समयमातृका/चतुर्थः समयः
चतुर्थः समयः	पूजाधरोपन्यासः 	
अस्मिन्नवसरे धूर्तवार्तालीना सुकुट्टनी ।	
नापिताख्येन तमसा रजनीव सहाययौ ॥१॥	
अस्थियन्त्रशिरातन्त्री लीनान्त्रोदरकृत्तिका ।	
शुष्ककायकरङ्काङ्कावृतेव कटपूतना ॥२॥	
वहन्ती सुबहुच्छिद्रं शरीरं चर्मबन्धनम् ।	
अन्तर्गतजगद्व्याजशिक्षाशकुनिपञ्जरम् ॥३॥	
सर्वस्वग्रहणेनापि लम्बमानमुखी सदा ।	
तुलेवाङ्कसहस्राङ्का त्रैलोक्यतुलने कलेः ॥४॥	
समा समधने पापे सपापाधमगाधमे ।	
धात्रा कृत्रिमरागस्य स्वरमालेव निर्मिता ॥५॥	
सुस्पष्टदृष्टदीर्घोग्रदशना भीषणाकृतिः ।	
प्रसवक्रूरकोपेन संस्थितास्थिरता शुनी ॥६॥	
उलूकवदना काकग्रीवा मार्जारलोचना ।	
निर्मिता प्राणिनामङ्गैरिव नित्यविरोधिनाम् ॥७॥	
वेश्यावनैकपालिन्या यया रागमहाव्रते ।	
कृता कामुकलोकस्य खट्वाङ्गशरणा तनुः ॥८॥	
सक्ताश्रुपातजननीं तां विलोक्य कलावती ।	
अभिचारहुतस्याग्नेः कालीं धूमशिखामिव ॥९॥	
ससम्भ्रमोत्थिता तस्याः कृत्वा चरणवन्दनम् ।	
दत्त्वा निजासनं चक्रे स्तुतिं पूजापुरःसरान॥१०॥	
वेश्योपदेशविषये चतुराननत्वान्	
मायाप्रपञ्चनिचयेन जनार्दनत्वात।	
रिक्तप्रसक्तकलहैरतिभैरवत्वात्	
सर्गस्थितिक्षयविधातृगुणा त्वमेव ॥११॥	
उद्भिन्नयौवनमनोहररूपशोभा	
सम्भाविताभिनवभोगमनोभवानाम् ।	
एणीदृशां त्वदुपदेशविवर्जितानां	
मातर्भवन्ति नहि नाम समीहितार्थाः ॥१२॥	
तस्माद्भजस्व परिकल्पितपुत्रिकां मां	
भक्तामनन्यशरणां शरणं प्रपन्नाम् ।	
आत्मार्पणप्रणयिनां नवदर्शनेऽपि	
जात्यैव पेशलधियः सदया भवन्ति ॥१३॥	
इत्यर्थिता कलावत्या प्रत्यासन्नसुखस्थितिः ।	
मनुष्यामिषकङ्काली कङ्काली तामभाषत ॥१४॥	
सङ्क्रान्तहृदयस्नेहा निःशूलप्रसवोद्भवा ।	
गर्भभारं विना पुत्रि त्वं सुताभिमता मम ॥१५॥	
कङ्केन जन्मसुहृदा त्वदर्थमहमर्थिता ।	
स्यूतेयं मे विटच्छिन्ना नासा येन पुनः पुनः ॥१६॥	
पात्रं मदुपदेशस्य त्वमेव त्रिदशोचिता ।	
सद्भित्तिलिखितं चित्रं चित्रतामेति नेत्रयोः ॥१७॥	
श्रूयतां प्रथमं पुत्रि भूत्यै यत्कथयाम्यहम् ।	
कलाकोषं तु कालेन नित्याभ्यासादवाप्स्यसि ॥१८॥	
न कुलेन न शीलेन न रूपेण न विद्यया ।	
जीविताभ्यधिकं बुद्धिलभ्यं धनमवाप्यते ॥१९॥	
प्रायेण जगति प्रज्ञा नाना _ _ _ स्ति कस्यचित।	
इयतीं जगतीं वेद्मि पूर्णामूर्णायिभिर्जडैः ॥२०॥	
अज्ञातकालोचितकर्मयोगा 	
रोगा इवाहर्निशपच्यमानाः ।	
जगत्त्रये देवमनुष्यनागाः 	
