प्रतिमानाटकम्/सप्तमोऽङ्कः
(तत: प्रविशतो तापस:।) 	
तापस: - नन्दिलक! नन्दिलक! 	
नन्दिलक: - अय्य! अअं म्हि(आर्य! अय्यमस्मि।) 	
तापस: - नन्दिलक! कुलपतिर्विज्ञापयति - एष खलु स्वदारापहारिणं त्रैलोक्यविद्रावणं नाशयित्वा राक्षसगणविरुद्धवृत्तं गुणगणविभूषणं बिभीषणमभिषिच्यदेव 	
देवर्षिसिद्धविमलचारित्रां तत्रभवतीं सीतामादाय ऋक्षराक्षसवानरमुख्यै: परिवृत: सम्प्राप्तस्तत्र भवान् शरद्विमलगगनचन्द्राभिरामो राम:। 	
तदद्यास्मिन्नाश्रमपदेऽस्माद्विभवेन यत् सङ्कल्पयितव्यं तत् सर्वं सज्जीक्रियतामिति। 	
नन्दिलक: - अय्य! सव्वं सज्जीकिदं । किन्तु-(आर्य! सर्वं सज्जीकृतम्। किन्तु -) 	
तापस: - किमेतत्। 	
नन्दिलक: - एत्थ बिभीसणकेरआ रक्खसा। तेसं भक्खणणिमित्तं कुळवदी पमाणां। (अत्र बिभीषणसम्बन्धिनो राक्षसा:। तेषां भक्षणनिमित्तं कुलपति: 	
प्रमाणम्।) 	
तापस: - किमर्थम्। 	
नन्दिलक: - ते खु खज्जन्ति । (ते खलु खादन्ति) 	
तापस: - अलमलं सम्भ्रमेण। बिभीषणविधेया: खलु राक्षसा: । 	
नन्दिलक: - णमो रक्खससज्जणअ। (निष्क्रान्त:।) (नमो राक्षससज्जनाय।) 	
तापस: - (विलोक्य।) अये अयमत्रभवान् राघव: । य एष 	
जय नरवर! जेय: स्याद् द्वितीयस्तवारि- 	
स्तव भवतु विधेया भूमिरेकातपत्रा । 	
इति मुनिभिरनेकै: स्तूयमान: प्रसन्नै: 	
क्षितितलमवतीर्णो मानवेन्द्रो विमानात् ।। 1 ।। 	
जयतु भवान् जयतु । 	
(निष्क्रान्त:) 	
मिश्रविष्कम्भक:। 	
(तत: प्रविशति राम:।) 	
राम: - भो:! 	
समुदितबलवीर्यं रावणं नाशयित्वा 	
 	
जगति गुणसमग्रां प्राप्य सीतां विशुद्धाम् । 	
वचनमपि गुरुणामन्तश: पूरयित्वा 	
मुनिजनवनवासं प्राप्तवानस्मि भूय: ।। 2 ।। 	
तापसीनामभिवन्दनार्थंमभ्यन्तरं प्रविष्टा चिरायते खलु मैथिली। (विलोक्य।) अये इयं वैदेही, 	
सखीति सीतेति च जानकीति 	
यथावय: स्निग्धतरं स्नुषेति । 	
तपस्विदारैर्जनकेन्द्रपुत्री 	
सम्भाष्यमाणा समुपैति मन्दम् ।। 3 ।। 	
(तत: प्रविशति सीता तापसी च।) 	
तापसी - हळा! एसो दे कुडुम्बिओ। उवसप्प णं। णं सक्कं तुमं एआइणिं पेक्खिदुं। (हला! एष ते कुटुम्बिक:। उपसर्पैनम्। न शक्यं त्वामेकाकिनीं 	
प्रेक्षितुम्।) 	
सीता - हं! अज्ज वि अविस्ससणीअं विअ मे पडिभादि। (उपसृत्य।) जेदु अय्यउत्तो। (हम्! अद्याप्यविश्वसनीयमिव मे प्रतिभाति। जयत्वार्यपुत्र:।) 	
