Simanın nağılı
Biri var imiş, biri yox imiş, günlərin bir günündə, belə deyirlər, bir
vilayətdə Dəşküvar adında bir padşah var imiş. Bu padşahın oğlu olmazmış.
Amma çox zalım padşah imiş. Bir gün Dəşküvar öz rəmmalını
yanına çağırıb, deyir:

– Rəmmal, dünyanın bütün ləzzətini çəkmişəm. Amma qorxuram
düşüb öləm, ürəyimdəki həsrət mənimlə qəbrə gedə. Bir rəm at, görüm.

Rəmmal rəm atıb gördü ki, rəm bəd gəlir. Bir də atıb gördü ki, həmindi
ki, həmin.

Rəmmal dedi:

– Rəm bəd gəldi. İzn ver sabah gəlim.

Dəşküvar izn verdi rəmmala, rəmmal durub getdi. Sabahısı gün
rəmmal padşahın yanına gəlib ədəb salamını yerinə yetirib oturdu.
Rəmmal rəml atıb gördü ki, həmindi ki, həmin.

Dedi:

– Padşah sağ olsun, acığı tutmasın.

Padşah dedi:

– De görək!

Rəmmal dedi:

– Tez-gec sənin öz rəiyyətinin bir oğlu olacaq, sən onun əlində
öləcəksən.

Padşahı fikir apardı ki, o necə rəiyyətdi ki, bir oğlu olacaq, mən də
onun əlində öləcəyəm. Dəşküvar səhərə kimi yatmadı. Fikir fikir üstündən,
səhər tezdən rəmmalı çağırtdırıb dedi:

– Rəmmal, eşidəm biləm, bu sirri bir adama demisən, vay halına.

Rəmmaldan söz alıb sirri saxladı. Tədbir istədi.

Rəmmal dedi:

– Tədbiri bu cürdü. Gərək şəhərdə təzə anadan olan uşaqların
boynunu vurdurtdurasan.

Dəşküvar rəmmalın fikrinə şərik olub razı qaldı. Öz adamlarından
dörd nəfər çağırıb onlar üçün maaş ayırıb dedi:

– Gərək siz evləri gəzib, təzə anadan olan uşaqlarını oğurlayıb
gizlin öldürəsiz. Amma nəbadə camaat bilə!

Bunların dilindən kağız alıb yola saldı.

Dəşküvarın adamları öz işlərinə getsinlər, eşidin Dəşküvardan.
Dəşküvar durub çıxmışdı bağa. Gördü ki, bir sərçə öz balasını dimdiyinə
götürüb gəldi çarhovuzun üstə. Üç kərəm balasını suya basıb,
alıb tazadan dimdiyinə apardı. Dəşküvarın ürəyinin başına od düşüb
elə bil alışdı, dedi: mənim də oğlum olaydı!..

Bu dəmdə Dəşküvarın bağbanı bağı gəzirdi, gördü ki, padşah oturub
çarhovuzun üstə, çox fikirdədi. Bağban ağacdan bir alma dərib, götürüb
gəldi Dəşküvar üçün. Baş əyib, ədəb salamını yerinə yetirdi. Almanı
Dəşküvara uzatdı. Dəşküvar almanı bağbandan alıb iylədi, dərdi bir
idisə, oldu iki. Bir ah çəkib dedi:

– Yaxşı alma saxlayırsan, amma...

Bağban dedi:

– Necə ki, amma?

– Saqqalıma dən düşüb, sabah düşüb ölsəm, görəsən bu bağa kim
sahib olacaq.

Bağban başını aşağı salıb dinmədi. Dəşküvar çox fikrə gedib, bağbana
dedi:

– Gəl Allah əmrilə bir əhd-peyman edək!

Bağban dedi:

– Padşah sağ olsun nə əhd?

Dəşküvar padşah dedi:

– Qızın olsa qızlığa, oğlun olsa oğulluğa mənə ver!

Dəşküvar çox böyük padşahdı. Bağban Dəşküvarın sözündən çıxa
bilmədi, razılıq verdi. Dəşküvar da bağbanın dilindən kağız alıb çıxıb
getdi.
Eşit Dəşküvarın adamlarından. Pişik ət üçün gəzən kimi, bunlar da
evbəev gəzirdilər. Gündə bir, iki təzə doğulan oğlan uşaqlarını oğurlayıb
atırdılar çaya. Şəhər adamları da gəzirdilər ki, uşaq oğurlayanı tapsınlar,
tapa bilmirdilər. Gəlib neçə kərə Dəşküvara şikayət elədilər. Dəşküvar
qulaq asmayıb, gələnləri qovurdu.

Xəbər verim sənə kimdən, bağbanın arvadından. Nağıllarda vaxt
çox tez başa gəlir. Doqquz ay, doqquz gün başa gəldi, bağbanın arvadı
bir oğlan doğdu. Xəbər gedib çatdı bağbana ki, arvadının bir oğlu olub.
Bağban sevinə-sevinə özünü yetirdi arvadının yanına, gəlib nə gördü,
arvadının doğduğu oğlanın başında, qaşında, kirpiyində tük yoxdu, özü
də ət kimidi. Başı, qolu, qıçı sağ-salamat, amma ki, elə bil ətdi. Bağban
baxdı, gördü ki, bu uşaq araya çıxmalı uşaq deyil. Getdi fikrə. Bilmədi
padşaha nə cavab versin. İstədi uşağı tullaya, amma ürəyi gəlmədi.
Bu burda qalsın, eşit Dəşküvar padşahdan. Şah Dəşküvar eşitdi ki,
bağbanın oğlu olub, sevindiyindən dayana bilmədi. Durub gəldi, özünü
tez yetirdi bağbanın evinə. Bağban oturub ağlayırdı, bilirdi ki, padşahın
yanında xəcalətli olub. Bir də başını yuxarı qaldırıb gördü ki, Şah
Dəşküvar gəlir, gözlərin silib iki qat olub padşahın qabağında ədəb salamını
yerinə yetirib dayandı. Şah Dəşküvar dedi:

– Oğlun olub, bəs nə üçün mənə bu vaxtacan xəbər verməmisən?

Bağban bu sözdən başını aşağı salıb dedi:

– Padşah sağ olsun, üzüm yanında qaradı.

– Nə üçün qaradı? Olmaya oğlan ömrünü bağışlayıb?

– Kaş ömrünü bağışlayaydı sənə, amma dünyaya gəlməyəydi.

Şah Dəşküvar bu sözdən çox pərişan olub xəbər aldı ki:

– Nə olubdu?

Bağban əhvalatdan Şah Dəşküvarı xəbərdar elədi.

Dəşküvar çox qəmgin oldu, amma inanmadı. Özü-özlüyündə dedi:

Yəqin ki, bunlar uşağı məndən gizlədirlər. Üzün bağbana tutub dedi:

– Gərək uşağı özüm görəm.

Bağban Şah Dəşküvarı apardı evinə, uşağı göstərdi. Şah Dəşküvar
uşağı görüb acığı tutdu, birbaş bağbanın evindən çıxıb gəldi, əyləşdi
taxta, rəmmal çağırtdırıb dedi:

– Rəm at görək, o uşaq ki, deyirdin, dünyaya gəlib, ya yox?

Rəmmal dəstəmaz alıb, gəlib rəmin atdı. Baxıb Şəh Dəşküvara dedi:

– Bəli, dünyaya gəlib.

Şah Dəşküvar qapıları bağlatdırıb, rəmmalı otağından bayıra buraxmadı.
Adam göndərdi, öz yaxın adamlarından bir neçəsini çağırtdırıb dedi:

– Rəmmal tədbir tök!

Rəmmal, dedi:

– Gərək şəhərdə nə ki təzə doğulan uşaq var, hamısının boynu
vurula.

Şah Dəşküvar üzün tutub öz adamlarına dedi:

– Sizin üçün filan qədər maaş ayırıram, nə ki şəhərimdə oğlan
uşağı var, hamısının boynunu vurasız, amma bu sirri heç kim bilməməlidi.

Padşah öz adamlarının dilindən kağız alıb dedi:

– İndi gedərsiz, bağbanın beşikdəki uşağını götürüb atarsız çaya,
arvadın da öldürərsiz.

Padşahın adamları gedib bağbanın arvadını və oğlunu götürüb, istədilər
öldürələr, yazıqları gəlib arvadı buraxdılar çölə, uşağı da bir
dağın döşündə böyük bir ağac vardı, qoydular ağacın altına, çıxıb gəldilər.
Bağbanın arvadı qaldı çöllü-bəri-biyabanda, uşağı da ağacın altında.
Ana baladan, bala anadan ayrılıb, belə qalsınlar, eşit Simurqdan3.
Simurq göylə uçub gedirdi, gördü ki, yerdə bir şey ağarır. Tez
göyün qatından enib yer qatına, gördü ki, ağac dibində bir uşaq var,
amma yanında adam yoxdu. Simurq elə bir quşdu ki, yerin altın da, üstünü
də bilirdi. Görən kimi bildi ki, bu bağbanın oğludu, özü də təzə
gəlib dünyaya. Uşaq Şah Dəşküvarın qəzəbinə gəlibdi. Simurq uşağı
götürüb caynağına, qalxdı havaya, qanad çalıb uşağı götürdü gəldi öz
balalarının yanına. Simurq elə quşdu ki, fəqirləri çox sevərdi. Qalxıb
göyə, başladı bağbanın arvadını axtarmağa. Bir müddət gəzib dolandı,
bir soraq tapa bilmədi.

Simurq getməkdə olsun, eşit bağbanın arvadından. Bağbanın arvadı
Şah Dəşküvarın şəhərindən çıxıb üz qoydu çöllü-bəri-biyabana.
Eşit Simurqdan. Simurq göylə gəzirdi. Gördü ki, çöllü-bəri-biyabanda
bir arvad xeylağı gəzir. Simurq üç-dörd qat göydən yerə enib
gördü ki, bağbanın arvadıdı. Simurq qanadını açıb, aldı bağbanın arvadını
qanadının altına. Bağbanın arvadı ayılıb gördü ki, Simurq qanadını
yorğan eləyib salıb üstünə. Bağbanın arvadı qorxub istədi qaça. Simurq
tez dilə gəlib dedi:

– Qorxma, gəl min dalıma, səni öz balanın yanına aparıram.

Bağbanın arvadı gördü ki, bu Simurq quşudu. Tez qanadından öpüb,
mindi Simurqun dalına. Simurq qanad çalıb qalxdı havaya, özün yetirdi
yuvasına, düşüb yerə bağbanın arvadına dedi:

– Aç gözünü!