प्रज्ञादरिद्राः खलु सर्व एव ॥२१॥	
ज्येष्ठेन तावत्परमेष्ठिनैव	
विचारशून्येन कृतं किमेतत।	
यत्कामिनीपीनपयोधराणां	
विद्युद्विलोला किल यौवनश्रीः ॥२२॥	
का नाम बुद्धिहीनस्य विधेरस्ति विदग्धता ।	
कूष्माण्डानां न यश्चक्रे तैलमूर्णां च दन्तिनाम् ॥२३॥	
रत्नार्थिना जलनिधौ मधुसूदनेन	
क्लेशः किलाद्रिवलनप्रभवोऽनुभूतः ।	
किं सैव पूर्वमखिलार्थविलुण्ठनाय	
कान्ताकृतिः कपटकाममयी न सृष्टा ॥२४॥	
निद्रा महीभारपरिग्रहश्च 	
श्रीसंश्रयत्वं परयाचनं च ।	
अत्युन्नतत्वं गुणहीनता च	
किं युक्तमेतत्पुरुषोत्तमस्य ॥२५॥	
कृशः शशी गुणा नग्ना भार्या वस्त्रार्धहारिनी ।	
शम्भोर्धनपतिप्रीतिर्न विद्मः क्वोपयुज्यते ॥२६॥	
भस्माङ्गः प्रकटं बिभर्ति ललनां योऽङ्गे स किं युक्तकृन्	
निःसङ्गः सततं गुणेषु रमते यः किं स सत्यव्रतः ।	
यः सक्तः परमेश्वरोऽपि वृषभृद्वर्गे स किं नीतिमान्	
गोप्यां यः कुटिलां कलां स्फुटतया धत्ते स किं धीधनः ॥२७॥	
किं कामिनीप्रणयिना दिननायकेन	
संशातितं भ्रमकृता कृतिना स्वतेजः ।	
अर्थेन किं न विहिताभिमुखा मृगाक्षी 	
वित्तेन तीक्ष्णतरमप्यबला सहेत ॥२८॥	
चन्द्रस्येश्वरसेवया कृशतनोः क्षैण्यं न निर्मूलितं	
मानी मूर्ध्नि जडः स्थितः कथमिव प्राप्नोति सम्पूर्णताम् । 	
वृद्ध्यर्थी यदि किं करोति चरणोपान्ते न तस्यास्पदं	
हन्त्येव स्वसमीहितं गुणमदादुच्चैः स्थितः सेवकः ॥२९॥	
यातः प्रतारयितुमीश्वरमङ्गनायां	
मारः पुरा किमिति कार्मुकबाणपाणिः ।	
नाग्रे ततान वनितागुणवर्णनानां	
यत्सौ # तेन नियतं विननाश मूर्खः ॥३०॥	
रक्तोऽप्यशोकविटपी परपुष्टबन्धोः	
प्राप्नोति यस्य विभवे चरणप्रहारम् ।	
तस्मै समृद्दिसचिवैर्मधुपैर्निपत्य	
धूतैर्निपीतमधवे मधवे नमोऽस्तु ॥३१॥	
स्वाम्यं सर्वजगत्सु दिव्यमुनयस्तत्रोचिता मन्त्रिणो	
राष्ट्रं स्वर्गमही महामणिगुरुः कोषः सुधाम्भोनिधिः ।	
दुर्गं मेरुशिरः स्वसैन्यममराः श्रीमान्मुरारिः सुहृत्	
सा बुद्धिर्विबुधाधिपस्य तु यया व्याप्तं भगाङ्कैर्वपुः ॥३२॥	
लुब्धस्याफलकालकूटकटुकक्रोधस्य निस्तेजसः	
सर्वाक्रान्तिनिपीडितस्य जलधेर्दातुं प्रवृत्तस्य ते ।	
सङ्ख्यातीतसमस्तरत्नवसतेर्मूर्खाः किइमेतावता	
मोहादेकगजाश्वपादपसुरामात्रेण तुष्टाः सुराः ॥३३॥	
रामेण हेमहरिणाहरणोत्सुकेन	
कूटाक्षकेलिसरणेन युधिष्ठिरेण ।	
ईर्ष्यारुषा दिव्जरुषा जनमेजयेन	
दत्तः परं मनुजवर्त्मनि मौग्ध्यसेतुः ॥३४॥	
