Lenga piemontèisa/Gramàtica piemontèisa/Morfologìa/Nòm-agetiv/Agetiv numeraj
Artorn

Agetiv numeraj 

As divido an cardinaj, ordinativ, coletiv, moltiplicativ. I parlroma peui dij nùmer frassionari e d'àutre espression matemàtiche.

I notoma sùbit na particolarità piemontèisa: mentre an Italian e an Fransèis mach ël nùmer "un" a l'ha un mascolin e un feminin, an piemontèis ëdcò 'l nùmer "doi" a l'ha un mascolin e un feminin. Un, Un-a, Doi, Doe. Pr'esempi: Doi bero e doe fèje.

An cost cas na tàula a-i và pròpi. An bleu i l'oma butà agetiv che dle vire as sento, ma che a son italianism. J'ordinaj a l'han le forme dël mascolin e feminin, singolar e plural, forme che a son indicà ant l'òrdin. L'istess a l'é për ij moltiplicativ. Për ij coletiv indicoma, ant l'ordin, singolar e plural.

Coma i l'oma già dit, j'ordinaj a peulo esse mascolin ò feminin, singolar ò plural, e ij coletiv a peuilo esse singolar ò plural. Tuti, coma agetiv, a seguo le régole generaj për sòn. Ant la tàula i l'oma arportà le diferente forme giusta com arciam.

An matemàtica, parland dle cifre d'un nùmer, i l'oma unità, desèn-e, sentèn-e e ij mila, opura mijé ò milié ò milanta, e peui 'ncora le desen-e 'd milié, le semten-e 'd milié, ij milion, e via fòrt.

Ij nùmer frassionari, le potense, ij radicaj 
Partend da la frassion pì sèmpia i l'oma "més" e "metà". Mentre lë scond a l'é invariant, ël prim a fà ecession e a l'ha 'dcò 'l plural mascolin. Ant ël sòlit ordin i l'oma "mes mesi, mesa, mese". Donca, pr'esempi i l'oma "ij tòch mesi malandàit" , "le mese dosen-e" e via fòrt. Le frassion andova a-i é l'ordinal dël denominator a seguo le sòlite régole: "tre quart" , "doi quint" , "un décim", etc. Se anvece a esist nen l'ordinal dël denominator, antlora la régola a l'é dël tipo: "set ëd disneuv" = 7/19 = an italian "sette diciannovesimi", vis-a-dì: "cardinal a numerator + ëd + cardinal a denominator" opura "set su disneuv", vis-a-dì: "cardinal a numerator + su + cardinal a denominator"

Për le potense a ven motobin còmod mach dovré ij cardinaj, com a càpita dle vire 'dcò an Italian. La régola an general a l'é: "cardinal dla base + a (la) + cardinal dl'esponent". Natural che se a-i é l'ordinal dl'esponent, as peul dovrésse e donca i diroma pr'esempi: sinch a la tre , sinch a la tersa, ma mach des a la vintequatr. Dovrand ël cardinal dl'esponent, l'artìcol la al'é possibil nen buté l'artìcol la.

Për le radis, fin che as trata 'd radis quadrà e radis cùbica a-i son nen probléma. Ëdcò se a-i é l'ordinal as peul dovré la forma italian-a "radis quàrta, radis sesta" e via fòrt. Për j'àutre radis la régola a l'é "Radis a + Cardinal dl'indes" coma "radis a (la) eut ëd dosentsinquanteses.

J'istesse régole a valo tant për le potense coma për le radis cand esponent ò indes a son frassionari.

radis a tre su eut, ëd set a la doi su neuv andova tre su eut a l'é l'indes dla radis e doi su neuv a l'é l'esponent dël radicand (che a l'é set).

Nòte