अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् १३/अध्यायः २
मुण्डो जटिलो वा पर्वत-गुह-आवासी चतुर्-वर्ष-शत-आयुर्ब्रुवाणः प्रभूत-जटिल-अन्ते-वासी नगर-अभ्याशे तिष्ठेत्  ।। १३.२.०१  ।।
 शिष्याश्चास्य मूल-फल-उपगमनैरमात्यान्राजानं च भगवद्-दर्शनाय योजयेयुः   ।। १३.२.०२  ।।
 समागताश्च राज्ञा पूर्व-राज-देश-अभिज्ञानानि कथयेत् । "शते शते च वर्षाणां पूर्णेअहं अग्निं प्रविश्य पुनर्बालो भवामि । तदिह भवत्समीपे चतुर्थं अग्निं प्रवेक्ष्यामि । अवश्यं मे भवान्मानयितव्यः । त्रीन्वरान्वृणीष्ण(वृषीष्व)" इति   ।। १३.२.०३  ।।
 प्रतिपन्नं ब्रूयात्"सप्त-रात्रं इह सपुत्र-दारेण प्रेक्षा-प्रहवण-पूर्वं वस्तव्यम्" इति   ।। १३.२.०४  ।।
 वसन्तं अवस्कन्देत   ।। १३.२.०५  ।।
 मुण्डो वा जटिलो वा स्थानिक-व्यञ्जनः प्रभूत-जटिल-अन्ते-वासी वस्त-शोणित-दिग्धां वेणु-शलाकां सुवर्ण-चूर्णेनावलिप्य वल्मीके निदध्यादुपजिह्विक-अनुसरण-अर्थम् । स्वर्ण-नालिकां वा   ।। १३.२.०६  ।।
 ततः सत्त्री राज्ञः कथयेत्"असौ सिद्धः पुष्पितं निधिं जानाति" इति   ।। १३.२.०७  ।।
 स राज्ञा पृष्ठः "तथा" इति ब्रूयात् । तच्चाभिज्ञानं दर्शयेत् । भूयो वा हिरण्यं अन्तर्-आधाय   ।। १३.२.०८  ।।
 ब्रूयाच्चएनं "नाग-रक्षितोअयं निधिः प्रणिपात-साध्यः" इति   ।। १३.२.०९  ।।
 प्रतिपन्नं ब्रूयात्"सप्त-रात्रम्" इति समानं   ।। १३.२.१०  ।।
 स्थानिक-व्यञ्जनं वा रात्रौ तेजन-अग्नि-युक्तं एकान्ते तिष्ठन्तं सत्त्रिणः क्रम-अभीनीतं राज्ञः कथयेयुः "असौ सिद्धः सामेधिकः" इति   ।। १३.२.११  ।।
 तं राजा यं अर्थं याचेत तं अस्य करिष्यमाणः "सप्त-रात्रम्" इति समानं   ।। १३.२.१२  ।।
 सिद्ध-व्यञ्जनो वा राजानं जम्भक-विद्याभिः प्रलोभयेत्    ।। १३.२.१३  ।।
 तं राजाइति समानं   ।। १३.२.१४  ।।
 सिद्ध-व्यञ्जनो वा देश-देवतां अभ्यर्हितां आश्रित्य प्रहवणैरभीक्ष्णं प्रकृति-मुख्यानभिसंवास्य क्रमेण राजानं अतिसंदध्यात्  ।। १३.२.१५  ।।
 जटिल-व्यञ्जनं अन्तर्-उदक-वासिनं वा सर्व-श्वेतं तट-सुरुङ्गा-भूमि-गृह-अपसरणं वरुणं नाग-राजं वा सत्त्रिणः क्रम-अभिनीतं राज्ञः कथयेयुः   ।। १३.२.१६  ।।
 तं राजाइति समानं   ।। १३.२.१७  ।।
 जन-पद-अन्ते-वासी सिद्ध-व्यञ्जनो वा राजानं शत्रु-दर्शनाय योजयेत्  ।। १३.२.१८  ।।
 प्रतिपन्नं बिम्बं कृत्वा शत्रुं आवाहयित्वा निरुद्धे देशे घातयेत्  ।। १३.२.१९  ।।
 अश्व-पण्य-उपयाता वैदेहक-व्यञ्जनाः पण्य-उपायन-निमित्तं आहूय राजानं पण्य-परीक्षायां आसक्तं अश्व-व्यतिकीर्णं वा हन्युः । अश्वैश्च प्रहरेयुः   ।। १३.२.२०  ।।
 नगर-अभ्याशे वा चैत्यं आरुह्य रात्रौ तीक्ष्णाः कुम्भेषु नालीन्वा विदुलानि धमन्तः "स्वामिनो मुख्यानां वा मांसानि भक्षयिष्यामः । पूजा नो वर्तताम्" इत्यव्यक्तं ब्रूयुः   ।। १३.२.२१  ।।
 तदेषां नैमित्तिक-मौहूर्तिक-व्यञ्जनाः ख्यापयेयुः   ।। १३.२.२२  ।।
 मङ्गल्ये वा ह्रदे तटाक-मध्ये वा रात्रौ तेजन-तैल-अभ्यक्ता नाग-रूपिणः शक्ति-मुसलान्ययोमयानि निष्पेषयन्तस्तथैव ब्रूयुः   ।। १३.२.२३  ।।
