विष्णुस्मृतिः/षण्णवतितमोऽध्यायः
अथ त्रिष्वाश्रमेषु पक्वकषायः प्राजापत्यां इष्टिं कृत्वा सर्ववेदसं दक्षिणां दत्त्वा प्रव्रज्याश्रमी स्यात् । । ९६.१  । ।

आत्मन्यग्नीनारोप्य भिक्षार्थं ग्रामं इयात् । । ९६.२  । ।

सप्तागारिकं भैक्षं आचरेत् । । ९६.३  । ।

अलाभे न व्यथेत  । । ९६.४  । ।

न भिक्षुकं भिक्षेत  । । ९६.५  । ।

भुक्तवति जने अतीते पात्रसंपाते भैक्षं आदद्यात् । । ९६.६  । ।

मृन्मये दारुपात्रेऽलाबुपात्रे वा  । । ९६.७  । ।

तेषां च तस्याद्भिः शुद्धिः स्यात् । । ९६.८  । ।

अभिपूजितलाभादुद्विजेत  । । ९६.९  । ।

शून्यागारनिकेतनः स्यात् । । ९६.१०  । ।

वृक्षमूलनिकेतनो वा  । । ९६.११  । ।

न ग्रामे द्वितीयां रात्रिं आवसेत् । । ९६.१२  । ।

कौपीनाच्छादनमात्रं एव वसनं आदद्यात् । । ९६.१३  । ।

दृष्टिपूतं न्यसेत्पादं  । । ९६.१४  । ।

वस्त्रपूतं जलं आदद्यात् । । ९६.१५  । ।

सत्यपूतं वदेत् । । ९६.१६  । ।

मनःपूतं आचरेत् । । ९६.१७  । ।

मरणं नाभिकामयेत जीवितं च  । । ९६.१८  । ।

अतिवादांस्तितिक्षेत  । । ९६.१९  । ।

न कंचनावमन्येत  । । ९६.२०  । ।

निराशीः स्यात् । । ९६.२१  । ।

निर्नमस्कारः  । । ९६.२२  । ।

वास्यैकं तक्षतो बाहुं चन्दनेनैकं उक्षतः   ।
नाकल्याणं न कल्याणं तयोरपि च चिन्तयेत् । । ९६.२३  । ।

