महाभारतम्-04-विराटपर्व-044
उत्तरेण बृहन्नलाया अर्जुनत्वविज्ञानेन तंप्रत्यज्ञानमूलकभूतपूर्वस्वापराधक्षमापनम् ।। 1 ।।
	अर्जुनेनोत्तरंप्रति स्वस्य क्लैब्यप्राप्तिहेतुकथनम् ।। 2 ।।
	तथोत्तरस्य सारथीकरणापूर्वकं रथारोहणेन रणायाभियानम् ।। 3 ।।
<table>				
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-44-1x	
				
<td>	ततः पार्थं स वैराटिः प्राञ्जलिस्त्वभ्यवादयत्।अहं भूमिंजयो नाम प्रणतोस्मि धनंजय ।।	<td>	4-44-1a4-44-1b	
				
<td>	दिष्ट्या त्वां पार्थ पश्यामि स्वागतं ते धनंजय ।लोहिताक्ष महाबाहो नागराजवरोपम ।।	<td>	4-44-2a4-44-2b	
				
<td>	यदज्ञानादवोचं त्वां प्रमादेन नरोत्तम।अकृत्वा हृदये सर्वं क्षन्तुमर्हसि तन्मम ।।	<td>	4-44-3a4-44-3b	
				
<td>	यतस्त्वया कृतं पूर्वं चित्रं कर्म सुदुष्करम्।अतो भयं व्यपेतं मे प्रीतिश्च परमा त्वयि ।।	<td>	4-44-4a4-44-4b	
<td>	दासोऽहं ते भविष्यामि पश्य मामनुकम्पया ।।	<td>	4-44-5a	
				
<td>	या प्रतिज्ञा कृता पूर्वं तव सारथ्यकारणात्।सेयं प्रतिज्ञा पूर्णा मे हर्षश्चार्जुन जायते ।।	<td>	4-44-6a4-44-6b	
				
<td>	देवेन्द्रतनयस्येह सारथिः स्यां महामृधे ।इति पूर्वं कृताऽस्माभिः प्रतिज्ञा युद्धदुर्मद ।।	<td>	4-44-7a4-44-7b	
				
<td>	प्रतिज्ञा मम संपूर्णा तव सारथ्यकारणात् ।मनस्स्वास्थ्यं च मे जातं जातं भाग्यं च मे महत् ।।	<td>	4-44-8a4-44-8b	
				
<td>	आस्थाय विपुलं वीर रथं सारथिना मया।दुर्योधनं च जित्वाऽऽजौ निवर्तय पशून्मम ।।	<td>	4-44-9a4-44-9b	
<td>	अर्जुन उवाच।	<td>	4-44-10x	
				
<td>	प्रीतोस्मि राजपुत्राद्य न भयं विद्यते तव।सर्वान्नुदामि ते शत्रून्रणे रणविशारद ।।	<td>	4-44-10a4-44-10b	
				
<td>	स्वस्थो भव महान्युद्धे पश्य मां शत्रुभिः सह ।युध्यमानं विमर्देऽस्मिन्कुर्वाणं भैरवं रवम् ।।	<td>	4-44-11a4-44-11b	
				
				
<td>	गाण्डीवं देवदत्तं च शरान्कनकभूषणान्।एतान्सर्वानुपासङ्गान्क्षिप्रं बध्नीहि मे रथे ।एकं चाहर निस्त्रिंशं जातरूपपरिष्कृतम् ।।	<td>	4-44-12a4-44-12b4-44-12c	
				
<td>	अहं वै कुरुभिर्योत्स्ये मोक्षयिष्यामि ते पशून् ।तोषयिष्यामि राजानं प्रवेक्ष्यामि पुरं पुनः ।।	<td>	4-44-13a4-44-13b	
				
<td>	संकल्पागाधपरिधं बाहुप्राकारतोरणम्।त्रिदण्डतूणसंबाधं नैकध्वजसमाकुलम् ।।	<td>	4-44-14a4-44-14b	
				
