सूर्यसिद्धान्त भूगोलाध्यायः
Varitants for the part beginning with * are supplied in (   ) .

सूर्यसिद्धान्त अनुक्रमणिका

  	[भूगोल]	
  	१२.०१क   अथार्काम्शसमुद्भूतम् प्रणिपत्य कृताञ्जलिः /	
  	१२.०१ख   भक्त्या परमयाभ्यर्च्य पप्रच्छेदम् मयासुरः  //	
  	१२.०२क   भगवन् किम्प्रमाणा भूः किम् आकारा किम् आश्रया /	
  	१२.०२ख   किम्विभागा कथम् चात्र सप्तपातालभूमयः  //	
  	१२.०३क   अहोरात्रव्यवस्थाम् च विदधाति कथम् रविः /	
  	१२.०३ख   कथम् पर्येति वसुधाम् भुवनानि विभावयन्  //	
  	१२.०४क   देवासुराणाम् अन्योन्यम् अहोरात्रम् विपर्ययात् /	
  	१२.०४ख   किम् अथ तत् कथम् वा स्याद् भानोर् भगणपूरणात्  //	
  	१२.०५क   पित्र्यम् मासेन भवति नाडीषष्ट्या तु मानुषम् /	
  	१२.०५ख   तद् एव किल सर्वत्र न भवेत् केन हेतुना  //	
  	१२.०६क   दिनाब्दमासहोराणाम् अधिपा न समाः कुतः /	
  	१२.०६ख   कथम् पर्येति भगणः सग्रहो +अयम् किम् आश्रयः  //	
  	१२.०७क   भूमेर् उपर्युपर्यूर्ध्वाः किम् उत्सेधाः किम् अन्तराः /	
  	१२.०७ख   ग्रहर्क्षकक्षाः किम्मात्राः स्थिताः केन क्रमेण ताः  //	
  	१२.०८क   ग्रीष्मे तीव्रकरो भानुर् न हेमन्ते तथाविधः /	
  	१२.०८ख   कियती तत्करप्राप्तिर् मानानि कति किम् च तैः  //	
  	१२.०९क   एवम् मे सम्शयम् छिन्धि भगवन् भूतभावन /	
  	१२.०९ख   अन्यो न त्वाम् ऋते छेत्ता विद्यते सर्वदर्शिवान्  //	
  	१२.१०क   इति भक्त्योदितम् श्रुत्वा मयोक्तम् वाक्यम् अस्य हि /	
  	१२.१०ख   रहस्यम् परम् अध्यायम् ततः प्राह पुनः स तम्  //	
  	१२.११क   शृणुष्वैकमना भूत्वा गुह्यम् अध्यात्म सम्ज्ञितम् /	
  	१२.११ख   प्रवक्ष्याम्य् अतिभक्तानाम् नादेयम् विद्यते मम  //	
  	१२.१२क   वासुदेवः परम् ब्रह्म तन्मूर्तिः पुरुषः परः /	
  	१२.१२ख   अव्यक्तो निर्गुणः शान्तः पञ्चविम्शात् परो +अव्ययः  //	
  	१२.१३क   प्रकृत्यन्तर्गतो देवो बहिर् अन्तश् च सर्वगः /	
  	१२.१३ख   सङ्कर्षणो +अपः सृष्ट्वादौ तासु वीर्यम् अवासृजत्  //	
  	१२.१४क   तदण्डम् अभवद् धैमम् सर्वत्र तमसावृतम् /	
  	१२.१४ख   तत्रानिरुद्धः प्रथमम् व्यक्तीभूतः सनातनः  //	
  	१२.१५क   हिरण्यगर्भो भगवान् एष छन्दसि पठ्यते /	
