ब्रह्मपुराणम्/अध्यायः ३८
मदनदहन-वर्मनम्	
ब्रह्मोवाच	
प्रविष्टे भवनं देवे सूपविष्टे वरासने।	
स वक्रो मन्मथः क्रुरो देवं वेद्धुमना भवत्॥ ३८.१ ॥	
तमनाचारसंयुक्तं दुरात्मानं कुलाधमम्।	
लोकान् सर्व्वान् पीडयन्तं सर्वाङ्गावरणात्मकम्॥ ३८.२ ॥	
ऋषीणां विघ्नकर्त्तारं नियमानां व्रतैः सह।	
चक्राह्‌वयस्य रूपेण रत्या सह समागतम्॥ ३८.३ ॥	
अथाऽऽततायितं विप्रा वेद्धुकामं सुरेश्वरः।	
नयनेन तृतीयेन सावज्ञं समवैक्षत ॥ ३८.४ ॥	
ततोऽस्य नेत्रजो वह्निर्ज्वालामालासहस्रवान्।	
सहसा रतिभर्त्तारमदहत् सपरिच्छदम्॥ ३८.५ ॥	
स दह्यमानः करुणमार्त्तोऽक्रोशत विस्वरम्।	
प्रसादयंश्च तं देवं पपात धरणीतले॥ ३८.६ ॥	
अथ सोऽग्निपरीताङ्गो मन्मथो लोकतापनः।	
पपात सहसा मूर्च्छां क्षणेन समपद्यत॥ ३८.७ ॥	
पत्नी तु करुणं तस्य विललाप सुदुःखिता।	
देवीं देवञ्च दुःखार्त्ता अयाचत् करुणावती॥ ३८.८ ॥	
तस्याश्च करुणं ज्ञात्वा देवौ तौ करुणात्मकौ।	
ऊचतुस्तां समालोक्य समाश्वास्य च दुःखिताम्॥ ३८.९ ॥	
उमामहेश्वरावूचतुः	
दग्ध एव ध्रुवं भद्रे नास्योत्पत्तिरिहेष्यते।	
अशरीरोऽपि ते भद्रे कार्यं सर्वं करिष्यति॥ ३८.१० ॥	
यदा तु विष्णुर्भगवान् वसुदेवसुतः शुभे।	
तदा तस्य सुतो यश्च पतिस्ते सम्भविष्यति॥ ३८.११ ॥	
ब्रह्मोवाच	
ततः सा तु वरं लब्ध्वा कामपत्नी शुभाननाम।	
जगामेष्टं तदा देशं प्रीतियुक्ता गतक्लमा॥ ३८.१२ ॥	
दग्ध्वा कामं ततो विप्राः स तु देवी वृषध्वजः।	
रेमे तत्रोमया सार्द्ध प्रहृष्टस्तु हिमाचले ॥ ३८.१३ ॥	
कन्दरेषु च रम्येषु पद्‌मिनीषु गुहासु च।	
निर्झरैषु च रम्येषु कर्णिकारवनेषु च॥ ३८.१४ ॥	
नदीतीरेषु कान्तेषु किन्नराचरितेषु च।	
श्रृङ्गेषु शैलराजस्य तडागेषु सरःसु च॥ ३८.१५ ॥	
वनराजिषु रम्यासु नानापक्षिरुतेषु च।	
तीर्थेषु पुण्यतोयेषु मुनीनामाश्रमेषु च॥ ३८.१६ ॥	
एतेषु पुण्येषु मनोहरेषु, देशेषु विद्याधरभूषितेषु।	
गन्धर्वयक्षामरसेवितेषु, रेमे स देव्या सहितस्त्रिनेत्रः॥ ३८.१७ ॥	
देवैः सहेन्द्रैर्मुनियक्षसिद्धैर्गन्धर्वविद्याधरदैत्यमुख्यैः।	
अन्यैश्च सर्वेर्विविधैर्वृतोऽसौ, तस्मिन्नगे हर्षमवाप शम्भुः॥ ३८.१८ ॥	
नृत्यन्ति तत्राप्सरसः सुरेशा, गायन्ति गन्धर्वगणाः प्रहृष्टाः।	
दिव्यानि वाद्यान्यथ वादयन्ति, केचिद्‌द्रुतं देववरं स्तुवन्ति॥ ३८.१९ ॥	
एवं स देवः स्वगणैरुपेतो, महाबलैः शक३यमाग्नितुल्यैः।	
देव्याः प्रियार्थं भगनेत्रहन्ता, गिरिं न तत्याज तदा महात्मा॥ ३८.२० ॥	
ऋषय ऊचुः	
देव्या समं तु भगवांस्तिष्ठंस्तत्र स कामहा।	
अकरोत् किं महादेव एतदिच्छाम वेदितुम्॥ ३८.२१ ॥	
