La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Esechiel/Esechiel 16


Esechiel

16

Gerusalem a l’é comportasse tanme na meretris 

Nosgnor a l’ha parlame. A l’ha dime: “Fieul d’òm, fà vëdde a Gerusalem tute j’abominassion ch’a l’ha fàit. 

Dije: ‘Sossì a fà savèj a Gerusalem ël Signor, tò Dé: Ti ‘t ses, për rèis e nassensa, originari dij pais dij Canané. Tò pare a l’era n’Amorita e toa mare n’Hitita. Ant ël moment ch’it ses nassùa, quand ch’it ses ëstàita partorìa, a l’han nen tajate ‘l cordon dl’amburì, a l’han nen netiate con d’eva, a l’han nen fërtate con la sal, nì a l’han fassate. Gnun a l’ha avù compassion ëd ti e gnun a l’ha fate, a propòsit,  j'incombense che a fan ëd sòlit a na masnà. Ël dì ch’it ses vnùa al mond, a l’han bele campate an mes a ‘n camp coma s’a fussa queicòsa ch’a fà scheur. A l’é antlora che mi i son passà da cole bande e i l’hai vëddute antramentre ch’it tërpignave ant ël sangh, e i l’hai dite: “It farai vive”. It farai chërse tanme l’erba dij camp. Antlora it ses chërsùa e fate granda. It ses rivà a la fior ëd la gioventura e it ses dventà pròpi na bela fija. It ses rivà a la pubertà e a l’é chërsute ‘l sen, ma ancora it j’ere patanùa! Antlora i son torna passà da ti e i l’hai vardate: për ti a l’era giumai rivà ‘l temp dl’amor. Parèj i l’hai butate a còl mè mantel e i l’hai quatà toa nudità. I l’hai giurate fidelità, i l’hai fàit n’aleansa con ti e i l’hai fate mìa sposa. I lo diso mi, ël Signor Dé. 

I l’hai fate pijé ‘l bagn, i l’hai netiate dal sangh ch’at quatava e i l’hai onzute d’euli përfumà. Apress ëd lòn it l’has vestite con na vesta brodà, caussadure ‘d coram soasì, bindèj ëd lin bianch e ‘n mantel ëd seda. I l’hai parate ‘d giòja: ëd brassalet, na colan-a, dj’orcin, n’anel al nas, un diadem magnìfich an sla front. A l’é parèj ch’it ses ëstàita parà d’òr e d’argent, e toe veste a l’ero ‘d lin bianch, ëd seda, dë stòfa brodà. Tò mangé a l’era ‘d fior ëd gran, d’amel e d’euli. It ses dventà ‘d na blëssa soasìa, ëd na dignità regal. Antlora la fama ‘d toa blëssa a l’é spantiasse an tra le nassion: it j’ere la përfession, it l’avies lë splendrior che mi it l’avia date. I lo diso mi, ël Signor Dé.

Ti, contut, fidand-te ‘d toa blëssa e profitand ëd toa fama, it ses prostituite e it l’has acordà ij tò favor a tuti coj ch’a passavo për lì. It l’has ciapà ij drap magnifich ch’it l’avies adòss e it l’has fane ‘d tende tuitcolor për le cinte sacrà dij pagan e it ses andàita a prostituite, tant che gnun a l’avrìa mai pensà che na ròba parèj a podèissa capité e mai pì a capiterà. Dle giòje pressiose d’òr e d’argent ch’i l’avìa date, it l’has fane ‘d mistà ‘d dio, e dnans a cole statue ti ‘t ses prostituite. It l’has quataje con toe veste brodà e it l’has smonuje dëdnans l’euli e l’ancens che mi it l’avìa date. A l’era la fior ëd farin-a, l’euli e l’amel ch’i l’avìa date da mangé, e ti it l’has smonuje a cole mistà tanme n’oferta soasìa. Parèj varda lòn ch’i farai! I lo diso mi, ël Signor Dé.

Ti ‘t l’has ëdcò ciapà ij tò fieuj e toe fije, ch’it l’avie consacramje e it l’has smonuje an sacrifissi a coj ìdoj përchè as n’alimentèisso. A të smijava ancora nen pro toa prostitussion përchè ch’it l’avèisse ‘dcò a sgorgé ij mè fieuj e a feje passé për ël feu për smónje a coj ìdoj? Për tute toe abominassion e ij tò adulteri, it ses pa avisàtne dij dì ‘d toa nassensa, quand ch’it j’ere tuta patanùa e ch’it tërpignave an tò sangh?

