अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् ३/अध्यायः १०
कर्म-उदक-मार्गं उचितं रुन्धतः कुर्वतोअनुचितं वा पूर्वः साहस-दण्डः । सेतु-कूप-पुण्य-स्थान-चैत्य-देव-आयतनानि च पर-भूमौ निवेशयतः   ।। ०३.१०.०१  ।।
 पूर्व-अनुवृत्तं धर्म-सेतुं आधानं विक्रयं वा नयतो नाययतो वा मध्यमः साहस-दण्डः । श्रोतृऋणां उत्तमः । अन्यत्र भग्न-उत्सृष्टात्  ।। ०३.१०.०२  ।।
 स्वाम्यभावे ग्रामाः पुण्य-शीला वा प्रतिकुर्युः   ।। ०३.१०.०३  ।।
 पथि-प्रमाणं दुर्ग-निवेशे व्याख्यातं   ।। ०३.१०.०४  ।।
 क्षुद्र-पशु-मनुष्य-पथं रुन्धतो द्वादश-पणो दण्डः । महा-पशु-पथं चतुर्-विंशति-पणः । हस्ति-क्षेत्र-पथं चतुष्-पञ्चाशत्-पणः । सेतु-वन-पथं षट्-शतः । श्मशान-ग्राम-पथं द्विशतः । द्रोण-मुख-पथं पञ्च-शतः । स्थानीय-राष्ट्र-विवीत-पथं साहस्रः   ।। ०३.१०.०५  ।।
 अतिकर्षणे चएषां दण्ड-चतुर्था दण्डाः   ।। ०३.१०.०६  ।।
 कर्षणे पूर्व-उक्ताः   ।। ०३.१०.०७  ।।
 क्षेत्रिकस्याक्षिपतः क्षेत्रं उपवासस्य वा त्यजतो बीज-काले द्वादश-पणो दण्डः । अन्यत्र दोष-उपनिपात-अविषह्येभ्यः   ।। ०३.१०.०८  ।।
 करदाः करदेष्वाधानं विक्रयं वा कुर्युः । ब्रह्म-देयिका ब्रह्म-देयिकेषु   ।। ०३.१०.०९  ।।
 अन्यथा पूर्वः साहस-दण्डः   ।। ०३.१०.१०  ।।
 करदस्य वाअकरद-ग्रामं प्रविशतः   ।। ०३.१०.११  ।।
 करदं तु प्रविशतः सर्व-द्रव्येषु प्राकाम्यं स्यात् । अन्यत्रागारात्  ।। ०३.१०.१२  ।।
 तदप्यस्मै दद्यात्  ।। ०३.१०.१३  ।।
 अनादेयं अकृषतोअन्यः पञ्च-वर्षाण्युपभुज्य प्रयास-निष्क्रयेण दद्यात्  ।। ०३.१०.१४  ।।
 अकरदाः परत्र वसन्तो भोगं उपजीवेयुः   ।। ०३.१०.१५  ।।
 ग्राम-अर्थेन ग्रामिकं व्रजन्तं उपवासाः पर्यायेणानुगच्छेयुः   ।। ०३.१०.१६  ।।
 अननुगच्छन्तः पण-अर्ध-पणिकं योजनं दद्युः   ।। ०३.१०.१७  ।।
 ग्रामिकस्य ग्रामादस्तेन-पारदारिकं निरस्यतश्चतुर्-विंशति-पणो दण्डः । ग्रामस्यौत्तमः   ।। ०३.१०.१८  ।।
 निरस्तस्य प्रवेशो ह्यभिगमेन व्याख्यातः   ।। ०३.१०.१९  ।।
 स्तम्भैः समन्ततो ग्रामाद्धनुः-शत-अपकृष्टं उपसालं कारयेत्  ।। ०३.१०.२०  ।।
 पशु-प्रचार-अर्थं विवीतं आलवनेनौपजीवेयुः   ।। ०३.१०.२१  ।।
