Grágás/4
Ef kirkja brennur upp eða laskast svo að gera þarf aðra og skal þar kirkju gera er biskup vill, og svo mikla sem hann vill, og þar kirkju kalla er hann vill. Landeigandi er skyldur að láta gera kirkju á bæ sínum hvergi er fyrr lét gera. Hann skal svo hefja smið upp að gjör sé á 12 mánuðum hinum næstum þaðan frá er kirkja laskast svo að tíðir megi veita ef hann of förlar. Landeigandi á að leggja fé til kirkju svo að biskup vilji vígja þá kirkju. 

Búandi er skyldur, sá er þar býr, að halda kirkjudag þann að jafnlengd hverri um sinn á hverjum 12 mánuðum og hjú hans og gestir þeir er þar eru um nóttina áður og þeir menn allir er tíund sína leggja svo þangað að biskup vill að þeir haldi kirkjudag. Þar skal hver halda kirkjudag er biskup vill. Svo skal kirkjudag halda að helgi sem páskadag, og fer hann sem aðrir messudagar. 

Þangað skal leggja hver lögtíund sína hálfa til þeirrar kirkju sem biskup kveður að, og skal biskup skipta því héraði til þess að af hverjum bæ til hverrar kirkju hver skal gjalda tíund tína hvar er á landi býr. Sá er tíund skal inna af höndum hann skal gjalda þar í túni fyrir karldyrum á kirkjubænum hinn 5. dag viku er 4 vikur eru af sumri. Hann skal gjalda það fé í vaðmálum eða vararfeldum eða í gulli eða í brenndu silfri. Hann skal gjalda hálfan þann hlut ef hann vill er hann geldur þangað, það er fjórðungur tíundar hans allrar, þann skal hann gjalda, ef honum þykir það betra, í vaxi eða viði eða tjöru. Kost á hann að gjalda allt í vaðmálum ef hann vill. 

Ef eigi kemur fé það fram svo sem mælt er, og er þeim manni rétt er kirkju varðveitir, að nefna votta að að fé það kemur eigi fram og stefna þar um í túni heima fyrir karldyrum að sín um tíundarhald og telja hinn sekan um 6 mörkum og gjalda þann hlut tíundar er eftir stóð tvennum gjöldum sem búar virða. Honum er rétt að stefna sinni stefnu um hvern fjórðunginn, enda er rétt að stefna einni stefnu um báða fjórðungana af því að einn er aðili að báðum, og heimta sem aðra tíund. 

Þar er maður leggur fé til kirkju, hvort sem það er í löndum eða búfé eða lausum aurum eða er það í tíundum af þeim bólstöðum er héraðsmenn skulu þangað inna, það skal sá maður er kirkju varðveitir láta gera þann máldaga allan á skrá, hvað hann hefur gefið þangað fjár eða aðrir héraðsmenn til þeirrar kirkju. Þann máldaga er þeim rétt að bera til þings og lýsa að lögbergi eða í lögréttu eða á vorþingi því er hann heyr, hvað þar liggur til fjár til þeirrar kirkju. Hann skal láta ráða skrá og lýsa þann máldaga heima að kirkjunni um sinn á 12 mánuðum hverjum þá er menn hafa tíðasókn þangað flestir.

Ef maður tekur það fé er til kirkju er lagt og geldur á braut eða gefur eða selur sölum öðrum manni og varðar það fjörbaugsgarð þeim er selur og svo hinum er kaupir vísvitandi og á sá sök er kirkju varðveitir ef hann vill sótt hafa, en sá er vill ef hann vill eigi sótt hafa. En ef sá maður lógar fé frá kirkju er hana varðveitir eða sá er til hefur gefið og varðar þeim fjörbaugsgarð sem öðrum manni að frá taki og á sök við þá hver er vill og skal þeirri sök stefna heiman og láta varða fjörbaugsgarð og kveðja til heimilis búa 9 á þingi þess er sóttur er og á þann að dæma fjörbaugsmann ef kviður ber á hann fé tóku frá kirkjunni. Hinn gripinn á aftur að dæma til kirkjunnar þann er á braut var tekinn ef ólógað er, en ef lógað er þá skal dæma jafnmarga aura til kirkjunnar sem búar virða að það var vert er á braut var tekið. Þeim manni skal stefna til gjalda um fé það er hann seldi frá kirkjunni eða keypti er hinn þykir févænlegra en jafnmikið varðar hvorumtveggja. 