Bağbanın arvadı gözlərini açıb gördü ki, elə gözəl meşədi daha nə
təhər. Bağbanın arvadı bir o yana baxıb, bir bu yana baxıb, gördü ki,
Simurq yoxdu. Bir az keçib, Simurq caynağında bir uşaq göydən yerə
endi. Bağbanın arvadı xəbər aldı Simurqdan:

– Bu uşaq kimindi?

Simurq dil açıb bağbanın arvadını başa saldı ki:

– Bu uşaq sənindi.

Arvad baxıb gördü ki, həmin uşaqdı ki, ət parçası kimi idi. Əndamında
tük yoxdu, indi bir oğlan olub ki, dünyada misli yoxdu. İstədi
uşağı götürə qucağına, üz-gözündən öpə, baxıb gördü uşaq elə ağırdı
ki, yerindən tərpədə bilmir. Xəbər aldı Simurqdan:

– Bu nə əhvalatdı?

Simurq dedi:

– Göylə gedirdim, gördüm bir çöllü-bəri-biyabanda qoca bir ağac
bir yanı üstə yıxılıb. Ağacın altında bir şey ağarır. Yerə enib gördüm
ki, bu uşaqdı. Tez götürüb apardım, Nil dəryasında çimdirdim, Qaradağ
daşından bir parça götürüb əzdim, tük gələn yerlərinə çəkdim. İndi
bir ildi ki, bu uşağı balalarımla bir yerdə saxlayıram.

Bağbanın arvadı Simurqun qanadından öpüb, həmin saat öz oğluna
Siman adını verdi. Simurq Simanın anası üçün ağac başında yuva tikdi.
Ana-bala bir neçə müddət burda qalmaqda olsunlar, eşit Simurqdan.
Simurq hər gün ov ovlardı, yarısını öz balalarına, yarısını da bağbanın
arvadı ilə Simana verərdi. Bir müddət aradan keçdi. Bir gün bir
əjdaha4 gəlib Simurqun balalarını yemək istəyirdi. Siman onu görən
kimi tez bu ağacdan atlandı o biri ağaca, uzun bir çinar ağacından yapışıb,
bir nərə çəkdi ki, meşə titrədi, çinarı yerindən çəkib çıxartdı.
Əjdaha Simanı görən kimi Simurqun balalarını buraxıb, gəldi Simanın
üstə. Siman çinarın qalın tərəfini əjdahanın ağzına salıb həmlə elədi
irəli, ucunu sancıb boğazının yoluna, dayadı torpağa. O qədər qazdı ki,
əjdaha çapalayıb cəhənnəmə vasil oldu. Bir nərə də çəkdi. Bu dəmdə
Simurq göylə gedirdi, eşitdi ki, meşədən nərə səsi gəlir. Enib meşəyə
gördü ki, bağbanın arvadı qorxusundan çıxıb lap ağacın başına. Xəbər
aldı ki: nə olub? Bağbanın arvadıynan Simurqun balaları Simurqu əhvalatdan
xəbərdar elədilər. Simurq tez özünü yetirdi Simana, gördü ki,
Siman əjdahanı öldürüb dayanıb başının üstə. Simurq üç dimdik əjdahaya
vurub, ətinin yaxşı yerindən balalarına, ürəyini də Simana verib
qalanını tulladı. Simurq Simanla anasını mindirib dalına dedi:

– Yumun gözünüzü! 

Bunlar gözlərini yumdular. Simurq qanad
çalıb göylə bir neçə mənzil yol getdi, gəlib bir yerdə düşüb dedi:

– Açın gözlərinizi!..

Bunlar gözlərini açıb gördülər ki, bir evin qabağındadılar. Simurq
bunları qoyub qapını döydü. Bir az keçmədi ki, bir çoban çıxdı. Çoban
gördü ki, gələn Simurqdu. Çoban Simurqun qanadından öpdü, Simurq
dil açıb dedi:

– Simanla bu arvadı sənə tapşırıram.

Çoban baş əydi, Simanı götürdü oğulluğa.
Simurq getmişdi, amma arabir gəlib Simana baş çəkərdi.
Nağıllarda vaxt tez başa gəlir. Siman on beş yaşına çatmışdı. Amma
elə cürətli pəhləvan olmuşdu ki, Qaf dağına güc eləsəydi, yerindən
tərpədərdi. Bir gün Siman çobana dedi:

– At istəyirəm, qılınc istəyirəm.

Çoban tez Simurqun tükün yandırdı, Simurq özünü yetirib çobana,
xəbər aldı:

– Bəs nə var?

Çoban dedi:

– Siman at istəyir, pəhləvan paltarı istəyir.

Simurq gözüm üstə deyib, qalxdı göyə. Simurq göydə pər vurub,
nər kimi nərildəyirdi. Qanad çalıb gah enirdi, gah qalxırdı göyə. Özün
yetirdi Dəşküvar padşahın şəhərinə. Göydə gəzirdi, gördü ki, Şah
Dəşküvar imarətindən çıxıb gəldi bağa. Çıxıb çarhovuz üstə canamazın
açdı, üzüyünü möhür elədi, başladı dəstəmaz almağa. Simurq göydən
baxırdı, gördü ki, Şah Dəşküvarın bir üzüyü var ki, heç padşah
xəzinəsində yoxdu. Dedi: bu üzük Simana bəsdi. Yerə enib, üzüyü
vurdu caynağına, qalxdı göyə. Şah Dəşküvar Simurqun dalısınca ox atdı,
amma ox Simurqa dəymədi. Şah Dəşküvar bu sirri saxlayıb özündə, başladı
namazını qılmağa. Simurq özün yetirdi çobana, üzüyü verib, dedi:

– Min dalıma!

Çoban mindi Simurqun dalına, özünü yetirdi başqa bir şəhərə. Şəhərin
yarım ağaclığında çobanı düşürüb dedi:

– Gedərsən bu şəhərə. Bu üzüyü verərsən filan tacirə, deyərsən ki,
bu üzüyü Xəyyam tacir verdi, dedi ki, pul eləyib versin.

Çoban şəhərə gedib taciri tapdı, üzüyü tacirə verib, necə ki, Simurq
demişdi, elə də tacirə dedi. Tacir üzüyü pul elədi, verdi çobana.
Çoban pulu götürüb, özün yetirdi Simurqa. Simurq pulun dörddə birini
çobana verib dedi:

– Apar bu pulu, bu şəhərdə Yemən vəzirə deyinən Dəşküvar deyir
ki, atımın xərcini verib, atımı istəyirəm. Xəbər alsa ki, at nə rəngdədi?
Deyərsən ki, ağ atdı, yalınının altı qırmızı. Amma atı nəbadə minəsən.
Tez götür gəl bura!

Çoban şəhərə gəlib, getdi Yemən vəzirin yanına. Simurq necə demişdi,
eləcə də Yemənə dedi.

Çoban pulu verib atı aldı, özün tez yetirdi Simurqa, Simurq öz tükündən
çəkib bağladı atın yalına, atın yalından çəkib verdi çobana, atı
buraxdı. Çobanı mindirib dalına, qalxdı göyə. Gəlib çatdı bir qalaçaya,
çobana dedi:

– Bu qapını sındır!

Çoban qapını sındırdı, içəri girdilər. Bir dəst pəhləvan paltarı, on
arşın uzunluğunda bir qılınc, yeddi dəyirman daşı ağırlığında bir gürz
seçdilər. Simurq bunları aldı caynağına, çobanı da mindirib dalına, götürüb
gəldi. Gördü ki, Siman başını qoyub anasının dizi üstə, yatıbdı.
Simurq Simanı durğuzdu. Siman pəhləvan paltarını başdan geyib,
ayaqdan qıfıllandı, ayaqdan geyinib başdan qıfıllandı, qılıncın belinə
bağlayıb, gürzü əlinə aldı, bir nərə çəkib gürzü əlində fırlatdı.
Simurq tez atın tükünü bir-birinə çəkdi. Bir də gördülər ki, ağ at,
yalının altı qırmızı, budu gəlib dayandı Simanın qabağında. Siman ata
minib, başladı at çapıb, qılınc vurmağa, gürz oynatmağa. Ta bir müddət
pəhləvanlığın hər yolunu öyrəndi. Bir gün anasına dedi:

– Ana, mən gedirəm yeddi günün səfərinə.

Anası dedi:

– Gəl getmə!

Dedi:

– Yox, gərək gedəm.

Siman at minib, çıxdı çölə, düz iki gün yol getdi, gəlib çıxdı çöllübəri-
biyabana. Bərk acmışdı. Bir quş vurub, kabab bişirib, oturdu yedi,
uzandı bir ağac sərinliyində rahat olsun, gördü ki, iki atlı gəlir. Atlılar
Şah Dəşküvarın pəhləvanlarıdı. Siman bunları görən kimi durdu ayağa.
Əl atıb xurcuna, atına bir ovuc kişmiş verib, özün söykədi qılıncına.
Pəhləvanlar gəlib çatdı Simanın bərabərinə, xəbər aldılar kimsən?
Buralarda neyləyirsən?

Siman dedi:

– Siz kimsiniz?

Pəhləvanlar dedilər:

– Biz Şah Dəşküvarın pəhləvanlarıyıq.

Siman dedi:

– Mən də bu yerlərin pəhləvanıyam.

Bu söz onlara acıq gəldi, əl atdılar qılınca. Siman da tez əlin atıb
gürzə, bir nərə çəkdi ki, Simanın nərəsindən göydə quş qanad saldı.
Gürzü atıb yerə, əl elədi qılınca. Qılıncı çəkib pəhləvanın birini
cəhənnəmə vasil elədi. Əl atıb o biri pəhləvanın kəmərindən elə vurdu
yerə ki, ombası çıxdı. Pəhləvan sürünə-sürünə üz qoydu qaçmağa,
birbaş gedib Şah Dəşküvarın yanına, dedi:

– Taxtın dağılmasın nə durmasın?! Bir nəfər çöllü-bəri-biyabanda
pəhləvan peyda olub, kim gəlir qabağına, vurub öldürür. Özü də deyir
ki, Şah Dəşküvar kimdi, mən onu tanımıram. İstədik tutub gətirək hüzuruna,
kiçik pəhləvanı vurub öldürdü, məni də elə vurdu yerə ki,
ombam çıxdı.

Şah Dəşküvar bu sözdən çox qəzəblənib əmr elədi ki, vəziri çağırsınlar.
Adam gedib vəziri çağırdı. Vəzir gəldi Şah Dəşküvarın hüzuruna,
dedi:

– Buyur, qibleyi-aləm!

Şah Dəşküvar dedi:

– Bəs filan yerdə bir pəhləvan peyda olub, mənim də pəhləvanlarımın
birini öldürüb. Qoşun götür, gedək görək bu necə pəhləvandı.
Vəzir gedib qoşun hazırlığı gördü, gəlib Şah Dəşküvara xəbər
verdi ki, qoşun hazırdı.

