योगसूत्रम्/पादः १
'''प्रथमः समाधिपादः  ।

अथ योगानुशासनम्  ॥ १.१ ॥ 
योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः  ॥ १.२ ॥  
तदा द्रष्टुः स्वरूपेऽवस्थानम्  ॥ १.३ ॥  
वृत्तिसारूप्यं इतरत्र  ॥ १.४ ॥  
वृत्तयः पञ्चतय्यः क्लिष्टा अक्लिष्टाः   ॥ १.५ ॥  
प्रमाणविपर्ययविकल्पनिद्रास्मृतयः  ॥ १.६ ॥  
प्रत्यक्षानुमानागमाः प्रमाणानि  ॥ १.७ ॥  
विपर्ययो मिथ्याज्ञानम् अतद्रूपप्रतिष्ठं  ॥ १.८ ॥  
शब्दज्ञानानुपाती वस्तुशून्यो विकल्पाः  ॥ १.९ ॥  
अभावप्रत्ययालम्बना वृत्तिर्निद्रा  ॥ १.१० ॥  
अनुभूतविषयासंप्रमोषः स्मृतिः  ॥ १.११ ॥  
अभ्यासवैराग्याभ्यां तन्निरोधः  ॥ १.१२ ॥  
तत्र स्थितौ यत्नोऽभ्यासः  ॥ १.१३ ॥   
स  तु   दीर्घकालनैरन्तर्यसत्कारासेवितो दृढभूमिः  ॥ १.१४ ॥   
दृष्टानुश्रविकविषयवितृष्णस्य वशीकारसंज्ञा वैराग्यम् ॥ १५ ॥  
तत्परं पुरुषख्यातेर्गुणवैतृष्ण्यं  ॥ १.१६ ॥  
वितर्कविचारानन्दास्मितारूपानुगमात्संप्रज्ञातः  ॥ १.१७ ॥  
विरामप्रत्ययाभ्यासपूर्वः संस्कारशेषोऽन्यः  ॥ १.१८ ॥  
भवप्रत्ययो विदेहप्रकृतिलयानां  ॥ १.१९ ॥  
श्रद्धावीर्यस्मृतिसमाधिप्रज्ञापूर्वक इतरेषां  ॥ १.२० ॥  
तीव्रसंवेगानां आसन्नः  ॥ १.२१ ॥  
मृदुमध्याधिमात्रत्वात्ततोऽपि विशेषः  ॥ १.२२ ॥  
ईश्वरप्रणिधानाद्वा  ॥ १.२३ ॥  
क्लेशकर्मविपाकाशयैरपरामृष्टः पुरुषविशेष ईश्वरः  ॥ १.२४ ॥  
तत्र निरतिशयं सर्वज्ञबीजं  ॥ १.२५ ॥  
पूर्वेषां  अपि गुरुः कालेनानवच्छेदात् ॥ १.२६ ॥  
तस्य वाचकः प्रणवः  ॥ १.२७ ॥  
तज्जपस्तदर्थभावनम्  ॥ १.२८ ॥  
ततः प्रत्यक्चेतनाधिगमोऽप्यन्तरायाभावश्च  ॥ १.२९ ॥  
व्याधिस्त्यानसंशयप्रमादालस्याविरतिभ्रान्तिदर्शनालब्धभुउमिकत्वानवस्थितत्वानि चित्तविक्षेपास्. तेऽन्तरायाः  ॥ १.३० ॥  
दुःखदौर्मनस्याङ्गमेजयत्वश्वासप्रश्वासा विक्षेपसहभुवः  ॥ १.३१ ॥  
तत्प्रतिषेधार्थं एकतत्त्वाभ्यासः  ॥ १.३२ ॥  
मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षणांसुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनातश्चित्तप्रसादनम्  ॥ १.३३ ॥  
प्रच्छर्दनविधारणाभ्यां वा प्राणस्य  ॥ १.३४ ॥  
विषयवती वा प्रवृत्तिरुत्पन्ना मनसः स्थितिनिबन्धनी  ॥ १.३५ ॥  
विशोका वा ज्योतिष्मती  ॥ १.३६ ॥  
वीतरागविषयं वा चित्तं  ॥ १.३७ ॥  
स्वप्ननिद्राज्ञानालम्बनम् वा  ॥ १.३८ ॥  
यथाभिमतध्यानाद्वा  ॥ १.३९ ॥  
परमाणुपरममहत्त्वान्तोऽस्य वशीकारः  ॥ १.४० ॥  
क्षीणवृत्तेर्, अभिजातस्येव मणेर्, ग्रहीतृग्रहणग्राह्येषुतत्स्थतदञ्जनतासमापत्तिः  ॥ १.४१ ॥  
तत्र शब्दार्थज्ञानविकल्पैः संकीर्णा सवितर्का समापत्तिः  ॥ १.४२ ॥  
स्मृतिपरिशुद्धौ स्वरूपशून्येवार्थमात्रनिर्भासा निर्वितर्का  ॥ १.४३ ॥  
एतयैव सविचारा निर्विचारा च सूक्ष्मविषया व्याख्याता  ॥ १.४४ ॥  
सूक्ष्मविषयत्वं चालिङ्गपर्यवसानम्  ॥ १.४५ ॥  
ता एव सबीजः समाधिः  ॥ १.४६ ॥   
निर्विचारवैशारद्येऽध्यात्मप्रसादः  ॥ १.४७ ॥  
र्तंभरा तत्र प्रज्ञा  ॥ १.४८ ॥  
श्रुतानुमानप्रज्ञाभ्यां अन्यविषया  विशेषार्थत्वात् ॥ १.४९ ॥  
तज्जः संस्कारोऽन्यसंस्कारप्रतिबन्धी  ॥ १.५० ॥  
 तस्यापि निरोधे सर्वनिरोधान्निर्बीजः समाधिः   ॥ १.५१ ॥  

योगसूत्रम्