La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Giudes/Giudes 11


Liber dij Giudes

11 

Ora Iefte, ël Ghileadita, a l'era n'òm fòrt e vajant, ma fieul ëd na meretriss: sò pare a l'era Ghilead. La fomna legìtima ‘d Ghilead a l’avìa daje ‘dcò d’àutri fieuj. Quand ch’a son ëstàit grand, a l’han mandà vìa da ca Iefte, disandje: “Ti 't l'avras pa n'ardità da la ca 'd nòst pare, përchè it ses fieul ëd n'àutra fomna”. Antlora Iefte a l'é scapà lontan da sò frej e a l'é stabilisse ant ël pais ëd Tob. D'antorn a Iefte a son radunasse ‘d venturié ch’a ‘ndasìo a marodé e ravagé con chiel.

A l’é peui rivà che j’Amonita a l’han comensà la guèra contra d'Israel. Ant ël moment che j’Amonita a l'han ancaminasse a fé guera contra d'Israel, j'ansian ëd Ghilead a son andàit a serché Iefte ant ël pais ëd Tob. A l'han dije: “Ven, it saras ti nòst condotié e i-j faroma guera a j'Amonita”. Ma Iefte a l'ha rësponduje a j'ansian: “Sev-ne pa vojàutri coj ch’a l'avìo parame via da la ca 'd mè pare, përchè i l'avìe mi an ghignon? Përchè vnive adess a sercheme, ora ch’i seve an perìcol?”. J'ansian ëd Ghilead a l'han dije a Iefte: “Pròpi për lòn i s'adrëssoma a ti: it vniras con noi, it-j faras la guera a j'Amonita e it saras cap ëd tuta la gent ëd Ghilead”. Iefte a l'ha rësponduje a j'ansian ëd Ghilead: “S’im feve torné për combate j'Amonita e Nosgnor a-j buta an mè podèj, mi i sarai vòst cap!”. Antlora j’ansian ëd Ghilead a l’han dije a Iefte: “Che Nosgnor a na sia testimòni an tra nojàutri: i faroma coma ch’it l'has dit!”. Donca Iefte a l'é partisne con j'ansian dël Ghilead. La gent a l'ha butalo a soa testa tant 'me cap e comandant; e Iefte a l'ha torna dit soe condission a Mispa, dëdnans ëd Nosgnor.

Mëssage ‘d Iefte a j’Amonita 

Iefte a l'ha mandà 'd mëssagé al rè dj'Amonita për dije: “Còsa l’hai-ne mai fate che ti ‘ëm ven-e contra për feme la guèra an mè pais?”. Ël rè dj'Amonita a l'ha rësponduje ai mëssagé 'd Iefte: “A l'é përchè Israel, quand a montava da l'Egit, a l'era fasse padron ëd mè pais, da l'Arnon fin-a  a Iaboch e al Giordan. Damlo andarera spòtich!”. Iefte a l'ha torna mandaje ëd mëssagé al rè d'Amon, 

