स्कन्दपुराणम्/खण्डः ७ (प्रभासखण्डः)/प्रभासक्षेत्र माहात्म्यम्/अध्यायः ०३९
॥ ईश्वर उवाच ॥ ॥ 
अथ संपूज्य विधिना देवदेवं कपर्द्दिनम् ॥ 
ततो गच्छेन्महादेवि लिगं केदारसंस्थितम् ॥ १ ॥ 
तस्यैवाग्नेयभागस्थं भीमेश्वरसमीपगम्॥ 
स्वयंभूतं महादेवि कल्पलिंगं मम प्रियम् ॥ २ ॥ 
मया संपूजितं देवि वृद्धिलिंग महाप्रभम्॥ 
निराहारस्तु यस्तत्र करोत्येकं प्रजागरम् ॥ ३ ॥ 
चतुर्दश्यां विशेषेण तस्य लोकाः सनातनाः ॥ 
रुद्रेश्वरेति देवस्य त्वासीन्नाम पुरा युगे ॥ ४ ॥
तिष्येस्मिंस्तु पुनः प्राप्ते म्लेच्छस्पर्शभयातुरः ॥ 
अस्मिँल्लिंगे लयं यातः केदारश्चाब्धिसंनिधौ ॥ ५ ॥ 
तेन केदारनामेति तस्य ख्यातं धरातले ॥ 
माघे मासि यताहारः स्नात्वा तु लवणोदधौ ॥६॥ 
पद्मके तु महाकुंडे मध्येस्य लवणांभसः ॥ 
रुद्रेशाद्दक्षिणे भागे धनुषां दशके स्थिते ॥ ७ ॥ 
स्नात्वा विधानतो देवि रुद्रेशं चार्चयिष्यति ॥ 
सम्यक्केदारया त्रायाः फलं तस्य भविष्यति ॥ ८ ॥
ब्रह्महत्यादिपापानां पूजनान्नाशनं महत् ॥ 
अथ तस्यैव देवस्य इतिहासं पुरातनम् ॥ ९ ॥ 
सर्वकामप्रदं नृणां कथ्यते ते सुरप्रिये ॥ 
आसीद्राजा पुरा देवि शशबिंदुरिति श्रुतः ॥ 7.1.39.१० ॥ 
सार्वभौमो महीपालो विपक्षगणसूदनः ॥ 
कलिद्वापरयोः संधौ सभूतः पृथिवीपतिः ॥ ११ ॥ 
तस्य भार्याऽभवत्साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ॥ 
न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च पन्नगी ॥ १२ ॥ 
तादृग्रूपा वरारोहे यथाऽस्य शुभलोचना॥ 
तस्य हेममयं पद्मं शतपत्रं मनोरमम्॥१३॥ 
खेचरं वेगि नित्यं च तस्य राज्ञो महात्मनः॥ 
स तेन पर्यटँल्लोकान्सर्वान्देवि स्वकामतः॥१४॥ 
एकदा फाल्गुने मासि शुक्लपक्षे वरानने ॥ 
चतुर्द्दश्यां तु संप्राप्तः प्रभासक्षेत्रमुत्तमम्॥१५॥ 
अथापश्यदृषीन्सर्वाञ्छ्रीसोमेशपुरःस्थितान् ॥ 
रात्रौ जागरणार्थाय जपहोमपरायणान्॥ १६ ॥ 
स दृष्ट्वा सोमनाथं तु प्रणिपत्य विधानतः ॥ 
पूजयामास सर्वां स्तान्यथार्हं भक्तिसंयुतः ॥ १७ ॥ 
ततः केदारमासाद्य संस्नाप्य विधिवत्प्रिये ॥ 
पूजयित्वा विचित्राभिः पुष्पमालाभिरीश्वरम् ॥ १८ ॥ 
नैवेद्यैर्विविधैर्वस्त्रैर्भूषणैश्च मनोहरैः ॥ 
ततोऽत्र कारयामास जागरं सुसमाहितः ॥ १९ ॥ 
ततस्ते मुनयः सर्वे कुतूहलसमन्विताः ॥ 
च्यवनो याज्ञवल्क्यश्च शांडिल्यः शाकटायनः ॥ 7.1.39.२० ॥ 
रैभ्योऽथ जैमिनिः क्रौंचो नारदः पर्वतः शिलः ॥ 
