विष्णुस्मृतिः/त्रयोविंशतितमोऽध्यायः
शारीरैर्मलैः सुराभिर्मद्यैर्वा यदुपहतं तदत्यन्तोपहतं  । । २३.१  । ।

अत्यन्तोपहतं सर्वं लोहभाण्डं अग्नौ प्रक्षिप्तं शुध्येत् । । २३.२  । ।

मणिमयं अश्ममयं अब्जं च सप्तरात्रं महीनिखननेन  । । २३.३  । ।

शृङ्गदन्तास्थिमयं तक्षणेन  । । २३.४  । ।

दारवं मृन्मयं च जह्यात् । । २३.५  । ।

अत्यन्तोपहतस्य वस्त्रस्य यत्प्रक्षालितं सद्विरज्यते तच्छिन्द्यात् । । २३.६  । ।

सौवर्णराजताब्जमणिमयानां निर्लेपानां अद्भिः शुद्धिः  । । २३.७  । ।

अश्ममयानां चमसानां ग्रहाणां च  । । २३.८  । ।

चरुस्रुक्स्रुवाणां उष्णेनाम्भसा  । । २३.९  । ।

यज्ञकर्मणि यज्ञपात्राणां पाणिना संमार्जनेन  । । २३.१०  । ।

स्फ्यशूर्पशकटमुसलोलूखलानां प्रोक्षणेन  । । २३.११  । ।

शयनयानासनानां च  । । २३.१२  । ।

बहूनां च  । । २३.१३  । ।

धान्याजिनरज्जुतान्तववैदलसूत्रकार्पासवाससां च  । । २३.१४  । ।

शाकमूलफलपुष्पाणां च  । । २३.१५  । ।

तृणकाष्ठशुष्कपलाशानां च  । । २३.१६  । ।

एतेषां प्रक्षालनेन  । । २३.१७  । ।

अल्पानां च  । । २३.१८  । ।

ऊषैः कौशेयाविकयोः  । । २३.१९  । ।

अरिष्टकैः कुतपानां  । । २३.२०  । ।

श्रीफलैरंशुपट्टानां  । । २३.२१  । ।

गौरसर्षपैः क्षौमाणां  । । २३.२२  । ।

शृङ्गास्थिदन्तमयानां च  । । २३.२३  । ।

पद्माक्षैर्मृगलोमिकानां  । । २३.२४  । ।

ताम्ररीतित्रपुसीसमयानां अम्लोदकेन  । । २३.२५  । ।

भस्मना कांस्यलोहयोः  । । २३.२६  । ।

तक्षणेन दारवाणां  । । २३.२७  । ।

गोवालैः फलसंभवानां  । । २३.२८  । ।

प्रोक्षणेन संहतानां  । । २३.२९  । ।

उत्पवनेन द्रवाणां  । । २३.३०  । ।

गुडादीनां इक्षुविकाराणां प्रभूतानां गृहनिहितानां वार्यग्निदानेन  । । २३.३१  । ।

सर्वलवणानां च  । । २३.३२  । ।

पुनः पाकेन मृन्मयानां  । । २३.३३  । ।

द्रव्यवत्कृतशौचानां देवतार्चानां भूयः प्रतिष्ठापनेन  । । २३.३४  । ।

असिद्धस्यान्नस्य यन्मात्रं उपहतं तन्मात्रं परित्यज्य शेषस्य कण्डनप्रक्षालने कुर्यात् । । २३.३५  । ।

द्रोणाभ्यधिकं सिद्धं अन्नं उपहतं न दुष्यति  । । २३.३६  । ।

तस्योपहतमात्रं अपास्य गायत्र्याभिमन्त्रितं सुवर्णाम्भः प्रक्षिपेत्बस्तस्य च प्रदर्शयेदग्नेश्च  । । २३.३७  । ।

पक्षिजग्धं गवा घ्रातं अवधूतं अवक्षुतम्  ।
दूषितं केशकीटैश्च मृत्प्रक्षेपेण शुध्यति   । । २३.३८  । ।

यावन्नापैत्यमेध्याक्ताद्गन्धो लेपश्च तत्कृतः   ।
तावन्मृद्वारि देयं स्यात्सर्वासु द्रव्यशुद्धिषु   । । २३.३९  । ।

अजाश्वं मुखतो मेध्यं न गौर्न नरजा मलाः   ।
पन्थानश्च विशुध्यन्ति सोमसूर्यांशुमारुतैः   । । २३.४०  । ।

