अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् ७/अध्यायः १३
संहत्यारि-विजिगीष्वोरमित्रयोः पर-अभियोगिनोः पार्ष्णिं गृह्णतोर्यः शक्ति-सम्पन्नस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.०१  ।।
 शक्ति-सम्पन्नो ह्यमित्रं उच्छिद्य पार्ष्णि-ग्राहं उच्छिन्द्यात् । न हीन-शक्तिरलब्ध-लाभः   ।। ०७.१३.०२  ।।
 शक्ति-साम्ये यो विपुल-आरम्भस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.०३  ।।
 विपुल-आरम्भो ह्यमित्रं उच्छिद्य पार्ष्णि-ग्राहं उच्छिन्द्यात् । नाल्प-आरम्भः सक्त-चक्रः   ।। ०७.१३.०४  ।।
 आरम्भ-साम्ये यः सर्व-संदोहेन प्रयातस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.०५  ।।
 शून्य-मूलो ह्यस्य सुकरो भवति । नैक-देश-बल-प्रयातः कृत-पार्ष्णि-प्रतिविधानः   ।। ०७.१३.०६  ।।
 बल-उपादान-साम्ये यश्चल-अमित्रं प्रयातस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.०७  ।।
 चल-अमित्रं प्रयातो हि सुखेनावाप्त-सिद्धिः पार्ष्णि-ग्राहं उच्छिन्द्यात् । न स्थित-अमित्रं प्रयातः   ।। ०७.१३.०८  ।।
 असौ हि दुर्ग-प्रतिहतः पार्ष्णि-ग्राहे च प्रतिनिवृत्तः स्थितेनामित्रेणावगृह्यते   ।। ०७.१३.०९  ।।
 तेन पूर्वे व्याख्याताः   ।। ०७.१३.१०  ।।
 शत्रु-साम्ये यो धार्मिक-अभियोगिनः पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.११  ।।
 धार्मिक-अभियोगी हि स्वेषां परेषां च द्वेष्यो भवति । अधार्मिक-अभियोगी सम्प्रियः   ।। ०७.१३.१२  ।।
 तेन मूल-हर-तादात्विक-कदर्य-अभियोगिनां पार्ष्णि-ग्रहणं व्याख्यातं   ।। ०७.१३.१३  ।।
 मित्र-अभियोगिनोः पार्ष्णि-ग्रहणे त एव हेतवः   ।। ०७.१३.१४  ।।
 मित्रं अमित्रं चाभियुञ्जानयोर्यो मित्र-अभियोगिनः पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.१५  ।।
 मित्र-अभियोगी हि सुखेनावाप्त-सिद्धिः पार्ष्णि-ग्राहं उच्छिन्द्यात्  ।। ०७.१३.१६  ।।
 सुकरो हि मित्रेण संधिर्नामित्रेण   ।। ०७.१३.१७  ।।
 मित्रं अमित्रं चौद्धरतोर्योअमित्र-उद्धारिणः पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.१८  ।।
 वृद्ध-मित्रो ह्यमित्र-उद्धारी पार्ष्णि-ग्राहं उच्छिन्द्यात् । नैतरः स्व-पक्ष-उपघाती   ।। ०७.१३.१९  ।।
 तयोरलब्ध-लाभ-अपगमने यस्य-अमित्रो महतो लाभाद्वियुक्तः क्षय-व्यय-अधिको वा स पार्ष्णि-ग्राहोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.२०  ।।
 लब्ध-लाभ-अपगमने यस्यामित्रो लाभेन शक्त्या हीनः स पार्ष्णि-ग्राहोअतिसंधत्ते । यस्य वा यातव्यः शत्रोर्विग्रह-अपकार-समर्थः स्यात्  ।। ०७.१३.२१  ।।
 पार्ष्णि-ग्राहयोरपि यः शक्य-आरम्भ-बल-उपादान-अधिकः स्थित-शत्रुः पार्श्व-स्थायी वा सोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.२२  ।।
