Qaradağlılar/Əbdürrəzzaq xan
Əbdürrəzzaq  bəy  Məhəmmədqasım  bəyin  oğludur. Əhər  şəhərində  dünyanı  tanımışdı. Mükəmməl  saray  təhsili  görmüşdü. Atasından  sonra,  təxminən  1721-ci  ildə   xan  ünvanı  ilə  Qaradağın  hakimi  təyin  olunmuşdu. 
Əbdürrəzaq  xan  1725-ci  ildə  osmanlıların  yürüşü  zamanı  dirəniş  göstərmədən  rəqib  tərəfə  keçmişdi  və  paşa  ünvanı  almışdı. Qaynaqlar  yazırlar  ki,  Osmanlı  qoşunlarının  əsas  qüvvələri   1725-ci  ildə  iyulun  ortalarında  Abdulla  paşanın  özünün  başçılığı  altında  Təbriz  önündə  göründü  və  şəhərdən  2  saatlıq  məsafədə  düşərgə  saldı.  Qaradağın  hakimi  Əbdürrəzaq  xan  Abdulla  paşanın  yanına  gəldi. 
Əbdürrəzzaq  xan  1725-ci ildə  1727-ci  ilin  sonuna  qədər  paşa  ünvanı  ilə  Osmanlı  dövlətinə  qulluq  etdi.
1727-ci ildə  Qaradağda  Osmanlılara  qarşı  üsyan  başlanmışdı.  Üsyana  Əbdürrəzaq  xan  özü  başçılıq  edirdi.
Qaradağda  Osmanlı  hakimiyyətinin  əleyhinə  çıxışlar haqqında  ilk  məlumat  1728-ci  ilin  başlanğıcına  aiddir. Fevralın  3-də  general  Levaşovun  yanına  gəlmiş  Rəşt  sakinlərinin  sözlərinə   görə,  Məkkədən  ziyarətdən  geri  qayıdarkən,  onlar  Təbrizdə  eşitmişdilər  ki,  Osmanlı  qulluğunda  olan  və  hətta  paşa  ünvanı  alan  Əbdürrəzzaq  xan  Qaradaği  Muğan  düzündə  yaşayan  şahsevənləri  öz  yanına    dəvət  etmiş  və  onlara  Osmanlı  hakimiyyətinə  qarşı  birlikdə  çıxış  etməyi  təklif  edibmiş. Şahsevənlər  osmanlılara  qulluq  edən  Əbdürrəzzaq xana  əvvəlcə  inanmamışlar. Əbdürrəzzaq  xan  şahsevənlərin  etibarını  qazanmaq  üçün  komandasındakı   Osmanlı  döyüşçülərini   qətlə  yetirmiş  və  sonra  onlarla  Osmanlı  hakimiyyətinə  qarşı  birlikdə  mübarizə  aparmaq  baradə  saziş  bağlamışdı. Bundan  xəbər  tutan  Təbriz  paşasının  Əbdürrəzaq  xana  qarşı  göndərdiyi  cəza  dəstəsi  məğlubiyyətə  uğramışdı. Belə  olduqda  Əbdürrəzzaq  xana  qarşı  özü  yürüşə  hazırlaşan  paşa  osmanlılar  ilə  Əfqan  hakimi  Əşrəf  arasında  bağlanmış  Həmədan  sülhünə  əsasən  Irəvan  vasitəsi  ilə  Krıma  qayıdan  Krım  tatarlarından  kömək  istəmişdi. Lakin  onlardan  yardım  ala  bilməyən  paşa  Əbdürrəzzaq  xana  qarşı  yürüşünü  təxirə  salmalı  olmuşdu. 
Bəzi  məlumatlara  görə,  Əbdürrəzzaq  xan  1728-ci  ilin  əvvəlində  Təbrizə hücum  etmək  niyyətində  imiş. Təbrizli  Əli  paşa  şəhərin  yaxınlığında  yerləşən  Şəmqazan    kəndinin  sakinlərini  Əbdürrəzaq  xanın  adamların gizlətməkdə  suçlandırıb  cəzalandırmaq  istəyirmiş. Ancaq  yeniçərilərin  rəisi  və  digər  Osmanlı  zabitlərinin  təklifi  ilə  aparılan  yoxlamadan  sonra  şəmqazanlılara  qarşı  irəli   sürülən  ittihamın  əssasız  olduğu aydınlaşmış,  buna  baxmayaraq  Əli  paşa  onları  20  kisə  pul  məbləğində  cərimə  ilə  cəzalandırmışdı.