Şah Dəşküvar ata minib düşdü qoşunun qabağına. Başladılar yol
getməyə. Şəhərdən çıxıb üz qoydular Simana tərəf. Eşit Siman pəhləvandan.
Siman pəhləvanı öldürəndən sonra ata minib gəlirdi şəhərə tərəf
ki, ombası çıxan pəhləvanı tutub öldürsün, bu dəmdə gördü qabaqda
bir toz qopdu. Siman atın saxladı. Toz sakit olan kimi tozun içərisindən
qoşun peyda oldu. Siman bir dağın döşünü özünə səngər eləyib,
çəkib atını dayandı. Şah Dəşküvar özün yetirdi, durbinin qoyub gözünə
bir o yana, bir bu yana baxıb gördü ki, burda bir pəhləvan var Şah
Dəşküvar anadan olandan bu günə kimi istər şücaətdə, istər gözəllikdə
belə bir pəhləvan görməmişdi.

Şah Dəşküvar vəzirə dedi:

– Olsa, bu oğlan olar. Tez bir adam göndər, onu çağırsınlar.
Vəzir bir nəfər pəhləvan göndərdi Simanın hüzuruna. Pəhləvan
gedib, Simana çatıb dedi:

– Ey oğlan, Şah Dəşküvar səni çağırır.

Simanın bu sözdən acığı tutub, əl atıb pəhləvanın kəmərinə, elə
tulladı ki, yazıq pəhləvan gedib birbaş düşdü Şah Dəşküvarın ayağına.
Şah Dəşküvar baxırdı, gördü bu pəhləvan elə zırpı pəhləvandı ki,
qabağında dağ dayanmaz. Özü minib atına, istədi gedə, öz-özünə dedi:
qoy vəziri göndərim.

Vəzirə dedi. Vəzir boyun qaçırtdı. Axırda Şah Dəşküvar atın sürüb
birbaş özün yetirdi Simanın bərabərinə. Şah Dəşküvar çatıb salam
verdi, amma gözaltı oğlana baxıb gördü ki, elə oğlandı Misiri, Şamı,
Rumu gəzəsən belə gözəl tapmazsan. Şah Dəşküvar ta bayaq ürəyi
gedib, yıxıldı yerə. Siman Şah Dəşküvarın saqqalından yapışıb qalxızıb
oturtdu yerə. Su vurub üzünə, Şah Dəşküvarı ayıltdı.

Şah Dəşküvar dedi:

– Mən bu şəhərlərin padşahıyam. Sənin bu tərəflərə gəlməyini
eşidib gəlmişəm. Mənim də oğlum yoxdu, gəl səni götürüm oğulluğa.

Siman dedi:

– Mən istəmirəm. Hələ mən özüm bu yerlərin pəhləvanıyam.
Atam da çobandı. Mən hara, sən hara? Məndən əlini çək! Məndən
sənə oğul olmaz.

Şah Dəşküvar çox yalvardı, Siman az eşitdi. Siman baxıb gördü ki,
Şah Dəşküvar bundan əl çəkməyəcək, öz-özünə dedi: gedərəm, pənah
Allaha. Razı oldu, qoşuldu Şah Dəşküvara. Şah Dəşküvar sevindiyindən
heç bilmədi ki, nə eləsin. Tez çatdı qoşuna, əmr elədi ki, şadlıq
eləsinlər. Qoşun əhli şadlıq eləyib sevindi. Şah Dəşküvar Simanı alıb
yanına, birbaş gəldilər şəhərə. Bir neçə müddət Siman burada qalıb,
baxıb gördü ki, ürəyi çox darıxır. Çünki Siman göz açıb özün meşə
içində, çoban yanında görmüşdü. Şah Dəşküvarın yanında qalmaq ona
bir cür gəlirdi. Odur ki, başladı darıxmağa. Bir gün aynaya baxıb gördü
ki, çox geriyə gedib. Dedi ki, gərək çıxam gedəm.

Xəbər sənə verim kimdən, xəbəri sənə verim Şah Dəşküvardan.
Şah Dəşküvar rəmmalın sözündən sonra, əmr vermişdi ki, təzə doğulan
uşaqları tutub öldürsünlər. Padşahın bu əmrindən sonra hər gün üçdörd
uşaq yox olurdu. Odu ki, bir dəstə camaat yığılıb, Şah Dəşküvara
şikayətə gəldilər ki, bəs uşaqlarımız itir. Bizə bir əlac elə. Şah Dəşküvar
şikayətə baxmayıb onları qovdu. Siman pəhləvan da bir yanda
durub baxırdı. Gördü ki, Şah Dəşküvar çox ədalətsiz iş görür. Özün
verib Şah Dəşküvarın qabağına, baş əyib dedi:

– Padşah sağ olsun, gərək bu itən uşaqların oğrusunu tapasan,
yoxsa mən şəhəri alt-üst elərəm.

Padşah qorxusundan bəli-bəli dedi, amma tədbirini dəyişmədi. Elə
yenə də gündə bir-iki uşaq yox olurdu. Şəhərdə rəiyyət arasında narazılıq
artırdı. Axırda şikayət elədilər Simana.

Siman durub gəldi Şah Dəşküvarın yanına, dedi:

– Mən daha səbr eləyə bilmirəm. Gərək gedəm uşaq oğrularını tapam.

Şah Dəşküvar gördü ki, iş şuluqdu. Əgər Siman işə başlasa, işin
üstü açılacaq. Neynim, neynim, axırda Simana dedi:

– Oğlum, mən qocalmışam. Sabah, biri gün düşüb öləcəyəm. Gəl
mənə vəliəhd ol. Mən öləndən sonra, padşahlıq sənindi.

Siman razı olmayıb dedi:

– Mən gedirəm. Gərək bu oğruları tapam.

Siman səfərə hazırlıq görməkdə olsun, eşit vəzirdən. Vəzir gördü
ki, Şah Dəşküvar Simandan o qədər qorxur ki, axırda padşahlığın da
ona verəcək. Tez özünü yetirdi oğlunun yanına. Vəzirin Qəvvas adında
bir oğlu var idi, oğluna dedi:

– Qəvvas, çörəyimi sənə halal eləmərəm, əgər Siman pəhləvanı
sağ buraxsan. Gərək onu öldürəsən.

Qəvvas dedi:

– Nə yolla?

Vəzir dedi:

– Siman pəhləvan bu günləri şəhərdən çıxacaq. Mən də səni ona
qoşaram. Hələ ki, qoşuldun ona, yolda bir məqam tapıb öldürərsən.

Qəvvas razı oldu. Siman da bu tərəfdən elə atını minirdi, gördü ki,
vəzirin oğlu Qəvvas gəlir, xəbər aldı ki:

– Haraya gedirsən?

Vəzirin oğlu dedi:

– Çox darıxıram, istəyirəm səninlə gedəm.

Siman özünə elə bir yoldaş axtarırdı. Razı olub, vəzirin oğlu Qəvvası
da özü ilə götürdü. Hər ikisi at minib, şəhərdən çıxdılar. At başı
saldılar, başladılar sürməyə. Qəvvas atına bir neçə taziyana vurub,
sürdü qabağa. Simanın atın keçib, bir qədər gedib, gözdən itdi. Amma
Siman atın asta-asta sürürdü. Qəvvas qılıncın əlinə alıb, niqabın çəkdi
üzünə. Yetmiş yeddi yerdən özün sərrast edib, qayıtdı, at başı saldı Simanın
üstünə. Sürüb atını az qalmışdı ki, gəlib çatsın Simana. Siman gördü
ki, gələn Qəvvasdı. Tez əlin uzadıb yapışdı Qəvvasın kəmərindən.
Qalxızıb göyə, istədi vura yerə, Qəvvas səsləndi ki:

– Siman, and olsun cavan canına, mən səninlə hənək eləyirdim.

Siman Qəvvası yavaş-yavaş qoydu yerə. Başladılar yol getməyə.
Dərə-təpə gedib, çatdılar bir düzə. Qəvvas yenə də at başı salıb, atın
başını qaytardı, çəkib niqabını üzünə, sürdü düz Simana tərəf.
Qəvvasın atı güllə kimi gəlib yetişincə Qəvvas çəkib qılıncını istədi
ki, endirə Simanın təpəsin, Siman əlini qaldırıb, yapışdı Qəvvasın
biləyindən, qapıb qılıncını aldı, qalxızıb Qəvvası yuxarı, elə vurdu
yerə ki, heç tikəsi də ələ keçmədi. Siman Qəvvası vasil eləyib cəhənnəmə,
minib atına, başladı getməyə. Az gedib, çox dayandı, çox gedib
az dayandı, gəlib çatdı bir şəhərin qırağına. Gördü ki, bura bir qalaçadı.
Amma qalaçada adam-zad görünməyir. Düşüb atından, yumşaq bir
otun üstündə atına bir az kişmiş töküb, özü də uzandı ki, dincliyini ala.
Siman burda yatmaqda olsun; xəbər verim kimdən, xəbər verim
sizə Dəzivar padşahdan. Dəzivar padşah əlində durbin qalaçadan baxırdı
ki, görsün onun torpağına gələn kimlərdi. Çünki Dəzivarın torpağına
hələm-hələm adamlar sağ gəlsəydi, salamat qayıtmazdı. Dəzivar padşah
gördü ki, onun otlağına bir at buraxıblar, pəhləvan da yatıbdı. Dəzivar
öz divlərindən bir neçəsini göndərdi ki, gedib görsünlər o bəni-adəm
kimdi, götürüb gəlsinlər hüzuruna. Divlər tez qalaçadan çıxıb, özlərini
yetirdilər Simana.

Siman uzanmışdı, at gördü ki, div gəlir, başladı kişnəməyə. Siman
səsə ayılıb gördü ki, div gəlir, tez minib atına dayandı. Divlər gəlib
çatdılar. Siman çəkib qalxanı başına elə bir qılınc çaldı ki, divin biri
yeddi parça oldu, başladı o biri divlərlə davaya.

Dəzivar qalaçadan baxırdı, gördü ki, heç bəni-adəmə oxşamır. Tez
qoşun göndərdi. Siman gələn-gələni qırıb, cəhənnəmə vasil eləyib,
özünü yetirdi Dəzivarın şəhərinə. Nə ki, divlər var idi, qırıb çatdı.
Axırda Dəzivar özün yetirdi meydana. Yeddi dəyirman daşından qayırılmış
gürz əlində, gəlib durdu Simanın bərabərində. Siman bir nərə
çəkib, gürzü aldı əlinə, üç dəfə göydə fırlatdı. İkinci nərədə elə bir
gürz Dəzivarın təpəsinə endirdi ki, Dəzivar xamır kimi yerə yayıldı.
Siman Dəzivarı doğradı. Girib şəhərə, qalan divləri də qırdı, gördü ki,
bir kiçik div qalıb. İstədi vurub öldürə, div dedi:

– Məni öldürmə, özünə qulam götür!

