स्कन्दपुराणम्/खण्डः ५ (अवन्तीखण्डः)/रेवा खण्डम्/अध्यायः १५६
अध्याय १५६

श्रीमार्कण्डेय उवाच -
नास्ति लोकेषु तत्तीर्थं पृथिव्यां यन्नरेश्वर  ।
शुक्लतीर्थेन सदृशमुपमानेन गीयते  ॥ १५६.१ ॥
शुक्लतीर्थं महातीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम्  ।
प्रागुदक्प्रवणे देशे मुनिसङ्घनिषेवितम्  ॥ १५६.२ ॥
वैशाखे च तथा मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशी  ।
कैलासादुमया सार्द्धं स्वयमायाति शङ्करः  ॥ १५६.३ ॥
मध्याह्नसमये स्नात्वा पश्यत्यात्मानमात्मना  ।
ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसहितः शुक्लतीर्थे समाहितः  ॥ १५६.४ ॥
कार्त्तिक्यां तु विशेषेण वैशाख्यां च नरोत्तम  ।
ब्रह्मविष्णुमहादेवान् स्नात्वा पश्यति तद्दिने  ॥ १५६.५ ॥
देवराजः सुरैः सार्द्धं वायुमार्गव्यवस्थितः  ।
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा पश्यति शङ्करम्  ॥ १५६.६ ॥
गन्धर्वाप्सरसो यक्षाः सिद्धविद्याधरोरगाः  ।
तद्दिने तेऽपि देवेशं दृष्ट्वा मुञ्चन्ति किल्बिषम्  ॥ १५६.७ ॥
अर्धयोजनविस्तारं तदर्द्धेनैव चायतम्  ।
शुक्लतीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम्  ॥ १५६.८ ॥
यत्र स्थितैः प्रदृश्यन्ते वृक्षाग्राणि नरोत्तमैः  ।
तत्र स्थिता महापापैर्मुच्यन्ते पूर्वसंचितैः  ॥ १५६.९ ॥
पापोपपातकैर्युक्तो नरः स्नात्वा प्रमुच्यते  ।
उपार्जिता विनश्येत भ्रूणहत्यापि दुस्त्यजा  ॥ १५६.१० ॥
यस्मात्तत्रैव देवेश उमया सह तिष्ठति  ।
वैशाख्यां च विशेषेण कैलासादेति शङ्करः  ॥ १५६.११ ॥
तेन तीर्थं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम्  ।
कथितं ब्रह्मणा पूर्वं मया तव तथा नृप  ॥ १५६.१२ ॥
रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम्  ।
तथा तत्र वपुःस्नानं पुरुषस्य भवेच्छुचि  ॥ १५६.१३ ॥
पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा पुष्टानि मानवः  ।
अहोरात्रोषितो भूत्वा शुक्लतीर्थे व्यपोहति  ॥ १५६.१४ ॥
शुक्लतीर्थे महाराज राकां रेवाजलाञ्जलिम्  ।
कल्पकोटिसहस्राणि दत्त्वा स्युः पितरः शिवाः  ॥ १५६.१५ ॥
न माता न पिता बन्धुः पतनं नरकार्णवे  ।
उद्धरन्ति यथा पुण्यं शुक्लतीर्थे नरेश्वर  ॥ १५६.१६ ॥
तपसा ब्रह्मचर्येण न तां गच्छन्ति सद्गतिम्  ।
शुक्लतीर्थे मृतो जन्तुर्देहत्यागेन यां लभेत् ॥ १५६.१७ ॥
कार्त्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशीम्  ।
घृतेन स्नापयेद्देवमुपोष्य प्रयतो नरः  ॥ १५६.१८ ॥
स्नात्वा प्रभाते रेवायां दद्यात्सघृतकम्बलम्  ।
सहिरण्यं यथाशक्ति देवमुद्दिश्य शङ्करं  ॥ १५६.१९ ॥
देवस्य पूरणं कुर्याद्घृतेन घृतकम्बलम्  ।
स गच्छति महातेजाः शिवलोकं मृतो नरः  ॥ १५६.२० ॥
एकविंशकुलोपेतो यावदाभूतसम्प्लवम्  ।
शुक्लतीर्थे नरः स्नात्वा ह्युमां रुद्रं च योऽर्चयेत् ॥ १५६.२१ ॥
गन्धपुष्पादिधूपैश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत् ।
मासोपवासं यः कुर्यात्तत्र तीर्थे नरेश्वर  ॥ १५६.२२ ॥
मुच्यते स महत्पापैः सप्तजन्मसुसंचितैः  ।
