स्कन्दपुराणम्/खण्डः १ (माहेश्वरखण्डः)/कौमारिकाखण्डः/अध्यायः १५
॥वरांग्युवाच॥	
नाशितास्म्यपविद्धास्मि त्रासिता पीडितास्मि च॥	
रौद्रोण देवनाथेन नष्टनाथेन भूरिशः॥ १५.१ ॥	
दुःखपारमपश्यंती प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिता॥	
पुत्रं मे घोरदुःखस्य तारकं देहि चेत्कृपा॥ १५.२ ॥	
एवमुक्तस्तु दैत्येंद्रो दुःखितोऽचिंतयद्धृदि॥	
आसुरेष्वपि भावेषु स्पृहा यद्यपि नास्ति मे॥ १५.३ ॥	
तथापि मन्ये शास्त्रैभ्यस्त्वनुकंप्या प्रियेति यत्॥	
सर्वाश्रमानुपादाय स्वाश्रमेण कलत्रवान्॥ १५.४ ॥	
व्यसनार्णवमत्येति जलयानैरिवार्णवम्॥	
यामाश्रित्येंद्रियारातीन्दुर्जयानितराश्रयैः॥ १५.५ ॥	
गेहिनो हेलया जिग्युर्दस्यून्दूर्ग पतिर्यथा॥	
न केऽपि प्रभवस्तां चाप्यनुकर्तुं गृहेश्वरीम्॥ १५.६ ॥	
अथायुषा वा कार्त्स्न्येन धर्मे दित्सुर्यथैव च॥	
यस्यां भवति चात्मैव ततो जाया निगद्यते॥ १५.७ ॥	
भर्तव्या एव यस्माच्च तस्माद्भार्येति सा स्मृता॥	
सा एव गृहमुक्तं च गृहीणी सा ततः स्मृता॥ १५.८ ॥	
संसारकल्मषात्त्रात्री कलत्रमिति सा ततः॥	
एवंविधां प्रियां को वै नानुकंपितुमर्हति॥ १५.९ ॥	
त्रीणि ज्योतींषि पुरुष इति वै देवलोऽब्रवीत्॥	
भार्या कर्म च विद्या च संसाध्यं यत्नतस्त्रयम्॥ १५.१० ॥	
तदेनां पीडितां चेद्यः पतिर्भूत्वा न पालये॥	
ततो यास्ये शास्त्रवादान्नरकांतं न संशयः॥ १५.११ ॥	
अह मप्येनमिंद्रं वै शक्तो जेतुं यथाऽनृणाम्॥	
पुनः कामं करिष्येऽस्या दास्ये पुत्रऊं महाबलम्॥ १५.१२ ॥	
इति संचिंत्य वज्रांगः कोपव्याकुललोचनः॥	
प्रतिकर्तुं महेंद्राय तपो भूयो व्यवस्यत॥ १५.१३ ॥	
ज्ञात्वा तु तस्य संकल्पं ब्रह्मा क्रूरतरं पुनः॥	
आजगाम त्वरायुक्तो यत्राऽसौ दितिनंदनः॥ १५.१४ ॥	
उवाचैनं स भगवान्प्रभुर्मधुरया गिरा॥ १५.१५ ॥	॥ब्रह्मोवाच॥	
किमर्थं भूय एव त्वं नियमं क्रूरमिच्छसि॥	
आहाराभिमुखो दैत्य तन्मे ब्रूहि महाव्रतः॥ १५.१६ ॥	
यावदब्दसहस्रेण निराहारेण वै फलम्॥	
त्यजता प्राप्तमाहारं लब्धं ते क्षणमात्रतः॥ १५.१७ ॥	
त्यागो ह्यप्राप्तकामानां न तथा च गुरुः स्मृतः॥	
यथा प्राप्तं परित्यज्य कामं कमललोचन॥	
श्रुत्वैतद्ब्रह्मणो वाक्यं दैत्यः प्रांजलिरब्रवीत्॥ १५.१८ ॥	
॥दैत्य उवाच॥	
पत्न्यर्थेऽहं करिष्यामि तपो घोरं पितामह॥	
पुत्रार्थमुद्यतश्चाहं यः स्याद्गीर्वाणदर्पहा॥ १५.१९ ॥	
एतच्छ्रुत्वा वचो देवः पद्मगर्भोद्भवस्तदा॥	
उवाच दैत्यराजानं प्रसन्नश्चतुराननः॥ १५.२० ॥	॥ब्रह्मोवाच॥	
