Beibl (1620)/Doethineb Salomon
DOETHINEB SALOMON
 

ºPENNOD I
º1 Cerwch gyfiawnder, y rhai ydych yn barnu'r ddaear: ystyriwch yr Arglwydd mewn daioni, a cheisiwch ef mewn puredd calon.

º2  Oblegid  efe  a  geir  gan  y  rhai  ni themtiant ef; ac a ymddengys i'r rhai ni anghredant iddo.

º3  Canys meddyliau trofaus a ddidol-ant oddi wrth Dduw;  eithr rhinwedd brofedig a gerydda'r ynfydion.

º4  Oherwydd nid a doethineb i enaid drygionus; ac ni chyfanhedda hi mewn corff caeth i bechod.

º5  Oblegid sanctaidd ysbryd addysg a ffy   oddi  wrth  dwyll,   ac   a  ymedy   a meddyiiau angall, ac a gystuddir lle y delo anwiredd.

º6  Canys   ysbryd   yn   caru   dyn   yw doethineb, ac ni weryd hi yr hwn a gablo  a'i wefusau: oblegid Duw  sydd dyst o'i arennau ef, ac yn wir olygydd ei galon ef, ac yn gwrando ei ymadrodd-ion ef.

º7  Oblegid Ysbryd yr Arglwydd a lan-wodd y byd: a'r hwn sydd yn cynnal pob peth biau adnabod lleferydd;

º8  Am hynny ni chaiff yr hwn a ddy-wedo bethau anghyfiawn lechu; ac nid a'r farn a gosbo heibio iddo ef.

º9  Oblegid fe fydd ymofyn yng nghyng-horion  yr  annuwiol;   a'r  Arglwydd  a gaiff glywed ei eiriau ef, i gosbi ei an-wireddau ef.

º10  Canys clust eiddigus sydd yn clyw-ed y cwbl; ac ni bydd swn grwgnach yn guddiedig.

º11  Ymgedwch gan hynny rhag grwg- nach di-fudd; ac arbedwch enllibio a'ch tafod: oherwydd nid a ymadrodd dirgel yn ofer; a'r genau a ddywedo gelwydd sydd yn lladd yr enaid.

º12  Na cheisiwch farwolaeth yn amry-fusedd  eich einioes;  ac na thynnwch arnoch  ddinistr  a  gweithredoedd eich dwylo:

º13  Oblegid  ni  wnaeth  Duw  farwolaeth;  ac nid digrif ganddo  ddinistr y
byw;

º14  Canys efe a wnaeth bob peth i fod; a  chenedlaethau'r  byd yn iachol,  heb fod meddyginiaeth ddinistriol ynddynt, na brenhiniaeth uffern ar y ddaear.

º15  Anfarwol hefyd yw cyfiawnder.

º16  Eithr rhai annuwiol a'i cyrchasant hi a'u dwylo, ac a'u hymadrodd: gaa dybied ei bod hi yn garedig y dihoenasant hwy,   a  hwy  a  wnaethant  gyfamod  a hi,   am   eu   bod   yn   haeddu   bod   yn gyfranogion ohoni.

ºPENNOD 2
º1 OBLEGID yr annuwiol a ddywedant ynddynt eu nun, gan feddwl, ond nid yn uniawn, Ber a blin yw ein hoes ni: yn niwedd dyn nid oes meddyginiaeth, ac ni adnabuwyd neb a ddy-chwelodd o uffern.

º2  Canys si ddamwain y ganwyd ni, ac wedi hyn ni byddwn ni rawy na phe na buasem: oblegid mwg yw'r fifun yn ein ffroenau ni, a gwreichionen yw'r ymadrodd yn dyfod o symudiad y galon;

º3  Pan ddiffodder honno, yr a'r corff yn lludw, a'n hanadl a wasgerir fel awyr denau;

º4  A'n henw nj a anghofir mewn amser, fel na  chofio  neb  ein  gweithredoedd; a'n heinioes ni a a fel 61 niwl, ac a wasgerir fel cwmwl, yr hwn a ymlidio pelydr yr haul, a'r hwn y byddo ei wres ef drwm wrtho.

º5  Canys ein hamser ni sydd fel myn-ediad cysgod; ac nid oes dychweliad ar ein diwedd: canys efe a seliwyd, ac nid oes neb yn dychwelyd.

º6  Deuwch gan hynny, mwynhawn y da sydd, ac arferwn yn brysur yr hyn a feddwn, megis mewn ieuenctid.

º7  Ymlanwn a gwin gwerthfawr, ac ag ennaint: ac na adawn i flodau'r amser fyned heibio i ni.

º8  Gwisgwn goron o flodau rhos, cyn eu gwywo.

º9  Na fydded neb ohonom ni heb  ei ran  o  ddifyrrwch;  gadawn  ym   mhob man arwyddion o'n llawenydd: oblegid hyn yw ein rhan ni, a dyma ein dogn ni.

º10  Gorthrymwn y tlawd cyfiawn, nac arbedwn y weddw, ac na pharchwn hir-hoedlog benllwydni yr hynafgwr.

º11  Bydded ein cryfder ni yn lle cyfraith gyfiawn: canys gwendid a geryddir fel peth di-fudd.

º12  Cynllwynwn gan hynny i'r cyfiawn, am ei fod ef yn anfuddiol i ni: y mae efe hefyd yn erbyn ein gwaith ni, ac yn  edliw  y  pechodau  sydd  yn  erbyn y gyfraith, ac yn cyhoeddi er gogan i ni y pechodau sydd yn erbyn ein haddysg ni.

º13  Y mae efe yn yrnhonni fod ganddo wybodaeth o Dduw, ac yn ei alw ei him yn blentyn i'r Arglwydd.

º14  Efe   a   wnaed   i   argyhoeddi   ein meddyliau ni.

º15  Tnvrn gennym ei weled ef; am fod ei  fuchedd  ef yn  annhebyg i'r  eiddo eraill, a bod ei ffyrdd ef ar ddull arall.

º16  Y  mae  efe  yn  ein  cyfrif ni  yn blant o ordderch, ac yn ymgadw rhag ein ffordd ni, megis rhag peth aflan; y mae efe yn cyfrif diwedd y rhai cyfiawn yn ddedwydd, ac yn ymhonni fod Duw yn dad iddo.

º17  Edrychwn  ai  gwir ei  eiriau  ef,  a mynnwn wybod yn sicr beth a fydd ei ddiwedd ef.

º18  Oblegid os mab Duw yw'r cyfiawn, efe a'i derbyn ef, ac a'i gwared  ef o ddwylo ei wrthwynebwyr.

º19  Holwn   ef   yn   amharchus   ac   yn gystuddiol, fel y caffom wybod ei add-fwynder ef, a phrofi ei ddioddefgarwch ef.

º20  Barnwn   ef   i   farwolaeth   warad-wyddus: oblegid fe a synnir arno, medd efe.

º21  Hyn a feddyliasant hwy, a hwy a gamgymerasant:   oblegid   eu   drygioni a'u dallodd hwynt.

º22  Ac   ni   wybuant   hwy   ddirgeled-igaethau  Duw,  ac  ni  obeithiasant  am wobr   cyfiawnder,   ac   nid   ystyriasant wobr yr eneidiau difeius.

º23  Oblegid Duw a greodd ddyn i fod yn  anllygredig,   ac  a'i  gwnaeth  ef yn ddelw ei lun ei hun.

º24  A   thrwy   genfigen   y   cythraul   y daeth marwolaeth i'r byd: a'r rhai sydd ar ei du ef a'i profant ef.

ºPENNOD 3
º1 EITHR y mae eneidiau y rhai   cyfiawn yn Haw Dduw; ac ni chyff-wrdd cystudd a hwynt.

º2  Y  rhai  angall  oedd  yn  tybied  eu bod hwy yn meirw; a drwg y cyfrifid eu diwedd hwynt,

º3  A'u mynediad oddi wrthym ni yn ddinistr:   eithr   y   maent   hwy   mewn heddwch.

º4  Oblegid  er  eu  cystuddio  hwy  yng ngolwg dynion, y mae eu gobaith hwy yn llawn tragwyddoldeb.

º5  A   lle  y  ceryddwyd  hwy ychydig, hwy a g&nt lawer o fudd: oblegid Duw a'u profodd hwynt, ac a'u cafodd yn addas iddo ei hun.

º6  Efe a'u profodd hwynt fel aur yn y ffwrn, ac a'u derbyniodd fel aberth llosg.

º7  Ac yn amser eu gofwy hwy a ddis-gleiriant, ac a redant i mewn ac allan, fel gwreichion mewn sofl.

º8  Hwy  a  farnant  genhedloedd,   ac  a
lywodraethant bobloedd; a'u Harglwydd hwy a deyrnasa byth.

º9  Y rhai a ymddiriedant ynddo ef a ddeallant y gwirionedd; a'r rhai ffydd-lon mewn cariad a arhosant gydag ef: oblegid   gras   a   thrugaredd   sydd   i'w saint ef, ac efe a ofala dros ei etholed-igion.

º10  Eithr yr annuwiol, fel y meddyl-iasant, a gtat gosbedigaeth, y rhai a ddiystyrasant y cyfiawn, ac a wrthod-asant yr Arglwydd.

º11  Canys  annedwydd yw yr hwn  a ddiystyro ddoethineb ac addysg, ac ofer yw eu gobaith: eu llafur hefyd a fydd diffrwyth, a'u gwaith yn ddi-fudd.

º12  Eu gwragedd sydd yn angall, a'u pknt yn ddrygionus.

º13  Melltigedig   yw   eu   hepil   hwynt: canys    dedwydd    yw'r    amhlantadwy ddihalogedig, yr hon nid adnabu wely mewn pechod: hi a gaiff ffrwyth pan ymweler a°r eneidiau:

º14  A   dedwydd   yw   y   disbaidd,   yr hwn ni wnaeth anwiredd a'i  ddwylo, ac ni feddyliodd ddrygioni yn erbyn yr Arglwydd:   canys   iddo   ef  y   rhoddir dewisol rad ffydd, a'r rhan gymerad-wyaf gan ei feddwl, yn nheml yr Arglwydd.

º15  Canys gogoneddus yw ffrwyth poen dda; a gwreiddyn doethineb ni ddiflan-na byth.

º16  Eithr plant y godinebus a fyddant amherffaith;  a'r had  o wely  anwir  a ddiflanna;

º17  Oblegid os hir-hoedlog fyddant, ni wneir dim cyfrif ohonynt: a'u henaint fydd amharchus yn y diwedd.

º18  Eithr os yn fuan y diweddir hwynt, ni  chant  obaith  na  chysur  yn  nydd ymweliad:

º19  Oblegid   ofnadwy   yw   diwedd   y genhedlaeth anghyfiawn.

ºPENNOD 4
º1 WELL yw bod heb blant, a bod - gennym rinwedd: oblegid anfarwol yw y coffa amdani, a hysbys i Dduw a dynion yw hi.

