चन्द्रालोकः/पञ्चमो मयूखः
शब्दार्थयोः प्रसिद्ध्या वा कवेः प्रौढिवशेन वा   ।
हारादिवदलङ्कारः सन्निवेशो मनोहरः   ।। ५.१  ।।

स्वरव्यञ्जनसंदोह-व्यूहामन्दोहदोहदा   ।
गौर्जगज्जाग्रदुत्सेका छेकानुप्रासभासुरा   ।। ५.२  ।।

आवृत्तवर्णसम्पूर्णं वृत्त्यनुप्रासवद्वचः   ।
अमन्दानन्दसन्दोह-स्वच्छन्दास्पदमन्दिरम्  ।। ५.३  ।।

लाटानुप्रासभूर्भिन्नाभिप्राया पुनरुक्तता   ।
यत्र स्यान्न पुनः शत्रोर्गर्जितं तज्जितं जितम्  ।। ५.४  ।।

श्लोकस्यार्धे तदर्धे वा वर्णावृत्तिर्यदि ध्रुवा   ।
तदा मता मतिमतां स्फुटानुप्रासता सताम्  ।। ५.५  ।।

उपमेयोपमानादावर्थानुप्रास इष्यते   ।
चन्दनं खलु गोविन्द-चरणद्वन्द्ववन्दनम्  ।। ५.६  ।।

पुनरुक्तप्रतीकाशं पुनरुक्तार्थसन्निभम्  ।
अंशुकान्तं शशी कुर्वन्नम्बरान्तं उपैत्यसौ   ।। ५.७  ।।

आवृत्तवर्णस्तबकं स्तवकन्दाङ्कुरं कवेः   ।
यमकं प्रथमा धुर्य-माधुर्यवचसो विदुः   ।। ५.८  ।।

काव्यवित्प्रवरैश्चित्रं खड्गबन्धादि लक्ष्यते   ।
तेष्वाद्यं उच्यते श्लोक-द्वयीसज्जनरञ्जिका   ।। ५.९  ।।

कामिनीव भवेत्खड्ग-लेखा चारुकरालिका   ।
काश्मीरसेका रक्ताङ्गी शत्रुकण्ठान्तिकाश्रिता   ।। ५.१०  ।।

उपमा यत्र सादृश्य-लक्ष्मीरुल्लसति द्वयोः   ।
हृदये खेलतोरुच्चैस्तन्वङ्गीस्तनयोरिव   ।। ५.११  ।।

उपमानोपमेयत्वे यत्रैकस्यैव जागृतः   ।
इन्दुरिन्दुरिवेत्यादौ भवेदेवं अनन्वयः   ।। ५.१२  ।।

पर्यायेण द्वयोस्तच्चेदुपमेयोपमा मता   ।
धर्मोऽर्थ इव पूर्णश्रीरर्थो धर्म इव त्वयि   ।। ५.१३  ।।

विख्यातस्योपमानस्य यत्र स्यादुपमेयता   ।
इन्दुर्मुखं इवेत्यादौ स्यात्प्रतीपोपमा तदा   ।। ५.१४  ।।

उपमाने तु लीलादि-पदाढ्ये ललितोपमा   ।
त्वन्नेत्रयुगलं धत्ते लीलां नीलाम्बुजन्मनोः   ।। ५.१५  ।।

अनेकस्यार्थयुग्मस्य सादृश्यं स्तबकोपमा   ।
श्रितोऽस्मि चरणौ विष्णोर्भृङ्गस्तामरसं यथा   ।। ५.१६  ।।

स्यात्संपूर्णोपमा यत्र द्वयोरपि विधेयता   ।
पद्मानीव विनिद्राणि नेत्राण्यासन्नहर्मुखे   ।। ५.१७  ।।
यत्रोपमानचित्रेण सर्वथाप्युपरज्यते   ।
उपमेयमयी भित्तिस्तत्र रूपकं इष्यते   ।। ५.१८  ।।

