अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् ४/अध्यायः १
प्रदेष्टारस्त्रयस्त्रयोअमात्याः कण्टक-शोधनं कुर्युः   ।। ०४.१.०१  ।।
 अर्थ्य-प्रतीकाराः कारु-शासितारः संनिक्षेप्तारः स्व-वित्त-कारवः श्रेणी-प्रमाणा निक्षेपं गृह्णीयुः   ।। ०४.१.०२  ।।
 विपत्तौ श्रेणी निक्षेपं भजेत   ।। ०४.१.०३  ।।
 निर्दिष्ट-देश-काल-कार्यं च कर्म कुर्युः । अनिर्दिष्ट-देश-कालं कार्य-अपदेशं   ।। ०४.१.०४  ।।
 काल-अतिपातने पाद-हीनं वेतनं तद्-द्वि-गुणश्च दण्डः   ।। ०४.१.०५  ।।
 अन्यत्र भ्रेष-उपनिपाताभ्यां नष्टं विनष्टं वाअभ्यावहेयुः   ।। ०४.१.०६  ।।
 कार्यस्यान्यथा-करणे वेतन-नाशस्तद्-द्वि-गुणश्च दण्डः   ।। ०४.१.०७  ।।
 तन्तु-वाया दश-एकादशिकं सूत्रं वर्धयेयुः   ।। ०४.१.०८  ।।
 वृद्धिच्-छेदे छेद-द्वि-गुणो दण्डः   ।। ०४.१.०९  ।।
 सूत्र-मूल्यं वान-वेतनं । क्षौम-कौशेयानां अध्यर्ध-गुणं । पत्त्र-ऊर्णा-कम्बल-दुकूलानां द्वि-गुणं   ।। ०४.१.१०  ।।
 मान-हीने हीन-अवहीनं वेतनं तद्-द्वि-गुणश्च दण्डः । तुला-हीने हीन-चतुर्-गुणो दण्डः । सूत्र-परिवर्तने मूल्य-द्वि-गुणः   ।। ०४.१.११  ।।
 तेन द्वि-पट-वानं व्याख्यातं   ।। ०४.१.१२  ।।
 ऊर्णा-तुलायाः पञ्च-पलिको विहननच्-छेदो रोमच्-छेदश्च   ।। ०४.१.१३  ।।
 रजकाः काष्ठ-फलक-श्लक्ष्ण-शिलासु वस्त्राणि नेनिज्युः   ।। ०४.१.१४  ।।
 अन्यत्र नेनिजतो वस्त्र-उपघातं षट्-पणं च दण्डं दद्युः   ।। ०४.१.१५  ।।
 मुद्गर-अङ्कादन्यद्वासः परिदधानास्त्रि-पणं दण्डं दद्युः   ।। ०४.१.१६  ।।
 पर-वस्त्र-विक्रय-अवक्रय-आधानेषु च द्वादश-पणो दण्डः । परिवर्तने मूल्य-द्वि-गुणो वस्त्र-दानं च   ।। ०४.१.१७  ।।
 मुकुल-अवदातं शिला-पट्ट-शुद्धं धौत-सूत्र-वर्णं प्रमृष्ट-श्वेतं चएक-रात्र-उत्तरं दद्युः   ।। ०४.१.१८  ।।
 पञ्च-रात्रिकं तनु-रागं । षड्-रात्रिकं नीलं । पुष्प-लाक्षा-मञ्जिष्ठा-रक्तं गुरु-परिकर्म यत्न-उपचार्यं जात्यं वासः सप्त-रात्रिकं   ।। ०४.१.१९  ।।
 ततः परं वेतन-हानिं प्राप्नुयुः   ।। ०४.१.२०  ।।
 श्रद्धेया राग-विवादेषु वेतनं कुशलाः कल्पयेयुः   ।। ०४.१.२१  ।।
 परार्ध्यानां पणो वेतनं । मध्यमानां अर्ध-पणः । प्रत्यवराणां पादः । स्थूलकानां माषक-द्वि-माषकं । द्वि-गुणं रक्तकानां   ।। ०४.१.२२  ।।
 प्रथम-नेजने चतुर्-भागः क्षयः । द्वितीये पञ्च-भागः   ।। ०४.१.२३  ।।
 तेनौत्तरं व्याख्यातं   ।। ०४.१.२४  ।।
 रजकैस्तुन्न-वाया व्याख्याताः   ।। ०४.१.२५  ।।
 सुवर्ण-काराणां अशुचि-हस्ताद्रूप्यं सुवर्णं अनाख्याय सरूपं क्रीणतां द्वादशपणो दण्डः । विरूपं चतुर्-विंशति-पणः । चोर-हस्तादष्ट-चत्वारिंशत्-पणः   ।। ०४.१.२६  ।।
 प्रच्छन्न-विरूप-मूल्य-हीन-क्रयेषु स्तेय-दण्डः । कृत-भाण्ड-उपधौ च   ।। ०४.१.२७  ।।
