"Əkinçi", 15 fevral 1876, №3/Məktubat
5 - c i f ə s i l. Keçən fəsildə yazıldı ki, hər ataya lazımdır, övladına tərbiyət
etsin ki, elm və ədəb sahibi olsunlar. Həməc olub xəyanət və şərarət nişlərilə xalqa
niş vurmasınlar. Çün ənə və Əli əbu hazihil-ummət fərmayişinin mənasına binaən mə’lumdur ki, padşah rəiyyətə atadır. Əlbəttə, övladın tərbiyəsində səy və onları təhris edər və övlad gərək ülül-əmr atanın itaətin özünə vacib bilib tərbiyətli və
qabil olmağa səy etsin, ta cəhalət və füqəralıq odu onu yandırmasın. Fəqisəsülqissə
lə əlləhum yətəfəkkərun ayəsinə binaən bir misal deyək. Xalq içində məşhurdur ki, it və qurd ildə on doğar, əti yeyilməz, onilə belə artmaz. Amma qoyun ildə bir ya iki doğar və əti yeyilmək ilə genə azalmaz. Bu Allahın
bərəkətidir. Bəli. Amma onun bir səbəbi-hikməti həm var ki, it-qurda mütəvvəcceh
və mürəbbi olan olmadığına tələf olur, amma qoyunun müstəhfiz və mürəbbi və
sahibi olduğuna məsrəf olursa da, genə artar, habelə vəqta ki, xalq hirfət və sənət
elmlərilə tərbiyət oldular, hüquqi-soltan vermək ilə nöqsan etməzlər, genə artarlar.
Qərəz, elm və tərbiyət insanın səbəbi-tərəqqi və nəf idir, amma bəzi adamlar nadanlıqdan deyir:

Be ciddi cəhd çu kari nəmirəvəd əz piş.
Bekirdigar rəha kərdə beh məsalehi-xiş.

Əlbəttə, nadanlıq ilə ciddi-cəhd edən məqsudə çatmaz, gərək yol ilə getmək
ta mənzilə çatmaq. Pəs insana vacibdir ki, elm ilə işlərə iqdam və ciddi-cəhd etsin,
ta əməl fayda versin və hər bir tayfada olan yaxşı elmləri öyrənsin. Bə’d əz on ki,
mə’lum oldu ki, təqazayi-zəmanəyə binaən ülumi-əbdandarlıq vacibdir. Pəs ülum
və əf ali-mütəkəssirə qanuni-səltənət və sənaət və ticarət və ziraət və məadin və
qeyri və bunlardan ötrü fabrika və maşınlar bina etməkdən tutub ta kəfşduz, bəlkə
ədna mərtəbeyi-pinəduzluğa qədər. Elə ki, hər biri öz qayda və qanununda
tərəqeyi-həqq və niyyəti-xalis və rəhmani ilə məhz millətin ümuri-əbdan və
məaşları rövnəqlənib, özgələrə möhtac olmadığından ötrü oldu və əqrazi-şeytani
daxil olmadı. Çün əsl ibadət Allahın bəndələrinə yaxşılıq etmək və onların hacətixeyirlərinə
əncam vermək olduğuna binaən ülum sahiblərinin alim və
mütəəlliminin əf alı ibadət olur, dünyavü axirət ne’məti və cinanın kəsb edirlər.
Əgər nəzərdə əhli-dünya da olalar əl məcaz qəntərətül-həqiqəti qapısından daxil olur əl əqlü ma übidə bihirrəhman hədisinin cinanına. Bu neçə fəsil mücməli əqli-elm və tərbiyətin qəvaidində danışıldı, çün qəzet münşisi 2-ci nömrədə müsəlmanlarda qardaşlıq rəsmi və məhəbbəti olmadığın yazdığına binaən gələn fəsil qardaşlıq
qəvaidində ərz olacaq.

Əhsənül-Qəvaid

 * *
İ r ə v a n d a n. Əxbari-cədideyi-İrandan birisi də onu söyləyirlər ki, bu
ənqərib zamanda Təbriz vilayətində sud divanxanası qoyublar ki, İran istilahi ilə
məclis adlanır və o məclisdə əcza tə'yin olublar Mirzə Yusifxan Müstəşarüddövlə,
Hacı şeyx hacı Məhəmməd İbrahim Qəzvini oğlu hacı Məhəmməd Hüseyn
Nizamüttücar və onlara rəis təyin olunub Ağa Mirzə Rəfi xan
Nizamülüləmaülhəqq. Bu xəbəri eşitməkdən dilşad olduq ki, əlhəmdülillah İranda
nizam başlandı və şahın Avropa səfəri binəticə olmadı.

Ələkbər Elçizadə

 * *
Q u b a d a n. Quba uyezdinin Xaltan isti suyunun üstə tə’mirat olmadığına
bu çağadək isti suya gələnlər açıq yerə düşüb ziyadə korluq çəkirdilər və oradan
kəndlər uzaq olmağına binaən tamam mayəhtacları gərək özlərilə gətirəydilər.
Ondan masəva istisuda bircə hovuz var idi, amma keçən il cənab uyezdni naçalnikin sərəncamına binaən dəftər üzü ilə pul cəm olunub, o cümlədən cənab
Hacı Xəlil bəy 300 manat verib. Zikr olan məbləğ ilə istisuda bir ev təmir olunub
ki, olsun səkkiz bab otaq və təzədən iki hovuz təmir olub. Bu il genə bir neçə otaq
və hovuz təmir olunacaqdır. Ondan savayı orada dükanlar açılacaqdır ki, hər bir
mayəhtacı oraya gələnlərə satsınlar. İstisuya gələnlər zikr olan evə kirayə
verməyəcəklər.

Qeydlər 

Əkinçi qəzetindəki məktublar