La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Samuel/2 Samuel 13


2 Samuel

13

Violensa fàita a Tamar 

Ore, Absalom, fieul ëd David, a l’avìa na seure ch’as ciamava Tamar. A l’era pitòst bela e, ant ël cors dël temp, Amnon, n’àutr fieul ëd David, a l’é ancaprissiasse ‘d chila. Cola fomna a l’era tant ëdventà n’ossession për Amnon, che chiel a l’era fin-a tombà malavi. Dal moment che Tamar a l’era vérgin e soa sorlastra, Amnon a jë smijava pa possibil ëd podèj  fé cheicòsa con chila.

Amnon a l’avìa n’amis ciamà Jonadab, fieul ëd Simea, frel ëd David. Jonadab a l’era motobin furb. A l’ha ciamaje a Amnon: “Përchè, fieul ëd rè, ses-to tant giù ‘d moral di për di? Peule pa dìmlo?”. Përparèj che Amnon a l'ha dije: “I son an-namorame 'd Tamar, seure 'd mè frel Absalom”. Jonadab a l'ha daje cost consèj: “Fà ch’ andé a cogete, e fà visa d'esse malavi. Ant ël moment che tò pare a vnirà a vëdte, ciàmje ch’a fasa vnì toa sorlastra Tamar a dete da mangé, ch’at lo pronta sota ij tò euj, e ch’it peusse mangé da soe man”. Parèj che Amnon a l'é cogiasse e a l'ha fàit mostra d'esse malavi. Ant ël moment che 'l rè a l'é vnùit a trovelo, Amnon a l'ha dije: “Përmëtt che mia seure Tamar a ven-a a feme doi friceuj sota ij mè euj. Antlora mi i mangerai da soe man”. Antlora David a l'ha mandà a dije a Tamar antëcà: “It në prego, va a ca d'Amnon tò frel e próntje cheicòsa da mangé”. Tamar a l'é andàita  a ca d'Amnon sò frel, che a l'era cogià. Chila a l'ha pijàit ëd fior ëd farin-a stemprà, a l'ha ampastala, e a l'ha fàit cheuse 'd friceuj. Ma ant ël moment che chila a l'ha piàit la ramin-a e a l'ha prontàjla dëdnans, chiel a l'é arfudasse 'd mangé. Nopà Amnon a l'ha dit: Ch'a seurto tuti d'ambelessì!”. E parèj che a son surtì tuti.

Antlora Amnon a l'ha dije a Tamar: “Pòrta ij doss ant la camera da let; antlora mi i-j pijerai da toa man”. Përparèj che Tamar a l'ha ciapà ij friceuj che a l'avìa prontà e a l'ha portaje a sò frel Amnon ant la camera da let. Ma pen-a che chila a l'ha portaje da mangé, chiel a l'ha ambrancala e a l'ha dije: “Dun-a! Ven a cogete con mi, cara la mia seure!”

Ma chila a l’ha dije: “Nò, car ël mè frel! Sòn as fà pa an Israel! Fame nen costa 'nfàmia! Andova andria-ne mi a porté mè dzonor? E ti 't sarìe considerà na canaja  an Israel! Pitòst, it podrìe parlene al rè, ch’a dovrìa pa arfudeme a ti coma toa sposa!”- Ma chiel a l'ha pa stàit a scotela. Pì fòrt che chila, a l'ha umiliala an fasendje violensa. Mach che sùbit apress, chiel a l'é butasse a pijela an ghignon. Ël mal vorèj për chila  a l'é vnùit esse 'd pì dl'amor ch'a l'avìa provà anans për chila. Amnon a l'ha dije: “Áuste e vatne via da sì!”. Ma chila a l'ha dije: Nò, i veuj pa. S'i t'am mande via, ti 't am fase un tòrt pì gròss ancora 'd col che it l'avìe fame prima”. Ma chiel a l'ha pa vorsù scotela.

Parèj Ammon a l'ha ciamà ij sò servent personaj e a l'ha dije: “Taparme fòra da mia vista sta fomna e sara da bin ël froj ëd la pòrta darera 'd chila!“. Chila a portava un càmus soasì ch’a l'era sèmpe stàita la vesta che le fije dël rè ch'a l'ero pa marià a l'ero costumà a porté. Ël servitor d'Amnon a l'ha butala fòra e a l'ha tirà 'l froj darera 'd chila. Peui Tamar a l'é butasse 'd sënner an testa e a l'é s-ciancasse la longa vestimenta che a portava. Chila a l'é portasse le man a la testa e an marciand a l'é butasse a crijé pì fòrt ch'a podìa.