  	१२.१५ख   आदित्यो ह्य् आदिभूतत्वात् प्रसूत्या सूर्य उच्यते  //	
  	१२.१६क   परम् ज्योतिस् तमः पारे सूर्यो +अयम् सवितेति च /	
  	१२.१६ख   पर्येति भुवनान् एष भावयन् भूतभावनः  //	
  	१२.१७क   प्रकाशात्मा तमोहन्ता महान् इत्य् एष विश्रुतः /	
  	१२.१७ख   ऋचो +अस्य मण्डलम् सामान्युस्त्रामूर्तिर् यजूम्षि च  //	
  	१२.१८क   त्रयीमहो +अयम् भगवाण् कालात्मा कालकृद् विभुः /	
  	१२.१८ख   सर्वात्मा सर्वगः सूक्ष्मः सर्वम् अस्मिन् प्रतिष्ठितम्  //	
  	१२.१९क   रथे विश्वमये चक्रम् कृत्वा सम्वत्सरात्मकम् /	
  	१२.१९ख   छन्दाम्स्य् अश्वाः सप्त युक्ताः पर्यटत्य् एष सर्वदा  //	
  	१२.२०क   त्रिपादम् अमृतम् गुह्यम् पादो +अयम् प्रकटो +अभवत् /	
  	१२.२०ख   सो +अहङ्कारम् जगत्सृष्ट्यै ब्रह्माणम् असृजत् प्रभुः  //	
  	१२.२१क   तस्मै वेदान् वरान् दत्त्वा सर्वलोकपितामहम् /	
  	१२.२१ख   प्रतिष्ठाप्याण्डमध्ये +अथ स्वयम् पर्येति भावयन्  //	
  	१२.२२क   अथ सृष्ट्याम् मनश् चक्रे ब्रह्माहङ्कारमूर्तिभृत् /	
  	१२.२२ख   मनसश् चन्द्रमा जज्ञे सूर्यो +अक्ष्णोस् तेजसाम् निधिः  //	
  	१२.२३क   मनसः खम् ततो वायुर् अग्निर् आपो धरा क्रमात् /	
  	१२.२३ख   गुणैकवृद्ध्या पञ्चैव महाभूतानि जज्ञिरे  //	
  	१२.२४क   अग्नीषोमौ भानुचन्द्रौ ततस् त्व् अङ्गारकादयः /	
  	१२.२४ख   तेजोभूखाम्बुवातेभ्यः क्रमशः पञ्च जज्ञिरे  //	
  	१२.२५क   पुनर् द्वादशधात्मानम् व्यभजद् राशिसञ्ज्ञकम् /	
  	१२.२५ख   नक्षत्ररूपिणम् भूयः सप्तविम्शात्मकम् वशी  //	
  	१२.२६क   ततश् चराचरम् विश्वम् निर्ममे देवपूर्वकम् /	
  	१२.२६ख   ऊर्ध्वमध्याधरेभ्यो +अथ स्रोतोभ्यः प्रकृतीः सृजन्  //	
  	१२.२७क   गुणकर्मविभागेन सृष्ट्वा प्राग्वद् अनुक्रमात् /	
  	१२.२७ख   विभागम् कल्पयामास यथास्वम् वेददर्शनात्  //	
  	१२.२८क   ग्रहनक्षत्रतारानाम् भूमेर् विश्वस्य वा विभुः /	
  	१२.२८ख   देवासुरमनुष्याणाम् सिद्धानाम् च  यथाक्रमम्  //	
  	१२.२९क   ब्रह्माण्डम् एतत् सुषिरम् तत्रेदम् भूर्भुवादिकम् /	
  	१२.२९ख   कटाहद्वितयस्येव सम्पुटम् गोलकाकृति  //	
  	१२.३०क   ब्रह्माण्डमध्ये परिधिर् व्योमकक्षाभिधीयते /	
  	१२.३०ख   तन्मध्ये भ्रमणम् भानाम् अधो +अधः क्रमशस् तथा  //	
