Oğuz namə
Əski uyğur türkçəsində olan oğuz namə :

1. Bolsunğıl dep dediler . Anung angağusu

2. uşbu turur :              taqı mundan song sevinç

3. taptılar . Kene künlerden bir kün ay qağan

4. nung közü yarıp bodadı , erkek oğul toğurdı .

5. Oşul oğulnung önglügi çırağı kök

6. erdi. Ağızı ataş qızıl erdi. Közleri al, saçları , qaşları

7. qara erdiler erdi. Yaqşı nepsikilerden

8. körüklügrek erdi. Oşul oğul ana-

9. sınıng kögüzündün oğuznı içip mundun

10. artığraq içmedi. Yig et aş sürme

11. tiledi, tili kele başladı. Qırıq kündün song

12. bedükledi, yürüdi, oynadı. Adağı ud adağı deg, belleri

13. böri bellerideg, yağrı kiş yağrıdeg, kögüzü

14. aduğ kögüzü deg erdi. Bedeninüng qamağı

15. tüg tülüklüg erdi, yılqılar küteye

16. turur erdi. Atlarğa mine turur erdi, kik

17. av avlaya turur erdi; künlerden song keçelerden

18. song y(i)git boldı. Bu çaqta bu

19. yerde bir uluğ orman bar erdi

20. köp mürenler köp ögüzler bar erdi, bunda kelgen-

21. ler kik köp köp, bunda uçqanlar quş köp köp erdi.

22. Oşul orman iç(i)nde bedük bir qıat(?) bar

23. erdi. Yılqılarnı, elgünlerni yer erdi. Bedük

24. yaman bir kik erdi. Birke emgek birle

25. elgünni basup erdi. Oğuz qağan bir eriz

26. qağaz kişi erdi. Bu qıatnı(?) avlamaq tiledi. Kün-

27. lerde bir kün avğa çıqtı. Cıda birle,

28. ya oq birle, taqı qılıç birle, qalqan

29. birle atladı. Bir buğu aldı. Şul buğunı tal-

30. nung çabuğı birle (y)ığaçqa bağladı, ketti.

31. Andan song erte boldı. Tang erte çaq-

32. ta keldi, kördi kim qıat(?) buğunı alup

33. turur. Kene bir aduğ aldı, altunluğ

34. belbağı birle yığaçqa bağladı, ketti.

35. Mundun song erte boldı. Tang erte

36. çaqta keldi. Kördi kim qıat(?) aduğnı alup turur.

37. k(e)ne oşu (y)ığaçnıng tüb(i)nde turdı. Qıat(?)

38. kelip başı birle oğuz qalqanın urdı. Oğuz

39. cıda birle qıat(?)nıng başın urdı, anı

40. öltürdi. Qılıç birle başın kesti, aldı, ketti. k(e)ne

41. kelip kördi kim: bir şungqar qıat(?)nıng içegüsin

42. y(e)mekte turur. Ya birle oq birle

43. şungqarnı öltürdi, başın kesti. Andan

44. song dedi kim: şungqarnung ang(a)ğu-

45. si oşbu turur:          buğu y(e)di, aduq y(e)di, yıdam

46. öltürdi, temür bolsa qıatnı(?) şung-

47. qar y(e)di. Ya oqum öltürdi, y(e)z bolsa dep dedi,

48. ketti. Taqı qıat(?)nıng anguşusu oşbu

49. turur:                  kene künlerde bir kün

50. oğuz qağan bir yerde tengrini yalbarğu-

51. da erdi. Qarangğuluq keldi. Köktün

52. bir kök yuruq tüşti. Kündün aya(n)

53. aydan quğulğuluqraq

54. erdi. Oğuz qağan yürüdi, kördi kim:

55. uşbu yaruqnung arasında bir qız

56. bar erdi. Yalğuz olturur erdi. Yaqşı körük-

57. lüg bir qız erdi. Anung baş(ı)nda ataş-

58. luğ yaruqluğ bir mengi bar erdi.

59. Altun qazuq deg erdi. Oşul qız andağ

60. körüklüg erdi kim külse, kök

61. tengri küle turur; y(ı)ğlasa, kök tengri

62. y(ı)ğlaya turur. Oğuz qağan

63. anı kördükte özi qalmadı. Ketti, sevdi, aldı. Anung

64. birle yattı, tilegüsin aldı. Töl boğaz

65. boldı. Künlerden song, keçelerden song

66. yarudı, üç erkek oğulnı toğurdı. Birinçi-

67. sige kün at qoydılar. İkinçi-

68. sige ay at qoydılar, üçünçü-

69. süge yulduz at qoydılar. k(e)ne bir kün 

70. oğuz qağan avğa ketti. Bir

71. köl aras(ı)nda alından bir (y)ığaç

72. kördi. Bu (y)ığaçnung qabuçağında

73. bir qız bar erdi. Yalğuz olturur erdi.

