Qaradağlılar/Soyun kökü:Ustaclı eli
Xanqaradağskilərin  soy-kökü  Ustaclı  elinin  Toxmaqlı  oymağından  çıxan  Ilyas  xəlifəyə  bağlanır. Ilyas  xəlifədən  danışmazdan  öncə  Ustaclı  eli  və  onun  oymaqları  haqqında  bilgi vermək  gərəkliyini  düşünüb,  qaynaqlara  müraciət  etdik. 
Məşhur  alim  Qulamhüseyn  Beqdeliyə  görə  Ustaclı  eli  Oğuzların  Bəydili  boyuna  bağlanır. Bəydili  boyu  oğuzların  24  qrupundan  biridir. Tarixçi  Seyid  Camal  Tərabi-Təbatəbayi  «Azərbaycanın  qədim  abidələri»  adlı  əsərində  ustaclıları  Şamlı  elinin  bir  qolu  kimi  göstərir. Bildiyimiz kimi  Şamlı  eli  əsasən  Bəydili  boyundan  təşkil  olunmuşdu. Ağqoyunlu  tarixçisi  Fəzlullah ibn  Ruzbehan  Xunci  «Tarixi  aləm  arayi-Əmini»  adlı  əsərində  Şeyx  Heydərin  ünlü  sərkərdəsi  Həsən  ağa  Ustaclını  Şamlı  əmirlərdən  biri  kimi  nişan verir. Dirsəkləndiyimiz  tutalqalar  bir  bu  faktı  ortalığa  qoyur  ki,  Ustaclı  eli  oğuzların  Bəydili  boyuna  bağlıdır.
Mifik  şəcərəyə  görə  Oğuz  xanın  6  oğlu  varmış. Bu  oğullar  Gün  xan,  Ay  xan,  Ulduz  xan,  Göy  xan,  Dağ  xan  və  Dəniz  xan  adlanırmışlar.  Qardaşların  da  hərəsinin  4, hamısı  bir  yerdə  24  oğlu  varmış. Gün  xanın  oğulları:  Qayı,  Bayat,  Alqaravlı,  Qaraevli.  Ay  xanın  oğulları:  Yazır,  Döyər,  Dodurğa,  Yaparlı.  Ulduz  xanın  oğulları:  Avşar,  Qızıq,  Bəydili,  Qarxın.  Göy  xanın  oğulları:  Bayandır,  Beçənə,  Çavuldur,  Çəpni.  Dağ  xanın  oğulları:  Salur,  Eymur,  Alayundlı,  Ürəgir.  Dəniz  xanın  oğulları:  Igdir,  Bügdüz,  Yıva  və  Qınıq.
Deməli,  mifik  şəcərəyə  görə,   Ustaclı  eli  Oğuz  xanın  üçüncü  oğlu  Ulduz  xanın  üçüncü  oğlu  Bəydilinin  törəmələridir.     
Ustaclılar  haqqında  Azərbaycan  Sovet  Ensiklopediyasında  yazılır:  «Azərbaycanlıların  etnogenezisində  iştirak  edən  türkdilli  tayfa. XI  yüzildə  Səlcuqluların  tərkibində  Kiçik  Asiyaya,  XV  yüzilin  sonlarında  isə  Azərbaycana  gəlmişlər. Mənbələrdə  adları  ilk  dəfə  1488-ci  il  hadisələri  ilə  ilgili  çəkilir. Azərbaycan  və Iranın  siyasi  həyatında   mühüm  rol  oynamışlar. Ustaclılar  Qızılbaş  tayfa  birliyində  səfəvilərin  dayağı olmuşlar. Səfəvi  sərkərdələrinin  və  bəylərbəyilərin  bir  çoxu  ustaclı  əmirlərindən  təyin  olunurdu. Ustaclıların  çavuşlu,  toxmaq,  küsülü,  kəngərli  və  başqa  qrupları  vardı.  (Bax:  ASE,  1X  cild,  səh. 468.) 
Anonim  «Qızılbaşlar  tarixi»ndə  Ustaclı  tayfası  haqqında  yazılır:  «Onlar  I  Şah  Ismayılın  zühurunun  əvvələrində  Ərzincan  yaxınlığında  öz  köçləri  ilə  xoşbəxt  orduya  qoşuldular. Onların  böyük  əmirləri  çoxdur. (Bax:  Qızılbaşlar  tarixi. Bakı,  1993,  səh. 28.)
Qızılbaşlar  dövlətinin  tarixçisi  Zeynalabidin  Əli  Əbdi  bəy   öz  ünlü  «Təkmmilatül-əxbar»  adlı  əsərində  ustaclıların  I  Şah  Ismayıla  qoşulması haqqında  yazırdı:  «Oradan  Kağızmana  gəlib,  Araz çayının  başlanğıcı  yaxınlığında    Ustaclı  tayfasının  o  vaxtlar  yerləşdiyi  başqa  bir  köç  yerinə —  Mingöl  yaylaqlarına  hərəkət  etdilər. Həmzə  bəy  Həbix  oğlu  Ustaclı  qarşısıalınmaz  buyruq  ilə  onlara  (ustaclılara)  Əlahəzrətin  səadətli  gəlişi  haqqında  sevincli  xəbər  gətirdi… Səhərisi  gün  bütün  böyüklər,  başçılar,  gənclər,  əsilzadələr,  sufilər  və  etiqad  edənlər,  bir  sözlə  həmin  o  tayfa  bütünlüklə  adı  çəkilən  Həmzə  bəyin  yanında  Əlahəzrəti  qarşılamağa  çıxdılar… qulluq  yoluna  buyurdular. Şahın  canişini  bir  neçə  ay  onların  içərisində  qaldı  və bu  xəbər  sufilərin   və şiələrin  qulağına  çatdı. Sonra  (Ismayıl)  o  tayfa  ilə  Tərcan  mahalındakı  Sarıqayaya,  oradan  da  Ərzincan  vilayətinə   yola düşdü. (Bax:  Azərbaycan  tarixi  üzrə  qaynaqlar,  Bakı,  1989,  səh.192.)
Ünlü  türkoloq  Faruq  Sümər  Ustaclı  elinin  yurdu  haqqında  yazır:  «Səfəvi  dövlətini  quran  ünsür  tamamilə  türklərdən  ibarətdir. Bu  ünsürün  böyük  əksəriyyətini  də  anadolulu  köçəri  və  kəndli  türklər  meydana  gətirirdi.  Yuxarıda  deyildiyi  kimi,  Şah  Ismayıl  Ərzincan  yaxınlığında  Anadolu  türklərini  başına  yığaraq,  buradan  Azərbaycana  yürüyərək  öz  dövlətini  qurmuşdur. Bu  halət  Səfəvi  dövlətinin  başlıca  dayağı  olan  boy  və  obaların  yurdlarının  bilinməsilə  daha  düzgün  anlaşılmaqdadır. Qızılbaş  ulusunu  təşkil  edən  birinci  dərəcəli  oymaqlar  bunlardır:  ustacalı-ustahacılı  (Səfəvi  dövründə  ustaclı),  rumlu,  təkəlü,  zülqədər,  şamlı,  əfşar, qaçar. Bunlardan  ustaclılar  Sivas-Amasiya  bölgəsindən  gəlmişlər.»  (Bax:  F. Sümər,  Oğuzlar,  Bakı,  1992,  səh. 163).