मार्कंडं पुरतः कृत्वा जग्मुस्तस्य समीपतः ॥ २१ ॥ 
चक्रुः कथाः सुविचित्रा इतिहासानि भूरिशः ॥
 कीर्त्तयंतः स्थितास्तत्र पप्रच्छू राजसत्तमम् ॥ २२ ॥ 
॥ ऋषय ऊचुः ॥ ॥ 
कस्मात्सोमेश्वरं देवं परित्यज्य नराधिप ॥ 
केदारस्य पुरोऽकार्षीर्जागरं तद्ब्रवीहि नः ॥ 
नूनं वेत्सि फलं चास्य लिंगस्य त्वं महोदयम् ॥ २३ ॥ ॥ 
॥ राजोवाच ॥ ॥ 
शृण्वंतु ब्राह्मणाः सर्वे अन्यदेहोद्भवं मम ॥ 
पुराऽहं शूद्रजातीय आसं ब्राह्मणपूजकः ॥ २४ ॥ 
सौराष्ट्रविषये शुभ्रे धनधान्यसमाकुले ॥ 
अथ कालांतरे तत्र अनावृष्टिरभूद्द्विजाः ॥ २५ ॥ 
ततोऽहं क्षुधयाविष्टः प्रभासं क्षेत्रमास्थितः ॥ 
अथापश्यं सरः शुभ्रं हरिणीमूलसंस्थितम् ॥ २६ ॥ 
तच्च रामसरोनाम पद्मिनीषण्डमंडितम् ॥ 
क्षीरोदांबुधिसंकाशं दृष्ट्वा स्नातः क्लमान्वितः ॥ २७ ॥ 
संतर्प्य च पितॄन्देवान्पीत्वा स्वच्छमथोदकम् ॥ 
ततोऽहं भार्यया प्रोक्तो गृहाणेमान्सरोरुहान् ॥ २८ ॥ 
एतत्समीपतो रम्यं दृश्यते स्थानमुत्तमम् ॥ 
विक्रीणीमोऽत्र गत्वा तु येन स्याद्भोजनं विभो ॥ २९ ॥ 
अथावतीर्य सलिलं गृहीतानि मया द्विजाः ॥ 
कमलानि सुभू रीणि प्रस्थितश्च पुरं प्रति ॥ 7.1.39.३० ॥ 
तत्र गत्वा च रथ्यासु चत्वरेषु त्रिकेषु च ॥ 
प्रफुल्लकमलान्येव क्रेतुं वै मुनिसत्तमाः ॥ ३१ ॥ 
न कश्चित्प्रति गृह्णाति अस्तं प्राप्तो दिवाकरः ॥ 
प्रासादं कंचिदासाद्य सुप्तोहं सह भार्यया ॥३२॥ 
तत्र सुप्तस्य मे बुद्धिः श्रुत्वा गीतध्वनिं तदा ॥ 
समुत्पन्ना सभा र्यस्य क्षुधार्तस्य विशेषतः ॥ 
नूनं जागरणं ह्येतत्कस्मिंश्चिद्विबुधालये ॥ ३३ ॥ 
सरोरुहाणि चादाय व्रजाम्यत्र सुरालये ॥ 
यदि कश्चित्प्रगृह्णाति प्राणयात्रा ततो भवेत् ॥ ३४ ॥ 
अथोत्थाय समायातो ह्यत्राहं मुनिपुंगवाः ॥ 
अपश्यं लिंगमेतत्तु पूजितं कुसुमैः शुभैः ॥ ३५ ॥ 
रुद्रेश्वराभिधमिदं वृद्धलिंगं स्वयंभुवम् ॥ 
वेश्यानंगवतीनाम्नी शिवरात्रिपरायणा ॥ ३६ ॥ 
जागर्त्ति पुरतस्तस्य गीतनृत्योत्सवादिना ॥ 
ततः कश्चिन्मया दृष्टः किमेतद्रात्रिजागरम् ॥३७॥ 
केयं स्त्री दृश्यतेऽत्यर्थं गीतनृत्योत्सवे रता ॥ 
सोऽब्रवीच्छिवधर्मोक्ता शिवरात्रिः सुधर्मदा ॥३८॥ 
तां चानंगवतीनाम्नी वेश्येयं धर्मसंयुता ॥ 
जागर्त्ति परमं श्रेयः शिवरात्रिव्रतं शुभम्॥ ३९ ॥ 
शिवरात्रिव्रतं ह्येतद्यः सम्यक्कुरुते नरः ॥ 
न स दुःखमवाप्नोति न दारि द्र्यं न बंधनम्॥ 7.1.39.४० ॥ 
दुष्टं चारिष्टयोगं वा न रोगं न भयं क्वचित् ॥ 
