रामायणम्/उत्तरकाण्डम्/सर्गः २९
ततस्तमसि सञ्जाते सर्वे ते देवराक्षसाः ।	
अयुद्ध्यन्त बलोन्मत्ताः सूदयन्तः परस्परम् ।। ७.२९.१ ।।	
ततस्तु देवसैन्येन राक्षसानां बृहद्बलम् ।	
दशांशं स्थापितं युद्धे शेषं नीतं यमक्षयम् ।। ७.२९.२ ।।	
तस्मिंस्तु तामसे युद्धे सर्वे ते देवराक्षसाः ।	
अन्योन्यं नाभ्यजानन्त युध्यमानाः परस्परम् ।। ७.२९.३ ।।	
इन्द्रश्च रावणश्चैव रावणिश्च महाबलः ।	
तस्मिंस्तमोजालवृते मोहमीयुर्न ते त्रयः ।। ७.२९.४ ।।	
स तु दृष्ट्वा बलं सर्वं रावणो निहतं क्षणात् ।	
क्रोधमभ्यगमत्तीव्रं महानादं च मुक्तवान् ।। ७.२९.५ ।।	
क्रोधात्सूतं च दुर्धर्षः स्यन्दनस्थमुवाच ह ।	
परसैन्यस्य मध्येन यावदन्तो नयस्व माम् ।। ७.२९.६ ।।	
अद्यैतान् त्रिदशान्सर्वान्विक्रमैः समरे स्वयम् ।	
नानाशस्त्रैर्महाघोरैर्नयामि यमसादनम् ।। ७.२९.७ ।।	
अहमिन्द्रं वधिष्यामि धनदं वरुणं यमम् ।	
त्रिदशान्विनिहत्याथ स्वयं स्थास्याम्यथोपरि ।	
विषादो न च कर्तव्यः शीघ्रं वाहय मे रथम् ।। ७.२९.८ ।।	
द्विः खलु त्वां ब्रवीम्यद्य यावदन्तो नयस्व माम् ।। ७.२९.९ ।।	
अयं स नन्दनोद्देशो यत्र वर्तामहे वयम् ।	
नय मामद्य तत्र त्वमुदयो यत्र पर्वतः ।। ७.२९.१० ।।	
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तुरगान्स मनोजवान् ।	
आदिदेशाथ शत्रणां मध्येनैव च सारथिः ।। ७.२९.११ ।।	
तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा शक्रो देवेश्वरस्तदा ।	
रथस्थः समरस्थस्तान्देवान्वाक्यमथाब्रवीत् ।। ७.२९.१२ ।।	
सुराः शृणुत मद्वाक्यं यत्तावन्मम रोचते ।	
जीवन्नेव दशग्रीवः साधु रक्षो निगृह्यताम् ।। ७.२९.१३ ।।	
एष ह्यतिबलः सैन्यै रथेन पवनौजसा ।	
गमिष्यति प्रवृद्धोर्मिः समुद्र इव पर्वणि ।। ७.२९.१४ ।।	
नह्येष हन्तुं शक्यो ऽद्य वरदानात्सुनिर्भयः ।	
तद्ग्रहीष्यामहे रक्षो यत्ता भवत संयुगे ।। ७.२९.१५ ।।	
यथा बलौ निरुद्धे च त्रैलोक्यं भुज्यते मया ।	
एवमेतस्य पापस्य निरोधो मम रोचते ।। ७.२९.१६ ।।	
ततो ऽन्यं देशमास्थाय शक्रः सन्त्यज्य रावणम् ।	
अयुध्यत महाराज राक्षसांस्त्रासयन्रणे ।। ७.२९.१७ ।।	
उत्तरेण दशग्रीवः प्रविवेशानिवर्तकः ।	
दक्षिणेन तु पार्श्वेन प्रविवेश शतक्रतुः ।। ७.२९.१८ ।।	
ततः स योजनशतं प्रविष्टो राक्षसाधिपः ।	
देवतानां बलं सर्वं शरवर्षैरवाकिरत् ।। ७.२९.१९ ।।	
ततः शक्रो निरीक्ष्याथ प्रनष्टं तु स्वकं बलम् ।	
न्यवर्तयदसम्भ्रान्तः समावृत्य दशाननम् ।। ७.२९.२० ।।	
एतस्मिन्नन्तरे नादो मुक्तो दानवराक्षसैः ।	
हा हताः स्म इति ग्रस्तं दृष्ट्वा शक्रेण रावणम् ।। ७.२९.२१ ।।	
ततो रथं समास्थाय रावणिः क्रोधमूर्च्छितः ।	
