La Bibia piemontèisa/Semantica/Vanità
Artorn

Vanità 

Lòn ch'a l'é voltà ant la Bibia piemontèisa, lìber ëd Coèlet, coma "buf ëd vent", a ven dal tèrmin ebràich "habal" e a pòrta l'idèja ëd quejcòsa ch'a l'é inùtil, van, veuid, vanità, ch'a l'ha nen ëd sostansa, ch'a l'ha bin pòch o gnun valor, ch'a val pròpi nen la pen-a, ch'a l'é na delusion, un gnente, ch'a l'é frìvol, fùtil, coma 'd vapor, ch'a sodisfa nen, ch'a dura pòch, ch'a passa prest, transitori.

An piemontèis a-i son d'espression anteressante ch'a peudo giuté për rende 'dcò la midema idèja:
A noneus (da 'noneus', "inutile") ch'a veul dì: "inutilmente".

 A dzoneus ('parlé a dzoneus': "parlare senza costrutto") da 'dzoneus' ("squilibrato").
 Òm Inùtil Flambamiche; 
 Flambapan; 
 Travaj Inùtil
 Féjla an barba a j’aso; (ai pito); 
 Inutilità 
 A fà come ’n papin su na gamba ’d bòsch; 
 A val na lipa
 Andé a la cassa con ël can sòp; 
 Andé a la cassa con ij ciochin; 
 Andé a cheuje le buse daré al treno [tranvaj]; 
 Andé a pijé l’eva con ël cavagn; 
 Ansaché ’d nebia; 
 Ansaché ’d fum; 
 Avej i merlot ant'al sac
 Avèj robà la sarviëtta a l’òsto; 
 Bate la testa contra la muraja; 
 Bon a fé la barba ai pito; 
 Bon a nen; 
 Brusé ’d lëgna për fé ’d sënner; 
 Buté un papin (na pomada; un vëssicant) an s’na gamba ’d bòsch; 
 Ciameje a l’òsto se ’l vin a l’é bon; 
 Conteje na stòria a n’aso ciòrgn; 
 Deje da bèive a j’òche quand ch’a pieuv; 
 Deje la biava a l’aso quand ch’a l’é mòrt; 
 Dé l’incens ai mòrt; 
 Dije bela fija a un fra’;
 Enté ant ël sèch; 
 Esse come dé un bombon a un pòrs; 
 Esse come feje la prédica a un ciòrgn; 
 Esse come gavé un pèil a un beu; 
 Esse l’istess che fërteje la coa al diav; 
 Esse l’istess come porté d’aqua an Pò; 
 Fé ’d fassin-e ’d sabia; 
 Feje la barba ai pito [a j’aso]; 
 Feje la prédica ai ciòrgn; [a la crava]; 
 Fé la ponta ai fus e ’l manـi a j’orinari; 
 Fé na còsa insensà; 
 Fërté (Freghé) la coa al diav; 
 Fé specc a la gata; 
 Fé valèj soe rason a jë sbiri; 
 Gavesse doi euj për gavene un a n’àutr; 
 Guarda ch’it diventras grass!; 
 Guardé ij manighin ai mòrt; 
 Istess come vorèj fé ’l bech ai canarin; 
 Lavé la testa a j’aso; 
 Mostré a mangé ’l pan; 
 Mostreje ai gat a rampié; 
 Mostreje ai pèss a noé; 
 Mostreje a le mare a fé dij cit; 
 Pijé na ramà; 
 Pioré përchè la sposa a l’é tròp bela; 
 Pisté ëd fum; 
 Pisté l’aqua [d’eva] ant un morté; 
 Pisté ël fum, ansaché ’d nebia, suvé la giassa; 
 Porté d’eva an Pò; 
 Robé për fé limòsna; 
 Sapé ant la sabia; 
 S-cianché la camisa për rangé ij sach; 
 Sfondé na pòrta duverta; 
 Sofieje ’l nas a le galinـe; 
 Soné le ciòche dòp la tempesta; 
 Suvé la giassa; 
 Tajé la chenـa a un con un cotel ëd bòsch; 
 Tajesse ’l nas për ësporcheje la camisa a j’àutri; 
 Tajesse l’osel [ij cojon] për feje dispet a la fomna; 
 Tiré la treuva për la coa; 
 Travaj ed festa gnente aj resta!
 Vende ’l caval për compré ël fen; 
 Vende ’l sol për compré la lunـa; 
 
Vëssicant ëd la zënëvra; 

Inutilment

 A noneus;
 Parlé Inutilment - 
 Parlé ai mòrt; 
 Parlé ai sord

Van

 Van parèj d’un savat;
 Veuid 
 Garavlù; 
 Pien ëd veuid; 
 Sèm; 
 Veuid come na cana; 
 Veuid come na cossa;

Vanità

 Cissé la Vanità
 Gatijé ël porilo dla vanità;

