बृहत्संहिता/अध्यायः ४४
४४ खञ्जनकलक्षणाध्यायः ।।
 खञ्जनको नामायं यो विहगस्तस्य दर्शने प्रथमे ।	
 प्रोक्तानि यानि मुनिभिः फलानि तानि प्रवक्ष्यामि ।।	४४.०१ ।। 
 स्थूलोअभ्युन्नतकण्ठः कृष्णगलो भद्रकारको भद्रः ।	
 आकण्ठमुखात्कृष्णः सम्पूर्णः पूरयत्याशाम् ।।	४४.०२ ।। 
 कृष्णो गले +अस्य बिन्दुः सितकरटान्तः स रिक्तकृद्रिक्तः ।	
 पीतो गोपीत इति क्लेशकरः खञ्जनो दृष्टः ।।	४४.०३ ।। 
 अथ मधुरसुरभिफलकुसुमतरुषु सलिलाशयेषु पुण्येषु ।	
 करितुरगभुजगमूर्ध्नि प्रासादौद्यानहर्म्येषु ।।	४४.०४ ।। 
 गोगोष्ठसत्समागमयज्ञौत्सवपार्थिवद्विजसमीपे ।	
 हस्तितुरङ्गमशालाच्छत्रध्वजचामरऽद्येषु ।।	४४.०५ ।। 
 हेमसमीपसिताम्बरकमलौत्पलपूजितौपलिप्तेषु ।	
 दधिपात्रधान्यकूटेषु च श्रियं खञ्जनः कुरुते ।।	४४.०६ ।। 
 पङ्के स्वाद्वन्नऽप्तिर्गोरससम्पच्च गोमयौपगते ।	
 शाद्वलगे वस्त्रऽप्तिः शकटस्थे देशविभ्रंशः ।।	४४.०७ ।। 
 गृहपटले +अर्थभ्रंशो *बध्रे[क्.वध्रे] बन्धो +अशुचौ भवति रोगः ।	
 पृष्ठे त्वजऽविकानां प्रियसङ्गमं आवहत्याशु ।।	४४.०८ ।। 
 महिषौष्ट्रगर्दभास्थिश्मशानगृहकोणशर्कर*अट्ट[क्.अद्रि]स्थः ।	
 प्राकारभस्मकेशेषु चाशुभो मरणरुग्भयदः ।।	४४.०९ ।। 
 पक्षौ धुन्वन्न शुभः शुभः पिबन्वारि निम्नगासंस्थः ।	
 सूर्योदये *प्रशस्तो[क्.+अथ शस्तो] नैष्टफलः खञ्जनो +अस्तमये ।।	४४.१० ।। 
 नीराजने निवृत्ते यया दिशा खञ्जनं नृपो यान्तम् ।	
 पश्येत्तया गतस्य क्षिप्रं अरातिर्वशं उपैति ।।	४४.११ ।। 
तस्मिन्निधिर्भवति मैथुनं एति यस्मिन्	
यस्मिंस्तु छर्दयति तत्र तले +अस्ति काचम् ।	
अङ्गारं अप्युपदिशन्ति पुरीषणे +अस्य	
तत्कौतुकापनयनाय खनेद्धरित्रीम् ।।	४४.१२ ।। 
 मृतविकलविभिन्नरोगितः स्वतनुसमानफलप्रदः खगः ।	
 धनकृदभिनिलीयमानको वियति च बन्धुसमागमप्रदः ।।	४४.१३ ।। 
 नृपतिरपि शुभं शुभप्रदेशे खगं अवलोक्य महीतले विदध्यात् ।	
 सुरभिकुसुमधूपयुक्तं अर्घं शुभं *अभिनन्दिम्[क्.ऊ.अभिनन्दितम्] एवं एति वृद्धिम् ।।	४४.१४ ।। 
 अशुभं अपि विलोक्य खञ्जनं द्विजगुरुसाधुसुरार्चने रतः ।	
 न नृपतिरशुभं *समाप्नुयात्[क्.समाप्नुयान्] न यदि दिनानि च सप्त मांसभुक् ।।	४४.१५ ।। 
 आवर्षात्प्रथमे दर्शने फलं प्रतिदिनं तु *दिनशेषात्[क्.दिनशेषे] ।	
 दिक्स्थानमूर्तिलग्नऋक्षशान्तदीप्तऽदिभिश्चऊह्यम् ।।	४४.१६ ।।