La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Proverbi/Proverbi 23


Provèrbi

23 

Cora ch'it ses setà a la tàula 'd n'òm potent, varda da bin lòn che it l'has ëdnans; s'it l'has tant aptit, fà tension a nen mangé tròp. Gnun-e anvìe 'd soe galuparìe, përchè chiel a podrìa profitess-ne për angabiolete. 

Ruin-te pa la salute për ëvnì sgnor, sie pro savi për savèj cand ch’it l’has da chité.  Cand ch’it pense d’essie a la fin rivà, la richëssa a podrìa bin dësparì, përchè a buta j'ale coma s’a fussa n'òja e as na vòla vers ël cel!

Sta nen a tàula a mangé con na përson-a  splòrcia e pitòca e àbie gnun-a anvìa ‘d soe galoparìe, përchè cola-lì a pensa mach a lòn ch’a-j costa col mangé. A dis: “Mangia pura e bèiv”, ma a lo pensa nen përdabon. Ti 't gumitras ël bocon ch'it l'has mangià e ij compliment ch’it l’has faje it l'avras ësgheiràie.

Parla nen a j’orije d’un fòl, përchè a dëspressierà toe paròle sàvie. 

Spòsta pa na veja bórna: ch'a fà part dël camp ëd coj ch’a l’han pi nen ël pare e la mare, përchè col ch'a fà giustissia a l'é fòrt e a dësfendrà soa càusa contra 'd ti. 

Àplica tò cheur a l’istrussion e toe orije ai dëscors ëd saviëssa.

Vansa pa la dissiplin-a al giovo: bele s'it lo baròte con na vërga a në meuirirà pa. Al contrari, s'it lo bate con na vërga, it lo salveras da l'infern.

Mè car fieul, se tò cheur a l’é savi, ëdcò mè cheur a n’argiojirà. Mia ànima a sauterà ‘d gòj cand che toa boca a dirà ‘d paròle oneste e giuste.

Àbie gnun' anvìa dij pecador: pitòst guern-te sèmpe ant la tëmma ‘d Nosgnor. përchè parèj ti ‘t saras arcompensà e toa speransa a sarà mai a dzoneus.

Scota, car ël mè fieul, esse savi e adressa tò cheur an sla stra pì drita. Stà lontan da la companìa ‘d coj ch’a-j pias anciochesse, nì ‘d coj ch’a-j pias fé ‘d paciade, përchè ij ciocaton e ij goliard a vniran pòver e col che a l'é pien ëd seugn as vestirà dë strass. 

Scota tò pare ch'a l'ha date la vita, dëspressia pa toa mare da veja. 

Cat-te ‘d vrità e dala mai andaré: cat-te ‘d sapiensa, ëd dissiplin-a e d’anteligensa. 

Ël pare dl'òm giust a argiojirà motobin e col che a l'ha generà un savi a në sarà bin content. Për lòn, dà ‘d sodisfassion a tò pare e toa mare, fala contenta cola ch’a l’ha date la vita. 

Car ël mè fieul, dame tò cheur, e che ij tò euj a bèico mie vie.

La meretris a l’é parèj ëd na tràpola arzigosa e n’adùltera a l’é pericolosa tant coma droché ant un pos ëstrèit. Chila a stà sèmper a l'avàit parèj d'un làder e a fà chërse 'l nùmer ëd j'òm ch’a tradisso soe mojé.

Për chi ij maleur? Ëd chi le plente? Col ch’a l’é sèmpe lì ch’a rusa? A chi le patele për ëd folairà? A chi j'euj ross? A son për coj ch’a-j pias ësté ant le piòle a bèive ‘d vin e ch’a van susnand ij vin pì fòrt. Varda pa 'l vin cora che a l'é bel ross, cand a bërlusa ant la san-a e a cala giù dosman. A l’é mach dòp ch’a mòrd tanme na serp e a pogna tanme na vipra. Antlora ij tò euj a vëdran lòn ch'a l'é dròlo e it diras ëd ròbe che pì tard it n’aringretras.  A të smijerà d'esse cogià an mes dël mar o 'd deurme 'nsima a l'erbo portansëgne dla nav ch’a strabàussa dë dsà e dë dlà. It diras: A l'han patlame, ma i sento pa 'd mal! A l'han barotame, ma i son nen ancorzùmne! Cora ch'im dësvijerai, im farai torna n'àutr goblòt!

Nòte 

Bibia
Testament Vej
Proverbi