स्कन्दपुराणम्/खण्डः १ (माहेश्वरखण्डः)/केदारखण्डः/अध्यायः ३४
॥लोमश उवाच॥	
राज्यं चकार कैलास दवदवा जगत्पतिः॥	
गणैः समेतो बहुभिर्वीरभद्रान्वितो महान्॥ ३४.१ ॥	
ऋषिभिः सहितो रुद्रो देवैरिन्द्रादिभिः सह॥	
ब्रह्मा यस्य स्तुतिपरो विष्णुः प्रेष्यवदास्थितः॥ ३४.२ ॥	
इंद्रो देवगणैः सार्द्धं सेवाधर्मपरोऽभवत्॥	
यस्य च्छत्रधरश्चंद्रो वायुश्चामरधृक्तथा॥ ३४.३ ॥	
सूपान्नकर्ता सततं जातवदा निरन्तरम्॥	
गंधर्वा गायका यस्य स्तावकाश्च पिनाकिनः॥ ३४.४ ॥	
विद्याधराश्च बहवस्तथा चाप्सरसां गणाः॥	
ननृतुश्चाग्रगा यस्य सोऽसौ कैलासपर्वते॥ ३४.५ ॥	
पुत्रैर्गणेशस्कंदाद्यैस्तथा गिरिजया सह॥	
राज्यं प्रतापिभिश्चक्रेऽशंकश्चंक्रमणेन च॥ ३४.६ ॥	
येनांधको महा दैत्यः स देवानामरिर्महान्॥	
दुष्टो विद्धस्त्रिशूलेन गगने स्थापितश्चिरम्॥ ३४.७ ॥	
हत्वा गजासुरं येन उत्कृत्त्य चर्म वै कृतम्॥	
चिरं प्रावरणं दिव्यं तथा त्रिपुरदीपनम्॥	
विष्णुना पाल्यभूतेन रेजे सर्वांगसुन्दरः॥ ३४.८ ॥	
तं द्रष्टुकामो भगवान्नारदो दिव्य र्शनः॥	
ययौ च पर्वतश्रेष्ठं कैलासं चन्द्रपांडुरम्॥ ३४.९ ॥	
सुधया परया चापि सेवितं परमाद्भुतम्॥	
कर्पूरगौरं च तदा दृष्ट्वा तं सुमहाबलम्॥	
नारदो विस्मयाविष्टः प्रविष्टो गन्धमादनम्॥ ३४.१० ॥	
अनेकाश्चर्यसंयुक्तं तपनैश्च सुशोभितम्॥	
गायद्विद्याधरीभिश्च पूरितं च महाप्रभम्॥ ३४.११ ॥	
कल्पद्रुमाश्च बहवो लताभिः परिवेष्टिताः॥	
घनच्छायासू तास्वेव विशिष्टा कामधेनवः॥ ३४.१२ ॥	
पारिजातवनामोदलंपटा बहवोऽलयः॥	
कलहंसाश्च बहवः क्रीडमानाः सरस्तु च॥ ३४.१३ ॥	
शिखंडिनो महच्चक्रुस्तत्र केकारवं मुदा॥	
पंचमालापिनः सर्वे विहंगाः संमदान्विताः॥ ३४.१४ ॥	
करिणः करिणीभिश्च मोदमानाः सुवर्चसः॥	
सिंहास्तथा गर्जमानाः शार्दूलैः सह संगताः॥ ३४.१५ ॥	
वृषभा नंदिमुख्याश्च रेभमाना निरन्तरम्॥	
देवद्रुमाश्च बहवस्तथा चंदनवाटिकाः॥ ३४.१६ ॥	
नागपुंनागबकुलाश्चंपका नागकेसराः॥	
तथा च वनजंब्वश्च तथा कनककेतकाः॥ ३४.१७ ॥	
कह्लाराः करवीरिश्च कुमुदानि ह्यनेकशः॥	
मंदाराश्च बदर्यश्च क्रमुकाः पाटलास्तथा॥ ३४.१८ ॥	
तथान्ये बहवो वृक्षाः शम्भोस्तोषकराह्यमी॥	
ऐकपद्येन दृष्टास्ते नानाद्रुमलतान्विताः॥	
आरामा बहवस्तत्र द्विगुणाश्च बभूविरे॥ ३४.१९ ॥	
गगनान्निस्सृतः सद्यो गंगौघः परमाद्भुतः॥	
