रामायणम्/उत्तरकाण्डम्/सर्गः १९
अथ जित्वा मरुत्तं स प्रययौ राक्षसाधिपः ।	
नगराणि नरेन्द्राणां युद्धकाङ्क्षी दशाननः ।। ७.१९.१ ।।	
समासाद्य तु राजेन्द्रान्महेन्द्रवरुणोपमान् ।	
अब्रवीद्राक्षसेन्द्रस्तु युद्धं मे दीयतामिति ।। ७.१९.२ ।।	
निर्जिताः स्मेति वा ब्रूत एष मे हि सुनिश्चयः ।	
अन्यथा कुर्वतामेवं मोक्षो नैवोपपद्यते ।। ७.१९.३ ।। 	
ततस्त्वभीरवः प्राज्ञाः पार्थिवा धर्मनिश्चयाः ।	
मन्त्रयित्वा ततो ऽन्योन्यं राजानः सुमहाबलाः ।	
निर्जिताः स्मेत्यभाषन्त ज्ञात्वा वरबलं रिपोः ।। ७.१९.४ ।।	
दुष्यन्तः सुरथो गाधिर्गयो राजा पुरूरवाः ।	
एते सर्वे ऽब्रुवंस्तात निर्जिताः स्मेति पार्थिवाः ।। ७.१९.५ ।।	
अथायोध्यां समासाद्य रावणो राक्षसाधिपः ।। ७.१९.६ ।।	
सुगुप्तामनरण्येन शक्रेणेवामरावतीम् ।	
स तं पुरुषशार्दूलं पुरन्दरसमं बले ।। ७.१९.७ ।।	
प्राह राजानमासाद्य युद्धं देहीति रावणः ।	
निर्जितो ऽस्मीति वा ब्रूहि त्वमेवं मम शासनम् ।। ७.१९.८ ।।	
अयोध्याधिपतिस्तस्य श्रुत्वा पापात्मनो वचः ।	
अनरण्यस्तु सङ्क्रुद्धो राक्षसेन्द्रमथाब्रवीत् ।। ७.१९.९ ।।	
दीयते द्वन्द्वयुद्धं ते राक्षसाधिपते मया ।	
सन्तिष्ठ क्षिप्रमायत्तो भव चैवं भवाम्यहम् ।। ७.१९.१० ।।	
अथ पूर्वं श्रुतार्थेन निर्जितं सुमहद्बलम् ।	
निष्क्रामत्तन्नरेन्द्रस्य बलं रक्षोवधोद्यतम् ।। ७.१९.११ ।।	
नागानां दशसाहस्रं वाजिनां नियुतं तथा ।	
रथानां बहुसाहस्रं पत्तीनां च नरोत्तम ।। ७.१९.१२ ।।	
महीं सञ्छाद्य निष्क्रान्तं सपदातिरथं रणे ।	
ततः प्रवृत्तं सुमहद्युद्धं युद्धविशारद ।। ७.१९.१३ ।।	
अनरण्यस्य नृपते राक्षसेन्द्रस्य चाद्भुतम् ।	
तद्रावणबलं प्राप्य बलं तस्य महीपतेः ।। ७.१९.१४ ।।	
प्राणश्यत तदा सर्वं हव्यं हुतमिवानले ।	
युद्ध्वा च सुचिरं कालं कृत्वा विक्रममुत्तमम् ।। ७.१९.१५ ।।	
प्रज्वलन्तं तमासाद्य क्षिप्रमेवावशेषितम् ।	
प्राविशत्सङ्कुलं तत्र शलभा इव पावकम् ।	
नश्यति स्म बलं तत्र हव्यं हुतमिवानले ।। ७.१९.१६ ।।	
सो ऽपश्यत्तन्नरेन्द्रस्तु नश्यमानं महाबलम् ।	
महार्णवं समासाद्य वनापगशतं यथा ।। ७.१९.१७ ।।	
ततः शक्रधनुःप्रख्यं धनुर्विस्फारयन्स्वयम् ।	
आससाद नरेन्द्रस्तं रावणं क्रोधमूर्च्छितः ।। ७.१९.१८ ।।	
अनरण्येन ते ऽमात्या मारीचशुकसारणाः ।	
प्रहस्तसहिता भग्ना व्यद्रवन्त मृगा इव ।। ७.१९.१९ ।।	
ततो बाणशतान्यष्टौ पातयामास मूर्धनि ।	
तस्य राक्षसराजस्य इक्ष्वाकुकुलनन्दनः ।। ७.१९.२० ।।	
तस्य बाणाः पतन्तस्ते चक्रिरे न क्षतं क्वचित् ।	
वारिधारा इवाभ्रेभ्यः पतन्त्यो गिरिमूर्धनि ।। ७.१९.२१ ।।	
ततो राक्षसराजेन क्रुद्धेन नृपतिस्तदा ।	
तलेनाभिहतो मूर्ध्नि स रथान्निपपात ह ।। ७.१९.२२ ।।	
स राजा पतितो भूमौ विह्वलाङ्गः प्रवेपितः ।	
वज्रदग्ध इवारण्ये सालो निपतितो यथा ।। ७.१९.२३ ।।	
तं प्रहस्याब्रवीद्द्रक्ष इक्ष्वाकुं पृथिवीपतिम् ।	
किमिदानीं फलं प्राप्तं त्वया मां प्रति युद्ध्यता ।। ७.१९.२४ ।।	
त्रैलोक्ये नास्ति यो द्वन्द्वं मम दद्यान्नराधिप ।	
शङ्के प्रसक्तो भोगेषु न शृणोषि बलं मम ।। ७.१९.२५ ।।	
तस्यैवं ब्रुवतो राजा मन्दासुर्वाक्यमब्रवीत् ।	
किं शक्यमिह कर्तुं वै कालो हि दुरतिक्रमः ।। ७.१९.२६ ।।	
नह्यहं निर्जितो रक्षस्त्वया चात्मप्रशंसिना ।	
कालेनैव विपन्नो ऽहं हेतुभूतस्तु मे भवान् ।। ७.१९.२७ ।।	
किं त्विदानीं मया शक्यं कर्तुं प्राणपरिक्षये ।	
नह्यहं विमुखी रक्षो युध्यमानस्त्वया हतः ।। ७.१९.२८ ।।	
इक्ष्वाकुपरिभावित्वाद्वचो वक्ष्यामि राक्षस ।	
यदि दत्तं यदि हुतं यदि मे सुकृतं तपः ।।	
यदि गुप्ताः प्रजाः सम्यक्तदा सत्यं वचो ऽस्तु मे ।। ७.१९.२९ ।।	
उत्पत्स्यते कुले ह्यस्मिन्निक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।	
रामो दाशरथिर्नाम यस्ते प्राणान्हरिष्यति ।। ७.१९.३० ।।	
ततो जलधरोदग्रस्ताडितो देवदुन्दुभिः ।	
तस्मिन्नुदाहृते शापे पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता ।। ७.१९.३१ ।।	
ततः स राजा राजेन्द्र गतः स्थानं त्रिविष्टपम् ।	
स्वर्गते च नृपे तस्मिन्राक्षसः सो ऽपसर्पत ।। ७.१९.३२ ।।	
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे एकोनविंशः सर्गः ।। १९ ।।	

रामायणम्/उत्तरकाण्डम्