 ऋक्ष-चर्म-कञ्चुकिनो वाअग्नि-धूम-उत्सर्ग-युक्ता रक्षो-रूपं वहन्तस्त्रिरपसव्यं नगरं कुर्वाणाः श्व-सृगाल-वाशित-अन्तरेषु तथैव ब्रूयुः   ।। १३.२.२४  ।।
 चैत्य-दैवत-प्रतिमां वा तेजन-तैलेनाभ्र-पटलच्-छन्नेनाग्निना वा रात्रौ प्रज्वाल्य तथैव ब्रूयुः   ।। १३.२.२५  ।।
 तदन्ये ख्यापयेयुः   ।। १३.२.२६  ।।
 दैवत-प्रतिमानां अभ्यर्हितानां वा शोणितेन प्रस्रावं अतिमात्रं कुर्युः   ।। १३.२.२७  ।।
 तदन्ये देव-रुधिर-संस्रावे संग्रामे पराजयं ब्रूयुः   ।। १३.२.२८  ।।
 संधि-रात्रिषु श्मशान-प्रमुखे वा चैत्यं ऊर्ध्व-भक्षितैर्मनुष्यैः प्ररूपयेयुः   ।। १३.२.२९  ।।
 ततो रक्षो-रूपी मनुष्यकं याचेत   ।। १३.२.३०  ।।
 यश्चात्र शूर-वादिकोअन्यतमो वा द्रष्टुं आगच्छेत्तं अन्ये लोह-मुसलैर्हन्युः । यथा रक्षोभिर्हत इति ज्ञायेत   ।। १३.२.३१  ।।
 तदद्भुतं राज्ञस्तद्-दर्शिनः सत्त्रिणश्च कथयेयुः   ।। १३.२.३२  ।।
 ततो नैमितित्क-मौहूर्तिक-व्यञ्जनाः शान्तिं प्रायश्-चित्तं ब्रूयुः "अन्यथा महदकुशलं राज्ञो देशस्य च" इति   ।। १३.२.३३  ।।
 प्रतिपन्नं "एतेषु सप्त-रात्रं एक-एक-मन्त्र-बलि-होमं स्वयं राज्ञा कर्तव्यम्" इति ब्रूयुः   ।। १३.२.३४  ।।
 ततः समानं   ।। १३.२.३५  ।।
 एतान्वा योगानात्मनि दर्शयित्वा प्रतिकुर्वीत परेषां उपदेश-अर्थं   ।। १३.२.३६  ।।
 ततः प्रयोजयेद्योगान्  ।। १३.२.३७  ।।
 योग-दर्शन-प्रतीकारेण वा कोश-अभिसंहरणं कुर्यात्  ।। १३.२.३८  ।।
 हस्ति-कामं वा नाग-वन-पाला हस्तिना लक्षण्येन प्रलोभयेयुः   ।। १३.२.३९  ।।
 प्रतिपन्नं गहनं एक-अयनं वाअतिनीय घातयेयुः । बद्ध्वा वाअपहरेयुः   ।। १३.२.४०  ।।
 तेन मृगया-कामो व्याख्यातः   ।। १३.२.४१  ।।
 द्रव्य-स्त्री-लोलुपं आढ्य-विधवाभिर्वा परम-रूप-यौवनाभिः स्त्रीभिर्दाय-निक्षेप-अर्थं उपनीताभिः सत्त्रिणः प्रलोभयेयुः   ।। १३.२.४२  ।।
 प्रतिपन्नं रात्रौ सत्त्रच्-छन्नाः समागमे शस्त्र-रसाभ्यां घातयेयुः   ।। १३.२.४३  ।।
 सिद्ध-प्रव्रजित-चैत्य-स्तूप-दैवत-प्रतिमानां अभीक्ष्ण-अभिगमनेषु वा भूमि-गृह-सुरुङ्ग-आरूढ-भित्ति-प्रविष्टास्तीक्ष्णाः परं अभिहन्युः   ।। १३.२.४४  ।।
 येषु देशेषु याः प्रेक्षाः प्रेक्षते पार्थिवः स्वयं  । ।। १३.२.४५अ ब  ।।
 यात्रा-विहारे रमते यत्र क्रीडति वाअम्भसि   ।। काक्१३.२.४५च्द्  ।।
 धिग्-उक्त्य्-आदिषु सर्वेषु यज्ञ-प्रहवणेषु वा  । ।। १३.२.४६अ ब  ।।
 सूतिका-प्रेत-रोगेषु प्रीति-शोक-भयेषु वा  । ।। १३.२.४६च्द्  ।।
 प्रमादं याति यस्मिन्वा विश्वासात्स्व-जन-उत्सवे   ।। १३.२.४७अ ब  ।।
 यत्रास्यऽरक्षि-संचारो दुर्दिने संकुलेषु वा  । ।। १३.२.४७च्द्  ।।
 विप्र-स्थाने प्रदीप्ते वा प्रविष्टे निर्जनेअपि वा  । ।। १३.२.४८अ ब  ।।
 वस्त्र-आभरण-माल्यानां फेलाभिः शयन-आसनैः   ।। १३.२.४८च्द्  ।।
 मद्य-भोजन-फेलाभिस्तूर्यैर्वाअभिगताः सह  । ।। १३.२.४९अ ब  ।।
 प्रहरेयुररिं तीक्ष्णाः पूर्व-प्रणिहितैः सह   ।। १३.२.४९च्द्  ।।
 यथैव प्रविशेयुश्च द्विषतः सत्त्र-हेतुभिः  । ।। १३.२.५०अ ब  ।।
 तथैव चापगच्छेयुरित्युक्तं योग-वामनं   ।। १३.२.५०च्द्  ।।