ଜଗମୋହନ ରାମାୟଣ/୧


ବନ୍ଦନା

ନମୋ ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁ କମଳାର ପତି। ନୀଳଗିରି-ଶିଖରେ ଯେ ଅପୂର୍ବ ଯେ ମୂରତି ॥
ସୁଦର ଶ୍ରୀମୁଖେ ନୀଳଗିରି ପାଏ ଶୋଭା। କି ଜାଣି କି ପଟାନ୍ତର ଶରତଶଶି ପ୍ରଭା ॥
ନୟନଯୁଗଳ କିବା ଶତଦଳ ପଦ୍ମ । ଜଗତଜୀବନ ନାଥ ପରମଆନନ୍ଦ ॥
ସର୍ୱଜନ ନିସ୍ତ।ରଣ ସୁରଗଣ ସାହା । ସର୍ବଦା ଯେ ଶଙ୍ଖ ଚକ୍ର ଗଦା ପଦ୍ମବାହା ॥
ସର୍ବାଙ୍ଗେ ଯେ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ ଲେପନ ଶ୍ରୀହରି । ବିଚିତ୍ର ଝିନବସନ ପରିଧାନ କରି ॥ 
ଲଳିତ ସୁରଙ୍ଗ ସୁସୋଭିତ ନେତ୍ରଛଟା । ହରିତ କାଛଟା ଅଙ୍ଗେ ଚାରୁ ପାଟଫେଟା ॥
ଶିରେ ତ୍ରିସାଖା ମୁକୁଟ କୁଣ୍ଡଳ ରାଜଇ । ତପନ କିରଣ ଜାଣି କର୍ଣ୍ଣ ଝଲକଇ ॥
ଲଲାଟରେ ସୁସୋଭିତ  ରତ୍ନସମ ଚିତା । ଗଗନମଣ୍ତଳେ କିବା ଉଦିତ ସବିତା ॥
ଅଲକାମଣ୍ତଳେ ଶୋହେ ଗଜମତି ହୀରା । ଚଦ୍ନ୍ରମାମଣ୍ତଳେ କିବା ଉଦେ  ଲକ୍ଷେ  ତାରା ॥
ଗଣ୍ତ ସ୍ଥଳଯୁଗଳ କି କନ୍ଦର୍ପ ଦର୍ପଣ । ହୃଦେ ଯେ ପଦକ ହେମପବିତ୍ର କନ୍ଧେଣ ॥
ତ୍ରିକଛ୍ହ ବସନ ଅଙ୍ଗେ ଉତ୍ତରୀ ଶୋଭିତ। ଚତୁର୍ମୁଖେ ବନ୍ଦିବାକୁ ଧାତା ଅସମର୍ଥ ॥
ଚଭୁର୍ଦ୍ଦଶ ଭୁବନରେ କି ଦେବା ଉପମା । ମୁ କିସ କହିବି ପ୍ରଭୁ ଅଙ୍ଗର ମହିମା ॥
କାଳିନ୍ଦିଜଳ କଲ୍ଲୋଳ ଲହରି ଶୋଭିତ । ମଧ୍ୟରେ ଅଧର ଶୋଭ ପୋହଳା ବୋଇତ ॥
ସୁସଞ୍ଛ ତ୍ରିମୁଣ୍ଡି  ପାବଛରେ ହୋଏ ରୋଳ । ପ୍ରସାଦ ସୌରଭେ ଭ୍ରମନ୍ତି କି ଭ୍ତଙ୍ଗମେଳ ॥
ସୁସଞ୍ଚ ସୁରଙ୍ଗ ପକ୍ୱ ଅଧରର ରେଖା ।ଜଳଦମଣ୍ତଳେ କିବା ଝଟେ ବିଦ୍ୟୁଲେଖା ॥
ସୁବଳିତ ନାସାକୁ କି ପଟାନ୍ତର ଅଛି । ଆପଣେ ଆପଣେ ରୁପ ଘଟିତ ଶ୍ରୀବତ୍ସି ॥
ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ଜନ ହୁଅନ୍ତି ବଶ ଯାହ। ଦେଖି । ସେହି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଯେ ସର୍ବଜନ ସାକ୍ଷୀ ॥
କଟିର ମେଖଳା ସୁଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟକାନ୍ତି । ବାମେ ଯମଦାଢ଼ ଯେ ପ୍ରଚଣ୍ତ ସୁର୍ଯ୍ୟଜ୍ୟୋତି ॥
ରତ୍ନସିଂହାସନେ ନେତର ଯେ ଦୋଳି ପାରି ।.ବିଜୟ ନାରାୟଣ ବଡିମାପଣ ଛାଡି ॥
ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ରୁଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର ବନ୍ଦତି ଯେ ଧ୍ଯାନେ । ସେହି ପ୍ରଭୁ ଅବତର ମଞ୍ଚେ ବିଦ୍ୟମାନେ ॥
ଦେଖିବାକୁ ସୁଦର ସୁଲଭ ଅଗୋଚର । ପରମବ୍ରହ୍ମରୁପ ଦିଶଇ ଶୋଭାକର ॥
ଅବ୍ଯୟ ଅମୃତରୂପ ଦିଶେ ଆଦିକାୟା । ଅବର୍ଣ୍ଣ ଅଜିତ ଅବିବେକ ଯାର ମାୟା ॥
ଅନନ୍ତକୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ଅନନ୍ତ ଈଶ୍ବର । ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ବିଜୟ ଦକ୍ଷିଣ ସିନ୍ଧୁ  ତୀର ॥
ବଡ ସିଂହାସନେ ବିଷ୍ଣୁ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟେ ବିଜେ । ରାଜରାଜେସ୍ୱର ରାଜା ତହିଁଁରେ ବିରାଜେ ॥
ପାଟମହାଦେଇ ଯେ ରୁକ୍ମିଣୀ ସତ୍ୟଭାମା । ମନ୍ତ୍ରୀବର ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭ୍ରାତା ଵଳଦେବ ସୀମା ॥
ଭଗ୍ନୀ ଯେ ସୁଭ୍‌ଦ୍ରା ତହିଁ ସମ୍ଭାଳନ୍ତି ଅର୍ଥ । ଭଣ୍ଡାରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସକଳ ପଦାର୍ଥ ॥
ବଜ୍ରର ସମାନ ଜାଣି ପାଷାଣ ନବର ।ରଥେ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଚିରାଳ ଯେ ଫରହର ॥
ଆଗରେ ଯେ ଦ୍ବାରପାଳ ବିନତାର ବତ୍ସି । ଦକ୍ଷଣପାଖରେ ଯେ କଳପବଟ ଅଛି ॥
ଲବଣସମୁଦ୍ର ଯହିଁ ଗଡର ଯେ ଖଣା । ଲାଉକେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ପଶ୍ଚିମଦ୍ୱାର ରଣା ॥
ପାଟଣାନଗର ନାମ ପୁରସ୍ତମପୁରୀ । ବ୍ରହ୍ମା ସୁଜି ଅଛି ଯାହା ଅତି ଯତ୍ନକରି ॥
ମାରକଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ନଗ୍ର ଦଣ୍ଡଘଟ । ସୁସଞ୍ଚେ ବସଇ ଯେ ମୁକୁତା ଚାରି ହାଟ ॥ 
ସୂବର୍ଣ୍ଣମୟ ପୁରୀ ଦିଶଇ ଅତିଶୋଭା । ତହିଁ ମଧ୍ୟେ ନ ପଶଇ କାଳଦଣ୍ଡ ପ୍ରଭା ॥
ଦଶସହସ୍ର ଯେ ଘର ଅଷ୍ଟାଦଶ ଜାତି । ସମସ୍ତେତ ଚତୁର୍ଭୁଜ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଦିଶନ୍ତି ॥
ଦେଖି ସର୍ବ ଦେବତା ପୁଚ୍ଛନ୍ତି ପିତାମହ । ଏଥିର ସଂଶୟ ଧାତା ବିଚାରିଣ କହ ॥
ମର୍ତ୍ତ୍ୟଲୋକ ଭରତଖଣ୍ଡ ପୂର୍ବଦିଗ ଦେଶ । ଦକ୍ଷିଣ ମହୋଦଧି ଉତ୍ତର ତଟ ଦିଶ ॥
ନୀଳଗିରି ଶିଖରେ ବିଜୟ ଚକ୍ରଧାରି । ଚର୍ମନୟନେ ଦେଖିଲେ ଲୋକେ ଯାନ୍ତି ତରି ॥
ନଗ୍ର ସୁସଞ୍ଚ ଅନେକ ଲୋକ ରହିଅଛି । ସମସ୍ତେହେଁ ଦିଶନ୍ତି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷେ ଶିରୀବତ୍ସି ॥
ଶଙ୍ଖଚକ୍ର ଗଦା ଯେ ଶାରଙ୍ଗ ଚତୁର୍ଭୁଜ । ଏଥିର ମଧ୍ୟରେ ଯେ ବିଜୟ ଦେବରାଜ ॥
କେମନ୍ତେ ଜାଣିମା ଏହା କହ ଚତୁର୍ମାଥା । ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ଦୁଲ୍ଲଭ ଯେ ହୋଇଲା ଏହୁ କଥା ॥
ହସିଣ ବ୍ରହ୍ମାଏ ବୋଇଲେ ହେ ଦେବେ ଶୁଣ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମକ୍ଷେତ୍ର ବୈକୁଣ୍ଠ ନାରାୟଣ ॥
ଯେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଆପେ ଦେହଧାରୀ । ଚର୍ମନୟନେ ଦେଖିଲେ ଭବୁ ଯାନ୍ତି ତରି ॥
ସକଳ ଲୋକେ ହୋଇଲେ ତହିଁ ଚତୁର୍ଭୁଜ । ବିଚାରି ଆପଣା ଭୁଜ ଛାଡ଼ି ଦେବରାଜ ॥
ଚରଣହିଁ ନ ବହିଲେ ଜଗଜ୍ଜନ ହିତେ । ଗୁପତ କଲେକ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗତନାଥେ ॥
ନିର୍ଗୁଣ ପ୍ରାଣୀ-ରୂପ ଯେ ନିରାକାର ରେଖ । ବ୍ରହ୍ମାର ବଚନେ ଦେବେ ହର୍ଷ କଲେ ମୁଖ ॥
