बृहत्संहिता/अध्यायः ३०
३० सन्ध्यालक्षणाध्यायः ।।
 अर्धास्तमितानुदितात्सूर्यादस्पष्टभं नभो यावत् ।	
 तावत्सन्ध्याकालश्चिह्नैरेतैः फलं चास्मिन् ।।	३०.०१ ।।
 मृग*शकुनि[क्.शकुन]पवनपरिवेषपरिधिपरिघाभ्रवृक्षसुरचापैः ।	
 गन्धर्वनगररविकरदण्डरजः स्नेहवर्णैश्च ।।	३०.०२ ।।
 भैरवं उच्चैर्विरुवन्मृगो +असकृद्ग्रामघातं आचष्टे ।	
 रविदीप्तो दक्षिणतो महास्वनः सैन्यघातकरः ।।	३०.०३ ।।
 अपसव्ये संग्रामः सव्ये सेनासमागमः शान्ते ।	
 मृगचक्रे पवने वा सन्ध्यायां मिश्रगे वृष्टिः ।।	३०.०४ ।।
 दीप्तमृगाण्डजविरुता प्राक्सन्ध्या देशनाशं आख्याति ।	
 दक्षिणदिक्स्थैर्विरुता ग्रहणाय पुरस्य दीप्तास्यैः ।।	३०.०५ ।।
 गृहतरुतोरणमथने सपांशुलोष्टौत्करे +अनिले प्रबले ।	
 भैरवरावे रूक्षे खगपातिनि चाशुभा सन्ध्या ।।	३०.०६ ।।
 मन्दपवनावघट्टितचलितपलाशद्रुमा विपवना वा ।	
 मधुरस्वरशान्तविहङ्गमृगरुता पूजिता सन्ध्या ।।	३०.०७ ।।
 सन्ध्याकाले स्निग्धा दण्डतडित्मत्स्यपरिधिपरिवेषाः ।	
 सुरपतिचापाइरावतरविकिरणाश्चाशु वृष्टिकरः ।।	३०.०८ ।।
 विच्छिन्नविषमविध्वस्तविकृतकुटिलापसव्यपरिवृत्ताः ।	
 तनुह्रस्वविकलकलुषाश्च विग्रहावृष्टिदाः किरणाः ।।	३०.०९ ।।
 उद्द्योतिनः प्रसन्ना ऋजवो दीर्घाः प्रदक्षिणावर्ताः ।	
 किरणाः शिवाय जगतो वितमस्के नभसि भानुमतः ।।	३०.१० ।।
 शुक्लाः करा दिनकृतो दिवऽदिमध्यान्तगामिनः स्निग्धाः ।	
 अव्युच्छिन्ना ऋजवो वृष्टिकरास्ते *त्व्[क्.ह्य्] अमोघाख्याः ।।	३०.११ ।।
 कल्माषबभ्रुकपिला विचित्रमाञ्जिष्ठहरितशबलाभाः ।	
 त्रिदिवानुबन्धिनो +अवृष्टये +अल्पभयदास्तु सप्ताहात् ।।	३०.१२ ।।
 ताम्रा बलपतिमृत्युं पीतारुणसन्निभाश्च तद्व्यसनम् ।	
 हरिताः पशुसस्यबधं धूमसवर्णा गवां नाशम् ।।	३०.१३ ।।
 माञ्जिष्टाभाः शस्त्राग्निसम्भ्रमं बभ्रवः पवनवृष्टिम् ।	
 भस्मसदृशास्त्ववृष्टिं तनुभावं शबलकल्माषाः ।।	३०.१४ ।।
बन्धूकपुष्पाञ्जनचूर्णसन्निभं	
सान्ध्यं रजो +अभ्येति यदा दिवाकरम् ।	
लोकास्तदा रोगशतैर्निपीड्यते	
शुक्लं रजो लोकविवृद्धिशान्तये ।।	३०.१५ ।।
 रविकिरणजलदमरुतां सङ्घातो दण्डवत्स्थितो दण्डः ।	
 स विदिक्स्थितो नृपाणां अशुभो दिक्षु *द्विजादीनाम्[क्ऽस्त्र्. द्विजातीनाम्] ।।	३०.१६ ।।
 शस्त्रभयऽतङ्ककरो दृष्टः प्राङ्मध्यसन्धिषु दिनस्य ।	
 शुक्लाद्यो विप्रादीन्यदभिमुखस्तां निहन्ति दिशम् ।।	३०.१७ ।।
