महाभारतम्-02-सभापर्व-069
शिशुपाले सन्नद्धे सति उत्पातदर्शनेन युधिष्ठिरस्य प्रश्ने नारदेन तत्तदुत	्पातानां विशिष्य फलकथनम्।। <table>				
<td>

	वैशम्पायन उवाच।। 	<td>	2-69-1x	
				
<td>

	ततो युद्धाय संनद्धं चेदिराजं युधिष्ठिरः।दृष्ट्वा मतिमतां श्रेष्ठो नारदं समुवाच ह।। 	<td>	2-69-1a2-69-1b	
<td>

	युधिष्ठिर उवाच।।	<td>	2-69-2x	
				
<td>

	अन्तरिक्षे च भूमौ च तेऽस्त्यविदितं क्वचित्। यानि राजविनाशाय भौमानि च खगानि च।। 	<td>	2-69-2a2-69-2b	
				
<td>

	निमित्तानीह जायन्ते उत्पाताश्च पृथग्विधाः। एतदित्छामि कार्त्स्न्येन श्रोतुं त्वत्तो महामुने।। 	<td>	2-69-3a2-69-3b	
<td>

	वैशम्पायन उवाच। 	<td>	2-69-4x	
				
<td>

	इत्येवं मितमान्विप्रः कुरुराजस्य धीमतः। पृच्छतः सर्वमव्यग्रमाचचक्षे महायशाः।। 	<td>	2-69-4a2-69-4b	
<td>

	नारद उवाच।। 	<td>	2-69-5x	
				
<td>

	पराक्रमं च मार्गं च संनिपातं समुच्छ्रयम्। आरोहणं कुरुश्रेष्ठ अन्योन्यं प्रतिसर्पणम्।। 	<td>	2-69-5a2-69-5b	
				
<td>

	पश्मीनां व्यतिसंसर्गं व्यायामं वृत्तिपीडनम्।दर्शनादर्शनं चैव अदृश्यानां च दर्शनम्।। 	<td>	2-69-6a2-69-6b	
				
<td>

	हानिं वृद्धिं च ह्रासं च वर्णस्थानं बलाबलम्। सर्वमेतत्परीक्षेत ग्रहाणां ग्रहकोविदः।। 	<td>	2-69-7a2-69-7b	
				
<td>

	भौमाः पूर्वं प्रवर्तन्ते खेचराश्च ततः परम्। उत्पद्यन्ते च लोकेऽस्मिन्नुत्पाता देवनिर्मिताः।। 	<td>	2-69-8a2-69-8b	
				
<td>

	यदा तु सर्वभूतानां छाया न परिवर्तते। अपरेण गते सूर्ये तत्पराभवलक्षणम्।। 	<td>	2-69-9a2-69-9b	
				
<td>

	अच्छाये विमलच्छाया प्रतिच्छायेव दृश्यते। यत्र चैत्यकवृक्षाणां तत्र विद्यान्महद्भयम्।। 	<td>	2-69-10a2-69-10b	
				
<td>

	शीर्णपर्णप्रवालाश्च शुष्कपर्णाश्च चैत्यकाः। अपभ्रष्टप्रवालाश्च तत्राभावं विनिर्दिशेत्।। 	<td>	2-69-11a2-69-11b	
				
<td>

	स्निग्धपर्णप्रवालाश्च दृश्यन्ते यत्र चैत्यकाः। ईहमानाश्च वृक्षाश्च भावस्तत्र न संशयटः।। 	<td>	2-69-12a2-69-12b	
				
<td>

	पुष्पे पुष्पं प्रजायेत फले वा फलमाश्रितम्। राजा वा राजमात्रो वा मरणायोपपद्यते।। 	<td>	2-69-13a2-69-13b	
				
<td>

	प्रावृट्छरदि हेमन्ते वसन्ते वापि सर्वशः। आकालिकं पुष्पफलं राष्ट्रक्षोभं विनिर्दिशेत्।। 	<td>	2-69-14a2-69-14b	
				
<td>

	नदीनां स्त्रोतसोऽकाले द्योतयन्ति महाभयम्। वनस्पतिः पूज्यमानः पूजितोऽपूजितोऽपि वा।। 	<td>	2-69-15a2-69-15b	
				
<td>

	यदा भज्येत वातेन भिद्यते नमितोऽपि वा। अग्निवायुभयं विद्याच्छ्रेष्ठो वापि विनश्यति।। 	<td>	2-69-16a2-69-16b	
				