अलं ते तपसा वत्स मा क्लेशे विस्तरे विश॥	
पुत्रस्ते तारकोनाम भविष्यति महाबलः॥ १५.२१ ॥	
देवसीमंतिनीकाम्यधम्मिल्लकविमोक्षणः॥	
इत्युक्तो दैत्यराजस्तु प्रणम्य प्रपितामहम्॥ १५.२२ ॥	
विसृज्य गत्वा महिषीं नंदया मास तां मुदा॥	
तौ दंपती कृतार्थौ च जग्मतुश्चाश्रमं तदा॥ १५.२३ ॥	
आहितं च ततो गर्भं वरांगी वरवर्णिनी॥	
पूर्णं वर्षसहस्रं तु दधारोदर एव हि॥ १५.२४ ॥	
ततो वर्षसहस्रांते वरांगी समसूयत॥	
जायमाने तु दैत्येंद्रे तस्मिँल्लोकभयंकरे॥ १५.२५ ॥	
चचाल सकला पृथ्वी प्रोद्धूताश्च महार्णवा॥	
चेलुर्धराधराश्चापि ववुर्वाता विभीषणाः॥ १५.२६ ॥	
जेपुर्जप्यं मुनिवरा व्याधविद्धा मृगा इव॥	
जहुः कांतिं च सूर्याद्या नीहाराश्छांदयन्दिशः॥ १५.२७ ॥	
जाते महासुरे तस्मिन्सर्व एव महासुराः॥	
आजग्मुर्हर्षितास्तत्र तथा चासुरयोषितः॥ १५.२८ ॥	
जगुर्हर्षसमाविष्टा ननृतुश्चासुरांगनाः॥	
ततो महोत्सवे जाते दानवानां पृथासुत॥ १५.२९ ॥	
विषण्णमनसो देवाः समहेंद्रास्तदाभवन्॥	
जातामात्रस्तु दैत्येंद्रस्तारकश्चंडविक्रमः॥ १५.३० ॥	
अभिषिक्तोऽसुरो दैत्यैः कुरंगमहिषादिभिः॥	
सर्वासुरमहाराज्ये युतः सर्वैर्महासुरैः॥ १५.३१ ॥	
स तु प्राप्तमहाराज्यस्तारकः पांडुसत्तम॥	
उवाच दानवश्रेष्ठान्युक्तियुक्तमिदं वचः॥ १५.३२ ॥	
श्रृणुध्वमसुराः सर्वे वाक्यं मम महाबलाः॥	
श्रुत्वा वः स्थेयसी बुद्धिः क्रियतां वचने मम॥ १५.३३ ॥	
अस्माकं जातिधर्मेण विरूढं वैरमक्षयम्॥	
करिष्याम्यहं तद्वैरं तेषां च विजयाय च॥ १५.३४ ॥	
किं तु तत्तपसा साध्यं मन्येहं सुरसंगमम्॥	
तस्मादादौ करिष्यामि तपो घोरं दनोः सुताः॥ १५.३५ ॥	
ततः सुरान्विजेष्यामो भोक्ष्यामोऽथ जगत्त्रयम्॥	
युक्तोपायोऽहि पुरुषः स्थिरश्रीरेव जायते॥ १५.३६ ॥	
अयुक्तश्चपलः प्राप्तामपि रक्षितुमक्षमः॥	
तच्छ्रुत्वा दानवाः सर्वे वाक्यं तस्यासुरस्य तु॥ १५.३७ ॥	
साधुसाध्वित्यथोचुस्ते वचनं तस्य विस्मिताः॥	
सोऽगच्छत्पारियात्रस्य गिरेः कंदरमुत्तमम्॥ १५.३८ ॥	
सर्वर्तुकुसुमाकीर्णनानौषधिविदिपितम्॥	
नानाधातुरसस्राविचित्रनानागृहाश्रयम्॥ १५.३९ ॥	
अनेकाकारबहुलं पृथक्पक्षिकुलाकुलम्॥	
नानाप्रस्रवणोपेतं नानाविधजलाशयम्॥ १५.४० ॥	
प्राप्य तत्कंदरं दैत्यश्चकार विपुलं तपः॥	
वहन्पाशुपतीं दीक्षां पंच मंत्राञ्जजाप सः॥ १५.४१ ॥	
निराहारः पंचतपा वर्षायुतमभूत्किल॥	
ततः स्वदेहादुत्कृत्त्य कर्षंकर्षं दिनेदिने॥ १५.४२ ॥	
मांसस्याग्नौ जुहावैव ततो निर्मांसतां गतः॥	
ततो निर्मांसदेहः स तपोराशिरजायत॥ १५.४३ ॥	