				
<td>	ज्याक्षेपनिनदारावं नेमीनिनददुन्दुभिः ।शरजालवितानाढ्यमाक्ष्वेडितमहास्वनम् ।नगरं ते मया गुप्तं रथोपस्थं भविष्यति ।।	<td>	4-44-15a4-44-15b4-44-15c	
				
<td>	अधिष्ठितो मया सङ्ख्ये रथो गाण्डीवधन्विना ।अजय्यः शत्रुसैन्यानां वैराटे व्येतु ते भयम् ।।	<td>	4-44-16a4-44-16b	
<td>	उत्तर उवाच।	<td>	4-44-17x	
				
<td>	बहुना किं प्रलापेन शृणु मे परमं वचः।नाहं बिभेमि कौन्तेय साक्षादपि शतक्रतोः ।।	<td>	4-44-17a4-44-17b	
				
				
<td>	यमवायुकुबेरेभ्यो द्रोणभीष्मशतादपि ।बिभेमि नाहमेतेभ्यो जानामि त्वां स्थिरं युधि ।केशवेनापि संग्रामे साक्षादिन्द्रेण वा समम् ।।	<td>	4-44-18a4-44-18b4-44-18c	
				
<td>	इदं तु चिन्तयन्नेव परिमुह्यामि केवलम्।निश्चयं नाधिगच्छामि नावगच्छामि किंचन ।।	<td>	4-44-19a4-44-19b	
				
<td>	एवं वराङ्गरूपस्य लक्षणैः सूचितस्य च।केन कर्मविपाकेन क्लीबत्वं त्वामुपागतम् ।।	<td>	4-44-20a4-44-20b	
				
<td>	मन्ये त्वां क्लीबरूपेण चरन्तं शूलपाणिनम्।गन्धर्वराजप्रतिमं देवं वाऽपि शतक्रतुम् ।।	<td>	4-44-21a4-44-21b	
<td>	अर्जुन उवाच।	<td>	4-44-22x	
				
<td>	भ्रातुर्नियोगाञ्ज्येष्ठस्य संवत्सरमिदं व्रतम्।चरामि ब्रह्मचर्यं वै सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।।	<td>	4-44-22a4-44-22b	
				
<td>	नास्मि क्लीबो महाबाहो परवान्धर्मसंयुतः ।उर्वशीशापसंभूतं क्लैब्यं समुपसंस्थितम् ।।	<td>	4-44-23a4-44-23b	
				
<td>	पुराऽहमाज्ञया भ्रातुर्ज्येष्ठस्यास्मि सुरालयम्।प्राप्तवानुर्वशी दृष्टा सुधर्मायां मया तदा ।।	<td>	4-44-24a4-44-24b	
				
<td>	नृत्यन्तीं परमं रूपं बिभ्रतीं वज्रिसन्निधौ ।अपश्यं तामनिमिषं कूटस्थामन्वयस्य मे।।	<td>	4-44-25a4-44-25b	
				
<td>	रात्रौ समागता मह्यं शयनं रन्तुमिच्छया।अहं तामभिवाद्यैव मातृसत्कारमाचरम् ।।	<td>	4-44-26a4-44-26b	
				
<td>	सा च मामशपत्क्रुद्धा शिखण्डी त्वं भवेति वै।श्रुत्वा तमिन्द्रो मामाह मा भैस्त्वं पार्थ षण्डता ।।	<td>	4-44-27a4-44-27b	
				
<td>	उपकारो भवेत्तुभ्यमज्ञातवसतौ पुरा।इतीन्द्रो मामनुग्राह्य ततः प्रेषितवान्वृषा ।।	<td>	4-44-28a4-44-28b	
				
<td>	तदिदं समनुप्राप्तं व्रतं चीर्णं मयाऽनघ ।समाप्तव्रतमुत्तीर्णं विद्धि मां त्वं नृपात्मज ।।	<td>	4-44-29a4-44-29b	
<td>	उत्तर उवाच।	<td>	4-44-30x	
				
