अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् १३/अध्यायः ३
श्रेणी-मुख्यं आप्तं निष्पातयेत्  ।। १३.३.०१  ।।
 स परं आश्र्त्य पक्ष-अपदेशेन स्व-विषयात्साचिव्य-कर-सहाय-उपादानं कुर्वीत   ।। १३.३.०२  ।।
 कृत-अपसर्प-उपचयो वा परं अनुमान्य स्वामिनो दूष्य-ग्रामं वीत-हस्त्य्-अश्वं दूष्य-अमात्यं दण्डं आक्रन्दं वा हत्वा परस्य प्रेषयेत्  ।। १३.३.०३  ।।
 जन-पद-एक-देशं श्रेणीं अटवीं वा सहाय-उपादान-अर्थं संश्रयेत   ।। १३.३.०४  ।।
 विश्वासं उपगतः स्वामिनः प्रेषयेत्  ।। १३.३.०५  ।।
 ततः स्वामी हस्ति-बन्धनं अटवी-घातं वाअपदिश्य गूढं एव प्रहरेत्  ।। १३.३.०६  ।।
 एतेनामात्य-अटविका व्याख्याताः   ।। १३.३.०७  ।।
 शत्रुणा मैत्रीं कृत्वाअमात्यानवक्षिपेत्  ।। १३.३.०८  ।।
 ते तत्-शत्रोः प्रेषयेयुः "भर्तारं नः प्रसादय" इति   ।। १३.३.०९  ।।
 स यं दूतं प्रेषयेत् । तं उपालभेत "भर्ता ते मां अमात्यैर्भेदयति । न च पुनरिहऽगन्तव्यम्" इति   ।। १३.३.१०  ।।
 अथएकं अमात्यं निष्पातयेत्  ।। १३.३.११  ।।
 स परं आश्रित्य योग-अपसर्प-अपरक्त-दूष्यानशक्तिमतः स्तेनऽटविकानुभय-उपघातकान्वा परस्यौपहरेत्  ।। १३.३.१२  ।।
 आप्त-भाव-उपगतः प्रवीर-पुरुष-उपघातं अस्यौपहरेदन्त-पालं आटविकं दण्ड-चारिणं वा "दृढं असौ चासौ च ते शत्रुणा संधत्ते" इति   ।। १३.३.१३  ।।
 अथ पश्चादभित्यक्त-शासनैरेनान्घातयेत्  ।। १३.३.१४  ।।
  दण्ड-बल-व्यवहारेण वा शत्रुं उद्योज्य घातयेत्  ।। १३.३.१५  ।।
 कृत्य-पक्ष-उपग्रहेण वा परस्य-अमित्रं राजानं आत्मन्यपकारयित्वाअभियुञ्जीत   ।। १३.३.१६  ।।
 ततः परस्य प्रेषयेत्"असौ ते वैरी ममापकरोति । तं एहि सम्भूय हनिष्यावः । भूमौ हिरण्ये वा ते परिग्रहः" इति   ।। १३.३.१७  ।।
 प्रतिपन्नं अभिसत्कृत्यऽगतं अवस्कन्देन प्रकाशयुद्धेन वा शत्रुणा घातयेत्  ।। १३.३.१८  ।।
 अभिविश्वासन-अर्थं भूमि-दान-पुत्र-अभिषेक-रक्षा-अपदेशेन वा ग्राहयेत्  ।। १३.३.१९  ।।
 अविषह्यं उपांशु-दण्डेन वा घातयेत्  ।। १३.३.२०  ।।
 स चेद्दण्डं दद्यान्न स्वयं आगच्छेत्तं अस्य वैरिणा घातयेत्  ।। १३.३.२१  ।।
 दण्डेन वा प्रयातुं इच्छेन्न विजिगीषुणा तथाअप्येनं उभयतः-सम्पीडनेन घातयेत्  ।। १३.३.२२  ।।
 अविश्वस्तो वा प्रत्येकशो यातुं इच्छेद्राज्य-एक-देशं वा यातव्यस्यऽदातु-कामः । तथाअप्येनं वैरिणा सर्व-संदोहेन वा घातयेत्  ।। १३.३.२३  ।।
 वैरिणा वा सक्तस्य दण्ड-उपनयेन मूलं अन्यतो हारयेत्  ।। १३.३.२४  ।।
 शत्रु-भूम्या वा मित्रं पणेत । मित्र-भूम्या वा शत्रुं   ।। १३.३.२५  ।।
 ततः शत्रु-भूमि-लिप्सायां मित्रेणऽत्मन्यपकारयित्वाअभियुञ्जीत  इति समानाः पूर्वेण सर्व एव योगाः   ।। १३.३.२६  ।।
 शत्रुं वा मित्र-भूमि-लिप्सायां प्रतिपन्नं दण्डेनानुगृह्णीयात्  ।। १३.३.२७  ।।
 ततो मित्र-गतं अतिसंदध्यात्  ।। १३.३.२८  ।।
 कृत-प्रतिविधानो वा व्यसनं आत्मनो दर्शयित्वा मित्रेणामित्रं उत्साहयित्वाआत्मानं अभियोजयेत्  ।। १३.३.२९  ।।
 ततः सम्पीडनेन घातयेत् । जीव-ग्राहेण वा राज्य-विनिमयं कारयेत्  ।। १३.३.३०  ।।