पतितो मस्तके तस्य पर्वतस्य सुशोभिते॥ ३४.२० ॥	
कूपो हि पयसां ये न पवित्रं वर्तते जगत्॥	
सोपि द्विधा तदा दृष्टो नारदेन महात्मना॥ ३४.२१ ॥	
सर्वं तदा द्विधाभूतं दृष्टं तेन महात्मना॥	
नारदेन तदा विप्राः परमेण निरीक्षितः॥ ३४.२२ ॥	
एवं विलोकमानोऽसौ नारदो भगवानृषिः॥	
त्वरितेन तथा यातः शिवालोकनतत्परः॥ ३४.२३ ॥	
यावद्द्वारि स्थितोपश्यन्महदाश्चर्यमेव च॥	
द्वारपालौ तदा दृष्टौ कृतकौ विश्वक्मणा॥ ३४.२४ ॥	
नारदो मोहितो ह्यासीत्पप्रच्छ च स तौ तदा॥	
अहं प्रवेष्टुमिच्छामि शिवदर्शनलालसः॥ ३४.२५ ॥	
तस्मादनुज्ञा दातव्या दर्शनार्थं शिवस्य च॥	
अश्रृण्वन्तौ तदा दृष्ट्वा नारदो विस्मितोऽभवत्॥ ३४.२६ ॥	
ज्ञानदृष्ट्या विलोक्याथ दूष्णींभूतोऽभवत्तदा॥	
कृत्रिमौ हि च तौ ज्ञात्वा प्रविष्टो हि महामनाः॥ ३४.२७ ॥	
तथान्ये तत्सरूपाश्च दृष्टास्तेन महात्मना॥	
ऋषिः प्रणमितस्तैश्च नारदो भगवान्मुxx॥ ३४.२८ ॥	
एवमादीन्यनेकानि आश्चर्याणि ददर्श सः॥	
ददर्शाथ च सुव्यक्तं त्र्यंबकं गिरिजान्वितम्॥ ३४.२९ ॥	
अर्धासनगता साध्वी शंकरस्य महात्मनः॥	
तनया गिरिराज्य यया व्याप्तं जगत्त्रयम्॥ ३४.३० ॥	
गौरी सितेक्षणा बाला तन्वंगी चारुलोचना॥	
यया रूपी कृतः शम्भुरुपादेयः कृतो महान्॥ ३४.३१ ॥	
निर्विकानि विकारैश्च बहुभिर्विकलीकृतः॥	
अर्द्धागलग्ना सा देवी दृष्टा तेन शिवस्य च॥ ३४.३२ ॥	
नारदेन तथा शम्भुर्दृष्टस्त्रिभुवनेश्वरः॥	
शुद्धचामी करप्रख्यः सेव्यमानः सुरासुरैः॥ ३४.३३ ॥	
शंखेन भोगिवर्येण सेवितं चांघ्रिपंकजम्॥	
धृतराष्ट्रेण च तथा तक्षकेण विशेषतः॥	
तथा पद्मेन महा शेषेणापि विशेषतः॥ ३४.३४ ॥	
अन्यैश्च नागवर्यैश्च सेवितो हि निरंतरंम्॥	
वासुकिः कंठलग्नो हि हारभूतो महाप्रभः॥ ३४.३५ ॥	
कंबलाश्वतरौ नित्यं कर्णभूषणभूषितौ॥	
जटामूलगताश्चान्ये महाफणिवरा ह्यमी॥ ३४.३६ ॥	
अनेकजातिसंवीता नानावर्णाश्च पद्मिनः॥	
तक्षकः कुलिकः शंखो धृतराष्ट्रो महाप्रभः॥ ३४.३७ ॥	
पद्मो दंभः सुदंभश्च करालो भीषणस्तथा॥	
एते चान्ये च बहवो नागाश्चाशीविषा ह्यमी॥ ३४.३८ ॥	
अंगभूता हरस्या सन्पूज्यस्यास्य जगत्त्रये॥	
फणैकया शोभमानाः केचिद्धि पन्नगोत्तमाः॥ ३४.३९ ॥	
फणानां द्वितयं केषां त्रितयं च महाप्रभम्॥	
चतुष्क पंचकषट्कं सप्तकं चाष्टकं तथा॥ ३४.४० ॥	
नवकं दशकं चैव तथैकादशकं त्वथ॥	
