Neuv Sermon Subalpin/ A l'ha patì le pen-e dl'infern, chiel a mè pòst
Artorn

A l'ha patì le pen-e dl'infern , chiel a mè pòst  

Rivà ch’a l’era mesdì, a l’é calaje ‘l top sù tut ël pais fin-a a tre bòt dël dòp-mesdì, l'ora che Nosgnor Gesù Crist a l'é mòrt an sla cros. Còsa ch'a l'era? N'eclisse? I savoma nen, ma lòn ch'a l'é ciàir a l'é che cola-lì a l'era l'ora pì scura 'd tuta la stòria dël mond, përchè tut ël pèis ëspaventos dël pëccà dl'òm a l'é cascaje adòss për anientelo, a Gesù. Tutun, cola-lì a sarìa pa stàita l'ùltima paròla. Ancheuj i vardoma a la fin dël racont dij patiment ëd Gesù, an March 15 dal vers 33.

Mòrt ëd Gesù. "Rivà ch’a l’era mesdì, a l’é calaje ‘l top sù tut ël pais fin-a a tre bòt dël dòp-mesdì. Peui, a tre bòt dël dòp-mesdì, Gesù a l’ha crijà con tuta la fòrsa, disand: “Eloì, eloì, lemà, sabactanì?” - che, voltà, a veul dì “Mè Dé, mè Dé, përchè has-to bandoname?”. E quaidun ëd coj ch’a l’ero lì present, avendlo sentì, a l’han capì n’àutra ròba e a l’han dit: “Varda ‘n pò: a ciama Elìa”. Antlora quaidun a l’é corù, a l’ha ampinì na sponga d’asil e, avendla butà ansima a na cana, a l’ha sporzùjla përchè ch’a na beivèissa, disand: “Lassé, vëddoma s’a ven Elìa për gavelo da la cros!”. Ma Gesù, avend fàit un gran crij a l’é spirà. Ant col moment-lì ël gran ridò dël Templ a l’é s-ciancasse an doi, da l’àut an bass" (March 15:33-37).

Gesù, quand ch'a l'era stàit arestà, a l'avìa dit: "Bin ch’i sia stàit tùit ij dì con vojàutri al templ, i l’eve nen butame le man adòss; ma costa-sì a l’é vòstra ora, l’ora dël podèj dël top" (Luca 22:53). Ël top, la scurità, a l'é nen mach na neuit sensa stèile e 'd ciàir. A l'é lë scur ch'a riva l'ora che Dé as artira e a-i resta nen d'àutr che oror, l'àfer che mach ël pëccà dl'òm, al cò 'd soa vitòria, a peul fé rivé. L'Evangeli 'd Gioann a 'rpòrta coste paròle: "Ël giudissi 'd condana a l'é fondà an sël fàit che la lus a l'é vnùa ant ël mond m' a l'han preferì 'l top al ciàir, përchè lòn ch'a fasìo a l'era nen bon" (Gioann 3:19). L'òm o la fomna ch'a scassa Dé da soa vita, a treuva e a pòrta mach ëd top, dë scurità, patiment e mòrt.

A son riussì fin-a a dësblé 'l còrp ëd Gesù, col che Dé a l'avìa daje: "...ti ‘t l’has adatame ‘n còrp da smon-e" (Ebréo 10:5). Parèj, a la fin, a son riussì a masselo. Gesù a cala 'nt l'infern, col che 'l mond pecator a càusa e a mérita, coma ch'a dis ël Crédo. Dal giust castigh ëd cost infern, da lì a pòch Gesù a na sarìa sortì fòra vitorios, an portand con chiel, finalment lìber, coj ch'a-j aparten-o. A l'è parèj che Gesù a compiss l'espiassion dij nòstri pëccà. Ël cristian, an efet, a peul dì: "Gesù a l'ha patì chiel për mi le pen-e dl'infern. A l'ha falo per mi, a mé pòst, për libereme".