Búandi sá er á kirkjubæ býr á að bera eld til kirkju og hringja klukkum og þeim manni er hann kveður til. Ef kirkju verður geigur af eldi af meðferð þeirra manna er nú eru taldir eða laskast klukka og halda þeir eigi ábyrgð, hvarvetna þess er þeir geta þann kvið, að þeir færi svo með sem þá að þeir ættu sjálfir og vildu vel með fara. Ef maður hleypur til óbeðinn að bera eld til kirkju eða hringja klukku og ábyrgist sá þá kirkju og klukku er með fer. 

Sá er á kirkjulandi býr er skyldur að fæða prest tvö misseri ef hann á þar lögheimili og syngur hann þar messu löghelga daga alla nauðsynjalaust. Ef prestur syngur þar sjaldnar og er sá búandi er á graftarkirkjubæ býr skyldur að ala prest að dagverði og náttverði þá er hann syngur þar messu um daginn og hross eða mann ef honum fylgir. Ef fleiri búa á kirkjubæ en einn búandi og skal að þeim hluta ala prest hver þeirra sem þeir hafa af landi mikið til hvers þeir eru landeigendur eða leiglendingar. Útlægur er sá um það er synjar. 

Ef leiglendingur býr á kirkjubæ og rénar kirkja svo að eigi meigi tíðir veita í hverju veðri og skal hann gera orð landeiganda að koma til að bæta að kirkju. Landeigandi á svo til að koma að að sé gert að kirkju á hálfum mánuði hinum næsta þaðan frá er honum voru orð ger svo að veita megi tíðir í. Sekur er hann um 3 mörkum ef eigi er svo gjört. Ef leiglendingur nær eigi fundi landeiganda, er hann farinn af landi eða úr fjórðungi, og er hann þá skyldur að gera að kirkjunni og heimta til kostnað að landeiganda, en ef kviður ber það, að þó mundi tíðir mega veita í kirkjunni að eigi væri að gert, og er eigi landeigandi skyldur að gjalda fé fyrir það. Guðs þökk hefur hinn fyrir erfiði sitt. Ef yngri menn eiga kirkjubólstað en 16 vetra gamlir karlar eða konur yngri en 20 og á sá maður að halda kirkju upp er lögráðandi er fjár hinna ungu manna sem búar virða að hann hefur lagt til kirkju þurfta. 

Það er manni rétt að láta læra prestling til kirkju sinnar. Hann skal gera máldaga við sveininn sjálfan ef hann er 16 vetra, en ef hann er yngri þá skal hann gera við lögráðanda hans. Sá máldagi á að haldast allur er þeir gera með sér. Nú gera þeir eigi annan máldaga en maður tekur prestling til kirkju sinnar að lögmáli, hann skal fá honum kennslu og fóstur og láta svo ráða honum að það sé sveininum óvegslaust og frændum og svo við gera sem hans barn væri. Nú vill sveinn eigi nema og leiðist honum bók, þá skal færa hann til annarra verka og ráða honum svo til að hvorki verði honum við illt né örkuml en halda til sem ríkast að öllu annars. Nú vill hann hverfa til námsins og skal þar honum þá til halda uns hann hefur vígslu tekið og er prestur. Sá er honum fær kennslu og er sá skyldur að fá honum messuföt og bækur þær er biskupi sýnist svo að veita megi með fulu allar 12 mánaða tíðir af. 

Prestur skal fara til kirkju þeirrar er hann var vígður til, og syngja þar dag hvern löghelgan að meinlausu messu og óttusöng og aftansöng og um langaföstu og jólaföstu og imbrudaga alla. Hann skal lýsa máldaga að lögbergi þann er við prest er gerður eða í lögréttu. Honum er rétt að verja lýriti innihafnir hans að lögbergi ef hann vill. 

Ef prestur flýr kirkju þá er hann er til lærður eða firrist svo að hann veitir eigi tíðir að sem mælt er og varðar þeim manni skóggangur er við honum tekur eða tíðir þiggur að honum eða samvistum er við hann. Jafnt varðar samvista við hann sem við skógarmann lengur er lýriti er varið að lögbergi og er það fimmtardómssök og skal sök þá lýsa að lögbergi og heimta hann sem aðra hans menn. 

Svo skal prestur leysast frá kirkju að læra annan til í stað sinn þann er biskupi þyki fullhlítt þeim biskupi er þar á yfir sókn. Ef prestur verður sjúkur og skal sá maður ráða er kirkjunni ræður hve lengi hann vill varðveita hann. Sá maður á kost er kirkju varðveitir ef honum þykir sótt hans lengjast að færa prest á hendur frændum, en ef honum batnar á lengur, og er hann laus þá frá kirkjunni. En ef kirkjuprestur andast frá stað þeim er hann var til lærður og átti hann fé eftir og skal kirkja taka og sá maður er hana varðveitir 3 hundruð 6 álna aura. Ef hann átti meira fé og skulu það taka frændur.