Osman/14. pjevanje


Četrnaesto pjevanje*

  Nebesa su knjige od vijeka,<br/ >
Gdje svojim prstom višnji piše,<br/ >
Neka vidi, tko ga nijeka,<br/ >
Čijim duhom stvor saj diše.<br/ >

  Vjekovitijem na njih slovi,<br/ >
Kijeh ne izbrisa ikoje vrime,<br/ >
Ki sagradi vas svijet ovi,<br/ >
Štije se višnje stvorca ime.<br/ >

  S njih se vječna ori slava<br/ >
Vječnom trubljom, svijet da sliša:<br/ >
Božja je ovo sve država,<br/ >
A kuća mu svijeh je viša.<br/ >

  S njih je lijepos svaka od svijeta<br/ >
I što uzdrži zemlja i vriježi:<br/ >
S njih nam četr dobe od ljeta,<br/ >
S njih nam daždi, grmi i sniježi.<br/ >

  Nu potolas ljudska neće,<br/ >
Što 'e na danu, da je dosta<br/ >
Znati umrlom umu, veće<br/ >
Ište i u mraku što još osta.  <br/ >

  Tere i gatat bjehu umrli<br/ >
Davno u zvijezde jurve uzeli,<br/ >
Il im dobru kob, il vrli<br/ >
Udes paka nebo veli?<br/ >

  I premda se kada i zgodi, <br/ >
Bi li znanje, bi li sreća,<br/ >
Da buduće vrijeme usplodi,<br/ >
Što kom zvijezda dat obeća:<br/ >

  Ali 'e plahos, crv da trudi<br/ >
Vidjet, višnji što mu odluči, <br/ >
Hteć iz tmina, u kijeh bludi,<br/ >
Vječne sude da prouči.<br/ >

  Nu što čovjek željno izgleda,<br/ >
Il česa se straši i boji,<br/ >
Vele 'e spravan znat naprijeda,<br/ >
Krugu u višnjem, da l' ne stoji?<br/ >

  Tijem ni'e čudo, kad zamrači,<br/ >
I tiha se noćca uhvati,<br/ >
Neka u mirnu sanku svači<br/ >
Jadi budu zamučati,<br/ >

  Što mlađahan car Čelebi-<br/ >
Mahumeta tajno uprosi,<br/ >
Željan čuti, vijeće od nebi<br/ >
Što mu u skutu svome nosi,<br/ >

  Veleć: »Starče, daj otvori <br/ >
Strašne knjige, kobne liste,<br/ >
Za saznati, jesu l' gori,<br/ >
Ke su u mene, misli iste.<br/ >

  Čin' mi vidjet, na što sluti<br/ >
Nebo odzgara, i ke sude<br/ >
Imaju moji čekat puti,<br/ >
I da li mi srećno uzbude.<br/ >

  Pak i ako mi zvijezda moja<br/ >
Rasap kaže prijeki i teški,<br/ >
Znaj, da predat ne će, od boja<br/ >
Tko mač vidje jurve leški.<br/ >

  Koga od smrti strah ne plaši,<br/ >
Taj ni od zvijezda predat ne će:<br/ >
A on, tko se vijek ne straši,<br/ >
K svrsi ureda doći umjet će.  <br/ >

  Tako i ja ću umjet poći,<br/ >
Slavni prorok gdi umro je,<br/ >
I mogućom svóm pomoći,<br/ >
Priukrijepit carstvo moje.<br/ >

  Ni me veće želja mori, <br/ >
Da se zvijezde sa mnom slažu,<br/ >
Neg li prepas, da se obori<br/ >
Zled njih na me, i gnjev mi ukažu.<br/ >

  Tijem tva mudros brzo neka<br/ >
Po nebu se prostre vedru: <br/ >
Take odluke mirno čeka,<br/ >
Tko mač svijetli paše o bedru.«<br/ >

  Tijem zamuknu. Ali ureda<br/ >
Mahmet mudri zborit stane,<br/ >
Ki raznavat zvijezde gleda<br/ >
Sred arapske srećne strane.<br/ >

  Gdjeno u skutu noćna mraka<br/ >
Mnokrat tihu noćcu istraja<br/ >
Motreć kruge, dok ga paka<br/ >
Car ne uzvede vrh saraja,  <br/ >

  Da nebeska djela uhodi<br/ >
Čudni vještac, i što vidi,<br/ >
Da poraze carske vodi,<br/ >
Neka upitan javit slidi.<br/ >

  On prevraćuć davne knjige, <br/ >
Ke kaldejski jezik sazda,<br/ >
Progoniti ljute brige<br/ >
Nahođaše rados vazda.<br/ >

  I tako mu danci stari<br/ >
U nauku tonu i bježe, <br/ >
Da za ino i ne mari,<br/ >
Neg što višnji kruzi vriježe.<br/ >

  Crte ravne, krive i bijeli<br/ >
Listi od knjige nanizani<br/ >
Čudnijem slikam bjehu uzeli<br/ >
Mjesto svakoj hrama u strani.<br/ >

  Tu najprije viđaše se<br/ >
Zemlja Atlantu stati o pleću,<br/ >
Gdje na srijedi sjedi, i gdje se<br/ >
Sva nebesa o njoj kreću.  <br/ >

  Sred svjetlosti svoje žarke<br/ >
Merkurio bog bi štiti,<br/ >
Od hitrine i od varke<br/ >
Vrelo onijem, kijeh on štiti.<br/ >

Malo dalje, gdje se uvija <br/ >
Drugi krug, bi mjesec krni,<br/ >
Kako roge pruža i svija,<br/ >
Kad se utapa u mrak crni.<br/ >

  Bi zatijeme vidjet dano,<br/ >
Kako Marte i Venere, <br/ >
Sada docno, sada rano<br/ >
Oko zemlje put svoj mjere.<br/ >

  A med njima bješe čudo,<br/ >
Božje oko ke se veli,<br/ >
I na djelo mrzeć hudo <br/ >
Vas saj donji svijet veseli.<br/ >

  Jove silni zatijem slijedi,<br/ >
Gdje ponosno u krug hodi,<br/ >
I Saturno, ćaćko sijedi,<br/ >
Ki jur nebom svijem gospodi.  <br/ >

