न्यायसूत्राणि/अध्यायः २/द्वितीयभागः
न चतुष्ट्वम्, ऐतिह्यार्थापत्तिसम्भवाभावप्रामाण्यात्	।।	१	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
शब्दे ऐतिह्यानर्थान्तरभावातनुमाने अर्थापत्तिसम्भवाभावानर्थान्तर भावात्च अप्रतिषेधः	।।	२	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
अर्थापत्तिः अप्रमाणं अनैकान्तिकत्वात्	।।	३	।।	{अर्थापत्तिप्रामाण्यपरीक्षा}		
अनर्थापत्तौ अर्थापत्त्यभिमानात्	।।	४	।।	{नानैकान्तिकत्वमर्थापत्तेः}		
प्रतिषेधाप्रामाण्यं च अनैकान्तिकत्वात्	।।	५	।।			
तत्प्रामाण्ये वा न अर्थापत्त्यप्रामाण्यम्	।।	६	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
न अभावप्रामाण्यं प्रमेयासिद्धेः	।।	७	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
लक्षितेष्वलक्षणलक्षितत्वातलक्षितानां तत्प्रमेयसिद्धेः	।।	८	।।	{उदाहरण सूत्र}		
असति अर्थे न अभावः इति चेत्न, अन्यलक्षणोपपत्तेः	।।	९	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
तत्सिद्धेः अलक्षितेषु अहेतुः	।।	१०	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
न, लक्षणावस्थितापेक्षसिद्धेः	।।	११	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
प्राकुत्पत्तेः अभावोपपत्तेः च	।।	१२	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
आदिमत्वातैन्द्रियकत्वात्कृतकवतुपचारात्च	।।	१३	।।	{शब्दानित्यत्वप्रतिपादनसूत्र}		
न, घटाभावसामान्यनित्यत्वात्नित्येषु अपि अनित्यवतुपचारात्च	।।	१४	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
तत्त्वभाक्तयोः नानात्वविभागातव्यभिचारः	।।	१५	।।	{शब्दानित्यत्वप्रतिपादनसूत्र}	{सिद्धान्तसूत्र}	
सन्तानानुमानविशेषणात्	।।	१६	।।	{शब्दानित्यत्वप्रतिपादनसूत्र}	{सिद्धान्तसूत्र}	
कारणद्रव्यस्य प्रदेशशब्देनाभिधानात्	।।	१७	।।	{शब्दानित्यत्वप्रतिपादनसूत्र}	{सिद्धान्तसूत्र}	
प्राकुच्चारणातनुपलब्धेः आवरणाद्यनुपलब्धेः च	।।	१८	।।	{शब्दानित्यत्वप्रतिपादनसूत्र}		
तदनुपलब्धेः अनुपलम्भातावरणोपपत्तिः	।।	१९	।।	{शब्दानित्यत्वप्रतिपादनसूत्र}		
अनुपलम्भातनुपलब्धिसद्भावात्न आवरणानुपपत्तिः अनुपलम्भात्	।।	२०	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
अनुपलम्भात्मकत्वातनुपलब्धेः अहेतुः	।।	२१	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
अस्पर्शत्वात्	।।	२२	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
न, कर्मानित्यत्वात्	।।	२३	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
न, अणुनित्यत्वात्	।।	२४	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
सम्प्रदानात्	।।	२५	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
तदन्तरालानुपलब्धेः अहेतुः	।।	२६	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
अध्यापनातप्रतिषेधः	।।	२७	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
उभयोः पक्षयोः अन्यतरस्य अध्यापनातप्रतिषेधः	।।	२८	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
अभ्यासात्	।।	२९	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
न अन्यत्वे अपि अभ्यासस्य उपचारात्	।।	३०	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
अन्यतन्यस्मातनन्यत्वातनन्यतिति अन्यताभावः	।।	३१	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
तदभावे न अस्ति अनन्यता, तयोः इतरेतरापेक्षसिद्धेः	।।	३२	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
विनाशकारणानुपलब्धेः	।।	३३	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
अश्रवणकारणानुपलब्धेः सततश्रवणप्रसङ्गः	।।	३४	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
उपलभ्यमाने च अनुपलब्धेः असत्त्वातनपदेशः	।।	३५	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
पाणिनिमित्तप्रश्लेषात्शब्दाभावे न अनुपलब्धिः	।।	३६	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
