Kəl haqqında əfsanə
Əvvəlcə tanrı yeri yaratdı, sonra insanları və
heyvanları yaratdı, daha sonra isə onları yer üzünə səpələdi. İnsanlar
və heyvanlar acından ölməsin deyə, tanrı nökəri xeyirxah
ruha əmr elədi ki, onlara düyü, qarğıdalı, ərik, yerfındığı və müx-
təlif otlar versin. Düyü və digər dənli bitkiləri, habelə meyvələri
tanrı insanlar üçün, otu isə heyvanlar üçün nəzərdə tutmuşdu.
Bu ruh sadiq nökər idi, qüvvətliydi və yorulmaq nə olduğunu
bilmirdi. Doğrudur, kifir və bir qədər huşsuz idi, amma mərhəmətli
və həssas ürəyi vardı.

Bir dəfə tanrı ona biri düyü, digəri otla dolu iki zənbil verdi və
əmr elədi ki, birinci növbədə insanların yeməyi olsun deyə, əvvəlcə
düyünü, sonra isə heyvanlar ac qalmasın deyə, otu əkərsən.
Yolda xeyirxah ruh huşsuzluğundan zənbilləri dəyişik saldı
və ilk növbədə otu əkdi. Ot sürətlə artıb çoxaldı və tezliklə
bütün yer üzünü bürüdü. Heyvanlar da əlüstü qayğısız-hürküsüz
ota daraşdılar.

Xeyirxah ruh tanrının əmrini pozduğunu görüb düyü toxumunu
səpməyə tələsdi, lakin artıq gec idi: düyü səpməyə yer
üzündə demək olar ki, torpaq qalmamışdı, ot dünyanı başına götürmüşdü.
Uçub yerə gəlmiş ilahi külək isə otun toxumlarını
daha da uzaqlara yayırdı.

Lakin çıxış yolu yox idi, xeyirxah ruh səmaya qayıtdı və
hökmdarın qarşısında günahını boynuna aldı.

Bu arada yerdəki adamlar narazılıq eləməyə başladılar:
– Ey tanrı! Bizim nəyimiz heyvanlardan əskikdir? Onların
düzənlərdə və otlaqlarda bolluca yemləri var, bəs bizim nəyimiz
var? Kiçicik tarlalarımız! Biz ac qalırıq, bizə kömək elə, tanrı!

İnsanlar düyünü əzab-əziyyətlə yetişdirirdilər, onların qayğısı
və zəhməti çoxalmışdı, çünki səhvini düzəltməyə çalışan ruh toxumları
tələm-tələsik, necə gəldi səpirdi. Buna görə də düyü
tanrının nəzərdə tutduğu kimi iri kollarla deyil, diqqətli və gərgin
insan əməyi tələb edən şıltaq və zərif saplaqlarla bitməyə başladı.

İnsanların şikayəti tanrıya çatdı, insanları incitdiyinə görə
huşsuz ruhu cəzalandırmaq qərarına gəldi və ruhu kələ çevirdi.
Tanrı dedi:

– Yer üzündə düyünün az olmasının və xeyirsiz otun bolluğunun
günahı səndədi! Bu gündən sonra ömrün boyu alaq otu
yeyəcəksən və insanların qulluğunda duracaqsan!

Buna görə də kəlin qabaq dişləri yoxdur, axı, yumşaq otu
gövşəmək üçün diş lazım deyil!

O vaxtdan kəl kəndlilərin ən ağır çöl işlərinə yaramağa məhkum
olunubdu. Bəzən yadından çıxarıb cavan düyü pöhrələrinə
tərəf yönəlmək istəyəndə kəndlilər kəli çubuqlayırlar. Bu vaxt
bəzi adamlar unudurlar ki, onların sadiq köməkçilərinin yöndəmsiz
gövdəsində huşsuzluğuna görə əbədi cəzaya məruz
qalan xeyirxah ruhun bədbəxt qəlbi gizlənir.

Vyetnam nağılları