ऋतुसंहारम्/द्वितीयः सर्गः
ससीकराम्भोधरमत्तकुञ्जरस्तडित्पताकोऽशनिशब्दमर्दलः   ।	
समागतो राजवदुद्धतद्युतिर्घनागमः कामिजनप्रियः प्रिये   ।। २.१  ।।	
नितान्तनीलोत्पलपत्त्रकान्तिभिः क्वचित्प्रभिन्नाञ्जनराशिसंनिभैः   ।	
क्वचित्सगर्भप्रमदास्तनप्रभैः समाचितं व्य्ॐअ घनैः समन्ततः   ।। २.२  ।।	
तृषाकुलैश्चातकपक्षिणां कुलैः प्रयाचितास्तोयभरावलम्बिनः   ।	
प्रयान्ति मन्दं बहुधारवर्षिणो बलाहकाः श्रोत्रमनोहरस्वनाः   ।। २.३  ।।	
बलाहकाश्चाशनिशब्दमर्दलाः सुरेन्द्रचापं दधतस्तडिद्गुणं  ।	
सुतीक्ष्णधारापतनोग्रसायकैस्तुदन्ति चेतः प्रसभं प्रवासिनां  ।। २.४  ।।	
प्रभिन्नवैडूर्यनिभैस्तृणाङ्कुरैः समाचिता प्रोत्थितकन्दलीदलैः   ।	
विभाति शुक्लेतररत्नभूषिता वराङ्गनेव क्षितिरिन्द्रगोपकैः   ।। २.५  ।।	
सदा मनोज्ञं स्वनदुत्सवोत्सुकं विकीर्णविस्तीर्णकलापिशोभितं  ।	
ससंभ्रमालिङ्गनचुम्बनाकुलं प्रवृत्तनृत्यं कुलमद्य बर्हिणां  ।। २.६  ।।	
निपातयन्त्यः परितस्तटद्रुमान्प्रवृद्धवेगैः सलिलैरनिर्मलैः   ।	
स्त्रियः सुदुष्टा इव जातिविभ्रमाः प्रयान्ति नद्यस्त्वरितं पयोनिधिं  ।। २.७  ।।	
तृणोत्करैरुद्गतक्ॐअलाङ्कुरैश्चितानि नीलैर्हरिणीमुखक्षतैः   ।	
वनानि वैन्ध्यानि हरन्ति मानसं विभूषितान्युद्गतपल्लवैर्द्रुमैः   ।। २.८  ।।	
विलोलनेत्रोत्पलशोभिताननैर्मृगैः समन्तादुपजातसाध्वसैः   ।	
समाचिता सैकतिनी वनस्थली समुत्सुकत्वं प्रकरोति चेतसः   ।। २.९  ।।	
अभीक्ष्णमुच्चैर्ध्वनता पय्ॐउचा घनान्धकारीकृतशर्वरीष्वपि   ।	
तडित्प्रभादर्शितमार्गभूमयः प्रयान्ति रागादभिसारिकाः स्त्रियः   ।। २.१०  ।।	
पयोधरैर्भीमगभीरनिस्वनैस्तडिद्भिरुद्वेजितचेतसो भृशं  ।	
कृतापराधानपि योषितः प्रियान्परिष्वजन्ते शयने निरन्तरं  ।। २.११  ।।	
विलोचनेन्दीवरवारिबिन्दुभिर्निषिक्तबिम्बाधरचारुपल्लवाः   ।	
निरस्तमाल्याभरणानुलेपनाः स्थिता निराशाः प्रमदाः प्रवासिनां  ।। २.१२  ।।	
विपाण्डुरं कीटरजस्तृणान्वितं भुजंगवद्वक्रगतिप्रसर्पितं  ।	
ससाध्वसैर्भेककुलैर्निरीक्षितं प्रयाति निम्नाभिमुखं नवोदकं  ।। २.१३  ।।	
विपत्त्रपुष्पां नलिनीं समुत्सुका विहाय भृङ्गाः श्रुतिहारिनिस्वनाः   ।	
पतन्ति मूढाः शिखिनां प्रनृत्यतां कलापचक्रेषु नवोत्पलाशया   ।। २.१४  ।।	
वनद्विपानां नववारिदस्वनैर्मदान्वितानां ध्वनतां मुहुर्मुहुः   ।	
कपोलदेशा विमलोत्पलप्रभाः सभृङ्गयूथैर्मदवारिभिश्चिताः   ।। २.१५  ।।	
