सूर्यसिद्धान्तः/अध्यायः १३
अथ गुप्ते शुचौ देशे स्नातः शुचिरलङ्कृतः ।	
सम्पूज्य भास्करं भक्त्या ग्रहान्भान्यथ गुह्यकान् ॥	१३.०१ ॥ 
पारम्पर्योपदेशेन यथाज्ञानं गुरोर्मुखात् ।	
आचार्यः शिष्यबोधार्थं सर्वं प्रत्यक्षदर्शिवान् ॥	१३.०२ ॥ 
भूभगोलस्य रचनां कुर्यादाश्चर्यकारिणीम् ।	
अभीष्टं पृथिवीगोलं कारयित्वा तु दारवम् ॥	१३.०३ ॥ 
दण्डं तन्मध्यगं मेरोरुभयत्र विनिर्गतम् ।	
आधारकक्षाद्वितयं कक्षा वैषुवती तथा ॥	१३.०४ ॥ 
भगणांशाङ्गुलैः कार्या दलितैस्तिस्र एव ताः ।	
स्वाहोरात्रार्धकर्णैश्च तत्प्रमाणानुमानतः ॥	१३.०५ ॥ 
क्रान्तिविक्षेपभागैश्च दलितैर्दक्षिणोत्तरैः ।	
स्वैः स्वैरपक्रमैस्तिस्रो मेषादीनां अपक्रमात् ॥	१३.०६ ॥ 
कक्षाः प्रकल्पयेत्ताश्च कर्क्यादीनां विपर्ययात् ।	
तद्वत्तिस्रस्तुलादीनां मृगादीनां विलोमतः ॥	१३.०७ ॥ 
याम्यगोलाश्रिताः कार्याः कक्षाधाराद्द्वयोरपि ।	
याम्योदग्गोलसंस्थानां भानां अभिजितस्तथा ॥	१३.०८ ॥ 
सप्तर्षीणां अगस्त्यस्य ब्रह्मादीनां च कल्पयेत् ।	
मध्ये वैषुवती कक्षा सर्वेषां एव संस्थिता ॥	१३.०९ ॥ 
तदाधारयुतेरूर्ध्वं अयने विषुवद्वयम् ।	
विषुवत्स्थानतो भागैः स्फुटैर्भगणसञ्चरात् ॥	१३.१० ॥ 
क्षेत्राण्येवं अजादीनां तिर्यग्ज्याभिः प्रकल्पयेत् ।	
अयनादयनं चैव कक्षा तिर्यक्तथापरा ॥	१३.११ ॥ 
क्रान्तिसञ्ज्ञा तया सूर्यः सदा पर्येति भासयन् ।	
चन्द्राद्याश्च स्वकैः पातैरपमण्डलं आश्रितैः ॥	१३.१२ ॥ 
ततो +अपकृष्टा दृश्यन्ते विक्षेपान्तेष्वपक्रमात् ।	
उदयक्षितिजे लग्नं अस्तं गच्छच्च तद्वशात् ॥	१३.१३ ॥ 
लङ्कोदयैर्यथासिद्धं खमध्योपरि मध्यमम् ।	
मध्यक्षितिजयोर्मध्ये या ज्या सान्त्याभिधीयते ॥	१३.१४ ॥ 
ज्ञेया चरदलज्या च विषुवत्क्षितिजान्तरम् ।	
कृत्वोपरि स्वकं स्थानं मध्ये क्षितिजमण्डलम् ॥	१३.१५ ॥ 
वस्त्रच्छन्नं बहिस्चापि लोकालोकेन वेष्टितम् ।	
अमृतस्रावयोगेन कालभ्रमणसाधनम् ॥	१३.१६ ॥ 
तुङ्गबीजसमायुक्तं गोलयन्त्रं प्रसाधयेत् ।	
गोप्यं एतत्प्रकाशोक्तं सर्वगम्यं भवेदिह ॥	१३.१७ ॥ 
तस्माद्गुरूपदेशेन रचयेद्गोलं उत्तमम् ।	
युगे युगे समुच्छिन्ना रचनेयं विवस्वतः ॥	१३.१८ ॥ 
प्रसादात्कस्यचिद्भूयः प्रादुर्भवति कामतः ।	
कालसंसाधनार्थाय तथा यन्त्राणि साधयेत् ॥	१३.१९ ॥ 
एकाकी योजयेद्बीजं यन्त्रे विस्मयकारिणि ।	
शङ्कुयष्टिधनुश्चक्रैश्छायायन्त्रैरनेकधा ॥	१३.२० ॥ 
गुरूपदेशाद्विज्ञेयं कालज्ञानं अतन्द्रितैः ।	
तोययन्त्रकपालाद्यैर्मयूरनरवानरैः ॥	
ससूत्ररेणुगर्भैश्च सम्यक्कालं प्रसाधयेत् ॥	१३.२१ ॥ 
पारदाराम्बुसूत्राणि शुल्वतैलजलानि च ।	
बीजानि पांसवस्तेषु प्रयोगास्ते +अपि दुर्लभाः ॥	१३.२२ ॥ 
तांरपात्रं अधश्छिद्रं न्यस्तं कुण्डे +अमलाम्भसि ।	
षष्टिर्मज्जत्यहोरात्रे स्फुटं यन्त्रं कपालकम् ॥	१३.२३ ॥ 
नरयन्त्रं तथा साधु दिवा च विमले रवौ ।	
छायासंसाधनैः प्रोक्तं कालसाधनं उत्तमम् ॥	१३.२४ ॥ 
ग्रहनक्षत्रचरितं ज्ञात्वा गोलं च तत्त्वतः ।	
ग्रहलोकं अवाप्नोति पर्यायेणात्मवान्नरः ॥	१३.२५ ॥