महाभारतम्-12-शांतिपर्व-348
श्वेतद्वीपस्थेन हरिणा नारदंप्रति स्वदशावतारचरित्रकथनम्।। 1।।<table>				
<td>

	भीष्म उवाच।	<td>	12-348-1x	
				
<td>

	नारदः परिप्रपच्छ भगवन्तं जनार्दनम्।एकार्णवे महाघोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे।	<td>	12-348-1a12-348-1b	
<td>

	श्रीभगवानुवाच।	<td>	12-348-2x	
				
				
<td>

	शृणु नारद तत्वेन प्रादुर्भावान्महामुने।मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः।रामो रामश्च रामश्च कुद्धः कल्कीति ते दश।।	<td>	12-348-2a12-348-2b12-348-2c	
				
<td>

	पूर्वं मीनो भविष्यामि स्थापयिष्याम्यहं प्रजाः।लोकान्वै धारयिष्यामि मज्जमानान्महार्णवे।।	<td>	12-348-3a12-348-3b	
				
<td>

	द्वितीयः कूर्मरूपो मे हेमकूटनिभः स्मृतः।मन्दरं धारयिष्यामि अमृतार्थं द्विजोत्तम।।	<td>	12-348-4a12-348-4b	
				
<td>

	मप्रां महार्णवे घोरे भाराक्रान्तां भुवं पुनः।ततो बलादहं विद्वन्सर्वभूतहिताय वै।।'	<td>	12-348-5a12-348-5b	
				
				
<td>

	सत्वैराक्रान्तसर्वाङ्गां नष्टां सागरमेखलाम्।आनयिष्यामि स्वं स्थानं वाराहं रूपमास्थितः।हिरण्याक्षं हनिष्यामि दैतेयं बलगर्वितम्।।	<td>	12-348-6a12-348-6b12-348-6c	
				
<td>

	नारसिंहं वषुः कृत्वा हिरण्यकशिषुं पुनः।सुरकार्ये हनिष्यामि यज्ञघ्नं दितिनन्दनम्।।	<td>	12-348-7a12-348-7b	
				
				
<td>

	विरोचनस्य बलवान्बलिः पुत्रो महासुरः।अवध्यः सर्वलोकानां सदेवासुररक्षसाम्।भविष्यति स शक्रं च स्वराज्याच्च्यावयिष्यति।।	<td>	12-348-8a12-348-8b12-348-8c	
				
<td>

	त्रैलोक्येऽपहृते तेन विमुखे च शचीपतौ।अदित्यां द्वादशः पुत्रः संभविष्यामि कश्यपान्।।	<td>	12-348-9a12-348-9b	
				
<tr><td>

	`वटुर्गत्वा यज्ञसदः स्तूयमानो द्विजोत्तमैः।यज्ञस्तुतिं करिष्यामि श्रुत्वा प्रीतो भवेद्वलिः।।	<td>	12-348-10a12-348-10b	</p></tr>
				
<td>	किमिच्छसि वटो ब्रूहीत्युक्तो याचे महद्वरम्।दीयतां त्रिपदीमात्रमिति याचे महाऽऽसुरम्।।	<td>	12-348-11a12-348-11b	
				
<td>	स दद्यान्मयि संप्रीतः प्रतिषिद्धश्च मन्त्रिभिः।यावज्जलं हस्तगतं त्रिभिर्विक्रमणैर्युतम्।।'	<td>	12-348-12a12-348-12b	
				
<td>	ततो राज्यं प्रदास्यामि शक्रायामिततेजसे।देवताः स्थापयिष्यामि स्वस्वस्थानेषु नारद।।	<td>	12-348-13a12-348-13b	
				
<td>	बलिं चैव करिष्यामि पातालतलवासिनम्।दानवं च बलिश्रेष्ठमबध्यं सर्वदैवतैः।।	<td>	12-348-14a12-348-14b	
				
<td>	त्रेतायुगे भविष्यामि रामो भृगुकुलोद्वहः।क्षत्रं चोत्सादयिष्यामि समृद्धबलवाहनम्।।	<td>	12-348-15a12-348-15b	
				