सितोत्पलाभाम्बुदचुम्बितोपलाः समाचिताः प्रस्रवणैः समन्ततः   ।	
प्रवृत्तनृत्यैः शिखिभिः समाकुलाः समुत्सुकत्वं जनयन्ति भूधराः   ।। २.१६  ।।	
कदम्बसर्जार्जुनकेतकीवनं विकम्पयंस्तत्कुसुमाधिवासितः   ।	
ससीकराम्भोधरसङ्गशीतलः समीरणः कं न करोति सोत्सुकं  ।। २.१७  ।।	
शिरोरुहैः श्रोणितटावलम्बिभिः कृतावतंसैः कुसुमैः सुगन्धिभिः   ।	
स्तनैः सहारैर्वदनैः ससीधुभिः स्त्रियो रतिं संजनयन्ति कामिनां  ।। २.१८  ।।	
वहन्ति वर्षन्ति नदन्ति भान्ति व्यायन्ति नृत्यन्ति समाश्रयन्ति   ।	
नद्यो घना मत्तगजा वनान्ताः प्रियाविहीनाः शिखिनः प्लवंगाः   ।। २.१९  ।।	
तडिल्लताशक्रधनुर्विभूषिताः पयोधरास्तोयभरावलम्बिनः   ।	
स्त्रियश्च काञ्चीमणिकुण्डलोज्ज्वला हरन्ति चेतो युगपत्प्रवासिनां  ।। २.२०  ।।	
मालाः कदम्बनवकेसरकेतकीभिरायोजिताः शिरसि बिभ्रति योषितोऽद्य   ।	
कर्णान्तरेषु ककुभद्रुममञ्जरीभिरिच्छानुकूलरचितानवतंसकांश्च   ।। २.२१  ।।	
कालागुरुप्रचरचन्दनचर्चिताङ्ग्यः पुष्पावतंससुरभीकृतकेशपाशाः   ।	
श्रुत्वा ध्वनिं जलमुचां त्वरितं प्रदोषे शय्यागृहं गुरुगृहात्प्रविशन्ति नार्यः   ।। २.२२  ।।	
कुवलयदलनीलैरुन्नतैस्तोयनम्रैर्मृदुपवनविधूतैर्मन्दमन्दं चलद्भिः   ।	
अपहृतमिव चेतस्तोयदैः सेन्द्रचापैः पथिकजनवधूनां तद्वियोगाकुलानां  ।। २.२३  ।।	
मुदित इव कदम्बैर्जातपुष्पैः समन्तात्पवनचलितशाखैः शाखिभिर्नृत्यतीव   ।	
हसितमिव विधत्ते सूचिभिः केतकीनां नवसलिलनिषेकच्छिन्नतापो वनान्तः   ।। २.२४  ।।	
शिरसि बकुलमालां मालतीभिः समेतां विकसितनवपुष्पैर्यूथिकाकुड्मलैश्च   ।	
विकचनवकदम्बैः कर्णपूरं वधूनां रचयति जलदौघः कान्तवत्काल एषः   ।। २.२५  ।।	
दधति वरकुचाग्रैरुन्नतैर्हारयष्टिं प्रतनुसितदुकूलान्यायतैः श्रोणिबिम्बैः   ।	
नवजलकणसेकादुद्गतां र्ॐअराजीं ललितवलिविभङ्गैर्मध्यदेशैश्च नार्यः   ।। २.२६  ।।	
नवजलकणसङ्गाच्छीततामादधानः कुसुमभरनतानां लासकः पादपानां  ।	
जनितरुचिरगन्धः केतकीनां रजोभिः परिहरति नभस्वान्प्रोषितानां मनांसि   ।। २.२७  ।।	
जलभरनमितानां आश्रयोऽस्माकं उच्चैरयमिति जलसेकैस्तोयदास्तोयनम्राः   ।	
अतिशयपरुषाभिर्ग्रीष्मवह्नेः शिखाभिः समुपजनिततापं ह्लादयन्तीव विन्ध्यं  ।। २.२८  ।।	
बहुगुणरमणीयः कामिनीचित्तहारी तरुविटपलतानां बान्धवो निर्विकारः   ।	
जलदसमय एष प्राणिनां प्राणभूतो दिशतु तव हितानि प्रायशो वाञ्छितानि   ।। २.२९  ।।