Vanitos

 Avèj ëd fum ant la testa; 
 Avèj la testa pien-a ëd vent; 
 Blagheur; 
 Borenfi; 
 Borios; 
 Bulass; 
 Bulo; 
 Butesse tut adòss; 
 Butesse tut a còl; 
 Butesse tut ant ël cul; 
 Catalan; 
 Cavagna con un bel man-i; 
 Chërde d’esse la Regin-a ëd Taitù; 
 Cissà; 
 Desse d’amportansa; 
 Desse d’andi; 
 Desse d’arie; 
 Desse ’d croata; 
 Desse ’d dëssù; 
 Desse ’d mafia; 
 Desse ’d sagna; 
 Dessne; 
 Esse pien d’aria; 
 Esse pien ëd fum; 
 Esse dur come un tross; 
 Esse dur un blagheur; 
 Flacù; Flon; 
 Gasà; 
 Gaseus; 
 Gonfi come un balon; 
 Gonfi come un botal; 
 Lòfi; 
 Lofin; 
 Mafios; 
 Marcé che la camisa a toca nen ël cul; 
 Pien ëd babìa; 
 Pien ëd bòria; 
 Pien ëd chiel; 
 Pien ëd fum; 
 Pien ëd sagna; 
 Pien ëd supa; 
 Pien d’aria; 
 Smòrbi; 
 Spussa Sota al nas; 
 Ten-e la dragea àuta; 
 Tnisse sù; 
 Un ch’a smija ch’a l’abia ij mulin an sël Pò; 
 Un ch’a smija ch’a l’abia travondù ël man-i dla ramassa; 
 Valgian; 
 Come la pèila a-j dis al paireul: tirte an là ch’it ëm spòrche;
 Vanitosa Sivìtola;
 Valor 
 Pòch Valor
 Belin; 
 Doi da piche; 
 Lòfi; 
 N’afé da pòch; 
 N’afé ëd pòche tàule; 
 Nen valèj la fiàuna d’un pòr; 
 Nen valèj n’aca; 
 Nen valèj na cica; 
 Nen valèj na ciòca; 
 Nen valèj na pataca; 
 Nen valèj na pipa ëd tabach; 
 Nen valèj quatr sòld campà an aria; 
 Nen valèj tre fer d’un can; 
 Nen valèj un boton; 
 Nen valèj un centin; 
 Nen valèj un luin; 
 Nen valèj un pich; 
 Nen valèj un pontel d’aguce; 
 Nen valèj un sòld forà;
 Valpòch
 Balandran; 
 Bon a nen; 
 Cica; 
 Cica marsa; 
 Dotor ëd Valensa, ch’a l’ha la vesta longa e pòca siensa; 
 Esse un Famlo-cheuse; 
 Esse un verm; 
 Flambamiche; (pan); 
 Gamacc; 
 Gamacio; 
 Lambacio; 
 Mangiapan a tradiment; 
 Nen valèj na trentà d’eva;
 Òm da pòch; 
 Pampalun-a; 
 Pòch vaja; 
 Sansossì;
 Pen-a 
 Tanta pen-a a anlevé Madlen-a e peui dejla a un ch’i soma gnanca parent;
 Fé pen-a - 
 Fé pioré le pere; 
 Gionté ’d pen-a 
 Buté magon su magon;
 Paghé la pen-a
 Paghé l’emenda

Delude

 Campé na granـa ëd mèj an boca a n’aso; 
 Dé na delusion; 
 Fé casché ij brass; 
 Fé pietà a le pere; 
 Manché ’d paròla; 
 Mincioné; 
 Pijé an gir; 
 Tradì;
 Delus
 Esse Delus
 Avèj la boca amèra; 
 Disinganà; 
 Moch; 
 Pijé una còsa con ij gomo; 
 Sta su ’n such;
 Resté Delus - 
 Chërde d’esse a caval e trovesse a pé; 
 Resté a boca sùita; 
 Resté a dent sèch; 
 Resté bele bleu; 
 Resté brut; 
 Resté come ’l boch al mërcà; 
 Resté come un bambin ëd Varal; 
 Resté con na branca ’d nas; 
 Resté con ël cul an man; 
 Resté con na pugnà ëd mosche; 
 Resté ëd carta pista; 
 Resté ëd cicolata; 
 Resté ëd merda; 
 Resté gnich; 
 Resté nacià; 
 Resté nech; 
 Resté smacà);
 Gnente 
 Ëd bus; 
 Gnanca na frisa; 
 Gnanca na fruaja; 
 Gnanca un fil; 
 Gnente afàit; 
 Gnente d’autut; 
 Gnente ’d pianta; 
 Gnente d’àutr tut; 
 Mia [dal lat. Mica]; 
 Muscian; 
 Na miséria; 
 Nen d’autut; 
 Nent; 
 Nì such nì stele; 
 Ntigne; 
 Rebìlia; 
 Riséria; 
 Stùa; 
 Tubo; 
 Pròpi nò! - 
 Gnanca da parlene!; 
 Gnanca për ombra!; 
 Gnanca për tuti ij gnanca!; 
 Gnanca për rije!; 
 Gnanca për tut l’òr dël mond!; 
 Gnanca për seugn!; 
 Gnanca s’a m’andorèisso!; 
 Gnanca s’it meuire!; 
 Gnanca s’it piore cinèis!; 
 Gnente afàit!; Na maledeta!;
 Frivolësse 
 Frascarìe; 
 Question ëd lanـa cravinـa; 

Vanità

 Serché ’d Frivolësse - 
 Andé a cassa dij grij;

Bibia
Sagi