गरुडपुराणम्/आचारकाण्डः/अध्यायः २२६
श्रीगरुडमहापुराणम् २२६
सूत उवाच वक्ष्ये साङ्गं महायोगं भुक्तिमुक्तिकरं परम्  ।
सर्वपापप्रशमनं भक्त्यानुपठितं शृणु  ॥ १,२२६.१ ॥
ममेति मूलं दुः खस्य न ममेति निवर्तनम्  ।
दत्तात्रेयो ह्यलर्काय इममाह महामतिः  ॥ १,२२६.२ ॥
अहमित्यङ्कुरोत्पन्नो ममेति स्कन्धवान्महान्  ।
गृहक्षेत्राणि शाखाश्च यत्र दाराभिपल्लवः  ॥ १,२२६.३ ॥
धनधान्ये महापत्रे पापमूलोऽतिदुर्गमः  ।
विधिवत्सुखशान्त्यर्थं जातोऽज्ञानमहातरुः  ॥ १,२२६.४ ॥
छिन्नो विद्याकुठारेण ते गता लयमीश्वरे  ।
प्राप्य ब्रह्मरसं पीतं नीरजस्कमकण्टकम्  ॥ १,२२६.५ ॥
प्राप्नुवन्ति पराः प्राज्ञाः सुखनिर्वृतिमेव च  ।
मूर्तेन्द्रियलयं नूनं न त्वं राजन्न चाप्यहम्  ॥ १,२२६.६ ॥
न तन्मात्रादिकं वाचा नैवान्तः करणं तथा  ।
कं वा पश्यसि राजेन्द्र प्रधानमिदमावयोः  ॥ १,२२६.७ ॥
मृतः परेऽह्नि क्षेत्रज्ञः संजातोऽयं गुणात्मकः  ।
एकत्वेऽपि पृथग्भावस्तथा क्षेत्रात्मनो नृप  ॥ १,२२६.८ ॥
ज्ञानपूर्ववियोगोऽसौ ज्ञाने नष्टे च योगिनः  ।
सा मुक्तिर्ब्रह्मणा चैक्य मनैक्यं प्राकृतैर्गुणैः  ॥ १,२२६.९ ॥
तद्गृहं यत्र वसति तद्भोज्यं येन जीवति  ।
यन्मुक्तये तदेवोक्तं ज्ञानाज्ञाने न चान्यथा  ॥ १,२२६.१० ॥
उपभोगेन पुण्याना मपुण्यानाञ्च पार्थिव  ।
कर्तव्यानाञ्च नित्यानां क्षयन्त्वकरणात्तथा  ॥ १,२२६.११ ॥
अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ  ।
यमाः पञ्चाथ नियमाः शौचं द्विविधमीरितम्  ॥ १,२२६.१२ ॥
सन्तोषस्तपसा शान्तिर्वासुदेवार्चनं दमः  ।
आसन पद्मकाद्युक्तं प्राणायामो मरुज्जयः  ॥ १,२२६.१३ ॥
प्रत्येकं त्रिविधः सोऽपि पूरकुम्भकरेचकैः  ।
लघुर्यो दशमात्रस्तु द्विगुणः स तु मध्यमः  ॥ १,२२६.१४ ॥
त्रिगुणाभिस्तु मात्राभिरुत्तमः स उदाहृतः  ।
जपध्यानयुतौ गर्भो विपरीतस्त्वर्भकः  ॥ १,२२६.१५ ॥
प्रथमे नजयेत्स्वप्नं मध्यमेन च वेपथुम्  ।
विपाकं हि तृतीयेन जातान्दोषास्त्वनुक्रमात् ॥ १,२२६.१६ ॥
आसनस्थन्तुयुञ्जीत कृत्वा च प्रणवं हृदी  ।
पार्ष्णिभ्यां लिङ्गवृषणौ स्पर्शन्नकाग्रमानसः  ॥ १,२२६.१७ ॥
रजसा तमसो वृत्तिं सत्त्वेन रजसस्तथा  ।
निरुध्य निश्चलो भूत्वा स्थितो युञ्जीत योगवित् ॥ १,२२६.१८ ॥
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः प्राणादीनम्न एव च  ।
निगृह्य समवायेन प्रत्याहार मुपक्रमेत् ॥ १,२२६.१९ ॥
प्राणायामा दशाष्टौ च धारणा सा विधीयते  ।
द्वे धारणे स्मृतो योगो योगिभिस्तत्त्वदर्शिभिः  ॥ १,२२६.२० ॥
प्राङ्नाड्यां हृदये चात्र तृतीया च तथोरसि  ।
कण्ठे मुखे ना सिकाग्रे नेत्रे भ्रूमध्यमूर्धसु  ॥ १,२२६.२१ ॥
किञ्चित्तस्मात्परस्मिंश्च धारणा दशधा स्मृता  ।
दशैता धारणाः प्राप्य प्राप्नोत्यक्षररूपताम्  ॥ १,२२६.२२ ॥
यथाग्निरग्नौ संक्षिप्तस्तथात्मा परमात्मनि  ।