 मित्रेणऽश्रितश्चेत्शत्रुरग्राह्ये स्थातुं इच्छेत्सामन्त-आदिभिर्मूलं अस्य हारयेत्  ।। १३.३.३१  ।।
 दण्डेन वा त्रातुं इछेत्तं अस्य घातयेत्  ।। १३.३.३२  ।।
 तौ चेन्न भिद्येयातां प्रकाशं एवान्योन्य-भूम्या पणेत   ।। १३.३.३३  ।।
 ततः परस्परं मित्र-व्यञ्जना वा उभय-वेतना वा दूतान्प्रेषयेयुः "अयं ते राजा भूमिं लिप्सते शत्रु-संहितः" इति   ।। १३.३.३४  ।।
 तयोरन्यतरो जात-आशङ्क-आरोषः । पूर्ववच्चेष्तेत   ।। १३.३.३५  ।।
 दुर्ग-राष्ट्र-दण्ड-मुख्यान्वा कृत्य-पक्ष-हेतुभिरभिविख्याप्य प्रव्राजयेत्  ।। १३.३.३६  ।।
 ते युद्ध-अवस्कन्द-अवरोध-व्यसनेषु शत्रुं अतिसंदध्युः   ।। १३.३.३७  ।।
 भेदं वाअस्य स्व-वर्गेभ्यः कुर्युः   ।। १३.३.३८  ।।
 अभित्यक्त-शासनैः प्रतिसमानयेयुः   ।। १३.३.३९  ।।
 लुब्धक-व्यञ्जना वा मांस-विक्रयेण द्वाह्स्था दौवारिक-अपाश्रयाश्चोर-अभ्यागमं परस्य द्विस्त्रिरिति निवेद्य लब्ध-प्रत्यया भर्तुरनीकं द्विधा निवेश्य ग्राम-वधेअवस्कन्दे च द्विषतो ब्रूयुः "आसन्नश्चोर-गणः । महांश्चऽक्रन्दः । प्रभूतं सैन्यं आगच्छतु" इति   ।। १३.३.४०  ।।
 तदर्पयित्वा ग्राम-घात-दण्डस्य सैन्यं इतरदादाय रात्रौ दुर्ग-द्वारेषु ब्रूयुः "हतश्चोर-गणः । सिद्ध-यात्रं इदं सैन्यं आगतम् । द्वारं अपाव्रियताम्" इति   ।। १३.३.४१  ।।
 पूर्व-प्रणिहिता वा द्वाराणि दद्युः   ।। १३.३.४२  ।।
 तैः सह प्रहरेयुः   ।। १३.३.४३  ।।
 कारु-शिल्पि-पाषण्ड-कुशीलव-वैदेहक-व्यञ्जनानायुधीयान्व्वा पर-दुर्गे प्रणिदध्यात्  ।। १३.३.४४  ।।
 तेषां गृह-पतिक-व्यञ्जनाः काष्ठ-तृण-धान्य-पण्य-शकटैः प्रहरण-आवरणान्यभिहरेयुः । देव-ध्वज-प्रतिमाभिर्वा   ।। १३.३.४५  ।।
 ततस्तद्-व्यञ्जनाः प्रमत्त-वधं अवस्कन्द-प्रतिग्रहं अभिप्रहरणं पृष्ठतः शङ्ख-दुन्दुभि-शब्देन वा "प्रविष्टम्" इत्यावेदयेयुः   ।। १३.३.४६  ।।
 प्राकार-द्वार-अट्टालक-दानं अनीक-भेदं घातं वा कुर्युः   ।। १३.३.४७  ।।
 सार्थ-गण-वासिभिरातिवाहिकैः कन्या-वाहिकैरश्व-पण्य-व्यवहारिभिरुपकरण-हारकैर्धान्य-क्रेतृ-विक्रेतृभिर्वा प्रव्रजित-लिङ्गिभिर्दूतैश्च दणड्-अतिनयनम् । संधि-कर्म-विश्वासन-अर्थं   ।। १३.३.४८  ।।
 इति राज-अपसर्पाः   ।। १३.३.४९  ।।
 एत एवाटवीनां अपसर्पाः कण्टक-शोधन-उक्ताश्च    ।। १३.३.५०  ।।
 व्रजं अटव्य्-आसन्नं अपसर्पाः सार्थं वा चोरैर्घातयेयुः   ।। १३.३.५१  ।।
 कृत-संकेतं अन्न-पानं चात्र मदन-रस-विद्धं वा कृत्वाअपगच्छेयुः   ।। १३.३.५२  ।।
 गो-पालक-वैदेहकाश्च ततश्चोरान्गृहीत-लोप्त्र-भारान्मदन-रस-विकार-कालेअवस्कन्दयेयुः   ।। १३.३.५३  ।।
 संकर्षण-दैवतीयो वा मुण्ड-जटिल-व्यञ्जनः प्रहवण-कर्मणा मदन-रस-योगेनातिसंदध्यात्  ।। १३.३.५४  ।।
 अथावस्कन्दं दद्यात्  ।। १३.३.५५  ।।
 शौण्डिक-व्यञ्जनो वा दैवत-प्रेत-कार्य-उत्सव-समाजेष्वाटविकान्सुरा-विक्रय-उपायन-निमित्तं मदन-रस-योगेनातिसंदध्यात्  ।। १३.३.५६  ।।
 अथावस्कन्दं दद्यात्  ।। १३.३.५७  ।।
 ग्राम-घात-प्रविष्टां वा विक्षिप्य बहुधाअटवीं  । ।। १३.३.५८अ ब  ।।
 घातयेदिति चोराणां अपसर्पाः प्रकीर्तिताः   ।। १३.३.५८च्द्  ।।