Żywot Józefa/VI
VI.
Tu już, gdy Józef był przełożon pirwszy po
królu, ociec jego Jakób w onym głodzie nic
o nim nie wiedząc, wyprawuje syny do Egiptu
po zboże, i jaką tam dziwną sprawę mieli nie
poznawszy go, to będzie

ROZPRAWA SZÓSTA

ROZMÓWCE:
JAKÓB — JUDAS — RUBEN — JÓZEF

JAKÓB mówi do synów:
Ach, me namilejsze dzieci,
cóż się to wżdy dzieje?
Jużechmy o swoim panu
takież złej nadzieje!...
Dziwnie już jakoś nad nami
podniósł swoję rękę,
Azażem ja już przez ten czas
przetrwał jednę mękę?
Straciłem miłego syna
(każdy z was wie) marnie,
A teraz się zasie znowu
wszytko złe k nam garnie.
Szpetne to nowiny u nas
już po stronach słychać:
Poczęli snadź z wielkich głodów
wiele ludzi zdychać.
Że u nas już sami znacie
wielki niedostatek,
A snadźby wczas lepiej ważyć
na to wszytek statek;
Bo co wiedzieć rychłoli Bóg
uśmierzy swą srogość,
A lepiej wczas, niźli zboża
przyda w wielką drogość.
Słyszę, iże gdzieś w Egipcie
zboża barzo wiele;
Proszę, abyście się tego
pilnie dowiedzieli.
Nabierzcież wołów i osłów,
nabierzcież pieniędzy,
Bo snadź lepiej wszytko stracić
niż pozdychać w nędzy.
Jedżcież wszytcy, a ja już was
tam poruczam Bogu,
A nie dajcie nam na starość
pozdychać od głodu.

SYNOWIE żegnają Jakóba do Egiptu jadąc:
Dobrze mówisz, panie ojcze,
a i mych my radzi,
Bo więc o każdej przygodzie
wczas myślić nie wadzi.
Poruczamy cię tu Bogu
a my już idziemy,
Co nam tam szczęście przyniesie
i sami nie wiemy.

RUBEN idąc w drogę ujrzał miasto Egipt:
Owoż ci już podobno to
Egipt miasto widać...
Jakoś teszno kto nie przywykł
w cudzych stronach bywać,
A zaż my tu w tej krainie
z kim się namniej znamy?
A zaż kogo by nam pomógł
namniejszego mamy?
Pódźmy przedsię naglądając
chociaj tak sprzełają,
Wżdyć się kogo dociśniemy,
co zboże przedają.

JUDAS ;;już w mieście ujrzawszy Józefa wwielkiej wielmożności, acz go nie znał, źle sobietuszy o odprawie:Bracia, już ja dobrze widzę,
trudna nam tu sprawa,
A z tym tak poważnym panem
dziwna nam rozprawa,
Co to tem królewskim zbożym
jako chce szafuje,
Bo widzę, iż po swej myśli
wszytkim rozkazuje.
Widzę, że jest w tym królestwie
jako sam król wzięty,
Widzę, iż też ledwie mówi
czasem i z książęty...
A jakoż my, cudzoziemcy,
docisnąć się mamy?
Zwłaszcza, kto by nam w tem pomógł,
nikogo nie mamy;
A do niego trudny przystęp
w takim majestacie...
A z nas żądny w tym nie bywał,
sami dobrze znacie.

RUBEN przedsię radzi iść, upadszy na kolanaku Józefowi:Wżdyć już lepiej, gdychmy zaszli,
iż się pokusimy,
A co nam szczęście przyniesie
to przyjąć musimy.
Zabieżmy mu gdzie na drogę,
padńmyż na kolana,
Bywać więc i w zacnych ludziech,
gdy Bóg chce, odmiana.
A snadź go k nam jako szczęście
łaskawie nawróci,
A tej jego wielmożności
jako w nim ukróci.

JUDAS z bracią padwszy na kolana ku Józefowi:Zdarz Bóg, miłościwy panie,
dziś szczęsny czas tobie!..
Prosimy pokornie mało
daj przemówić k sobie;
Bo jestechmy cudzoziemcy
z dalekiej krainy,
A nie mamy, aby nam był
sprawił to kto iny.
Prosiemy pokornie, panie,
każ nam zboża przedać,
A nie daj nam z nędznym ojcem
od głodu pozdychać.
A co mamy już bychmy snadź
radzi wszytko dali,
Abychmy go jeszcze żywo
z drugiemi zastali.

JÓZEF usłyszawszy podobieństwo językażydowskiego zastanowił się i pyta ich:Zkądeście to? dziwne słowa
jakieś w sobie macie,
A jakoby na żydowski
język zatrącacie;
Bowiem mi to wyrozumieć
jakoś snadnie przyszło,
Iż więc też czasem czytam
to żydowskie pismo.

