Document dla fej cristian-a/La Stra dël Pelerin/ 1 La përzon
Artorn

1. La përzon 
Antant che mi i marciava për ël desert ëd cost mond, i son capità ant un cert leugh anté ch’a-i era na balma. I son intraje, i son cogiame për deurme ‘n pò e, antant ch’i dormìa i l’hai fàit un seugn. I l’hai sognà e an col seugn i l’hai vëddù n’òm vëstì dë strass. A stasìa ant un cert leugh e soa facia a l’era virà da soa ca e a vardava lontan. A l’avìa an man un lìber e an sle spale a l’avìa ‘n grand fardel. I l’hai beicà e vëddù che a l’avìa dovertà col lìber-lì e a-i lesìa ‘ndrinta. Antant ch’a lesìa, chiel a piorava e a tërmolava e, podend pì nen contnisse, a l’é s-ciopà ant un crij lamentos e a l’ha dit: “Còsa ch’i l’hai mai da fé adess?”.

Parèj, an costa situassion, a l’é tornà a ca soa e as tratnìa përchè soa fomna e soe masnà as n'ancorzèisso nen ëd l’angossa che chiel a l’avìa ant ël cheur. Tutun, a l’ha podù pa pì vàire resté an silensi përchè sò conturbament a vnisìa sempe pì grand. Për lòn, a la fin, a l’é adressasse a soa dòna e ai sò fieuj e a l’é anandiasse a parleje. A l’ha dije: “Sposa mia cara, e vojàutri ij mè car fieuj! I son pròpi dësfàit për càusa dël pèis grev che am crasa. I son ëstàit anformà che nòstra sità a sarà për sicur bin tòst brusà dal feu dël Cel. An cost aveniment ëspaventos, mi midem, con ti, sposa mia, e vojàutre mie care masnà, i saroma miserament rovinà, gavà che (ma lolì i lo vëddo ancora nen) i podoma trovene na surtìa, la manera dë scapé e ess-ne salvà.

A costa mira, ij sò a l’ero restane motobin maravijà, nen përchè a chërdèisso che lon che chiel a l’avìa dije a fussa nen vera, ma përchè a pensavo che na quàiche frenesìa a fussa intraje ant la testa. A l’é për lòn che, dagià ch’as avzinava la neuit, lor a speravo che la seugn a l’avèissa podù pasieje ‘l servel e a l’han mandalo a deurme. La neuit, contut, a l’era për chiel tant greva coma ‘l di e deurme ‘d sicur a podìa nen. Parèj, për tuta la neuit, a dasìa ‘d gran’ sospir e lerme. Rivà ch’a l’era la matin, a l’han ciamaje coma ch’a stasìa, ma chiel a rëspondìa ch’a l’era sempe pes. Parèj a l’é anandiasse ancora a parleje ‘d cola situassion ch’a l’era stane anformà. Lor contut a comensavo a dventé dur. A pensavo ‘dcò dë scassé sò malasi con pòse brusche e scontrose a sò riguard. Cheivòta a lo sbefiavo, d’àutre a lo arprociavo, d’àutre ancora a lo lassavo dël tut da banda daspërchiel. A l’é parèj che col povròm a comensava a artiresse an soa stansia për preghé për lor, compassionandje e ‘dcò për ringreté soa miseria. A andasìa ‘dcò solitari për ij camp, quàich vòta lesend e dle vire an pregand. A son passaie parèj vàire di ‘d sò temp.

Ore, i l’hai vëddù che, antant che chiel a spassëggiava për ij camp, chiel a lesìa, com al sòlit, an sò lìber e soa ment a l’era motobin magonà, Mentre ch’a lesìa, a l’é torna s-cionfà, coma anans, ant un crij: “Còsa venta-lo ch’i fasa pr’ esse salv?”.

I l’hai ‘dcò vëddù che chiel a vardava ora da na banda, ora da l’àutra, coma s’a vorèissa butesse a core, ma a restava frem, përchè, coma ch’i son rendume cont, a savìa pa ‘ndova ch’a podèissa andé. Anlora i l’hai beicà e i l’hai vëddù avzinessje n’òm ch’as ciamava Evangelista, ch’a l’ha ciamaje: “Përchè piores-to?”. Chiel a l’ha rësponduje: “Monsù, i vëddo dal lìber ch’i l’hai an man ch’i son condanà a meuire e peui a ven-e an giudissi, e i l’hai dëscurvì ch’i peudo pa fé nì la prima còsa nì l’àutra. Peui Evangelista a l’ha dije; “Përchè veules-to pa meuire, dàit che costa vita a l’é csì pien-a ‘d sagrin?”. L’òm a l’ha rësponduje: “Përchè i l’hai tëmma che ‘l fardel ch’i l’hai an sle spale am fasa spërfondé fin-a pì ‘n bass che la tomba, tant da tombé dirèt ant ël Tofet. E peuj, car monsù, s’i son pa an condission d’andé an përzon, i lo son gnanca d’andé al giudissi, e da lì a l’esecussion ëd la condan-a. A l’é ij pensé dë ste cose-sì ch’am fan pioré”.

Nòte 

Dutrin-a cristian-a
Leteratura piemontèisa
La Stra dël Pelerin
Pàul Castlin-a