Ustaclı  elinin  bütün  nümayəndələri  Azərbaycana  gəlmədilər. Bəzi qalıqları  Türkiyə  ərazisində  qalıb,  dövran  sürməyə  başladılar. Türkoloq  Faruq  Sümər  yazır:  «Ulu  yörük  əsasən  Amasya,  Tokat  və  Sivas  bölgələrində  yaşamaqda  olub,  bu  icmanın  bəzi  oymaqları  qərbdə  Ankara,    Qırşəhir  bölgəsinə  qədər  yayılmışdır. Ulu  yörük  üç  əsas  elata  ayrılır;  yüzdə  para,  orta  para,  şərq  para. Bu  elatları  təşkil  edən  oymaqlar  bölük  adlanır. Bölüklərdən  hər  biri  qışlaqlara  sahibdir  və  orada  əkinçilik  edir. Bu  icmanı  meydana  gətirən  başlıca  bölüklər  bunlardır:  il  bəylü,  çəpni,  qalağuzlu,  Ağ  salur,  tatlu,  gərampa,  şərəfəddinlu,  cünğar  (monqolca  caunqar?—sol  qol),  ballu,  çapanlu,  ikuzlü,  çavurçı,  ustaclu,  turqutlu,  ağcaqoyunlu  (dülqədirlidən),  əlibəyli,  quzugüllü,  qara  keçili,  inallu  (Hələb  türkmənlərindən).
1499-cu ildə  Ərzincan  yörəsində,  Mingöl  yaylağında I   Şah  Ismayıla  qatılan  ustaclılar  arvad-uşaqlarını,  ağrıqlarını  Sultan  Bəyazidin  yanına  göndərmişdilər. Şirvan  zəfərindən  sonra  elliklə  köçüb,  Azərbaycanda  yerləşdilər. Ustaclı  elinin  nümayəndələrinin  arasında  Xanməhəmməd  bəy,  Baba  Süleyman  bəy,  Baba  Ilyas  bəy,  Məntəşa  bəy,  Müsənna  bəy,  Heydər  bəy,  Əhməd  bəy   adlı  əmirlər   vardı.
Ustaclı  qoşunu  Qızılbaşlar  ordusunun  sol  qolunda  vuruşurdu. 1514-cü  ildə  Çaldıranda  Osmanlı  ordusuna  qarşı  savaşan  Qızılbaş  ordusunun  sol  cinahına   Xanməhəmməd  bəy  Təmişli-Ustaclı  başçılıq  edirdi. Onun  cinahında  adlı-sanlı  qızılbaş  əmirləri,  Məntəşə  sultan  Şeyxlər-Ustaclı,  Pirə  bəy  Çavuşlu-Ustaclı  döyüşürdü. 
Qorçubaşı  Sarı  Piri  bəy  Ustaclı  isə  qoşunun  çərxçisi,  önqolun,  avanqard  hissənin  başçısı  idi. Savaş  zamanı  atı  vurulan  Şah  Ismayıla  at  verən  Xızır  ata  Ustaclı  elindən  idi.  
Azərbaycan  tarixində  Ustaclı  eli  bağlı  neçə-neçə  səhifə  var. Onlar  Qızılbaşlar  məmləkətində  qayda  yaratmaqla  bərabər,  bəzən  də  qarışıqlıq  törətmişlər. Bu qarışıqlıq bir siyasətə dayanırdı. Birinci olmaq siyasətinə.
1524-cü  ildə  Şah  Ismayıl  vəfat  etdi. Böyük  oğlu  və  vəliəhdi  Təhmasib  mirzə  şah  elan  edildi. Yüksək  və  gəlirli  dövlət  vəzifələrini,  zəngin  və  verimli  torpaq  sahələrini  ələ  keçirmək  üçün  qızılbaş  əmirləri  mübarizəyə  başladılar. Dövlət  işləri  üzərində  əməli  nəzarəti,  vəkil  vəzifəsini  Əmir  Əli  bəy  (Div  sultan)  Rumlu  ələ  keçirdi. Lakin  Ustaclı  tayfasının  Mustafa  bəy  Hacıfəqihli  (Köpək  sultan)  və  Abdulla  xan  Təmişli  kimi  qüdrətli  əmirləri  onun  hakimiyyətini  qəbul  etmədilər. Əli  bəyin  çağrışı  ilə  Təkəli,  Zülqədər  elləri  bir  yerə  yığışıb,  Ustaclı  elinə  qarşı  savaş  açdılar. Şamlı  əmirləri  də  Əli  bəy  Rumluya  dəstək  verdilər. 
1525-ci  ildə  güclənən  Əli  bəy  Mustafa  bəyə  dövlət  qayda-qanunlarına  tabe  olmağa,  onun  vəkilliyini  tanımağa  çağırdı. Mustafa  bəy  müsbət  cavab  verərək  onunla  görüşməyə  getdi. Lakin  məşvərət  zamanı  sözləri  düz  gəlmədi. Pozuluşdular. Əli  bəy  qiyama  təhrikçi  saydığı  Qarınca  bəy  Ustaclını  və  Narın  bəy  Qacarı  öldürdü. Mustafa  bəy  başını  götürüb,  Çuxur  Səd  əyalətinə,  Irəvana  və  Naxçıvana  çəkildi. 
1526-cı  ildə  ətrafına  xeyli  adam  toplayan  Mustafa  bəy  (Köpək  sultan)  Xalxaldan  Sultaniyyəyə  gəldi. Ona  qoşulmuş  Ustaclı  əmirləri,  Qılınc  xan  Təmişli,  qorçubaşı  Bədr  bəy  Şərəfli,  Qurd  bəy  Şərəfli  və  başqaları  ilə  birgə  şah  qərargahına doğru hərəkət  etdi. Vəkil  Əli  bəy  Rumlu  barışıq  üçün  elçi  göndərsə  də,  ustaclılar  ona  etibar  etmədilər. 
Səksəncək  adlı  yerdə  qarşılaşdılar. Öncə  ustaclılar birləşmiş qoşuna qalib  gəldilər. Onlar  adlı-sanlı  təkəli  əmirlərindən  olan  Qaraca  sultanı  və  Burun  sultanı  öldürdülər.  Sonra  şahdan  və şahın  qvardiyasından  istifadə   edən  rumlular  və  təkəlilər  üstünlük  qazandılar. Ustaclı  qoşunu  basılıb, Gilana tərəf  qaçdı. Qaçanlar  Rəştə  üz  tutub,  Müzəffər  sultana  sığındılar.
Ustaclı  elinin  digər  qrupu  Abdulla  xan  Təmişlinin  və  Əhməd  sultan  Sofuoğlunun  başçılığı  altında  rumlu  və  təkəli  tayfalarına  qarşı  savaşa  başladılar. Onlar  da  yenildilər.