74. Yaqşı körüklüg bir qız erdi. Anung

75. közü köktün kökrek erdu.

76. Anung saçı müren usuğı deg, anung

77. tişi ünçü deg erdi. Andaq körük-

78. lüg erdi kim yerning elgüni anı körse,

79. ay ay ah ah ölerbiz dep, sütten

80. qumuz bola tururlar. Oğuz qağan

81. anı kördükte özi ketti, yürekige atax

82. tüşti, anı sevdi, aldı, anung birle yattı, tilegü-

83. sün aldı. Töl boğaz boldı. Künler

84. den song, keçelerden song

85. yarudı, üç erkek oğulnı toğurdı. Birin-

86. çisige kök at qoydılar, ikin-

87. çisige tağ at qoydılar üçünçü-

88. süge tengiz at qoydılar.

89. Andan song oğuz qağan bedük

90. toy berdi, elgünge yarlıq

91. yarlap kengeştiler, keldiler, qırıq şire.

92. Qırıq bendeng çapturdı ( yapturdı ), tür

93. lüg aşlar, türlüg sürmeler, çubuyanlar, qımızlar

94. aş(a)dılar. İçtiler. Toydan song oğuz

95. qağan beglerge elgünlerge

96. yarlıq berdi, taqı dedi kim sen-

97. lerge boldum qağan, alalıng ya taqı

98. qalqan; tamğa bizge bolsun

99. buyan, kök böri bolsunçıl uran; temür yıda-

100. lar bol orman, av yerde yürüsün qulan:

101. taqı taluy taqı müren, kün tuğ bolğıl. Kök

102. qurıqan dep dedi. k(e)ne andan song

103. oğuz qağan tört sarığa yarlıq

104. yumşadı. Bildürgülük bitidi. Elçilerge

105. berip yiberdi. Uşbu bildürgülükte bitil-

106. miş erdi min men uyğurnıng qağanı bolamen

107. kim yerning tört bulungınung qağanı

108. bolsam kerek turur. Senlerden baş çalunğu-

109. luq tilep men turur. Oşul kim mening ağız-

110. umğa baqar turur bolsa, tarıtıq

111. tartıp dost tutarmen dep dedi. Uşbu kim

112. ağızumğa baqmas turur bolsa, çamat

113. çaqıp çerig çekip duşman tutarmen.

114. Tağuraq basıb asturıp yoq bolsunğıl

115. dep qılurmen dep dedi. k(e)ne bu çaq-

116. ta ong yangaqta altun qağan

117. degen bir qağan bar erdi. Uşbu altun

118. qağan oğuz qağanğa elçi yumşab

119. yiberdi. Köp telim altun kümüş tartıp köp telim

120. qız yaqut taş alıp köp telim erdeniler yiber-

121. ip yumşap oğuz qağanğa s(o)yurqap

122. berdi, ağızığa baqındı begü birle

123. dostluq qıldı. Anung birle amıraq

124. boldı. Qong yangaqıda urum degen

125. bir qağan bar erdi. Uşbu qağannung

126. çerigi köp köp, balıqları köp köp erdiler

127. erdi. Oşul urum qağan oğuz qağan-

128. nung yarığın saqlamas erdi. Qatağla-

129. ğu barmas erdi. Munı söz söz-

130. ni tutmas men tururmen dep yarlıq-

131. qa baqmadı. Oğuz qağan qamat

132. atup anga atlağu tiledi. Çerig birle

133. atlap tuğlarnı tutup ketti. Qırıq

134. kündün song muz tağ degen

135. tağnung adağığa keldi. Quıqan-

136. nı tüşkürdi, şük bolup uyup turdı. Tang erte

137. bolduqta oğuz qağannung

138. qurıqanığa kün deg bir

139. yaruq kirdi. Ol yaruqtun kök

140. tülüklüg, kök yalluğ bedük

141. bir erkek böri çıqtı. Oşul böri oğuz

142. qağanğa söz berip turur erdi.

143. Taqı dedi kim ay ay, oğuz, urum

144. üstigə sen atlar bolasen.

