नारदपञ्चरात्रम्‌/प्रथमैकरात्रे/अध्यायः ७
प्रथमैकरात्रे सप्तमोऽध्यायः	
संभाष्य लोमशं तस्माज्जगाम नारदो मुनिः   ।	
पुष्पभद्रानदीतीरं अतीव सुमनोहरं  ।। ७.१  ।।	
यत्रास्ते शृङ्गकूटश्च शुद्धस्फटिकसन्निभिः   ।	
नानावृक्षसमायुक्तैस्त्रिभिरन्यैः सरोवरैः   ।। ७.२  ।।	
हंसकारण्डवाकीर्णैर्भ्रमरैर्ध्वनिसुन्दरैः   ।	
पुंस्कोकिलनिनादैश्च सन्ततं सुमनोहरैः   ।। ७.३  ।।	
शैत्यसौगन्ध्यमान्ध्यैश्च वायुभिः सुरभीकृतैः   ।	
समाधियुक्तो यत्रास्ते मार्कण्डेयो महामुनिः   ।। ७.४  ।।	
स मुनिर्नारदं दृष्ट्वा भक्त्या च प्रणनाम च   ।	
पप्रच्छ कुशलं शान्तं शान्तः सत्त्वगुणाश्रयः   ।। ७.५  ।।	
मार्कण्डेयो उवाच	
अद्य मे सफलं जन्म जीवनं चातिसार्थकं  ।	
ममाश्रमे पुण्यराशिर्ब्रह्मपुत्रश्च नारदः   ।। ७.६  ।।	
अहो देवर्षिप्रवरो दीप्तमान्ब्रह्मतेजसा   ।	
क्व यासि कुत आयासि किं ते मनसि वर्तते   ।। ७.७  ।।	
मानसं प्राणिनां एव सर्वकर्मैककारणं  ।	
मनोनुरूपं वाक्यं च वाक्येन प्रस्फुटं मनः   ।। ७.८  ।।	
मुनेश्च वचनं श्रुत्वा वीणापाणि स्वं ईप्सितं  ।	
उवाच सस्मितं शान्तं वचः सत्यं सुधोपमं  ।। ७.९  ।।	
नारद उवाच	
हे बन्धो यामि कैलासं ज्ञानार्थं ज्ञानिनां वरं  ।	
द्रष्टुं महादेवं च प्रणामं कर्तुं ईश्वरं  ।। ७.१०  ।।	
पूजां गृहीत्वा चेत्युक्त्वा प्रययौ नारदो मुनिः   ।	
मार्कण्डेयश्च शोकार्तः सद्विच्छेदः सुदारुणः   ।। ७.११  ।।	
हिमालयं च दुर्लघ्यं विलघ्यं चैव लीलया   ।	
स्वर्गमन्दाकिनीतीरं कैलासं प्रययौ मुनिः   ।। ७.१२  ।।	
ददर्श वटवृक्षं च योजनायतं उच्छ्रितं  ।	
शोभितं शतकैः स्कन्धैः रक्तपक्वफलान्वितैः   ।। ७.१३  ।।	
सुस्निग्धैः सुन्दरैः रम्यै रम्यपक्षीन्द्रसंकुलैः   ।	
सिद्धेन्द्रैश्च मुनीन्द्रैश्योगीन्द्रैः परिशोभितं  ।। ७.१४  ।।	
प्रणतांस्तांश्च संभाष्य पार्वतीकाननं ययौ   ।	
सुन्दरं वर्तुलाकारं चतुर्योजनं ईप्सितं  ।। ७.१५  ।।	
शोभितं सुन्दरै रम्यैः सप्तभिश्च सरोवरैः   ।	
शश्वन्मधुकरासक्तपद्मराजिविराजितैः   ।। ७.१६  ।।	
नीलरक्तोत्पलदलपटलैः परिशोभितैः   ।	
पुष्पोद्यानैश्च शतकैः पुष्पितैः सुमनोहरैः   ।। ७.१७  ।।	
मल्लिकामालतीकुन्दयूथिकामाधवीलता   ।	
केतकीचम्पकाशोकमन्दारकविराजिका   ।। ७.१८  ।।	
नागपुन्नागकुटजपाटलाज्ञिण्ट्ज्ञिज्ज्ञिका   ।	
