O ciche pola
O, ciche pola! O wy, senne niwy! 
Nigdyż nad wami słońce nie zaświeci? 
Nigdyż nie wzejdzie taki dzień szczęśliwy, 
W którym by piękność waszą nie poeci, 
Nie rym mniej więcej trafny lub fałszywy, 
Ale uznały wszystkie wasze dzieci 
I wrzącą piersią przylgnęły do roli... 
Nigdyż?... O, jak mnie to pytanie boli!
Przez całe dzieje, jak doba ich długa,
Dziwnie byliśmy w błękity rzuceni,
Porwani skrzydły husarzów od pługa
I u gotyckich wieżyc uczepieni.
W górą nas parła żelazna kolczuga,
A rozmach konia, kopii i pierścieni
Oślep nas cisnął pod strop firmamentu 
I tak stał dziwny gmach — bez fundamentu.
Więc my zgrzeszyli dziejom przez ten ślepy 
Pęd, co z nas strzelił wieżami złotemi
I chmury nakrył drogimi czerepy 
Blach srebrnych, w niebo porwanych od ziemi. 
W kruchtach my czołem bili, jako cepy, 
Jak dzwon w modlitwach głośni, ale niemi, 
Kiedy dla własnej i ziemskiej istności 
Przyszło rzec słowo braterstwa, miłości...
Lecz koń i kopia, i zbroja, i wieże... 
To życia ludom ni siły nie daje. 
Życie — to ziemia, to łono jej świeże 
I chleb rodzące, to niwy a gaje. 
Siła — to dłoń ta, co sochy się bierze 
I lemiesz kuje, i skiby nam kraje, 
To ta siermięga, ta chłopska sukmana, 
W którą jest Polska Piastowa odziana.
To życiem było i to fundamentem 
Wzgardzonym w naszej obłocznej budowie. 
Więc my się z hańbą zwalili i wstrętem 
I leżym w wielkim mogilnym dziś rowie... 
Ksiądz Robak stoi naszym monumentem 
Pokutnym; szlachta (niech jej Bóg da zdrowie!) 
Śpi snem śmiertelnym pod połą kontusza, 
A nad nią napis: «Niech nikt jej nie rusza».
Ha! ja ją ruszę! Ja na to się ważę, 
By ściągnąć rękę do mogił tych hardą, 
Zerwać całuny i spojrzeć w te twarze, 
A jeśli będą trupie — spojrzeć z wzgardą. 
Tak, ja ich ruszę! Od dawna już marzę
Jakąś pobudką i jakąś pieśń twardą,
Co by Łazarze wskrzesiła gnijące
Okrzykiem: Dzień już! Wstawajcie! Już słońce!
Co zaś do miecza, niech pan Bóg mnie broni 
Od filisterstwa i Rolandowstrętu ! 
Nieraz ja słucham nocą, czy nie dzwoni 
Szabla od Earu i zbroja z diamentu. 
Do złotych pyłów za tabunem koni 
I do gromkiego tęskno mi tętentu, 
A ręka moja drży, kiedy to piszę, 
I serce własną chce przeklinać ciszę.
Ale mi trzeba pod nogami ziemi 
Więcej, niż tyle, by na niej postawić 
Posąg rycerza z skrzydłami orlemi 
I urnę z prochem przeszłości i sławić 
Pamiątki martwe ustami trupiemi... 
Lecz dosyć! Pióro też się może krwawić 
I mieć łzy swoje i ból, i omdlewać, 
Jak ptak raniony, co już nie chce śpiewać.

Maria Konopnicka