तत्सैन्यमतिसङ्क्रुद्धः प्रविवेश सुदारुणम् ।। ७.२९.२२ ।।	
तां प्रविश्य महामायां प्राप्तां गोपतिना पुरा ।	
प्रविवेश सुसंरब्धस्तत्सैन्यं समभिद्रवत् ।। ७.२९.२३ ।।	
स सर्वा देवतास्त्यक्त्वा शक्रमेवाभ्यधावत ।	
महेन्द्रश्च महातेजा नापश्यच्च सुतं रिपोः ।। ७.२९.२४ ।।	
विमुक्तकवचस्तत्र वध्यमानो ऽपि रावणिः ।	
त्रिदशैः सुमहावीर्यैर्न चकार च किञ्चन ।। ७.२९.२५ ।।	
स मातलिं समायान्तं ताडयित्वा शरोत्तमैः ।	
महेन्द्रं बाणवर्षेण भूय एवाभ्यवाकिरत् ।। ७.२९.२६ ।।	
ततस्त्यक्त्वा रथं शक्रो विससर्ज च सारथिम् ।	
ऐरावतं समारुह्य मृगयामास रावणिम् ।। ७.२९.२७ ।।	
स तत्र मायाबलवानदृश्यो ऽथान्तरिक्षगः ।	
इन्द्रं मायापरिक्षिप्तं कृत्वा स प्राद्रवच्छरैः ।। ७.२९.२८ ।।	
स तं यदा परिश्रान्तमिन्द्रं जज्ञे ऽथ रावणिः ।	
तदैनं मायया बद्ध्वा स्वसैन्यमभितो ऽनयत् ।। ७.२९.२९ ।।	
तं तु दृष्ट्वा बलात्तेन नीयमानं महारणात् ।	
महेन्द्रममराः सर्वे किं नु स्यादित्यचिन्तयन् ।। ७.२९.३० ।।	
दृश्यते न स मायावी शक्रजित्समितिञ्जयः ।	
विद्यावानपि येनेन्द्रो मायया नीयते बलात् ।। ७.२९.३१ ।।	
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धाः सर्वे सुरगणास्तदा ।	
रावणं विमुखीकृत्य शरवर्षैरवाकिरन् ।। ७.२९.३२ ।।	
रावणस्तु समासाद्य आदित्यांश्च वसूंस्तदा ।	
न शशाक स सङ्ग्रामे योद्धुं शत्रुभिरर्दितः ।। ७.२९.३३ ।।	
स तं दृष्ट्वा परिम्लानं प्रहारैर्जर्जरीकृतम् ।	
रावणिः पितरं युद्धे दर्शनस्थो ऽब्रवीदिदम् ।। ७.२९.३४ ।।	
आगच्छ तात गच्छामो रणकर्म निवर्तताम् ।	
जितं नो विदितं ते ऽस्तु स्वस्थो भव गतज्वरः ।। ७.२९.३५ ।।	
अयं हि सुरसैन्यस्य त्रैलोक्यस्य च यः प्रभुः ।	
स गृहीतो दैवबलाद्भग्नदर्पाः सुराः कृताः ।। ७.२९.३६ ।।	
यथेष्टं भुङ्क्ष्व लोकांस्त्रीन्निगृह्यारातिमोजसा ।	
वृथा किं ते श्रमेणेह युद्धमद्य तु निष्फलम् ।। ७.२९.३७ ।।	
ततस्ते दैवतगणा निवृत्ता रणकर्मणः ।	
तच्छ्रुत्वा रावणेर्वाक्यं स्वस्थचेताः बभूव ह ।। ७.२९.३८ ।।	
अथ स रणविगतज्वरः प्रभुर्विजयमवाप्य निशाचराधिपः ।	
स्वभवनमभितो जगाम हृष्टः स्वसुतमवाप्य च वाक्यमब्रवीत् ।। ७.२९.३९ ।।	
अतिबलसदृशैः पराक्रमैस्तैर्मम कुलमानविवर्धनं कृतम् ।	
यदयमतुल्यबलस्त्वयाद्य वै त्रिदशपतिस्त्रिदशाश्च निर्जिताः ।। ७.२९.४० ।।	
नय रथमधिरोप्य वासवं नगरमितो व्रज सेनया वृतस्त्वम् ।	
अहमपि तव गच्छतो द्रुतं सह सचिवैरनुयामि पृष्ठतः ।। ७.२९.४१ ।।	
अथ स बलवृतः सवाहनस्त्रिदशपतिं परिगृह्य रावणिः ।	
स्वभवनमभिगम्य वीर्यवान्कृतसमरान्विससर्ज राक्षसान् ।। ७.२९.४२ ।।	
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः ।। २९ ।।	

रामायणम्/उत्तरकाण्डम्