विष्णुक्रान्ता च तुलसी शोफली सप्तला तथा   ।। ७.१९  ।।	
एतेषां च समूहैश्च पुष्पवल्लीविराजितैः   ।	
आम्रैराम्रातकैस्तालनारिकेलैः पियालकैः   ।। ७.२०  ।।	
खर्जूरैश्च गुवाकैश्च पलासैर्जम्बुभिस्तथा   ।	
दाडिम्बैश्चापि जम्बीरैर्निम्बैश्चैव वटैस्तथा   ।। ७.२१  ।।	
करञ्जैर्वदरीभिश्च परितः श्रीफलोज्ज्वलैः   ।	
कदम्बानां कदम्बैश्च तिन्तिण्डीनां कदम्बकैः   ।। ७.२२  ।।	
अश्वत्थैः सरलैः शालैः शाल्मलीनां समूहकैः   ।	
वटशाखोटकैः कुन्दैः शंगुभिः सप्तपर्णकैः   ।। ७.२३  ।।	
पिच्छिलैः पर्णशालैश्च गम्भारिभिश्च वल्गुकैः   ।	
हिङ्गुलैरञ्जनैर्वल्कैर्भूर्जपत्रैः सपत्रकैः   ।। ७.२४  ।।	
अन्यैश्च दुर्लभैर्वन्यैः पुष्पपत्रैर्विराजितं  ।	
कल्पवृक्षैः पारिजातैश्चारुचन्दनपल्लवैः   ।। ७.२५  ।।	
सुस्निग्धस्थलपद्मैश्च चित्रितैर्भूमिचम्पकैः   ।	
अन्यैश्च दुर्लभैर्वन्यैः पुष्पपत्रैर्विभूषितं  ।। ७.२६  ।।	
सिंहेन्द्रैः शरभेन्द्रैश्च गजेन्द्रैर्गण्डकेन्द्रैः   ।	
शार्दूलेन्द्रैश्च महिषैरश्वैश्च वन्यशूकरैः   ।। ७.२७  ।।	
शल्लकैर्बल्लकैर्मर्कैः कूटैश्च शशकैः शकैः   ।	
कृष्णसारैश्च हरिणैश्चमरीचामरोज्ज्वलं  ।। ७. ।२८  ।।	
पुंस्कोकोलकुलानां च गानैश्च विराजितं  ।	
मत्तानां पल्लवस्थानां माधवेषु मनोहरं  ।। ७.२९  ।।	
शुकानां राजहंसानां मयूराणां च पुत्रकैः   ।	
क्षेमकरीखञ्जनानां राजिभिश्च मनोहरं  ।। ७.३०  ।।	
हरित्पीतरक्तकृष्णसुपक्वफलपत्रकैः   ।	
सुस्निग्धाक्षतपत्रैश्च नूतनैरभिभूषितं  ।। ७.३१  ।।	
हिंसाभयादिरहितं सर्वेषां पशुपक्षिणां  ।	
परस्परं च सुप्रीतं हिंस्राणां क्षुद्रजन्तुभिः   ।। ७.३२  ।।	
तत्र क्रीडास्थलं रम्यं पार्वतीपरमेशयोः   ।	
मुनीन्द्रैरिन्द्रनीलैश्च पद्मरागैः परिष्कृतं  ।। ७.३३  ।।	
क्रोशायतं परिमितं वर्तुलं चन्द्रविम्बवथ् ।	
अम्लानरम्भास्तम्भानां लक्षलक्षैश्च वेष्टितं  ।। ७.३४  ।।	
चित्रितं सूक्ष्मसूत्राक्तैर्नूतनैरभिभूषितं  ।	
नूतनाक्षतपत्रैश्च ललितैः परिशोभितं  ।। ७.३५  ।।	
रक्तपीतासितैः स्निग्धैरम्लानैः सुमनोहरैः   ।	
परितः परितः शश्वन्मालाजालैर्विभूषितं  ।। ७.३६  ।।	
शय्याभूतं सुतल्पैश्च स्निग्धचम्पकचन्दनैः   ।	
पुष्पचन्दनयुक्तेन वायुना सुरभीकृतं  ।। ७.३७  ।।	
कस्तूरीकुङ्कमासक्तसुगन्धिचन्दनैः सितैः   ।	
