।। १९२ 
कथाप्रसङ्गात्सा चैतमेवं सानुग्रहाब्रवीत् । 
कर्मयोगात्पुरा पुत्र कामो हंसत्वमागतः ।। १९३ 
तस्य चाम्बुधितीरस्थचन्दनद्रुमवासिनः । 
प्रिया भार्याभवद्धंसी दिव्यस्त्री शापतश्च्युता ।। १९४ 
वेलाजलहृतापत्यशोकात्तस्यां च वारिधौ । 
क्षिप्तात्मनि स हंसोऽपि तत्रैवात्मानमक्षिपत् ।। १ ९५ 
सोऽद्य शंभोः प्रसादात्त्वं जातो वत्सेश्वरात्मजः । 
पूर्वजातिं च तां वत्स वेत्सि जातिस्मरो ह्यसि ।। १९६ 
सा हंस्यप्येवमेवाब्धेः पारे कर्पूरसंभवे । 
पुरे कर्पूरिका नाम जाता राजसुताधुना ।। १९७ 
तद्गच्छ तत्र पुत्र त्वं प्रियां भार्यामवाप्स्यसि । 
इत्युक्त्वा सा खमुत्पत्य तिरोऽभूत्सिद्धतापसी ।। १९८ 
अयं चास्मत्प्रभुर्ज्ञातप्रवृत्तिस्तत्क्षणं ततः । 
इतोऽभिमुखमागन्तुं प्रावर्तत मया सह ।। १९९ 
त्वत्स्नेहाकृष्यमाणश्च पणीकृत्य स्वजीवितम् । 
उत्तीर्य कान्तारशतं प्राप देशोऽम्बुधेस्तटम् ।। 7.9.२०० 
तत्र हेमपुरस्थोऽस्मै तक्षा राज्यधराभिधः । 
मद्द्वितीयाय मिलितः प्रादाद्यन्त्रविमानकम् ।। २०१ 
तस्मिन्नारुह्य भयदे हा मूर्त इव साहसे । 
अब्धिकान्तारमुल्लङ्घ्य प्राप्तावावामिदं पुरम् ।। २०२ 
एतदर्थमसावेवं हा हंसीति वदन्निह । 
भ्रान्तो देवि मम स्वामी यावत्प्राप्तस्त्वदन्तिके ।। २०३ 
इदानीं त्वन्मुखोदारराकारमणदर्शनात् । 
असंख्यदुःखसांनिध्यतमोपह्नुतिमश्नुते ।। २०४ 
 ............... । 
तदृष्टिनीलनलिनस्रजार्चय महातिथिम् ।। २०५ 
एवं वचो विरचितं गोमुखस्य निशम्य सा । 
संवादप्रत्ययात्सत्यं मेने कर्पूरिका तदा ।। २०६ 
अहो मय्यार्यपुत्रस्य स्नेहोऽमुष्य मुधैव मे । 
विरक्तताभूदित्यन्तः प्रेमार्द्रा विममर्श च ।। २०७ 
उवाच चाहं सत्यं सा हंसी धन्या च यत्कृते । 
एवं जन्मद्वये क्लेशमार्यपुत्रोऽनुभूतवान् ।। २०८ 
तदहं वोऽधुना दासी प्रेमक्रीतेति वादिनी । 
नरवाहनदत्तं तं स्नानाद्यैः सममानयत् ।। २०९ 
ततः परीवारमुखेनैतत्सर्वमबोधयत् । 
पितरं स्वं स चोपागात्तद्बुद्ध्वैव तदन्तिकम् ।। 7.9.२१० 
तत्रोत्पन्नविवाहेच्छां सुतां तां तद्वरं तथा । 
नरवाहनदत्तं तं संप्राप्तमुचितं चिरात् ।। २११ 
विद्याधरमहाचक्रवर्तिलक्षणलाञ्छितम् । 
दृष्ट्वा कृतार्थमात्मानं सोऽमन्यत तदा नृपः ।। २१२
प्रददौ चात्मजामेतां तस्मै कर्पूरिकां ततः । 
नरवाहनदत्ताय यथाविधि स सादरम् ।। २१३ 
अदादस्मै च जामात्रे प्रतिवह्निप्रदक्षिणम् । 
कोटीस्तिस्रः सुवर्णस्य कर्पूरस्य च तावतीः ।। २१४ 