समानधर्मयुक्साध्या-रोपात्सोपाधिरूपकम्  ।
उत्सिक्तक्षितिभृल्लक्ष्य-पक्षच्छेदपुरन्दरः   ।। ५.१९  ।।

पृथक्कथितसादृश्यं दृश्यं सादृश्यरूपकम्  ।
उल्लसत्पञ्चशाखस्ते राजते भुजभूरुहः   ।। ५.२०  ।।

स्यादङ्गयष्टिरित्येवं-विधं आभासरूपकम्  ।
अङ्गयष्टिधनुर्वल्लीत्य्-आदि रूपितरूपकम्  ।। ५.२१  ।।

परिणामोऽनयोर्यस्मिन्नभेदः पर्यवस्यति   ।
कान्तेन पृष्टा रहसि मौनं एवोत्तरं ददौ   ।। ५.२२  ।।

बहुभिर्बहुधोल्लेखादेकस्योल्लेखिता मता   ।
स्त्रीभिः कामः प्रियैश्चन्द्रः कालः शत्रुभिरैक्षि सः   ।। ५.२३  ।।

अतथ्यं आरोपयितुं तथ्यापास्तिरपह्नुतिः   ।
नायं सुधांशुः किं तर्हि व्योमगङ्गासरोरुहम्  ।। ५.२४  ।।

पर्यस्तापह्नुतिर्यत्र धर्ममात्रं निषिध्यते   ।
नायं सुधांशुः किं तर्हि सुधांशुः प्रेयसीमुखम्  ।। ५.२५  ।।

भ्रान्तापह्नुतिरन्यस्य शङ्कया तथ्यनिर्णये   ।
तापं तनोति सोत्कम्पं ज्वरः किं न सखि स्मरः   ।। ५.२६  ।।

छेकापह्नुतिरन्यस्य शङ्कया तथ्यनिह्नवे   ।
प्रजल्पन्मत्पदे लग्नः कान्तः किं न हि नूपुरः   ।। ५.२७  ।।

कैतवापह्नुतिर्व्यक्ते व्याजाद्यैर्निह्नवे पदैः   ।
निर्यान्ति स्मरनाराचाः कान्तादृक्पातकैतवात् ।। ५.२८  ।।

उत्प्रेक्षोन्नीयते यत्र हेत्वादिर्निह्नुतिं विना   ।
त्वन्मुखश्रीकृते नूनं पद्मैर्वैरायते शशी   ।। ५.२९  ।।

इवादिकपदाभावे गूढोत्प्रेक्षां प्रचक्षते   ।
यत्कीर्तिर्विभ्रमश्रान्ता विवेश स्वर्गनिम्नगाम्  ।। ५.३०  ।।
स्यात्स्मृतिभ्रान्तिसंदेहैस्तदेवालंकृतित्रयम्  ।
पङ्कजं पश्यतस्तस्या मुखं मे गाहते मनः   ।। ५.३१  ।।

अयं प्रमत्तमधुपस्त्वन्मुखं वेद पङ्कजम्  ।
पङ्कजं वा सुधांशुर्वेत्यस्माकं तु न निर्णयः   ।। ५.३२  ।।

मीलितं बहुसादृश्याद्भेदवच्चेन्न लक्ष्यते   ।
रसो नालक्षि लाक्षायाश्चरणे सहजारुणे   ।। ५.३३  ।।

सामान्यं यदि सादृश्याद्भेद एव न लक्ष्यते   ।
पद्माकरप्रविष्टानां मुखं नालक्षि सुभ्रुवाम्  ।। ५.३४  ।।

हेतोः कुतोऽपि वैशिष्ट्यात्स्फूर्तिरुन्मीलितं मतम्  ।
लक्षितान्युदिते चन्द्रे पद्मानि च मुखानि च   ।। ५.३५  ।।

अनुमानं च कार्यादेः कारणाद्यवधारणम्  ।
अस्ति किञ्चिद्यदनया मां विलोक्य स्मितं मनाक्  ।। ५.३६  ।।