मार्जितं चित्रितं चित्रैः परितो रङ्गवस्तुभिः   ।। ७.३८  ।।	
दृष्ट्वा तदद्भुतं शीघ्रं प्रययौ स्वर्णदीं मुनिः   ।	
शुद्धस्फटिकसंकासां सर्वपापविनाशिनीं  ।। ७.३९  ।।	
भवाब्धिघोरतरणे तरणीं नित्यनूतनां  ।	
कृष्णपादप्रसूतां च जगत्पूज्यां पतिव्रतां  ।। ७.४०  ।।	
स्नाट्वा कृष्णं च संपूज्य परमात्मानं ईश्वरं  ।	
प्रकृतेः परिमिष्टं च निर्लिप्तं निर्गुणं परं  ।। ७.४१  ।।	
साक्षिणं कर्मणां एव ब्रह्म ज्योतिः सनातनं  ।	
प्रययौ पुरतो रम्यं राजमार्गं ददर्श सः   ।। ७.४२  ।।	
मणिभिः स्फटिकाकारैरमलैर्बहुमूल्यकैः   ।	
परिष्कृतं च सर्वत्र निर्मितं विश्वकर्मणा   ।। ७.४३  ।।	
सतां पुण्यवतां दृष्टं अदृष्टं कृतपापिनां  ।	
धनुः शतं परिमितं चित्रराजिविराजितं  ।। ७.४४  ।।	
दध्यं सर्वाश्रमान्तं च प्रख्यात्कोटिगुणोत्तरं  ।	
रथं ददर्श पुरतो मनोयायि मनोहरं  ।। ७.४५  ।।	
अमूल्यरत्ननिर्माणविमाणसारसुन्दरं  ।	
धनुर्लक्षं परिमितं परितो वर्तुलाकृतं  ।। ७.४६  ।।	
ऊर्ध्वस्थितं ऊर्ध्वगं च सहस्रचक्रसंयुतं  ।	
धनुर्लक्षोऽपि सूतं च वह्निशुद्धांशुकान्वितं  ।। ७.४७  ।।	
हीरासारविनिर्माणं सुचारुकलशोज्ज्वलं  ।	
रत्नप्रदीपदीप्ताढ्यं रत्नदर्पणभूषितं  ।। ७.४८  ।।	
मुक्ताशुक्तिनिबद्धैश्च शोभितं श्वेतचामरैः   ।	
माणिक्यसारहारेण मणिराजैर्विराजितं  ।। ७.४९  ।।	
पारिजाटप्रसूतानां मायाजालैः परिष्कृतं  ।	
ग्रीष्ममध्याह्नमार्तण्डं सहस्रसदृशोज्ज्वलं  ।। ७.५०  ।।	
ईश्वरेच्छाविनिर्माणं कामपुरं च कामिनां  ।	
सर्वभोगसमाविष्टं कल्पवृक्षपरं वरं  ।। ७.५१  ।।	
ससक्तचित्रितै रम्यै रतिमन्दिरसुन्दरैः   ।	
गोलोकादागतं पूर्वं क्रीडार्थं शङ्करस्य च   ।। ७.५२  ।।	
विवाहे परिनिष्पन्ने पार्वतीपरमेशयोः   ।	
रथं दृष्ट्वा च प्रययौ कियद्दूरं महामुनिः   ।। ७.५३  ।।	
अतीव रम्यं रुचिरं ददर्श  शङ्कराश्रमं  ।	
रत्नेन्द्रसारनिर्माणं शिविरैः शतकोटिभिः   ।। ७.५४  ।।	
मितैस्तस्मात्शतगुणैस्तत्र सुन्दरमन्दिरैः   ।	
युक्तं रत्नकपाटैश्च रत्नधातुविचित्रितैः   ।। ७.५५  ।।	
परमस्तम्भसोपानैर्वज्रमिश्रैर्विभूषितं  ।	
ददर्श शिविरं शम्भोः परिखाभिस्त्रिभिर्युतं  ।। ७.५६  ।।	
दुर्लघ्याभिरामित्राणां सुगम्याभिः सतां अहो   ।	
प्रकारैश्च त्रिभिर्युक्तं धनुर्लक्षोच्छ्रितं सुत   ।। ७.५७  ।।	