Siman razı olub, balaca divi götürüb, adını qoydu Adamzad. Siman
minib atına, Adamzadı da mindirib ayrıca ata, başladılar şəhərdən çıxmağa.
Üz qoydular Şah Dəşküvarın vilayətinə. Bir neçə müddət yol
gedib, axırda özlərini yetirdilər Şah Dəşküvarın vilayətinə. Şah Dəşküvara
xəbər getdi ki, Siman gəlir, amma yanında da bir div gətirir.
Vəzir bayıra çıxıb gördü ki, Siman gəlir, amma Qəvvas yoxdu. Vəzirin
kürkünə birə düşdü. Bildi ki, Qəvvası Siman öldürübdü. Qorxusundan
bir söz demədi. Şah Dəşküvar xəbəri səhih bilib qorxusundan adam
göndərdi pişvaz elədilər, Simanı götürüb gətirdilər. Şah Dəşküvar
üzdən sevinirdi, amma ürəkdə Allah bilir ki, nələr çəkirdi. Siman bir
neçə müddət burada qaldı. Bir gün xəbər gəldi ki, Firəng padşahı Şah
Dəşküvardan yeddi ilin bac-xəracını istəyir. Ya gərək bac-xəracı verə,
ya da gərək davaya hazır ola. Şah Dəşküvar vəziri çağırıb dedi:

– Vəzir, tədbir gör! Ya yeddi ilin bac-xəracını verməliyik, ya da
dava eləməliyik.

Vəzir istəyirdi ki, Simanı aradan yox eləsin, dedi:

– Sənin Siman kimi pəhləvanın var. Göndər Firəng padşahının qabağına,
yarım saatın içində qırıb çatsın.

Şah Dəşküvar bu işə razı olub xəbər verdi ki, Simanı çağırsınlar
hüzuruna. Adam getdi, Simanı tapdılar, götürüb gəldilər padşahın hüzuruna.
Siman ədəb-salamını yerinə yetirib durdu Şah Dəşküvarın
əmrində. Siman müntəzirdi. Şah Dəşküvar dedi:

– Oğul, Firəng padşahı bizdən yeddi ilin bac-xəracını istəyir. Ya
verməliyik, ya da dava eləməliyik. Gəl mən sənə on min qoşun verim,
çıx Firəng padşahının qabağına.

Siman razı oldu. Şah Dəşküvar qoşun verdi. Səhər tezdən xəbər
gəldi ki, Firəngin qoşunu gəlib, şəhərin bir ağaclığındadı. Siman tez
durub libasını geyib, yetmiş yeddi yerdən özünü möhkəm bağladı,
sonra niqabın çəkib üzünə, qılıncın aldı əlinə, bir nərə çəkib vurdu
özünü dəryayi-ləşkərə. Birinci nərədə başladı at oynatmağa, ikinci
nərədə on arşın qılıncını qılafından çəkib, üçüncüdə elə bir nərə vurdu
ki, göydə quş qorxusundan qanad saldı. Özün vurub ləşkərə sağdan
vurub, soldan çıxdı, soldan vurub sağdan çıxdı, başladı qoşunu taxıl
kimi biçməyə. Firəng qoşununu qırıb qurtardı. Göz gəzdirib o yana, bu
yana gördü ki, qoşunun öləni ölüb, qaçanı qaçıbdı. Amma iki pəhləvan
qalıb. Tez pəhləvanın birilə başladı cəngə. Qılınc çəkib pəhləvanı cə-
hənnəmə vasil elədi. Bundan sonra o biri pəhləvan durub gəldi Simanın
bərabərinə. İki pəhləvan qılınc çəkdilər, endirdilər bir-birinin təpələrinə.
Baxıb gördülər qılıncdan bir şey çıxmır, qılıncları atıb yerə, əl atdılar
gürzə, başladılar bir-birinə gürz atmağa. Siman gördü ki, gürzdən
də bir şey çıxmadı; atıb gürzü yerə, bir nərə çəkdi ki, daha nə təhər.
Şah Dəşküvar da bu dəmdə çıxıb yuxarıdan tamaşa edirdi. Simanın
nərəsinin zərbəsindən Şah Dəşküvar özünü bir boy atdı, gördü ki, Simanın
gözləri qızıb, özün-sözün bilmir. Siman əl atıb pəhləvanın bel
kəmərinə, qalxızıb göyə, bir də nərə vurub göydə fırlatdı, bir qullacla
elə atdı ki, Firəng padşahının pəhləvanı gedib düşdü Şah Dəşküvarın
ayağının altına. Şah Dəşküvar gördü ki, Siman Firəngin qoşununu
qırıb tamam elədi, sevindiyindən aşağı düşüb Simanın adına təbil vurdurdu.
Vəzir eşitdi ki, Siman sağ-salamat davadan qayıdıb, başladı
yanıb tökülməyə. Siman gəlib əlini, üzünü yudu, təmizlənib, neçə gün,
neçə gecə dincəlməyə başladı. Bir gün durub gəldi Şah Dəşküvarın
yanına, dedi:

– Gəlmişəm sənin yanına bir xahişə.

Şah Dəşküvar dedi:

– Buyur!

Siman dedi:

– Gərək vəzirin qızını verəsən mənim div Adamzadəmə.

Padşah başını aşağı salıb getdi fikrə. Vəzir də bu yandan yanayana
durub baxırdı. Siman dedi:

– Nə deyirsən? Razı olmasan, yerlə göyü bir eləyərəm.

Şah Dəşküvar əlacı kəsilib, dedi:

– Razıyam.

Yeddi gün, yeddi gecə toy eləyib, Siman vəzirin qızını zor-güc
alıb verdi Adamzada, özü də Şah Dəşküvara tapşırdı ki, əgər mənim
bu div Adamzadəmin başından bir tük əskik olsa, yerlə göyü bir eləyəcəyəm.
Bundan sonra atını minib üz qoydu çöllü-bəri-biyabana.
Bu getməkdə olsun, Şah Dəşküvarla vəzir oturub öz günlərinə ağlayırdılar.
Eşit Simandan.

Siman at başı salıb, dərələrdən yel kimi, təpələrdən sel kimi, badisərsər
kimi, ayaq üzəngidə, diz qabırğada, özün yetirdi çəmənə. Gördü
ki, bir ceyran kolun dibindən çıxıb üz qoydu qaçmağa. Siman at başı
saldı ceyranın dalısınca. İstədi ha burda, ha orda ceyranı tuta. Gördü ki,
ceyranı tuta bilməyəcək, kəmənd atdı. Üçüncü kəmənddə ceyranı
tutdu. Siman ceyranı tutub, istədi kəsə başını, ceyran tez cildindən
çıxıb, oldu bir qarı. Siman gördü ki, bu tilsimmiş. Tez tutub qarının biləngindən,
istədi öldürə, qarı başladı yalvarmağa ki, gəl məni öldürmə,
mən sənə bir şey verim ki, dünyalara dəyər.

Qarı tez əlin atıb qoltuq cibindən bir qız şəkli çıxartdı, elə biləsən
Allah taala bu qızı birinci dəfə xəlq eləyibdi. Qaşları qara, kirpikləri
ox, yanaqları qaymaq, dodaqlarına elə bil ki, qan çilənibdi. Siman xeylağ
qızın şəklinə baxıb qarıya dedi:

– Qarı, de görüm bu kimin şəklidi?

Qarı dedi:

– Bu Xan-xani-Çinin qızı Pəridux xanımın şəklidi. Bunun kiçik
bacısı da divlər şəhərində əsirdi.

Bunu deyən kimi, qarı yel olub gödən itdi.

Siman gördü ki, qarı yox oldu. Peşman oldu ki, gərək qarını əldən
buraxmayaydı. Amma el deyər ki, “daldan atılan daş topuğa dəyər”.
Siman at minib başladı div şəhərinə getməyə. Az gedib çox dayandı,
çox gedib az dayandı, gəlib çatdı bir düzəngaha. Gördü ki, burda bir
quyu var, ağzında da bir çöl xoruzu oturub. İstədi çöl xoruzunu tuta, bu
dəmdə Simanın qulağına bir səs gəldi. Siman tez dala dönüb gördü ki,
bir ağacdı, quyudan neçə addım uzaqda. Amma bu ağacın qollarına
haça vurulub, qoca yaşlı bir kişi xeylağı oturubdu onun ortasında.
Siman tez özünü yetirib xəbər aldı ki:

– Burda neynirsən?

Qoca dedi:

– Mənim qardaşım tilsimdədi.

Siman dedi:

– Hansı tilsimdədi? Sənin qardaşın kimdi?

Qoca dedi:

– Bu çöl xoruzunu görürsən? Bu bir qarıdı ki, hər bir heyvanat cildinə
girir. Bir gün ceyran cildinə girib, çıxır qardaşımın qabağına. Qardaşım
bu qarını ceyran bilib istəyir ki, tuta, amma qarı qardaşımı salır
tilsimə. İndi neçə ildi ki qardaşım tilsimdədi, mən də avara-sərgərdan
gəzirəm. Amma bir abiddən eşitmişəm ki, Siman adında bir pəhləvan
olacaq, neçə zalım padşahları öldürüb, bu tilsimləri də qıracaq. Odu ki,
gəlib oturmuşam burda, gözləyirəm Simanın yolunu.

Siman özünü tanış verib kişiyə, kişi durub ayağa, istədi Simanın
ayağından öpə, Siman razı olmadı. Siman kişinin adını xəbər alıb bildi
ki, Məlikdi.

Dedi:

– İndi ki mənə pənah gətiribsən, razıyam, gəl gedək! Mən gedirəm
Xan-xani-Çinin vilayətinə.

Məlik razı olub, qoşuldu Simana, başladılar yol getməyə. Siman
atın minib, Məliki aldı tərkinə, yol elədi günçıxan tərəfə. Az gedib çox
dayandılar, çox gedib az dayandılar, axırda gəlib çatdılar bir şəhərə.
Siman atdan düşüb, atın çəkdi karvansaraya, özləri də gedib girdilər
aşbazxanaya.