º2  Hwy   a'i   dilynant   hi   pan   fyddo presennol, ac a'i dymunant hi pan elo ymaith; y mae hi yn gorfoleddu, wedi ei   choroni   byth;   wedi   ennill  y   mae wrth ymdrechu am ddihalogedig wobrau.

º3  Eithr   tylwythog   dyrfa'r   annuwiol ni  bydd  fuddiol;   ni  ddwfn  wreiddia chwaith yr hon sydd yn dyfod o blan-higion bastardaidd, ac ni esyd sylfaen sicr;

º4  Oblegid er iddynt dyfu dros amser yn   wrysg;   gwynt   a'u   symud   hwynt, gan eu bod yn tyfu yn weiniaid, a'u diwreiddio gan nerth y gwyntoedd.

º5  Yr amherffaith ganghennau a dorrir ymaith,   a'u   ffrwyth    hwynt    a    fydd di-fudd, heb fod yn aeddfed i'w fwyta, nac yn gymwys i ddim.

º6  Oherwydd y plant a genhedler yn y gwely annheilwng sy dystion o anwiredd yn erbyn eu rbieni, pan holer hwynt.

º7  Eithr os diweddir y cyfiawn yn gyn-nar, efe a fydd mewn esmwythdra er hynny.

º8  Oherwydd nid yr hir-hoedlog yw'r henaint  parchedig,  na'r  hon  a  fesurir wrth rifedi blynyddoedd:

º9  Eithr   doethineb   sy   benllwydni   i ddynion; a henaint oedrannus yw buch-edd ddihalog.

º10  Efe a ryngodd fodd i Dduw, ac a hoffwyd ganddo: ac efe, yn byw ym-ysg   pechaduriaid,   a   fudwyd   ymaith.

º11  Efe a gipiwyd ymaith rhag i ddrygioni newidio ei feddwl ef,   neu i dwyll dwyllo ei enaid ef.

º12  Oblegid hudoliaeth oferedd a dy-wylla bethau da; ac anwadalwch chwant a symud feddwl difalais.

º13  Efe, wedi ei ddiweddu yn fuan, a gyflawnodd hir amser;

º14  Canys cu oedd ei enaid ef gan yr Arglwydd:   am  hynny  yr  aeth  efe   ar frys o fysg drygioni.

º15  Y mae'r bobl ya gweled hyn, ac heb ddeall nac ystyried fod gras a thrugaredd i'w  saint  ef,  ac ymgeledd  i'w etholedigion.

º16 Pan fyddo'r cyfiawn marw, y mae

efe yn rhoddi barn yn erbyn y rhai annuwiol byw; felly y niae yr ieuenc-tid a ddiweddir yn fuan, yn erbyn hir-hoedlog henaint yr anghyfiawn:

º17  Oblegid hwy a gam weled diwedd y doeth, ac ni feddyliant beth a am-canasant iddo, ac i ba beth y cadwodd yr Arglwydd ef yn ddiogel.

º18  Hwy a'i gwelant ef, ac a'i diystyr-ant:   eithr   yr   Arglwydd   a'u   gwatwar hwynt, a hwy a fyddant yn gelain am-harchedig,   ac   yn   waradwyddus   ym-ysg y meirw byth.

º19  Canys   efe   a'u   ddryllia   hwynt   i lawr yn  ddi-drwst,  ac  a'u  sigl hwynt o'r sylfaen, a hwy a anrheithir hyd yr eithaf, ac a fyddant mewn   gofid;   a'u coffadwriaeth hwynt a dderfydd.

º20  Hwy   a   ddeuant   yn   ofnus   trwy feddwl  am  eu  pechodau;  a'u  hanwir-eddau  a'u  ceryddant  hwy  o  flaen  eu hwynebau.

ºPENNOD 5
º1 YNA y saif y cyfiawn mewn hyder mawr o flaen ei  orthrymwyr,   a'r rhai a ddiystyrasant ei lafur ef.

º2  Pan   welantj   hwy   a   gythryblir   ag ofn   aruthr;   a   syn  fydd   ganddynt   ei iachawdwriaeth ryfedd ef.

º3  A   hwy   a   ddywedant   ynddynt   eu hun   yn   edifeiriol;   a   chan   gyfyngder meddwl yr ocheneidiant, ac y dywedant, Dyma'r hwn yr oeddem ni gynt yn ei watwar,  ac yn  ei  ddyfalu yn waradwyddus.

º4  Nyni  ffyliaid  a  feddyliasom fod  ei fuchedd ef ya ynfydrwydd, a'i ddiwedd yn amharchus.

º5  Pa   fodd   y   cyfrifwyd   ef   ymhlith meibion Duw, ac y mae ei ran ef ym-ysg y saint!

º6  Nyni   gan   hynny   a   gyfeiliornasom allan o ffordd y gwiricnedd, ac ni thy-wynnodd llewyrch cyfiawnder i ni, ac ni chododd haul cyfiawnder arnom.

º7  Nyni  a lanwyd  o  ffyrdd  anwiredd a distryw, ac a rodiasom trwy anialwch anhyffordd;    eithr   nid   adnabuom   ni ffordd yr Arglwydd.

º8  Pa fudd sydd i ni o falchder? a pha les a wnaeth golud a ffrost i ni?

º9  Y pethau hynny oil a aethant ym. aith   fel   cysgodj   ac   fel   cennad   yn rhedeg;

º10  Fel  llong  yn  myned  trwy'r  dwfr tonnog, yr hon ni ellir caffael ei hoi, wedi iddi fyned  heibio, na'r  llwybr yr aeth hi trwy'r tonnau;

º11  Neu megis na cheir arwydd myned-iad yr aderyn a ehedo trwy'r awyr, eithr dyrnod yr esgyll ar y gwynt tenau, yr hwn  a  gurir  ac  a  rennir  trwy  nerth egniol, gan guro'r adenydd, a a trwodd, ac yno  nid oes dim arwydd  pa le yr aeth efe;

º12  Neu fel pan saether saeth at nod, yr awyr wedi ei rhannu a ddychwel yn y fan i'w lle, fel na wydder pa ffordd yr aeth hi:

º13  Felly ninnau, pan y'n ganwyd, a ddechreuasom bwyso at ein diwedd; ac ni allasom ddangos dim arwydd rhin-wedd dda, eithr yn ein drygioni y dar-fuom ni.

º14  Oblegid  fel  llwch,  yr  hwn  a  ar-wain y gwynt,  ac  fel  ewyn  tenau, yr hwn a yrr y dymestl, ac fel y mwg a wasgerir gan wynt, neu fel cof am ym-deithydd dros un diwrnod, yr a gobaith yr annuwiol ymaith.

º15  Eithr  y  mae   y   cyfiawn   yn   byw byth;  a  chyda'r Arglwydd  y  mae  eu gwobr hwyntj a chan y Goruchaf y mae gofal amdanynt hwy.

º16  Am hynny y cant hwy ar law yr Arglwydd   deyrnas   hardd,    a    choron deg; oblegid efe a'u gorchuddia hwynt a'i ddeheulaw, ac a'u hamddiffyn a'i fraich.

º17  Efe  a  gymer ei  eiddigedd yn lle pob arfogaeth, ac a arfoga'r creaduriaid i ddial ar y gelynion.

º18  Efe  a  wisg  gyfiawnder yn  ddwy-fronneg, ac a wisg farnedigaeth ddirag-rith yn lle helm.

º19  Efe   a   gymer   sancteiddrwydd   yn darian, yr hwn ni ellir ei orchfygu.

º20  Efe a hoga ei ddicter tost yn gledd-yf; a'r byd a ryfela gydag ef yn erbyn ffyliaid.

º21  Byllt y  mellt a ant yn union, ac a gyrchant at y nod, megis  o  anelog fwa'r cymylau.

º22  A  chan  ei  ddigofaint ef, yr  hwn sydd yn arfer o daflu meini, y bwrir cenllysg yn llawn llid;  dwfr y mor a lidia wrthynt hwy, a'r afonydd a lifant yn dost:

º23  Gwynt nerthol a saif yn eu herbyn, ac a'u nithia hwynt ymaith fel trowynt: ie, anwiredd  a  ddifwyna'r holl  dir,  a drygioni   a   ddinistria   eisteddfeydd   y cedyrn.

ºPENNOD 6
º1 GWRANDEWCH gan hynny, O v3" frenhinoedd, a deellwch; O farn-wyr eithafoedd y ddaear, cymerwch ddysg.

º2  Rhoddwch   glust,   lywodraethwyr  y dyrfa; a'r rhai ydych feilchion o liaws cenhedloedd.

º3  Oblegid y cryfder a gawsoch chwi gan yr Arglwydd, a'r gallu gan y Goruchaf, yr hwn a ymofyn am eich gweith-redoedd chwi,  ac a  chwilia allan eich cynghorion.

º4  Am i chwi yn weinidogion o'i fren-hiniaeth ef, na farnasoch yn uniawn, ac na chadwasoch y gyfraith, ac na rod-iasoch yn 61 ewyllys Duw,

º5  Yn aruthr ac yn ebrwydd y daw efe atoch chwi: oherwydd barn dost fydd i'r Uywodraethwyr.

º6  Y lleiaf a ddichon gael  maddeuant ya  drugarog;   a'r   cedyrn   a   gystuddir yn gadarn.

º7  Oblegid yr hwn sydd Arglwydd ar bawb,   nid   ystyr   wyneb,   ac   ni   ofna fawredd:  canys efe a wnaeth y mawr a'r bychan, ac a ofala yr un modd am bawb:

º8  Ond ar y cedyrn y daw hawl gadarn.

º9  Wrthych chwi am hynny, frenhinoedd, y mae fy ngeiriau i, fel y dysgoch ddoethineb heb ballu.
to Oblegid y rhai a gadwant y pethau sanctaidd yn sanctaidd, a sancteiddir; a'r rhai a'u dysgasant hwy a gant beth i'w ateb drostynt eu hunain.

º11  Chwenychwch     gan     hynny     fy ngeiriau i; dymunwch hwynt, a chwi a fyddwch ddysgedig.

º12  Doethineb sy ddisglair, ac ni dderfydd: hawdd y canfyddir hi gan y rhai a'i hoffant, a hawdd y ceir hi gan y rhai a'i ceisiant.

º13  Y mae hi yn myned i gyfarfbd y rhai a'i chwenychant, fel yr adwaener hi yn gyntaf.

º14  Nid rhaid poen i'r hwn a gyfodo'n fore   amdani   hi:   oblegid   efe   a'i   caiff hi yn eistedd wrth ei ddrysau.

º15  Canys perfceithrwydd synnwyr yw meddwl amdani hi, a'r hwn a wylio amdani hi, a fydd ddiofal yn ebrwydd.

º16  Oblegid y raae hi yn myned o am-gylch, dan geisio y rhai sy deilwng o-honi; y mae hi yn ymddangos yn llawen iddynt hwy ar y llwybrau, ac yn cyfar-fod a hwynt ar bob meddwl.

º17  Ei dechreuad hi yw gwir chwant i addysg; a gofal addysg yw cariad;

º18  A chariad yw ceidwad ei chyfreith-iau  hi:   a   sicrwydd   o   anllygredigaeth yw gwrando ar y gyfraith.