ब्रह्मोवाच	
भगवान् हिमवच्छृङ्गे स हि देव्याः प्रियेच्छया।	
गणेशैर्विविधाकारैर्हासं सञ्जनयन् मुहुः॥ ३८.२२ ॥	
देवीं बालेन्दुतिलको रमयंश्च रराम च।	
महानुभावैः सर्वज्ञैः कामरूपधरैः शुभैः॥ ३८.२३ ॥	
अथ देव्याससादैका मातरं परमेश्वरी।	
आसीनां काञ्चने शुभ्र आसने परमाद्‌भुते॥ ३८.२४ ॥	
अथ दृष्ट्‌वा सतीं देवीमागतां सुररूपिणीम्।	
आसनेन महार्हेणासम्पादयदनिन्दिताम्॥	
आसीनां तामथोवाच मेना हिमवतः प्रिया॥ ३८.२५ ॥	
मेनोवाच	
चिरस्यागमतं तेऽद्य वद पुत्रि शुभेक्षणे।	
दरिद्रा क्रीडनैस्त्वं हि भर्त्रा क्रीडसि सङ्गता॥ ३८.२६ ॥	
ये दरिद्रा भवन्ति स्म तथैव च निराश्रयाः।	
उभे त एवं क्रीडन्ति यथा तव पतिः शुभे॥ ३८.२७ ॥	
मेनोवाच	
चिरस्यागमनं तेऽद्य वद पुत्रि शुभेक्षणे।	
दरिद्रा क्रीडनैस्त्वं हि भर्त्रा क्रीडसि सङ्गता।	
विसृष्टा च तदा मात्रा गत्वा देवमुवाच ह॥ ३८.२८ ॥	
पार्वत्युवाच	
भगवन् देवदेवेश नेह वत्स्यामि भूधरे।	
अन्यं कुरु ममाऽऽवासं भुवनेषु महाद्युते॥ ३८.२९ ॥	
देव उवाच	
सदा त्वमुच्यमाना वै मया वासार्थमीश्वरि।	
अन्यं न रोचितवती वासं वै देवि कर्हिचित्॥ ३८.३० ॥	
इदानीं स्वयमेव त्वं वासमन्यत्र शोभने।	
कस्मान्मृगयसे देवि ब्रूहि तन्मे शुचिस्मिते॥ ३८.३१ ॥	
देव्युवाच	
गृहं गताऽस्मि देवेश पुतुरद्य महात्मनः।	
दृष्ट्वा च तत्र मे माता विजने लोकभावने॥ ३८.३२ ॥	
आसनादिबिरभ्यर्च्य सा मामेवमभाषत।	
उमे तव सदा भर्त्ता दरिद्रः क्रीडनैः शुभे॥ ३८.३३ ॥	
क्रीडते न हि देवानां क्रीडा भवति तादृशी।	
यत् किल त्वं महादेव गणैश्च विविर्धस्तथा।	
रमसे तदनिष्टं हि मम मातुर्वृषध्वज ॥ ३८.३४ ॥	
ब्रह्मोवाच	
ततो देवः प्रहस्याऽऽह देवीं हासयितुं प्रभुः॥ ३८.३५ ॥	
देव उवाच	
एवमेव सन्देहः कस्मान्मन्यु रभूत्तव।	
कृत्तिवासा ह्यवासाश्च श्मशाननिलयश्च ह॥ ३८.३६ ॥	
अनिकेतो ह्यण्येषु पर्वतानां गुहासु च।	
विचरामि गणैर्नग्नैर्वृतोऽम्भोजविलोचने॥ ३८.३७ ॥	
मा क्रुधो देवि मात्रे त्वं तथ्यं माताऽवदत्तव।	
न हि मातृसमो बन्धुर्जन्तूनामस्ति भूतले॥ ३८.३८ ॥	
देव्युपाच	
देव्युवाच	
मेऽस्ति बन्धुभिः किञ्चित् कृत्यं सुरवरेश्वर।	
तथा कुरु महादेव यथाऽहं सुखमाप्नुयाम्॥ ३८.३९ ॥	
ब्रह्मोवाच	
श्रुत्वा स देव्या वचनं सुरेशस्तस्याः प्रियार्थे स्वगिरिं विहाय।	
जगाम मेरुं सुरसिद्धसेवितं, भार्य्यसहायः स्वगणैश्च युक्तः॥ ३८.४० ॥	
इति श्रीआदिब्राह्मे महापुराणे स्वयम्भुऋषिसंवाद उमा-महेश्वरयोर्हिमवत्परित्यागनिरूपणं नामाष्टात्रिंशोऽध्यायः॥ ३८ ॥	

ब्रह्मपुराणम्