अर्थापत्तिः स्वयं सिध्येत्पदार्थान्तरवर्णनम्  ।
स जितस्त्वन्मुखेनेन्दुः का वार्ता सरसीरुहाम्  ।। ५.३७  ।।

स्यात्काव्यलिङ्गं वागर्थो नूतनार्थसमर्थकः   ।
जितोऽसि मन्द कन्दर्प मच्चित्तेऽस्ति त्रिलोचनः   ।। ५.३८  ।।

अलङ्कारः परिकरः साभिप्राये विशेषणे   ।
सुधांशुकलितोत्तंसस्तापं हरतु वः शिवः   ।। ५.३९  ।।

साभिप्राये विशेष्ये तु भवेत्परिकराङ्कुरः   ।
चतुर्णां पुरुषार्थानां दाता देवश्चतुर्भुजः   ।। ५.४०  ।।

अक्रमातिशयोक्तिश्चेद्युगपत्कार्यकारणे   ।
आलिङ्गन्ति समं देव ज्यां शराश्च पराश्च ते   ।। ५.४१  ।।

अत्यन्तातिशयोक्तिस्तत्-पौर्वापर्यव्यतिक्रमे   ।
अग्रे मानो गतः पश्चादनुनीता प्रियेण सा   ।। ५.४२  ।।

चपलातिशयोक्तिस्तु कार्ये हेतुप्रसक्तिजे   ।
यामीति प्रियपृष्टाया वलयोऽभवदूर्मिका   ।। ५.४३  ।।
सम्बन्धातिशयोक्तिः स्यात्तदभावेऽपि तद्वचः   ।
पश्य सौधाग्रसंसक्तं विभाति विधुमण्डलम्  ।। ५.४४  ।।

भेदकातिशयोक्तिश्चेदेकस्यैवान्यतोच्यते   ।
अहो अन्यैव लावण्य-लीला बालाकुचस्थले   ।। ५.४५  ।।

रूपकातिशयोक्तिश्चेद्रूप्यं रूपकमध्यगम्  ।
पश्य नीलोत्पलद्वन्द्वान्निःसरन्ति शिताः शराः   ।। ५.४६  ।।

प्रौढोक्तिस्तदशक्तस्य तच्छक्तत्वावकल्पनम्  ।
कलिन्दजातीररुहाः श्यामलाः सरलद्रुमाः   ।। ५.४७  ।।

सम्भावनं यदीत्थं स्यादित्यूहोन्यप्रसिद्धये   ।
सिक्तं स्फटिककुम्भान्तः-स्थितिश्वेतीकृतैर्जलैः   ।
मौक्तिकं चेल्लतां सूते तत्पुष्पैस्ते समं यशः   ।। ५.४८  ।।

वाञ्छितादधिकप्राप्तिरयत्नेन प्रहर्षणम्  ।
दीपं उद्द्योतयेद्यावत्तावदभ्युदितो रविः   ।। ५.४९  ।।

इष्यमाणविरुद्धार्थ-सम्प्राप्तिस्तु विषादनम्  ।
दीपं उद्द्योतयेद्यावत्तावन्निर्वाण एव सः   ।। ५.५०  ।।

क्रियादिभिरनेकस्य तुल्यता तुल्ययोगिता   ।
सङ्कुचन्ति सरोजानि स्वैरिणीवदनानि च   ।
प्राचीनाचलचूडाग्र-चुम्बिबिम्बे सुधाकरे   ।। ५.५१  ।।

प्रस्तुताप्रस्तुतानां च तुल्यत्वे दीपकं मतम्  ।
मेधां बुधः सुधां इन्दुर्बिभर्ति वसुधां भवान्  ।। ५.५२  ।।

आवृत्ते दीपकपदे भवेदावृत्तिदीपकम्  ।
दीप्त्याग्निर्भाति भातीन्दुः कान्त्या भाति रविस्त्विषा   ।। ५.५३  ।।