Tristëssa, tristëssa a ti për tuta toa malissia! I lo diso mi, ël Signor Dé. It l’has fabricate ‘n bordel, it ses tirate sù d’autin pagan an minca na pùblica piassa! An minca canton dle strà it l’has fabricà ‘d caplëtte an onor d’ìdoj pagan e it l’has rendù abominàbila toa blëssa. It ses date a tuti coj ch’a passavo për lì, e it ses prostituite sèmper ëd pì. It ses prostituite con ij tò vzin egissian ëd gran virilità, e it l’has moltiplicà toe dësbàucie për feme monté la flin-a. A l’é për lòn ch’i son an camin d’aussé la man contra 'd ti: i rendrai pì pcit tò teritòri e it lasserai a la mersì dij tò nemis, le sità dij Filisté. Fin-a lor a l’avran onta ‘d toa condòta dzonesta!

Tutun, it n’avìe ancora pro: it ses date ‘dcò a j’Assir, ma gnanca antlora it në ses ëstàita sodisfàita. Peui, it l’has moltiplicà toe prostitussion ant ël pais ëd Canan fin-a a la Caldea, ma gnanca antlora it ses ëstàita sodisfàita. Coma ch’a l’é débol tò cheur! Vera, it lo diso mi, ël Signor Dé. It ses comportate tanme na bagassa sfacià! Quand ch’it l’has drissà ‘n bordel an tùit ij canton dle stra, ëd caplëtte an minca na piassa pùblica, it l’has gnanca fàit lòn ch’a fà na bon-a bagassa përchè it dëspresiave ij dné ‘d toa paga!

Fomna adùltera! An leu ‘d tò marì it l’has pijà ij marì d’àutre fomne! A tute le meretris as fan dij cadò, ma it ses stàita tì a fé ‘d cadò a tùit ij tò moros! It -j riverije përchè da tute le bande a rivèisso a toe dësbàucie. Quand ch’it fasie ‘d prostitussion it fasies l’opòst ëd lòn ch’a fan j’àutre fomne ‘d cola sòrt-lì: it j’ere ti a paghé ij tò moros e nen ti a arsèive la paga! It l’has fàit tut a l’anvers! 

Për conseguensa, la bagassa ch’it ses, stà a sente lòn ch’a dis ël Signor!  Sossì at nunsia ‘l Signor Dé: përchè ch’it l’has ësgairà toe richësse e ch’it ses mostrate patanùa an toe dësbàucie a tùit ij tò moros dëdnans ai tò ìdoj scros e abominèivol, e it l’has smonuje ‘l sangh dij tò fieuj, i butrai ansema tùit ij tò moros, coj ch’it vorie compiasèj, tant coj ch’at piasìo che coj ch’at piasìo da men-o, i-j cheujerai da tùit ij leugh anté ch’a stan, përchè, tuta patanùa, a vëddo toe vërgògne. Antlora it giudicherai e it condanerai a la pen-a dj’adultere e ‘d coj ch’a comëtto ‘d crimen ëd sangh. It farai casché dzora 'd ti ël sangh dla ràbia e dla gelosìa. It lasserai an soe man ëd lor, e lor a dësbleran ij tò bordej, a faran ravagi dle toe caplëtte, it dëspojeran ëd toe veste, a porteran via toe giòje pressiose e at lasseran dël tut patanùa e dësquatà. Peui a cisseran contra ‘d ti la gent, at masseran a prassà, at ësquartran con la spa, a daran feu a toe ca, a faran lor l’esecussion ëd toa condan-a an presensa ‘d fomne numerose. A sarà parèi ch’at obligheran a chité da toe prostitussion e it torneras pa pì a paghene ‘l pressi. 

A sarà mach antlora che mia flin-a as pasierà e a chiterà mia gelosìa, im achieterai e i sarai pì nen anrabià. Ti ‘t l’avie dësmentiate dij dì ‘d toa gioventura e it l’avìe provocame con tut lòn ch’it l’has fàit; mi, donch, it la farai paghé për tuta toa mala vita. Peudes-to neghé che, a toe idolatrìe abominèivole, it l’has giontane ‘l disonor? It lo diso Mi, ël Signor Dé.