ସୁରମୁନି ସହିତେ ଅଇଲେ ଦେବେ ଦେଖି । ସଫଳ ହୋଇଲେ ଦେବେ ସ୍ୱରୂପ ନିରେଖି ॥
ବେନିଭୁଜ ତୋଳି ଜନେ ଡାକନ୍ତି ଶରଣ । ତେଣୁ ନାମ ତାଙ୍କର ଜଗତ ନିସ୍ତାରଣ ॥
ଭକ୍ତଜନ ଦେଖିଣ ସେ ହରଷେ ହସନ୍ତି । ତେଣୁକରି ସୁରଙ୍ଗ ଅଧର ବିକାଶନ୍ତି ॥
ଚକ୍ଷୁ ନିର୍ମଳ କରିଣ ଦେବଗଣେ ଚାହେଁ । ନପୁଣ ସେବକ ମୋର କର୍ମେ ଦୁଃଖ ପାଏ ॥
କଟିରେ ପୀତବସନ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି ଟାଣି । ତଥିର ଉପରେ ଶୋଭା ରତ୍ନଓଡିଆଣୀ ॥ 
 ରିପୁବଳ ଅଜାଗେ ଦିଅନ୍ତି ବୋବି ଧାଡି । ସେ ଛଳେ ଧଇଲେ ପ୍ରଭୁ ଚକ୍ର-ଗଦା-ବାଡି ॥ 
 ଚଉକତି ବହଇ ଚାତୁରୀ ଚାରିନଦୀ । ଆରତଜନଙ୍କ ନାଥ ତତ୍ତ୍ବଜ୍ଞାନ-ନିଧି ॥ 
 କୁସୁମ ଚନ୍ଦନ ବାସ ସୁଗନ୍ଧ ଜାଣିଲେ । ବାସୁଦେବ ବାସନା ଏ ପ୍ରକୃତି ମଣିଲେ ॥ 
 ଦେବଙ୍କୁ ଦୁଲ୍ଲଭ ଯେ ମନୁଷ୍ୟେ ଅପ୍ରକାଶ । ଜୟ ଜୟ ମାଧବ ତୁ ପରମପୁରୁଷ ॥ 
 ଅନନ୍ତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସହସ୍ର ମୂରତି । ସହସ୍ର ପୟର ତୋ ସହସ୍ର ନାମ ଖ୍ୟାତି ॥ 
 କଳ୍ପାନ୍ତରେ ପ୍ରଭୁ ତୁହି ହେଉ ଯେ ପ୍ରକାଶ । ଦ୍ବାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳି ତୁ ଯେ ବେଦାନ୍ତପୁରୁଷ ॥ 
 ସତ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ସାତ୍ବିକ ଯେ ଅଟୁ ତୁ ଗୋସାଇଁ । ସର୍ବ ଜୀବମଧ୍ୟେ ତୁ ତୋ ତହୁଁ ଅନ୍ୟ ନାହିଁ ॥ 
 ଅପାର ମହିମା ତୋର ବିଚିତ୍ର ଯେ କେଳି । ସୁରଗଣ-ସଖା ତୁ ଅସୁର-କୁଳ-କାଳୀ ॥ 
 ନମୋ ନମୋ ନାରାୟଣ ମଦନଗୋପାଳ । ନମୋ ନମୋ ନାରାୟଣ ଅରିକୁଳକାଳ ॥ 
 ନମୋ ନମୋ ନାରାୟଣ ଶ୍ରୀଧର ଶ୍ରୀହରି । ନମୋ ନମୋ ବିଷ୍ଣୁନାଥ ଶ୍ରୀରଙ୍ଗ ମୁରାରି ॥ 
 ନମୋ ନମୋ ଭଗବାନ ଜଗତ-ସର୍ଜନ । ଅନୁକ୍ଷଣେ ଦାତବ୍ୟ ତୁ ପାପ ପୁଣ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ॥ 
 ଭାଇ ଭାରିଯା ତୋହର ଭଗିନୀ ସହିତେ । ନିଳଗିରିରେ ବିଜୟ ସର୍ବଜନ-ହିତେ ॥ 
 ବିବିଧ ବିନୋଦେ ତୁହି କରୁ ନାନାରସ । ନାନାବିଧିରେ ଭିଆଇ ଯାତ୍ରା ବାରମାସ ॥ 
 ଯେ ତୋହର ଚରଣେ ଶରଣ ପଶେ ଆସି । ଉଭୟ ଲୋକରେ ତାର ଶୁଭଫଳ ଦିଶି ॥ 
 ଇହଲୋକେ ଉପଗତ ମଲେ ସ୍ବର୍ଗବାସୀ । ଦେବଙ୍କର ସଭାରେ ସେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ବସି ॥ 
 ତୁ ସେ ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁ ଜଗତର ପତି । ଜଗତର ଉଦ୍ଧାରଣ ତୁ ସେ ଦାଶରଥି ॥ 
 କୀଟୁଁ ବ୍ରହ୍ମପରିଯନ୍ତେ ତୋହର ଯେ କେଳି । ଭୟ ନ କରିଣ ମୁହିଁ ନିର୍ଭୟେ ଭଜିଲି ॥ 
 ଶାସ୍ତ୍ର ପୁରାଣ ଶୁଣିଲି ମୁହିଁ ବିପ୍ରମୁଖେ । ତେଣୁ ସେବାକରେ ତୋ ଚରଣ ଆତ୍ମସୁଖେ ॥ 
 ତୋହର ସୁଦୟା ଯେ ହୋଇଲେ ଦେବଗଣେ । ତୋତେ ଆଶ୍ରେ କରି ଯେ ଅଛନ୍ତି ସର୍ବଜନେ ॥ 
 ଯେ ତୋହର ସୁଦୟାରୁ କିଛି ଅଛି ପାଇ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଭିତରେ ତାକୁ ସମ ଅଛି କାହିଁ ॥ 
 ଜୟ ଭୂତଆତ୍ମା ତୁ ଯେ ସର୍ବ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକ । କଉସ୍ତୁଭ ମଣି ତୋର ଗଳାର ଆଲୋକ ॥ 
 ମୁହିଁ ବଳରାମ ଦାସ ତୁମ୍ଭର ସେବକ । କରୁଣା ବଦନେ ମୋତେ କର ଅବଲୋକ ॥ 
 ରାମନାମ ବହି ଛେଦିବଇଁ କାଳଫାଶି । ସପତମ ଅବତାର ହେବେ ଗୋପବାସୀ ॥
 ରାବଣ ଦର୍ପ ଧ୍ବଂସିବେ ସେ ଯେ ରାମସ୍ବାମୀ । ଯାହାପୁଣି ବଖାଣିଲେ ବାଲମିକ ମୁନି ॥ 
 ତାହା ସୁମରି ଛେଦିବି ମୁଁ ଯେ କାଳଫାଶି । କରସି କରୁଣା ମୋତେ ନୀଳଗିରିବାସୀ ॥ 
 ଶୁଣି ସୁପ୍ରସନ୍ନ ମୋତେ ହେଲେ ଜଗନ୍ନାଥ । ହୃଦୟେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ରହସ୍ତ ॥ 
 ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶିରରେ ମୁଁ ଧରି । ଗ୍ରନ୍ଥ-ବଖାଣିବା ଇଛା ଆଦିଅନ୍ତ କରି ॥ 
 ଶୁଣିବା ହେ ସୁଜ୍ଞଜନେ ଶ୍ରୀରାମ-ମହିମା । ସଦାଶିବ ଛାମୁରେ ଯା ପୁଛାକଲେ ଉମା ॥ 
 ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିପୁରାରି । ମୁହିଁ ତାହା ବଖାଣିବି ହୃଦରେ ବିଚାରି ॥ 
 ନୀଳଗିରିବାସୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନେ । କହିବା ଯେ ରାମାୟଣ ଅମୃତବଚନେ ॥ 
 କପିଳାସ କନ୍ଦରେ ଯେ ବିଜେ ବିଶ୍ବନାଥ । ଏସନସମୟେ ମିଳିଲେ ଚଉମାଥ ॥ 
 ଦେଖି କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇ ଦେବ ତ୍ରିପୁରାରି । ଉଠିଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶିବ କୋଳାଗ୍ରତ କରି ॥ 
 ପ୍ରୀତିକରି ଧାତାଙ୍କୁ ସେ ବସାଇଲେ ନେଇ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଣ ହର ସମ୍ଭାଷଣ ହୋଇ ॥
 ଏକକୁ ଆରେକ ସେ ଯେ ପୁଛନ୍ତି କୁଶଳ । ସୃଷ୍ଟିକରତା ଯେ ଧାତା ଅଟେ ଆଦିମୂଳ ॥ 
 ଇଶ୍ବର ବୋଇଲେ ତୁମ୍ଭେ ଶୁଣ ପିତାମହ । ବଳହୀନ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଲା ମୋର ଦେହ ॥ 
 ପାର୍ବତୀ ବିକଳ ଯେ ହୁଅନ୍ତି ତାହା ଦେଖି । କେବଣ କାରଣରୁ ଏ କହି ଅଷ୍ଟଆକ୍ଷି !॥ 
 ବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲେ ହର ଏ କଥା ତୋର ଜାଣି । ତୋହର ହିତରେ ମୁଁ ଅଇଲି ଶୂଳପାଣି ! ॥ 
 ଧର୍ମକୁ ନଜାଣି ତୁ ଅଧର୍ମ ମାର୍ଗେ ଗଲୁ । ଦକ୍ଷ ମହାଯଜ୍ଞ ଅନିମିତ୍ତେ ତୁ ଭାଞ୍ଜିଲୁ ॥ 
 ଜାଣୁ ଜାଣୁ କଲୁ ତୋର ଶରୀର ଅସୁସ୍ଥ । ଧର୍ମ ଆଚରଣ କେଭେ ନ ବିଚାରୁ ଚିତ୍ତ ॥ 
 ଦେବେ ହବିର୍ଭାଗ ଯେ ପାଆନ୍ତି ସ୍ବର୍ଗେଥାଇ । ତୁ ଯେ ପାପ ପୁଣ୍ୟକୁ ନ ଚିହ୍ନୁ ଉମାସାଇଁ ! ॥ 
