Avşarlar/Qorçubaşı avşarlar
Qorçubaşı  Səfəvi  şahlarının  seçmə  qvardiya  döyüşçülərinin-qorçuların  başçısı  olub  dövlətin  sütunu  (Ərkani-dövlət) hesab  olunurdu. Qorçubaşı  etimad  əd-dövlədən  sonra  Səfəvi  dövlətinin  ən  böyük  əmirlərindən  hesab  olunurdu. Bütün  qorçuların  işini  qorçubaşı  idarə  edirdi.  Qorçuların  məvacibləri  və  tiyulları  qorçibaşının  icazəsi  və  təsdiqi  ilə  verilirdi.  «Xülasət  ət-təvarix»dən  məlum  olur  ki,  qorçubaşı  Sevindik  bəy  Avşar Ismayıl  mirzəni  1556-cı  ildə  I  Şah  Təhmasibin  yanına  götürüb  gəlmişdi.
1574-cü  ildə  qorçubaşı  Əhməd bəy  Avşar  tayfası  əleyhinə  kobud  sözlər  dediyindən  tutulub  Ələmut  qalasına  salınmışdı.  15-ci  yüzilin  sonu  və  16-cı  yüzilin  birinci  yarısında  qorçubaşı  və  əmir  əl-üməra  vəzifələri  ayrı-ayrılıqda  işlədilmişdir.  S.M.  Onullahi  yazır  ki,  XV  yüzildə  qorçubaşılar  əmir  əl-üməradan  xeyli  aşağı  pillədə  idilər.  Lakin  XVI  yüzilin  ikinci  yarısında  qorçubaşıların  nüfuzu  artmış  və  əmir  əl-üməra  vəzifəsini  əvəz  etmişdir. 
XVI  yüzilin  birinci  yarısında  bəzən  (xüsusən  müharibə  vaxtı)  qorçubaşı  vəzifəsi  əmir  vəzifəsindən  yüksək  olmuşdur.  Tədqiq  etdiyimiz  bir əlyazmada  göstərilir  ki,  Duraq  bəy  Qorçubaşı  müharibə  günü  əmirlərin  əksəriyyətindən  yüksək  mövqe  tutdu.  Qorçubaşıların  böyük  imtiyazları  var  idi;  hətda  onlar  valilərin  təyin  olunmasından  da  mühüm  rol  oynayırdılar.  Mənbələrdən  aydın  olur  ki,  qorçubaşı  vəzifəsi  XVIII  yüzilədək  ən  yüksək  vəzifə  olaraq  qalmaqda  idi.  Ümumi  dövlət  qorçubaşılarından  başqa  ayrı-ayrı  əyalətlərin  (bəylərbəyliklərin)  və  qızılbaş  tayfalarının  öz  qorçubaşısı  var  idi.  Qorçulər  Səfəvi  şahlarının  qızılbaş  tayfalarından  ibarət  seçmə  alay  döyüşçüləri  idilər.  H. Zərinəzadə  bu  sözün  azərbaycanca  «qoruyucu»  mənasında  olduğunu  yazır.
Ilk  dəfə  olaraq  «Xülasət  ət-təvarix» in  Berlin  nüsxəsində  bu  sözün  qoruqçu  şəklinə  də  təsadüf  edilir.  Əlyazmada  qorçulərdən  Sultan  Ustaclunun,  Əhməd bəy  Avşarın  və  başqalarının  adları  çəkilir.  Qorçular  döyüşlərdə  fəal  iştirak  edirdilər.  «Xülasət  ət-təvarix» də  göstərilir  ki .  Bakı  qalasının  ətrafındakı  döyüş  zamanı  I  Şah  Ismayıl  göstəriş  verdi  ki,  «kəsir  əl-ixlas»  (sadiq)  qorçular  xəndəkləri  daşla  doldursunlar.  Şah  Ismayıl  qoşuna  xəbər  göndərmək  üçün  də  qorçulardan  istifadə  edirdi.  1528-ci  ildə  Qızılbaşlarda  Şeybani  xanlarından  I  Ubeydulla  xanın  (1533-1539)  qoşunları  arasında  baş  verən  döyüş  zamanı  Səfəvi  şahının  qorçularından  biri  Ubeydulla  xanı  təqib  edib  və  onu  qılıncla  yaralayır.
