La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Proverbi/Proverbi 20


Provèrbi

20 

Ël vin a fà dventé ‘d bufon e ij cichèt a fan fé ‘d rabel: col che as ancioca a l’ha pa ‘d bon sens.
 
La flin-a dël rè a smija al braj dël leon: col ch’a lo cissa arzìga soa vita.
 
A l'é n'onor për n'òm ëd pa butesse an mes a ‘d ruse, a son ij fòj ch'as mës-cio ant ij ciacòt.
 
Ël plandron d'otogn a làura pa e cand ch'a l'é ora dl'amson a ‘ndrà a ciamé la limòsna.
 
Un bon consèj ant ël cheur ëd na përsona a l’é tanme d’eva ant un poss përfond: la përson-a giudissiosa a l’é dispòsta a tirela sù.
 
Tanti a diso d'esse ‘d gent onesta e ‘d paròla, ma na përson-a 'd fiusa chi ch'a la treuvrà përdabon? 
 
Ël giust as guerna conform a soa onestà, bonorà ij fieuj ch'as lassa apress. 
 
Ël rè a stà an sò scagn ëd giùdess a pèisa da bin tute le preuve e a fà na distinsion an tra ‘l mal e ‘l bin. 
 
Col ch'a l'è che a peul dì: “Mè cheur a l’é net, i l’hai gnun-e colpe”?
 
Dobi pèis e dóbie min-e dë mzura a son doi ròbe che Nosgnor a sopòrta pa nen. 
 
Già con ij sò gieugh la masnà a mostra se sò fé a sarà polid e giust. 
 
L'orija ch'a scota e j'euj ch'a s-ciàiro: un e l'àutr a l'ha faje Nosgnor. 
 
Col ch’a-j pias ëd deurme a trova la strà për dventé pòver. Ten j'euj duvert e it l'avras pan bondos. 
 
“Ròba da pòch, ròba da pòch”, a dis col ch'a cata, ma 'ntant ch'as në va, a blaga d’avèj fàit un bon afé. 
 
Paròle ‘d saviëssa a son pì pressiose che l’òr e tante perle. 
 
Piéje 'l mantel a col ch'a l'é fasse garant për dij foresté. Pretende na caussion da coj ch’as rendo avalant për ëd forësté. A-i é pa da fidess-ne.
 
Për l'òm ch’a l'ha vagnalo con la fràuda, ël pan a l'é doss, ma peui soa boca a resta pien-a 'd giàira. 
 
Për ij tò pian ciama sèmper ‘d bon consèj; angagg-te mai a fé na guèra sensa fé na giudissiosa anàlisi dij pro e dij contra. 
 
Ij ciaciaron a van an gir a arvelé ‘d segret; but-te pa ansema a coj che a son sempe con la boca doverta. 
 
 La lantérna 'd col ch'a maledìss sò pare e soa mare, as dëstisrà ant ël pì bel mes dlë scurità.  
 
N’ardità ciapà tròp prest ant la vita, a la fin as arvelrà pa na benedission. 
 
Dis pa: “i-j rendrai mal për mal”. Speta Nosgnor: a l’é chiel ch’at farà arvangia. 
 
Doi pèis e doe mzure a son n'abominassion për Nosgnor: në scandàj dzonest a l'é pa un bin ai sò euj. 
 
Le pianà dl'òm a son adrëssà da Nosgnor: chi ch’a podrà mai comprende le vie ch’a passa?
 
Antrap-te pa da sol an fasend un vot malprudent a Nosgnor për adesse mach pì tard ëd vàire ch’at costa.   
 
Un rè prudent a siassa l'òm e a-j torna ansima con ël rabast. 
 
La lus ëd Nosgnor a pénetra ant lë spirit ëd l’òm e a scandàja tùit ij segret ëstermà ant ël cheur.     
 
Misericòrdia e fidelità a vijo an sël rè, sò tròno a l'é sost-nù da la clemensa. 
 
La vajantisa dla gioventura a l'é soa fòrsa, ij cavèj gris dl’esperiensa a l’é lë splendrior dël vej. 
 
Un castigh ch’a l’é tanme na ferija ch’a sagna, a purìfica dal mal, e na dissiplin-a dura a purìfica ‘l cheur.

Nòte 

Bibia
Testament Vej
Proverbi