श्रीमद्भागवतपुराणम्/स्कन्धः ३/अध्यायः ५
श्रीशुक उवाच - 
द्वारि द्युनद्या ऋषभः कुरूणां 
     मैत्रेयमासीनमगाधबोधम् । 
क्षत्तोपसृत्याच्युतभावसिद्धः 
     पप्रच्छ सौशील्यगुणाभितृप्तः ॥ १ ॥ 
विदुर उवाच - 
सुखाय कर्माणि करोति लोको 
     न तैः सुखं वान्यदुपारमं वा । 
विन्देत भूयस्तत एव दुःखं 
     यदत्र युक्तं भगवान् वदेन्नः ॥ २ ॥ 
जनस्य कृष्णाद् विमुखस्य दैवाद् 
     अधर्मशीलस्य सुदुःखितस्य । 
अनुग्रहायेह चरन्ति नूनं 
     भूतानि भव्यानि जनार्दनस्य ॥ ३ ॥ 
तत्साधुवर्यादिश वर्त्म शं नः 
     संराधितो भगवान् येन पुंसाम् । 
हृदि स्थितो यच्छति भक्तिपूते 
     ज्ञानं सतत्त्वाधिगमं पुराणम् ॥ ४ ॥ 
करोति कर्माणि कृतावतारो 
     यान्यात्मतंत्रो भगवान् त्र्यधीशः । 
यथा ससर्जाग्र इदं निरीहः 
     संस्थाप्य वृत्तिं जगतो विधत्ते ॥ ५ ॥ 
यथा पुनः स्वे ख इदं निवेश्य 
     शेते गुहायां स निवृत्तवृत्तिः । 
योगेश्वराधीश्वर एक एतद् 
     अनुप्रविष्टो बहुधा यथाऽऽसीत् ॥ ६ ॥ 
क्रीडन् विधत्ते द्विजगोसुराणां 
     क्षेमाय कर्माण्यवतारभेदैः । 
मनो न तृप्यत्यपि शृण्वतां नः 
     सुश्लोकमौलेश्चरितामृतानि ॥ ७ ॥ 
यैस्तत्त्वभेदैः अधिलोकनाथो 
     लोकानलोकान् सह लोकपालान् । 
अचीकॢपद्यत्र हि सर्वसत्त्व 
     निकायभेदोऽधिकृतः प्रतीतः ॥ ८ ॥ 
येन प्रजानामुत आत्मकर्म 
     रूपाभिधानां च भिदां व्यधत्त । 
नारायणो विश्वसृगात्मयोनिः 
     एतच्च नो वर्णय विप्रवर्य ॥ ९ ॥ 
परावरेषां भगवन् व्रतानि 
     श्रुतानि मे व्यासमुखादभीक्ष्णम् । 
अतृप्नुम क्षुल्लसुखावहानां 
     तेषामृते कृष्णकथामृतौघात् ॥ १० ॥ 
कस्तृप्नुयात्तीर्थपदोऽभिधानात् 
     सत्रेषु वः सूरिभिरीड्यमानात् । 
यः कर्णनाडीं पुरुषस्य यातो 
     भवप्रदां गेहरतिं छिनत्ति ॥ ११ ॥ 
मुनिर्विवक्षुर्भगवद्‍गुणानां 
     सखापि ते भारतमाह कृष्णः । 
यस्मिन् नृणां ग्राम्यसुखानुवादैः 
     मतिर्गृहीता नु हरेः कथायाम् ॥ १२ ॥ 
सा श्रद्दधानस्य विवर्धमाना 
     विरक्तिमन्यत्र करोति पुंसः । 
हरेः पदानुस्मृतिनिर्वृतस्य 
     समस्तदुःखाप्ययमाशु धत्ते ॥ १३ ॥ 
तान् शोच्यशोच्यान् अविदोऽनुशोचे 
     हरेः कथायां विमुखानघेन । 
क्षिणोति देवोऽनिमिषस्तु येषां 
     आयुर्वृथावादगतिस्मृतीनाम् ॥ १४ ॥ 
तदस्य कौषारव शर्मदातुः 
     हरेः कथामेव कथासु सारम् । 
उद्धृत्य पुष्पेभ्य इवार्तबन्धो 
     शिवाय नः कीर्तय तीर्थकीर्तेः ॥ १५ ॥ 
