Tajny protokół do paktu III Rzesza - ZSRR z 23 sierpnia 1939
Z okazji podpisania paktu o nieagresji między Rzeszą Niemiecką a ZSRR podpisani pełnomocnicy obu stron poruszyli w ściśle poufnej wymianie zdań sprawę wzajemnego rozgraniczenia sfer interesów obu stron. Wymiana ta doprowadziła do następującego wyniku:
 Na wypadek przekształcenia terytorialno-politycznego obszaru należącego do państw bałtyckich (Finlandia, Estonia, Łotwa i Litwa), północna granica Litwy tworzy automatycznie granicę sfery interesów niemieckich i ZSRR, przy czym obie strony uznają roszczenia Litwy do terytorium wileńskiego.
 Na wypadek terytorialno-politycznego przekształcenia terytoriów należących do państwa polskiego, sfery interesów Niemiec i ZSRR będą rozgraniczone w przybliżeniu przez linię Narew-Wisła-San. Kwestia, czy i w interesie obu uznane będzie za pożądane utrzymanie niepodległego państwa polskiego zostanie definitywnie zdecydowane dopiero w ciągu dalszego rozwoju wypadków politycznych. W każdym razie oba rządy rozwiążą tę kwestię na drodze przyjacielskiego porozumienia.
 Jeżeli chodzi o południowy wschód Europy, to ze strony radzieckiej podkreśla się zainteresowanie Besarabią. Ze strony Niemiec stwierdza się zupełne niezainteresowanie odnośnie tego terytorium.
 Protokół ten traktowany będzie przez obie strony w sposób ściśle tajny.

Podpisano:

Za rząd Rzeszy Niemieckiej.....................................................J. Ribbentrop

Za rząd Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich............W. Mołotow

Moskwa, 23 sierpnia 1939

Fotokopia tajnego protokołu z dn. 23.08.1939 r - tekst niemiecki

Mapa linii demarkacyjnej określonej w tajnym protokole opublikowana przez dziennik "Izwiestia" 18.09.1939 

II wojna światowa
ZSRR
Umowy dwustronne
Joachim von Ribbentrop
Wiaczesław Mołotow
Rozbiory Polski

en:Molotov–Ribbentrop Pact
lt:Vokietijos ir Tarybų Sąjungos nepuolimo sutartis
ru:Договор о ненападении между Германией и СССР
sr:Споразум о ненападању (Немачка и СССР 1939)