145. Ay ay, oğuz tapuğunglarğa men

146. yürür bolamen dep dedi. k(e)ne

147. andan song oğuz qağan

148. qurıqannı türtürdi, ketti, kördi

149. kim çerigning tapuqları-

150. da kök türüklüg kök yalluğ

151. bedük bir erkek böri yürügüde

152. turur. Ol börining artların qatağ-

153. lap yürügüde turur erdiler erdi. Bir

154. neçe künlerden song kök

155. tülüklüg kök yalluğ bu bedük

156. erkek böri turup turdı. Oğuz taqı çerig

157. birle turup turdı. Munda itil müren degen

158. bir talay bar erdi. İtil mürennung quduğ-

159. ıda bir qara tağ tapığıda

160. uruşğu tutuldı. Oq birle yıda

161. birle qılıç birle uruştılar. Çerig-

162. lerning aralarıda köp telim boldı uruşğu,

163. elgünlerning köngülleride

164. köp telim boldı qayğu tutulung. Uruşunç

165. andaq yaman boldı kim itil müren-

166. nüng suğı qıp qızıl, sip singir deg

167. boldı. Oğuz qağan bastı. Urum qağan

168. qaçtı. Oğuz qağan urum qağan-

169. nung qağanluğın aldı, el-

170. günin aldı. Ordusığa köp

171. uluğ ölüg barğu. Köp telim tirig

172. barğu tüşü boldı. Urum qağannung

173. bir qarundaşı bar erdi, urus beg degen

174. erdi. Ol urus beg oğulun tağ başı-

175. da tereng müren arasıda

176. y(a)qşı berk baluqqa yumşadı. Taqı

177. dedi kim baluqnı qatağlağu kerek turur.

178. Sen taqı uruşğulardan song baluq-

179. nı benge saqlap kelgil, dep dedi. Oğuz

180. qağan oşul baluqqa atladı. Urus

181. begning oğulı anga köp altun

182. kümüş yiberdi. Taqı dedi kim: ay, mening

183. qağanum sen. Menge atam bu

184. baluqnı berüp turur. Taqı dedi kim: baluq-

185. nı qatağlağu kerek turur. Sen taqı

186. uruşğulardan song baluqnı benge

187. saqlap kelgil, dep dedi. Atam çamat atup erse

188. mənüng tapum erürmü? Senden

189. yarluq bağluğ bellüg bolamen.

190. Bizning qut(ı)bız sening

191. qutung bolmuş, bizning uruğ(ı)-

192. bız sening (y)ığaç(u)ngnung

193. uruğı bolmuş bolup turur. Tengri sen-

194. ge yer berip buyurmuş bolup turur. Men senge

195. başumnı qutumnı beremen. Bergü

196. berip dostluqtan çıqmas tur(urmen),

197. dep dedi. Oğuz qağan y(i)gitning

198. sözün y(a)qşı kördi, sevindi, küldi. Taqı

199. ayttı kim: menge köp altun yumşapsen

200. baluqnı yaqşı saqlabsen, dep dedi. Anung

201. üçün anga saqlap at qoydı, dostluk

202. qıldı. k(e)ne çerig birle oğuz qağan

203. itil degen müren(ge kelti). İtil (degen)

204. bedük bir (müren) turur. Oğuz qağan anı

205. kördi. Taqı dedi kim: itilning suğıdan

206. neçük keçerbiz, dep dedi. Çerigde bir

207. y(a)qşı beg bar erdi. Anung atı uluğ ordu

208. beg erdi. Uzluğ (uqğuluğ) bir er erdi.

209. Kördi kim ( quduğıda köp telim) tallar, köp telim

210. yığaçlar (bar erdi. Uşbu beg...) oşul yığaç-

211. lar...... kesti. Yığaçlarda

212. yattı, keçti. Oğuz qağan sevinç attı. Küldü.

213. Taqı ayttı kim: ay ay, sen munda beg

214. bolung qıpçaq degen sen beg bolung

215. dep dedi. Taqı ilgerü kettiler. Andan song

216. oğuz qağan k(e)ne kök tülüklüg

217. kök yalluğ erkek böri kördi. Uşbu kök

218. böri oğuz qağanğa ayttı kim: emdi

219. çerig birle mundun atlang, oğuz

220. atlap elgünlerni, beglerni keldür-

221. gil, men senge başlap yolnı körgürür-

222. men dep dedi. Tang erte bolduqta

223. oğuz qağan kördi kim erkek böri

224. çerigning tapuqlarıda yürügü

225. de turur. s(e)v(i)ndi, ilgerü ketti. Oğuz

226. qağan bir çoqurtan ayğır atqa mine

227. turur erdi. Oşul ayğır atnı bek çoq sev(e)yür

228. erdi. Yolda uşbu ayğır at közden yitü

229. q(a)çtı, ketti. Munda uluğ bir tağ bar

230. erdi. Üze üstünde tong taqı muz

231. bar turur. Anung başı sağoqtan ap aq

232. turur. Anung üçün anung atı muz tağ

233. turur. Oğuz qağannıng atı muz tağ

234. içige qaçıp ketti. Oğuz qağan mundan

235. köp çağı emgek çeküp turdı. Çerigde

236. bir bedük qağız  er beg bar erdi.

