स्कन्दपुराणम्/खण्डः ६ (नागरखण्डः)/अध्यायः ०७०
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
तथान्यापि च तत्रास्ति शक्तिः पापप्रणाशिनी ॥ 
कार्तिकेयेन निर्मुक्ता हत्वा वै तारकं रणे ॥ १ ॥ 
तथास्ति सुमहत्कुण्डं स्वच्छोदकसमावृतम् ॥ 
तेनैव निर्मितं तत्र यः स्नात्वा तां प्रपूजयेत् ॥ 
स पापान्मुच्यते सद्य आजन्ममरणांति कात् ॥ २ ॥ 
॥ ऋषय ऊचुः ॥ ॥ 
कस्मिन्काले विनिर्मुक्ता सा शक्तिस्तेन नो वद ॥ 
किमर्थं स्वामिना तत्र किंप्रभावा वद स्वयम् ॥ ॥ ३ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
पुरासीत्तारकोनाम दानवोऽतिबलान्वितः ॥ 
हिरण्याक्षस्य दायादस्त्रैलोक्यस्य भयावहः ॥ ४ ॥ 
स ज्ञात्वा जनकं ध्वस्तं विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ 
तपस्तेपे ततस्तीव्रं गोकर्णं प्राप्य पर्वतम् ॥ ५ ॥ 
यावद्वर्षसहस्रांतं शीर्णपर्णा शनः स्थितः॥
ध्यायमानो महादेवं कायेन मनसा गिरा॥६॥ 
वरुपूजोपहारैश्च नैवेद्यैर्विविधैस्ततः॥ 
ततो वर्षसहस्रांते स दैत्यो दुःखसंयुतः ॥ ७ ॥ 
ज्ञात्वा रुद्रमसंतुष्टं ततो रौद्रं तपोऽकरोत् ॥ 
विनिष्कृत्त्यात्ममांसानि जुहोतिस्म हुताशने ॥ ८ ॥ 
ततस्तुष्टो महादेवो वृषारूढ उमापतिः ॥ 
सर्वैरेव गणैः सार्धं तस्य संदर्शनं ययौ ॥ ९ ॥ 
तत्र प्रोवाच संहृष्टस्तारनादेन नादयन् ॥ 
दिशः सर्वा महादेवो हर्ष गद्गदया गिरा ॥ ६.७०.१० ॥ 
भोभोस्तारक तुष्टोऽस्मि साहसं मेदृशं कुरु ॥ 
प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं येन ते प्रददाम्यहम् ॥ ११ ॥ 
॥ तारक उवाच ॥ 
अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो ॥ 
यथा भवामि संग्रामे त्वां विहाय तथा कुरु ॥ १२ ॥ 
॥ भगवानुवाच ॥ ॥ 
मत्प्रसादादसंदिग्धं सर्वमेतद्भविष्यति ॥ 
त्वया यत्प्रार्थितं दैत्य त्वमेको बलवानिह ॥ १३ ॥ 
एवमुक्त्वा महादेवः स्वमेव भवनं गतः ॥ 
तारकश्चापि संहृष्टस्तथैवनिज मन्दिरम् ॥ १४ ॥ 
ततो दानवसैन्येन महता परिवारितः ॥ 
गतः शक्रपुरीं योद्धुं विख्याताममरावतीम् ॥ १५ ॥ 
अथाभवन्महायुद्धं देवानां दानवैः सह ॥ 
यावद्वर्षसहस्रांते मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ १६ ॥ 
तत्राभवत्क्षयो नित्यं देवानां रणमूर्धनि ॥ 
विजयो दानवानां च प्रसादाच्छूलपा णिनः ॥ १७ ॥ 
ततश्चक्रुरुपायांस्ते विजयाय दिवौकसः ॥ 
वर्माणि सुविचित्राणि यन्त्राणि परिखास्तथा ॥ १८ ॥ 
अन्यान्यपि शरीरस्य रक्षणार्थं प्रयत्नतः ॥ 
तथैव योधमुख्यानां विशेषाद्द्विजसत्तमाः ॥ १९ ॥ 
ससृजुस्ते सुराधीशा दानवेभ्यो दिवानिशम् ॥ ६.७०.२० ॥ 
मुद्गरा भिंडिपालाश्च शतघ्न्योऽथ वरेषवः ॥ 
प्रासाः कुन्ताश्च भल्लाश्च तस्मिन्काले विनिर्मिताः ॥ 
विशेषाहवसंबन्धव्यूहानां प्रक्रियाश्च याः ॥ २१ ॥ 
तथान्यानि विचित्राणि कूटयुद्धान्यनेकशः ॥ 
भीषिकाः कुहकाश्चैव शक्रजालानि कृत्स्नशः ॥ २२ ॥ 
