विष्णुस्मृतिः/चतुष्पञ्चाषत्तमोऽध्यायः
यः पापात्मा येन सह संयुज्यते स तस्यैव प्रायश्चित्तं कुर्यात् । । ५४.१  । ।

मृतपञ्चनखात्कूपादत्यन्तोपहताच्चोदकं पीत्वा ब्राहमणस्त्रिरात्रं उपवसेत् । । ५४.२  । ।

द्व्यहं राजन्यः  । । ५४.३  । ।

एकाहं वैश्यः  । । ५४.४  । ।

शूद्रो नक्तं  । । ५४.५  । ।

सर्वे चान्ते व्रतस्य पञ्चगव्यं पिबेयुः  । । ५४.६  । ।

पञ्चगव्यं पिबेच्छूद्रो ब्राह्मणस्तु सुरां पिबेत् ।
उभौ तौ नरकं यातो महारौरवसंज्ञितम्  । । ५४.७  । ।

पर्वानारोग्यवर्जं ऋताववगच्छन्पत्नीं त्रिरात्रं उपवसेत् । । ५४.८  । ।

कूटसाक्षी ब्रह्महत्याव्रतं चरेत् । । ५४.९  । ।

अनुदकमूत्रपुरीषकरणे सचैलं स्नानं महाव्याहृतिहोमश्च  । । ५४.१०  । ।

सूर्याभ्युदितनिर्मुक्तः सचैलस्नातः सावित्र्यष्टशतं आवर्तयेत् । । ५४.११  । ।

श्वसृगालविड्वराहखरवानरवायसपुंश्चलीभिर्दष्टः स्रवन्तीं आसाद्य षोडश प्राणायामान्कुर्यात् । । ५४.१२  । ।

वेदाग्न्युत्सादी त्रिषवणस्नाय्यधःशायी संवत्सरं सकृद्भैक्ष्येण वर्तेत  । । ५४.१३  । ।

समुत्कर्षानृते गुरोश्चालीकनिर्बन्धे तदाक्षेपणे च मासं पयसा वर्तेत  । । ५४.१४  । ।

नास्तिको नास्तिकवृत्तिः कृतघ्नः कूटव्यवहारी ब्राह्मणवृत्तिघ्नश्चैते संवत्सरं भैक्ष्येण वर्तेरन् । । ५४.१५  । ।

परिवित्तिः परिवेत्ता च यया च परिविद्यते दाता याजकश्च चान्द्रायणं कुर्यात् । । ५४.१६  । ।

प्राणिभूपुण्यसोमविक्रयी तप्तकृच्छ्रं  । । ५४.१७  । ।

आर्द्रौषधिगन्धपुष्पफलमूलचर्मवेत्रविदलतुषकपालकेशभस्मास्थिगोरसपिण्याकतिलतैलविक्रयी प्राजापत्यं  । । ५४.१८  । ।

श्लैष्मजतुमधूच्छिष्टशङ्खशुक्तित्रपुसीसकृष्णलोहौदुम्बरखड्गपात्रविक्रयी चान्द्रायणं कुर्यात् । । ५४.१९  । ।

रक्तवस्त्ररङ्गरत्नगन्धगुडमधुरसोर्णाविक्रयी त्रिरात्रं उपवसेत् । । ५४.२०  । ।

मांसलवणलाक्षाक्षीरविक्रयी चान्द्रायणं कुर्यात् । । ५४.२१  । ।

तं च भूयश्चोपनयेत् । । ५४.२२  । ।

उष्ट्रेण खरेण वा गत्वा नग्नः स्नात्वा सुप्त्वा भुक्त्वा प्राणायामत्रयं कुर्यात् । । ५४.२३  । ।

जपित्वा त्रीणि सावित्र्याः सहस्राणि समाहितः   ।
मासं गोष्ठे पयः पीत्वा मुच्यतेऽसत्प्रतिग्रहात् । । ५४.२४  । ।

अयाज्ययाजनं कृत्वा परेषां अन्त्यकर्म च   ।
अभिचारं अहीनं च त्रिभिः कृच्छ्रैर्व्यपोहति   । । ५४.२५  । ।

येषां द्विजानां सावित्री नानूच्येत यथाविधि   ।
तांश्चारयित्वा त्रीन्कृच्छ्रान्यथाविध्युपनाययेत् । । ५४.२६  । ।

प्रायश्चित्तं चिकीर्षन्ति विकर्मस्थास्तु ये द्विजाः   ।
ब्राह्मण्याच्च परित्यक्तास्तेषां अप्येतदादिशेत् । । ५४.२७  । ।

यद्गर्हितेनार्जयन्ति कर्मणा ब्राह्मणा धनम्  ।
तस्योत्सर्गेण शुध्यन्ति जप्येन तपसा तथा   । । ५४.२८  । ।

वेदोदितानां नित्यानां कर्मणां समतिक्रमे   ।
स्नातकव्रतलोपे च प्रायश्चित्तं अभोजनम्  । । ५४.२९  । ।

अवगूर्य चरेत्कृच्छ्रं अतिकृच्छ्रं निपातने   ।
कृच्छ्रातिकृच्छ्रं कुर्वीत विप्रस्योत्पाद्य शोणितं [कुच्छ्र]   । । ५४.३०  । ।

एनस्विभिर्निर्णिक्तैर्नार्थं किंचित्समाचरेत् ।
कृतनिर्णेजनांश्चैतान्न जुगुप्सेत धर्मवित् । । ५४.३१  । ।

बालघ्नांश्च कृतघ्नांश्च विशुद्धानपि धर्मतः   ।
शरणागतहन्तॄंश्च स्त्रीहन्तॄंश्च न संवसेत् । । ५४.३२  । ।

अशीतिर्यस्य वर्षाणि बालो वाप्यूनषोडशः   ।
प्रायश्चित्तार्धं अर्हन्ति स्त्रियो रोगिण एव च   । । ५४.३३  । ।

अनुक्तनिष्कृतीनां तु पापानां अपनुत्तये   ।
शक्तिं चावेक्ष्य पापं च प्रायश्चित्तं प्रकल्प्येत् । । ५४.३४  । ।