La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Coelet/Coelet 9


Qoèlet

9

La mòrt a l’é l’istessa për tuti 

An efet, i l’hai pensà a tut sòn e i l’hai capì che ij giust e ij savi e tute soe euvre ‘d lor a son ant le man ëd Dé. L’òm a conòss pa s’a l’ha da spetesse ‘l grinor o ‘l ghignon: dëdnans a chiel tut a l’é vanità, A-i é ‘n destin midésim për tuti, pr’ ël giust coma pr’ ël malfasent, për col ch’a l’é pur che për col ch’a l’é maunèt, për col ch’a smon-a ‘d sacrifissi e për col ch’a jë smon-a pa, për la brava përson-a coma për la grama, për col ch’a fà ‘d vot coma për col ch’a l’ha tëmma ‘d fene. Sòn a l’é mal për tut lòn ch’a-i càpita sota ‘l sol: ël medésim destin a toca a tùit e ‘dcò ‘l cheur ëd j’òm a l’é pien ëd mal e la folarìa a l’é ant sò cheur antant ch’a vivo, peui as në van an trames ai mòrt. 

Sicura, fin-a tant ch’a-i é vita a-i é speransa: a l’é mej un can viv ch’ un leon mòrt. Ij viv a san ch’a meuiriran, ma ij mòrt a në san gnente; lor a peulo spetesse pì nen, e fin-a soa memòria a svaniss. Sò amor, sò ghignon e soa gelosìa, tut a l’é giumai finì, a l’avran pì gnun-a part an tut lòn ch’a 'ncàpita sota ‘l sol.

Valèisse dla vita coma ‘n don ëd Nosgnor 

Va, mangia con gòj tò pan, bèiv tò vin con cheur content, përchè Nosgnor a l’ha gradì lòn ch’it l’has fàit. Che toe vestimenta a sìo sempe bianche e che ‘l përfum a vada mai a manché dzora 'd toa testa. Gòd la vita con la fomna ch’i i-j veule bin për tùit ij di ‘d toa vita ch’as në scapa vìa; lòn che Dé at conced sota ‘l sol. La fomna che Dé at dà a l’è toa arcompensa për tùit ij sagrin ch’it l’has an sla tèra. Tut lòn ch’it treuve da fé, fa-lo da bin e con tute toe fòrse përchè costì a l’é tò destin ant la vita e ant le tribulassion ch’it patisse sota ‘l sol, përchè a-i sarà nì atività, nì rason, nì siensa, nì saviëssa giù ant ël leu dij mòrt andova ch’it ses destinà a andé.

Temp e contratemp 

I l’hai ‘dcò vëddù sota ‘l sol: che col ch’a cor pì lest a n’é pa sèmper ël vincitor; che ij pì fòrt a son pa sèmpe coj ch’a l'han vinciù la guèra. Ij savi soens a son coj ch’a patisso la fam e ij pì brav a son squasi mai coj ch’a l’han pì ‘d sòld. La vita ‘d coj ch’a son pì savant a l’ha pa sèmper un bon ésit. Tut a l’é pitòst na combinassion, a l’é trovesse ant ël temp e ‘l leu giust.  An efet l’òm a conòss gnanca soa ora: parèj dij pess ciapà ant ël griseul dël destin e dj’osej ciapà con la rèj, l’òm a l’é ciapà dal maleur che a l’amprovista a-j tomba acòl.

Ël podèj dla saviëssa a l’é dësmentià  

Ëdcò sòn i l’hai vëddù sota ‘l sol e a l’é smijame motobin grev: a-i era na sità con pòchi abitant. Un gran rè a l’é bogiass-ne contra, a l’ha butaje l’assedi e a l’ha drissaje contra ‘d gròss rampar. Andrinta a-i j'era n’òm che, an soa saviëssa, a savìa bin coma salvé cola sità, ma a l’era pòver e për lòn gnun a l’ha scotalo. A l’é mej la saviëssa che la fòrsa, ma ‘l savèj dël pòver a l’é dëspresià e soe paròle a son pa scotà. E mi i diso: ch’a l’é mej sté a sente le paròle chiete d’un savi che cole d’un rè ch’a braja an mes a 'd gent sensa sust. 

Mej ël savèj che j’arme da guèra, ma un sol pecador a peul destruve tant ch’a l’é bon.

Nòte 

Piemontèis
Bibia
Testament Vej
Coelet