कामसूत्रम्/अधिकरणम् ४/अध्यायः १
भार्यैकचरिणी गूढविश्रम्भा((१०७)) देववत्पतिं आनुकुल्येन वर्तेत.		॥	४.१.१	॥
तन्मतेन कुटुम्बचिन्तां आत्मनि संनिवेशयेत्.		॥	४.१.२	॥
वेश्म च शुचि सुःसंमृष्टस्थानं विरचितविविधकुसुमं श्लक्ष्णभूमितलं हृद्यदर्शनं((१०८)) त्रिषवणाचरितबलिकर्म पूजितदेवतायतनं कुर्यात्.		॥	४.१.३	॥
न ह्यतोऽन्यद्गृहस्थानां चित्तग्राहकं अस्तीति गोनर्दीयः.		॥	४.१.४	॥
गुरुषु भृत्यवर्गेषु नायकभगिनीषु((१०९)) तत्पतिषु च यथार्हं प्रतिपत्तिः((११०)).		॥	४.१.५	॥
परिपूतेषु च हरितशाकवप्रानिक्षुस्तम्बाञ् जीरकसर्षपाजमोदशतपुष्पातमालगुल्मांश्च कारयेत्((१११)).		॥	४.१.६	॥
कुब्जकामलकमल्लिकाजातीकुरण्टकनवमालिकातगरनन्द्यावर्तजपागुल्मानन्यांश्च बहुपुष्पान्बालकोशीरकपातालिकांश्च वृक्षवाटिकायां च स्थण्डिलाणि मनोज्ञानि कारयेत्((११२)).		॥	४.१.७	॥
मध्ये कूपं वापीं दीर्घिकां वा खानयेत्.		॥	४.१.८	॥
भिक्षुकीश्रमाणाक्षपणाकुलटाकुहकेक्षणिकामूलकारिकाभिर्न संसृज्येत.		॥	४.१.९	॥
भोजने च रुचितं इदं अस्मै द्वेष्यं इदं पथ्यं इदं अःपथ्यं इदं इति च विन्द्यात्.		॥	४.१.१०	॥
स्वरं बहिरुपश्रुत्य भवनं आगच्छतः किं कृत्यं इति ब्रुवती सज्जा((११३)) भवनमध्ये तिष्ठेत्.		॥	४.१.११	॥
परिचारिकं अपनुद्य स्वयं पादौ प्रक्षालयेत्.		॥	४.१.१२	॥
नायकस्य च न विमुक्तभूषणं विजने संदर्शने तिष्ठेत्.		॥	४.१.१३	॥
अतिःव्ययं अःसद्व्ययं वा कुर्वाणं रहसि बोधयेत्.		॥	४.१.१४	॥
आवाहे विवाहे यज्ञे गमनं सखीभिः सह गोष्ठीं देवताभिगमनं इत्यनुज्ञाता कुर्यात्.		॥	४.१.१५	॥
सर्वक्रीडासु च तदानुलोम्येन प्रवृत्तिः.		॥	४.१.१६	॥
पश्चात्संवेशनं पूर्वं उत्थानं अनःअवबोधनं च सुप्तस्य.		॥	४.१.१७	॥
महानसं च सुःगुप्तं स्याद्दर्शनीयं च.		॥	४.१.१८	॥
नायकापचारेषु किं चित्कलुषिता नात्यःअर्थं निर्वदेत्.		॥	४.१.१९	॥
साधिक्षेपवचनं त्वेनं मित्रजनमध्यस्थं एकाकिनं वाप्युपालभेत. न च मूलकारिका स्यात्.		॥	४.१.२०	॥
न ह्यतोऽन्यदःप्रत्ययकारणं अस्तीति गोनर्दीयः.		॥	४.१.२१	॥
दुरःव्याहृतं दुरःनिरीक्षितं अन्यतो मन्त्रणं द्वारदेशावस्थानं निरीक्षणं वा निष्कुटेषु((११४)) मन्त्रणं विविक्तेषु चिरं अवस्थानं इति वर्जयेत्.		॥	४.१.२२	॥
स्वेददन्तपङ्कदुरःगन्धांश्च बुध्येतेति विरागकारणम्.		॥	४.१.२३	॥
बहुभूषणं विविधकुसुमानुलेपनं विविधाङ्गरागसमुज्ज्वलं वास इत्याभिगामिको वेषः.		॥	४.१.२४	॥
प्रतनुश्लक्ष्णाल्पदुकूलता परिमितं आभरणं सुःगन्धिता नात्यःउल्वणम्((११५)) अनुलेपनम्. तथा शुक्लान्यन्यानि पुष्पाणीति वैहारिको वेषः.		॥	४.१.२५	॥
नायकस्य व्रतं उपवासं च स्वयं अपि करणेनानुवर्तेत. वारितायां च नाहं अत्र निर्बन्धनीयेति तद्वचसो निवर्तनम्.		॥	४.१.२६	॥
मृद्विदलकाष्ठचर्मलोहभाण्डानां च काले समःअर्घग्रहणम्((११६)).		॥	४.१.२७	॥
तथा लवणस्नेहयोश्च गन्धद्रव्यकटुकभाण्डौषधानां च दुरःलभानां भवनेषु प्रच्छन्नं निधानम्.		॥	४.१.२८	॥
मूलकालुकपालङ्कीदमनकाम्रातकैर्वारुकत्रपुसवार्ताककूष्माण्डालाबुसूरणशुकनासा स्वयम्गुप्तातिलपर्णिकाग्निमन्थलशुनपलाण्डुप्रभृतीनां सर्वौषधीनां च बीजग्रहणं काले वापश्च.		॥	४.१.२९	॥
स्वस्य च सारस्य परेभ्यो नाख्यानं भर्तृमन्त्रितस्य च.		॥	४.१.३०	॥
समानाश्च स्त्रियः कौशलेनोज्ज्वलतया पाकेन मानेन तथोपचारैरतिशयीत.		॥	४.१.३१	॥
सांवत्सरिकं आयं संख्याय तदनुरूपं व्ययं कुर्यात्.		॥	४.१.३२	॥
भोजनावशिष्टाद्गोरसाद्घृतकरणं तथा तेलगुडयोः. कर्पासस्य च सूत्रकर्तनं सूत्रस्य वानम्. शिक्यरज्जुपाशवल्कलसंग्रहणम्. कुट्टनकण्डनावेक्षणम्. आमचामण्डतुषकखकुट्यङ्गाराणां उपयोजनम्. भृत्यवेतन भरणज्ञानम्. कृषिपशुपालनचिन्तावाहनविधानयोगाः. मेषकुक्कुटलावक शुकशारिकापरभृतमयूरवानरमृगाणां अवेक्षणम्. दैवसिकायव्ययपिण्डी करणं इति च विद्यात्.		॥	४.१.३३	॥
तज्जघन्यानां च जीर्णवाससां संचयस्तैर्विविधरागैः शुद्धैर्वा कृतकर्मणां परिचारकाणां अनुग्रहो मानार्थेषु च दानं अन्यत्र वोपयोगः..४.१.३५ सुराकुम्भीनां आसवकुम्भीनां च स्थापनं तदुपयोगः क्रयविक्रयावायव्यायावेक्षणम्.		॥	४.१.३४	॥
नायकमित्राणां च स्रगनुलेपनताम्बूलदानैः पूजनं न्यायतः.		॥	४.१.३६	॥
श्वश्रूस्वशुरपरिचर्या तत्पारतन्त्र्यं अनःउत्तरवादिता परिमिताःप्रचण्डालापकरणं अनःउच्चैर्हासः तत्प्रियाःप्रियेषु स्वप्रियाःप्रियेष्विव वृत्तिः.		॥	४.१.३७	॥
भोगेष्वनःउत्सेकः.		॥	४.१.३८	॥
परिजने दाक्षिण्यम्.		॥	४.१.३९	॥
नायकस्याःनिवेद्य न कस्मै चिद्दानम्.		॥	४.१.४०	॥
स्वकर्मसु भृत्यजननियमनं उत्सवेषु चास्य पूजनम्.		॥	४.१.४१	॥

