Kəşfül-Həqayiq/İxlas Surəsi
İXLAS SURƏSİ
112-cu surədir. Məkkədə nazil olub, 4 ayə, 15 kəlmə və 47 hərfdir.

(٤) قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ (١) اللَّهُ الصَّمَدُ (٢) لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ (٣) وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ

Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim

İbn Abbas deyir: “Müşriklər Məkkədə peyğəmbərə dedilər: “Ey
Məhəmməd, o yeganə olan Allah-Təala ki, bizi onun ibadətinə və tövhidinə
dəvət edir sən, onu bizdən ötrü vəsf edib, bəyan et. O vaxt bu mübarək surə
nazil oldu”.

1) (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) - (Ey Məhəmməd), müşriklərin cavabında de ki, oAllah-Təala ki, sizi onun tövhid və ibadətinə dəvət edirəm, tək və ikincisi
yoxdur. O bütlər ki, onları Allah-Təalaya şərik qoşursunuz, batildirlərvə şərik olmağa qabil və layiq deyildirlər. Bütün varlıq onun məxluqatı
olduğuna görə ona şərik qoşmaq ağıl və insafdan kənardır.2) (للَّهُ الصَّمَدُ) - O Allah-Təala ki, onu tanıyıb, göylərin və yerin yaradıcısı
olduğunu iqrar edirsiniz, həmin Allah-Təala tanrılıqda tək, şəriksiz,insanlar da bütün işlərində ya könüllü, ya da məcburi olaraq ona möhtacdırlar.

3) (لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ) - O, heç bir məxluqla həmcins deyil, Onun xanımı olmaz,o ikisindən övlad əmələ gəlməz və özünün də vücudu əzəli olduğuna
görə cism olmaqdan pak olub, ata və anadan doğulmayıbdır. Çünki hərbir doğulan cismdir və sonradan yaradılmışdır.

4) (وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ) O, görülməz, lakin Onu bilinən şeylər ilə tərif vəvəsf edərlər. Allah-Təalanın heç bir bənzəri, oxşarı və özünün də surəti
olmadığından Onun həqiqi müqəddəs zatını olduğu kimi vəsf edib, tanıtdırmaqimkansızdır. Bu qeyd olunan vəsflərlə Onu tanımaq kifayət
edər. Bu surənin fəziləti və Quranın üçdə birinə bərabər olması haqqındapeyğəmbərdən çoxlu hədis nəql edilibdir. Bu fəzilətin səbəbi surənin
Allah-Təalanın tövhidini və sifətlərini ehtiva etməsindəndir. Hər bir işinşərəfi o elmlə məlum olan işin şərəfinə müvafiqdir. Allahın tövhidindən
və ilahi sifətlərindən daha şərəfli bir şey olmadığına görə onların elmidə digər elmlərdən şərəflidir. Bu mübarək surə başdan-ayağa tövhid və
ilahi sifətlərdən bəhs etdiyi üçün Quranın üçdə birinə bərabər sayılıb.Hərçənd digər surələr də tövhid və ilahi sifətləri ehtiva edir, lakin bu surə
sırf tövhid və ilahi sifətlərdən ibarət olduğuna görə digər surələrdən birqədər üstünlüyə və mənəvi ülvi dərəcəyə sahibdir.

Allaha həmd olsun, İxlas surəsinin təfsiri tamam oldu. Allahın Rəsulu
(ə.s) bir kişinin “De ki, Allah birdir” ayəsini oxuyan görüb dedi: vacib oldu.
Dedilər: “Ey peyğəmbər, nə vacib oldu? Buyurdu: “Cənnət vacib oldu. Zənn
etməyin ki, bizim də “De ki, Allah birdir” ayəsini oxumamızla cənnət bizə
vacib olar. Heyhat, dil lağlağı, qəlb də oxuduğundan qafil olanda cənnət yox,
cəhənnəm vacib olar. Çünki Allah-Təalanın tövhidini və ilahi sifətlərini ehtiva
edən belə fəzilətli surəni şüursuz şəkildə oxuyub, Allah-Təalanın tövhidinə
və ilahi sifətlərinə agah olmamaq, istehza edilməyə layiqdir. Belə şəxslərə
cəhənnəm layiqdir, nəinki cənnət. Xüsusən surədəki hərflərin ərəbcədəki düzgün
oxunuşuna diqqət edib, mənasından qafil olanlar sadəcə oxunuşa diqqət
etməklə, özlərini kamil insan hesab edib, Haqq-Təalaya layiq sayırlar. Çox
təəccüblüdür.

Kəşfül-Həqayiq
İxlas surəsi