  Ostale se paka paze<br/ >
Sjajne zvijezde lijepu u redu,<br/ >
Gdje sunčane bježe od staze,<br/ >
I svijet dvorit obnoć gredu.<br/ >

  Al nadasve bješe tudi <br/ >
Strašnijeh vidjet kolo od zvijeri,<br/ >
Kako u bijesu svome bludi,<br/ >
I oko svega put svoj tjeri.<br/ >

  Tu se ovan vitorogi<br/ >
I bik ljuti u krug vrti, <br/ >
I nestavnoj rak na nogi,<br/ >
Spravan, klještim da usmrti.<br/ >

  Tu se vrli lav zamjera,<br/ >
Kako oholo skače i rika,<br/ >
I štipavac, koga tjera<br/ >
Rasrčena strijelca slika.<br/ >

  Tu raspaljen jarac veči,<br/ >
I bez vode riba izdiše,<br/ >
I tisuću zvijeri ječi,<br/ >
Ke bi brojit bilo odviše.  <br/ >

  A pak vidiš, ko sve druži<br/ >
U svoje se stane i kuće,<br/ >
I u pase, kijem se kruži<br/ >
Nebo, mrzle, srednje i vruće.<br/ >

  Tamnijem črknjam, mrklijem brojí<br/ >
Posijano sve se gleda,<br/ >
A nada, svijem vještac stoji<br/ >
Sijede brade, lica blijeda.<br/ >

  Zvijezdam tkana anterija<br/ >
Niz suhe mu pada pleći,<br/ >
A rame mu strašni ovija<br/ >
Zvjerski u buci krug i smeći.<br/ >

  Tacijem spravam sude od nebi<br/ >
Bješe starac štiti obiko,<br/ >
Svjetujući što je trebi<br/ >
Za izbjegnut djelo priko.<br/ >

  Ah, kolikrat teške udese<br/ >
Glava od carskijeh on odvrnu,<br/ >
Hrleć znanjem svojim, gdje se<br/ >
Množ najveća zledi zgrnu.  <br/ >

  Ali tadar još ne bješe<br/ >
Nakanio pakó kleti,<br/ >
Da se vražje sile odriješe,<br/ >
Ke dno jazâ Bog htje speti.<br/ >

  Još ne bješe tamni onada<br/ >
Poplavio ponor svijeta,<br/ >
Ni crnoga svoga stada<br/ >
Jošte izrigo, svijet da smeta.<br/ >

  Tijem pazeći prijeke štete,<br/ >
Ke mu nebo kaže odzgara, <br/ >
Da carevoj glavi prijete,<br/ >
Preteška ga muka obara.<br/ >

  Jadom mori vjerna sluga<br/ >
S onoga se, kob što sluti,<br/ >
I tijem veća još mu 'e tuga, <br/ >
Čijem su bliži carski puti.<br/ >

  S česa gorke pun pečali,<br/ >
Što mu na put siđe pako,<br/ >
Od jeda se vas ražali<br/ >
I sta zborit caru ovako:  <br/ >

  »O mogući care od cara'<br/ >
Po kom ini svi gospode,<br/ >
Uzeo bih ti draže odzgara<br/ >
Javit glase, bolje zgode;<br/ >

  Ali kad me, da ti vjerno<br/ >
Sve navijestim, tva vlast nuka,<br/ >
Kazat ću ti pravo i smjerno,<br/ >
Što mi višnja kaže ruka.<br/ >

  Nebesa ti rijet me sile -<br/ >
Nauk ako me moj ne vara - <br/ >
Da paklene ljute od sile<br/ >
Trijes odazgar na te udara.<br/ >

  I da pakb vas se zbuča,<br/ >
Da ti raspe teške uzroči,<br/ >
Ku to vidi, tko obruča<br/ >
Put ovoga svrne oči.<br/ >

  Čijem se u raka ljetos budu<br/ >
Bog Saturno sresti stari<br/ >
I bog Marte, za pak hudu<br/ >
Kob zemaljske vrć na stvari.  <br/ >

  A znaš dobro, da sinovim<br/ >
Vlaštitijem se prvi pita:<br/ >
Toli srcem jur njegovim<br/ >
Vlada tvrdos vrlovita!<br/ >

  Drugi što je, trijebi nije <br/ >
Tebi, o care, ja da velju,<br/ >
Ki kraj ravne Podolije<br/ >
Krvnu okusi njega želju,<br/ >

  Pače vidje, on da ispuni,<br/ >
Kobna zvijezda što ti objavi, <br/ >
Kad Carigrad vas se uzbuni<br/ >
Na Ahmeta ti ćaćka slavi.<br/ >

  Ah, još sad mi srce preda,<br/ >
I bijela se ježi brada,<br/ >
Misleć, kakvijem okom gleda<br/ >
Vrh ovoga svijetla grada!<br/ >

  A i sad ti zvijezda rodna,<br/ >
Bojna od strijelca ka je slika,<br/ >
S pomrake će bit nezgodna<br/ >
Kvareć djela tva velika.  <br/ >

  I da išto se toga uzbude<br/ >
(Što bog dobri zgar odvrati!),<br/ >
Vaj, ki raspi, koje hude<br/ >
Štete od ljute bit će rati!<br/ >

  Istina je, da za tijeme,<br/ >
Dvaš dok mjesec zemlju obiđe,<br/ >
Nješto bolje stupa vrijeme<br/ >
I srećnije doba iđe:<br/ >

  Ali od svibnja dane klete<br/ >
Isti arapski jezik kune: <br/ >
A ti u nj emu hoć' da lete<br/ >
Tve korablje blagom pune!<br/ >

  Tijem, o care, ako ikada<br/ >
Spozna istinu znanja moga,<br/ >
Ah, uslišaj jošte i sada <br/ >
Ucviljena roba svoga.<br/ >

  Put istočnijeh svijetlijeh strana<br/ >
Tvojih dobar' još ne snosi,<br/ >
Dok ne vidiš, inijeh dana<br/ >
Ina sreća što ti nosi. <br/ >

  Pače neka svaki vidi,<br/ >
Na dvorovim da ć' ostati,<br/ >
Htjej, da udilje ličnik slidi,<br/ >
To tvom puku na glas dati.<br/ >

