Lenga piemontèisa/Gramàtica piemontèisa/Morfologìa/Nòm-agetiv/Agetiv indefinì
Artorn

Agetiv indefinì 

A indico, an sens largh, la quantità aprossimà dl'entità definìa dal sostantiv dont a dan la dëscrission, opura na categorìa genérica d'entità spessificà dal sostantiv. Ancora na tàula organisà coma prima, con nòte e esempi dòp la tàula midema. L'ordin dovrà a l'é col alfabétich për la corispondensa italian-a, che i seguitoma a indiché. Natural che la tàula a pòrta nen tuti costi agetiv (e për sòn a venta vardé 'l vocabolari).

I notoma 'dcò l'agetiv invariant dontrè = quaidun, quàich, che a l'ha sens plural (al plural as buta 'l sostantiv socià).

Ant l'usagi corent, dle vire as deuvra chèica al pòst ëd chèich dle vire mach coma pronunsia e dle vire'dcò scrit. I soma nen a l'autëssa 'd dì se cost a l'é un gròss eror. Macassìa as trata nen dël feminin ëd chèich, ma a l'é sempe na forma invarianta che donca a val për ij doi géner e ij doi nùmer.

I notoma che an Piemontèis, con j'agetiv andefinì as deuvra sovens ël partitiv (an particolar ant le forme al singolar). Pr'esempi la locussion italian-a "tanto pane" as traduv con "tant ëd pan".

un, un-a, n', na 'n (uno, un certo, un tale), ch'a son dovrà pì soens coma përnòm.

I notoma che l'italian "ogni" a peul avèj vàire fòrme an piemontéis:

 Tut òm a mangia (ogni uomo mangia)
Ògni càsa a sò pòst
Minca na stèila a l'é un mond  (ogni stella è un mondo)

Vàire d'àutri esempii:

A l'é vnuje un òm - a l'é vnuje un.
Coj taj ovrié a l'ero rivass-ne con certe facie!
Un àutr afé - d'àutre stòrie
I l'hai tanta fam e autërtanta seugn
Lor a l'han tròpi sòld e pòche grumele<ref>- Le grumele, sì, a corispondo ai "semi in zucca" dl'Italian. A son jë smens dla fruta cand a son né tròp cit né tròp gròss e nen vàire dur. Coj pì gròss e dur a son jos. Coj che as sëmno a son jë smens. A propòsit dë smens, al curios che a ciama "còs l'has-to an sacòcia?" as costuma rësponde "jë smens ëd curios!"</ref>Tròpa gent a parla e tròpi a deurmoCon pòchi dné as peul mach cantéI l'hai gnun-e veuje 'd travajéA l'é sempre l'istessa cansonA-i era diversa gent che a comarava (c'era parecchia gente che chiaccherava)Diversi soldà a son mòrt (parecchi soldati sono morti)A-i ero dontré monsù che a guardavoQualonque përson-a a peul capimeMinca 'n òm a l'é amportant, e gnun òmo a serv a gnènteIj midem problema, ël midem problemaLa midema còsa i diso mi (la medesima cosa dico io)a l'ha arzolvù vàire problemaa l'é mangiàsse vàire ciresea l'ha pà vàire 'd furbìssia (da noté 'l partitiv)i l'hai catà dontrè pom e dontrè tomatichei l'avìa ciamate chèich biarava ma sòn a l'é tròpa ròbaa-i andran vàire person-e, ma pòchi studios capiran tut''I notoma 'ncora l'ecession ëd ">tal" che al feminin a fà "tala" e donca a rispeta nen la régola për j'agetiv che a finisso an "...al" (contut che as treuva 'dcò 'l plural "taj").

I notoma peui che "vaire" a l'é motobin dovrà an particolar ant le frase negative, con un valor nen mach ëd "tant" (italian "parecchio"), ma 'dcò 'd "motobin" (la distinsion a l'é un pòch dificila). La locussion negà "nen vàire" ò "pà vàire" a corispond a l'italian "non molto" e sòn tant cand a l'ha valor d'agetiv coma cand a l'ha valor d'adverb. A sto propòsit i notoma che cand ël sostantiv plural a peul esse sostituì da un nòm coletiv, sovens la locussion "vàire + (sostantiv plural)" a l'é sostituìa da la locussion "motobin ëd + (nòm coletiv)", coma pr'esempi: vàire person-e = motobin ëd gent''' (da noté che la sconda a l'ha un partitiv, che l'Italian a deuvra nen).

Nòte