 विवीतं भक्षयित्वाअपसृतानां उष्ट्र-महिषाणां पादिकं रूपं गृह्णीयुः । गव-अश्व-खराणां चार्ध-पादिकम् । क्षुद्र-पशूनां षोडश-भागिकं   ।। ०३.१०.२२  ।।
 भक्षयित्वा निषण्णानां एत एव द्वि-गुणा दण्डाः । परिवसतां चतुर्-गुणाः   ।। ०३.१०.२३  ।।
 ग्राम-देव-वृषा वाअनिर्दश-अहा वा धेनुरुक्षाणो गो-वृषाश्चादण्ड्याः   ।। ०३.१०.२४  ।।
 सस्य-भक्षणे सस्य-उपघातं निष्पत्तितः परिसंख्याय द्वि-गुणं दापयेत्  ।। ०३.१०.२५  ।।
 स्वामिनश्चानिवेद्य चारयतो द्वादश-पणो दण्दः । प्रमुञ्चतश्चतुर्-विंशति-पणः   ।। ०३.१०.२६  ।।
 पालिनां अर्ध-दण्डाः   ।। ०३.१०.२७  ।।
 तदेव षण्ड-भक्षणे कुर्यात्  ।। ०३.१०.२८  ।।
 वाट-भेदे द्वि-गुणः वेश्म-खल-वलय-गतानां च धान्यानां भक्षणे   ।। ०३.१०.२९  ।।
 हिंसा-प्रतीकारं कुर्यात्  ।। ०३.१०.३०  ।।
 अभय-वन-मृगाः परिगृहीता वा भक्षयन्तः स्वामिनो निवेद्य यथाअवध्यास्तथा प्रतिषेद्धव्याः   ।। ०३.१०.३१  ।।
 पशवो रश्मि-प्रतोदाभ्यां वारयितव्याः   ।। ०३.१०.३२  ।।
 तेषां अन्यथा हिंसायां दण्ड-पारुष्य-दण्डाः   ।। ०३.१०.३३  ।।
 प्रार्थयमाना दृष्ट-अपराधा वा सर्व-उपायैर्नियन्तव्याः   इति क्षेत्र-पथ-हिंसा  । ।। ०३.१०.३४  ।।
 कर्षकस्य ग्रामं अभ्युपेत्याकुर्वतो ग्राम एवात्ययं हरेत्  ।। ०३.१०.३५  ।।
 कर्म-अकरणे कर्म-वेतन-द्वि-गुणम् । हिरण्य-अदाने प्रत्यंश-द्वि-गुणम् । भक्ष्य-पेय-अदाने च प्रहवणेषु द्वि-गुणं अंशं दद्यात्  ।। ०३.१०.३६  ।।
 प्रेक्षायां अनंशदः । सस्व-जनो न प्रेक्षेत   ।। ०३.१०.३७  ।।
 प्रच्छन्न-श्रवण-ईक्षणे च सर्व-हिते च कर्मणि निग्रहेण द्वि-गुणं अंशं दद्यात्  ।। ०३.१०.३८  ।।
 सर्व-हितं एकस्य ब्रुवतः कुर्युराज्ञां   ।। ०३.१०.३९  ।।
 अकरणे द्वादश-पणो दण्डः   ।। ०३.१०.४०  ।।
 तं चेत्सम्भूय वा हन्युः पृथगेषां अपराध-द्वि-गुणो दण्डः   ।। ०३.१०.४१  ।।
 उपहन्तृषु विशिष्टः   ।। ०३.१०.४२  ।।
 ब्राह्मणश्चएषां ज्यैष्ठ्यं नियम्येत   ।। ०३.१०.४३  ।।
 प्रहवणेषु चएषां ब्राह्मणा नाकामाः कुर्युः । अंशं च लभेरन्  ।। ०३.१०.४४  ।।
 तेन देश-जाति-कुल-संघानां समयस्यानपाकर्म व्याख्यातं   ।। ०३.१०.४५  ।।
 राजा देश-हितान्सेतून्कुर्वतां पथि संक्रमान् । ।। ०३.१०.४६अ ब  ।।
 ग्राम-शोभाश्च रक्षाश्च तेषां प्रिय-हितं चरेत्  ।। ०३.१०.४६च्द्  ।।