Ovçu və ilan
Bir ovçu varmış. Bu ovçu ova çıxır, axşam evə qayıtmır. Aradan
üç gün, beş gün keçir, yenə qayıtmır. Qohum-qardaş, qonumqonşu
dağa-daşa düşüb onu axtarır – heç bir nişanəsi tapılmır.
Deyirlər, yəqin hardasa başına bir iş gəlib, ölüb. Odu ki, ovçuya yas
saxlayırlar, ehsan verirlər. Mərəkədə camaatın lap gur vaxtı ovçu,
çiynində tüfəng qayıdıb gəlir. Camaat nə qədər soruşur ki, hardaydın,
bu vaxta qədər harda qalmışdın – ovçu dinmir. Camaat dağılandan
sonra arvadına danışır ki, kolluğnan gedirdim, ayağım boşa
çıxdı, düşdüm dərin bir quyunun dibinə. Əlimi işıqlı dünyadan
üzdüm, dedim, yəqin bir günahın yiyəsiymişəm ki, düşdüm bura,
qalacam burda, qurd-quş basıb yeyəcək məni. Bir az keçdi, gördüm
quyunun dibində yol var – ordan işıq gəlir, işıq yavaş-yavaş yaxınlaşır.
Yaxına gəldim, gördüm bir ilandı – məni tüfəngli-zadlı udar.
İlan yaxınlaşdı mənə, başını qoydu yerə, başladı mənə baxmağa.
Qaranlıq düşdü.

İlanın yanında gecələdim. Səhər oldu. İlan quyudan çıxıb getdi.
Bir-iki saatdan sonra gəldi, quyunun başından bir dovşan atdı, çörçöp
atdı. Sonra özü də düşdü gəldi yanıma. İşarə elədi ki, çör-çöplə
dovşanı bişir. Çör-çöplə od qalayıb, dovşanı bişirdim. Verdim
ilana, yemədi. İşarə elədi ki, dovşanın dərisiylə başını ver mənə.
Verdim yedi. İşarə elədi ki, dovşanın ətini ye. Yedim. Yeddi gün bu
minvalla keçdi. Yeddinci gün yenə səhər durub getdi. Həmişə qayıdanda
başı üstə gəlirdi, bu dəfə quyruğu üstə gəldi. İşarə elədi ki,
quyruğumdan yapış. Qorxa-qorxa yapışdım quyruğundan. İlan qaldırdı,
quyudan çıxartdı məni. Bir əlik vurdum, verdim ona. Quyruğunu
qoydu quyunun qırağına, başını yellədi. Yəni mənim barəmdə
heç kimə heç nə demə. Ordan birbaş gəldim evə.

Ovçu bunları arvadına danışır. Bərk-bərk tapşırır ki, bu barədə
heç kimə bir söz demə.

Aradan xeyli vaxt keçir. Bir gün kəndə bir ovsunçu gəlir. Yekə
bir ilanı oynadıb camaata göstərir. Camaat baxıb deyir:

– Nə yekə ilandı.

Ovçu özünü saxlaya bilməyib deyir:

– Bu nə ilandı? Mən bir ilan görmüşəm ki, bu onun yanında
yalandı.

Ovsunçu ovçudan əl çəkmir ki, de görüm o ilan hardadı? Yerini
görsət, gedim tutum.

Ovsunçu nə qədər yalvarır, ovçu ilanın yerini demir. Çox
yalvar-yaxardan sonra ovçu əlacsız qalıb deyir:

– Filan yerdə bir quyu var, ilan ordadı.

Ovsunçu deyir ki, apar məni ora, camaatın gözünün qabağında
o ilanı ovsunlayıb tutum, sən də bax.

Ovçu, ovsunçunu həmən quyunun başına gətirir. Ovsunçu bir
dua oxuyur, quyunun başında dairəvi bir cızıq çəkir. İlan quyudan
çıxır, cızığın içinə girib qıvrılır. Camaatın içində ovçunu görəndə
tüpürür onun üzünə. Ovçunun sifəti əriyib yerə tökülür.

Azərbaycan nağılları