  Jer ako me sve ne vara,<br/ >
- A jeda se zbude tako! -<br/ >
Usred tvoga janjičara<br/ >
Gnjezdo svoje vrgo 'e pakó.<br/ >

  Gdi ako se ljute uzgoji<br/ >
Od nabune strašna srda,<br/ >
Gdje su, dok se uspokoji,<br/ >
Ka ćeš na nju zbacat brda?<br/ >

  I ako se - ali oprosti<br/ >
Tve viteštvo, sad što rijet ću -<br/ >
Sve navrše vražje zlosti, <br/ >
Zrijet će žalost svijet još veću.<br/ >

  Vajme, ki mi strah zadava,<br/ >
Što mi kobni kažu broji!<br/ >
Čijeme i ista carska glava<br/ >
Na ramenu slabo stoji! <br/ >

  Ah, koli je teška osuda<br/ >
Prijeke unaprijed vidjet jade,<br/ >
A pak ne znat, kamo i kuda<br/ >
Za izbjegnut je ić valjade.<br/ >

  Teške raspe pazim tvoje,<br/ >
S tvoga puta ki ti prijete:<br/ >
A ne more znanje moje<br/ >
Svojom vlasti da ih smete.<br/ >

  Ta je, o care, vlas pri tebi,<br/ >
Samo riječcu jednu izjavi,<br/ >
Da do bolje sreće s nebi<br/ >
Istočni se put ostavi«.<br/ >

  I bio bi starac veće<br/ >
Uložio još besjeda<br/ >
Za odvrnut gorke smeće<br/ >
Carske od glave, s kojih preda:<br/ >

  Ali mlad car za ne čuti<br/ >
I ne odustat misli od svoje<br/ >
Cijeć bojazni, kob što sluti,<br/ >
Riječ mu u tijeku presjeko je, <br/ >

  Rekuć: »Prestan', ah, prestani,<br/ >
Starče, od smećâ množ toliku<br/ >
Veće izbrajat; jer zamani<br/ >
Hrabru 'e iz zvijezda štit bojniku.<br/ >

  Grob što klanjat vlas ma hodi, <br/ >
Nebu ugodna stvar će biti:<br/ >
A tko samo nebu ugodi,<br/ >
Toga od pakla nebo štiti.<br/ >

  Bog vrh neba i do njega<br/ >
Mahumet se sveti uzvisi, <br/ >
A ostalo što je ovega<br/ >
Svijeta, o caru samom visi.<br/ >

  Tijem ne vidim, zvijezde gdje bi<br/ >
Svo'im gospodstvom vladat smile:<br/ >
Moje 'e radit, što mi 'e trebi,<br/ >
I ne predat kobne od sile.<br/ >

  Pak da i jest višnja volja,<br/ >
Carstvo i život da mi se ote:<br/ >
Budi; i slavna smrt je bolja,<br/ >
Neg li život pun sramote«. <br/ >

  Presta, i ode mlad car tijeme<br/ >
Slatki sanak da boravi,<br/ >
I u mirno noćno vrijeme<br/ >
U zaborav brige stavi;<br/ >

  Jer koli se kaže s dvora<br/ >
Stavne misli, srca jaka:<br/ >
Toli iznutra pak se otvora<br/ >
Najprije sumnja, prepas paka.<br/ >

  Razabirat sobom stane<br/ >
Udes mladijeh svojih ljeta,<br/ >
Gdje tražeći carstvu obrane,<br/ >
Raspom prijeti kob mu kleta.<br/ >

  I čijem trudan tač se topi<br/ >
Po razlicijeh misli moru,<br/ >
Zenice mu san zaklopi,<br/ >
Ter speć osta svijetlu u dvoru.<br/ >

  U to i noćca svojim koli<br/ >
Nad tjeme se pope svitu,<br/ >
Steruć svudar uokoli<br/ >
Svu koprenu zvijezdam šitu.<br/ >

  Bješe u doba, od jacije<br/ >
Saba zora gdje se dijeli,<br/ >
Gdje ni glasa čuti nije,<br/ >
Kud Carigrad stre se bijeli,<br/ >

  Razmi što gdje pas zalaja, <br/ >
Ki stražara vjerna 'e slika,<br/ >
Il kapidži sred saraja<br/ >
Grubijem grlom ure vika.<br/ >

  Od Crnoga mjesec mora<br/ >
Izišavši gradu u oči, <br/ >
Bijeljaše se vrh ponora<br/ >
Crnijeh vala od istoči.<br/ >

S zapada mu bjehu paka<br/ >
Bijelo more i munare,<br/ >
S kijeh se odbija svijetla zraka, <br/ >
Kâ dažđaše na nj odzgare.<br/ >

  Čijem s mečetâ mjesec hrve<br/ >
S mjesecom se sjajnijem s nebi,<br/ >
Na tisuće zraci vrve,<br/ >
Carigrade slavni, u tebi.  <br/ >

  A sijevo bi jošte i više<br/ >
Čista u srebru ti bjelila,<br/ >
Tvojih mirâ da ne biše<br/ >
Stegla od pakla crna sila.<br/ >

  Al po vrsijeh tvojih ona<br/ >
Kobnu u redu kleta stoja,<br/ >
Muklijem krilom svud smiona<br/ >
Leteć noćnijeh sred pokoja.<br/ >

  Tijem pazeći, car gdje trta<br/ >
Neodluke prijeke u tmini, <br/ >
I zvjezdarska kobna črta<br/ >
Da ga u sebi predat čini:<br/ >

  Jedan onijeh, koji iz straha<br/ >
Vječnijeh oganj' na svijet doše,<br/ >
Na mjesečnoj zraci ujaha, <br/ >
Odri carski gdje se stroše.<br/ >

  I ljiljskijeme dočijem krilom<br/ >
Strašna neman cara opsjeni,<br/ >
Paklenom mu snit da silom,<br/ >
A ona hodžom pak se izmijeni.  <br/ >

  Sni car, kako vrh prestolja<br/ >
Otmanskoga sjedi u slavi,<br/ >
I svečeva što je volja,<br/ >
Iz korana svijetu pravi.<br/ >