237. Çalang bulungdan qoruqmas turur

238. erdi. Yürügüde soğurğuda onga

239. er erdi. Oşul beg tağlarğa kirdi,

240. yürüdü. Toquz kündün song oğuz

241. qağanğa ayğır atnı keldürdi. Muz

242. tağlarda köb soğuq bolupdan ol beg

243. qağardan sarunmış erdi, ap aq erdi. Oğuz

244. qağan sev(i)nç birle küldü, ayttı kim:

245. ay, sen munda beglerge bolğıl başlığ,

246. (me) m(e)ng(ü)lep senge at bolsun qağarlıq

247. dep dedi. Köp erdeni soyurqadı, ilgerü ketti.

248. k(e)ne yolda bedük bir üy kördi. Bu üynüng

249. tağamı altundan erdi, tungluqları taqı

250. kümüştün, qalıq(a)ları temürdün erdiler

251. erdi. Qapuluğ erdi. Açqıç yoq erdi.

252. Çerigde bir y(a)qşı çeber er bar erdi, anung

253. atı tömürdü qağul degen erdi. Anga

254. yarlıq qıldı kim: sen munda qal, aç qalıq(a)

255. açğungdun song kel orduğa dep

256. dedi. Mundan anga qalaç at qoydı. İlge-

257. rü ketti. k(e)ne bir kün kök tülük-

258. lüg kök yalluğ erkek böri yürümeyin

259. turdı. Oğuz qağan taqı turdı. Qurıqan

260. tüşküre turğan turdı. Tarağusız

261. bir yazı yer erdi. Munga çürçit dedürürler erdi.

262. Bedük bir yurt, elgün erdi. Yılqıları

263. köp, ud, buzağları köp, altun kümüşleri köp,

264. erdenileri köp erdiler erdi. Munda çürçit qağan-

265. ı elgüni oğuz qağanğa qarşu

266. keldiler. Uruş toquş başlandı. Oqlar birle qılıç-

267. lar birle uruştılar. Oğuz qağan baştı,

268. çürçit qağannı bastı, öltürdi, başın

269. kesti. Çürçit elgünin öz ağızığa

270. baqındurdı. u(ruş)ğudun song oğuz qağan-

271. nung çerigige, nökerlerige elgün-

272. ige andağ uluğ ölüg barğu tüşti kim

273. yüklemekke keldürmekke at, qağatır, ud

274. azlıq boldı. Anda oğuz qağannung

275. çerigide uzluğ yaqşı bir çeber kişi bar erdi. Anıng

276. atı barmaqluğ yosun billig erdi. Bu çeber

277. bir qanğa çaptı. Qanğa üstünde ölüg

278. barğunı qoydı, qanğa başıda tirig

279. barğunı qoydı, tar(ı)ttılar, kettiler. Nökerler-

280. nüng elgünnüng qamağı munı kördiler, şaştılar

281. qanğalar taqı çaptılar. Munlar qanğa yürümek-

282. tə qanğa, qanğa söz bere turur

283. erdiler erdi. Anung üçün anlarğa

284. qanğa at qoydılar. Oğuz qağan qanğa-

285. larnı kördi, küldi. Taqı ayttı kim: qanğa, qanğa

286. birle ölügni tirig yürügürsün, qanğa-

287. luğ senge at bolğuluğ qanğa

288. bilgürsün dep dedi, ketti. Andan song

289. kene bu (kök) tülüklüg kök yalluğ

290. erkek böri birle sındu. Taqı tangğut, taqı

291. şağam yangğaklarığa atlap ketti.

292. Köp uruşğudan köp toquşğudan song

293. anlarnı aldı, öz yurtığa birledi,

294. baş(a)tı, bastı. k(e)ne taşqarun qalmasun

295. billüg bolsun kim: kündünki bulungda

296. barqan degen bir yer bar turur. Uluğ

297. barğuluğ bir yurt turur. Köp ısığ bir yer

298. turur. Munda köp kikleri, köp quşları bar turur,

299. altunı köp, kümüşi köp, erdenileri köp turur. Elgün-

300. lerining önglügi çırağı qar qara turur.