  	१२.३१क   मन्दामरेज्यभूपुत्रसूर्यशुक्रेन्दुजेन्दवः /	
  	१२.३१ख   परिभ्रमन्त्य् अधो+अधःस्थाः सिद्ध्हविद्याधरा घनाः  //	
  	१२.३२क   मध्ये समन्ताद् अण्डस्य भूगोलो व्योम्नि तिष्ठति /	
  	१२.३२ख   बिभ्रानः परमाम् शक्तिम् ब्रह्मणो धारणात्मकाम्  //	
  	१२.३३क   तदन्तरपुटाः सप्त नागासुरसमाश्रयाः /	
  	१२.३३ख   दिव्यौषधिरसोपेता रम्याः पातालभूमयः  //	
  	१२.३४क   अनेकरत्ननिचयो जाम्बूनदमयो गिरिः /	
  	१२.३४ख   भूगोलमध्यगो मेरुर् उभयत्र विनिर्गतः  //	
  	१२.३५क   उपरिष्टात् स्थितास् तस्य सेन्द्रा देवा महर्षयः /	
  	१२.३५ख   अधस्ताद् असुरास् तद्वद् द्विषन्तो +अन्योन्यम् आश्रिताः  //	
  	१२.३६क   ततः समन्तात् परिधिः क्रमेणायम् महार्णवः /	
  	१२.३६ख   मेखलेव स्थितो धात्र्या देवासुरविभागकृत्  //	
  	१२.३७क   समन्तान् मेरुमध्यात् तु तुल्यभागेषु तोयधेः /	
  	१२.३७ख   द्वीपिषु दिक्षु पूर्वादिनगर्यो देवनिर्मिताः  //	
  	१२.३८क   भूवृत्तपादे पूर्वस्याम् यमकोटीति विश्रुता /	
  	१२.३८ख   भद्राश्ववर्षे नगरी स्वर्णप्राकारतोरणा  //	
  	१२.३९क   याम्यायाम् भारते वर्षे लङ्का तद्वन् महापुरी /	
  	१२.३९ख   पश्चिमे केतुमालाख्ये रोमकाख्या प्रकीर्तिता  //	
  	१२.४०क   उदक् सिद्धपुरी नाम कुरुवर्षे प्रकीर्तिता /	
  	१२.४०ख   तस्याम् सिद्धा महात्मानो निवसन्ति गतव्यथाः  //	
  	१२.४१क   भूवृत्तपादविवरास् ताश् चान्योन्यम् प्रतिष्ठिताः /	
  	१२.४१ख   ताभ्यश् चोत्तरगो मेरुस् तावान् एव सुराश्रयः  //	
  	१२.४२क   तासाम् उपरिगो याति विषुवस्थो दिवाकरः /	
  	१२.४२ख   न तासु विषुवच्छाया नाक्षस्योन्नतिर् इष्यते  //	
  	१२.४३क   मेरोर् उभयतो मध्ये ध्रुवतारे नभः स्थिते /	
  	१२.४३ख   निरक्षदेशसम्स्थानाम् उभये क्षितिजाश्रये  //	
  	१२.४४क   अतो नाक्षत्रोच्छ्रयस् तासु ध्रुवयोः क्षितिजस्थयोः /	
  	१२.४४ख   नवतिर् लम्बकाम्शास् तु मेरावक्षाम्शकास् तथा /	
  	१२.४५क   मेषादौ देवभागस्थे देवानाम् याति दर्शनम् /	
  	१२.४५ख   असुराणाम् तुलादौ तु सूर्यस् तद्भागसञ्चरः  //	
  	१२.४६क   अत्यासन्नतया तेन ग्रीष्मे तीव्रकरा रवेः /	
  	१२.४६ख   देवभागे सुराणाम् तु हेमन्ते मन्दतान्यथा  //	