  Kad al eto k njemu brže<br/ >
Srdžbom plamteć svetac stupi,<br/ >
Ter mu iz ruke knjige istrže,<br/ >
I u obraz ga dlanom lupi.<br/ >

  Prenu oda sna car se tada<br/ >
S priviđenja čudna i huda:<br/ >
Krv mu studen mraz popada<br/ >
S teška jada, muke i truda.<br/ >

  Tijem kako se paka k sebi<br/ >
Od snebića vrati opeta:<br/ >
»Prosti, o višnji care od nebi,<br/ >
I ti, sveče, diko od svijeta! «<br/ >

  Kliknu; i čijeme hodžu opazi,<br/ >
Gdje kon odra zlatna stoji:<br/ >
»Ti li si, hodža«, viknu, »o pazi,<br/ >
Kô su teški jadi moji. <br/ >

  Ah, kakva me groza hvata,<br/ >
Vaj, koja me mori muka,<br/ >
Gdje vrh moga stola od zlata<br/ >
Svečeva me udri ruka!«<br/ >

  I kad sva mu već iskaza,<br/ >
Ka viđenja san mu zada,<br/ >
Poče od mračnijeh prije jaza<br/ >
Grda neman, hodža sada:<br/ >

  »Svijetli care, gdje su stvari<br/ >
Noćna oda sna jasne toli, <br/ >
Svjeta pitat vijek ne mari,<br/ >
Bistrijem znanjem tko se oholi.<br/ >

  Jer što ć' ino mnjet od tvoga<br/ >
Zlatna stola, na kom sjedi,<br/ >
Neg da svijetu car si od boga,<br/ >
Kijem vladahu tvoji djedi?<br/ >

  A što koran uči paka,<br/ >
I javljaše ćitap svijetu,<br/ >
Kalif da si, znaj, opaka<br/ >
Krstjan' djela da se smetu.<br/ >

  Tijem ako ti knjige iz ruke<br/ >
Slavni prorok srdit trže,<br/ >
Rijet će, al prosti, da nauke<br/ >
Koranove ti povrže.<br/ >

  Čijem mir htjede, a ne rati<br/ >
Iskat s kraljem kaurinom,<br/ >
Ki što vlada, ah, trebi 'e znati,<br/ >
Našom da je svijeh krivinom.<br/ >

  Znaš bo, čistu sveđ da vjeru<br/ >
Mač prorokov prostrijet trudi,<br/ >
A tvoj pušta da se steru<br/ >
Svud krstjani kleti i hudi.<br/ >

  Ali ako se mir uroči<br/ >
Za pak istok da se slijedi,<br/ >
Novom vojskom da podboči <br/ >
Car se i carstvo, u kom sjedi,<br/ >

  Čemu krzmaš? Što zatežu<br/ >
U dugo se svete odluke,<br/ >
Krstu kletom klete ruke?<br/ >
Puci istočni jur da svežu  <br/ >

  Tijem je l' čudo, što te oblasna<br/ >
Prorokova ruka udri?<br/ >
Stvar je grda, znam, al jasna<br/ >
Kob, što svetac hotje mudri.<br/ >

  Stoga u istok udilj kreni <br/ >
Lake konje, bijela jedra,<br/ >
I smijeh blagi opet zeni<br/ >
Ispod tvoga čela vedra.<br/ >

  Jer tko turstvo branit hrli,<br/ >
Tom s prorokom bit će i sreća:<br/ >
Mio je svecu taki umrli,<br/ >
Koji ispuni, što se obeća«.<br/ >

  Hodža izusti, i put vrata<br/ >
Smjerno ustupi, rekav dosta:<br/ >
A vrh odra suha od zlata <br/ >
San da dilji sultan osta.<br/ >

  I proz vrata od dvorova<br/ >
Kad iščeze, sve zamuknu:<br/ >
Razmi kobnijem hukom sova<br/ >
Što vrh dvora dvaš, triš huknu.<br/ >

  Od svijeh srda, kijem gospodi<br/ >
Strašnodržac mrklijeh jaza,<br/ >
Mnijem da pakó vijek ne rodi<br/ >
Take slike, taka obraza,<br/ >

  Kakva je ona, ku sukobi<br/ >
Neman, hodžu ka jur hini,<br/ >
Kad paklenom vlasti dobi<br/ >
Cara, istočni put da čini.<br/ >

  Sá nakazan, ka se gori<br/ >
Od ljubavi anđeo pisa,<br/ >
Uze paka kip tijem gori,<br/ >
čijem se dublje satarisa.<br/ >

  I koli se njegda slavi<br/ >
Svom ljepotom nad sve ine,<br/ >
Toli grda pak se objavi, <br/ >
Kad u vječne drožnu tmine.<br/ >

  Mutno oko bulji odzada,<br/ >
Kijem prošasto gleda vrijeme,<br/ >
Ke, što 'e ljepše, to 'e podbada<br/ >
Na jed, na bijes žešći tijeme. <br/ >

  Sprijed je slijepa, da ko prije<br/ >
Cijeć milosti slabo vide,<br/ >
Sada u srdžbi svoj ne umije<br/ >
Štedjet, na put tko joj siđe.<br/ >

  Od hijene 'e glava kleta, <br/ >
Srce od zmije ljute i crne,<br/ >
Nokti od mačka, uši od pseta,<br/ >
Noge od risa, na kijeh srne.<br/ >

  Vučjim zubi škripi i kosa,<br/ >
Proz nos modar plam joj liže, <br/ >
Sjedi gušter mješte nosa,<br/ >
Ki se žuti crna niže.<br/ >

  Zublja i otrov desnoj u ruci,<br/ >
Nož u lijevoj podrijet siva,<br/ >
Ko da veli: Sve potuci,<br/ >
A pak ne ostan' ni ti živa.<br/ >

  I da 'e brža neman grda<br/ >
Na zlo, nosi krila od sove:<br/ >
Dosta 'e rijeti: bješe srda,<br/ >
Ljubomornos ka se zove.<br/ >

  Ku, gdje muklijem krilom prši,<br/ >
Kad sotona vidje prika,<br/ >
Da zla djela svá navrši<br/ >
Hrapavijem joj grlom rika:<br/ >

