Maria/Ĉapitro L
(Ĉapitro jam reviziita de Andrés Turrisi. Septembro la 25-an de 2013)

L

El reloj del salón daba las cinco. Mi madre y Emma me esperaban paseán­dose en el corredor. María estaba sentada en los primeros escalones de la gradería, y vestida con aquel traje verde que tan hermoso contraste formaba con el castaño oscuro de sus cabellos, peinados entonces en dos trenzas con las cuales jugaba Juan medio dormido en el regazo de ella. Se puso en pie al desmontarme yo. El niño suplicó que lo paseara un ratico en mi caballo, y María se acercó con él en los brazos para ayudarme a colocarlo sobre las pistoleras del galápago, diciéndome:

La horloĝo de la salono sonis la kvinan. Mia patrino kaj Emma atendadis min promenante en la koridoro. Maria estis sidanta sur la unuaj ŝtupoj de la ŝtuparo, kaj portante tiun verdan veston kiu tiel bele kontrastis kun la malhela kaŝtankoloro de ŝiaj haroj, tiam kombitaj en du plektaĵojn per kiuj ludadis Johano duondorme en ŝia sino. Ŝi ekstaris kiam mi deĉevaliĝis. La infano petegis ke mi lin promenigu iomete sur mia ĉevalo, kaj Maria alproksimiĝis tenante lin surbrake por min helpi lokigi lin sur la selajn pistolujojn dirante al mi: 

—Apenas son las cinco; ¡qué exactitud!, si siempre fuera así...

―Estas apenaŭ la kvina; kia akurateco!, se ĉiam okazus tiel....

—¿Qué has hecho hoy con tu Mimiya? —le pregunté a Juan luego que nos alejamos de la casa.

―Kion vi faris hodiaŭ kun via Mimiya? ―mi demandis al Johano post kiam ni malproksimiĝis de la domo.

—Ella es la que ha estado tonta hoy —me respondió.

―Estas ŝi kiu kondutis stulte hodiaŭ ― li respondis.

—¿Cómo así?

―Kiamaniere?

—Pues llorando.

―Do, plorante.

―¡Ah!, ¿por qué no la has contentado?

―Ha!, kaj kial vi ne gajigis ŝin?

—No quiso aunque le hice cariños y le llevé flores; pero se lo conté a mamá.

―Ŝi ne volis, kvankam mi faris karesojn kaj portis al ŝi florojn; sed mi rakontis ĉion al panjo.

—¿Y qué hizo mamá?

―Kaj kion faris panjo?

—Ella sí la contentó abrazándola, porque Mimiya quiere más a mamá que a mí. Ha estado tonta, pero no le digas nada.

―Ŝi certe gajigis ŝin per ĉirkaŭbrako, ĉar Mimiya amas panjon pli ol min. Ŝi kondutis stulte, sed diru nenion al ŝi.

María me recibió a Juan.

Mi redonis Johanon al Maria.

—¿Has regado ya las matas? —le pregunté subiendo.

―Ĉu vi jam akvumis la plantojn? ―mi demandis al ŝi surirante.

—No; te estaba esperando. Conversa un rato con mamá y Emma, agregó en voz baja, y así que sea tiempo, me iré a la huerta.

―Ne; mi estis atendanta vin. Konversu tempeton kun panjo kaj Emma, ŝi aldonis mallaŭte, kaj kiam estos konvena, mi iros al la ĝardeno. 

Temía siempre ella que mi hermana y mi madre pudiesen creerla causa de que se entibiase mi afecto hacia las dos; y procuraba recompensarles con el suyo lo que del mío les había quitado.

Ŝi ĉiam timis ke mia fratino kaj mia patrino eble ŝin opinius kaŭzo  ke  mia amo al ili ambaŭ malvarmetiĝu; kaj ŝi klopodadis kompenci per la sia kiom el la mia ŝi  estis forpreninta al ili. 

María y yo acabamos de regar las flores. Sentados en un banco de piedra, teníamos casi a nuestros pies el arroyo, y un grupo de jazmines nos ocultaba a todas las miradas, menos a las de Juan, que cantando a su modo, estaba alelado embarcando sobre hojas secas y cáscaras de granadilla , cucarrones  y chapules  prisioneros.

Maria kaj mi finakvumis la florojn. Sidante sur ŝtona benko, ni havis preskaŭ ĉe niaj piedoj la rivereton, kaj aro da jasmenoj nin kaŝadis de ĉiuj rigardoj, escepte de tiuj de Johano, kiu kantante siamaniere, restis ravita ŝipigante sur sekajn foliojn kaj sur ŝelojn de pasifloro , kaptitajn skarabojn kaj libelojn.