Siman bir qoyun alıb bişirtdi. Məliklə yeyib gecəni qaldılar orda.
Səhər Siman durub Məlikə bir at tapdı. Hər ikisi ata minib düşdülər
yola. Bəli, belə deyirlər: dərələrdən yel kimi, təpələrdən sel kimi,
badi-sərsər kimi, əlində taziyana, baxır o yan bu yana, belində qılıncı,
əlində gürzü, ayaq üzəngidə, diz qabırğada, düz bir il ruzigar yol gedib
axırda çatdılar bir dağın döşünə. Siman gördü ki, qabağına iki yol
çıxdı. Yolun sağını qoyub, üz qoydu soluna. On gün, on gecə yol getdilər.
Siman bərk yorulmuşdu, çatıb bir bulaq başına, düşüb atından,
atların sulayıb, əl-üzlərin yudular, oturub çörək yedilər, günü batırıb,
gecəni növbə ilə yatıb, səhər tezdən durub, minib atlarına, üz qoydular
getməyə. Az gedib çox dayandılar, çox gedib az dayandılar, gəlib çatdılar
bir şəhərə.

Siman xəbər aldı:

– Bu kimin şəhəridi?

Məlik dedi:

– Bu şəhər o gördüyün qarının ortancıl oğlunun şəhəridi. Adına da
Şah Div Firuz deyirlər. 

Siman dedi:

– Gərək gedəm görəm Div Firuz necə padşahdı ki, bütün padşahlar
ondan qorxur.

Məlik çox dil-ağız elədi ki, gəl getmə; Siman dedi: yox, gərək
gedəm. Siman at salıb qabağa, Məlik də onun dalısıncan gəlib çatdılar
şəhərin darvazasına. Elə ki çatdı, Siman bir nərə çəkdi ki, yer-göy nərənin
zərbindən zəlzələyə gəldi. Bu dəmdə Div Firuz keyfdə idi. Simanın
nərəsini eşidən kimi Div Firuz bir boy atıb diksindi. Tez adam göndərdi
ki, gedib görsünlər bayırda bu nə səsdi. Divlər gəlib şəhərdən
qırağa, gördülər ki, şəhərin darvazasının qabağında iki atlı dayanıb. Özü
də atlıların biri qoca, biri cavandı. Gəlib irəli dedilər: kimsiz, nəçisiz?
Simanın bu sözdən acığı tutub, yapışıb boyunlarının ardından iki
divi elə vurdu kəllə-kəlləyə ki, canları elə orda çıxdı. Div Firuz göndərdiyi
adamların gəlib çıxmadığını görəndə iki div də göndərdi ki,
xəbər gətirsinlər. Siman dayanmışdı, gördü ki, iki dənə də div gəlir.
Divlər gəlib çatdılar Simana, Siman bu divləri də cəhənnəmə vasil
elədi. Div Firuz bir qədər gözlədi, gördü ki, divlərdən də xəbər çıxmadı.
Axırda özü çıxıb qalaçaya, alıb durbini əlinə, qalaçadan durdu
baxmağa. Gördü ki, göndərdiyi divlərin cəmdəyi yerdədi. Amma darvazanın
qabağında bir pəhləvan dayanıb ki, şücaətdə tayı yoxdu. Div
Firuz nə ki, divlər vardı, yığıb göndərdi Simanın qabağına. Siman
gördü ki, qoşunun qabağı açıldı. Tez bir nərə çəkib, əl atdı on arşın qılıncına,
özün vurdu dəryayi-ləşkərə. Taxıl kimi başladı bu divləri qırmağa.
Div Firuza xəbər gətirdilər ki, nə qoşunu var Siman qırıb çatdı. Bu
xəbəri Div Firuz eşidən kimi özünü itirdi, uşaq kimi ağlamağa başladı.
Bu tərəfdən də Siman Firuzun qoşunlarını qırıb, qurtarmışdı. Gördü ki,
Div Firuz gəlmir, istədi girə şəhərə. Xəbər getdi Div Firuzə ki, Siman
girib şəhərin içinə. Div Firuz dava paltarını geydi, başdan geyinib
ayaqdan qıfıllandı, ayaqdan geyinib başdan qıfıllandı, gürzü alıb əlinə,
çıxdı şəhərdən qırağa. Siman da Firuzu gözləyirdi. Gördü ki, Div Firuz
özüdü. Əl atıb qılıncına, başladılar davaya. İki gün, iki gecə dava
eləyib, elə eləyib, elə ki, qılıncdan, gürzdən çıxdılar, başladılar kəmər
yapışmağa. Siman yapışırdı Div Firuzun kəmərindən, istəyirdi qaldırıb
göyə çırpsın yerə, gücü çatmırdı. Siman gücünü verirdi yerə, Div
Firuz əl atırdı Simanın kəmərinə başlayırdı dartmağa.

Beləliklə, bunlar düz üç gün vuruşdular. Siman bərk yorulmuşdu.
Canını boğazına yığıb, bir nərə çəkdi ki, göydə gedən quş qanad aldı.
Bu nərədən dağ-daş titrəməyə başladı. Siman verib özünü irəli, yapışdı
Div Firuzun kəmərindən, sol dizini verdi yerə, sağ əli ilə Div Firuzu
qalxızıb göyə, elə vurdu yerə ki, cəmdəyi yetmiş yeddi tikə olub, səpələndi
çölün düzünə. Siman durub ayağa, əl-üzünü yuyub Məliki götürüb,
özü ilə bərabər girdi qalaçaya. Başladı qalaçadakı otaqları birbir
gəzməyə. Gördü ki, iki otaq var. Açıb otaqların birini, o yana, bu
yana baxıb, gördü ki, burda bir qız var, gəl görəsən... Qız Simanı görən
kimi aşiq olub, dedi:

– Heyif cavan səndən, gəlib çıxıbsan buraya. Div Firuz xəbər tutsa
səni öldürər. Tez ol qaç burdan!

Siman iki barmağın qatlayıb, üç barmağı ilə qızın ağzına iki sillə
vurdu, qızın ağzı doldu qanla, dedi:

– Div Firuz çoxdan cəhənnəmə vasil olub, nə səfeh-səfeh danışırsan?
De görüm sən kimsən, burda neyləyirsən?

Qız dedi:

– Mən Xan-xani-Çinin kiçik qızıyam. Bir ildi ki, divlər məni gətirib
salıb bura. Atam bilsə ki, sən Div Firuzu öldürübsən məni verər sənə.

Siman yapışıb qızın qolundan çıxartdı şəhərdən bayıra, dedi:

– Azadsan, gedə bilərsən atanın yanına.

Qız dedi:

– Sən dayan burda, mən gedim atama xəbər verim ki, bir pəhləvan
gəlib Div Firuz öldürüb, məni də azad etdi. Atam sənin qabağına
qoşun çıxartsın.

Siman dedi:

– Lazım deyil. Get deyirəm sənə, get!

Qız qulaq asmayıb, tez özünü yetirdi atasının torpağına. Eşit Simandan!
Siman üz qoydu Xan-xani-Çinin şəhərinə tərəf getməyə.

Gəlib şəhərə çatmışdı, amma bu tərəfdən də şəhərdə bir qəza üz vermişdi.
Xan-xani-Çinin darğasını öldürmüşdülər. Xan-xani-Çin də
darğanı öldürənləri tutdurub əmr vermişdi ki, dar ağacından assınlar.
Darçı dəmbədəm idi ki, həmin adamları tutub çəkə dara, Siman tez
özünü yetirib, gördü ki, dar ağacı qurulub. Xəbər aldı camaatdan ki:

– Burda nə olub?

Camaat Simanı başa saldı. Siman düşdü atdan, adamları darçının
əlindən alıb azad elədi. Darçı çox atlanıb düşdü. Simanın acığı tutub
bunların yerinə darçını çəkdi dara.

Xan-xani-Çinə xəbər getdi ki, bir nəfər gəlib sənin qanun-qaydanı
pozub, darçını da öldürdü. Xan-xani-Çin pəhləvan göndərdi Simanın
qabağına. Siman gördü ki, Xan-xani-Çinin pəhləvanı gəlir. Əl atıb qılınca,
bir nərədə pəhləvanı cəhənnəmə vasil elədi. Xan-xani-Çinə
xəbər getdi ki, xeyir a, bu adam elə adamdı ki, nəinki bir pəhləvan, on
pəhləvan da ona cavab verə bilməz.

Xan-xani-Çin istədi qoşun göndərə, Xan-xani-Çinin kiçik qızı
özünü yetirdi. Xan-xani-Çin qızını görən kimi sevindi, xəbər aldı ki:

– Səni kim qurtardı?

Qız dedi:

– Odu, Siman adında bir pəhləvan gəlib, şəhərdədi. Div Firuzu
öldürüb məni azad elədi.

Xan-xani-Çin gördü ki, əgər qoşun göndərsə Siman qırıb çatacaq.
Həm də Div Firuz Xan-xani-Çinə çox korluq vermişdi. Odu ki, bəxatir
danışmadı, qoşun göndərməyib, özü durub çıxdı Simanın qabağına.

Siman Məlikdən xəbər aldı ki:

– Bu kimdir?

Məlik dedi:

– Xan-xani-Çindi, gəlir.

Xan-xani-Çin gəlib yetişdi Simanın müqabilinə, dedi:

– İndi ki, qızımı Div Firuzun pəncəsindən qurtarmısan, qızım da
sənin, gəl gedək bizə!

Siman Məliki verdi qabağa, düşdülər Xan-xani-Çinin dalısınca
getdilər.

Xan-xani-Çin onları qəbul elədi. İki gün, iki gecə böyük şadlıq
elədilər. Eşit Xan-xani-Çinin kiçik qəzəndan. Xan-xani-Çinin kiçik
qızı gedib böyük bacısı ilə görüşdü. Böyük bacı kiçik bacıdan xəbər
aldı ki:

– Necə oldu divin əlindən qurtardın?

Kiçik bacı başına gələni danışıb, axırda dedi:

– Məni Siman pəhləvan qurtardı.

Qız o qədər Simanı tərif elədi ki, Xan-xani-Çinin böyük qızı Pəridux
xanım görməmiş bilməmiş Simana aşiq oldu. Siman bu qalmaqla
bir neçə gün burda qaldı. Eşit Xan-xani-Çindən. Xan-xani-Çin Div
Firuzun qorxusundan neçə illər olardı ki, şəhərdən bayıra çıxmırdı. Bir
gün vəziri çağırtdırıb dedi ki:

– Vəzir, neçə ildi mən Div Firuzun qorxusundan heç səyahətə çıxmamışam.
İstəyirəm ki, Simanı da götürüb iyirmi günün səyahətinə
gedəm, qoşun hazırla!

Vəzir baş əyib Xan-xani-Çindən ayrıldı. Qoşun hazırlandı. Tədarük
görülüb, şeypur çalındı. Xan-xani-Çin Simanı çağırtdırdı, Siman
gəldi hüzuruna. Simana dedi:

– At min, mənimlə şikara gedirik.

Siman dedi:

– Qoy səninlə mənim əmim getsin, mən qoşunla getməyə adət
eləməmişəm.

