Qarpız haqqında əfsanə
Nəql edirlər ki, kral Doqquzuncu Xunq Vıonq səkkiz yaşlı
bir uşağı oğulluğa götürür və ona May İyen adını verir. Kralın
oğulluğu sürətlə böyüyür, evlənəndən sonra onun iki övladı, bir
oğlu və bir qızı olur. Kral, May İyeni çox istəyirdi, səxavət əlini
ondan çəkmirdi, ona mənfəətli işlər tapşırırdı. May İyenin özü
də çox işləyirdi və varlanandan sonra tez-tez təkrar edirdi:

– Mənim nəyim varsa, hamısını öz zəhmətimlə qazanmışam.

Kral bundan xəbər tutdu, bərk qəzəbləndi və dedi:

– May İyen nankor adamdı. Onu kimsəsiz bir adaya sürgün
edərəm. Görək, necə yaşayacaq.

Kralın nökərləri May İyeni və ailəsini qayığa mindirdilər,
dənizin ortasındakı adaya apardılar, onlara dörd günlük yemək
qoydular və çıxıb getdilər.

May İyenin arvadı çılpaq daşlara və dik qayalara baxıb
ağladı. May İyen isə gülərək onu sakitləşdirməyə başladı:

– Bizi tanrı doğub, tanrı bizi darda qoymaz!

Günlərin bir günü May İyen qərbdən uçub gələn qəribə bir
quş gördü. Quş ağaca qondu, budaqdan budağa hoppanırdı, dimdiyindən
isə yerə tumlar düşürdü. Sonra quş uçub getdi. Bir
müddətdən sonra tumların düşdüyü yerdə May İyenin və arvadının
ömrü boyu görmədikləri yaşıl bitkilər cücərdilər. Bu bitkilərin
qəribə yumru və böyük meyvələri vardı. May İyen meyvələrdən
birini qopardıb dadına baxdı. Meyvə sulu və dadlı idi. O, sevincək
qışqırdı:

– Tanrı bizə yemək göndərdi!

Sonra May İyen bütün meyvələrin tumlarını yığdı və torpağa
səpdi. Bir azdan meyvələr elə artdı, elə çoxaldı ki, alverə başlamaq
olardı. Lakin adada May İyendən, arvadından və iki uşağından
başqa heç kim yox idi. May İyen meyvələrin ən irisini götürdü
və bıçaqla qalın yaşıl qabığına yazdı ki, dənizin ortasındakı
kimsəsiz adada çoxlu sulu, dadlı meyvələr bitir. May İyen üstü
yazılı meyvəni dənizə atdı və nələr baş verəcəyini gözləməyə
başladı.

Adanın yaxınlığından bir ticarət gəmisi keçirdi və dənizçilər
dalğalar qoynunda yumru bir əşyanın üzdüyünü gördülər. Onlar
həmin əşyanı göyərtəyə qaldırdılar və May İyenin yazısını oxudular.
Kapitan istiqaməti dəyişməyi əmr elədi və gəmi naməlum
meyvələrlə zəngin olan kimsəsiz adaya yan aldı.
May İyen meyvələri düyüyə dəyişdi və yüklü gəmi böyük
torpağa tərəf üz tutdu. O vaxtdan ticarət gəmilərinin adaya ayağı
açıldı və May İyendən qəribə meyvələri almağa başladılar. Bu
meyvələr xalqın xoşuna gəlmişdi, həvəslə alırdılar. May İyen isə
günü-gündən varlanırdı.

Bir dəfə oğulluğu kralın yadına düşdü, nökərlərinə əmr elədi
ki, adaya yollansınlar və bir xəbər gətirsinlər. Nökərlər qayıtdılar
və adada gördüklərini krala çatdırdılar. Kral ucadan:

– Bəli, o haqlı idi! – deyə səsləndi və May İyeni saraya qaytarmağı
əmr elədi. May İyen qayıtdı, kral yenidən ona iş verdi,
May İyen ömrünün sonunacan zəhmətlə yaşadı.

O vaxtdan adanı An Tiyem, May İyenin ikinci adı ilə adlandırmağa
başladılar. Adada May-Txon kəndi salındı. Bizim zamanda
bu kənd Txan-Xoa əyalətinin Nqa-Şon qəzasına daxildi.
Bura sulu və şirin qarpızların məskənidi. Bu meyvələrin başqa
bir adı da var – “tey-kua”, yəni “qərb meyvəsi”, çünki ilk dəfə
onları qərbdən uçub gələn quş gətirmişdi.

Vyetnam nağılları