अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् ९/अध्यायः ६
दूष्येभ्यः शत्रुभ्यश्च द्विविधा शुद्धा   ।। ०९.६.०१  ।।
 दूष्य-शुद्धायां पौरेषु जानपदेषु वा दण्ड-वर्जानुपायान्प्रयुञ्जीत   ।। ०९.६.०२  ।।
 दण्डो हि महा-जने क्षेप्तुं अशक्यः   ।। ०९.६.०३  ।।
 क्षिप्तो वा तं चार्थं न कुर्यात् । अन्यं चानर्थं उत्पादयेत्  ।। ०९.६.०४  ।।
 मुख्येषु त्वेषां दाण्ड-कर्मिकवच्चेष्टेत   ।। ०९.६.०५  ।।
 शत्रु-शुद्धायां यतः शत्रुः प्रधानः कार्यो वा ततः साम-आदिभिः सिद्धिं लिप्सेत   ।। ०९.६.०६  ।।
 स्वामिन्यायत्ता प्रधान-सिद्धिः । मन्त्रिष्वायत्ताआयत्त-सिद्धिः । उभय-आयत्ता प्रधान-आयत्त-सिद्धिः   ।। ०९.६.०७  ।।
 दूष्य-अदूष्याणां आमिश्रितत्वादामिश्रा   ।। ०९.६.०८  ।।
 आमिश्रायां अदूष्यतः सिद्धिः   ।। ०९.६.०९  ।।
 आलम्बन-अभावे ह्यालम्बिता न विद्यन्ते   ।। ०९.६.१०  ।।
 मित्र-अमित्राणां एकी-भावात्पर-मिश्रा   ।। ०९.६.११  ।।
 पर-मिश्रायां मित्रतः सिद्धिः   ।। ०९.६.१२  ।।
 सुकरो हि मित्रेण संधिः । नामित्रेणैति   ।। ०९.६.१३  ।।
 मित्रं चेन्न संधिं इच्छेदभीक्ष्णं उपजपेत्  ।। ०९.६.१४  ।।
 ततः सत्त्रिभिरमित्राद्भेदयित्वा मित्रं लभेत   ।। ०९.६.१५  ।।
 मित्र-संघस्य वा योअन्त-स्थायी तं लभेत   ।। ०९.६.१६  ।।
 अन्त-स्थायिनि लब्धे मध्य-स्थायिनो भिद्यन्ते   ।। ०९.६.१७  ।।
 मध्य-स्थायिनं वा लभेत   ।। ०९.६.१८  ।।
 मध्य-स्थायिनि लब्धे नान्त-स्थायिनः संहन्यन्ते   ।। ०९.६.१९  ।।
 यथा चएषां आश्रय-भेदस्तानुपायान्प्रयुञ्जीत   ।। ०९.६.२०  ।।
 धार्मिकं जाति-कुल-श्रुत-वृत्त-स्तवेन सम्बन्धेन पूर्वेषां त्रैकाल्य-उपकारानपकाराभ्यां वा सान्त्वयेत्  ।। ०९.६.२१  ।।
 निवृत्त-उत्साहं विग्रह-श्रान्तं प्रतिहत-उपायं क्षय-व्ययाभ्यां प्रवासेन चौपतप्तं शौचेनान्यं लिप्समानं अन्यस्माद्वा शङ्कमानं मैत्री-प्रधानं वा कल्याण-बुद्धिं साम्ना साधयेत्  ।। ०९.६.२२  ।।
 लुब्धं क्षीणं वा तपस्वि-मुख्य-अवस्थापना-पूर्वं दानेन साधयेत्  ।। ०९.६.२३  ।।
 तत्पञ्च-विधं  देय-विसर्गो गृहीत-अनुवर्तनं आत्त-प्रतिदानं स्व-द्रव्य-दानं अपूर्वं पर-स्वेषु स्वयं-ग्राह-दानं च   ।। ०९.६.२४  ।।