 ମହାପାପ ଅର୍ଜିଲୁ ତାମସ-ଭାବ ବହି । ତେଣୁକରି ଦୁର୍ବଳ ତୋ ଦେହେଁ ତେଜନାହିଁ ॥ 
 ଜପଯଜ୍ଞ ତୀର୍ଥବାସ ଅଟେ ପୁଣ୍ୟ କର୍ମ । ଏହା ଝିଙ୍ଗାସିଲେ ପାପ ଅଟଇ ଅଧର୍ମ ॥ 
 ଅହନ୍ତା ବିଚାରି ଧର୍ମକୁ ଯେ ନ ଚାହିଁଲୁ । ତେଡ଼େବଡ଼ ମହାଯଜ୍ଞ ହେଳେ ନାଶ କଲୁ ॥ 
 ପଡ଼ିଲା ତୋତେ ସେ ମହା ପାପର ଯେ ଭୋଗ । ଶରୀର ଅସୁସ୍ଥ ସାଧି ନ ପାରିବୁ ଯୋଗ ॥ 
 ଏବେ ସଦାଶିବ ତୁ ମୋହର ବୋଲ କର । ତାରକବ୍ରହ୍ମନାମ ତୁ ଜପି ପାପ ହର ॥ 
 ରାମ ନାମ ଜପିଲେ ଯେ ଛାଡିଯିବ ପାପ । ବିଶ୍ବାମିତ୍ରମୁନି-ରୁଷି-ଛନ୍ଦ-ଅନୁଷ୍ଟୁପ ॥ 
 ସାଧନା କର ହେ ଶିବ ରାମନାମ ପଦ । ଦୁର୍ବଳତା ନାଶ ଯିବ ସୁବଳ ଆନନ୍ଦ ॥ 
 ହୋଇବ ପ୍ରାପତ ତୋତେ ସକଳ ପଦାର୍ଥ । ସର୍ବ କ୍ଲେଶ ନାଶ ଯିବ ହୋଇବ ସାମର୍ଥ୍ୟ ॥ 
 ଏତେ ବୋଲି ବ୍ରହ୍ମା ମୁଖେ ସାମବେଦ ଘୋଷି । ରୁଦ୍ରଙ୍କୁହିଁ ରାମପଦ କହିଲେ ବିଶେଷି ॥ 
 କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ରହିଲେ ସେ ସଦାଶିବ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଲ୍ୟାଣରେ ଦେହ ସୁସ୍ଥ ହେବ ॥
 ଅନେକ ସ୍ତୁତି ଯେ କଲେ ତାଙ୍କୁ ଶୂଳପାଣି । ମୋତେତ ସୁଦୟା କଲ ପିତାମହ ଜାଣି ॥ 
 ଯେଉଁ ଉପଦେଶ ଦେଲ ଶ୍ରୀରାମର ବାଣୀ । ଆତ୍ମା ମୋର ପରିବୋଧ ହେଲା ତାହା ଶୁଣି ॥ 
 ଆଜହୁଁ ଶ୍ରୀରାମ-ନାମ ହୋଇଲା ମୋ ବ୍ରତ । ତୋହର ପ୍ରସନ୍ନେ ମନ୍ତ୍ର ହେଉ ପରାପତ ॥ 
 ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ସ୍ବର୍ଗେ ଗଲେ କୁଶପାଣି । ସର୍ବଦା ଘୋଷନ୍ତି ସଦାଶିବ ରାମବାଣୀ ॥ 
 ପ୍ରଭାତରୁ ନିତ୍ୟକର୍ମ ସାରନ୍ତି ଶଙ୍କର । ଜପନ୍ତି ସେ ରାମନାମ ଏ ବେନି ଅକ୍ଷର ॥ 
 ଦିନକୁ ଦିନ ହୋଇଲା ଦେହ ବଡ଼ ସୁସ୍ଥ । ମନରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ହେଲେ ଶୂଳହସ୍ତ ॥ 
 କ୍ଷଣେହେଁ ସେ ନ ଛାଡ଼ନ୍ତି ଶ୍ରୀରାମର ନାମ । ଦୃଢ଼ କରି ଜପନ୍ତି ସେ ହୃଦେ ଅନୁପମ ॥ 
 ଏମନ୍ତେ କେତେହେଁ ଦିନ ତହିଁ ବହିଗଲା । ଦିନୁ ଦିନୁ ଦେହ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦିଶିଲା ॥ 
 ରୂପକୁ ଦେଖି ପାର୍ବତୀ ହର୍ଷ କଲେ ମତି । ଯୁବା ପ୍ରାୟେ ଦିଶନ୍ତିତ ଏବେ ପଶୁପତି ॥ 
 ଦିନେ ସଦାଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଜପିବାର ବେଳେ । ପାର୍ବତୀ ମିଳିଲେ ଯାଇଁ ଶିବ-ପାଦତଳେ ॥ 
 ଭୋ ଦେବ ଇଶ୍ବର ! କହି କେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଜପୁ । ମୋତେ କିପାଁ ମାୟା ତୁମ୍ଭେ କଲ ସିଦ୍ଧବପୁ ॥ 
 ମୁଁ ତୁମ୍ଭ ଚରଣେ ସଦା ଶରଣ ଯେ ଦାସୀ । କର ଅନୁଗ୍ରହ ମୋତେ କପିଳାସବାସୀ ॥ 
 ଏମନ୍ତ କହି ନମନ୍ତି ଦେବୀ ପୁଣି ପୁଣି । ହସିଣ କହନ୍ତି ସଦାଶିବ ପ୍ରିୟବାଣୀ ॥ 
 ଉଠ ଉଠ ସଖି ଆରେ ମୋର ପ୍ରାଣ ସରି । ଆପଣେ ଶ୍ରୀଭୁଜେ ତୋଳି ବସାଇଲେ ଧରି ॥ 
 ଜାନୁରେ ବସାଇ ପୁଣି କହନ୍ତି କପାଳି । ତାରକମନ୍ତ୍ରରାଜ ଏ ଅଟେ ମହାବଳୀ ॥ 
 ଶୁଣ ଶଶିମୁଖି ! ଆଗୋ କହଇ ମୁଁ ତୋତେ । ପିତାମହ ଉପଦେଶ ଦେଇଗଲେ ମୋତେ ॥ 
 ବିଷ୍ଣୁର ସହସ୍ର ନାମ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ସାର । ଏହୁ ମନ୍ତ୍ର ଯେଉଁ ନର କରନ୍ତି ଉଚାର ॥ 
 ଯେତେକ ଫଳ ଏଥିରେ ହୁଏ ସୁମରନ୍ତେ । ଏହାହୁଁ ଅଧିକ ରାମନାମ ସୁମରନ୍ତେ ॥ 
 ଏ ଯେ ମନ୍ତ୍ରରାଜ ସର୍ବମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟେ ସାର । ନିତ୍ୟରେ ସ୍ମରଣ କଲେ ଖଣ୍ଡେ ପାପଭାର ॥ 
 ଏହି ରାମନାମକୁଟି ସୁମରନ୍ତି ମୁନି । ଏହା ସ୍ମରଣ କରି ବୋଲାନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ॥ 
 ରାମନାମ ସୁମରିଣ ଜଗତର ପିତା । ରାମନାମ ଧରିଣ ସେ ଜଗତକରତା ॥ 
 ରାମନାମ ସୁମରଣା କରି ଦେବୀ ଶ୍ରିୟା । ନାରାୟଣ ଦେବତାର ହୋଇଛନ୍ତି ପ୍ରିୟ ॥ 
 ତାରକ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଯେ ଯାହା ସେହି ଭଣି । ସେ ମହାମନ୍ତ୍ରକୁ ତୁମ୍ଭେ ଶୁଣ ରୂପମଣି ॥ 
 ମୁହିଁ ତାହା ଜପଇ ଯେ ପରଂଜ୍ଞାନ ତତ୍ତୁ । ତେଣୁ ଶରୀରକୁ ନ ବାଧଇ ଅପମୃତ୍ୟୁ ॥ 
 ପାର୍ବତୀ କହିଲେ ତୁମ୍ଭେ କହିଲ ହେ ଯାହା । ନାରାୟଣ ସ୍ବାମୀ ଯେ ସକଳ ଦେବସାହା ॥ 
 କେବଣ ଅବତାରେ ସେ ରାମନାମ ବହି । କିସ ଅର୍ଥେ ଅବତାର ମର୍ତ୍ତେ ଆସି ହୋଇ ॥ 
 ଅରୂପ ଅବର୍ଣ୍ଣ ସେ ଅପୂର୍ବ ନାମ ଯାର । ମର୍ତ୍ତ୍ୟଲୋକେ କିପାଇଁ ସେ ହେଲେ ଅବତାର ॥ 
 ଏ କଥା ବିସ୍ତାରି ମୋତେ କହ ପ୍ରାଣନାଥ ! । ଶୁଣିବି ଶ୍ରୀରାମ-କୀର୍ତ୍ତି ହୋଇବି ମୁକତ ॥ 
 ବୋଇଲେ ପାର୍ବତୀ ବିଶ୍ବନାଥ ମୁଖ ଚାହିଁ । ଶ୍ରୀରାମର ପୁରାଣ ତୁ ଶୁଣ ପ୍ରାଣସହି ॥ 
 ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ବେଦୁଁ ପୁରୁଷେକ ଜାତ । ନାମ ତାହାଙ୍କର ଧାତା ଦେଲା ଯେ କଳତ ॥ 
 ତାହାଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟୁଁ ଜାତ ବିଶ୍ରବା ନାମେ ଋଷି । ଦଶାନନ ନାମେଣ ଯେ ତାହାଙ୍କର ଶିଷି ॥ 
 ସୁମାଳୀର ଝିଅ ନଇକେଷୀ ତହୁଁ ଜାତ । ମାତାଗୁଣ ଘେନି ସେହୁ ହୋଇଲା ଦଇତ ॥ 
 ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତପବଳେ ସାଧିଲା ତ୍ରିଲୋକ । ସୁରମୁନିମାନଙ୍କୁ ସେ ଦେଲା ବଡ଼ଦୁଃଖ ॥ 
 ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭାଇ ବଇମାତ୍ର ଅଟଇ କୁବେର । ତାହାଙ୍କୁ ସେ ଲଙ୍କାପୁରୁ କଲାକ ବାହାର ॥
 କପିଳାସକନ୍ଦରେ ସେ ପଶିଲାକ ଯାଇଁ । ତହିଁକି ଗଲାସେ ବୀର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଖାଇ ॥ 
 କୁବେରକୁ ଯୁଦ୍ଧେ ଜିଣି ଆଣିଲା ବିମାନ । ଦେବଙ୍କର ଆରୋହଣ ଅଟଇ ସେ ଯାନ ॥ 
