विष्णुस्मृतिः/षडशीतितमोऽध्यायः
अथ वृषोत्सर्गः  । । ८६.१  । ।

कार्त्तिक्यां आश्वयुज्यां वा  । । ८६.२  । ।

तत्रादावेव वृषभं परीक्षेत  । । ८६.३  । ।

जीवद्वत्सायाः पयस्विन्याः पुत्रं  । । ८६.४  । ।

सर्वलक्षणोपेतं  । । ८६.५  । ।

नीलं  । । ८६.६  । ।

लोहितं वा मुखपुच्छपादशृङ्गशुक्लं  । । ८६.७  । ।

यूथस्याच्छादकं  । । ८६.८  । ।

ततो गवां मध्ये सुसमिद्धं अग्निं परिस्तीर्य पौष्णं चरुं पयसा श्रपयित्वा पूषा गा अन्वेतु न इह रतिरिति च हुत्वा वृषं अयस्कारस्त्वङ्कयेत् । । ८६.९  । ।

एकस्मिन्पार्श्वे चक्रेणापरस्मिन्पार्श्वे शूलेन  । । ८६.१०  । ।

अङ्कितं च हिरण्यवर्णेति चतसृभिः शं नो देवीरिति च स्नापयेत् । । ८६.११  । ।

स्नातं अलंकृतं स्नातालंकृताभिश्चतसृभिर्वत्सतरीभिः सार्धं आनीय रुद्रान्पुरुषसूक्तं कूश्माण्डीश्च जपेत् । । ८६.१२  । ।

पिता वत्सानां इति वृषभस्य दक्षिणे कर्णे पठेत् । । ८६.१३  । ।

इमं च  । । ८६.१४  । ।

वृषो हि भगवान्धर्मश्चतुष्पादः प्रकीर्तितः   ।
वृणोमि तं अहं भक्त्या स मे रक्षतु सर्वतः   । । ८६.१५  । ।

एतं युवानं पतिं वो ददाम्यनेन क्रीडन्तीश्चरत प्रियेण   ।
मा हास्महि प्रजया मा तनूभिर्मा रधाम द्विषते सोम राजन्  । । ८६.१६  । ।

वृषं वत्सतरीयुक्तं ऐशान्यां कारयेद्दिशि   ।
होतुर्वस्त्रयुगं दद्यात्सुवर्णं कांस्यं एव च   । । ८६.१७  । ।

अयस्कारस्य दातव्यं वेतनं मनसेप्सितम्  ।
भोजनं बहुसर्पिष्कं ब्राह्मणांश्चात्र भोजयेत् । । ८६.१८  । ।

उत्सृष्टो वृषभो यस्मिन्पिबत्यथ जलाशये   ।
जलाशयं तत्सकलं पितॄंस्तस्योपतिस्ठति   । । ८६.१९  । ।

शृङ्गेणोल्लिखते भूमिं यत्र क्वचन दर्पितः   ।
पितॄणां अन्नपानं तत्प्रभूतं उपतिष्ठति   । । ८६.२०  । ।