La Bibia piemontèisa/Testament Neuv/Luca/Luca 1


Luca

1

Introdussion 

A son tanti coj ch'a son pijasse l'incombensa 'd buté 'nsema ‘n racont dij fàit ch'a son compisse an tra 'd noi. Për fé lòn, a l'han dovrà le testimonianse ch'a son stane tramandà da coj ch'a j'ero stàit con ël Signor Gesù fin-a dal prinsipi e che peui a son dventà ministr ëd la Paròla. A l'é parèj che 'dcò mi i l’hai pijà la decision ëd fé d’arserche precise antorn a tut lòn ch'a l'é rivaje fin-a dal prinsipi e 'd butelo për ëscrit dasendje ardriss. Tut sòn i l'hai falo për ti, bin ëstimà Teòfil, përchè ti' t peusse conòsse con certëssa lòn ch'a l'han mostrate.

Anonsi a Sacarìa dla nassensa 'd Gioann 

Al temp d’Eròd, rè dla Giudea, a-i era ‘n sacerdòt për nòm Sacarìa, ëd l'órdin ëd coj d’Abìa. Soa fomna a l'era na dissendenta d’Aron e as ciamava Elisabeta. A j’ero tuti e dòi giust dë 'dnans a Nosgnor e a vivìo sensa rimprocc conforma a tùit ij comandament e le prescrission dël Signor. Tutun, a l’avìo nen ëd masnà përchè Elisabeta a podìa nen avèjne e tuti e dòi a j'ero già pitòst anans con j’agn.

Ora, antramentre che Sacarìa a selebrava l’ufissi divin dë 'dnans a Nosgnor përchè sò órdin a l'avìa sò torn ëd ròl, conforma a l’usansa dël sacerdòssi a l'han tirà a sòrt e a l'é tocà a chiel d'intré 'nt ël leugh pì sant dël Templi për fé l’oferta dl’incens. A-i era col di-lì tanta gent ch'a stasìa da fòra për  preghé 'nt l'ora dl'oferta dl'incens. A l'é pròpi 'n col moment-lì che n'àngel dël Signor a l'é fasse vëdde da chiel tnisend-se a la drita dl'autar ëd l'incens. Sacarìa, cand ch'a l'ha vëddulo, a l'é restane stravirà e a l'é sburdisse nen pòch, ma l’àngel a l’ha dije: “Àbie nen tëmma, Sacarìa, toa preghiera a l’é stàita scotà: toa fomna at darà ‘n fieul ch'it ciameras Gioann. It n'avras na contentëssa granda e tanti as arlegreran për soa nassensa, përchè chiel a sarà grand dë 'dnans a Nosgnor. Chiel a dovrà mai bèive 'd vin o 'd licor, ma a sarà ampinì dlë Spìrit Sant fin-a da prima 'd soa nassensa. Chiel a farà artorné tanti Israelita a Nosgnor sò Dé . Chiel a marcerà dë 'dnans a Nosgnor animà da lë spìrit e da la potensa 'd Elìa, a farà torna viré ij cheur dij pare anvers dij fieuj e dij dzubidient a la saviëssa dij giust, e tut sossì për pronteje a Nosgnor un pòpol bin dispòst.

Anlora Sacarìa a dis a l'àngel: "Com é-lo ch'a podrìa mai rivé lòn ch'it ëm dise? Përchè i son vej e 'dcò mia fomna a l'é veja". L’Angel a l’ha rësponduje: “Mi i son Gabriel. I stago dë 'dnans a Nosgnor: a l'é chiel che l'ha mandame për parlete e për dete ste bon-e neuve. Tutun, për motiv ch'it l'has nen chërdù a mie paròle, ch'as compiran cand ch'a na sarà l'ora, it restras mut, it podras pi nen parlé fin-a al di che ste còse a rivran”.