न च ते विजयं प्रापुस्तथापि द्विजसत्तमाः ॥ 
दानवेभ्यो महायुद्धे प्रहारैर्जर्जरीकृताः॥२३॥ 
अथ प्राह सहस्राक्षो भयत्रस्तो बृहस्पतिम् ॥ 
दिनेदिने वयं दैत्यैर्विजयामो द्विजोत्तम ॥ २४ ॥ 
यथायथा रणार्थाय सदुपायान्करोम्यहम् ॥ 
तथातथा पराभूतिर्जायते मे महाहवे ॥ २५ ॥ 
तदुपायं सुराचार्य स्वबुद्ध्या त्वं प्रचिन्तय ॥ 
येन मे स्याज्जयो युद्धे तव कीर्तिरनिन्दिता ०। २६ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
ततो बृहस्पतिः प्राह चिरं ध्यात्वा शचीपतिम् ॥ 
प्रहृष्टवदनो ज्ञात्वा जयोपायं महाहवे ॥ ॥ २७ ॥ 
मया शक्र परिज्ञातः स उपायो महाहवे ॥ 
जीयन्ते शत्रवो येन लीलयैवापि भूरिशः ॥ २८ ॥ 
यदाभीष्टं वरं तेन प्रार्थितस्त्रिपुरांतकः ॥ 
तदैवं वचनं प्राह प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः ॥ २९ ॥ 
अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो ॥ 
यथा भवामि संग्रामे त्वां विहाय तथा कुरु ।। ६.७०.३०  
न तं स्वयं महादेवः स्वशिष्यं सूदयिष्यति ॥ 
विषवृक्षमपि स्थाप्य कश्छिनत्ति पुनः स्वयम् ॥ ३१ ॥ 
यो वै पिता स पुत्रः स्याच्छ्रुतिवाक्यमिदं स्मृतम् ॥ 
तस्माज्जनयतु क्षिप्रं हरस्तन्नाशकृत्सुतम् ॥ ३२ ॥ 
येन सेनाधिपत्ये तं विनियोज्य महाहवम् ॥ 
कुर्मो दैत्यैः समं शस्त्रैः प्राप्नुयाम ततो जयम् ॥३३॥ 
एष एव उपायोऽत्र मया ते परिकीर्तितः ॥ 
विजयाय सहस्राक्ष नान्योऽस्ति भुवनत्रये ॥ ३४ ॥ 
ततो देवगणैः सर्वैः समेतः पाकशासनः ॥। 
तमर्थं प्रोक्तवाञ्छंभुं विनयावनतः स्थितः ॥ ३५ ॥ 
सुतस्य जननार्थाय कुरु यत्नं वृषध्वज॥ 
येन सेनाधिपत्ये तं योजयामि दिवौकसाम् ॥३६॥ 
प्राप्नोम्यहं च संग्रामे विजयं त्वत्प्रसादतः ॥ 
निहत्य दानवान्सर्वांस्तारकेण समन्वितान् ॥ ३७ ॥ 
नान्यथा विजयो मे स्यात्संग्रामे दानवैः सह॥। 
इति मां प्राह देवेज्यो ज्ञात्वा सम्यङ्महामतिः ॥ ३८ ॥ 
अथोवाच विहस्योच्चैः शंकरस्त्रिदशेश्वरम् ॥ 
करिष्यामि वचः क्षिप्रं तव शक्र न संशयः॥ । ॥ ३९ ॥ 
पुत्रमुत्पादयिष्यामि सर्वदैत्यविनाशकम् ॥ 
यं त्वं सेनापतिं कृत्वा जयं प्राप्स्यसि सर्वदा ॥ ६.७०.४० ॥ 
एवमुक्त्वा महादेवो गत्वा कैलास पर्वतम् ॥ 
गौर्या समं ततश्चक्रे कामधर्मं यथोचितम् ॥ ४१ ॥ 
हावैर्भावैः समोपेतं हास्यैरन्यैस्तदात्मिकैः ॥ 
यावद्वर्षसहस्रांतं दिव्यं चैव निमेषवत् ॥  ॥ ४२ ॥ 
अथ देवगणाः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः ॥ 
चक्रुर्मंत्रं तदर्थं हि तारकेण प्रपीडिताः ॥ ४३ ॥
सहस्रं वत्सराणां तु रतासक्तस्य शूलिनः ॥ 
अतिक्रांतं न देवानां तेन कृत्यं विनिर्मितम् ॥ ४४ ॥ 
तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र देवो महेश्वरः ॥ 
संतिष्ठते समं गौर्या कैलासे विजने स्थितः ॥४५॥। 
ततस्तत्रैव संजग्मुः सर्वे देवाः सवासवाः ॥ 