द्वादशकं चाष्टादशकमेकोनविंशकं तथा॥ ३४.४१ ॥	
चत्वारिंशत्फणाः केऽपि पंचाशत्कं च षष्टिकम्॥	
सप्ततिश्चाप्यशीतिश्च नवतिश्च तथैव च॥ ३४.४२ ॥	
तथा शतसहस्राणि ह्ययुतप्रयुतानि च॥	
अर्बुदानि च रत्नानि तथा शङ्खमितानि च॥ ३४.४३ ॥	
अनंताश्च फणा येषां ते सर्पाः शिवभूषणाः॥	
दृष्टास्तदानीं ते सर्वे नारदेन महात्मना॥ ३४.४४ ॥	
विद्यावंतोऽपि ते सर्वे भोगिनोऽपि सुशोभिताः॥	
हारभूषणभूतास्ते मणिमंतोऽमितप्रभाः॥ ३४.४५ ॥	
अर्द्धचंद्रांकितो यस्य कपर्द्दस्त्वतिसुंदरः॥	
चक्षुषा च तृतीयेन भालस्थेन विराजितः॥ ३४.४६ ॥	
पंचवक्त्रो महादेवो बाहुभिर्द्दशभिर्वृतः॥	
तथा मरकतश्यामकंधरोऽतीवसुंदरम्॥ ३४.४७ ॥	
उरो यस्य विशालं च तथोरुजघनं परम्॥	
चरणद्वयं च रुद्रस्य शोभितं परमं महत्॥ ३४.४८ ॥	
तद्दृष्टं चरणारविंदमतुलं तेजोमयं सुंदरं संध्यारागसुमंगलं च परमं तापापनुत्तिंकरम्॥	
तेजोराशिकरं परात्परमिदं लावण्यलीलस्पदं सर्वेषां सुखवृद्धिकारणपरं शंभोः पदं पावनम्॥ ३४.४९ ॥	
तथैव दृष्ट्वा परमं पराणां परा सती रूपवती च सुंदरी॥	
सौभाग्यलावण्यमहाविभूत्या विराजमाना ह्यतिसुंदरी शुभा॥ ३४.५० ॥	
दृष्ट्वा तौ दपती शुद्धौ राजमानौ जगत्त्रये॥	
अभिन्नौ भेदमापन्नौ निर्गुणौ गुणिनौ च तौ॥ ३४.५१ ॥	
साकारौ च निराकारौ निरातंकौ सुखप्रदौ॥	
ववंदे च मुदा तौ स नारदो भगवत्प्रियः॥	
उत्थायोत्थाय च तदा तुष्टाव जगदीश्वरौ॥ ३४.५२ ॥	॥नारद उवाच॥	
नतोस्म्यहं देववरौ युवाभ्यां परात्पराभ्यां कलया तथापि॥	
दृष्टौ मया दंपती राजमानौ यौ वीजभूतौ सचराचरस्य ॥ ३४.५३ ॥	
पितरौ सर्वललोकस्य ज्ञातौ चाद्यैव तत्त्वतः॥	
मया नास्त्यत्र संदेहो भवतोः कृपया तथा॥ ३४.५४ ॥	
एवं स्तुतौ तदा तेन नारदेन महात्मना॥	
तुतोष भगवाञ्छंभुः पार्वत्या सहितस्तदा॥ ३४.५५ ॥	
॥महादेव उवाच॥	
सुखेन स्थीयते ब्रह्मन्किं कार्यं करवाणि ते॥	
तच्छ्रुत्वा वचनं शंभोर्नारदो वाक्यमब्रवीत्॥ ३४.५६ ॥	
दर्शनं जातमद्यैव तेन तुष्टोऽस्म्यहं विभो॥	
दर्शनात्सर्वमेवाद्य शंभो मम न संशयः॥ ३४.५७ ॥	
क्रीडनार्थमिहायातः कैलासं पर्वतोत्तमम्॥	
हृदिस्थो हि सदा नॄणामास्थितो भगवन्प्रभो॥ ३४.५८ ॥	
तथापि दर्शनं भाव्यं सततं प्राणिनामिह॥ ३४.५९ ॥	॥गिरिजोवाच॥	
का क्रीडा हि त्वया भाव्या वद शीघ्रं ममाग्रतः॥	
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा उवाच प्रहसन्निव॥ ३४.६० ॥	