 ତିନିପୁର ଗମନ ସେ କରେ ମାୟାରଥ । ତହିଁ ବସି ଜିଣିଲା ସେ ସର୍ବ ଦେବତାନ୍ତ ॥ 
 ସ୍ବର୍ଗପୁରକୁଇଁ ଦିନେ ବିଜେକରି ଗଲା । ମରୁତରାଜ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲା ॥ 
 ଦେଖି ଦେବତାଏ ଭୟେ ଗଲେ ଅପସରି । ମରୁତରାଜାକୁ ବଳେ ଜିଣିଲାକ ଧରି ॥ 
 ମୟ ଦଇତ-ଦୁହିତା ନାମ ମନ୍ଦୋଦରୀ । ନାହିଁ ପଟାନ୍ତର ତାକୁ ପବିତ୍ର ସୁନ୍ଦରୀ ॥ 
 ତାହାକୁଇଁ ବିଭା ହୋଇଲା ବିଂଶପାଣି । ସେ ସୁଲକ୍ଷଣୀ ତାହାର ହେଲା ପାଟରାଣି ॥ 
 ବ୍ରହ୍ମା ସୁପ୍ରସନ୍ନେତାକୁ ଦେଲେ ବ୍ରହ୍ମଶର । ତେଣୁ ସେ ପାପିଷ୍ଠ ଜିଣିଲା ତିନିପୁର ॥ 
 ପୃଥିବୀରେ ରାଜଗଣେ ନୋହିଲେକ ସରି । ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ଅନରଣ୍ୟ ରାଜାକୁ ସେ ମାରି ॥ 
 ପୃଥିବୀକି ଜିଣି କରି କପିଳାସ ଗଲା । ପର୍ବତକୁ ଉପାଡ଼ିଣ ଶିରରେ ବହିଲା ॥ 
 ତାହା ଜାଣି ଶିବଗଣ ଶଙ୍କର ସହିତେ । ଗରୁ ହୋଇ ଯାଇଁ ମାଡ଼ି ବସିଲେ ସମସ୍ତେ ॥ 
 ଘୋରରାବ ଦେଇ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ନ୍ତେ ଅସୁର । ରାବଣ ତା ନାମ ଦେଇ ରଖିଲେ ଶଙ୍କର ॥ 
 ପ୍ରଶନ୍ନେ ଅମରବର ଦେଲେ ତ୍ରିପୁରାରି । ଯମକୁଇଁ ଜିଣିଳା ସେ ସ୍ବର୍ଗପୁରେ ଧରି ॥ 
 ପାତାଳେ ପଶି ବାସୁକି ସଙ୍ଗେ ଯୁଦ୍ଧ କଲା । ତାକୁ ସମାଧାନ କରି ବଳିକି ଭେଟିଲା ॥ 
 ପାତାଳବୈକୁଣ୍ଠେ ଦେଖିଲାକ ଦେବହରି । ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡ ପାଇ ଅଇଲା ଅପସରି ॥ 
 ମଞ୍ଚପୁରେ ମାନ୍ଦାତା ସଙ୍ଗତେ ଯୁଦ୍ଧ କଲା । ତରକ ଭାବରେ ତହୁଁ ବାହୁଡ଼ି ଅଇଲା ॥ 
 ହୟୀହୟ ବଂଶେ ଜାତ ସହସ୍ରଅର୍ଜୁନ । ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା ବେଳେ ତାକୁ ଭେଟେ ଦଶାନନ ॥ 
 ମହାବଳବନ୍ତା ଅଟେ ସେ ନୃପତି ଜାଣ । ରାବଣକୁ ବାନ୍ଧି ଘରେ ଥୋଇଲା ଆପଣ ॥ 
 ପଉଲସ୍ତି ମାଗି ନେଲେ ତା ବିକଳ ଦେଖି । ନାତିର ନିମନ୍ତେ ଲଜ୍ଜା ଭୟକୁ ଉପେକ୍ଷି ॥ 
 ବାଳି ନାମେ ବାନର ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାର ଥାଏ । ଯୁଦ୍ଧରେ ନ ପାରି ତାକୁ ମଇତ୍ରେ ବନ୍ଦାଏ ॥ 
 ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବରେ ସେ ଜିଣିଲା ତିନିପୁର । ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମରେ ଜିଣିଲା ନିଶାଚର ॥ 
 ସୈନ୍ୟ ସହିତେଣ ଦିନେ ସ୍ବର୍ଗ କୁଇଁ ଗଲା । ଧାଡ଼ି ଦେଇଣ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବତା ଜିଣିଲା ॥ 
 ପ୍ରାଣେ ନ ମାରିଣ ତାଙ୍କୁ ବୋଇଲା ଅସୁର । ସମସ୍ତେ ସେବା କରିବ ମୋତେ ଲଙ୍କାପୁର ॥ 
 ରବିଚନ୍ଦ୍ର ପବନାଦି ଯମ ହୁତାଶନ । ତେତିଶ କୋଟି ଯେ ତୁମ୍ଭେ ଦେବ ଦେବୀମାନ ॥ 
 ଅପସରୀ କିନ୍ନରୀ ଯେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଚାରଣେ । ସମସ୍ତେ ସେବିବ ଆସି ମୋହରି ଚରଣେ ॥ 
 ଡରେ ସବୁ ଦେବତାଏ ସନମତ କଲେ । ଯାର ଯଥା ଅଧିକାରେ ଲଙ୍କାରେ ସେବିଲେ ॥ 
 ପୁତ୍ର ମେଘନାଦ ତାର ସ୍ବର୍ଗେ ଧାଡ଼ି ଦେଲା । ସେ ପୁତ୍ର ସଂଗ୍ରାମେ ପୁଣ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବାନ୍ଧିଲା ॥ 
 ବ୍ରହ୍ମା କହି ସେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ନେଲେ ମୁକୁଳାଇ । ପ୍ରଶଂସି ତାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ନାମ ଦେଇ ॥ 
 ବିଭୀଷଣକୁ ଅମରବର ବ୍ରହ୍ମା ଦେଲେ । ଅସୁରକୁଳେ ତୁ ବିଷ୍ଣୁ ସେବିବୁ ବୋଇଲେ ॥ 
 କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଯହୁଁ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିପଣ କଲା । ପୃଥ୍ବୀ ମଧ୍ୟେ ଜନ ପ୍ରଜା ସମସ୍ତ ଗିଳିଲା ॥ 
 ଦେବେ କହିବାରେ ପିତାମହ ତା ଜାଣିଲେ । ସର୍ବଦା ନିଦ୍ରା ତୋ ନେତ୍ରେ ଘାରୁ ଯା ବୋଇଲେ ॥ 
 ବରଷକେ ଥରେ ଉଠି କରିବୁ ଭୋଜନ । ତୋତେ କେ ଯୁଦ୍ଧେ ଜିଣି ନପାରିବେ ସେ ଦିନ ॥ 
 ରାବଣ କର୍ଣ୍ଣରେ ଯେ କହିଲେ ମନ୍ତ୍ରସାର । ଛପନଗଣ୍ଡାଯୁଗ ନିଶ୍ଚିନ୍ତେ ଭୋଗ କର ॥ 
 ଧାତାର ବଚନେ ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୀରବର । ବାମଗୋଡ଼େ ଶୋହେ ଯେ ଅନର୍ଗଳ ତୋଢ଼ର ॥
ସ୍ବୟଂ ଦଶଶିର ସେ କୋଡ଼ିଏ ଭୁଜଧାରୀ । ଲବଣସିନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣମୟପୁରୀ ॥ 
 ଚଉଦଭୁବନ ମଧ୍ୟେ ଯେତେ ରାଜଗଣ । ସବୁଙ୍କୁଇଁ ବନ୍ଦୀକରି ଆଣିଲା ରାବଣ ॥ 
 ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବା ଦୁହିତା ଆଦି ଯେତେ କରି । ବଳେ ଧନ ସମ୍ପଦ ଆଣିଲା ଯୂର କରି ॥ 
 ରାଜଗଣମାନଙ୍କର ଜାତି ଅର୍ଥ ନେଲା । ପଞ୍ଚାଶ କୋଟି ଯେ ରଥୀ ତେଣୁ ଭିଆଇଲା ॥ 
 ରଥ ଗଜ ଅଶ୍ବ ଯେ ପଦାତି ଅପ୍ରମିତ । ଏକ ଏକ ନାମଧରି କହିବି କେତେତେ ॥ 
 ମନ୍ତ୍ରୀ ଶୁକ ସାରଣ ଏ ପାତ୍ର ଯେ ସାମନ୍ତ । ଭାଇ ବିଭୀଷଣ ତାର ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ॥ 
 ଶଏଯୂଣ ଲଙ୍କା ସବୁ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣମୟ ପୁରୀ । ଅମରାବତୀପୁର ଯେ ନୋହେ ସମପରି ॥ 
 ଦେବାସୁର ନର ଆଦି ନାହିଁ ତାଙ୍କ ଭୀତି । ଦୈତ୍ୟଙ୍କର ପାଦରେ କମ୍ପଇ ବସୁମତୀ ॥ 
 ରୁଷି ମହାରୁଷିମାନେ ପଳାଇଲେ ଭୟେ । ଯତୀ ତପଚାରୀ ଧର୍ମ ଛାମୁରେ ନ ରହେ ॥ 
 ଦେବତାଏ କମ୍ପମାନ ସୁରପୁରେ ଥାଇ । ତ୍ରିଲୋକରେ ରାବଣକୁ କ୍ଷତ୍ରିସମ ନାହିଁ ॥ 
 ଜପ ଯଜ୍ଞ ଭାଙ୍ଗିଣ ସେ କଲାକ ଅନୀତି । ଧର୍ମ ନାମେ ନଥାପିଲା ପୌଲସ୍ତିର ନାତି ॥ 
