Avşarlar/Giriş
Azərbaycan xalqının  soykökündə  iştirak  edən  başı  papaqlı,  əli  yaraqlı  ellərdən  biri  də  Avşardır.
Professor  Faruq  Sümer  Oğuzlar  kitabında  yazır:  «Türk  tarixində  avşarlar,  ən  davamlı  rol  oynamış  böyük  bir  oğuz  boyudur.  Bu  baxımdan  heç  bir  oğuz  boyu  onunla  muqayisə  edilməz. Bu  səbəblə  adlarını  zamanımıza  qədər  yaşatmış  yeganə  oğuz  boyudur».

Avşarlar  dünyanın  bir  çox  ölkələrinə  yayılmışlar.  Xüsusilə  ən  çox  Iranda,  Türkiyədə,  Iraqda,  Əfqanistanda,  Azərbaycanda  məskunlaşmışlar.

Biz  avşarların izi ilə ilk  səfərimizə  Iran  Islam  Respublikasından başladıq.  Məqsəd  Iranda  avşarlar  yaşayan  yerlərdə  olmaq, onların  yaşam tərzi ilə tanışlıqdı.  Avşar  ziyalıları  ilə  görüşmək,  bu qədim oğuz boyunun  nəsillərə  yadigar  qoyduğu    mədəniyyət  incilərini  görmək, lentə  almaqdı.  Öz  adət-ənənələrini  necə  qoruyub  saxladıqlarını  gözümüzlə  görmək istəyirdik. Arxivlərə, muzeylərə, kitabxanalara baş çəkib  Iranda  avşarların  yüz  illərlə  oynadığı  rol haqqında  tarixi  sənədlər    əldə  etmək könlümüzdən keçirdi.

Biz  avşarların izi ilə  yola  düşməzdən  öncə   Iran  Islam  Respublikasının  Azərbaycandakı  səfirliyinin Mədəniyyət  Idarəsinin  müdir  müavini  Hacı Həmid  Səfəri  cənabları ilə görüşüb səfər-səyahətimizin məqsədini bildirdik. Hacı Həmid Səfəri bizi alqışlayıb xeyir-duasını verdi. Getdiyimiz yerlərdə mədəniyyət idarələrinin bizə yardım etməsi üçün məktublar təqdim etdi.

Irana yola düşən ərəfədə Bakıda  Parsabad  şəhərindən  olan  Avşar  oğlu  Əli  Süleymani-Vəlixanlı  ilə  görüşdük.  O,  bizə  yol  bələdçisi  və   tərcüməçi kimi    Azəri  balası   Arazı   qoşdu.
Iran  Islam  Respublikasının  ərazisinə  Biləsuvar  şəhərindən  qədəm qoyduq.  Bizi  Azərbaycan  sərhədçiləri  və  gömrük  işçiləri  çox  mehribanlıqla  qarşılayıb,  yola  saldılar.
Kömrük  işçiləri  bizi  sərin  suya  və  çaya  qonaq  etdilər. Xoş münasibətə görə həm sərhədçilərə,  həm də  kömrük  işçilərinə  təşəkkürümüzü  bildirib, sərhədi keçdik.

Iran  Islam  Respublikasının  Biləsuvar  şəhərindən  birbaşa  avtobusla  qədim  Ərdəbil  şəhərinə  yola  düşdük. (Ərdəbil yörəsində yaşayan avşar kökənli sarıxanbəyliləri, inanlıları tədqiq etməyə yollanırdıq). Yol  boyu yerləşən  əkin  sahələrinə,  kəndlərə, sıralanan dağlara  baxdıqca doğma yerləmizin eynini gördük.  Yol yoldaşlarımızla  söhbətləşdikcə    hiss  etdik ki,  heç  bizi  Araz  çayı, siyasi sərhədlər  ayırmayıb.  Öz  doğma  yerlərimizdəyik.  
  
