ब्रह्मपुराणम्/अध्यायः २८
तत्रादौ कोणादित्यमाहात्म्यवर्णनम्	
ब्रह्मोवाच	
तत्रास्ते भारते वर्षे दक्षिणोदधिसंस्थितः।	
ओष्ड्रदेश इति ख्यातः स्वर्गमोक्षप्रदायकः॥ २८.१ ॥	
समुद्रदुत्तरं तावद्‌यावद्विरजमण्डलम्।	
देशोऽसौ पुण्यशीलानां गुणैः सर्व्वैरलङ्कृतः॥ २८.२ ॥	
तत्र देशप्रसूता ये ब्राह्मणाः संयतेन्द्रियाः।	
तपःस्वाध्यायनिरता वन्द्याः पूज्याश्च ते सदा॥ २८.३ ॥	
श्राद्धे दाने विवाहे च यज्ञे वाचार्य्यकर्म्मणि।	
प्रशस्ताः सर्व्वकार्य्येषु तत्रदेशोद्भवा द्विजाः॥ २८.४ ॥	
षट्‌कर्म्मनिरतास्तत्र ब्राह्मणा वेदपारगाः।	
इतिहासविदश्चैव पुराणार्थविशारदाः॥ २८.५ ॥	
सर्व्वशास्त्रार्थकुशला यज्वानो वीतमत्‌सराः।	
अग्निहोत्ररताः कोचित्‌केचित् स्मार्त्ताग्नितत्‌पराः॥ २८.६ ॥	
पुत्रदारधनैर्युक्ता दातारः सत्यवादिनः।	
निवसन्त्युत्‌कले पुण्ये यज्ञोत्सवविभूषिते॥ २८.७ ॥	
इतरेऽपि त्रयो वर्णाः क्षत्रियाद्याः सुसंयताः।	
स्वकर्म्मनिरताः शान्तास्त्र तिष्ठन्ति धार्म्मिकाः॥ २८.८ ॥	
कोणादित्य इति ख्यातस्तस्मिन् देशे व्यवस्थितः।	
यं दृष्ट्वा भास्करं मर्त्त्यः सर्व्वपापैः प्रमुच्यते॥ २८.९ ॥	
मुनय ऊचुः	
श्रोतुमिच्छाम तद्‌ब्रिह क्षेत्रं सूर्य्यस्य साम्प्रतम्।	
तस्मिन् देशे सुरश्रेष्ठ यत्रास्ते स दिवाकरः॥ २८.१० ॥	
ब्रह्मोवाच	
लवणस्योदधेस्तीरे पवित्रे सुमनोहरे।	
सर्व्वत्र वालुकाकीर्णे देशे सर्व्वगुणान्विते॥ २८.११ ॥	
चम्पकाशोकबकुलैः करवीरैः सपाटलैः।	
पुन्नागैः कर्णिकारैश्च वकुलैर्नागकेसरैः॥ २८.१२ ॥	
तगरैर्धवबाणैश्च अतिमुक्तैः सकुज्जकैः।	
मालतीकुन्दपुष्पैश्च तथान्यैर्मल्लिकादिभिः॥ २८.१३ ॥	
केतकीवनखण्डैश्च सर्व्वर्त्तुकुसुमोज्ज्वलैः।	
गतम्बैर्लुकुचैः शालैः पनसैर्दैवदारुभिः॥ २८.१४ ॥	
सरलैर्मुचुकुन्दैश्च चन्दनैश्च सितेतरैः।	
अश्वत्थैः सप्तपर्णैस्च आर्म्रराम्रातकैस्तथाः॥ २८.१५ ॥	
तालैः पूगफलैश्चैव नारिकेलैः कपित्थकैः।	
अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैः सर्व्वतः समलङकृतम्॥ २८.१६ ॥	
क्षेत्रं त६ रवेः पुण्यमास्ते जगति विश्रुतम्।	
समन्ताद्‌योजनं साग्रं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्॥ २८.१७ ॥	
आस्ते तत्र स्वयं देवः सहस्रांशुर्दिवाकरः।	
कोणादित्य इति ख्यातो भुक्तिमुक्तिफलप्रदः॥ २८.१८ ॥	
माघे मासि सिते पक्षे सप्तम्यैं संयतेन्द्रियः।	
कृतोपवासो यत्रैत्य स्नात्वा तु मकरालये॥ २८.१९ ॥	
कृतशौचो विशुद्धात्मा स्मरन् देवं दिवाकरम्।	
सागरे विधिवत् स्नात्वा शर्व्वर्य्यन्ते समाहितः॥ २८.२० ॥	
देवानृषीन्मनुष्यांश्च पितॄन् सन्तर्प्य च द्विजाः।	
उत्तीर्य्य चवाससी धौते परिधाय सुनिर्म्मले॥ २८.२१ ॥	