 ଦିନେକ ରାବଣ ଦିଗବିଜେ କରିଗଲା । ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପରେ ଭରତଖଣ୍ଡରେ ମିଳିଲା ॥ 
 କୁଶଧ୍ବଜ ନାମେ ଥିଲା ଏକ ନରପତି । ବେଦବତୀ ନାମେ ତାର କନ୍ୟା ରୂପବତୀ ॥ 
 ବୁଷ୍ଣୁ ବରଅର୍ଥେ ତପ କରଇ ସେ ନାରୀ । ପୁଷ୍ପକବିମାନେ ଥାଇ ଲଙ୍କା-ଦଣ୍ଡଧାରୀ ॥ 
 କାମେ ମତ୍ତହୋଇ ତାକୁ ଧଇଲାକ ବଳେ । କୋପେ ବ୍ରହ୍ମଅଗ୍ନିବାଳୀ ଜାତକଲା ହେଳେ ॥ 
 ଦେଖି ଭୟ ପାଇଣ ରାବଣ ଛାଡ଼ିଗଲା । ତପସ୍ୟା ଭାଙ୍ଗିଲୁ ବୋଲି କୋପେ ଶାପଦେଲା ॥ 
 ବୋଇଲା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଯେ ବରିଅଛି ମନେ । ମୋହର ନିମନ୍ତେ ତୋତେ ମାରନ୍ତୁ ସେ ରଣେ ॥ 
 ଏତେ ବୋଲି ବେଦମତୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାଇଲା । ଅପ୍ରତିଷ୍ଠା ଅଙ୍ଗବୋଲି ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଲା ॥ 
 ସେହି ସେ ପରମଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜନକକୁମାରୀ । ସୀତା ନାମ ତାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷେ ସେ ବିଷ୍ଣୁନାରୀ ॥ 
 ମାତାଗୁଣେ ରାବଣର ରାକ୍ଷସ ପ୍ରକୃତି । ଦେବାସୁରନରେ କେହି ନ ରହନ୍ତି କତି ॥ 
 ଦେବତାଏ ବିଚାରିଣ ହୋଇ ସର୍ବେ ଗୋଷ୍ଠୀ । କି ବୁଦ୍ଧି କରିବୁଁ ତୁମ୍ଭେ କହ ପରମେଷ୍ଠି ॥ 
 ରାବଣର ଉପଦ୍ରବ ନୋହେ ଆଉ ସହି । ରସାତଳେ ପଡ଼ିବି ମୁଁ ବୋଲେ ଦେବୀମହୀ ॥ 
 ପିତାମହ ବୋଇଲେ ହେ ରହି କିଛିକାଳ । ପ୍ରଥମ ବୟସେ ହୋଇଅଛି ଅନର୍ଗଳ ॥ 
 ସମୟରେ ଭୁଞ୍ଜିବ ସେ କିଛିକାଳ ମହୀ । କାଳ ଅବଶେଷେ ନାଶଯିବ ତାର ଦେହୀ ॥ 
 ଏମନ୍ତ ବିଚାରି ସାରି ମଉଳିଲା ଗୋଷ୍ଠି । ବୋଲନ୍ତି ଯେ ସଦାଶିବ ଶୁଣ ଗୋ ବିମ୍ବୋଷ୍ଠି ॥ 
 ଏମନ୍ତେ ଅପାର ଯୁଗ ଯୁଗାନ୍ତର ଗଲା । ଅନେକ ଯେ ଉପଦ୍ରବ ସେ ରାବଣ କଲା ॥ 
 ପୁଣିହିଁ ସେ ସୁରଗଣ କରନ୍ତି ବିଚାର । କେତେକାଳ ସେବା ଆଉ କରିବା ଦୈତ୍ୟର ॥ 
 କାହାର ହସ୍ତେ ମରିବ ରାବଣ ଅସୁର । ଆମ୍ଭର ଆଗରେ ଏହା କହ କୁଶଧର ॥ 
 ବିଧାତା ବୋଇଲେ ତୁମ୍ଭେ ଶୁଣ ସୁରଗଣ । ଶ୍ରୀ ନନ୍ଦିକେଶ୍ବର ଶାପେ ମରିବ ରାବଣ ॥ 
 ପୂର୍ବଦିଗେ କପିଳାସ ନାମ ହରପୁରୀ । ନନ୍ଦିକେଶ୍ବର ବୋଲି ଯେ ତାହାଙ୍କ ଦୁଆରୀ ॥ 
 ରାବଣ ବର ପାଇଣଅ ଆସନ୍ତେଣ ଭଲା । ଦ୍ବାରେ ଥାଇ ସେହି ନନ୍ଦୀ ଦ୍ବାରୀପଣ ନେଲା ॥ 
 ବର-ତେଜଭରେ ସେ ରାବଣ ମହା କୋପୀ । କରରେ ଖଡ଼ଗ ଘେନି ମାରିବାକୁ ଝାମ୍ପି ॥ 
 ବୋଇଲା ତୁ ଛାର ରେ ବାନର ନରବୁଦ୍ଧି । ମୁହିଁ ମହାରାଜା ମୋର ଅସଂଖ୍ୟ ଯେ ଆଧି ॥ 
 ବ୍ରହ୍ମାର ବଚନେ ମୁଁ କାହାକୁ ନ ଗଣଇଁ । ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଁ କିଞ୍ଚିତ ମଣଇ ॥ 
ଏତେ କହି ନନ୍ଦିକି ବହୁତ ଝିଙ୍ଘାସିଲା । କୋପ ବହି ନନ୍ଦି ସେ ରାବଣେ ଶାପଦେଲା ॥ 
 ବୋଇଲା ରାବଣ କଲୁ ଅକାରଣେ ରୋଷ । ଏ ନର-ବାନରେ ତୋର ବଂଶ ଯାଉ ନାଶ ॥ 
 ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷେ ସେ ନନ୍ଦୀଶ୍ବର ଅଟେ ଶିବ ସରି । ତାର କୋପାନଳେ ମରିବ ସେ ଦଶଶିରୀ ॥ 
 ମୁହିଁ ତାହା ଜାଣିଣ ଯେ ଅଛି ନିର୍ଭାକରି । ତୁମ୍ଭେ ଦେବତାଏ ଯାଅ ଏବେ ଯେଝାପୁରୀ ॥ 
 କାଳ ଅବଶେଷ ଜାଣି ସମୟେକ ରହ । ରାବଣକୁ ସେବାକରି ରକ୍ଷାକର ଦେହ ॥ 
 କଶ୍ୟପରୁଷି ଏଥର ମଞ୍ଚପୁରେ ଯାଉ । ଅଯୋଧ୍ୟାନଗରେ ରାଜା ଦଶରଥ ହେଉ ॥ 
 ଅଦିତି ଯେ ଦେବମାତା ମୋର ବୋଲୋ କରୁ । କଉଶଲ୍ୟା ନାମବହି ମଞ୍ଚେ ଅବତରୁ ॥ 
 ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁନାଥଙ୍କୁ ଚାଲ ସର୍ବେ ଜଣାଇବା । ଦଶରଥ ଘରେ ନେଇ ଜନ୍ମ କରାଇବା ॥ 
 ତୁମ୍ଭେ ସର୍ବ ଦେବତାଏ ରୁକ୍ଷକପି ହୋଇ । ମଞ୍ଚପୁରେ ଅବତାର ହୁଅ ବେଗେ ଯାଇ ॥ 
 ଆନମତେ ନ ମରଇ କେହେହେଁ ଅସୁର । ଅବଶ୍ୟ ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ ଜାତ ହେବେ ମଞ୍ଚପୁର ॥ 
 ଏମନ୍ତ ବିଚାର ଯେ କହିଲେ କୁଶଧାରୀ । ଶୁଣି ଦେବଗଣେ ଚଳିଗଲେ ବିଷ୍ଣୁପୁରୀ ॥ 
 ଗୁହାରି କଲେକ ଦେବେ ବିଷ୍ଣୁର ଛାମର । ଅନେକ କଷ୍ଟ ଦେଲାଣି ରାବଣ ଅସୁର ॥ 
 କରପତ୍ର ଯୋଡ଼ିଣ ଅନେକ ସ୍ତୁତି କଲେ । ବିକଳେ ଦେବେ ଛାମୁରେ ପଟୁଆରୀ ହେଲେ ॥ 
 ଜୟ ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ କମଳାରମଣ । ତୁହି ସେ ପରମବ୍ରହ୍ମ ସ୍ବୟଂ ନାରାୟଣ ॥ 
 ଦେବକୁଳ ଉଦ୍ଧାରଣ ତୁ ସେ ଚକ୍ରଧାରୀ । ତାର ବାରେ ବିପତ୍ତିନାଶନ ଦଇତ୍ୟାରି ॥ 
 ଅସୁରମାନେ ହୋଇଲେ ମଞ୍ଚେ ଅବତାର । ମତ୍ସ୍ୟ କୂର୍ମ ବରାହ ତୋ ଦଶଅବତାର ॥ 
 ହୋଇଣ ବିନାଶ ତୁମ୍ଭେ କର ସର୍ବକାଳେ । ଏବେ ସେ ରୂପେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ ଦେବକୁଳେ ॥
ରାବଣ ନାମରେ ଏବେ ବିଶ୍ରବାର ଶିଷ୍ୟ । ମାତାଗୁଣ ବହିଣ ସେ ହୋଇଲା ରାକ୍ଷସ ॥ 
 ସାତଦ୍ବୀପ ସାଧି ସେ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଦେଲା ଧାଡ଼ି । ଇନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର କୁବେରାଦି ଦେବେ ଦୟା ଛାଡ଼ି ॥ 
 ଯମ ବୃହଷ୍ପତି ଯେ ପବନ ହୁତାଶନ । ଅଷ୍ଟଅପସରୀ ଯେ କିନ୍ନରୀ ଦେବଗଣ ॥ 
 ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖଟାଇଲା ସିଂହାସନ-ତଳେ । ଲଙ୍କାରେ ସେବିଲୁଁ ତାକୁ ପ୍ରାଣରେ ବିକଳେ ॥ 
 ଏ କଷ୍ଟରୁ ପାରିକର ରାବଣକୁ ମାରି । ତାହା ଶୁଣି ପ୍ରସନ୍ନ ଯେ ହେଲେ ଦଇତ୍ୟାରି ॥ 
 ହସିକରି ଆଜ୍ଞାଦେଲେ ପ୍ରଭୁ ଦାମୋଦର । ଯାଅ ଦେବତାଏ ତୁମ୍ଭେ ଯେ ଯାହାର ଘର ॥ 
 ତୁମ୍ଭେମାନେ ସେବା ପାଇ ସୁଖେ ବର ଦିଅ । ବିପଦେ ପଡ଼ିଲେ ଆସି ମୋ ଆଗରେ କହ ॥ 