Xan-xani-Çin razı olub, Məliki alıb yanına, at minib, düşdülər qoşunun
qabağına. Təbil vurulub şəhərdən çıxdılar kənara. Siman da atı
minib qoşundan bir az dalda gedirdi.

Qoşun dərə-təpələri keçib, çıxdı bir yola. Xan-xani-Çinin qabağında
pəhləvanlar at oynadırdılar, qılınc oynadırdılar, ta gəlib çatdılar
bir çayın kənarına. Başladılar çay başıyuxarı getməkdə olsunlar, ta bir
müddət yol gedib, çatdılar bir meşənin kənarına. İstədilər ki, meşə ağzında
çadır qursunlar. Bu dəmdə qəflətən bir əjdaha Xan-xani-Çinin
qabağına çıxıb ağzını mağara kimi açdı; istədi Xan-xani-Çinlə Məliki
uda. Xan-xani-Çin haray elədi, qoşunu köməyə çağırdı. Amma qoşun
qorxusundan yaxın durmayıb, başladılar qaçmağa. Siman gördü ki,
qoşun qaçır, Məliki də bu saat əjdaha yeyəcək. Tez özün yetirdi əjdahaya.
Durub əjdahanın bərabərində, çəkib qılıncı ta bayaq əjdahanı iki
bölüb, cəhənnəmə vasil elədi.

Bunu görən Xan-xani-Çin çox sevindi, amma yan-yörəsinə diqqət
edib, on min qoşundan, bircə Simandan başqa, heç bir əsər görmədi.
Əmr verdi ki, on min qoşunun gözünü çıxartsınlar. Siman bu sözü eşidən
kimi, gəlib Xan-xani-Çinin bərabərinə, qoymadı ki, on min qoşun
gözsüz qalsın. Bunu eşidən qoşun əhli Simandan çox razı oldu. Təbil
vuruldu Simanın adına. Təbil saxlanılıb başladılar çadır qurmağa.
Çadır qurulub qurtarandan sonra o günü səhərdən axşamacan keyf
çəkib, gecəni yatdılar. Səhər açıldı, Xan-xani-Çin yuxudan oyanıb,
Məliklə meşəni bir qədər gəzib dolandı. Qayıdıb gəlib gördü ki, Siman
yoxdu. Xəbər aldı ki:

– Siman hanı?

Simandan soraq verən olmadı.

Sənə xəbər verim kimdən, xəbər verim sənə Simandan, Siman atı
minib üz qoydu şəhərə tərəf.
Siman yolla gəlirdi, az gedib çox dayandı, çox gedib az dayandı,
gedib çatdı bir dərəyə. Bu dəmdə Simanın qabağına bir dovşan çıxdı.
Siman dovşanı görən kimi, atını sürdü dovşanı tuta. Dovşan başladı
qaçmağa. Tez əlin atıb kəməndə bir neçə kəmənd atdı, kəməndi boşa
çıxdı. Dovşan qabaqda, Siman dalda güllə kimi gedirdilər. Dovşan
özünü tez saldı Xan-xani-Çinin nar bağına. Siman bağın içində başladı
atın sürməyə. Nə ki, Xan-xani-Çinin gülləri, çiçəkləri vardı, atın ayağının
altında qoyub tələf elədi. Amma dovşan toz olub gözdən itdi.
Siman çox axtardı, dovşanı tapa bilmədi. Axırda yorulub əl əkdi dovşandan,
gəlib bir böyük çarhovuzun yanında atın açıb, yancidar elədi,
qabağına qaysı, kişmiş töküb, çıxdı çarhovuz üstünə. Əl-üzünü yuyub
bir qədər sərinləşib, qalxanını yastıq eləyib qoydu başının altına, uzanıb
yatmaqda olsun, xəbər verim sənə kimdən, xəbər verim sənə Xanxani-
Çinin böyük qızı Pəridux xanımdan.

Pəridux xanımı çox padşahlar istəyirdi. Amma Xan-xani-Çin Pəridux
xanımı verməyirdi. Pəridux xanım öz kiçik bacısından Simanın bir
neçə nişanələrini öyrənmişdi. Görməmiş Simana aşiq olub, hər gün
intizarla onun sorağını gəzirdi. Pəridux xanım evdən bayıra çıxıb,
özünü yetirdi nar bağına. Gəzirdi, gördü ki, bağın içərisində at ləpiri
var. Atın ləpirinin izini tutub, birbaş gəlib çıxdı çarhovuzun qırağına,
gördü ki, burda bir oğlan yatıb ki, şücaətdə, gözəllikdə, qəddi-qamətdə
tayı heç yerdə yoxdur. Tez kiçik bacısının dediyi nişanələri gözünün
qabağına gətirib, öz-özünə dedi: olsa-olsa Siman bu olacaq. Pəridux
xanım təzədən aşiq olub, məhəbbəti ürəyində neçə qat artdı. Oturub
Simanın başı üstündə, əl atdı qalxanını götürdü, dizini yastıq eləyib
qoydu başının altına, başladı üzünü yelləməyə. Siman yatmışdı, gördü
ki, başı çox yumşaq yerdədi, üzünə də elə sərin ətirli yel dəyir ki, elə
bil behiştdədi. Açıb gözlərini gördü ki, başı üstündə bir qız var ki,
Misiri, Rumu axtarsan belə gözəl qız tapmazsan.

Siman qızdan xəbər aldı ki:

– Kimsən?

Pəridux xanım dedi:

– Xan-xani-Çinin qızı Pəridux xanımam. Sən kimsən?

Siman özünü tanış verdi, sonra əlini atıb qoltuq cibinə, şəkli götürüb
bir şəklə baxdı, bir qıza, gördü ki, qarı deyən qızdı. Oturub başladılar
söhbətə. Pəriduxun ürəyində o qədər Simanın məhəbbəti vardı ki, istədi
iki busə verə Simana. Siman busələri almadı. Axırda Pəridux başladı
ağlamağa. Siman gördü ki, Pəriduxun gözləri yaşla dolub, yaş
damlası al yanağının üstündə almaz kimi parlayır. Siman özünü saxlaya
bilməyib, başladı Pəriduxa ürək verməyə, sonra da ondan iki busə
aldı. Hər ikisi əl-ələ, qol-qola verib, çarhovuzun üstündən düşüb gəldilər
ağacın altına. Uzanıb yatmaqda olsunlar, eşit Xan-xani-Çindən.
Xan-xani-Çin Simandan çox nigaran qalıb, əmr verdi ki, çadırlar
yığılsın, qatırlar yüklənsin. Gedib qoşun əhli çadırları yüklədilər qatırlara,
hərə minib öz atına, Xan-xani-Çinlə Məlik düşdü qabağa, atlarının
başını qaytarıb birbaş gəlib çıxdılar nar bağına. Xan-xani-Çin çox
yorulmuşdu, öz-özlüyündə dedi ki, gedib bir az nar bağında meyvə
yeyim. Qoşunları bayırda saxlayıb Xan-xani-Çin bir az meyvə yeyib,
baxıb gördü ki, həyətdə at ləpiri var. Tutub at ləpirlərini çıxdı birbaş
ağacın altına. Gördü ki, qızı Pəriduxla Siman qucaqlaşıb yatıblar. Xanxani-
Çinin ovqatı təlx olub, tez qayıtdı dala. Əmr verdi ki, qoşun getsin
şəhərə. Qoşun yola düşdü, özü də atı minib, gəlib çıxdı taxtına, vəziri
çağırtdırdı. Vəzir gəldi, baş əyib Xan-xani-Çinə, dayandı əmrində.

Xan-xani-Çin dedi:

– Vəzir, bundan qabaq qorxum Div Firuzdandı. Amma indi qorxum
Siman pəhləvandandı.

Vəzir xəbər aldı:

– Nə olub? Niyə ovqatın belə təlxdi? Niyə belə qorxursan?

Xan-xani-Çin nar bağının hekayətini vəzirə danışdı. Amma vəzirin
dilindən bir kağız aldı ki, bu sirri heç kəsə deməsin. Vəzirdən məsləhət
istədi. Vəzir belə məsləhət gördü ki, qonaqlıq çağırıb, həmin qonaqlığa
da Simanı çağırsınlar. Şərab məclisi qurub, şərabın içində bihuşdarı
verib Simanı bihuş edəndən sonra, öldürsünlər. Xan-xani-Çin vəzirin
bu hiyləsindən razı olub dedi:

– Əgər bu iş baş tutsa qızım Pəriduxu sənin kiçik oğluna verəcəyəm.

Xan-xani-Çin ertəsi gün günortaya xörək bişirtdirib, Simanı da
məclisə qonaq çağırdı. Məclis başlamışdı keyfə, şərabın içinə bihuşdarı
töküb içirtdilər Simana. Siman bihuş olub bir yana yıxıldı.
Vəzir Simanın əl-qolunu bağlayıb, atdı otağın birinə ki, səhər tezdən
öldürüb meyidini atsınlar çaya. O biri tərəfdən Simanın əmiliyi
Məlikin əl-qolunu bağlayıb atdılar çaya.

Siman da o biri otaqda qalmışdı. Bihuş idi, özündən xəbəri yox idi.
Eşit Simurqdan. Simurq Div Firuzun qorxusundan bu tərəflərə
gələ bilməzdi. Eşitmişdi ki, Div Firuzu Siman öldürübdü, özü də bərk
dardadı. Qanad çalıb özünü yetirdi Xan-xani-Çinin torpağına. Gəzib
Simanı tapdı, gördü ki, qabağında böyük bir pəncərə var. Vurub qanadı
ilə şüşəni sındırıb, saldı özünü içəri, gördü ki, Siman bihuş yıxılıb evin
bir küncünə. Tez Simurq dava-dərman eləyib, Simanı ayıltdı. Siman
haçandan-haçana özünə gəlib, gördü ki, Simurq başının üstündə dayanıb.
Durub öpdü Simurqun qanadından, xəbər aldı:

– Nə olub, niyə gəlmisən?

Simurq dil açıb Simanı başa saldı, mindirib dalına aparıb qoydu nar
bağına.

Dedi:

– Siman, al bu tükü, darlığa düşsən bu tükləri bir-birinə çəkərsən,
mən harada olsam gəlib harayına çataram. Amma qorxma, sənə ölüm
yoxdu.

Siman Pəriduxu tapıb haman saat başladılar keyfə. Xəbər getdi
Xan-xani-Çinə ki, bəs Siman ayılıb qaçıbdı, özü də nar bağında qızın
Pəridux xanımla eyş-işrətdədi. Xan-xani-Çin bu işdən çox qəzəblənib,
bir tərəfdən də qorxuya düşüb vəziri çağırtdırdı. Vəzir Xan-xaniÇinin
yanına gəldi, ədəb salamını yerinə yetirib dedi:

– Əmrin nədi?