Sò frel Absalom a l'ha dije: “Era-lo tò fradlast Amnon con ti e ch’a l’ha fàit lòn? Për adess ëstà calma e pasiaa, cara mia seure. A l'é tò frel. Sagrinte nen!” Tamar, devastà, a l’é restà a vive ant la ca 'd sò frel Absalom.

Ant ël moment che rè David a l'é vnùit a savèj tuta costa stòria a l'é anrabiasse motobin. Nopà Absalom a l'ha pì nen dije gnente a Amnon, nì an mal, nì an bin, ma Absalom a l’avìa Amnon an òdio për ël motiv ch'a l'avìa umilià soa seure Tamar.

Absalom a fà massé Amnon 

Passà doi agn, Absalom a l’avìa ij sò tosonador ëd  feje a Baal Asor, aranda d’Efraim. Absalom a l’avìa anvità tùit ij fieuj dël rè. Vnù ch’a l’era dal rè, Absalom a l’ha dije: “Ij mè servent tosonador a l’han ancaminà sò travaj. Ch’a ven-o ël rè e ij sò consijé a ca ‘d tò servent”.

Ma 'l rè a l'ha dije a Absalom: “Nò, car ël mè fieul. Nojàutri i dovrìo pa vnìje tuti. Noi i sarìo un fardel tròp grev për ti. Contut, Absalom a l'ha na vira 'd pì ansistù, ma 'l rè a l'ha nen vorsù savèine d'andé. Peui David a l'ha daje conged con soa benedission. Antlora Absalom a l'ha dit: “S'a veul pa vnì 'l rè, almanch che mè frel Amnon a ven-a con nojàutri. Ël rè a l'ha replicaje: “Për che motiv a dovrìa-lo vnì con ti?”. Ma da già che Absalom a lo pressava, a l'ha mandà Amnon e j'àutri fieuj dël rè ansema a chiel. Absalom a l'avìa prontà un disné fiamengh degn d’un rè.

Absalom a l'avìa comandaje a sò servent: “Vardé! Ant ël moment che Amnon a sarà scaudà dal vin e mi 'v dirai, 'Frapé Amnon e masselo!', vojàutri i lo masreve. Gnun-e tëmme! Son-ne pa mi ch'i l'hai dave coste istrussion? Esse fòrt e vajant!”. E ij servitor d'Absalom a l'han fàit pròpi com a l'avìo instruìje. Antlora tùit ij fieuj dël rè a son aussasse; e a son montà mincadun dzora 'd soa mula ‘d lor e a son scapà.

Antramentre che a l'ero ancora për la stra, a David a l'é staje arportà sòn: “Absalom a l'ha sassinà tùit ij fieuj dël rè; gnanca un a l’é restane viv!”. Antlora 'l rè a l'é alvasse, a l'ha s-ciancà soe vestimente e a l'é campasse për tèra. E 'dcò tùit ij sò servitor ch'a stasìo ambelì a son s-ciancasse ij vestì.

Jonadab, fieul dël frel ëd David, Simea, a l'ha dit: “Mè sgnor a dovrìa pa dì, 'A son ëstàit sassinà tùit ij giovo ch'a son ij fieuj dël rè'.  Mach Amnon a l'é mòrt. Absalom a l’avìa pensà ‘d felo fin-a dal di che soa seure Tamar a l'era stàita violà. Adess, ch'a-j daga nen da ment mè sgnor ël rè a la vos ch’a dis: ‘Tùit ij fieuj dël rè a son mòrt’. Mach Amnon a l'é mòrt: j'àutri frej a son salvasse”.

Dl'istess temp Absalom a l'era scapà. Quand che ‘l servitor ch’a fasìa da vedëtta, a l'ha vëddù vàire përsone ch'a rivavo da la stra 'd Bacurim, aranda dla colin-a. Jonadab a l'ha dije al rè: “Varda! A rivo ij fieuj dël rè! A l'é pròpi come ch’i l'avìa dite mi!”.

A l'avìa pen-a finì ëd parlé che ij fieuj dël rè a son rivà, an crijand e piorand. E 'dcò 'l rè e ij sò servent a son butasse a pioré motobin. Ma 'ntant Absalom a l'era scapà e andàit da para 'd rè Talmai fieul d'Amicud ëd Ghesur. E David a l'ha portà 'l deul për sò fieul tùit ij di.

Dòp che Absalom a l'era scapà a Ghesur, a l'é restaie tre agn. Contut lë spìrit dël rè a l'avìa lassà da banda tut ël ghignon ch’a l’avìa avù për Absalom e a vorìa arconciliesse con chiel, përchè a l'era bin butasse ‘l cheur an pas për la mòrt d'Amnon.

Nòte 

Bibia
Testament Vej
Samuel