Təlimli pişik
Bir tacir var imiş. Bir gün fikrinə düşür ki, ticarət üçün özgə vilayətə
getsin. Odur ki, xeyli mal alıb, tədarük görüb, əhli-əyaliylə vidalaşıb
yola düşür. Mənzilbəmənzil gəlib axırda bir səhərə yetişir. Burada
bir karvansarada mənzil edir. Bu vilayətin qaydası elə imiş ki,
hansı tacir bu şəhərə gəlsəymiş, gərək padşaha layiq bir şey apararmış
və padşah o taciri gecə qonaq edib, onunla nərd oynarmış.

Tacir də bir xeyli parça bir xonçaya qoyub padşahın hüzurinə
aparır. Söhbət əsnasında padşah tacirə deyir:

– Gəl mənim ilə nərd oynayaq və mənim bir pişiyim var, o axşamdan
sabaha kimin quyruğunun üstündə yeddi çıraq saxlar. Mən o pişiyi
çağıraram. Hərgah axşamdan sabaha kimi quyruğunun üstündə yeddi
çıraq saxladı. onda sizin dövlətlərinizin cümləsi mənim olsun. Yox,
saxlamasa, onda mənim xəzinəmin təmamisi sizin olsun.

Tacir əlacsız şərti qəbul edir. Padşah səslənən kimi bir pişik hazır
olur, quyruğunu dügümlüyüb padşahın hüzurunda əyləşir. Padşahın
əmri ilə götürüb bunun quyruğunu üstünə yeddi çıraq qoyurlar. Padşah
tacir ilə nərd oynamağa başlayır. Üç gün, üç gecə nərd oynayırlar.
Pişik əvvəl hərəkət etməyir, axırda tacir qalxıb məğlub olduğuna qərar
verir. Padşah əmr edir ki, tacirin qollarını bağlayıb zindana saldılar.
Padşah tacirin cəmi mal-dövlətini zəbt edir.

Tacirin bir nökəri əhvalatı belə görəndə qaçıb gəlib əhvalatı tacirin
arvadına xəbər gətirir. Tacirin arvadı isə bir xeyli siçan tutdurub bir
sandığa doldurur və bir xeyli qızıl və gümüş götürüb libasını də dəyişib
kişi paltarı geyib bir karvan ilə yola çıxır. Mənzilbəmənzil gəlib
həmən əri dustaq olan şəhərə çıxır. Bu da əri kimi bir xonça bəzəyib,
padşahın hüzuruna aparır və öziylə gətirdiyi siçanları nökərlərinə
verib tapşırır:

– Mən padşah ilə nərd oynamağa məşğul olanda siçanları qapının
arasından bir-bir içəri buraxın.

Padşah bunu da çox hörmət ilə qəbul edir. Söhbət əsnasında buna
nərd oynamağı təklif edir. Arvad qəbul edir. Padşah səslənən kimi bir
pişik içəri daxil olub padşahın hüzurinə quyruğunu düyünləyib əyləşir.
Götürüb bunun quyruğunun üstünə yeddi çıraq qoyurlar.

Bunlar nərd oynamağa başlayırlar. Bu halda nökərlər siçanın birikisini
içəri buraxırlar, pişik siçanları gördükdə hərəkət etmək istəyir.
Padşah buna gözünü ağardanda pişik sakit olub yerində qalır. Bir az
keçir, nökərlər siçanın bir neçəsin də içəri buraxırlar. Siçanlar evdə
oynamağa başlayırlar. Bunları görüb pişik artıq səbir edə bilməyib, çıraqları
töküb siçanların birini burdan birini ordan basmarlayır. Arvadın
işarəsi ilə nökərlər içəri daxil olub padşahın qollarını bərk bağlayıb
zindana salırlar və taciri də xilas edirlər. Camaat padşahın zülmündən
təngə gəlmiş imiş. İşi belə görəndə yığılıb taciri özlərinə padşah seçirlər.
Tacir də onlar ilə ədalət ilə rəftar etməyə başlayır.

Azərbaycan nağılları