<td>	संधौ तु समनुप्राप्ते त्रेतायां द्वापरस्य च।रामो दाशरथिर्भूत्वा भविष्यामि जगत्पतिः।।	<td>	12-348-16a12-348-16b	
				
<td>	त्रितोपघाताद्वैरूप्यमेकतोऽथ द्वितस्तथा।प्राप्स्येते वानरत्वं हि प्रजापतिसुतावृषी।।	<td>	12-348-17a12-348-17b	
				
<td>	तयोर्ये त्वन्वये जाता भविष्यन्ति वनौकसः।महाबला महावीर्याः शक्रतुल्यपराक्रमाः।	<td>	12-348-18a12-348-18b	
				
				
<td>	ते सहाया भविष्यन्ति सुरकार्ये मम द्विज।।ततो रक्षःपतिं घोरं पुलस्त्यकुलपांसनम्।हनिष्ये रावणं रौद्रं सगणं लोककण्टकम्।।	<td>	12-348-19a12-348-19b12-348-19c	
				
<td><p>	` विभीषणाय दास्यामि राज्यं तस्य यथाक्रमम्>अयोध्यावासिनः सर्वान्नेष्येऽहं लोकमव्ययम्।।'	<td>	12-348-20a12-348-20b	
				
<td>

	द्वापरस्य कलेश्चैव संधौ पार्यवसानिके।प्रादुर्भावः कंसहेतोर्मथुरायां भविष्यति।।	<td>	12-348-21a12-348-21b	
				
<td>

	तत्राहं दानवान्हत्वा सुबहून्देवकण्टकान्।कुशस्थलीं करिष्यासि निवासं द्वारकां पुरीम्।।	<td>	12-348-22a12-348-22b	
				
<td>

	वसानस्तत्र वै पुर्यामदितेर्विप्रियंकरम्।हनिष्ये नरकं भौमं मुरं पीठं च दानवम्।।	<td>	12-348-23a12-348-23b	
				
<td>

	प्राग्ज्योतिषं पुरं रम्यं नानाधनसमन्वितम्।कुशस्थलीं नष्यिष्यामि हत्वा वै दानवोत्तमान्।।	<td>	12-348-24a12-348-24b	
<td>

	`कृकलास भूतं च नृगं मोचयिष्ये च वै पुनः।।	<td>	12-348-25a	
				
<td>

	तत्र पौत्रनिमित्तेन गत्वा वै शोणितं पुरम्।वाणस्य च पुरं गत्वा करिष्ये कदनं महत्।।'	<td>	12-348-26a12-348-26b	
				
<td>

	शंकरं रमहासेनं बाणप्रियहिते रतम्।पराजेष्याम्यथोद्युक्तौ देवौ लोकनमस्कृतौ।।	<td>	12-348-27a12-348-27b	
				
<td>

	ततः सुतं बलेर्जित्वा बाणं बाहुसहस्त्रिणम्।विनाशयिष्यामि ततः सर्वान्सौभनिवासिनः।।	<td>	12-348-28a12-348-28b	
				
<td>

	यः कालयवनः ख्यातो गर्गतेजोभिसंवृतः।भविष्यति वधस्तस्य मत्त एव द्विजोत्तम।।	<td>	12-348-29a12-348-29b	
				
<td>

	`कंसं केशिं तथाक्रूरमरिष्टं च महासुरम्।चाणूरं च महावीर्यं मुष्टिकं च महाबलम्।।	<td>	12-348-30a12-348-30b	
				
<td>

	प्रलम्बं धेनुकं चैव अरिष्टं वृषरूपिणम्।कालीयं च वशे कृत्वा यमुनाया महाह्रदे।।	<td>	12-348-31a12-348-31b	
				
<td>

	गोकुलेषु ततः पश्चाद्भवार्थे तु महागिरिम्।सप्तरात्रं धरिष्यामि वर्षमाणे तु वासवे।।	<td>	12-348-32a12-348-32b	
				