 पार्श्व-स्थायी हि यातव्य-अभिसारो मूल-आबाधकश्च भवति । मूल-आबाधक एव पश्चात्-स्थायी   ।। ०७.१३.२३  ।।
 पार्ष्णि-ग्राहास्त्रयो ज्ञेयाः शत्रोश्चेष्टा-निरोधकाः  । ।। ०७.१३.२४अ ब  ।।
 सामन्तः पृष्ठतो वर्गः प्रतिवेशौ च पार्श्वयोः   ।। ०७.१३.२४च्द्  ।।
 अरेर्नेतुश्च मध्यस्थो दुर्बलोअन्तर्धिरुच्यते  । ।। ०७.१३.२५अ ब  ।।
 प्रतिघातो बलवतो दुर्ग-अटव्य्-अपसारवान्  ।। ०७.१३.२५च्द्  ।।
 मध्यमं त्वरि-विजिगीष्वोर्लिप्समानयोर्मध्यमस्य पार्ष्णिं गृह्णतोर्लब्ध-लाभ-अपगमने यो मध्यमं मित्राद्वियोजयत्यमित्रं च मित्रं आप्नोति सोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.२६  ।।
 संधेयश्च शत्रुरुपकुर्वाणो । न मित्रं मित्र-भावादुत्क्रान्तं   ।। ०७.१३.२७  ।।
 तेनौदासीन-लिप्सा व्याख्याता   ।। ०७.१३.२८  ।।
 "पार्ष्णि-ग्रहण-अभियानयोस्तु मन्त्र-युद्धादभ्युच्चयः   ।। ०७.१३.२९  ।।
 व्यायाम-युद्धे हि क्षय-व्ययाभ्यां उभयोरवृद्धिः   ।। कश्०७.१३.३०  ।।
 जित्वाअपि हि क्षिण-दण्ड-कोशः पराजितो भवति" इत्याचार्याः   ।। ०७.१३.३१  ।।
 नैति कौटिल्यः   ।। ०७.१३.३२  ।।
 सुमहताअपि क्षय-व्ययेन शत्रु-विनाशोअभ्युपगन्तव्यः   ।। ०७.१३.३३  ।।
 तुल्ये क्षय-व्यये यः पुरस्ताद्दूष्य-बलं घातयित्वा निह्शल्यः पश्चाद्वश्य-बलो युध्येत सोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.३४  ।।
 द्वयोरपि पुरस्ताद्दूष्य-बल-घातिनोर्यो बहुलतरं शक्तिमत्तरं अत्यन्त-दूष्यं च घातयेत्सोअतिसंधत्ते   ।। ०७.१३.३५  ।।
 तेनामित्र-अटवी-बल-घातो व्याख्यातः   ।। ०७.१३.३६  ।।
 पार्ष्णि-ग्राहोअभियोक्ता वा यातव्यो वा यदा भवेत् । ।। ०७.१३.३७अ ब  ।।
 विजिगीषुस्तदा तत्र नेत्रं एतत्समाचरेत्  ।। ०७.१३.३७च्द्  ।।
 पार्ष्णि-ग्राहो भवेन्नेता शत्रोर्मित्र-अभियोगिनः  । ।। ०७.१३.३८अ ब  ।।
 विग्राह्य पूर्वं आक्रन्दं पार्ष्णि-ग्राह-अभिसारिणा   ।। ०७.१३.३८च्द्  ।।
 आक्रन्देनाभियुञ्जानः पार्ष्णि-ग्राहं निवारयेत् । ।। ०७.१३.३९अ ब  ।।
 तथाआक्रन्द-अभिसारेण पार्ष्णि-ग्राह-अभिसारिणं   ।। ०७.१३.३९च्द्  ।।
 अरि-मित्रेण मित्रं च पुरस्तादवघट्टयेत् । ।। ०७.१३.४०अ ब  ।।
 मित्र-मित्रं अरेश्चापि मित्र-मित्रेण वारयेत्  ।। ०७.१३.४०च्द्  ।।
 मित्रेण ग्राहयेत्पार्ष्णिं अभियुक्तोअभियोगिनः  । ।। ०७.१३.४१अ ब  ।।
 मित्र-मित्रेण चऽक्रन्दं पार्ष्णि-ग्राहान्निवारयेत्   ।। ०७.१३.४१च्द्  ।।
 एवं मण्डलं आत्म-अर्थं विजिगीषुर्निवेशयेत् । ।। ०७.१३.४२अ ब  ।।
 पृष्ठतश्च पुरस्ताच्च मित्र-प्रकृति-सम्पदा   ।। ०७.१३.४२च्द्  ।।
 कृत्स्ने च मण्डले नित्यं दूतान्गूढांश्च वासयेत् । ।। ०७.१३.४३अ ब  ।।
 मित्र-भूतः सपत्नानां हत्वा हत्वा च संवृतः   ।। ०७.१३.४३च्द्  ।।
 असंवृतस्य कार्याणि प्राप्तान्यपि विशेषतः  । ।। ०७.१३.४४अ ब  ।।
 निह्संशयं विपद्यन्ते भिन्न-प्लव इवौदधौ   ।। ०७.१३.४४च्द्  ।।