 सुवर्णान्माषकं अपहरतो द्वि-शतो दण्डः । रूप्य-धरणान्माषकं अपहरतो द्वादश-पणः   ।। ०४.१.२८  ।।
 तेनौत्तरं व्याख्यातं   ।। ०४.१.२९  ।।
 वर्ण-उत्कर्षं अपसारणं योगं वा साधयतः पञ्च-शतो दण्डः   ।। ०४.१.३०  ।।
 तयोरपचरणे रागस्यापहारं विद्यात्  ।। ०४.१.३१  ।।
 माषको वेतनं रूप्य-धरणस्य । सुवर्णस्याष्ट-भागः   ।। ०४.१.३२  ।।
 शिक्षा-विशेषेण द्वि-गुणो वेतन-वृद्धिः   ।। ०४.१.३३  ।।
 तेनौत्तरं व्याख्यातं   ।। ०४.१.३४  ।।
 ताम्र-वृत्त-कंस-वैकृन्तक-आर-कूटकानां पञ्चकं शतं वेतनं   ।। ०४.१.३५  ।।
 ताम्र-पिण्डो दश-भाग-क्षयः   ।। ०४.१.३६  ।।
 पल-हीने हीन-द्वि-गुणो दण्डः   ।। ०४.१.३७  ।।
 तेनौत्तरं व्याख्यातं   ।। ०४.१.३८  ।।
 सीस-त्रपु-पिण्डो विंशति-भाग-क्षयः   ।। ०४.१.३९  ।।
 काकणी चास्य पल-वेतनं   ।। ०४.१.४०  ।।
 काल-आयस-पिण्डः पञ्च-भाग-क्षयः   ।। ०४.१.४१  ।।
 काकणी-द्वयं चास्य पल-वेतनं   ।। ०४.१.४२  ।।
 तेनौत्तरं व्याख्यातं   ।। ०४.१.४३  ।।
 रूप-दर्शकस्य स्थितां पण-यात्रां अकोप्यां कोपयतः कोप्यां अकोपयतो द्वादश-पणो दण्डः   ।। ०४.१.४४  ।।
 व्याजी-परिशुद्धौ पण-यात्रा   ।। ०४.१.४५  ।।
 पणान्माषकं उपजीवतो द्वादश-पणो दण्डः   ।। ०४.१.४६  ।।
 तेनौत्तरं व्याख्यातं   ।। ०४.१.४७  ।।
 कूट-रूपं कारयतः प्रतिगृह्णतो निर्यापयतो वा सहस्रं दण्डः । कोशे प्रक्षिपतो वधः   ।। ०४.१.४८  ।।
 चरक-पांसु-धावकाः सार-त्रि-भागं । द्वौ राजा रत्नं च   ।। ०४.१.४९  ।।
 रत्न-अपहार उत्तमो दण्डः   ।। ०४.१.५०  ।।
 खनि-रत्न-निधि-निवेदनेषु षष्ठं अंशं निवेत्ता लभेत । द्वादशं अंशं भृतकः   ।। ०४.१.५१  ।।
 शत-सहस्रादूर्ध्वं राज-गामी निधिः   ।। ०४.१.५२  ।।
 ऊने षष्ठं अंशं दद्यात्  ।। ०४.१.५३  ।।
 पौर्वपौरुषिकं निधिं जानपदः शुचिः स्व-करणेन समग्रं लभेत   ।। ०४.१.५४  ।।
 स्व-करण-अभावे पञ्च-शतो दण्डः । प्रच्छन्न-आदाने सहस्रं   ।। ०४.१.५५  ।।
 भिषजः प्राण-आबाधिकं अनाख्यायौपक्रममाणस्य विपत्तौ पूर्वः साहस-दण्डः । कर्म-अपराधेन विपत्तौ मध्यमः   ।। ०४.१.५६  ।।
 मर्म-वध-वैगुण्य-करणे दण्ड-पारुष्यं विद्यात्  ।। ०४.१.५७  ।।
 कुशीलवा वर्षा-रात्रं एकस्था वसेयुः   ।। ०४.१.५८  ।।
 काम-दानं अतिमात्रं एकस्यातिवादं च वर्जयेयुः   ।। ०४.१.५९  ।।
 तस्यातिक्रमे द्वादश-पणो दण्डः   ।। ०४.१.६०  ।।
 कामं देश-जाति-गोत्र-चरण-मैथुन-अवहासेन नर्मयेयुः   ।। ०४.१.६१  ।।
 कुशीलवैश्चारणा भिक्षुकाश्च व्याख्याताः   ।। ०४.१.६२  ।।
 तेषां अयः-शूलेन यावतः पणानभिवदेयुस्तावन्तः शिफा-प्रहारा दण्डाः   ।। ०४.१.६३  ।।
 शेषाणां कर्मणां निष्पत्ति-वेतनं शिल्पिनां कल्पयेत्  ।। ०४.१.६४  ।।
 एवं चोरानचोर-आख्यान्वणिक्-कारु-कुशीलवान् । ।। ०४.१.६५अ ब  ।।
 भिक्षुकान्कुहकांश्चान्यान्वारयेद्देश-पीडनात्  ।। ०४.१.६६च्द्  ।।