1527-ci  ildə  özbək  xanı  Ubeydulla  xan  Qızılbaşlar  məmləkətinə  qoşun çəkdi. I  Şah  Təhmasib  ordu  toplayıb, istilaçılara  qarşı  çıxdı. Ustaclı  elindən  Abdulla  xan  200  nəfər  seçmə  bahadırla  toplantı  yerinə  gəldi. Elin  digər  qruplarından  isə  16  mindən  yuxarı  atlı  yığılmışdı. Yığılanlar  içində  Ustaclı  eli  birinci  yeri  17  min  atlıyla,  ikinci  yeri   Avşar  eli  16  min  atlıyla  tuturdu. Özbəklər  məğlub  olub,  geri  çəkildilər.   
1527-ci ildə  Mustafa  bəy  (Köpək  sultan)  Gilandan  qoşun  çəkərək  Ərdəbilə  gəldi. Ərdəbilin  hakimi  Badəncan  sultan  Rumlunu  məğlub  edib,  öldürdü. Ordan  Çuxur  Səd  əyalətinə,  rumlu  elinin  yaşadıqları  yerə  hərəkət  etdi. Vəkil  Əli  bəy  (Div  sultan)  bu  xəbəri  eşidib,  Çuxa  sultan  Təkəli  və  Məhəmməd  xan  Zülqədərin  yaxından  yardımı  ilə  səkkiz  min  qorçu  ilə  Qərbi  Azərbaycana  yollandı. Tərəflər  Naxçıvanda,  Araz  çayının  yaxasında  üz-üzə  gəldilər. Ustaclı  qoşunu  darmadağın  edildi. Qoşunun  komandanı  Mustafa  bəy  öldürüldü. 
Sonra  Rumlu  və  Təkəli  tayfaları  arasına  təfriqə  düşdü. Vəkil  Əli  bəy  (Div  sultan)  Rumlu  Çuxa  sultan  Təkənin  təhriki  ilə  məhv  edildi. Vəkillik  mənsəbinə  Çuxa  sultan  yiyə  durdu.
1530-cu  ildə  ustaclı  əmirlərindən  Bədr  xan  Şərəfli,  Məntəşa  sultan  Şeyxlər,  Həmzə  sultan  Hacıfəqihli  Gilandan  saraya  gəlib, şahdan  bağışlanmaqlarını  xahiş  edirlər. I Şah  Təhmasib  onları  bağışlayıb,  hərəsini  bir  yerə  hakim  təyin  edir.  
1531-ci ildə  Çuxa  sultan  Təkəli də  Hüseyn  xan  Bəydili-Şamlı  ilə  düz  dolanmayıb,  öldürüldü. Təkəlilər  vəkiliyi  Çuxa  sultanın  böyük  oğlu  Şahqubad  bəyə  verilməsini  təklif  etdilər. Özünə  gəlmiş  ustaclılar  bu  təklifə  qarşı  çıxdılar. Maraqlıdır  ki,  bu  dəfə  zülqədər  və  avşar  əmirləri  ustaclıları  dəstəklədilər. Təkəlilər  ustaclılardan  bir  neçə  adam  öldürdülər. I  Şah  Təhmasib  təkəli  tayfasının  qətlinə  fərman  verdi. Təkəlilər  bu  hayı  eşidib,  qaçdılar. Adlı  təkəli  əmirlərinin bir qrupu  Osmanlı  dövlətinə  sığındılar. Şah  əmirüməralığı  Abdulla  xan  Təmişli-Ustaclının  və Hüseyn  xan  Bəydili-Şamlının  arasında  bölüşdürdü. 
1534-cü  ildə  Osmanlı  padşahı  I  Sultan  Süleyman  Azərbaycana  yürüş  etdi. Təkəli  və  Zülqədər  tayfaları  osmanlıların  tərəfinə  keçdilər. Ustaclı  eli  ağır  qoşunla  şahın  yanında  dayandı. Abdulla  xan  və  Məntəşa  sultan  I  Təhmasibin  məşvərətçiləri  sırasında  idilər. 
1535-ci  ildə  I  Sultan  Süleyman  yenidən  Azərbaycana  yürüş  etdi. Çıraq  sultan  Ustaclı  yığcam  qoşunla  Dərgəzində  osmanlıların  önünə  çıxıb,  vuruşdu. Osmanlılar  yenilib,  geri  döndülər. Məntəşa  sultan  Ustaclı  isə  Osmanlı  sərkərdəsi  Ibrahim  paşaya  qarşı  döyüşə  başladı. Onun  dəstəsini  Bidlisədək  qovub,  xeyli  qənimətlə  qayıtdı. 
1546-cı  ildə  qardaşına  qarşı  qiyam  edən  Əlqasib (Əlqas, Alxaz da yazılır)  mirzəylə  danışıq  aparmaq  üçün  gedən  Bədr  xan  Ustaclı  əliboş  qayıtdı. Şah  Bədr  xanı  və  Çıraq  sultanı  başqa  qızılbaş  əmirlərilə  bərabər  Əlqasib  mirzənin  üstünə  göndərdi.  Qiyamçı  şahzadə  dirəniş  göstərən  kimi  Abdulla  xan  Ustaclı şah qoşununa köməyə  gəldi. Əlqasib  mirzə  məğlub  olub,  Osmanlı  dövlətinə  sığındı. 
1548-ci ildə  I  Sultan  Süleyman  üçüncü  dəfə  Azərbaycana  yürüş  etdi. Osmanlı  ordusuna  qarşı  ilk  çıxanlar  arasında  Abdulla  xan  Təmişli-Ustaclı  da  vardı. 
1551-ci  ildə  I  Şah  Təhmasib  Şəkinin  müstəqilliyinə  son  qoymaq  qərarına  gəldi. Bədr  xan  və  Şahqulu  sultan  Ustaclıların  qatıldığı  Qızılbaş  ordusu  Şəkini  tutub, Qızılbaşlar  dövlətinə  birləşdirdilər.
1551-ci ildə  I  Şah  Təhmasibin  əmri  ilə  Qızılbaş  ordusu  asi  gürcülərə  qarşı  yürüş  etdi. Qızılbaş  ordusunun  başçılarından  biri  Nadir  xan  Ustaclı  idi. 
1552-ci ildə  Osmanlı  ordusu  yenidən  Qızılbaşlar  məmləkətinə  soxuldu. I  Şah  Təhmasib   düşmən  ordusuna qarşı  bir  neçə  istiqamətdə  qoşun tərtib  etdi. Erciş  və  Bərgiri  istiqamətində  Allahqulu  bəy  Aycəkoğlu-Ustaclı,  Ənsar  xəlifə  Qaradağlı,  Ərəb  Iraqı  istiqamətində  isə  Çıraq  sultan  Ustaclı  öz  qoşunları  ilə  vuruşurdu. Ərzurum  hakimi  Iskəndər  paşaya  qarşı  isə  Çuxur  Səd  bəylərbəyi  Şahqulu  sultan  Ustaclı  döyüşürdü.
1554-cü  ildə  I  Sultan  Süleyman  dördüncü  dəfə  Azərbaycana  yürüş  etdi. Bu  dəfəki  savaşda  da  Ustaclı  eli igidliyi ilə seçildi.   