सुखसौभाग्यसंपन्नो जायते सत्कुले नरः ॥ ४१ ॥ 
तेजस्वी च यशस्वी च सर्वकल्याणभाजनम् ॥ 
भवेदस्य प्रसादेन एवमाहुर्मनीषिणः ॥ ४२ ॥ 
॥ राजोवाच ॥ ॥ 
अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना तद्व्रतं प्रति निश्चला ॥ 
चिंतितं मनसा ह्येतन्मयाब्राह्मणसत्तमाः ॥ ४३ ॥ 
अन्नाभावान्ममोत्पन्न उपवासो बलाद्यतः ॥ 
तदहं पद्मके तीर्थेस्नात्वा च लवणांभसि ॥ ४४ ॥ 
एतैः सरोरुहैर्देवं पूजयामि महेश्वरम्॥ 
ततो मया सभार्येण रुद्रेशः संप्रपूजितः ॥ ४५ ॥ 
पद्मैश्च भक्तियुक्तेन सभार्येण विशेषतः ॥ 
जाग्रत्स्थितस्तु देवाग्रे तां रात्रिं सह भार्यया ॥ ४६ ॥ 
ततः प्रभातसमय उदिते सूर्यमण्डले ॥ 
सा वेश्या मामुवाचेदं कलधौतपलत्रयम् ॥ ४७ ॥ 
गृहाणमूल्यं पद्मानां न गृहीतं मया हि तत् ॥ 
सात्त्विकं भावमास्थाय सभार्येण द्विजोत्तमाः ॥ ४८ ॥ 
ततो भिक्षां समाहृत्य प्राणयात्रा मया कृता ॥ 
कालेन महता प्राप्तः कालधर्मं मुनीश्वराः ॥ ४९ ॥ 
इयं मे दयिता साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ॥ 
मम देहं समादाय प्रविष्टा हव्यवाहनम्॥ ॥ 7.1.39.५० ॥ 
तत्प्रभावादहं जातः सर्वभौमो महीपतिः ॥ 
जातिस्मरः सभार्यस्तु सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः ॥ ५१ ॥ 
एतस्मात्कारणादस्य भक्तिर्लिंगस्य चोपरि ॥ 
मम नित्यं सभार्यस्य सत्यमेतद्ब्रवीमि वः ॥ ५२ ॥ 
मया क्रियाविहीनेन भक्तिबाह्येन सत्तमाः ॥ 
व्रतमेतत्समाचीर्णं तस्येदं सुमहत्फ लम्॥ ५३ ॥ 
अधुना भक्तियुक्तस्य यथोपकरणान्मम ॥ 
भविष्ये यत्फलं किंचिन्नो वेद्मि च मुनीश्वराः ॥ 
येन सोमेशमुत्सृज्य अत्राहं भक्ति तत्परः ॥ ५४ ॥ 
॥ ईश्वर उवाच ॥ ॥ 
एवं श्रुत्वा तु ते विप्रा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ॥ 
साधुसाध्विति जल्पंतो राजानं संप्रशंसिरे ॥ ५५ ॥ 
पूजयामासुरनिशं लिंगं तत्र स्वयंभुवम् ॥ 
ततोऽसौ पार्थिवश्रेष्ठो लिंगस्यास्यप्रसादतः ॥ 
संसिद्धिं परमां प्राप्तो दुर्ल्लभां त्रिदशैरपि ॥ ५६ ॥ 
सा च वेश्या भगवती शिवरात्रिप्रभावतः ॥ 
तस्य लिंगस्य माहात्म्याद्रंभानामाप्सराऽभवत् ॥ ५७ ॥ 
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तल्लिंगं पूजयेद्बुधः ॥ 
धर्मकामार्थमोक्षं च यो वांछत्यखिलप्रदम् ॥ ५८ ॥ 
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये केदारेश्वर (रुद्रेश्वर)लिङ्गमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः॥३९॥