वाक्ययोरर्थसामान्ये प्रतिवस्तूपमा मता   ।
तापेन भ्राजते सूरः शूरश्चापेन राजते   ।। ५.५४  ।।

चेद्बिम्बप्रतिबिम्बत्वं दृष्टान्तस्तदलंकृतिः   ।
स्यान्मल्लप्रतिमल्लत्वे सङ्ग्रामोद्धामहुंकृतिः   ।। ५.५५  ।।

दृष्टान्तश्चेद्भवन्मूर्तिस्तन्मृष्टा दैवदुर्लिपिः   ।
जाता चेत्प्राक्प्रभा भानोस्तर्हि याता विभावरी   ।। ५.५६  ।।

वाक्यार्थयोः सदृशयोरैक्यारोपो निदर्शना   ।
या दातुः सौम्यता सेयं सुधांशोरकलङ्कता   ।। ५.५७  ।।

व्यतिरेको विशेषश्चेदुपमानोपमेययोः   ।
शैला इवोन्नताः सन्तः किं तु प्रकृतिकोमलाः   ।। ५.५८  ।।

सहोक्तिः सहभावश्चेद्भासते जनरञ्जनः   ।
दिगन्तं अगमद्यस्य कीर्तिः प्रत्यर्थिभिः सह   ।। ५.५९  ।।

विनोक्तिश्चेद्विना किंचित्प्रस्तुतं हीनं उच्यते   ।
विद्या हृद्यापि सावद्या बिना विनयसम्पदम्  ।। ५.६०  ।।

समासोक्तिः परिस्फूर्तिः प्रस्तुतेऽप्रस्तुतस्य चेत् ।
अयं ऐन्द्रीमुखं पश्य रक्तश्चुम्बति चन्द्रमाः   ।। ५.६१  ।।

खण्डश्लेषः पदानां चेदेकैकं पृथगर्थता   ।
उच्छलद्भूरिकीलालः शुशुभे वाहिनीपतिः   ।। ५.६२  ।।

भङ्गश्लेषः पदस्तोमस्यैव चेत्पृथगर्थता   ।
अजरामरता कस्य नायोध्येव पुरी प्रिया   ।। ५.६३  ।।

अर्थश्लेषोऽर्थमात्रस्य यद्यनेकार्थसंश्रयः   ।
कुटिलाः श्यामला दीर्घा कटाक्षाः कुन्तलाश्च ते   ।। ५.६४  ।।

अप्रस्तुतप्रशंसा स्यात्सा यत्र प्रस्तुतानुगा   ।
कार्यकारणसामान्य-विशेषादेरसौ मता   ।। ५.६५  ।।

कमलैः कमलावासैः किं किं नासादि सुन्दरम्  ।
अप्यम्बुधेः परं पारं प्रयान्ति व्यवसायिनः   ।। ५.६६  ।।

भवेदर्थान्तरन्यसोऽनुषक्तार्थान्तराभिधा   ।
हनूमानब्धिं अतरद्दुष्करं किं महात्मनाम्  ।। ५.६७  ।।

यस्मिन्विशेषसामान्य-विशेषाः स विकस्वरः   ।
स न जिग्ये महान्तो हि दुर्धर्षाः क्ष्माधरा इव   ।। ५.६८  ।।
कार्याद्यैः प्रस्तुतैरुक्तैः पर्यायोक्तिं प्रचक्षते   ।
तृणान्यङ्कुरयामास विपक्षनृपसद्मसु   ।। ५.६९  ।।

उक्तिर्व्याजस्तुतिर्निन्दा-स्तुतिभ्यां स्तुतिनिन्दयोः   ।
कस्ते विवेको नयसि स्वर्गं पातकिनोऽपि यत् ।। ५.७०  ।।

आक्षेपस्तु प्रयुक्तस्य प्रतिषेधो विचारणात् ।
चन्द्र संदर्शयात्मानं अथवास्ति प्रियामुखम्  ।। ५.७१  ।।