Los rayos lívidos del sol, que se ocultaba tras las montañas de Mulaló medio embozado por nubes cenicientas fileteadas de oro, jugaban con las luengas sombras de los sauces, cuyos verdes penachos acariciaba el viento.

La lividaj radioj de la suno kiu, duonkovrita de cindrokoloraj or-orlitaj nuboj, kaŝiĝis inter la Mulaloajn montojn, ludadis kun la longaj ombroj de la salikoj, kies verdajn kronojn karesadis la vento.  

Habíamos hablado de Carlos y de sus rarezas, de mi visita a la casa de Salomé, y los labios de María sonreían tristemente, porque sus ojos no son­reían ya.

Ni estis parolintaj pri Karlo kaj pri liaj strangaĵoj, pri mia vizito ĉe Salomea-n, kaj la lipoj de Maria ridetadis malgaje, ĉar ŝiaj okuloj ne plu ridetis.

—Mírame —le dije.

―Rigardu min ―mi diris al ŝi.

Su mirada tenía algo de la languidez que la embellecía en las noches en que velaba al lado del lecho de mi padre.

Ŝia rigardo portis iom de la langvoro kiu beligadis ŝin dum la noktoj kiam ŝi vigiladis apud la lito de mia patro.

—Juan no me ha engañado —agregué.

―Johano ne mensogis al mi ―mi aldonis.

—¿Qué te ha dicho?

―Kion li diris al vi?

—Que tú has estado tonta hoy... no lo llames... que has llorado y que no pudo contentarte; ¿es cierto?

―Ke vi kondutis malsaĝe hodiaŭ... ne voku lin... ke vi ploris kaj ke li ne povis gajigi vin; ĉu tio estas vera?

—Sí. Cuando tú y papá ibais a montar esta mañana, se me ocurrió por un momento que ya no volverías y que me engañaban. Fui a tu cuarto y me convencí de que no era cierto, porque vi tantas cosas tuyas que no podías dejar. Todo me pareció tan triste y silencioso después que desapareciste en la bajada, que tuve más miedo que nunca a ese día que se acerca, que llega sin que sea posible evitarlo ya... ¿Qué haré? Dime, dime qué debo hacer para que estos años pasen. Tú durante ellos no vas a estar viendo todo esto. Dedicado al estudio, viendo países nuevos, olvidarás muchas cosas horas en­teras; y yo nada podré olvidar... me dejas aquí, y recordando y esperando voy a morirme.

―Jes. Kiam vi kaj paĉjo estis ekrajdontaj ĉimatene, dum momento venis al mi en la kapon ke vi jam ne revenos kaj ke ambaŭ mensogas al mi. Mi iris al via dormoĉambro kaj konvinkiĝis ke tio ne estas vero, ĉar mi vidis tiomajn aĵojn viajn kiujn vi ne povus lasi. Ĉio ŝajnis al mi tiel malgajeca kaj silenta post kiam malsuprenirante vi malaperis, ke mi timis pli ol iam ajn antaŭe tiun tagon kiu alproksimiĝas, kiu alvenas sen ke estu jam ebla eviti ĝin... Kion mi faros? Diru, diru al mi kion mi devas fari por ke ĉi tiuj jaroj pasu. Dum ili pasos vi ne vidados ĉion ĉi. Fordonita al la studado, vizitante novajn Landojn, dum tutaj horoj vi forgesos multajn aferojn; kaj mi nenion povos forgesi... vi lasas min ĉi tie, kaj rememorante kaj atendante mi forpasos.

Poniendo la mano izquierda sobre mi hombro, dejó descansar por un instante la cabeza sobre ella.

Metinte la maldekstran manon sur mian ŝultron, ŝi lasis ripozi dum momento la kapon sur ĝi.

—No hables así, María —le dije con voz ahogada y acariciando con mi mano temblorosa su frente pálida—; no hables así; vas a destruir el último resto de mi valor.

―Ne diru tion, Maria ―mi diris al ŝi per voĉo sufokita kaj karesante per mia trema mano ŝian palan frunton―; ne diru tion; vi detruos la lastan restaĵon de mia kuraĝo.

―¡Ah!, tú tienes valor aún, y yo hace días que lo perdí todo. He po­dido conformarme —agregó ocultando el rostro con el pañuelo—, he debido prestarme a llevar en mí este afán y angustia que me atormentan, porque a tu lado se convertía eso en algo que debe ser la felicidad... Pero te vas con ella, y me quedo sola... y no volveré a ser ya como antes era... ¡Ay!, ¿para qué viniste?

