La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Deuteronomi/Deuteronomi 32


Deuteronòmi

32

Càntica ‘d Mosè 
Spòrze j’orije, vojàutri ij céj: mi i veuj parlé; che la tèra a staga a sente le paròle ‘d mia boca! Mia dotrin-a a stisserà tanme ‘d pieuva, mè parlè a calerà tanme ‘d rosà, tanme dë sgrondà d’eva an sl’erba mòla dël pra, coma na sbrinciada an sl’erba pen-a nà. Përchè i proclamerai ‘l nòm ëd Nosgnor: Déje glòria a nòst Dé! Chiel a l’é la Ròca, soa euvra a l’é fàita a la përfession; tute soe vie a son ëd giustissia. Chiel a l’é ‘n Dé fidèl e sensa cativeria; chiel a l’é bon e giust. 

Sò pòpol a l’é nen ëstaje fedel, a l’han pa comportasse com a l’han da comportesse ij sò fieuj: collì a l’é sò pëccà; a son na generassion përversa e busiarda. Përparèj arpaghes-to Nosgnor, gent fabiòca e sensa sust? É-lo pa chiel ël pare ch'a l'ha create, ch'a l'ha fate e stabilite? Avìstne dij di dël temp d'antan, tenje a ment j'agn ëd le generassion passà. Ciàmje a tò pare e at lo farà savèj, ij tò grand at lo diran.

Ant ël moment che ‘l Pì-Àut a dasìa a le nassion soa ‘rdità ‘d lor e a separava j’un da j’àutri ij fieuj d’Adam, chiel a stabilìa ij finagi ‘d minca nassion conform al nùmer dla ciambrèa dël cél, përchè lòn ch’a toca a Nosgnor a l’é sò pòpol; a l’é Giacòb soa ‘rdità. Nosgnor a l’ha trovalo ant ël desert, ant un gerbi d'uché solengh. A l'ha sircondalo, anlevalo, guernalo tanme 'l lumet dij sò euj. Parèj ëd n'òja che a vija dzora ëd soa nià, ch'a vòla dzora dij sò nassù, chiel a l'ha dëspiegà j'ale e a l'ha pijàlo, a l'ha aussalo ansima a sò piumagi. Mach Nosgnor a l’ha guidalo; Nosgnor a l'ha guidalo da sol, a-i j'era gnun dio strangé con chiel. Chiel a l'ha falo monté an sj'auteur ëd la tèra e a l'ha daje për noritura ij frut ëd la campagna, a l'ha faje tasté l'amel da la rochera e d’euli da le pere 'd priòch; fior ëd làit ëd vaca e làit ëd feja, ansema con la grassa dij babero, moton ëd Basan e boch, fior ëd farin-a e formënt e sangh d'uva, ch'it beivìe mossant.

Ma Iesoron a l’é dventà tëgg e a tirava ‘d càuss; ti ‘t ses dventà grass e gròss, it ses ampinite! Peuj a l’ha ‘rpossà ël Dé che a l'avìa crealo, a l'ha dëspresià la Ròca ‘d soa salvëssa. A l’ha fàit dventé gelos Nosgnor con ëd dio forësté, con ëd divinità neuve ch’a son ëstaje presentà, a l’han anviscà soa ira con d’idoj arbutant. A l’han smonù ‘d sacrifissi a demòni ch’a son pa Dé, a ‘d  dio che a conossìo nen, ëd divinità neuve rivà da pòch, che ij vòstri grand savìo gnanca chi ch’a fusso. Ti ‘t ses dësmentiate dla Ròca ch’a l’ha generate; a l’é scapate da la ment ël Dé ch’a l’avìa butate al mond.

Nosgnor a l’ha vëddù tut sossì e a l’ha faje conòsse tut sò dëspresi, përchè ij sò fieuj e soe fije a l’han falo anrabié ‘d brut. A l’ha dije: “I-j'ëstërmerai mè visagi: i vedrai cola ch'a sarà soa fin. A son na generassion përversa, a son fieuj pa fidèj. A l’han fame vnì gelos con ëd divinità fàusse; a l’han fame ‘nrabié con ëd dio ch’a son nèn; parèj i-j farai dventé gelos ëd na gent ch’a l’é nen un pòpol; con na nassion meusi ‘d comprendònio i-j farai anrabié. 

Mia rabia a l’ha anviscà ‘n feu ch’a brus-rà fin-a al fond dël mond dij mòrt; a dvorerà la tèra e ij sò prodòt, a ‘nvischerà le fondassion dle montagne. I-j fraperai con ëd dësastr a baron, i dovrerai contra ‘d lor tute mie flece. A vniran déboj për la fam, dvorà da la frev e da 'n contacc mèr. I manderai contra ij dent ëd le bestie con ël tòssi dij serpent. Da fòra, la spa a-j gavrà ij fieuj, d’andrinta a-i sarà lë sparm a masseje. Andran a meuire ij giovo e le giovne, ij puparin e ij vej. 