राम: - मैथिलि! अपि जानासि, पूर्वाधिष्ठानमस्माकं जनस्थानमासीत्। अप्यत्र ज्ञायन्ते पुत्रकृतका वृक्षा:। 	
सीता - जणामि जाणामि। ओळोइअपत्तआ उळळोअइद्व्वा दाणि संवुत्ता। (जानामि जानामि। अवलोकितपत्रका उल्लोकयितव्या इदानीं संवृत्ता:।) 	
राम: - एवमेतत्। निम्नस्थलोत्पादको हि काल:। मैथिलि! अप्युपलभ्यतेऽस्य सप्तपर्णस्याधस्ताच्छुक्लवाससं भरतं दृष्ट्वा परित्रस्तं मृगयूथमासीत्। 	
सीता - अय्यउत्त! दिढं खु सुमरामि। आर्यपुत्र! दृढं खलु स्मरामि।) 	
राम: - अयं तु नस्तपस: साक्षिभूतो महाकच्छ:। अत्रास्माभिरासीनैस्तातस्य निवपनक्रियां (चिन्तयद्भि:) काञ्चनपाश्र्वो नाम मृगो दृष्ट:। 	
सीता - हं अययउत्त! मा खु मा खु एवं भणिदुं। (भीता वेपते।) (हम् आर्यपुत्र! मा खलु मा खल्वेवं भणितुम्।) 	
राम: - अलमलं सम्भ्रमेण। अतिक्रान्त: खल्वेष काल:। (दिशो विलोक्य।) अये कुतो नु, 	
रेणु: समुत्पतति लोध्रसमानगौर: 	
सम्प्रावृणोति च दिश: पवनावधूत: । 	
शङ्खध्वनिश्च पटहस्वनधीरनादै: 	
सम्मूÐच्छतो वनमिदं नगरीकरोति ।। 4 ।। 	
(प्रविश्य) 	
लक्ष्मण: - जयत्वार्य:। आर्य! 	
अयं सैन्येन महता त्वद्दर्शनसमुत्सुक: । 	
मातृभि सह सम्प्राप्तो भरतो भ्रातृवत्सल: ।। 5 ।। 	
राम: - वत्स लक्ष्मण! किमेवं भरत: प्राप्त:। 	
लक्ष्मण: - आर्य! अथ किम्। 	
राम: - मैथिली! श्वश्रूजनपुरोगं भरतमवलोकयितुं विशालीक्रियतां ते चक्षु:। 	
सीता - अय्यउत्त! इच्छिदव्वे काळे भरदो आअंदो। (आर्यपुत्र! एष्टव्ये काले भरत आगत:।) 	
भरत: - तैस्तै: प्रवृद्धविषयैर्विषमैर्विमुक्तं 	
मेघैर्विमुक्तममलं शरदीव सोमम् । 	
 	
आर्यासहायमहमद्य गुरुं दिदृक्षु: 	
प्राप्तोस्मि तुष्टहृदय: स्वजनानुबद्ध: ।। 6 ।। 	
राम: - अम्बा:! अभिवादये। 	
सर्वा: - जाद! चिरं जीव। दिट्ठिआ वङ्ढामो अवसिदपडिण्णं तुमं कुसळिणं सह वहूए एक्खिअ। (जात! चिरं जीव। दिष्ट्या वर्धामहे 	
अवसितप्रतिज्ञं त्वां कुशलिनं सह वध्वा प्रेक्ष्य।) 	
राम: - अनुगृहीतोऽस्मि। 	
लक्ष्मण:- अम्बा:! अभिवादये। 	
सर्वा: - जाद! चिरं जीव। (जात! चिरं जीव।) 	
लक्ष्मण: - अनुगृहीतोऽस्मि। 	
सीता - अय्य! वन्दामि। (आर्या:! वन्दे।) 	
सर्वा: - वच्छे! चिरमङ्गळा होहि। (वत्से! चिरमङ्गला भव।) 	
सीता - अणुग्गहिदम्हि। (अनुगृहीतास्मि।) 	
भरत: - आर्य! अभिवादये भरतोऽहमस्मि। 	
राम: - एह्येहि वत्स! इश्वाकुकुमार! स्वस्ति, आयुष्मान् भव। 	
वक्ष: प्रसारय कवाटपुटप्रमाण - 	