  	१२.४७क   देवासुरा विषुवति क्षितिजस्थम् दिवाकरम् /	
  	१२.४७ख   पश्यन्त्य् अन्योन्यम् एतेषाम् वामसव्ये दिनक्षपे  //	
  	१२.४८क   मेषादाव् उदितः सूर्यस् त्रीन् राशीन् उदगुत्तरम् /	
  	१२.४८ख   सञ्चरन् प्रागहर्मध्यम् पूरयेन् मेरुवासिनाम्  //	
  	१२.४९क   *कर्क्यादीन् सञ्चरम्श् तद्वद् अह्नः पश्चार्धम् एव सः /(C कर्कादीन्)	
  	१२.४९ख   तुलादीम्स् त्रीन् मृगादीम्श् च तद्वद् एव सुरद्विषाम्  //	
  	१२.५०क   अतो दिनक्षपे तेषाम् अन्योन्यम् हि विपर्ययात् /	
  	१२.५०ख   अहोरात्रप्रमाणम् च भानोर् भगणपूरणात्  //	
  	१२.५१क   दिनक्षपार्धम् एतेषाम् अयनान्ते विपर्ययात् /	
  	१२.५१ख   उपर्यात्मानम् अन्योन्यम् कल्पयन्ति सुरासुराः  //	
  	१२.५२क   अन्ये +अपि समसूत्रस्था मन्यन्ते +अधः परस्परम् /	
  	१२.५२ख   भद्राश्वकेतुमालस्था लङ्कासिद्धपुराश्रिताः  //	
  	१२.५३क   सर्वत्रैव महीगोले स्वस्थानम् उपरि स्थितम् /	
  	१२.५३ख   मन्यन्ते खे यतो गोलस् तस्य क्वोर्धवम् क्व वाधः  //	
  	१२.५४क   अल्पकायतया लोकाः स्वस्थानात् सर्वतो मुखम् /	
  	१२.५४ख   पश्यन्ति वृत्ताम् अप्य् एताम् चक्राकाराम् वसुन्धराम्  //	
  	१२.५५क   सव्यम् भ्रमति देवानाम् अपसव्यम् सुरद्विषाम् /	
  	१२.५५ख   उपरिष्टाद् भगोलो +अयम् व्यक्षे पश्चान् मुखः सदा  //	
  	१२.५६क   अतस् तत्र दिनम् त्रिम्शन्नाडिकम् शर्वदी तथा /	
  	१२.५६ख   हानिवृद्धी सदा वामम् सुरासुरविभागयोः  //	
  	१२.५७क   मेषादौ तु सदा वृद्धिर् उदगुत्तरतो +अधिका /	
  	१२.५७ख   देवाम्शे च क्षपाहानिर् विपरीतम् तथासुरे  //	
  	१२.५८क   तुलादौ द्युनिशोर् वामम् क्षयवृद्धी तयोर् उभे /	
  	१२.५८ख   देशक्रान्तिवशान् नित्यम् तद्विज्ञानम् पुरोदितम्  //	
  	१२.५९क   भूवृत्तम् क्रान्तिभागघ्नम् भगणाम्शविभाजितम् /	
  	१२.५९ख   अवाप्तयोजनैर् अर्को व्यक्षाद् यात्य् उपरिस्थितः  //	
  	१२.६०क   परमापक्रमाद् एवम् योजनानि विशोधयेत् /	
  	१२.६०ख   भूवृत्तपादाच् छेषाणि यानि स्युर् योजनानि तैः  //	
  	१२.६१क   अयनान्ते विलोमेन देवासुरविभागयोः /	
  	१२.६१ख   नाडीषष्ट्या सकृद् अहर्निशाप्य् अस्मिन् सकृत् तथा  //	
  	१२.६२क   तदन्तरे +अपि षष्ट्यन्ते क्षयवृद्धी अहर्निशोः /	