जज्वलुः सर्वभूतानि तेजसा तस्य सर्वतः॥	
उद्विग्नाश्च सुराः सर्वे तपसा तस्य भीषिताः॥ १५.४४ ॥	
एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा परमं तोषमागतः॥	
तारकस्य वरं दातुं जगाम शिखरं गिरेः॥ १५.४५ ॥	
प्राप्य तं शैलराजानं हंसस्यंदनमास्थितः॥	
उवाच तारकं देवो गिरा मधुरया तदा॥ १५.४६ ॥	
॥ब्रह्मोवाच॥	
उत्तिष्ठ पुत्र तपसो नास्त्यसाध्यं तवाधुना॥	
वरं वृणीष्वाभिमतं यत्ते मनसि वर्तते॥ १५.४७ ॥	
इत्युक्तस्तारको दैत्यः प्रांजलिः प्राह तं विभुम्॥ १५.४८ ॥	॥तारक उवाच॥	
वयं प्रभो जातिधर्माः कृतवैराः सहमरैः॥	
तैश्च निःशेषिता दैत्याः कृताः क्रूरैनृशं सवत्॥ १५.४९ ॥	
तेषामहं समुद्धर्ता भवेयमिति मे मतिः॥	
अवध्यः सर्वभूतानामस्त्राणां च महौजसाम्॥ १५.५० ॥	
स्यामहं चामरैश्चैष वरो मम हृदिस्थितः॥	
एतन्मे देहि देवेश नान्यं वै रोचये वरम्॥ १५.५१ ॥	
तमुवाच ततो दैत्यं विरंचोऽमरनायकः॥	
न युज्यते विना मृत्युं देहिनो देहधारणम्॥	
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युः सत्यमेतच्छ्रुतीरितम्॥ १५.५२ ॥	
इति संचिंत्य वरय वरं यस्मान्न शंकसे॥	
ततः संचिंत्य दैत्येंद्रः शिशुतः सप्तवासरात्॥ १५.५३ ॥	
'''॥तारक उवाच॥	
वासराणां च सप्तानां वर्जयित्वा तु बालकम्॥	
देवानामप्यवध्योऽहं भूयासं तेन याचितः॥ १५.५४ ॥	
वव्रे महासुरो मृत्युं ब्रह्माणं मानमोहितः॥	
ब्रह्मा प्रोचे ततस्तं च तथेति हरवाक्यतः॥ १५.५५ ॥	
जगाम त्रिदिवं देवो दैत्योऽपि स्वकमालयम्॥	
उत्तीर्णं तपसस्तं च दैत्यं दैत्येश्वरास्तदा॥ १५.५६ ॥	
परिवव्रुः फलाकीर्णं वृक्षं शकुनयो यथा॥	
तस्मिन्महति राज्यस्थे तारके दितिनंदने॥ १५.५७ ॥	
ब्रह्मणाभिहि तस्थाने महार्णवतटोत्तरे॥	
तरवो जज्ञिरे पार्थ तत्र सर्वर्तवः शुभाः॥ १५.५८ ॥	
कांतिर्द्युतिर्धृतिर्मेधा श्रीरखंडा च दानवम्॥	
परिवव्रुर्गुणा कीर्णं निश्छिद्राः सर्व एव हि॥ १५.५९ ॥	
कालागरुविलिप्तांगं महामुकुटमंडितम्॥	
रुचिरांगदसन्नद्धं महासिंहासने स्थितम्॥ १५.६० ॥	
नृत्यंत्यप्सरसः श्रेष्ठा गन्धर्वा गाययंति च॥	
चन्द्रार्कौ दीपमार्गेषु व्यजनेषु च मारुतः॥	
ग्रहा अग्रेसरास्तस्य जीवादेशप्रभाषिणः॥ १५.६१ ॥	
एवं स्वकाद्बाहुबलात्स दैत्यः संप्राप्य राज्यं परिमोदमानः॥	
कदाचिदाभाष्य जगाद मंत्रिणः प्रोद्धृत्तसर्वांगबलेन दर्पितः॥ १५.६२ ॥	
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकखण्डे कुमारेशमाहात्मये तारकासुरोत्पत्तिवर्णनंनाम पंचदशोऽध्यायः॥ १५ ॥ छ ॥	

कौमारिकाखण्डः