Yeyəndə ortaq qardaş
Qədim zamanlarda Cek O‘Kent adlı bir kəndli yaşayırdı.
Kəndlinin Herfordşir mahalında Kenterq yaxınlığında bir zolaq torpağı
vardı. Torpağın yetirdiyi məhsul kəndlinin ailəsinə güclə çatır,
yarıac-yarıtox birtəhər başlarını dolandırırdılar. Torpağın məhsulu
aşıb-daşanda belə Cek O‘Kent kasıblığın daşını ata bilmirdi.
Günlərin bir günü torpaq sahəsini şumlayan Cek O‘Kent sahənin
kənarına çatanda dönüb geri qayıtmaq istəyirdi ki, birdən
başını yuxarı qaldırıb qarşısında dayanmış bir qulyabanı gördü.
Ayaqlarını aralı qoyub dayanmış qulyabanı əllərini sinəsində
çarpazlayıb kəndlini hirsli-hirsli süzürdü.
– Bura mənim torpaq sahəmdir, – qulyabanı donquldandı.
– Sənin burda nə itin azıb?
Canına vahimə düşmüş Cek O‘Kent qorxduğunu büruzə verməyib
sakitcə təmkinlə cavab verdi:
– Çoxdandır ki, bu yerlərdə görünmürsən. Odur ki, sahəni
sənin üçün şumlamışam ki, xətrin nə istəsə əkəsən.
– Bu mənim torpaq sahəmdir, – qulyabanı tüklü sinəsini
qaşıya-qaşıya təkrar etdi, – qoy sən deyən olsun, torpağı mənimçün
şumlayıb hazırlaya bilərsən.
– Çox yaxşı, – azca cürətlənən kəndli dedi. – Bəs məhsulu
mənimlə bölsək necə? Əgər narazı olmasan, mən işləyərəm, sən
isə zəhmətimin əvəzində məhsulun yarısını mənə verərsən.
Qulyabanı çirkli qabarlı əli ilə kotandan yapışıb soruşdu:
– Axı məhsulu necə bölüşdürəcəyik?
Cek O‘Kent bir an fikrə gedib sonra cavab verdi:
– Bu il sən torpağın üzündə olanların hamısına sahib durarsan,
torpağın altında qalanlar da mənim olar. Belə ki, kökü mənim,
yarpaqları sənin olsun.
Kəndlinin şərti ilə razılaşan qulyabanı söz verdi ki, payızda
gəlib onun payına düşən məhsulu toplayacaq. Qulyabanı şumlanmış
torpağın üstündə qıçlarını sürüyə-sürüyə çəpərdən aşıb
keçmək üçün nərdivan axtardı, lakin heç nə tapmayıb ləngər
vura-vura özünü deşiyə soxdu. Mat-məəttəl qalmış kəndli
dayanıb qulyabanıya tamaşa edirdi.
Həmin il kəndli torpaq sahəsinə turp əkdi. Qulyabanı öz payını
yığıb aparmaq üçün gəldi. Ona düşən pay turpun zibildən
başqa heç nəyə yaramayan yarpaqları oldu. Cek O‘Kent isə iriiri
yumru kökləri yığışdırıb evinə apardı və anbara yığdı. Hirs
qulyabanının beyninə vurdu, dişi bağırsağını kəsdi, özünü itirdi,
amma heç nə edə bilmədi, çünki müqaviləyə vicdanla əməl
edilmişdi. Faydalı bir şey tapmaq ümidi ilə yarpaq tayasının içərisində
uzun müddət eşələndi, amma xeyri olmadı. Nəhayət qulyabanı
dedi:
– Gələn il müqaviləni tərsinə bağlayarıq. Kökləri mənim olar,
yarpaqları isə sənin.
Qulyabanının bu təklifi Cek O‘Kentin ürəyindən oldu. Bu
dəfə o, torpağı şumlayıb mala çəkdi və toxumluq buğda səpdi.
Buğda biçilib axırıncı qızılı dərzlər arabaya yığılanda qulyabanı
gəlib çıxdı. Qadınlar, kişilər, oğlanlar, qızlar – bütün biçinçilər
zəhmət nəğməsi oxuyurdu. Zorba, güclü bir at isə tüklü
ayaqlarını aram-aram atıb təntənə ilə və ehmalca qiymətli dərzləri
Cek O‘Kentin həyətinə daşıyırdı.
Qulyabanının dərhal ağlına gəlmədi ki, ona yenə kələk gəliblər.
Bir an sonra başa düşdü ki, turp yarpağı kimi, kövşənin köklərinin
də heç bir faydası yoxdur. Anladı ki, küləş köklərini
yolub torpaqdan çıxartmağa dəyməz.
