"Əkinçi", 18 noyabr 1875, №9/Daxiliyyə
Rusiyanın şəhərlərində və kəndlərində aşkar olan yanğıların qədərini və
onlardan olan zərərlərin hesabını həmişə qəzetlərdə yazıb bəyan edirlər. Ol
xəbərlərdən məlumdur ki, hər ildə Rusiya əhlinə yanğından bir neçə milyon manat
zərər olur. Yanğından xalqı mühafizət etməkdən ötrü Rusiyada zəmanət icmaları
bina olunub ki, onların bizim Qafqazda da adamları var. Hər kəs öz evini qiymət
edib ol qiymətə görə zikr olan icmaa ildə bir qədər də pul verir. Bu şərtlə ki, onun
evi yansa, məzkur icma onun qiymətini ona versin. Və bir də hər kəndin və şəhərin
icmaı yanğı keçirtməkdən ötrü lazım olan əsbablar, atlar və fəhlələr saxlayırlar ki, yanğı aşkar olan kimi onlar dərhal gedib onu keçirtsinlər.

Böyük şəhərlərin hər bir məhləsində bir hündür minarə tə’mir olunub və ol
minarənin başında həmişə qarovulçu durub ki, yanğını görən kimi zəng vurub ol
minarədə həmişə sakin olan yanğı keçirdənləri hali etsin. Ol vaxtda yanğı
keçirdənlər 5 dəqiqənin müddətində öz ərradələrinə lazım olan əsbabları və suyu
götürüb çaparaq gedib yanğını keçirdirlər. Ondan masəva hər məhlənin bir tövr
fanusu var, elə ki, bir məhlədə yanğı oldu, qarovulçu öz məhləsinin fanusunu
yandırıb minarənin başından asır. Onu görüb qeyri məhlələrin qarovulçuları yanğı
olan məhlənin fanusu tərzdə fanus yandırıb tamam xalqa yanğı olan yeri məlum
edirlər. Ol vaxtda hamı məhlələrin yanğı keçirdənləri yanğı olan yerə cəm olub
yanğını keçirdirlər. Onlardan savayı hamı məhlələrin arasında teleqraf var ki, yanğı
çox ya az olmağını bir-birlərinə tel vurub mə’lum etsinlər. Və bir də Rusiyada ev
tə’mir edənlər qanuni-tə’mirata binaən gərək evlərini bir-birindən aralı tə’mir
etsinlər ki, yanğı olanda bir evdən o biri evə keçməsin və küçə gərək 9 arşından
ensiz olmasın. Amma bununla belə Rusiyada yanğıdan hər ildə bir neçə milyon
zərər olur. Bizim ki xalqı yanğıdan mühafizət etməyə heç bir tədarükümüz yoxdur
və evlərimizin çoxu ağacdan ya qarğıdan və qamışdandır, evlərimizin bir-birindən
aralı tikməkdən, enli küçələr qayırtmaqdan bixəbərik - hər ildə yanğıdan nə qədər
zərərimiz olur! Biz korluq çəkməyə elə adət etmişik ki, bir kəndimiz tamam
yananda da yazıb yerinə mə’lum etmirik. Hətta zərər dəyən kəslərimiz də yandım
sədası vermir. Əlhəq bizim diriliyimizə tamaşa edən gərək təəccüb etsin ki, bu
qədər korluq çəkməkdən nə yovuz buçağacan tələf olmamışıq!

Əkinçi qəzetindəki daxiliyyələr