Żywot Józefa/IV
IV.
Tu już Farao król z trefunku przy stole
powiedział swój sen dziwny, a podczaszy dopiero
wspomniał Józefa aż w rok, i przywiedzion
Józef przed króla z rozkazania jego: A to

ROZPRAWA CZWARTA

ROZMOWCE.
FARAO — PODCZASZY — WIEŻNY — JÓZEF

FARAO:
Ledwie żem teraz ze snu
prawie k sobie przyszedł,
I z widzenia strasznego
i ze spaniam był medł,
Co mi się w oczoch przez sen
coś wszytko broiło,
Aż mi prawie na sercu 
i teraz nie miło.
Widziałem piękną rzekę
nadobnie płynącą,
Około niej wszędy się
trawę zieleniącą,
Na której (się) siedm wołów
dziwnie tłustych pasło,
A snadź by był każdego
mógł stopić na masło.
Potym siedm dziwnie chudych
z onej rzeki wyszło,
I szły ku onym tłustym
trzęsąc rogi pyszno.
I potym je pobodły,
i w rzekę wegnały,
A samy na rozkosznych
pastwiskach zostały.
A ktoby mi ten mój sen
mnie właśnie wyłożył,
Iście tych mu uczynił,
iżby prawie ożył.

PODCZASZY powiada królowi o Józefie:
Nie śmiem mówić bezpiecznie,
miłościwy królu.
Alem ci ja był przez sen
ulżył swego bólu:
Gdym był wsadzon do wieże.
snadź za mą winnością,
Był tam iście na mnie strach,
a stał mi w garle kością.
Potym do nas wsadzono
jakiegoś młodzieńca,
Dziwnie nauczonego
znać, iż cudzoziemca.
Co snadź Potyfarowi
też coś był przewinił,
Aleć ten tam z temi sny
iście dziwy czynił.
Cożkolwiek się któremu
na ten czas z nas śniło,
To jako on powiedział
nic się nie chybiło.
Lecz podobno inaczej
królewskie sny sądzić,
Ale komu inemu
trudno ten ma zbłądzić.

KRÓL postał podczaszego po Józefa:
Idź rychlej, miły brachu.
a każ go sam przywieść,
A będzieli nam umiał
to widzenie wywieść,
Chcemy go iście zacnym 
na dworze uczynić,
A iście mu na dobre
ma to od nas wynić.
Abowiem jestli on w to
foremnie, ugodzi, 
Snadź się nam w co inego
na potym przygodzi.
Bo to jest nie lada co
przejrzeć przyszłe rzeczy,
A nikt upaść nie może
kto je ma na pieczy.

PODCZASZY idąc do Józefa narzeka, iż go był
tak długo zapomniał:
Ach, niestotyż! to mnie wstyd
a o mnie to idzie,
Aż dziś takie na świecie
omylności widzę,
Iż póki się widzimy
póty się snadź znamy,
A co nam z oczu zejdzie,
to już za nic mamy.
Dawno ta rada w ludziach
snadź na świecie słynie:
Niech, wierę, kto chce tonie
kiedy sam wypłynie; 
Zapomni wnet drugiego,
gdy sam na swobodzie,
Acz snadź wszytcy pływamy
społu w jednej wodzie.
Boć nie zawżdy mogą być
wszytkim równe gody,
Kto dziś w szczęściu jutro się
nadziewaj przygody.
A dziś to pospolicie
na świecie nastało,
Kiedy kto w szczęściu pływa
o drugie dba mało.
A to u nas nalepszy,
kto szczęścia używa,
A nędznym ze wszech stron
nędze więc przybywa.
Jakom ja też nieborak
teraz też uczynił,
Dobregom towarzysza
w nieszczęścium omylił;
Bo gdym był z nim więzieniu
jegom życzliwość znał,
Prawym sercem oddawać 
tam mu był obiecał.
A gdy mię na swobodę
me szczęście wyniosło,
Prawie mi z niedbałością
wzgardzenie wesoło.
Ano, by wedle cnoty
tak by snadź być miało:
Kto z kim bywa w przygodzie
by się pamiętało.
Ale to krótka pamięć,
kogo szczęście uniesie, 
Już patrzą sobie równych
oni pirwszy w lesie.
A cóż rzec? pójdę k niemu,
wszak z wdzięczną nowiną,
Acz na ten czas zasłonić
muszę oczy psiną:
Bo snadź czasem i temu
może szczęście służyć,
Że go przy nim i drudzy 
będą mogli użyć.
Abowiem to dziwnemi
skrzydły bujnie lata,
Komu chce snadnie wszytko
i w nędzy naplata.
Otwórz! otwórz! jest kto tam
w domu u wieżnego?
Trzeba mi się z nim widzieć
od króla samego!..