Xan-xani-Çin dedi:

– Vəzir, tədbir! Yoxsa qız əldən çıxar, özüm də padşahlar yanında
xəcil olaram.

Vəzir xəbər aldı ki:

– Nə olub?

Xan-xani-Çin dedi:

– Simana bihuşdarı əsər eləməyib. Gecə vaxtı ayılıb, özün salıb
nar bağına. Pəriduxu tapıb, onunla keyfdədi. Vəzir, tədbir tök!

Vəzir dedi:

– Ocıbınıx padşahı yer üzündə çox möhkəm padşahdı. Özü də
sənin qızını istəyir. Gəl Simanı göndər davaya. Siman Ocıbınıx padşahının
torpağından sağ-salamat gəlib çıxa bilməz. Yəqindi ki, Ocıbınıx
padşah onu öldürəcək.

Xan-xani-Çin vəzirin bu məsləhətinə afərin deyib, adam göndərdi
nar bağına ki, Simanı çağırtdırsınlar.

Adam gəlib nar bağında Simana xəbər verdi ki, Xan-xani-Çin səni
çağırır.

Siman bunu eşidib, Pəridux xanımdan ayrılıb, durub gəldi Xanxani-
Çinin hüzuruna. Baş əyib ədəb salamını yerinə yetirib, durdu
Xan-xani-Çinin hüzurunda.

Xan-xani-Çin dedi:

– Siman, Ocıbınıx padşah mənim qızım Pəridux xanımı istəyir.
Əgər qızı verməsəm, biznən dava edəcək. Bilmirəm qızı verim, ya
dava edim.

Siman gördü ki, Pəridux xanım əldən çıxacaq, razı olub dedi:

– Qoşun ver mənə!

Qoşun alıb Xan-xani-Çindən, üz qoydu Ocıbınıx padşahının torpağına.
Siman gedirdi, amma vəzir özün yetirdi Ocıbınıx padşahın
yanına, dedi:

– Siman adlı bir pəhləvan peyda olub, Xan-xani-Çindən Pəridux
xanımı istəyir. Xan-xani-Çin də verməyib belə cavab verdi ki, guya
qızı Ocıbınıx padşaha adaxlıdı. Odu ki, Siman səninlə davaya gəlir,
hazır ol!

Ocıbınıx padşah şəhərin qırağına qoşun qoyub, özü də qalaçadan
durbinlə baxırdı, bir gördü ki, Siman öz qoşunu ilə üz qoydu şəhərə.
Ocıbınıx dava şeypurunu çalıb, Simana aman verməyib qoşun göndərdi
qabağına. Siman gördü ki, qoşunun ardı kəsilməyir. Hər tərəfdən
alıblar onu dövrəyə. Qılıncını çəkib elə nərə vurdu ki, dağ-daş titrəməyə
başladı. Ocıbınığın qoşunu qorxudan meydanı qoyub qaçdı.
Siman qılıncı çəkib başladı davaya. Vurub özünü dəryayi-ləşkərə, bu
tərəfdən girib qıra-qıra o tərəfdən çıxdı.

Ocıbınığa xəbər getdi: evini Allah yıxsın, diş qurdalamağa bir
dənə adamın qalmayıb, belə pəhləvandı ki, qabağında qoşun davam
eləyə bilmir. Ocıbınığın qoca bir pəhləvanı vardı, tez həmin pəhləvanı
çağırtdırıb, göndərdi Simanın qabağına. Siman pəhləvanla başladı qılınc
davasına, hərə bir neçə qılınc çalıb, gördülər ki, qılıncdan heç şey çıxmadı,
əl atdılar gürzə, başladılar gürz davasına. Ocıbınıx da qalaçadan
durbinlə baxırdı. Siman gürzü atıb yerə, əl atdı qoca pəhləvanın kəmərinə.
Başladılar kəmər yapışmağa. Siman nərə çəkib dizin vurdu
yerə, yapışırdı pəhləvanın kəmərindən, başlayırdı xış kimi yerlə sürməyə.
Pəhləvan yapışırdı Simanın kəmərindən, istəyirdi yerindən tərpətsin,
gücü çatmırdı. Hər iki pəhləvan yorulub dayandılar.
Siman yorğunluğunu alandan sonra, başladılar əl-ələ verib meydan
gəzməyə. Siman bir nərə çəkdi ki, qoca pəhləvanın tükləri biz-biz
oldu. Siman əl atıb qoca pəhləvanın kəmərinə, elə vurdu yerə ki, qoca
pəhləvan yetmiş yeddi parça olub, səpələndi yerə. Ocıbınıx bunu
görüb kürkünə birə düşdü. Siman tez minib atına, üz qoydu Ocıbınığın
yanına. Gördü ki, Ocıbınıx elə hündür adamdı ki, Siman onun heç yarısıycan
yoxdu. Başladılar Ocıbınıxla qılınc davasına. Siman üç qılınc
endirdi Ocıbınığa. Axırıncı qılıncında var gücünü yığıb elə zərb ilə
vurdu ki, Ocıbınıx cəhənnəmə vasil oldu. Siman Ocıbınığın başın kəsib
qoydu xurcuna, girib şəhərə, Xan-xani-Çinin vəzirini burada gördü.
Tutub vəziri, başını sərçə başı kimi üzüb qoydu xurcuna, düşdü yola.
Siman özünü yetirdi Xan-xani-Çinin yanına. Vəzirlə Ocıbınığın
başın atdı Xan-xani-Çinin qabağına. Xan-xani-Çinin gözləri çıxdı
kəlləsinə. Qorxudan danışmayıb, vəzirlə Ocıbınığın başın gizlicə tullatdırıb,
Simana bir otaq verdi ki, orada rahat olsun. Xəbəri sənə kimdən
verim, xəbəri sənə verim Xan-xani-Çinin qızı Pəridux xanımdan.

Pəridux xanım çox gözlədi, gördü ki, Siman gəlib çıxmadı, tez öz
paltarını dəyişib bir dəst pəhləvan paltarı geyib, çıxdı bayıra ki, Simanı
tapıb gətirə. Eşit Simandan. Siman dincəlib çıxmışdı çölə, Xan-xaniÇin
də xəbər vermişdi ki, kim Simanın başını kəsib gətirsə, ona bir
qatır qızıl verəcək. Siman atla gedirdi, gördü ki, qabaqda bir pəhləvan
dayanıb. At sürüb tez gəlib çatdı pəhləvana. Pəridux xanım da Simanı
görən kimi tanıyıb, qılıncın sıyırdı, uzaqdan bir nərə çəkib şığıdı Simanın
üstünə. Hər iki pəhləvan əl atdılar qılınca. Elə ki, qılınclar
göydə par-par parıldayırdı, atların nalından od çıxırdı. Qılınc davası
kara gəlmədi, əl atdılar kəmərə. Üç gün, üç gecə qurşaq yapışıb, üç
günü tamam elədilər. Səhər tezdən Siman yenə durub meydanı gəzdi.
Qollarına elə bir qüvvət gəldi ki, əl atsaydı Qaf dağına, Qaf dağını yerindən
tərpədərdi. Əl atıb Pəridux xanımın kəmərinə, qaldırıb göyə,
istədi vura yerə, Pəridux xanım dedi:

– Siman, amanın günüdü, əl saxla!

Bu səs Simana tanış gəldi. Siman Pəridux xanımı yavaşca yerə
qoydu. Pəridux xanım üzündən niqabı götürəndə, saçları töküldü topuğuna.
Siman gördü ki, onunla üç gün, üç gecə dava edən Pəridux xanımdı,
dedi:

– Bu nə işdi?

Pəridux xanım əhvalatdan Simanı xəbərdar eləyib, təzədən hər
ikisi qucaqlaşıb, öpüşdülər.

Pəridux xanımla Siman at minib, hər ikisi üz qoydular gəlməyə.
Az gəlib çox dayandılar, gəlib çatdılar qalaçaya. Siman çox yorulmuşdu.
Qalaçaya girib gördülər ki, burada hər şey var, ipək yorğandan
tutmuş ta düyüyə kimi.

Siman dedi:

– Pəridux xanım, gözləmək vaxtı deyil. Mən yorulmuşam, bir az
yatım, sən dur xörək bişir!

Hər ikisi əl-üzlərini yudular. Siman uzandı ki, dincəlsin, Pəridux
xanım da xörək bişirməyə başladı. Bunlar burada qalsınlar, xəbəri
sənə kimdən verim, xəbəri sənə verim Dəşküvar padşahdan. Şah Dəşküvar
Simanı çox gözlədi, gördü ki, Siman gəlib çıxmadı. Vəzirin qızını
da Adamzaddan alıb, şəhərdən qovdu. Adamzad şəhərdən çıxıb,
başladı Simanı axtarmağa. Neçə gün, neçə gecə yol gedib, axırda çatdı
uca bir qalaçaya. Gördü ki, bu qalaçadan tüstü çıxır. Girdi içəri, gördü
ki, Siman burdadı.

Siman gördü ki, gələn div Adamzaddı. Tez çağırıb içəri xəbər aldı ki:

– Niyə gəlmisən?

Div Adamzad dedi:

– Şah Dəşküvar məni qovub. Adaxlımı da əlimdən alıb.

Siman dedi:

– Qorxma, bir neçə gündən sonra adaxlını sən yetirərəm. Amma
yaxşı oldu ki, sən gəlib özünü mənə yetirdin. İndi bir az qarovul çək,
mən də neçə gecədi ki, yatmamışam, bir az yatım.

Qərəz, Pəridux xanım xörəyi hazır elədi, hər üçü oturub xörəklərini
yedilər. Div Adamzad qarovul çəkdi. Simanla Pəridux xanım qolboyun
olub yatdılar.

Eşit Xan-xani-Çindən. Xan-xani-Çin gördü ki, arxasız qalıb, çarəsi
kəsilib istədi ki, Pəridux xanımı verə öz qardaşı oğluna. Bu tərəfdən
də xəbər gəlib çatdı ki, Siman Pəridux xanımı götürüb qaçıb, gəl
köməyə! Xan-xani-Çinin qardaşı öz oğluna güclü qoşun verib göndərdi.
Xan-xani-Çin də öz qoşunun qatıb qardaşının qoşununa, göndərdi
Simanın dalısınca.