द्यूतक्रीडा महादेव दृश्यते विविधात्र च॥	
भवेद्द्वाभ्यां च द्यूते हि रमणाच् महत्सुखम्॥ ३४.६१ ॥	
इत्येवमुक्त्वो परतं सती भृशमुवाच वाक्यं कुपिता ऋषिं प्रति॥	
कथं विजानासि परं प्रसिद्धं द्यूतं च दुष्टोदरकं मनस्विनाम्॥ ३४.६२ ॥	
त्वं ब्रह्मपुत्रोऽसि मुनिर्मनीषिणां शास्ता हि वाक्यं विविधैः प्रसिद्धैः॥	
चरिष्यमाणो भुवनत्रये न हि त्वदन्यो ह्यपरो मनस्वी॥ ३४.६३ ॥	
एवमुक्तस्तदा देव्या नारदो देवदर्शनः॥	
उवाच वाक्यं प्रहसन्गिरिजां शिवसन्निधौ॥ ३४.६४ ॥	
॥नारद उवाच॥	
द्यूतं न जानामि न चाश्रयामि ह्यहं तपस्वी शिवकिंकरश्च कथं च मां पृच्छसि राजकन्यके योगीश्वराणां परमं पवित्रे॥ ३४.६५ ॥	
निशम्य वाक्यं गिरिजा सती तदा ह्युवाच वाक्यं च विहस्य तं प्रति॥	
जानासि सर्वं च बटोऽद्य पश्य मे द्यूतं महेशेन करोमि तेऽग्रतः॥ ३४.६६ ॥	
इत्येवमुक्त्वा गिरिराजकन्यका जग्राह चाक्षान्भुवनैकसुंदरी॥	
क्रीडां चकाराथ महर्षिसाक्ष्यके तत्रास्थिता सा हि भवेन संयुता॥ ३४.६७ ॥	
तौ दंपती क्रीडया सज्जमानौ दृष्टौ तदा ऋषिणा नारदेन॥	
सविस्मयोत्फुल्लमना मनस्वी विलोकमानोऽतितरां तुतोष॥ ३४.६८ ॥	
सखीजनेन संवीता तदा द्यूतपरा सती॥	
शिवेन सह संगत्य च्छलाद्द्यूतमकारयत्॥ ३४.६९ ॥	
स पणं च तदा चक्रे छलेन महता वृतः॥	
जिता भवानी च तदा शिवेन प्रहसन्निव॥ ३४.७० ॥	
नारदोऽस्याः शिवेनाथ उपहासकरोऽभवत्॥	
निशम्य हारितं द्यूतमुपहासं निशम्य च॥ ३४.७१ ॥	
नारदस्य दुरुक्तैश्च कुपिता पार्वती भृशम्॥	
उवाच त्वरिता चैव दत्त्वा चैवार्द्धचंद्रकम्॥ ३४.७२ ॥	
तथा शिरोमणी चैव तरले च मनोहरे॥	
मुखं सुखोभनं चैव तथा कुपितसुंदरम्॥	
दृष्टं हरेण च पुनः पुनर्द्यूतमकारयत्॥ ३४.७३ ॥	
तथा गिरिजया प्रोक्तः शंकरो लोकशंकरः॥	
हारितं च मया दत्तः पण एव च नान्यथा॥ ३४.७४ ॥	
क्रियते च त्वया शंभो कः पणो हि तदुच्यताम्॥	
ततः प्रहस्य चोवाच पार्वतीं च त्रिलोचनः॥ ३४.७५ ॥	
मया पणोऽयं क्रियते भवानि त्वदर्थमेतच्च विभूषणं महत्॥	
सा चंद्रलेखा हि महान्हि हारस्तथैव कर्णोत्पलभूषणद्वयम्॥ ३४.७६ ॥	
इदमेव त्वया तन्वि मां जित्वा गृह्यतां सुखम्॥	
ततः प्रवर्तितं द्यूतं शंकरेण सहैव च॥ ३४.७७ ॥	
एवं विक्रीडमानौ तावक्षविद्याविशारदौ॥	
तदा जितो भवान्याथ शंकरो बहुभूषणः॥ ३४.७८ ॥	
