बृहत्संहिता/अध्यायः ६४
६४ छागलक्षणाध्यायः ।।
 छागशुभाशुभलक्षणं अभिधास्ये नवदशाष्टदन्तास्ते ।	
 धन्याः स्थाप्या वेश्मनि सन्त्याज्याः सप्तदन्ता ये ।।	६४.०१ ।। 
 दक्षिणपार्श्वे मण्डलं असितं शुक्लस्य शुभफलं भवति ।	
 ऋष्यनिभकृष्णलोहितवर्णानां श्वेतं अति[क्.अपि]शुभदम् ।।	६४.०२ ।। 
 स्तनवदवलम्बते यः कण्ठे +अजानां मणिः स विज्ञेयः ।	
 एकमणिः शुभफलकृद्धन्यतमा द्वित्रमणयो[क्.द्वित्रिमणयो] ये ।।	६४.०३ ।। 
 मुण्डाः सर्वे शुभदाः सर्वसिताः सर्वकृष्णदेहाश्च ।	
 अर्धासिताः सितार्धा धन्याः कपिलार्धकृष्णाश्च ।।	६४.०४ ।। 
 विचरति यूथस्याग्रे प्रथमं चाम्भो +अवगाहते यो +अजः ।	
 स शुभः सितमूर्धा वा मूर्धनि वा कृत्तिका[क्.टिक्किका] यस्य ।।	६४.०५ ।। 
 सपृषतकण्ठशिरा वा तिलपिष्टनिभश्च ताम्रदृक्शस्तः ।	
 कृष्णचरणः सितो वा कृष्णो वा श्वेतचरणो यः ।।	६४.०६ ।। 
 यः कृष्णाण्डः श्वेतो मध्ये कृष्णेन भवति पट्टेन ।	
 यो वा चरति सशब्दं मन्दं च स शोभनश्छागः ।।	६४.०७ ।। 
 ऋष्यशिरोरुहपादो यो वा प्राक्पाण्डुरो +अपरे नीलः ।	
 स भवति शुभकृच्छागः श्लोकश्चाप्यत्र गर्गौक्तः ।।	६४.०८ ।। 
 कुट्टकः कुटिलश्चएव जटिलो वामनस्तथा ।	
 ते चत्वारः श्रियः पुत्रा नालक्ष्मीके वसन्ति ते ।।	६४.०९ ।। 
अथाप्रशस्ताः खरतुल्यनादाः	
प्रदीप्तपुच्छाः कुनखा विवर्णाः ।	
निकृत्तकर्णा द्विपमस्तकाश्च	
भवन्ति ये चासिततालुजिह्वाः ।।	६४.१० ।। 
वर्णैः प्रशस्तैर्मणिभिः प्रयुक्ता[क्.च युक्ता]	
मुण्डाश्च ये ताम्रविलोचनाश्च ।	
ते पूजिता वेश्मनि[क्.वेश्मसु] मानवानां	
सौख्यानि कुर्वन्ति यशः श्रियं च ।।	६४.११ ।।