उद्वहन्तः परामार्तिं तारकारिसमुद्भवाम् ॥ ४६ ॥ 
अथ कैलासमासाद्य यावद्यांति भवांतिकम्॥ 
निषिद्धा नंदिना तावन्न गंतव्यमतः परम् ॥ ४७ ॥
रहस्ये भगवान्सार्धं पार्वत्या समवस्थितः ॥ 
अस्माकमपि नो गम्यं तस्मात्तावन्न गम्यताम् ॥ ४८ ॥ 
ततस्तैर्विबुधैः सर्वैः प्रेषितस्तत्र चानिलः॥ 
किं करोति महादेवः शीघ्रं विज्ञायतामिति ॥ ४९ ॥ 
अथ वायुर्गतस्तत्र यत्रास्ते भगवाञ्छिवः ॥ 
गौर्या सह रतासक्त आनन्दं परमं गतः ॥ ६.७०.५० ॥ 
अथ प्रचलिते शुक्रे स्थानादप्राप्तयोनिके ॥ 
देवेन वीक्षितो वायुर्नातिदूरे व्यवस्थितः ॥ ५१ ॥ 
ततो व्रीडा समोपेतस्तत्क्षणादेव चोत्थितः ॥ 
भावासक्तां प्रियां त्यक्त्वा मा मोत्तिष्ठेतिवादिनीम् ॥ ५२ ॥ 
अब्रवीदथ तं वायुं विनयावनतं स्थितम् ॥ 
किमर्थं त्वमिहायातः कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम् ॥ ५३ ॥ 
॥ वायुरुवाच ॥ ॥ 
एते शक्रादयो देवा नंदिना विनिवारिताः ॥ 
तारकेण हतोत्साहास्तिष्ठंति गिरिरोधसि ॥ ५४ ॥ 
तस्मादेतान्समाभाष्य समाश्वास्य च सादरम् ॥ 
प्रेषयस्व द्रुतं तत्र यत्र ते दानवाः स्थिताः ॥ ५५ ॥ 
अथ तानाह्वयामाम तत्क्षणात्त्रिपुरांतकः ॥ 
संप्राह चविषण्णास्यः कृतांजलिपुटान्स्थितान् ॥ ५६ ॥ 
॥ श्रीभगवानुवाच ॥ ॥ 
युष्मत्कृते समारंभः पुत्रार्थं यो मया कृतः ॥ 
स्वस्थानाच्चलिते शुक्रे कृतो मोघोद्य वायुना ॥ ५७ ॥ 
एतद्वीर्यं मया धैर्यात्स्तंभितं लिंगमध्यगम् ॥ 
अमोघं तिष्ठते सर्वं क्व दधामि निवेद्यताम्॥ ५८ ॥ 
येन संजायते पुत्रो दानवांतकरः परः ॥ 
सेनानाथश्च युष्माकं दुर्द्धरः समरे परैः ॥ ५९ ॥ 
एतत्कल्पाग्निसंकाशं धर्तुं शक्नोति नापरः ॥ 
विना वैश्वानरं तस्माद्दधात्वेष सनातनम्॥ ६.७०.६० ॥ 
येन तत्र प्रमुञ्चामि सुताय विजयाय च ॥ 
एतद्वीर्यं महातीव्रं द्वादशार्कसमप्रभम् ॥ ॥ ६१ ॥ 
अथ प्राहुः सुराः सर्वे वह्निं संश्लाघ्य सादराः ॥ 
त्वं धारयाग्ने वक्त्रांते वीर्यमेतद्भवोद्भवम् ॥ ६२ ॥ 
ततः प्रसारयामास स्ववक्त्रं पावको द्रुतम्॥ 
कुर्वञ्छक्रसमादेशमविकल्पेन चेतसा ॥६३॥ 
शंकरोऽप्यक्षिपत्तत्र कामबाणप्रपीडितः ॥ 
गौरीं भगवतीं ध्यायन्नानन्दं परमं गतः॥६४॥ 
पावकोऽपि भृशं तेन कल्पाग्निसदृशेन च ॥ 
दह्यमानोऽक्षिपद्भूमौ शरस्तंबे सुविस्तरे॥६५॥ 
एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता भ्रममाणा इतस्ततः॥ 
भार्यास्तत्र मुनीनां ताः षण्णां षट्कृत्तिकाः शुभाः॥६६॥
तासां निदेशयामास स्वयमेव शतक्रतुः ॥ 
एतद्बीजं त्रिनेत्रस्य परिपाल्यं प्रयत्नतः ॥ ६७ ॥ 
अत्र संपत्स्यते पुत्रो द्वादशार्कसमप्रभः ॥ 
भवतीनामपि प्रायः पुत्रत्वं संप्रयास्यति ॥ ६८ ॥ 
इति श्रीस्कादे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खंडे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कार्तिकेयोत्पत्तिवृत्तांतवर्णनंनाम सप्ततितमोऽध्यायः ॥ ६.७०.७० ॥ ॥ छ ॥