 Ora 'l pòpol a spetava Sacarìa e a së stupìa che chiel a tardèissa tant a seurte dal leugh pì sant dël Templi. Cand che peui a l'é surtì e a podìa nen parleje, a l'han capì che, ant ël leugh santìssim, chiel a l'avìa avù na chèica vision. A fasìa mach ëd gest, ma a podìa nen parlé. Finì ij di 'd sò servissi, Sacarìa a l'é tornass-ne a ca, 

Apress un pò 'd temp, Elisabeta, soa fomna, a l'é restà ansenta e a l'é tnusse stërmà da tuti apopré sinch mèis. Chila a l'ha dit: "Sossì a l'é lòn che Nosgnor a l'ha fàit për mi an ësto temp: a l'ha fame la grassia 'd gaveme la vërgògna 'd nen podèj caté 'd masnà!".

Anonsi dla nassensa dël Messìa 

Ant ël meis ch'a fà ses ëd la gravidansa d'Elisabeta, l'àngel Gabriel a l'é stàit mandà da Nosgnor a Nazaret, na borgià dla Galilea, da na fijëtta da marié ch'as ciamava Marìa. A l'era stàita ampromëttùa an mariagi a n'òm ëd la dissendensa 'd David ch'as ciamava Giusèp. E l'àngel, essend intrà 'nt ël pòst andoa chila a stasìa, a-j dis: "It saluto, ti ch’it ses la favorìa da la grassia. Nosgnor a sia con ti!". Tutun, chila a l'é restà stravirà për motiv dë ste paròle, e a pensava còsa mai a vorèissa dì un salut parèj. L'àngel a l'ha dije: "Marìa, àbie nen tëmma, përché ti 't l'has trovà grassia dë 'dnans a Nosgnor. Scota: Ti 't concepiras e 't butras al mond un fieul e it lo ciameras Gesù. A sarà 'n grand, a sarà ciamà Fieul dël Pì-Àut e Nosgnor Dé a-j darà 'l tròno 'd David, Sò antìch. A regnerà an su Israel për sèmper, e sò regn a l'avrà mai pì fin". Anlora Marìa a l'ha dije a l'àngel: "Com é-lo che lolì a podrìa riveme? Mi i son mai stàita con n'òm". L'àngel a l'ha rësponduje: "Lë Spìrit Sant a travajerà an ti e la potensa dël Pì-Àut at farà ombra. Për col motiv-lì col ch'a nasrà da ti a sarà sant e a sarà ciamà 'l Fieul ëd Dé. E varda, Elisabeta, toa cusin-a, a speta 'dcò chila, vèja coma ch'a l'é! A l'é già 'nt ël mèis ch'a fa ses ëd soa gravidansa, pròpi chila che tùit a disìo ch'a podìa nen avèj ëd masnà! A-i é gnente che Nosgnor a peussa nen fé!". Anlora Marìa a l'ha dit: "I son la serva 'd Nosgnor, ch'am sia fàit conforma a toa paròla". An col moment-là l'àngel a l'é partiss-ne.

Marìa e Elisabeta 

Ora, an col temp-là, Marìa a l'é alvasse e a l'é andàita 'n pressa an Giudea, fin-a a 'n paisòt  an tra le colin-e. Là a l'é intrà 'nt la ca 'd Sacarìa e a l'ha salutà Elisabeta. E a l'é rivà che giusta 'nt ël moment che Elisabeta a l'ha sentù 'l salut ëd Marìa, ël cit ch'a l'avìa 'n pansa a l'ha fàit coma 'n sàut e Elisabeta a l'é stàita ampinìa da lë Spìrit Sant. Elisabeta a l'ha sclamà a vos àuta: "Nosgnor a l'ha benedite ëd pì che d'ògni àutra fomna e benedìa a l'é toa masnà. Com é-lo che la mare 'd mè Signor am fà l'onor ëd ven-e a feme na vìsita? Përchè tut sùbit che 'l son ëd toa vos a l'é rivà a mie orije, ël cit ch'i l'hai an pansa a l'é sautà 'd gòj! Ora, bonorosa a l'é cola ch' a l'ha chërdù che lòn che 'l Signor a l'ha dije a l'é sicur ch'as compirà".