1554-cü  ildə  Osmanlı  yürüşündən  ilhamlanan  Şirvan  əhalisi  Şirvanşah  Qasım  mirzənin  başçılığı  ilə  Səfəvi  dövlətinə  qarşı  üsyana  başladı. Şirvan  bəylərbəyi  Abdulla  xan  Təmişli-Ustaclı  ikiminlik  qoşunun  gücü  ilə  ayaqlanmanı  yatırtdı. 
1555-ci  ildə  Səfəvi  elçisi  eşikağasıbaşı  Fərruxzad  bəy  Qaradağlı  Amasiyada  sülh  danışıqlarına  başladı  və  barış  baş  tutdu. 
1557-ci  ildə  Özbək  Əli  sultan  Astrabada  hücum  edir. Qızılbaşların  komandanı  divanbəyi  Bədr  xan  Şərəfli  idi. Savaş  zamanı  Bədr  xan  əsir  düşdü. Bir  çox  çətinlikdən  sonra  azad  olundu. Astrabad  hakimləri  Ustaclı elinin  nümayəndələrindən  təyin  olunduğundan  onlar  daima  özbək  və  türkmənlərə  qarşı  vuruşurdular. Ustaclı  əmirlərindən  Şahəli  sultan  Hacıfəqihli,  Sədrəddin  xan Kəngərli,  Məhəmməd  xan  Asayişli  və  başqaları  Astrabad  hakimi  olmuşdular.
1571-ci ildə  Qaradağda,  Qəhqəhə  qalasında  olan  xəzindən  qızıl  və  gümüş  külçələr  yoxa  çıxmışdı. Qalabəyi  Həbib  bəy  Ustaclı  şahzadə  Ismayıl  mirzəni,  Ismayıl  mirzə  isə  Həbib  bəyin  qızını  günahlandırırdı. Paytaxtdan  yoxlama  gəldi. Yoxlamağa  gələnlər    ustaclıların  əski  düşmənləri  Hüseynqulu  xəlifə  Rumlu  və  Vəli  xəlifə  Şamlı  idilər. Onlar  şahzadənin  tərəfini  saxladılar. Ustaclı  elinin  ağsaqqalarından  olan  Pirə  Məhəmməd  xan  Çavuşlu,  Qaradağlı  elinin  ağsaqqalı  Ənsar  xəlifə  Həbib  bəyi  müdafiə  etdilər. Onlar  Qəzvinə  qayıtdıqdan  sonra  şahın  önündə  bir-birilərinin  üstünə  dartındılar. Qızılbaşlar  arasına  yenidən  təfriqə  düşdü. 
1575-ci  ildə  I  Şah  Təhmasib  xəstələndi. Qızılbaşlar  iki  tirəyə  ayrıldı. Ustaclı  əmirlər  yüzbaşı  Hüseyn  bəy,  süfrəçi  Murad  bəy,  əmiraxurbaşı  Məhəmməd  bəy,  Piri  bəy,  Allahqulu  sultan  Aycəkoğlu  Heydər  mirzənin,  digər  tayfaların  nümayəndələri isə Ismayıl  mirzənin  namizədliyini  müdafiə  edirdilər. Qaradağlılar  Fərruxzad  bəy  sarayda,  Ənsar  xəlifə  isə  Qaradağda  Ismayıl  mirzənin  əleyhinə  çalışırdılar. Qızılbaşlar  arasında  düşmənçilik  get-gedə  qızışırdı. Şah  sağalıb,  ayağa  durdu. Elə bu zaman şahzadə  Mustafa  mirzənin  lələsi  Nəzər  sultan  Ustaclı  vəfat  etdi. Mustafa  mirzənin  lələliyini  yüzbaşı  Hüseyn  bəyə  verdilər. Düşmənçilik  bir  az  səngidi. 
1576-cı  ildə  I  Şah  Təhmasib  yenidən  yorğan-döşəyə  düşdü. Ədavət  yenidən  qızışdı. Hər  kəs  öz  namizədini  dəstəklədi. Şah  vəfat  etdi. Məhəmmədi  xan  Hacıfəqihli-Ustaclı  I  Təhmasibin   maneəsiz  olaraq  Heydər  mirzənin  şah  elan  edilməsi  haqqında  məktubunu  ortaya  çıxardı. Digər  qrupdan  olan  qızılbaşlar  məktubu  vecə  almayaraq  Ismayıl  mirzəni  dəstəkləməkdə  davam  edib, şahzadənin ardınca  Qaradağa  dəstə  yolladılar. Həmin  qrupun  nümayəndələri  şah  vəfat  edən  günü  sarayda  keşikdə  olduqlarından   qapıları  qapadıb,  Heydər  mirzənin  bayırla  əlaqəsini  kəsdilər. Ustaclılar  saraya  basqın  etdilərsə  də,  basılıb,  geri  çəkildilər. Qaradağa  yollananlar  Ismayıl  mirzəylə  geri  qayıtdılar. Allahqulu  sultan  Aycəkoğlu  dəstədən  ayrılıb,  saraya  getdi. Ustaclıların  qara  günləri  başlandı. 
1576-cı  ildə  taxta  çıxan  II  Şah  Ismayıl  Ustaclı  elinə  divan  tutdu.  Pirə  Məhəmməd  xan  Gilan  hakimi  olduğundan,  qruplaşmağa  qatılmadığından  rahatca  şahzadə  Imamqulu  mirzəni  götürüb,  saraya  gəldi. Şah  ona toxunmadı. Hüseyn  bəyi  tutub,  saraya  gətirdilər. Hamının  gözlədiyinin  əksinə,  edam  edilməyib,  zindana  atıldı. Şah  öz  yaxın  tərəfdarı  Hüseynqulu  xəlifə  Rumlunu  cəzalandırdı. Onun  evindən  köçüb,  Şahqulu  sultan  Yeganlı-  Ustaclının  evinə  düşdü. Şahqulu  sultan  Xorasanda,  Herat   bəylərbəyi  idi. Onu  ordaca  öldürdülər. Ustaclı  elinin  sağ  qalmış  nümayəndələri  hər  vasitə  ilə  Şah  Ismayılın  onları  bağışlamasına  nail  olmaq istədilər.  Digər  qızılbaş  tayfaları  ilə  birlikdə  şaha  xidmət  etmək  niyyətilə  Qəzvinə  doğru  getdilər. Lakin  onları  burada  da  yaxşı  qarşılamadılar. Onlar  şahzadə  Heydər  mirzənin  tərəfində  çıxış  etməklə   qızılbaş  tayfalarının  nifrətinə  səbəb  olmuşdular. Isgəndər  bəy  Münşi  yazır:  «Ustaclı  tayfası  qızılbaşlar  arasında  gecə-gündüz  öz  rüsvayçılığından  utanır  və  xəcalət  çəkirdi».
II  Şah  Ismayıl  ilk  növbədə   yerinə  keçə  biləcək  şahzadələri  məhv  etməyi  qərara  aldı. O,  bu  məqsədlə  Mustafa  mirzəni  «himayə  etməyi»  adlı-sanlı  ustaclı  əmirlərindən  olan  Pirə  Məhəmməd  xana  tapşırdı. Ustaclı  həmtayfaları  başa  düşdülər  ki,  şah  onların  «taxt-taca  sədaqətini»  sınaqdan  keçirmək  üçün  dəhşətli  üsul  düşünmüşdür. Isgəndər  bəy  Münşinin  dediyi  kimi,  Pirə  Məhəmməd  öz  əlini  şah  sülaləsi  nümayəndəsinin  qanına  bulamaq  istəməsə  də,  qəzəbli  şahın  əmrindən  boyun    qaçıra da  bilməzdi. Çünki  o,  öz  tayfasının  şah  qarşısındakı  günahını  yumaq  istəyirdi. Beləliklə,  Mustafa  Pirə  Məhəmməd  xanın  evinə  çatdırıldı  və  bir  neçə  gündən  sonra  boğulub,  öldürüldü.
