La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Levitich/Levitich 11


Levìtich

11

Bestie pure e ampure 

Nosgnor a l’ha ancora parlaje a Mosé e Aron. A l’ha dije: A j’Israelita feje savèj sòn: ‘An tra tute le bestie dla tèra i podreve mangene: cole ch’a l’han ‘l pé forcù, l’ongia s-ciapà e ch’a rùmio. Ma, an tra cole che, combin ch’a l’abio ‘l pé forcù o ch’a rùmio, i në mangereve pa ‘d coste-sì: ël gamel, che combin ch’a rùmia, a l’ha pa l’ongia s-ciapà: a l’ha da consideresse nen pur; ël tasson dle rochere, che, bele s’a l’é ‘n rumiant, a l’ha pa tutun l’ongia chërpà; la levr, che, combin ch’a daga l’idèja ‘d rumié, a l’ha nen, contut, l’ongia s-ciapà; ël crin, che, an avend l’ongia forcùa, con tut lòn, a rùmia pa. Mangé nen la carn ëd coste bestie nì toché ij sò còrp mòrt. Considereje nen pure.

An tra le bestie ch’a vivo ant l’eva, tant ëd ël mar che dij fium, i peude mangene tute cole ch’a l’han d’aliòte e dë scaje .Tute le creature ch’a l’han pa ni d’ale dij pes ni scaje, i l’eve da considereje nen pure. Ëd coste bestie ch’i-j ten-e për detestàbij, i na mangereve pa la carn, e i detestereve ij sò còrp mòrt. Tute le bestie ch’a vivo ant l’eva e ch’a l’han nì d’aliòte, nì dë scaje, i-j considerereve na còsa detestàbil.

Për lòn ch’a l’ha da fé con j’osej, i considerereve detestabij e iv astnireve dal mangene ësti-sì: l’òja, l’àghia ‘d mar e ‘l voltor; ël milan e tute le sòrt ëd farchèt; tute le qualità ‘d cornajass, lë struss, la sivìtola, l’ochëtta ‘d mar e minca sòrt dë sparavé; ël duso, ël cormoran e l’ibis; l’ania cigna, ël pelican e ‘l capon-fer; la sigògna e minca sòrt d’airon, l’upia e la rata volòira.

Tùit j’inset alà ch’a marcio ‘d quat piòte a son da consideresse detestabij. Tutun, i peule mangé j’inset alà e ch’a marcio ‘d quat piòte ch’a l’han darera doi piòte për podej sauté për tèra. I peude donca mangé le diverse sòrt ëd sautamartin, d’aliòstre, ëd grij e ‘d cravëtte. Tute j'àutre bòje ch'a marcio për tèra, për vojàutri a saran da detestesse.

Ël contat con le carope ‘d na bestia 

La përson-a ch’a l’avrà contat con na bestia a restrà 'mpura an ësti cas-sì: s’a toca na bestia mòrta a resterà 'mpura fin-a sèira; coj ch’a trasporto un-a 'd coste bestie mòrte a dovran lavesse ij vestì e a restran ampur fin-a sèira. Për lòn ch’a l’ha da fé con le bestie a quatr pé ch’a l’abio nen l’ongia partìa e ch’a rùmio nen, i-j considerereve 'mpur: tuti coj ch’a-j dovèisso toché a restran ampur. I considerereve ‘dcò 'mpure tute le bestie ‘d quat piòte ch’a marcio an sla pianta dël pé. Tui coj ch’a dovèisso toché sò còrp mòrt ëd lor a restran ampur fin-a sèira. E chi ch’a pòrta un-a dë ste bestie mòrte a l’avrà da arzenté bin ij vestì e a restrà 'mpur fin-a sèira. I l’avreve da consideré 'mpure coste bestie-sì.

