Lenga piemontèisa/Corso elementare di Piemontese/Lezione 12
Artorn

Corso elementare di Piemontese

Letura 
Lòn ch'a l'é 'l Piemontèis?

Ël piemontèis a l'é na lenga neolatin-a o romanza.

Jë studios a spartisso la famija dle lenghe neolatin-e an doe branche: ossidental e oriental.

Ben, ël piemontèis a fà part ëd la branca ossidental, damantré l'italian a fà part ëd la branca oriental.

Tùit jë studios ij pì serios, avosà e amportant a arconòsso che 'l piemontèis a l'é na lenga a part e nen d'autut un dialet (a-i n'anfà pa se dël fransèis o dl'italian).

Le lenghe pì davzin-e al piemontèis a son l'ossitan, ël catalan, ël fransèis, e 'l franco-provensal a ponent, e ij dialet ëd la Liguria e dla Lombardìa ossidental a Lvant.

Ël piemontèis a l'ha na grafìa unificà, a l'é na lenga literaria ch'a l'ha dane d'euvre fiamenghe d'un livel bin àut; oltra 'd lolì a l'é 'dcò motoben lontan da l'italian da la mira lenghìstica.

Ij pòchi ciaparat (con o sensa càtedra, con o sensa feuj ëd papé an man) ch'a buto ancora an dëscussion che 'l piemontèis a sia na lenga a son sempe pì ràir e sempe pì isolà.

Vocabolari 

 lenga = lingua
 neolatin / -n-a = neolatino
 romanz = romanzo
 studios = studioso
 spartì = dividere
 branca = ramo, branca
 ossidental = occidentale
 oriental = orientale
 damantré / tramantré = mentre invece
 serios = serio (fé an sël serios = fare sul serio)
 avosà = famoso, noto
 nen d'autut = niente affatto
 a-i n'anfà pa = non importa
 davzin (femm. davzin-a) = vicino (pronunciare: “dausin”, con s. dolce)
 ponent = ovest
 lvant = est
 a l'ha dane = ci ha dato
 euvra = opera
 fiamengh = bellissimo (femm. fiamenga)
 àut = alto
 oltra 'd lolì = oltre a ciò
 da la mira = dal punto di vista
 ciaparat = ciarlatano, buffone
 feuj ëd papé = laurea, diploma (lett. ‘foglio di carta’)
 buté = mettere
 ràir = raro

VERB

IL CONGIUNTIVO 
Il congiuntivo in piemontese è molto usato e non può essere omesso.

Chi non conosce il congiuntivo non può praticare correttamente questa lingua.

L'antica consecutio temporum latina è ben viva in piemontese.

Congiuntivo delle tre coniugazioni regolari e degli ausiliari al presente ed all'imperfetto.

Congiuntivo dei verbi irregolari

In piemontese i verbi irregolari sono pochi ma il loro congiuntivo va comunque appreso.

ESERCISSI 
VIRÉ AN ITALIAN / AN PIEMONTÈIS

 1. Disme andova ch’a l’é Cristin-a.
 2. Mi i chërdo ch’a sia andàita a studié da Paula. Përchè?
 3. A l’han ciamà da la librarìa ch’a l’é rivà ‘l lìber ch’a spetava.
 4. I diso a Fransesch ch’a lo pija chiel.
 5. Fransesch a l’ha tròp da fé.
 6. Disje ch’as daga nen ëd sagna

 1. Non ti conosco
 2. Non mi conoscevi
 3. Mi conoscerai
 4. Se ti conoscessi
 5. Ti conoscerò
 6. Credo che tu mi conosca
 7. Non so chi tu sia
 8. Non sapevo che lui ti conoscesse

Glossario minimo piemontese-italiano

Lenga piemontèisa