प्राणायामधारणाध्याननित्यः स्यात् । । ९६.२४  । ।

संसारस्यानित्यतां पश्येत् । । ९६.२५  । ।

शरीरस्याशुचिभावं  । । ९६.२६  । ।

जरया रूपविपर्ययं  । । ९६.२७  । ।

शारीरमानसागन्तुकव्याधिभिश्चोपतापं  । । ९६.२८  । ।

सहजैश्च  । । ९६.२९  । ।

नित्यान्धकारे गर्भे वसतिं  । । ९६.३०  । ।

मूत्रपुरीषमध्ये च  । । ९६.३१  । ।

तत्र च शीतोष्णदुःखानुभवनं  । । ९६.३२  । ।

जन्मसमये योनिसंकटनिर्गमनात्महद्दुःखानुभवनं  । । ९६.३३  । ।

बाल्ये मोहं गुरुपरवश्यतां  । । ९६.३४  । ।

अध्ययनादनेकक्लेशं  । । ९६.३५  । ।

यौवने च विषयाप्राप्तावमार्गेण तदवाप्तौ विषयसेवनान्नरके पतनं  । । ९६.३६  । ।

अप्रियैर्वसतिं प्रियैश्च विप्रयोगं  । । ९६.३७  । ।

नरके च सुमहद्दुःखं  । । ९६.३८  । ।

संसारसंसृतौ तिर्यग्योनिषु च  । । ९६.३९  । ।

एवं अस्मिन्सततयायिनि संसारे न किंचित्सुखं  । । ९६.४०  । ।

यदपि किंचित्दुःखाभावापेक्षया सुखसंज्ञं तदप्यनित्यं  । । ९६.४१  । ।

तत्सेवाशक्तावलाभे वा महद्दुःखं  । । ९६.४२  । ।

शरीरं चेदं सप्तधातुकं पश्येत् । । ९६.४३  । ।

वसारुधिरमांसमेदोऽस्थिमज्जाशुक्रात्मकं  । । ९६.४४  । ।

चर्मावनद्धं  । । ९६.४५  । ।

दुर्गन्धि च  । । ९६.४६  । ।

मलायतनं  । । ९६.४७  । ।

सुखशतैरपि वृतं विकारि  । । ९६.४८  । ।

प्रयत्नाद्धृतं अपि विनाशि  । । ९६.४९  । ।

कामक्रोधलोभमोहमदमात्सर्यस्थानं  । । ९६.५०  । ।

पृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशात्मकं  । । ९६.५१  । ।

अस्थिसिराधमनीस्नायुयुतं  । । ९६.५२  । ।

रजस्वलं  । । ९६.५३  । ।

षट्त्वचं  । । ९६.५४  । ।

अस्थ्नां त्रिभिः शतैः षष्त्यधिकैर्धार्यमाणं  । । ९६.५५  । ।

तेषां विभागः  । । ९६.५६  । ।

सूक्ष्मैः सह चतुःषष्टिर्दशनाः  । । ९६.५७  । ।

विंशतिर्नखाः  । । ९६.५८  । ।

पाणिपादशलाकाश्च  । । ९६.५९  । ।

षष्टिरङ्गुलीनां पर्वाणि  । । ९६.६०  । ।

द्वे पार्ष्ण्योः  । । ९६.६१  । ।

चतुष्टयं गुल्फेषु  । । ९६.६२  । ।

चत्वार्यरत्न्योः  । । ९६.६३  । ।

चत्वारि जङ्घयोः  । । ९६.६४  । ।

द्वे द्वे जानुकपोलयोः  । । ९६.६५  । ।

ऊर्वंसयोह् । । ९६.६६  । ।

अक्षतालूषकश्रोणिफलकेषु  । । ९६.६७  । ।

भगास्थ्येकं  । । ९६.६८  । ।

पृष्ठास्थि पञ्चचत्वारिंशद्भागं  । । ९६.६९  । ।

पञ्चदशास्थीनि ग्रीवा  । । ९६.७०  । ।

जत्र्वेकं  । । ९६.७१  । ।

तथा हनुः  । । ९६.७२  । ।

तन्मूले च द्वे  । । ९६.७३  । ।

द्वे ललाटाक्षिगण्डे  । । ९६.७४  । ।

नासा घनास्थिका  । । ९६.७५  । ।

अर्बुदैः स्थालकैश्च सार्धं द्वासप्ततिः पार्श्वकाः  । । ९६.७६  । ।

उरः सप्तदश  । । ९६.७७  । ।

द्वौ शङ्खकौ  । । ९६.७८  । ।

चत्वारि कपालानि शिरसश्चेति  । । ९६.७९  । ।

शरीरेऽस्मिन्सप्त सिराशतानि  । । ९६.८०  । ।

नव स्नायुशतानि  । । ९६.८१  । ।

धमनीशते द्वे  । । ९६.८२  । ।

पञ्च पेशीशतानि  । । ९६.८३  । ।

क्षुद्रधमनीनां एकोनत्रिंशल्लक्षाणि नवशतानि षट्पञ्चाशद्धमन्यः  । । ९६.८४  । ।

लक्षत्रयं श्मश्रुकेशकूपानां  । । ९६.८५  । ।

सप्तोत्तरं मर्मशतं  । । ९६.८६  । ।

संधिशते द्वे  । । ९६.८७  । ।

चतुष्पञ्चाशद्रोमकोट्यः सप्तषष्टिश्च लक्षाणि  । । ९६.८८  । ।

नाभिराजो गुदं शुक्रं शोणितं शङ्खकौ मूर्धा कण्ठो हृदयं चेति प्राणायतनाणि  । । ९६.८९  । ।

बाहुद्वयं जङ्घाद्वयं मध्यं शीर्षं इति षडङ्गानि  । । ९६.९०  । ।

वसा वपा अवहननं नाभिः क्लोमा यकृत्प्लीहा क्षुद्रान्त्रं वृक्ककौ बस्तिः पुरीषाधानं आमाशयः हृदयं स्थूलान्त्रं गुदं उदरं गुदकोष्ठं  । । ९६.९१  । ।

कनीनिके अक्षिकूटे शष्कुली कर्णौ कर्णपत्रकौ गण्डौ भ्रुवौ शङ्खौ दन्तवेष्टौ ओष्ठौ ककुन्दरे वङ्क्षणौ वृषणौ वृक्कौ श्लेष्मसंघातिकौ स्तनौ उपजिह्वा स्फिचौ बाहू जङ्घे ऊरू पिण्डिके तालूदरं बस्तिशीर्षौ चिबुकं गलशुण्डिके अवटुश्चेत्यस्मिन्शरीरे स्थानानि  । । ९६.९२  । ।

शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाश्च विषयाः  । । ९६.९३  । ।

नासिकालोचनत्वग्जिह्वाश्रोत्रं इति बुद्धीन्द्रियाणि  । । ९६.९४  । ।

हस्तौ पादौ पायूपस्थं जिह्वेति कर्मेन्द्रियाणि  । । ९६.९५  । ।

मनो बुद्धिरात्मा चाव्यक्तं इतीन्द्रियातीताः  । । ९६.९६  । ।

इदं शरीरं वसुधे क्षेत्रं इत्यभिधीयते   ।
एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञं इति तद्विदः   । । ९६.९७  । ।

क्षेत्रज्ञं अपि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भाविनि   ।
क्षेत्रक्षेत्रज्ञविज्ञानं ज्ञेयं नित्यं मुमुक्षुणा   । । ९६.९८  । ।