प्रहस्य गौरी प्रोवाच शंकरं त्वतिसुंदरी॥	
हारितं च पणं देहि मम चाद्यैव शंकर॥ ३४.७९ ॥	
तदा महेशः प्रहसन्सत्यं वाक्यमुवाच ह॥	
न जितोऽहं त्वया तन्वि तत्त्वतो हि विमश्यताम्॥ ३४.८० ॥	
अजेयोऽहं प्राणिनां सर्वथैव तस्मान्न वाच्यं तु वोच हि साध्वि॥	
द्यूतं कुरुष्वाद्य यथेष्टमेव जेष्यामि चाहंच पुनः प्रपश्या॥ ३४.८१ ॥	
तदाम्बिकाह स्वपतिं महेशं मया जितोऽस्यद्य न विस्मयोऽत्र॥	
एवमुक्त्वा तदा शंभुं करे गृह्य वरानना॥	
जितोऽसि त्वं न संदेहस्त्वं न जानासि शंकर॥ ३४.८२ ॥	
एवं प्रहस्य रुचिरं गिरिजा तु शंभुं सा प्रेक्ष्या नर्मवचसा स तयाभिभूतः॥	
देहीति म सकलमंगलमंगलेश यद्धारितं स्मररिपो वचसानुमोदितम्॥ ३४.८३ ॥	॥शिव उवाच॥	
अजेयोऽहं विशालाक्षि तव नास्त्यत्र संशयः॥	
अहंकारेण यत्प्रोक्तं तत्त्वतस्तद्विमृश्यताम्॥ ३४.८४ ॥	
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रोवाच च विहस्य सा॥	
अजेयो हि महादेवः सर्वेषामपि वै प्रभो॥ ३४.८५ ॥	
मयैकया जितोऽसि त्वं द्यूतेन विमलेन हि॥	
न जानासि च किंचिच्च कार्याकार्यं विवक्षितम्॥॥ ३४.८६ ॥	
एवं विवदमानौ तौ दंपती परमेश्वरौ॥	
नारदः प्रहसन्वाक्यमुवाच ऋषिसत्तमः॥ ३४.८७ ॥	
॥नारद उवाच॥	
आकर्णयाऽऽकर्णविशालनेत्रे वाक्यं तदेकं जगदेकमंगलम्॥	
असौ महाभाग्यवतां वरेण्यस्त्वया जितः किं च मृषा ब्रवीषि॥ ३४.८८ ॥	
अजितो हि महादेवो देवानां परमो गुरुः॥	
अरूपोऽयं सुरूपोयं रूपातीतोऽयमुच्यते॥ ३४.८९ ॥	
एक एव परं ज्योतिस्तेषामपि च यन्महः॥	
त्रैलोक्यनाथो विश्वात्मा शंकरो लोकशंकरः॥ ३४.९० ॥	
कथं त्वया जितो देवि ह्यजेयो भुवनत्रये॥	
शिवमेनं न जानासि स्त्रीभावाच्च वरानने॥ ३४.९१ ॥	
नारदेनैवमुक्ता सा कुपिता पार्वती भृशम्॥	
बभाषे मत्सरग्रस्ता साक्षेपं वचनं सती॥ ३४.९२ ॥	॥पार्वत्युवाच॥	
चापल्याच्च न वक्त्व्यं ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते ॥	
तव भीतास्मि भद्रं ते देवर्षे मौनमावह॥ ३४.९३ ॥	
कथं शिवो हि देवर्ष उक्तोऽतो हि त्वया बहु॥	
मत्प्रसादा स्छवो जात ईश्वरो यो हि पठ्यते॥ ३४.९४ ॥	
मया लब्धप्रतिष्ठोऽयं जातो नास्त्यत्र संशयः॥ ३४.९५ ॥	
एवं बहुविधं श्रुत्वा नारदो मौनमाश्रयत्॥	
पस्थितं च तद्दृष्ट्वा भृंगी वाक्यमथाब्रवीत्॥ ३४.९६ ॥	
॥भृंग्युवाच॥	
त्वया बहु न वक्तव्यं पुनरेव च भामिनि॥	