HUBEN powiada o swym narodzie i krainie:Jestechmy, nasz miły panie,
z żydowskiego kraju,
A z ziemie barzo obfitej,
nie inak by z raju.
Ale teraz u nas na wszem
wielki niedostatek,
Wie-ż to Pan Bóg, nie zginieli
nas i ten ostatek.
I tak się nas snadź nie wiele
już po światu warta,
Niewiem by nas już została
ledwie i cześć czwarta:
Jedni morem, drudzy walką
zeszli, aż źle słychać,
A drudzy już z wielkich głodów
snadź poczęli zdychać:
A cóż sobie pomożemy
iż będziem narzekać?
Jestli że się nami Pan Bóg 
nie raczy opiekać...

JÓZEF pyta, którego są stanu:Któregoście stanu ludzie.
kupcy czy ślachcicy?
A z jednego społu kraju
tuście wyszli wszytcy.
Czyliście się z różnych krain
pospołu zebrali,
Kiedyście się w nasze strony
tu jechać udali?

BRACIA powiadają, iż są wszytko rodzeni:Jako nas tu, panie, widzisz
wszytkochmy rodzeni,
Chociaj jedon od drugiego
twarzą trochę mieni.
Ojcachmy swego starego
doma odjechali,
Daj Boże, bychmy go jedno
tam żywo zastali!..
Bo już ten był na tym świecie
nie w jednej przygodzie,
Teraz wie Bóg, co z nim będzie
tam w tym srogim głodzie.

JÓZEF pyta, jako zwano ojca ich:A jako waszego ojca
tam w tej ziemi zwano?
Albo jestli mu urzędy 
jakie było dano?

JUDAS powiada dowodnie o ojcu:Nie był żadnym urzędnikiem,
był wolnym człowiekiem,
Bo się barzo ten cnotliwie
opiekał swym wiekiem:
Nie chciał się ten iście nigdy
w świeckich sprawach parać,
Wżdy jednak dziwnie pan Bóg 
przed się raczył karać,
Jakób jego własne imię 
tak nazwane było.
Dziwnie zawżdy na tym świecie
szczęście go trapiło,
Na żonach też i na dzieciach
co marnie ginęli...
A bodaj już ty złe czasy
wżdy kiedy minęły!
Rachel, tu poślednia żona,
przy synu umarła,
Co się to pośledź urodził —
ten jam zbawił garła.
Drugiego, co się w nim kochał,
to mu zwierzę zjadło,
A dobrze mu się z żałości
serce nie rozpadło!...
I dziś i tak snadź do śmierci
póki jest w żywocie,
Nigdy po nim bez frasunku
a zawżdy w kłopocie.
A drudzy mu też pomarli,
któremu przyszedł czas,
Tam ten przy nim został mały,
tu jechało sześć nas.
I to jestliże ta nędza
nas rychło nie minie,
A snadź mu i ten ostatek 
nas marnie poginie...

JÓZEF zrozumiał, iż to bracia, i łzy mu sięz oczu rzuciły i mówi:Aż mi się łzy rzuciły,
acz mi nic do tego, 
Bo przysłuszy żałować
upadku każdego.
A cóż macie narzekać
chociaj się tak stało, 
Atoli was wżdy jeszcze
zostało nie mało.
Tego, co zwierzę zjadło,
ten wżdy marnie zginął,
A cóż, gdy był czas przyszedł,
ten go krys nie minął,
A zwłaszcza, iż się to w nim
ociec nędzny kochał.
Co wżdy było za dziecię? 
jakoż go był przezwał?

RUBEN powiada, jako Józef zginął:Józef mu było imię,
dziecię na wszem godne,
Urodą i rozumem
nad zwyczaj osobne.
Mychmy byli na polu
z owcami, z wielbłądy,
Kiedy się nam trefiły
ty nieszczęsne błędy.
Posłał ji ociec do nas
na pole samego,
Tamże nam marnie zginął — 
żal się Boże tego!

JÓZEF szydzi z nich:Albo też gdzie zabiegło,
albo też kto mógł wziąć,
Jestli się obłądziwszy
mogło czego lęknąć...
Boć dziwne tu na świecie
bywają przygody,
A bez wieści na ludzi
przypadają szkody.

JUDAS pewnie powiada, iż Józef zginął:Ciężkieć jego zbłądzenie...
wszędychmy szukali,
Ażechmy potem tego 
już prawie doznali; 
Naleźlichmy to miestce
i suknią skrwawioną,
A o nim ani znaku,
nigdziej żadną stroną!..

JÓZEF żałuje tej przygody, a po chwili im przyśćkaże do siebie:Gdyż już tak pewnie wiecie,
toć szpetna przygoda;
Ale wszytko musimy
cirpieć, co od Boga.
A że mi i samemu
żal tego dziecięcia,
Bo to szpetna przygoda
zginąć od zwierzęcia.
Nu, już teraz idźcie precz...
po chwili przydziecie,
A tam mię na pałacu 
wieczór zastaniecie.