 इति दान-कर्म   ।। ०९.६.२५  ।।
 परस्पर-द्वेष-वैर-भूमि-हरण-शङ्कितं अतोअन्यतमेन भेदयेत्  ।। ०९.६.२६  ।।
 भीरुं वा प्रतिघातेन "कृत-संधिरेष त्वयि कर्म-करिष्यति । मित्रं अस्य निसृष्टम् । संधौ वा नाभ्यन्तरः" इति   ।। ०९.६.२७  ।।
 यस्य वा स्व-देशादन्य-देशाद्वा पण्यानि पण्य-अगारतयाआगच्छेयुः तानि अस्य "यातव्याल्लब्धानि" इति सत्त्रिणश्चारयेयुः   ।। ०९.६.२८  ।।
 बहुली-भूते शासनं अभित्यक्तेन प्रेषयेत्"एतत्ते पण्यं पण्य-अगारं वा मया ते प्रेषितम् । सामवायिकेषु विक्रमस्व । अपगच्छ वा । ततः पण-शेषं अवाप्स्यसि" इति   ।। ०९.६.२९  ।।
 ततः सत्त्रिणः परेषु ग्राहयेयुः "एतदरि-प्रदत्तम्" इति   ।। ०९.६.३०  ।।
 शत्रु-प्रख्यातं वा पण्यं अविज्ञातं विजिगीषुं गच्छेत्  ।। ०९.६.३१  ।।
 तदस्य वैदेहक-व्यञ्जनाः शत्रु-मुख्येषु विक्रीणीरन्  ।। ०९.६.३२  ।।
 ततः सत्त्रिणः परेषु ग्राहयेयुः "एतत्पण्यं अरि-प्रदत्तम्" इति   ।। ०९.६.३३  ।।
 महा-अपराधानर्थ-मानाभ्यां उपगृह्य वा शस्त्र-रस-अग्निभिरमित्रे प्रणिदध्यात्  ।। ०९.६.३४  ।।
 अथएकं अमात्यं निष्पातयेत्  ।। ०९.६.३५  ।।
 तस्य पुत्र-दारं उपगृह्य रात्रौ हतं इति ख्यापयेत्  ।। ०९.६.३६  ।।
 अथामात्यः शत्रोस्तानेक-एकशः प्ररूपयेत्  ।। ०९.६.३७  ।।
 ते चेद्यथा-उक्तं कुर्युर्न चएनान्ग्राहयेत्  ।। ०९.६.३८  ।।
 अशक्तिमतो वा ग्राहयेत्  ।। ०९.६.३९  ।।
 आप्त-भाव-उपगतो मुख्यादस्यऽत्मानं रक्षणीयं कथयेत्  ।। ०९.६.४०  ।।
 अथामित्र-शासनं मुख्य-उपघाताय प्रेषितं उभय-वेतनो ग्राहयेत्  ।। ०९.६.४१  ।।
 उत्साह-शक्तिमतो वा प्रेषयेत्"अमुष्य राज्यं गृहाण । यथा-अस्थितो नः संधिः" इति   ।। ०९.६.४२  ।।
 ततः सत्त्रिणः परेषु ग्राहयेयुः   ।। ०९.६.४३  ।।
 एकस्य स्कन्ध-आवारं वीवधं आसारं वा घातयेयुः   ।। ०९.६.४४  ।।
 इतरेषु मैत्रीं ब्रुवाणाः "त्वं एतेषां घातयितव्यः" इत्युपजपेयुः   ।। ०९.६.४५  ।।
 यस्य वा प्रवीर-पुरुषो हस्ती हयो वा म्रियेत गूढ-पुरुषैर्हन्येत ह्रियेत वा सत्त्रिणः परस्पर-उपहतं ब्रूयुः   ।। ०९.६.४६  ।।