स विश्वजन्मस्थितिसंयमार्थे 
     कृतावतारः प्रगृहीतशक्तिः । 
चकार कर्माण्यतिपूरुषाणि 
     यानीश्वरः कीर्तय तानि मह्यम् ॥ १६ ॥ 
श्रीशुक उवाच - 
(अनुष्टुप्) 
स एवं भगवान् पृष्टः क्षत्त्रा कौषारविर्मुनिः । 
पुंसां निःश्रेयसार्थेन तमाह बहु मानयन् ॥ १७ ॥ 
मैत्रेय उवाच - 
साधु पृष्टं त्वया साधो लोकान् साधु अनुगृह्णता । 
कीर्तिं वितन्वता लोके आत्मनोऽधोक्षजात्मनः ॥ १८ ॥ 
नैतच्चित्रं त्वयि क्षत्तः बादरायणवीर्यजे । 
गृहीतोऽनन्यभावेन यत्त्वया हरिरीश्वरः ॥ १९ ॥ 
माण्डव्यशापाद् भगवान् प्रजासंयमनो यमः । 
भ्रातुः क्षेत्रे भुजिष्यायां जातः सत्यवतीसुतात् ॥ २० ॥ 
भवान् भगवतो नित्यं सम्मतः सानुगस्य ह । 
यस्य ज्ञानोपदेशाय माऽऽदिशद्‍भगवान् व्रजन् ॥ २१ ॥ 
अथ ते भगवल्लीला योगमायोरुबृंहिताः । 
विश्वस्थिति उद्‌भवान्तार्था वर्णयामि अनुपूर्वशः ॥ २२ ॥ 
भगवान् एक आसेदं अग्र आत्माऽऽत्मनां विभुः । 
आत्मेच्छानुगतावात्मा नानामत्युपलक्षणः ॥ २३ ॥ 
स वा एष तदा द्रष्टा नापश्यद् दृश्यमेकराट् । 
मेनेऽसन्तमिवात्मानं सुप्तशक्तिः असुप्तदृक् ॥ २४ ॥ 
सा वा एतस्य संद्रष्टुः शक्तिः सद् असदात्मिका । 
माया नाम महाभाग ययेदं निर्ममे विभुः ॥ २५ ॥ 
कालवृत्त्या तु मायायां गुणमय्यामधोक्षजः । 
पुरुषेणात्मभूतेन वीर्यमाधत्त वीर्यवान् ॥ २६ ॥ 
ततोऽभवन् महत्तत्त्वं अव्यक्तात् कालचोदितात् । 
विज्ञानात्माऽऽत्मदेहस्थं विश्वं व्यञ्जन् तमोनुदः ॥ २७ ॥ 
सोऽप्यंशगुणकालात्मा भगवद् दृष्टिगोचरः । 
आत्मानं व्यकरोद् आत्मा विश्वस्यास्य सिसृक्षया ॥ २८ ॥ 
महत्तत्त्वाद् विकुर्वाणाद् अहंतत्त्वं व्यजायत । 
कार्यकारणकर्त्रात्मा भूतेन्द्रियमनोमयः ॥ २९ ॥ 
वैकारिकस्तैजसश्च तामसश्चेत्यहं त्रिधा । 
अहंतत्त्वाद् विकुर्वाणात् मनो वैकारिकात् अभूत् । 
वैकारिकाश्च ये देवा अर्थाभिव्यञ्जनं यतः ॥ ३० ॥ 
तैजसानि इन्द्रियाण्येव ज्ञानकर्ममयानि च । 
तामसो भूतसूक्ष्मादिः यतः खं लिङ्गमात्मनः ॥ ३१ ॥ 
कालमायांशयोगेन भगवद् वीक्षितं नभः । 
नभसोऽनुसृतं स्पर्शं विकुर्वन् निर्ममेऽनिलम् ॥ ३२ ॥ 
अनिलोऽपि विकुर्वाणो नभसोरुबलान्वितः । 
ससर्ज रूपतन्मात्रं ज्योतिर्लोकस्य लोचनम् ॥ ३३ ॥ 
अनिलेन अन्वितं ज्योतिः विकुर्वत् परवीक्षितम् । 
आधत्ताम्भो रसमयं कालमायांशयोगतः ॥ ३४ ॥ 
ज्योतिषाम्भोऽनुसंसृष्टं विकुर्वद् ब्रह्मवीक्षितम् । 
महीं गन्धगुणां आधात् कालमायांशयोगतः ॥ ३५ ॥ 
भूतानां नभआदीनां यद् यद् यद् भव्यावरावरम् । 
