Cadugər dərviş
Qədim zamanlarda bir kişi olur. Onun da üç arvadı olur. Bu kişi
yay vaxtı öz arvadlarını yaylağa apararmış.
Bir dəfə yenə yay vaxtı arvadları yaylağa qoyub qayıdır ki, onlara
yemək aparsın. Geri qayıdanda bir bulağın üstündə atdan düşür ki,
su içsin. Bu vaxt arvad cildinə girmiş bir ilan kişiyə yalvarır ki, onu
da özü ilə aparsın. Kişi razılaşır, arvadı özü ilə yaylağa aparır.
Vaxt keçir, həmin arvaddan iki oğlu olur. Bir gün kişi bir dərvişdən
üç dənə üzük alıb evə arvadlarına gətirir.

Həmin arvad deyir ki, ay kişi, bu qızıl deyil, çürükdü. Apar onu
yiyəsinə qaytar. Kişi üzüyü dərvişə qaytarır. Dərviş soruşur ki, ay
kişi, sən bunu haradan bildin?
Kişi deyir ki, arvadım mənə dedi.

Dərviş deyir ki, ay kişi, sən nə danışırsan o, arvad deyil, ilandı.
Kişi deyir, elə şey olmaz. Həmin arvaddan mənim iki uşağım
var. Dərviş deyir ki, sən gərək onu öldürəsən. Əgər öldürməsən
sənin özünə zərər toxunacaq.

Kişi deyir:

– Bəs mən onun ilan olduğunu haradan bilim?

Dərviş deyir:

– Bir axşam arvadın bişirdiyi xörəyə çoxlu düz tökərsən, evdəki
suyun da hamısını eşiyə tökərsən, qapını bağlayarsan, ayağından bir
az ət kəsib yerinə də duz basarsan ki, yata bilməyəsən. Qoy xörəyi
arvad özü tək yesin, sən yemə. Bir də baxacaqsan ki, o arvad dirəyə
sarmaşıb, qıvrılıb bacadan bulağa su içməyə gedəcək. Gördüyünü
gəlib mənə söyləyərsən.

Kişi belə də eləyir. Bir də baxır ki, arvad su axtarıb tapmır,
axırda dirəyə sarmaşıb bacadan çıxır.
Sabahısı gün kişi gördüyünü dərvişə xəbər verir, ondan soruşur
ki, arvadı necə öldürüm.

Dərviş deyir:

– Arvad çörək bişirəndə, xəmiri təndirə yapan vaxt daldan itələ
təndirə sal, ağzını da ört. Sənə çox yalvaracaq, amma fikir vermə,
təndirin ağzını açma, ta mən gəlincə.

Kişi arvadı təndirə salır, arvad çox yalvarır, amma kişi təndirin
ağzını açmır.
Dərviş gəlib təndirin ağzını açır baxır ki, arvad əriyib bütün
qızıl olub. Qızılı yığır xurcununa aparıb gedir.

Azərbaycan nağılları