La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Salm/Salm 78


Salm

78. Fà 'tension, mè pòpol, a mia istrussion! 

L'autor ëd cost longh salm d'istrussion a passa a l'arvista tuta la stòria d'Israel. A làuda Nosgnor për soa potensa, bontà e passiensa, ma 'rciama a la ment ëd sò auditòri che la trasgression a fà 'nrabié Nosgnor e a pròvoca ò giudissi. Ant la conclusion dël salm, l'autor a eléva Gerusalem coma sità sernùa da Nosgnor e David coma Sò rè sernù.

Na canson bin ëscrita 'd Asaf. Fà 'tension, mè pòpol, a mia istrussion! Scota le paròle ch'it diso. I canterai na canson ch'a dà sapiensa. I farai ëd considerassion ancreuse an sij temp antich. 

Lòn ch'i l'oma sentù e amprendù, lòn che ij nòstri vej a l'han contane, i lo stërmeroma nen ai nòstri fieuj. I conteroma a la generassion ch'a ven ëd lòn che Nosgnor a l'ha fàit e ch'a l'é degn ëd làude. I-j conteroma 'd sòa fòrsa e dle maravije ch'a l'ha fàit. Nosgnor a l'ha stabilì un pat con Giacòb, a l'ha fissà na lege an Israel. A l'ha comandà ai nòstri vej ëd fé conòsse ai sò fieuj lòn che chiel a l'ha fàit, parèj che le generassion ch'a vniran,  ij fieuj ch'a son ancora da nasse, a peusso conòss-lo. Lor a vniran grand, e a soa vira, a conteran ëd sòn ai sò fieuj. Anlora 'dcò lor a duvertran ël cheur a Nosgnor. A dësmentieran pa j'euvre 'd Nosgnor e a scotran lòn che Nosgnor a comanda. A l’ha da esse parèj përchè ij fieuj a dvento nen coma ij sò antich, ch’a l’ero mach ëd teston, d’arviros e con në spirit cha l’é nen fedel a Nosgnor.

La gent d’Efraim, ch’a son ëd bon arcé, a son ëscapà 'nt l’ora dla bataja. A son nen ëstàit fedej a l’Aleansa ‘d Nosgnor; a son arfudasse dë scoté soa lege. A l’avìo dësmentiasse ‘d lòn che Nosgnor a l’avìa fàit, ij prodis che chiel a l’avìa mostraje. Ant la tèra d’Egit, ant la pian-a ‘d Tanis, Nosgnor a l’avìa fàit ëd portent dë 'dnans ai sò antich. Për duverteje dë 'dnans na stra a l’ha dividù an doi ël mar, artenend j'aque coma s’a-i fussa stàit un mur. Ëd di a-j guidava con na nìvola, ëd neuit con lë splendrior dël feu. A l’ha s-ciapà ‘d ròche 'nt ël desert për deje d’eva tanme ‘d fontan-e. A l’ha fàit seurte dij torent da la ròca, e d’aque a son scorùe tanme ‘n fium! Malgré tut lòn, lor a l’han seguità a ofendlo, e a son arvirasse 'nt ël desert contra ‘l Pì-Àut. An sò cheur ëd lor a l’han butà Nosgnor a la preuva, a l’han reclamà ch’a-j dèissa ‘l mangé che pì a-j piasìa. A l’han fin-a parlà mal ëd Nosgnor an disend: “Nosgnor a l’é pa bon a dene da mangé 'nt ël desert. Vera, a peul frapé le ròche tant ch’a na seurta d’eva, ma chiel a peul pa dé a sò pòpol pan e carn”. Cand che Nosgnor a l’ha sentù lolì, a l’é 'nfuriasse. Ël feu ‘d soa ira a l’é anviscasse contra ‘d Giacòb. Pròpi parèj, soa zara a l’é anfiamasse contra d'Israel; përchè a chërdìo nen an Nosgnor, as fidavo pa che chiel a-j podèissa salvé.  Anlora a l’ha comandà a le nìvole ‘d duverté ij batent dël cel; e a l’ha fàit pieuve su 'd lor la mana da mangé: a l’é stàit parèj ch’ël pan a l’é vnuje dal cel. A l’han mangià le viande dj’àngej! Nosgnor a l’ha dajne tant ch’a në podio pì. 

Nosgnor a l’ha lassà andé ‘l vent da l’Orient e a l’ha fàit bufé ‘l vent dël Meridion con tut ël sò podej. A l’ha fàit pieuve carn tanme nivole ‘d póer - d’osej ch’a l’ero pì numeros che ij granin ëd sabia an sla riva! A l’ha fàit che j’osej a caschèisso ant sò campament ëd lor e tut d’antòrn a soe tende.  A l’han mangià fin-a ch’a l’han avune pro. A l’ha daje tut lòn che sò cheur ëd lor a n’avìa anvìa. Ma përantant che soa anvìa ‘d lor as calmèissa, con ël mangé ancora an soa boca, la zara ‘d Nosgnor a l’é tombà contra ‘d lor, e chiel a l’ha massà j’òm pì fòrt, a l’ha abattù ‘l mej dla gioventura d’Israel. Malgré tut lòn, ël pòpol a l’ha seguità a pëcché. Malgré tute cole maravije, a son arfudasse d’avèj fiusa an chiel.Parèj Nosgnor a l’ha fàit che soa vita ‘d lor a terminèissa con un faliment, ij sò agn ëd lor ant l’afr.