Savalan  dağının  ətəyi  ilə uzanan   rahat  yollarla  gedirdik.  Sürücü də  bizim  musiqiçilərin  kasetlərını oxudurdu.  Avtobusun  içərisində  o  qədər  xoş  əhval-ruhiyyə  var  idi ki,  Ərdəbil  şəhərinə   çatdığımızı  hiss  etmədik.
Ərdəbil şəhəri dəniz səviyyəsindən 1570 metr yüksəklikdədir. Azərbaycanın qədim şəhərlərindən biridir.

Ərdəbildə  bizi    dostumuz  yazıçı, tədqiqatçı-toponim  Ibad   Məmizadə  qarşıladı. Gün  qüruba tələsirdi.   Təklif  etdik  ki,  otelə  gedək.   Ibad  qardaşımız  ciddi  bir  görkəm  alaraq  dedi:  
-Əzizlərim,  biz  azərbaycanlılar  əziz  qonağımızı  oteldə  deyil,  evdə  qəbul  edib,  evdən də  yola  salırıq. Mütləq  bizə  gedəcəyik.  
O  heç  bizim  etirazımıza  baxmadan  yol  çantalarımızı  öz  maşınına  yığıb,  evinə  gətirdi.  Bir  qədər  istirahət  edənən  sonra  Ibad Məmizadə  bizi  Ərdəbilin görməli yerlərindən olan Fındıqlı  ormanına  aparacağını  bildirdi.  Toran  qovuşanda  Fındıqlıya   çatdıq.  Səfalı,  təmiz  havaya  malik  olan  Heyran gədiyindən baxanda  Azərbaycanın  yarıya  bölünməsi  aydın  görünürdü.  Meşələrimizin,  dağlarımızın    gözəl mənzərəsi göz önündə sərgilənirdi.   Fındıqlı  təpəsindən  qaranlıq  düşəndən  sonra  ayrıldıq.  

Ibad   kişidən  başqa, şəhərin ziyalılarından iki  nəfər də  bizimlə  idi.  Oradan  bizi  Savalanın ətəyində yerləşən, beynəlxalq kurort şəhəri, Iranın  ən  gözəl  istirahət  guşələrindən  biri  hesab  olunan  Səreyn  şəhərinə  gətirdilər.  Şəhərlə tanış olandan  sonra  oradaca  bizi  şama  qonaq  etdilər.

Gecəni Ərdəbilə qayıdıb Ibad  Məmizadənin  evində  qaldıq.  Sabahısı Azərbaycan xalqının görkəmli şairi, sərkərdəsi  Şah  Ismayıl  Xətainin və onun əslinin, nəslinin uyuduğu məqbərələri  ziyarət  etdik.  Əski Ərdəbilin məhəllələrini gəzdik. Tarixi abidələrə tamaşa etdik. Kitab  mağazalarına baş çəkdik,   şəhərin  mərkəzi  kitabxanasına  yollandıq. Ərdəbilin  səliqəli,  səhmanlı  yaşıl  xiyabanları,  şəfalı suyu,  səfalı  təbiəti  olduğu  kimi  insanları da  mehriban,  gülərüzdür.
Öyrəndik ki, Ərdəbil xanlığını qurmuş Şahsevən elinin aparıcı oymağı Sarıxanbəylilər avşar əsillidirlər. Bu oymağın tarixi ilə bağlı xeyli bilgilər əldə etdik. 

Ərdəbildən  sonra  dədə dünyanın yaşdaşı, tariximizin  yaddaşı  olan   Təbrizə  yola  düşdük.
Axşama  yaxın  qocaman  Təbrizə  çatdıq.  3 gün  Təbrizdə  qaldıq.  Orda  görkəmli  alimlərlə, yazıçılarla  görüşdük.  Iş  günlərimizin  əsas  hissəsi  isə  kitab  mağazalarında, kitabxanada, arxivlərdə  keçirdi.  Xeyli    kitab, sənəd, bilgi  əldə  etmişdik.  Professor  Rəhim  Rəisniya ilə  görüş  zamanı,    bildirdi  ki,  Məşhəd  şəhərində  Firdovsi  adına  univerisitetdə  Nadir  şah  Avşarın  nəslindən,  Qırxlı  tayfasından  bir  alim  işləyir. Soyadı da Qırxlıdır.  Imkan  olsa,  onunla  görüşün. Biz  Təbrizdə  tədqiqatçı-alim  Məhəmməd Hafizzadə  ilə də  görüşdük.  Məhəmməd Hafizzadə  özünün  iki  cildlik  «Tarixi-Arazbaran», «Qarabağ», «Qaradağ»  kitablarını bizə bağışladı.