An col moment ëd top, Gesù, ëd cost infern, a na patiss tut l'oror: "Mè Dè, mè Dè, përchè has-to bandoname? Përchè stas-to tant da leugn da mi quand che mi i gëmmo e ciamo d’agiùt? Mè Dé, i crijo ëd dì, e ti ‘t rëspondes nen; i crijo ëd neuit e i trovo gnun arlass" (Psalm 22:1-2). Gesù a pronunsia le paròle 'd cost Salm, la mej manera 'd preghé, perchè, coma ch'a dis la Scritura, "lë Spìrit a prega për nojàutri con dij sospir ch'a son tròp përfond për dije con ëd paròle" (Roman 8:26). Ij Salm, an efet, a ven-o sèmper a l'agiùt ëd col ch'a prega. Ij Salm, mej che qualsëssìa àutra composission, a son ij pì adat a esprime ij sentiment ëd minca na circostansa che 'l fieul ëd Dé a peul vnì a trovesse.

A l'é tìpich che coj ch'a-j stasìo dantorn a Gesù, indiferent o còmplice 'd col crimen (ma l'indiferensa a l'é 'dcò complissità), "a pijo ciò për bròca" e a capisso gnente dël tut nen mach ëd lòn che Gesù a dis, ma 'dcò lòn ch'a càpita sota ij sò euj. Ij sò nemis a penso d'avèj trionfà sù Gesù e a fan dl'ironìa e a diso 'd cativèrie. Coj ch'a vëddo le còse mach an sla superfìcie e j'indiferent a vardo e, con fàussa compassion a-j spòrzo da bèive con na sponga, ma as trata mach d'asìl. A diso: "Povròm...". A son content d'avej nen fàit lor cola fin e a penso d'avèj fàit sèmper bin dë stess-ne "a na certa distansa" da Gesù, sensa pijé na posission a sò riguard,  "per prudensa"... J'indiferent e coj ch'a penso 'd "resté neotral" ëdnans a Gesù, contut, a n'avran pa na sòrt ch'a sìa mej che j'aversari 'd Gesù. Gesù, an efet, a l'avìa dit: "Chi ch’a l’é pa con mi, a l’é contra mi e ch’a ambaron-a nen con mi, a sbarda" (Maté 12:30).

"Ma Gesù, avend fàit un gran crij a l’é spirà", a dis nòst test. Ël contnù 'd col crij a l'é specifica da l'evangelista Gioann, ch'a scriv: "Quand che Gesù a l'ha pijà l'asil, a dis: "Tut a l'é compì" e, bassand la testa, a l'é spirà" (Gioann 19:30), o "a l'ha rendù l'ànima", ch'a l'é pì che mach "meuire". La creatura uman-a, an efet, as peul nen consideresse mach ëd carn e d'òss, ma a l'é 'dcò ànima. Fin-a për la gent émpia a l'é possibil ëd dì: "...quand ch’a rendo l’ànima, lor a artorno a la tèra, e tùit ij sò proget a meuiro con lor" (Salm 146:4). Vera, tùit ij sò progèt ëd gramissia a finisso an gnente e soa ànima 'd lor as presenta al giudissi 'd Nosgnor. Ij progèt dij giust, contut, ij progèt ëd Nosgnor Dé an Gesù, as compisso da l'a a la zed. An efet: "Peui a beicrà vers la tèra; e varda lì: angossa, top, neuit dlë spìrit, caluso ancreus. Ma lë scur, un dì, as dëssolvrà" (Isaìa 8:23).

La dëssolussion dël top a l'é la speransa, ansi, la certëssa che a tornerà a brilé la sul dël sol, l'alba, ch'a l'é la vitòria 'd Nosgnor sù tut ël mal ch'a-i é an cost mond. Ch'a peuda esse cola-lì 'dcò vòstra fede, voi ch'i l'eve chërdù ant ël Salvator Gesù Crist.

PREGHIERA

Nosgnor! Nen tante paròle, ma mach un silensi arconossent ëd contemplassion a conven an fàcia ai patiment e a la mòrt ëd tò Fieul Gesù Crist. La tristëssa, contut, a l'é bin tòst cangià an gòj, la goj dl'arsurression. Amen.

Pàul Castlin-a
Neuv sermon subalpin