Vinèis Minòt/Un sigilin ëd lumasse/Ters At
Artorn

TERS AT

Sena 1a: 
Lussìa a l'é an sala e a parla dësparchila)

Lussìa: As crëd nen, ma i soma già rivà a la fin ëd l'ann. La Madòna dë dzèmber a l'é già

           bele che passà e a bzògna prontesse për ël Natal. E peui i salutroma 'dcò l'ann vej.

           Ma che ann: Zeubi, ël mè car Zeubi, ël mè car fieul a l'ha avù mach ëd delusion!

           Pensé mach: a l'avìa trovà doe fije ch'a podìo diventé mia nòra!

           Fije brave, a la man, con cola simpatìa che mach la gioventù a peul dé. Peui...

           bècio! Gnente. Gnente 'd gnente.

           Mi i sai pa 'l përchè. Ël për coma... gnanca. Ma tute e doe le vire che Zeubi a

           l'avìa trovà cheur d'andé da sò pare për fé l'arcesta, për comunicheje soe

           antension... a l'ha dun-a rompù le busche con soe morose.

           Che darmagi. Cole doe si ch'am piasìo: për mi, pròpi për mi, a sarìo stàite dle nòre

           përfete. Pensé ch'a l'avìo na predisposission natural për ël "siòpin": s'i penso a le

           compre ch'i l'avrìo podù fé 'nsema... Che darmagi gròss!

(Lussìa as leva an pé e a va vers al pùblich)

           Ma a l'é 'ncor pa dita, l'ann a l'é 'ncor pa finì. I deve savèj che noi i l'oma na ca an

           montagna. Mach bele-sì an val d'Osta. Giusta për passé chèich dumìnica a sghijé.

           Cost ann-sì a l'ha fiocà prest e Zeubi, pòr fieul, a l'é andà a sfoghé soe delusion an

           sij camp ëd fiòca. Ma, boneur, bele-là a l'ha 'ncaminà a frequenté na fija che già a

           conossìa da masnà. A smija ch'as piaso: chila a l'é dëdlà.

           Jér a l'é calà da la montagna për feje na sorprèisa a Zeubi, ma Zeubi a j'era nen.

           Zeubi, a l'ùltim moment, a l'é andà an montagna a mè pòst: an càusa dl'anfreidor

           ch'i l'hai ciapame l'hai avù pì car fërmeme bele-sì. Ma 'dcò Stèila, Stèila

           Dlagiassa, parèj as ciama, a l'é lassasse convince a deurme sì. 

(A-j riva Stèila)

Stèila: Bondì, madamin.

Lussìa: Ciau, Stèila, it l'has durmì bin?

Stèila: A dila giusta i j'era 'n pòch agità: im la spetava pa 'd fërmeme a deurme. A l'é

          piasse tròp dëstorb për mi.

Lussìa: Distorbé ti? Për gnente. Ma magara it j'éres nervosa: quand ch'as cambia let, ch'as

            ëspeta cheicadun...

Stèila: Ch'am fasa nen ëvnì rossa, ch'am fasa nen vërgogné.

Lussìa: Ciam-me Lussìa. Lussìa, e dame dël ti.

Stèila: Am ven natural: it ses giovna e alegra, dritura pì che la pì part ëd mie amise.

          Combin ch'a l'abio mach mia età, tante vire a më smija 'd parlé con dle veje.

Lussìa: Oh grassie, grassie tante. Alora, Stèila, sent bin lòn ch'i faroma: i spetoma 'n pòch

           ch’a-j rivo Minòt e Zeubi. I-j salutoma coma ch'as conven. E peui...

Stèila: I-j salutoma coma ch'as conven e... peui?

Lussìa: E peui... ëd corsa a fé "siòpin"!

Stèila: Giust: a bzògna bin catesse chèich cosolin-a për Natal, nò?

Lussìa (con andi da sòcio): E për l'ùltim ëd l'ann... nò?

Stèila: Oooh yes!

(le doe fomne as avzin-o e a bato le man drite a la manera merican-a)

Lussìa (al pùblich): Am sà che fin-a costa a sarìa na nòra 'd cole ch'am piaso a mi!

Sena 2a: 
A ciochin-o a la pòrta e a-j riva Àngel Tofeja

Lussìa: A l'han sonà a la pòrta, magara a saran lor. Ch'a sio già rivà?

(Lussìa a va a deurbe)

Àngel: Ciau Lussìa.

Lussìa: Ah, it ses ti. Ciau, Àngel. Come mai da coste bande? 

Àngel: Mah, i passava da sì. I l'hai dime: magara 'n salut...

Lussìa: Ma intra, intra ch'a fà frèid.

Àngel: Brrr, a tira na bisa! Con përmess... ma, Marisin, andoa ch'a l'é, ch'a l'é nen

          ëvnùita chila a deurbe la pòrta?

Lussìa: Stamatin a l'avìa pontel con un sirògi për decide n'intervent.

Àngel (sagrinà): A l'é pa capitaje cheicòs, cheicòs ëd gròss, ëd grave.

Lussìa: Sagrin-te nen ch'a l'é pòca ròba: a l'é mach na question d'estética.

Àngel: Ma Marisin a l'ha pa 'd difet, a l'ha pa damanca 'd rangesse. A l'ha 'n bel përsonal.

Lussìa: Gnente 'd gròss:mach un cit neo aranda a l'amborì. Che mi i sapia a l'é mach për

           gavesse 'n fastidi eventual.

Àngel: Boneur! Për un moment i l'hai avù tëmma ch'a l'avèissa dessidù 'd gonfiesse ij

           làver coma na càmera d'aria 'd na bici.

Lussìa: Ma speta ch'it presento Stèila, n'amisa 'd Zeubi.

Àngel: Piasì, tòta, mi i son Àngel, Àngel Tofeja, ël parin ëd Zeubi.

Stèila: Ël piasì a l'é 'l mè: mi i son Ëstèila, Stèila Dlagiassa.

Àngel: Stèila, ... Stèila. Cost nòm i l'hai già sentulo.

Stèila: Fin-a mi ël sò i l'hai già sentulo: Zeubi am parla sempre 'd sò parin.

Àngel: Ahi! Fin-a costa i l'hai già sentula!

Lussìa: I soma an camin ch'i spetoma Minòt e Zeubi: a duvrìo nen tardé. Set-te, Àngel,

           ch'it jë spete con noi.

Àngel: Mach s'a j'é nen tant da speté. I devo scapé: i son pien d'angage, i l'hai tant da fé.

Lussìa (malissiosa): E peui 'dcò Marisin a dovrìa nen tardé.

Àngel: Alora im seto.

Lussìa: Tòh, pija 'l giornal e les: mi i vado a prontà un bon cafè.

Àngel: Con un bon cafè a së speta mej, neh?

Lussìa: Ven con mi, Stèila, ch'i seguitoma col bel discors ch'i l'avìo 'ncaminà.

Stèila: I coro: col discors a l'era franch anteressant. 

(Lussìa e Stèila a seurto)

Àngel (al pùblich): E già, a l'é ora 'd fé 'l "siòpin" natalissi.

Sena 3a: 
A ciochin-o a la pòrta. A-j torna Marisin

Lussìa (fòra camp): Àngel, fame 'l piasì, va ti a deurbe la pòrta.

