La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Daniel/Daniel 2


Daniel

2

Ël seugn ëd la statua 

Ant l’ann ch’a fà doi ëd sò regn, Nabucodenesar a l’ha avù un seugn arcorent. Sò spirit a l’é stane bolvërsà a la mira ch’a podìa pì nen deurme. Antlora ‘l rè a l’ha mandà a ciamé j’andvin, jë spiritista, ij masch e tùit ij savan dël pais për savèj lòn ch’a l’avìa sugnà. Quand ch’a son rivà, a son presentasse al rè, e chiel a l’ha dije: “I l’hai fàit un seugn e mia ment a l’é bolversà dal desideri ‘d capì lòn ch’a veul dì”. Ij savi dël regn a l’han rësponduje al rè, an aramàich: “Che vòsta maestà a peussa vive për sèmper! Conteje ai vòstri sërvent ël seugn, e nojàutri i arvelroma lòn che për ti a veul dì”. Ël rè a l’ha replicaje: “Mè decrèt a l’é sto-sì: s’im dise nen lòn ch’a l’é, tant ël seugn ch’i l’hai fàit che soa artërpretassion, i sareve fàit a tòch e dij vòstri còrp i në farai dë liam a baron; ma s’im feve savèj tut, iv darai ëd present e d’arcompense d’àut onor. Përparèj, dime lòn ch’i son sugname e lòn ch’a veul dì”. 

A l’han ansistù: “Che ‘l rè a dësdavan-a sò seugn ai sò sërvent, e noi i-j diroma lòn ch’a veul dì”. Ma ‘l rè a l’ha arpijà: “Për mi a l’é ciàir che vojàutri i veule tirela a la longa përchè i l’eve vëddù che ‘l mè decret as peul nen revochesse. S’i veule nen feme prima savèj lòn ch’a l’era ‘l seugn, iv ëspeta la sentensa ch’i l’hai dàit. I seve mach butave d’acòrdi për dime ‘d paròle busiose e grame con la speransa ch’ij temp a cambio. Dime, donca, lòn ch’a l’era mè seugn e i vëddras s’i seve bon a demne l’antërpretassion.

“Antlora a l’han dije al rè: “Gnun al mond a podrìa sodisfé lòn che ‘l rè a ciama. Gnun rè, a fà nen vàire ch’a sia potent, a l’ha mai ciamà na ròba parèj a d’andvin, ëd masch o a d’àutri savant quai ch’a sìo. Lòn che ‘l rè a ciama a l’é tant malfé ch’a-i é bele gnun ch’a sarìa bon a rësponde al rè, gavà ij dio, ma lor a stan nen an tra ij mortaj”.

A lòn ël rè a l’é viscasse ‘d flin-a e a l’ha comandà che tùit ij savi ‘d Babilònia a fusso massà. La sentensa a l’é stàita publicà e ij savi a l’avìo d’esse mandà an sla forca. Ëdcò Daniel e ij sò cambrada a son ëstàit sërcà për buteje a mòrt.

Antlora, con deuit e ‘d paròle prudente, Daniel a l’é avzinasse a Arioch, ël comandant dla guardia real, ch’a l’era seurtì për massé ij savi ëd Babilònia. Daniel a l’ha dit a Arioch, ufissial dël rè: “Përchè la sentensa dël rè a l’é tant pressanta?”. Arioch, antlora, a l’ha dëspiegaje lòn ch’a l’era passaje, E Daniel a l’é andàit a ciamé al rè ‘d sospende l’esecussion për deje a chiel la possibilità d’arvelé soa antërpretassion.

Daniel a dà l’antërpretassion dël seugn 

Daniel a l’é andass-ne a soa ca e a l’ha parlà ai sò compagn Ananìa, Misael e Asaria, butandje al corent ëd lòn ch’a l’era capità. A l’ha ciamaje ch’as angagièisso ‘dcò lor a supliché la misericòrdia dël Dé dël cél riguard a la conossènsa dë sto segrét, parèj che tant Daniel che ij sò cambrada a scapèisso dal destin dj’àutri savant ëd Babilònia. 

Antlora Daniel, ant na vision neuiteja a l’ha arseivù l’arvelassion ëd col misteri e a l’ha benedì Nosgnor dël cél. Sòn a l’é lòn che Daniel a l’ha dit:

 “Che ‘l nòm ëd Nosgnor a sia benedì për l’eternità, përchè la saviëssa e ‘l podèj a son mach ij sò. A l’é chiel ch’a contròla la procession dij temp e dle stagion, ch’a stabiliss ij rè o a-j fà tombé, ch’a-j dà ai savan la saviëssa e la conossensa a coj ch’a veulo capì. A l’é chiel ch’a fà conòsse lòn ch’a l’é përfond e segrét, ch’a conòss lòn ch’a l’é ant lë scur, e ‘l ciàir a stà ‘d cà con chiel. Dé dij mè Antich, it decanto e ‘t làudo për avèjme dàit saviëssa e fòrsa; it l’has fame savèj lòn ch’it l’avìa ciamate, it l’has fame conòsse lòn ch’a vorìa ‘l rè!”.

Parèj che Daniel a l’é intrà a vëdde Arioch, che ‘l rè a l’avia daje l’òrdin ëd fé meuire ij savant ëd Babilònia, e a l’ha dije: “Fà nen meuire ij savant ëd Babilònia; pòrtme a la presensa dël rè e mi i-j arvelerai l’anterpretassion dël seugn. Arioch a l’ha pa përdù temp për ëmné Daniel a la presensa dël rè e a l’ha dije al rè: “An tra ij deportà ‘d Giuda i l’hai trovà n’òm ch’a farà conòsse al rè soa anterpretassion”. Ël rè a l’ha dit a Daniel (ch’as  ësciamava ‘dcò Baltasar): “Ses-to bon a dime lòn ch’i l’hai vëddù an seugn e ‘d demne l’anterpretassion?”.