Rumlular  Ustaclı  elinin  yaxasını  buraxmaq  istəmirdilər.  Qəzvin  şəhərinin  darğası  Əbdülqəni  bəy  Ustaclının  mülazimlərinə  sataşan  rumlular  savaşa  başladılar. Xəbər  şaha  çatdı. Şah  Museyib  xan  Şərəfəddinli-Təkəliyə  və  Murtuzaqulu  xan  Pörnək-Türkmana  əmr  etdi  ki,  qiyamçıları  susdursunlar. Ustaclı  elinə  yenidən  divan  tutuldu. 
II  Şah  Ismayılın  toxunmadığı  Ustacı  əmirlərdən  biri  Çuxur  Səd  bəylərbəyi  Məhəmmədi  xan  Hacıfəqihli  idi. Toxmaq  ləqəbli  Məhəmmədi  xan  hətta  «ali  divan»  deyilən  qurumun  iclaslarında  üzv  kimi  iştirak edirdi. 
1577-ci  ildə  II  Şah  Ismayıl  vəfat  etdi. Əmirlər  ayaqlandılar. Üsyana başladılar. Araya  girən  Xəlil  xan  Avşar  qızılbaşları  sakitləşdirdi. Türkman  tayfasının  qocaman  ağsaqqalı  Əmir  xan  Mosullu  ilə  Ustaclı  elinin  cavan  ağsaqqalı  Pirə  Məhəmməd  xan  arasında  «ata-oğul»  müqaviləsi  bağlandı. 
Şah  öləndən  sonra  məmləkəti  müvəqqəti  idarə  etmək  üçün  «ağsaqqalar  şurası»  yarandı. Şuraya  Ustaclı  elindən  Pirə  Məhəmməd  xan  Çavuşlu,  Türkman  elindən  Əmir  xan  Mosullu,  Şamlı  elindən  Sultan  Hüseyn  xan  Bəydili,  Təkəli  elindən  Müseyib  xan  Şərəfəddinli,  Avşar  elindən  Məhəmmədqulu  xan  Araşlı  daxil  idi.
1578-ci  ildə  Şah  Məhəmməd  Xudabəndə  şah  elan  edildi. Yeni  şah  gözdən  qarav  olduğu  üçün  dövləti  arvadı  Xeyrənnisə  bəyim  Məhdi  Ulya,  oğlu  Həmzə  mirzə  və  vəziri  Mirzə  Salman  Cabiri  idarə  edirdi. Şah  taxta  əyləşən  kimi  yeni  təyinatlara  başladı. Ustaclı  əmirlərdən  Məhəmmədi  xan  Hacıfəqihli  Çuxur  Səd  bəylərbəyiliyinə,  Pirə  Məhəmməd  xan  Çavuşlu  Ərdəbil  hakimliyinə  təyin  olundular.
1578-ci ildə  osmanlı  sultanı  III  Murad  (1574—1585)  Amasiya  sülh  müqaviləsini  pozub,  Qızılbaşlar  məmləkətinə  soxuldu. Çuxur  Səd  əyalətinin  bəylərbəyi  Məhəmmədi  xan  Ustaclı  bu  olay  haqqında  paytaxta,  qonşu  Azərbaycan (Təbriz) və  Qarabağ (Gəncə)  bəylərbəyinə  xəbər  verdi  və  ordunun  önünə  çıxdı. Qarabağ  bəylərbəyi  Imamqulu  xan  Yıva-Qacar  köməyə  gəldi. Azərbaycan (Təbriz) bəylərbəyi  Əmir  xan  Mosullu-Turkman  isə  əski  düşmənçilikləri ucundan  yerindən  tərpənmədi. Fikirləşdi  ki,  ustaclılardan  nə  qədər  çox  qırılsa,  o  qədər  yaxşıdır. Bir  müddət  yubanandan  sonra  onminlik  qoşun  toplayıb,  Məhəmmədi  xanın  yardımına  getdi.   
Şah  osmanlılarla  yenidən  sülh  bağlamağa  girişdi. Bu  işi  Məhəmmədi  xan  Ustaclıya  tapşırdı. Məhəmmədi  xan  yeznəsi  və  mülazimi  Vəli  bəy  Ustaclını  barış  işinə  məmur  etdi. Vəli  bəy  yola Osmanlı dövlətinə yola  düşdü. Yoldaca  osmanlı sərhəd hakimi  tərəfindən  tutulub,  saxlandı.
Osmanlı  sultanının  göstərişi  ilə  Krım  tatarları  da  Azərbaycana  soxuldular. Pirə  Məhəmməd  xan  Çavuşlu-Ustaclı  da  onlara  qarşı  döyüşə  başladı. Şirvan  tatarlardan  təmizləndi. Bəylərbəyi  Araz  xan  Rumlu  osmanlılara  qarşı  döyüşdə  öldürüldü. Yeni  bəylərbəyi  təyin  etmək  gərəkliyi  düşünüldü. Qızılbaş  əmirləri  Həmzə  xan  Təmişli-Ustaclının  namizədliyini  irəli  sürdülər. Dəlil  gətirdilər  ki,  onun  atası  Abdulla  xan  uzun  müddət  Şirvanın  bəylərbəyi  olub. Şahın  arvadı Məhdi Ülya bu  təklifə  etiraz  edib,  qışın  şaxtasında  saraya  qayıtdı. Qızılbaş  əmirləri  də  qeyzlənib,  Məhdi  Ulyanın  ardınca  Qəzvinə  getdilər. 
Qəzvinə  toplanan  qızılbaş  əmirləri  sözü  bir yerə  qoyub,  and  içdilər  ki,  dövlət  işinə  qarışan  şah  arvadını  öldürsünlər. Pirə  Məhəmməd  xan  Çavuşlu  onları  bu  fikirdən  daşındırmağa  çalışdı. Lakin  qızışmış  əmirlər  saraya  hücum  edib,  Məhdi  Ulyanı  və  tat-tacik  ünsürlü bir neçə əyan-əşrəfi  öldürdülər.
1580-ci ildə Qızılbaşlar arasına təfriqə, ədavət düşdü. Şirvana  yenidən  soxulan  tatarlara  qarşı  vuruşan  bəylərbəyi  Məhəmməd  xəlifə  Hacılar-Zülqədər  Əmir  xan  Mosullu-Türkmandan  kömək  istəmişdi. Əmir  xan  köməyə   gəlsə  də,  döyüşə  candan  atılmamışdı. Bu  dəfə  Şahrux  xan  Zülqədər  onu  suçlayaraq  özü  vuruşmağa  getmək  istədiyini  bildirdi. Ustaclılar  da  onun  tərəfini  tutub,  Əmir  xanı  mühakimə  etdilər. Təfriqə  yenidən  başlandı. Öncə  türkmanlara  tərəf  duran  zülqədərlər  və  şamlılar  bu  dəfə  ustaclılara  qahmar  çıxdılar. Şahrux  xan  Zülqədər  açıq-açığa  Əmir  xanla  düşmənçilik  edirdi. Məhəmmədqulu  xan  Avşar  araya  girərək  barışıq  yaratdı.