Àngel: Gnun problema, Lussìa. I-j vado mi.

(Àngel a va a deurbe)

Àngel: Marisin, che sorprèisa!

Marisin: Àngel, ma che sorprèisa!

Àngel: Come mai da coste bande?

Marisin: Mah, i savrìa nen dì. A sarà-lo pa përchè mi i-i travajo, an costa ca?

Àngel: Ma a l'é vera! Ma alora, se chila a travaja sì, còsa ch'i-i faso mi da coste bande?

Marisin: Costa sì ch'a l'é na bela domanda.

Àngel: A mi am pias fé dle domande bele. Chissà coma ch'am ven-o an ment: ah, savèjlo,

           ah, savèjlo!

Marisin: Cost... sì ch'a l'é 'n problema esistensial, fàit da "un ch'a sà"!

Àngel: Ma chila a l'é stàita dal sirògi...

Marisin: E cost a l'é 'n problema mè.

Àngel: Oh, ch'a më scusa,... con la frèid ch'a fà, ma përchè ch'a intra nen?

Marisin: Ma contacc! Ma përchè chiel a l'é an mes a la pòrta.

Àngel: A l'é vera. Ch'a intra, ch'a intra.

Marisin: A l'era ora.

Àngel: Ch'as còmoda pura an sala, neh: madamin a l'é 'n camin ch'a pronta 'l cafè.

           Quaicòs ëd càud a-j farà mach che bin.

Marisin: Coma ch'a l'é cortèis chiel...

Àngel: I l'hai savù ch'a l'é andàita dal sirògi.

Marisin: Për na ròba da pòch, neh.

Àngel: Ma n'intervent a l'é sempre n'intervent: ch'as seta e ch'as fatiga nen!

Marisin: Ma coma ch'a l'é premuros, chiel.

Àngel: Ma se a l'é Marisin, ch'a l'ha sempre 'd premure e d’atension për tuti. Ma a chila,

           a-i é mai gnun ch'a la varda.

Marisin: Ma coma ch'am varda bin chiel.

Àngel: E coma ch'i la vardo?

Marisin: Am varda coma,... coma ch'i fussa na bignòla.

Àngel: A dila giusta... i l'avrìa pì car ij biciolin!

Marisin: Ma chiel a l'é n'artista, chiel. A l'ha sempre na ven-a 'd poesìa, chiel!

Àngel: I son parèj, as peul feje gnente. Dzortut quand ch'i ancontr Marisin, la musa

           ch'am dà 'l ghëddo. E, dal moment che tuti ij poeta a son an confidensa con soa

           musa ispiratris, përchè is doma nen dël ti?

Marisin: Àngel, i lo sperava tant ch'it im lo ciamèisse: mi i sarìa mai ancaleme.

Àngel: Con ti i treuvo ël përfum ëd na vòlta, ël përfum dij seugn e dle ròbe 'd tuti ij di.

Marisin: Lòn ch’it dises am fà sente bolversà, tuta sot-dzora!

Àngel: Alora cost a l'é 'l moment. Scotme, Marisin: mi i son sol, ti 't ses sola,... noi i soma

           soj.

Marisin: Ma a l'é fin-a bon a decliné ij verb! Ma vàire, ch'a në sà!?

Àngel: S'it varde... it nasse sol, it meuire sol.

Marisin: Sacrosant. E, ël pì dle vòlte, as viagia soj.

Àngel: Marisin, it veules compagneme për un tòch?

Marisin: Oh Àngel, i në sarìa onorà: mai gnun a l'ha parlame an costa manera. It am fase

             pianze.

Àngel: E mi ch'i pensava 'd fete contenta: i son mortificà!

Marisin: Ma nò, stupidon, a l'é për la comossion. Ma it l'has pensaje bin?

Àngel: A l'é da sta prima: gnun dubi.

Marisin: Ma it l'has pensà a chi ch'an darìa la baja?

Àngel: E përchè mai a dovrìo dene "cio cio la baja"?

Marisin: Ti 't ses un ch'a sta bin, ch'a l'ha na posission. Për contra mi i son mach na serva,

              na creada. Un-a ch'a l'ha vagnà 'd sòld e ch'a l'ha nen savù ten-je, ch'a l'ha përdù

              tut.

Àngel: Përdù tut? E coma ch'a l'é 'ndaita?

Marisin: An càusa 'd n'òm.

Àngel: Alora a-i é n'àutr.

Marisin: Ma nò, ma nò: quand ch'i son tornà da l'Olanda i l'avìa 'd sòld a malòch. I vorìa

             duverté na boutique ëd lusso.

Àngel: Tant për pelé 'd madame e madamin coma mia amisa Lussìa.

Marisin: L'intension a l'era pro cola, ma... an banca, n’òm, a l'avìa dime ch'i sarìa andàita

             an contra 'd rìsich. E a tant travaj. Quand che, con tuti coj sòld, i l'avrìa podù fé

              la sgnora.

Àngel: A duvìo esse tanti.

Marisin: É, pròpi tanti: un monton ëd sòld. Tanti ani d'onest travaj an vetrin-a. Chiel là a

             l'avìa contamla bin. A l’avìa sicurame che la borsa a "tirava", ch'a bastava caté

              'n pòich ëd bònd argentin, un pòche d'assion ëd la Cirio,...

Àngel: …magara 'dcò d'assion ëd la Parmalat.

Marisin: É, pròpi parèj, ma coma ch'it fass a savèjlo?

Àngel: "Chi è senza peccato scagli la prima pietra!" Fin-a a mi, un banché coma 'l tò, a

            l'ha smonume mideme sicurësse e peui, ciau bale! Un bel ciolarò, ch’a l’ha

           smonume!

Marisin: S’i lo treuvo…

Àngel: Gavëtlo d’an testa : le banche, con la scusa dla  "rotazione del personale", a-j fan

           ësparì, an manera ch’it sas mai con chi pijetla. Ma an fa gòj che a sìo mach coj, ij

           tò sagrin, e che tò cheur a sìa lìber.

Marisin: A mi am fa meno gòj ël pòrta-monede veuid bele se, savèj che ‘l cheur a l’é

             pront për compagnete ‘n tòch për toa stra…

Àngel: Compagneme e… buteme a l’asi, neh? Buteme a l’asi coma mach ti it sas fé.

Marisin: Ah, balòss. It lo sas che… coma ch’it buto a l’asi mi…

Àngel: It ëm porteras ël passito?

Marisin: Natural. E con doi biciolin, për mojé… un pòch da sì… 

Àngel: … e ‘n pòch da là! E it ëm faras vëdde da davzin toa… toa…

Marisin: It farai vëdde da davzin mia… mia còsa?

Àngel: I l’hai gena a dilo, i sai pa s’i peulo asardeme, neh?

Marisin: Ël mè birbacion! Lòn ch’a l’è ch’at pressa ‘d vëdde da davzin?

Àngel: Toa,… toa colession ëd mascrin-e ‘d piume.

Marisin: Ma s’a l’è mach lòn: për ti i në butrai un-a minca di. E minca di, s’at pias, i

            cambierai color.

Àngel (al pùblich fërtandse le man godù): Am në farà vëdde ‘d tuti ij color!

          (a Marisin): It saras mè arch an cel!

