Tiritere/Paròle stërmà 'nt le paròle
Artòrn

Paròle stërmà 'nt le paròle 
SIARADE D’UN TEMP PASSÀ

Për trové un moment d’arlass còs ch’a-i é ’d mej che ij gieugh enigmìstich? A son na forma d’arlass ch’a fà bin a le grumele ch’i l’oma ant la testa e an fasendje bogé i-j mantenoma an alenament. A l’é na còsa da armarché che costa manera ’d passé ’l temp a l’era già bin considerà ’nt ël sécol passà e fin-a prima e a vnisìo publicà an sij giornaj e nen mach coj an italian. An efet i proponoma un surtiment dë siarade ch’i pijoma da l’Armanach Piemontèis ëd l’editor Andrea Viglongo (col con la cuvertin-a giàuna) dël 1980. A propòsit ëd gieugh i arcordoma a tuti ij nòstri letor che un bel campionari a l’é present ant ël lìber Voci e cose del vecchio Piemonte d’Alberto Viriglio (semper ant j’edission Viglongo). I precisoma ch’i mantenoma la grafìa così coma ch’a l’é.

Me prim a ven d’istà; 
Me scond l’è na vocal; 
Me ters a l’è un metal; 
L’è dròlo che me tutt 
A pias d’invern come... tutt! 

 

Me prim a l’han dovralo Crispin e Crispinian; 
Me scond l’han inventalo J’antich pòpoj pagan. 
L’ total a l’è an mecanica 
Un utiss important, 
E coi ch’a na fan uso 
A sudo minca tant. 

 

Me prim l’è nòta ’d musica; 
Me scond òdia l’ingiust; 
Me tutt a lo fan j’òmini 
Ch’a l’han virtù e bon gust. 

 

Ant la Reusa dij Vent me prim as treuva; 
Me scond j’è mach jë sgnor 
Ch’a peusso ancor portelo; 
Me tutt sa mach provelo 
Col ch’as guadagna ’l pan 
Fasend... vita da can. 

 

Me prim serclo ant la dòna 
Quand a l’è ancor nen nòna; 
Me scond, vist ans la scena, 
A fa rije e a fa pen-a. 
An mes ai me totaj 
J’è ’d bel... originaj! 

’L me prim senssa l’accent 
’Nt ël mond l’ha pa d’egual; 
L’è volàtil ’l me second; 
L’è n’osel ’l mè total. 

 

I son un nòm ’d fumela; 
Ven-o da la montagna 
E i marcio për garela. 
E an sità e an campagna 
I son longa preghiera 
Ch’as recita an fiera. 

 

Dël còrp part important; 
L’è nòta musical; 
As piega mei d’un goant 
’L total s’a l’è sonà nen mal, 
Con deuit e con bon stil. 
L’è n’instrument gentil. 

 

’L me prim, ch’a l’è nemis dël ben, 
A fa mai s’la tera l’òm second, 
Chè ’nvece dël total ai na j’è pien. 

 

’L me prim as treuva su ’d na scala: 
Letor ch’andvin-a quala... 
’L me tutt Mostr brutt; 
A l’è për un pare ’d famija 
Còsa sconda ’d pì che lòn ch’an smia. 

 

Me prim ’d second a n’ha tant 
Me ters a l’è na consonant, 
E ’l total, ’d qualonque condission 
Sia la gent, tuti a lo ten-o con devossion.

SOLUSSION A LE SIARADE: 

Andvineve a qual a corespond! CALOR-I-FER; TRA-PAN; DO-VER; SUD-OR; SEN-ATOR; PAPA-GAL; ROSA-RI; MAN-DO-LIN; MAL-CONTENT; MI-SERIA; RIC-ÒR-D.

Tiritere