º19  Anllygredigaeth    hefyd    sydd    yn peri bod yn agos i Dduw:

º20  Oblegid   hynny,  chwant doethineb sydd yn dwyn i'r deyrnas.

º21  Am hynny, O frenhinoedd y bobl, os    melys    gennych    orseddfeinciau    a theyrnwiail,    anrhydeddwch    ddoethineb, fel y teyrnasoch byth.

º22  Eithr  beth  yw  doethineb,   a  pha fodd y gwnaed hi, mi a fynegaf i chwi, ac ni chuddiaf ddirgeledigaethau rhag-och: eithr o ddechreuad ei genedigaeth yr olrheiniaf hi, ac y gosodaf ei gwy-bodaeth hi yn amlwg, ac nid af fi dros y gwirionedd.

º23  Ac ni   chydymdeithiaf  fi  a chen-figen    ddihoenedig,    oblegid   ni   bydd y  cyfryw un yn  gyfrannog  o  ddoethineb.

º24  Iachawdwriaeth y byd   yw  llawer o ddoethion; ac ateg y bobl yw bren-in call.

º25  Am hynny cymerwch addysg trwy fy ngeiriau i, a chwi a gewch fudd.

ºPENNOD 7
º1 DYN marwol ydwyf finnau, un fodd a phawb eraUl, ac yn dyfod o hil-iogaeth yr hwn  a  luniwyd  gyntaf o'r ddaear;

º2  Ac yng nghroth fy mam y'm lluniwyd yn gnawdj o fewn amser deng mis, gan geulo  o  had gwr mewn gwaed, ac o drythyllwch yn dyfod ynghyd a chwsg.

º3  A phan y'm ganwyd, mi a dynnais ataf yr awyr cyffredin i ni, ac a syrth-iais ar y ddaear, yr hon sydd o'r un naturiaeth; yn wylofain y rhoddais i y llais cyntaf, fel pawb eraill.

º4  Mewn   cawiau,   a   thrwy   ofal,   y'm magwyd.

º5  Ni chafodd un brenin amgen dech-reuad i'w enedigaeth.

º6  Un fath ddyfodiad i lywyd sydd i bawb, ac un fath fynediad aUan.

º7  Am hynny mi a weddiais, ac fe a roddwyd i mi ddeall; mi a waeddais, ac fe ddaeth ysbryd doethineb ataf.

º8  Mi a'i cyfrifais hi yn well na theyrn-wiail ac na gorseddfeydd: ac ni chyf-rifais   olud   yn   ddim   wrth   gyffelyb-iaeth iddi,

º9  Ni   chyffelybais   i   faen   gwerthfawr iddi hi: canys greyenyn bychan yw pob aur yn ei golwg hi, ac fel clai y cyfrifir arian o'i blaen hi.

º10  Mi a'i hoffais hi yn fwy nag iech-yd, ac na thegwch; ac mi a arfaethais ei chael hi yn lle goleuni: oblegid ni fachluda'r llewyrch a  ddaw ohoni hi.

º11  Pob   daioni  a   ddaeth  i  mi  gyda hi, a golud annifeiriol yn ei dwylo hi.

º12  Ac mi a lawenychais am bob un, am fod doethineb yn eu blaenori hwynt: ond ni wyddwn i mai hi oedd eu mam hwynt.

º13  Yn ddidwyll y dysgais, ac yn ddi-genfigen   yr  ydwyf  yn   cyfrannu,   heb gelu ei golud hi.

º14  Diball   drysor  yw  hi  i   ddynion: pwy bynnag a'i harfero, y maent hwy yn  ymgyfeillach  a  Duw,   gan  fod  yn ganmoladwy trwy'r doniau a gaer trwy addysg.

º15  Duw a roddes i mi ddywedyd yn

º61 fy meddwl, a meddwl yn addas am y pethau a roddwyd: oblegid efe yw pob un o'r ddau, awdur doethineb) a chyf-arwyddwr y doethion.

º16  Yr ydym ni a'n geiriau yn ei law ef: felly y mae pob deall, a gwybodaeth gwaith.

º17  Canys efe a roddes i mi wybodaeth ddigelwydd am y pethau sydd, i wybod cyfansoddiad y byd,  a grym yr elf en-nau;

º18  Dechrau, diwedd, a chanol amser-au;  newid  moddion yr  haul,  a  chyf-newid tymhorau;

º19  Amgylchiad y flwyddyn,  a gosod-iad y sSr;

º20  Naturiaethau anifeiiiaid, llid bwyst-filod, nerth gwyntoedd, ac ymresymau dynion, rhagoriaeth planhigioo, a rhin-weddau gwraidd;

º21  Beth bynnag sydd, nac yn ddirgel, nac yn amlwg, mi a'i gwn.

º22  Oblegid doethineb, yr hon a wnaeth y   cwbl,   a'm   dysgodd   i:   oherwydd y mae ynddi hi ysbryd deallgar, sanct-aidd,    unig,    amryw,    tenau,    cyflym, disglair, dihalog, eglurj annioddefadwy, yn  horn daioni,  yn  llym,  heb aim  ei atal, yn barod i wneuthur daioni,

º23  Yn  cam  dyn,  yn  ddianwadal, yn sicr, yn ddiofal, yn hollalluog, yn ed-rych am bob peth, ac yn myned trwy bob ysbryd deallgar, pur, ac o'r teneuaf.

º24  Bywiocach   yw   doethineb na  dim bywiog; hi a a ac a dreiddia trwy bob peth, oherwydd ei phured.

º25  Canys angerdd gallu Duw yw hi, a ffrwd bur oddi wrth ogoniant yr Hollalluog: am hynny ni syrth dim halog-edig iddi hi.

º26  Canys  disgleirdeb y goleuni trag-wyddol   yw   hi,   difrycheulyd   ddrych gweithrediad  Duw,  a  delw  ei  ddaioni ef.

º27  Er nad yw hi ond un, hi a ddichon bob dim; ac yn aros ynddi ei hun y mae hi yn adnewyddu pob dim; a thrwy'r oesoedd yn disgyn i'r eneidiau sanctaidd, y mae hi yn eu gwneuthur yn garedigion ac yn broffwydi i Dc^uw;
 

º28  Oblegid nid hoff gan Dduw neb, ond yr hwn a gyfanheddo gyda doethineb:

º29  Oblegid y mae hi yn decach na'r haul, ac yn uwch na gosodiad y sir; os cystedlir hi a'r goleuni, gorau y ceir hi;

º30  Canys y nos a ddaw ar ei 61 ef, ond ni orchfyga drygioni mo ddoethineb.

ºPENNOD 8
º1 Y mae hi'n cyrhaeddyd o gwr bwy-gilydd yn rymusol;  ac yn   cyfleu pob peth yn fuddiol.

º2  Hon a gerais i, ac a geisiais  o'm hieuenctid, ac a geisiais ei phriodi yn ddyweddi i mi: canys cu oedd gennyf ei thegwch hi.

º3  Y mae hi yn gwneuthur ei bonedd yn ogoneddus trwy gytal gyda Duw: ac Arglwydd pob peth a'i hoffodd hi.

º4  Canys  athro  yw hi ar athrawiaeth Dduw,   ac  un  yn  dewis  ei  weithred-oedd ef.

º5  Os meddiant dymunol yn y bywyd hwn   yw   cyfoeth,   beth   gyfoethocach na doethineb, yr hon sydd yn gwneuthur pob peth?

º6  Ac os doethineb a weithreda, pa un o'r pethau sydd a wna yn well na hi?

º7  Os  cyfiawnder  a  hoffa  neb,  rhin-weddau da yw ei llafur hi: canys y rnae hi yn dysgu sobreiddrwydd a synnwyr, cyfiawnder a gwroldeb; na pha rai nid oes dim mwy ei fudd i ddynion yn eu bywyd.

º8  O chwennych neb gael sicrwydd gwybodaeth lawer, hi a wyr y pethau gynt, ac a  ddychymyg yn  uniawn y pethau a fyddant: y mae hi yn gwybod dichell-ion geiriau, ac yn medru dirnad cwest-iynau caled, ac yn gwybod yr arwydd-ion a'r rhyfeddodau, a'r hyn a ddam-wain mewn tymor ac amser, cyn eu dyfod.

º9  Am hynny yr arfaethais ddwyn hon i gytal a mi, gan wybod y cynghorai hi i mi bethau da,  ac y'm diddanai mewn gofal a thristwch.

º10  Er ei mwyn hi y caf fi barch yn y dyrfa, ac anrhydedd gan henuriaid, er fy mod i yn ieuanc.

º11  Myfi a geir yn barod fy synnwyr mewn  barn,   ac  a  fyddaf ryfedd  yng ngolwg gwyr mawr.

º12  Hwy a arhosant arnaf tra y tawyf, ac a  wrandawant  tra  llefarwyf,  ac  a osodant  eu  dwylo  ar eu  geneuau,  os myfi a draethaf lawer.

º13  Trwyddi   hi   y   caf  fi   dragwydd-oldeb, ac y gadawaf goffadwriaeth trag-wyddol i'r rhai a fyddant ar fy 61;

º14  Y llywodraethaf fi y bobl,  ac y darostyngir y cenhedloedd i mi.

º15  Gorthrymwyr   aruthrol  a'm   hofn-ant  i,   pan  glywont  son  amdanaf fi; ymysg y gwerin y'm gwelir i yn dda, ac yn y rhyfel yn gryf.

º16  Pan  elwyf i'm  ty,   mi  a  gydor-ffwysaf gyda hi: oblegid nid oes chwerw-der wrth gytal a hi,  na blinder wrth fyw gyda hi, ond llawenydd a gorfol-edd.

º17  Wrth feddwl hyn ynof fy hun, ac wrth gofio yn fy nghalon mai yng nghar-ennydd doethineb y mae tragwyddoldeb,

º18  A  bod  hyfrydwch  daionus  yn  ei chyfeillach hi, a golud diball yn ilafur ei dwylo, a bod synnwyr o ymarfer ag ym-ddiddan a hi, a bod parch wrth fod yn gyfrannog o'i hyraadroddion, mi a geisiais o amgylch pa fodd y cawn hi ataf,

º19  Yr oeddwn i yn fachgen o athryl-ith dda, ac a gawswn ysbrydoliaeth dda;

º20  le,  yn  hytrach,  a  myfi  yn  dda, myfi a ddeuthum i gorff dihalog.

º21  Ond pan wybum na chawn hi, oni roddai Duw hi, ac mai synnwyr oedd gwybod   rhodd   pwy   oedd   hi,   mi   a ddeuthum at Dduw, ac a ymbiliais, ac a ddywedais o'm holl galon,

ºPENNOD 9
º1 O DDUW y tadau, ac Arglwydd y dragaredd,  yr   hwn   a  wnaethost bob peth a'th air,

º2  A thrwy dy ddoethineb  a osodaist ddyn i lywodraethu ar y creaduriaid a wnaethost,

º3  Ac i lywodraethu'r byd yn uniawn ac yn gyfiawn, ac i roddi barn a meddwl uniawn;

º4  Dod  di  i  mi  ddoethineb,  yr  hon sydd  yn  eistedd  wrth  dy  orseddfainc di, ac na wrthod fi o blith dy blant.