गूढाक्षेपो विधौ व्यक्ते निषेधे चास्फुटे सति   ।
हर सीतां सुखं, किं तु चिन्तयान्तकढौकनम्  ।। ५.७२  ।।

विरोधोऽनुपपत्तिश्चेद्गुणद्रव्यक्रियादिषु   ।
अमन्दचन्दनस्यन्दः स्वच्छन्दं दन्दहीति माम्  ।। ५.७३  ।।

श्लेषादिभूर्विरोधश्चेद्विरोधाभासता मता   ।
अप्यन्धकारिणानेन जगदेतत्प्रकाशते   ।। ५.७४  ।।

असंभवोऽर्थनिष्पत्तावसंभाव्यत्ववर्णनम्  ।
को वेद गोपशिशुकः शैलं उत्पाटयिष्यति   ।। ५.७५  ।।

विभावना विनापि स्यात्कारणं कार्यजन्म चेत् ।
पश्य लाक्षारसासिक्तं रक्तं त्वच्चरणद्वयम्  ।। ५.७६  ।।

विशेषोक्तिरनुत्पत्तिः कार्यस्य सति कारणे   ।
नमन्तं अपि धीमन्तं न लङ्घयति कश्चन   ।। ५.७७  ।।

आख्याते भिन्नदेशत्वे कार्यहेत्वोरसंगतिः   ।
त्वद्भक्तानां नमत्यङ्गं भङ्गं एति भवक्लमः   ।। ५.७८  ।।

विषमं यद्यनौचित्यादनेकान्वयकल्पनम्  ।
क्वातितीव्रविषाः सर्पाः क्वासौ चन्दनभूरुहः   ।। ५.७९  ।।

समं औचित्यतोऽनेक-वस्तुसम्बन्धवर्णनम्  ।
अनुरूपं कृतं सद्म हारेण कुचमण्डलम्  ।। ५.८०  ।।

विचित्रं चेत्प्रयत्नः स्याद्विपरीतफलप्रदः   ।
नमन्ति सन्तस्त्रैलोक्यादपि लब्धुं समुन्नतिम्  ।। ५.८१  ।।
अधिकं बोध्यं आधारादाधेयाधिकवर्णनम्  ।
यया व्याप्तं जगत्तस्यां वाचि मान्ति न ते गुणाः   ।। ५.८२  ।।

अन्योन्यं नाम यत्र स्यादुपकारः परस्परम्  ।
त्रियामा शशिना भाति शशी भाति त्रियामया   ।। ५.८३  ।।

विशेषः ख्यातं आधारं विनाप्याधेयवर्णनम्  ।
गतेऽपि सूर्ये दीपस्थास्तमश्छिन्दन्ति तत्कराः   ।। ५.८४  ।।

स्याद्व्याघातोऽन्यथाकारि वस्त्वन्यक्रियं उच्यते   ।
यैर्जगत्प्रीयते हन्ति तैरेव कुसुमायुधः   ।। ५.८५  ।।

गुम्फः कारणमाला स्याद्यथाप्राक्प्रान्तकारणैः   ।
नयेन श्रीः श्रिया त्यागस्त्यागेन विपुलं यशः   ।। ५.८६  ।।

गृहीतमुक्तरीत्यर्थ-श्रेणिरेकावली मता   ।
नेत्रे कर्णान्तविश्रान्ते कर्णौ दोर्मूलदोलिनौ   ।। ५.८७  ।।

दीपकैकावलीयोगान्मालादीपकं उच्यते   ।
स्मरेण हृदये तस्यास्तेन त्वयि कृता स्थितिः   ।। ५.८८  ।।

सारो नाम पदोत्कर्षः सारताया यथोत्तरम्  ।
सारं सारस्वतं तत्र काव्यं तत्र शिवस्तवः   ।। ५.८९  ।।

उदारसारश्चेद्भाति भिन्नोऽभिन्नतया गुणः   ।
मधुरं मधु पीयूषं तस्मात्तस्मात्कवेर्वचः   ।। ५.९०  ।।