Maraqlı görüşlərimizdən biri də Azərbaycan tarixinin gözəl bilicisi Səməd  Sərdariniya ilə oldu.  O,  bizə  «Qarabağ»,   «Irəvan   müsəlmanlar  yurduymuş», «Təbriz ilklər şəhəri» və başqa   kitablarını  hədiyyə  etdi.  Təbrizin  kitab mağazalarından  xeyli  kitab  aldıq.  Dahi  Şəhriyarın  məqbərəsini  ziyarət  etdik.  Bir neçə  gündən  sonra  Qərbi  Azərbaycanın  paytaxtı  olan  Urmiya  şəhərinə  yola  düşdük.  Urmiya  gölündən  gəmi  ilə  keçərək  şəhərə  çatdıq.  Axşam  üstü  olmasına  baxmayaraq  şəhərlə    tanışlığa başladıq.   Urmiya dəniz səthindən 1342 metr hündürlükdə yerləşir. Müxtəlif adamlarla  söhbət  zamanı     bir  daha  qət  elədik ki,  bu  şəhərin  varlığı,  inkişafı  Avşar eli ilə bağlıdır.  Urmiyada  bizim  üçün    vacib  olan məsələlərdən birini həll etdik. Çoxdan axtardığımız  avşarların  tarixinə  dair  iki  cildli (Avşar tarixi) kitabını  əldə  etdik. 

Urmiya  universitetinin  professoru Pərviz Aqilmənd  ilə  söhbət  zamanı   öyrəndik ki,  Urmiyada  tikinti-abadlıq  işlərinin,    kənd  təsərrüfatının  inkişafı  avşarların  adı  ilə  bağlıdır.  Professor  Aqilmənd  əlavə  etdi ki,  Urmiyada  avşarlar  30  min  alma  bağı  salmışlar.  Avşarlar  tərəfindən  tikilmiş  Sərdar  Məscidində  olduq.  
Maraqlı  görüşlərimizin  biri  Qərbi  Azərbaycan  muzeyləri  idarəsinin  rəhbəri  Məhəmməd  Qurbani  ilə    oldu.  O,  bizə  xeyli  tarixi  məlumatlar  verdi.   Biz  şəhərdə  öyrənmişdik ki,  Urmiya hakimi Məhəmmədqulu  xan  Qasımlı-Avşarın (1784-1797) nəticəsi olan, Əli  xan  Avşar   Xoşnefis  adlı  yazıçı  var.  Onda  avşar xanlarının   şəcərəsi,   Məhəmmədqulu xanın tarixinə aid  kitab və başqa sənədlər  var.  Di gəl ki, həmin adam bunları  heç  kimə  vermək  istəmir.  Məhəmməd  Qurbanidən xahiş etdik ki, Əli Xoşnefislə bizi calaşdırsın. Məhəmməd ağa  onun  evinə nə qədər  zəng  çaldısa da,  o  heç kimlə  görüşmək  istəmədiyini bildirdi.  Biz  xahiş  etdik  ona  sonuncu dəfə  zəng  çalıb  desin  ki,  biz Bakıdan gəlmişik. Birimiz də Avşardır.  Ağayi  Qurbani  təkrar  zəng  vurandan sonra   sevinclə  bildirdi  ki, Əli  xan  Avşar   10  dəqiqəyə  gəlir.  10  dəqiqə  keçməmiş  uca  boylu,  düz  qamətli,  ağ  saçlı,  ciddi  görkəmli    yaşlı  bir  kişi  içəri  daxil  oldu.  Içəri  girərkən  qollarını  geniş  açaraq  «Siz  gələn  yollara  qurban  olum!»-  deyərək  bizimlə  qucaqlaşıb,   görüşdü  və  evinə  dəvət  etdi. 