रथ्याकर्दमतोयानि स्पृष्टान्यन्त्यश्ववायसैः   ।
मारुतेनैव शुध्यन्ति पक्वेष्टकचितानि च   । । २३.४१  । ।

प्राणिनां अथ सर्वेषां मृद्भिरद्भिश्च कारयेत् ।
अत्यन्तोपहतानां च शौचं नित्यं अतन्द्रितम्  । । २३.४२  । ।

भूमिष्ठं उदकं पुण्यं वैतृष्ण्यं यत्र गोर्भवेत् ।
अव्याप्तं चेदमेध्येन तद्वदेव शिलागतम्  । । २३.४३  । ।

मृतपञ्चनखात्कूपादत्यन्तोपहतात्तथा   ।
अपः समुद्धरेत्सर्वाः शेषं वस्त्रेण शोधयेत् । । २३.४४  । ।

वह्निप्रज्वालनं कुर्यात्कूपे पक्वेष्टकाचिते   ।
पञ्चगव्यं न्यसेत्पश्चान्नवतोयसमुद्भवे   । । २३.४५  । ।

जलाशयेष्वथाल्पेषु स्थावरेषु वसुंधरे   ।
कूपवत्कथिता शुद्धिर्महत्सु च न दूषणम्  । । २३.४६  । ।

त्रीणि देवाः पवित्राणि ब्राह्मणानां अकल्पयन्  ।
अदृष्टं अद्भिर्निर्णिक्तं यच्च वाचा प्रशस्यते   । । २३.४७  । ।

नित्यं शुद्धः कारुहस्तः पण्यं यच्च प्रसारितम्  ।
ब्राहमणान्तरितं भैक्ष्यं आकराः सर्व एव च   । । २३.४८  । ।

नित्यं आस्यं शुचि स्त्रीणां शकुनिः फलपातने   ।
प्रस्रवे च शुचिर्वत्सः श्वा मृगग्रहणे शुचिः   । । २३.४९  । ।

श्वभिर्हतस्य यन्मांसं शुचि तत्परिकीर्तितम्  ।
क्रव्याद्भिश्च हतस्यान्यैश्चण्डालाद्यैश्च दस्युभिः   । । २३.५०  । ।

ऊर्ध्वं नाभेर्यानि खानि तानि मेध्यानि निर्दिशेत् ।
यान्यधस्तान्यमेध्यानि देहाच्चैव मलाश्च्युताः   । । २३.५१  । ।

मक्षिका विप्रुषश्छाया गौर्गजाश्वमरीचयः   ।
रजो भूर्वायुरग्निश्च मार्जारश्च सदा शुचिः   । । २३.५२  । ।

नोच्छिष्टं कुर्वते मुख्या विप्रुषोऽङ्गे न यान्ति याः   ।
न श्मश्रूणि गतान्यास्यं न दन्तान्तरवेष्टितम्  । । २३.५३  । ।

स्पृशन्ति बिन्दवः पादौ य आचामयतः परान्  ।
भौमिकैस्ते समा ज्ञेया न तैरप्रयतो भवेत् । । २३.५४  । ।

उच्छिष्टेन तु संस्पृष्टो द्रव्यहस्तः कथंचन   ।
अनिधायैव तद्द्रव्यं आचान्तः शुचितां इयात् । । २३.५५  । ।

मार्जनोपाञ्जनैर्वेश्म प्रोक्षणेनैव पुस्तकम्  ।
संमार्जनेनाञ्जनेन सेकेनोल्लेखनेन च   । । २३.५६  । ।

दाहेन च भुवः शुद्धिर्वासेनाप्यथ वा गवाम्  ।
गावः पवित्रमङ्गल्यं गोषु लोकाः प्रतिष्ठिताः   । । २३.५७  । ।

गावो वितन्वते य्ज्ञं गावः सर्वाघसूदनाः   ।
गोमूत्रं गोमयं सर्पिः क्षीरं दधि च रोचना   । । २३.५८  । ।

षडङ्गं एतत्परमं मङ्गल्यं परमं गवाम्  ।
शृङ्गोदकं गवां पुण्यं सर्वाघविनिषूदनम्  । । २३.५९  । ।

गवां कण्डूयनं चैव सर्वकल्मषनाशनम्  ।
गवां ग्रासप्रदानेन स्वर्गलोके महीयते   । । २३.६०  । ।

गवां हि तीर्थे वसतीह गङ्गा पुष्टिस्तथासां रजसि प्रवृद्धा   ।
लक्ष्मीः करीषे प्रणतौ च धर्मस्तासां प्रणामं सततं च कुर्यात् । । २३.६१  । ।