"Əkinçi", 20 oktyabr 1875, №7/Əkin və ziraət xəbərləri
Bizim vilayətimizdə çox ələfiyyat var ki, onları atlarımıza və eşşəklərimizə
yedirtməkdən savayı onların bir qeyri nəfi olmağın bilmirik. Amma ol
ələfiyyatlardan qeyri yerlərdə artıq mənfəətbərdar olurlar. Məsələn, bizim Qafqazın
isti tərəflərində özbaşına əmələ gələn kəvər otunun qönçələrin və yemişlərin
turşuya qoymaqlıq ilə Firəngistanda və Ġtaliyada artın dövlət qazanırlar. Onların
turşuya qoyulmuş kəvərinin girvənkəsi bizim Badkubə şəhərində altı abbasıya
satılır. Əlbəttə, biz də onlar kimi kəvəri turşuya qoymağı bilseydik, nə ki bizim
şəhərlərdə qeyri yerlərin kəvəri satılmaz idi, hətta onu aparıb qeyri yerlərdə satıb
artıq mənfəətbərdar ola bilərdik.

Kəvəri iki cürə əkmək olur: ya onun toxumlarını bir şuxm olunmuş yerə
səpib göyərəndən sonra çıxarıb şitil etməklik ilə ya onun budaqlarını əkməklik ilə.
Amma toxumdan əmələ gələn kəvər otu iki ildən sonra gül açdığına Firəngistanda
onun budaqlarını əkirlər. Ona binaən ki, budaqlar gələn il gül açır.

Kəvərin budaqları qarpız tağının budaqları kimi yer üzünə yatır. Onu bıçaq
ilə yarıb ol yarıq yeri torpaqlayandan sonra oradan təzə köklər əmələ gəlir. Ol
vaxtda ol budaqları öz köklərilə belə kəsib, bir qabda otaqda saxlanan güllər kimi
əkib sonra şitil edirlər.

Budaqlardan ya toxumlardan əmələ gələn kəvər otlarını belə şitil edirlər: bir
daşlıq ya quru yeri ki, orada qeyri əkin əmələ gəlmir, şuxm edib cızıqlar çəkirlər
ki, onların bir-birindən arası iki arşmacan olsun və hər cızıqda otları elə şitil edirlər
ki, onların bir-birindən arası iki arşın olsun. Belə şitil edəndən sonra onların artıq
zəhməti yoxdur. Hətta onları sulamaq da lazım deyil. Amma kəvər əkilən yer qışda
çox soyuq olan yer isə payızın axırında kəvərin budaqlarının ucunu kəsib bir çərək
tulində köklərin üstə saxlayıb onun üstün torpaq ya peyin ilə basdırmaqla onları
soyuqdan mühafizət etmək olur. Sonra yazda onların üstün açıb genə budaqların
başını bir az kəsəndə onlar təzədən qol atıb gül açırlar.

Kəvər yayın əvvəlindən payızın axırınacan gül açır. Firəngistanda onun
qönçələrini belə dərib turşuya qoyurlar. Hər sabah ya üç-dörd və ya on gündə bir
otların arasını gəzib onların qönçələrin ki, noxuddan iri olmasın, dərib bir çəlləyə
doldurub üstə sirkə tökürlər və sirkəni artıq tünd etməkdən ötrü və kəvər ləzzətli
olmaqdan ötrü onun içinə duz, istiot və qeyri şeylər tökürlər. Çəlləyin ağzına taxta
qoyub üstə daş qoyurlar ki, qönçələr sirkənin üzünə çıxıb yanıb tələf olmasın.
Onlar yetişəndən sonra onları sirkə ilə belə şüşələrə doldurub ağızlarını lək ilə
peçatlayıb satırlar. Həmçinin kəvərin yemişlərini bu qayda ilə turşuya qoyurlar.
Belə saxlanan kəvər bir neçə il xarab olmaz.

Bizim Qafqazda əmələ gələn kəvəri zikr olan qayda ilə turşuya qoyanda
onun təm'i acı olur. Ona binaən onu turşuya qoyandan irəli onun acılığını almaq
gərək. Bizlər onun üstə soyuq su töküb günə qoymaqlıq ilə onun acılığını alırıq və
belə-belə suda çox saxlanmaqdan kəvər xarab olur. Ona binaən lazımdır imtahan olunsun ki, onu isti suya salmaqlıq ilə və ya qaynatmaqlıq ilə acılığını almaq
olurmu ki, az vaxtda onun acılığını alıb zikr olan qayda ilə turşuya qoymaq olsun
və əgər bu tövr ilə onun acılığını almaq məqdur olmasa yaxşıdır ki, Firəngistan
kəvərinin toxumlarını gətirib əkəsən.

Əkin və ziraət xəbərləri