भृगुसंहिता/एकविंशोऽध्यायः
अन्थैकविंशोऽध्यायः	
	
विशेषार्चनम्	
अथातस्संप्रवक्ष्यामि विष्णुपञ्चदिनानि च   ।	
श्रवणं द्वादशी शुक्ले कृष्णे चार्धे च द्वादशी   ।। २१.१  ।।	
पूर्णिमा चाप्यमावास्या पञ्चैतानि दिनानि वै   ।	
पूर्वोक्तेन विधानेन अङ्कुरानर्बयेत्क्रमाथ् ।। २१.२  ।।	
बद्ध्वा प्रतिसरं तत्र पूर्वरात्रौतु शाययेथ् ।	
प्रातस्सन्ध्यार्चनान्तेतु स्नापनोक्तक्रमेणवै   ।। २१.३  ।।	
समभ्यर्च्य निवेद्यैव पूर्वस्थाने निवेशयेथ् ।	
मार्गशीर्षाख्यमासे तु पूर्वपक्षे विशेषतः   ।। २१.४  ।।	
प्रातस्सन्ध्यावसानेतु पूर्वमास्थानमण्डपे   ।	
संस्थाप्य चतुरो वेदान्क्रमेणाध्यापयेत्सदा   ।। २१.५  ।।	
पूजयेद्देवदेवेशं सप्तविंशतिविग्रहैः   ।	
एकादशीमुपोप्यैव महापातकनाशिनीं  ।। २१.६  ।।	
ततःप्रभाते द्वादश्यां स्नात्वास्नानविधानतः   ।	
मृण्मयानि तु भाण्डानि पुराणानि परित्यजेथ् ।। २१.७  ।।	
मृष्टसिक्तोपलेपाद्यैश्शोधयित्वा यथार्हकं  ।	
स्नापनोक्तक्रमेणैव स्नापयित्वा यथाविधि   ।। २१.८  ।।	
आसनादिभिरभ्यर्च्य पायसं च निवेदयेथ् ।	
पानीयाचमनं दत्वा मुखवासं ततःपरं  ।। २१.९  ।।	
पुरुषसूक्तेन संस्तूय ग्कामं चैव प्रदक्षिणं  ।	
धामप्रदक्षिणं कृत्वा जीवस्थाने निवेशयेथ् ।। २१.१०  ।।	
संवत्सरेर्ऽचने हीने नित्यनैमित्तिकादिषु   ।	
तत्सर्वं पूर्णमित्याहुर्द्वाशीपूजने कृते   ।। २१.११  ।।	
पौषे तु पूर्णिमायां वै विष्णुपञ्चदिनोक्तवथ् ।	
अर्चयित्वातु देवेशं गव्यं क्षीरं निवेदयेथ् ।। २१.१२  ।।	
सोऽपि संवत्सरफलं लभते नात्र संशयः   ।	
माघमासे पुनर्वस्वो राघवोऽजायत स्वयम्,   ।। २१.१३  ।।	
तत्तस्तस्यामपोष्यैव रामं वा विष्णुमेव वा   ।	
ग्रामं प्रदक्षिणं कृत्वा स्नापयित्वा निवेदयेथ् ।। २१.१४  ।।	
तिलपद्मविधिं वक्ष्ये श्रुणुध्वं मुनिपुङ्गवाः   ।	
माघमासे तु पञ्चम्यां पूर्वपक्षे विशेषतः   ।। २१.१५  ।।	
पूर्वरात्रै तु देवेशमर्चयित्वा यथाविधि   ।	
हवींष्यपि निवेद्यैव बद्ध्वा प्रतिसरं पुनः   ।। २१.१६  ।।	
पूर्ववच्छाययित्वैव रात्रिशेषं नयेत्क्रमाथ् ।	
प्रभाते देवमुद्धाप्य कलशैस्स्नापयेत्पुनः   ।। २१.१७  ।।	
मण्डपं वाथ कूटं वा प्रपां वाथ यथोचितं  ।	
गोमयेनोपलिप्यैव पञ्चवर्णैरलङ्कृतं  ।। २१.१८  ।।	
तस्मिन्संस्थाप्य देवेशं प्रणम्यैवानुमास्य च   ।	
प्रमुखे धान्यराशौ तु द्विहस्तायतविस्तृते   ।। २१.१९  ।।	
