कामसूत्रम्/अधिकरणम् १/अध्यायः ४
गृहीतविद्यः प्रतिग्रहजयक्रयनिर्वेशाधिगतैरर्थैरन्वयागतैरुभयैर्वा गार्हस्थ्यं अधिगम्य नागरकवृत्तं वर्तेत.		॥	१.४.१	॥
नगरे पत्तने खर्वटे महति वा सज्जनाश्रये स्थानम्. यात्रावशाद्वा.		॥	१.४.२	॥
तत्र भवनं आसन्नोदकं वृक्षवाटिकवद्विभक्तकर्मकक्षं द्विवासगृहं कारयेत्.		॥	१.४.३	॥
बाह्ये च वासगृहे सुःश्लक्ष्णं उभयोपधानं मध्ये विनतं शुक्लोत्तरच्छदं शयनीयं स्यात्. प्रतिशय्यिका च. तस्य शिरोभागे कूर्चस्थानं वेदिका च. तत्र रात्रिशेषं अनुलेपनं माल्यं सिक्थकरण्डकं सौगन्धिकपुटिका मातुलुङ्गत्वचस्ताम्बूलानि च स्युः. भूमौ पतद्ग्रहः. नागदन्तावसक्ता वीणा. चित्रफलकम्. वर्तिकासमुद्गकः. यः कश्चित्पुस्तकः. कुरण्टकमालाश्च. नातिदूरे भूमौ वृत्तास्तरणं समस्तकम्. आकर्षफलकं द्यूतफलकं च. तस्य बहिः क्रीडाशकुनि पञ्जराणि. एकान्ते च तक्षतक्षञस्थानं अन्यासां च क्रीडानाम्. स्वःआस्तीर्णा प्रेङ्खदोला वृक्षवाटिकायां सःप्रच्छाया. स्थण्डिलपीठिका च सःकुसुमेति भवनन्यासः.		॥	१.४.४	॥
स प्रातरुत्थाय कृतनियतकृत्यः गृहीतदन्तधावनः मात्रयानुलेपनं धूपं स्रजं इति च गृहीत्वा दत्त्वा सिक्थकं अलक्तकं च दृष्ट्वादर्शे मुखं गृहीतमुखवास ताम्बूलः कार्याण्यनुतिष्ठेत्.		॥	१.४.५	॥
नित्यं स्नानम्. द्वितीयकं उत्सादनम्. तृतीयकः फेनकः. चतुर्थकं आयुष्यम्. पञ्चमकं दशमकं वा प्रत्यायुष्यं इत्यःहीनम्. सातत्याच्च संवृतकक्षास्वेदापनोदः.		॥	१.४.६	॥
पूर्वाह्णापराह्णयोर्भोजनम्. सायं चारायणस्य.		॥	१.४.७	॥
भोजनानतरं शुकसारिकाप्रलापनव्यापाराः. लावककुक्कुटमेषयुद्धानि तास्ताश्च कलाक्रीडाः. पीठमर्दविटविदूषकायत्ता व्यापाराः. दिवाशय्या च.		॥	१.४.८	॥
गृहीतप्रसाधनस्यापराह्णे गोष्ठीविहाराः.		॥	१.४.९	॥
प्रदोषे च संगीतकानि. तदन्ते च प्रसाधिते वासगृहे संचारितसुरभिधूपे सःसहायस्य शय्यायां अभिसारिकाणां प्रतीक्षणम्.		॥	१.४.१०	॥
दूतीनां प्रेषणं स्वयं वा गमनम्.		॥	१.४.११	॥
आगतानां च मनोहरैरालापैरुपचारैश्च सःसहायस्योपक्रमाः..१.४.१३ वर्षप्रमृष्टनेपथ्यानां दुरःदिनाभिसारिकाणां स्वयं एव पुनर्मण्डनं मित्रजनेन वा परिचरणं इत्याहोरात्रिकम्.		॥	१.४.१२	॥
घटानिबन्धनं गोष्ठीसमवायः समापानकं उद्यानगमनं समस्याः क्रीडाश्च प्रवर्तयेत्.		॥	१.४.१४	॥
पक्षस्य मासस्य वा प्रज्ञातेऽहनि सरस्वत्या भवने निय्क्तानां नित्यं समाजः.		॥	१.४.१५	॥
कुशीलवाश्चागन्तवः प्रेक्षणकं एषां दद्युः. द्वितीयेऽहनि तेभ्यः पूजा नियतं लभेरन्. ततो यथाश्रद्धं एषां दर्शनं उत्सर्गो वा. व्यसनोत्सवेषु चैषां पर्स्परस्यैककार्यता.		॥	१.४.१६	॥
आगन्तूनां च कृतसमवायानां पूजनं अभ्युपत्तिश्च.		॥	१.४.१७	॥
चित्य्गणधर्मः.		॥	१.४.१७	॥