Cand che Nosgnor a ancaminava a feje 'd mal, lor a tornavo a sërchelo e a n’era bin l’ora. As n’arcordavo ‘d Nosgnor, ch’a l’era soa ròca d’arpar; dël Dé-pì-Àut, sò Redentor ëd lor. Ma a l’era mach na finta: a fasìo d’orassion, ma a l’ero ‘d busios. Sò cheur ëd lor a l’era leugn da chiel, a l’ero pa fedej a l’Aleansa. Nosgnor, an soa misericòrdia, contut, a l’ha përdonaje la colpa e a l’ha nen dëstruvije. A l’ha tratnù sèmper sò rigor, a l’ha pa dëscadnà contra ‘d lor, coma ch’a l’avrìo meritalo, tuta soa zara! Lolì a l’era përchè chiel a sa bin ch’a l’ero mach ëd mortaj, ch’a vivo e che peui as në van tanme ‘n buf ëd vent ch’a torna nen andré. 

Che ‘d vire ch’a son arvirasse a Nosgnor cand ch’a marciavo ant ël desert! Coma ch’a l’han crussialo an pien-a desolassion! Sèmper torna a butavo a la preuva la passiensa ‘d Nosgnor e a provocavo ‘l Sant d’Israel! As arcordavo pì nen ëd soa potensa e ‘d coma che chiel a l’avìa salvaje dai sò nemis. As arcordavo pa pì dij segn miracolos che chiel a l’avìa fàit an Egit, ëd soe maravije ant la pian-a ‘d Tanis. Antlora chiel a l’avìa cangià ij fium an sangh, parèj che gnun a peudia pì beiv-ne l’eva. A l’avìa mandà dë scòp ëd mosche për divoreje, e na bùrìa ‘d ran-e për ruineje. A l’avìa dait sò mësson ëd lor a le babòje e sò arcòlt a l’era stàit consumà da le cravëtte. La tempesta a l’avìa fracassà soe vigne e ‘l fiochiss a l’avìa ruinà ij sò fijé. A l’avìa bandonà sò bestiam a la tempesta, soe bestie a ‘l feu dle lòsne. A l’avìa dàit ësfòg a soa ira afoà - a tuta soa furia, rabia e ostilità. A l’avìa mandà contra ‘d lor na banda d’àngej dëstrutor. A l’avìa dëscadnà soa rabia contra ‘d lor; a l’ha pa risparmià la vita dj’Egissian; ma a l’ha vastaje ‘d maladie. A l’ha colpì tùit ij prim-genit dj’Egissian, la fior ëd la fijolansa për tut ël pais d’Egit Ma  sò pòpol a l’ha tiralo fòra tanme në strop e a l’ha mnaje anans për ël desert coma ‘d feje. A l’ha guernaje, parèj a l’han pì nen avù tëmma; ma ‘l mar a l’ha quatà ij sò nemis d lor. A l’ha mnaje fin-a ‘l bòrd ëd soa tèra santa, a cola tèra pien-a ‘d colin-e, cola ch’a l’avìa vagnà për lor. Dë 'dnans a lor a l’ha taparà vìa ‘d nassion; e a l’ha spartì l’ardità ‘d coj pòpoj an tra le tribù d’Israel. 

Malgré tut sòn, lor a l’han butà Nosgnor a la preuva, a son arvirasse a chiel, a son pa restà fedej a l’Aleansa che ‘l Pì-Àut a l’avìa fàit con lor. A l’han arfudalo e tradilo l’istess ch’a l’avio fàit ij sò antich. A son ëstàit dësùtij tanme n’arch ëstorzù. A l’han fàit anrabié Nosgnor cand ch’a l’han fasse ‘d santuari an onor d’àutri dio; a l’han falo dventé gelos con ij sò ìdoj. Cand che Nosgnor a l’ha vëddulo, a l’é stane motobin anrabià e a l’ha arpudià Israel dël tut. A l’ha chità ‘l templi 'd Silo, ël tabërnàcol anté ch’a l’era vivù an mes ëd sò pòpol. Soa Èrca, potenta e gloriosa, a l’ha lassala an man dij craseur. Anrabià contra sò pòpol, ch’a l’é ‘d soa proprietà, a l’ha bandonalo përch’ a fussa massà da la spa. Ël feu a l’ha consumà tant ij giovo che le giovo anans che cantèisso cant ëd nòsse. Ij sò sacerdòt a son ëstàit massà, soe vidoe a l’han gnanca podù fene deul. 

Antlora Nosgnor a l’é dësvijasse coma s’a l’avèissa durmì, l’istess d’un guerié ch’as arpija dòp na ambriacura. A l’ha butà an derota ij sò nemis tant ch’a në pòrto për sèmper la vërgògna. Ma Nosgnor a l’ha lassà da banda ij dëssendent ëd Giusèp, a l’ha pa sernù la tribù d’Efraim. A l’ha sernù, al pòst, la tribù ‘d Giuda, e ‘l mont ëd Sion, che tant chiel a-j vorìa bin. A l’é là che a l’ha fabricà sò santuari, ferm tanme ‘l cél, etern tanme la tèra e ij sò fondament. Nosgnor a l’ha sernù David, sò servent, col ch’a l’ha pijalo d’an mes a bërgerìe e pascagi. A l’ha pijà David, ch’a mnava bestie an pastura, e a l’ha falo bërgé dël pòpol ëd Giacòb, Israel, soa ardità. Chiel as në pijava soen con ël cheur an man, e a-j guidava con ëd man antiviste.

Nòte 

Bibia
Testament Vej
Salm