यद्राशयो बभुस्तत्र शोभां द्रष्टुमिवागताः । 
गिरिजोद्वाहदृश्वानो मेरुकैलाससानवः ।। २१५ 
पुनस्तद्वस्त्रकोटीश्च दश दासीशतत्रयम् । 
स्वलंकृतं ददौ सोऽस्मै कृती कर्पूरको नृपः ।। २१६ 
ततस्तस्थौ कृतोद्वाहः स कर्पूरिकया तया । 
नरवाहनदत्तोऽत्र समं प्रीत्येव मूर्तया ।। २१७ 
कस्य नाभून्मनःप्रीत्यै स वधूवरयोस्तयोः । 
संगमो माधवीवल्लीवसन्तोत्सवयोरिव ।। २१८ 
एहि व्रजावः कौशाम्बीमित्यन्येद्युश्च सोऽब्रवीत् । 
नरवाहनदत्तस्तां कृती कर्पूरिकां प्रियाम् ।। २१९ 
ततः प्रत्यब्रवीत्सा तं यद्येवं तत्खगामिना । 
तेनैव त्वद्विमानेन व्रजामस्त्वरितं न किम् ।। 7.9.२२० 
तच्चेत्स्वल्पं तदपरं विस्तीर्णं ढौकयाम्यहम् । 
इह प्राणधराख्यो हि तक्षा यन्त्रविमानकृत् ।। २२१ 
आस्ते देशान्तरायातस्तच्छीघ्रं कारयाम्यदः । 
इत्युक्त्वा सा प्रतीहारमानाय्य क्षत्तुरादिशत् ।। २२२ 
गत्वा तं यन्त्रतक्षाणं वद प्राणधरं महत् । 
व्योमगामि विमानं नः प्रस्थानायोपकल्पय ।। २२३ 
एवं विसृज्य क्षत्तारं राज्ञे कर्पूरिकाथ सा । 
चेटीमुखेन पित्रे तां प्रस्थानेच्छां न्यवेदयत् ।। २२४ 
स च बुद्ध्वैव तद्यावदायात्यत्रैव भूपतिः । 
नरवाहनदत्तोऽन्तस्तावदेवमचिन्तयत् ।। २२५ 
तक्षा राज्यधरभ्राता सोऽयं प्राणधरो ध्रुवम् । 
राजभीत्या स्वदेशाद्यो विद्रुतस्तेन वर्णितः ।। २२६
इत्यस्मिंश्चिन्तयत्येव राज्ञि च क्षिप्रमागते । 
आगात्प्रतीहारयुतस्तक्षा प्राणधरोऽत्र सः ।। २२७ 
व्यजिज्ञपच्च सुमहद्विमानं कृतमस्ति मे । 
यन्मानुषसहस्राणि वहत्यद्यावहेलया ।। २२८ 
इत्युक्तवन्तं तक्षाणं साध्वित्युक्त्वाभिपूज्य च । 
नरवाहनदत्तोऽथ तं पप्रच्छ स सादरम् ।। २२९ 
कच्चिद्राज्यधरस्य त्वं भ्राता प्राणधरोऽग्रजः । 
नानायन्त्रप्रयोगाणां वेत्ता सुमहतामपि ।। 7.9.२३० 
स एव तस्य भ्राताहं देवो वेत्ति तु नौ कुतः । 
इति प्राणधरः सोऽपि प्रणतः प्रत्युवाच तम् ।। २३१ 
ततो यथा राज्यधरेणोक्तं दृष्टो यथा च सः । 
नरवाहनदत्तस्तत्तथा तस्मै शशंस सः ।। २३२ 
अथ तेन मुदा प्राणधरेण समुपाहृते । 
महाविमानेऽनुमतः श्वशुरेणात्र भूभुजा ।। २३३ 
तमामन्त्र्य समारोप्य दासीकर्पूरकाञ्चनम् । 
तेन राजविसृष्टेन सह प्राणधरेण सः ।। २३४ 
तेन च क्षत्तृमुख्येन श्वश्रूरचितमङ्गलः । 
कर्पूरिकां राजपुत्रीं नवामादाय तां वधूम् ।। २३५ 
दत्तदानो द्विजातिभ्यः सद्वस्त्रनिचयैश्च तैः । 
नरवाहनदत्तोऽसावारुरोह सगोमुखः ।। २३६ 
पूर्वमब्धेस्तटं तावद्यामो राज्यधरान्तिकम् । 