कृष्णाजिनं समास्तीर्य नववस्त्रेस्समास्तरेथ् ।	
तदूर्ध्वेतु विकीर्यैवषड्द्रोणं तिलमेव हि   ।। २१.२०  ।।	
द्रोणत्रयं द्वये वापि मण्डलाकालवत्तथा   ।	
अष्टभिश्चदलैर्युक्तं तिलपद्मं समालिखेथ् ।। २१.२१  ।।	
त्रिणिष्केन तदर्धेन निष्कमात्रेण वा पुनः   ।	
स्वर्णपद्मं च कृत्वातु तिलपद्मे तु विन्यसेथ् ।। २१.२२  ।।	
आढकैश्शालिधान्यैश्च पूर्णपात्राणि षोडश   ।	
इन्द्रादीशानपर्यन्तं शालिराश्युपरि न्यसेथ् ।। २१.२३  ।।	
अढकं तैलमाहृत्य तदर्धञ्च घृतं तथा   ।	
पश्चिमे दधिमन्न्यस्य देवदेवं प्रणम्य च   ।। २१.२४  ।।	
आत्मसूक्तं च जप्त्वातु पूजयेदष्टविग्रहैः   ।	
प्रणम्य देवदेवाय पद्ममध्येतु पूर्ववथ् ।। २१.२५  ।।	
प्राच्यादि पुरुषादींश्च चतुर्मूर्तिभिराह्वयेथ् ।	
एकादशोपचारैश्च पूजयित्वा यथार्हकं  ।। २१.२६  ।।	
इन्द्राद्यैशान्तमावाह्य देग्देवानर्चयेत्तत   ।	
"अतोदेवाऽदिसंयुक्तं विष्णुसूक्तं जपेत्पुनः   ।। २१.२७  ।।	
बिंबे देवं समारोप्य चान्यानुद्वासयेत्क्रमाथ् ।	
यजमानोऽथ तत्काले दद्यादाचार्यदक्षिणां  ।। २१.२८  ।।	
विष्णुभक्तियुतं शास्तं दयाद्यात्मगुणैर्युतं  ।	
वेदपारायणपरं सर्वावयवसंयुतं  ।। २१.२९  ।।	
विप्रमाहूय तत्काले देवस्य नियतोऽग्रतः   ।	
ध्यात्वा देवेशमाचार्यो देवदेवस्य सन्निधौ   ।। २१.३०  ।।	
तिलपद्मं ददेत्तस्मै सर्वलोकहिताय वै   ।	
स्तोत्रैर्गेयैश्च वादैश्च स्तुत्वा देवं समर्चयेथ् ।। २१.३१  ।।	
देवं याने समारोप्य सर्वालङ्कारसंयुतं  ।	
देवालयं परीत्यैव जीवस्थाने निवेशयेथ् ।। २१.३२  ।।	
एवे यःकुरुते भक्त्या विष्णवे परमात्मने   ।	
सर्वान्कामानवाप्नोति वैष्णवं लोकमश्नुते   ।। २१.३३  ।।	
फाल्गुने मासि फल्गुन्यां श्रिया सार्थं जनार्दनं  ।	
स्नापयित्वोत्सवं कृत्वा समभ्यर्छ्य निवेदयेथ् ।। २१.३४  ।।	
चैत्रेमासि तथा चैत्षां कुर्याद्दमनकोत्सवं  ।	
पूर्वस्मिन्नेव दिवसे रात्रिपूजावसानके   ।। २१.३५  ।।	
भद्ध्वा प्रतिसरं तत्र देवेशाय निवेदयेथ् ।	
वसस्तं काममभ्यर्च्य पायसान्नं निवेदयेथ् ।। २१.३६  ।।	
देसस्य दक्षिणे पार्श्वे मालां दमनकींन्यसेथ् ।	
प्रभाते देवमुद्धाप्य स्नापयित्वार्ऽचयेत्तथा   ।। २१.३७  ।।	
देवस्य पुष्पमन्त्राभ्यां दद्याद्भक्ति समन्वितं  ।	
सर्वेषां परिवाराणां दद्यात्तन्मन्त्रमूर्तिभिः   ।। २१.३८  ।।	
ग्रामं प्रदक्षिणं कृत्वा संस्थाप्यास्थानमण्डपे   ।	
