La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Proverbi/Proverbi 24


Provèrbi

24 
Sìe pa gelos ëd la gent grama, àbie gnun-e anvìe dë sté con lor:  përchè soa ment a armanaca 'd roberìe e ij sò làver a diso pa d'àutr che 'd maleur.
 
Con la saviëssa as fàbrica na ca, con la prudensa un a la fà pì frema; con l’erudission as ampiniss la cròta ëd tut lòn ch'a l'ha 'd valor e a fà piasì. 

Un guerié savi a l’é fòrt, ma n’òm istruì a l’é ancora pì fòrt. Parèj, s’it pense d’angagete a fé na guèra, bogg-te nen sensa prima fé ‘d consultassion diligente: la vitòria a dipend dal ciamé consèj a tanti òm ëd sust.

La saviëssa a l'é tròp àuta për un fòl; s’as treuva a la pòrta dla sità për dé ‘d giudissi, a savrà gnanca lòn ch’a l’ha da dì. 

Col ch’a stà sèmpre lì a armanaché coma ch’a podrìa fé ‘d mal, tùit a lo ciamo “monsù dësgrassia”.

Ij pensé d’un fòl a son mach ëd pecà, e la malalenga a dventa n’abominassion për tuti.

S'it të lasse andé ant ël di dël maleur, a veul dì che toa fòrsa a l'é bin pòca. 

Salva coj che a son portà a la mòrt, e ciàpje për feje sté ferm coj ch’a son an camin ch’a sghijo anvers la përdission.

Se ti ’t dise “I lo savìa pa”, chërdes-to che Nosgnor a lo vëdda nen? A l’é chiel che a vala ij cheur. Col ch’a varda toa vita a lo sà bin ch’a l’è pa vera e ch’it lo savìe. Chiel a rendrà a mincadun conform a soe oevre.

Mangia d'amel, car ël mè fieul, che a l'é bon, e la stòrsa dj'avije ch’a l’é dossa an toa boca. Venta che it sapie che la saviëssa a l'è parèj: s'it la cate, it l'avras n'avnì e toa speransa a sarà pa sgairà.

Stà pa a l’avàit dacant a la cà d’un giust për feje n’amboscà coma ch’a fan ij gram, e fà nen ëd ravagi anté ch’a stan ij giust.

Set vire a podrìa tombé ‘l giust, ma chiel sèmper as auss-rà an pé. Ma për j’émpi a l’é assé un-a sola dësgrassia për porteje a la disperassion.

Argiojiss pa se ij  tò nemis a tombo, e che tò cheur a fasa pa festa se lor a meuiro, përchè Nosgnor at vëdd e a podrìa dëstorné da lor soa ira e arvirela contra ‘d ti.

Sagrinte pa tròp për ël mal ch’a fan le përson-e grame o sie nen anvidios dj’émpi. përchè a-i sarà gnun avnì për ij gram e 'l lum dij përvers as ësmortrà.

Àbie timor ëd Dio, car ël mè fieul, e ‘dcò dël rè, e compagn-te pa con j’arviros, përchè l'arvangia as auss-rà a l'amprovista. Chi ch’a sà col ch’a sarà ‘l giudissi che sia Nosgnor che ‘l rè a-j faràn tombé a còl?

D’àutri mòt dij savi 

Ëdcò costi-sì a son ëd mòt ch’a ven-o dai Savi. A l'é pa bel avèj ëd parsialità ant ij giudissi. Se un giùdes a dis a n’émpi: “Ti ‘t ses nossent”, la gent a lo maledirà e fin-a ij pagan a avran d’esecrassion për chiel. A-i saran, contut, ëd làude për coj giùdess ch’a condan-o ‘l colpèivol e ansima 'd lor a-i vniran ëd benedission.

Col ch’a rëspond con ëd paròle giuste a l'é coma un basin dàit an sij làver.

Anans ëd tiré sù na ca, fane ij progèt con diligensa e fà da bin tò travaj an campagna për avèj ëd che paghela.

Conta pa, an testimoniand, ëd busiardarìe contra dla gent ëd tò pais: ch'a-i sia pa d'ambreuj an sij tò làver. Dis nen a tò avzin: “I-j la farai paghé coma ch’a mérita për ël mal ch’a l’ha fame”.

I j'era passà randa al camp d'un òm pìgher e ’dcò d'antorn a la vigna d'un vignolant sensa sust. E varda lì: daspërtut a-i è ‘d cardon servaj e d’ortìje, e cola che a l'era na ciovenda 'd pere a l'é drocà. I l'hai beicà dabin lòn ch’as podìa amprende da lolì e i l’hai pensà: “Deurme un pòch, sté na frisa ansugnochì, marlàit ëslongà con ij brass ancrosià, e at rivrà adòss la miseria dël vagabond e la povertà dël mendich”.

Nòte 

Bibia
Testament Vej
Proverbi