चित्येकचारिणीवृत्तम्((११७)).		॥	४.१.४१	॥

सेच्तिओन्(प्रकरण)३३ [प्रवासचर्य्याप्रकरणम्]

प्रवासे मङ्गलमात्राभरणा देवतोपवासपरा वार्तायां स्थिता गृहानवेक्षेत.		॥	४.१.४२	॥
शय्या च गुरुजनमूले. तदभिमता कार्यनिष्पत्तिः. नायकाभिमतानां चार्थानां अर्जने प्रतिसंस्कारे च यत्नः.		॥	४.१.४३	॥
नित्यनैमित्तिकेषु कर्मसूचितो व्ययः. तदारब्धानां च कर्मणां समापने मतिः.		॥	४.१.४४	॥
ज्ञातिकुलस्यानःअभिगमनं अन्यत्र व्यसनोत्सवाभ्याम्((११८)). तत्रापि नायकपरिजनाधिष्ठिताया नातिकालं अवस्थानं अःपरिवर्तितप्रवासवेषता च.		॥	४.१.४५	॥
गुरुजनानुज्ञातानां करणं उपवासानाम्. परिचारकैः शुचिभिराज्ञाधिष्ठितैरनुमतेन क्रयविक्रयकर्मणा सारस्यापूरणं तनूकरणं च शक्त्या व्ययानाम्.		॥	४.१.४६	॥
आगते च प्रकृतिस्थाया एव प्रथमतो दर्शनं दैवतपूजनं उपहाराणां चाहरणम्.		॥	४.१.४७	॥
चिति प्रवासचर्या((११९)).		॥	४.१.४७	॥
भवतश्चात्र श्लोकौ.		॥	४.१.४८	॥
व्सद्वृत्तम्((१२०)) अनुवर्तेत नायकस्य हितैषिणी. कुलयोषा पुनर्भूर्वा वेश्या वाप्येकचारिणी.. धर्मं अर्थं तथा कामं लभन्ते स्थानं एव च. निःःसपत्नं च भर्तारं नार्यः सद्वृत्तं आश्रिताः..		॥	४.१.४८	॥
चिति श्रीवात्स्यायनीये कामसूत्रे भार्याधिकारिके चतुर्थेऽधिकरणे एकचारिणीवृत्तं प्रवासचार्या च प्रथमोऽध्यायः.		॥	४.१	॥