GULOFER wieżny:
To nowina twe przyście,
panie mój podczaszy,
Abo się kto pocieszy,
abo się przestraszy.
Kiedy was tu posłano
od pana mojego,
Już to iście musi być
jednak coś nowego.

PODCZASZY o Józefie dobrą nowinę wieżnemu powiada:
Powiem ci, panie wieżny,
a będziesz rad temu,
Już szczęście posłużyło
Józefowi twemu,
Na któregoś ze wszytkich
więźniów łaskawszy był;
Rozkazał król, abyś ji
wnet k niemu wypuścił.
A zdarzy Bóg i szczęście,
iż ci rychło odda,
Tę łaskę i życzliwość,
którą po tobie zna.
Dobrzeć sobie i z więźnia
przyjaciela czynić,
Bo tego żądny nie wie 
na co kto ma wynić.
Widzę, iż się nie mylą,
co szczęście malują,
A jego dziwne sprawy
dziwnie wypisują;
Bo się to jako koło
ustawicznie toczy,
Czasem chude wywyższa,
czasem zacne tłoczy.
Nie może być tak nędzny,
gdy komu chce pomóc,
By nie wywiózł na suszą
chocia więc straci moc.
Ale jakoż się kolwiek
teraz tak trefiło,
Tu nad naszym Józefem
mówić o tym mało.
Aczem mu ja nie mało
iście w tym przewinił,
Iżem go był przepomniał, 
barzom źle uczynił.
Ale pódźwa do niego
z tą dobrą nowiną.
Iż go w rychłe, dalibóg,
wszytki troski miną.
Pomóż Bóg, panie Józef,
towarzyszu miły,
Niesiemyć po twej myśli
już wdzięczne nowiny:
Król Faraon chce widzieć
teraz twą osobę,
Już bierz przedsię dobrą myśl
a opuść żałobę.

JÓZEF ciąży na podczaszego, iż go był przepomniał:
A zaż tak, panie podczaszy,
uczynić przystało,
Na swojeś ty powieści
snadź pamiętał mało:
I to snadź, jestli teraz
szczęście co przyniosło,
Z trefunku to a nie z twej
przyczyny urosło.
Bo to dawna przewara
w człowieczym narodzie,
Iż każdy w szczęściu bujen
a krotek w przygodzie.

PODCZASZY się sprawuje:
Już, mój miły Józefie,
przepomni wszytkiego,
Inaczej rzec nie mogę,
żem jest winien tego.
Gdy będzie szczęście raczyć
zwetujemy wszego,
A za to ze innie masz mieć
na wszem powolnego.
Już idź rychlej przed króla,
weźm mej szaty na się,
Wszak jestli szczęście zdarzy,
oddasz mi ją za się.

PODCZASZY stawi Józefa królowi:
Owóż jest ten młodzieniec,
najaśniejszy królu,
Acz ci tak niepoczesny
z wiezienia i z bólu,
Wasza Królewska miłość
wkrótce to oglądasz,
Że się nic nie omylisz
na tym, co pożądasz.

KRÓL FARAO mówi ku Józefowi:
Chodź sam, ty cudzoziemcze,
tak mi to dano znać,
Żebyś ty umiał każdy
sen właśnie wykładać.
Podobno już wiesz sposób
dziwnego snu mego,
Jestli mi ji wyłożysz,
powetujesz swego.