Ərdəbil  və  Təbriz  şəhərlərinə  yollanmış  rus  casusu  1728-ci ilin  yanvar  ayının  28-də Rəştə  qayıdıb,  general  Levaşova  məlumat  vermişdi  ki,  türklərin  hamısı  Əhər  şəhərciyindədir,  Əbdürrəzzaq  xan isə  Qaracadağdadır. Onların  arasında  hələ  indiycən  toqquşma  baş  verməmişdir.  
Tezliklə  öz  vədlərini yerinə  yetirən  şahsevənlər  Əbdürrəzzaq  xanın  qüvvələri  ilə  birləşdilər  və  Osmanlı  hakimiyyətinə  qarşı  silahlı  mübarizəyə  qalxdılar. Qaynaqların  bilgisinə  görə,  üsyan  etmiş  şahsevənlərin  başçısı  Səfiqulu   xan  da  Əbdürrəzzaq  xan  kimi  bir  müddət  osmanlılara  qulluq  etmişdi. O  zaman  şahsevənlər  əsasən  Xalxal,  Qaradağ,  Meşkin,  Ərdəbil      vilayətlərində  yaşayırdılar.  Muğanlılar  isə,  I. H. Herberin  məlumatlarına  görə,  Araz  çayı boyunca,  Muğan  düzündə  yaşayırdılar  ki,  buna  görə  də  belə  adlanırmışlar.  Bu  tayfalar  yaylaq-qışlaq  maldarlığı  ilə  məşğul  olurdular,  onların  qışlıqları Xəzərsahili  zolaqda  yerləşirdi,  Araz  çayı  ətrafının  düzən  sahillərində  olan  otlaqlar  isə Osmanlı  zonasına  daxil  idi. Rusiya-Osmanlı  sərhəd  çəkilməsindən  sonra  şahsevən  və  muğanlıların  böyük  hissəsi  osmanlı  işğal  zonasında  qalmışdı. Osmanlı  hökuməti  onların  tayfa  hakimini --  Səfiqulu  xan  öz  vəzifəsində  təsdiq  etmiş,  ancaq  muğanlılar  və  şahsevənlər  üzərinə  vergilər  qoymaqla  onların  narazılığına  səbəb  olmuşdu.
A.Çələbiyə  görə,  Azərbaycanda  yaşayan  şahsevən,  şəqqaqi  və  başqa  tayfaların  üzvləri  hakimiyyət  orqanlarına  itaətsizlik  göstərir,  qonşu  mahallara  basqınlar  edirdilər. Təbriz  hakimi  Abdulla  paşa  1728-ci  il  martın  sonunda  vanlı  Əbürrəhman  paşaya 20  min  nəfərlik  qoşunla  bu  tayfalara  qarşı  çıxmağı  əmr  etmişdi.
Osmanlı  dəstələri  Ərdəbildən  çıxıb  irəlilədikləri  zaman  öndə  gedən  üç  min  döyüşçü  Əhər  civarında  üsyançıların  bir  dəstəsi  ilə  qarşılaşmışdı. Osmanlı  sərkərdələri  onların  500-600  adamdan  ibarət  olduğunu  zənn  edərək  hücuma  keçmiş, yalnız  böyük  itki  bahasına  mühasirədən  çıxa  bilmişdilər.
J.F.Hammer  bu  hadisələri  təsvir  edərək,  Osmanlı  hakimiyyətinə  qarşı  çıxışların  geniş  vüsət  aldığını  qeyd  edir. Onun  sözlərinə  görə,  üsyançılar  Osmanlı  paşasının   qoşunlarını  darmadağın  edərək,  Ərdəbili  mühasirəyə  almışdılar. Çıxışlar  tezliklə  Xalxal,  Marağa  və  Gərmruda  da  yayılırdı  və  üsyançıların  sayı  çoxalırdı. Üsyanın  yatırılması  üçün  Təbriz  paşası  Şirvan,  Tiflis,  Irəvan,  Diyarbəkr  və  digər  ərazilərdəki  hakimlərdən  kömək  tələb  etdi. 
1728-ci  ilin  iyulunda  Əbdürrəhman  paşa  Əhər  çayı  sahilində  sayı  7  min  nəfərə  çatan  üsyançılarla  döyüşə  girdi  və  qələbə  qazandı. Osmanlılılar  Muğan düzündə  təqribən  4  saatlıq  yol  məsafəsində  üsyançıları  təqib  etdilər. 2000  minə  qədər  adam  öldürmüş,  600  adam  əsir  götürülmüş,  qalanları  dağlar  və  meşələrdə  gizlənmişdi.
