महाभारतम्-03-आरण्यकपर्व-107
कपिलेन हयचोरत्वभ्रमेण स्वजिघांसूनां सर्वसागराणां नयनानलेन भस्मीकरणम् ।। 1 ।।
	सगरनिदेशान्निर्गतेनांशुमता कपिलप्रसादनन हयानयनपूर्वकं पितामहयज्ञसमापनम् ।। 2 ।।
	सगरइवांशुमत्यपि स्वर्गते तत्सुतेन - दिलीपेन गङ्गावतरणआय यतमाननापि तदपारयतैव त्रिदिवगमनम् ।। 3 ।।

<table>				
<td>

	तपः सिद्धिसमायोगात्स राजा भरतर्षभ।वनाज्जगाम त्रिदिवं कालयोगेन भारत ।।	<td>	3-107-45a3-107-45b			
				
<td>

	ते तं दृष्ट्वा हयं राजन्संप्रहृष्टतनूरुहाः।अनादृत्य महात्मानं कपिलं कालचोदिताः।संक्रुद्धाः समधावन्त कपिलं हन्तुमुद्यताः ।।	<td>	3-107a-1a3-107a-1b3-107a-1c	
				
<td>

	तान्दृष्ट्वा हन्तुमुद्युक्तान्कपिलो रोपमूर्च्छितः।सगरस्यात्मजान्सर्वान्ददाह क्षणतो नृप ।।	<td>	3-107a-2a3-107a-2b	
				
<td>

	तान्दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान्नारदः सुमहातपाः।सगरान्तिकमागन्य तच्च तस्मै न्यवेदयत् ।।	<td>	3-107a-3a3-107a-3b	
				
<td>

	एतच्छ्रुत्वा वचो राजा घोरं मुनिमुखोद्गतम्।मुहूर्तं विमना भूत्वास्थाणोर्वाक्यमचिन्तयत् ।।	<td>	3-107a-4a3-107a-4b	
				
<td>

	अशुमन्तं प्रेपयित्वा हयमानाय्य यत्नतः।यज्ञं समाप्य विधिवन्सगरो भृशदुःखितः।कृत्वांऽशुमति तद्राज्यं वनमेवान्वपद्यत ।।	<td>	3-107a-5a3-107a-5b3-107a-5c	
				
<td>

	अशुमानकरोद्राज्यं प्रजा धर्मेण रञ्जयन्।दिलीपे राज्यमाधाय वनमेवान्वपद्यत ।।	<td>	3-107a-6a3-107a-6b	
<td>

	दिलीपोपि महाराज चिरं राज्यमकारयत् ।।	<td>	3-107a-7a	
				
<td>

	तस् पुत्रो महीपाल भगीरथ इति श्रुतः।धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च प्रजानामनुरञ्जकः ।।	<td>	3-107a-8a3-107a-8b	
				
<td>

	पितरि स्वर्गते राजन्दिलीपे पुण्यशालिनि।भगीरथो महानासीद्राजा परमधार्मिकः ।।	<td>	3-107a-9a3-107a-9b	
				
<td>

	स चिरं तप आतिष्ठछन्महादेवप्रसादतः।ऊर्ध्ववाहुर्निरालम्बः पादाङ्गुष्ठाश्रितावनिः ।।	<td>	3-107a-10a3-107a-10b	
				
<td>

	वायुभक्षो निराहारो भक्तियुक्तेन चेतसा।तत आविरभूद्देवः पिनाकी वृपभध्वजः ।।	<td>	3-107a-11a3-107a-11b	
				
<td>

	परंब्रह्म परं धाम परमात्मा सनातनः।आनादिमध्यनिधनः शङ्करः सर्वपूजितः ।।	<td>	3-107a-12a3-107a-12b	
				
<td>

	भगीरथोपि तं दृष्ट्वा भगवान्तमुमापतिम्।प्रणिपत्य महादेवमस्तौषीद्धिविधैः स्तवैः ।।	<td>	3-107a-13a3-107a-13b	
				
<td>

	स्तुत्वा च विविधै स्तोत्रैः कृताञ्जलिपुटो नृपः।अयाचत वरं देवं गङ्गाया धारणं प्रति ।।	<td>	3-107a-14a3-107a-14b	
				
<td>

	भगवंस्तपसा तुष्टोब्रह्मा मे स्वर्गवासिनीम्।गङ्गां संप्रेषयामीति ददौ वरमनुत्तमम् ।।	<td>	3-107a-15a3-107a-15b	
				
<td>

	तां वै धारयितुं शक्तं नान्यं पश्यामि शूलिनः।तं तोषय महाराजेत्पेवमुक्त्या दिवं गतः ।।	<td>	3-107a-17a3-107a-17b	
				
<td>

	भवत्प्रसादसिद्ध्यर्थं तपस्तप्तं मया विभो।भवता धृतया देव गङ्गया पूतया मम।पितामहाश्च लोकाश्च सर्वे सद्भतिमाप्नुयुः ।।	<td>	3-107a-18a3-107a-18b3-107a-18c	
<td>

	एवंसंप्रार्थितो देवस्तथा चक्रे महेश्वरः ।।	<td>	3-107a-19a	
				
<td>

	ब्रह्मणा समनुज्ञता गङ्गाऽपिक्रोधमूर्च्छिता।विशाम्यहं तु पातालं स्रोतसा गृह्य शङ्करम् ।।	<td>	3-107a-20a3-107a-20b	
				
<td>

	इत्याग्रहान्महाराज शिवे शिवशिरस्युत।पतित्वा तव वभ्राम वहन्वर्पान्विमोहिता।तृणेऽवश्यायकणिका यथा तद्वत्स्थिताक्वचित् ।।	<td>	3-107a-21a3-107a-21b3-107a-21c	
				
<td>

	तामदृष्ट्वाऽथ भूपालस्तोपयामास शङ्करम्।पुनश्च व्यसृजद्देवो गङ्गां वै गूहितां नृप ।।	<td>	3-107a-22a3-107a-22b	
				
<td>

	प्रणिपत्य महादेवं पुरा राजा भगीरथः।पितॄनाप्लावयामास सागरं चाप्यपूरयत् ।।	<td>	3-107a-23a3-107a-23b	
				
<td>

	तेऽपि स्वर्गं गता राजन्सगरस्यात्मजाः क्षणात्।पितृभ्यश्चोदकं तत्रददौ पूर्णमनोरथः ।।	<td>	3-107a-24a3-107a-24b	
				
<td>

	एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि।एवं स सागरो राजन्पूरितोऽगस्त्यदूपितः ।।जगाम दुःखात्तं देशं यत्रवै दारिता मही ।।	<td>	3-107a-25a3-107a-25b3-107-23b	

महाभारतम्/आरण्यकपर्व