बृहत्संहिता/अध्यायः ९२
९२ अश्वेङ्गिताध्यायः ।।
उत्सर्गान्न शुभदं *आसनात्परस्थं[क्.ऊ.आसनापरस्थं]	
वामे च ज्वलनं अतो +अपरं प्रशस्तम् ।	
सर्वाङ्गज्वलनं अवृद्धिदं हयानां	
द्वे वर्षे दहनकणाश्च धूपनं वा ।।	९२.०१ ।। 
अन्तःपुरं नाशं उपैति मेढ्रे	
कोशः क्षयं यात्युदरे प्रदीप्ते ।	
पायौ च पुच्छे च पराजयः स्याद्	
वक्त्रौत्तमाङ्गज्वलने जयश्च ।।	९२.०२ ।। 
स्कन्धऽसनांसज्वलनं जयाय	
बन्धाय पादज्वलनं प्रदिष्टम् ।	
ललाटवक्षो *+अक्षिभुजे च[क्.अक्षिभुजेषु] धूमः	
पराभवाय ज्वलनं जयाय ।।	९२.०३ ।। 
नासापुटप्रोथशिरो +अश्रुपात	
नेत्रे च[क्.नेत्रेषु] रात्रौ ज्वलनं जयाय ।	
पलाशताम्रासितकर्बुराणां	
नित्यं शुकऽभस्य सितस्य चैष्टम् ।।	९२.०४ ।। 
प्रद्वेषो यवसाम्भसां प्रपतनं स्वेदो निमित्ताद्विना	
कम्पो वा वदनाच्च रक्तपतनं धूमस्य वा सम्भवः ।	
अस्वप्नश्च विरोधिनां[क्.विरोधिता] निशि दिवा निद्राअलसध्यानता ।	
सादो +अधोमुखता विचेष्टितं इदं नेष्टं स्मृतं वाजिनाम् ।।	९२.०५ ।। 
 आरोहणं अन्यवाजिनां पर्याणऽदियुतस्य वाजिनः ।	
 उपवाह्यतुरङ्गमस्य वा कल्पस्यएव विपन्नशोभना ।।	९२.०६ ।। 
क्रौञ्चवद्रिपुवधाय ह्रेषितं[क्.हेषितं]	
ग्रीवया त्वचलया च सौन्मुखम् ।	
स्निग्धं उच्चं अनुनादि हृष्टवद्	
ग्रासरुद्धवदनैश्च वाजिभिः ।।	९२.०७ ।। 
पूर्णपात्रदधिविप्रदेवता	
गन्धपुष्पफलकाञ्चनऽदि वा ।	
द्रव्यं इष्टं अथ वा परं भवेद्	
ध्रेषतां[क्.धेषतां] यदि समीपतो जयः ।।	९२.०८ ।। 
भक्ष्यपानखलिनाभिनन्दिनः	
पत्युरौपयिकनन्दिनो +अथ वा ।	
सव्यपार्श्वगतदृष्टयो +अथ वा	
वाञ्छितार्थफलदास्तुरङ्गमाः ।।	९२.०९ ।। 
वामैश्च पादैरभिताडयन्तो महीं	
प्रवासाय भवन्ति भर्तुः ।	
सन्ध्यासु दीप्तां अवलोकयन्तो	
ह्रेषन्ति[क्.हेषन्ति] चेद्बन्धपराजयाय ।।	९२.१० ।। 
अतीव ह्रेषन्ति[क्.हेषन्ति] किरन्ति वालान्	
निद्रारताश्च प्रवदन्ति यात्राम् ।	
रोमत्यजो दीनखरस्वराश्च	
पांशून्ग्रसन्तश्च भयाय दृष्टाः ।।	९२.११ ।। 
समुद्गवद्दक्षिणपार्श्वशायिनः	
पदं समुत्क्षिप्य च दक्षिणं स्थिताः ।	
जयाय शेषेष्वपि वाहनेष्विदं	
फलं यथासम्भवं आदिशेद्बुधः ।।	९२.१२ ।। 
आरोहति क्षितिपतौ विनयौपपन्नो	
यात्राअनुगो +अन्यतुरगं प्रतिह्रेषते[क्.प्रतिहेषते] च ।	
वक्त्रेण वा स्पृशति दक्षिणं आत्मपार्श्वं	
यो +अश्वः स भर्तुरचिरात्प्रचिनोति लक्ष्मीम् ।।	९२.१३ ।। 
मुहुर्मुहुर्मूत्रशकृत्करोति	
न ताड्यमानो +अप्यनुलोमयायी ।	
अकार्यभीतो +अश्रुविलोचनश्च	
शिवं[क्.शुभम्] न भर्तुस्तुरगो +अभिधत्ते ।।	९२.१४ ।। 
 उक्तं इदं हयचेष्टितं अत ऊर्ध्वं दन्तिनां प्रवक्ष्यामि ।	
 तेषां तु दन्तकल्पनभङ्गम्लानऽदिचेष्टाभिः ।।	९२.१५ ।।