Biz  Əli  xan  Avşarın  evində  qonaq  olduq.  O,  bizə  şəcərəni də  verdi,  kitablarını da.   Görüş  və  ayrılığımızın təsirini,  yaranmış  mənzərəni  ancaq  kameraya  çəkməklə    daha  dəqiq  verə bilərdik. Hayıf ki, kamera götürməmişdik. Biz  Qərbi  Azərbaycanın  mərkəzi  şəhəri  Urmiyada əldə etdiyimiz tarixi  materiallara, səmərəli  görüşlərə,  xas  münasibətlərə  görə  Urmiyanın  mədəniyyət  idarəsi  direktorunun müavini  Camal  Abbaszadəyə,  Professor  Pərviz Aqilməndə, tədqiqatçı-şair Əli  xan  Avşara,   ədəbiyyatşünas Firudun Teymuriyə və  onun qardaşıoğlu, şair  Atabəy  Teymuriyə, Urmiya Tarix Muzeyinin direktoru Məhəmməd Qurbaniyə təşəkkürümüzü bildirib, avşarların ən çox cəmləşdiyi bölgələrdən biri Tikaba yola düşdük. Dostumuz Camal Abbaszadə bizi tək buraxmadı.

Tikabda  öyrəndik ki,  şəhərin  əski  adı  Tikantəpədir. El arasında Avşar  çuxuru kimi tanınan bu bölgə coğrafi ədəbiyyatda Tikabi-Əfşar adlanır. Əhalisi əsasən,  avşarlardan ibarətdir.    
Tikabda  yaşayan  əhalinin əsas məşğuliyyəti toxuculuqdur.   Orada  biz  «Avşar», «Əfşari»  xalçalarının  toxunması  ilə  də  tanış  olduq. Avşar xalçaları bütün Şərq köçərilərinin istehsal etdikləri xalçalar arasında ən kefiyyətlisi və zərifi hesab olunur. Tehranda çıxan «Bərrəsi-ye sənət-e fərş dər Iran» nəşrinin verdiyi bilgiyə görə, Urmiyada istehsal edilən xalça növləri içərisində «Avşar» və yaxud «Əfşari» adlı xalçalar daha gözəl, daha keyfiyyətlidir. «Avşar» xalçalarının alıcısı çox olduğundan sonralar belə xalıların istehsalı Azərbaycanda və Iranda yayılmağa başlanmışdı.

Tikabda  ilk  görüşdüyümüz  şəxs   Avşar  əsilli  şair  Əli  Islami  oldu. Yetmiş iki yaşlı şair bizə  bir  neçə  şeirini  təqdim  etdi.  Şeirlərdən  biri yunundan zərif xalçalar toxunan Avşar  qoçuna  həsr  olunmuşdu.
Tikabda olarkən öyrəndik ki, bir nəfər Təbriz universitetində «Şahindej avşarları» adlı diplom işi  yazıb. Özünün də şəhərdə kitab mağazası var. Soraqlaşıb, tapdıq.  Bu təssübkeş Avşar  oğlunun adı Əbazər, soyadı Müsavat idi.      O,  həm  mədrəsədə  dərs  deyirdi,  həm  kitab  satışı  ilə  məşğul  idi.  Həm də  elmi  iş yazırdı.  

Əbazər Müsavat   bizə    Tikantəpə  çuxurunda ömür sürən    avşarlar   tarixinə  dair  sənədlər  verdi.
Iki gündən  sonra  taksi  ilə  Zəncana  yola  düşdük.  Bizi  Zəncana  aparan  sürücü  və  maşında bizdən  başqa əyləşən daha  2  sərnişin də  avşar  idi.  Söhbət  zamanı  məlum  oldu ki,  bizimlə  taksinin  arxa  oturacağında  əyləşən  gənc  oğlanın  soyadı  Zülfiqaridir. Müəllim olan Zülfüqari Zəncan  şəhərinin    tarixi  haqqında  geniş  məlumat  verdi. Biz onun Avşar Zülfüqariləri ilə bağlılığını soruşduq.    Zülfiqar  xan  Avşarın  soyundan olduğunu bildirdi.