Marisin : Pensa mach: al pòst ëd ciamé ij di dla sman-a con ij nòm ëd l’armanach, i-j

              ciamroma con ij nòm dij color.

Àngel (antra chiel): Ma varda mach se cost a l’è nen un "deja vu", n’esperiensa già

                               fàita. 

         (a Marisin): I l’avrìa ‘ncor na ròba da ciamete.

Marisin: Dime tò desideri.

Àngel: Ël neo aranda a l’amborì. It deve gavelo për motiv ëd salute,… o a l’é bele mach

           na question ëd blisia, na question d’estética?

Marisin: Mach për l’estética, mach për estética, neh!

Àngel: Alora, lass-lo sté, falo për mi.

Marisin: S’a l’é për ti,… i lasso sté. Ma spiegh-me përchè it lo veules, dagià ch’it l’has

             mai vist-lo?

Àngel: Mach për completé un "deja vu", un "deja vu" ëd coj piasos.

Sena 4a: 
A rivo Stèila e Lussìa

Lussìa: Marisin, già sì? It l’has fàit motobin lest!

Marisin: Bondì, madamin, bondì Stèila. Dal médich a j’era pòca gent: tanti a son costipà.

Stèila: A son ij mal dë stagion.

Lussìa: Për mi a l’è la gent ch’as fërma për un nen. Vardeme mi ch’i son anfreidà: e bin,

            bele con sòn, i son pronta për andé a fé "siòpin".

Marisin: Alora a l'é për sòn ch’a speta ch’a-j riva so òm.

Lussìa: E përchè ch’i dovrìa ‘spetelo? Chiel-là as neuja a ven-e a fé ‘l "siòpin". A l’ha

            pì car stess-ne a ca o con ij somà.

Stèila: Mi im nojerìa mai.

Marisin: Ma a l’era pa për lòn, a l’era për soa carta ‘d crédit.

Lussìa: Mi, ëd soa carta ‘d crédit, in n’hai pa pì damanca.

Àngel: Ma la toa a l’era nen difetosa. It lamentave sempre: a l’é-lo pa ch’a l’han

          rangiatla?

Lussìa: Nò, al è sempre la midema. A l’é mi ch’in n’hai pa pì damanca : i l’hai trovà na

           boutique ch’am fa crédit, crédit il-li-mi-ta-to!

Àngel: Ma chi ch’a lo pagrìa peui, cost crédit il-li-mi-ta-to?

Lussìa : Mè òm, a lo paga. Lògich, nò? Pensa mach al vantage : mi i deuvro pa pì la carta

            ‘d crédit e Minòt a s’anrabia pa pì con mi.

Àngel: Ël rasonament a fila seuli. A fila seuli me la supòsta për un cit ant ël cul d’un

           grand!

Marisin: Alora mi i vado a cambieme. (Marisin a seurt)

Lussìa: I më sbalio o Marisin a l’é tuta alegra?!

Àngel: I të sbalie pa.

Lussìa: Ma che ch'a l'é capitaje. Cheicòs ëd gròss: chila lì, da quand ch'a l'é rivà da

           l'Olanda, i l'hai sempre vistla con ël moro arnos, malincònich. Coma chi ch'a

           considera 'l bicer "mes veuid", sempre a bërboté.

Stèila: A l'é vera: sempre pessimista. Ëdcò mi i l'hai avù st'impression.

Àngel: I sarìa busiard coma 'n sìngher si disèissa 'l contrari. Ma adess ch'i soma

         diciarasse, Marisin a l'é tuta n'àutra përson-a.

Stèila: Tòta Marisin Belafior ch'a diventrìa: madamin Marisin Tofeja! A son-a bin.

Lussìa: Boneur che Marsin a l'é gavasse la paùra 'd finì 'n... tofeja.

Stèila: Marisin a l'avìa tëmma 'd monsù Tofeja? Dròlo: a l'é tant na brava përson-a.

Àngel: Ma, ma , Marisin a vorìa nen savèjne 'd mi?

Lussìa: Nò, ch'a l'é nen parèj: lolì a l'era mach un gieugh ëd paròle, tant për facessié:

           Marisin Belafior, na fior bela ch'a finiss an pairòla, ch'a finiss ant na tofeja.

Àngel: I l'avìa pa pensaje. Vist parèj a l'é fin-a na ròba amusanta.

Stèila: Na fior bela ch'a finiss a beuje ansema a coja, pèiver...

Lussìa: ... e faseuj ch'a bërbòto, e gust ëd giardin.

Àngel: E 'l salamin ch'i ch'a-j lo buta? I-j lo buto pro mi, ël salamin!

Lussìa: Ghèr a ti, Àngel. (indicand Stèila) Fà nen ël paco ch'a-i j'é 'd vërdura.

Àngel: Vërdura? Ma andoa?

Lussìa: A-i j'é na tòta. Parla nen grass! Serca 'd parlé bin e costumà, neh!

Àngel: Përdon-me, Stèila. It ciamo scusa.

Stèila: Ma figureve s'i-j faso cas: con tute cole ch'i sento an sij camp ëd fiòca. Altro che

          lòn!

Lussìa: Marisin!, Marisin, torna sì. A fa nen damanca ch'i ti’t cambies. Ven sì!

Marisin (fòra camp): I rivo dun-a, madamin.

(Marisin a torna an sena)

Marisin: Che ch'a-i càpita? 

Lussìa: A-i càpita pròpi gnente.

Marisin: Che ch'a comanda madamin?

Lussìa: Un-a, it comando ch'it ven-es con mi e Stèila a fé "siòpin"!?

Marisin: Ch'i ven-o con chila e Stèila a fé "siòpin".

Lussìa: It deves fete bela për tò Àngelòto. E peui it comando...

Marisin: E peui an comanda?...

Lussìa: Ëd deme dël ti.

Marisin: Ma... ma...

Lussìa: Gnun "Ma e ma": adess ch'i të spose nòss amis Àngel, che le doe famije a

            tacran a frequentesse...

Àngel: Ch'a tacheran a fé brandé carte 'd crédit a malòch për ël "siòpin"...

Lussìa: ...certe formalità i-j dovoma pì nen dovreje.

Marisin: S'a lo dis chila... përdòn: s'it lo dises ti, Lussìa... che ch'i spetoma a core a fé

            "siòpin"?

(Le tre fomne as dan la man e a coro fòra 'd ca. Àngel a arman sol a boca duverta)

Àngel: I soma bele an camin, sì. A sarà-lo pa për lòn ch'i l'hai mai volù marieme?

Sena 5a: 
A rivo Minòt e Zeubi. 

Àngel: Ma mi i l'avìa da fé ma in treuvo blocà a speté mè a mis e mè fiòss. Ma, s'i sento

           nen mal, i sento manegé tacà a la pòrta.

(a intro Minòt e Zeubi ch'a parlo tra 'd lor)

Minòt: Car ël mè Zeubi, i soma torna a ca.

Zeubi: A l'era ora: col temp da luv a l'ha nen lassane fé na bela sghijada 'd cole ch'an

          piaso a noi.

Minòt: Ma disme nen: jér-dlà i të s-ciairave nen l'ora 'd rivé 'n montagna! A l'é pa ch'it

           l'has mancà 'n pontel, neh?

Zeubi: It l'has vistla giusta: i më s-ciàiro con na fija.

Minòt: I son franch content ch'it l'abie trovà da consolete.