JÓZEF już sen wykłada Faraonowi:
Wiem, miłościwy królu;
a coć w tym poradzę,
Jestliże się omylisz,
garło ni to sadzę,
Które zawżdy jako król
możesz mieć w swej mocy...
Tak wiedz, toć jest sposób snu
twojego tej nocy:
Znamienując siedm wołów,
coś je tłustsze widział,
Siedm lat wielką w swym państwie
będziesz obfitość miał
Tak, iż się w szczęściu ludzie
dziwnie rozbujają.
Snadź i Boga i cnoty
więc zapamiętają.
Druga siedm, coś je potym
barzo chudych widział,
Będziesz tak okrutny głód
siedm lat w swej ziemi miał...
Rozumiej po tych tłustych,
iż je przepomogły.
Prawie z onych bujności
aż więc w rzekę wbodły:
Takież się twoi ludzie
z tych bujności zbodą,
Nie jednego snadź żywo
do grobu powiodą.
Bo Bóg bujnego serca
nie rad barzo widzi.
A kiedy je w kim baczy,
sam się za nie wstydzi.
Bowiem on swe hojności
na dobre szafuje,
A kto w tym hardzie kroczy
rad więc myśl zepsuje.
A tak już radź o sobie
bo cię to nie minie,
A nie jeden poddany
w ten czas marnie zginie.
Jestliże nie opatrzysz
królestwa swojego,
Przydzie ten czas doczekasz
w nim smutku wielkiego.
A masz gardło moje
onak-li to będzie,
Wszak to będzie sławna rzecz
po wszem światu wszędzie.

KRÓL się lęknąwszy radzi się Józefa, co ma czynić:
Wierę mię jakoś barzo
sumnienie ruszyło,
A jakoś mi nie dobrze
serce otuszyło.
Zda mi się, że to prawda
wszytko co wiastujesz,
I sam znam z podobieństwa,
iż snadź nie kunsztujesz.
Cóż mi radzisz? proszę cię.
cheęć już na wszem dufać,
A ninaczym twej rady
nie chcę nic przesłuchać;
Bo gdy już wiesz, co przyść ma,
wiesz też co z tym czynić,
A poznamli twą życzność,
mać na dobre wynić.

JÓZEF radzi królowi śpichlirze nasypować:
Każ, Miłościwy Królu,
szpichlirze budować,
A nie żałuj swych skarbów
hojnie rozszafować.
Niech po inszych królestwieeh
zboża zakupują,
A na twoje szpichlirze
wszędy rozsypują.
Nagrodząć się sowito
zasię skarby twoje,
A odżywisz poddane
z srogiej śmierci twoje.
Wielka sława po światu
wszędy twoja będzie,
Bo się bez tego chleba
nie obejdą wszędzie.

KRÓL porucza Józefowi wszytki sprawy swoje:
Gdyż cię widzę w młodości
na wszem tak bacznego,
Już cię czynie swym skarbom
na wszem podskarbiego.
Szafuj-że je, proszę cię,
już według swej myśli,
Niźli by ty złe lata
potym na nas przyszły.
A już i insze sprawy
tam poruczam tobie,
A ja też chce na ten czas
odpoczynąć sobie.
A pierwszym cię w królestwie
po sobie przekładam,
Aby wszytci wiedzieli,
to im opowiedam.
Acz jest przeciw rozumu
przełożyć cię na to,
Ale szczęściu a Bogu
swemu dziękuj za to.
Umiejże też używać
wierności a cnoty,
Snadnie szczęście nagrodzi
twe przeszłe kłopoty.
Bo stara to przypowieść:
kogo cnota rządzi
Niech się tuła, kędy chce,
nigdy nie zabłądzi.

JÓZEF królowi z tej wielkiej łaski dziękuje:
Zda mi się nie mej głowy,
Najaśniejszy Panie,
Są tak poważne sprawy,
co przekładasz na mię.
Lecz Bóg i poważną myśl
kiedy chce zinaczy,
A żadnego nie minie
komu co naznaczy.
Wiele ich gdy nademną
tej łaski doznają.
Mogą się iście cieszyć.
którzy mu dufają,
Iż on tak poważny stan
na nędznika ruszył,
Iście kto mię wczora znał
tak o tym nie tuszył.
I jakoż bych ja musiał
być też tej niecnoty,
Bych miał kiedy przepomnieć
tej pańskiej dobroty.
Bo co jest sprosniejszego
nad niewdzięczne serce,
Gdy znając dobrodziejstwo
baczyć tego nie chce.
Ta wszeteczność, dali bóg,
snadź mię nie uniesie,
A poznasz to, mój panie.
iście w krótkim czesie
Acz nie dufam swej sprawie
zwłaszcza w mej młodości,
Lecz pilnością nadstawiać
przydzie swej wierności.
A już nic nie mieszkając
chcę okazać, panie,
Żeć, dali bóg, pomyślę 
coś przełożył na mię...

Żywot Józefa 04