Zəncan  şəhərində  bizi  Əmin  və  Əmir  adlı  iki  nəfər  gənc  qarşıladı  və  oteldə  yerləşdirdi.  Ayrı-ayrı  ziyalılarla  söhbət  zamanı  məlum  oldu ki,  Zəncan (Xəmsə) əyalətinə  uzun  illər  Avşar  əsilli xanlar  başçılıq  ediblər.  Zəncana  rəhbərlik  etmiş  Mahmud  xan  Avşarın dövlət tərəfindən qorunan  evində   olduq.  
Zəncanda  çox  dəyərli,  xalqını  sevən,  vətənpərvər  bir  ziyalı  ilə  görüşdük.  O  bizə  Zəncan  avşarlarının  tarixinə  dair  qiymətli  bir  kitab  bağışladı.  

Iki  gündən  sonra  Xorasana  yollanmaq  üçün  Tehran  şəhərinə istiqamət  götürdük.  Tehrana  çatan  kimi  Xorasana  gedən  qatara  bilet  alıb,  gecə ikən Məşhədə  yola  düşdük.  Insafən  qatar  çox  rahat,  təmiz,  xidmət isə yüksək  səviyyədə  idi.  Tehran  ilə  Məşhədin  arası 1000 kilometrə  yaxındır.  Səhər  tezdən  Məşhəd  şəhərinə  çatdıq.
Məşhədə  getməkdə  məqsədimiz  Imam  Rzanın müqəddəs hərəmini  ziyarət  etmək,  Nadir  şah  Avşarın  muzey  və  məqbərəsində  olmaq,  Firdovsi  adına  Universitetin   müəllimi  Kəyumərs  Qırxlı  ilə  görüşmək  idi.  Biz  Məşhəddə  Imam  Rzanı  ziyarət  etdik.  Nadir  şah  Avşarın  bibisioğlu Imamverdi xanın  nəticəsi   Kəyumərs Qırxlı  ilə  görüşdük. Doktor Qırxlı  Firdovsi adına   Universitetdə  Səfəviyyə  və  Avşariyyə  dövründən   dərs  deyir.

Nadir  şah  Avşarın  məqbərəsi  ilə  tanış  olarkən  bizə  muzeyin  direktoru  Hacı  Əhməd  Işraqi bələdçilik  etdi.  Bizimlə  yanaşı  muzeydə çoxlu  insanlar  vardı.  Söhbət  zamanı  bir  nəfər  Hacı  Əhmədə  sual  verdi:  Nadir  şah doğurdanmı  türk  olub?  O  isə Nadir şah Qırxlı-Avşarın kimliyini aydınlaşdırandan sonra   əlavə  etdi  ki, əgər  Nadir  şah  olmasaydı  indiki  Iran  dövləti  olmazdı.  Ona  eşq  olsun!
Biz də  öz  adımızdan  Hacı  Əhməd Işraqiyə  bizə  göstərdiyi qonaqpərvərliyə,  verdiyi  tarixi  bilgilərə  görə  minnətdarlığımızı  bildiririk.
Səfərdən qayıdanda avşarla bağlı xeyli bilgimiz vardı.  

Növbəti  səfərimiz  Türkiyəyədir.  2007-ci ilin avqust  ayının 17-də  dünya  Avşarlarının  Kayseri  şəhərində  keçiriləcək  toplantısında  iştirak  etmək üçün qardaş ölkəyə yollanırıq. Təyyarəmiz Ankaranın Esenboğa hava limanında bənd alır. Yol çantalarımızı alıb, qapıya yönəlirik. Qapıda bizi qarşılayıb, Ankara Beynəlxalq avtobus terminalına aparırlar. Burda bizi «Inci Turizm»in əməkdaşları qarşılayırlar. Bu turizm şirkətinin sahibi avşardır. Onun tapşırığı ilə bizi şirkətin ofisinə aparıb, dincəlmək üçün yer göstərirlər. 

