कामसूत्रम्/अधिकरणम् ६/अध्यायः १
वेश्यानां पुरुषाधिगमे रतिर्वृत्तिश्च सर्गात्.		॥	६.१.१	॥
रतितः प्रवर्तनं स्वाभाविकं कृत्रिमं अर्थार्थम्.		॥	६.१.२	॥
तदपि स्वाभाविकवद्रूपयेत्.		॥	६.१.३	॥
कामपरासु हि पुंसां विश्वासयोगात्.		॥	६.१.४	॥
अःलुब्धतां च ख्यापयेत्तस्य निदर्शनार्थम्.		॥	६.१.५	॥
न चानःउपायेनार्थान्साधयेदायतिसंरक्षणार्थम्.		॥	६.१.६	॥
नित्यं अलङ्कारयोगिनी राजमार्गावलोकिनी दृश्यमाना न चातिवृत्ता तिष्ठेत्. पण्यसः धर्मत्वात्.		॥	६.१.७	॥
यैर्नायकं आवर्जयेदन्याभ्यश्चावच्छिन्द्यादात्मनश्चानःअर्थं प्रतिकुर्यादर्थं च साधयेन्न च गम्यैः परिभूयेत तान्सहायान्कुर्यात्.		॥	६.१.८	॥
ते त्वारक्षकपुरुषा धर्माधिकरणस्था((१६१)) दैवज्ञा विक्रान्ताः शूराः समानविद्याः कलाग्राहिणः पीठमर्दवीटविदूषकमालाकारगान्धिकशौण्डिकरजकनापित भिक्षुकास्तेच ते च कार्ययोगात्.		॥	६.१.९	॥
केवलार्थास्त्वमी गम्याः ण् स्वतन्त्रः पूर्वे वयसि वर्तमानो वित्तवानःपरोक्षवृत्तिरधिकरणवानःकृच्छ्राधिगतवित्तः. संघर्षवान्सन्ततायः सुभगमानी श्लाघनकः पण्डकश्((१६२)) च पुंशब्दार्थी. समानस्पर्धी स्वभावतस्त्यागी. राजनि महामात्रे वा सिद्धो दैवप्रमाणो वित्तावमानी गुरूणां शासनातिगः सःजातानां लक्ष्यभूतः सःवित्त एकपुत्रो लिङ्गी प्रच्छन्नकामः शूरो वैद्यश्चेति.		॥	६.१.१०	॥
प्रीतियशोऽर्थास्तु गुणतोऽधिगम्याः.		॥	६.१.११	॥
महाकुलीनो विद्वान्सर्वसमयज्ञः कविराख्यानकुशलो वाग्मी प्रगल्भो विविधशिल्प ज्ञो वृद्धदर्शी स्थूललक्षो महोत्साहो दृढभक्तिरनःअसूयकस्त्यागी मित्रवत्सलो घटागोष्ठीप्रेक्षणकसमाजसमस्याक्रीडनशीलो नीरुजोऽःव्यङ्गशरीरः प्राणवानःमद्यपो वृषो मैत्रः स्त्रीणां प्रनेता लालयिता च. न चासां वशगः स्वतन्त्र वृत्तिरःनिष्ठुरोऽनःईर्ष्यालुरनःअवशङ्की चेति नायकगुणाः.		॥	६.१.१२	॥
नायिकायाः पुना रूपयौवनलक्षणमाधुर्ययोगिनी गुणेष्वनुरक्ता न तथार्थेषु प्रीतिसंयोगशीला स्थिरमतिरेकजातीया विशेषार्थिनी नित्यं अःकदर्यवृत्तिर्गोष्ठीकलाप्रिया चेति नायिकागुणाः.		॥	६.१.१३	॥
नायिका पुनर्बुद्धिशीलाचार आर्जवं कृतज्ञता दीर्घदूरदर्शित्वं अःविसंवादिता देशकालज्ञता नागरकता दैन्यातिहासपैशुन्यपरिवादक्रोधलोभस्तम्भचापल वर्जनं पूर्वाभिभाषिता कामसूत्रकौशलं तदङ्गविद्यासु चेति साधारणगुणाः.		॥	६.१.१४	॥
गुणविपर्यये दोषाः.		॥	६.१.१५	॥
क्षयी रोगी कृमिशक्र्द्वायसास्यः प्रियकलत्रः परुषवाक्कदर्यो निर्घृणो गुरुजनपरित्यक्तः स्तेनो दम्भशीलो मूलकर्मणि प्रसक्तो मानापमानयोरनःअपेक्षी द्वेष्यैरप्यर्थहार्यो विलज्ज इत्यःगम्याः.		॥	६.१.१६	॥
रागो भयं अर्थः संघर्षो वैरनिर्यातनं जिज्ञासा पक्षः खेदो धर्मो यशोऽनुकम्पा सुहृद्वाक्यं ह्रीः प्रियसादृश्यं धन्यता रागापनयः साजात्यं साहवेश्यं सातत्यं आयतिश्च गमनकारणानि भवन्तीत्याचार्याः.		॥	६.१.१७	॥
अर्थोऽनःअर्थप्रतीघातः प्रीतिश्चेति वात्स्यायनः.		॥	६.१.१८	॥
अर्थस्तु प्रीत्या न बाधितः. अस्य प्राधान्यात्.		॥	६.१.१९	॥
भयादिषु तु गुरुलाघवं परीक्ष्यं 		॥	६.१.२०	॥

