Каўказ (Шаўчэнка/Купала)
Шчыраму майму Якаву дэ Бальмену
 Кто даст главе моей воду, и очесем моим источник слёз,
 и плачуся и день и нощь, о погибиенных…
 Иеремии, глава 9, стих 1

За гарамі горы, хмараю спавіты,
Засеяны горам, крывёю паліты!

 Спакон веку Праметэя
 Там арол карае,
 Штодзень божы яму рэбры
 Й сэрца разбівае,
 Разбівае, ды не вып’е
 Крыві жывой з сэрца —
 Ізноў яно ажывае
 Ды ізноў смяецца.
 Не ўмірае душа наша,
 Не ўмірае воля,
 І пражора не выара
 На дне мора поле,
 Не скуе душы жывое
 І слова жывога,
 Не паганьбіць славы Бога,
 Вялікага Бога.

 Не нам у спрэчку з табой стаці!
Не справы нам твае судзіць!
Нам толькі плакаць, плакаць, плакаць
І хлеб штодзённы замясіць
Крывавым потам і слязамі.
І каты бэсцяцца над намі,
А праўда наша п’яна спіць.

 Калі яна пратрэ вочы?
 Калі адпачыці
 Ляжаш, стомлены ты, Божа,
 І нам дасі жыці?
 А мы верым тваёй сіле
 І духу жывому.
 Праўда ўстане! Воля ўстане!
 І табе адному
 Памоляцца ўсе языкі
 Вавекі і векі.
 А пакуль што цякуць рэкі,
 Крывавыя рэкі!..

За гарамі горы, хмарамі спавіты,
Засеяны горам, крывёю паліты!
 Вось тамка міласцівы мы…
 Бы тую лань у чыстым полі,
 Злавілі залатую волю
 Дый цкуямо… Лягло касцьмі
 Людзей муштрованых нямала.
 А слёз? Крыві? Ўсіх напаіць
 Тут імператараў бы стала,
 З дзяцьмі і ўнукамі ўтапіць
 У ўдовіх слёзах… А дзявочых,
 Пралітых скрытна сярод ночы?
 А матчыных гарачых слёз,
 А бацькавых, старых, крывавых?
 Не рэкі — мора… Льецца скрозь
 Крывёю мора! Слава! Слава!
 Хартам, і гончым, і псарам,
 І нашым бацюшкам-царам!
 Слава!
 І вам слава, скалы, горы,
 Снягамі спавіты,
 І вам, рыцарам вялікім,
 Богам незабытым!
 Змагайцеся, а зможаце:
 Вам Бог памагае!
 За вас праўда, за вас слава
 І воля святая!
 Чурэк і сакля — ўсё тваё:
Яно ня прошана, не дана,
Ніхто й не возьме за сваё,
Не павядзе цябе ў кайданах.
А ў нас!.. На то ж пісьменны мы,
Чытаем божыя глаголы!
І ад глыбокае турмы
Ды да высокага прастола —
Усе мы ў золаце і голы.
Да нас вучыцца! Мы наўчым,
Пачым і хлеб, і соль пачым!..
Мы хрысціяне: цэркваў ўволю,
Усё дабро, сам бог у нас!
Нам толькі сакля вочы коле:
Чаго яна стаіць у вас,
Не намі дана? Чаму вам
Чурэк жа ваш, ды вам не кінем,
Як таму псу! Чаму вы нам
Плаціць за сонца не павінны,—
Ці ж гэта ўсё!.. Мы не паганы,
Сапраўдныя мы хрысціяне —
Крыхой мы сыты! А зато,
Як бы вы з намі падружылі,
Мы шмат чаму б вас навучылі!
У нас жа й свету… Як на то —
Адна Сібір неісхадзіма!
А турм? А люду? Што й лічыць?
Ад малдаваніна да фіна
На мовах ўсіх усё маўчыць…
Бо благадзенствуе… У нас
Святую біблію чытае
Святы чарнец і навучае,
Што цар якісь-та свінні пас
Ды, ўзяўшы сабе жонку ў друга,
Забіў ён друга й, валацуга,
На небе сеў, так як і ў нас
Сядзяць на небе! Вы йшчэ цёмны,
Святым крыжом не прасвяшчоны.
Навучым мы! У нас дзяры,
 Дзяры ды дай —
 І проста ў рай
Хоць і радню ўсю забяры!
У нас! Чаго толькі не ўмеем?
І зоры лічым, грэчку сеем,
Французаў лаем. Прадаем
Або і ў карты прайграем
Людзей… не неграў… а такіх,
Хрышчоных жа… але прастых,
Мы не гішпаны! Крый нас Божа,
Крадзенае перакупляць,
Як гандляры: мы па закону!..

 Па закону апостала
 Вы любіце брата?
 Суесловы, ліцамеры,
 Госпадам пракляты!
 Вы бо любіце на браце
 Скуру, а не душу!
 Дый лупіце па закону
 Дочцы на кажушак,
 На пасаг байстручаняці,
 Жонцы на гарсэцік,
 Для сябе ж — аб чым не знаюць
 Ні жонка, ні дзеці!

 За каго ж ты распінаўся,
Хрысце, сыне божы?
За нас, добрых, ці за слова
Ісціны? Ці можа,
Каб мы цябе асмяялі?
Яно ж так і стала!

 Капліцы, храмы і іконы,
І свечкі, і кадзіла дым,
І перад вобразам тваім
Бесперапынныя паклоны —
За крадзеж, за вайну, за кроў,—
Каб братнюю праліць кроў, просяць,
І после ў дар табе прыносяць
З пажару ўкрадзены пакроў!!

 Прасвяціліся!.. Ды хочам
 Для другіх прасветы,
 Сонца праўды паказаці
 Сляпым, бачыш, дзеткам…
 Ўсё пакажам! Толькі дайце
 Сябе ў рукі ўзяці.
 Як і турмы мураваці,
 Кайданы каваці
 І насіць як… І як плесці
 Бізун з вузлаваццем,—
 Ўсяго наўчым! Толькі дайце
 Свае скалы, горы
 Астатнія… бо ўжо ўзялі
 І поле і мора!

 І цябе загналі, мой дружа ядыны,
Якаве мой добры! Не за Украіну,
А за яе ката прыйшлося праліць
Светлую сваю кроў,— атрутай запіць —
З маскоўскае чашы атрутны напітак!
О мой дружа добры! Дружа незабыты!
Жывою душою на Ўкрайне вітай;
Лётай з казакамі па-над берагамі,
Разрыты магілы ў стэпе назірай,
Заплач з казакамі дробнымі слязамі
І мяне з няволі ў стэпе выглядай!
 А пакуль што — мае думы,
 Маё злое гора,
 Зіяць будуць і растуць хай
 Ды з ветрам гавораць…
 Вецер ціхі з Украіны
 Панясе з расою
 Мае думы да цябе аж!..
 Братняю слязою
 Ты іх, дружа, прывітаеш,
 Веру, не прагоніш…
 І магілы, стэпы, мора,
 І мяне ты ўспомніш.

1845
У Пераяславе

Пераклады Янкі Купалы
Пераклады з украінскай мовы

de:Kaukasus
fr:Le Caucase
uk:Кавказ