―Ha!, vi ankoraŭ havas kuraĝon, ka mi ĝin tute perdis tagojn antaŭe. Mi povis konformiĝi ―ŝi aldonis kaŝante la vizaĝon per la mantuko―, mi devis konsenti porti ene de mi tiujn ĉi zorgon kaj aflikton kiuj turmentas min, ĉar viaflanke tio fariĝis io kio devas esti la feliĉo... Sed vi foriros kun ĝi, kaj mi restos sola... kaj mi ne plu estos tia,  kia mi estis antaŭe... Ha!, por kio vi venis?	

Sus últimas palabras me hicieron estremecer, y apoyando la frente sobre las palmas de las manos, respeté su silencio, abrumado por su dolor.

Ŝiaj lastaj vortoj min skuis, kaj apogante la frunton sur la mankavojn, subpremate de ŝia aflikto mi respektis ŝian silenton. 

―Efraín —dijo con su voz más tierna después de unos momentos—, mira; ya no lloro.

―Efraino ―ŝi diris per sia plej tenera voĉo post kelkaj momentoj―, vidu; mi jam ne ploras.

―María —le respondí levantando el rostro, en el cual debió ella de ver algo extraño y solemne, pues me miró inmóvil y fijamente—: no te quejes a mí de mi regreso; quéjate al que te hizo compañera de mi niñez; a quien quiso que te amara como te amo; cúlpate entonces de ser como eres... qué­jate a Dios. ¿Qué te he exigido, qué me has dado que no pudiera darse y exigirse delante de él?

―Maria ―mi respondis al ŝi levante la vizaĝon, en kiu verŝajne ŝi vidis ion strangan kaj solenan, ĉar ŝi rigardis al mi senmove kaj fikse―: ne plendu al mi pri mia reveno; plendu al tiu kiu igis vin kompaninon de mia infanaĝo; al tiu kiu volis ke mi vin amu kiel mi vin amas; kulpigu vin, do, estante kia vi estas... plendu al Dio. Kion mi postulis de vi, kion vi donacis al mi kio ne eblus okazi kaj esti postulata antaŭ Li?

―¡Nada!, ¡ay, nada! ¿Por qué me lo preguntas así?... Yo no te culpo; pero ¿culparte de qué?... Ya no me quejo...

―Nenion! Ha, nenion! Kial vi tion demandas al mi tiamaniere?... Mi ne kulpigas vin; sed kulpigi vin pri kio?... mi ne plu plendas...

—¿No lo acabas de hacer de una vez por todas?

―Ĉu vi ĵus ne faris tion unu fojon por ĉiam?

―No, no... ¿Qué te dije, qué? Yo soy una muchacha ignorante que no sabe lo que dice. Mírame, continuó tomando una de mis manos: no seas rencoroso conmigo por esa bobería. Yo tendré ya valor... tendré todo; de nada me quejo.

―Ne, ne... Kion mi diris al vi, kion? Mi estas junulino senklera kiu ne scias kion ŝi diras. Rigardu min―, ŝi daŭrigis prenante unu el miaj manoj: ―ne estu renkora al mi pro tiu stultaĵo. Mi tuj havos kuraĝon... mi havos ĉion; pri nenio mi plendos.

Recliné de nuevo su cabeza en mi hombro, y ella añadió:

Mi ree klinigis ŝian kapon sur mian ŝultron, kaj ŝi aldonis:

—Yo no volveré jamás a decirte eso... Nunca te habías enojado con­migo.

―Mi neniam rediros tion al vi... Vi neniam antaŭe koleretis  kontraŭ mi.

Mientras enjugaba yo sus últimas lágrimas, besaban por vez primera mis labios las ondas de cabellos que le orlaban la frente, para perderse después en las hermosas trenzas que se enrollaban sobre mis rodillas. Alzó las manos entonces casi hasta tocar mis labios para defender su frente de las caricias de ellos; pero en vano, porque no se atrevían a tocarla.

Dum mi viŝadis ŝiajn lastajn larmojn, unuafoje miaj lipoj ekkisis la buklojn  enkadrigantajn ŝian frunton, por poste perdiĝi en la belegajn plektaĵojn volviĝantajn sur miaj genuoj. Tiam ŝi levis la manojn ĝis preskaŭ tuŝi miajn lipojn por defendi sian frunton kontraŭ iliaj karesoj; sed vane, ĉar ili ne kuraĝis tuŝi ĝin.

---