ततो गृहमिति प्राणधरं तं निजगाद सः ।। २३७ 
ततस्तेनाहतेनाशु विमानेनोत्पपात सः । 
नभो मनोरथेनेव पूर्णेन सपरिग्रहः ।। २३८ 
क्षणादुत्तीर्य जलधिं पुनस्तत्तीरवर्ति च । 
प्राप हेमपुरं धाम तस्य राज्यधरस्य तत् ।। २३९ 
तत्र राज्यधरं प्रह्वं प्रहृष्टं भ्रातृदर्शनात् । 
दासीभिस्तमदासीकं संविभेजे च सोत्सवम् ।। 7.9.२४० 
आपृच्छय च तमुद्बाष्पं कथमप्युज्झिताग्रजम् । 
ययौ तेनैव कौशाम्बीं विमानेन तदैव सः ।। २४१ 
तत्राम्बरादशङ्कितमवतीर्णं वरविमानवहनं तम् ।
सानुचरं नववध्वा युक्तं दृष्ट्वा विसिस्मिये जनता ।। २४२ 
पौरोत्साहैः प्रकटं पुत्रं बुद्ध्वा पितास्य वत्सेशः ।
प्रीतो निरगादग्रे देवीसचिवस्नुषादिभिः सहितः ।। २४३ 
दृष्ट्वा विमानवाहनसूचितभवितव्यखचरसाम्राज्यम् ।
तं सोऽभिनन्दत सुतं राजा चरणानतं वधूसहितम् ।। २४४ 
माता वासवदत्ता पद्मावत्या समं तमाश्लिष्य ।
विगलितमिव तददर्शनदुःखग्रन्थिं जहौ बाष्पम् ।। २४५ 
रत्नप्रभा च भार्या सानन्दा मदनमञ्चुका च तदा ।
तस्य प्रेमहतेर्ष्ये चरणौ हृदयं च जगृहतुस्तुल्यम् ।। २४६
यौगन्धरायणादीन्पितृसचिवान्स्वांश्च सोऽथ नृपसूनुः ।
मरुभूतिमुखान्प्रणताननन्दयत्कृतयथार्थसत्कारः ।। २४७ 
सर्वे च ते विभूषितसुदशार्हकुलेन जलधिमाक्रम्य ।
समुपाहृतां स्वपतिना व्यक्तं सोदर्यमूर्तिममृतस्य ।। २४८ 
अजराङ्गनाशतयुतामायातां श्रियमिवाभ्यनन्दंस्ताम् ।
कर्पूरिकां नववधूं वत्सेशाद्या यथोचितावनताम् ।। २४९ 
तस्याश्च पैतृकं तं वत्सेशोऽपूजयत्प्रतीहारम् ।
अर्पितविमानवाहितकाञ्चनकर्पूरवस्त्रकोटिचयम् ।। 7.9.२५० 
आख्यातं नरवाहनदत्तेन ततो विमानकर्तारम् ।
उपकारिणं स राजा प्राणधरं तमपि मानयामास ।। २५१ 
कथमेषा राजसुता संप्राप्ता कथमितश्च यातौ स्वः ।
इति पप्रच्छ सहर्षः संमान्य स गोमुखं नृपतिः ।। २५२ 
अथ मृगयावनगमनात्प्रभृति यथा दर्शनं तपस्विन्याः ।
राज्यधरसमासादितविमानयुक्त्या यथा च तीर्णोऽब्धिः ।। २५३ 
कर्पूरिका विवाहे विमुखापि च संमुखी यथा विहिता ।
प्राणधरलाभलब्धेनागमनं प्राग्यथा विमानेन ।। २५४ 
युक्त्यैकान्ते स तथा तदशेषं गोमुखो यथावृत्तम् ।
कथयांचकार तस्मै सदारसचिवाय वत्सराजाय ।। २५५ 
क्वाखेटः क्व च तापसी क्व च तथोदन्वत्तटे यन्त्रवि-
त्तक्षा राज्यधरस्तदीयवहनेनोल्लङ्घनं क्वाम्बुधेः ।
तत्पारे च विमानकर्तुरपरस्यास्य क्व पूर्वं गति-
र्भव्यानां शुभसिद्ध्युपायरचनाचिन्ता विधत्ते विधिः ।। २५६ 
इति तैर्निखिलैः सविस्मयप्रमदाकम्पितमस्तकैस्ततः ।
