Molla Cümənin Molla Surxaydan gileyi
Molla Cuma nədənsə Molla Surxayın ondan inciməsini hiss edir və
məsələni aydınlaşdırmaq məqsədilə dostunun evinə yollanır. Qapının
dalından “ay Molla Surxay, ay Molla Surxay” deyə çağırsa
da balta ilə odun doğrayan Molla Surxay aşığı səsindən tanısa da
buna əhəmiyyət vermir. Molla Cumanı səsindən tanıyan Molla
Surxayın arvadı ərinə deyir ki, bu gələn Molla Cumadır, çıx qabağına,
yoxsa o sazını çıxarıb sənə həcv qoşar, yaxşı olmaz, Molla
məktəbində bir yerdə oxumusunuz, ərəb-farsı öyrənmisiniz, neçə
illərin dostusunuz, gör nə deyir. Sən demə, Molla Surxayın hüzürü
düşüb və o elə bilib ki, Molla Cuma bunu bildiyi halda başsağlığına
gəlməyib. Bu səbəbdən də aşıqdan inciyib. Əslində isə Molla
Cumanın bu hüzrdən xəbəri olmamışdır. Molla Surxayın onu soyuq
qarşıladığını görən aşıq sazını çıxararaq bu müşairəni deyir:
Dünyadı
Salam olsun sənə, ey molla Surxay,
Bel bağlama, ha bu, yalan dünyadı.
Qulpun tutub çox eyləmə haqqı-say,
Qabağı gül, dalı solan dünyadı.

Əbdürrəhmandan hanı edən xoş səfa,
Şamxal bəyi tək eylədi bivəfa,
Hanı Rüstəm, hanı molla Mustafa,
Kim qalıbdır, kimə qalan dünyadı.

Çox yoxsulu qalxızıban bay eylər,
Çoxlarını dağıdıban zay eylər,
Çoxlarının göz yaşını çay eylər,
Çoxlarına talan salan dünyadı.

Çoxlarına gül-bənövşə iynədir,
Çoxlarını gecə-gündüz göynədir,
Çoxlarını dırnaq üstə oynadır,
Çoxlarına təmbur çalan dünyadı.

Mən Cumanın hal-əhvalın bilmədim,
Dostluğuna yoxsa layiq görmədin,
Hər an sorram, bir haysa da vermədin,
Belə olmaz, ölüm olan dünyadı.
Molla Surxay baltanı yerə qoyaraq gəlib Molla Cuma ilə səmimi
görüşüb onu evinə aparır, başına gəlmiş qəzəvü-qədərdən
söz açır, aşıq isə bu hadisələrdən xəbərsiz olduğunu bildirir, üzrxahlıq
edir.

Aşıq rəvayətləri