रसरत्नसमुच्चय : अध्याय 17
अथ मूत्रकृच्छ्राश्मर्यादिचिकित्सनम्
कटौ कुक्षिप्रदेशे च शूलं प्रथमतो भवेत् । 
पश्चाद्रोधो ज्वलन्मूत्रम् अश्मरीरोगलक्षणम् ।। रस-१७.१ ।। 

 पाषाणभेदीरसः
रसं द्विगुणगंधेन मर्दयित्वा प्रयत्नतः । 
वसुः पुनर्नवा वासा श्वेता ग्राह्या प्रयत्नतः ।। रस-१७.२ ।। 
तद्द्रवैर्भावयेदेनं प्रत्येकं तु दिनत्रयम् । 
पक्वं मूषागतं शुष्कं स्वेदयेज्जलयन्त्रतः ।। रस-१७.३ ।। 
पाषाणभेदी नामायं नियुञ्जीतास्य वल्लयुक् । 
गोपालकर्कटीदुग्धं भूम्यामलकमूलिका । 
कुलत्थक्वाथतोयेन पिष्ट्वा तदनुपाययेत् ।। रस-१७.४ ।। 

 द्वितीयः पाषाणभेदीरसः
रसेन सितवर्षाभ्वा रसं द्विगुणगंधकम् । 
घृष्टं पचेच्च मूषायां द्वौ माषौ तस्य भक्षयेत् ।। रस-१७.५ ।। 
पातालकर्कटीमूलं कुलत्थोदैः पिबेदनु । 
गोकण्टकसदाभद्रामूलक्वाथं पिबेन्निशि । 
अयं पाषाणभिन्नाम्ना रसः पाषाणभेदकः ।। रस-१७.६ ।। 
गोक्षुरबीजसमुत्थं चूर्णमविक्षीरसंयुक्तम् । 
रसवरमिश्रं पिबतश्चूर्णीभूत्वाश्मरी पतति ।। रस-१७.७ ।। 

 त्रिविक्रमरसः
मृतताम्रमजाक्षीरैः पाच्यं तुल्यं गते द्रवे । 
तत्ताम्रं शुद्धसूतं च गंधकं च समं समम् ।। रस-१७.८ ।। 
निर्गुण्ड्युत्थद्रवैर्मर्द्यं दिनं तद्गोलम् अन्ध्रयेत् । 
यामैकं वालुकायंत्रे पाच्यं योज्यं द्विगुञ्जकम् ।। रस-१७.९ ।। 
बीजपूरस्य मूलं तु सजलं चानुपाययेत् । 
रसस्त्रिविक्रमो नाम्ना मासैकेनाश्मरीप्रणुत् ।। रस-१७.१० ।। 

 आनन्दभैरवीवटी
तिलापामार्गकाण्डं च कारवेल्ल्या यवस्य च । 
पलाशकाष्ठसंयुक्तं सर्वं तुल्यं दहेत्पुटे ।। रस-१७.११ ।। 
तन्निष्कैकमजामूत्रैर्वटीं चानन्दभैरवीम् । 
पाययेदश्मरीं हन्ति सप्ताहान्नात्र संशयः ।। रस-१७.१२ ।। 

 सामान्योपायः
पाण्डुरं फलिकामूलं जलेनैवाश्मरीहरम् ।। रस-१७.१३ ।। 
मधुना च यवक्षारं लीढं स्याद् अश्मरीहरम् ।। रस-१७.१४ ।। 
हरिद्रागुडकर्षैकं चारनालेन वा पिबेत् ।। रस-१७.१५ ।। 
वन्ध्याकर्कोटकीकन्दं भक्ष्य क्षौद्रं सितायुतम् । 
अश्मरीं हन्ति नो चित्रं कर्षमात्रं शिवोदितम् ।। रस-१७.१६ ।। 

 प्रमेह
शोषस्तापोऽङ्गकार्श्यं च बहुमूत्रत्वम् एव च । 
अस्वास्थ्यं सर्वगात्रेषु मूत्रमेहस्य लक्षणम् ।। रस-१७.१७ ।। 

 गुडमार्कण्डी
मार्कण्डीचूर्णमादाय सगुडं खादयेन्निशि ।। रस-१७.१८ ।। 

 लघुलोकेश्वररसः
मृतसूतस्य भागैकं चत्वारः शुद्धगन्धकात् । 
पिष्ट्वा वराटकं तेन रसपादं च टंकणम् ।। रस-१७.१९ ।। 
क्षीरैः पिष्ट्वा मुखं रुद्ध्वा वराटांश्चान्ध्रयेत्पुटेत् । 
स्वांगशीतं विचूर्ण्याथ लघुलोकेश्वरो रसः ।। रस-१७.२० ।। 
चतुर्गुंजारसश्चायं मरिचैकोनविंशतिः । 
जातिमूलपलैकं तु अजाक्षीरेण पेषयेत् । 
शर्कराभावितं चानु पीत्वा कृच्छ्रहरं परम् ।। रस-१७.२१ ।। 

रसरत्नसमुच्चयः‎