नागैस्तार्क्ष्यसमर्पितं तदमृतं यत्नश्रमैर्दुर्लभं	
नो पीतं न विलोकितं न पिहितं मोहात्परं हारितम् ।	
तस्मान्नास्ति जगत्त्रयेऽपि विमलः प्रज्ञाकणः कस्यचित्	
सर्वः प्राक्तनजन्मकर्म # वशादर्थोद्यमे धावति ॥३५॥	
एवं जडेषु लोकेषु स्त्रीषु मुग्धासु का कथा ।	
बुद्धिहीनप्रसादेन जीवामः केवलं वयम् ॥३६॥	
मुग्धः प्रत्ययमायाति प्रत्यक्षेऽप्यन्यथा कृते ।	
मायाप्रपञ्चसारश्च वेश्यानां विभवोद्भवः ॥३७॥	
पुरा मठरकाख्यस्य मया पाणौ द्विजन्मनः ।	
ताम्बूलकल्ककलितं ष्ठीवितं हास्यलीलया ॥३८॥	
मुग्धस्ततोऽवमानेन सोऽभिजातोऽभिमानवान।	
जनसंसदि जज्वाल क्रोधादात्मवधोद्यतः ॥३९॥	
साधो धातुप्रकोपेन मिथ्या पश्यसि विभ्रमम् ।	
न मया ष्ठीवितं किञ्चिद्भित्तौ पाणिः प्रमृज्यताम् ॥४०॥	
जात्या चर्ममयं चक्षुस्तस्मिन्कः प्रत्ययस्तव ।	
मम सद्भावशीलायाः प्रमाणं वचनं न किम् ॥४१॥	
इत्युक्त्वा तीव्रशपथैर्गलहस्तादिवादनैः ।	
स मया प्रकृतिं नीतस्तथेति प्रत्ययं ययौ ॥४२॥	
पदे पदे जगत्यस्मिन्निधिर्देवेन निर्मितः ।	
विटचारणवेश्यानां बुद्धिहीनावलम्बनम् ॥४३॥	
नवयौवनकाले मे गृहं विप्रसुतः पुरा ।	
विवेश रात्रिभोगाय नाम्ना शङ्करवाहनः ॥४४॥	
शाण्ठ्यादिवातिकठिनं पीनं प्रथमयौवनम् ।	
तं ब्रह्मचारिणं दृष्ट्वा सोद्वेगाहमचिन्तयम् ॥४५॥	
कठिनोऽयं निशा दीर्घा क्षपिता कामुकैरहम् ।	
तस्माद्भोगावहारोऽस्य मया कार्यः प्रयत्नतः ॥४६॥	
इति सञ्चिन्त्य सुचिरं मया तैस्तैः कथाक्रमैः ।	
आसन्नशय्यावसरे यामः पूर्वोऽतिवाहितः ॥४७॥	
कथाबन्धेऽथ विरते तत्सङ्गमनिवृत्तये ।	
शूलापदेशेन मया कृतः कृतकनिःस्वनः ॥४८॥	
सोऽथ मुग्धः प्रकृत्यैव सत्यप्रत्ययमोहितः ।	
चक्रे शूलोपशान्त्यै मे चक्रे सर्वाङ्गमर्दनम् ॥४९॥	
सादरं मृद्यमानेषु तेनाङ्गेषु शनैः शनैः ।	
प्रययौ सोपरोधेव क्षणदा क्षणवन्मम ॥५०॥	
ततः प्रभाते तद्भोगवञ्चने चिन्तितं मया ।	
पशुबुद्धिर्वराकोऽयं मया शूलेन वाहितः ॥५२॥	
अनेन मेषमुग्धेन दत्ता भाटी चतुर्गुणा ।	
भोगावहारन्यायेन ध्रुवं तामनुयाचते ॥५३॥ 	
तस्मादेव रतिस्पृष्टीकार्यस्तावद्यथा तथा ।	
न्यायाय सुरतोच्छिष्टं कथं समुपसर्पति ॥५४॥	
इति ध्यात्वाहमारब्धरतिभोगा क्षपाक्षये ।	
प्रीत्येवाकरवं तस्य पण्यानृण्याय चुम्बनम् ॥५५॥	
आरूढरतियन्त्रो मे शूलक्लेशकृपाकुलः ।	
अलं मत्सङ्गमेनेति सानुरोधोऽवदत्स माम् ॥५६॥	
आवर्जनाय तस्याथ निर्व्याजार्जवचेतसः ।	
