La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Proverbi/Proverbi 6


Provèrbi

6

Avertiment a chi ch’as rend garant 

Mè fieul! S’it ses fate garant d’un débit d’un tò amis, o s’it l’has acordate ‘d fé na fidejussion an favor ëd në strangé - s’it ses pijate an tràpola daspërtì an fasend n’acòrd ëd cola sòrt-lì e a l’han ciapate për motiv ëd toe paròle; antlora scota mè consèj: dësangagg-te, përchè it ses butate ant le man ëd n’àutr ch’a podrìa avèj gnun-a misericòrdia ‘d ti. Dësmentia tò orgheuj e và a ciamèje dë scancelé tò nòm da la lista dij debitor.  Armanda pa la còsa: falo sùbit! Pijte gnun arpòs fin tant che ti ‘t lo fase. Salv-te tanme la gasela dal cassador o tanme n’osel da 'l bers.

Ël plandron e la furmija 

Amprende la lession ëd le furmije, vojàutri ij plandron! Amprende da lòn ch’a fan e dventé savi! Combin ch’a l’abio për feje travajé gnun comandant, nì capësquadra, nì padron, as dan fòrt da fé për tuta l’istà e a ‘mbaron-o ‘d nuritura për l’invern. Vojàutri, contut, gargh coma ch'i seve, fin-a a cand i seguitereve a deurme? Cand ch'iv dësviereve? Deurmoma ‘ncora ‘n pò… Sugnocoma ancora ‘n pò… Stoma ancora ‘n pò con ij brass consert pr’ arposé… Bin tòst, contut, la miseria, ch’av ëstasìa a l’avàit, av sauterà a còl tanme ‘d brigant; la scarsëssa av atacherà tanme ‘d bandì armà.

Ritrat ëd na canaja 

Lòn ch’a jë smija la gent sensa valor e le canaje? A van an gir a dì sèmper ëd busiardarie. Për angané a fan ëd signaj an sghiciand l’euj, bogiand ël pé o con ij dij. Ij sò cheur përvers a complòto ‘d fé ‘d mal e sèmper a pròvoco ‘d ciacòt. Tut ant un moment, contut, a saran ruinà, fàit a tòch sensa gnun-a speransa d'arsanì.

Lòn che Nosgnor a l’ha an ghignon 

A-i é ses còse che Nosgnor a l’ha ‘n ghignon - nò, a-i në j’é set ëd còse che chiel a detesta: d’euj da sfacià, na lenga ch’a dis ëd busiardarìe, ëd man ch’a masso ij nossent, ëd cheur ch’a complòto ‘l mal, ëd pé ch’a coro a fé lòn ch’a va nen bin, ëd testimòni fàuss ch’a conto ‘d bale, ëd gent ch’a sëmna la dëscòrdia ant na famija.

Contra l’adulteri 

Mè fieul! Osserva lòn ch’at comanda tò pare e j’istrussion ëd toa mare tnìje bin da cont. Soe paròle ‘d lor anvlùp-tje sèmper al cheur, pend-tje al còl tanme na colan-a. Cand ch’it marce at faran da guida, cand ch’it deurme a vijeran dzora ‘d ti; cand ch’it dësvije, at parleran. Ij sò amaestrament a son tanme na lampia ‘nt lë scur e soe istrussion a son un ciàir; cand che lor at fan ëd coression a l’é për fete marcé an sël senté dla vita.

Ij sò amaestrament at guarderan da la fomna maléfica, da la lenga ‘d sucher ëd la sedutriss. Che tò cheur a susta pa soa blëssa; lass-te nen ciapé dai sò sguard anciarmant. An càusa ‘d na meretris l’òm a podrìa tombé an misèria, ma ‘l pressi ch’at farìa paghé la fomna marià a podrìa esse toa vita midema. Se cheidun as pijèissa ‘n feu an fàuda, brusarìa-lo pa nen soa vestimenta? Se cheidun a marcèissa dëscàuss an sla brasa, as bruserìa-lo pa nen ij pé? L’istess a l’é ‘d n’òm ch’a va a cogesse con la fomna ‘d n’àutr, a l’é sicur ch’a podrìa pa ëscapé da sò castigh. As podrìo trové dë scuse për un ch’a và a robé për nen meuire ‘d fam. S’a lo ciapo, contut, a l’avrà da paghé set vire ‘d pì lòn ch’a l’ha robà, bele s’a l’avèissa da vende tut lòn ch’a l’ha antëcà. Ma chi ch’a comëtt n’adulteri a l’é pròpi ‘n fòl, a l’é tanme un ch’a va a massesse. A ‘rseivrà mach ëd barotà e d’angiùrie; soa onta a sarà mai dëscancelà. A l’avrà da fé ij cont con la furia d’un marì gelos ch’a l’avrà gnun-a pietà ‘d chiel cand ch’as  na pijerà l’arvangia. Chiel a acetrà gnun risarciment, nì a sarà sodisfàit ëd qualsëssìa ‘ndenis ch’it podrìe ufrije.

Nòte 

Bibia
Testament Vej
Proverbi