Lenga piemontèisa/Gramàtica piemontèisa/Morfologìa/Përnòm/Përnòm përsonaj
Artorn

Përnòm përsonaj 

Ij përnòm përsonal a son coj ch'a peudo pijé 'l pòst dël nòm ëd chi a parla (prima përson-a singolar e plural), ëd chi a scota (sconda përson-a singolar e plural), ëd col, cola, coj o lòn ch'as na parla (tersa përson-a singolar e plural).

Përnòm përsonaj verbaj 

Danans ai verb ij përnòm përsonaj as ardobio parèj:

Coste "gionte" a son ëd ver përnom personaj, ch'as peulo nen lassé an gnun-a ocasion, mentre ch'as peulo sotantente ij përnòm: mi, ti, chiel, etc. Esempi: i canto (io canto), it lese (tu leggi), a scriv (egli scrive).

Elision: "it" a peul riduvse an "t'" o an "i të" danans a le paròle con inissial an "s" impura, specialment ant le interrogassion. Esempi: t'espete - it ëstudie? (opura it ëspete - it ëstudie) (tu aspetti - studi?), e 'dcò: i të spete - i të studie.

Ant la coniugassion dël verb "avèj" (avere) - an tùit ij temp e an tute le përson-e - e dël verb "esse" (essere) - mach ant le terse përson-e singular dël present, dël passà, dl'imperfet e dël trapassà indicativ - as dòvra na parolin-a averbial "l'", mentre "j'" as dovra an tute le përson-e (meno la tersa singolar) dl'impërfet e trapassà dël verb esse.

Përnòm personaj interogativ 

A son n'àutra série 'd përnòm che a esist nen an Italian e an Fransèis. A son dovrà ant le frase interogative e ant ij cas che i vëddroma an Sintassi. Ant ël Piemontèis modern, macassìa, l'interogassion a peul esse dle vire fàita mach con ël ton dla vos ò, an scrivend, con ël pont interogativ, contut che a-i sio d'espression motobin dovrà che a deuvro sempe costi përnòm. Costi përnòm a seguito 'l verb e a son colegà a cost con un tratin (dle vire a-i é nen e 'l përnòm a l'é diretament tacà al verb). Con sò usagi ëp përnòm verbal a l'é pì nen obligatòri, e ansi, a l'é nen vàire giust dovrélo, contut che dle vire a-i sia. Mentre as costuma sèmper ëd pì servisse dij normaj pernon përsonaj, ampostand mach la vos a domanda, ij ver përnòm interogativ, d'una vera gràssia tuta nòstra particolar, a son:

Ij përnòm përsonaj interogativ as gionto, com a mostro j'esempi, dòp dël verb.

I notoma che la desinensa dël verb a l'é, an quàich cas, modificà dal përnòm përsonal interogativ. Le domand sostnùe da përchè?, còs?, chi?, andoa?, anté? a reso la coniugassion negativa con ij përnòm përsonaj interogativ, com ant ël cas "përchè vas-to 'dcò ti?" opura "chi l'é-lo chièl-lì?. Se però a ven dovrà 'l rinforsativ "che (ch')" antlora l'interogassion a deuv nen esse fàita con costi përnòm. Donca: "përchè che it vade 'dcò ti?" opura "chi ch' a l'é chièl-lì?" e a-i và torna 'l përnòm verbal.

Përnòm përsonaj an coa 'd verb 

Apress ai verb con la vocal final nen acentà, ij përnòm përsonaj a fan casché sovens costa vocal, mentre 'd vòlte a la fan cambié an "ë" muta. Esempi: Arvëdse (arrivederci), camplo (buttalo), tóirëlo (mescolalo).

Përnòm përsonaj complement 

Ij përnòm përsonaj complement a peudo compì vàrie fonsion lògiche: (1) cola 'd complement-oget [I të scoto (ti ascolto); I lo ciamo sùbit (lo chiamo immediatamente]; (2) cola 'd complement ëd tèrmo [Iv manderai 'n pachet (vi manderò un pacchetto); i l'hai ciamaje lòn ch'a l'avìa fàit ièr (Gli ho chiesto cosa avesse fatto ieri)]; (3) cola 'd complement indiret (con soe preposission): i son andàit al mar con chila (sono andato al mare con lei); I l'oma disnà bin volenté con lor (abbiamo cenato con loro molto volentieri)].

Ij përnòm: mi, ti, chiel, chila, noi (nojàutri), voi (vojàutri), lor (loràutri) a peulo esse përnòm soget e përnòm complement.