विनाशकारणानुपलब्धेः च अवस्थाने तन्नित्यत्वप्रसङ्गः	।।	३७	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
अस्पर्शत्वातप्रतिषेधः	।।	३८	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
विभक्त्यन्तरोपपत्तेः च समासे	।।	३९	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
विकारादेशोपदेशात्संशयः	।।	४०	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
प्रकृतिविवृद्धौ विकारविवृद्धेः	।।	४१	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
न्यूनसमाधिकोपलब्धेः विकाराणां अहेतुः	।।	४२	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
द्विविधस्य अपि हेतोः अभावातसाधनं दृष्टान्तः	।।	४३	।।	{उदाहरणसूत्र}		
न, अतुल्यप्रकृतीनां विकारविकल्पात्	।।	४४	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
द्रव्यविकारवैषम्यवत्वर्णविकारविकलः	।।	४५	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
न, विकारधर्मानुपपत्तेः	।।	४६	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
विकारप्राप्तानां अपुनरापत्तेः	।।	४७	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
सुवर्णादीनां पुनरापत्तेः अहेतुः	।।	४८	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
न, तद्विकाराणां सुवर्णभावाव्यतिरेकात्	।।	४९	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
वर्णत्वाव्यतिरेकात्वर्णविकाराणां अप्रतिषेधः	।।	५०	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
सामान्यवतो धर्मयोगो न सामान्यस्य	।।	५१	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
नित्यत्वे अविकारातनित्यत्वे च अनवस्थानात्	।।	५२	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
नित्यानां अतीन्द्रियत्वात्तद्धर्मविकल्पात्च वर्णविकाराणां अप्रतिषेधः	।।	५३	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
अनवस्थायित्वे च वर्णोपलब्धिवत्तद्विकारोपपत्तिः	।।	५४	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
विकारधर्मित्वे नित्यत्वाभावात्कालान्तरे विकारोपपत्तेः च अप्रतिषेधः	।।	५५	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
प्रकृत्यनियमात्	।।	५६	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
अनियमे नियमात्न अनियमः	।।	५७	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
नियमानियमविरोधातनियमे नियमात्च अप्रतिषेधः	।।	५८	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
गुणान्तरापत्त्युपमर्दह्रासवृद्धिश्लेषेभ्यः तु विकारोपपत्तेः वर्णविकाराः	।।	५९	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
ते विभक्त्यन्ताः पदम्	।।	६०	।।	{पदलक्षणसूत्रम्}		
व्यक्त्याकृतिजातिसन्निधौ उपचारात्संशयः	।।	६१	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
याशब्दसमूहत्यागपरिग्रहसङ्ख्यावृद्ध्यपचयवर्णसमासानुबन्धानां व्यक्तौ उपचारात्व्यक्तिः	।।	६२	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
न, ततनवस्थानात्	।।	६३	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
सहचरणस्थानतादर्थ्यवृत्तमानधारणसामीप्ययोगसाधनाधिपत्येभ्यः ब्राह्मणमञ्चकटराजसक्तुचन्दनगङ्गाशाटकान्नपुरुषेष्वतद्भावे अपि तदुपचारः	।।	६४	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
आकृतिः, तदपेक्षत्वात्सत्त्वव्यवस्थानसिद्धेः	।।	६५	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
व्यक्त्याकृतियुक्ते अपि अप्रसङ्गात्प्रोक्षणादिनां मृद्गवके जातिः	।।	६६	।।	{पूर्वपक्षसूत्र}		
न, आकृतिव्यक्त्यपेक्षत्वात्जात्यभिव्यक्तेः	।।	६७	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
व्यक्त्याकृतिजातयः तु पदार्थः	।।	६८	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
व्यक्तिः गुणविशेषाश्रयः मूर्तिः	।।	६९	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
आकृतिः जातिलिङ्गाख्या	।।	७०	।।	{सिद्धान्तसूत्र}		
समानप्रसवात्मिका जातिः	।।	७१	।।	{सिद्धान्तसूत्र}