  »O jazova našijeh slavo,<br/ >
Glas koje se posvud širi,<br/ >
Reci, ah, reci, je li pravo,<br/ >
Da čijem puni sí su miri<br/ >

  Crnijeh našijeh već junaka,<br/ >
Gdje paklena koris ište, <br/ >
Samo tvoje znanje i šaka<br/ >
Docno spješi na bojište?«<br/ >

  Nu ko tigre, ako u gori<br/ >
Vižó na nju kad zalaje,<br/ >
Na nj krvavo oko obori,<br/ >
A pak put svoj diljit haje:<br/ >

  Tako i srda kad upazi,<br/ >
Tko na nj takom riječi zinu,<br/ >
U vražji se smijeh oglasi,<br/ >
Zube okesi, pak prominu.  <br/ >

  Letjet srda naprijed grede<br/ >
Put raskošna perivoja,<br/ >
Gdje Ljubica lijepa sjede<br/ >
Pod naranču tancijeh hvoja.<br/ >

  Ljepota se njeje skriva<br/ >
Od sunčana zraka gori,<br/ >
I tijem lakše predobiva,<br/ >
Sad s mjesecom gdje se bori<br/ >

  Bješe izišla dikla mlada<br/ >
Haremskijeh zaklop' sita <br/ >
Da ljuvezni, ka njom vlada,<br/ >
U samoći srce pita,<br/ >

  Tere u mirnoj dočijem noći<br/ >
Umuknuše svačji trudi,<br/ >
Ona jedna slatkoj doći<br/ >
Svoj boljezni vrha žudi.<br/ >

  Tijem dok vjetric tihi i blagi<br/ >
Proz naranču milo prši,<br/ >
Raznoseći miris dragi<br/ >
Kud perivoj lijep se vrši; <br/ >

  Il dok šturak krotke u glase<br/ >
Milo šturi doli u travi:<br/ >
Sama sobom i ona se<br/ >
U razgovor ovi objavi:<br/ >

  »Ah, istino prem se piše, <br/ >
Da najprve od ljuvezni<br/ >
Najdilje nam srce uzdiše,<br/ >
I ne more da se otrijezni;<br/ >

  Jer je ljubav srcu u mladu<br/ >
Mlada i ona, a pak kako<br/ >
Raste srce, tako u skladu<br/ >
Raste i ljubav s njom jednako.<br/ >

  Svak najvoli, riječ je stara,<br/ >
Od djetinjstva na što obiknu,<br/ >
I najveć ga ono opčara,<br/ >
Što mu u srcu najprije niknu.<br/ >

  Tijem ke 'e čudo, što i mene<br/ >
Drag Korevski sveđ zanosi?<br/ >
Kad dobrota, ka u njem zene,<br/ >
Paka od mene ljubav prosi? <br/ >

  Ah, tko opisat čes će moći<br/ >
Blazijeh mojih njegda dana,<br/ >
Kad mi u ropstvo bješe poći<br/ >
Kaurskoga svijetla bana!<br/ >

  Nu što velju? Ah, ropstvo nije <br/ >
Pazeć draga ljubovnika:<br/ >
Ovo 'e ropstvo, gdje ga krije<br/ >
Mojim očim tmina prika.<br/ >

  Nije ropstvo, ne, gdje milo<br/ >
U slobodi sunce sjaje,<br/ >
Već gdje mi se 'e utopilo<br/ >
Mračna jaza teške u vaje.<br/ >

  Al nebesa ako odzgare<br/ >
Na ljuvezan mú se obazdru,<br/ >
Vrijeme je skoro da se stare <br/ >
Oko njega tmine razdru.<br/ >

  I moje će žarko opeta<br/ >
U slobodi sunce iziti,<br/ >
Ter duševna moga svijeta<br/ >
Lijep provodič opet biti.  <br/ >

  Znam da kaurka njega rodi,<br/ >
kaduna mlada mene:<br/ >
Ali ljubav, ka gospodi<br/ >
Mnom, i s ke mi srce vene,<br/ >

  Vijek ne pozna vjere ine, <br/ >
Neg ki ljube, da se ljube:<br/ >
Raj još doli onijem sine,<br/ >
Ki s ljuvezni zakon gube«.<br/ >

  Još bi u riječi dikla lijepa,<br/ >
Scijeneć nitko da 'e ne sliša,<br/ >
Kad doletje srda slijepa<br/ >
Preko obzide, gdi 'e najviša.<br/ >

  I da onom se, koga vara,<br/ >
U poznatoj slici ukaže,<br/ >
Bećirom se udilj stvara, <br/ >
I haduma crnca laže;<br/ >

  A to, neka slike od svoje<br/ >
Tijeme vele ne popusti:<br/ >
Čijem je pravo, da zlo što je,<br/ >
I proz grube grede usti.  <br/ >

  Tere iz zasjed' gusta grma<br/ >
Kon Turkinje lijepe izide,<br/ >
I za ruku čijem je uzdrma,<br/ >
S njom ovako zborit side:<br/ >

  »Ne scijen', lijepa djevojčice,<br/ >
Zato 'er ovdje noć te krije,<br/ >
Tko tve bijelo čuva lice,<br/ >
Da ga i obnoć nać ne umije.<br/ >

  Tve ljuvene čuh besjede,<br/ >
I s koga ti srce gine,<br/ >
I što dilje zatijem grede,<br/ >
Sve što od vjere misliš ine.<br/ >

  Najprije gorke žalim muke,<br/ >
Ke te s ropstva njega taru,<br/ >
A pak hvalim lijepe odluke,<br/ >
S kijeh k krstjanskom greš otáru.<br/ >

  A i vrijedan je junak toga,<br/ >
Sve cijeć njega da se ostavi:<br/ >
Čás, poštenje, strah od Boga<br/ >
I ćaćkovoj smrt na glavi.  <br/ >

  Čijem, ljepoto ma jedina,<br/ >
Toli objavlja ćud ljubeznu,<br/ >
Da s njim hrabro posred tmina<br/ >
Druga u ponor žena ogreznu.<br/ >

  Što govorim, velje 'e čudo <br/ >
Zatravljenu srcu tvome;<br/ >
Nu ja velim, da je ludo<br/ >
Krit se u ruho preda mnome,<br/ >