Përnòm përsonaj complement tònich 

La série dij përnòm tònich, diferent da còs a càpita an Italian, a l'é pròpi istessa a cola dij përnòm sogét, coma as vëdd an cosi esempi:

 a l'ha parlà për mi
 a diso mal ëd ti
 i andoma da chièl
 peui i andoma da chila
 a lo daran a noi
 a l'é nen për voiàutri
 e gnanca për voiàutre
 chiel a và con lor

Përnòm përsonaj complement àton 
{| class="wikitable"
|+Përnòm përsonaj complement àton
!singolar
!esempi
!plural
!esempi
|-
|me, ëm, më, 'm, m|deme (datemi), chiel a 'm parla (lui mi parla)
|ne, në, n', ën, 'n
|pijéne (prendeteci), chiel a 'n dasìa da mangé (egli ci dava da mangiare), e a n'anciocava (e ci ubriacava).
|-
|te, ët, të, 't, t'''
|fete (farti), a të smangia (ti prude)
|ve, vë, v', ëv, 'v|deve (datevi), mi i v'anvito (io vi invito), i vë slontan-e (vi allontanate).
|-
|je, jë, j', i-j, lo|pijéje (prendetegli), ti it jë das da bèive (tu gli dai da bere)
|je, jë, i-j, j
|mandeje (mantategli), i dago a lor tut lòn ch'a jë speta (do a loro tutto ciò che loro spetta)
|-
|se, së, s', ës, 's|Riflessivo: fesse (farsi), chiel a së scusa (egli si scusa), chila a 's fà bela (lei si fa bella)|se, së, s', ës, 's|Riflessivo: lor a së stupisso (loro si stupiscono). Se 'l riflessiv as argeriss al verb as manifesta con: mi, ti, chiel, noi, voi, lor.|}
Danans ai verb con inissial an consonant, ij përnòm përsonaj complement as fondo, ëd sòlit, con ij përnòm përsonaj verbaj.

A l'é bin fé present che la forma riflessiva italian-a "tu ti" dla sconda përson-a singolar dij verb, a së scriv: "ti it it" o "ti i ët", o "ti i 't". Esempi: ti it it mange j'onge (tu ti mangi le unghie), opura: ti i ët mange j'onge, o mej ancora: ti 't mange j'onge. A l'é sbalià scrive mach "ti it" ch'a l'é la forma normal nen riflessiva.

Danans ai verb con inissial an vocal o an "s" impura", ij përnòm personaj complement a mante-o soa forma o as peulo fonde con ij përnòm përsonaj verbaj, butan danans a la "s" impura na "ë" prostética.Con ne/na -Le parolëtte përnominaj "ne" ("në" e anche "na") = (ne); "j" ("jë") = (ci) as buto prima o an coa al verb. Esempi: pàrlejne (parlagliene), che mi i-j na parla (che io gliene parli), mi i-i ven-o (io ci vengo), spero dë vnije (spero di venirci).

 Grop përnominaj 

Ij grop përnominaj a son:

Esempi: v'lo diso sùbit (ve lo dico subito); pijev-ne fin che i veule (prendetene fin che volete); portemje sùbit (portatemele subito). Për comodità as costuma scrive 'l grop përnominal sensa apòstrofo, e tut tacà: es. mlo, sla, mje, vje, etc. mentre ij grop an "ne" a preferisso ël trat d'union. Es. v-ne, s-ne, etc.

Ij grop përnominaj "slo, sla, sje, sne" an coa ai verb a se scrivo: "ss-lo, ss-la, ss-je, ss-ne" për salvé 'l son fòrt ëd la "s" dël përnòm "së". Es. pijess-lo (prenderselo), mangess-la (mangiarsela), portess-je (portarsele), partiss-ne (partirsene), butess-ne.

Esempi: I-j lo diso che i-j në deve (glielo dico che gliene date).

Costi-sì as dovro dòp dël verb, përdend soens la i inissial. Esempi: I l'hai dìjlo che a dovìa porté-je (glielo detto che doveva portarglieli).

 Forma 'd riguard 

An piemontèis, parland con ëd përson-e 'd riguard, as costuma "dé dlë sgnor" o "dé dël chiel", e as dovra la tersa përson-a. Esempi: Monsù (o: lë sgnor) ch'a disa, ch'a guarda ch'a l'ha dësmentià 'l capel (signore, dica, guardi che ha dimenticato il cappello). Con le person-e d'età as costuma "dé dël Voi" dovrand, donca, la sconda përson-a plural. Esempi: Mare granda. se i m'eve da manca, i vad a pieve j'uciaj'' (nonna, se ne avete bisogno, vado a prendervi gli occhiali).

 Gramàtica piemontèisa