Yao qızlarını necə ərə verdi?
Hökmdar Yaonun iki qızı vardı, böyüyü – Exuan qızlığıydı,
kiçiyi – Nyuyin doğmaydı. Onlar gözəl-göyçək və ağıllı-kamallı
qızlarıydı. Yao onları çox istəyirdi, ata hər dəfə ölkəsini gəzməyə
çıxanda, onları da özüylə götürürdü.

Yao taxt-tacını Şunyuya verməyə hazırlaşırdı, qərara aldı ki,
elə qızlarını da ona ərə versin. Təsadüfi deyil ki, sonradan deyirdilər:
“Yaonun iki qızı – Şunyanın iki arvadı”. Şunyaya ərə gedəcəklərini
qızlar eşidib bildilər və sevindilər. Amma Yaonun
arvadı dərdə-qəmə batdı: bilmirdi necə eləsin ki, doğma qızı baş
arvad, qızlığı isə kəniz olsun. Yao arvadıyla razılaşmırdı. Qızların
hansının istedadlı, diribaş, ağıllı olduğunu müəyyənləşdirmək
üçün üç şərt fikirləşib tapdı. Bu şərtləri yerinə yetirən baş arvad
olmalıydı. Əlacı kəsildiyindən arvad razılaşdı.

Birinci şərtə görə qızlar paxla bişirməliydilər.
Yao qızların hər birinə on dənə paxla dənəsi, beş sinlik çırçırpı
verdi. Paxlanı kim tez bişirsəydi, qələbə onun idi.
Böyük bacı Exuan uzun illər yemək bişirməyə alışmışdı.
Qazana azacıq, necə deyərlər, bir stəkan su tökdü, çır-çırpı yandırdı,
bir azdan paxla bişdi, amma çır-çırpıdan hələ də qalırdı.
Kiçik bacı Nyuyin isə əksinə qazana çox su tökdü, su çox, odun
az, çır-çırpının hamısı işləndi, amma su qaynamadı ki, qaynamadı.
Paxlanın bişməsindən isə söhbət gedə bilməzdi. Yaonun
arvadı doğma qızının məğlubiyyətinə kədərləndi, amma nə eləmək
olardı.

İkinci şərtə görə qızlar ayaqqabı üçün altlıq sırımalıydılar.
Yao arvadına iki altlıq və mumlu sap gətirməyi tapşırdı. Qızlarının
hərəsinə bir altlıq və bir parça mumlu sap verdi. Altlığı
kim tez sırısaydı qələbə onun olacaqdı.

Böyük bacı Exyan ayaqqabı çox tikmişdi, vərdişliydi, səriştə
toplamaq lazım gəlmirdi. Mumlu sapı qısa-qısa parçalara böldü,
bir parça qurtaran kimi ikinci parçanı götürürdü, günortaya altlığı
sırıyıb qurtardı: altlıq dümdüz, qəşəng və möhkəm alınmışdı.
Nyuyin isə uzun sapla işləyirdi, uzun sapla iş görmək başağrıdan
işdi, həm də ki, mumlu sapa tez-tez düyün düşürdü, günortaya
kimi qız bir altlığı tikib qurtara bilmədi, tikdiyi də göz oxşamırdı.
Hökmdar Yao bir söz demədi, arvadı isə əsəbiləşdi, gizlicə
çıxış yolu axtarmağa başladı.

Qızlarını Şunyunun hüzuruna göndərməmişdən əvvəl Yao
üçüncü şərti söylədi: Şunun yaşadığı Lişan dağına kim tez gedib
çıxsaydı qələbə onun olacaqdı.
Yaonun arvadı işə qarışdı:

– Exyan böyük bacıdı, ona arabada getmək layiqdi, arabaya
üç at qoşarıq, qəşəng görünər. Nyuyin kiçik bacıdı, ona qatırda
getmək layiqdi, yola tək çıxması daha yaxşıdı.

Hökmdar Yao başa düşdü, etiraz eləmək istədi, amma qızları
yola salmaq vaxtı çatdığından etiraz eləməyə imkan olmadı.
Qatıra minmiş Nyuyin dar cığırlarla irəli tələsirdi, Exyan isə
arabada yavaş-yavaş gedirdi. İş gətirməyəndə gətirmir, Nyuyin
yolu yarılamamış qatır balalamaq fikrinə düşdü. Nyuyin əsəbiləşdi:

– Səni görüm gəbərəsən, heç doğmaq vaxtıdı, sənə görə belə
mühüm bir iş pozulur. İndən belə səni bala üzünə həsrət qalasan!

Buna görə də həmin vaxtdan qatırlar balalamırlar. Həmin yer
isə Loszyuysun – qatırcığaz doğulan kənd adlanır. Bu adı həmin
yerə sonralar veriblər.

Elə bu vaxt Exyan özünü yetirdi. Kiçik bacısının başına gələn
macəralardan xəbər tutan Exyan arabadan düşdü, Nyuyinin əlindən
tutub öz arabasına mindirdi. Onlar Şunyunun hüzuruna birlikdə
yollandılar.

Şun isə onların ikisi ilə də evləndi, bacıları fərqləndirmədi:
birinə baş arvad, digərinə kiçik arvad, birinə arvad, digərinə
kəniz demədi. Bacılar var gücləri ilə Şunun Yer üzünü idarə eləməsinə
köməklik göstərir və insanlara xeyirxahlıqlar edirdilər.

Çin nağılları