Nakamlıq
Böyük bir ziya’i-əbədi

Bu gün qara topraq əcəlin pənceyi-qəhri Qafqasiyanın Rusiya türklərinin, daha
doğrusu, bütün türk ünsüri-nəcibinin yorulmayan, qəhrəman və çalışqan bir evladını
ağuşi-əbədisinə alıyor.
Mirzə Abdulla Məhəmmədzadə, A.Sur, Abdulla Tofiq imzalarını qəzetə sütunlarında
görüb bilməyən pək az qare bulunur zənn edərim.
İştə o fəal gənc getdi. Nakam olaraq tərki-həyat etdi!
Gəncədə məbadiyi-ülumu təhsil etdikdən sonra üç sənədən ziyadə İstanbulda ikmalitəhsil
ilə məşğul olub tarix və ədəbiyyatda böyük bir ləyaqət göstərmiş olan bu dəyərli
cavan əfsus! binlərcə əfsus ki, dünyadan kam almayaraq, arzularına yetişməyərək
millətinə, vətəninə lazım olan ən qiymətli bir zamanında millətini, vətənini tərk etdi,
yalnız və yalnız ailə və arqadaşlarının, əhibba və vətəndaşlarının yürəyinə unudulmaz bir
həsrət qoyub getdi.
Mərhum müşarileyh yaşasaydı ədəbiyyatımıza pək böyük mənfəətlər, pək qiymətli
əsərlər bəxş edəcəkdi. Zatən göstərdiyi nümunələr istiqbalının nə dərəcədə parlaq
olduğunu müdəqqiq qarelərə təslim etdirmişdir zənn edərim.
Fazili-hünərvər, ədibi-siyasətpərvər İbrahimov Sənətullabəy əfəndinin mərhum
(A.Sur) haqqında yazmış olduğu mütaliatı hər kəs oquyub düşünmüşdür zənn edərim.
Onun türk dilinə, türk ədəbiyyatına olan xidmətləri pək parlaq olacaqdı, əfsus ki, kəndisi
söndü, getdi...
Əvət, şu bir sənə zərfində Qafqas, ulu Qafqas, sevgili evladlarından üç qiymətli vücud
qayb etdi.
Birincisi möhtərəm şair mərhum Sabir həzrətləri idi. Mirimumileyhi Tiflisdən
Şamaxıya, yə’ni məzari-ədəmə doğru yollandığı sırada görmüşdüm. O lətif və düşgün
sima hala gözümün önündə təcəssüm edib duruyor. Qafqas öylə nadir vücudə bir də pək
çətinliklə malik ola bilir.
İkincisi vətənpərvər üləmamızdan hacı molla Ruhulla həzrətləri idi ki, ziyayitəhəmmülgüdazı
islam ruhilə bəslənmiş hər bir vətəndaşını məhzun və dilxun etdi. 
Üçüncüsü isə şu iki mərhumun hiç birilə qabili-qiyas olamaz. Çünki onlar kamilən
olmasa belə yenə az-çoq yaşayıb və istədikləri qədər millət və vətənlərinə ifayi-xidmət
edə bilmişlərdir.
Bu isə (A.Sur), hənuz yeni-yeni qol-qanat açıb, təşəbbüsatda bulunub vətən yavruları
için, onların tərəqqiyatı için çalışıb-çabalamaqda ikən, ölüm, o acı həqiqət, o müdhiş
qüvvət fürsət vermədi. Biçarəyi aldı götürdü, şu mütəşəbbis, gənc ədibimizin səbəbiirtihalına
gəlincə Tiflisdə iki ay zərfində xəstəxanədə bir qaç dəfə əməliyyaticərrahiyyə
(operatsiya) icra edildikdən sonra qurtulmayaraq nihayət, əcəlin ağuşi-dəhşətnakına
qovuşmuşdur. Cənabi-Həqq validəsinə, qardaşlarına və arqadaşlarına, dostlarına və
vətəndaşlarına səbri-cəmil əta eləyə...
Hüseyn Cavid

İdarə:
Bu xəbər dünkü qəzetimizin təb’ makinasına verildiyindən sonar əlimizə düşdüyünə
görə bir gün tə’xirə düçar olmuş isə də, cənnətməkan Abdulla Tofiq haqqında bə’zi xatirat
və təfsilatı havi olduğuna görə, dərci əlzəm bilinmişdir.

Qeydlər 

1912-ci ilin məqalələri
Qəzet məqalələri