				
<td>

	दिशः सर्वाश्च दीप्यन्ते जायन्ते राजविभ्रमाः। भिद्यमानो यदा वृक्षो निनदेच्चापि पातितः।सह राष्ट्रं च पतितं नतं वृक्षं प्रपातयेत्।। 	<td>	2-69-17a2-69-17b2-69-17c	
				
<td>

	अथैनं छेदयेत्कश्चित्प्रतिक्रुद्धो वनस्पतिः। छेत्ता भेत्ता पतिश्चैव क्षिप्रमेव नशिष्यति।। 	<td>	2-69-18a2-69-18b	
				
<td>

	देवतानां च पतनं मष्टपानां च पातनम्। अचलानां प्रकम्पश्च तत्पराभवलक्षणम्।। 	<td>	2-69-19a2-69-19b	
				
<td>

	निशि चेन्द्रधनुर्दृष्टं ततोपि च महद्भयम्। तद्द्रष्टरेव भीतिः स्यान्नान्येषां भरतर्षभ।। 	<td>	2-69-20a2-69-20b	
<td>

	रात्राविन्द्रधनुर्दृष्ट्वा तद्राष्ट्रं परिवर्जयेत्।। 	<td>	2-69-21a	
				
<td>

	अर्चा यत्र प्रनृत्यन्त नदन्ति च हसन्ति च। उन्मीलन्ति निमीलन्ति राष्ट्रक्षोभं विनिर्दिशेत्।। 	<td>	2-69-22a2-69-22b	
				
<td>

	शिला यदि प्रसिञ्चन्ति स्नेहांश्चोदकसम्भवान्। अन्यद्वा विकृतं किञ्चित्तद्भयस्य निदर्शनम्।। 	<td>	2-69-23a2-69-23b	
				
<td>

	म्रियन्ते वा महामात्रा राजा सपरिवारकः। पुरस्य या भवेद्व्याधी राष्ट्रे देशे च विभ्रमाः।। 	<td>	2-69-24a2-69-24b	
				
<td>

	देवतानां यदाऽऽवासे राज्ञां वा यत्र वेश्मनि। भाण्डागारायुधागारे निविशेत यदा मधु।। 	<td>	2-69-25a2-69-25b	
				
<td>

	सर्वं तदा भवेत्स्थानं हन्यमानं बलीयसा। आगन्तुकं भयं तत्र भवेदित्येव निर्दिशेत्।। 	<td>	2-69-26a2-69-26b	
				
<td>

	पादपश्चैव यो यत्र रक्तं स्रवति शोणितम्। दन्ताग्रात्कुञ्जरो वापि शृङ्गाद्वा वृषभस्तथा।। 	<td>	2-69-27a2-69-27b	
				
<td>

	पादपाद्राष्ट्रिविभ्रंशः कुञ्जराद्राजविभ्रमः। गोब्राह्मणविनाशः स्याद्वृवभस्येति निर्दिशेत्।। 	<td>	2-69-28a2-69-28b	
				
<td>

	छत्रं नरपतेर्यत्र निपतेत्पृथिवीतले। सराष्ट्रो नृपती राजन्क्षिप्रमेव विनश्यति।। 	<td>	2-69-29a2-69-29b	
				
<td>

	देवागारेषु वा यत्र राज्ञो वा यत्र वेश्मनि। विकृतं यदि दृश्येत नागावासेषु वा पुनः।। 	<td>	2-69-30a2-69-30b	
				
<td>

	तस्य देशस्य पीडा स्याद्राज्ञो जनपदस्य वा। अनावृष्टिभयं घोरमतिदुर्भिक्षमादिशेत्।। 	<td>	2-69-31a2-69-31b	
				
<td>

	अर्चाया बाहुभङ्गेन गृहस्थानां भयं भवेत्। भग्ने प्रहरणे विद्यात्सेनापतिविनाशनम्।। 	<td>	2-69-32a2-69-32b	
				
<td>

	आगन्तुका तु प्रतिमा स्थानं यत्र न विन्दति। जभ्यन्तरेण षण्मासाद्राजा त्यजति तत्पुरम्।। 	<td>	2-69-33a2-69-33b	
				
<td>

	प्रदीर्यते मही यत्र विनदत्यपि पात्यते। म्रियते तत्र राजा च तत्र राष्ट्रं विनश्यति।। 	<td>	2-69-34a2-69-34b	
				
<td>

	एणीपदान्वा सर्पान्वा डुण्डुभानथ दीप्यकान्। मण्डूको ग्रसते यत्र तत्र राजा विनश्यति।। 	<td>	2-69-35a2-69-35b	
				