यथासंख्यं द्विधार्थाश्चेत्क्रमादेकैकमन्विताः   ।
शत्रुं मित्रं द्विषत्पक्षं जय रञ्जय भञ्जय   ।। ५.९१  ।।

पर्यायश्चेदनेकत्र स्यादेकस्य समन्वयः   ।
पद्मं मुक्त्वा गता चन्द्रं कामिनीवदनोपमा   ।। ५.९२  ।।

परिवृत्तिर्विनिमयो न्यूनाभ्यधिकयोर्मिथः   ।
जग्राहैकं शरं मुक्त्वा कटाक्षान्शत्रुयोषिताम्  ।। ५.९३  ।।

परिसंख्या निषिध्यैकं अन्यस्मिन्वस्तुयन्त्रणम्  ।
स्नेहक्षयः प्रदीपेषु स्वान्तेषु न नतभ्रुवाम्  ।। ५.९४  ।।
विकल्पस्तुल्यबलयोर्विरोधश्चातुरीयुतः   ।
कान्ताचित्तेऽधरे वापि कुरु त्वं वीतरागताम्  ।। ५.९५  ।।

भूयसां एकसम्बन्ध-भाजां गुम्फः समुच्चयः   ।
नश्यन्ति पश्चात्पश्यन्ति भ्रश्यन्ति च तव द्विषः   ।। ५.९६  ।।

समाधिः कार्यसौकर्यं कारणान्तरसन्निधेः   ।
उत्कण्ठितां च कलयन्जगामास्तं च भानुमान्  ।। ५.९७  ।।

प्रत्यनीकं बलवतः शत्रोः पक्षे पराक्रमः   ।
जैत्रनेत्रानुगौ कर्णावुत्पलाभ्यां अधःकृतौ   ।। ५.९८  ।।

प्रतीपं उपमानस्य हीनत्वं उपमेयतः   ।
दृष्टं चेद्वदनं तस्याः किं पद्मेन किमिन्दुना   ।। ५.९९  ।।

उल्लासोऽन्यमहिम्ना चेद्दोषो ह्यन्यत्र वर्ण्यते   ।
तदभाग्यं धनस्यैव यन्नाश्रयति सज्जनम्  ।। ५.१००  ।।

तद्गुणः स्वगुणत्यागादन्यतः स्वगुणोदयः   ।
पद्मरागारुणं नासा-मौक्तिकं तेऽधरश्रितम्  ।। ५.१०१  ।।

पुनः स्वगुणसम्प्राप्तिर्विज्ञेया पूर्वरूपता   ।
हरकण्ठांशुलिप्तोऽपि शेषस्त्वद्यशसा सितः   ।। ५.१०२  ।।

यद्वस्तुनोऽन्यथा रूपं तथा स्यात्पूर्वरूपता   ।
दीपे निर्वापिते ह्यासीत्काञ्चीरत्नैरहर्महः   ।। ५.१०३  ।।

सङ्गतान्यगुणानङ्गी-कारं आहुरतद्गुणम्  ।
विशन्नपि रवेर्मध्यं शीत एव सदा शशी   ।। ५.१०४  ।।

प्राक्सिद्धस्वगुणोत्कर्षोऽनुगुणः परसन्निधेः   ।
कर्णोत्पलानि दधते कटाक्षैरपि नीलताम्  ।। ५.१०५  ।।

अवज्ञा वर्ण्यते वस्तु गुणदोषाक्षमं यदि   ।
म्लायन्ति यदि पद्मानि का हानिरमृतद्युतेः   ।। ५.१०६  ।।

प्रश्नोत्तरं क्रमेणोक्तौ स्यूतं उत्तरं उत्तरम्  ।
यत्रासौ वेतसी पान्थ तत्रासौ सुतरा सरित् ।। ५.१०७  ।।
पिहितं परवृत्तान्त-ज्ञातुरन्यस्य चेष्टितम्  ।
प्रिये गृहागते प्रातः कान्ता तल्पं अकल्पयत् ।। ५.१०८  ।।