अजेयो निर्विकारो हि स्वामी मम सुमध्यमे॥ ३४.९७ ॥	
स्त्रीभावयुक्तासि वरानने त्वं देवं न जानासि परं पराणाम्॥	
कामं पुरस्कृत्य पुरा भवानि समागतास्येव महेशमुग्रम॥ ३४.९८ ॥	
यथा कृतं तेन पिनाकिना पुरा एतत्स्मृतं किं सुभगे वदस्व नः॥	
कृतो ह्यनंगो हि तदा ह्यनेन दग्धं वनं तस्य गिरेः पितुस्ते॥ ३४.९९ ॥	
xxxवात्त्वयाराधित एव एष शिवः पराणां परमः परात्मा॥ ३४.१०० ॥	
भृंगिणेत्येवमुक्ता सा ह्युवाच किपिता भृशम्॥	
श्रृण्वतो हि महेशस्य वाक्यं पृष्टा च भृंगिणम्॥ ३४.१०१ ॥	॥पार्वत्युवाच॥	
हं भृंगिन्पक्षपातित्वाद्यदुक्तं वचनं मम॥	
शिवप्रियोऽसि रे मन्द भेदबुद्धिरतो ह्यसि॥ ३४.१०२ ॥	
अहं शिवात्मिका मूढ शिवो नित्यं मयि स्थितः॥	
कथं शिवाभ्यां भिन्नत्वं त्वयोक्तं वाग्बलेन हि॥ ३४.१०३ ॥	
श्रुतं च वाक्यं शुभदं पार्वत्या भृंगिणा तदा॥	
उवाच पार्वतीं भृंगी रुषितः शिवसन्निधौ॥ ३४.१०४ ॥	
पुतुर्यज्ञे च दक्षस्य शिवनिंदा त्वया श्रुता॥	
अप्रियक्षवणात्सद्यस्त्वया त्यक्तं कलेवरम्॥ ३४.१०५ ॥	
तत्क्षणादेव नन्वंगि ह्यधुना किं कृतं त्वया॥	
संभ्रमात्किं न जानासि शिवनिंदकमेव च॥ ३४.१०६ 	
कथं वा पर्वतश्रेष्ठाज्जाता से वरवर्णिनि॥	
कथं वा तपसोग्रेण संतप्तासि सुमध्यमे॥ ३४.१०७ ॥	
सप्रेमा च शिवे भक्तिस्तव नास्तीह संप्रातम्॥	
शिवप्रियासि तन्वंगि तस्नादेवं ब्रवीमि ते॥ ३४.१०८ ॥	
शिवात्परतरं नान्यत्त्रिषु लोकेषु विद्यते॥	
शिवे भक्तिस्त्वया कार्या सप्रेमा वरवर्णिनि॥ ३४.१०९ ॥	
भक्तासि त्वं महादेवि महाभाग्यवतां वरे॥	
संसेव्यतां प्रयत्नेन तपसोपार्जितस्त्वया॥ ३४.११० ॥	
शिवो वरेण्यः सर्वेशो नान्यथा कर्तुमर्हसि॥	
भृंगिणो वचनं श्रुत्वा गिरिजा तमुवाचह॥ ३४.१११ ॥	
॥गिरिजोवाच॥	
रे भृंगिन्मौनमालंब्य स्थिरो भवाथ वा व्रज॥	
वाच्यावाच्यं न जानासि किं ब्रवीषि पिशाचवत्॥ ३४.११२ ॥	
तपसा केन चानीतः कया चापि शिवो ह्ययम्॥	
काहं कोऽसौ त्वया ज्ञातो भेदबुद्ध्या ब्रवीषि मे॥ ३४.११३ ॥	
कोऽसि त्वं केन युक्तोऽसि कस्माच्च बहु भाषसे॥	
शापं तव प्रदास्यामि शिवः किं कुरुतेऽधुना॥ ३४.११४ ॥	
भृंगिणोक्ता तिरस्कृत्य तदा शापं ददौ सती॥	
निमामो भव रे मन्द रे भृंगिञ्छिंकरप्रिय॥ ३४.११५ ॥	
एवमुक्त्वा तदा देवी पार्वती शंकरप्रिया॥	
अथ कोपेन संयुक्ता पार्वती शंकरं तदा॥ ३४.११६ ॥	