सम्मितं सप्तभिर्द्वारैर्नानारक्षकरक्षितैः   ।	
धनुःशतसहस्रं च चतुरस्रं च सम्मितं  ।। ७.५८  ।।	
अमूल्यरत्ननिर्माणं चतुःशालाशतैर्युतं  ।	
अतीव रम्यं पुरतो पुरद्वारं ददर्श सः   ।। ७.५९  ।।	
पुरतो रत्नभित्तौ च कृत्रिमं च सुशोभितं  ।	
पुण्यं वृन्दावनं रम्यं तन्मध्ये रासमण्डलं  ।। ७.६०  ।।	
सर्वत्र राधाकृष्णं च प्रत्येकं रतिमन्दिरे   ।	
रम्यं कुञ्जकुटीराणां सहस्रं सुमनोहरं  ।। ७.६१  ।।	
सुगन्धि पुष्पशय्यानां सहस्रं चन्दनोक्षितं  ।	
द्वारपालं च तत्रैव मणिभद्रं भयंकरं  ।। ७.६२  ।।	
त्रिशूलपट्टिशधरं व्याघ्रचर्माम्बरं परं  ।	
तं संभाष्य विलोक्यैवं द्वितीयद्वारं ईप्सितं  ।। ७.६३  ।।	
जगाम च मुनिश्रेष्ठो ददर्श चित्रं उत्तमं  ।	
कदम्बानां समूहं च तन्मूलं च मनोहरं  ।। ७.६४  ।।	
रत्नभित्तिसमायुक्तं कालिन्दीकूलं उत्तमं  ।	
स्नातं गोपीसमूहं च नग्नसर्वाङ्गं अद्भुतं  ।। ७.६५  ।।	
कदम्बाग्रे च श्रीकृष्णं वस्त्रपुञ्जकरं परं  ।	
तत्रैव शूलहस्तं च महाकालं ददर्श च   ।। ७.६६  ।।	
कृपालुं द्वारपालं तं संभाष्य नारदो मुनिः   ।	
प्रययौ शीघ्रगामी स तृतीयद्वारं उत्तमं  ।। ७.६७  ।।	
ददर्श तत्र पुरतः कृत्रिमं वटमूलकं  ।	
गोपानां च समूहं च पीतम्बरधरं परं  ।। ७.६८  ।।	
बालक्रीडां च कुर्वन्तं तन्मध्ये कृष्णं उत्तमं  ।	
ब्राह्मणीभिः प्रदत्तं च भुक्तवन्तं सुपायसं  ।। ७.६९  ।।	
कुर्वन्तं च समाधानं मुनेः वामकरेण च   ।	
गृहीत्वा तदनुज्ञां च चतुर्थं द्वारं ईप्सितं  ।। ७.७०  ।।	
प्रययौ ब्रह्मपुत्रश्च ददर्श चित्रं उत्तमं  ।	
गोवर्धनं पर्वतं च तत्र कृष्णकरस्थितं  ।। ७.७१  ।।	
गोकुलं गोकुलस्थानां गोपीनां चैव रक्षणं  ।	
व्याकुलं गोकुलं भीतं शक्रवृष्टिभयेन च   ।। ७.७२  ।।	
अभयं दत्तवन्तं च कृष्णं दक्षकरेण च   ।	
नन्दिनं द्वारपालं च शूलहस्तं च सस्मितं  ।। ७.७३  ।।	
विलोक्य प्रययौ विप्रः पञ्चमं द्वाऋअं उत्तमं  ।	
नानाकृतिमचित्राढ्यं वीरभद्रान्वितं परं  ।। ७.७४  ।।	
तत्रैव नीपमूलं च यमुनाकुलं एव च   ।	
कालीयदमनं तत्र कृतिमं च ददर्श ःअ   ।। ७.७५  ।।	
तद्दृष्ट्वा सस्मितस्तुष्टः षष्टद्वाऋअं जगाम सः   ।	
द्वारे नियुक्तं बालं च शूलहस्तं चतुर्भुजं  ।। ७.७६  ।।	
रत्नसिंहासनस्थं च सस्मितं स्वगणाधिपं  ।	
ददर्श चित्रं तत्रैव मथुरागमनं हरेः   ।। ७.७७  ।।	