Amma məhsul bayramı keçiriləndə hamı qulyabanı ilə xoş
rəftar etdi. Qulyabanı yaxşıca içdi, bir-iki parça isti pudinq çeynəyib
uddu və hətta ciqa oynamağa cəhd etdi, lakin rəqqasələrin
yanına çatmamış ayağı ilişib üzü üstə yerə dəydi. Bundan sonra
bir küncə çəkilib səssiz-səmirsiz oturdu. Şənlik edənlərə tamaşa
etdi. Məhsul bayramı sona yetib biçinçilər evə dağılışandan sonra
qulyabanı dilə gəldi:
– Bura bax, Cek, belə çıxır ki, sən yamanca kələkbazsan ha!
Gəlsənə bu dəfə sadəcə olaraq torpağın üstündə bitən məhsulu
tən yarı bölək.
Qulyabanı bədheybət pəncəsini Cekin çiyninə qoyub sınayıcı
nəzərlərlə ona baxdı.
– Gəl birlikdə işləyək və kim nə qədər bacarır biçib özünə
götürsün.
Cek O‘Kent razılaşdı və qulyabanı axsaya-axsaya çıxıb getdi.
Bu dəfə də torpaq sahəsində bol buğda bitdi. Zəmiyə baxanda
adamın qəlbi fərəhlənirdi. Külək vuranda qızılı sünbüllər dalğalanan
dənizi xatırladırdı.
Cek O‘Kent dəmirçinin yanına getdi. Dəmirçi onunçün hər
biri üç fut uzunluqda yoğun dəmir çubuqlar düzəltdi. Cek dəmir
çubuqları gətirib dağınıq halda qulyabanının biçəcəyi torpaq
sahəsinə sancdı.
Gücünü sınamaq vaxtı gəlib çatanda hər iki biçinçi əvvəlcədən
dəryazlarını bülövlədi. Yaxınlıqdakı kilsənin saatı beşi vuran
kimi onlar işə girişdilər.
Cek payına düşən sahəni sürətlə biçə-biçə irəlilədi. Onun
çəkdiyi dəryaz xışıltı ilə sünbülləri biçib torpağa tökdü.
Amma qulyabanının işi yaxşı getmirdi. Güclə 12 yard yerin
sünbülünü biçməmiş dəryazının ağzı tamam korşaldı.
– Ey, bura bax, mən gərək bir az nəfəsimi dərib dincimi
alam, – qulyabanı ucadan dedi və bildirdi ki, ona dəryazının
ağzını bülövə çəkmək lazımdır.
Cek gülümsəyib işinə davam etdi. Qulyabanıdan iki dəfə çox
sahənin taxılını biçdi.
– Ay qardaş, bu sahə daş kimi möhkəm pıtraqla doludur. Pıtraqların
sapları dəmir çubuq kimi möhkəmdir, – ağzı sınıb diş-diş
olmuş dəryaza göz gəzdirən qulyabanı şikayətləndi.
Taxılı biçə-biçə uzaqlaşmış Cek heç qulyabanının səsini də
eşitmədi.
Gün qalxıb günorta oldu va sahəyə düşmüş şeh buxarlanıb
yoxa çıxdı. Qulyabanının işi heç getmədi. O, ağzı əyilib tökülmüş
dəryazla taxılı biçə bilmədi. Hətta dəmir çubuqlar sancılmamış
talalara rast gəlsə də işləyə bilmədi. Nəhayət, cana doyub
dəryazı biçənəyə çırpdı.
– Götür bu məlun, lənətə gəlmiş torpaq sahəni, – qulyabanı
ümidsiz halda dilləndi. – Başına dəysin belə torpaq! Qoy hamısı
sənin olsun. Bir də mənim ayağım bu yerlərə dəyməyəcək. Sən
də, sənin bu sahən də mənim canımı boğazıma yığıb.
Bunu deyib qulyabanı oradan uzaqlaşdı və bir daha Cekin
torpaq sahəsində gözə görünmədi. Cek qulyabanının sahəyə
atdığı ağzı əyilmiş dəryazı aparıb anbardan asdı.
Bəli, bax indi Cekin nəvəsi bu dəryazı şəstlə öz dostlarına
əşyayi-dəlil kimi göstərib cavan kəndliləri inandırmağa çalışır
ki, heç vaxt heç nədən qorxmaq lazım deyil; çünki aqil adamlar
həmişə öz ağlı ilə tündməcazlara üstün gəlirlər.

İngiltərə nağılları