La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Deuteronomi/Deuteronomi 22


Deuteronòmi

22

Rispeté la ròba ‘d tò pròssim 

S’it dovèisse ancòrz-te che ‘l beu o la feja ‘d tò frel Israelita a son përdusse, fà nen visa ‘d nen vëdd-lo; pòrtje ti andaré a tò frel. Se col-lì a l’é nen tò vzin, o ti ‘t sas nen chi ch’a sìa ‘l padron ëd cola bestia, pòrt-la a ca toa e ch’a staga da ti fin tant che sò padron a ven-a pr’ artirela: quand ch’a ven dàjla ‘ndré. Fà l’istess s’it treuve l’aso, la vestimenta, o qualsëssìa còsa che tò frel a l’avèissa përdù e che ti ‘t l’abie trovà; fà pa visa ‘d nen. S’it vëdde l’aso o ‘l beu ‘d tò frel Israelita tombà an mes ëd la stra, fà nen visa ‘d nen vëdd-lo: giutlo a butesse torna ‘n pé.

Vàire prescrission 

Na fomna a deuv pa butesse adòss ëd vëstì da òm, nì n’òm ëd vëstì da fomna, përché chi ch’a fà ‘d ròbe parèj a l’é n’abominassion pr’ ël Signor, tò Dé.

S’ it ancapitèissa ‘d vëdde ‘n nì d’oslin për la stra, ch’a sìa an s’ n’erbo o për tèra, e a-i son ëd pipì o d’euv con la mare setà ‘nsima, pija pa la mare con ij cit. La mare lass-la andé e ti pija mach j’oslin. Fà sossì përchè tut at vada bin e ch’it l'àbie vita longa.

Cand ch’it fabriche na ca, bútje na ringhera tut dantorn ëd la trassa dëdzora, për nen rend-te responsàbil ëd la mòrt ëd chi ch’a podrìa robaté sota da là.

Sëmna pa toa vigna con dë smens ëd géner diferent, dësnò l’archeuita antrega, sia dla smens ch’it piante che la produssion ëd la vigna, a në sarìa antamnà. Làura nen la tera con un beu e n’aso gioà ansema. Veste pa con ëd lingerìa ‘ntërsùa ‘d fij ‘d materiaj diferent, visadì metà ‘d lan-a e metà ‘d lin ansema. Fate quat ope ai quat canton ëd tò mantel, col ch’at serv për quatete.

Ëd lej riguard   la dignità dla fomna 

Se n’òm as maria con na fomna e, apress d’avèj cogiasse con chila, a l’arfuda acusandla d’indecensa e a la dëscreditèissa an disend: “Mi i son mariame con ësta fomna, ma ‘nt ël moment ch’i son cogiame con chila, i l’hai trovà ch’a l’era pa vèrgin!”. Ant ës cas-sì, ël pare e la mare ‘d cola giovna a l’avran da porté le preuve dla verginità ‘d chila për ch’a sio esaminà da j’ansian dla sità a la pòrta. Ël pare dla giovna ch’a disa a j’ansian: “Mi i l’avìa daje mia fija da marié a st’òm e chiel a l’ha arfudala. Pì ‘d lòn, chiel a l’ha acusala d’indecensa an disend: ‘I l’hai pa trovà toa fija vèrgin! Nopà vardé-sì le marche dla verginità ‘d mia fija!”. Antlora a l’avrà da dësdobié ‘l linseul dëdnans a j’ansian dla sità. J’ansian ëd cola sità a deuvran ciapé ‘l prim òm  e castighelo. A lo condaneran a paghé sent sicl d’argent an riparassion da deje al pare ‘d cola giovna, përchè ch’a l’ha rovinà l’arputassion ëd na vèrgin israelita. Chila a restrà sèmper soa fomna e a la podrà mai pì arpudié për tut ël temp ëd soa vita. S’as treuva, contut, che l’acusa a l’era bin vera e che la giovna a l’era përdabon pa pì vèrgin, j’òm ëd cola sità a l’avran da porté cola giovna a la pòrta dla ca ‘d sò pare e a l’avran da fela meuire a prassà, përchè chila a l’ha comëttù na còsa detestabil an Israel portandse tanme na meretris damentre ch’a vivìa ant la midema  ca ‘d sò pare. A l’é parèj ch’a venta ranché vìa ‘l mal da ‘n mes a vojàutri.

Se n’òm a l’é ciapà a cogiesse con na fomna marià, tùit e doi a l’han da meuire, l’òm e la fomna. A l’é parèj ch’as ha da ranchesse via ‘l mal da Israel.

Se na fija vèrgin a l’é ampromëttùa e n’òm, an trovandla an sità, as cogia con chila, i l’eve da porté tùit e doi a la pòrta ‘d cola sità e ch’a sio pijà a prassà fin-a ch’a meuiro: la fija përchè ch’a l’ha pa crijà ‘n ciamand d’agiut ant la sità, e l’òm përchè ch’a l’ha violà l’ampromëttùa ‘d sò pròssim israelita. A l’é parèj ch’as ha da ranchesse via ‘l mal da Israel. Ma se l’òm a l’avèissa ‘ncontrà la fomna ampromëttùa an campagna e, fasendje violensa, a fussa cogiasse con chila, mach l’òm a l’avrà da esse condanà a mòrt. Faje gnente a cola giovna: chila a l’ha comëttù gnun-e colpe ch’a mérito la mòrt. Sto cas a l’é l’istess che se n’òm a tachèissa sò pròssim e a lo massa, perchè l’òm a l’avìa trovala an campagna e bele s’a l’avèissa crijà gnun a l’avrìa podù rivé për deje d’agiut.

Se n’òm a treuva na fija che ‘ncora a l’é nen ëstàita ampromëttùa, as la pija e as cogia con chila, e a ven-o dëscurvì, col òm a l’avrà da pagheje al pare ‘d cola giovna sinquanta sicl d’argent e chiel a l’avrà da mariesse con chila, përchè ch’a l’ha dzonorala; nì a la podrà pì arpudié për tuta soa vita.

N’òm a peudrà pa mariesse con na fomna ch’a sia stàita prima la fomna ‘d sò pare, përché lolì a porteria dzonor a sò pare.

Nòte 

Bibia
Testament Vej
Deuteronomi