La Bibia piemontèisa/Testament Neuv/Maté/Maté 5


5

Ël Sermon an sël mont 

Cand ch’a l’ha vëddù ch’a l’era rivaje motobin ëd gent, Gesù a l’é 'ndàit an sla còsta d’un mont e a l'é setasse. Ij sò dissépoj a son avzinasse, e chiel a l’ha dàit man a dotrineje. A-j disìa:

Le beatitùdin 

“A l'han ëd boneur ij pòver ant lë spìrit, përchè ‘l règn dël cel a l’é për lor. A l'han ëd boneur coj ch’a pioro, përchè ch’a saran consolà. A l'han ëd boneur j’umij, përchè a saran lor ch’a arseivran an ardità la tèra. A l'han ëd boneur coj ch’a l'han fam e sèj ëd giustissia, përchè a saran sodisfàit. A l'han ëd boneur ij misericòrdios, përchè ch’a sarà faje misericòrdia. A l'han ëd boneur coj ch’a son net ëd cheur, përchè a saran lor ch’a vëdran Nosgnor. A l'han ëd boneur coj ch’a travajo për la pas, përchè ch’a saran ciamà ij fieuj ëd Nosgnor. A l'han ëd boneur coj ch’a son përseguità për motiv ëd giustissia, përchè ‘l règn ëd Nosgnor a l’é për lor. Vojàutri i l’avreve da consideré ch'i l'eve 'd boneur cand ch’i sareve 'ngiurià e përseguità an càusa ‘d mi, e a l’avran dit contra 'd vojàutri ‘d ròbe ch’a son nen vere. Për lòn arlegreve e sauté ‘d gòj, përchè vòstra arcompensa a sarà granda an cel. An efet, a l’é dcò parèj ch’a l’han përseguità ij profeta ch’a son ëstàit prima ‘d voi.

La sal e ‘l ciàir 

Voi i seve la sal ëd la tèra, ma se la sal a ven a perde sò savor, com' é-lo ch'as podria fé për rendla torna salà? A val pi nen d'àutr ch' esse campà vìa e scarpisà da la gent. Voi i seve ‘l ciàir dël mond: na sità piassà ans na montagna a peul nen esse stërmà. As anvisca nen na candèila për butela sota 'n sigilin, ma s'un candlé, parèj ch'a fasa 'd ciàir a tùit coj ch'a son ant la ca. Ant la midema manera, che vòst ciàir a risplenda dë 'dnans ëd la gent, për ch' a vëddo vòste bon-e euvre e a rendo onor a vòst Pare ch'a l'é an cel.

Ël compiment ëd la Lege e dij profeta 

“Sté nen a chërde che mi i sìa rivà për dësblé la Lege o ij proféta; i son nen rivà për dësbleje, ma për porteje a compiment”. An vrità iv diso che fin-a  tant ch’a duro ‘l cel e la tèra, gnanca ‘l segn pì cit dla Lege scrita 'd Nosgnor a dësparirà, fin-a tant che ij sò propòsit a sìo dël tut realisà. Tant che col ch’a l’avrà mancà 'd fé ubidiensa fin-a al pì pcit dë sti comandament, e ch’a l’avrà mostrà a d’àutri a fé l'istess, a sarà considerà 'l pì pcit ant ël Regn dël cel, ma col ch’a l’avrà renduje ubidiensa a la Lege ëd Nosgnor e ch’a l’avrà mostraje a d'àutri, a sarà considerà grand ant ël Regn ëd Nosgnor.

Mi iv diso che se la Lege ëd Nosgnor i l’eve nen pijala an sël sério motobin da pì 'd lòn ch'a fan ij magister ëd la lege e ij Farisé, i intrereve pa nen ant ël Regn dël cel.

L’amassidi 

I l’eve sentù ch’a l’avìo dit a j’antich ëd nen comëtte d’amassidi, e chi ch’a comëtt n’amassidi a l’ha da esse condanà dal tribunal. Ma mi iv diso che fin-a chicassìa a ven-a anrabià contra sò frel a sarà condanà dal tribunal; chi ch’a-j dà ‘d nòm a sarà condanà dal Sinedri, e chi ch'a lo malediss a sarà meritèivol dël feu dl’infern. Se donca it pòrte toa oblassion a l’autar, e che lì it arcòrde che tò frel a l’ha cheicòlsa contra ti; lassa lì toa oblassion ëdnans a l’autar, e va prima a fé la pas con tò frel, e peui torna a smon-e toa oblassion.