Bunlar qalaçaya tərəf gəlməkdə olsun, div Adamzad baxırdı, gördü
ki, böyük bir qoşun dəstəsi peyda oldu. Div Adamzad tez gəlib Simana
xəbər verdi ki, düşmən qoşunu gəlir. Siman durub gördü ki, Xan-xaniÇinin
qoşunudu. Pəriduxa xəbər elədi. Başlayıb geyinməyə, yetmiş
yeddi yerdən üst-başın bərkidib geyindi, qılıncın belinə bağladı, qalxanın
əlinə alıb bir vaxt gördü ki, Pəridux xanım Simandan qabaq geyinib
hazır oldu. Hər iki pəhləvan çıxıb qoşunun qabağına, nərə çəkib,
özlərin vurdular dəryayi-ləşkərə. Qırhaqır... başladılar qırmağa.
Qoşun davam gətirə bilmədi. Qan su yerinə axmağa başladı. Cəmdək
cəmdəyə söykəndi, dağ əmələ gəldi. Qoşunun qaçanı qaçdı, qaçmayanı
tələf oldu. Pəridux Simandan qabaq öz əmisi oğlunu öldürdü,
üz qoydular Xan-xani-Çinin torpağına.

Siman gəlib çatdı Xan-xani-Çinə. Çəkib qılıncı, Xan-xani-Çini
öldürüb, cəhənnəmə vasil elədi. Alt-alt, üst-üst qoyub düzəldilər Şah
Dəşküvarın torpağına. Az gedib çox dayandılar, çox gedib az dayandılar,
gəlib çatdılar bir çöllü-bəri-biyabana. Siman bərk yorulmuşdu.
Div Adamzadı göndərdi suya. Amma eşit ceyran cildinə girən qarıdan.
Qarı Simanın sorağında idi ki, tutub salsın tilsimə. Eşitdi ki, gəlir, hər
tərəfdən suları qurudub, tilsimdən bir odan düzəltdi. Siman gördü ki,
div Adamzad gedib gəlmədi. Bir o yana, bir bu yana baxıb gördü ki,
lap yanlarında bir odan var. Pəridux xanıma dedi:

– Sən burada dayan, mən gedim odandan su götürüm.

Siman durub getdi odana ki, su götürə, düşüb qaldı tilsimdə. Pəridux
xanım gözətdədi, Siman gəlib çıxmadı. Bu tərəfdən də Adamzad
gəlib çıxdı, xəbər aldı:

– Niyə ağlayırsan?

Pəridux dedi:

– Siman girdi bu odana çıxmadı.

Div Adamzad baxıb odana, gördü ki, tilsimdi. Yaxın getmədi. Pəridux
xanıma dedi:

– Siman düşüb tilsimə. Gəl, mən səni götürüm aparım Şah Dəşküvarın
torpağına. Sən orada qal, mən də Simurqu tapım.

Pəridux razı oldu. Div Adamzad Pəriduxu mindirdi dalına, qaldırdı
göyə, apardı Şah Dəşküvar torpağına. Şəhərin bir ağaclığında bir
qalaça vardı, div Adamzad silib süpürüb, Pəridux xanımı qoydu orada,
özü də getdi Şah Dəşküvarın imarətinə. Xalçadan, ipək yorğan-döşəkdən
oğurlayıb, götürüb gəldi. Pəridux xanımın yerini düzəldib, yeməyin
qoyub, qapıları bağlayıb, birbaş getdi Simurqun dalınca gəzib Simurqu
tapıb, dedi:

– Siman tilsimdədi, nə durmusan?

Simurq dedi:

– Min dalıma!

Div Adamzadı Simurq mindirdi dalına, götürüb gəldi cinlər şəhərinə.
Düşüb yerə dedi:

– Gedərsən o qalaya. Cinlər padşahının taxtının altında bir sandıq
var, o sandığı götürüb gələrsən bura.

Div Adamzad Simurqa baş əyib özünü yetirdi cinlər taxtına. Taxtı
söküb, sandığı götürüb gəldi. Simurq sandığı açıb qılıncı götürüb, gəldi
birbaş odanın ağzına. İki ağız Siman çağırıb, üçüncü ağızda qalxdı göyə.
Qılıncı tutub, dedi:

– Siman, əgər qılıncı göydə tuta bildin, tutubsan, elə ki tutdun, qabağına
nə gəldi qır! Ta ki, tilsim qırılıb qurtardı susayacaqsan, nəbadə
su içəsən.

Bunu deyib qılıncı atdı. Siman qılıncı göydə tutub, başladı tilsimləri
qırmağa. Birinci qapıdan girib içəri gördü ki, bura elə meşədi ki,
içəri girmək mümkün deyil. Çəkib qılıncı qırıb, gördü ki, oldu bura
çöllü-bəri-biyaban. Amma qabağına bir qapı çıxdı. Çəkib qılıncını,
qapının qıfılına elə bir qılınc vurdu ki, qapı iki bölünüb, laybalay
açıldı. Siman içəri girib, gördü bir bağdı ki, Xan-xani-Çinin bağı
bunun yanında heç nədi. Siman bir neçə qədəm irəli gedəndə, qabağına
bir arvad çıxdı, oğlum – deyib istədi Simanı qucaqlaya. Siman tez
qılıncı istədi endirə arvadın təpəsindən, arvad toz olub gözdən itdi. Simurqun
səsi gəldi:

– Siman, irəli get! Qabağına bir qapı çıxar. Qapıya iki qılınc çək!
Elə ki, açıldı, qabağına on iki əncir ağacı çıxacaq. Əncir ağacının birini
vurub o birilərinin altından elə keç ki, yarpaqlar sənə dəyməsin.
Elə ki, çıxdın, axırıncı ağacı qılıncla vur, tilsim qurtarsın.

Siman bu sözləri yadında saxladı. Gəlib qapının bərabərinə, çəkdi
qılıncı qapıya, qapı laybalay açıldı, gördü o qədər əncir ağacı var ki,
saysız-hesabsız. Çəkib qılıncı, ağacın birini vurub yıxdı. Ağac yıxılan
kimi, toz olub qalxdı havaya. Keçib əncir ağaclarının altından, axırıncı
ağaca elə bir qılınc vurdu ki, ağac yerindən oynadı. Göy, yer titrədi.
Ağac toz olub qalxdı havaya. Siman çıxdı tilsimdən. Amma eşit qarıdan,
qarı çəkilmişdi göyün üzünə. Görüb Simanı dedi:

– Ey anası vayına oturan, gör sənə neyləyəcəyəm.

Siman qulaq asmadı, başladı yol getməyə. Siman getməkdə olsun,
eşit qarıdan. Qarı bir uzun ilan olub, qaralıb uzandı yolda, Siman yola
baxıb gördü yolda bir gürzə ilan var. Çəkib qılıncı başladı ilanı doğramağa,
çatıb başına, istədi əzə, qarı tez yuva tapıb girdi, gözdən itdi.
Siman başladı getməyə, qarı bir siçan olub istədi dolaşa Simanın ayağına.
Siman çəkdi qılıncı atdı, qılınc dəydi siçanın quyruğuna, qaçdı.
Qarı bu dəfə bütün suları qurudub, əlinə bir cam alıb durdu yolun ağzında.
Simana bərk susuzluq üz verib, ələtəş olmuşdu. Gəlib çatdı bir
bulağa. Gördü ki, bulaqda su yoxdu. Qarı da bir tərəfdən gəlib dedi:

– Ey oğlan, görürəm bərk susuzsan, al iç!

Siman çəkib qılıncı, qatdı qarını qabağına. Ha orda, ha burda qarını
tuta bilmədi, axırda kəmənd atdı, kəmənd düşdü qarının boynuna.
Siman kəməndi dartıb endirdi qılıncı qarının təpəsindən, qarını cəhənnəmə
vasil eləyəndən sonra gördü ki, bulaqların gözü açıldı. Tez verib
özünü bulaq başına, əlin-üzün yudu. Neçə vaxt idi ki, gözünə yuxu
getmirdi, uzanıb dincini almaqda olsun, eşit Simurqdan. Simurq göylə
gəzirdi, gördü ki, Siman bulaq başında yatıb. Tez endi aşağı, qanadın
saldı Simanın üstünə, başladı qarovulunu çəkməyə.
Siman bu yatmaqla iki gün yatdı, ayılıb gördü ki, Simurq başının
üstündə dayanıb. Tez durub Simurqun qanadından öpdü.
Simurq dedi:

– Siman, Pəridux xanım yolunu gözləyir. Min dalıma, aparım səni.

Siman mindi Simurqun dalına, Simurq qalxıb göyə, Simanı götürüb
çıxartdı çobanın yanına. Siman anası ilə görüşdü. Simurq dedi:

– Siman, bu sənin doğma anandı. Sənin atan da Dəşküvarın bağbanıdı
ki, rəhmətə getdi.

Simurq necə vardı, hamısını danışdı Simana. Siman Simurqun qanadından
öpüb öz atın istədi. Simurq atın tükünü çəkdi bir-birinə, o
saat Simanın atı gəlib hazır oldu.

Siman paltarını geyinməyə başladı, yetmiş yeddi qələm ziynət
verib özünə, mindi ağ atın belinə, başladı sürməyə. Siman üz qoydu
Şah Dəşküvarın şəhərinə tərəf.

Eşit Şah Dəşküvardan. Şah Dəşküvar rəm atırdı, rəmində çıxdı ki,
Siman çox bərk darlıqdadı. Bu tərəfdən də şah Pəridux xanımı almaq
istəyirdi. Div Adamzad da kəsib qalaçanın qapısını, gecə-gündüz qarovulda
idi.

Siman da bu tərəfdən özünü yetirdi şəhərə. Div Adamzad Simanı
görən kimi, tez gedib Pəridux xanıma muşduluğa, gözaydınlığı verdi,
özü də çıxdı Simanın qabağına. Pəridux gördü ki, Siman gəlir, neçə
vaxtdı qara geyib oturmuşdu, qaranı soyunub tez gəlin paltarını geyib,
özünə ziynət verib, çıxdı Simanın qabağına. İki aşiq görüşüb, öpüşdülər.
Pəridux istədi çəkə Simanı mənzilinə, Siman dedi:

– Şah Dəşküvarla işim var.

Div Adamzadı Pəridux xanımın yanında qoyub, girdi şəhərə.
Bir ucdan Şah Dəşküvarın adamların qırıb çatdı. Çatıb vəzirə, vəziri
cəhənnəmə vasil elədi, özünü yetirdi Şah Dəşküvara.

Şah Dəşküvar gördü ki, Siman gəlir, deşik axtardı girə. Siman
aman verməyib, Şah Dəşküvarı öldürüb, malın camaata paylayıb, şəhərdən
çıxdı. Gəlib özünü yetirdi Pəridux xanıma. Div Adamzadın
adaxlısını özünə verib, yol elədilər anasının yanına.
Ev tikdirib imarət saldırdılar, yeddi gün, yeddi gecə toy vurub,
murad hasil elədilər.

Azərbaycan nağılları