<td>	परमोऽनुग्रहो मेऽद्य यत्प्रतर्को न मे वृथा।न हीदृशाः क्लीबरूपा भवन्ति तु नरोत्तमाः ।।	<td>	4-44-30a4-44-30b	
				
<td>	सहायवानस्मि रणे युद्ध्येयममरैरपि ।साध्वसं तत्प्रनष्टं मे किं करोमि ब्रवीहि मे ।।	<td>	4-44-31a4-44-31b	
				
<td>	अहं ते संग्रहीष्यामि हयाञ्शत्रुनिर्बहण।शिक्षितो ह्यस्मि सारथ्ये निष्ठितः पुरुषर्षभ ।।	<td>	4-44-32a4-44-32b	
				
<td>	दारुको वासुदेवस्य यथा शक्रस्य मातलिः।तथा मां विद्धि सारथ्ये शिक्षितं नरपुङ्गव ।।	<td>	4-44-33a4-44-33b	
				
<td>	अश्वा ह्येते महाबाहो तवैवाहवदुर्जयाः।योग्या रथवरे युक्ताः प्राणवन्तो जितश्रमाः ।।	<td>	4-44-34a4-44-34b	
				
<td>	यस्य यातेन पश्यन्ति भूमौ क्षिप्तं पदंपदम्।दक्षिणां यो धुरं वोढा सुग्रीवोण समो हयः ।।	<td>	4-44-35a4-44-35b	
				
<td>	योऽयं हयो धुर्यवरो वामां वहति शोभनः।तं मन्ये मेघपुष्पस्य जवेन सदृशं हयम् ।।	<td>	4-44-36a4-44-36b	
				
<td>	योऽयं वहति वै पार्ष्णिं दक्षिणामञ्चितोद्यतः ।वलाहकादभिमतस्तेजसा वीर्यवत्तरः ।।	<td>	4-44-37a4-44-37b	
				
<td>	योऽयं काञ्चनसन्नाहो वामं वहति शोभनः ।धुर्यं शैब्यस्य तं मन्ये जवेन बलवत्तरम् ।।	<td>	4-44-38a4-44-38b	
				
				
<td>	त्वामेवायं रथो वोढुं संग्रामेऽर्हति धन्विनम् ।त्वं चे.. रथमास्थाय योद्धुमर्हो मतो मम।शर्वशत्रुभिरायातो देवराज इवासुरैः ।।	<td>	4-44-39a4-44-39b4-44-39c	
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-44-40x	
				
<td>	ततो रथादवस्कन्द्य वीर्यवानरिमर्दनः।प्रणम्य देवान्गाण्डीवमादाय रुरुचे श्रिया ।।	<td>	4-44-40a4-44-40b	
				
<td>	ततो विमुच्य बाहुभ्यां सङ्खचूडानि पाण्डवः ।तौ च दुन्दुभिसन्नादौ प्रतिबद्ध्य तलावुभौ ।।	<td>	4-44-41a4-44-41b	
				
<td>	इन्द्रदत्ते च ते दिव्ये उद्धृत्यामुच्य कुण्डले ।श्लक्ष्णान्केशान्मृदून्स्निग्धाञ्श्वेतेनोद्ग्रथ्य वाससा ।।	<td>	4-44-42a4-44-42b	
				
<td>	अथासौ प्राङ्मुखो भूत्वा शुचिः प्रयतमानसः।अभिदध्यौ महाबाहुः सर्वास्त्राणि रथोत्तमे ।।	<td>	4-44-43a4-44-43b	
				
<td>	ऊचुश्च पार्थं सर्वाणि प्राञ्जलीनि नृपात्मजम्।इमानि स्मो महोदार किङ्कराणीन्द्रनन्दन ।।	<td>	4-44-44a4-44-44b	
				
