Żywot Józefa/V
V.
Tu już Józef, wziąwszy poruczeństwo od króla
Faraona, mówi ku swym przyjacielom,
ku podczaszemu ku wieżnemu, poruczając im urzędy a to

ROZPRAWA PIĄTA
ROZMOWCE

JÓZEF — WIEŻNY — PODCZASZY — KRÓL

JÓZEF mówi:
Gdy już tak k temu przyszło,
a szczęście przyniosło,
Iż nam tak z pańskiej łaski
wsze dobre urosło,
Radząc się prawej myśli
a swej poczciwości,
Już używaj każdy z was
wżdy mojej godności.
Bowiem zdawna przypowieść
jest ta w ludziech wzięta:
Iż się więc długo dobre
a złe też pamięta.
Iżem ja po ten czas
znał waszę przychylność,
Chciałbym iście ukazać
też wam w tym swą pilność,
Abych wam wżdy oddawał
za swego żywota,
Acz co tego nie pomnią,
wielka takich rota.
A tak ciebie, podczaszy,
biorę w radę sobie, 
Tobie też, panie wieżny
to poruczam tobie:
Abyś był pirwszem sprawcą
spraw królewskich po mnie,
A niech wszytcy słuchają
ciebie jako i mnie.
Toż masz wierzące listy
na wszytki powiaty,
A osobne będziesz miał
ustawione płaty,
Abyś zboże na wszytki
strony zakupował,
A wiernie pana swego
tym skarbem szafował.
A ujrzysz, jakie z tego
urosną pożytki:
Skarb się pański rozmnoży
i zbogaci wszytki.

GULOFER wieżny dziękuje Józefowi z tego baczenia:
Wiem, mój miłościwy panie,
iż to nie ma godność
To mnie u ciebie sprawiła
lecz twoja dobroć,
Która cię na wszytko dobre
ciągnie z przyrodzenia;
Ach, gdzież takiego w Egipcie
więcej pokolenia!
Już by ożyła nasza rzecz
prawie pospolita,
A urosłaby jeszcze w niej
swoboda obfita.
Bo widzę, iż swego pana
na wsze dobre wiedziesz,
A co by mu złe radzili 
na ty hardo jedziesz.
Bo pan każdy w swoim państwie,
jako szafir w złocie,
Chociaj w roskoszach zostanie
albo też w kłopocie,
Wszytkiego mu już ze wszech stron
napoły przypływa,
Kiedy sprawce po swej myśli
a życzliwe miewa,
Już więc i każdy poddany
jako gad ożywie,
A służy mu już i z garłem
na wszytkim życzliwie.
Bowiem zgodę każdy chwali
rostyrk każdy gani,
A wielka to rzecz, gdzie pana
miłują poddani.
Ale kiedy każdy różno
na swe skrzydło gali,
Już więc wszytkim myśl odpadnie
a któż więc to chwali?
Bo gdy które państwo bywa
jako rozdwojone,
Trudno ma być z każdej strony
już uspokojone.
Dajże cię Pan Bóg nam mnożył
ku naszej radości,
Siła by się uskromiło
jeszcze w ludzioch złości.
Aby jedno dobry z ciebie
wszytcy przykład brali,
A na cnotę i na przyszłe
rzeczy pamiętali.
A jać, mój panie łaskawy,
z tej osoby swojej.
Nie chciałbych tak to zaniechać
iście łaski twojej:
Bo co zejdzie na prostocie
nagrodzę pilnością,
A dali Bóg k tobie panu
swą wierną życznością.

JÓZEF wieżnego odprawuje:
Tuć się więc wszytko sporzy,
gdy kto z dobrej wolej
Co od kogo przymuje,
ginie, co z niewolej,
I ty gdy w sobie ku mnię
tę życzliwość baczysz.
Wiem już, że na wszem wiernie
zachować ją raczysz.
A tak już jedź, poruczam
tam ostatek tobie,
Uczynisz panu swemu
pożytek i sobie.

PODCZASZY ku Józefowi mówi i pyta o Potyfara,
co z nim  myśli uczynić:
I jam snadź nie zasłużył
takiej łaski tobie,
Lecz tą sprawą uczynisz
wieczną sławę sobie,
Iż w szczęściu i w nieszczęściu
jakożkolwiek pływasz,
Zawżdy miarę a stałość
we wszem zachowywasz
Miły panie, dziwnie też
sobie o tym myślę,
A wierz mi, iż to często
sobie we łbie kryślę.
Gdy cię Pan Bóg już na ten
stan raczył przełożyć,
Iście ktoć by nie praw był
mógłby z sobą trwożyć.
Potyfar i z swą panią
co też myślą sobie?,
Ja wierzę, iż się i ten
często w łeb zaskrobie.
A iście to dziwna rzecz 
na co to wynidzie,
Bo pewnie między wami
o niemało idzie.