 ନିଶ୍ଚୟେ ନିଦ୍ରାରେ ମୋର ଶୟନରେ ଥାଇ । ତୁମ୍ଭ ଦୁଃଖ ଶୁଣିଲେତ ମନ ନ ରହଇ ॥ 
 ତେଣୁ ସକଳେ ମୋତେ କରିଥାଅ ଇଷ୍ଟ । କେମନ୍ତେ ସମ୍ଭାଳିବି ମୁଁ ନ କରିଣ କଷ୍ଟ ॥ 
 ଶୁଣି ଦେବତାଏ ଗଲେ ଯେ ଯାହାର ପୁର । ଆଜ୍ଞା ପରମାଣେ କଥା ଧରିଣ ମନର ॥ 
 ଶୁଣସି ଆଗୋ ଭବାନି ବୋଲନ୍ତି ଇଶାନ । ଏ ସେ ରାମାୟଣ ଆଦ୍ୟକାଣ୍ଡର ଆଖ୍ୟାନ ॥ 
 ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପ ଭ୍ରତଖଣ୍ଡେ ମଧ୍ୟଭଗ ମହୀ । ଦକ୍ଷିଣକୋଶଳ ସେ ପବିତ୍ର ଦିବ୍ୟଭୂଇଁ ॥ 
 ଅଯୋଧ୍ୟା ନାମେ ନଗ୍ର ସରଯୂନଦୀତଟେ । ପବିତ୍ର ନଦୀ ସେ ଜାଣ ରାଜ୍ୟର ନିକଟେ ॥ 
 ନଗ୍ର ପରିମଳ ପୁଣି ଅତିଅନ୍ତ ଶୋଭା । କି ଜାଣି ପଟାନ୍ତର ଶରଦଶଶୀ ପ୍ରଭା ॥ 
 ରାଜାର ମନ୍ଦିରର ଅପୂର୍ବ ଦିବ୍ୟକାନ୍ତି । ମେଢ଼ ଆଉ ମଣ୍ଡପ ଯେ ଅଟ୍ଟାଳି ଜଗତୀ ॥ 
 ଚନ୍ଦନ ଅଗର କାଠରୁଅ ଚାରୁ ଶେଣୀ । ତେଜପତ୍ରେ କରିଛନ୍ତି ଉପର ଛାଉଣି ॥ 
 ମୁକୁତାର ଝରା ତହିଁ ନୀଳା ରତ୍ନ ଜଡ଼ି । ବିଚିତ୍ର ପୁତ୍ତଳି ଯେ ବିଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣେ ଘଡ଼ି ॥ 
ମର୍କତର କଳଶ ଯେ ନେତର ଚିରାଳ । ଚନ୍ଦ୍ରାତପ ତେଜ କିବା ଆଦିତ୍ୟ ପ୍ରବାଳ ॥ 
 ସାମନ୍ତମାନଙ୍କ ଉଆସ ଯେ ଦିବ୍ୟପୁରୀ । ଘରେ ଘରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଗରକୁମାରୀ ॥ 
 ଅଷ୍ଟାଦଶ ପାଟକ ଯେ ଭନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସାଇ । କୂପ ବାମ୍ଫୀ ସରୋବର ଅନେକ ଅଛଇ ॥ 
 ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାୟ ଦେଖାଯାନ୍ତି ନର ନାରୀ । ଆପଣେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନିର୍ମାଣିଅଛି ପୁରୀ ॥ 
 ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶେ ଦଶରଥ ଅଟେ ପୁଣ୍ୟଜ୍ଞାନୀ । ଦୁଃଖୀ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ସେ ଯେ ଅନୁକ୍ଷଣେ ଦାନୀ ॥ 
 ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ପୁରାଣ ଆଗମ ସେ ଶୁଣନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷେ ଦିଶନ୍ତି ଦଶରଥ ଧର୍ମମୂର୍ତ୍ତି ॥ 
 ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରାୟେକ ତାର ଆହାଲ୍ଲାଦ ଜାଣ । ଶୂରବନ୍ତପଣେ ଶଚୀପତିର ସମାନ ॥ 
 ଅନଳ ପରାୟେ ସେ ଯେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦିଶନ୍ତି । ପବନହୁଁ ବେଗ ତାର ଚଳିବାର ଗତି ॥ 
 ବରୁଣ ସମାନ ସେ ଶୀତଳ ଗୁଣଭାଷୀ । ଅଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟପଣେ ସେ କୁବେରଠାରୁ ବେଶି ॥ 
 ବଡିମାରେ ମେଦିନୀ ସ‌ହିତ ମେରୁସମ । ରୂପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ କାମ ତେଜେ ଅଟେ ଯମ ॥ 
 ବକତାରେ ଶକତା କି ଦ୍ୱିତୀ ବୃହଷ୍ପତି । ଦାନେ ସଚା ତାହା ସମ ନାହିଁ ଜଣେ କ୍ଷିତି ॥ 
 ବିବେକ ମର୍ଯ୍ୟାଦାବନ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ସେ ଶୁଣଇ । ଧନୁର୍ଦ୍ଧାରୀ କ୍ଷତ୍ରିମଧ୍ୟେ ଗଣିତା ହୁଅଇ ॥ 
 ଅକଣ୍ଟକ ରାଜ୍ୟଭୋଗ କରଇ ସେ ରାଜା । ତିନିପୁରେ ବିଦିତ ତା ନାମେ ବାଜେ ବାଜା ॥ 
 କୌଶଲ୍ୟା କୈକେୟୀ ସୁମିତ୍ରା ଏ ତିନିରାଣୀ । ପାଟବଂଶୀ ଖଟନ୍ତି ସେ ରାଜା ମନ‌ଜାଣି ॥ 
 ସାତଶପଞ୍ଚାଶ ରାଣୀ ପୁତ୍ର ଅର୍ଥେ କଲା । ଦଇବର ଯୋଗୁଁପୁତ୍ର ଜାତ ଯେ ନୋହିଲା ॥ 
 ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କଉଶଲ୍ୟା ରାଜା ମନ‌କୁ ମୋହିଲା । ତିନିପୁରେ ପ୍ରତାପୀ ସେ ମହାରାଜା ହେଲା ॥ 
 ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠ ତା ମନ୍ତ୍ରୀ ଯେ ସୁମନ୍ତ୍ର । ଭଟ୍ରୁମିଶ୍ର ବାମଦେବ ପଣ୍ତା ତପୋବନ୍ତ ॥ 
 ଜାବାଳି କଶ୍ୟପ ଯେ ଜାଣନ୍ତି ସର୍ବ ବାଣୀ । ନୃପତିକି ପଟାନ୍ତର ଦ୍ୱିତୀ ବଜ୍ରପାଣି ॥ 
 ଆସନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେବସଭା ଜାଣି । ଭାଟ କୟେବାର ବେଶ୍ୟା ଖଟିଥାନ୍ତି ପୁଣି ॥ 
 ରଥୀ ଯୋଦ୍ଧା ମାହୁନ୍ତ ପଦାତି ମହାପାତ୍ର । ବସନ୍ତି ପଣ୍ତିତେ ଯେ କ‌ହ‌ନ୍ତି ନାନାଶାସ୍ତ୍ର ॥ 
 ସ‌ହ‌ସ୍ରେକ ପଟୁଆରୀ ଜଣାନ୍ତି ଛାମୁରେ । ପଟୁଆର ପଡିଥାଇ କୋଶେକ ଆକାରେ ॥ 
 ଶିରର ଉପରେ ଯେ ଉଡ଼ଇ ଶ୍ୱେତଛତ୍ର । ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ରାଜା ସେ ଯେ ବଡ଼ଇ ବିଖ୍ୟାତ ॥ 
 ସ‌ହସ୍ରେକ ଶ୍ୱେତଚାମର ଢଳନ୍ତି ବାଳିଏ । ଶୀତଳପବନ ତହିଁ ଧୀରେ ଧୀରେ ବ‌ହେ ॥ 
 ସୁବର୍ଣ୍ଣର ବିଞ୍ଚଣୀ ଅଗର ଧୂପକାଠି । ସଭାରେ ବିଜୟ ରାଜା କରେ ସଦଗୋଷ୍ଠୀ ॥ 
 ରଥ ଗଜ ଅଶ୍ୱ ଯେ ପାଦତି ଅପ୍ରମିତ । ଉଡ଼ନ୍ତି ଆଲମ୍ବ ଯେ ଚିରାଳ ପାଟଛତ୍ର ॥ 
 ଦୁଇଲକ୍ଷ ଶ୍ୱେତଛତ୍ର ଉଡ଼େ ନିରନ୍ତର । ଧାଡ଼ି ଧାତି ଉଭାରି ଯେ ଅଛନ୍ତି ଅପାର ॥ 
 ଢୋଲ ଦମା ଟମକ ଯେ ନିରତେ ବାଜଇ । ଅପାର ଯେ ଶଙ୍ଖ ବୀଣା ମ‌ହୁରି ସ୍ଫୁରଇ ॥ 
 କୋଳାହଳ ଶବଦ କି ବିଜୀଘୋଷ-ନାଦ । ଢାଳି ଢାଳି କଂସାଳ ଘାଘୁଡ଼ି ଘଣ୍ଟାଶବ୍ଦ ॥ 
 ଶୋଭାପାଏ ନାନାବାଦ୍ୟ ମୃଦଙ୍ଗ ଯେ ବଂଶୀ । ନାଚନ୍ତି ଯେ ନୃତ୍ୟକାରେ ନୃତ୍ୟରଙ୍ଗେ ମିଶି ॥ 
 ରାଜା ଆପଣେ କରଇ ବସି ସର୍ବଚିନ୍ତା । ପରଜା ପାଳଇ ସୁଖେ ଶତ୍ରୁକୁ ଅହ‌ନ୍ତା ॥ 
 ଏସନ‌କ ସମୟରେ ପାଟଜଉତିଷ । ସପ୍ତାଙ୍ଗ ପାଞ୍ଜି ଶୁଣାନ୍ତି ଆଣି ରାଜା ପାଶ ॥ 
 ଶୁଣିମା ସାବଧାନେ ଅଯୋଧ୍ୟା ନରପ‌ତି । ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁ ଗଞ୍ଜନ ଯେ ଅଟ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ॥ 
 ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଆଦିକରି ନବଗ୍ରହଗଣ । ଭୋଦେବ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ କରନ୍ତି କଲ୍ୟାଣ ॥ 
 ସତାଇଶ ନକ୍ଷତ୍ର ଯେ ପଞ୍ଚଦଶ ତିଥି । ଏ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ ସମସ୍ତେ କରନ୍ତି ॥
ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ମହେଶ୍ୱର ପୁରନ୍ଦର ମଧ୍ୟ । ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପବନ ଯେ ଯମ ସାଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ॥ 
 ସମସ୍ତେ ବାଞ୍ଛନ୍ତି ଶୁଭ ତୋତେ ନୃପସାଇଁ । କାହାରି ମନରେ ତୋତେ ଅବିଗୁଣ ନାହିଁ ॥ 
 କିଞ୍ଚିତ କଥାକୁ ଯେ କରଇ ଦେବ ଭୟେ । ଏକମାତ୍ର ଶନିଶ୍ଚର ଶିରେ ତୋର ରହେ ॥ 
 ବୃଷ ରାଶିରେ ଯେ ଭେଦ ହେବ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର । ଏଣୁ ସେ ପୀଡ଼ା ପାଇବ ତୁମ୍ଭେ ନିଜ ଗାତ୍ର ॥ 
 ଇନ୍ଦ୍ରହିଁ ନ ପାଳିବ ଯେ ହେବ ଅନାବୃଷ୍ଟି । ହାଡ଼ ମାଳ ମାଳ ଯେ ହୋଇବ ନବସୃଷ୍ଟି ॥ 
 ତୁମ୍ଭ ଜନ୍ମ ଅଟଇ ରୋହିଣୀ ବୃଷରାଶି । ଏଣୁ ସେ ପୀଡ଼ା କରିବ ତୋତେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ॥ 
 ଯମର ଭାଇ ସେ ଶନି ସ୍ୱୟଂ ଯମ ମୂର୍ତ୍ତି । ସକଳ ସୁର ନର ଯେ ତାହାକୁ ଡରନ୍ତି ॥ 
 ତାହାକୁ ଶାନ୍ତି କରିବା ହେଉ ମହୀପାଳ । ବଶିଷ୍ଠକୁ ପୁଛିଣ ତୁ କର ଅନୁକୂଳ ॥ 
 ତା ଶୁଣି ଦଶରଥ ବିରସମନା ହୋଇ । ଖରତର ନିଶ୍ୱାସେ ବଶିଷ୍ଠ ମୁଖ ଚାହିଁ ॥ 
 ବୋଇଲେ ଶନୈଶ୍ଚର ଭେଦିବ ମୋର ରାଶି । ଏକା ନାରାଚକେ ତାକୁ ପକାଇବି ନାଶି ॥ 
 ଜଗତର କଷ୍ଟ ମୁଁ ଫେଡ଼ିବି ତାକୁ ମାରି । କୋପେଣ କୋଦଣ୍ତ କରେ ଦଶରଥ ଧରି ॥ 
 ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ନାରାଚ ଏକ ବସାଇଲେ ଗୁଣେ । ବୋଇଲେ ବିନ୍ଧିବି ଆଜ ଶନିକି ଏ ବାଣେ ॥ 
 ଅଧର ଚାପି ରାଜା ପ୍ରଚଣ୍ତକୋପ ହୋଇ । ଆକର୍ଣ୍ଣ ସରିକି ବାଣ ଟାଣିଲା ପୂରୋଇ ॥ 
 ଶନିଶ୍ଚର ମଣ୍ତଳରେ ହୋଇଲା ଅରିଷ୍ଟି । ଅଦଭୁତେ ତାର ପୁରେ ହେଲା ରକ୍ତବୃଷ୍ଟି ॥ 
 ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସ‌ହିତେ କମ୍ପିଲେ ଦିଗପାଳ । ସାତ ସିନ୍ଧୁ ଉଛୁଳି ପଡ଼ିଲା ଆସି କୂଳ ॥ 
 ଦଶରଥଙ୍କର କୋପ ଜାଣି ଶନିଗ୍ରହ । ସୁରରାଜପୁରେ ସେ କରଇ ଯାଇଁ କୋହ ॥ 
 ମନୁଷ୍ୟ ହୋଇଣ ଦେବେ ବାଦ ସେ କରଇ । ଭସ୍ମ କରିବି ତାହାକୁ ଶନି ଯେ ବୋଲଇ ॥ 
ମଞ୍ଚ ରାଜା ଅଟେ ତାର କିସ ବୀର୍ଯ୍ୟ ବଳ । ନ ଜାଣି କୋପ କରଇ ମୋତେ ମ‌ହୀପାଳ ॥ 
 ଅଯୋଧ୍ୟା ସ‌ହିତେ କରିବି ମୁଁ ଭସ୍ମରାଶି । କଥା ରୁହାଇବି ମଞ୍ଚେ ଶୁଣସ୍ୱର୍ଗବାସି ॥ 
 ପିତାମହ ବୋଇଲେ ନ କର ଶନି ରୋଷ । ପୂର୍ବର କଥା ଏମନ୍ତ ଶୁଣ ଯେ ଭବିଷ୍ୟ ॥ 
 ଦେବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇବ ଜାଣ ତାହାଘେନି । ନ କର ତୁ ତାକୁ କୋପ ମୋର ବୋଲେ ଶନି ॥ 
 ତାହାର କୋଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ହୋଇବେ ଜନମ । ରାବଣ ଆଦି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ କରିବେ ନିଧନ ॥ 
 ତେବେ ସେ ଦେବେ ସୁସ୍ଥେ ବସିବେ ସ୍ୱର୍ଗପୁରୀ । ତୁହିତ ଶନିଶ୍ଚର ହୋ ଦେବଗଣ ସରି ॥ 
 ଶୁଣିଣ ପ୍ରସନ୍ନମନା ହୋଇ ଶନିଶ୍ଚର । ୟା ଯୋଗୁ ହେବ ଯେବେ ଦେବଙ୍କ ଉପକାର ॥ 
 ଆଜ ମୁଁ ଏହାର ନ ଭେଦିବି ଏହୁ ରାଶି । ଏତେ ବୋଲି ଶନିଶ୍ଚର ଚିତ୍ତେ ଭାବି ବସି ॥ 
 କେବଳ ମାତ୍ର ଗମନ ମୋର ପୂର୍ବ ହେତୁ । ନାହିଁ ମୋର କ୍ରୋଧ ତାକୁ ଜାଣ କୁଶକେତୁ ॥ 
 ଶୁଣି ଦେବଗଣେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଡାକଦେଲେ । ଆହୋ ଦଶରଥ କୋପ ସଂହର ବୋଇଲେ ॥ 
 ଧାତାର ବଚନେ ନ ପୀଡ଼ିବ ତୋର ରାଶି । କୋପ ଶାନ୍ତି କରି ନାରାଚ ତୁ ସଂହରସି ॥ 
 ଏତେ କ‌ହି ଦେବଗଣେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ । ଶାନ୍ତି ଭଜି ବେନିଲୋକେ ଯେଝାପୁରେ ଗଲେ ॥ 
 ସେହି ଦିନୁ ଶନିର ରୋହିଣୀ ଭେଦ ନାହିଁ । ଯାବତକାଳକୁ କଥା ଶାସ୍ତ୍ରେ ଅଛି ରହି ॥ 
 ଶୁଣ ଶଶିମୁଖି ଗୋ କ‌ହ‌ନ୍ତି ତ୍ରିପୁରାରି । ରବିତଳେ ନାହିଁ ଦଶରଥକୁ କେ ସରି ॥ 
 ପ୍ରତିଜ୍ଞାବନ୍ତ ରାଜା ସେ ସର୍ବଗୁଣେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ସ୍ୱର୍ଗେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ତାକୁ ମଘବାନ ॥ 
 ମଞ୍ଚେ ରାଜା ଯେତେ ସେ ସକଳ ସାଧ୍ୟ କଲା । ବୁଦ୍ଧିବଳ ପରାକ୍ରମେ ଶନିକି ଜିଣିଲା ॥ 
 ଏଥୁ ଅନନ୍ତରେ ସେ ଅଯୋଧ୍ୟା ନୃପମଣି । ସଭାକରି ମୁଖେ ବିଷ୍ଣଶାସ୍ତ୍ର ବସି ଶୁଣି ॥ 
 ମନ୍ତ୍ରୀ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଘେନି ନୃପମଣି । ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଚାହିଁଣ ବୋଲଇ ମୃଦୁବାଣୀ ॥ 
 ଭୋ ମହାମୁନି ମୁହିଁ ଯେ ପଚାରଇ ତୋତେ । ଅନୁଗ୍ରହ ବଚନେ ତୁ ଆଜ୍ଞାଦିଅ ମୋତେ ॥ 
 ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶ ଆମ୍ଭର ଧାର୍ମିକ ସତ୍ୟବାଦୀ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଆମ୍ଭ ମହିମା ପ୍ରସିଦ୍ଧି ॥ 
 ଇଚ୍ଛାକୁରୁ ମାନ‌ଧାତା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ରାୟେ । ଦିଲୀପ ଯେ ଭଗୀରଥ ରଘୁନୃପ ଯାଏ ॥ 
 ଅଜ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ଯେ ସଗର ମହାରାଜା । ଏକୁଏକ ସାମରଥ ପାଳନ୍ତିତ ପ୍ରଜା ॥ 