आचम्य प्रयोत भूत्वा तीरे तस्य महोदधेः।	
उपविश्योदये काले प्राङ्मुखः सवितुस्तदा॥ २८.२२ ॥	
विलिख्य पद्‌मं मेधावी रक्तचन्दनवारिणा।	
अष्टपत्रं केसराढ्यं वर्त्तुलं चोर्ध्वकर्णिकम्॥ २८.२३ ॥	
तिलतण्डुलतोयञ्च रक्तचन्दनसंयुतम्।	
रवतपुष्पं सदर्भञ्च प्रक्षिपेत्ताम्रभाजने॥ २८.२४ ॥	
ताम्राभावेऽर्कपत्रस्य पुटैः कृत्वा तिलदिकम्।	
पिधाय तन्मुनिश्रेष्ठाः पात्रं पात्रेण विन्यसेत्॥ २८.२५ ॥	
करन्यासाङ्गविन्यासं कृत्वाङ्गैर्हृदयादिभिः।	
आत्मानं भास्करं ध्यात्वा सम्यक् श्रद्धासमन्वितः॥ २८.२६ ॥	
मध्ये चाग्निदले धीमान्नैर्ऋते श्वसने दले।	
कामारिगोचरे चैव पुनर्मध्ये च पूजयेत्॥ २८.२७ ॥	
प्रभूतं विमलं सारमाराध्यं परमं सुखम्।	
सम्पूज्य पद्‌ममावाह्य गगनात्तत्र भास्करम्॥ २८.२८ ॥	
कर्णिकोपपि संस्थाप्य ततो मुद्रां प्रदर्शयेत्।	
कृत्वा स्नानादिकं सर्व्वं ध्यात्वा तं सुसमाहितः॥ २८.२९ ॥	
सितपद्‌मोपरि रविं तेजोबिम्बे व्यवस्थितम्।	
पिङ्गाक्षं द्विभुजं रक्तं पद्‌मपत्रारुणाम्बरम्॥ २८.३० ॥	
सर्व्वलक्षणसयुक्तं सर्व्वाभरणभूषितम्।	
सुरूपं वरदं शान्तं प्रभामण्डलमिण्डितम्॥ २८.३१ ॥	
उद्यन्तं भास्करं दृष्ट्‌वा सान्द्रसिन्दूरसन्निभम्।	
ततस्तत्पात्रमादाय जानुभ्यां धरणों गतः॥ २८.३२ ॥	
कृत्वा शिरसि तत्प्रत्रमेकचित्तस्तु वाग्‌यतः।	
त्र्यक्षरेण तु मन्त्रेण सूर्य्यायार्घ्यं निवेदयेत्॥ २८.३३ ॥	
अदीक्षितस्तु तस्यैव नाम्नैवार्घ्घं प्रयच्छति।	
श्रद्धया भावयुक्तेन भक्तिग्राह्यो रविर्यतः॥ २८.३४ ॥	
अग्निनि र्ऋतिवाय्वीशमध्यपूर्व्वादिदिक्षु च।	
हृच्छिरश्च शिखावर्मनेत्राण्यस्त्रञ्च पूजयेत्॥ २८.३५ ॥	
दत्त्वार्घ्यं गन्धधूपञ्च दीपं नैवेद्यमेव च।	
जप्त्वा स्तुत्वा नमस्कृत्वा मुद्रां बद्‌ध्वा विसर्ज्जयेत्॥ २८.३६ ॥	
ये वार्घ्यं सम्प्रयच्छन्ति सूर्य्याय नियतेन्द्रियाः।	
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः स्त्रियः शूद्राश्च संयताः॥ २८.३७ ॥	
भक्तितभावेन सततं विशुद्धेनान्तरात्मना।	
ते भुक्त्‌वाभिमतान् कामान् प्राप्नुवन्ति परां गतिम्॥ २८.३८ ॥	
त्रैलोक्यदीपकं देवं भास्करं गगनेचरम्।	
ये संश्रन्ति मनुजास्ते स्युः सुखस्य भाजनम्॥ २८.३९ ॥	
यावन्न दीयते चार्घ्यं भास्कराय तथोदितम्।	
तावन्न पूजयेद्धिष्णुं शङ्करं वा सुरेश्वरम्॥ २८.४० ॥	
तस्मात् प्रयत्नमास्थाय दद्यादर्घ्यं दिने दिने।	
आदित्याय शुचिर्भूत्वा पुष्पैर्गन्धैर्मनोरमैः॥ २८.४१ ॥	
एवं ददाति यश्चार्घ्यं सप्तम्यां सुसमाहितः।	
आदित्याय शुचिः स्नातः स लभेदोप्सितं फलम्॥ २८.४२ ॥	
रोगाद्विमुत्यते रोगी वित्तार्थी लभते धनम्।	