				
<td>

	अपक्रान्ते ततो वर्षे गिरिमूर्ध्निं व्यवस्थितः।इन्द्रेण सह संवादं करिष्यामि तदा द्विज।लघ्वाच्छिद्य धनं सर्वं वासुदेवं च पौण्ड्रकम्।।'	<td>	12-348-33a12-348-33b12-348-33c	
				
<td>

	जरासन्धश्च बलवान्सर्वराजविरोधनःभविष्यत्यसुरः स्फीतो भूमिपालो गिरिव्रजे।।	<td>	12-348-34a12-348-34b	
				
<td>

	मम बुद्धिपरिस्पन्दाद्वधस्तस्य भविष्यति।शिशुपालं वधिष्यामि यज्ञे धर्मसुतस्य वै।।	<td>	12-348-35a12-348-35b	
				
<td>

	`दुर्योधनापराधेन युधिष्ठिरगुणेन च।'समागतेषु बलिषु पृथिव्यां सर्वराजसु।।	<td>	12-348-36a12-348-36b	
				
<td>

	वासविः सुसहायो वै मम त्वेको भविष्यति।युधिष्ठिरं स्थापयिष्ये स्वराज्ये भ्रातृभिः सह।।	<td>	12-348-37a12-348-37b	
				
<td>

	एवं लोका वदिष्यन्ति नरनारायणावृषी।उद्युक्तौ दहतः क्षत्रं लोककार्यार्थमीश्वरौ।।	<td>	12-348-38a12-348-38b	
<td>

	`शस्त्रैर्निपतिताः सर्वे नृपा यास्यन्ति वै दिवम्।।'	<td>	12-348-39a	
				
<td>

	कृत्वा भारावतरणं वसुधाया यथेप्सितम्।सर्वसात्वतमुख्यानां द्वारकायाश्च सत्तम।।	<td>	12-348-40a12-348-40b	
				
<td>

	करिष्ये प्रलयं घोरमात्मज्ञानाभिसंश्रयः।`द्वारकामात्मसात्कृत्वा समुद्रं गमयाम्यहम्।।	<td>	12-348-41a12-348-41b	
				
<td>

	ततः कलियुगस्यादौ द्विजराजतरुं श्रितः।भीषया मागधेनैव धर्मराजगृहे वसन्।।	<td>	12-348-42a12-348-42b	
				
<td>

	काषायवस्रसंवीतो मुण्डितः शुक्लदन्तवान्।शुद्धोदनसुतो बुद्धो मोहयिष्यामि मानवान्।।	<td>	12-348-43a12-348-43b	
				
<td>

	शूद्राः सुद्धेषु भुज्यन्ते मयि बुद्धत्वमागते।भविष्यन्ति नराः सर्वे बुद्धाः काषायसंवृताः।।	<td>	12-348-44a12-348-44b	
				
<td>

	अनध्याया भविष्यन्ति विप्रा यागविवर्जिताः।अग्निहोत्राणि सीदन्ति गुरुपूजा च नश्यति।।	<td>	12-348-45a12-348-45b	
				
<td>

	न शृण्वन्ति पितुः पुत्रा न स्नुषा नैव भ्रातरः।न पौत्रा न कलत्रा वा वर्तन्तेऽप्यधमोत्तमाः।।	<td>	12-348-46a12-348-46b	
				
<td>

	एवंभूतं जगत्सर्वं श्रुतिस्मृतिविवर्जितम्।भविष्यति कलौ पूर्णे ह्यशुद्धो धर्मसंकरः।।	<td>	12-348-47a12-348-47b	
				
<td>

	तेषां सकाशाद्धर्मज्ञा देवब्रह्मविदो नराः।भविष्यन्ति ह्यशुद्धाश्च न्यायच्छलविभाषिणः।।	<td>	12-348-48a12-348-48b	
				
				
<td>

	ये नष्टधर्मश्रोतारस्ते समाः पापनिश्चये।तस्मादेता न संभाष्या न स्पृश्या च हितार्थिभिः।उपवासत्रयं कुर्यात्तत्संसर्गविशुद्धये।।	<td>	12-348-49a12-348-49b12-348-49c	
				