El cant ëd Làuda 'd Maria (Magnificat) 

E Marìa a l'ha dit:"L'ànima mia a magnifica Nosgnor. e mè spìrit as arlegra an Nosgnor, mè Salvator, përchè chiel a l'ha vardà con favor a l'ùmil condission ëd soa serva. D'adess anans tute le generassion am ciamran bonorosa, përché 'l Potent a l'ha fame 'd còse grande e sò nòm a l'é sant. Da na generassion a l'àutra Nosgnor a mostra soa misericordia a coj ch'a l'han ëd riguard për chiel.  A l'ha dimostrà potensa con sò brass: a l'ha dësbërgiairà j'orgojos e j'arogant, a l'ha tirà giù ij prinsi dai sò tròno e a l'ha esaltà coj ch'a son ùmij. A l’ha gavà la fam a j’afamà, a l’ha mandà via jë sgnor a man veuide. A l'ha giutà Israel, Sò servitor, arcordand-se 'd soa misericòrdia, cola ch'a l'avìa promëttu ai nòstri antich, a Abram e a soa dissendensa për sèmper". 

A l'é parèj che Marìa a l'é stàita con Elisabeta apopré tre mèis e peui a l'é tornass-ne a ca soa.

La nassensa ‘d Giovan ël Batìsta 

Parèj për Elisabeta a l’é rivaje peui ‘l temp dël part e a l'ha butà 'l mond un fieul. Ij sò avzin e ij parent a l'han sentù che Nosgnor a l'avìa faje na grassia e as n'arlegravo ansem a chila. E a l'é rivà che, passà eut di da la nàssensa, a son andàit a fé la sirconcision dël cit, e a vorìo ciamelo Sacarìa, dal nòm ëd sò pare, ma soa mare a-j fasìa oposission e a disìa: "Nò, as ciamërà Gioann". A l’han replicà: “Ma a-i é gnun ëd toa parentela ch'as ciama con ës nòm”. Anlora a l'han fàit segn a sò pare për savèj coma che chiel a vorìa ch' ël cit as ciamèissa. Chiel a l'ha fasse dé na taulëtta 'd sira e a l'ha scrivù: "Sò nòm a l'é Gioann". E tùit a na son ëstàit maravijà. Pròpi an col istèss moment soa boca a l'é duvertasse e soa lenga a l'é dësgropàsse 'd manera che adess chiel a parlava ringrassiand-ne Nosgnor. Tuti j'avzin a-j na son ëstàit ësbërlondì e për tuta la region ëd le colin-e dla Giudea as parlava dë ste còse. Coj ch 'a l'han sentuje a l'han goernaje 'nt ël cheur e a disìo: “Còsa na sarà-lo 'd cola masnà?”. An efet, la man ëd Nosgnor a l’era con chiel.

Làuda 'd Sacarìa e predission 

Anlora Sacarìa, sò pare, a l'é stàit ampinì dlë Spìrit Sant e a l'ha profetisà con ste paròle: "Ch'a sia benedèt Nosgnor, ël Dé d'Israel, përchè ch'a l'ha visità e liberà Sò pòpol, e përchè a l'ha fane seurte un Salvator potent ant la ca 'd David, sò servitor. Conform a lòn ch'a l'avìa nunsià dai temp antich për la boca 'd sò profeta sant, ch'i sarìo stàit salvà dai nòstri nemis, da le man ëd tuti coj ch'an veulo mal. Nosgnor a l'ha fàit lolì për mostré ai nòstri antich soa misericòrdia e për arcordesse 'd soa santa aleansa, ël giurament ch'a l'ha fàit a Abram nòstr pare. Costa aleansa  a promet d’acordene che nojàutri, liberà da le man dij nòstri nemis, i lo servirìo sensa timor, con santità e giustissia dë 'dnans a chiel, për tùit ij nòstri di. E ti, pcita masnà, it saras ciamà 'l profeta dël Pì-Àut, përché ti 't andras dë 'dnans a Nosgnor për pronteje la stra, e për dé la conossensa dla salvëssa a sò pòpol ant la remission dij sò pecà. Grassie a la bontà misericordiosa 'd nòstr Dé, la lus matinal dël cel a l'é 'n camin ch'a seurt d'ìmpit an su nojàutri, për anluminé coj ch'a stan ant ël top e a l'ombra dla mòrt e për guidé ij nòstri pas an sël sënté dla pas".

E 'l fiolin a chërsìa e a dventava fòrt ant lë spìrit, e a l'é vivù 'nt le region deserte fin-a al di 'd sòa manifestassion a Israel.

Nòte 

Bibia
Testament Neuv
Luca