<td>	प्रणिपत्य ततः पार्थः समालभ्य च पाणिना।सर्वाणि मानसानीह भवतेत्यभ्यभाषत।।	<td>	4-44-45a4-44-45b	
				
<td>	प्रतिगृह्य ततोऽस्त्राणि प्रह्लष्टवदनोऽभवत् ।अधिज्यं तरसा कृत्वा गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः ।।	<td>	4-44-46a4-44-46b	
				
<td>	तस्य विक्षिप्यमाणस्य धनुषोऽभून्महास्वनः ।यथा शैलस्य महतः शैलानाक्षिप्य जघ्रुषः ।।	<td>	4-44-47a4-44-47b	
				
<td>	सनिर्घाताऽभवद्भूमिर्दिक्षु वायुर्ववौ भृशम्।भ्रान्तद्विजं खमभवत्प्राकम्पन्त महाद्रुमाः ।।	<td>	4-44-48a4-44-48b	
				
<td>	तं शब्दं कुरवो राजन्विस्फोटमशनेरिव।तार्क्ष्यं शब्दमिव श्रुत्वा वित्रेसुर्दीनमानसाः ।।	<td>	4-44-49a4-44-49b	
				
<td>	यथेन्द्रो व्याक्षिपद्भीमं विस्फोटमशनेर्भुवि ।तथाऽर्जुनो धनुःश्रेष्ठं बाहुभ्यामाक्षिपद्बली ।।	<td>	4-44-50a4-44-50b	
				
<td>	महाशनिमहाशब्दसदृशो ज्यास्वनो महान् ।शत्रून्वीरांश्च संतर्ज्य निग्रहस्थो रथे स्थितः ।।	<td>	4-44-51a4-44-51b	
<td>	उत्तर उवाच।	<td>	4-44-52x	
				
<td>	एकस्त्वं पाण्डवश्रेष्ठ बहूनोतान्महारथान्।कथं जेष्यसि संग्रामे सर्वशस्त्रास्त्रपारगान् ।।	<td>	4-44-52a4-44-52b	
				
<td>	असहायो।सि कोन्तेय ससहायाश्च कौरवाः ।अत एव महाबाहो भीतस्तिष्ठामि तेऽग्रतः ।।	<td>	4-44-53a4-44-53b	
<td>	वैशंपायन उवाच।	<td>	4-44-54x	
<td>	उवाच पार्थो मा भैषीः प्रहस्य स्वनवत्तदा ।।	<td>	4-44-54a	
				
<td>	युध्यमानस्य मे वीर गन्धर्वैः सुमहाबलैः ।सहायो घोषयात्रायां कस्तदासीत्सखा मम ।।	<td>	4-44-55a4-44-55b	
				
<td>	तथा प्रतिभये तस्मिन्देवदानवसंकुले।खाण्डवे युध्यमानस्य कस्तदासीत्सखा मम ।।	<td>	4-44-56a4-44-56b	
				
<td>	निवातकवचैः सार्धं पौलोमैश्च महाबलैः ।युध्यतो देवराजार्थे कः सहायस्तदाऽभवत् ।।	<td>	4-44-57a4-44-57b	
				
<td>	स्वयंवरे तु पाञ्चाल्या राजभिः सह संयुगे।युध्यतो बहुभिस्तात कः सहायस्तदाऽभवत् ।।	<td>	4-44-58a4-44-58b	
				
				
<td>	उपजीव्य गुरुं द्रोणं शुक्रं वैश्रवणं यमम्।वरुणं पावकं चैव कृपं कृष्णं च माधवम् ।पिनाकपाणिनं चैव कथमेतान्न योधये ।।	<td>	4-44-59a4-44-59b4-44-59c	
<td>	रथं वाहय मे शीघ्रं व्येतु ते मानसो ज्वरः ।।	<td>	4-44-60a	
<td>	।। इति श्रीमन्महाभारते विराटपर्वणि गोग्रहणपर्वणि चतुश्चत्वारिंशोऽध्ययः ।। 44 ।।	<td>