Michel dij Bonavé/Stòrie d'ordinaria portierìa/Pàgina 1
Sena Prima

Senari

Al duvertesse dël sipari an sla sena a-i é gnun. As duverta un-a dle pòrte e a-i riva la protagonista.

A l’é vestìa con un faudal nèir bastansa longh sota ai ginoj (a va bin ëdcò ’d n’àutr color mach ch’as capissa ch’a l’é na ròba da travaj), a l’ha an testa un folar fioragià gropà sël cupiss con na gròssa gala.

A intra ’nt ël local, as varda dantorn, a nufia, a ved la cafetiera sël gas e a cor a dëstissé ’l gas; peui a pija doe pugnëtte e a gira la cafetiera coma ch’as fà për pronté ’l cafè.

PETRONILLA: - Òmmi pòvra dòna! Varda mach coma ch’a versa! S’a së smortava la fiama i podìo sauté tuti an aria! Manco mal ch’i son mach surtìa na minuta... ambelessì it peule gnanca pì fete un cafè an santa pas! -

As seta su un-a dle cadreghe girà vers ël pùblich.

PETRONILLA: - Che vita! Che vita! ... Cor da sì, cor da là e am resta quasi gnanca ’l temp ëd pijeme ’l cafè!

Cost a l’é nen un palass, a l’é ’l Dòm ëd Milan!... Na baraonda, na babilònia, un mërcà ’d Pòrta Palass andoa ch’a veulo vëdd-me ’nt jë strass!

Tuti ch’a ciamo, tuti ch’a veulo: «Nilla, ven sì!... Tòta Nilla a l’avrìa pa un momentin...? Nilla a podrìa pa feme... dime... porteme...?».

Sensa peui parlé ’d coj ch’a l’han gnanca ’l bel deuit ëd ciamete për piasì... -

As campa na frisa andaré sla cadrega slargand ij brass, a stà fërma për n’àtim an cola posission e peui as tira su dë scat butandse an pé.

PETRONILLA: - Nilla l’é sì! Sì sgnora, ch’am disa... i son bin sì për sòn... ch’a comanda ’dcò chiel monsù... -

A fà na riverensa esagerà.

PETRONILLA: - A sò servissi, monsù Cavajer – a fà finta ’d parlé daspërchila – a l’é ’l Cavajer Petitti, ël padron dël palass... col ch’am paga lë stipendi... col ch’am buta le marchëtte... na miseria nèh... ma còs veule con ij temp ch’i vivoma e con l’aria ch’a cala da Cavorèt... bela grassia nèh... –

A fà doi pas an anans e as rivòlgg vers ël pùblich.

PETRONILLA: - Mi i son mach Nilla, la portiera... i son pa na creada mi... na përson-a ’d servissi, coma ch’a-j ciamo adess... I lo seve nò ’d chi i parlo? Ëd cole tòte ch’a seurto dai porton ëd cors Vitòrio o ’d cors Màssim... –

A s’anteromp e a fà ’l gest ëd parlé ’d n’argoment pì riservà, pì dlicà...

PETRONILLA: - I lo seve nò, col ch’a l’é cors Màssim? 

Ma da andoa ch’i rive? 

Da an Bertola? 

Dal borgh ëd le lavandere? 

Da la Val Sopata? 

A l’é cors Màssim d’Azeglio, col arlongh al Valentin, andoa ch’a jë stan ij dotor... j’avocat... ij professor... ij dirigent ëd la FIAT o dla RIV. -

A cambia ton ëd vos.

PETRONILLA: - Tuti palass ëd lusso, pien ëd màrmol da lustré e da deje la sira, con j’assenseur e ij vas për cheuje le ciche... nen coma ambelessì ch’am toca a mi d’andeje a cheuje con le man... tuti palass ch’a l’han sò giardinèt cintà, andoa che ij can da fòra a peulo nen intré a fesse ij sò bzògn o gnanca core dapress a le cagnëtte bërlichin-e djë sgnor. 

Palass andoa ch’a-i é nen mach la portiera... -

As varda chila coma ch’a l’é vestìa.