समभ्यर्च्य निवेद्यैव मुखवासं ददेत्ततः   ।। २१.३९  ।।	
वैशाख्यां पौर्णमास्यां वै स्नापयित्वा समर्चयेथ् ।	
ज्येष्ठे तु स्नापयेद्देवं नववस्त्रं प्रदापयेथ् ।। २१.४०  ।।	
सोऽपि संवत्सरफलं प्राप्नुयादेव मानवः   ।	
अर्घ्यदानं प्रशस्तं स्याद्देवस्याषाढमासके   ।। २१.४१  ।।	
श्रावणे मासि सक्षत्रे श्रवणे तु विशेषतः   ।	
उत्सवस्नपनादीनि पूर्ववत्कारयेद्बुधः   ।। २१.४२  ।।	
अतःपरं प्रवक्ष्यामि जयन्त्युत्सवलक्षणं  ।	
जयन्ती श्रावणे मासि कृष्णपक्षेऽष्टमी शुभा   ।। २१.४३  ।।	
रोहिणीसहिता ज्ञेया सर्वपापहरा तिथिः   ।	
तस्यां जातो जचगन्नाथो जगत्पालन काङ्क्षया   ।। २१.४४  ।।	
चन्द्रस्योदयकालेतु मध्यरात्रे स्वलीलया   ।	
तस्मिन्वै दिवसे कृष्णमर्चयित्वा प्रयत्नतः   ।। २१.४५  ।।	
उत्सवं कारयेद्यस्तु विष्णोस्सालोक्यतां व्रजेथ् ।	
अष्टमी रोहिणीयुक्ता रहितावा विचक्षणैः   ।। २१.४६  ।।	
अविद्धैव सदा ग्राह्यासप्तम्या सर्वदा तिधिः   ।	
आदित्योदयवेलायां कलामात्राष्टमी यदि   ।। २१.४७  ।।	
सातिथिस्सकला ज्ञेया निशीथव्यापिनी भवेथ् ।	
नागविद्धा यथा नन्दा वर्जिता श्रवणान्विता   ।। २१.४८  ।।	
तथाष्टमीं पूर्वविद्धां सर्क्षां वापि परित्यजेथ् ।	
अविद्धैवाष्टमी ग्राह्या तां सुपुण्यामुपावसेथ् ।। २१.४९  ।।	
रोहिणीसहिता कृष्णा मासि भाद्रपदेऽष्टमी   ।	
अर्धरात्रादधश्चोर्ध्वं गलया वापि पूर्ववथ् ।। २१.५०  ।।	
जयन्ती नाम सा प्रोक्ता सर्वपापप्रणाशिनी   ।	
तस्मात्तु दिवसात्पूर्वं नवमे वाथ सप्तमे   ।। २१.५१  ।।	
पञ्चमे वा त्षहेऽवापि विधिवा चाङ्कुरार्पणं  ।	
पूर्वेद्युरेव शर्वर्यां रात्रिपूजावसानके   ।। २१.५२  ।।	
बद्ध्वा प्रतिसरं तत्र शयने शाययेद्धरिं  ।	
तस्यां तिथावर्धरात्रे कृष्णमेवं विशेषतः   ।। २१.५३  ।।	
पुष्पाञ्जलिं ततः कुर्याच्छ्रिया युक्तो जनार्दनः   ।	
भूमिभारापहाराय लोकेजातो जगत्पतिः   ।। २१.५४  ।।	
इति संचिन्तयेद्देवं वैष्मवं मन्त्रमुच्चरन्  ।	
सर्वालङ्कारसंयुक्तं मण्डपं च प्रदक्षिणं  ।। २१.५५  ।।	
पुरस्तान्मध्यमे वापि चास्थाने वाप्यलङ्कृते   ।	
तन्मध्ये विष्टरे स्थाप्य देवदेवं प्रणम्य च   ।। २१.५६  ।।	
तैलं हरिद्रचूर्णं च कलशान्संप्रपूर्य च   ।	
स्थण्डिले विन्यसेत्तत्र देवदेवं समर्चयेथ् ।। २१.५७  ।।	
तैलेनाभ्यञ्जनं कृत्वा चूर्णेनोद्यर्तनं चरेथ् ।	