Saray  və  Azərbaycanla  yanaşı  Xorasanda  da  qızılbaş  əmirləri  arasında  dava  gedirdi. Mürşüdqulu  xan  Ustaclı  Herat  hakimi  Əliqulu  xan  Şamlı  ilə  əlaqəyə  girərək  Məşhəd  hakimi  Murtuzaqulu  xan  Pörnək-Türkmana  qarşı  savaş  açdılar. Səs-səda  saraya  çatdı. Türkman  əmirləri  şahın  hüzuruna  gedərək  Şamlı  və  Ustaclı  əmirlərini  qiyamda  suçladılar. Şamlı  əmirlərinə  nifrət  bəsləyən,  daim  qızılbaşlar  arasında  təfriqənin  olmasını  arzulayan  vəzir  Mirzə  Salman  da  türkmanların  tərəfini  saxladı. Sarayda  olan  şamlı  əmirlərinə  və  Pirə  Məhəmməd  xan  Çavuşlu-Ustaclıya  qarşı  mübarizə  başladılar. Onlar  şahın  hüzurunda  özlərini  savundular, müdafiə etdilər  və  Murtuzaqulu  xanı  günahkar  çıxardılar. 
Türkman  və  Təkəli  tayfalarının nümayəndələri  Şamlı  tayfasının  içinə  nifaq  toxumu  səpib,  iki  yerə  parçaladılar. Vəli  xəlifə  Şamlının  öldürülməsini  Sultan  Hüseyn  xan  və  Əliqulu  xan  Şamlının  boynuna  qoydular. Vəli  xəlifənin  oğlu  Ismayılqulu  bəy  təkəli  və  türkmanların  oynuna  gedib, aldanıb. doğma elinə  düşmən  kəsildi. Ismayılqulu bəyin qardaşları  Mahmud  xan  Sofuoğlu-Ustaclının  qardaşını  öldürdülər. Müttəfiqlər  bir-birini  dənləməyə  başladılar. 
Ustaclı  elinin  ağsaqqalı  Pirə  Məhəmməd  xan  Çavuşlu  elini  qorumaq  üçün  barışığa  getdi. Təbrizdə  Əmir  xanın  toyunda  iştirak  etdi. Hətta  öz  qızını  Əmir  xanın  oğluna  verdi. 
1580-ci  ildə  Şirvanın  itirilməsi  məsələsi  ortalığa  çıxdı. Şah  Şirvanı azad edəcək qoşun  təşkil  olunmasına  fərman  verdi. Şirvanın azad olunması Ustaclı  elinə  tapşırıldı. Bəylərbəyi  təyin  olunan  Salman  xan  Təmişli seçkin  ustaclı  əmirlərini  başına yığıb, Şirvana  tərpəndi. Dəstəsində  Mustafa  sultan  Şərəfli,  Əliqulu  sultan  Çavuşlu, Mehdiqulu  sultan  Çavuşlu,  Hüseynqulu  sultan  Asayişli  və  başqa  əmirlər  vardı. Onlar  yaylaqda  dincələrkən  eşitdilər  ki,  tatarlar  Şirvana  yenidən  basqın  ediblər. Onlar atlarını tələm-tələsik  Şirvana  tərəf  çapdılar. Şirvanlılar  tatarları  Kürün  rahat  yerindən  keçirib,  ustaclıların  üstünə  tuşladılar. Savaşda  qızılbaşlar  məğlub  oldular. Şah  onların  köməyinə  Pirə  Məhəmməd  xan  Çavuşlunu  və  başqa  əmirləri  göndərdi. Güclənən  qızılbaşlar  Kürü  keçib,  osmanlıları  və  tatarları  yendilər. Tatarlar  qaçmağa  başladılar. Salman  xan  məğlubiyyətin  hayfını  almaq  üçün  onları  izlədi. 
1583-cü  ildə  Fərhad  paşanın  başçılığı  altında Osmanlı  ordusu  hərtərəfli  Azərbaycana  hücum  etmişdi. Çuxur  Səd  bəylərbəyi  Məhəmmədi  xan  (Toxmaq)  Ustaclı  ilk  zərbəni  yenə  öz  üzərinə  götürdü.  
1584-cü  ildə  şah  və  şahzadə  Təbrizə  gəldi. Burada  qışı  keçirdilər. Yeni  ilin  yaz  mövsümünə  hazırlaşan  Qızılbaş  ordusunda  təfriqə  alovlandı. Artıq  böyüyüb,  yaşa  dolan  Həmzə  mirzə  anasının  qisasını  almağa  girişmişdi. Təbriz  bəylərbəyi  Əmir  xan  Mosullu-Türkmanı  özünə  həmfikir  etmək  istədi. Əmir  xan  Osmanlı  yürüşünü  önə  çəkib,  onu  fikrindən  daşındırmağa  çalışdı. Həmzə  mirzə  Əmir  xandan  incidi. Ustaclı  elinə  elə  bu  lazım  idi. 
1885-ci  ilin  yazında  şahzadənin  həmpiyaləsi  Əliqulu   bəy  Fəthoğlu  Əmir  xanın  dövlət  üçün  təhlükəli  olduğu  fikrini  irəli  sürdü. Şamlı  əmirləri  də  onu  dəstəklədilər. Şahzadə  Əmir  xanın  tutulub,  Qaradağa,  Qəhqəhə  qalasına  salınmasına  əmr  verdi. Əliqulu  bəy  xan  ünvanı  ilə  Azərbaycan  bəylərbəyi  təyin  edildi. Ustaclı  və  Şamlı  elinin  nümayəndələri  şahzadənin  köməyi  ilə  Türkman,  Təkəli  ellərinin  əmirlərini  vəzifədən  uzaqlaşdıraraq,  özləri  yiyələndilər. Əmir  xan  zindanda  öldürüldü.
1585-ci  ilin  yayında  Osman  paşanın  başçılığı  ilə  Osmanlı  ordusu  Azərbaycana  yürüş  etdi.  Şah  və  şahzadə  Qarabağda,  yaylaqda  idilər. Çuxur  Səd  bəylərbəyi  Məhəmmədi  xan (Toxmaq)  Ustaclı  qərargaha  qatıldı. Müdafiə  planı  hazırlandı. Bütün  əyalətlərə  xəbər  göndərildi. Bəylərbəyilər  və  hakimlər  qoşunları  ilə  Təbrizə  toplanmaları  əmr  olundu. Türkman  və  Təkəli  elinin  əmirləri  Əmir xanın öldürülməsindən dolayı şahın  əmrini  rədd  etdilər. Həmzə  mirzə  20  min  nəfərlik  ordu  ilə  Qarabağ  yaylaqlarından  Təbizə  hərəkət  etdi. Yolüstü  Qaradağda  Dizmar  və  Üzümdül  mahallarında  dincəldi. Ilyas  xəlifə  Toxmaqlı-Ustaclı  şah  və  şahzadəni  qonaqladı.