व्याजोक्तिः शङ्कमानस्य छद्मना वस्तुगोपनम्  ।
सखि पश्य गृहाराम-परागैरस्मि धूसरा   ।। ५.१०९  ।।

वक्रोक्तिः श्लेषकाकुभ्यां वाच्यार्थान्तरकल्पनम्  ।
मुञ्च मानं दिनं प्राप्तं मन्द नन्दी हरान्तिके   ।। ५.११०  ।।

स्वाभावोक्तिः स्वभावस्य जात्यादिषु च वर्णनम्  ।
कुरङ्गैरुत्तरङ्गाक्षि स्तब्धकर्णैरुदीक्ष्यते   ।। ५.१११  ।।

भाविकं भूतभाव्यर्थ-साक्षाद्दर्शनवर्णनम्  ।
अलं विलोकयाद्यापि युद्ध्यन्तेऽत्र सुरासुराः   ।। ५.११२  ।।

देशात्मविप्रकृष्टस्य दर्शनं भाविकच्छविः   ।
त्वं वसन्हृदये तस्याः साक्षात्पञ्चेषुरीक्ष्यसे   ।। ५.११३  ।।

उदात्तं ऋद्धेश्चरितं श्लाघ्यं चान्योपलक्षणम्  ।
सानौ यस्याभवद्युद्धं तद्धूर्जटिकिरीटिनोः   ।। ५.११४  ।।

अत्युक्तिरद्भुतातथ्य-शौर्यौदार्यादिवर्णनम्  ।
त्वयि दातरि राजेन्द्र याचकाः कल्पशाखिनः   ।। ५.११५  ।।

रसभावतदाभास-भावशान्तिनिबन्धनाः   ।
रसवत्प्रेयऊर्जस्वि-समाहितमयाभिधाः   ।। ५.११६  ।।

भावानामुदयः सन्धिः शबलत्वं इति त्रयः   ।
अलङ्कारानिमान्सप्त केचिदाहुर्मनीषिणः   ।। ५.११७  ।।

शुद्धिरेकप्रधानत्वं तथा संसृष्टिसंकरौ   ।
एतेषां एव विन्यासान्नालङ्कारान्तराण्यमी   ।। ५.११८  ।।

सर्वेषां च प्रतिद्वन्द्व-प्रतिच्छन्दभिदाभृताम्  ।
उपाधिः क्वचिदुद्भिन्नः स्यादन्यत्रापि संभवात् ।। ५.११९  ।।

माला परंपरा चैषां भूयसां अनुकूलके   ।
मनुष्ये भवतः क्वापि ह्यलङ्काराङ्गतां गते   ।। ५.१२०  ।।
शब्दे पदार्थे वाक्यार्थे वाक्यार्थस्तबके तथा   ।
एते भवन्ति विन्यासाः स्वभावातिशयात्मकाः   ।। ५.१२१  ।।

कस्याप्यतिशयस्योक्तेरित्यन्वर्थविचारणात् ।
प्रायेणामी ह्यलंकारा भिन्ना नातिशयोक्तितः   ।। ५.१२२  ।।

अलंकारप्रधानेषु दधानेष्वपि साम्यताम्  ।
वैलक्षण्यं प्रतिव्यक्ति प्रतिभाति मुखेष्विव   ।। ५.१२३  ।।

अलंकारेषु तथ्येषु यद्यनास्था मनीषिणाम्  ।
तदर्वाचीनभेदेषु नाम्नां नाम्नाय इष्यताम्  ।। ५.१२४  ।।

महादेवः सत्रप्रमुखमखविद्यैकचतुरः सुमित्रा तद्भक्तिप्रणिहितमतिर्यस्य पितरौ   ।
चतुर्थः सैकोयं सुकविजयदेवेन रचिते चिरं चन्द्रालोके सुखयतु मयूखः सुमनसः   ।। ५.१२५  ।।

चन्द्रालोकः