<td>

	ततः कलियुगस्यान्ते ब्राह्मणो हरिपिङ्गलः।कल्किर्विष्णुयशः पुत्रो याज्ञवल्क्यः पुरोहितः।।	<td>	12-348-50a12-348-50b	
				
				
<td>

	तस्मिन्नाशे वनग्रामे तिष्ठेत्सोन्नासिमो हयः।सहया ब्राह्मणाः सर्वे तैरहं सहितः पुनः।म्लेच्छानुत्सादयिष्यामि पाषण्‍डांश्चैव सर्वशः।।	<td>	12-348-51a12-348-51b12-348-51c	
				
<td>

	पाषण्डश्च कलौ तत्र माययैव विनश्यते।पाषण्‍डकांश्चैव हत्वा तत्रान्तं प्रलये ह्यहम्।।	<td>	12-348-52a12-348-52b	
				
<td>

	ततः पश्चाद्भविष्यामि यज्ञेषु निरतः सदा।राज्यं प्रशासति पुनः कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरे।।'	<td>	12-348-53a12-348-53b	
				
<td>

	कर्माण्यपरिमेयानि चतुर्मूर्तिधरो ह्यहम्।कृत्वा लोकान्गमिष्यामि स्वानहं ब्रह्मसत्कृतान्।।	<td>	12-348-54a12-348-54b	
				
				
<td>

	हंसः कूर्मश्च मत्स्यश्च प्रादुर्भावा द्विजोत्तम।वराहो नरसिंहश्च वामनो राम एव च।रामो दाशरथिश्चैव सात्वतः कल्किरेव च।।	<td>	12-348-55a12-348-55b12-348-55c	
				
<td>

	यदा वेदश्रुतिर्नष्टा मया प्रत्याहृता पुनः।सर्वदाः सश्रुतीकाश्च कृताः पूर्वं कृते युगे।।	<td>	12-348-56a12-348-56b	
				
<td>

	अतिक्रान्ताः पुराणेषु श्रुतास्ते यदि वा क्वचित्।अतिक्रान्ताश्च बहवः प्रादुर्भावा ममोत्तमाः।।	<td>	12-348-57a12-348-57b	
				
<td>

	लोककार्याणि कृत्वा च पुनः स्वां प्रकृतिं गताः।न ह्येतद्ब्रह्मणा प्राप्तमीदृशं मम दर्शनम्।।	<td>	12-348-58a12-348-58b	
				
				
<td>

	यत्त्वया प्राप्तमद्येह एकान्तगतबुद्धिना।एतत्ते सर्वमाख्यातं ब्रह्मन्भक्तिमतो मया।पुराणं च भविष्यं च सरहस्यं च सत्तम।।	<td>	12-348-59a12-348-59b12-348-59c	
<td>

	भीष्म उवाच।	<td>	12-348-60x	
				
<td>

	एवं स भगवान्देवो विश्वमूर्तिधरोऽव्ययः।एतावदुक्त्वा वचनं तत्रैवान्तर्दधे पुनः।।	<td>	12-348-60a12-348-60b	
				
<td>

	नारदोऽपि महातेजाः प्राप्यानुग्रहमीप्सितम्।नरनारायणौ द्रष्टुं बदर्याश्रममाद्रवत्।।	<td>	12-348-61a12-348-61b	
				
<td>

	इदं महोपनिषदं चतुर्वेदसमन्वितम्।सांख्ययोगकृतं तेन पञ्चरात्रानुशब्दितम्।।	<td>	12-348-62a12-348-62b	
				
<td>

	नारायंणमुखोदीतं नारदोऽश्रावयत्पुनः।ब्रह्मणः सदने तात यथादृष्टं यथाश्रुतम्।।	<td>	12-348-63a12-348-63b	
<td>

	युधिष्ठिर उवाच।	<td>	12-348-64x	
				
<td>

	एतदाश्चर्यभूतं हि माहात्म्यं तस्य धीमतः।किं वै ब्रह्मा न जानीते यतः शुश्राव नारदात्।।	<td>	12-348-64a12-348-64b	
				
<td>

	पितामहोऽपि भगवांस्तस्माद्देवादनन्तरः।कथं स न विजानीयात्प्रभावममितौजसः।।	<td>	12-348-65a12-348-65b	
<td>

