स्कन्दपुराणम्/खण्डः ६ (नागरखण्डः)/अध्यायः ०३६
॥ ऋषय ऊचुः ॥ ॥ 
चित्रेश्वरमिदं पीठमगस्त्यमुनिनिर्मितम् ॥ 
यत्प्रमाणं यत्प्रभावं तदस्माकं प्रकीर्तय ॥ १ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
तस्य पीठस्य माहात्म्यं वक्तुं नो शक्यते द्विजाः ॥ 
सहस्रेणापि वर्षाणां मुखानामयुतैरपि ॥ २ ॥ 
तत्र सिद्धिमनुप्राप्ताः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ 
अनुध्यानसमायुक्ता योगिनः शंसितव्रताः ॥ ३ ॥ 
अन्यपीठेषु या सिद्धिर्वर्षानुष्ठानतो भवेत् ॥ 
दिनेनैकेन तां सिद्धिं लभंते योगिनो ध्रुवम् ॥ ४ ॥ 
यस्तत्राथ र्वणान्मंत्राञ्जपेच्छ्रद्धासमन्वितः ॥ 
तेषामर्थोद्भवं कृत्स्नं फलं प्राप्नोति स ध्रुवम् ॥ ५ ॥ 
पुत्रकामो नरस्तत्र पुंलिंगान्यो जपेन्नरः ॥ 
स लभेतेप्सितान्पुत्रान्यद्यपि स्याज्जरान्वितः ॥ ६ ॥ 
गर्भोपनिषदं तत्र पुत्रकामो जपेन्नरः ॥ 
अपि वन्ध्याप्रसंगेन स्यात्स पुत्रसमन्वितः ॥ ७ ॥ 
शत्रुलोकविनाशाय यो जपेच्छतरुद्रियम् ॥ 
तस्मिन्पीठेऽरयस्तस्य सद्यो गच्छंति संक्षयम् ०। ८ ॥ 
भूतप्रेतपिशाचादिरक्षार्थं तत्र मानवः ॥ 
यो जपेद्वामदेव्यं च स स्याद्धि निरुपद्रवः ॥ ९ ॥
कोऽदादिति नरस्तत्र कन्यार्थं यो जपेदृचम् ॥ 
यां कन्यां ध्यायमानस्तु स तां प्राप्नोत्यसंशयम् ॥ ६.३६.१० ॥ 
यो भूपालप्रसादार्थमिमं देवा निशं जपेत् ॥ 
निरर्गलः प्रसादः स्यात्तस्य पार्थिवसंभवः ॥ ११ ॥ 
स्वस्त्रीस्नेहकृतेयस्तु तं पत्नीभिरिति द्विजाः ॥। 
जपेद्भार्या भवेत्साध्वी तस्य सा स्नेहवत्सला ॥ १२ ॥ 
यो लोकानुग्रहार्थाय जपेददितिरित्यपि ॥ 
तस्य लोकानुरागः स्यात्सलाभश्च विशेषतः ॥ ॥ १३ ॥ 
वित्तार्थी यो जपेत्तत्र श्रीसूक्तं मनुजो द्विजाः ॥ 
सर्वतस्तस्य वित्तानि समागच्छंत्यनेकशः ॥ १४ । 
भूमीति यो जपेत्साम भूम्यर्थं तत्र मानवः ॥ 
स भवेद्भूपतिर्नूनं नीचजातिरपि ध्रुवम् ॥।५॥ 
जपेद्रथंतरं साम यानार्थं तत्र यो नरः ॥ 
स प्राप्नोति हि यानानि शीघ्रगानि शुभानि च ॥ १६ ॥ 
गजार्थी यो जपेत्तत्र गणानां द्विजसत्तमाः ॥ 
स प्राप्नोति गजान्मर्त्यो मदप्लावितभूतलान् ॥ १७ ॥ 
न तद्रक्षेति यो मन्त्रं जपेद्र क्षाकृते नरः ॥ 
तस्य स्यात्सर्वतो रक्षा समेषु विषमेषु च ॥ १८ ॥ 
सप्तर्षय इति श्रेष्ठां यो जपेत्तु समाहितः ॥ 
ऋचं रोगविनाशाय स रोगैः परि मुच्यते ॥ १९ ॥ 
यदुभी यो जपेत्तत्र ग्रहपीडार्दितो जनः ॥ 
सानुकूला ग्रहास्तस्य प्रभवंति न संशयः ॥ ६.३६.२० ॥ 
भूतपीडार्दितो यश्च बृहत्साम जपेन्नरः ॥ 
पितृवज्जायते तस्य स भूतोऽप्यंतकोऽपि चेत् ॥ २१ ॥ 