«Xülasət  ət-təvarix» də  göstərilir  ki,  ən  etibarlı  hərbi  qüvvə  hesab  edilən  qorçulardan  eyni  zamanda  ən  təhlükəli  və  xüsusi  şəxslərin  mühavizəsi  zamanı  istifadə  olunurdu.  Belə  ki,  Osmanlı  sultanı  I  Süleymanın  oğlu  Bayəzid  1559-cu  ildə  I  Şah  Təhmasib  tərəfindən  həbs  edilib  dövlətxanının  bir  hücrəsində  saxlanırdı.  Bu  vaxt  onun  mühafizəsi  bir  dəstə  qorçuya  tapşırılmışdı.  Şahın  hüsn-rəğbətini  qazanan  qorçulara  daha  yüksək  vəzifələr  həvalə  olunurdu.  II  Şah  Ismayıl  1557-ci  ildə  qorçu  Imamqulu  bəy  Yıva-Qacarı  sultan  vəzifəsinə  təyin  edərək  Gəncə  və  Qarabağa  bəylərbəyi göndərdi.  Yazılı  məxəzlərdə  qorçuların  geyimləri,  silahları  və  s.  Haqqında  da  məlumat  verilir.  Əsasən  azərbaycanlılardan  ibarət  olan  bu  qorçuların  papaqları  qırmızı  rəngdə  olurdu.  Belə  bir  baş  geyimini  I  Şah  Ismayılın  atası  Şeyx Heydər öz  müridləri  üçün  müəyyən  etmişdi.  Məhz  buna  görə  də  onlara  qızılbaş  deyilirdi.  Başlarına  qırmızı  papaq  qoyan  qorçular müharibəyə  yola  düşən  zaman  başlarına  zəncirli  zirehli  dəbilqələr  qoyurdular.  Qorçuların  xüsusi  fərqləndirici  əlamətləri-uzun  bığları  olurdu.  «Aləm-araye  Səfəvi»  əsərində  göstərilir  ki,  qorçular  adətən  ox,  qılınc,  təbərzin  (balta),  xəncər  və  qalxanla  silahlanırdılar.  
«Xülasət  ət-təvarix» də  qorçiyane-həram,   qorçiyane  xasseye-şerife,  qorçiyane  Xasse,  qorçiyane  şəmşir,  qorçiyane  keşik  və s.  qeyd  olunur.  Hərəm  qorçuları  şahın  hərəmxanasının  keşiyini  çəkirdilər.  «Təzkirət  əl-müluk» də  göstərilir  ki,  qorçubaşılar  qorçuları  müxtəlif  işlərə  göndərirdilər.  «Təzkirət  əl-müluk» da  şahın  silahdarlarına  yaraq  qorçuları  deyilirdi.  Bu  qorçular  saray  məclislərində,  qonaqlarda  şahın  ətrafında  dururdular.  
Gördükləri  işlərdən  asılı  olaraq  yaraq və gərək  qorçuları  aşağıdakı  kimi  adlanırdılar: 
1.Papaq qorçusu
2.Qılınc qorçusu  
3.Xəncər  qorçusu  
4. Kaman (yay)  qorçusu
5.Nizə  qorçusu
6.Oxqabı qorçusu
7.Sipər (qalxan)qorçusu
8. Geyim  (zireh)  qorçusu
9.Çəkmə  (başmaq)  qorçusu 
10. Məndil  qorçusu
11.Dəstkeş qorçusu
12.Can qorçusu
13.Yaraq qorçusu
14.Dəhanə qorçusu
15.  Əcərlu  qorçusu  və s.  Əcərlu  qorçuları  100  ibarət  olub  jandarm  vəzifəsini  ifadə  edirdilər.  Şah  tərəfindən  qorçulara  torpaq  paylandığı  məlumdur.  Xasse  torpaqları  olan  Qəzvin  və  Savucbulaq  bir  dəstə  qorçuya  verilmişdir.  Lakin  I  Şah  Abbasın  hakimiyyəti  dövründə  qorçuların  sayı  təxminən  30000  nəfərə  çatdırdı.
Avşar elindən ilk qorçubaşı kimi tanıdığımız əmir Sevindik bəydir. I Şah Təhmasibə xidmət etmişdi.Səvindik bəy  sarayda olurdu. Uzun illər şahın qorçubaşısı olmuşdu. Faruq Sümer yazır: «Onlardan  qorçubaşı  Sevindik  bəy  969-cu  ildə  (1561-1562)  ölərkən  yaşı  90-ı  keçmişdi».
1587-ci ildə qorçubaşı Yusif xan Avşar idi. Sarayda Mürşüdqulu xan Ustaclıya sui-qəsd hazırlamışdı. Qəsdin üstü açılanda Yusif xan həbsə atıldı.
Yusif xandan sonra qorçubaşı Bədir xan oldu. Bədir xan 1589-cu ildə Astarabada vali göndərildi.
1589-cu ildə qorçubaşı Vəli xan təyin edildi. 

Avşarlar