	भीष्म उवाच।	<td>	12-348-66x	
				
<td>

	महाकल्पसहस्राणि महाकल्पशतानि च।समतीतानि राजेन्द्र सर्गाश्च प्रलयाश्च ह।।	<td>	12-348-66a12-348-66b	
				
				
<td>

	सर्गस्यादौ स्मृतो ब्रह्मा प्रजासर्गकरः प्रभुः।जानाति देवप्रवरं भूयश्चातोधिकं नृप।परमात्मानमीशानमात्मनः प्रभवं तथा।।	<td>	12-348-67a12-348-67b12-348-67c	
				
<td>

	ये त्वन्ये ब्रह्मसदने सिद्धसङ्घाः समागताः।तेभ्यस्तच्छ्रावयामास पुराणं वेदसंमितम्।।	<td>	12-348-68a12-348-68b	
				
				
<td>

	अष्टाविंशत्सहस्राणि ऋषीणां भावितात्मनाम्।आत्मानुगामिनां ब्रह्मा श्रावयामास तत्वतः।एवं पुरा प्राप्तमिदं भानुना मुनिभाषितम्।।	<td>	12-348-69a12-348-69b12-348-69c	
				
				
<td>

	वर्षषष्टिसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च।सूर्यस्य तपतो लोकान्निर्मिता ये पुरःसराः।तेषामकथयत्सूर्यः सर्वेषां भावितात्मनाम्।।	<td>	12-348-70a12-348-70b12-348-70c	
				
<td>

	सूर्यानुगामिभिस्तात ऋषिभिस्तैर्महात्मभिः।मेरौ समागता देवाः श्राविताश्चेदनुत्तमम्।।	<td>	12-348-71a12-348-71b	
				
<td>

	देवानां तु सकाशाद्वै ततः श्रुत्वाऽसितो द्विजः।श्रावयामास राजेन्द्र पितॄन्वै मुनिसत्तमः।।	<td>	12-348-72a12-348-72b	
				
<td>

	मम चापि पिता तात कथयामास शंतनुः।ततो मयापि श्रुत्वा च कीर्तितं तव भारत।।	<td>	12-348-73a12-348-73b	
				
<td>

	सुरैर्वा मुनिभिर्वापि पुराणं यैरिदं श्रुतम्।सर्वे ते परमात्मानं पूजयन्ते समन्ततः।।	<td>	12-348-74a12-348-74b	
				
<td>

	इदमाख्यानमार्षेयं पारम्पर्यागतं नृप।नावासुदेवभक्ताय त्वया देयं कथंचन।।	<td>	12-348-75a12-348-75b	
				
				
<td>

	`आख्यानमुत्तमं चेदं श्रावयेद्यः सदा नृप।तदैव मनुजो भक्तः शुचिर्भूत्वा समाहितः।प्राप्नुयादचिराद्राजन्विष्णुलोकं च शाश्वतम्।।'	<td>	12-348-76a12-348-76b12-348-76c	
				
<td>

	मत्तोन्यानि च ते राजन्नुपाख्यानशतानि वै।यानि श्रुतानि सर्वाणि तेषां सारोयमुद्धृतः।।	<td>	12-348-77a12-348-77b	
				
<td>

	सुरासुरैर्यथा राजन्निर्मथ्यामृतमुद्धृतम्।एवमेतत्पुरा विप्रैः कथामृतमिहोद्धृतम्।।	<td>	12-348-78a12-348-78b	
				
<td>

	यश्चेदं पठते नित्यं यश्चेदं शृणुयान्नरः।एकान्तभावोपगत एकान्ते सुसमाहितः।।	<td>	12-348-79a12-348-79b	
				
<td>

	प्राप्य श्वेतं महाद्वीपं भूत्वा चन्द्रप्रभो नरः।स सहस्रार्चिपं देवं प्रविशेन्नात्र संशयः।।	<td>	12-348-80a12-348-80b	
				
