Kəşfül-Həqayiq/əl-Fatihə Surəsi
FATİHƏ SURƏSİ
1-ci surədir. Məkkədə nazil olub,
7 ayə, 28 kəlmə və 140 hərfdir.
Qurani-Şərifi hər dəfə oxuyanda birinci gərək- Əuzu billahi minəş-şeytanir-racim - deyib,
ondan sonra Quran oxumağa başlamaq lazımdırvə mənası da belədir: (أَعـوذُ) - yəni pənah
aparıram, (بِاللهِ) – Allah-Təalaya, (مِنَ الشَّيْـطانِ الرَّجيـم)– Allah-Təalanın dərgahından qovulmuş şeytandan.بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
ِ1) (بِسْمِ اللَّهِ) – yəni Allah-Təalanın mübarək
adı ilə başlayıram, (الرَّحْمَنِ) - elə bir Allah-Təalaki, onun rəhməti və neməti dünya və axirətdə
məxluqata çatar. (Dünyada külli məxluqata,
axi rətdə ancaq möminlərə və bu səbəbdən dua
mə qamında belə deyilir: “Ey dünya və axirətdə
mər həmət edən Rəhman!), (الرَّحِيمِ) - elə bir Allah-Təala ki, onun rəhmət və neməti dünyada heçkimə fərq qoymadan külli məxluqata çatar və
bu səbəbdən dua məqamında deyilir: (ey dünyada
mərhəmət edən!) Hərçənd Rəhim sözünün
mənası Rəhman adının içində mövcuddur, lakin
Allah-Təalanın neməti dünyada möminə çatan kimi, kafirə də, bəlkə, daha çox çatmasını təkidlə bildirməkdən ötrü bu qeyd
olundu. Rəhman sözünün hərfləri Rəhimdən çox olduğu üçün mənasında da
çoxluq var olundu. Rəhman adını Allah-Təaladan başqa, heç kimə demək olmaz.
Amma Rəhim adını demək olar və hər iki ad bu məqamda məcazi olaraq
nemət mənasında işlədilibdir. Çünki bu iki kəlmənin həqiqi mənaları qəlbə
meyil və hüsni-rəğbəti ehtiva edir. Allah-Təala bu sifətdən uzaq olduğu üçün
məcazi mənasında verilib).

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (۲) الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ (۳) مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ (٤) إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ (۵) اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ (٦))

2) (الْحَمْدُ لِلَّهِ) - bütün təriflər və gözəl sifətlər Allah-Təala üçündür.Allah-Təaladan başqa, heç kimə layiq bir tərif deyildir. (رَبِّ الْعَالَمِينَ) Allah-
Təala bütün məxluqata və varlığa sahib və onlara tərbiyə verəndir. Onagörə, hər bir şəxsin halına münasib dünyada onun üçün güzəran təyin
edibdir.3) (الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ) - mənaları daha əvvəl bəyan edildi. Yenidən qeyd
etməyə ehtiyac yoxdur.4) (مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ) - qiyamət gününün sahibi Allah-Təaladır, o gündə hər
bir şəxsə öz əməlinin cəzasını verər. (Dünyada yaxşı əməl sahibinə mükafatvə pis əməl sahibinə cəza verər). Keçən bu dörd ayə tərif və həmd üçündür.
Bundan sonra gələn ayələr bəndə tərəfindən Allah-Təalaya niyaz ərzetmək, hər bir işdə yardım və haqq yola hidayət etməsini istəmək üçündür.

ُ5) (يَّاكَ نَعْبُدُ) – son dərəcə itaət və zillətlə ancaq sənə ibadət edib, ibad ətimiziancaq sənə məxsus eləyib, səndən başqasını ibadətimizdə sənə şərik
qoşmarıq. (Nə gözəl sözdür, həqiqətən də bir Allah ki, bizim ölməyimiz və
dirilməyimiz onun qüdrətli əlində olsun, O, əlbəttə, ibadətə layiqdir, Ondan
başqası layiq deyildir). (وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ) - ancaq səndən kömək istəyirik, bütünişlərimizdə səndən başqasından kömək istəmirik.

6) (اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ) - bizi düz yola hidayət et və o yolda bizi sabitelə. Ta ki o yoldan kənar olmayaq. (İslam dini üzrə bizi sabit və bərqərar
et. Namaz qılanlar 5 vaxt namazda bu duanı edib, islamda sabit olmağı Allah-
Təaladan xahiş edirlər. Amma onların çoxunda müsəlman xüsusiyyətlərindən
heç biri olmayıb, dualarında yalançı, batində islamdan çıxmış olurlar).صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ (۷

7) (صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ) - bizi o şəxslərin yolunda bərqərar et ki, islamadaxil olub, sabit olmaqda onlara nemət bəxş eləyibsən. (عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ) - o şəxslərin yolu olsun ki, onlar qəzəb olunan şəxslərdən olmasınlar.
(Çünki qəzəb olunan şəxslər Allah-Təalaya asi olub, Onun yolundan kənar
olanlardır. Bizə islamda o yol lazımdır ki, iman əhli o yolu gedib).
(وَلَا الضَّالِّينَ) – asi şəxslərin də yolu olmasın ki, əsla hidayət tapmayıb həmişəlik zəlalətdəolmasınlar.

Kəşfül-Həqayiq
Fatihə surəsi