 ५०चिति सहायगम्यागम्य[गमन]कारणचिन्ता((१६३)).

सेच्तिओन्(प्रकरण)५१

उपमन्त्रितापि गम्येन सहसा न प्रतिजानीयात्. पुरुषाणां सुःलभावमानित्वात्.		॥	६.१.२१	॥
भावजिज्ञासार्थं परिचारकमुखान्संवाहकगायनवैहासिकान्गम्ये तद्भक्तान्वा प्रणिदध्यात्.		॥	६.१.२२	॥
तदःभावे पीठमर्दादीन्. तेभ्यो नायकस्य शौचाःशौचं रागापरागौ सक्ताःसक्ततां दानाःदाने च विद्यात्.		॥	६.१.२३	॥
संभावितेन च सह विटपुरोगां प्रीतिं योजयेत्.		॥	६.१.२४	॥
लावककुक्कुटमेषयुद्धशुकशारिकाप्रलापनप्रेक्षणककलाव्यपदेशेन पीठमर्दो नायकं तस्या उदवसितं आनयेत्.		॥	६.१.२५	॥
तां वा तस्य.		॥	६.१.२६	॥
आगतस्य प्रीतिकौतुकजननं किं चिद्द्रव्यजातं स्वयं इदं अःसाधारणोपभोग्यं इति प्रीतिदायं दद्यात्.		॥	६.१.२७	॥
यत्र च रमते तया गोष्ठ्यैनं उपचारैश्च रञ्जयेत्.		॥	६.१.२८	॥
गते च सःपरिहासप्रलापां सोपायनां परिचारिकां अभीक्ष्णं प्रेषयेत्..६.१.३० सःपीठमर्दायाश्च कारणापदेशेन स्वयं गमनं 		॥	६.१.२९	॥

 ५१चिति गम्योपावर्तनम्((१६४)).
भवन्ति चात्र श्लोकाः.		॥	६.१.३१	॥
व्ताम्बूलानि स्रजश्चैव संस्कृतं चानुलेपनम्. आगतस्याहरेत्प्रीत्या कलागोष्ठीश्च योजयेत्..		॥	६.१.३१	॥
व्द्रव्याणि प्रणये दद्यात्कुर्याच्च परिवर्तनम्. संप्रयोगस्य चाकूतं निजेनैव प्रयोजयेत्..		॥	६.१.३२	॥
व्प्रीतिदायैरुपन्यासैरुपचारैश्च केवलैः. गम्येन सह संसृष्टा रञ्जयेत्तं ततः परम्((१६५))..		॥	६.१.३३	॥
चिति श्री वात्स्यायनीये कामसूत्रे वैशिके षष्ठेऽधिकरणे सहायगम्याःगम्यचिन्ता गमनकारणं गम्योपावर्तनं प्रथमोऽध्यायः.		॥	६.१	॥