कर गृह्य च तन्वंगी भुजंगं वासुकिं तथा॥	
उदतारयत्कंठात्सा तथान्यानि बहूनि च॥ ३४.११७ ॥	
शंभोर्जग्राह कुपिता भूषणानि त्वरान्विता॥	
हृत चंद्रकला तस्य गजाजिनमनुत्तमम्॥ ३४.११८ ॥	
कंबलाश्वतरौ नागौ महेशकृतभूषणौ॥	
हृतौ तया महादेव्या छलोक्त्यां च प्रहस्य वै॥ ३४.११९ ॥	
कौपीनाच्छा दनं तस्या च्छलोक्त्या च प्रहस्य वै॥	
तदा गणाश्च सख्यश्च त्रपया पीडिता भवन्॥ ३४.१२० ॥	
पराङ्गमुखाश्च संजाता भृङ्गी चैव महातपाः॥	
तथा चण्डो हि मुण्डश्च महालोमा महोदरः॥ ३४.१२१ ॥	
एते चान्ये च बहवो गणास्ते दुःखिनोऽभवन्॥	
तांश्च दृष्ट्वा तथाभूतन्महेशो लज्जितोऽभवत्॥ ३४.१२२ ॥	
उवाच वाक्यं रुषितः पार्वतीं प्रति शंकरः॥ ३४.१२३ ॥	॥रुद्र उवाच॥	
उपहासं प्रकुर्वंति सर्वे हि ऋषयो भृशम्॥	
तथा ब्रह्मा च विष्णुश्च तथा चेन्द्रादयो ह्यमी॥ ३४.१२४ ॥	
उपहासपराः सर्वे किं त्वयाद्य कृतं शुभे॥	
कुले जातासि तन्वंगि कथमेवं करिष्यसि॥ ३४.१२५ ॥	
त्वया जितो ह्यहं सुभ्रु यदि जानासि तत्त्वतः॥	
तर्ह्येवं कुरु मे देहि कौपीनाच्छादनं परम्॥	
देहि कौपी नामात्रं मे नान्यथा कर्तुमर्हसि॥ ३४.१२६ ॥	
एवमुक्ता सती तेन शंभुना योगिना तदा॥	
प्रहस्य वाक्यं प्रोवाच पार्वती रुचिरानना॥ ३४.१२७ ॥	
किं कौपीनेन ते कार्यं मुनिना भावितात्मना॥	
दिगम्बरेणैव तदा कृतं दारुवनं तथा॥ ३४.१२८ ॥	
भिक्षाटनमिषेणैव ऋषिपत्न्यो विरोहिताः॥	
गच्छ तस्ते तदा शंभो पूजनं तैर्महत्कृतम्॥ ३४.१२९ ॥	
कौपीनं पतितं तत्र मुनिभिर्नान्यथोदितम्॥	
तस्मात्त्वया प्रहातव्यं द्यूतोहारितमेव तत्॥ ३४.१३० ॥	
तच्छ्रुत्वा कुपितो रुद्रः पार्वतीं परमेश्वरः॥	
निरीक्षमाणोऽतिरुषा तृतीयेनैव चक्षुषा॥ ३४.१३१ ॥	
कुपितं शंकरं दृष्ट्वा सर्व देवगणास्तदा॥	
भयेन महताविष्टास्तथा गणकुमारकाः॥ ३४.१३२ ॥	
ऊचुः सर्वे शनैस्तत्र शंकितेन परस्परम्॥	
अद्यायं कुपितो रुद्रो गिरिजां प्रति संप्रति॥ ३४.१३३ ॥	
यथा हि मदनो दग्धस्तथेयं नान्यथा वचः॥	
एवं मीमांसमानास्ते गणा देवर्षयस्तदा॥ ३४.१३४ ॥	
विलोकितास्तया देव्या सर्वे सौभाग्यमुद्रया॥	
उवाच प्रहसन्नेव सती सत्पुरुषं तदा॥ ३४.१३५ ॥	
किमालोकपरो भूत्वा चक्षुषा परमेण हि॥	
नाहं कालो न कामोऽहं नाहं दभस्य वै मखः॥ ३४.१३६ ॥	
त्रिपुरो नैव वै शंभो नांधको वृषभध्वज॥	
वीक्षितेनैव किं तेन तव चाद्य भविष्यति॥	