º5  Canys myfi dy was, a mab dy law-forwyn, ydwyf ddyn llesg, ac o amser byr, ac yn llai mewn deall barnedigaeth a chyfraith.

º6  Oblegid yr hwn sy berffeithiaf ym-ysg meibion dynion, a gyfrifir yn ddi-ddim, os ymaith y bydd y doethineb sydd oddi wrthyt ti.

º7  Ti a'm dewisaist i yn frenin ar y bobl, ac yn farnwr ar dy feibion a'th fetched.

º8  Ti a ddywedaist am adeiladu teml ar   dy  fynydd   sanctaidd,   ac   allor  yn ninas   dy   breswylfod,   sef portreiad   y tabernacl sanctaidd, yr hwn a ddarper-aist ti o'r dechreuad.

º9  A   chyda   thi   yr   oedd   doethineb, yr hon a adwaenai dy weithredoedd di, ac oedd bresennol pan wnaethost ti y byd,  ac a wyr beth  sydd yn rhyngu bodd yn dy olwg, a pheth sydd uniawn wrth dy orchmynion di.

º10  Anfon  hi  o'th  nefoedd  sanctaidd, a gyr hi o orseddfainc dy ogoniant, fel y cymero  hi boen yn bresennol gyda mi,  ac y  gwypwyf fi  beth  sy  fodlon gennyt.

º11 Canys y mae hi yn gwybod ac yn deall pob peth: a hi a'm harwain i yn fy ngweithredoedd yn sobr, ac a'm ceidw i yn ei gogoniant.

º12  Felly y bydd fy ngweithredoedd i yn gymeradwy, ac y barnaf fi dy bobl yn gyfiawn, ac y byddaf addas i orseddfainc fy nhad.

º13  Canys  pa   ddyn  a   wyr   gyfrinach Duw? a phwy a feddwl beth a ewyll-ysia Duw?

º14  Oblegid ofnus yw meddyliau dynion marwol, ac ansicr yw ein hamcan-ion ni.

º15  Canys  y  corff Uygredig   sydd  yn drwm i'r enaid, a'r breswylfod ddaear-ol sydd yn faich i'r meddwl, yr hwn sydd yn gofalu am lawer o bethau.

º16  A phrin y medrwn ni iawn ddeall y pethau sy ar y ddaear, a thrwy boen
yr ydym ni yn cael y pethau sydd yn ein dwylo: eithr pwy a olrhain allan y pethau sydd yn y nefoedd?

º17  le,  pwy  a  wyr  dy  gyfrinach  di, oddieithr i ti roddi doethineb, ac anfon dy Ysbryd sanctaidd o'r uchelder?

º18  Felly yr uniawnwyd ffyrdd y rhai sydd ar y ddaear, ac y dysgwyd i ddyn-ion y pethau a'th fodlonant di; a thrwy ddoethineb y cadwyd hwynt.

ºPENNOD 10
º1 HON a gadwodd y cyntaf a luniwyd, tad y byd, yr hwn a grewyd yn unig, ac a'i gwaredodd ef o'i fai,

º2  Ac a roddes iddo ef nerth i lyw-odraethu pob peth.

º3  A phan ymadawodd yr anghyfiawn a hi yn ei ddicter, efe a fethodd trwy lid i ladd ei frawd:

º4  Er   mwyn   yr   hwn   y   boddwyd   y ddaear:   eithr   doethineb   drachefn   a'i cadwodd   hi,   gan   lywio'r   cyfiawn   ag ychydig bren.

º5  Hi hefyd, yng nghytundeb y cenhed-loedd   cymysgadwy  mewn   drygioni,   a adnabu'r   cyfiawn,  ac   a'i   cadwodd  ef yn ddifai i Dduw, ie, yn ei fawr gar-iad i'w fab, hi a'i cadwodd ef yn gryf.

º6  Hi a waredodd y cyfiawn oddi wrth yr annuwiol colledig, pan ffodd efe rhag y tan a ddisgynnodd ar y pum dinas;

º7  Am   yr   hwn   ddrygioni   y   mae   y diffeithdir   myglyd,   a'r   planwydd   yn ffrwytho heb aeddfedu byth,  yn dyst-iolaeth:   felly  y  mae  y  golofn  halen yn sefyll yn goffadwriaeth am yr enaid anghredadun.

º8  Oblegid    y    rhai    a    ddiystyrasant ddoethineb,   ni   chawsant   yn   unig   y niwed hyn, sef bod heb wybod pethau da, eithr hwy a adawsant goffadwriaeth i'r byd o'u ffolineb; ac ni allent lechu yn y pethau a wnaethant ar fai.

º9  Eithr y rhai a'i parchent hi, a waredodd doethineb o boenau.

º10  Mewn llwybrau uniawn yr arwein-iodd hi y cyfiawn, yr hwn oedd yn ffbi rhag digofaint ei frawd; hi a ddangos-odd iddo ef deyrnas Dduw, ac a roddes iddo ef wybodaeth am bethau sanctaidd; hi a'i cyfoethogodd ef yn ei lafur, ac a gynyddodd ffrwyth ei boen ef.

º11  Wrth   gybydd-dod   y   rhai   oedd drech nag ef, yr oedd hi gerllaw, ac a'i cyfoethogodd ef.

º12  Hi a'i cadwodd ef rhag ei elynion, ac a'i diofalodd ef oddi wrth ei gyn-Ewynwyr; ac mewn ymdrech cryf hi a roddes y maes iddo ef, fel y gallai efe wybod fod duwioldeb yn gryfach na dim.

º13  Ni adawodd hi y cyfiawn, yr hwn a werthwyd, eithr hi a'i hachubodd ef rhag pechod, ac a aeth i waered gydag ef i'r carchar.

º14  Ie, ni adawodd hi ef yn ei rwymau, hyd oni ddygodd hi iddo ef deyrnwialen y frenhiniaeth, a llywodraeth ar ei or-thrymwyr: hi a ddangosodd fod y rhai oedd yn beio arno ef, yn gelwyddog, ac a roddes iddo ef ogoniant tragwyddol.

º15  Hon a waredodd y bobl sanctaidd a'r had  difai oddi wrth  y genedl a'u gorthrymai hwynt.

º16  Hi  a  aeth i  mewn  i  enaid  gwas yr  Arglwydd,   ac  a   safodd  yn  erbyn brenhinoedd   ofnadwy,   gan   wneuthur rhyfeddodau a gwyrthiau.

º17  Hi a roddes i'r rhai cyfiawn wobr sancteiddrwydd  eu llafur;  hi  a'u har-weiniodd hwynt mewn ffordd ryfedd, ac oedd yn orchudd iddynt y dydd, ac yn fflam o ser y nos.

º18  Hi a'u dug hwy trwy'r mor coch, ac a'u harweiniodd hwy trwy ddwfr mawr:

º19  A hi a foddodd eu gelynion hwynt, ac a'u dug hwynt i fyny o waelod y dyfnder.

º20  Am  hynny  y  rhai  cyfiawn  a  ys-beiliasant y rhai annuwiol, ac a  ddat-ganasant dy enw sanctaidd di,  O Arglwydd, ac a glodforasant o unfryd dy law orchfygus di.

º21  Oblegid doethineb a agorodd enau y rhai  mudion, ac a osododd dafodau plant by chain yn ymadroddus.

ºPENNOD 11
º1 TJI a gyfarwyddodd eu gweithredoedd •*• •*- hwynt yn llaw y proffwyd sanctaidd.

º2  Hwy   a   ymdeithiasant   trwy'r   di-ffeithwch anghyfanheddol, ac a osodas-ant   eu   pebyll   mewn   lleoedd  anhy-ffordd.

º3  Hwy a safasant yn erbyn y rhai a ryfelent i'w herbyn, ac a ddialasant ar eu gelynion.

º4  Daeth syched arnynt, a hwy a al-wasant arnat ti, ac fe a roddwyd iddynt ddwfr o'r graig serth, a meddyginiaeth rhag syched o'r maen caled.

º5  Canys trwy'r pethau y cystuddiwyd eu  gelynion  hwynt,  trwy'r un  pethau y   cawsant  hwy  les,  pan  oedd   eisiau arnynt.

º6  Yn lle ffynnon o afon redegog, wedi ei chythryblu a gwaed Uychlyd,

º7  Yn gerydd am y gorchymyn i ladd y plant, y rhoddaist ti iddynt hwy aml-der   o   ddwfr   trwy   fodd   heb   ei   o-beithio;

º8  Gan ddangos trwy'r syched oedd yr amser hwnnw, pa  fodd y cystuddiesit ti y gwrthwynebwyr.

º9  Oblegid pan demtiwyd hwy, er eu ceryddu yn drugarog, hwy a wybuant pa fodd y dialeddwyd ar y rhai annuwiol, y rhai a farnwyd mewn digofaint.

º10  Canys y rhai hyn a brofaist ti fel tad, gan eu rhybuddio; a'r lleill a hol-aist ti fel brenin tost, gan eu condemn-io:

º11  Y rhai, pa un bynnag ai yn absen-nol, ai yn bresennol, a gystuddiwyd yr un modd.

º12  Oblegid tristwch a gofid dauddyb-lyg  a  ddaeth arnynt hwy,  wrth  gofio pethau a aethai heibio.

º13  Canys pan glywsant hwy wrth eu cystudd   eu   hun,   gael   ohonynt   fudd, hwy a feddyliasant am yr Arglwydd.

º14  Oblegid yr hwn a wrthodasent hwy yn watwarus, wedi ei fwrw allan gynt wrth  daflu  allan  y  plant  newydd-eni, hwnnw a fu ryfedd ganddynt hwy yn niwedd y pethau a ddigwyddasant, gan fod arnynt syched amgen nag ar y rhai cyfiawn.

º15  Am   anneallgar   ddychmygion   eu hanghyfiawnder   hwynt,   trwy   y   rhai

º97wedi eu twyllo yr addolasant ymlusg-iaid anrhesymol a bwystfllod gwael, yr anfonaist lawer o anifeiliaid heb reswrn i ddial arnynt hwy;

º16  Pel   y   gallent   hwy   vvybod   mai trwy'r pethau y pecha neb, trwy'r un pethau hefyd y cosbir ef.

º17  Oblegid  ni  rwystrwyd dy law  di, yr hon sydd hollalluog, ac a wnaeth y byd o afluniaidd ddefnydd, fel na allasai anfon arnynt hwy lawer o eirth a llew-od hy,

º18  Neu   anifeiliaid    dieithr   llawn    o ddig, wedi eu newydd greu, yn anadlu tarth tanllyd, neu dwrf mwg, yr hwn a dry y gwynt neu wreichion aruthrol o'u llygaid fel mellt;

º19  Y  thai  ni   allai  eu  niwed  hwynt yn   unig   eu   dinistrio   hwy,   eithr   eu golwg erchyll hwynt hefyd eu  difetha hwy ar unwaith.

