Cywydd y clera yng Ngheredigion
gan Deio ab Ieuan Du

Y sir oll a fesuraf
o Deifi i Ddyfi ’dd af;
o Dywyn ac o’r glyn floew
y treiglaf i’m gwlad tragloew;
profi achoedd prif uchel,
ac ar dwf y gwr y dêl;
dechreu o ddeheu ydd wyf,
y Sirwern gwlad ni sorwyf:
Hil Rhys melus y molaf,
Tewdwr o Ddinefwr naf:
Galw llwyth Einion Gwilym,
y sy raid yn y sir ym’.
Oddi yno mae f’eiddunoed,
Dros y Cwm i dir Is Coed;
Ym mlith llin Rhys chwith ni chaid
Ond aur gan benaduriaid;
Clawr rhif y gwr digrifion,
Coed y maes yw cyd y Mon;
Agos yw Caerwedros ym’,
Dros y ddeheuros hoewrym.
Dyfod at waith Llwyd Dafydd,
Da fan gan bob dyn a fydd;
Doniog i ni fod myn Deiniol
Yn fardd i hil Llywelyn Foel!
Trown yno trwy Wynionydd,
Clera difeita da fydd;
Llwyth Dafydd Gwynionydd gân,
Hael faich o Hywel Fychan;
Pob rhyw [wr] pybyr eiriau,
O Ddinawal a dâl dau.
Oddi yno deffro’r dyffryn
Rhwyfo’r glod rhof ar y glyn,
Pob man o’r glyn a blanwyd,
Pob ffin a llin Ieuan Llwyd;
Dyfod at wyrion Dafydd
Tros y rhos, wttreswr rhydd;
Dilyn y man y delwyf,
Pobl Weithfoed erioed yr wyf:
Mawr a wnaf, myn Mair a Non!
O Benardd a Mabwynion,
I riniog oludog wledd,
Mi af yno, mae f’ annedd:
Hil y Caplan, oedd lanaf,
Gwir iawn, ei garu a wnaf.
Troi f’ wyneb traw i fynydd,
Drwy y sir o dre y sydd;
Amlwg yw hil Gadwgon,
O waelod hardd y wlad hon.
Goreu ceraint gwr carawg
A llyn fydd rhyngddyn’ y rhawg.
Digrifion myn Duw grofwy,
Doethion a haelion n’ hwy,
Câr iddynt wyf o’r Creuddyn,
Llyna haid o’i llin i hyn;
Llinach Llywelyn Ychan
Y maent hwy oll, myn y tân.
Enwau y cwmmwd einym’
Perfedd hyd Wynedd, da ym’:
Llawdden oedd y gwarden gynt
Hil Llawden hael oll oeddynt.
Achau y cwmmwd uchod,
Geneu’r Glyn lle gana’r glod;
Moli hil Gynfyn Moelawr,
Ydd wyf fi, ac Adda Fawr.
Llyna hwy wrth y llinyn,
Achau’r holl gymmydau hyn:
Ufudd a dedwydd da iawn,
A mawr agos môr eigiawn;
Troi’n eu mysg trwy ddysg ydd wyf,
Tros y wlad trasol ydwyf.
Ni chawn, myn Duw a Chynin!
Dy bach o’r Deheu heb win.
Llawen fyddai gwên pob gwr
Wrth Ddeio gymmhorthäwr;
Rhai dibwyll aur a dybia
Na chenid dim ond chwant da,
Cariad y ddeheu-wlad hon,
Rhai a’i haeddodd â rhoddion.
Lle mager yr aderyn,
Yno trig, natur yw hyn;
Minnau o’r Deau nid af;
Ar eu hyder y rhodiaf.

Deio ab Ieuan Du
Cerddi Caeth
Cywyddau