Zeubi: Ma costa dumìnica i l'hai nen ancontrala: a l'é andass-ne sensa dime pa nen, sensa

           'n salut.

Minòt: Am dëspias, sòn am dëspias. Tant. Ma it l'has provà a ciamé andoa a sta?

Zeubi: I l'hai provaje, ma ij sò, dòp d'avèj festegìa le nòsse d'argent, a son andass-ne për

          fesse 'n viagi bele daspërlor. Sensa lassé recàpit. Gnanca ant soa agensìa.

Minòt: Ma che combinassion dròla: la sman-a passà ij Dlagiassa, ch'a son nòstri amis ëd

           famija, coj ch'a l'han n'agensìa imobiliar, a l'han anvitane a festegé ij sò 25 ani 'd

           vita matrimonial.

Zeubi: Che bela sirimònia: am piasrìa 'dcò mi marieme coma ch'a l'han fàit lor: an

          montagna, con la fiòca për tèra. E, finìa la mëssa, con un landò a lesa tirà da na

           cobia 'd cavaj bianch, fesse 'l gir ëd tut ël pais. Da mont a val.

Àngel: Am piasrìa pro 'dcò a mi, na ròba përparèj. Magara con na rapela 'd ciochin ch'a

           anonsio 'l passage djë spos.

Minòt: Ma Àngel, còsa ch’it fass bele-sì?, I l’avìa pa s-ciairate.

Zeubi: Ciau, parin.

Àngel: Còsa ch’i voleve mai, le fomne a l’han molame quat a gnun a speté vojàutri.

Minòt : Ma andoa ch’a son andàite?

Àngel: Prové a imaginevlo…

Zeubi: Donca: i soma sota a Natal, i l’hai pa ancor vist pachèt e pachetin…

Minòt: Alora, comissari Montalban, a lòn ch’a son rivà toe dedussion?

Zeubi: I son rivà a la conclusion che a son andà a fé 'l "siòpin"!

Àngel: Pròpi parèj. A son partìe con un gigèt acòl coma ch’a fusso un diav drocà ant

           l’eva benedìa!

Minòt: A l’é tacaje la "la spinta emotiva dell'impulso all'acquisto". Na tragedia!

Àngel: Un vìrus contagios: tute e tre a son partìe coma fusëtte.

Zeubi: Tute e tre? Ma chi ch’a j’era con mama?

Àngel: A j’era Marisin e… n’amisa dle toe.

Zeubi: Na mia amisa? E chi ch’a l’é costa mia amisa?

Àngel: S’it lo sas nen ti chi ch’a son toe amise, còs ch’it veule ch’i në sapia, mi.

Zeubi: Ma parin, coma ch’a l’é fàita?

Àngel: I sai mach dite ch’a l’é già da jér ch’a të speta. Toa mama a l’ha fala deurme sì.

Zeubi: Deurme sì? Ma alora a l’é nen dël pòst. D’andoa ch’a riva?

Àngel: Da la montagna. Pòvra cita: a vorìa fete na sorprèisa, ma ti it j’eres partì con tò

           pare.

Zeubi : Ma  alora… Stèila a l’é sì. E mi ch’i l’hai magonà fin-a a adess!

Àngel: Pròpi parèj, a l’é presentasse coma Stèila.

Minòt. Còsa còsa còsa? 

Zeubi: Papà, a l’é la fija ch’i-i l’hai sërcà an montagna. Stèila, Stèila Dlagiassa!

Minòt: Cribio, ma che ch’a veul da ti sa Stèila, Stèila Dlagiassa?

Àngel: Ma Minòt, it l'has gnanca n'ideja lontan-a? Varda mach: coma mi e... Marisin.

Minòt: Ti e Marisin? Che ch'i në sai mi, ëd ti e Marisin.

Àngel: Ma i l'oma dessidù 'd pijesse, ëd fé 'nsema 'n tòch ëd la stra 'd nòstre vite: i saroma

           coma , coma... Giulietta e Romeo, bele se modern. Ma sensa finì an tragedia, neh?

Minòt (a Àngel): Giulietta e Romeo, modern e sensa finì 'n tragedia? Am sà ch'i smije 'd

                           pì a Cochi e Renato: ròba da fé sghignoflé fin-a jë siass...

           (al pùblich): ...dagià che jë siass a l'han sempre la boca duverta.

Àngel: Sempre simpàtich com l'inciòstr, ti.

Zeubi: N'àutra pì cioca? Parin, ti, Marisin...Neh ch'i l'avìa vist giust, mi.

Àngel: Bò, a l'é andàita parèj: i son ëstofiame 'd vive sol.

Minòt: A l'era ora, vej balòta.

Àngel: A bzògna prové: dòp na giornà 'd travaj it rives a la sèira ant na ca veuida. Pa bel.

Zeubi (malissios): Sensa gnun ch'at buta a l'asi.

Àngel (a sospira): A l'é costa la part pì dura da soporté. Ma adess i l'hai dessidù: as vira

                             pàgina, as ancamin-a na vita neuva!

Minòt: S'a l'é mach për lòn... toa vita neuva a l'é già bele che ancaminà: toa Marisin a l'ha

           già pijà la costuma dël "siòpin". 

Zeubi: Ma papà, sempre tacà a-j sòld, ti.

Àngel (sognant): E am piasrìa marieme coma ch'a l'ha dit mè fiòss: un paisòt ëd

                           montagna... con la fiòca e na lesa tirà da 'n pàira 'd cavaj bianch...

Zeubi(sognant): ...për fesse 'n bel vir con toa sposa....

Àngel e Zeubi (sognant): ...da mont a val!

Zeubi: Parin, pensa che bel se, ti e mi, is marièisso 'nsema.

Àngel: Ma và 'n pòch al sol, va: che ch'as antortoja an toa testa? It veules fé ij DICO? Zeubi: Ma gnanca për sògn! I intendìa dì che mi e ti...

Àngel: Mi e tiiii?...

Zeubi: Con Marisin e mia Stèila, is marièisso tuti dël midem di.

Àngel: Costa am pias già da pì. Ma Stèila chi?

Zeubi: Ma Stèila Dlagiassa, nò?

Minòt: Fërma! Fërma! Fërma! Rasonoma: Zeubi, ti 't veule mariete con Stèila

           Dlagiassa...

Àngel: E mi con Marisin.

Minòt (a Àngel): E costa a l'é n'àutra stòria.

          (a Zeubi): E costa Stèila a l'é ch'i penso mi?

Zeubi: Mi i sai nen a chi ch'it penses ti, ma mia Stèila a l'é la fija 'd Madlen-a, cola

          amisa ch'it l'has fate andoa ch'i l'oma la ca an montagna. La Madlen-a, cola ch'a

          l'ha l'agensìa imobiliar, cola ch'a l'ha fàit la festa dle nosse d'argent: a l'ha fin-a

          anvitane. It n'anvise? A l’é tut ciàir?

Minòt: A l'é pro ciàir, ciàir coma 'l mesdì: coma ch'i podrìa a nen anvisemne?

Zeubi: I seve amison, e mi i në son content.

Minòt: E përchè ti it ses content?

Zeubi: Ma përchè le famije as conòsso già.

Minòt: S'a l'é mach për lòn, noi is conossìo da prima che ti 't parlèisse.

