बृहत्संहिता/अध्यायः ७९
७९ रत्नपरीक्षाध्यायः ।।
 रत्नेन शुभेन शुभं भवति नृपाणां अनिष्टं अशुभेन ।	
 यस्मादतः परीक्ष्यं दैवं रत्नाश्रितं तज्ज्ञैः ।।	७९.०१ ।। 
 द्विपहयवनिताआदीनां स्वगुणविशेषेण रत्नशब्दो +अस्ति ।	
 इह तुउपलरत्नानां अधिकारो वज्रपूर्वाणाम् ।।	७९.०२ ।। 
 रत्नानि बलाद्दैत्याद्दधीचितो +अन्ये वदन्ति जातानि ।	
 के चिद्भुवः स्वभावाद्वैचित्र्यं प्राहुरुपलानाम् ।।	७९.०३ ।। 
 वज्रैन्द्रनीलमरकतकर्केतरपद्मरागरुधिरऽख्याः ।	
 वैदूर्य[क्.वैडूर्य]पुलकविमलकराजमणिस्फतिकशशिकान्ताः ।।	७९.०४ ।। 
 सौगन्धिकगोमेदकशङ्खमहानीलपुष्परागऽख्याः ।	
 ब्रह्ममणिज्योतीरससस्यकमुक्ताप्रवालानि ।।	७९.०५ ।। 
 वेणातटे विशुद्धं शिरीषकुसुम*प्रभं[क्.उपमं] च कौशलकम् ।	
 सौराष्ट्रकं आताम्रं कृष्णं सौर्पारकं वज्रम् ।।	७९.०६ ।। 
 ईषत्ताम्रं हिमवति मतङ्गजं वल्लपुष्पसङ्काशम् ।	
 आपीतं च कलिङ्गे श्यामं पौण्ड्रेषु सम्भूतम् ।।	७९.०७ ।। 
 ऐन्द्रं षडश्रि शुक्लं याम्यं सर्पऽस्यरूपं असितं च ।	
 कदलीकाण्डनिकाशं वैष्णवं इति सर्वसंस्थानम् ।।	७९.०८ ।। 
 वारुणं अबलागुह्यौपमं भवेत्कर्णिकारपुष्पनिभम् ।	
 शृङ्गाटकसंस्थानं व्याघ्राक्षिनिभं च हौतभुजम् ।।	७९.०९ ।। 
 वायव्यं च यवौपमं अशोककुसुमप्रभं समुद्दिष्टम् ।	
 स्रोतः खनिः प्रकीर्णकं इत्याकरसम्भवस्त्रिविधः ।।	७९.१० ।। 
 रक्तं पीतं च शुभं राजन्यानां सितं द्विजातीनाम् ।	
 शैरीषं वैश्यानां शूद्राणां शस्यते +असिनिभम् ।।	७९.११ ।। 
 सितसर्षपाष्टकं तण्डुलो भवेत्तण्डुलैस्तु विंशत्या ।	
 तुलितस्य द्वे लक्षे मूल्यं द्विद्व्यूनिते चैतत् ।।	७९.१२ ।। 
 पादत्र्यंशार्धऊनं त्रिभागपञ्चांशषोडशांशाश्च ।	
 भागश्च पञ्चविंशः शतिकस्साहस्रिकश्चैति ।।	७९.१३ ।। 
 सर्वद्रव्यऽभेद्यं लघ्वम्भसि तरति रश्मिवत्स्निघ्दम् ।	
 तडिदनलशक्रचापौपमं च वज्रं हितायौक्तम् ।।	७९.१४ ।। 
 काकपदमक्षिकाकेशधातुयुक्तानि शर्करैर्[क्.शर्करा] विद्धम् ।	
 द्विगुणाश्रि दग्ध[क्.दिग्ध]कलुषत्रस्तविशीर्णानि न शुभानि ।।	७९.१५ ।। 
 यानि च बुद्बुददलिताग्रचिपिटवासीफलप्रदीर्घाणि ।	
 सर्वेषां चैतेषां मूल्याद्भागो +अष्टमो हानिः ।।	७९.१६ ।। 
वज्रं न किञ् चिदपि धारयितव्यं एके	
पुत्रार्थिनीभिरबलाभिरुशन्ति तज्ज्ञाः ।	
शृङ्गाटकत्रिपुटधान्यकवत्स्थितं यच्	
श्रोणीनिभं च शुभदं तनयार्थिनीनाम् ।।	७९.१७ ।। 
 स्वजनविभवजीवितक्षयं जनयति वज्रं अनिष्टलक्षणम् ।	
 अशनिविषभयारिनाशनं शुभं उपभोगकरं[क्.उरुभोगकर] च भूभृताम् ।।	७९.१८ ।।