º20  Heb   y  rhai   hyn   hefyd   trwy   un awel y gallasent hwy syrthio, wrth gael eu  hymlid gan ddialedd, a'u gwasgaru trwy ysbryd dy nerth di: eithr tydi a drefnaist bob peth wrth fesur, a rhif, a phwys.

º21  Canys bob amser yr ydwyt ti yn gallu   llawer;   a   phwy   a   wrthwyneba nerth dy fraich di?

º22  Oblegid megis  tipyn allan o glor-iannau yw'r holl fyd yn dy olwg di, ac megis defnyn o wh'th y bore, yr hwn a ddisgyn ar y ddaear.

º23  Ond   yr   ydwyt   ti   yn   trugarhau wrth  bob  peth:  oblegid  ti  a elli  bob dim;  ac  yr ydwyt  heb  gymryd  arnat weled pechodau dynion, fel yr edifar-haent hwy.

º24  Y mae yn hoff gennyt ti bob peth a'r y sydd, ac nid ffiaidd gennyt ddim a'r a wnaethost: ie, ni wnaethit ti ddim pe buasai gas gennyt ef.

º25  A pha fodd y parhasai   dim,   oni buasai dy ewyllys di? neu y cadwesid, heb ei alw gennyt ti?

º26  Ond  yr ydwyt  ti  yn  arbed  pob peth: oblegid yr eiddot ti ydynt hwy, O   Arglwydd,   yr   hwn   sydd   yn   caru eneidiau.

ºPENNOD 12
º1 CANYS y mae dy Ysbryd anllygredig di ym mhob peth.

º2  Am hynny yr wyt  ti  yn  ceryddu bob ychydig ac ychydig, y rhai a dros-eddant, ac yn eu rhybuddio trwy alw i'w  cof hwynt y pethau  y pechasant ynddynt,  fel yr ymadawent a'u  dryg-ioni,   ac   y   credent   ynot   ti,   O   Arglwydd.

º3  Canys   dy   ewyllys   di   oedd   trwy ddwylo   ein   tadau   ni    ddifetha   hen breswylwyr y tir sanctaidd,

º4  Y  rhai  oedd  gas  gennyt  ti,  oher-wydd atgasaf weithredoedd swynion, ac aberthau annuwiol,

º5  Ac   anhrugarog   leiddiaid   y   plant hynny    hefyd,    a    bwytawyr    perfedd cnawd dynion, a'u gwleddau gwaedlyd,

º6  Gyda'u hoffeiriaid o ganol eu gwe-hilion eilunaddolaidd, a'r tadau y rhai a  laddodd a'u dwylo  eu hun eneidiau digarad;

º7  Fel y gallai'r wlad sy guaf gennyt ti   gael   plant   Duw   i'w   chyfanheddu yn addas.

º8  Eithr   ti   a   arbedaist   y   rhai   hyn megis dynion, ac a anfonaist gacwn o flaen   dy   lu,   i'w  goresgyn   hwy   bob ychydig ac ychydig.

º9  Nid oherwydd na allasit ti ddaros-twng   yr   annuwiol   i'r   rhai    cyfiawn trwy ryfel, neu eu difetha hwy ar unwaith   trwy   fwystfilod   creulon,   neu air caled;

º10  Eithr gan farnu o fesur ychydig ac ychydig, ti a roddaist le i edifeirwch, pan nad oedd anhysbys i ti fod eu cen-hedlaeth   hwynt   yn    ddrygionus,    a'u drygioni yn anianol, ac na newidiai eu meddwl hwynt byth:

º11  Canys  hiliogaeth  felltigedig   oedd-ynt hwy o'r dechreuad: ond ni roddaist ti  ddiogelwch  iddynt  am  y  pethau  y pechent hwy ynddynt, er ofn neb.

º12  Oblegid   pwy   a   ddywed,   Beth   a wnaethost ti? neu pwy   a   wrthwyneba dy farn di? pwy a gwyna rhagot ti am y cenhedloedd a ddifethwyd, y rhai a wnaethost ti? neu pwy a ddaw i sefyll i'th erbyn, i ddial dros ddynion ang-hyfiawn?

º13  Nid oes Duw ond tydi yn gofalu am bob peth, i  ddangos  nad wyt yn bamu yn anghyfiawn.

º14  Nid   oes   na   brenin   na   theyrn  a ddichon osod ei wyneb yn dy erbyn di, am y rhai a gosbaist ti.

º15  Am dy fod yn gyfiawn, yr ydwyt ti yn trefnu pob peth yn gyfiawn, gan gyfrif  yn   beth   arnherthynol   i'th   allu di roddi barn yn erbyn yr hwn ni ddylai ei gosbi.

º16  Oblegid  dechreuad  cyfiawnder  yw dy nerth di; a'th fod di yn Arglwydd ar bob peth, sydd yn peri i ti arbed pob peth.

º17  Pan ni  chredir dy fod di o ber-ffaith allu, yr wyt ti yn dangos dy nerth; ac ymhlith y rhai a'i hedwyn yr wyt yn amlygu eu hyder hwynt.

º18  Yn gyfiawn yr wyt ti yn barnu, gan feistroli dy allu; a thrwy lawer o arbed yr wyt ti yn ein llywodraethu ni: oblegid y mae gennyt ti allu pan fyn-nech.

º19  A thi a ddysgaist dy bobl wrth y cyfryw weithredoedd, fod yn rhaid i'r cyfiawn fod yn gu ganddo ddyn: a thi a wnaethost dy blant yn dda eu gobaith, oherwydd   i   ti   roddi   edifeirwch   am bechodau.

º20  Canys os mor ystyriol y cystudd-iaist ti elynion dy blant, y rhai a ddyl-ent farwolaeth, gan roddi amser a modd i newidio oddi wrth ddrygioni,

º21  A pha ofal y bernaist ti dy blant dy hun, i rieni pa rai y rhoddaist ti Iwon ac amodau o addewidion da?

º22  Am  hynny  lle  yr  wyt  ti  yn ein ceryddu ni, yr ydwyt yn ffrewyllu ein gelynion ni yn ddengmil mwy; fel pan farnom ni> y gallom feddwl am dy dda-ioni  di;  a  phan y'n  barner, ddisgwyl am drugaredd.

º23  Am  yr  hwn  beth  y  rhoddaist  ti ddialedd ar y rhai a fuant fyw'n anghyfiawn  mewn   buchedd   angall,   trwy eu ffiaidd weithredoedd eu hun.

º24  Canys   hwy   a   gyfeiliornasant   yn
ffordd cyfeiliorni ymhell, gan gymryd y rhai oedd amharchus ymysg anifeiliaid eu gelynion yn lle duw-iau, wedi eu twyllo fel plant angall.

º25  Am hynny yr anfonaist ti iddynt hwy, megis i blant direswm,  dy farned-igaeth i'w gwatwar.

º26  Y rhai ni chymerant rybudd trwy'r gwatwarus  gerydd  hyn,   a  gant   brofi addas farnedigaeth Duw.

º27  Canys wele, oblegid y rhai yr oedd-ynt  hwy  yn  grwgnach  wrth  ddioddef drostynt, sef dros   y   rhai a   dybiasent hwy eu bod yn dduwiau, pan welsant eu cosbi yn y rhai hynny, hwy a gyd-nabuant mai gwir Dduw oedd yr hwn a wadasent hwy o'r blaen eu bod yn ei adnabod: ac am hynny y daeth dygn ddamnedigaeth arnynt.

ºPENNOD 13
º1 OFER  yn  ddiau  o   naturiaeth  yw'r dynion oil sydd heb adnabod Duw, heb fedru adnabod yr hwn sydd, wrth y pethau da a welir, ac ni adnabuant y gweithydd wrth ystyried y gwaith:

º2  Eithr   hwy   a   dybiasant   mai'r   tan neu'r   gwynt,   neu'r   awyr   buan,   neu gylch y  ser,  neu  ddwfr  chwyrn,  neu oleuadau'r   nefoedd,   oeddynt   dduwiau yn llywodraethu'r byd.

º3  Os   am   fod   yn   hyfryd   ganddynt degwch    y   rhai   hyn,   y    cymerasant hwynt   yn   dduwiau;   gwybyddant   pa faint gwell yw  eu   Harglwydd  hwynt: oblegid yr hwn  sydd o naturiaeth yn Awdur tegwch, a'u creodd hwynt.

º4  Os eu gallu a'u gweithrediad sydd ryfedd   ganddynt,    ystyriant    pa    faint mwy   yw   gallu   yr   hwn   a'u   gwnaeth hwynt.

º5  Wrth faint  a  thegwch  y  pethau a grewyd, wrth eu cyffelybu, y gwelir yr hwn a'u gwnaeth hwynt.

º6  Er hynny yn hyn y mae bai y rhai hyn yn llai: canys y maent hwy mewn amryfus ond odid yn ceisio Duw, ac yn ewyllysio ei gael ef;

º7  Oblegid   y  maent   hwy,   trwy   drin ei waith ef, yn chwilio yn ddyfal, ac yn
coelio eu golwg; o achos bod y pethau a welir yn deg.

º8  Ac eto nid ydynt hwy esgusodol:

º9  Oblegid  os  gallent  wybod  cymaint a medru amcanu at y byd, paham na chawsant   hwy   yn   gynt   Arglwydd   y pethau hyn?

º10  Eithr annedwydd ydynt  hwy,  a'u gobaith sy mewn pethau meirw, y rhai a   alwasant   waith   dwylo   dynion   yn dduwiau, sef aur ac arian, pethau wedi eu dychymyg trwy gelfyddyd,  a llun-iau anifeiliaid, neu garreg   ddi-fudd o waith hen law.

º11  Ac yn awr saer pren, wedi iddo lifio pren i'r gwaith, a thynnu o am-gylch  ei   holl  risgl  ef yn gelfydd, a'i weithio   yn   gyfarwydd,   a   gwneuthur llestr   buddiol   i   wasanaethu   i   fywyd dyn;

º12  Ac   ymlenwi,   wedi   iddo   dreulio ysglodion ei waith yn arlwyo ei fwyd;

º13  Ac   yn   cymryd   yr   hyn   a   fwrid ymaith   ohonynt   yn   bren   ystwyrgam di-fudd i ddim, eithr yn llawn cnapiau, a'i cerfiodd yn ofalus pan gaffai ennyd, ac   a'i   lluniodd   with   gyfarwyddyd   ei ddeaU, ac a'i gwnaeth ar lun dyn,

º14  Neu a'i gwnaeth yn  debyg i an-ifail gwael, gan ei amliwio & choch, a'i beintio a lliw, a pheintio pob gwrthuni ynddoj

º15  Wedi iddo wneuthur iddo le addas, a'i gosododd wrth bared, ac a'i sicrha-odd a haearn;

º16  Efe   a   ofalodd   ymlaen   Haw   rhag iddo syrthio;   gan   wybod na allai   efe help iddo ei hun: oblegid delw yw efe, ac yn rhaid iddo wrth help:

º17  Yna efe a weddia am ei dda, am ddyweddi iddo ei hun, ac am blant, heb arno gywilydd lefaru wrth y marw.