 ଧାର୍ମିକ ଶୂରବୀର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟେ ଗଣି । ଏହାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତିମାନ ପୁରାଣେ କାହାଣୀ ॥ 
 ପୁତ୍ରର ସମାନ କରି ପାଳନ୍ତି ପରଜା । ଅନେକ ଯାଗ ଯଜ୍ଞ ସେ କରିଛନ୍ତି ରାଜା ॥ 
 ଏମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟକାଳେ ନାହିଁ ଅନାବୃଷ୍ଟି । ଶସ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଚଳାନ୍ତି ଏହୁ ନବସୃଷ୍ଟି ॥ 
 ତାହାଙ୍କର କୁଳେ ମୁଁ ଯେ ହୋଇଲଇଁ ଜାତ । ମୋହର ଜାଣନ୍ତେ ମୁହିଁ ନ କରେ ଦୁଷ୍କୁତ ॥ 
 ନହୁଶତ ବରଷ ହୋଇଲା ମୋତେ ଆସି । ବୃଦ୍ଧ ସମୟରେ ମୋର ହେଲା ତପଧ୍ୱଂସି ॥ 
 ପୁତ୍ର ଅର୍ଥେ ବିଭା ହେଲି ରାଜାର ଦୁଲଣୀ । ସାତଶ ପଞ୍ଚାଶ କନ୍ୟା ତିନି ପାଟରାଣୀ ॥ 
 ତେବେହେଁ ନୋହିଲା ମୋର କାଳେ ପୁତ୍ର ଜାତ । ମୋହରଠାବରୁ ବଂଶ ସରେ ତପୋବନ୍ତ ॥ 
 କି ବୁଦ୍ଧି କରିବଇଁ ଉପାୟ ମୋତେ କ‌ହ । ପୁତ୍ରହୀନେ ବ୍ୟାକୁଳ ଯେ ହେଉଛି ମୋ ଦେହ ॥ 
 ଅର୍ଥ ସମ୍ପଦ ମୁନି ହେ ସକଳ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ । ସକଳ ବିଅର୍ଥ ମୋର ଏଥିରେ କି କାର୍ଯ୍ୟ ॥ 
 ପୁତ୍ରର ବିହୁନେ ଘରେ କେବେ ସୁଖ ନାହିଁ । ଅପୁତ୍ରିକଲୋକଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗେ ଠାବ ନାହିଁ ॥ 
 ପୁତ୍ରର ବିହୁନେ ଗୃହ ନୋହିଲା କାରଣ । ପୁତ୍ର ସେ ଅଟଇ ନିଜ କୁଳ ଉଦ୍ଧାରଣ ॥ 
 ଅପୁତ୍ରିକଲୋକଙ୍କର ମୁଖହିଁ ନ ଚାହିଁ । ଅପୁତ୍ରିକ ଘରେ ଗଲେ ଅନ୍ନହିଁ ନ ପାଇ ॥
 ଅପୁତ୍ରିକ ସଙ୍ଗତରେ ନାହିଁ ସଦଗୋଷ୍ଠୀ । ଅପୁତ୍ରିକ ବାପୁଡ଼ା ଯେ ଅଟେ ବଡକଷ୍ଠୀ ॥ 
 ଅପୁତ୍ରିକ ହୋଇଲେ ସେ ଅର୍ଥେ ନାହିଁ କାର୍ଯ୍ୟ । ପରକୁଇଁ ଧନ‌ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଟଇ ଗ୍ରାହିଯ୍ୟ ॥ 
 ଅନେକ ଯତନେ ସେ ଅରଜିଥାନ୍ତି ବିତ୍ତ । ପୁତ୍ରହିଁ ନ ଥିଲେ ସର୍ବ ହୁଏ ଅପ୍ରାପତ ॥ 
 ପରବିତ୍ତ ଧ୍ୱଂସିଲେ କେବଣ ଗୁଣ ଅଛି । ପୁତ୍ର ଯେ ନ ଥିଲା ଲୋକ ନ ଯୋଗାଏ କିଛି ॥ 
 ସକଳ ଧର୍ମ କର୍ମର ପୁତ୍ରହିଁ ସେ ମୂଳ । ପୁତ୍ରଥିଲା ପ୍ରାଣିଙ୍କର ବର୍ଦ୍ଧମାନ କୁଳ ॥ 
 ମୁହିଁ ପୁଣି ମହାରାଜା ପୁତ୍ର ମୋର ନାହିଁ । କାହାକୁଇଁ ମୋରଅନ୍ତେ ରାଜ୍ୟ ସମର୍ପଇଁ ॥ 
 କରିବଇଁ ବନବାସ ପିନ୍ଧିବଇଁ କଷା । ପୁତ୍ରବିନୁ ଆବର କି ଜୀବନର ଆଶା ॥ 
 ଗଦଗଦ ବଚନେ ନୃପତିଶିରୋମଣି । ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମୁଖଚାହିଁ ବୋଲେ ପୁଣପୁଣି ॥

ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ନିକଟକୁ ଜରତାର ଯାତ୍ରା
 ଲୋମ‌ପାଦ ବୋଇଲା ଯେ ଶୁଣ ରେ ତରୁଣୀ । ତୁ ଯେବେ ପାରିବୁ ଏବେ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଆଣି ॥ 
 ରାଜ୍ୟ ରଖିବୁ ତୋହରେ ହୋଇବ କାରେଣୀ । ଧନ ରତନଭଣ୍ତାର ବିଧ୍ୱଂସିବୁ ପୁଣି ॥ 
 ଏତେ କ‌ହି ଭଣ୍ତାରରୁ ଆଣି ରତ୍ନମାଳ । ହରଷେ ଜରତ୍କୁଶାକୁ ମଣ୍ତିଲା ଭୂପାଳ ॥ 
 ଏହ୍ନେ ପ୍ରବୋଧି କ‌ହିଲା ତାକୁ ମୃଦୁବାଣୀ । ମୋହର ରାଜ୍ୟକୁ ତୁହି ରଖ ରେ ତରୁଣୀ ॥ 
 ଜରତ୍କୁଶା ବୋଇଲାକ ଯୋଡି ବେନିକର । ଶୁଣସି ହୋ ମହାରାଜା ମୋହର ଉତ୍ତର ॥ 
 ଏ ତୋହର ଆଜ୍ଞାକୁ ମୁଁ ଶିରେ ଧରି କରି । ସେ ମହାଋଷିକି ଆଣିମଇଁ ଏହି ପୁରୀ ॥ 
 କଥାଏ କ‌ହିବାକୁ ଯେ କରଇ ମୁଁ ଭୟ । ସାବଧାନ ହୋଇ ତୁମ୍ଭେ ଶୁଣ ମହାରାୟ ॥
ଏ ତୋହର କଟକରେ ସର୍ବଜନ ସୁଖୀ । ଏକା ମୁହିଁ ତୋ ରାଜ୍ୟରେ ଅଟେ ବଡ଼ଦୁଃଖୀ ॥ 
 ବନ‌ଗିରି କନ୍ଦର ଯେ ଖାଲ ଖଣା ବାଟ । ପାଦେ ଗମନ କଲେ ପାଇବି ବଡ଼ କଷ୍ଟ ॥ 
 ନାବ ସଜାଇଣ ମୋତେ ଦେସି ନୃପବର । ତ‌ହିଁରେ ପୂରୋଇ ଥିବ ସମସ୍ତ ସମ୍ଭାର ॥ 
 ବିବିଧ ପକ୍ୱଫଳ ଯେ ଉପ‌ହାରମାନ । ନାନା ପୁଷ୍ପ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଉ ସୁଗନ୍ଧଚନ୍ଦନ ॥ 
 ମୋହର ସଙ୍ଗରେ ସଖୀ ସଖାଗଣ ଘେନି । ଅପ୍ରମାଦେ ଆଣିଦେବି ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ମୁନି ॥ 
 ଲୋମ‌ପାଦ ହରଷ ହୋଇଲା ତାହା ଶୁଣି । ନାବମାନ ଭିଆଣ କଲାକ ନୃପମଣି ॥ 
 ନାବର ଭିତରେ ନେଇ ପକାଇଲା ମାଟି । ଫଳ ପୁଷ୍ପମାନ ଯେ ନୂତନ ହୋଇ ଫୁଟି ॥ 
 ଆମ୍ଭ ପଣସ ଆବର ଗୁଆ ନାରିକେଳ । କଦଳୀ ଜମ୍ଭୀର କରମଙ୍ଗା ନାନାଫଳ ॥ 
 ବେଲ ଯେ ବକୁଳ ଆଉ ତାଳ ଯେ ତିନ୍ତୁଳି । ଜାଇଫଳ ଦାରାକ୍ଷ କପିଥ ଚାରକୋଳି ॥ 
 ଲବଙ୍ଗ ମରୀଚ ଖର୍ଜରୀ ଯେ କେନ୍ଦୁଫଳ । ସୁସ୍ୱାଦ ଅମୃତରସମାନ ନାନାଫଳ ॥ 
 ଚମ୍ପା ନାଗେଶ୍ୱରହିଁ ବକୁଳ ଛୁରିଅନା। ଜାଈ ଯୂଈଫୁଲ ମଲ୍ଲୀ ମାଳତୀ ଦ‌ୟଣା ॥ 
 କଞ୍ଚନ ଯେ କନିଅର କେତକୀ ମନ୍ଦାର । ନାନାଜାତି କୁସୁମ ସୁବାସ ଗନ୍ଧସାର ॥ 
 ମରୀଚ ଅଳାଇଚ ପିପ୍ପଳୀ ପାନଲତା । ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷେ ସେ ବନ‌କୁ କି ରଚିଲା ବିଧାତା ॥ 
 ଋଷିଙ୍କର ମଢ଼ିଆ କି ଜାଣି ପର୍ଣ୍ଣକୁଟୀ । ନାବମଧ୍ୟେ ରଚିଲେ ଅପୂର୍ବ ପୁରଗୋଟି ॥ 
 ବାହିବା ପଞ୍ଚନାବ ଖଞ୍ଜିଲେ ଏକଠାବ । ଚାରିଡଙ୍ଗାରେ ଭରିଲେ କୈବର୍ତ୍ତ ଯେ ଦ୍ରବ୍ୟ ॥ 
 ଏମନ୍ତେ ଯେ କୋଟିଏକ ନାବ ସଜ କଲେ । ନାବଙ୍କର ଭିତରେ ଯେ ପଲଙ୍କ ପାତିଲେ ॥ 
 ଦେବତାଙ୍କ ଠାବରେ ରଚିଲେ ଖଟ ବୋଲି । ଉପରେ ଟାଣିଲେ ଚନ୍ଦ୍ରାତପ ଯତ୍ନ କରି ॥

ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ଭେଟ

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସହ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯାତ୍ରା

ଧନୁର୍ଭଙ୍ଗ

ରାମ ବିବାହ