Íslenzkar þjóðsögur og æfintýri/Útilegumannasögur/Útilegumenn ræna byggðamönnum
Auk þeirra margvíslegu viðskipta sem nú hefur verið getið um stund milli útilegumanna og byggðamanna eru enn allmargar sögur af því að fjallabúar hafi numið til sín og rænt ekki einungis konum úr byggð, heldur og karlmönnum. Kemur það þá bersýnilega fram að margir fjallabúar eru fjölkunnugir svo að þeir ýmist gera mönnum veiki, svefnhöfga og drauma eða þeir villa þá til sín; þokur og hríðarbylji hafa þeir og í hendi sinni til þess sem þeir vilja, og fleiri töfrabrögð eru þeim eignuð. Konur þær sem fjallabúar hafa náð á sitt vald sitja þeir jafnaðarlega uppi með, annaðhvort með ljúfu samþykki kvennanna sjálfra svo að þær una vel hag sínum í óbyggðum eða þá, ef þær frelsast um stund frá fjallabúum fyrir tilstilli þeirra manna í fjallabyggðum sem áður hafa komizt á vald hinna sömu útilegumanna, að þeir vinna það til að fara í sveit til að ná þar sömu konunni aftur og ganga svo að eiga hana og ílengjast eftir það í byggðum. En þó hefur einnig oft borið út af þessu þegar byggðamenn hafa verið svo vaskir að þeir hafa annaðhvort strádrepið illþýðið eða átt ráð á lífi þess, og hafa þeir hinir sömu þá gengið að eiga þær konur sm þeir hafa frelsað. En sjaldnast hefur það borið við að stúlkur hafi af sjálfsdáðum komizt úr höndum útilegumanna og jafnsjaldgæft er það að þær hafi frelsað þaðan karlmenn. Í ekki fáum af þessum sögum koma fyrir heil og reglubundin sveitafélög í óbyggðum eins og áður er getið og skipaðir yfir þau sýslumenn og sumstaðar prestar og helgihöld höfð eins og í sveitum, og þessir hættir útilegumanna gera sögurnar um þá svo líkar álfasögum eins og við er að búast þar sem mönnum er hér um bil jafnkunnugt um háttalag hvorra tveggja. Frásögnin á sumum þessum sögum er talsvert skreyttari en í hinum fyrri og víða svipar þeim til ævintýra.

 Bjarni Sveinsson og Salvör systir hans
 Grasafjallsferðin
 Brúðarhvarfið
 Ólafur á Aðalbóli
 Prestsdæturnar og útilegumennirnir
 Sigríður Eyjafjarðarsól
 Ólöf bóndadóttir
 Prestsdóttirin úr Þingeyjarsýslu
 Halla bóndadóttir
 Smalastúlkan á Ábæ
 Ólafur og Helga
 Einar á Brúnastöðum
 Hestadrengurinn í Skálholti
 Biskupsfóstri frá Skálholti
 Biskupsdóttirin í Skálholti
 Stúlkan frá Galtalæk
 Nítján útilegumenn
 Sagan af Ketilríði bóndadóttur
 Sigríður frá Dal og systkini hennar
 Sagan af Sveini og Helgu
 Stúlku rænt úr Grasamó
 Grasastúlkurnar og fjallbúarnir
 Kynjadalur í Ódáðahrauni
 Sagan af Guðrúnu Jónsdóttur
 Bóndason og fósturdóttirin
 Sigríður Eyjafjarðarsól og Jórunn systir hennar
 Ólöf Eyjafjarðarsól
 Sigríður Eyjafjarðarsól
 Ólöf hin eyfirzka og útilegumaðurinn
 Eyjafjarðarsól
 Sögubrot af Sigríði Eyjafjarðarsól
 Sýslumannsdóttirin frá Munkaþverá
 Prestsdóttirin frá Stað í Hrútafirði
 Eiríkur, Árni og Ingibjörg
 Bóndadóttir og kjólmaður
 Sagan af Skúla bónda
 Oddur bóndasonur og fjallbúar
 Þórður Skagfirðingur
 Skálabúar og biskupsfrúin
 Raunir Helgu þjónustustúlku
 Sendimaður Hólabiskups
 Gunnar Flóafífl
 Skólapiltur og útilegumenn
 Bjarni leitarmaður og fjallbúarnir
 Bjarni smalamaður
 Smalastúlkan á Rúgsstöðum
 Sigríður á Skatastöðum
 Þórálfur útilegumaður
 Seytján útilegumenn
 Sjö útilegumenn og vinnukona
 Suðurferðamennirnir átján