Հովհաննես Թումանյանի նամակը Նվարդ Թումանյանին
1912թ․ մարտ

Գալիս ենք։ Բայց երևի դուք հետաքրքրվում եք թե ինչեր են պատահում մեզ հետ։ Մի երկու բան ասեմ։ Մի քանի մասնավոր տեղեր գնացել ենք հրավերքների - թե հայերի մոտ, թե ռուսների։ Շատ լավ մարդիկ են։ Ծանոթացա ռուս նկարիչների և մի երկու բանաստեղծների հետ։ Նկարեցին Աշխենին ու ինձ։ Ութ նկարիչ նստած մկարում էին Աշխենին։ Երկուսինը հաջող դուրս եկավ․ մինը մեզ են նվիրելու։ Հրավիրեցին այստեղի գաղութի մանկական ցերեկույթին: ՄԻ երեխա առաջ եկավ իրեն նման պստլիկ մի ճառ ասավ ինձ ու ծաղիկներ տվեց, իհարկե եսել համբույրներով ընդունեցի։ 

Ներկայացրին «Շունն ու կատուն»․ հետո շարքով մի խումբ երեխաներ եկան ինձ-համբուրվեցինք ծափերի տակ։ Հրավիրեցին այստեցի գաղութի կրուժոկը-ընթրքիով պատվեցին։ Բայց ամենից լավն էն էր, որ երեկ գիշեր հայոց պատմության ֆոնդի ժողովն ունեցանք-ընտրվեց հանձնաժողով ու գործն, ինձ թվում է, արդեն ունեցավ սկիզբը և կերթա։ 

Ժողովից հետո ընթրիք ունեցանք․ առ․ ժ․ 4-ին ենք տուն վերադարձել։ Աշխենն ու Գիգան քնած են, իսկ իմ գլուխը ցավում է։

Մուշեղն եկավ, քնածները վեր կացան, թեյ խմեցինք, նախաճաշեցինք, և մտածում ենք էսօր, կիրակի, ամսի 8-ին կամ վաղը երկուշաբթի դուրս գանք Մոսկվա։ 
Եթե ուզեք Մոսկվա հեռագրել-Ծատուրյանին գրել, կհասցնի։

Նամակի շարունակությունը մնաց-գլուխս ցավում է։
Բարևներ բոլոր մոտիկներին ու ծանոթներին։

Համբյուրներ քեզ և ամենիդ։