नादेयं गन्धतोयं च पुष्पोदं चाक्षतोदकं  ।। २१.५८  ।।	
कुशोदकं तु संभृत्य कलशान्पञ्च विन्यसेथ् ।	
"अतो देवाऽदिभिर्मन्त्रैस्स्नापयेत्पुरुषोत्तमं  ।। २१.५९  ।।	
पाद्याद्यर्ङ्यान्तमभ्यर्च्य देवदेवं प्रणम्य च   ।	
"हिरण्यगर्भऽ इत्युक्त्वागवां क्षीरं निवेदयेथ् ।। २१.६०  ।।	
मुखवासं च दत्वैव प्रणामं च ततश्चरेथ् ।	
निवेदितं तु तत्क्षीरं वन्ध्यापुत्रप्रदं भवेथ् ।। २१.६१  ।।	
पीत्वाप्रसूते पुत्रं च आयुष्मन्तं बलान्वितं  ।	
नीत्वा घृतं च तैलं च मुखवासयुतं तथा   ।। २१.६२  ।।	
देवस्य दर्शयित्वा तु ब्राह्मणेभ्यः प्रदीयतां  ।	
देवदेवमलङ्कृत्य भक्तानामात्तचेतसां  ।। २१.६३  ।।	
यथा वै यजमानस्य तथा प्रियकरं भुधैः   ।	
सर्ववाद्यसमायुक्तं सर्वालङ्कारसंयुतं  ।। २१.६४  ।।	
ग्रामं वाप्यालयं वापि प्रदक्षिणमथाचरेथ् ।	
आलयं संप्रविश्यैव कलशैस्स्नावयेद्बुधः   ।। २१.६५  ।।	
आचार्यदक्षिणां दत्वा सोदकं देवसन्निधौ   ।	
प्रभूतं तु निवेद्यैव मुखवासं ददेत्पुनः,   ।। २१.६६  ।।	
एवमेवं तथा कुर्यादुत्सवं प्रतिवत्सरं  ।	
भुक्तिमुक्तिप्रदमिदमृषिभिः परीकीर्तितं  ।। २१.६७  ।।	
अपरेऽथ दिने वापि कारयेदुत्सवं भुधः   ।	
यद्यन्मन्त्रक्रियालोपो वैष्णवैर्हूयते तथा   ।। २१.६८  ।।	
एकस्मिन्वत्सरे हीने देवदेवं प्रणम्य च   ।	
स्नपनं पञ्चविंशद्भिः कलशैश्शुद्धमानसैः   ।। २१.६९  ।।	
शान्तिहोमं च हुत्वातु पुण्याहमपि वाचयेथ् ।	
उत्सवं द्विगुणं कुर्याद्दक्षिणां च स्वशक्तितः   ।। २१.७०  ।।	
श्रावणे द्वादशीयोगे मापि भाद्रपदे तथा   ।	
संवत्सरार्चादोषस्य शान्त्यर्थं केशवस्य तु   ।। २१.७१  ।।	
अस्मिन्मासे विशेषेण पवित्रारोपणं हरेः   ।	
सर्वदोषोपशमनं सर्वकामाभिवृद्धिदम्,   ।। २१.७२  ।।	
मासेऽस्मीन्नारभेतैव श्रवणव्रतमुत्तमं  ।	
त्रिभिर्वर्षैस्त्रिभिर्मासैरुपोष्य च महत्पलं  ।। २१.७३  ।।	
आश्वयुजमासे चाश्व्यर्क्षे देवेशं स्नापयेत्ततः   ।	
अर्घ्यदानं प्रशस्तं स्याद्देवदेवस्य शार्जिणः   ।। २१.७४  ।।	
अथातः कृत्तिकादीपदानलक्षणमुच्यते   ।	
कार्तिक्यां पूर्णिमायान्तु यदृक्षन्तु प्रवर्तते   ।। २१.७५  ।।	
तदृक्षं दीपऋक्षं स्यात्कालापेक्षा न विद्यते रव्यस्तमयवेलायां  ।	
दीपारोपणमाचरेथ् ।। २१.७६  ।।	
देवस्य सन्निधौ स्तंभे देवालयसमोच्छ्रये   ।	
अधिके वा महादीपं महास्नेहं प्रकल्पयेथ् ।। २१.७७  ।।	
त्रिपादं वा तधर्धं वा दीपदण्डं समाहरेथ् ।	