  	१२.६२ख   परतो विपरीतो +अयम् भगोलः परिवर्तते  //	
  	१२.६३क   ऊने भूवृत्तपादे तु द्विज्यापक्रमयोजनैः /	
  	१२.६३ख   धनुर् मृगस्थः सविता देवभागे न दृश्यते  //	
  	१२.६४क   तथा चासुरभागे तु मिथुने कर्कटे स्थितः /	
  	१२.६४ख   नष्टच्छाया महीवृत्तपादे दर्शनम् आदिशेत्  //	
  	१२.६५क   एकज्यापक्रमानीतैर् योजनैः परिवर्जिते /	
  	१२.६५ख   भूमिकक्षाचतुर्थाम्शे व्यक्षाच् छेषैस् तु योजनैः  //	
  	१२.६६क   धनुर् मृगालिकुम्भेषु सम्स्थितो +अर्को न दृश्यते /	
  	१२.६६ख   देवभागे +असुराणाम् तु वृषाद्ये भचतुष्टये  //	
  	१२.६७क   मेरौ *मेषादिचक्रार्धे देवाः पश्यन्ति भास्करम् /(ड् -चकार्धे)	
  	१२.६७ख   सकृद् एवोदितम् तद्वद् असुराश् च तुलादिगम्  //	
  	१२.६८क   भूमण्डलात् पञ्चदशे भागे देवे +अथ वासुरे /	
  	१२.६८ख   उपरिष्टाद् व्रजत्य् अर्कः सौम्ययाम्यायनान्तगः  //	
  	१२.६९क   तदन्तरालयोश् च्छाया याम्योदक् सम्भवत्य् अपि /	
  	१२.६९ख   मेरोर् अभिमुखम् याति परतः स्वविभागयोः  //	
  	१२.७०क   भद्राश्वोपरिगः कुर्याद् भारते तूदयम् रविः /	
  	१२.७०ख   रात्र्यर्धम् केतुमाले तु कुराव् अस्तमयम् तदा  //	
  	१२.७१क   भारतादिषु वर्षेषु तद्वद् एव परिभ्रमन् /	
  	१२.७१ख   मध्योदयार्धरात्र्यस्तकालान् कुर्यात् प्रदक्षिणम्  //	
  	१२.७२क   ध्रुवोन्नतिर् भचक्रस्य नतिर् मेरुम् प्रयास्यतः /	
  	१२.७२ख   निरक्षाभिमुखम् यातुर् विपरीते नतोन्नते  //	
  	१२.७३क   भचक्रम् ध्रुवयोर् बद्धम् आक्षिप्तम् प्रवहानिलैः /	
  	१२.७३ख   पर्येत्य् अजस्रम् तन्नद्धा ग्रहकक्षा यथाक्रमम्  //	
  	१२.७४क   सकृद् उद्गतम् अब्दार्धम् पश्यन्त्य् अर्कम् सुरासुराः /	
  	१२.७४ख   पितरः शशिगाः पक्षम् स्वदिनम् च नरा भुवि  //	
  	१२.७५क   *उपरिष्टस्य महती कक्षाल्पाधःस्थितस्य च /(C उपरिष्ठस्य)	
  	१२.७५ख   महत्या कक्षया भागा महान्तो +अल्पास् तथाल्पया  //	
  	१२.७६क   कालेनाल्पेन भगणम् भुङ्क्ते +अल्पभ्रमणाश्रितः /	
  	१२.७६ख   ग्रहः कालेन महता मण्डले महति भ्रमन्  //	
  	१२.७७क   स्वल्पयातो बहून् भुङ्क्ते भगणान् शीतदीधितिः /	
  	१२.७७ख   महत्या कक्षया गच्छन् ततः स्वल्पम् शनैश्चरः  //	