मया मिथ्याप्रियालापैर्विहितो रञ्जनक्रमह॥५७॥	
अहो बतामृतस्पर्शस्तवाङ्गेषु विभाव्यते ।	
अधुनैव मया दृष्टं यस्य प्रत्यक्षलक्षणम् ॥५८॥	
गूढाङ्गेन त्वया स्पृष्टे ममास्मिन्रमणस्थले ।	
न जाने क्व गतं शूलं मत्पुण्यैस्त्वमिहागतः ॥५९॥	
इति श्रुत्वैव मद्वक्यं सहस साश्रुलोचनह। 	
रत्यर्धरवितः शोकात्सोऽन्तः सानुशयः परम् ॥६०॥	
निजं वक्षो ललाटं च ताडयित्वा स पाणिना ।	
हा कष्टं हा हतोऽस्मीति वदन्मामिदमब्रवीत॥६१॥	
पूर्वं नैतन्मया ज्ञातं यन्मदङ्गसमागमः ।	
शूलं हरति नारीणां मणिमन्त्रौषधादिवत॥६२॥	
मन्दपुण्यस्य जननी वात्सल्यजननी मम ।	
सुचिरस्थायिना भद्रे शूलेन निधनं गता ॥६३॥	
विदितोऽयं प्रकारश्चेदभविष्यदसंशयः ।	
तज्जनन्या वियोगो मे नाभविष्यद्विचेतसः ॥६४॥	
इत्युक्त्वा वञ्चितोऽस्मीति स रुदित्वा विनिर्ययौ ।	
पुरुषाकारसन्दिग्धनिर्विषाणवृषोपमः ॥६५॥	
नित्यं भोजनमैथुनप्रणयिनस्त्यक्तान्यकार्याः परम्	
लोकेऽस्मिन्गलगर्तमात्रसुखिनः सन्त्येव शून्याशयाः ।	
ये मेषप्रतिमाः क्षयोद्यतमतेः सर्वस्वहर्तुः क्षणाद्	
आप्तस्येव विनिक्षिपन्ति नितरां निःशङ्कमङ्के शिरः ॥६६॥	
इत्यबुद्धिधनाधाननिधानैर्विविधोदयैः ।	
कूटपुण्यैरसामान्यैस्तारुण्यमतिवाह्यते ॥६७॥	
असत्येनैव जीवन्ति वेश्याः सत्यविवर्जिताः ।	
एताः सत्येन नश्यन्ति मद्येनैव कुलाङ्गनाः ॥६८॥	
सत्यं विनाशाय पराङ्गनानां 	
असत्यसारा गणिकागणश्रीः ।	
सत्येन वेश्या किल दृष्टसारा	
दरिद्रशाला इव कस्य सेव्याः ॥६९॥	
दानेन नश्यति वणिङ्नश्यति सत्येन सर्वथा वेश्या ।	
नश्यति विनयेन गुरुर्नश्यति कृपया च कायस्थः ॥७०॥	
वेश्याजनस्य कितवस्येव वञ्चनमायया ।	
अहो वैदग्ध्यमित्युक्त्वा परोऽपि परितुष्यति ॥७१॥	
पुराथ पृथिवीमेतां भ्रान्त्वा जलधिमेखलाम् ।	
प्राप्ता वेश्यास्पदं लोभात्पुरं पाटलिपुत्रकम् ॥७२॥	
कुट्टन्यस्तत्र सर्वज्ञा दृष्ट्वा मामल्पकौशलाम् ।	
जहसुः सस्वनं येन ह्रीताहं क्ष्मामिवाविशम् ॥७३॥	
ततस्तेनावमानेन गणेशायतनाग्रतः ।	
स्थिता कृतोपवासाहमहङ्कारविवर्जिता ॥७४॥	
अथ स्वप्ने गणेनाहं पृष्टा शङ्करसूनुना ।	
उपवासाः कियन्तस्ते प्राप्ता इति पुनः पुनः ॥७५॥	
स मयाभिहितः कूटकृतप्राणान्तचेष्टया ।	
मासद्वयमतिक्रान्तं व्रतादनशनस्य मे ॥७६॥	
तच्छ्रुत्वा स स्मितमुखः सर्वज्ञः प्राह मां गणः ।	
अहो व्रतेऽपि स्वप्नेऽपि नासत्यादस्ति ते च्युतिः ॥७७॥	