<td>

	अभिन्नं वाप्यपक्वं वा यत्रान्नमुपचीयते। जीर्यन्ते वा म्रियन्ते वा तदन्नं नोपभुञ्जते।। 	<td>	2-69-36a2-69-36b	
				
<td>

	उदपाने च यत्रापो विवर्धन्ते युधिष्ठिर। स्थावरेषु प्रवर्तन्ते निर्गच्छेन्न पुनस्ततः।। 	<td>	2-69-37a2-69-37b	
				
<td>

	अपादं वा त्रिपादं वा द्विशीर्षं वा चतुर्भुजम्। स्त्रियो यत्र प्रसूयन्ते ब्रूयात्तत्र पराभवम्।। 	<td>	2-69-38a2-69-38b	
				
<td>

	अजैडकाः स्त्रियो गावो ये चान्ये च वियोनयः। विकृतानि प्रजायन्ते तत्र तत्र पराभवः।। 	<td>	2-69-39a2-69-39b	
				
<td>

	नदी यत्र प्रतिस्रोता आवहेत्कलुषोदकम्।दिशश्च न प्रकाशन्ते तत्पराभवलक्षणम्।। 	<td>	2-69-40a2-69-40b	
				
<td>

	एतानि च निमित्तानि यानि चान्यानि भारत। केशवादेव जायन्ते भौमानि च खगानि च।। 	<td>	2-69-41a2-69-41b	
				
<td>

	चन्द्रादित्यौ ग्रहाश्चैव नक्षत्राणि च भारत। वायुरग्निस्तथा चापः पृथिवी च जनार्दनात्।। 	<td>	2-69-42a2-69-42b	
				
<td>

	यस्य देशस्य हानिं वा वृद्धिं वा कर्तुमिच्छति। तस्मिन्देशे निमित्तानि तानि तानि करोत्ययम्।।	<td>	2-69-43a2-69-43b	
				
<td>

	सोसौ चेदिपतेस्तात विनाशं समुपस्थितम्। निवेदयति गोविन्दः स्वैरुपायैर्न संशयः।। 	<td>	2-69-44a2-69-44b	
				
<td>

	इयं प्रचलिता भूमिरशिवा वान्ति मारुताः। राहुश्चाप्यपतत्सोममपर्वणि विशाम्पते।। 	<td>	2-69-45a2-69-45b	
				
<td>

	सनिर्घाताः पतन्त्युल्कास्तमः सञ्जायते भृशम्। चेदिराजविनाशाय हरिरेष विजृम्भते।। 	<td>	2-69-46a2-69-46b	
<td>

	वैशम्पायन उवाच।। 	<td>	2-69-47x	
				
<td>

	एवमुक्त्वा तु देवर्षिर्नारदो विरराम ह। ताभ्यां पुरुषसिंहाभ्यां तस्मिन्युद्ध उपस्थिते। 	<td>	2-69-47a2-69-47b	
				
<td>

	ददृशुर्भूमिपालास्ते घोरानौत्पातिकान्बहून्।। तत्र वै दृश्यमानानां दिक्षु सर्वासु भारत। 	<td>	2-69-48a2-69-48b	
				
<td>

	अश्रूयन्त तदा राजञ्छिवानामशिवा रवाः।। ररास च मही कृत्स्ना सवृक्षवनपर्वता। 	<td>	2-69-49a2-69-49b	
				
<td>

	अपर्वणि च मध्याह्ने मूर्यं स्वर्भानुरग्रसत्।। ध्वजाग्रे चेदिराजस्य सर्वरत्नपरिष्कृते। 	<td>	2-69-50a2-69-50b	
				
<td>

	अपतत्खाच्च्युतो गृध्रस्तीक्ष्णतुण्डः परन्तप।। आरण्यैः सहसा हृष्टा ग्राम्याश्च मृगपक्षिणः। 	<td>	2-69-51a2-69-51b	
				
<td>

	चुक्रुशुर्भैरवं तत्र तस्मिन्युद्ध उपस्थिते।। एवमादिनि घोराणि भौमानि च स्वगानि च।	<td>	2-69-52a2-69-52b	
<td>

	औत्पातिकान्यदृश्यन्त सङ्क्रुद्धे शार्ङ्गधन्वनि।। 	<td>	2-69-53a	
<td>

	।। इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि शिशुपालवधपर्वणि एकोनसप्ततितमोऽध्यायः।। 69 ।। 	<td>		

महाभारतम्/सभापर्व