  	१२.७८क   मन्दाद् अधः क्रमेण स्युश् चतुर्था दिवसाधिपाः /	
  	१२.७८ख   वर्षाधिपतयस् तद्वत् तृतीयाश् च प्रकीर्तिताः  //	
  	१२.७९क   ऊर्ध्वक्रमेण शशिनो *मासानाम् अधिपाः स्मृताः /(ड् मसानाम्)	
  	१२.७९ख   होरेशाः सूर्यतनयाद् अधो+अधः क्रमशस् तथा  //	
  	१२.८०क   भवेद् भकक्षा तीक्ष्णाम्शोर् भ्रमणम् षष्टिताडितम् /	
  	१२.८०ख   सर्वोपरिष्टाद् भ्रमति योजनैस् तैर् भमण्डलम्  //	
  	१२.८१क   कल्पोक्तचन्द्रभगणा गुणिताः शशिकक्षया /	
  	१२.८१ख   आकाशकक्षा सा ज्ञेया करव्याप्तिस् तथा रवेः  //	
  	१२.८२क   सैव यत्कल्पभगणैर् भक्ता तद्भ्रमणम् भवेत् /	
  	१२.८२ख   कुवासरैर् विभज्याह्नः सर्वेषाम् प्राग्गतिः स्मृता  //	
  	१२.८३क   भुक्तियोजनजा सङ्ख्या सेन्दोर् भ्रमणसङ्गुणा /	
  	१२.८३ख   स्वकक्षाप्ता तु सा तस्य तिथ्याप्ता गतिलिप्तिका  //	
  	१२.८४क   कक्षा भूकर्णगुणिता महीमण्डलभाजिता /	
  	१२.८४ख   तत्कर्णा भूमिकर्णोना ग्रहोच्च्यम् स्वम् दलीकृताः  //	
  	१२.८५क   खत्रयाब्धिद्विदहनाः कक्षा तु हिमदीधितेः /(३२४३०	
  	१२.८५ख   ज्ञशीघ्रस्याङ्कखद्वित्रित्कृतशून्येन्दवस् तथा  //(१०४३२०९)	
  	१२.८६क   शुक्रशीघ्रस्य सप्ताग्निरसाब्धिरसषड्यमाः /(२६६४६३७)	
  	१२.८६ख   ततो +अर्कबुधशुक्राणाम् खखार्थैकसुरार्णवाः  //(४३३१५००)	
  	१२.८७क   कुजस्याप्य् अङ्कशून्याङ्कषड्वेदैकभुजङ्गमाः /(८१४६९०९)	
  	१२.८७ख   चन्द्रोच्चस्य कृताष्टाब्धिवसुद्वित्र्यष्टवह्नयः  //(३८३२८४८४)	
  	१२.८८क   कृतर्तुमुनिपञ्चाद्रिगुणेन्दुविषया गुरोः /(५१३७५७६४)	
  	१२.८८ख   स्वर्भानोर् वेदतर्काष्टद्विशैलार्थखकुञ्जराः  //(८०५७२८६४)	
  	१२.८९क   पञ्चवाणाक्षिनागर्तुरसाद्र्यर्काः शनेस् ततः /(१२७६६८२५५)	
  	१२.८९ख   भानाम् रविखशून्याङ्कवसुरन्ध्रशराश्विनः  //(२५९८००१२)	
  	१२.९०क   खव्योमखत्रयखसाग्रषट्कनागव्योमाष्टशून्ययमरूपनगाष्टचन्द्राः /(१८७१२०८०८६४००००००)	
  	१२.९०ख'''   ब्रह्माण्डसम्पुटपरिभ्रमणम् समन्ताद् अभ्यन्तरे दिनकरस्य करप्रसारः  //	

सूर्यसिद्धान्त अनुक्रमणिका

संबंधित कड़ियाँ
आर्यभटीय
दश-गीतिका-पाद
गणित-पाद
काल-क्रिया-पाद
गोल-पाद
सिद्धान्त शिरोमणि (Wikipedia)
लीलावती
बीजगणित
गणिताध्याय
गोलाध्याय

बाहरी कड़ियाँ
Hinduism