परितुष्टोऽस्मि ते भद्रे निश्चलासत्यनिश्चयात।	
महामायामयकला लब्धभोगा भविष्यसि ॥७८॥	
गणेशानुचरः पूर्वमिति मह्यं वरं ददौ ।	
असत्येनैव वेश्यानां भवन्ति धनसम्पदः ॥७९॥	
धनप्रधानं जनजीवभूतं	
लोकेषु तत्रापि विशेषयोगात।	
जनाभिसारप्रतिपत्तिभाजां	
महीभुजां वेशमृगीदृशां च ॥८०॥	
धनेन लभ्यते प्रज्ञा प्रज्ञया लभ्यते धनम् ।	
प्रज्ञार्थौ जीवलोकेऽस्मिन्परस्परनिबन्धनौ ॥८१॥	
ईश्वरः स जगत्पूज्यः स वाग्मी चतुराननः ।	
यस्यास्ति द्रविणं लोके स एव पुरुषोत्तमः ॥८२॥	
स एवाहृदयो राहुरलसः स शनैश्चरः ।	
वक्रः कुजन्मा सततं वित्तं यस्य न विद्यते ॥८३॥	
सुजातस्य प्रयातस्य माङ्गल्यस्पृहणीयताम् ।	
धनिकस्य विकारोऽपि क्षीबस्येव जनप्रियः ॥८४॥	
धनिनश्चन्दनस्येव सच्छायस्य मनोमुषः ।	
निष्फलस्यापि लोकोऽयं सम्पर्कं बहु मन्यते ॥८५॥	
निस्त्रिंशा  अपि सस्नेहा  भवन्ति श्रीमतः परम् ।	
स्वकेशा अपि निःस्वानां निःस्नेहा यान्ति रूक्षताम् ॥८६॥	
सेव्यः कविबुधादीनां गुरुः शूरकलावताम् ।	
गतिप्रदोऽर्थवानेव व्योममार्ग इवोन्नतः ॥८७॥	
विक्रीय स्वगुणं निःस्वः स्वयं मांसमिव द्विजः ।	
सद्यः पतति निःसत्त्वः पतितः केन पूज्यते ॥८८॥	
गुणिनां चित्तवैकल्याद्गुणा निर्गुणवाञ्छया ।	
हृदयेष्वेव सीदन्ति विधवानामिव स्तनाः ॥८९॥	
विद्वद्भिः परिवारिताः सगुणतामायान्ति वित्तैर्नराः	
शूरत्वं सुभतैः कुलोन्नततरैः प्रख्यातसद्वंशताम् ।	
तस्माद्वित्तसमाश्रये गुणगणे वित्ते च नान्याश्रये	
वित्तं वित्तमनन्यचित्तनियताः सम्पन्निमित्तं नुमः ॥९०॥	
अम्लानमाल्याभरणाम्बरस्य	
वराङ्गनानन्दनमन्दिरस्य ।	
नित्यप्रकाशोत्सवसेवितस्य 	
स्वर्गस्य वित्तस्य च को विशेषः ॥९१॥	
अशेषदोषापगमप्रकाश	
मित्रागमोत्साहमहोत्सवार्हम् ।	
विकासशोभां जनयत्यजस्रं	
धनं जनानां दिनमम्बुजानाम् ॥९२॥	
वित्तेनाभिजनी गुणी परिजनी मानी प्रमाणीकृतः	
सद्भिर्जन्तुरुपैति साधुपदवीं किं वा बहु ब्रूमहे ।	
वित्तेन व्रततीर्थसार्थसरणक्लेशाभियोगं विना 	
तीर्यन्ते ततपातकव्यतिकरास्ते ब्रह्महत्यादयः ॥९३॥	
श्रूयतां यत्पुरा वृत्तं वाराणस्यां स्वयं मया 	
श्रुतं विश्रुतसत्त्वस्य चरितं गृहमेधिनः ॥९४॥	
तत्राभवद्ग्र्हपतिर्धरातलधनाधिपः ।	
द्विजन्मा श्रीधरो नाम महाब्धिरिव रत्नवान॥९५॥	
अर्थिकल्पतरोस्तस्य राजार्हवरभोजनैः ।	
अवारितमभूद्गेहे भोज्यसत्त्रं सदार्थिनाम् ॥९६॥	