मालिङग मां सुविपुलेन भुजद्वयेन । 	
उन्नामयाननमिदं शरदिन्दुकत्पं 	
प्रल्हादय व्यसनदग्धमिदं शरीरम् ।। 17 ।। 	
भरत: - अनुगृहीतोऽस्मि। आर्ये! अभिवादये भरतोऽहमस्मि । 	
सीता - अय्यउत्तेण चिरसञ्चारी होहि। (आर्यपुत्रेण चिरसञ्चारी भव।) 	
भरत: - अनुगृहीतोऽस्मि। आर्य! अभिवादये । 	
लक्ष्मणः- एह्येहि वत्स! दीर्घायुर्भव। परिष्वजस्व गाढम् । (आलिङ्गति।) 	
भरतः- अनुगृहीतोऽस्मि। आर्य प्रतिगृह्यतां राज्यभारः । 	
रामः- वत्स! कथमिव । 	
कैकेयी- जाद! चिराहिळसिदो खु एसो मणोरहो । (जात! चिराभिलषितः खल्वेष मनोरथः।) 	
(ततः प्रविशति शत्रुघ्नः।) 	
शत्रुघ्नः- विविधैव्र्यसनैः क्लिष्टमक्लिष्टगुणतेजसम् । 	
द्रष्टुं मे त्वरते बुद्धी रावणान्तकरं गुरुम् ।। 8 ।। 	
(उपगम्य।) आर्य! शत्रुघ्नोऽहमभिवादये । 	
रामः- एह्येहि वत्स! स्वस्ति, आयुष्मान् भव । 	
 	
शत्रुघ्नः- अनुगृहीतोऽस्मि। आर्ये अभिवादये । 	
सीता - वच्छ! चिरं जीव। (वत्स! चिरं जीव।) 	
शत्रुघ्न:- अनुगृहीतोऽस्मि। आर्य ! एतौ वसिष्ठवामदेवौ सह प्रकृतिभिरभिषेकं पुरस्कृत्य त्वद्दर्शनमभिलषत: । 	
तीर्थोदकेन मुनिभि: स्वयमाहूतेन 	
नानानदीनदगतेन तव प्रसादात् । 	
इच्छन्ति ते मुनिगणा: प्रथमाभिषिक्तं 	
द्रष्टुं मुखं सलिलसिक्तमिवारविन्दम् ।। 9 ।। 	
कैकेयी - गच्छ जाद! गच्छ जाद! अभिळसेहि अभिसेअं। (गच्छ जात! अभिलषाभिषेकम्।) 	
राम: - यदाज्ञापयत्यम्बा। 	
(निष्क्रान्त:।) 	
(नेपथ्ये) 	
जयतु भवान्। जयतु स्वामी। जयतु महाराज:। जयतु देव:। 	
जयतु भद्रमुख:। जयत्वार्य: । जयतु रावणान्तक:। 	
कैकेयी - एदे पुरोहिदा कच्चुइणो पुत्तअस्समे विजअघोसं वड्ढअन्तो आसीहि पूजअन्ति। (एते पुरोहिता: कञ्चुकिन: पुत्रकस्य मे विजयघोषं वर्धयन्त 	
आशीर्भि: पूजयन्ति।) 	
सुमित्रा - पइदीओ परिचारआ सज्जणा अ पुत्तअस्समे विजअं वड्ढअन्ति। (प्रकृतय: परिचारका: सज्जनाश्च पुत्रकस्य मे विजयं वर्धयन्ति।) 	
(नेपथ्ये) 	
भो भो जनस्थानवासिनस्तपस्विन:! श्रृण्वन्तु श्रृण्वन्तु भवन्त:। 	
हत्वा रिपुप्रभवमप्रतिमं तमौघं 	
सूर्योऽन्धकारमिव शौर्यमयैर्मयूखै: । 	
सीतामवाप्य सकलाशुभवर्जनीयां 	
रामो महीं जयति सर्वजनाभिराम: ।। 10 ।। 	
कैकेयी - अम्महे, पुत्तस्स मे विजअधोसणा वड्ढइ। (अम्महे पुत्रस्य मे विजयघोषणा वर्धते।) 	
(तत: प्रविशति कृताभिषेको राम: सपरिवार:।) 	
राम: - (विलोक्यकाशे।) भोस्तात! 	