वेणुं वा क्रमुकं वापि तालं वा नालिकेरकं  ।। २१.७८  ।।	
मधूकं तिन्त्रिणीकं चेत्यन्यैस्सारद्रुमैस्तथा   ।	
शताष्टदीपसंयुक्तंमुत्तमोत्तममुच्यते   ।। २१.७९  ।।	
उत्मे मध्यमं दीपं  ।	
शतसंख्याक्रमं विदुः   ।	
उत्तमाधमदीपं स्यान्नवतिर्द्व्यधिका तथा   ।। २१.८०  ।।	
मध्यमोत्तममुक्तं स्यादशीतिश्चतुरस्तथा   ।	
मध्यमे मध्यमं चैव षट्सप्ततिरथोच्यते   ।। २१.८१  ।।	
मध्यमाधमदीपन्तु अष्टषष्टिरिति स्मृतं  ।	
अधमोत्तमदीपन्तु षष्टिसंख्यां वदन्तिहि   ।। २१.८२  ।।	
द्विपञ्चाशत्प्रदीपांश्च कुर्यादधममध्यमे   ।	
अधमाधममेवेदं चत्वारिंशत्प्रदीपकं  ।। २१.८३  ।।	
अशक्तानां यथाशक्ति दीपं तत्रैव योजयेथ् ।	
दण्डेतु सुषिरे योज्यं चतुर्दिक्षु क्रमेण वै   ।। २१.८४  ।।	
भूतपीठस्य पूर्वेतु दीपस्थानं विधीयते   ।	
"पद्मकोशप्रतीकाशऽ इति श्रुत्यामुदाहृतं  ।। २१.८५  ।।	
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पद्मं कुर्यात्सलक्षणं  ।	
विस्तारायामतुल्यं स्याच्चतुस्तालप्रमाणतः   ।। २१.८६  ।।	
गोलकाङ्गुलमुत्सेधं चतुरश्रं प्रकल्पयेथ् ।	
तत्रैव शालिभि स्तिर्यक्पद्ममष्टदलान्वितं  ।। २१.८७  ।।	
तन्मध्ये तालमात्रेण समवृत्तं सकर्णिकं  ।	
एकाङ्गुलसमुत्सेधं तत्रैवोपरि तण्डुलैः   ।। २१.८८  ।।	
सति पद्मं समुत्फुल्लं नववस्त्रं समास्तरेथ् ।	
पुष्पं तस्योपरि न्यस्य कल्बयेत्पद्ममण्डलं  ।। २१.८९  ।।	
दलेष्वभ्यर्च्य च वसून्मध्ये धर्मं समर्चयेथ् ।	
आलयाभिमुखे कुर्यात्प्रपां चैवातिसुन्दरं  ।। २१.९०  ।।	
आस्थानमण्डपे वापि कल्पयेत्पद्ममण्डलं  ।	
सौवर्णं राजतं ताम्रं मृण्मयं वास्वशक्तितः   ।। २१.९१  ।।	
शरावं प्रस्थसंपूर्णं समाहृत्य विचक्षणः   ।	
किञ्चित्कर्पूरसंयुक्तं पिचुवर्तिसमन्वितं  ।। २१.९२  ।।	
गव्यं घृतं समादाय स्थापयेत्पद्ममध्यमे   ।	
आचार्यस्सुप्रसन्नात्मा नववस्त्रोत्तरीयकः   ।। २१.९३  ।।	
"श्रियैजाऽतेति मन्त्रेण दीपस्योद्दीपनं चरेथ् ।	
प्रतीच्यां पद्ममध्येतु श्रियं ध्यात्वा समाह्वयेथ् ।। २१.९४  ।।	
एकादशोपचारैश्च पूजयित्वा समाहितः   ।	
श्रीदेवीं मनसा ध्यात्वा श्रीसूक्तं च समुच्चरन्  ।। २१.९५  ।।	
दीपमादाय हस्ताभ्यामप्सरोभिर्विशेषतः   ।	
दीपानन्यान्त्समादाय तो यधारासमन्वितं  ।। २१.९६  ।।	
गेयध्वनिसमायुक्तं नृत्तवाद्यसमन्वितं  ।	