तस्य विप्रसहस्रेषु भुञ्जानेषु सदा गृहे ।	
लोके युधिष्ठिरकथा श्लथादरकथां ययौ ॥९७॥	
ततः कदाचिदाचारनिधेस्तस्य समाययौ ।	
नियतात्मा यतिर्गेहं ज्ञानात्मा नाम दिव्यधीः ॥९८॥	
स पूज्यः पूजितस्तेन श्रद्धयोपनिमन्त्रितः ।	
पाकशालां ययौ द्रष्टुं भक्ष्यराशिशतान्विताम् ॥९९॥	
तत्रापश्यत्स सर्वान्नव्यञ्जनादिगणोपरि ।	
सितयज्ञोपवीताङ्कं लम्बमानतनुं शवम् ॥१००॥	
स्रवद्भिस्तस्य गात्रेभ्यः सूक्ष्मशोणितबिन्दुभिः ।	
अन्नं सर्वजनादृष्टैः सिच्यमानं ददर्श सः ॥१०१॥	
दृष्ट्वा तदतिबीभत्सं घृणासङ्कुचिताशयः ।	
संस्पृष्टकर्णः स ययौ ततस्तूर्णमलक्षितः ॥१०२॥	
अथ संवत्सरे याते पुनरभ्येत्य कौतुकात।	
सोऽपश्यन्मांसहीनं तत्स्नायुबद्धं कलेवरम् ॥१०३॥	
शिरामुखशतैस्तस्य क्लिन्नस्नेहकणैश्चितम् ।	
स दृष्ट्वा भोज्यमगमज्जुगुप्सामीलितेक्षणः ॥१०४॥	
वर्षेण पुनरायातः सोऽस्थिशेषशवस्रुतैः ।	
अन्नव्यञ्जनमद्राक्षीद्व्याप्तं द्वित्रैर्वसाकणैः ॥१०५॥	
कौतुकाद्वत्सरे याते सोऽपश्यत्पुनरागतः ।	
कपालशेषकलनादन्नोपरि रजश्च्युतम् ॥१०६॥	
षड्भिर्मासैरथायातः शुद्धं शवविवर्जितम् ।	
रम्यं महानसं दृष्ट्वा पुरोहितमुवाच सः ॥१०७॥	
अहो गृहपतेरस्य महासत्रेण पातकम् ।	
क्षीनमल्पेन कालेन लीढं याचककोटिभिः ॥१०८॥	
बभूव पूर्वपुरुषोपार्जितास्य गृहाश्रया ।	
ब्रह्महत्या शतवती सात्र दानात्क्षयं गता ॥१०९॥	
यैस्तस्य भवने भुक्तं तैस्तत्पापं समाहृतम् ।	
पापमनाश्रयं पुंसां होक्तारमुपसर्पति ॥११०॥	
ब्रह्महत्या भवस्यापि या बभूव भयप्रदा ।	
धनेन क्षपिता सेयमहो धनमहो धनम् ॥१११॥	
इत्युक्त्वा स शिलापट्टे लिखित्वा श्लोकमादरात।	
पुरोहितेनार्च्यमानः प्रययौ ज्ञानलोचनः ॥११२॥	
वाच्यमानः स विद्वद्भिः कस्तवाद्भुतवादिभिः  ।	
श्लोकार्थगौरवरसान्मया तत्र स्वयं श्रुतः ॥११३॥	
शमयति चितं पापं शापं विलुम्पति दुःसहं	
कलयति कुलं कल्याणानां कलङ्ककणोज्झितम् ।	
धनमकलुषं तीर्थं पुंसां तदेव महत्तपः	
सुकृतनिधये श्रद्धाधाम्ने धनाय नमो नमः ॥११४॥	
एतदाकर्ण्य युक्तार्थमर्थस्तुतिमयं मया ।	
नीतं दशापदेशानां समये सारतन्त्रताम् ॥११५॥	
कुरु चित्तार्जनं तूर्णं # भवति योषिता ।	
न यौवनसहायोऽयं तनये कायविक्रमः ॥११६॥	
तनुवल्लीवसन्तश्रीर्वदनेन्दुशरन्निशा ।	
पयोधरोद्गमप्रावृट्चपला यौवनद्युतिः ॥११७॥	
तारुण्ये तरले सुभ्रूर्भ्रमद्भ्रूभङ्गविभ्रमे ।	
स्त्रीणां पीनस्तनाभोगा भोगा द्वित्रिदिनोत्सवः ॥११८॥	