स्वर्गेऽपि तुष्टिमुपगच्छ विमुञ्च दैन्यं 	
कर्म त्वयाभिलषितं मयि यत् तदेतत् । 	
राजा किलास्मि भुवि सत्कृतभारवाही 	
धर्मेण लोकपरिरक्षणमभ्युपेतम् ।। 11 ।। 	
भरत: - अधिगतनृपशब्दं धार्यमाणातपत्रं 	
विकसितकृतमौलिं तीर्थतोयभिषिक्तम् । 	
गुरुमधिगतलीलं वन्द्यमानं जनौधै - 	
र्नवशशिनमिवार्यं पश्यतो मे न तृप्ति: ।। 12 ।। 	
 	
शत्रुघ्न: - एतदार्याभिषेकेण कुलं मे नष्टकल्मषम् । 	
पुन: प्रकाशतां याति सोमस्येवोदये जगत् ।। 13 ।। 	
राम: - वत्स लक्ष्मण! अधिगतराज्योऽहमस्मि। 	
लक्ष्मण: - दिष्ट्या भवान् वर्धते। 	
(प्रविश्य) 	
काञ्चुकीय: - जयतु महाराज: । एष खलु तत्रभवान् विभीषणो विज्ञापयति, सुग्रीवनीलमैन्दजाम्ब--वद्धनूमत्प्रमुखाश्चानुगच्छन्तो विज्ञापयन्ति---- दिष्ट्या 	
भवान् वर्धत इति । 	
राम: - सहायानां प्रसादाद् वर्धत इति कथ्यताम् । 	
काञ्चुकीय: - यदाज्ञापयति महाराज:। 	
कैकेयी - धण्णा खु म्हि । इदं अब्भुदअं अओज्झाअं पेक्खिदुं इच्छामि । (धन्या खल्वस्मि। इममभ्युदयमयोध्यायं प्रेक्षितुमिच्छामि।) 	
राम: - द्रक्ष्यति भवती । (विलोक्य।) अये प्रभाभिर्वनमिदमखिलं सूर्यवत् प्रतिभाति। (विभाव्य।) आ ज्ञातम् । सम्प्राप्तं पुष्पकं दिवि रावणस्य 	
विमानम् । कृतसमयमिदं स्मृतमात्रमुपगच्छतीति। तत् सर्वै रारुह्यताम् । 	
(सर्व आरोहन्ति।) 	
राम: - अद्यैव यास्यामि पुरीमयोध्यां 	
सम्बन्धिमित्रैरनुगम्यमान: । 	
लक्ष्मण: - अद्यैव पश्यन्तु च नागरास्त्वां 	
चन्द्रं सनक्षत्रमिवोदयस्थम् ।। 14 ।। 	
(भरतवाक्यम्।) 	
यथा रामश्च जानक्या वन्धुभिश्च समागत: । 	
तथा लक्ष्म्या समायुक्तो राजा भूमिं प्रशास्तु न: ।। 15 ।। 	
(निष्क्रान्ता: सर्वे।) 	

सप्तमोऽङ्क:। 	

प्रतिमानाटकं समाप्तम्।