Tal la mare tal la fija 

Tuti coj ch’a-j pias ëd conté dij proverbi a diran ëd ti: “Tal la mare tal la fija”. Ti’t ses bin la fija ‘d toa mare, ch’a l’avìa avù an ghignon sò marì e ij sò fieuj, e it ses la seure ëd toe seure, ch’a l’han avù an òdio ij sò marì e ij sò fieuj ëd lor. Vòstra mare a l’era n’Hitita e vòst pare n’Amorita. Toa seure pì granda a l’é Samaria con tute soe borgià; chila a sta a toa gaucia. Toa seure pì cita a l’é Sódoma con tute soe borgià; chila a stà a toa drita.  Andeje dapress a sò esempi ‘d lor e ‘d comëtte j’istesse soe abominassion a të smijava pòch, antlora it l’has corompute da pì che loràutre. Mi, ël Signor Dé, i lo fortisso, e sossì a l’é tant sìcur coma ch’i son viv, che toa seure Sódoma e soe borgià a son nen comportasse autërtant mal che ti. La colpa ‘d Sódoma, toa seure, a l’era costa-sì: chila e soe borgià a vivìo an ësplendrior, a l’avìo abondansa ‘d mangé e ‘n plàcid binesse, ma as pijavo pa soen dij póver e dij bzognos. A son ansuperbisse e a l’han fàit lòn che mi i detesto e, quand ch’i l’hai vëddulo, i l’hai faje dësparì, pròpi com a l’avìa da esse fàit con lor. Samaria, peui, a l’ha comëttù gnanca la metà dij tò pëccà! Nen mach, ma ti ‘t l’has comëttù  tante 'd cole assion detestabij che, paragonandje a le toe, toe seure a son giuste! 

Ti ch’it l’has ancalate a giudiché toe seure, pòrta ‘dcò ti tò dzonor. It ses rendute pì abominèivola che lor, fin-a a la mira che ti, a sò paragon, a parèisso pì giuste che ti. Vërgògna marsa! Pòrta pura tò dzonor, përchè ti ‘t fase smijé toe seure mej che ti!

Ël giust giudissi ‘d Nosgnor 

Mi i cangierai la sòrt ëd Sódoma e ‘d soe borgià, ëd Samaria e ‘d soe borgià, e ‘dcò la toa l’istess che cola ‘d lor. Parèj it porteras tò dzonor e it l’avras onta ‘d tut lòn ch’it l’has fàit, mentre che lor a saran consolà. Toe seur, Sódoma e Samaria, con soe borgià, a torneran a d’esse prosperose, e ‘dcò ti, con toe borgià, it artorneras ant la condission ch’it l’avìe për l’anans. Toa seure Sódoma a l’é pa stàita mensionà da toa boca ant ël dì ‘d toe magnificense, anans ch’a fùissa pùblica toa gramissia. Adess ti ‘t ses tanme chila, la schergna dle sità d’Edom e ‘d tute le sità vzin-e, le sità dij Filisté, che at mepriso ‘d tute manere. Ora pòrt-te adòss tò dësdòr e toe idolatrìe abominèivole.

Sossì at nunsia ‘l Signor Dé: It l’has violà l’Aleansa, dëspresià ‘l giurament ch’it l’avìes fàit. Antlora i farai con ti lòn ch’it l’has fàit con mi. Tutun, im n'arcorderai dl’Aleansa ch’i l’avìa stabilì con ti quand ch’it j’ere giovo e i farai con ti n’aleansa eterna. Antlora, quand ch'ìt penseras a coma ti ‘t ses comportate, it n’avras onta, quand ch’it arseivras toe seure grande ansema a cole pì cite, e mi it jë darai për fije, bele se lolì a sia pa n’òbligh dl’Aleansa con ti. Mi midem i ristabilirai con ti mia Aleansa e it savras ch’i son mi ‘l Signor. Parèj, quand ti ‘t n’arcordras, it n’avras onta. An toa confusion, it n’ancaleras gnanca ‘d doverté  boca, quand it vëdras ch’it përdon-o tut lòn ch’it l’has fàit. It lo diso mi, ël Signor Dé.

 
Piemontèis 
Bibia
Testament Vej
Esechiel