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा गर्भागारं प्रवेशयेथ् ।। २१.९७  ।।	
देपस्य दक्षिणे पार्श्वेस्थापयेन्मन्त्रवित्तमः   ।	
देवदेवं समानीय मण्डले स्थाप्य चात्वरः   ।। २१.९८  ।।	
कुर्याद्दशोपचारांश्च समभ्यर्च्येद्विधानतः   ।	
"श्रीये जाऽतेति मन्त्रेण दीपानुद्दीपयेद्बुधः   ।। २१.९९  ।।	
गर्भगेहेच सोपाने प्रासादे मुखमण्डपे   ।	
प्रासादशिखरे वापिग्रीवायां चरणेऽपि च   ।। २१.१००  ।।	
प्राकारेषु च सर्वत्र तथैव स्नपनालये   ।	
पुष्पसंचयदेशे च द्वारे चास्थानमण्डपे   ।। २१.१०१  ।।	
अन्येष्वपि च सर्वत्र दीपानुद्दीपयेत्क्रमाथ् ।	
कार्पासतूलं संबद्ध्य शरावेषुघृतेन वै   ।। २१.१०२  ।।	
पूर्वोक्तेनैव मन्त्रेण चोद्दीपनमथाचरेथ् ।	
नृत्तगेयादिवाद्यैश्च घोषयित्वा प्रयत्नतः   ।। २१.१०३  ।।	
तच्छरावस्थदीपं च बलिपीठस्य पश्चिमे   ।	
अधिदेवं समाराध्य निक्षिपेद्दीपमण्डपे   ।। २१.१०४  ।।	
"शुभ्राज्योतिऽरिति प्रोच्य दण्ड्राग्रेऽन्यांश्च निक्षिपेथ् ।	
निवेद्य बहूधा देवं पृथुकादीन्विशेषतः   ।। २१.१०५  ।।	
भक्ष्याणि गुडमिश्राणिप्रभूतं च महाहविः   ।	
ग्रामं प्रदक्षिणं कृत्वा सर्वालङ्कारसंयुतं  ।। २१.१०६  ।।	
पुनर्देवं समादाय जीवस्थाने निवेशयेथ् ।	
सोऽपि संवत्सरफलं प्राप्य गच्छेत्परं पदं  ।। २१.१०७  ।।	
ग्रहणाराधनम्	
अथातस्संप्रवक्ष्यामि सूर्यसोमोपरागयोः   ।	
अर्चनादिविधिं सम्यक्देवदेवस्य शार्ङ्गिणः   ।। २१.१०८  ।।	
सूर्यग्रहे चतुर्यामं त्रियामं तु विधुग्रहे   ।	
नाश्नन्ति हव्यकव्यानि देवताः पितरस्तथा   ।। २१.१०९  ।।	
आलये तु हरेः पूजां न त्यजन्ति महर्षयः   ।	
हविर्निवेदनं हित्वापूजां सर्वां समाचरेथ् ।। २१.११०  ।।	
ग्रहणे वर्तमानेतु स्नापयेत्पुरुषोत्तमं  ।	
कोटियज्ञफलं प्राप्य ब्रह्मलोके महीयते   ।। २१.१११  ।।	
ग्रस्तास्तग्रहणे कुर्यात्स्नपनं तु परेऽहनि   ।	
तथा ग्रस्तोदये कुर्यादिति शातातपोऽब्रवीथ् ।। २१.११२  ।।	
सर्वधा वरमाने तु ग्रहणेस्नपनं चरेथ् ।	
ग्रहणं संक्रमो हस्तिच्छाया च विषुवादिकं  ।। २१.११३  ।।	
युगादि व माद्यास्तु पुण्यकालाः प्रकीर्तिताः   ।	
निषेथः कथितः प्राज्ञैर्हविर्दासवदुत्सवे   ।। २१.११४  ।।	
नित्यार्चनं चोत्सवं च स्नपनात्पूर्वमाचरेथ् ।	
स्नापयित्वा हृषीकेशं हविर्दानं प्रशस्यते   ।। २१.११५  ।।	
वास्तुशुद्धिं सदा कुर्याद्ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः   ।	
