Opinia Mieszanej Komisji Ekspertów Prawnych powołanej przez wicepremiera Kazimierza Barcikowskiego i Prezydium Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Szczecinie


Na posiedzeniach odbytych w dniach 28 i 29 sierpnia 1980 roku Komisja wyrazia pogląd w następujących kwestiach:
Na gruncie Konstytucji PRL, ustawy z dnia 1 lipca 1949 roku o Związkach Zawodowych i Konwencji nr 87 dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych (Międzynarodowej Organizacji Pracy), ratyfikowanej przez PRL 14 grudnia 1956 roku oraz Konwencji nr 98, dotyczącej zasad prawa organizowania i rokowań zbiorowych (MOB), ratyfikowanej przez PRL w dniu 14 grudnia 1956 roku, pracownicy mogą w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej tworzyć nowe związki zawodowe.
Konwencje nr 87 i nr 98 (wymienione w p. 1) mają moc prawną na terenie PRL, tak jak ustawy. Interpretacja i stosowanie przepisów ustaw nie powinny prowadzić do naruszania przepisów tych konwencji.
Przystąpienie związku zawodowego do Zrzeszenia Związków Zawodowych jest dobrowolne, co między innymi wynika z paragrafu 4 Statutu Zrzeszenia Związków Zawodowych. Jedność na zasadzie dobrowolności jest fundamentalną zasadą ruchu związkowego w PRL.
Ustalono, że rejestracja związku zawodowego przez Centralną Radę Związków Zawodowych ma charakter konstytutywny, zgodnie z art. 9 Ustawy o Związkach Zawodowych. 
Ustalono opinię, że nie ma przeszkód prawnych rejestracji związku zawodowego, jeżeli odpowiada on następującym założeniom:
Socjalistyczny charakter związku zawodowego – co oznacza, że dany związek stoi na gruncie zasad ustroju politycznego i społeczno-gospodarczego, zawartych w Konstytucji PRL.
Legalny charakter związku zawodowego. Legalność polega na:
Zgodności statutu z Konstytucją PRL
Zgodności statutu z ustawami
Zgodności statutu z Konwencjami ratyfikowanymi przez PRL
Zasada reprezentacji interesów zawodowych, społecznych i kulturalnych pracowników.
Związek Zawodowy może podejmować działania (w ostateczności strajki) w przypadkach naruszania interesów zbiorowych lub indywidualnych pracowników.
Demokratycznyustrój związku polegający w szczególności na:
Uznaniu, że najwyższą władzą związku jest zjazd;
Przyjęciu zasady wybieralności wyszystkich pozostałych organów związku;
Przyjęcie zasady demokratycznego charakteru wyborów w szczególności przez:
Ustalenie, że kandydaci do władz związkowych mogą być wysuwani tylko spośród członków związku,
Ustalenia, że każdy związkowiec ma prawo wysuwania kandydatów (pośrednio lub bezpośrednio),
Ustalenie, że kandydaci do władz związkowych nie mogą być wysuwani przez organy (władzę) związku,
Przyjęcie zasady równości, bezpośredniości i powszechności wyboru oraz tajności głosowania,
Przyjęcia zasady reprezentatywności;
Przyjęcie zasady, że osoby sprawujące funkcje we wszystkich organach związkowych nie mogą równocześnie pełnić kierowniczych funkcji w organach administracji państwowej, ani łączyć kierowniczych funckji związkowych i politycznych.
Zarysowały się rozbieżności co do celowości wypowiadania się na temat powoływania w obecnym czasie nowych związków zawodowych. Eksperci powołani przez wicepremiera stanęli na stanowisku, że najbardziej słuszną jest odnowa istniejących związków zawodowych oparta o projektowaną Ustawę o Związkach Zawodowych.
Eksperci powołani przez Prezydium MKS uznali, że nie jest to problem natury prawnej.

Szczecin, 29 sierpnia 1980 r.

Protokoły
Historia najnowsza