Àngel: Minòt, dal moment ch'a l'ha 'mprendù a parlé... lass-lo ch'a disa, lass-lo parlé. Zeubi: Papà, parin, i son an-namorame.

Àngel: S’achit i l'hai già sentulo 'n pàira 'd vire.

Minòt: A-i soma torna!

Àngel: E noi, noi i la conossoma? 

Zeubi: Ma i l'hai pen-a divlo: a l'é Stèila, la fija 'd Madlen-a.

Àngel: A l'é mach ch'i faso confusion: con tute ste stèile... un a capiss pì gnente.

Minòt (al pùblich): Miraco a l'era mej mandalo a sghijé an Olanda, a fé lë slàlom tra le

                               giojere!

Àngel: Im gieugo le bale che, bele là, a l'avrìa conossù un-a ch'as ës-ciama Stern!

           Stern, che an bon piemontèis a veul peuj mach di... Stèila!

Zeubi: Scotme pare, i vorìa giusta ciamé toa contenta, toa benedission.

Minòt (con na vos speransosa): Ma, ma... e chila, chila... Stèila, a lo sà?

Zeubi: Sigur: tòta Stèila Dlagiassa a veul diventé Madamin Stèila Frustacotin!

Àngel: A son-a fin-a bin: compliman. A l'é ora 'd toché ij bicer con ël passito! 

Minòt: Gnun brìndes, a l'é pròpi nen ël cas.

Àngel: Aidemì, am sà che sì i-j soma torna!

Zeubi: Ma Papà, dòp tante delusion mi i l'hai trovà Stèila. Mi, mi a Stèila i-j veui bin, e

          chila am në veul a mi, donca…

Àngel (al pùblich): Speroma che adess le ròbe as buto a pòst.

          (a Minòt): Donca, s’as veulo bin…

Zeubi: Pare, scota, pare: mi it ciamo la contenta.

Minòt: It podrìe pa feme la domanda 'd riserva?

Zeubi: I soma pa an television!

Minòt: Alora gnente da fé: as në parla gnanca! A l’é na ròba ch’as farà mai!

Zeubi: Për na vira, it podrìe pa deme na rispòsta 'd riserva? Ma përché it arfude?

Minòt: A l’é nen na ròba ch’at riguarda. Nò e basta : fame pì nen parlé! 

Zeubi: Ma coma ch'a sarìa ch'a l’é nen na ròba ch’am riguarda. Ma as peul almeno

          savèjne ij motiv?

Minòt: Përchè i lo dijo mi! Nò e basta : fame pì nen parlé, i l'hai dite. Stèila a fà nen për

           ti. 

Àngel: Ma për che motiv? As peul nen dì nò e basta.

Zeubi: A l’ha rason ël parin: as peul nen mach dì nò.

Minòt: Ma ti, Zeubi, con costa fija it l’has combinà cheicòs?

Zeubi: Mi Stèila i l’hai gnanca tocala con un dil. Ma i-j veuj tanta ‘d cola bin.

Àngel: Gnanca 'n basin?

Zeubi: Gnanca 'n basin!

Àngel: Da nen chërde. Ai mè temp... dël '68... la rivolussion sessual... (al pùblich) Ma

           coste ròbe i l'oma pa già dije 'n pàira 'd vire l'istà passà? Giumai le savoma a

           memòria!

Minòt: Lassa perde, Àngel. A l'é nen ël moment ëd badiné. Ringrassioma 'l Signor che

           gnanca stavòta a l'é suceduje gnente.

Zeubi: Alora…

Minòt: Alora... it l'has già capì. Alora mi i son pròpi bele ruvinà!

Zeubi: I soma torna an camin...

Minòt: E pensà ch'a l'era torna consolasse. Ma l'é a mi ch'am toca, ch'am toca torna

           confessé: confessé n'àutra colpa dle mie.

Àngel: Confessé? Ahi ahi ahi ahi: am sa ch'i-i soma a l'ablativ! 

Minòt: Mi iv contrai mach s’am dareve vòstra paròla d'onor che gnente a surtrà

          d'ambelessì, ch'iv na stareve bin botonà!

Àngel: Sa, taja curt che fin-a costa i l'oma già sentula. Alè, conta.

Minòt: Prima deve paròla, vòstra paròla d'onor...

Àngel: ...ëd fene paròla con gnun: it l'has mia paròla.

Minòt: Zeubi?

Zeubi: It l'has ëdcò mia paròla.

Minòt: Con gnun? Gnanca con toa mare, neh? Im arcomando.

Zeubi(sbufand): Già le àutre vire i l'hai nen batù paròla! I penso a lë scàndol, mi.

Minòt: Bin, i deve savèj che Zeubi a peul nen mariesse con Stèila përchè,  përchè Stèila a

          l'é fija 'd Madlen-a.

Àngel: Varda mach, adess a l'é tut ciàir coma 'l sol: Madlen-a a l'é coma Tonina, Tonina a

            l'é coma Marìa, Marìa a l'é coma Madlen-a. Ël discors për giré... a gira pro. 

Zeubi: Madlen-a a l'é la mama dë Stèila, e mè papà Minòt... 

Minòt (sempe pì genà): E tò papà Minòt a l'é la vìtima, l'agnel sacrifical dël passà. E tò

                                     pare a seguita a patì rassegnà lòn che 'l destin a jë smon për ij sò

                                     pecà 'd gioventù.

Zeubi: Mi i son?...

Minòt: Zeubi, it ses sò frel. Stèila, Stèila Dlagiassa a l'é toa sorela...

Zeubi: Dime ch'a l'é nen vera. Ma përchè i devo patì toe colpe?

Minòt: A l'é vera, a l'é vera. Darmagi s'a l'é vera!

Àngel: Mè car Zeubi, it lo savìe nen che le colpe dij pare a dròco sempre an sij fieui?

Zeubi: I l'avìa sentulo, i l'avìa pro sentulo. Ma quand ch'at capita a ti, pròpi a ti.... at

          brusa. Oh, coma ch'a brusa!

Àngel (a Zeubi): Cert che tò pare a l'é quasi coma col ator dël cine, col merican... 

Minòt: E che ator?

Àngel: Ma si, a më smija col... Sversa ij Négher.

Minòt: Col ch'a sversa ij négher? E chi ch'a l'é, chiel lì?

Zeubi: A sarà-lo pa Schwarzenegger?

Àngel: É, é. E còsa ch'i l'hai dit, mi? A l'é pròpi chiel, col ch'a l'ha fàit la serie 'd

          "Terminator".

Minòt: E che ch'a j'intra?

Àngel: A j'intra che ti it podrìe fé la serie d' "Inseminator"! Bèica mach: sensa gnanca

           studié la part. I son pì che sicur ch'a basta ch'i të staghe natural.

Zeubi: Ma coma ch'it l'has podù?

Àngel (a Zeubi): Mè car Zeubi, coma le àutre vòlte. 

           (a Minòt): Brighela d'un Minòt, gnanca costa it l'avìe pa mai dimla. Dai, conta

                            coma ch'it l'has fàit, coma ch'a l'é sucedù.

Minòt: An coj ani ch'i sercavo na ca da compré an montagna, i l'avìa conossù Madlen-a.

           Col temp-là chila a l'era ampiegà a mesa giornà ant un-a agensìa imobiliar. 