  Čijem u svakoj vazda slici<br/ >
Pozna Bećir žensko lice, <br/ >
Pak i u istoj ugarštici<br/ >
Razaznava ljepotice.<br/ >

  Znaj bo: oni što se oglasi<br/ >
Mlad Ugričić svijetlu u dvoru<br/ >
Rizvan-paše, ter me ukrasi,<br/ >
Da je u tamnom sad ponoru.<br/ >

  Mlad se Ugričić hini samo,<br/ >
Poljačka je dikla inako:<br/ >
Krunoslava, koja ovamo<br/ >
Donije u srce tebi pako.  <br/ >

  Korevskoga 'e vjerenica<br/ >
Još od leške znana rati,<br/ >
Blage slike, blaga lica,<br/ >
A neizmjerno zlato trati.<br/ >

  A i Kalinka rijet ti može, <br/ >
S tve ljuvezni sasma plahe<br/ >
Ke Ugričić ćutje nože,<br/ >
I ke podrije teške uzdahe.<br/ >

  Sada u propas gdje se pusti,<br/ >
U ku Leh se hudi ukopa,<br/ >
Ah, ke moć će izrijet usti,<br/ >
Što će iza njih nići stopâ!<br/ >

  Tu tisuću prijecijeh zloba<br/ >
I prevar' se i hitrinâ<br/ >
Dno tamnoga živijeh groba <br/ >
Carstvu i tebi sad zapina.<br/ >

  Ako vjere neć' ni cara,<br/ >
A ti barem sebe osveti:<br/ >
Umri svaki, koji vara<br/ >
Što Mahumet rodi sveti!«  <br/ >

  Reče Bećir, i triš haknu<br/ >
Smrdećijeh na nju iz usti,<br/ >
A paka se veseo maknu,<br/ >
Sjen svoj stere grm gdje gusti.<br/ >

  Jakno od drijemka, tko ga uzima<br/ >
Već, neg' ište narav blaga,<br/ >
Na silu se vid zažima,<br/ >
I ćutjenstvo prinemaga:<br/ >

  Tako i otrov stere gnjusni,<br/ >
Ki na nj srda kleta izriga,<br/ >
Blijed najprije cvijet na usni<br/ >
I za srce pak posiga.<br/ >

  Najprije umuknu, pak protrnu<br/ >
Mramorkome dikla mlada,<br/ >
Oči izvali, pak prevrnu<br/ >
Od tisuću teškijeh jada:<br/ >

  Ko u kladenac bistre vode<br/ >
Gorke žuči kad se ulije,<br/ >
Crni udilje vali ishode,<br/ >
I spoznat ga moći nije:<br/ >

  I Ljubica, vaj, ne blaga<br/ >
Jur Ljubica sada veće,<br/ >
Primožena žuči od vraga<br/ >
Gorke i strašne kuha smeće.<br/ >

  O mladice jadna i mila,<br/ >
S nepameti, ah, ne srni,<br/ >
Kud paklena šlje te sila,<br/ >
I gdje jaz te čeka crni!<br/ >

  Da l' ne poznaš, vrag da 'e kleti,<br/ >
Što ti crne glase objavi? <br/ >
Jer tko će ini neg' on smjeti<br/ >
Tvojoj poraz spravljat glavi?<br/ >

  Čijem proć tebi nož tvoj bjesni,<br/ >
Ljubovnika ako ubiješ:<br/ >
Jer što ć' s srcem bez ljuvezni, <br/ >
Neg da i njegapak razbiješ?<br/ >

  Ali ona i ne čuje,<br/ >
Ni na molbe zrije priklone:<br/ >
Veće raspe strašne kuje,<br/ >
Na ke gnjevi ljuti 'e gone.<br/ >

  Tere kako bijesnu u biću<br/ >
Dikla mlada malo obiknu,<br/ >
Svú pazeći lošu sriću<br/ >
Od bjesnila pjeneć kliknu:<br/ >

  »Za tebe li, dakle, o hudi <br/ >
Nevjerniče, spremah veće<br/ >
Svaka ostavit, i tvoj ludi<br/ >
Slijedit zakon i tve sreće?<br/ >

  Ah, davno mi ta zla prika<br/ >
San javljaše mirne u noći <br/ >
Veleć: Srce nevjernika<br/ >
Ko će vjerno ljubit moći?<br/ >

  Čijem nevjernoj tko se u vjeri<br/ >
Zače, vjeru plesat mora:<br/ >
Jer ne ljubav, nego mjeri <br/ >
Gdje se koris veća otvora.<br/ >

  Ali odlučih, što će ureda<br/ >
I mahnitos moju kletu<br/ >
I tve srce strti od leda<br/ >
Na ljuvezni vječnu osvetu. <br/ >

  Crn preda mnom ponor ziva<br/ >
I pučina vječna jada:<br/ >
U nj ogrezni, tko ne uživa,<br/ >
što mu uživat hini nada.<br/ >

  Nu prije se u nju utopi<br/ >
Od nevjerâ srce i zlobâ,<br/ >
I nad njime kad se sklopi<br/ >
Val, da umrem, još je doba«.<br/ >

  Kad izreče bezufana<br/ >
Dikla strašne sé besjede, <br/ >
Eto i zlatna zraka od dana<br/ >
Lijepu na dvor zoru izvede.<br/ >

  S jutrnjega jur vjetrica<br/ >
Bješe pršat listje uzelo,<br/ >
I proljetnijeh drazijeh ptica <br/ >
Jato u žuber pjevat sjelo.<br/ >

  I ko videć, nje mrklini<br/ >
Da ne liči svjetlo od zore,<br/ >
Skoči dikla, i u brzini<br/ >
U ćaćkove pođe dvore.  <br/ >

  Ali u jazu, gdje boravi<br/ >
Mlad Korevski jadne dane,<br/ >
Sunčan zrak se vijek ne javi,<br/ >
Ni rumena zora osvane.<br/ >

  Tu starinskijeh vrhu tmina <br/ >
Vijek nove se tmine grnu,<br/ >
Zatvorajuć sred dubina<br/ >
Tamničara skutu u crnu.<br/ >