गोपिकानां विलापं च यशोदानन्दयोस्तथा   ।	
व्याकुलं गोकुलं चापि रथस्थं शरणं हरिं  ।। ७.७८ ।  ।।	
अक्रूरं च तथा नन्दं निरानन्दं शुचाकुलं  ।	
तद्दृष्ट्वा सप्तमद्वारं द्वारपालं ददर्श सः   ।। ७.७९  ।।	
चित्रं कौतुकयुक्तं च मथुरायाः प्रवेशनं  ।	
सबलं गोपसहितं श्रीकृष्णं प्रकृतेः परं  ।। ७.८०  ।।	
मथुरानागरीभिश्च बालकैर्वानिरर्गलैः   ।	
वीक्षन्तं सादरं सर्वैर्नगरस्थैर्मनोहरं  ।। ७.८१  ।।	
धनुर्भङ्गं तथा शंभोः कंसादिनिधनादिकं  ।	
सभार्यं वसुदेवं च निगडान्मुक्तं ईप्सितं  ।। ७.८२  ।।	
द्वारे नियुक्तं देवेशं गणेशं गणसंयुतं  ।	
ध्यानस्थं च विभान्तं च शुद्धस्फटिकमालया   ।। ७.८३  ।।	
जपन्तं परमं शुद्धं ब्रह्मज्योतिः सनातनं  ।	
निर्लिप्तं निर्गुणं कृष्णं परमं प्रकृतेः परं  ।। ७.८४  ।।	
दृष्ट्वा तं च सुरश्रेष्ठं मुनिश्रेष्ठोऽपि नारदः   ।	
सामवेदोक्तस्तोत्रेण पुष्टाव परमेश्वरं  ।	
साश्रुनेत्रः पुलकितो भक्तिनम्रात्मकंधरः   ।। ७.८५  ।।	
अथ गणपतिस्तोत्रम्	
भो गणेश सुरश्रेष्ठ लम्बोदर परात्पर   ।	
हेरम्ब मङ्गलारम्भ गजवक्त्र त्रिलोचन   ।। ७.८६  ।।	
मुक्तिद शुभद श्रीद श्रीधरस्मरणे रत   ।	
परमानन्द परम पार्वतीनन्दन स्वयं  ।। ७.८७  ।।	
सर्वत्र पूज्य सर्वेश जगत्पूज्य महामते   ।	
जगद्गुरो जगन्नाथ जगदीश नमोऽस्तु ते  ।।७.८८  ।।	
यत्पूजा सर्वपरतो यः स्तुतः सर्वयोगिभिः   ।	
यः पूजितः सुरेन्द्रैश्च मुनीन्द्रैस्तं नमाम्यहं  ।। ७.८९  ।।	
परमाराधनेनैव कृष्णस्य परमात्मनः   ।	
पुण्यकेन व्रतेनैव यं प्राप पार्वती सती   ।। ७.९०  ।।	
तं नमामि सुरश्रेष्ठं सर्वश्रेष्ठं गरिष्ठकं  ।	
ज्ञानिश्रेष्ठं वरिष्ठं च तं नमामि गणेश्वरं  ।। ७.९१  ।।	
इत्येवं उक्त्वा देवर्षिस्तत्रैवान्तर्दधे विभुः   ।	
नारदः प्रययौ शीघ्रं ईश्वराभ्यन्तरं मुदा   ।। ७.९२  ।।	
इदं लम्बोदरस्तोत्रं नारदेन कृतं पुरा   ।	
पूजाकाले पठेन्नित्यं जयस्तस्य पदे पदे   ।। ७.९३  ।।	
संकल्पितं पठेद्यो हि वर्षं एकं सुसंयतः   ।	
विशिष्टपुत्रं लभते परं कृष्णपरायणं  ।। ७.९४  ।।	
यशस्विनं च विद्वांसं धनिनं चिरजीविनं  ।	
विघ्ननाशो भवेत्तस्य महैश्वर्यं यशोऽमलं  ।	
इहैव च सुखं भक्त्यान्ते याति हरेः पदं  ।। ७.९५  ।।	
इति  श्रीनारदपञ्चरात्रे ज्ञानामृतसारे प्रथमैकरात्रे	
गणपतिस्तोत्रं नाम सप्तमोऽध्यायः