La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Giudes/Giudes 16


Liber dij Giudes

16

Sanson e le pòrte ‘d Gasa 

Na vira che Sanson a l’era andass-ne a Gasa, a l’ha vëddùie na meretris e a l’é intrà da chila. Ora, a l’avìo arferije a coj ëd Gasa che ‘n sità a l’era rivaje Sanson. Antlora a l’han trova anté ch’a stasìa, a l’han ansercià la ca e a son estàit për tuta la neuit a l’avàit a la pòrta dla sità sensa passé a l’assion, perchè a disìo: “Spetoma ancora fin-a a la matin, e peuj i lo massoma”. Sanson, contut, a l’é stàit a let fin-a a mesaneuit, peuj a l’é alvasse, a l’ha ciapà ij batan ëd la pòrta dla sità con ij doi pedrit, a l’ha dëstacaje ansema a la stanga, a l’é butassje an sle spale e a l’ha portaje an cò dla montagna ch’a sta dëdnans a Ebron.

Dalila a tradiss Sanson 

Apress ëd lòn, Sanson a l’é ancaprissiasse ‘d na fomna dla comba ‘d Sorech ch’as ciamava Dalila. I prinsipaj dij Filisté a son andàit a trovela e a l’han dije: “Serca d’anciarmelo e ‘d savèj da ‘ndova ch’a ven soa gran fòrsa, ëd manera che nojàutri i podoma ciapelo, grupelo strèit e dominelo. An paga, nojàutri it pagheroma mila e sent sicl d’argent a prun.

Antlora Dalila a l’ha ciamaje a Sanson: “Fame savèj, it na prego, da ‘ndova ch’a ven toa gran fòrsa e com at podrìo gropete për dominete”. Sanson a l’ha rësponduje: “Se mach am gropèisso con set soastr ëd nerv fresch e ch’a l’abio pa ancora faje sëcché, mi i përdrìa mia fòrsa e i sarìa coma n’òm qualsëssìa. Ij prinsipaj dij Filisté a l’han portaje a Dalila set còrde ‘d nerv ëd beu ch’a l’avìo ancora pa faje sëcché, e chila a l’ha dovraje për gropelo. Chila a l’avìa ‘d gent ëstërmà dintra l’abitassion, e quandi che chila a l’ha crijà: “Sanson! Ij Filisté at son a còl”, chiel a l’ha s-ciapà ij soastr ëd nerv coma s’a fusso ‘d cordin ëd barbel davzin al feu. Ël segret ëd soa fòrsa a l’avìo pa nen dëscheuvrilo! Antlora Dalila a l’ha dije a Sanson: “It l’has ësbefiame an disend-me na busiardarìa. Adess dime, për piasì, com at podrìo gropé. Sanson a l’ha rësponduje: “S’am gropèisso con ëd soastr neuv, ancora nen dovrà, mi i perdrìa la fòrsa e i sarìa tanme n’òm qualsëssìa”. Antlora Dalila a l’ha ciapà ‘d còrde neuve, a l’ha gropalo. Peui a l’ha crijà: “Sanson! Ij Filisté at son adòss!”. Ma chiel a l’ha s-ciapà ij soastr tant ‘me a fusso ‘d fij ëd rafia. Dalila a l’ha torna dije: “Fin-a adess, con toe busiardarìe, it l’has mach pijame an gir. Dime na vira për tute con còsa it podrìe esse gropà. Sanson a l’ha rësponduje: “Se ti t'antërsèisse mie set tërse ch’i l'hai an testa con ël pento da tëssior e it jë fissèisse a 'n ciò, mi i perderìa mia fòrsa e i sarìa parèj ëd n'òm qualsëssìa”. Dalila a l’ha spetà che Sanson a fussa andurmì, peuj a l’ha gropà soe set tërse ‘d chiel, a l’ha fissaje a ‘n ciò, e a l’ha crijà: “Sanson! Ij Filisté at son a còl!”. Chiel, contut, dësvijandse, a l’ha s-ciancà ‘l pento da tëssior e ‘l ciò. 