  A to, 'er vele turskijeh duša<br/ >
Vjekovite posla u mrake, <br/ >
Htje pak Turčin, on da kuša<br/ >
Bez sunčane živjet zrake.<br/ >

  I neka još tu na sviti<br/ >
Gorke od pakla muke uživa,<br/ >
U verige htje ga zbiti,<br/ >
I u grob tamni vrći živa.<br/ >

  Tu štipavci gmižu, i ljute<br/ >
Zmije po gnjusnoj pliju vodi,<br/ >
I da zasja zrak u kute,<br/ >
Bog zna od gadâ što se plodi.  <br/ >

  O gvozdenu junak stupu<br/ >
Gvoždjem kovan sjedi i kuka<br/ >
Gdje gvozdenu vrat proz rupu<br/ >
I desna mu viri ruka.<br/ >

  Na službu je lijeva od tijela <br/ >
Ostavljena mješte drúge<br/ >
Neka s bitja opustjela<br/ >
Vijek ne izbjegne teške tuge.<br/ >

  Bijele noge gadnu u kalu<br/ >
Uštapljene čame i trunu, <br/ >
A proz vrata rupu malu<br/ >
S grla mu se gvoždje sunu.<br/ >

  Loš je u licu, i propala<br/ >
Viri iz dupljâ svijeća od oči,<br/ >
A na prstijeh poput rala <br/ >
Ostrljat se nokat koči.<br/ >

  Zaraso je vas u bradi,<br/ >
I u neredu vlas mu visi,<br/ >
A zabjego 'e glas od gladi,<br/ >
Kijem se u boju vrh svijeh visi.  <br/ >

  Tljem ko vidje gdje zaškripi<br/ >
Gvozden stožer teškijeh vrata,<br/ >
I gdi unutri o mrak slipi<br/ >
Nepoznat se junak hvata,<br/ >

  U glas kliknu (ako kliče, <br/ >
Komu umire glas u grlu):<br/ >
»O viteški zatočniče,<br/ >
Ki mú paziš muku vrlu,<br/ >

  Ili mi te Višnji s nebi,<br/ >
Ili pako poslo kleti, <br/ >
Ah, pomiluj, koga je trebi,<br/ >
I zled ovu htjej mi odnijeti!«<br/ >

  Posta lijepa Krunoslava<br/ >
Na glas drage své ljubavi:<br/ >
Čijem prejaku bol joj dava,<br/ >
Što joj slabi glas objavi.<br/ >

  Ter kako se stegnu paka.<br/ >
I nemirno srce utješi,<br/ >
Sred crnoga sletje mraka,<br/ >
I u riječ ovu usti odriješi:  <br/ >

  »Ah, kolicijeh nakon zgoda,<br/ >
Ke mi 'e podnijet bila slava,<br/ >
Jedva ovi mi danak poda,<br/ >
Da 'e kon tebe Krunoslava.<br/ >

  Ali u kakvu, vajme, biću<br/ >
Pazim ljubav mú jedinu,<br/ >
I još hudju tvu zlu sriću,<br/ >
Neg' s koje mi srce stinu.<br/ >

  Ah, ke podnijeh jade i trude,<br/ >
Ke potratih srebro i zlato,<br/ >
Jeda mi se kada zbude<br/ >
U ovo od tmina sići blato.<br/ >

  Zbi se, i evo preda mnome<br/ >
Moj Korevski stoji i sliša,<br/ >
Da ljuvezni nad našome<br/ >
Vlas gospodi njeka viša.<br/ >

  Čijem na moje prosbe i dare<br/ >
Tvrdi Rizvan toli sljeze,<br/ >
Da me u tmine ove stare<br/ >
Pusti vidjet tvoje veze.  <br/ >

  Pače reče da će opeta<br/ >
Na sunčan te zrak izvesti,<br/ >
I zlotvorska djela kleta<br/ >
Pobjegnućem tvojim smesti.<br/ >

  Tijem slobodi srce drago, <br/ >
Slatki brače, ah, slobodi,<br/ >
Čijem te skoro nebo blago<br/ >
U slobodu zlatnu vodi.<br/ >

  Ah, čestiti slavni dane,<br/ >
Tvojim krili brže prši,<br/ >
Da mom srcu lijepa osvane<br/ >
Zora, i zled se njega svrši!«<br/ >

  I s radosti u plač mio<br/ >
Da ne udri dikla mlada,<br/ >
Mnijem da još bi velji dio<br/ >
Rekla onoga što bi rada.<br/ >

  Ali jakno bojna u luka,<br/ >
Kad tetiva pne se od zlata,<br/ >
Ako je odveć, pusti ruka,<br/ >
Tere izleti strijel krilata:  <br/ >

  Tako i lijepa zatočnica,<br/ >
Čijem své srce veće steza,<br/ >
Tijem se veća poplavica<br/ >
Iz crnijeh joj oči odveza;<br/ >

  Ter suzeći jeca, i gladi<br/ >
Draga svoga ljubovnika,<br/ >
I svôm dušom rane hladi,<br/ >
Ke veriga dâ mu prika.<br/ >

  Sad spovijeda, sada sluša,<br/ >
Odgovara sada i prosi;<br/ >
Sad žalosna klone duša,<br/ >
A vesela sad se uznosi.<br/ >

  I da 'e vidjet, o, ke jato<br/ >
Premilijeh bi zrio cjelova,<br/ >
Kijem se pase obilato <br/ >
Srce u tmini mračna rova.<br/ >

  Čijem ne htjede dikla mila,<br/ >
Takva u bitju kad ga vidje,<br/ >
Rijet koja ju tare sila,<br/ >
Cijeć Kalinka što 'oj spovidje.<br/ >

  Ah, prem nikad to ne laže,<br/ >
Da zaista, tkogod ljubi,<br/ >
Ljubljenomu vijek ne kaže,<br/ >
S česa ljubav cijenu gubi.<br/ >

  A jak oni komu u buci <br/ >
Uspjenjena vrla mora<br/ >
Zasja zvijezda, kažuć k luci<br/ >
Mirnoj kud mu put se otvora:<br/ >

  Tamničar se jadni uzdrma<br/ >
Na nenadne slatke glase, <br/ >
Vikó, jama da mu strma<br/ >
Samo uzdasim oziva se.<br/ >