301. Oşul yerning qağanı masar degen bir qağan

302. erdi. Oğuz qağan anung üstige

303. atladı. Andağ yaman uruşğu boldı. Oğuz

304. qağan baş(a)tı, masar qağan qaçtı. Oğuz

305. anı bastı, yurtın aldı, ketti. Anung dostları

306. köp sevinç(ler) taptı, anung duşmanları köp

307. qayğular t(aptı). Oğuz qağan (anı) baş(a)tı,

308. sanağuluqsız nemeler yılqı-

309. lar aldı, yurtığa üyige tüşti, ketti.

310. k(e)ne çaşqarun qalmasun kim

311. billüg bolsun kim oğuz qağannung

312. yanıda aq saqalluğ muz saçluğ

313. uzun uzluğ bir qart kişi turur bar erdi.

314. Uqğuluğ tüzün bir er erdi, tüşimel

315. erdi. Anung atı uluğ türük erdi. Kün-

316. lerde bir kün yıquda bir altun

317. ya kördi. Taqı üç kümüş oq kördi. Bu altun

318. ya kün toquşıdan da kün batuşı-

319. ğaça te(k)ken erdi. Taqı bu üç

320. kümüş oq tün yangaqqa kete

321. turur erdi. Uyqudun song tüşte kör-

322. genin oğuz qağanğa bilürdi,

323. taqı dedi kim: ay, qağanum, senge

324. yaş(a)ğu bols(un)ğıl uzu(n), (ay, qağan)um senge

325. tör(ü)lük bols(unğıl) tüzün. (benge kök)

326. tengri berdi tüşümde keldürsün, talay

327. turur yerni uruğungğa berdürsün

328. dep dedi. Oğuz qağan uluğ türük-

329. nüng sözün y(a)qşı kördi, ögüdün

330. tiledi. Ögüdüge köre qıldı. Andan

331. song erte bolupda aqalarnı ini-

332. lerni çarlap keldürdi. Taqı ayttı kim: ay, mening

333. köngülüm avnı tilep turur. Qarı bolğumdan

334. mening qağızluğum yoq turur. Kün,

335. ay, yulduz tang sarığa senler barung.

336. Kök, tağ, tengiz tün sarığa sen-

337. ler barung dep dedi. Andan song üçegü-

338. sü tang sarığa bardılar, taqı üçegü-

339. sü tün sarığa bardılar. Kün, ay,

340. yulduz köp kikler, köp quşlar avlağu-

341. larıdan song yolda bir altun yanı

342. çaptılar, aldı(lar), atası(ğa berdiler).

343. (oğuz qağan sevindi, küldi. Taqı anı)

344. üç bozğuluq qıldı. Taqı (ayttı) kim: ay, ağa-

345. lar ya bolsun senlernüng, ya deg

346. oqlarnıkökkeçe atung dep

347. dedi. k(e)ne andan song kök, tağ,

348. tengiz köp kikler, köp quşlar avlağu-

349. larıdan song yolda üç kümüş oq-

350. (nı) çaptılar, aldılar, atasığaberdiler.

351. Oğuz qağan sevindi küldi. Taqı oq-

352. larnı üçüge üleştürdi. Taqı ayttı

353. (k)im: ay, iniler oqlar bolsun seler-

354. nüng. Ya attı oqnı. Oqlar deg

355. senler bolung dep dedi. k(e)n(e) andan

356. song oğuz qağan uluğ qurıltay

357. çaqırdı. Nökerlerin elgünlerin

358. çarıp çaqırdı. Kelip kengeşip olturdı(l)ar oğuz

359. qağan bedük ordu(da) ......

360. ......(ong yağıda)

361. (qırıq qulaq yığaçnı tiktürdi. Anung)

362. başında bir altun (tağuq qoydı, adağı)

363. da bir aq qoyun bağladı. (ço)ng

364. yağıda qırıq qulaç y(ı)ğaçnı tiktür-

365. di. anung başıda bir kümüş tağuq qoydı,

366. adağıda bir qara qoyunnı bağladı.

367. (ong) yaqta buzuqlar olturdı,

368. çong yaqta üç oqlar olturdı.

369. Qırıq kün qırıq keçe aş(a)dılar

370. i(ç)tiler, sevinç taptılar andan song qağan

371. (oğ)ullarığa yurtın ül(e)ştürüp berdi, taqı dedi kim:

372. ay, (oğ)ullar, köp men aştum. Uruşğular köp men kördüm,

373. cıda bile köp oq attum, ayğır b(i)rle köp yürü-

374. düm, duşmanlarnı y(ı)ğlağurdum, dostlarumnı men

375. küldürdüm. Kök tengrige men ötedüm,

376. sizlerge beremen yurtum dep dedi ......

377. ............

378. ............