JÓZEF się nie chce mścić nad Potyfarem:
Wiem, żem ja wiele użył
dziwnych krzywd na świecie.
Ale to szpetna walka,
gdzie się nędza gniecie.
Jako jest wielka cnota,
kto dobre pamięta,
Tak też iście nie mniejsza
kto złym złe nie odda.
Rycerska to jest pomsta
kto kogo porazi,
A iż ma nad nim zwirżchność
przedsię go nie kazi.
Bo się każdy cnotliwy
nad takim mścić chroni,
Gdy kto leży porażon,
a iż się nie broni.
A ten, gdy już tak przyszedł
szczęścim na me skrzydło.
A zaż bych się miał srożyć
jako proste bydło?
Bych się miał mścić, ano go
sama nędza bije,
Gdy się jego niecnota
na jaśnią odkryje.
Acz nie on krzyw, jedno ta
nieślachetna pani,
Lecz się i ta nakarze,
ujrzycie to sami.
Gdy się o niej ty głosy
rozlecą po światu,
Skarzeć ją jej niecnota,
porwana tam katu!..
A wierz mi, sroga to kaźń,
kto się sam frasuje,
Kiedy jaką wszeteczność
jawną na się czuje;
Gdy ją k temu na oczy
ludzie wymiatują,
A z daleka śmiejąc się
sobie ukazują.

PODCZASZY chwali cirpliwość Józefowe:
Nie każde przyrodzenie,
snadź by wytrwać mogło,
Zwłaszcza, gdy cirpi krzywdę,
aby też nie bodło.
Lecz gdzie się rozum z cnotą
zamnoży u kogo,
Już widzę takiej duszy
na wszem bywa błogo.
Jako się w twej osobie
dziwnie okazuje,
Wszytko rozum a miara
roztropnie sprawuje.
Dajże cię Pan Bóg chował
nam na długie czasy,
Mogli bych my się chełpić
iż zyskali naszy.
A wszytcy tych przykładów
mogli by się uczyć,
Lecz bez szczęścia wielkiego
trudno by w to łuczyć.

JÓZEF mierność chwali każdemu człowieku:
Nie jednoć ja, każdyć człek
ugodzi w to snadnie.
Choeiaj się zakołysze,
iż przed się nie padnie.
Jedno się dzierż poczciwości,
wiary a stałości,
Nigdy na cię nie przyda
żadne omylności.
Ale kto więc tam i sam
pomiesza swe sprawy,
Zda się sobie być chytrym,
a on błazen prawy.
Patrzy przedsię w mantykę,
ludzkie sprawy widzi,
A swych w tyle zabaczył,
iż z nich każdy szydzi.
A inszy sobie przedsię
iż nic osobnego,
W żadnym człeku nie widzi
jedno co u niego.
Ano wierz mi, tą miarką
trzeba mądrze mierzyć:
Sławy strzeż jako oka
kto chce szczęściu wierzyć.
Niechaj się jako tako
w przygodach zatoczy,
Gdzie drugi nie podlezie,
ten wszędy przeskoczy.
A każdemu się więc to
nagradza sowito,
Kto stałość zachowywa,
obfite tam myto.
Temuć zawżdy nie spora,
kto się przeniewierzy,
Zawżdy mu wirzch ubędzie,
zawżdy pod strych mierzy!
Tak radząc we wszech sprawach
pomni na to pilnie,
Aby się zachowywał
na wszem nieomylnie;
Bowiem to z obfitością
na wszem wszędy słynie,
A kto chce nazbyt mędrować,
ten narychlej zginie.

GULOFER przyjechawszy od spichlerzów mówi
ku Józefowi:
Zdarz Bóg, mój łaskawy panie,
na wszem szczęście tobie;
A gdym cię zdrowego ujrzał
lepiej tuszę sobie.
Już są wszędy na spichlerze
zboża nasypany,
A już widzę wiele ludzi
z tego będzie pany;
Bo już siódmy rok przychodzi,
już po stronach głodno...
A iście by twoje słowa
złotem pisać godno;
Bo już za wielką pilnością
ludzie zbóż pytają,
Już i za troje pieniądze,
gdzie mogą chwytają.
A tak co rychlej do króla 
już idź z tą nowiną,
Iżeć już jego spichlerze 
po wszem światu słyną.

JÓZEF ku królowi Faraonowi:
Już masz, miłościwy królu,
coć się w on czas śniło.
Już się dowiesz nieomylnie,
wszytkoć się spełniło.
Przyjechał Gulofer wieżny,
com mu to poruczył,
Jako miał spichlerze sprawić,
wszytkiegom nauczył.
Już po stronach wielkie głody,
i siła pieniędzy
Noszą ludzie ze wszytkich stron
już w poczętej nędzy.
Ano teraz się poczęło
to karanie Boże,
Ujrzysz nacz tobie wynidzie
to zebrane zboże.

KRÓL wszytko porucza Józefowi:
Wszakem ja tobie poruczył
już wszytko sprawować,
Skarby, zbożem i królestwem
po myśli szafować;
Bo by żadny w mym królestwie
już by w to nie łuczył.
Już się sprawuj, jako ciebie
twój rozum nauczył:
Już kogo chcesz, możesz zniszczyć,
możesz ubogacić,
Bo już widzę na tym handlu
przydzie mnie nie stracić.

Żywot Józefa 05