यात्रासिद्धिकृते यश्च जपेत्सूक्तं च शाकुनम् ॥ 
तस्य संसिध्यते यात्रा यद्यपि स्यादकिंचनः ॥ २२ ॥ 
सर्पनाशाय यस्तत्र सार्पसूक्तं जपेन्नरः ॥ 
न तस्य मंदिरे सर्पाः प्रविशंति कथंचन ॥ २३ ॥ 
विषनाशाय यस्तत्र जपेच्छ्र द्धासमन्वितः ॥ 
उत्तिष्ठेति विषं सद्यस्तस्य नाशं प्रयास्यति ॥ २४ ॥ 
स्थावरजगमं वापि कृत्रिमं यदि वा विषम् ॥ 
तस्य नाम्ना विनिर्याति तमः सूर्योदये यथा ॥ २५ ॥ 
व्याघ्रसाम जपेद्यस्तु तत्र श्रद्धासमन्वितः ॥ 
तस्य व्याघ्रादयो व्याला जायंते सौम्यचेतसः ॥ २६ ॥ 
कृषिकर्मप्रसि द्ध्यर्थं यो जपेल्लांगलानि च ॥ 
वृष्टिहीनेऽपि लोकेऽस्मिन्कृषिस्तस्य प्रसिध्यति ॥ २७ ॥ 
ईतिनाशाय तत्रैव जपेद्देवव्रतं नरः ॥ 
ततः संकीर्त्तना देव ईतयो यांति संक्षयम् ॥ २८ ॥ 
अनावृष्टिहते लोके पंचेंद्रं तत्र यो जपेत् ॥ 
तस्य हस्तकृते होमे तन्मंत्रैः स्याज्जलागमः ॥ २९ ॥ 
दंष्ट्राभ्या मिति यस्तत्र नरश्चौरार्दितः पठेत् ॥ 
नोपद्रवो भवेत्तस्य कदाचिच्चौरसंभवः ॥ ६.३६.३० ॥ 
विवादार्थं जपेद्यस्तु संसृष्टमिति तत्र च ॥ 
विवादे विजय स्तस्य पापस्यापि प्रजायते ॥ ३१ ॥ 
यो रिपूच्चाटनार्थाय नरो रुद्रशिरो जपेत् ॥ 
तस्य ते रिपवो यांति देशं त्यक्त्वा कुबुद्धितः ॥ ३२ ॥ 
मोहनाय रिपूणां च यो जपेद्विष्णुसंहिताम् ॥ 
तस्य मोहाभिभूतास्ते जायंते रिपवो ध्रुवम् ॥ ३३ ॥ 
वशीकरणहेतोर्यः कूष्मांडीः प्रजपेन्नरः ॥ 
शत्रवोऽपि वशे तस्य किं पुनः प्रमदादयः ॥ ३४ ॥ 
यः स्तंभाय रिपूणां वै प्राजापत्यं च वारुणम् ॥ 
मंत्रं जपेद्द्विजश्रेष्ठाः सम्यक्छ्रद्धापरायणः ॥ 
मंत्रसंस्तंभितास्तस्य जायंते सर्वशत्रवः ॥ ३५ ॥ 
जपेत्काली करालीति यः शोषाय नरो द्विजाः ॥ 
स शोषयति तत्कृत्स्नं यच्चित्ते धारयेन्नरः ॥ ३६ ॥ 
एष मंत्रस्तदा जप्तो ह्यगस्त्येन महात्मना॥ 
यत्प्रभावान्नदीनाथस्तेन संशोषितो ध्रुवम् ॥ ३७ ॥ 
एतत्प्रभावं यत्पीठं मंत्राणां सिद्धिकारकम्॥ 
ऐहिकानां फलानां च तन्मया वः प्रकीर्तितम् ॥ ३८ ॥ 
यो वांछति पुनः स्वर्गं स तत्र द्विजसत्तमाः ॥ 
स्नानं करोतु दानं च श्राद्धं चापि विशेषतः ॥ ३९ ॥ 
अथ वांछति यो मोक्षं विरक्तो भवसागरात् ॥ 
निष्कामस्तत्र संतुष्टस्तपस्तप्येत्सुबुद्धिमान् ॥ ६.३६.४० ॥ 
॥ ऋषय ऊचुः ॥ ॥ 
मंत्रजाप्यस्य माहात्म्यं यत्त्वया नः प्रकीर्तितम्॥ 
तत्कथं सिद्धिमायाति मंत्रजाप्यं हि सूतज ॥ ४१ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
अत्र तत्कथयिष्यामि यन्मया पितृतः श्रुतम् ॥ 
वदतो ब्राह्मणेंद्रस्य पुरा दुर्वाससो मुनेः ॥ ४२ ॥ 
