गरुडपुराणम्/आचारकाण्डः/अध्यायः २०८
श्रीगरुडमहापुराणम् २०८
सूत उवाच  ।
आर्यालक्ष्म त्वष्ट गणाः सदा जो विषमे न हि  ।
षष्ठे जो न्लौ वापि भवेत्पदं षष्ठे द्वितीयलात् ॥ १,२०८.१ ॥
आदितः सप्तमे ह्रस्वा द्वितीयार्धे शरे ततः  ।
त्रिगणाङ्घ्रिश्च पथ्या स्याद्विपुला वह्निलङ्घनात् ॥ १,२०८.२ ॥
ग्मध्ये द्वितुर्यौ जौ चपला मुखपूर्वादिचापला  ।
द्वितीयार्धे सजघना आर्याजातेश्च लक्षणम्  ॥ १,२०८.३ ॥
आर्या प्रथमार्धलक्ष्म गीतिः स्याच्चेद्दलद्वये  ।
उपगीतिर्द्वितीयार्धादुद्गीतिर्व्यत्ययाद्भवेत् ॥ १,२०८.४ ॥
आर्यागीतिश्चान्तगुरुर्गोतिजातेश्च लक्षणम्  ।
षट्कला विषमे चेत्स्युः समेऽष्टौ न निरन्तराः  ।
समा पराश्रिता न स्याद्वैतालीये रलौ गुरुः  ॥ १,२०८.५ ॥
अन्तेर्यौ पूर्ववदिदमौपच्छन्दसिकं मतम्  ॥ १,२०८.६ ॥
भाद्गौ स्यादापातलिका ज्ञेयाथो दक्षिणान्तिका  ।
पराश्रितो द्वितीयो लः पादेषु निखिलेष्वपि  ॥ १,२०८.७ ॥
उदीच्यवृत्तिरसमे प्राच्यवृत्तिस्तु युग्मके  ।
सपञ्चमश्चतुर्थांशे युगपत्तौ प्रवृत्तकम्  ॥ १,२०८.८ ॥
उदीच्याद्यङ्घ्रिसंयोगाद्युग्मपादैकपादिका  ।
चारुहासिन्ययुग्माङ्घ्रौ वैतालीयस्य संग्रहः  ॥ १,२०८.९ ॥
वक्त्रं नाद्यान्नसौ स्यातां चतुर्थाद्यगणो भवेत् ।
पथ्यावक्त्रं जेन समे विपरीतादिरन्यथा  ॥ १,२०८.१० ॥
उसमे नश्च चपला विपुला लघुसप्तमा  ।
निखिले वा सैतवस्य म्रौ न्तौ चाब्धेस्तत्पूर्वकौ  ॥ १,२०८.११ ॥
षोडशलोऽचलधृतिर्मात्रासमकमुच्यते  ॥ १,२०८.१२ ॥
नवमलस्तथा गोऽन्त्यः जो न्लौवाथाम्बुधेर्यथा  ।
विश्लोकः स्यात्तच्चतुष्कद्विगुणाद्वानवासिका  ॥ १,२०८.१३ ॥
बाणाष्टनवकेषु स्याल्लश्चित्रा षोडशात्मिका  ।
सममात्रासमादिष्टं पदाकुलकमीरितम्  ॥ १,२०८.१४ ॥
वृत्तमात्रा विना वर्णैर्ला वर्णा गुरुभिर्विना  ।
गुरुवो लैर्दले नित्यं प्रमाणमिति निश्चितम्  ॥ १,२०८.१५ ॥
अष्टाविंशातिला गन्ता प्रथमार्धे द्वितीयके  ।
त्रिंशदस्यां शिखा गन्ता खञ्जातद्व्यत्ययाद्भवेत् ॥ १,२०८.१६ ॥
षोडशानङ्गक्रीडा गा द्वात्रिंशच्चरमे च लाः  ।
सप्तविंशातिला गन्ता दलयो रुचिरा द्वयोः  ॥ १,२०८.१७ ॥
मात्रावृत्तानि चोक्तानि वर्णवृत्तानि वच्मि वै  ॥ १,२०८.१८ ॥
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे छन्दः शास्त्रे आर्यावृत्तादिछन्दोलक्षणनिरूपणं नामाष्टोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

आचारकाण्डः