विष्णुपुराणम्/द्वितीयांशः/अध्यायः ९
श्रीपारशर उवाच
तारामयं भगवतः शिशुमाराकृति प्रभोः  ।
दिवि रूपं हरेर्यत्तु तस्य पुच्छे स्थितो ध्रुवः  ॥ २,९.१ ॥
सैष भ्रमन् भ्रामयति चन्द्रादित्यादिकान् ग्रहान्  ।
भ्रमन्तमनु तं यान्ति नक्षत्राणि च चक्रवत् ॥ २,९.२ ॥
सूर्याचन्द्रमसौ तारा नक्षत्राणि ग्रहैः सह  ।
वातानीकमयैर्बन्धैर्ध्रुवे बद्धानि तानि वै  ॥ २,९.३ ॥
शिशुमाराकृति प्रोक्तं यद्रूपं ज्योतिषां दिवि  ।
नारायणोऽयनं धाम्नां तस्याधारः स्वयं हृदि  ॥ २,९.४ ॥
उत्तानपादपुत्रस्तु तमाराध्य जगत्पतिम्  ।
स तारा शिशुमारस्य ध्रुवः पुच्छे व्यवस्थितः  ॥ २,९.५ ॥
आधारः शिशुमारस्य सर्वाध्यक्षो जनार्दनः  ।
ध्रुवस्य शिशुमारस्तु ध्रुवे भानुर्व्यवस्थितः  ॥ २,९.६ ॥
तदाधारं जगच्चेदं सदेवासुरमानुषम्  ॥ २,९.७ ॥
येन विप्रविधानेन तन्ममैकमनाः शृणु  ।
विवस्वानष्टभिर्मासैरादायापो रसात्मिकाः  ।
वर्षत्यम्बुततश्चान्नमन्नादप्यखिलं जगत् ॥ २,९.८ ॥
विवस्वानंशुभिस्तीक्ष्णैरादाय जगतो जलम्  ।
सोमं पुष्णात्यथेन्दुश्च वायुनाडीमयैर्दिवि  ।
नालैर्विक्षिपतेऽभ्रेषु धूमाग्न्यनिलमूर्तिषु  ॥ २,९.९ ॥
न भ्रश्यन्ति यतस्तेभ्यो जलान्यभ्राणि तान्यतः  ।
अभ्रस्थाः प्रपतन्त्यापो वायुना समुदीरिताः  ।
संस्कारं कालजनितं मैत्रेयासाद्य निर्मलाः  ॥ २,९.१० ॥
सरित्समुद्रभौमास्तु तथापः प्राणिसम्भवाः  ।
चतुष्प्रकारा भगवानादत्ते सविता मुने  ॥ २,९.११ ॥
आकाशगङ्गासलिलं तथादायगभस्तिमान्  ।
अनभ्रगतमेवोर्व्यां सद्यः क्षिपति रश्मिभिः  ॥ २,९.१२ ॥
तस्य संस्पर्शनिर्धूतपापपङ्को द्विजोत्तम  ।
न याति नरकं मर्त्यो दिव्यं स्नानं हि तत्स्मृतम्  ॥ २,९.१३ ॥
दृष्टसूर्यं हि यद्वारि पतत्यभ्रैर्विना दिवः  ।
आकाशगङ्गासलिलं तद्गोभिः क्षिप्यते रवेः  ॥ २,९.१४ ॥
कृत्तिकादिषु ऋक्षेषु विषमेषु च यद्दिवः  ।
दृष्टार्कपतितं ज्ञेयं तद्गाङ्गं दिग्गजोज्झितम्  ॥ २,९.१५ ॥
युग्मर्क्षेषु च यत्तोयं पतत्यर्कोज्झितं दिवः  ।
तत्सूर्यरश्मिभिः सर्वं समादाय निरस्यते  ॥ २,९.१६ ॥
उभयं पुण्यमत्यर्थं नृणां पापभयापहम्  ।
आकाशगङ्गासलिलं दिव्यं स्नानं महामुने  ॥ २,९.१७ ॥
यत्तु मैघैः समुत्सृष्टं वारि तत्प्राणिनां द्विज  ।
पुष्णात्यौषधयः सर्वा जीवनायामृतं हि तत् ॥ २,९.१८ ॥
तेन वृद्धिं परां नीतः सकलश्चौषधीगणः  ।
साधकः फलपाकन्तः प्रजानां द्विज जायते  ॥ २,९.१९ ॥
तेन यज्ञान्यथाप्रोक्तान्मानवाः शास्त्रचक्षुषः  ।
कुर्वन्त्यहरहस्तैश्च देवानाप्याययन्तिते  ॥ २,९.२० ॥
एवं यज्ञाश्च वेदाश्च वर्णाश्च द्विजपूर्वकाः  ।
सर्वे देवनिकायाश्च सर्वे भूतगणाश्च ये  ॥ २,९.२१ ॥
वृष्ट्या धृतमिदं सर्वमन्नं निष्पाद्यते यया  ।
सापि निष्पाद्यते वृष्टिः सवित्रा मुनिसत्तम  ॥ २,९.२२ ॥
आधारभूतः सवितुर्ध्रुवो मुनिवरोत्तम  ।
ध्रुवस्य शिशुपारोऽसौ सोऽपि नारायणात्मकः  ॥ २,९.२३ ॥
हृदि नारायणस्तस्य शिशुमारस्यं संस्थितः  ।
बिभर्ता सर्वभूतानामादिभूतः सनातनः  ॥ २,९.२४ ॥
इति श्रीविष्णुमहापुराणे द्वितीयेऽंशे नवमोऽध्यायः (९)

श्रीविष्णुपुराणम्-द्वितीयांशः