Dalila a l’ha dije: “Coma penses-to ‘d vorèime bin, s’it m’arvele pa ‘l segret ëd tò cheur? A l’é già la tersa vira ch’it ëm badin-e e it veule pa feme savèj da ‘ndova ch’at ven tanta fòrsa”. Parèj Dalila a lo tormentava tùit ij dì, ampòrtunàndlo con soe ansistense, fin-a che Sanson , neujà a mòrt, a l’ha dovertaje ‘l cheur e a l’ha dije: “Ël rasor a l'é mai passà dzora 'd mia testa, përchè mi i son ëstàit consacrà a Dé fin-a dal sen ëd mia mare. S’i fùissa rasà 'd tùit ij mè cavèj, le fòrse am mancherìo, mi i tornerìa débol e i sarìa parèj ëd tuti j’àutri”. Parèj Dalila a l’ha capì che Sanson a l’avìa confidaje përdabon el segret ëd sò cheur, e a l’ha fàit rivé ij prinsipaj dij Filisté. A l’ha dije: “A la fin, vnì! Chiel a l’ha ‘rvelame tut sò segret”. Antlora ij prinsipaj dij Filisté a son andàit da chila con ij dné a la man.

Dalila a l’ha fàit  che Sanson as andurmissa an fàuda ‘d chila, a l’ha ciamà che n’òm a-j tajèissa le tërse da ‘n testa. Antlora chiel a l’ha sentusse dventé débol e a l’ha perdù tuta soa fòrsa. Dalila a l’é butasse a crijé: “Sanson! Ij Filisté at son a col!”. Chiel a l’é dësvijasse, an pensand ch’a l’avrìa podù sortine an dësfasend-se dij sò nemis coma j’àutre vire, però a savìa pa che Nosgnor a l’era artirasse da chiel. A l’é parèj che ij Filisté a l’han ciapalo, a l’han ësborgnalo gavandje j’euj, peuj a l’han mnalo a Gasa e a l’han gropalo con doe caden-e ‘d bronz. Sanson a l’é restà parèj, butà a viré la mòla dël gran ant la përzon. Antant, la cavijera che a l'avìo tosonaje, as ancaminava torna a chërsje.

L’ùltima amprèisa e mòrt ëd Sanson 

Ora, ij prinsipaj dij Filisté a son butasse ansema për smonje ‘n sacrifissi ‘d ringrassiament a sò dio ‘d lor, Dagon, e për fé na festa. A disìo: “A l’é nòst dio ch’a l’ha butane ant le man Sanson, nòst nemis. Quand che ‘l pòpol a l’ha vëddù la stàtua ëd sò dio, a son ancaminasse a cantene le làude e a dì: “Nòst dio a l'ha butane ant le man Sanson, nòst nemis, che an vastava 'l pais e ch’a l'avìa massà vàire dij nòstri!”. A j’ero tuti pijà da la gòj che la gent a l’ha crijà: “Fé vnì Sanson e ch’a bala dëdnans a nojàutri!”. A l’han donca fàit seurte Sanson da la përzon e chiel a l’é butasse a balé ‘dnans a lor. Peuj a l’han lassalo gropà an tra le colòne dël templ. Sanson a l'ha dije antlora al fiolin che a-j dasìa la man për felo marcé: “Men-me e fame toché le colòn-e ch’a sostnisso ‘l templ për ch’i peussa pogeme. Ël templ a l’era pien d’òm e ‘d fomne. A-i era ‘dcò ij prinsipaj dij Filisté e, an sla trassa, truch e branca tremila an tra òm e fomne ch’a l’avìo vëddù Sanson ch’a balava për feje dësmoré.

Antlora Sanson a l’ha ‘nvocà Nosgnor an crijand: “Signor Dé, it na prego, avistne ‘d mi e dame torna le fòrse mach për costa vira. Mè Dé! Che mi, d’un sol colp, i peussa pijeme l’arvangia dij Filisté ch’a l’han fame perde ij mè doi euj!”. Parèj Sanson a l’é andàit al toch a tasté le doe colon-e dël mes ch’a sustnìo ìl templ, a l’é pogiass-ne contra, la man ëd drita a na colon-a e la man ëd mancin-a a l’àutra. Peuj a l’é butasse a crijé: “Ch’a meuira Sanson con tùit ij Filisté!”. E a l’ha ancaminasse a possé con tote soe fòrse, e ‘l templ a l’é drocà adòss an sij prinsipaj dij Filisté e an sla gent ch’a-i era là ‘ndrinta. A l’é mortje pì ‘d gent an col moment-lì che tuti coj ch’a l’avìa massà anans an soa vita.

Ij sò frej e tuta soa famija a son calà për vnì a pijé ‘l còrp ëd Sanson. A son peui andass-ne a sotrelo an tra Zorea e Estaol, ant la tomba ‘d sò pare Manoach. Sanson a l’era stàit giùdes d’Israel per vint agn.

Nòte 

Bibia
Testament Vej
Giudes