तेषां परानुसंसर्गाद् यथा सङ्ख्यं गुणान् विदुः ॥ ३६ ॥ 
एते देवाः कला विष्णोः कालमायांशलिङ्‌गिनः । 
नानात्वात् स्वक्रियानीशाः प्रोचुः प्राञ्जलयो विभुम् ॥ ३७ ॥ 
देवा ऊचुः - 
नमाम ते देव पदारविन्दं 
     प्रपन्नतापोपशमातपत्रम् । 
यन्मूलकेता यतयोऽञ्जसोरु 
     संसारदुःखं बहिरुत्क्षिपन्ति ॥ ३८ ॥ 
धातर्यदस्मिन् भव ईश जीवाः 
     तापत्रयेणाभिहता न शर्म । 
आत्मन्लभन्ते भगवंस्तवाङ्‌घ्रि 
     च्छायां सविद्यामत आश्रयेम ॥ ३९ ॥ 
मार्गन्ति यत्ते मुखपद्मनीडै- 
     श्छन्दःसुपर्णैः ऋषयो विविक्ते । 
यस्याघमर्षोदसरिद्वरायाः 
     पदं पदं तीर्थपदः प्रपन्नाः ॥ ४० ॥ 
यत् श्रद्धया श्रुतवत्या च भक्त्या 
     सम्मृज्यमाने हृदयेऽवधाय । 
ज्ञानेन वैराग्यबलेन धीरा 
     व्रजेम तत्तेऽङ्‌घ्रिसरोजपीठम् ॥ ४१ ॥ 
विश्वस्य जन्मस्थितिसंयमार्थे 
     कृतावतारस्य पदाम्बुजं ते । 
व्रजेम सर्वे शरणं यदीश 
     स्मृतं प्रयच्छत्यभयं स्वपुंसाम् ॥ ४२ ॥ 
यत्सानुबन्धेऽसति देहगेहे 
     ममाहं इति ऊढ दुराग्रहाणाम् । 
पुंसां सुदूरं वसतोऽपि पुर्यां 
     भजेम तत्ते भगवन् पदाब्जम् ॥ ४३ ॥ 
तान् वै ह्यसद्‌वृत्तिभिरक्षिभिर्ये 
     पराहृतान्तर्मनसः परेश । 
अथो न पश्यन्ति उरुगाय नूनं 
     ये ते पदन्यासविलासलक्ष्याः ॥ ४४ ॥ 
पानेन ते देव कथासुधायाः 
     प्रवृद्धभक्त्या विशदाशया ये । 
वैराग्यसारं प्रतिलभ्य बोधं 
     यथाञ्जसान् वीयुरकुण्ठधिष्ण्यम् ॥ ४५ ॥ 
तथापरे चात्मसमाधियोग 
     बलेन जित्वा प्रकृतिं बलिष्ठाम् । 
त्वामेव धीराः पुरुषं विशन्ति 
     तेषां श्रमः स्यान्न तु सेवया ते ॥ ४६ ॥ 
तत्ते वयं लोकसिसृक्षयाद्य 
     त्वयानुसृष्टास्त्रिभिरात्मभिः स्म । 
सर्वे वियुक्ताः स्वविहारतन्त्रं 
     न शक्नुमस्तत् प्रतिहर्तवे ते ॥ ४७ ॥ 
यावद्‍बलिं तेऽज हराम काले 
     यथा वयं चान्नमदाम यत्र । 
यथोभयेषां त इमे हि लोका 
     बलिं हरन्तोऽन्नमदन्त्यनूहाः ॥ ४८ ॥ 
त्वं नः सुराणामसि सान्वयानां 
     कूटस्थ आद्यः पुरुषः पुराणः । 
त्वं देव शक्त्यां गुणकर्मयोनौ 
     रेतस्त्वजायां कविमादधेऽजः ॥ ४९ ॥ 
ततो वयं मत्प्रमुखा यदर्थे 
     बभूविमात्मन् करवाम किं ते । 
त्वं नः स्वचक्षुः परिदेहि शक्त्या 
     देव क्रियार्थे यद् अनुग्रहाणाम् ॥ ५० ॥

इति श्रीमद्‌भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां 
तृतीयस्कन्धे विदुरोद्धवसंवादे पञ्चमोऽध्यायः ॥ ५ ॥

fr:Le Bhâgavata Purâna/Livre III/Chapitre 5