Àngel:  Alora it l'avìe conossula an sercand ca.

Minòt: Nò, mi i l'avìa conossula sij camp ëd fiòca andoa, l'àutra mesa giornà, a fasìa la

          magistra dë schi. A l'avìo damla spress për mie lession.

Àngel: Im lo magin-o... che lession!

Minòt: Parla ti, ch'i parlo mi, i soma intrà an confidensa: a l'é stàita chila ch'a l'avìa dame

           na bon-a drita për caté na ca ant na posission bon-a. E l'ha fin-a fame risparmié.

Àngel: E vàire ch'a l'ha fate vansé?

Minòt: Tant. Tant ch'i savìa gnanca coma sdebiteme.

Àngel (irònich): Mi, na mesa ideja, i 'l l'avrìa pro...

Minòt: Fà nen ël gram, ch'i son già genà e mortificà për mè cont.

Zeubi: Va avanti, conta.

Minòt: Un bel di a l'avìo prontà ij camp për dle gare dë schi ma, la neuit prima a l'avìa

           fiocà fòrt. Parèj tuta la matin a l'han dovù bate torna le piste. Finì, a bzognava

          controlé che le rèj 'd demarcassion e le grije 'd protession a fusso tute a sò pòst.

Àngel (irònich): Ma chissà chi ch'a l'é col ch'a l'era smonusse për andé a deje na man a

                         Madlen-a a controlé che tut a fussa a sò pòst?

Minòt: Mi i j'era an débit. Tutun a controlé i l'oma fàit prest, dagià che tut a l'era an órdin.

           Rivà aranda al ciabotin ëd la sconda funivìa, col dël còl pì àut, i soma setasse a

            pijé n'arfial. E na golà 'd cordial.

Àngel: Na golà 'd cordial? It l'avìe portalo ti?

Minòt: É, im në portava sempre dapress.

Àngel (irònich): An tribunal lòn as ciama premeditassion!

Minòt: Ma lassa sté le facessie. Da lì a gnanca 'n quart d'ora 'l temp a l'era cambià a

          l'improvista: le nìvole a j'ero bassasse e a l'avìo anvlupane drinta na nebia s-ciassa

          ës-ciassa da pa pì s-ciairete 'l boton ëd la pansa. Parèj i l'avìo pensà 'd trové ripar

           drinta 'l ciabotin ëd contròl dl'impiant ëd risalita.

Àngel (irònich): Doi cheur e... un ciabotin! Natural con un cassul ëd cordial, neh?

Minòt: I pensavo dë speté pòch temp ma la facenda a l'avìa pijà na piega bruta: prima na

           bisa gìnica e tajenta ch'a l'era virasse ant un ventass da tormenta. La fiòca a l'era

           nen tardà.

Zeubi: Situassion bruta.

Minòt: Boneur ch'a j'era 'l teléfono: i l'oma avertì la diression dj'impiant. Vist la

          situassion a l'han dine 'd nen lassé nòst arfugi che seurte a sarìa stàit pericolos.

Àngel: Dimlo nen: la temperadura a l'era bassasse e la pòvra Madlen-a a l'avìa frèid. E ti

          'dcò.

Minòt: Giust la frèid a l'era tanta, boneur che noi i j'ero a l'abrì.

Àngel: E ti, da col gran cavajer ch'it ses, it l'has daje coma protession tut tò calor.

Minòt: Pòvra fija, a l'era frèida coma la giassa. Ma 'dcò mi i l'avìa na frèid da forca.

Zeubi: Brrr, a më smija 'd sente frèid 'dcò mi!

Minòt: A chitava pì nen ëd fioché e soma stàit obligà a prontesse për passé la neuit: i

          soma strensusse ambrassand-ne për ëscaudesse, mach për ëscaudesse, neh?

Àngel: Giust, mach për ëscaudesse.

Minòt: Question ëd sopravivensa.

Àngel: Im figuro 'l calor!

Minòt: A sarà stàit për col doss tëbbior, a sarà stàit për ël cordial, ch'i l'oma pì gnanca

          antajasse dle ore ch'a passavo...                                                                                                                                                                                                                       

Àngel: Im lo magìn-o: it l'avras avù tut ël temp për disoblighete con Madlen-a.

Minòt: Quand ch'i l'oma deurbì j'euj la neuit a l'era bele che a la fin: ël cel a l'era

          arserenasse e a së s-ciairava ancor la Stèila dla matin prima ch'a montèissa 'l sol.

Zeubi: Ma papà, ma fin-a con Madlen-a.

Minòt: A l'é andàita parèj, i peulo feje gnente. I soma tornà a val andova tuti a son

          sentusse sorlevà ch'a l'era sucedune gnente. I l'oma virasse a vardé 'l cel dzor dël

           còl: la Stèila dla matin a l'era sparìa. 

Àngel: Già, tant aj në j'era bele n'àutr dë Stèila: drinta a Madlen-e.

           A sarà-lo pa për lòn che Madlen-a a l'avrà ciamà Stèila soa fija? 

Zeubi: Ma alora 'dco costa Stèila a l'é mia sorela.

Àngel: La famija a së slarga.

Minòt: Për lòn ch'i peulo nen dete la contenta. Ma, im arcomando: nen na paròla con

          chicassìa!

Àngel: A sarìa në scàndol tròp gròss!

Zeubi: Im në vado a magoné bele daspërmì: gnanca sta vira i podrai confideme con gnun.

          I l'avrai gnanca pì la fòrsa 'd trové na scusa për slontaneme Stèila. 

Minòt: Ancora na vòlta i confido an toa comprension.

Zeubi: E mi i l'hai pì gnanca pì fiusa ant la meisin-a dël temp.

Minòt: Për mi 'l temp a l'é diventà un bòja. E, për colpa mia, ëdcò për ti, fieul mè.

Àngel: Andoma, Zeubi, a l'é mej ch'i lo lasso sol tò pare. E peui a podrìa diventé

          pericolos.

Minòt: An che manera, ch'i podrìa diventé pericolos.

Àngel: Ma, al ciàir dle toe confession, fòra ël temp a l'é cambià, le nìvole a son basse, a

           tira na bisa e....

Minòt: Eeeee...

Àngel: A podrìa vnite la veuja dë scaudé cheidun!!

(Àngel e Zeubi as në van lassand sol monsù Frustacotin) 

Minòt (al pùblich): Ah, brava gent, i sareve bin curios ëd savèj coma ch’am sento mi.

                               Bin, s'i l'eve nen l'idea, iv la ciairisso mi. I l'eve present lòn ch'a peul

                               dije na supòsta a na fusëtta? Nò? Alora iv lo conto. A-j dis: "Beata ti

                               ch'i vade an cel! 

(Minòt a seurt. Le lus a së smòrto. As sara 'l sipari)

Sena 6a: 
Final. Zeubi a l'é setà an sala.

Zeubi (tra 'd chiel): Ma chi ch'a l'avrà mai sognass-lo. Na ròba përparèj: a stà nen an cel

                               ni an tèra. I sai pa pi che fé.

(as leva ‘n pè e va vers ël pùblich)

Zeubi: Ma iv rende, iv deve cont? Cont ëd coma ch'i peulo sentme mi.  Prové, prové

           mach për na minuta a buteve an mie scarpe.