 ततः शासनं अभिशस्तस्य प्रेषयेत्"भूयः कुरु ततः पण-शीषं अवाप्स्यसि" इति   ।। ०९.६.४७  ।।
 तदुभय-वेतना ग्राहयेयुः   ।। ०९.६.४८  ।।
 भिन्नेष्वन्यतमं लभेत   ।। ०९.६.४९  ।।
 तेन सेना-पति-कुमार-दण्ड-चारिणो व्याख्याताः   ।। ०९.६.५०  ।।
 सांधिकं च भेदं प्रयुञ्जीत   ।। ०९.६.५१  ।।
 इति भेद-कर्म   ।। ०९.६.५२  ।।
 तीक्ष्णं उत्साहिनं व्यसनिनं स्थित-शत्रुं वा गूढ-पुरुषाः शस्त्र-अग्नि-रस-आदिभिः साधयेयुः । सौकर्यतो वा तेषां अन्यतमः   ।। ०९.६.५३  ।।
 तीक्ष्णो ह्येकः शस्त्र-रस-अग्निभिः साधयेत्  ।। ०९.६.५४  ।।
 अयं सर्व-संदोह-कर्म विशिष्टं वा करोति   ।। ०९.६.५५  ।।
 इत्युपाय-चतुर्-वर्गः   ।। ०९.६.५६  ।।
 पूर्वः पूर्वश्चास्य लघिष्ठः   ।। ०९.६.५७  ।।
 सान्त्वं एक-गुणं   ।। ०९.६.५८  ।।
 दानं द्वि-गुणं सान्त्व-पूर्वं   ।। ०९.६.५९  ।।
 भेदस्त्रि-गुणः सान्त्व-दान-पूर्वः   ।। ०९.६.६०  ।।
 दण्डश्चतुर्-गुणः सान्त्व-दान-भेद-पूर्वः   ।। ०९.६.६१  ।।
 इत्यभियुञ्जानेषुउक्तं   ।। ०९.६.६२  ।।
 स्व-भूमिष्ठेषु तु त एवौपायाः   ।। ०९.६.६३  ।।
 विशेषस्तु   ।। ०९.६.६४  ।।
 स्व-भूमिष्ठानां अन्यतमस्य पण्य-अगारैरभिज्ञातान्दूत-मुख्यानभीक्ष्णं प्रेषयेत्  ।। ०९.६.६५  ।।
 त एनं संधौ पर-हिंसायां वा योजयेयुः   ।। ०९.६.६६  ।।
 अप्रतिपद्यमानं "कृतो नः संधिः" इत्यावेदयेयुः   ।। ०९.६.६७  ।।
 तं इतरेषां उभय-वेतनाः संक्रामयेयुः "अयं वो राजा दुष्टः" इति   ।। ०९.६.६८  ।।
 यस्य वा यस्माद्भयं वैरं द्वेषो वा तं तस्माद्भेदयेयुः "अयं ते शत्रुणा संधत्ते । पुरा त्वां अतिसंधत्ते । क्षिप्रतरं संधीयस्व । निग्रहे चास्य प्रयतस्व" इति   ।। ०९.६.६९  ।।
 आवाह-विवाहाभ्यां वा कृत्वा सम्योगं असम्युक्तान्भेदयेत्  ।। ०९.६.७०  ।।
 सामन्त-आटविक-तत्-कुलीन-अपरुद्धैश्चएषां राज्यानि घातयेत् । सार्थ-व्रज-अटवीर्वा । दण्डं वाअभिसृतं   ।। ०९.६.७१  ।।
 परस्पर-अपाश्रयाश्चएषां जाति-संघाश्छिद्रेषु प्रहरेयुः । गूढाश्चाग्नि-रस-शस्त्रेण   ।। ०९.६.७२  ।।
 वीतंस-गिलवच्चारीन्योगैराचरितैः शठः  । ।। ०९.६.७३अ ब  ।।
 घातयेत्पर-मिश्रायां विश्वासेनऽमिषेण च   ।। ०९.६.७३च्द्  ।।