तेन पूर्वं पिताऽस्माकं पृष्टो दुर्वाससा द्विजाः ॥ 
मंत्रवादकृते यच्च शृणुध्वं सुसमाहिताः ॥ ४३ ॥  ॥ 
॥ दुर्वासा उवाच ॥ ॥ 
साधयिष्याम्यहं मन्त्रमभीष्टं कमपि व्रती ॥ 
तस्य सिद्धिकृते ब्रूहि विधानं शास्त्रसंभवम् ॥ ४४ ॥ 
॥ लोमहर्षण उवाच ॥ ॥ 
मंत्राणां साधनं कष्टं सर्वेषामपि सन्मुने ॥ 
प्रत्यवायसमोपेतं बहुच्छिद्रसमाकुलम्॥४५॥
तस्मान्मंत्रकृते सिद्धिं यदि त्वं वांछसि द्विज॥ 
चमत्कारपुरे क्षेत्रे तत्र त्वं गंतुमर्हसि ॥ ४६ ॥ 
तत्र चित्रेश्वरीपीठमगस्त्येन विनिर्मितम् ॥ 
सद्यः सिद्धिकरं प्रोक्तं मन्त्राणां हृदि वर्तिनाम् ॥४७ ॥ 
न तत्र जायते छिद्रं प्रत्यवायो न च द्विज ॥ 
नासिद्धिर्वरदानेन सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् ॥ ४८  ॥ 
चातुर्युंग्यं हि तत्पीठं स्थितानां सिद्धिमाह रेत् ॥ 
युगानुरूपतः सद्यस्ततो वक्ष्याम्यहं द्विज ॥ ४९ ॥ 
यो यं साधयितुं मन्त्रमिच्छति द्विजसत्तम ॥ 
स तस्य पूर्वमेवाथ लक्षमेकं जपेन्नरः ॥ ॥ ६.३६.५० ॥ 
ततो भवति संसिद्धो मंत्रार्हः स नरः शुचिः ॥ 
जपेद्ब्राह्मणशार्दूल ततो लक्षचतुष्टयम् ॥ 
दशांशेन तु होमः स्यात्सुसमिद्धे हुताशने ॥ ॥ ५१ ॥ 
ततस्तु जायते सिद्धिर्नूनं तन्मंत्रसंभवा ॥ 
तत्र सौम्येषु कृत्येषु होमः सिद्धार्थकैः सितैः ॥ ५२ ॥ 
जातीपुष्पैश्च विप्रेन्द्र स्मृतो ब्राह्मण भोजनैः ॥ 
तथा रौद्रेषु कृत्येषु रक्तपुष्पैः सगुग्गुलैः ०॥ 
तर्पणैः कन्यकानां च होमः स्यात्स फलप्रदः ॥ ५३ ॥ 
एतत्कृतयुगे प्रोक्तं मंत्रसाधनमुत्त मम् ॥ 
सर्वेषां साधकानां च मया प्रोक्तं द्विजोत्तम ॥ ५४ ॥ 
एतत्त्रेतायुगे प्रोक्तं पादोनं मन्त्रसाधनम् ॥ 
युग्मार्धं द्वापरे कार्यं चतुर्थांशं कलौ युगे ॥ ५५ ॥ 
एवं तत्र समासाद्य सिद्धिं मंत्रसमुद्भवाम् ॥ 
तत्र पीठे ततः कृत्यं साधयेत्स्वेच्छया नरः ॥ ५६ ॥ 
शापानुग्रहसामर्थ्यसंयुतस्तेज साऽन्वितः ॥ 
अजेयः सर्वभूतानां साधूनां संमतस्तथा ॥ ५७ ॥ 
॥ सूत उवाच ॥ ॥ 
तच्छ्रुत्वा स मुनिस्तस्य पितुर्मम वचोऽखिलम् ॥ 
ततश्चित्रेश्वरं पीठं समायातोऽथ सन्मुनिः ॥ ५८ ॥ 
तत्र संसाधयामास सर्वान्मंत्रान्यथाक्रमम् ॥ 
विधिना शास्त्रदृष्टेन श्रद्धया परया युतः॥ ५९ ॥ 
इति संसिद्धमंत्रः स चमत्कारपुरं गतः ॥ 
विप्राणां प्रार्थनार्थाय भूमिखंडकृते द्विजाः ॥ ६.३६.६० ॥ 
इति श्रीस्कांदे महपुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रेश्वरीपीठमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्त्रिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ३६ ॥