PETRONILLA: - Na pòvra dòna coma mi, sensa istrussion, che pen-a pen-a a sà conòsse ’n telegrama da na racomandà a podrìa nen sté an coj palass... eh nò, cara gent! 

Ambelelì le portiere a l’han la vesta d’ordinansa e... scoteme bin... a-i é ’dcò ’l portié con la muda bleuva, tuta stirà, con ij boton d’òr a la giaca e le braje con le righe vërde... e... ël rest i lo sai nen s’a l’abia ’dcò le righe o s’a l’é stirà... andèjlo a ciamé vojàutri!... –

As fërma un moment rendend-se cont ch’a l’ha përdù ’l fil dël dëscors.

PETRONILLA: - Le fomne ’d servissi, i disìa... lor a son bele, giovo, con ij cavèj bin pentnà e la crëstin-a bianca coma ’l faudalin tut bordà dal pissèt. 

Lor a seurto a la sèira fasend le sivìtole con coj gagà ch’a passo sël cors con le viture duverte, na man sël volant e l’àutra fòra, a saluté le pì bërnufie. 

Dle vire a seurto con ij barboncin ëd le madame a la staca... 

Già... ij barboncin... che bestie fòle... ch’a l’han gnanca la fòrsa ’d baulé da can... a son tuti tosonà, a smijo ’d babero che un bërgé a sia amusasse a tajoché lassandje mach quàich balòtola ’d bora... Lor a pòrto a spass ij barboncin... –

A tira un longh sospir.

PETRONILLA: - Ij barboncin... tanto cagnolin... tanto bërlichin... –

A cambia sùbit ategiament.

PETRONILLA: - Nilla, ch’i sarìa peui mi, a dev anvece core dapress a coj taboj bastard - a carca la vos su cost agetiv - ch’a passo sì dë ’dnans sël marciapé e a lasso ij sò arcòrd schifos... e alora... lesta Nilla! Cor con la palëtta përchè s’a-i passa mai ’l cìvich... la multa a riva al Cavajer e chiel-lì, tachign pì che në scossèis rancin, a l’é bon a gavemla dal mensil a mi... –

As sent na vos da fòra ch’a ciama Nilla. Chila a chita sò conté e as rivòlgg a quaidun ch’a l’é fòra dla sena.

PETRONILLA: - Sì... ch’am disa madamin Ceruti... nò, stamatin a l’é nen rivaje gnun pachèt për chila... i son sicura! 

Ch’as figura ch’i l’hai fin-a guardà drinta a la borsa ’d coram dël postin... antant chiel a l’era ancantasse a vardé ij mè euj... còs ch’a dis? 

Ch’a l’é mej nen iludse con j’òmo? 

Ch’a venta nen deje confidensa? Lor a miro mach a na còsa sola ’d noi pòvre fomne? 

A venta nen deje nì ’d còrda nì ’d cordin... Ma mi le man i-j buto mach ant la borsa dla pòsta, nèh!... – 

Daspërchila.

PETRONILLA: – Chila a l’ha na certa esperiensa... an materia! 

Chila a l’é coma la bela Maria che tuti a la guardo e gnun a la pija! 

A l’é për lòn ch’a passa da na cesa a l’àutra a ciamé la grassia ch’a-j faso trové n’òmo... ma lor a son pa fòj... parèj a l’ha giumai butasla an carpion!

A continua a rësponde.

PETRONILLA: - Sì, madama Ceruti... i-j lo garantisso che s’a riva doman matin i-j lo porterai su sùbit al ters pian... a va bin... a va bin, i l’hai capì ch’i devo nen sgnachelo përchè andrinta a-i son ij persi ch’a-j manda soa magna Pin-a da Canal... - 

Daspërchila.

PETRONILLA: - A mi am piaso pro da mat coj bej persi giàun, coj ch’a së s-ciapo... con cole doe ciape pien-e ’d giuss... ah, che bon da buté a meuj ant ël vin... ma viliach se chila–lì a l’ha mai damne un... pitòst a-i lassa marsé an sël bufé... còs veusto ch’a pensa a le veuje ’d na portiera?... 

E mi... e mi... për feje dispet i vado a catemje an sël mërcà... ciapa-lì... ciampòrgna frusta!  –

A së spòsta da na part dël palch sènich an guardand coma travers ëd na fnestra.