 दधिसदृशाग्रो नीलो भानुच्छादी खमध्यगो +अभ्रतरुः ।	
 पीतच्छुरिताश्च घना घनमूला भूरिवृष्टिकराः ।।	३०.१८ ।।
 अनुलोमगे +अभ्रवृक्षे शमं गते यायिनो नृपस्य बधः ।	
 बालतरुप्रतिरूपिणि युवराजामात्ययोर्मृत्युः ।।	३०.१९ ।।
 कुवलयवैदूर्याम्बुजकिञ्जल्काभा प्रभञ्जनौन्मुक्ता ।	
 सन्ध्या करोति वृष्टिं रविकिरणौद्भासिता सद्यः ।।	३०.२० ।।
 अशुभऽकृतिघनगन्धर्वनगरनीहार*धूमपांशुयुता[क्.पांशुधूमयुता] ।	
 प्रावृषि करोत्यवग्रहं अन्यर्तौ शस्त्रकोपकरी ।।	३०.२१ ।।
 शिशिरादिषु वर्णाः शोणपीतसितचित्रपद्मरुधिरनिभाः ।	
 प्रकृतिभवाः सन्ध्यायां स्वर्तौ शस्ता विकृतिरन्या ।।	३०.२२ ।।
 आयुधभृन्नररूपं छिन्नाभ्रं परभयाय रविगामि ।	
 सितखपुरे +अर्कऽक्रान्ते पुरलाभो भेदने नाशः ।।	३०.२३ ।।
सितसितान्तघनऽवरणं रवेर्	
भवति वृष्टिकरं यदि सव्यतः ।	
यदि च वीरणगुल्मनिभैर्घनैर्	
दिवसभर्तुरदीप्तदिगुद्भवैः ।।	३०.२४ ।।
 नृपविपत्तिकरः परिघः सितः क्षतजतुल्यवपुर्बलकोपकृत् ।	
 कनकरूपधरो बलवृद्धिदः सवितुरुद्गमकालसमुत्थितः ।।	३०.२५ ।।
उभयपार्श्वगतौ परिधी रवेः	
प्रचुरतोय*करौ[क्.कृतौ] वपुषाअन्वितौ ।	
अथ समस्तककुप्परिचारिणः	
परिधयो +अस्ति कणो +अपि न वारिणः ।।	३०.२६ ।।
 ध्वजऽतपत्रपर्वतद्विपाश्वरूपधारिणः ।	
 जयाय सन्ध्ययोर्घना रणाय रक्तसन्निभाः ।।	३०.२७ ।।
 पलालधूमसञ्चयस्थितौपमा बलाहकाः ।	
 बलान्यरूक्षमूर्तयो विवर्धयन्ति भूभृताम् ।।	३०.२८ ।।
 विलम्बिनो द्रुमौपमाः खरारुणप्रकाशिनः ।	
 घनाः शिवाय सन्ध्ययोः पुरौपमाः शुभावहाः ।।	३०.२९ ।।
 दीप्तविहङ्गशिवामृगघुष्टा दण्डरजःपरिघऽदियुता च ।	
 प्रत्यहं अर्कविकारयुता वा देशनरेशसुभिक्षबधाय ।।	३०.३० ।।
प्राची तत्क्षणं एव नक्तं अपरा सन्ध्या त्र्यहाद्वा फलं	
सप्ताहात्परिवेषरेणुपरिघाः कुर्वन्ति सद्यो न चेत् ।	
तद्वत्सूर्यकरैन्द्रकार्मुकतडित्प्रत्यर्कमेघानिलास्	
तस्मिन्नेव दिने +अष्टमे +अथ विहगाः सप्ताहपाका मृगाः ।।	३०.३१ ।।
एकं दीप्त्या योजनं भाति सन्ध्या	
विद्युद्भासा षट्प्रकाशीकरोति ।	
पञ्चाब्दानां गर्जितं याति शब्दो	
नास्तीयत्ता *के चिद्[क्.का चिद्] उल्कानिपाते ।।	३०.३२ ।।
प्रत्यर्कसंज्ञः परिधिस्तु तस्य	
त्रियोजनाभः[क्.त्रियोजना भा] परिघस्य पञ्च ।	
षट्पञ्चदृश्यं परिवेषचक्रं	
दशामरेशस्य धनुर्विभाति ।।	३०.३३ ।।