अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् २/अध्यायः ९
अमात्य-सम्पदाउपेताः सर्व-अध्यक्षाः शक्तितः कर्मसु नियोज्याः   ।। ०२.९.०१  ।।
 कर्मसु चएषां नित्यं परीक्षां कारयेत् । चित्त-अनित्यत्वात् मनुष्यानां   ।। ०२.९.०२  ।।
 अश्व-सधर्माणो हि मनुष्या नियुक्ताः कर्मसु विकुर्वते   ।। ०२.९.०३  ।।
 तस्मात्कर्तारं करणं देशं कालं कार्यं प्रक्षेपं उदयं चएषु विद्यात्  ।। ०२.९.०४  ।।
 ते यथा-संदेशं असंहता अविगृहीताः कर्माणि कुर्युः   ।। ०२.९.०५  ।।
 संहता भक्षयेयुः । विगृहीता विनाशयेयुः   ।। ०२.९.०६  ।।
 न चानिवेद्य भर्तुः कंचिदारम्भं कुर्युः । अन्यत्रऽपत्-प्रतीकारेभ्यः   ।। ०२.९.०७  ।।
 प्रमाद-स्थानेषु चएषां अत्ययं स्थापयेद्दिवस-वेतन-व्यय-द्वि-गुणं   ।। ०२.९.०८  ।।
 यश्चएषां यथा-आदिष्टं अर्थं सविशेषं वा करोति स स्थान-मानौ लभेत   ।। ०२.९.०९  ।।
 "अल्प-आयतिश्चेत् महा-व्ययो भक्षयति   ।। ०२.९.१०  ।।
 विपर्यये यथा-आयति-व्ययश्च न भक्षयति" इत्याचार्याः   ।। ०२.९.११  ।।
 अपसर्पेणएवौपलभ्येतैति कौटिल्यः   ।। ०२.९.१२  ।।
 यः समुदयं परिहापयति स राज-अर्थं भक्षयति   ।। ०२.९.१३  ।।
 स चेदज्ञान-आदिभिः परिहापयति तदेनं यथा-गुणं दापयेत्  ।। ०२.९.१४  ।।
 यः समुदयं द्वि-गुणं उद्भावयति स जन-पदं भक्षयति   ।। ०२.९.१५  ।।
 स चेद्राज-अर्थं उपनयत्यल्प-अपराधे वारयितव्यः । महति यथा-अपराधं दण्डयितव्यः   ।। ०२.९.१६  ।।
 यः समुदयं व्ययं उपनयति स पुरुष-कर्माणि भक्षयति   ।। ०२.९.१७  ।।
 स कर्म-दिवस-द्रव्य-मूल्य-पुरुष-वेतन-अपहारेषु यथा-अपराधं दण्डयितव्यः   ।। ०२.९.१८  ।।
 तस्मादस्य यो यस्मिन्नधिकरणे शासनस्थः स तस्य कर्मणो याथातथ्यं आय-व्ययौ च व्यास-समासाभ्यां आचक्षीत   ।। ०२.९.१९  ।।
 मूल-हर-तादात्विक-कदर्यांश्च प्रतिषेधयेत्  ।। ०२.९.२०  ।।
 यः पितृ-पैतामहं अर्थं अन्यायेन भक्षयति स मूल-हरः   ।। ०२.९.२१  ।।
 यो यद्यदुत्पद्यते तत्तद्भक्षयति स तादात्विकः   ।। ०२.९.२२  ।।
 यो भृत्य-आत्म-पीडाभ्यां उपचिनोत्यर्थं स कदर्यः   ।। ०२.९.२३  ।।
 स पक्षवांश्चेदनादेयः । विपर्यये पर्यादातव्यः   ।। ०२.९.२४  ।।
 यो महत्यर्थ-समुदये स्थितः कदर्यः सम्निधत्तेअवनिधत्तेअवस्रावयति वा  सम्निधत्ते स्व-वेश्मनि । अवनिधत्ते पौर-जानपदेषु । अवस्रावयति पर-विषये  तस्य सत्त्री मन्त्रि-मित्र-भृत्य-बन्धु-पक्षं आगतिं गतिं च द्रव्याणां उपलभेत   ।। ०२.९.२५  ।।
 यश्चास्य पर-विषये संचारं कुर्यात्तं अनुप्रविश्य मन्त्रं विद्यात्  ।। ०२.९.२६  ।।
 सुविदिते शत्रु-शासन-अपदेशेनएनं घातयेत्  ।। ०२.९.२७  ।।
 तस्मादस्याध्यक्षाः संख्यायक-लेखक-रूप-दर्शक-नीवी-ग्राहक-उत्तर-अध्यक्ष-सखाः कर्मणि कुर्युः   ।। ०२.९.२८  ।।
 उत्तर-अध्यक्षा हस्ति-अश्व-रथ-आरोहाः   ।। ०२.९.२९  ।।
 तेषां अन्तेवासिनः शिल्प-शौच-युक्ताः संख्यायक-आदीनां अपसर्पाः   ।। ०२.९.३०  ।।
 बहु-मुख्यं अनित्यं चाधिकरणं स्थापयेत्  ।। ०२.९.३१  ।।
 यथा ह्यनास्वादयितुं न शक्यम् जिह्वा-तलस्थं मधु७ वा विषं वा   ।। ०२.९.३२अ ब  ।।
 अर्थस्तथा ह्यर्थ-चरेण राज्ञः  स्वल्पोअप्यनास्वादयितुं न शक्यः   ।। ०२.९.३२च्द्  ।।
 मत्स्या यथाअन्तः सलिले चरन्तो  ज्ञातुं न शक्याः सलिलं पिबन्तः  । ।। ०२.९.३३अ ब  ।।
 युक्तास्तथा कार्य-विधौ नियुक्ता ज्ञातुं न शक्या धनं आददानाः   ।। ०२.९.३३च्द्  ।।
 अपि शक्या गतिर्ज्ञातुं पततां खे पतत्रिणां  । ।। ०२.९.३४अ ब  ।।
 न तु प्रच्छन्न-भावानां युक्तानां चरतां गतिः   ।। ०२.९.३४च्द्  ।।
 आस्रावयेच्चौपचितान्विपर्यस्येच्च कर्मसु  । ।। ०२.९.३५अ ब  ।।
 यथा न भक्षयन्त्यर्थं भक्षितं निर्वमन्ति वा   ।। ०२.९.३५च्द्  ।।
 न भक्षयन्ति ये त्वर्थान्न्यायतो वर्धयन्ति च  । ।। ०२.९.३६अ ब  ।।
 नित्य-अधिकाराः कार्यास्ते राज्ञः प्रिय-हिते रताः    ।। ०२.९.३६च्द्  ।।