I disìa: “I veuj feje a tòch. I veuj fé che la gent as dësmentia fin-a che lor a esistìo. Ma i l’hai tëmma dl'arogansa dij sò nemis, lë sbaluch dij sò aversari, ch'a podrìo dì: “A l'é nòstra man ch'a l'ha butaje an derota; a l'é pa Nosgnor ch'a l'ha fàit tut sòn!”. A son na gent ëd gnun-a saviëssa e a-i é pa d’anteligensa an lor. Se mach a fusso tant savi da ‘ntendlo e ch’a comprendèisso lòn ch’a-j càpita!”. Coma podrìa-ne n’òm da sol ëscassene mila ‘d lor o mach doi fene scapé desmila? É-lo nen për ël fàit che soa Ròca a l'ha venduje, ch'ël Signor a l'ha chitaje? Përchè la ròca dij sò dio a l’é pa nen tanme la Ròca ch’i l’oma nojàutri: ij nòstri nemis a lo san pro! Soa vis ëd lor a l'é dël such ëd Sòdoma, dle taragne 'd Gomora. Soa uva a l'é tòssi e a l'ha le rape mère. Sò vin a l'é velen ëd serpent, tòssi amassida ëd vipre. “É-lo pa costì ch'a l'é stërmà aranda 'd mi”, a dis Nosgnor,  “É-lo pa cacëttà an tra ij mè tesòr? I në farai arvangia e i-j la farai paghé ant ël temp ch’ij sò pé a sghijeran, perchè ël di ëd soa ruin-a a l'é davzin e sò destin a press a rivé”. Nosgnor a farà giustissia ëd soa gent e a l'avrà misericòrdia dij sò servent; cora ch’a vedrà dësparì tute soe fòrse ‘d lor e a sarà pa pì restaie nì s-ciav nì lìber. Antlora a dirà: “Dova son-ne ij sò dio, la Ròca andov’ a trovavo sosta, coj ch’a mangiavo la grassa dij sò sacrifissi, ch'a beivìo ël vin ëd soe libassion? Ch'a s'àlvo adess e ch'av giuto, ch'a sio vòstra sosta!”.

“Arconòss-lo donca, ch'i son col ch’i son,” a dis Nosgnor, “e ch’a-i è gnun d’àutri che mi.  I son mi ch'i faso vive e ch’i faso meuire; i colpisso e i varisso e gnun a peul arziste a mè podej”. Përchè i àusso la man anvers al cél e diso: ‘Sicur coma ch’i vivo për sèmper, i molerai  mie lòsne tanme dë spa e mia man a ‘ncaminerà 'l giudissi, i farai arvangia dij mè aversari, i-j la farai paghé ai mè nemis ch’am han an òdio. Mie flecie a saran cioche 'd sangh e mia spa as pasturerà 'd carn e dël sangh ëd carope e përzoné, dle teste dij prinsi nemis!’ Argiojì, vojàutre le nassion, për soa gent, përchè chiel as pijerà arvangia dël sangh dij sò servitor; adrëss-rà la vendeta contra dij sò aversari e a farà la redension ëd soa tèra e soa gent”.Donca, Mosè a l'é vnùit con Giosué fieul ëd Nun, e a l'ha declamà dë 'dnans al pòpol tute le paròle ëd costa càntica. Quand che Mosè a l'ha chità ‘d declamé tute coste paròle a tuti j’Israelita, a l’ha dije: “Guerné da bin ant ël cheur tute coste paròle che mi i pijo a testimòni d'ancheuj contra 'd vojàutri. I l’eve da comandé ai vòstri fieuj ëd guerneje, an butand an pràtica tute le paròle ëd costa Lege. A l'é pa na paròla a dzoneus përchè ch’a l’é vòstra vita! S’i vivreve conform a costa paròla i podreve gòde ‘d tanti dì an sla tèra che voi i andreve a pijé ‘l possess na vira ch’i l’avreve travërsà ‘l Giordan.

Anunsi dla mòrt ëd Mosè 

Col midem di, Nosgnor a l'ha parlaje a Mosè, e a l'ha dije: “Monta ‘nsima a costa montagna dj'Abarim, dëdzora dël mont Nebo, ant ël pais ëd Moab, an facia a Gérico, e vàita 'l pais ëd Canan ch’i don-o an proprietà a j'Israelita. Ti it meuireras an sla montagna andova ch'it ses montà, e it saras torna unì ai tò, parèj d'Aron tò frel, mòrt an sla montagna d'Or e giontasse ai sò grand. Tùit e doi i l’eve comëttù n’infidelità contra ‘d mi an mes dël pòpol d’Israel, a j'eve 'd Meriba-Cades, ant ël desert ëd Tsin, pr’ ël motiv che voi i l'eve nen arconossù mia santità an mes a j’Israelita. A l'é mach da lontan ch’it vedras ël pais, ma ‘t podras pa intreie an cost pais ch’i dago a j'Israelita”.

Nòte 

Bibia
Testament Vej
Deuteronomi