विद्यां प्राप्नोति विद्यार्थी सुतार्थी पुत्रवान् भवेत्॥ २८.४३ ॥	
यं यं काममभिध्यायन् सूर्य्यायार्घ्यं प्रयच्छति।	
तस्य तस्य फलं सम्यक् प्राप्नोति पुरुषः सुधीः॥ २८.४४ ॥	
स्नात्वा वै सागरे दत्त्वा सूर्य्यायार्घ्यं प्रणम्य च।	
नरो वा यदि वा नारी सर्व्वकामफलं लभेत्॥ २८.४५ ॥	
ततः सूर्य्यालयं गच्छेत् पुष्पमादाय वाग्‌यतः।	
प्रविश्य पूजयेद्‌भानुं कृत्वा तु त्रिः प्रदक्षिणम्॥ २८.४६ ॥	
पूजयेत् परया भक्त्या कोणार्कं मुनिसत्तमाः	
गन्धैः पुष्पैस्तथा दीपैर्धूपै र्नैवेद्यके रपि॥ २८.४७ ॥	
दण्डवत् प्रणिपातैस्च जयशब्दैस्तथा स्तवैः।	
एव सम्पूज्य तं देवं सहस्रांशु जगत्‌पतिम्॥ २८.४८ ॥	
दशानामश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः।	
सर्व्वपापविनिर्म्मुक्तो युवा दिव्यवपुर्नरः॥ २८.४९ ॥	
सप्तावरान् सप्त परान् वंशानुद्‌धृत्य भो दिजाः।	
विमानेनार्कवर्णेन कामगेन सुवर्च्चसा॥ २८.५० ॥	
उपगीयमानो गन्धर्व्वैः सूर्य्यलोकं स गच्छति।	
भुक्त्‌वा तत्र वरान् भोगान् यावगाभूतसंप्लवम्॥ २८.५१ ॥	
पुण्यक्षयादिहायातः प्रवेर योगिनां कुले।	
चतुर्व्वेदो भवेद्विप्रः स्वधर्म्मनिरतः शुचिः॥ २८.५२ ॥	
योगं विवस्वतः प्राप्य ततो मोक्षमवाप्नुयात्।	
चैत्रे मासि सिते पक्षे यात्रां मदनभञ्जिकाम्॥ २८.५३ ॥	
यः करोति नास्तत्र पूर्व्वोक्तं स फलं लभेत्।	
शयनोत्थापने भानोः संक्रान्त्यां विषुवायने॥ २८.५४ ॥	
वारे रवेस्तिथौ चैव पर्व्वकालेऽतवा द्विजाः।	
येतत्र यात्रां कुर्व्वन्ति श्रद्धया संयतेन्द्रियाः॥ २८.५५ ॥	
विमानेनार्कवर्णेन सूर्य्यलोकं व्रजन्ति ते।	
आस्ते तत्र महादेवस्तीरे नदनदीपतेः॥ २८.५६ ॥	
रामेश्वर इति ख्यातः सर्व्वकामफलप्रदः।	
ये तं पश्यन्ति कामारिं स्नात्वा सम्यङमहोदधौ॥ २८.५७ ॥	
गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैनैवेद्यकैर्व्वरैः।	
प्रणिपातैस्तथा स्तोत्रैर्गोतैर्वद्यैर्मनोहरैः॥ २८.५८ ॥	
राजसूयफलं सम्यग्वाजिमैधफलं तथा।	
प्राप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां तथा॥ २८.५९ ॥	
कामगेन विमानेन किङ्किणीजालमालिना।	
उपगीयमाना गन्धर्व्वैः शिवलोकं व्रजन्ति ते॥ २८.६० ॥	
आभूतसंप्लवं यावद्‌भुक्त्वा भोगान्मनोरमान्।	
पुण्यक्षयादिहागत्य चातुर्व्वेदा भवन्ति ते॥ २८.६१ ॥	
शाङकरं योगमास्थाय ततो मोभं व्रजन्ति ते।	
यस्तत्रच सवितुः क्षेत्रे प्राणांस्त्यजति मानवः॥ २८.६२ ॥	
स सूर्य्यलोकमास्थाय देववन्मोदते दिवि।	
पुनर्मानुषतां प्राप्य राजा भवति धार्म्मिकः॥ २८.६३ ॥	
योगं रवेः समासाद्य ततो मोक्षमवाप्नुयात्।	
एवं मया मुनिश्रेष्ठाः प्रोक्तं क्षेत्रं सुदुर्लभम्॥ २८.६४ ॥	

ब्रह्मपुराणम्