एतेन तं तं देवताविशेषं उद्दिश्य संभावितस्थितयो घटा व्याख्याताः.		॥	१.४.१८	॥
वेश्याभवने सभायां अन्यतमस्योद्वसिते वा समानविद्याबुद्धिशीलवित्तवयसां सह वेश्याभिरनुरूपैरालापैरासनबन्धो गोष्ठी.		॥	१.४.१९	॥
तत्र चैशां काव्यसमस्या कलासमस्या वा.		॥	१.४.२०	॥
तस्यां उज्ज्वला लोककान्ताः पूज्याः. प्रीतिसमानाश्चाहारितः.		॥	१.४.२१	॥
परस्परभवनेषु चापानकानि.		॥	१.४.२२	॥
तत्र मधुमैरेयसुरान्विविधलवणफलहरितशाकतिक्तकटुकाम्लोपदंशान्वेश्याः पाययेयुरनुपिबेयुश्च.		॥	१.४.२३	॥
एतेनोद्यानगमनं व्याख्यातम्.		॥	१.४.२४	॥
पूर्वाह्ण एव स्वःअलंकृतास्तुरगाधिरूढा वेश्याभिः सह परिचारकानुगता गच्छेयुः. दैवसिकीं च यात्रां तत्रानुभूय कुक्कुटयुद्धद्यूतैः प्रेक्षाभिरनुकूलैश्च चेष्टितैः कालं गमयित्वा अपराह्णे गृहीततदुपभोगचिह्नास्तथैव प्रत्याव्रजेयुः.		॥	१.४.२५	॥
एतेन रचितोद्ग्राहोदकानां ग्रीष्मे जलक्रीडागमनं व्याख्यातम्.		॥	१.४.२६	॥
यक्षरात्रिः. कौमुदीजागरः. सुःवसन्तकः.		॥	१.४.२७	॥
सहकारभञ्जिका, अभ्यूषखादिका बिसखादिका नवपत्त्रिका उदकक्ष्वेडिका पाञ्चालानुयानं एकशाल्मली कदम्बयुद्धानि तास्ताश्च माहिमान्यो देश्याश्च क्रीडा जनेभ्यो विशिष्टं आचरेयुः. इति संभूयक्रीडाः.		॥	१.४.२८	॥
एकचारिणश्च विभवसामर्थ्यात्.		॥	१.४.२९	॥
गणिकाया नायिकायाश्च सखीभिर्नागरकैश्च सह चरितं एतेन व्याख्यातम्.		॥	१.४.३०	॥
अःविभवस्तु शरीरमात्रो मल्लिकाफेनककषायमात्रपरिच्छदः पूज्याद्देशादागतः कलासु विचक्षणस्तदुपदेशेन गोष्ठ्यां वेशोचिते च वृत्ते साधयेदात्मानं इति पीठमर्दः.		॥	१.४.३१	॥
भुक्तविभवस्तु गुणवान्सःकलत्रो वेशे गोष्ठ्यां च बहुमतस्तदुपजीवी च विटः.		॥	१.४.३२	॥
एकदेशविद्यस्तु क्रीडनको विश्वास्यश्च विदूषकः. वैहासिको वा.		॥	१.४.३३	॥
एते वेश्यानां नागरकाणां च मन्त्रिणः संधिविग्रहनियुक्ताः.		॥	१.४.३४	॥
तैर्भिक्षुक्यः कलाविदग्धा मुण्डा वृषल्यो वृद्धगणिकाश्च व्याख्याताः.		॥	१.४.३५	॥
ग्रामवासी च सःजातान्विचक्षणान्कौतूहलिकान्प्रोत्साह्य नागरकजनस्य वृत्तं वर्णयञ् श्रधांश्च जनयंस्तदेवानुकुर्वीत. गोष्ठीश्च प्रवर्तयेत्. संगत्या जनं अनुरञ्जयेत्. कर्मसु च साहाय्येन चानुगृह्णीयात्. उपकारयेच्च.		॥	१.४.३६	॥
चिति नागरकवृत्तम्.		॥	१.४.३६	॥
व्नात्यन्तं संस्कृतेनैव नात्यन्तं देशभाषया. कथां गोष्ठीषु कथयंल्लोके बहुमतो भवेत्..		॥	१.४.३७	॥
व्या गोष्ठी लोकविद्विष्टा या च स्वैरविसर्पिणी. परहिंसात्मिका या च न तां अवतरेद्बुधः..		॥	१.४.३८	॥
व्लोकचित्तानुवर्तिन्या क्रीडामात्रैककार्यया. गोष्ठ्या सहचरन्विद्वांल्लोके सिद्धिं नियच्छति..		॥	१.४.३९	॥
चिति श्रीवात्स्यायनीये कामसूत्रे साधारणे प्रथमेऽधिकरणे नागरकवृत्तं चतुर्थोऽध्यायः.		॥	१.४	॥