<td>

	मुच्येदार्तस्तथा रोगाच्छ्रुत्वेमामादितः कथाम्।जिज्ञासुर्लभते कामान्भक्तो भक्तगतिं व्रजेत्।।	<td>	12-348-81a12-348-81b	
				
<td>

	त्वयापि सततं राजत्रभ्यर्च्यः पुरुषोत्तमः।स हि माता पिता चैव कृत्स्नस्य जगतो गुरुः।।	<td>	12-348-82a12-348-82b	
				
<td>

	ब्रह्मण्यदेवो भगवान्प्रीयतां ते सनातनः।युधिष्ठिर महाबाहो महाबुद्धिर्जनार्दनः।।	<td>	12-348-83a12-348-83b	
<td>

	वैशंपायन उवाच।	<td>	12-348-84x	
				
<td>

	श्रुत्वैतदाख्यानवरं धर्मराड्‌जनमेजय।भ्रातरश्चास्य ते सर्वे नारायणपराभवन्।।	<td>	12-348-84a12-348-84b	
				
<td>

	जितं भगवता तेन पुरुषेणेति भारत।नित्यं जप्यपरा भूत्वा सारस्वतमुदीरयन्।।	<td>	12-348-85a12-348-85b	
				
<td>

	यो ह्यस्माकं गुरुः श्रेष्ठः कृष्णद्वैपायनो मुनिः।जगौ परमकं जप्यं नारायणमुदीरयन्।।	<td>	12-348-86a12-348-86b	
				
<td>

	गत्वान्तरिक्षात्सततं क्षीरोदममृताशयम्।पूजयित्वा च देवेशं पुनरायात्स्वगाश्रमम्।।	<td>	12-348-87a12-348-87b	
<td>

	भीष्म उवाच।	<td>	12-348-88x	
				
<td>

	एतत्ते सर्वमाख्यातं नारदोक्तं मयेरितम्।पारम्पर्यागतं ह्येतत्पित्रा मे कथितं पुरा।।	<td>	12-348-88a12-348-88b	
<td>

	सौतिरुवाच।	<td>	12-348-89x	
				
<td>

	एतत्ते सर्वमाख्यातं वैशंपायनकीर्तितम्।जनमेजयेन तच्छ्रुत्वा कृतं सम्यग्यथाविधि।।	<td>	12-348-89a12-348-89b	
				
<td>

	यूयं हि तप्ततपसः सर्वे च चरितव्रताः।शौनकस्य महासत्रं प्राप्ताः सर्वे द्विजोत्तमाः।	<td>	12-348-90a12-348-90b	
				
<td>

	यजध्वं सुहुतैर्यज्ञैः शाश्वतं परमेश्वरम्।पारम्पर्यागतं ह्येतत्पित्रा मे कथितं पुरा।।	<td>	12-348-91a12-348-91c	
<td>

	।। इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि नारायणीये अष्टचत्वारिंशदधिकत्रिशततमोऽध्यायः।। 348।।	<td>		
</table>

12-348-2 रामश्च कृष्णः कल्की च ते दशेति थ. पाठः।।
12-348-6 यज्ञघ्नं बलगर्वितमिति ध. पाठः।।
12-348-9 अदित्यां द्वादशादित्य इति झ. पाठः।।
12-348-15 ततः कृतयुगे प्राप्ते द्वात्रिंशद्युगपर्यये। भविष्यामि ऋषिस्तत्र जमदग्निकुलोद्भवः। इति ध. पाठः।। 
12-348-19 रावणं दृप्तं सर्वलोकैककण्टकमिति ट. पाठः।।
12-348-21 द्वपारस्य कलेश्चैव अष्टार्विशच्चतुर्युगे। प्रादुर्भावं करिष्यामि भूयो वृष्णिकुलोद्भवः। मधुरायां कंसहेतोर्वासुदेवेति नामतः। तृतीयो राम इत्येव वसुदेवसुतो बलीति थ. ध. पाठः। कलेश्चैव अष्टार्विशच्चतुर्युगे इति ध. पाठः।।
12-348-58 ईदृशं ब्रह्मदर्शनमिति ध. पाठः।।

महाभारतम्/शांतिपर्व