Պատմություն (Առաքել Դավրիժեցի)/Գլուխ ԼԲ
ԳԼՈՒԽ ԼԲ 

ՎԱՐԴԱՊԵՏՆԵՐԻ ԿԱՐԳԸ՝ ՍԿՍԱԾ ՄԽԻԹԱՐ ԳՈՇԻՑ ԳԱՎԱԶԱՆՈՎ, ՈՐ ԻՋՆՈԻՄ Է ՄԻՆՉԵՎ ԷՋՄԻԱԾՆԻ ԴՊՐՈՑԸ 

Նախ եռամեծ վարդապետ Մխիթարը, որ մականունով Գոշ է կոչվում,  նույնի աշակերտ Հովհաննեսը, որ Վանականն է, նույնի աշակերտ Վարդանը, նույնի աշակերտ Ներսեսը, նույնի աշակերտ Եսային, որ Նիչ գավառից է, նույնի աշակերտ Հոհան Որոտնեցին, նույնի աշակերտ Գրիգոր Տաթևացին, նույնի աշակերտ Դանիել Ճգնավորը, նույնի աշակերտ Հովհաննես Համշենցին, նույնի աշակերտ Թորոսը, նույնի աշակերտ Գրիգոր Տարոնացին, նույնի աշակերտ Հովհաննեսը, որ մականունով Շիրակ է կոչվում, նույնի աշակերտ Ղուկաս Կեղեցին, նույնի աշակերտ Սրապիոն Ուռհայեցին, որ եղավ Սուրբ էջմիածնի կաթողիկոս, նույնի աշակերտ Գրիգոր Կեսարացին, նույնի աշակերտ Մովսես Սյունեցին, որ եղավ Սուրբ էջմիածնի կաթողիկոս և նրա նորոգող, նույնի աշակերտ Սուրբ Էջմիածնի Փիլիպոս կաթողիկոսը, նույնի աշակերտ ես անարժան և մեղապարտ, գրիչս Առաքել և իմ աշակերտ Մակվեցի Վարդանը։

ՎԱՐԴԱՊԵՏՆԵՐԻ ԱՅԼ ԿԱՐԳ ԵՎՍ

Մեր վարդապետների կարգը այս է, բայց ոչ առաջինների, այլ վերջինների. նախ Գրիգոր Տաթևացին և սրա աշակերտ Դանիելը, սրա աշակերտ Հովհաննես Համշենցին, սրա աշակերտ Արճեշի Գրիգորը, որ մականունով Չորթան էր կոչվում, մյուս աշակերտը Թորոս վարդապետը, իսկ Չորթանի
աշակերտը Ներսեսն է, որ Մատաղ է կոչվում. սրա աշակերտն է Ներսես Բաղիշեցին, սրանը Ներսես Ամկեցին. սա ունի երկու աշակերտ Հովհաննես Ոստանցին Վառնուշտ գյուղից և Ազարիան Մեծ Հայքի Շահկերտ գյուղից, որ մոտ է Նախիջևան քաղաքին: Ւսկ Հովհաննես Ոստանցու աշակերտներն
են Սիմոն Ապարանցին և Բարսեղ Գավառացին (Քավառ)։ Սիմոնի աշակերտն է Կարապետ Կալոն, սրա աշակերտն է մյուս փոքր Սիմոն Ճգնազգյացը։ Բարսեղի աշակերտներն են Բուժիկ Հովհաննես Բաղիշեցին և ուրիշ շատեր։ Այս Հովհաննեսի աշակերտն է Խաչատուր Բաղիշեցին, իսկ մյուս արևելցիները բոլորը Չորթանից են սերված:

Կրկին նորից սկսում եմ Հովհաննես Համշենցուց. սրա մյուս աշակերտն է Թորոսը, որ վերևում հիշվեց. Թորոսի աշակերտն է Գրիգոր Տարոնացին, սրանը Հովհաննես Շիրակը, սրանը Ղուկասը, որ Խորձունյաց գավառից էր, այսինքն Կեզիից. սրա աշակերտներն էին Պետրոս Կարկոցին և Սրապիոն Ուռհայեցին, որ եղավ Սուրբ աթոռ էջմիածնի կաթողիկոս մի տարի վեց ամիս և փոխվեց Քրիստոսի մոտ։ Նաև սրա աշակերտներն են Բարսեղը, որ Սասունի Նիճ գավառ Մարման կոչված գյուղից էր, և Հովսեփ  Հղվեցին, էլ ավելի նվաստ Կարապետը՝ խոսքի սպասավոր Բաղիշեցին Փարխինդ գյուղից որի մասին լսեցինք այս պատմությունից և որին մեր աչքերով տեսանք, սրանք ուսումով և գործով պակաս չէին առաջին վարդապետներից, այլ ավելի առավել։ Նաև երկու վարդապետի անուններն էլ պիտի գրեմ՝ Հովհաննես Անթափեցի, որ կիլիկեացիների կաթողիկոսն է, և Գրիգոր Ղայսարցին Առաջին Հայքից, բանիբուն և սիրող իմաստասիրական հանճարի, իսկ Հովհաննեսը մեր Ներսիսյաններից է, և Գրիգորը՝ Թորոսի աշակերտներից է։

Ծանոթագրություններ