º18  Y mae efe yn galw ar y gwan am iechyd; yn gofyn hoedl gan  y marw; yn ymbil am help gan yr hwn ni wyr ddim; ac am ei daith yn gweddio ar yr hwn ni all gerdded cam;

º19  Ac am elw, a gwaith, a dedwydd-wch Haw, yn gofyn llwyddiant gan yr hwn sy ddirymaf i wneuthur dim.

ºPENNOD 14
º1 •yRACHEFN, pan fyddo un yn ym-•*•   baratoi i fordwyo, ac ar fyned tr donnau geirwon, efe a waedda ar br pydrach na'r llong a fyddo yn ei ddv ef:

º2  Oblegid   chwant   i   elw   a   ddych-mygasai honno, a thrwy ei gelfyddyd gwnaeth y gweithiwr hi.

º3  Eithr   dy   ragluniaeth   di,   O   Dad, sydd yn ei llywodraethu: oblegid ti a roddaist ffordd yn y mor, a llwybr di-ogel yn y tonnau;

º4  Gan ddangos y gelli di achub rhag pob peth, ie, ped elai dyn i'r mor heb gelfyddyd.

º5  Eto ti  a  fynni  na  byddo  gweith-redoedd dy ddoethineb  yn  segur:  am hynny yr ymddiried dynion i dipyn o bren am eu heinioes, a chan dreiddio trwy'r   garw   for   mewn   llestr   gwan, ydynt gadwedig.

º6  Ac yn y dechreuad pan ddifethwyd y cewri beilchion, gobaith y byd, trwy ffoi i long, a adawodd i'r byd had gened-igaeth,  wedi  ei  llywodraethu a'th law di.

º7  Canys   bendigedig  yw'r  pren  trwy yr hwn y daw cyfiawnder:

º8  Eithr melltigedig yw'r hyn a wnaed 4   llaw,   a'r   hwn   a'i   gwnaeth:   hwn am   iddo    ei   weithio    ef;   a    hwnnw, am ei  alw ef yn  dduw,  ac yntau yn Uygredig.

º9  Yr   annuwiol   a'i   annuwioldeb   ydynt  mor   gas   gan  Dduw  bob   un  a'i gilydd:

º10  Oherwydd yr hyn a wnaed, yng-hyd a'r hwn a'i gwnaeth, a gosbir.

º11  Am  hynny  y  bydd  ymweliad  ar eilunod y Cenhedloedd; am eu gwneuthur   hwy   ymysg   creaduriaid   Duw   yn meidd-dra, ac yn dramgwydd i eneidiau dynion, ac yn fagl i draed y rhai angall.

º12  Canys dechreuad godineb ysbrydol oedd    ddychmygu   eilunod,    a'u   caff-aeliad hwy oedd lygredigaeth buchedd.

º13  Oblegid  o'r  dechreuad  nid  oedd-ynt hwy, ac ni byddant yn dragywydd chwaith.

º14  Trwy ofer ffrost dynion y daethant i'r byd; ac am hynny y bydd eu di-wedd ar fyrder.

º15  Y tad yn  gystuddiol  trwy  anam-serol alar am ei fab, yr hwn a ddygwyd ymaith   yn   gynnar,   gwedi   gwneuthur iddo ef ddelw, yn awr a'i haddolodd megis yn dduw, yr hwn oedd y pryd hwnnw yn ddyn marw, ac a roddes i'r rhai oedd dano seremoniau ac aberth-au.

º16  Yna y cadwyd, yn lle cyfraith, yr annuwiol   ddefod,  yr  hon  a  gryfhasai mewn amser; ac wrth orchymyn teyrn-iaid yr addolwyd delwau cerfiedig:

º17  Y rhai ni allai dynion eu hanrhyd-eddu  yn   eu  gwydd,   am   eu  bod  yn trigo  ymhell,   hwy   a   gymerasant  lun eu gwedd hwynt o bell, ac a wnaethant hynod ddelw brenin, yr hwn a anrhyd-eddent, er mwyn trwy eu dyfalwch hwn wenieithio  iddo  ef oedd  absennol,  fel pe bai bresennol.

º18  A chwant y crefftwr i gael anrhyd-edd, a anogodd yr annysgedig i addoli fwyfwy.

º19  Oblegid efe ond odid yn ewyllysio rhyglyddu bodd llywydd, a ymegniiodd trwy   ei   gelfyddyd   i  osod  y  llun i'r gorau.

º20  A'r   gwerin,   wedi   eu   denu   trwy degwch y  gwaith,  a  gyfrifent yna  yn dduw,   yr   hwn   ychydig   o'r   blaen   a berchid fel dyn.

º21  A hyn a fu yn achlysur i dwyllo'r byd:    oherwydd   dynion   yn   gwasan-aethu mewn drygfyd a than drahauster, a roddasant i gerrig a phrennau yr Enw anghyfrannog.

º22  Wedi hynny nid oedd ddigon cyf-eiliorni  ynghylch  adnabod  Duw,  eithr lle yr oeddynt yn byw ym mawr ryfel anwybodaeth, y mawr ddrygau hynny a alwent hwy yn heddwch.

º23  Oblegid tra oeddynt hwy yn lladd eu plant mewn aberthau, ac yn arfer dirgeledigaethau    cuddiedig,    neu    yn gwneuthur ynfyd gyfeddach o seremoniau dieithr,

º24  Ni   chadwent   hwy   na'u   buchedd na'u priodas yn Ian: y naill a laddai'r Hall mewn cynllwyn, neu ai gofidiai trwy odineb.

º25  Pob    peth   oedd    yn    gymysglyd, gwaed  a  chelanedd,  lladrad a thwyll, llygredigaeth,    anffyddlondeb,    terfysg, anudon,

º26  Aflonyddwch   i'r   rhai   da,   angof am   gymwynas,   halogedigaeth   eneidiau,   cyfhewid   genedigaethau,   anllyw-odraeth  mewn  priodasau,   godineb,  ac anlladrwydd.

º27  Oblegid addoliad eilunod, y rhai ni ddylid eu henwi, yw dechrau, ac achos, a diwedd, pob drygioni.

º28  Canys tra fyddont hwy yn llawenj y maent hwy naill ai yn ynfydu, ai yn proffwydo celwydd, ai yn byw yn ang-hyfiawn, ai yn tyngu anudon yn hawdd.

º29  Oblegid tra ydynt hwy yn coelio i eilunod   meirw,   er   iddynt   dyngu   yn ddrwg, nid ydynt yn disgwyl dialedd.

º30  Eithr fe ddaw iddynt hwy yr hyn sy gyfiawn am y ddau, sef am feddwl am Dduw ar fai, gan lynu wrth eilunod; a thyngu yn anghyfiawn ac yn dwyll-odrus, gan ddirmygu sancteiddrwydd.

º31  Oblegid nid gallu y rhai y tyngir iddynt, eithr iawn gosb pechaduriaid, a ddaw byth ar drosedd y rhai anghyfiawn.

ºPENNOD 15
º1 "CITHR tydi, ein Duw, ydwyt dda-•»-< ionus a geirwir; yn hirymarhous, ac mewn trugaredd yn llywodraethu pob peth.

º2  Oblegid os pechwn ni, eiddot ti yd-ym ni, y rhai a wyddom dy gryfder: ond ni phechwn ni, a ninnau yn gwybod ein cyfrif yn eiddot ti.

º3  Canys   cyfiawnder   cyflawn   yw   dy adnabod  di,  a  gwreiddyn tragwyddol-deb yw gwybod dy nerth.

º4  Canys ni thwyllodd drwg-gelfyddus ddychymyg    dyn    mohonom    ni,    na chysgod   portreiadau   poen   ddiffrwyth, llun wedi ei fritho ag amryw liwiau;

º5  Golwg y rhai sydd yn peri chwant i'r  rhai  angall:   ac  felly  y  maent  yn chwennych llun delw farw ddianadl.

º6  Rhai yn hoffi pethau drygionus, ac yn haeddu'r fath bethau i goelio idd-ynt, yw y rhai a'u gwnant, y rhai a'u chwenychant,   y   rhai   a'u   gwasanaeth-ant.

º7  Canys y crochenydd hefyd a dylina bridd meddal, ac a lunia yn boenus bob llestr i'n gwasanaeth ni; o'r un clai y llunia efe rai llestri i wasanaethu mewn gwaith  glan,  a  rhai  yr  un  modd i'r gwrthwyneb: i ba beth y gwasanaetha pob un o'r ddau fath hyn, y crochenydd ei nun sy farnwr.

º8  Ac   o'r   un   clai,   trwy   ddrygionus been, y llunia efe dduw ofer, yr hwn a wnaethid   ei   hun   o'r   ddaear   ychydig o'r blaen, ac ychydig wedi a a i'r hon y cymerwyd ef ohoni, pan ofynner yr einioes a fenthyciwyd iddo.

º9  Nid am ei fod ef yn cymryd poen, nac am fod ei hoedl ef yn fer, y mae ei ofal ef, eithr y mae efe yn ymryson a gofaint aur ac arian, ac yn dynwared y gofaint pres; ac y mae efe yn cyfrif yn anrhydedd iddo  fod  yn llunio  pethau gau.

º10  Lludw  yw  ei  galon  ef,  ei  obaith hefyd   sydd   waelach   na'r   ddaear,   a'i fywyd   yn   fwy   amharchus   na'r   clai;

º11  Am nad adwaenai efe yr hwn a'i gwnaeth, a'r hwn a roddes enaid grym-iol iddo ef, ac a anadlodd ysbryd byw-iol ynddo.

º12  Eithr   cyfrif   y   maent   hwy   mai chwarae   yw  ein   heinioes   ni, ac  mai marsiand'iaeth i  elwa  yw  ein  bywyd; oblegid rhaid, meddant, yw elwa o ba le bynnag, hyd yn oed o ddrygioni.

º13  Canys hwn yn anad neb a wyr ei fod yn pechu, yr hwn sydd yn gwneuth-ur breuon lestri    a delwau o ddefnydd daearol.

º14  A holl  elynion dy bob! di y rhai a  arglwyddiaethant  arnynt,   ydynt o'r fath ffolaf, ac yn anhapusach na phlant bychain;

º15  Oherwydd iddynt dybied bod holl eilunod   y   cenhedloedd   yn   dduwiau; i'r rhai nid oes na llygaid yn gwasanaethu  i  weled,  na  ffroenau  i  dynnu'r

awyr atynt na chlustiau i glywed, na bysedd dwylo i deimlo, a'u traed hwy sy ddiog i gerdded.

º16  Oblegid  dyn  a'u  gwnaeth  hwynt, a'r hwn nid oes ganddo ond benthyg ysbryd   a'u   lluniodd   hwynt;   eithr   ni ddichon un dyn wneuthur duw tebyg iddo ei hun:

º17  Canys efe yn farwol a weithia beth marw a dwylo anwir: gwell yw efe ei hun na'r pethau y mae efe yn eu hadd-oli;  oblegid  efe a  fu  fyw unwaith,  a hwythau ni buant erioed.