Dle bes-ciòte ch’a së struso për tèra, i considerereve 'mpure coste-sì: ël trapon, ël rat, e minca sòrt ëd bisse scodlere; ël giairòt ëd campagna, ël camaleon, la laserta, la lumassa rablòira, la piovan-a e ‘l trapon. Coste-sì a son, an tra le bes-ciòte ch’a së struso për tèra, cole ch’i l’avreve da considereje 'mpure. Chi ch’a toca un-a dë ste bestie mòrte, a restrà 'mpur fin-a sèira. A restrà ‘dcò 'mpur qualsëssìa oget ch’a-j tomba ansima a un-a ‘d coste bes-ciòte mòrte, ch’a sia n’utiss ëd bòsch, ëd vestiari, pel o sach. Col oget-lì a dovrà esse lavà con d’eva, për tùit ij mesté ch’as na peuda fé. A sarà pa considerà pur fin-a sèira: apress a sarà pur. Se un-a dë ste bes-ciòte a tomba mòrta andrinta ‘n vas ëd tèra, tut lòn ch’a-i é andrinta a restrà 'mpur e ‘l tupin a l’avrà da esse s-ciapà. Tut ël mangé ch’a l’é stàit prontà con d’eva sversà con un tal vas a restrà 'mpur, e minca na beivanda a restrà ‘dcò 'mpura, qualsëssìa a sìa ‘l recipient ch’a l’ha contnilo. Tut lòn ch’a l’é tombaje dzora al còrp mòrt ëd quaidun-a dë ste bes-ciòte a sarà da consideresse ampur; s’as trata d’un forn o d’un brasé ch'a l'avèissa tocaje, a l’avrà da esse dësblà. A son ampur e a deuvo esse considerà 'mpur. S’as trata ‘d n’adoss o ‘d na sisterna, visadì n’arzerva d’eva, a seguiterà a d’esse pura, ma chi ch’a na tira fòra la bes-ciòta mòrta a restrà 'mpur. Se un-a ‘d cole bes-ciòte a casca mòrta dzora dë smens ch’a l’ha da esse sëmnà, lë smëns a rëstrà pur, ma s’a l’é dasse ‘l gir a d’eva ansima a lë smens për cheuslo, e a-i tomba dzora un dë ste bestie mòrte, ël gran i l’avreve da considerelo nen pur.S’a meuir un cap ëd bestiam ch’a l’é adat a mangesse, tuti coj ch’a tocheran soa caròpa a restran ampur fin-a sèira. Ch’i ch’a mangia ‘d soa carn a dovrà arzenté ij vestiari e a restrà 'mpur fin-a sèira; col ch’a pòrta vìa ‘l còrp dla bestia venta ch’a lava soe vestimente e a restrà 'mpur fin-a sèira.

Arcapitolassion 

Le bes-ciòte ch’a rabasto për tèra a deuvo nen esse mangià, përchè ch’a son detestabij. As peul nen mangiesse ‘d coste bes-ciòte, nì cole ch’a së struso nì cole ch’a marcio a quat o pì ‘d piòte: a son detestabij. Buteve pa an condission ëd contamineve përchè ch’i l’eve tocà coste bes-ciòte, ch’i sie pa antamnà da lor: i vnirìe a d’esse 'mpur. 

Përchè mi, ël Signor, i son vòst Dé, conserveve sant e i sareve sant, përchè mi i son sant. Antanmeve pa con gnun-a dë ste bes-ciòte ch’as rabasto për tèra. Mi i son ël Signor, col ch’a l’ha tirave fòra dal pais d’Egit con ël but d’esse vòst Dé. Esse sant, përchè mi i son sant.

Costa-sì a l’é la lege për lòn ch’a rësguarda le bestie, j’osej, tute le bestie ch’a vivo e ch’as bogio ant l’eva e tute le bestiòte ch’a së struso për tèra. Con costa lege i podreve fé na distinsion an tra le bestie pure e 'mpure, an tra le bestie ch’as peulo mangesse e cole ch’a venta pa  mangeje.

Nòte 

Bibia
Testament Vej
Levitich