पुराणानि च भाण्डानि त्यक्त्वान्यानि समाहरेथ् ।। २१.११६  ।।	
कुशाग्राणां समुत्क्षेपाद्वाससां शुद्धिरिष्यते   ।	
अपक्वानां च वस्तूनां न पक्वं परिगृह्णते   ।। २१.११७  ।।	
अदृश्यमुपरागन्तु नोपरागं प्रचक्षते   ।	
दीक्षितस्य तथान्यस्य स्नानं स्यात्स्पर्शमोक्षयोः   ।। २१.११८  ।।	
यावानाद्यन्तकालस्स्यात्तावताकीर्तयेद्धरिं  ।	
मौनी जपादिकं कुर्यादूर्ध्वपुण्ड्रधरश्शुचिः   ।। २१.११९  ।।	
सप्तवाताहतं वस्त्रमार्द्रं धृत्वा न दोषभाक्  ।	
ग्रहणे भगवत्सेवा सर्वाशुभविनाशिनी   ।। २१.१२०  ।।	
दद्याद्धानानि शक्त्या वै सकामो हरिमन्दिरे   ।	
तदनन्तं भवेत्साक्षी यत्रानन्तो हरिस्स्वयं  ।। २१.१२१  ।।	
प्रभूतं तु निवेद्याथ भुञ्जीयात्तदनन्तरं  ।	
रात्रौ श्राद्धं प्रकुर्वीत ग्रहणे तन्नदोषकृथ् ।। २१.१२२  ।।	
दूषिते तूक्तकाले तु तस्यापगम एव च   ।	
विपरीते महान्दोष इति शास्त्रविदो विदुः   ।। २१.१२३  ।।	
न निशीथात्परं श्राद्धमापत्स्वपि विधीयते   ।	
स्नानमाशौचिनां नित्यं तेऽपि दानं च कुर्व   ।। २१.१२४  ।।	
न जपो न तपस्तेषामशुद्धा मोक्षणे पुनः   ।	
यदा राश्यन्तरं राशेः काले संक्रमते रविः   ।। २१.१२५  ।।	
तदा तु पुण्यकालस्स्यात्स्नपनाद्यत्र कारयेथ् ।	
कटकेविंशतिः पूर्वं मकरे विंशतिः परे   ।। २१.१२६  ।।	
पुण्यान्तु घटिकाः प्रोक्ता स्तत्र ग्रहणवच्चरेथ् ।	
यदास्तमयवेलायां संध्यायां संक्रमोरवेः   ।। २१.१२७  ।।	
पूर्वेऽह्णि पुण्यकालस्स्यादपराह्णात्परस्स्मृतः   ।	
अर्धास्तमित आदित्ये तथा चार्ऽधोदिते सति   ।। २१.१२८  ।।	
पाश्चात्यपूर्वघटीकास्तिस्रस्संध्या प्रकीर्तिताः   ।	
उपरागेऽपि कुर्याद्वै उत्सवेऽवभृथं हरेः   ।। २१.१२९  ।।	
विधुग्रहे निशां सर्वामहोरात्रं रविग्रहे   ।	
त्यजेच्छुभे तदा कुर्यान्नैव दीपोत्सवं हरेः   ।। २१.१३०  ।।	
पश्चान्निशीथाद्ग्रहणे दीपं दास्यन्ति के च न   ।	
अविद्धेपर्वणि प्रोक्तं दीपदानं शुभावहं  ।। २१.१३१  ।।	
ग्रहणेऽपि भवेद्दीपमविद्धा पूर्णिमा न चेथ् ।	
अपर्वण्यर्पितं दीपं हन्ति पुण्यं पुरातनं  ।। २१.१३२  ।।	
मासर्क्षेष्वन्यपुण्वर्क्षे विष्णुपञ्चदिने तथा   ।	
अर्चनार्थाय देवस्य कालो मध्याह्न उच्यते   ।। २१.१३३  ।।	
काम्ये तु	
सुमुहूर्ते स्यात्पूजनं नान्यधा चरेत्.	
इति श्रीवैखानसे भगवच्छास्त्रे भृगुप्रोक्तायां	
संहितायां प्रकीर्णाधिकारे एकविंशोऽध्यायः.