Bizi aparacaq avtobus hələ bir neçə saatdan sonra tərpənəcək. Dincimizi alıb, perrona çıxırıq. Kayseriyə gedəcək sərnişinlər buradadırlar. Bir nəfər ləhcəmizdən Azərbaycanlı olduğumuzu duyub, yaxınlaşıb, tanış olur. Özünü nişan verir: 
-Doktor Xəlil Atılqan. Musiqişünasam. Dəfələrlə Azərbaycanda, Bakıda olmuşam. Orda çoxlu dostlarım var.
Biz də özümüzü təqdim edirik. Kayseriyə gedişimizin səbəbini söyləyirik. Sevinir. O da «Türk tarixində və mədəniyyətində Avşarlar» uluslararası simpoziumun dəvətlisidir. 
…Gözlənilən saat gəlir. Avtobusa əyləşirik. Yolumuzu gözlə Kayseri, gəlirik. Dost kimi gəlirik, qardaş kimi gəlirik.
Bu da Kayseri. Yenə də bizi qarşılayıb, minik maşınları ilə qalacağımız yerə «Öyrətmənlər evi» hotelinə gətirirlər. Bu hotelin işlədicisi də avşardır. Burda sübh yeməyimizi yeyib, simpoziumun keçiriləcəyi yerə, bölgə (il) mədəniyyət müdirliyinin konfrans salonuna yollanırıq. Tanışlıq başlanır. Sanballı əsərlərindən, yazılarından tanıdığımız alimlərlə, adamlarla üzbəsurət oluruq. Gözümüz ən çox Adnan Menderes Kayanı axtarır. Tanışlığımızın binasını qoyan kimi ayrılmaz dostlara çevrilirik. Telefonlaşdığımız Memduh Yağmuru tapıb, bağrımıza basırıq.

Simpozium başlayır. Düzənləmə kurulu, təşkilatçılar adından Adnan Menderes Kaya, Almaniyadan gəlmiş Attila Karabörklü qonaqları salamlayırlar. Ilk oturumun başqanı qocaman alim, professor-doktor Mustafa Kafalıdır. Qaraman avşarlarının ağsaqqallarından olan, ünlü araşdırıcı hərarətli sözlərlə simpoziumu açır. Sonra sözü Türkiyə Tarix Qurumunun başqanı, professor-doktor Yusif Xalaçoğluna verir. Avşar elinin məşhur simalarından sayılan Yusif bəy Azərbaycan elmi ictimaiyyəti arasında yetərincə tanınır. Çıxışının mövzusu: «Son araşdırmalara görə Osmanlı bəlgələrində avşarlar»dır. Bir neçə il Istanbul Başbakanlık Arxivində araşdırıb incələdiyi faktları ortalığa qoyur. Çıxış hərarətlə qarşılanır. 
Sonra dosent-doktor Tufan Gündüz «Iran səfəviləri və avşarlar» mövzusunda çıxış edir. Yanlış fikirlərinə, çıxışının adına etirazımızı bildiririk. Dosent-doktor Bigəhan Atsız Gögdağ da bizim etirazımızı dəstəkləyir. Sonra özü «Oğuznamə və avşarlar» adlı çıxışla simpozium iştirakçılarının hüsn-rəğbətini qazanır.

Nahardan sonra ikinci oturum başlayır. Bu oturumun başqanı  professor-doktor Yusif Xalaçoğludur. Yusif bəy sözü    professor-doktor Mustafa Kafalıya verir. Qocaman alim «Türk tarixində avşar boyu» adlı çıxışına başlayır. Dərin tutalqalarla avşar boyunun tarixinə işıq salır. Sonra  Azərbaycandan gəlmiş nümayəndə, pedoqoji elmlər namizədi Eldəniz Abbaslıya söz verilir. Eldəniz Abbaslı «Şamlı adı üzərinə» adlı çıxışla Şamlı elinin avşar boyundan qopma olduğunu sübuta çalışır. 
Sonra biz tribunaya dəvət olunuruq. Müəlliflərin çıxışı «Azərbaycanda avşarların varlığı və onların yayılmasına, yerləşməsinə genel baxış» adlanır. Biz çıxışımızda avşarların yurd yerlərindən biri Qarabağdan söz açırıq. Bu müqəddəs yurdun hələ də napak ayaqlar altında olduğunu söyləyirik. Türkiyənin, türkbirliyinin dəstəyinə umudlandığımızı, qardaş köməyi umduğumuzu bildiririk. Yusif Xalaçoğlu və Mustafa Kafalı bizim çıxışımızla bağlı əlavə nitq söyləyirlər. Qarabağın ortaq yurd olduğunu açıqlayırlar…