उष्ट्रीक्षीरमविक्षीरं नवश्राद्धे च भोजनम्  ॥ १५६.२३ ॥
वृषलीगमनं चैव तथाभक्ष्यस्य भक्षणम्  ।
अविक्रयेऽनृते पापं माहिषेऽयाज्ययाजके  ॥ १५६.२४ ॥
वार्द्धुष्ये पङ्क्तिगरदे देवब्राह्मणदूषके  ।
एवमादीनि पापानि तथान्यान्यपि भारत  ॥ १५६.२५ ॥
चान्द्रायणेन नश्यन्ति शुक्लतीर्थे न संशयः  ।
शुक्लतीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः  ॥ १५६.२६ ॥
तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति सुतर्पिताः  ।
पादुकोपानहौ छत्रं शय्यामासनमेव च  ॥ १५६.२७ ॥
सुवर्णं धनधान्यं च श्राद्धं युक्तहलं तथा  ।
अन्नं पानीयसंहितं तस्मिंस्तीर्थे ददन्ति ये  ॥ १५६.२८ ॥
हृष्टाः पुष्टा मृता यान्ति शिवलोकं न संशयः  ।
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या शिवमुद्दिश्य भारत  ॥ १५६.२९ ॥
भिक्षामात्रं तथान्नं ये तेऽपि स्वर्यान्ति वै नराः  ।
यज्विनां व्रतिनां चैव तत्र तीर्थनिवासिनाम्  ॥ १५६.३० ॥
अपि वालाग्रमात्रं हि दत्तं भवति चाक्षयम्  ।
अग्निप्रवेशं यः कुर्याच्छुक्लतीर्थे समाहितः  ॥ १५६.३१ ॥
रागद्वेषविनिर्मुक्तो हृदि ध्यात्वा जनार्दनम्  ।
सर्वकामसुसम्पूर्णः स गच्छेद्वारुणं पुरम्  ॥ १५६.३२ ॥
न रोगो न जरा तत्र यत्र देवोऽंभसां पतिः  ।
अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर  ॥ १५६.३३ ॥
अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम्  ।
अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले  ॥ १५६.३४ ॥
मृतः स तु न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् ।
शुक्लतीर्थे तु यः कन्यां शक्त्या दद्यादलंकृताम्  ॥ १५६.३५ ॥
विधिना यो नृपश्रेष्ठ कुरुते वृषमोक्षणम्  ।
तस्य यत्फलमुद्दिष्टं पुराणे रुद्रभाषितम्  ॥ १५६.३६ ॥
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप  ।
यावन्तो रोमकूपाः स्युः सर्वाङ्गेषु पृथक्पृथक् ॥ १५६.३७ ॥
तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते  ।
शुक्लतीर्थे तु यद्दत्तं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः  ॥ १५६.३८ ॥
वर्धते तद्गुणं तावद्दिनानि दश पञ्च च  ।
शुक्लतीर्थे शुचिर्भूत्वा यः करोति प्रदक्षिणम्  ॥ १५६.३९ ॥
पृथ्वी प्रदक्षिणा तेन कृता यत्तस्य तत्फलम्  ।
शोभनं मिथुनं यस्तु रुद्रमुद्दिश्य पूजयेत् ॥ १५६.४० ॥
सप्त जन्मानि तस्यैव वियोगो न च वै क्वचित् ।
एतत्ते कथितं राजन् संक्षेपेण फलं महत् ॥ १५६.४१ ॥
शुक्लतीर्थस्य यत्पुण्यं यथा देवाच्छ्रुतं मया  ।
य इदं शृणुयाद्भक्त्या पुराणे विहितं फलम्  ॥ १५६.४२ ॥
स लभेन्नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं पुनः पुनः  ।
पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्  ॥ १५६.४३ ॥
मोक्षार्थी लभते मोक्षं स्नानदानफलं महत् ॥ १५६.४४ ॥

॥ इति  श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे शुक्लतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्पञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः ॥