बृहत्संहिता/अध्यायः १२
१२ अगस्त्यचाराध्यायः ।।
समुद्रो +अन्तः शैलैर्मकरनखरौत्खातशिखरैः	
कृतस्तोयौच्छित्त्या सपदि सुतरां येन रुचिरः ।	
पतन्मुक्तामिश्रैः प्रवरमणिरत्नाम्बुनिवहैः	
सुरान्प्रत्यादेष्टुं *मित[क्.सित]मुकुटरत्नानिव पुरा ।।	१२.०१ ।।
 येन चाम्बुहरणे +अपि विद्रुमैर्भूधरैः समणिरत्नविद्रुमैः ।	
 निर्गतैस्तदुरगैश्च राजितः सागरो +अधिकतरं विराजितः ।।	१२.०२ ।।
 प्रस्फुरत्तिमिजलेभजिह्मगः क्षिप्तरत्ननिकरो महोदधिः ।	
 आपदां पदगतो +अपि यापितो येन पीतसलिलो +अमरश्रियम् ।।	१२.०३ ।।
 प्रचलत्तिमिशुक्तिजशङ्खचितः सलिले +अपहृते +अपि पतिः सरिताम् ।	
 सतरङ्गसितोत्पलहंसभृतः सरसः शरदिइव विभर्ति *रुचिम्[क्.रुचम्] ।।	१२.०४ ।।
 तिमिसिताम्बुधरं मणितारकं स्फटिकचन्द्रं अनम्बुशरद्द्युतिः ।	
 फणिफणौपलरश्मिशिखिग्रहं कुटिलगेशवियच्च चकार यः ।।	१२.०५ ।।
दिनकररथमार्गविच्छित्तये +अभ्युद्यतं यच्चलत्शृङ्गं उद्भ्रान्तविद्याधरांसावसक्तप्रियाव्यग्रदत्ताङ्कदेहावलम्बाम्बर*अत्य्[क्.अभ्य्]उच्छ्रितौद्धूयमानध्वजैः शोभितम् ।	
करिकटमदमिश्ररक्तावलेहानुवासानुसारिद्विरेफावलीनौत्तमाङ्गैः कृतान्बाणपुष्पैरिवौत्तंसकान्धारयद्भिर्मृगेन्द्रैः सनाथीकृतान्तर्दरीनिर्झरम् ।	
 गगनतलं इवौल्लिखन्तं प्रवृद्धैर्गजऽकृष्टफुल्लद्रुमत्रासविभ्रान्तमत्तद्विरेफऽवली*हृष्ट[क्.गीत]मन्द्रस्वनैः शैलकूटैस्तरक्षऋक्षशार्दूलशाखामृगाध्यासितैः ।	
रहसि मदनसक्तया रेवया कान्तयाइवौपगूढं सुराध्यासितौद्यानं अम्भोशनान्नमूलानिलाहारविप्रान्वितं विन्ध्यं अस्तम्भयद्यश्च तस्यौदयः श्रूयताम् ।।	१२.०६ ।।
 उदये च मुनेरगस्त्यनाम्नः कुसमायोगमलप्रदूषितानि ।	
 हृदयानि सतां इव स्वभावात्पुनरम्बूनि भवन्ति निर्मलानि ।।	१२.०७ ।।
 पार्श्वद्वयाधिष्ठितचक्रवाकामापुष्णती सस्वनहंसपङ्क्तिम् ।	
 ताम्बूलरक्तौत्कषिताग्रदन्ती विभाति योषाइव *शरत्[क्.सरित्] सहासा ।।	१२.०८ ।।
 इन्दीवरऽसन्नसितोत्पलान्विता *शरद्[क्.सरित्] भ्रमत्षट्पदपङ्क्तिभूषिता ।	
 सभ्रूलताक्षेपकटाक्षवीक्षणा विदग्धयोषाइव विभाति सस्मरा ।।	१२.०९ ।।
इन्दोः पयोदविगमोपहितां विभूतिं	
द्रष्टुं तरङ्गवलया कुमुदं निशासु ।	
उन्मीलयत्यलिनिलीनदलं सुपक्ष्म	
वापी विलोचनं इवासिततारकान्तम् ।।	१२.१० ।।
 नानाविचित्राम्बुजहंसकोककारण्डवऽपूर्णतडागहस्ता ।	
 रत्नैः प्रभूतैः कुसुमैः फलैश्च भूर्यच्छतीवार्घं अगस्त्यनाम्ने ।।	१२.११ ।।
 सलिलं अमरपाज्ञयाउज्झितं यद्धनपरिवेष्टितमूर्तिभिर्भुजङ्गैः ।	
 फणिजनितविषाग्निसम्प्रदुष्टं भवति शिवं तदगस्त्यदर्शनेन ।।	१२.१२ ।।
 स्मरणादपि पापं अपाकुरुते किं उत स्तुतिभिर्वरुणाङ्गरुहः ।	
 मुनिभिः कथितो +अस्य यथार्घविधिः कथयामि तथएव नरेन्द्रहितम् ।।	१२.१३ ।।
 संख्याविधानात्प्रतिदेशं अस्य विज्ञाय सन्दर्शनं आदिशेज्ज्ञः ।	
 तच्च*उज्जयिन्याम्[क्.उज्जयन्याम्] अगतस्य कन्यां भागैः स्वराख्यैः स्फुटभास्करस्य ।।	१२.१४ ।।
 ईषत्प्रभिन्ने +अरुणरश्मिजालैर्नैशे +अन्धकारे दिशि दक्षिणस्याम् ।	
 सांवत्सरावेदितदिग्विभागे भूपो +अर्घं उर्व्यां प्रयतः प्रयच्छेत् ।।	१२.१५ ।।
कालोद्भवैः सुरभिभिः कुसुमैः फलैश्च	
रत्नैश्च सागरभवैः कनकाम्बरैश्च ।	
धेन्वा वृषेण परमान्नयुतैश्च भक्ष्यैर्	
दध्यक्षतैः सुरभिधूपविलेपनैश्च ।।	१२.१६ ।।
नरपतिरिमं अर्घं श्रद्दधानो दधानः	
प्रविगतगददोषो निर्जितारातिपक्षः ।	
भवति यदि च दद्यात्सप्त वर्षाणि सम्यग्	
जलनिधि*रशनायाः[क्.रसनायाः] स्वामितां याति भूमेः ।।	१२.१७ ।।
 द्विजो यथालाभं उपाहृतार्घः प्राप्नोति वेदान्प्रमदाश्च पुत्रान् ।	
 वैश्यश्च गां भूरि घनं च शूद्रो रोगक्षयं धर्मफलं च सर्वे ।।	१२.१८ ।।
रोगान्करोति परुषः कपिलस्त्ववृष्टिं	
धूम्रो गवां अशुभकृत्स्फुरणो भयाय ।	
माञ्जिष्ठरागसदृशः क्षुधं आहवांश्च	
कुर्यादणुश्च पुररोधं अगस्त्यनामा ।।	१२.१९ ।।
 शातकुम्भसदृशः स्फटिकाभस्तर्पयन्निव महीं *किरणाग्रैः[क्.किरणौघैः] ।	
 दृश्यते यदि *तदा[क्.ततः] प्रचुरान्ना भूर्भवत्यभयरोगजनऽढ्या ।।	१२.२० ।।
 उल्कया विनिहतः शिखिना वा क्षुद्भयं मरकं एव *विधत्ते[क्.धत्ते] ।	
 दृश्यते स किल हस्तगते +अर्के रोहिणीं उपगते +अस्तं उपैति ।।	१२.२१ ।।