e a l'ha dije: “Iefte a dis përparèj: Israel a l'é mai fasse padron nì dël pais ëd Moab, nì ëd col dj'Amonita. Ma cora ch'a l'é surtì d'Egit, Israel a l'ha marcià ant ël desert fin-a al Mar Ross e a l'é rivà a Cades. A l'é stàit antlora che chiel a l'avìa mandà 'd mëssagé al rè d'Edom për dije: ‘Lasme, it na prego, traversé tò pais!’ ma ël rè dj'Edomita a l'ha pa vorsune savèj. A l'avìo mandane 'dcò al rè 'd Moab, ch’a l'ha arfudà 'dcò chiel, e parèj che Israel a l'é restàsne a Cades. Peui, vnisend anans ant ël desert, a l'ha contornà 'l pais dj'Edomita e col ëd Moab e a l'é rivà ant ël levant dël pais ëd Moab. La gent a l'ha butà camp dë 'd là dl'Arnon, ma a l'é pa intrà ant ël teritòri ëd Moab, përchè l'Arnon a l'era finagi dij Moabita. Israel a l'ha peui mandà 'd mëssagé a Sicon rè dj'Amorita, ch’a regnava a Chesbon, e Israel a l'ha faje dì: ‘Lasme, it në prego traversé tò pais fin-a a mè but’. Ma Sicon a l'ha pa avù fiusa an Israel ch’a passèissa an sò teritòri, e butà ansema tuta soa armeja a l'ha butà camp a Iahas, e a l'ha angagià combatiment contra d'Israel. Ël Signor, Dé d'Israel, a l'ha butà an podèj d'Israel Sicon e tut sò esércit, ch'a son ëstàit butà an dërota, e Israel a l'ha pijàit possess ëd tut ël pais dj'Amorita ch’a stasìo an cole contrà. A l'ha conquistà tut ël pais dj'Amorita, da l'Arnon al Iaboch e dal desert al Giordan. Ora 'l Signor, Dé d'israel, a l'ha taparà via j'Amorita dëdnans d'Israel soa gent e ti 't vorerìes-to pijeje 'l pais? Has-to pa lòn che Chemos, tò dio. a l'ha fate avèj? Parèj che 'dcò nojàutri i saroma padron dël pais ëd coj che Nosgnor a l'ha mandà via dëdnans a noi! Miraco, ses-to 'd pì che Balach, fieul ëd Zipor, rè 'd Moab? É-lo intrà an contestassion con Israel o a l'ha faje guera? Da tërzent agn Israel a stà an Chesbon e an sò anviron, a Aroer e soe dipendense e an tute le sità arlongh l'Arnon; përchè has-to pa gavaje coj teritòri antlora? Mi i l'hai pa fate tòrt e ti't fase mal anvers ëd mi, an fasendme guera; che Nosgnor, ch’a l’é giùdes, a peussa giudiché an tra j'Amonita e j'Israelita!”.

Ma 'l rè dj'Amonita a l'ha pa scotà le paròle che Iefte a l'avìa faje trasmëtte.

Un vot sensa cognission 

Antlora lë spìrit ëd Nosgnor a l'é calà dzora 'd Iefte e chiel a l'ha traversà Ghilead e Manasse, a l'é passà a Mispa 'd Ghilead an rivand ant ël pais dj'Amonita. Ora, chiel a l'avìa fàit un vot al Signor, an disend: “S’it daras an mie man j'Amonita, cora che mi i tornerai vincitor, chi për prim a surtirà da ca mia për vnime ‘ncontra, a sarà për ti, Nosgnor e mi i lo smonrai an olocàust”.

Donca, Iefte a l’ha travërsà ij confin dj’Amonita, a l’ha tacaje, e Nosgnor a l’ha dajne la vitòria. A l'ha butaje an derota, taparandje da vint sità: da Aroer fin-a a Minit e Abel-Cheramim. La dësfàita a l'è staita completa: j'Amonita a son restà umilià da j'Israelita. Ora, antramentre che Iefte a tornava a ca soa a Mispa, varda-lì che soa fija as fà ancontra a chiel, an dansand al son dij cìmbali: a l'era soa fija ùnica, përchè a l'avìa pa avù nì d'àutri fieuj o fije. Pen-a che a l'ha vedula, Iefte a l'é s-ciancasse ij vestì, an crijand: “Aidemì, fija mia, ti 't ven-e për mia ruin-a! 'Dcò ti 't ses an tra coj ch’am sagrin-o. I l'avìa fàit un vot a Nosgnor e i peuss pa pì tireme ‘ndré”. E chila a l’ha rësponduje: “Car ël mè pare, se it l'has fàit un vot, compiss pura dzora 'd mi lòn che toa boca a l'ha promëttù, përchè chiel a l'ha concedute 'd pijete l'arvangia dj'Amonita, ij tò nemis”.

Peui a l'ha dije a sò pare: “Dame mach sta contenta: lasme ancora lìbera për doi mèis, ëd manera che mi i peussa raminghé për le montagne a pioré ansema a mie amise, përchè mi i dventrai mai na mare”. Sò pare a l’ha rësponduje: “Và pura!”. E a l'ha lassala lìbera për doi mèis. Chila a vagolava an sij mont con soe amise, përchè a sarìa mòrta sensa dventé na mare. 

Passà doi mèis, la fija a l'é tornà da sò pare, che a l'ha compì dzora 'd chila 'l vot ch'a l'avìa fàit. Chila a l'avìa mai cogiasse con n'òm. Da lòn a l'é rivaje sta costuma an Israel: minca n'ann, le matòte ebree as na van për quat di a pioré la fija 'd Iefte 'l Ghileadita.

Nòte 

Bibia
Testament Vej
Giudes