RUBEN powiada, iż się trudno docisnąć:Ale, nasz miły panie,
snadź nas tam nie puszczą,
Bo się trudno docisnąć:
przed tak wielką tłuszczą.
A my tu niebożątka
jako błędne owce,
Musimy ustępować,
bo nas popchnie kto chce.

JÓZEF powiada, iż im je każe puścić:Oto was moi słudzy
już więc ci poznają,
A kiedy im rozkażę,
tedy tam puszczają.
Ja was każę odprawić,
kiedyście z daleka,
Bo zawżdy baczyć trzeba 
każdego człowieka.

JÓZEF odszedszy na stronę, dziwując się apłacząc, sam w sobie mówi:Ach, wszechmogący panie,
któż to kiedy zgadnie,
Jako dziwnie we wszytko,
gdy chcesz, trefisz snadnie!..
Co się mnie teraz dziwnie 
nie chcąc przytrefiło,
O czym me serce nigdy 
snadź tak nie myśliło:
Toć się ono proroctwo
teraz wypełniło,
Co mnie od miłej matki
powiedano było,
Gdy mi o onych snopkoch
sen mój wykładała!..
Wszytko co tu czas przyniósł,
jawnie powiedała:
Iż mi się bracia moi
wszytcy kłaniać mają...
Otóż już k temu przyszło,
chociaj mnię nie znają.
Żałościweż me serce,
kiedy patrzę na to,
Ale tobie mój panie
cześć i chwała za to!..
Nie mnie ku czci, lecz wiecznie
imieniu twojemu,
Że się wszytko stać musi
co się widzi jemu.
Ach, moje miłe serce,
toćeś rozdwojono
A rozlicznych przysmaków
teraz napojono!
Radość społu z żałością
wszytko się zmieniło;
Zaż ja teraz kłopotu
w swej głowie mam mało?
Matka miła umarła,
ociec, słyszę, iż żyw,
A iż w wielkim kłopocie,
z tegom jest żałościw.
Ach, mój ojcze jedyny,
nie wiesz, co się dzieje,
Lecz, dalibóg, w krótki czas
serceć się rozśmieje.
Bom ja nędznik nie myślił
o jego żywocie,
A on i teraz po mnię
jest w wielkim kłopocie.
Oczu wściągnąć nie mogę,
aby nie płakały,
Co wspomione ty rzeczy
co się teraz stały,
O którychem nie myślił
iście dziś i wczora...
A wszak mi z wielkich dziwów
głowa jakoś chora.
Cóż mam czynić? — jeszcze im
o sobie nie powiem,
Aż się prawie wszytkiego
jeszcze pewniej dowiem.
Poślę je teraz z żytem
co rychlej w tej nędzy.
Nasypawszy im wory
nakładę pieniędzy.
Aby z samą pieczęcią 
do ojca donieśli,
A tu młodszego brata
do mnie go przynieśli.
Bo snadź miłego ojca
tak tu rychlej zwabię,
Iż słyszę, iż miłuje
to tam liche żabię.
I sam z niego pociechę
będę nie małą miał,
Bo mi ten nic nie winien
też mi nań nic nie żal.
A z tymi nieboraki,
już co Pan Bóg raczy
Niechaj się z nimi dzieje,
bo ten wszytko baczy.
Acz widzę, iż po części
już ich jakoś teszno, 
Choć jeszcze nic nie wiedzą,
przedsię im nie śmieszno.
Bo serce pewny prorok
a nigdy nie myli,
Każdemu co winszuje,
da znać w krótkiej chwili.

RUBEN idąc z tej rozprawy mówi ku braciej:I baczyliżeście wżdy
co się owo toczy? 
Ów pan odszedszy od nas
iż ucierał oczy...
A pilnie jakoś pytał
o naszej krainie!..
Strzeż Boże, snadź nas jaka
przygoda nie minie!
Musiał iście o niej coś
słyszeć nie dobrego,
Bo było znać z rozmowy
i z postawy jego.
Alboć ją kto zwojował
albo wziął w niewolą...
Wszak mię już i samego
oczy z troski bolą.

JUDAS się też dziwuje, iż widział, iż się łzymiotały z oczu Józefowi, gdy z niemi mówił''
Bóg wie, żem i ja widział,
gdychmy z nim mówili.
Iż mu się łzy kilkokroć
wnet z oczu rzuciły:
Gdychmy ma wyliczali,
naród ojca swego,
Barzo mu było miło
jakoś słuchać tego.
Alboć mu ociec umarł,
alboć też bracią miał,
Gdy na nas społu patrzał
a snadź je wspominał.
Jestli mu też pomarli,
albo poginęli,
Tedy mu wspominając
tak ty łzy płynęły.
Ale to nie nasza rzecz
a co nam do tego,
Pódźmy przedsię dla swych spraw
co rychlej do niego;
Boć go wżdy jakoś Pan Bóg
k nam z łaską obraca,
A prawie nam tych naszych
kłopotów ukraca.

Żywot Józefa 06