Əbdürrəzzaq  xanın  osmanlılara  qarşı  qiyamında  tərəfdaşlarından  biri  saxta  şahzadə  Ismayıl  mirzə  idi. Ismayıl  mirzə  ətrafına  5  min  döyüşçü  toplayıb  Xalxalı  tutmuşdu. Bu  şəhərdən  sonra  Ərdəbili,  getdikcə  bütün  Azərbaycanı  ələ  keçirmək  istəyirdi. Ona  görə  də  Əbdürrəzzaq  xanla  ilişkiyə  girmişdi. 
1728-ci  ilin  avqustunda  osmanlılar  üsyançıların  birləşmiş  qoşunlarını  Ərdəbildə  məğlub etməyə  və  onları  Muğan  düzü  tərəfə  oturtmağa  müvəffəq  oldular. Muğanın  Balharud  məzrəsində  ruslar  tərəfindən  tutulmuş  və  Bakıya  istintağa  aparılmış  Cavad  sakini  Xanmirzə  demişdi  ki,  keçmiş  Salyan  naibi  Məhəmmədhüseyn  bəy  tərəfindən  Savalan  dağlarına  Səfi  xanın  yanına  yollanıbmış. Xanmirzə  istintağa  danışmışdı  ki,  o, Ərdəbildə  olanda  Əbdürrəzaq  xanı  görmüş,  onun  qoşunlarının  ümumi  sayını  isə  15  min  nəfər  təxmin  etmişdi. Daha  sonra  Xanmirzə  davam  edərək  söyləmişdi ki,  onun  orada  olduğu  müdddətdə  Səfi  xanın  və  Əbdürrəzaq  xanın  qoşunları  qəsəbəyə girmiş,  osmanlılar  isə  Məhəmmədqulu  xanın  sarayında  möhkəmlənmişdilər. Döyüş  olmuş,  lakin  üsyançılar  hələ  Ərdəbili  tutmamışdılar. Xanmirzə  saxta  şahzadənin  Ərdəbilin  yaxınlığında  yerləşdiyini,  onun  qoşununun  sayının  on  min  nəfərə  çatdığını  eşitmişdi.  
1729-cu  ildə  osmanlılar  üsyançıları  bir  daha  sarsıdıcı  məğlubiyyətə  uğradaraq,  Muğan  düzündə  Əbdürrəzzaq  xanı  tutdular.
Rumyantsev  1729-cu  il  24  yanvar  tarixli  məlumatında  yazırdı  ki,  Osmanlı  dəstələri  tərəfindən  məğlub  edildikdən  sonra  Əbdürrəzzaq  xan  və  onun  bir  neçə  tərəfdarı  Surxay  xana  müraciət  etmişlər  və  güman  etmişlər  ki,  Surxay  xan  onları  osmanlılara  təslim  etməz. Surxay  xan  isə  Əbdürrəzzaq  xanı osmanlılara  təslim  etmişdi. 
Bildirək  ki,  Əbdürrəzzaq  xanla  Surxay  xan  arasında  dostluq  ilişkiləri  vardı. Məktublaşırdılar. Əbdürrəzzaq  xan  Ərdəbil  yürüşündən  sonra  Surxay  xana  yazırdı  ki,  şənbə  günü  bütün  dəstə  ilə  şəhərə  hücum  etmiş,  Qarasu  məntəqəsində  osmanlılarla  qısa  müddətə  döyüşmüş,  onları  məğlub  edib,  geri  oturtmuş  və  bu  zaman  Səfi  xan  onları təqib  etmişdi.  Iyulun ilk  günlərində  üsyançılar  ikinci  dəfə  şəhərə  yaxınlaşmışdılar. Əbdürrəzzaq  xan  hətta  yazırdı  ki,  onlar  artıq  şəhəri  tutmağa  tam  nail  olmuşlar. Bu  qədər  uğurun  və  dostluğun  müqabilində  Surxay  xan  ona  xəyanət  etdi.
I. Neplyuyev  1729-cu  il  11  apreldə  Istanbuldan  yazırdı:  «Muğan  düzündə  ələ  keçirilmiş  məşhur  Əbdürrəzzaq  xan  bura  gətirilmiş  və  möhkəm  qaravul  altında  saxlanılır,  güman  ki,  edam  olunacaq»  (Bax:  J. Fon Hammer,   G  2-ci  hissə,  Qrass, 1965, səh.305.
Əbdürrəzzaq  xan  1729-cu  ildə  öldürülmüşdür.  

Qaradağlılar