Daniel a l’ha rësponduje: “Ël misteri ch’a sagrin-a ‘l rè, nì ij savant, nì ij masch, ni j’andvin, nì coj ch’a prediso ‘l futur, a peulo arvelelo al rè. Mach ël Dé dël cél a peul arvelé sto misteri al rè Nabucodenesar lòn ch’a sarà ant la fin dij temp. Ste-sì, donch, a l’é tò seugn e le vision ch’a son passate për la testa damentre ch’it j’ere cogià. Ti, òh rè, an tò lèt, it has avù ‘d pensé ‘d lòn ch’a capiterà ant l’avnì, e l’Arvelador dij Misteri at fà conòsse lòn ch’a l’ha da rivé. A mi sto misteri a l’é stame arvelà, sensa ch’i l’abia pa nen ëd pì che j’àutri coma ‘d saviëssa, ma përchè, òh rè, queidun at në daga l’anterpretassion e it arsèive rispòsta a lòn ch’at sagrin-a.

Ti, òh rè, it l’has avù costa vision: A-i era drita, dëdnans a ti, na statua. A l’era na statua motobin gròssa, ëd në splendrior ëstrasordinari, afrosa a vëdse. A l’avìa la testa d’òr fin, ël bust e ij brass a j’ero d’argent, soa pansa e le cheusse a j’ero ‘d bronz; soe gambe a j’ero ‘d fer, ij sò pé part ëd fer e part ëd creja. Ti të stasìe a vardé. Ant un nen, sensa che gnun a l’avèissa tocala, na pera a l’é dëstacass-ne, e a l’ha frapà la statua. A l’ha frapà ij sò pé ‘d fer e ‘d creja, e a l’ha sbrisaje. Antlora fer e creja, brònz, argent e òr, tut a l’é sfrisasse an póer sensa distinsion parèj dle busche ‘d paja  ans l’èira d’istà. Ël vent a l’é portassje vìa sensa lassesse pa nen darera. e la pera ch’a l’avìa frapà la statua a l’é chërsùa tanme na montagna gròssa ch’a pija tut ël mond.

Cost a l’é stàit ël seugn, e ora i në diroma al rè soa interpretassion. A ti, ch’it ses ël rè, ël rè dij rè, ël Rè dël cél a l’ha date l’imperi, ël podèj, la fòrsa e la glòria. Chiel a l’ha butate an man j’òm, le bestie e j’osej dël cél, daspërtut andoa ch’a stan, e a l’ha date autorità dzora tuti lor. La testa d’òr it ses ti. Dòp ëd ti, a vnirà n’àutr regn, nen tant gròss com ël tò, e peui un ters, ëd bronz, ch’a dominerà dzora tuta la tèra. Un quart imperi a sarà fòrt tanme ‘l fer, ch’a ardov an póer e a crasa tut, e ch’a sfriserà tùit ij prim ream. Ij pé ch’it l’has vëddù, ma part ëd fer e l’àutr  ëd teracheuita a son un regn ch’a sarà dividù; ma a l’avrà part ëd la fòrsa del fer, conform a lòn ch’it l’has vëddù mes-cià ‘l fer e la creja dla teracheuita. Ij pé, part an fer e part an creja da tupiné: ël regn a l’avrà na part fòrta e na part fiaca. Ant la manera ch’it l’has vëddù ‘l fer e la crèja da teracheuita mës-cià tut ansema, përparèj doe volontà as mës-ceran ant la smens ëd l’òm, ma a podran pa tense ansema, parèj coma ‘l fer as mës-cia mai con la crèja. 

Al temp ëd costi rè, ël Dé dël cel a drisserà un regn ch’a sarà pa pì dësblà, e sto regn a passerà pa ant le man ëd n’àutr pòpol: a craserà e a arduverà a nen tuti coj àutri ream ma chiel istess a resterà për sèmper. Mach che, com it l’has vëddù da ti, na pera as dëstracrà da la montagna, sensa che na man a l’abia tocala, sfrisand  ël fer, ël brònz, la teracheuita, l’argent e l’òr an póer. Ël gran rè a l’ha manifestà al rè lòn ch’a l’ha da rivé. Costa a l’é la vrità dël seugn, l’anterpretassion a l’é sicura”.

Dòp ëd sòn, rè Nabocodenesar a l’é prostërnasse dëdnans a Daniel; a l’ha comandà ch’a-j presentèisso d’oblassion e d’ancens. Ël rè a l’ha dije a Daniel: “Tò Dé a l’é përdabon ël Rè 'd tùit ij dio, ël signor dij rè e l’arvelador ëd misteri, dagià ch’it ses ëstàit bon a arvelé sto misteri”. 

Ël rè, antlora, a l’ha onorà Daniel dasendie ‘d cadò magnifich. A l’ha ‘dcò falo governator ëd tuta la provinsa ‘d Babilònia e cap màssim ëd tùit ij savant ëd Babilònia. Da lòn che Daniel a l’ha peuj ciamà, ël rè a l’ha daje la responsabilità dj’afé dla provinsa ‘d Babilònia a Sadrach, Mesach e Abed Nego e Daniel midem as në stasìa a la cort dël rè.

Nòte 

Piemontèis
Bibia
Testament Vej
Daniel