अयं मुखसरोरुहभ्रमरविभ्रमः सुभ्रुवां	
कुचस्थलकुरङ्गकः पृथुनितम्बलीलाशिखी ।	
न यौवनमदोदयश्चरति चारुकान्तिच्छटा	
कुलत्रिवलिकूलिनीपुलिनराजहंसश्चिरम् ॥११९॥	
आलानमुन्मूल्य सुखाभिधानं	
तारुण्यनागे गमनोद्यतेऽस्मिन।	
पलायते कामिगणेऽङ्गनानां	
विमर्दभीत्येव कुचाः पतन्ति ॥१२०॥	
युवतितटिनीप्रावृट्कालः सपीनपयोधरः	
कृतमदभरारम्भः कामी विलासशिखण्डिनाम् ।	
मदनपवनालोल …	
… ॥१२१॥	
क्रीडावल्लीकुसुमसमये रागपद्माकरार्के	
दर्पोद्याने वदनशशभृत्कौमुदीकार्तिकेऽस्मिन।	
याते मुग्धद्रविणतुलया यौवने कामिमित्रे	
पण्यस्त्रीणां व्रजति सहसा दुर्दशाशेषतां श्रीः ॥१२२॥	
न तु यौवनमात्रेण लभन्ते ललनाः श्रियम् ।	
भोगार्हा वृद्धकरिणी तरुणी हरिणी वने ॥१२३॥	
रूपवत्यद्भुतास्मीति कान्ते त्याज्यस्त्वया मदः ।	
वने मयूराः शुष्यन्ति बलिमश्नन्ति वायसाः ॥१२४॥	
पूर्णां वक्रचलां # # # # # # # ते जनाः ।	
क्षीणोऽपि वृद्धिमायाति कुटिलैककलः शशी ॥१२५॥	
भ्रूयुग्मं कुसुमेषुकार्मुकलतालावण्यलीलाहरं	
वक्त्रं न्यक्कृतचन्द्रबिम्बमधरो बिम्बप्रभातस्करः ।	
रूपं नेत्ररसायनं किमपरं सुश्रोणि तत्रापि ते	
शिक्षाहीनतया मदद्विरदवत्प्राप्नोति नार्थाक्रियाम् ॥१२६॥	
तवेयं यौवनतरोश्छाया विस्मयकारिणी ।	
यया कामुकलोकस्य स्मरतापः प्रवर्तते ॥१२७॥	
रागसागरसञ्जातविद्रुमद्रुमपल्लवैः ।	
तवाधरे स्मितरुचिः करोति कुसुमभ्रमम् ॥१२८॥	
भाति सुचन्दनतिलकं 	
कालागुरुकुटिलपल्लवाभरणम् ।	
वदनं नन्दनमेतद्	
भ्रूलतिकालास्यललितं ते ॥१२९॥	
यातः सुन्दरि सुतरां स्तनभारपरिश्रमः शनकैः ।	
प्रोषितशैशवशोकादिव मध्यः कृशतरत्वं ते ॥१३०॥	
तथाप्युपायशून्येन रूपेणानेन सुन्दरि ।	
न प्राप्यन्ते प्रकृष्टेन प्रयत्नेनेव सम्पदः ॥१३१॥	
गुणवती ललितापि न शोभते 	
तनुतरार्थकदर्थनयान्विता ।	
सुकविसूक्तिरिवार्थवती 	
परं व्रजति वेशवधूः स्पृहणीयताम् ॥१३२॥	
संसक्तेषु सुरामयी धनगुणाधानेषु लक्ष्मीमयी 	
स्फीतार्थेषु सुधामयी विषमयी निष्क्रान्तवित्तेषु च ।	
वेश्या शङ्खमयी नितान्तकुटिला सद्भावलीनेषु या	
देवानामपि सुभ्रु मोहजननी क्षीरोदवेलेव सा ॥१३३॥	
इति तया वचनामृतमर्पितं	
श्रवणपेयमवाप्य कलावती ।	
जननि मे द्रविणाधिगमोचितं	
परिचयं कथयेति जगाद ताम् ॥१३४॥	
इति श्रीव्यासदासापराख्यक्षेमेन्द्रनिर्मितायां समयमातृकायां 	
पूजाधरोपन्यासो नाम चतुर्थः समयः ॥४॥