ब्रह्मरूपं महापुण्यमोमित्येकाक्षरं जपेत् ॥ १,२२६.२३ ॥
अकारश्च तथोकारो मकारश्चाक्षरत्रयम्  ।
एतास्तिस्त्रस्ततो मात्राः सत्त्वराजसतामसाः  ॥ १,२२६.२४ ॥
निर्गुणा योगिगम्याद्यार्धमात्रा परा स्थिता  ।
गान्धारीति च विज्ञेया गान्धारस्वरसंश्रया  ।
इत्येतदक्षरं ब्रह्म परमोङ्कारसंज्ञितम्  ॥ १,२२६.२५ ॥
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः स्थूलदेहविवर्जितम्  ।
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जरामरणवर्जितम्  ॥ १,२२६.२६ ॥
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः पृथिव्या मलवर्जितम्  ।
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्वाय्वाकाशविवर्जितम्  ॥ १,२२६.२७ ॥
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सूक्ष्मदेहविवर्जितम्  ।
अहं ब्रह्मपरं ज्योतिः स्थानास्थानविवर्जितम्  ॥ १,२२६.२८ ॥
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्गन्धमात्रविवर्जितम्  ।
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः श्रोत्रत्वक्परिवर्जितम्  ॥ १,२२६.२९ ॥
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जिह्वाघ्राणविवर्जितम्  ।
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः प्राणापानविवर्जितम्  ॥ १,२२६.३० ॥
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्व्यानोदानविवर्जितम्  ।
अहं ब्रह्म परं ज्योतिरज्ञानपरिवर्जितम्  ॥ १,२२६.३१ ॥
अहं ब्रह्म परं ज्योतिस्तुरीयं परमं पदम्  ।
देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितम्  ॥ १,२२६.३२ ॥
नित्यशुद्धबुद्धंमुक्तमहामानन्दमद्वयम्  ।
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्ज्ञानरूपो विमुक्तये  ॥ १,२२६.३३ ॥
सूत उवाच  ।
इत्यष्टाङ्गो मया योग उक्तः शौनक मुक्तिदः  ।
नित्यनैमित्तिकं गत्वा लयं प्राकृतबन्धनाः  ॥ १,२२६.३४ ॥
उत्पद्यन्ते हि संसारे नैकं यात्वा परात्मनाम्  ।
विमुच्यते विमुक्तश्च ज्ञानादज्ञानमोहितः  ॥ १,२२६.३५ ॥
ततो नं म्रियते दुः खी न रोगी न च वन्धवान्  ।
न पापैर्युज्यते योगी नरके न विपच्यते  ॥ १,२२६.३६ ॥
गर्भवासे स नो दुः खी स स्यान्नारायणोऽव्ययः  ।
भक्त्या त्वनन्यया लभ्यो भगवान्भुक्तिमुक्तिदः  ॥ १,२२६.३७ ॥
ध्यानेन पूजया जप्यैः सम्यक्स्तोत्रैर्यतव्रतैः  ।
यज्ञैर्दानैश्चित्तशुद्धिस्तया ज्ञानञ्च लभ्यते  ॥ १,२२६.३८ ॥
प्रणवादिकमन्त्रैश्च जप्यैर्मुक्तिं गता द्विजाः  ।
इन्द्रोऽपि परमं स्थानं गन्धर्वाप्सरसो वराः  ॥ १,२२६.३९ ॥
प्राप्ता देवाश्च देवत्वं मुनित्वं मुनयो गताः  ।
गन्धर्वत्वञ्च गन्धर्वा राजत्वञ्च नृपादयः  ॥ १,२२६.४० ॥
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डेष्टाङ्गयोगकथनं नाम षड्विंशत्यधिकद्विशततमोऽध्यायः

आचारकाण्डः