वृथैव त्वं विरूपाक्षो जातोऽसि मम चाग्रतः॥ ३४.१३७ ॥	
एवमादीन्यनेकानि हयुवाच परमेश्वरी॥	
निशम्य देवो वाक्यानि गमनाय मनो दधे॥ ३४.१३८ ॥	
वनमेव वरं चाद्य विजनं परमार्थतः॥	
एकाकी यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः॥ ३४.१३९ ॥	
स सुखी परमार्थज्ञः स विद्वान्स च पंडितः॥	
येन मुक्तौ कामरागौ स मुक्तः स सुखी भवेत्॥ ३४.१४० ॥	
एवं विमृश्य च तदा गिरिजां विहाय श्रीशंकरः परमकारुणिकस्तदानीम्॥	
यातः प्रियाविरहितो वनमद्भुतं च सिद्धाटवीं परमहंसयुतां तथैव॥ ३४.१४१ ॥	
निर्गतं शंकरं दृष्ट्वा सर्वे कैलासवासिनः॥	
निर्ययुश्च गणाः सर्वे वीरभद्रादयोऽनु तम्॥ ३४.१४२ ॥	
छत्रं भृंगी समादाय जगाम तस्य पृष्ठतः॥	
चामरे वीज्यमाने च गंगायमुनसन्निभे॥ ३४.१४३ ॥	
ताभ्यां युक्तस्तदा नंदी पृष्ठतोऽन्वगमत्सुधीः॥	
वृषभों ह्यग्रतो भूत्वा पुष्पकेण विराजितः॥ ३४.१४४ ॥	
शोभमानो महादेव एभिः सर्वैः सुशोभनैः॥	
अंतःपुरगता देवी पार्वती सा हि दुर्मनाः॥ ३४.१४५ ॥	
सखीभिर्बहुभिस्तत्र तथान्याभिः सुसंवृता॥	
गिरिजा चिंतयामास मनसा परमेश्वरम्॥ ३४.१४६ ॥	
ततो दूरं गतः शंभुर्विसृज्य च गणांस्तदा॥	
गणेशं च कुमारं च वीरभद्रं तथाऽपरान्॥ ३४.१४७ ॥	
भृंगिणं नंदिनं चंडं सोमनंदिनमेव च॥	
एतानन्यांश्च सर्वांश्च कैलासपुरवासिनः॥ ३४.१४८ ॥	
विसृज्य च महादेव एक एव महातपाः॥	
गतो दूरं वनस्यांते तथा सिद्धवटं शिवः॥ ३४.१४९ ॥	
काश्मीररत्नोपलसिद्धरत्नवैदूर्यचित्रं सुधया परिष्कृतम्॥	
दिव्यासनं तस्य च कल्पितं भुवा तत्रास्थितो योगपतिर्महेशः॥ ३४.१५० ॥	
पद्मासने चोपविष्टो महेशो योगवित्तमः॥	
केवलं चात्मनात्मानं दध्यौ मीलितलोचनः॥ ३४.१५१ ॥	
शुशुभे स महादेवः समाधौ चंद्रशेखरः॥	
योगपट्टः कृतस्तेन शेषस्य च महात्मनः॥	
वासुकिः सर्पराजश्च कटिबद्धः कृतो महान्॥ ३४.१५२ ॥	
आत्मानमात्मात्मतया च संस्तुतो वेदांतवेद्यो न हि विश्वचेष्टितः॥	
एको ह्यनेको हि दुरंतपारस्तथा ह्यर्क्यो निजबोधरूपः॥	
स्थितस्तदानीं परमं पराणां निरीक्षमाणो भुवनैकभर्ता॥ ३४.१५३ ॥	
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे केदारखंडे शिवशास्त्रे शिवपार्वतीद्यूतप्रसंगेन पार्वतीहारितसर्वस्वस्य शिवस्य कैलासं विहाय तपोवनगमनवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः॥ ३४ ॥ छ ॥	

केदारखण्डः