º18  Y maent hwy yn addoli'r anifeil-iaid  casaf:  oblegid  wrth eu cydgyffel-ybu, y mae rhai yn waeth nag eraill.

º19  Nid ydynt mor deg ag anifeiliaid eraill    i'w    dymuno:    canys    methodd ganddynt gael na chlod gan Dduw, na'i fendith ef.

ºPENNOD 16
º1 AM hynny y cosbwyd hwynt ft'r •**• cyffelyb, fel yr haeddent, ac y dial-eddwyd hwynt a lliaws o anifeiliaid.

º2  Yn lle yr hwn ddialedd y gwnaeth-ost ti ddaioni i'th bobl dy hun, i ba rai, i godi eu chwant hwynt, paratoaist soflieir yn ymborth o flas dieithr:

º3  Fel y byddai iddynt hwy, yn chwen-nych   ymborth,   ddigaru'r   peth   oedd anghenraid   ei   chwennych,   oherwydd golwg anhawddgar yr anifeiliaid a an-fonesid i'w mysg; ac y gwneid y rhai hyn, wedi eu bod dros ychydig ennyd mewn   eisiau,   yn   gyfranogion   o   ar-chwaeth newydd.

º4  Oblegid yr oedd yn rhaid i angen, yr hwn ni ellid ei ochel, ddyfod ar y rhai   hynny   a   arferasant    drahauster: eithr i'r rhai hyn, digon oedd yn unig ddangos pa fodd y rhoed dialedd ar eu gelynion.

º5  Canys pan ddaeth creulon lid bwyst-filod ar y rhai hyn, a'u difetha hwynt & brathiadau seirff dolennog,

º6  Nid hyd y  diwedd  yr arhodd  dy ddigofaint   di:   eithr  i'w  rhybuddio   y blinwyd hwynt ychydig o  ennyd,  gan gael   arwydd   iachawdwriaeth,   i    beri

iddynt feddwl am orchymyn  dy gyf-raith di;

º7  Obkgid yr hwn a drodd at yr arwydd hwnnw  a iachawyd, nid gan yr hwn a welid, eithr gennyt ti, lachawd-wr pob peth.

º8  A  thrwy  hyn  y  gwnaethost  ti  i'n gelynion gredu mai tydi yw'r hwn sydd yn achub o bob drwg;

º9  Y rhai a laddodd brath locustiaid a chacwn;   ac   ni   chaed   meddyginiaeth iddynt:   oblegid   hwy   a   haeddent   eu cosbi a'r cyfryw.

º10  Ond   ni   wnai   dannedd   dreigiau gwenwynig niwed i'th blant di: oblegid dy   drugaredd   di  a   ddeuai  yn   erbyn hynny, ac a'u hiachai hwynt.

º11  Canys i feddwl am dy ymadrodd-ion  di y brathwyd hwynt;  a hwy yn ebrwydd  a iachawyd,  fel,  heb  syrthio mewn dwfn angof, y cofient yn wastad dy ddaioni di.

º12  Oblegid  nid  llysieuyn nac eli a'u hiachaodd hwynt, eithr dy air di, O Ar-glwydd, yr  hwn  sydd  yn  iachau  pob dim.

º13  Oherwydd y mae i ti feddiant ar einioes  ac  angau;  ac yr ydwyt  ti  yn dwyn i waered hyd byrth uffern, ac yn dwyn i fyny drachefn.

º14  A dyn yn ei ddrygioni a ladd: a phan  elo'r  ysbryd  allan,  ni  ddychwel efe; ac ni ddaw yn ei 61 yr enaid  a gymerer i fyny.

º15  Eithr  amhosibl yw dianc rhag dy law di.

º16  Oblegid annuwiolion, y rhai  sydd yn gwadu eu bod yn dy adnabod di, a ffrewyllwyd o nerth dy fraich di, gan gael eu herlid a rhyfeddol law a chen-llysg, ac a chafodau heb allu eu gochel-yd; a hwy a ddifethwyd a than.

º17  A'r hyn sy ryfeddaf, y tan oedd yn gweithio fwyfwy yn y dwfr, yr hwn sydd  yn   diffoddi  pob   peth:   canys   y mae'r byd yn ymladd dros y rhai cyf-iawn.

º18  Canys  weithiau   fe  fyddai   lai   y fflam,   fel   na   losgai   hi'r   anifeiliaid   a anfonesid  yn  erbyn  y  rhai  annuwiol;
eithr trwy weled, hwy a allent wybod eu hunain mai trwy farn Duw yr erlidid hwynt.

º19  Ac weithiau efe a losgai yrnysg y dwfr, yn fwy nag y gallai tan, i ddifetha ffrwyth tir anghyfiawn.

º20  Yn lle hynny a bwyd angylion y porthaist ti dy bobl dy hun; a thi a ddanfonaist iddynt hwy fara parod o'r nefoedd yn ddi-boen, yr hwn a wasan-aethai i bob  hyfrydwch ac i bob  ar-chwaeth yn gymwys.

º21  Canys   dy   ymborth   di   oedd   yn dangos   dy   felystra   i'th  blant,   ac   yn gwasanaethu chwant y bwytawr, ac yn ymdymheru wrth fodd pob un.

º22  Yr eira hefyd a'r ia oedd yn di-oddef y tan, ac heb doddi: fel y gallent hwy wybod mai'r tan, yr hwn oedd yn ffaglu yn y cenllysg, ac yn llewyrchu yn y   glaw,   oedd   yn   difetha   ffrwyth   y gelynion.

º23  Hwn hefyd, fel y cai y rhai cyf-iawn eu cynnal, a ollyngodd ei allu dros gof.

º24  Oblegid y  creadur,  yr  hwn  sydd yn dy wasanaethu di, yr hwn a wnaeth-ost bob  peth,  a anelir i  beri  cosbed-igaeth ar yr anghyfiawn, ac a ddadan-elir i wneuthur daioni i'r rhai a ym-ddiriedant ynot ti.

º25  Am hynny efe yna yn ymrithio i bob peth, a wasanaethai dy ras di, yr hwn  sydd yn maethu pob  peth wrth ewyllys y rhai anghenus:

º26  Fel y dysgo dy blant y rhai sydd hoff gennyt ti, O Arglwydd, nad cyn-nyrch ffrwyth sydd yn porthi dyn, eithr mai dy air di sydd yn cadw y rhai a gredant ynot.

º27  Oblegid   y  peth   ni   ddifethodd   y tan, wedi ei dwymo ychydig gan bel-ydr    yr haul,    a    feiriolodd    yn    ebrwydd;

º28  Fel y byddai hysbys y dylid achub blaen yr haul i roddi diolch i ti, a gweddiio arnat ti ar doriad y dydd.

29	Oblegid gobaith yr anniolchgar  a dawdd ymaith fel llwydrew'r gaeaf, ac a red ymaith fel dwfr di-fudd.

 

ºPENNOD 17
º1 DY farnedigaethau di sydd fawr, ac ni ellir eu traethu: am hynny yr aeth y rhai annysgedig ar gyfeiliorn.

º2  Oblegid   y  rhai   anwir  yn   arncanu gorthrymu'r    genedl    sanctaidd,    wedi eu gwarchae yn eu tai yn garcharorion tywyllwch, a'u  llyffetheirio a rhwymau hirnos, a orweddasant yno, yn ffoadur-iaid   oddi   wrth   y   rhagluniaeth   drag-wyddol.

º3  Canys   pan   dybiasant   hwy   lechu mewn cuddiedig bechodau, dan dywyll orchudd angof, hwy a wasgarwyd, wedi eu  dychrynu  yn  aruthrol,  a'u trallodi gan weledigaethau dieithr.

º4  Canys   ni   allai'r   gilfach   a'u  daliai hwynt  eu  cadw  yn  ddi-ofn:   eithr  yr oedd twrf yn swnio o'u hamgylch, yr hwn oedd yn eu blino hwynt, a gweled-igaethau pruddaidd ag wyneb sarrug yn ymddangos iddynt.

º5  Nid oed dim gallu gan y tan i lewyr-chu:   ac   ni   allai   ddisglair   lewyrch   y ser oleuo'r nos erchyll honno.

º6  Eithr tan yn unig yn cynnau ohono ei hun, yn ofnadwy iawn, a ymddangos-odd iddynt; wedi eu dychrynu hwynt &'i weledigaeth honno ni welid, hwy a dybiasant fod y pethau a welid yn waeth.

º7  Felly   y   bwriwyd   i   lawr   oferedd celfyddyd hudoliaeth, a'r gwaradwyddus gerydd a gafodd y rhai a wnaent ffrost o'u doethineb.

º8  Oblegid   y  rhai   a  addawsant   yrru ymaith ofn a blinder oddi wrth enaid llesg, a aethant yn llesg eu hun rhag ofn yr hwn y gellid chwerthin am ei ben.

º9  Oherwydd er nad oedd dim erchyll yn eu hofni hwynt; er hynny wedi eu dychrynu    wrth    fynediad    bwystfilod heibio, a chwibaniad seirff,

º10  Buant   feirw   o   ofn,   gan   omedd edrych ar yr awyr, yr hwn nid oedd le i'w ochelyd.

º11  Canys   peth   ofnus   yw   drygioni, wedi  rhoddi  barn  i'w  erbyn  wrth  ei dystiolaeth  ei  hun;   a'r  gydwybod  yn gwasgu arno  sydd yn  darogan pethau blin yn wastadol.

º12  Canys   nid   yw   ofn   ddim,   ond bradychu yr help a gaffer gan reswm.

º13  A'r disgwyliad oddi fewn yn llai, a gyfrif yr anwybodaeth  yn fwy na'r achos yr hwn sydd yn peri blinder.

º14  Eithr hwynt yn cysgu yr un  hun y noson honno, yr hon ni ellid yn ddiau ei dioddef, ac a ddaethai arnynt o wael-odion uffern anocheladwy,

º15  Weithiau a flinid a gweledigaethau rhyfedd,   ac  weithiau   a  lewygent  gan ball   calon:   canys   ofn   disymwth,   ac heb edrych amdano, a ddaeth arnynt.

º16  Felly pwy bynnag a syrthiai yno, efe a gedwid, ac a gaeid mewn carchar heb haearn.

º17  Canys   pa  un  bynnag  ai   llafurwr fyddai   un,   neu   fugail,   neu   un   yn gwneuthur y gwaith sydd yn y diffeith-wch,  pan  ddelid  ef,  efe  a  ddioddefai yr angen nis gellid ei ochelyd: oblegid ag  un  gadwyn  tywyllwch  y  rhwymid hwynt oil.

º18  Pa un bynnag ai gwynt  chwiban, ai hyfrydaidd sain adar ymysg y cang-hennau tewion, ai cysain dwfr yn cerdded yn chwyrn,

º19  Ai  swn  erchyll  creigiau a fwrid  i lawr,  ai  rhedfa  anifeiliaid  yn  moelys-tota   heb   eu   gweled,   ai   llais   creulon bwystifilod rhuadwy, ai carreg lefain yn datseinio   o   ogofeydd  y  mynyddoedd; y pethau hyn a'u dychrynai hwy, fel y llewygent.