Àbie soen ëd rivé a n’acòrdi con chi ch'at veul denunsié, fin a tant ch’i seve 'n sla vìa dël tribunal, dësnò chi ch’at acusa at butrà ant le man dël giùdes, e ‘l giùdes ant le man ëd le vardie, e lor a të sbato 'n përzon. An vrità it diso: ti ‘t në seurtras pa fin-a ch’it l’avras pagà l’ùltim centèsim.

L’adulteri 

I l’eve sentù ch’i l’avìo dit a j’antich ëd nen comëtte d’adulteri. Ma mi iv diso che fin-a chicassìa ch'a varda la fomna ‘d n’àutr con l’anvìa d'avèjla, a l’ha già comëttù n’adulteri con chila ant sò cheur. Se tò euj, ch'a sìa fin-a 'l pì bon, at fà broncé 'n pëccà, gavlo e camplo vìa, përché a l’é mèj perde un dij tò mèmber che tut tò còrp a sìa campà 'nt l’infern. E se toa man, ch'a sìa fin-a la pì fòrta, at fà broncé an pëccà, tàjla e campla vìa, përchè a l’é mèj perde un dij tò mèmber che tut tò còrp a sìa campà 'nt l’infern.

Ël divòrsi 

I l’eve sentù che la Lege a dis dcò: “Se cheidùn a veul mandé vìa soa fomna, ch’a-j daga 'n document ëd divòrsi”. Donca, mi iv diso che chicassìa ch'a l'avèissa ripudià soa fomna, fòra dël cas ëd tradiment, a la fà dventé n’adùltera; e chicassìa ch'as marida con na fomna ripudià, a comëtt n’adulteri.

Lë spërgiurament 

I l’eve ‘dcò sentù che ai nòstri antich a l’era stàit dit: “Fà pa në spërgiur, ma it rendras a Nosgnor lòn ch’it l’avìe promëttuje con giurament”. Ma mi iv diso: ‘Giuré nen dël tut, an gnun-a manera; nì për ël cel, ch’a l’é ‘l tròno ‘d Nosgnor; nì për la tèra, ch’a l’é lë scagn dij sò pé, nì për Gerusalem, ch’a l’é la sità dël gran Rè. It giureras ëdcò nen për toa testa, përchè it podrìe gnanca fé che un dij tò cavèj a dventèissa bianch o nèir. Ma che vòsta paròla a sìa eh, cand ch’a l’é eh, e nò cand ch’a l’é ‘d nò. Tut ël rest a ven dal diav.

La vendeta 

I l’eve sentù la Lege ch’a dis che ‘l castigh a l’ha da corisponde al darmagi: ‘Euj për euj e dent për dent”. Ma mi iv diso: ‘Arzist pa a na përson-a grama, ma s'at dà në s-giaf an sla ciafela drita, preséntje ‘dcò l’àutra.  E se cheidùn a veul rusé con ti, e gavete lòn ch’it l’has adòss, lassje ‘dcò ‘l mantel. E se cheidùn a veul oblighete a 'ndé 'nsem a chiel për doe mija, vane për quat. Dà a col ch’at ciama e stravijte nen da col ch’a vorìa ciamete ‘n préstit.

L’amor për ij nemis 

I l’eve sentù la Lege ch’a dis: “It voreras bin a tò pròssim e mal a tò nemis”. Ma mi iv diso: “A venta vorèj bin dcò a vòstri nemis, e benedì coj ch’av maledisso. Fé dël bin a coj ch’av veulo mal, e preghé për coj ch’av maltrato e ch’av molesto, përch’i sie fieuj ëd vòst Pare ch’a l’é 'n cel. Chiel a fà levé 'l sol tant sù ij gram che sù la brava gent, e pieuve tant sù coj ch’a son giust che sù coj ch’a lo son pa. Përchè s’i veule mach bin a coj ch’av veulo bin, che arcompensa a l'é cola ch’i mérite? É-lo ch’a fan nen l’istess ij gablé dzonest? E s’i seve grassios mach anvers a vòsti amis, còsa ch'i feve da pì che j’àutri? Fin-a ij gablé corompù a fan l’istess? Vojàuti i l’eve da esse përfet coma ch’a l’é përfet vòst Pare ch’a l’é an cel.

Nòte 

Bibia
Testament Neuv
Maté