महाभारतम्-01-आदिपर्व-083
ययातेः स्वनामकथनपूर्वकं अष्टकेन सह संवादः।। 1 ।।
	तत्र ययातिना स्वस्य स्वर्गादधःपतनकारणकथनम्।। 2 ।।

1-83-2	ययातिरपनीततपोविद्यागर्वत्वाद्वयोज्यैष्ठ्यमेव पुरस्कृत्याह। अहं हीति। तदेवोपपादयत्युत्तरार्धेन।। 
1-83-3	तदसहमानोऽष्टक आह। अवादीरिति। त्वं च विद्यातपःसंप्रवृद्ध इति भावः।।
1-83-4	विद्यातपसोः श्रैष्ठ्ये अष्टकेन स्तुते तत्र स्वानुभूतं विघ्नं दर्शयन्ययातिरुवाच। प्रतिकूलमिति। कर्मणां पुण्यानां प्रतिकूलं नाशकं पापं गर्वस्तच्चाप्रवणेऽनम्रे दर्पवति वर्तते। पापलोक्यं नरकप्रदम्। एतत्पापमसतां संबन्धि सन्तो नानुवर्तन्ते इदानीमपि। किंच प्राञ्चोपि सन्तो यथैषां कर्मणामनुकूला उपबृंहकाः स्युस्तथा तेन प्रकारेण दम्भदर्पादिराहित्येन आसन्। अहं त्वत द्विधत्वात्स्वर्गादिन्द्रेण च्यावित इत्याशयः।। 
1-83-5	तद्दम्भादिराहित्येन प्रसिद्धं धनं पुण्यं मे मम विपुलं यदभूत्तद्गतं नष्टं दर्पादित्यर्थः। पुनरिदानीं तच्चेष्टमानोऽपि तत्पुनर्नाधिगन्तास्मि। एवं प्रधार्य मामिकां गतिं ज्ञात्वा य आत्महिते निविष्टो यो वर्तते स धीरो जानाति नान्य इत्यर्थः।। 
1-83-7	एतदेवाह। न जात्विति धनेन तपसा तर्हि त्वमे कुतोऽहंकारं कृतवानित्यत आह। नानेति। जीवलोकेऽस्मिन् जीवा नानाभावाः पृथक्स्वभावाः केचिद्धर्मरुचयः केचिद्विपरीताः। यतो दैवाधीनाः। अतएव नष्टा वृथाभूता चेष्टा उद्योगोऽधिकारः सामर्थ्यं च येषां ते तथा। दृष्टा इति शेषः। मूढानां पुण्ये पण्डितानां पापे च प्रवृत्तिकरं दैवमेव बलवदित्यर्थः। एवं विद्वांस्तत्तप्राप्य तत्सुखं दुःखं वा प्राप्य न विहन्येत। हर्षविषादाभ्यामात्मानं न हिंस्यादित्यर्थः।।
1-83-8	एतदेव विवृणोति। सुखं हीति द्वाभ्याम्।।
1-83-10	भयं तु ते व्येतु विषादमोहाविति यदष्टकेनोक्तं तत्रोत्तरमाह। भये इति। धाता दिष्टं।।
1-83-11	अहमिवान्येऽपि दिष्टाधीना एवेत्याह। संस्वेदजा इति। एतेपि दिष्टक्षये पुण्यपापानुभवानन्तरम्। स्वां प्रकृतिं स्वकर्मशेषानुगुणां योनिं भजन्ति प्राप्नुवन्ति।।
1-83-12	अहं तु दिष्टक्षयाभावात्प्राप्तेपि दुःखे न तप्ये इत्याह। अनित्यतामिति।।
1-83-14	क्षेत्रज्ञवत् ज्ञानिवत्।।
1-83-23	तैरिति। देशिकमुपदेष्टारमिव स्थितं। हविषां गन्धो यत्र तं धूमापाङ्गं धूमप्रान्तं प्रतिगृह्य आघ्राय प्रतीतः जातप्रत्ययः।।
	त्र्यशीतितमोऽध्यायः।। 83 ।।

आदिपर्व