Məhəmmədi  xan  (Toxmaq)  Ustaclı  Təbriz  civarında,  Sufiyan  yörəsində  osmanlılarla  üzləşdi. Öncə  qızılbaşlar  qələbə  qazandılar,  sonra  osmanlıların  çoxluğu  öz  sözünü  dedi. Qızılbaş  ordusu  geri  çəkildi.
Şahzadə  Həmzə mirzə həmpiyaləsi Əliqulu  xanı  özündən  aralamadığından  bəylərbəyilikdən  çıxarıb, saraya gətirdi. Hüseynqulu  sultan  Fəthoğlunu Güney Azərbaycana bəylərbəyi təyin  etdi. Təbriz  şəhərinin  müdafiəsini  möhkəmləndirmək  işini  Pir  Qeyb  xan  Ustaclıya  tapşırdı.  Osman  paşa  güclü  həmlə  ilə  Təbrizi  aldı. Pir  Qeyb  xan  və  Hüseynqulu  sultan  şəhərdən  çəkilib,  Qaradağda,  Üzümdil  mahalında  şaha  qoşuldular.
Əliqulu  xan  Fəthoğlu  şahzadənin  beynini  doldurdu  ki,  qorçubaşı  Məhəmmədqulu  xan  Avşar  Məhəmməd  xan  Türkmanla  bərabər  ananı  öldürülməsində iştirak etmişdi. Həmzə  mirzə  qorçubaşını  hədələməyə  başladı. Məhəmmədqulu  xan qardaşıoğlundan bu xəbəri duyub, qaçdı. Təbriz ətrafında osmanlılara  qoşuldu. Məhəmməd  xan  Mosullu-Türkman  isə  Təkəli  və  Zülqədər  ellərini  də  başına  yığıb,  qiyama  başladı.  Qiyamçılar  dövlət  qoşunundan  çox  idilər.   Üsyançıların  irəli  sürülən tələbi bu idi  ki,  Əmir  xanın  qatilləri,  ilk  növbədə  Əliqulu  xan  Fəthoğlu   onlara  verilsin,  ustaclı  və  şamlı  əmirləri  vəzifədən  çıxarılsın. Şahzadə  ustaclı  və  şamlı  əmirlərinə  döyüş  əmri  verdi. Qiyamçılar  tələblərini  yumşaltdılar. Həmzə  mirzə  onların  mülayim  tələbini  də  rədd  etdi. Sarayda  olan  Zülqədər,  Avşar  və  Qacar  ellərinin  nümayəndələri  şahzadənin  tərsliyindən  narazı  olduqlarını  bildirdilər. Orduya  birlik  gərək  idi. Həmzə  mirzənin  güzəştə  getməsini  dilədilər. Həmin  ellərin  nümayəndələri  olan  qorçular,  qvardiyaçılar  Əliqulu  xanın  Təbrizdəki  evini  yağmaladılar. Harda  ustaclı  evi  vardısa  viran  qaldı. Qiyamçılar  hətta  Əmir  xanın  sarayında  yerləşən  şah  hərəmxanasına da  basqın  etdilər. Həmzə  mirzənin  kiçik  qardaşı  Təhmasib  mirzəni  oğurlayıb, özləri ilə  apardılar. Onlar  Həmzə  mirzəni  öldürüb,  əvəzinə  Təhmasib  mirzəni  vəliəhd  etmək  istəyirdilər. Həmzə  mirzə  atasından  da  şübhələnməyə  başladı. Şahın  anası  Sultanım  xanım  Türkman  tayfasından  idi.  
Həmzə  mirzə  Məhəmmədi  xan  Ustaclını  Təbrizdə  qoyub,  sarayı  qorumağı  tapşırdı. 3  min  nəfərlik  qoşunla  Qəzvinə  yola  düşdü. Qiyamçılar  artıq  paytaxtı  almışdılar. Həmzə  mirzə  Qəzvinə  yaxınlaşdı. Avşar  və  Bayat  elinin ordakı nümayəndələri ona qoşuldular. Qoşunun  sayı  7  minə  çıxdı. Qiyamçılar  şahzadənin  yaxınlaşmasını  eşidib,  paytaxtdan  çıxdılar. Tezliklə döyüş baş verdi. 10  min nəfərdən  çox  olan  qiyamçılar  şah  qoşunu  ilə  savaşda  yenildilər. Ustaclı elinin nümayəndələri qiyamçıların yatırılmasında fəal iştirak etdilər.                                                                      
1586-cı  ildə  qiyamı  yatıran  şahzadə  Təbrizə  qayıtdı. Həmzə  mirzə  yenidən qoşun  toplamaq  istədi. Türkman,  Təkəli,  Zülqədər  ellərinin camaatının  qırılanı  qırılmış,  qalanların  bir  hissəsi  osmanlıların  tərəfinə  keçmiş, bir  hissəsi  isə  ölkəyə  səpələnmişdi. Avşar  elinin  nümayəndələri  isə  ağsaqqaları  Məhəmmədqulu  xana  görə  küskün  idələr. Xorasandakı  ustaclılar  və  şamlılar  Həmzə  mirzəni  eşitmək  belə  istəmirdilər. Onlar  Abbas  mirzəni  şah  görmək  istəyirdilər. Osmanlılar  isə ölkə boyunca hücumlarını  genişləndirmişdilər. 
1586-cı  ildə  Həmzə  mirzə  sülh  bağlamaq  qərarına  gəldi. Eşikağası  Əhməd  bəy  Ustaclını Fərhad  paşanın  yanına  göndərdi.  
Həmzə  mirzə  Qarabağa  gəlmişdi. Xoy  mahalından olan  erməni  dəlləyi  Xudu  şahzadəni  öldürdü. Qızılbaşlar  arasına  yenidən  ikitirəlik  düşdü. Saray  əyanları  Əliqulu  xan  Fəthoğlu-Ustaclı  ilə  Ismayılqulu  xan  Bəydili-Şamlı  şahzadə  Təhmasib  mirzəni vəliəhd  elan  edib,  hakimiyyətə  yiyələndilər. Yeni  vəzifələrə  ustaclılar  və  şamlılar  yiyələndilər. 
Xorasanda  isə  Əliqulu  xan  Şamlı  ilə  Mürşüdqulu  xan  Ustaclı  Abbas  mirzəni   vəliəhd  elan  etdilər. Bütün  qızılbaş  əmirləri  Abbas  mirzəni  dəstəklədilər. Mürşüdqulu  xan  tərəfdaşı  Əliqulu  xan  Şamlını  öldürüb,  Abbas  mirzəyə  təkbaşına  yiyələndi. Şahzadənin lələsi oldu. 
1587-ci  ilin  önlərində  Mürşüdqulu  xan  Ustaclı  və  Abbas  mirzə  Qəzvinə  daxil  oldular. Abbas  mirzə  şah elan  edildi. Şah Abbas oyuncaq olmaq istəmədi. Yayda,  Bəstam  yörəsində  lələsi  və  vəkili  Mürşüdqulu  xan  Şahqulu  sultan  oğlu  Ustaclını  Ümmət  bəy  Ustaclının  əliylə  öldürüb,  məmləkəti  təkbaşına  idarə  etməyə  başladı.
