Հայ-թուրքական արձանագրությունները հակասահմանադրական են
Արա Պապյան

Հայաստանի անկախության մասին հռչակագիրը Հայաստանի Հանրապետության հիմնադիր փաստաթուղթն է և Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրության հետ միասին նրա հիմնարար երկու փաստաթղթերից մեկը: Այն սահմանադրության հետ կազմում է մեկ միասնական ամբողջություն, քանի որ ՀՀ սահմանադրությունը խարսխված է Անկախության մասին հռչակագրում ամրագրված սկզբունքների և նպատակների վրա: 

Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրությունը սկսվում է հետևյալ պարբերությամբ. «Հայ ժողովուրդը, հիմք ընդունելով Հայաստանի անկախության մասին հռչակագրում հաստատագրված հայոց պետականության հիմնարար սկզբունքներն ու համազգային նպատակները, ……… ընդունում է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը»: 

Հիմա տեսնենք, թե ի՞նչ «հիմնարար սկզբունքներ և համազգային նպատակներ» են ամրագրված Հայաստանի անկախության մասին հռչակագրի մեջ: Հռչակագրի 11-րդ կետով ՀՀ անվերապահորեն պարտավորվում է հետևյալը. «Հայաստանի Հանրապետությունը սատար է կանգնում 1915 թվականին Օսմանյան Թուրքիայում և Արևմտյան Հայաստանում հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործին»: 

Հայաստանի Հանրապետության և Թուրքիայի Հանրապետության միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու մասին արձանագրության յոթերորդ կետը հռչակում է. 

«Շեշտելով իրենց հանձնառությունը՝ ձեռնպահ մնալ բարիդրացիական հարաբերությունների ոգուն անհարիր քաղաքականություն վարելուց»:

Հանձնառության այս ոչ հստակ ձևակերպումը չափազանց ընդգրկուն է: Այն շատ բան կարող է նշանակել, մեկնաբանության հարց է: Սակայն միանշանակ է, որ սրանով Թուրքիան իրավունք է ստանում վերահսկելու Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը: Արձանագրության նման հանձնառությամբ ՀՀ-ն չի կարող «սատար կանգնել» ցեղասպանության ճանաչման գործընթացին, քանի որ նման քաղաքականությունը «անհարիր կլինի բարիդրացիական հարաբերությունների ոգուն»:

Նման հանձնառությունը հակասության մեջ է մտնում Հայաստանի անկախության հռչակագրի մեջ ամրագրված և Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրության մեջ վկայակոչված հիմնարար սկզբունքներից և համազգային նպատակներից առնվազն մեկին, հետևաբար հակասահմանադրական է:

Հղումներ և ծանոթագրություն

14 սեպտեմբերի, 2009թ.