Tribunaya dostumuz doktor Xəlil Atılqan dəvət olunur. Onun  «Türküləşən Dadaloğlu şeirlərində söz yanlışıqları və qovğun Avşar bozlağı»  adlı çıxışı simpoziuma özəl bir rəng qatır. Nəğmə ilə söz bir ağızdan salona yayılır…
Qısa bir aradan sonra üçüncü oturum  başlanır. Bu oturumun başqanı Azərbaycanlı nümayəndə, dosent-doktor Məzahir Avşardır. Türk dünyasında rəssam kimi tanınmış, sənətşünas Məzahir  Avşar  qısa, lakin dəyərli bir çıxışdan sonra sözü doktor Əli Sayara verdi. Onun çıxışı «Bəkdiklər və Zülqədəroğulları» adlanırdı. Ardınca digər bir Azərbaycanlı nümayəndə, Türkiyədə doktorantura təhsili alan  Qiyas Şükürov «Xuzistan Avşar bəyliyi» mövzusunda çıxış etdi. Onun çıxışı da dinləyicilər tərəfindən maraqla qarşılandı. Məzahir bəy sonra sözü araşdırmaçı-yazar Cəzmi Yurdsevərə verdi. Cəzmi bəy Avşar ellərinin iskan dönəmi ilə bağlı araşdırdığı «Qovğun» yazısını simpozium iştirakçılarına təqdim etdi. Onun ardınca Saim Dəligöz «Türk xalq oyunları içində avşarların yeri» adlı çıxışını dinləyicilərlə paylaşdı. 

Genel dəyərləndirmədə çıxışçılara təşəkkürlərini bildirib, vəsiqələr təqdim etdilər.
Avqust ayının 19-da Kayserinin Dadaloğlu qəsəbəsində «Dadaloğlu şənlikləri»də iştirak etdik. Bu şənlik ulu avşar-türk ozanının şəninə həsr olunur və ilbəil keçirilir. Bizi də bu şənlikdə əziz qonaq kimi ağırladılar. «Avşar obası» çadırına yerləşib şənliyin dadını çıxardıq.
Türkiyədən dönəndə qoyub gəldiyimiz dostlar üçün darıxırdıq.   
Nədənsə avşar adı gələndə adamın qanı coşur. Özünü avşar hiss edir. Bizcə bunun nədəni ruhumuza hopan avşar qəhrəmanlığıdır. Türk-oğuz ruhunu yaşadan hər kəs avşardır. 

Bu kitabda hər kəs özünü tapacaq. Babasını, əcdadını tapacaq. Saflığa, duruluğa, halal-hümbətliyə, qoçaqlığa, qəhrəmanlığa qovuşacaq. Xeyir-bərəkətə, mehr-məhəbbətə uğrayacaq.
Biz əlimizə qələm götürərkən məsuliyyət duyduq. Ağır bir el haqqında samballı söz demək istədik. Ürəyimizi, biliyimizi, bilgimizi, bir də vicdanımızı ortalığa qoyduq. Tarixi ədəbiyyatlara, qaynaqlara, mənbələrə, arxiv materiallarına, elin ağır-ağsaqqallarına baş vurduq. Canla-başla girişdiyimiz işdən dönmədik. Çalışdıq ki, Avşar adına layiq bir iş görək. Varını verən utanmaz deyiblər, igidin olanından…

Avşarlar kitabı giriş və 9 fəsildən ibarətdir. Əsasən Azərbaycan və Iranda yaşam sürən avşarlardan bəhs edir. Türkiyədə yaşayan avşarlar haqqında əhatəli araşdırma aparıb növbəti kitabda yazacağıq. 

Avşarlar