º20  Canys yr holl fyd a oleuid yn olau ddisglair,   ac   ni   rwystrid   neb   yn   eu gwaith:

º21  Yn unig arnynt hwy y daethai nos drom,   cyffelybrwydd   i'r   tywyllwch   a ddeuai arnynt; eithr yr oeddynt iddynt eu hunain yn flinach na'r tywyllwch.

ºPENNOD 18
º1 EITHR i'th saint di yr oedd goleuni o'r mwyaf: llais y rhai yr oeddynt hwy yn eu clywed, ond nid oeddynt yn gweled  eu  gwedd  hwynt;  a  hwy  a'u cyfrifasant hwynt yn ddedwydd, am na ddioddefasent hwythau yr un pethau. 

º2 Rhoddasant   hefyd   iddynt   ddiolch am na wnaethent niwed, wedi cael cam o'r blaen; a dymunasant faddeuant am fod yn elynion iddynt.

º3  Yn  lle   hynny   y   rhoddaist  iddynt hwy golofn o dan poeth, i flaenori yn y daith anhysbys,  ac i fod yn haul di-niwed i'r ymdaith barchedig.

º4  Yr oeddynt hwy yn ddiau yn haedd-u bod heb oleuni, a'u carcharu mewn tywyllwch, y rhai a gadwasant dy blant di yng ngharchar5 trwy y rhai yr oedd anllygredig  oleuni'r  gyfraith i'w  roddi i'r byd.

º5  Pan    amcanasent    hwy    ladd    rhai bychain y saint, yna trwy un plentyn, yr hwn a fwriesid allan, ac a gadwesid i'w  ceryddu  hwynt,  y  cymeraist  ymaith    lawer   o'u   plant   hwy,    ac   a'u difethaist hwynt ar unwaith yn y dwfr cryf.

º6  Bin tadau ni a gawsant wybodaeth am y nos honno o'r blaen; fel y bydd-ent lawen, am eu bod yn gwybod yn ddiogel i ba Iwon y credasent:

º7  Felly y derbyniodd dy bobl di iach-awdwriaeth y rhai cyfiawn, a dinistr y gelynion.

º8  Canys megis y cosbaist ti ein gwrth-wynebwyr, trwy'r un peth y rhoddaist anrhydedd i ni, y rhai a alwesit ti.

º9  Canys   sanctaidd   blant y  rhai da-ionus   a  aberthasant  yn  ddirgel,  ac  a osodasant  gyfraith  dduwiol  yn  gytun; ar fod y rhai sanctaidd yr un modd yn gyfranogion o  dda  a  drwg,  a'u tadau yn  awr  yn  canu  o'r  blaen  ganiadau mawl.

º10  Eithr anghyson waedd y gelynion a ddatseiniodd o'r tu arall; a gresynol nad oedd yn cerdded am blant y galerid amdanynt.

º11  A'r un fath ddialedd y cosbid y gwas a'r meistr; yr un pethau yr oedd y gwreng a'r brenin yn eu dioddef.

º12  Rhai   aneirif  oedd   ganddynt   hwy oil, wedi meirw ar unwaith o'r un far-wolaeth, fel nad oedd digon o rai byw i'w   claddu   hwynt:   canys   mewn   un foment y  difethwyd eu hiliogaeth   an-rhydeddusaf hwy.

º13  Canys lle na chredent ddim oher-wydd   y   swynion;  pan  ddifethwyd y cyntaf-anedig, y cyffesasant mai plant Duw oedd y bobl hyn.

º14  Oherwydd   pan   oedd   pob    peth mewn distawrwydd tawel, a'r nos yng nghanol ei gyrfa fuan,

º15  Dy hollalluog air di a neidiodd o'r nef o'th orseddfa frenhinol, i ganol y wlad ddinistriol, fel rhyfelwr ffrom,

º16  Gan arwain dy orchymyn diragrith di yn lle cleddyf llym, yr hwn a safodd, ac a lanwodd bob peth a marwolaeth, ac oedd  yn  cyffwrdd  a'r  nefoedd,   er  ei ddisgyn i'r ddaear.

º17  Yna gweledigaethau breuddwydion aruthrol a'u blinasant hwy yn ddisym-wth, a'r ofn nid oeddynt yn ei ddis-gwyl a ddaeth arnynt.

º18  Ac  wedi  bwrw  un  i  lawr  yma, ac arall acw, yn banner marw, hwy a fynegasant am ba achos yr oeddynt yn marw.

º19  Oblegid   y   breuddwydion,   y   rhai oedd yn eu blino hwynt, a raghysbys-asent hyn, fel na ddifethid hwynt heb wybod  paham yr oeddynt yn  dioddef niwed.

º20  Cyffyrddodd    profedigaeth    angau weithiau a'r rhai cyfiawn hefyd, a bu dinistr   ar  y   dyrfa  yn  y   diffeithwch: ond ni hir barhaodd y dieter;

º21  Oblegid y gwr difai a'u diffynnodd hwynt ar frys, gan arwain arfau ei swydd ei hun, sef gweddi, a iawn o arogl-darth, ac a safodd yn erbyn y Hid, ac a ddi-bennodd y  cystudd,  gan ddangos mai dy was di oedd efe.

º22  Ac efe a orchfygodd y dinistrydd, nid   o   gryfder   corff,   na  thrwy   waith arfau; eithr a gair y darostyngodd efe yr hwn oedd yn cystuddio, gan goffau llw a chyfamod y tadau.

º23  Canys pan oedd y meirw yn syrth-io ar ei gilydd yn dyrrau, efe a safodd yn y canol, ac a dorrodd y dieter, ac a rannodd y ffordd oedd yn myned at y
byw.

º24  Oblegid yn y wisg laes  yr oedd yr harddwch oil, a gogoniant y tadau yng ngherfiad y pedair rhes o feini, a'th fawredd dithau yn y goron am ei ben ef.

º25 I'r thai hy y rhoddes y dinistr-ydd le, ac a'u hofnodd hwynt: canys digon oedd yn unig brofi ohonynt y dieter.

ºPENNOD 19
º1 EITHR dieter didrugaredd a barha-odd hyd y diwedd i'r annuwiolion: oblegid efe a wyddai o'r blaen yr hyn a wnaent hwy;

º2  Sef wedi iddynt roddi cennad idd-ynt i fyned ymaith, a'u gyrru hwy ar frys,  y  byddai  edifar  ganddynt, ac yr erlidient hwynt;

º3  Canys pan oeddynt yn galaru ac yn wylofain with feddau'r  meirw,   hwy  a ddychmygasant    feddwl    ynfyd    arall; a'r  rhai  a  yrasent  allan  dan  ymbil  a hwynt a erlidiasant hwy megis  rhai yn ffoi.

º4  Oblegid  y  dynged  a  haeddent  a'u harweiniodd hwynt i'r diwedd hwn, ac a wnaeth iddynt anghofio y pethau a ddigwyddasent eisoes, fel y cyflawnent hwy   y   gosbedigaeth   oedd   yn   61   i'w dialedd hwy:

º5  Ac fel y cai dy bobl di fyned trwy ffordd ryfedd, ac y caent hwythau far-wolaeth ddieithr:

º6  Oblegid pob creadur yn ei ryw ei hun a luniwyd drachefn o  newydd, i wasanaethu'r    gorchmynion    priodol a roddwyd iddynt, fel y cedwid by Want di ya ddiniwed.

º7  Y cwmwl a gysgododd dros y gwer-syll; a lle y buasai dwfr o'r blaen, y gwelid tir sych, ie, yn y mor coch yr oedd ffordd ddi-rwystr, a maes yn dwyn gwelltglas yn y ffrwd chwyrn;

º8  Trwy yr hon yr aeth yr holl genedl a amddiffynnodd dy law di, gan weled gwyrthiau rhyfedd.

º9  Fel meirch y porthasid hwynt, ac fel ŵyn y llament hwy,  gan dy fol-iannu di, O Arglwydd, eu Gwaredydd.

º10  Oblegid hwy a gofient eto y pethau   a   ddigwyddasai   tra'r  oeddynt   yn ymdaith yn y wlad ddieithr; y modd yn lle epiliaeth anifeiliaid y dygasai'r ddaear allan wybed, ac y dygasai yr afon allan lawer o lyffaint yn lle pysg-od.

º11  Eithr wedi hynny hwy a welsant epiledd newydd o adar, pan ddygwyd hwynt trwy flys i ddymuno bwyd dant-eithiol:

º12  Oblegid soflieir a ddaeth i fyny o'r mor, yn ddiddanwch iddynt hwy.

º13  Ac ar y pechaduriaid y daeth dialedd, nid heb wyrthiau o'r blaen, trwy egni   taranau:   oherwydd   yr   oeddynt hwy yn haeddu dioddef am eu hanwir-edd; oblegid yr oeddynt yn dwyn dygn-gas i ddieithriaid.

º14  Canys y Sodomiaid ni dderbynient y rhai nid adwaenent, pan ddaethant: eithr y rhai hyn a gaethiwasant y di-eithriaid a wnaethai iddynt ddaioni.

º15  Ac nid hynny yn unig, eithr ysgat-fydd fe a edrychir peth ar y rhai hynny, am iddynt drin  dieithriaid  yn  anghy-weithas.

º16  Eithr y rhai hyn wedi eu derbyn hwynt   yn   llawen,   a   gystuddiasant   a phoenau aruthrol, y rhai oedd yn awr gyfranogion o'r un gyfraith.

º17  A'r rhai hyn a drawyd a dallineb, fel y trawsid y rhai hynny wrth ddrws y cyfiawn, pan geisiodd pob un y ffordd i'w ddrws ei hun, wedi eu hamgylchu a thywyllwch anferthol.

º18  Oblegid  yr  elfennau  a  newidiwyd ohonynt   eu  hunain  yn  gyson,   fel  y newidia  sain  cynghanedd  mewn  saltr-ing,   enw  y   don,  er   bod  y swn  yn aros bob amser, megis y gellir ystyried wrth   edrych  yn  graff ar  y  pethau  a wnaed.

º19  Canys y pethau daearol a droed yn bethau o'r dwfr, a phethau nofiadwy a gerddasant ar y ddaear.

º20  Y  tan  oedd  nerthol  yn  y  dwfr, wedi  gollwng  dros  gof ei  rinwedd  ei hun;  a'r dwfr a anghofiasai ei natur-iaeth i ddiffoddi.

º21  Yn  y  gwrthwyneb,  ni  wnaeth  y fflam nac i gnawd yr anifeiliaid llygradwy,  y  rhai  a  rodient  ynddo,  nac  i'r     anrhydeddaist  ym  mhob   dim,  O  Ar-
ymborth nefol, ddarfod, er ei fod fel ift     glwydd: ac ni ddiystyraist hwynt; ond
tawddadwy o rywogaeth i doddi.                 bod   gyda   hwynt  bob   amser,   ac  ym

º22 Canys dy bobl a fawrygaist ac a     mhob lle.

Doethineb Salomon