Rawenna
Otóż i wschodnich cezarów dziedzina,
Rawenna. 
Przeszłość się cała żywo przypomina,
Zamglona, ciemna; 
Na każdym kroku do ócz się wychyla:
To kariatyda, 
To mozaiki płaszczem przyodziana,
W złote kolory, 
Zakonodawcy postać Justyniana,
Cień Teodory. 
Ruina szemrze: tu przeszedł Attyla,
Tu Galia Placida; 
Tu niedotkliwa, przodująca błogo
Z pochodnią wiary, 
Ta mieszczanina florenckiego dziewa,
Gwiazda otchłanna, 
Której mi samo imię bosko śpiewa:
Beata Portinari, 
O bramie, w której za doczesną drogą
Słychać hosanna! 
Powraca piękna, która na padole, 
W wojnach, w ustawnej Italów rozterce, 
Siłą spojrzenia i gwiazdą na czole 
Podniosła wielkie, rozkochane serce
Na blask nadziemny.

I tak znużony i życiem, i troską, 
Zaszedłszy w mury bizanckiej Rawenny 
Z kijem pielgrzymim i Komedią Boską, 
Gdym do kaplicy zbliżał się wpółciemnej, 
Poetę niebios, Danta, w głazie białym 
Ujrzałem wobec: stał przed kancjonałem, 
Wmyślony w świętych cieni świat tajemny. 
A nie goryczą, nie zimną pogardą 
Odznaczył wieszcza twarz Tullio Lombardo; 
Nie — on go widział, kiedy zasłuchany 
W pieśń gregoriańską szeptał święte: Ave, 
A słowom wieszcza wtórzyły organy 
Poważne, brzmiące i wzniosłe, i łzawe, 
Skargę na matkę nie te usta złote, 
Łacinnik pewnie układał uczony; 
Artysta oddał zachodnią tęsknotę 
I pęd po niebie wieszcza nieskrócony. 
Toż napis grobu gorzki, żalem tchnący, 
Pokrył obfity laur niewiędnący.
 
Znać sprawiedliwość i wstyd dobrych synów 
Pokryły krzywdę ilością wawrzynów, 
Jakby tych liści ojczystego drzewa 
Błagały: «O swej krzywdzie niech nie śpiewa!»
 
Tak Beatrice i wieszcz Alighieri 
Wypełnia przestrzeń Auzońskiej sfery; 
A kto by odjął dwoje to Italom, 
Oddechu piersiom odjąłby połowę, 
Urok rozlanych modrych jezior falom, 
Gwiazdom pół blasku, niewiastom pół wdzięku. 
Duchów tych dwoje, idąc ręka w ręku, 
W każdą tu piękną wplata się rozmowę, 
Wyrazu każde w nich szuka uczucie;
Czy radość wznosi, czy boleść dotyka, 
Z nimi się wiąże w najczyściejszej nucie, 
Wyrazy biorąc z aniołów słownika.
 
«Prochy poety ziemi swojej strzegły» 
Rzekłem, a w niebie modliła się dusza:
Tu on wyklęczał te kościelne cegły,
Z męczeńską obok duszą Boecjusza;
I cień mi Danta w zapadłym kapturze
A Boecjusza z potrzaskanym czołem
Zdało się widzieć w rozmowach na chórze
Z błogosławiącym cierpiących aniołem;
I«Ach! sieroto — rzekłem — śpiewaj chwałę
Za noce smutne, za dnie przebolałe».

Teofil Lenartowicz