Hen Benillion
(Detholiad)

On'd ydy yn rhyfeddod
Bod dannedd merch yn darfod?
Ond tra bod yn ei cheg hi chwyth
Ni dderfydd byth mo'i thafod.
 
Beth wneir â merch benchwiban?
Beth wneir â cheffyl bychan?
Beth wneir â thaflod heb ddim gwair?
Beth wneir mewn ffair heb arian?
Wel, rhoi y ferch benchwiban
I werthu'r ceffyl bychan,
A chadw'r daflod nes daw gwair
A mynd i'r ffair â'r arian.
 
O fewn y môr mae morwyn,
A'i gwallt yn blethi melyn,
Ond ow! Anghenfil yw er hyn:
Â'i chynffon yn bysgodyn!
 
Mae gennyf bedair o gariada'
Mi af i'w gwerthu i ffair y Bala,
Un am ddim a'r llall am ddima'
A'r ddwy arall am geinioga'!
 
Dacw 'ngariad yn y dyffryn:
Llygaid hwch a dannedd mochyn,
A dau droed fel gwadan arad',
Fel tylluan mae hi'n siarad.
 
Os ei di i garu, dos yn gynnar,
Cyn i'r merched fwyta'i swpar;
Ti gei weled yn y gwydyr
Pwy sy'n lân a phwy sy'n fudur.
 
Mae dwy Fari yn y Penrhyn,
Mari'r ferch a Mari'r forwyn;
Mari'r ferch yn lân odidog,
Mari'r forwyn yn hyll gynddeiriog.
 
Mae gen i ac mae gan lawer
Gloc ar y mur i ddweud yr amser,
Mae gan Moses Pant-y-meysydd
Gloc ar y mur i ddweud y tywdd.
 
Robin Ribin dannedd cribin,
Hwch yn pregethu a Robin yn brathu.
 
Dau lanc ifanc aeth i garu,
Gyda'r afon - ar i fyny -
Un a'i wn a'r llall â'i gledde:
Cysgod bedwen trodd nhw adre.
 
Yma'n gorwedd yn  y clai
Mae Modryb Sian o'r Hafod,
Yr hon yr Wythfed dydd o Fai
Ddechreuodd ddal ei thafod.
 
Maen nhw'n dweud draw yn Llanrhaead
Mai rhyw deiliwr wnaeth y lleuad,
A'r rheswm pam ddaw golau drwyddo? -
Ei fod hb orffen cael ei bwytho!
 
Cynheuwch bwt o gannwyll frwyn
Fy modryb fwyn drugarog,
I edrych a ydym yma i gyd
'R ôl bod ar hyd y fawnog!
 
Rwyf yn ddall ac rwyf yn gweled,
Rwyf yn fyddar, rwyf yn clywed,
Rwyf yn glaf ac yn fy iechyd,
Rwyf yn fyw, yn farw hefyd.

Barddoniaeth gan awduron dienw
Cerddi heb gynghanedd
Hen Benillion