जगदे विदधे च गोमुखे प्रभुभक्तिस्तुतिरत्र सादरैः ।। २५७ 
रत्नप्रभां च राज्ञीं पतिव्रताधर्मजनितपरितोषाम् ।
प्रशशंसुस्ते भर्तुर्निजविद्याविहितपथरक्षाम् ।। २५८ 
अथ नरवाहनदत्तो विनीतगगनाङ्गणागमनखेदः ।
स विवेश राजधानीं पितृभिर्भार्यादिभिश्च समम् ।। २५९ 
तत्रोपागतमानितबन्धुसुहृत्स्वर्णकूटभृतकोषः ।
वसुभिस्तौ पूरितवान्प्राणधरश्वाशुरप्रतीहारौ ।। 7.9.२६० 
भुक्तोत्तरं च सपदि प्राणधरस्तं व्यजिज्ञपत्प्रणतः ।
देवावयोः किलैवं कर्पूरकभूभृता समादिष्टम् ।। २६१ 
आगन्तव्यं त्वरितं मद्दुहितरि भर्तृभवनमाप्तायाम् ।
येनाहं जानीयां संप्राप्तामत्र शीघ्रमिति ।। २६२ 
तद्गन्तव्यं निश्चितमावाभ्यां देव चतुरमधुनैव ।
दापय कर्पूरिकया राज्ञो लेखं स्वहस्तलिखितं नौ ।। २६३ 
नहि तस्य सुतास्निग्धं हृदयं राज्ञोऽन्यथा समाश्वसिति ।
स ह्यारूढविमानो न जातुचिच्छङ्कते प्रपातमतः ।। २६४
तल्लेखदानपूर्वं संप्रति सहितं मया प्रधानमिमम् ।
अनुजानीहि विमानप्रस्थानप्रोन्मुखं प्रतीहारम् ।। २६५ 
अहमादाय कुटुम्बकमेष्यामि पुनस्त्विहैव युवराज ।
शक्ष्यामि नामृतमयं चरणाम्भोजद्वयं तव त्यक्तुम् ।। २६६ 
इति तेन सुदृढमुक्ते प्राणधरेणैष वत्सराजसुतः ।
लेखस्य लेखने तां न्ययुङ्क्त कर्पूरिकां तदैव वधूम् ।। २६७ 
तात न चिन्ता मयि ते कार्या सद्भर्तृसौख्यसदनजुषि ।
किं हि महाब्धेः कमला चिन्तास्पदमाश्रितोत्तमं पुरुषम् ।। २६८ 
इति च स्वहस्तलिखिते कर्पूरिकया तयार्पिते लेखे ।
क्षत्तृप्राणधरौ तौ वत्सेशसुतोऽर्चितौ स विससर्ज ।। २६९ 
तौ चारुह्य विमानं गगनगती जातविस्मयैः सर्वैः ।
दृष्टौ तीर्त्वा जलधिं ययतुः कर्पूरसंभवं नगरम् ।। 7.9.२७० 
तत्र सुतां पतिसदनप्राप्तां संश्राव्य दत्तलेखौ तौ ।
आनन्दयांबभूवतुरथ तं कर्पूरकं नराधिपतिम् ।। २७१ 
अन्येद्युरनुज्ञाप्य प्राणधरस्तं नृपं स सकुटुम्बः ।
संभावितराज्यधरो नरवाहनदत्तपार्श्वमेवागात् ।। २७२ 
सोऽत्रागताय सद्यः कृतकार्यायात्ममन्दिरसमीपे ।
नरवाहनदत्तोऽस्मै प्रददौ वसतिं च जीवनं च महत् ।। २७३ 
चिक्रीड च तद्विहितैरवरोधसखो विमानकैर्विचरन् ।
अभ्यस्यदिव भविष्यद्विद्याधरचक्रवर्तिगगनगतिम् ।। २७४ 
इत्यत्र नन्दितसुहृत्स्वजनावरोधो वत्सेश्वरस्य तनयोऽथ स तान्यहानि ।
रत्नप्रभामदनमञ्चुकयोस्तृतीयां कर्पूरिकां समधिगम्य सुखं निनाय ।। २७५ 
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे रत्नप्रभालम्बके नवमस्तरङ्गः ।
समाप्तश्चायं रत्नप्रभालम्बकः सप्तमः ।