PETRONILLA: - Speta mach ch’i varda chi ch’a l’é col-lì ch’a intra sota al porton con la bici për man... gnun a peul intré ’nt la cort sensa che Nilla a lo sapia andoa ch’a va... 

«Ch’a scusa nèh bel fieul, ma a serca quaidun? 

Coj ch’a pituro j’ansëgne ’d véder? Ah... a va bin alora... ch’a intra ’nt la cort e dòp ch’a vada a soa drita, ant ël canton ëd la cort... ma... i m’arcomando nèh! Ch’a pògia peui nen soa bici contra al mur che peui as dëscrosta... e gnanca pontajà ai vas dij fojagi! 

Andoa ch’a peul butela? 

Mi i dirìa ch’a peul fin-a tensla an man... e ch’a fasa nen ël furb përchè mi i lo guerno da sì... pa për gnente ch’am ciamo "Nilla la pupilla "»... –

As gira vers ël pùblich.

PETRONILLA: - Pa për gnente ch’am ciamo «Nilla la pupilla»!... 

– As arpija - 

Ma i vëdde che vita!... Che vita!... E pensé che mi i vorìa mach pijeme un cafè! –

A va vers ël gas andoa ch’a-i é la cafetiera.

PETRONILLA: - A dovrìa bin esse passà, adess im na verso na tassëtta... –

A va vers ël bufé, a fà score un dij véder smerijà, a na tira fòra na tassëtta, la sucrera ’d seràmica e un cuciarin a lo pija ’nt un tirol. A pòrta ël tut an sla tàula, ma an col mentre a ved quaicòs dë strasordinari. As fërma ’d colp e an pressa a va a n’estremità dla sena andoa ch’as buta a guardé fiss ant un ponto precis, as pòrta fin-a la man dzora dj’euj për vëdde mej. A l’improvisa a campa un crij.

PETRONILLA: - Ah! Sta vòlta i l’hai ciapala sël fàit! 

– A guarda vers l’àut e a taca a ciamé – 

Madama Gremmo, madama Gremmo! 

Ch’a së stërma nen daré dij ridò... tant sta vira i l’hai vëdula nèh? 

S’a veul pròpi deje da mangé le frise ’d pan ai colomb ch’a lo fasa sël sò pogieul e nen campeje giù ’nt la cort... eh già... parèj i foma ’l pan pist an sël ciman!... Tant a-i é Nilla ch’a ramassa... a-i é Nilla ch’a ten polid... ch’a campa giù... parèj a peul capité che a Nilla a jë scapa la ramassa e così a-i sarà quàich colombòt ch’a finiss ant la pèila ’d Nilla... –

As gira vers ël pùblich.

PETRONILLA: - An fond che mal a-i é se Nilla as mangia doi colombòt tënner?... A sarà pa un pecà mortal... 

Còs ch’i veule... Nilla a l’é da marié... a viv ambelessì an portierìa... da sola... sèmper da sola... e... a vëdde passé an sò piat quàich oslèt giovo... a-i fà chité na frisa lë smangior... Nilla a l’é na fomna ’dcò chila còs ch’i chërde? 

A l’é pa mach na portiera e peui... –

As pòrta an mes ëd la sena, dë ’dnans a la tàula con le cadreghe, as gava ‘l folar lassand seurte na bela caviera (ël color a dipend da la volontà dl’atriss che s’a l’ha ij cavèj curt a l’é mej ch’as buta na pruca bionda, nèira o rossa), a buta na man an sacòcia dël faudal e da lì a tira fòra un cit ëspecc e un blèt ross për ij làver. As pitura ij làver vardand-se ’nt lë specc, peui as dësboton-a ’l faudal e sota a l’ha na vesta da spatuss (a  vorerìa dì ch’a l’é «sexy» e donca a podrìa esse na combineus con ij pissèt o fin-a na guepiere o na brassiera). A ambranca ’l man-i dla ramassa e a ancamin-a a bogesse an sa e an là.

Leteratura piemontèisa
Teàtro piemontèis
Stòrie d'ordinària portierìa
Michel dij Bonavé