नारदस्मृतिः/व्यवहारपदानि/वाग्दण्डपारुष्ये
<table>		
		
<td><p>		
	देशजातिकुलादीनां आक्रोशन्यङ्गसंहितम्  ।यद्वचः प्रतिकूलार्थं वाक्पारुष्यं तदुच्यते   । । १५.१  । ।	</p>
<td><p>		
	निष्ठुराश्लीलतीव्रत्वात्तदपि त्रिविधं स्मृतम्  ।गौरवानुक्रमादस्य दण्डोऽप्यत्र क्रमाद्गुरुः   । । १५.२  । ।	</p>
<td><p>		
	साक्षेपं निष्ठुरं ज्ञेयं अश्लीलं न्यङ्गसंयुतम्  ।पातनीयैरुपक्रोशैस्तीव्रं आहुर्मनीषिणः   । । १५.३  । ।	</p>
<td><p>		
	परगात्रेष्वभिद्रोहो हस्तपादायुधादिभिः   ।भस्मादिभिश्चोपघातो दण्डपारुष्यं उच्यते   । । १५.४  । ।	</p>
<td><p>		
	तस्यापि दृष्टं त्रैविध्यं मृदुमध्योत्तमं क्रमात् ।अवगूरणनिःसङ्ग पातनक्षतदर्शनैः   । । १५.५  । ।	</p>
<td><p>		
	हीनमध्योत्तमानां तु द्रव्याणां समतिक्रमात् ।त्रीण्येव साहसान्याहुस्तत्र कण्टकशोधनम्  । । १५.६  । ।	</p>
<td><p>		
	विधिः पञ्चविधस्तूक्त एतयोरुभयोरपि   ।विशुद्धिर्दण्डभाक्त्वं च तत्र संबध्यते यथा   । । १५.७  । ।	</p>
<td><p>		
	पारुष्ये सति संरम्भादुत्पन्ने क्षुब्धयोर्द्वयोः   ।स मन्यते यः क्षमते दण्डभाग्योऽतिवर्तते   । । १५.८  । ।	</p>
<td><p>		
	पारुष्यदोषावृतयोर्युगपत्संप्रवृत्तयोः   ।विशेषश्चेन्न दृश्येत विनयः स्यात्समस्तयोः   । । १५.९  । ।	</p>
<td><p>		
	पूर्वं आक्षारयेद्यस्तु नियतं स्यात्स दोषभाक्  ।पश्चाद्यः सोऽप्यसत्कारी पूर्वे तु विनयो गुरुः   । । १५.१०  । ।	</p>
<td><p>		
	द्वयोरापन्नयोस्तुल्यं अनुबध्नाति यः पुनः   ।स तयोर्दण्डं आप्नोति पूर्वो वा यदि वेतरः   । । १५.११  । ।	</p>
<td><p>		
	श्वपाकपण्डचण्डाल व्यङ्गेषु वधवृत्तिषु   ।हस्तिपव्रात्यदारेषु गुर्वाचार्याङ्गनासु च   । । १५.१२  । ।	</p>
<td><p>		
	मर्यादातिक्रमे सद्यो घात एवानुशासनम्  ।न च तद्दण्डपारुष्ये दोषं आहुर्मनीषिणः   । । १५.१३  । ।	</p>
<td><p>		
	यं एव ह्यतिवर्तेरन्नेते सन्तं जनं नृषु   ।स एव विनयं कुर्यान्न तद्विनयभाङ्नृपः   । । १५.१४  । ।	</p>
<td><p>		
	मला ह्येते मनुष्येषु धनं एषां मलात्मकम्  ।अपि तान्घातयेद्राजा नार्थदण्डेन दण्डयेत् । । १५.१५  । ।	</p>
<td><p>		
	शतं ब्राह्मणं आक्रुश्य क्षत्रियो दण्डं अर्हति   ।वैश्योऽध्यर्धं शतं द्वे वा शूद्रस्तु वधं अर्हति   । । १५.१६  । ।	</p>
<td><p>		
	विप्रः पञ्चाशतं दण्ड्यः क्षत्रियस्याभिशंसने   ।वैश्ये स्यादर्धपञ्चाशच्छूद्रे द्वादशको दमः   । । १५.१७  । ।	</p>
<td><p>		
	समवर्णद्विजातीनां द्वादशैव व्यतिक्रमे   ।वादेष्ववचनीयेषु तदेव द्विगुणं भवेत् । । १५.१८  । ।	</p>
<td><p>		
	काणं अप्यथवा खञ्जं अन्यं वापि तथाविधम्  ।तथ्येनापि ब्रुवन्दाप्यो राज्ञा कार्षापणावरम्  । । १५.१९  । ।	</p>
<td><p>		
	न किल्बिषेणापवदेच्छास्त्रतः कृतपावनम्  ।न राज्ञा धृतदण्डं च दण्डभाक्तद्व्यतिक्रमात् । । १५.२०  । ।	</p>
<td><p>		
	लोकेऽस्मिन्द्वाववक्तव्यावदण्ड्यौ च प्रकीर्तितौ   ।ब्राह्मणश्चैव राजा च तौ हीदं बिभृतो जगत् । । १५.२१  । ।	</p>
<td><p>		
	पतितं पतितेत्युक्त्वा चौरं चौरेति वा पुनः   ।वचनात्तुल्यदोषः स्यान्मिथ्या द्विर्दोषतां व्रजेत् । । १५.२२  । ।	</p>
<td><p>		
	नामजातिग्रहं तेषां अभिद्रोहेण कुर्वतः   ।निखेयोऽयोमयः शङ्कुः शूद्रस्याष्टादशाङ्गुलः   । । १५.२३  । ।	</p>
<td><p>		
	धर्मापदेशं दर्पेण द्विजानां अस्य कुर्वतः   ।तप्तं आसेचयेत्तैलं वक्त्रे श्रोत्रे च पार्थिवः   । । १५.२४  । ।	</p>
<td><p>		
	येनाङ्गेनावरो वर्णो ब्राह्मणस्यापराध्नुयात् ।तदङ्गं तस्य छेत्तव्यं एवं शुद्धिं अवाप्नुयात् । । १५.२५  । ।	</p>
<td><p>		
	सहासनं अभिप्रेप्सुरुत्कृष्टस्यावकृष्टजः   ।कट्यां कृटाङ्को निर्वास्यः स्फिग्देशं वास्य कर्तयेत् । । १५.२६  । ।	</p>
<td><p>		
	अवनिष्ठीवतो दर्पाद्द्वावोष्ठौ छेदयेन्नृपः   ।अवमूत्रयतः शिश्नं अवशर्धयतो गुदम्  । । १५.२७  । ।	</p>
<td><p>		
	केशेषु गृह्णतो हस्तौ छेदयेदविचारयन्  ।पादयोर्नासिकायां च ग्रीवायां वृषणेषु च   । । १५.२८  । ।	</p>
<td><p>		
	उपक्रुश्य तु राजानं वर्त्मनि स्वे व्यवस्थितम्  ।जिह्वाछेदाद्भवेच्छुद्धिः सर्वस्वहरणेन वा   । । १५.२९  । ।	</p>
<td><p>		
	राजनि प्रहरेद्यस्तु कृतागस्यपि दुर्मतिः   ।शूले तं अग्नौ विपचेद्ब्रह्महत्याशताधिकम्  । । १५.३०  । ।	</p>
<td><p>		
	पुत्रापराधे न पिता न श्ववाञ् शुनि दण्डभाक्  ।न मर्कटे च तत्स्वामी तैरेव प्रहितो न चेत् । । १५.३१  । ।	</p>