1588-ci  ildə  Osmanlı  ordusuna  qarşı  vuruşan  qoşunlardan  birinə  Qaradağ  vilayətinin  Dizmar  mahalının  başçısı  II  Ilyas  xəlifə  Toxmaqlı-Ustaclı  idi.  21  fevral  1588-ci  ildə  Cəfər  paşa  Istambula  göndərdiyi  məruzəsində  qeyd  edirdi  ki,  Dizmarın  başçısı  Ilyas  xəlifə  Toxmaqoğlu  Təbriz  civarında,  Xamnədən  qərbdə  osmanlıların  yolunu  kəsib. 
1589-cu  ildə  I  Şah  Abbas  yeznəsi,  Qəzvin  hakimi  Qara  Həsən  xan  Çavuşlu-Ustaclını  barışıq  üçün    Osmanlı  dövlətinə elçi   göndərdi.
1589-cu  ildə  I  Şah  Abbas  yenidən   elçi  göndərdi. Bu  dəfəki  elçi   Ərdəbil  hakimi  Mehdiqulu  xan  Çavuşlu-Ustaclı  idi.  
I  Şah  Abbasın  Fərhad  paşanın  yanına  göndərdiyi  elçilərdən  biri  də  Töhfə  bəy  Ustaclı  olmuşdu.
I  Şah  Abbasın  hakimiyyətinin ilk  illərində  Məhəmmədi  xan  Ustaclı  Çuxur  Səddə,  Qara  Həsən  xan  Ustaclı  Qəzvində,  Mehdiqulu  xan  Ərdəbildə,  Ibrahim  xan  Ustaclı  Məşhəddə,  Həsən  xan  Ustaclı  Həmədanda,  Mustafa xan  Ustaclı  Təbəsdə,  Bəktaş  xan  Ustaclı  Mərvdə   hakimlik  edirdilər.  
Şahın  Çavuşlu  oymağını  görməyə  gözü  yox  idi. Qara  Həsən  xanı  və  Məhəmmədşərif  xanı  Qəzvində  öldürtdü. 1592-ci ildə  Mehdiqulu  xanı  Ərdəbil  hakimliyindən  çıxarıb,  Zülfüqar  xan  Qaramanlını  təyin  etdi. Ibrahim  xanın  qətlinə   isə Xorasanda  fərman  verdi. Əvəzinə  Ümmət  xan  Ustaclını  vəzifə  başına  keçirdi. Məhəmmədi  xanın  yerinə  isə  Əmirgunə  xan  Ağcaqoyunlu-Qacarı  qoydu.
I  Şah  Abbasın  öldürdüyü  ustaclı  əyanların  arasında  Kor  Həsən  bəyin  də  adı  var. Kor  Həsən  bəy  öncə  mülazim  kimi  xidmət  edirdi. Savadlı,  bacarıqlı  adam  olduğundan  nədim  vəzifəsinə irəli çəkildi. Şah  sonra  onu da öldürtdü.   
Ustaclı  elindən  I  Şah  Abbasın  hörmət  etdiyi  oymaq  Toxmaqlı  və  Kəngərli  idi. Bu  oymaqların  nə  başçılarına,  nə  də  tuyul  torpaqlarına  toxunmadı.
I  Şah  Abbasın  inandığı  ustaclıların  arasında  Bəyazid  bəy  də  vardı. Bəyazid  bəy  sarayda  qapıçıbaşı  vəzifəsində  çalışırdı. 1603-cü  ildə  I  Şah  Abbas  Təbrizi  alandan  sonra  ora  bəylərbəyi  ustaclı  yox,  türkman  təyin  etdi. Pirbudaq  xan  Pörnək  Azərbaycanın  bəylərbəyi  təyin  olundu.
1603-cü  ildə  Naxçıvanı  osmanlılardan  azad  edən  şah  Qaradağ  hakimi  Maqsud  sultan  Kəngərlini  başçı  təyin  etdi. Irəvana  isə  bildirdiyimiz  kimi  Qacar  elinin  nümayəndəsini  bəylərbəyi  qoydu.
1604-cü  ildə  qızılbaş  ordusunun  Gürcüstan  yürüşündə  Həmədan  hakimi  Həsən  xan  Ustaclı  öz  qoşunu  ilə  iştirak  etmişdi.             
1605-ci  ildə  özbəklərə  qarşı  vuruşan  qızılbaş  ordusunun  bir  qoluna  Mərv  hakimi  Bəktaş  xan  Ustaclı  başçılıq  edirdi. Onun  hücumları  nəticəsində  qızılbaşlar   qələbə  əldə  etdilər. Bəktaş  xan  1614-cü  ilədək  Mərvin  hakimi  olmuşdu. Sonra  şah  onu  Mehrab  xan  Qacarla  əvəz  etdi.  
I Şah  Abbasın  orduda  və  hökumətdə  apardığı  islahatların  nəticəsində  qızılbaşların  rolu  məhdudlaşdı. Onların  adları tarix səhifələrində az-az  çəkilməyə  başladı. Ustaclı  elinin  nümayəndələri  əllərində  olan  torpaqlarında  möhkəmləndilər. Məhdudiyyətlərə  və  məhrumiyyətlərə  baxmayaraq  ustaclılar  Səfəvi  hökumətinin  idarəsində  iştirak  edirdilər. I  Şah  Səfinin  keşikçibaşısı  Bəhram  bəy  Ustaclı  elindən idi.
1717-ci  ildə  Şah  Sultan  Hüseynin  Isfəhandan  Herata  əfqan  Abdulla  xan  Sədozayın  üstünə  göndərdiyi  korpusa  Cəfər  xan  Ustaclı  başçılıq  edirdi.   
Ustaclı  elinin  oymaqları  əsasən  Güney  Azərbaycanda  məskunlaşmışdılar. Zamanla  oymaqlar  elin  tərkibindən  çıxıb,  müstəqil  elə  çevrildilər. Məsələn,  Quzey  Azərbaycanın  Naxçıvan  vilayətində  yerləşən  Kəngərli  oymağı  sonradan  böyük  bir  elə  çevrildi.  Bəzi  oymaqlar  isə  daha  güclü  ellərə  birləşdilər. Bizim  araşdırdığımız  Toxmaqlı  oymağı  Güney  Azərbaycanın  Qaradağ  vilayətində  yerləşdiyindən  güclü  və  müstəqil  Qaradağlı  elinə  qatıldı.
Ustaclı  elinin  bəzi  oymaqları  isə  heç  bir  elə  qatılmayıb, müstəqil  yaşamını  sürdürdü. Azərbaycanın  bəzi  bölgələrində  Ustaclı  toponiminə  rast  gəlinir. 
Ustaclı  elinin  oymaqları:  təmişli,  çavuşlu,  asayişli,  köşkoğlu,  sofulu,  fəthoğlu,  toxmaqlı,  hacıfəqihli,  kəngərli,  kərəmpa,  yeganlı,  şərəfli, şeyxlər…  

Qaradağlılar