  Ter kako ga čudo minu,<br/ >
I zamro se duh povrati,<br/ >
Uze dragu svú jedinu <br/ >
Po imenu slatku zvati;<br/ >

  I k njoj šireć od okova<br/ >
Gvozdenijeh teške ruke,<br/ >
Ljubežljiva paka u slova<br/ >
Gorke svoje sasu muke, <br/ >

  Veleć: »Mila dušo moja,<br/ >
Prosti, tko jur zaboravi<br/ >
Sred mračnoga nepokoja,<br/ >
Da se u slatke riječi objavi;<br/ >

  Čijem ni'e čudo što besjede<br/ >
U zaborav lijepe pustih:<br/ >
Čudo 'e veće što mi grede<br/ >
Još ikoja riječ iz usti.<br/ >

  Ah, kako ćeš da ti trude<br/ >
Moje izrečem teške i ljute,<br/ >
Ke mi s kobi prijeke i hude<br/ >
Tijelo i duša davno ćute?<br/ >

  Nu svi trudi, sve pečali,<br/ >
S kijeh se i na ke svakčas vratih,<br/ >
Prema onomu bjehu mali,<br/ >
Što pak s tebe, dušo, patih.<br/ >

  Jer sad mi te san ukaza<br/ >
Grozne s mene lijuć suze,<br/ >
A sad ruse blaga obraza<br/ >
Trgajuć te kazat uze.  <br/ >

  U pogube i na boje<br/ >
Ić te vidjeh mene cijeća,<br/ >
I s slobode paka moje<br/ >
Još na djela hrlit veća.<br/ >

  Nu ti veliš, i valja mi<br/ >
Ufat skoro da će biti<br/ >
Gdje ki mračnoj kuka u jami,<br/ >
Na bijeli će dan iziti.<br/ >

  Ah, ka čes me i ki dani<br/ >
Tijem čekaju gori paka,<br/ >
Kad me u dragoj rodnoj strani<br/ >
Kružit bude ljubav taka!«<br/ >

  Ter besjedu jadni tako<br/ >
Čijem tamničar diljit haje,<br/ >
Odlagnu mu teški pakó,<br/ >
Ki mu uzroči gorke vaje.<br/ >

  I na bitje vraćat sjede<br/ >
Naravsko se duša opeta,<br/ >
A na obraze suhe i blijede<br/ >
Ogranjivat rados sveta.<br/ >

  Pak mu ona riječ prihvati,<br/ >
Ter ga opeta mili i tješi,<br/ >
I za pomoć ku mu dati<br/ >
Svijesti i srcem spravno spješi<br/ >

  A pak on se na nje oglaša <br/ >
Mile glase, i pita i žudi<br/ >
Znat kada mu reče paša<br/ >
Da se ukrate teški trudi.<br/ >

  I čijem tako brze čase<br/ >
Sred ljuvena razgovora<br/ >
Drazi traju, u vrata se<br/ >
Ključ golemi zađe s dvora.<br/ >

  Miliji nije sveti od zvona<br/ >
Glas pabožnu srcu u veče,<br/ >
Put neba se kad priklona <br/ >
Duša k Bogu svomu utječe:<br/ >

  Zatravljenoj neg dvojici<br/ >
Rđavijeh bi zveka od vrata,<br/ >
Ka romona vječna u slici<br/ >
Ču se od tmina posred blata.  <br/ >

  Pris'luškuju tamničari<br/ >
S nadom, s sumnjom: je l', nije li<br/ >
Ki, jao, da ih ne prevari<br/ >
Od slobode dan veseli?<br/ >

  Nu kako se paka otvori <br/ >
Stiješten zaklop s jacijeh ruka,<br/ >
I u mrak se s luči obori<br/ >
Oružana mnoštvo puka:<br/ >

  Tko da izreče što poćuti<br/ >
Korevskoga vjerenica, <br/ >
Kad zasjaše strašni kuti<br/ >
S obasjanijeh turskijeh lica?<br/ >

  Jakno umrli kad se nada<br/ >
Sve zadobit, a pak vidi<br/ >
Gdje mu ufanje sve propada.<br/ >
I vječna ga propas slidi:<br/ >

  Tako gnjevom ognjenime<br/ >
Bezufana Krunoslava<br/ >
Svoga draga kliknu ime,<br/ >
I sta blizu, gdje mu 'e glava, <br/ >

  Hteć, kijeh živijeh prostor luči,<br/ >
Da ih ne luči mrtvijeh sada,<br/ >
Neka u smrti bar se sluči,<br/ >
Što u životu bješe nada.<br/ >

  Tijem mač paka plamen trže,<br/ >
I krvničku napa četu,<br/ >
Gdje se strašan boj zavrže,<br/ >
Svaki svoga na osvetu;<br/ >

  Čijem ljuvezan svoju milu<br/ >
I drag brani život ona,<br/ >
A poštenje oni i silu,<br/ >
Ku im žena nanije smiona.<br/ >

  S obje strane krv se lije,<br/ >
I udarci dažde i rane:<br/ >
Ali ona se hrve i bije<br/ >
S njimi i goni na sve strane.<br/ >

  Jur Aliju i Mehmeda<br/ >
Gadne na tli mrtvijeh pruži,<br/ >
A pobježe Musa ureda,<br/ >
Gdje se strašan zatvor kruži.  <br/ >

  A Jusuf se i Mujaga<br/ >
S bratskijeh mrtav rukâ obali:<br/ >
Čijem u slijepoj spili snaga<br/ >
Ne zna jed svoj na kom kali.<br/ >

  I još tko zna ke im štete <br/ >
Nanijela bi dikla mlada,<br/ >
Da se lukav ne oplete<br/ >
Beg Suliman kradom zada,<br/ >

  Otklije najprije Korevskoga,<br/ >
Zatočnicu lijepu paka <br/ >
Zgodi zrnom šuplja iz svoga<br/ >
Gvožda njega ruka opaka.<br/ >

  Pade dikla s rane teške<br/ >
Kon predraga svoga roba,<br/ >
I na nj ruke struć viteške<br/ >
S njim uzletje k nebu iz groba.

Osman