          Mi, ch'i l'hai sempre considerame fieul sol... ant ël vir ëd gnanca ses mèis im

          Treuvo con tre sorele. A sta mira im ciamo vàire ch'a podrìo ancor sautèjne feura.

          L'ann a l'é 'ncor pa finì e, con un brigant coma mè pare an circol... tut a peul

          sucede.

          Destin ësbefios, i ancamin-o a pensé 'd fela finìa, ëd dije adiù a la vita. Ma

          contacc! - as peul nen finì parèj. 

(a intra Lussìa)

Lussìa: Che ch'a l'é ch'a peul nen finì parèj?

Zeubi: Gnente. Gnente d'amportant: i butava a pòst ij pensé a vos àuta.

Lussìa: It am la contes pa giusta. It am ëstermes cheicòs...

Zeubi: Lass-me mach ësté, ch'i l'hai nen veuja 'd parlé.

Lussìa: Ma i son toa mama, it deve confidete. Am sà ch'it pòrtes un pèis tròp grev për ti.

Zeubi: Sòn a l'é vera. Ma i peulo nen parlé.

Lussìa: Cert ch'it ses dròlo. La situassion a l'é dròla. A l’é dròla da quand ch'it l'has chità

           Stèila Fiordacamp che, tra àut e bass, it ses rivà a riduvte an cost ëstat.

Zeubi: Am ven da pianze për la disperassion!

Lussìa: Pensa a mi ch’i son toa mare a vëd-te disperà parèj! lòn a më s-cianca ‘l cheur:

           mè Zeubi, col fieul sempre alégher a l’é disperà.

Zeubi: It savèjsse, mama, it savèisse. Ma i peul nen parlé…

Lussìa: Ma i son-ne o i son nen toa mare? It deves confidete con mi.

Zeubi: Mach s’it ëm daghe toa paròla che con papà it në staras bin botonà. It i-j diras

          mai gnente.

Lussìa: Im lo sentìa ch’a j’intrava tò pare. Ma varda mach an che stat ch’a l’ha tirà mè

           fieul. Ma am sentrà, chiel-là. Oh, s’am sentrà!

Zeubi: Ma mi i parlo mach s’it a-j dises gnente!

Lussìa: E a va bin. It l’has mia paròla. Bele se chiel-là a la passerà seulia fin-a stavòta.

            It giuro ch’i-j dirai gnente. Gnente ‘d gnente: at va bin parèj?

Zeubi: È, parèj a va bin. Tutun i sai pa d’andoa ‘ncaminé…

Lussìa: Mi it sugerirìa d’an prinsipi.

Zeubi: Papà a l’ha avù dle aventure…

Lussìa: Ah, brigant! Lòn i l’era sempre maginamlo, i l’avìa sempre sospetalo.

Zeubi: Pecà ‘d gioventù, a l’ha dime…

Lussìa: A l’ha sempre fàit l’erlo, chiel. A l’ha sempre piasìe ‘d fé ‘l furb, al monsù!

Zeubi: Gnanca për soa colpa, neh. A l’ha contame che, an càusa dle situassion…

Lussìa: Ah, për contela, a l’é un ‘d coj bon, chiel-lì! E chi ch’a sarìa costa “parpajòla”,

           costa Messalina?

Zeubi: A l’é, … a l’é…

Lussìa: Su, corage. Spara! Tant a sta mira…

Zeubi: Marìa, a l’é Marìa. La Mama dë Stèila Fiordacamp.

Lussìa: Bèich-je là, i merlo! Për lòn ch’a son tant amis!

Zeubi: Amis ìntim. Cola che ij giornaj scandalìstich a ciamo una tenera amicizia.

Lussìa: Una tenera amicizia ‘n còrno! Altro che n’amisa ‘d famija! Ma përchè a l’han

            nen vorsù che  ti e Stèila iv  pijeisse? Voi i-i j’intre pa gnente.

Zeubi: Adess a-j ven feura la ròba gròssa. I devo andé anans a conté?

Lussìa: Avanti, e che ch’i-i sarà mai. 

Zeubi: Stèila, Stèila Fiordacamp a l’é…

Lussìa: Stèila a l’é? 

Zeubi: Stèila a l’é mia sorela, valà!

Lussìa: Valà ‘n còrno ch’a jë sbuela! I-j rangio mi la pipa ch’a tira. A tuti e doi!

Zeubi: Ti it range gnun-e pipe, mama. It l’has giurà!

Lussìa: Mach për ti Zeubi. Mach për ti.  Dësnò… Ma, e Stèila Dalmar… ëdcò për chila

           a l’ha oponisse?

Zeubi: È, a l’ha oponisse. Dagià che ‘dcò con Tonina a l’ha avù na stòria…

Lussìa: E brav Minòt: che Ganimedi!

Zeubi: … e la fija ‘d Tonina a l’é n’àutra sorela.

Lussìa: Bòja fàuss! N’àutra! Ma dime nen: e Madlen-a… e tò pare…

Zeubi: Intuission giusta, mama. Ëdcò Stèila Dlagiassa a l’é mia sorela.

Lussìa: Për lòn ch’a bërbotava pa pì, ël mè car Minòt, quand ch’i andasìa a fé ‘l

           “siòpin”. Dritura am mandava. It l’has capì?

( Lussìa as seta. Zeubi as àussa e a pij an man na pistòla)

Lussìa: Zeubi, ma còs ch’it fass?! Ses-to mat? Buta via cola ròba ch’i-i l’hai paura.

Zeubi: I veuj fela finìa. I peulo pa pì soporté costi sagrin tròp gròss për mi.

Lussìa: Fërma, Zeubi. Për carità: a l’é pa drocaje ‘l mond.

Zeubi: Altro che ‘l mond: con tute coste Stèile, a l’è drocame acòl tut ël firmament. A l’é

          drocaje l’univers, tut mè univers.

Lussìa: Ma fa nen parèj che tut as rangia. Pensa a mi, alora. I l’hai pì ‘d còrn che na

           sësta ‘d lumasse, mi!

Zeubi: Mi i l’avrìa dit: “Pì ‘d còrn che 'n sigilin ëd lumasse”.

Lussìa: Sas-to che diferensa…

(Zeubi a àussa l’arma)

Zeubi: Che vergogna fin-a për ti: a l’é mej buté la paròla fin.

Lussìa: Fërmte, Zeubi! Scotme: Édcò mi i l’hai ‘d confessete cheicòs, na ròba motobin

           amportanta.

Zeubi: Motobin pì ‘mportanta ‘d mia fin? Dròlo.

Lussìa: Dame temp: s’it ëm ëscote mach quàich minuta… miraco i la rangioma.

Zeubi: A l’é pa na ròba possibla.

Lussìa: Mi, adess, it contrai na stòria ma…

Zeubi: Ma?

Lussìa: Ma mach se it ëm daghe toa paròla ch’it në faras gnanca ’n fià con chicassìa.

Zeubi: Tant mi i son costumame a dé mia paròla. E va bin: it l’has mia paròla.

Lussìa: Coma ch’it l’has fàit con tò pare?

Zeubi: Ma che ch’it veules ch’i-j disa. Tant mi... im tirerai ’n colp!

Lussìa: Alora, për piasì, bassa col’arma ch’am fà sgiaj mach a s-ciairetla an man.

