महाभारतम्-12-शांतिपर्व-163
भीष्मेण युधिष्ठिरंप्रति यज्ञाद्यर्थं संपादीयद्रव्यविवेकथनम्।। 1।।
	तथा पापविशेषाणां प्रायश्चित्तविशेषकथनम्।। 2।।

12-163-2 निःश्वो निर्धनः।।
12-163-3 अन्यत्र उक्तेभ्योऽन्यत्रापि ब्राह्मणेषु अन्येभ्योऽब्राह्मणेभ्यः कृतान्न पक्वान्नं न विधीयते। तेभ्योऽप्यकृतान्नं देयमिति भावः।।
12-163-6 ब्राह्मणस्य यज्ञः एकेनांशेन स्त्र्याद्यङ्गनासेन प्रतिरुद्धः स्यात्तर्हितस्य वैश्यस्य तद्धनं एवर्थिवो यज्ञार्थं हरेदिति द्वितीयेन संबन्धः। दोषेणैकेन यज्वन इति ध. पाठः।।
12-163-11 भक्तानि षडनश्नतः ध्यहमुपोषितस्य।।
12-163-13 बालिश्यादित्यनेन क्षत्रियस्यैव स दोष इत्युक्तम्।।
12-163-21 परिवेष्टा आहुतिप्रक्षेप्ता। कन्यायुवत्योः स्मार्ताग्निहोमे स्वयं पल्यणि क पुत्रः कुमार्थन्तवासी वेत्याश्वलायनवचनादधिकृतयोरप्रति प्रसक्तेर्निषेध उक्तः।।
12-163-26 आसते मिथुनीभवन्ति।।
12-163-27 उदपानः कूपस्तदेकोदके एककूपोपजीव्येत्यर्थः।।
12-163-28 अभार्यामपरिणीतां शयने बिभ्रद्ब्राह्मणस्तथा शूद्रं वृद्धं महामिति गन्यमानस्तश्राऽब्राह्मणं क्षत्रियं वैश्यं वा वृद्धं मन्यमानस्तृणेषु यद्यासीतोपविष्ठः स यथा संशुध्येत तथा तथा शृण्विशि सार्धार्थः।।
12-163-29 विहरन् करोतीति संबन्धः।।
12-163-36 अनिर्देश्यानि बुद्धिपूर्वकानि चेदत्र प्रायश्चित्तं नास्तीत्यर्थः। किं तर्हि मरणान्तमेव प्रायश्चित्तमिति धारणानिश्चयः। ब्राह्मणीयोनितः। अब्राह्मणस्य ब्राह्मणीगमनादित्यर्थः।।
12-163-37 याजनादित्रयेण सद्यः पतति नतु यानादिना। तेन तु वर्षेण पततीत्यर्थः।।
12-163-38 एतानि पञ्चमहापापानि। अन्यानि तु निर्देश्यानि सप्रायश्चित्तानि। अव्यसनी पुनः पापरुचिर्न स्यात्।।
12-163-39 पूर्वेषु त्रिषु सुरापब्रह्मघ्नगुरुतल्पगेषु तेषु मृतेषु सपिण्डानामाशौचाभावात्तेषां प्रेतकर्मनिषेधाच्चेति भावः।।
12-163-43 अवगर्ह्य विनिन्द्य। स्पृष्ट्वाऽर्थचन्द्रादिनापनोद्य। गुरुतरं शेषादयधिकं पातकं तस्य पलम्।।
12-163-46 आहवमध्ये गोब्राह्मणरक्षार्थं संग्रामे शस्त्रेण हतश्चेद्ब्राह्महा शुध्यते।।
12-163-54 सवनीत्रिषवणस्रायी। आत्रेयीं प्राप्तगर्भां स्रियम्।।
12-163-60 पृथक् एकैकस्योपपातकस्य प्रायश्चित्तं संवत्सरं चरेत्।।
12-163-68 अभिशस्तस्य प्रायश्चित्तं सद्योऽकुर्वतः।।
12-163-69 तस्य पतितस्य सहसेविनः संसर्गिणिः।।
12-163-72 परिवेत्ता कनिष्ठः परिवित्तये ज्येष्ठाय भार्यां स्रुषात्वेन प्रयच्छेत्। एतां स्वेनाभुक्तां तवैवेयं स्नुषेति मानपूर्वकं समर्पयेत्। तदा ज्येष्ठानुज्ञातो यवीयानन्तरं तां स्वीकुर्यात्। पाणिग्राहेण स्वदोषे क्षमापिते त्रयोऽपि पापान्मुच्यन्त इति सार्धश्लोयार्थः।।
12-163-73 अमानुषीषु पशुजातिषु।।
12-163-74 ऊर्ध्ववालं चमरीपुच्छं परिधाय रङ्गेऽव्रतरन् ब्राह्मण एवैतत्प्रायश्चित्तं कुर्यात्।।
12-163-75 येन परिधानेन हेतुभूतेन ऊर्ध्वंवालं यः कृन्तति छिनत्ति स उक्तं व्रतं संवत्सरं चरेत्।।
12-163-77 अनास्तिकेषु आस्तिकेषु।।

महाभारतम्/शांतिपर्व