            Bass-la mach e scotme: quand ch’i l’avrai finì ’d conté. it vëdras: la veuja dë

            sparete a sarà bele che passate.

(Zeubi a pòsa la pistòla)

Lussìa: Coma ch'it sas, tuti j'ani, la prima dumìnica dë stèmber, a Nòli a organiso la

           Regada Stòrica. Prima d'un-a 'd cole Tonina a l'avìa ciamaje a Minòt ëd deje na

           man a për andé a controlé ij galegiant. Ch'a fusso bin ancorà e ch'a fusso drit për

           tut ël përcors ëd la gara.

Zeubi: Costa stòria già i la conòsso. Va avanti, conta.

Lussìa: Pen-a ch'a son partì a son fasse viv dontrè fiolòt alman. Un ëd coj a l'avrìa avù gòj

           ëd visité 'l castèl.

Zeubi: Col ëd l'età 'd mes.

Lussìa: Si. Tuti j'àutri a l'ero angagià për prontà la fritura 'd pess: për lòn a l'avìo ciamame

            a mi 'd compagnelo.

Zeubi: Altruista, nèh? 

Lussìa: Rivà i soma fërmasse a vardé 'l panorama ma, dòp chèich fòto, ël temp a l'era

           cambià a l'improvista: le nìvole a j'ero fasse scure e afrose e a l'era aussasse un

           ventass frèid. La temperadura a l'era bassasse e mi i l'avìa frèid.

Zeubi: E a l'ha tacà a pieuve: già sentula 'dcò costa.

Lussìa: La pieuva a l'era fòrta e noi, për riparene, i l'avìo mach trovà na garita cita e rota.

Zeubi: E l'alman, da gran cavajer, a l'ha date coma protession tut sò calor.

Lussìa: A l'avìa 'dcò tacaje 'n concert con tron e lòsne. Parèj i l'hai ambrassalo strèit për

            gaveme la paùra d'acòl e... për ëscaudeme, mach për ëscaudeme, neh!

Zeubi: Giust, mach për ëscaudete.

Lussìa: E che calor!

Zeubi: Im lo figuro, im lo figuro!

Lussìa: I l'oma gnanca ancorzuss-ne dël temp ch'a passava. Dël temp ch'a cambiava. I

            soma calà a neuit fàita.

Zeubi: E l'alman, ël tedesch?

Lussìa (slanguìa): I soma salutasse con un basin e, d'antlora i soma pi nen vist-se.

Zeubi: Ma mama, ma fin-a ti?!

Lussìa: Stà mach ciuto: dije mach gnente a gnun... për carità!

Zeubi: A sarìa në scàndol: i sai gnanca ch'i ch'a l'é mè pare. I sai mach ch'a l'é alman.

Lussìa: Mè car Zeubi, pija chi ch'it veules, ti: sì d'antorn it l'has gnun-e sorele.

Zeubi: Ma mama.... Ma papà... Ma contacc, as fà nen parèj!

Fin.

Part dedicà a la presentassion: ës përsonage a l'é facoltativ, dagià ch'a anterferiss pa con la stòria ma a interagiss con ël pùblich.

Spirit Folèt 
a l'é 'l presentator

prim at: prinsipi 

Bon-a sèira ai monsù. Bon-a sèira a le madame e madamin. Bon-a sèira a le tòte e... a le totin-e.

Bon-a sèira a tuti... da mi!

Chi ch'a l'é ch'i son mi? Mi i son mi: lë Spirit Folèt. Con mè gigèt.

Stassèira iv presento na conta, na stòria che n'alegra companìa a l'ha butà su.

Ch'a l'ha butà su spress mach për vojàutri. Im arcomando: bele se a faran ëd fote, bele se a diran ëd boricade... buteve nen gena e spleve con dij batiman: lor a s'ofendo pa, neh?

Còsa ch'am dis chiel? (pàusa coma për ëscoté un dël pùblich - as buta 'n sj'atenti e a saluta militarment) Ma natural che chiel, Capitan Rampin, a l'é dispensà.

A mi la trama a l'han contamla e a l'han dime 'd contevla. Donca....   Eben!... - mi im n'anviso pa pì.

Alora mi i l'hai pensà përparèj: a l'é mèj ch'is la vardo 'nsema e, s'i seguito a nen capì, im la contreve peui vojaàutri.

Bon amusman!

(as ferma a scoté - cheidun dëdre dle quinte a lo ciama - a gesticola contrarià e peui a seurt)

___

second at: prinsipi 

I son torna sì. É, i son sempre mi: lë Spirit Folèt. Con mè gigèt.

A l'é sigur coma la mòrt che la vita al nòst car Zeubi a la ficaje 'n bel ëscopass.

Ma iv deve cont ëd lòn ch'a l'é capitaje?

Dacòrdi, im direve vojàutri, ch'a son ròbe ch'a capito... ant le famije.

Magara nen a vojàutri, magara a n'avzinant.

Magara... nen a voi,... magara a vòstra fomna sì!

Vassavèj...

Ma chissà mai lòn ch'a sarà capitaje al mar: mi i son franch curios ëd savèj lòn se costi comediant a son ancor bon ëd contene chèich neuva.

Sa, stoma ciuto e scotoma.

(as ferma a scoté - cheidun dëdre dle quinte a lo ciama - a gesticola contrarià e peui a seurt)

___

ters at: prinsipi 

Mi i sai nen vojàutri, ma mi i son armanù sensa paròle.

E mi ch'i chërdìa che la stòria a fussa bele che finìa.

Contacc! Adess coma ch'i la rangioma cost afè a doi indrit?

A-j é 'dcò da gionté che l'autor a dev esse bin baravantan, dròlo coma 'n ciochin ëd bòsch! Ma i l'eve ancorzuvne? Costa l'é na tragedia e a mi am rosìa 'd savèj che ch'a intra 'l tìtol: "Un sigilin 'd lumasse".  Sigur a l'é che, se 'l sigilin a l'é gròss, ëd lumasse a-i në j'é na bela partìa.

A l'é inùtel ch'iv në staghe lì con la boca ambajà coma n'ambossor: mi i në sai gnente.

L'ùnica ròba da fé a l'é andé anans a scoté: tant che ch'a dovrà mai capità ancora: pes che parèj... por fieul, con un pare parèj!

(as ferma a scoté - cheidun dëdre dle quinte a lo ciama - a gesticola contrarià e peui a seurt)

___

ters at: prima 'd la sena ùltima 
Se prima i-j'ero armanù sensa paròle adess i l'oma pròpi pì gnente da dì: pòr Zeubi.

Ròba da tiresse 'n colp!

Për solì che l'autor a l'ha butaje cost titol: "Un sigilin 'd lumasse".

I scomëtto ch'i l'eve capilo fin-a vojàutri.

Nò?! Anlora iv lo ciairisso mi.

Sarèj j'euj e magineve a vàire lumasse ch'a i-j stan ant un sigilin...

Bò, i l'eve contaje?

Eben, le còrne a son motobin ëd pì!

E con doi bej tipo coma monsù Minòt Frustacotin e tòta Marisin Belafior a-i në j'é da decoré 'n salon ëd na palassin-a 'd cassa.

Adess però im në vad o prima che chiel-là a ven-a torna a tireme për la giaca: a l'é un ch'as anràbia për gnente.

Vinèis Minòt
Teàtro piemontèis