Мой успамін аб Мітрапаліту Андрэю Шаптыцкім
Памяць мая аб Мітр. Шэптыцкім сягае часаў сусьветнай вайны, калі ён, падчас заняцьця расейскім войскам мітрапалічай уніяцкай сталіцы Львова, на загаду расейскага ўраду, быў вывезены ў глыб Расеі.

У той час, будучы студэнтам Духоўнай Каталіцкай Акадэміі ў Петраградзе, я а такжа й той кружок студэнтаў беларусаў, да якога я належыў, дужа цікавіўся беларускай справай наагул, а гэтым самым гісторыяй Беларусі, гісторыяй беларускай культуры і, што з гэтым зьвязана, гісторыяй рэлігійнай Уніі на Беларусі і яе гісторычным значэньнем як для мінуўшчыны, так і для сучаснасьці Беларусі.

Дык нічога дзіўнага, што асоба Мітр. А. Шэптыцкага, як асяродка, каля каторага істнуе ў наш час рэлігійная Унія і каля каторага гуртуецца, так блізкае нам, народнае украінскае жыцьцё, - была нам - беларускай студэнскай духоўнай моладзі дужа блізкай і дарагой. У нашым кружку аб Мітр. Шэптыцкім з вуснаў у вусны пераходзіла многа розных легендаў, а сярод іх, пэўня-ж, і апавяданьняў праўдзівых, як аб царскім нявольніку, як аб асілку вялікіх ідэяў рэлігійных і народных. У працы нашай асоба Мітр. Шэптыцкага была для нас падпорай і зарою праводнай.

У 1917. г. у сакавіку месяцы няволя Мітрапаліта скончылася. Асвабадзіла яго расейская рэвалюцыя, перэвярнуўшы стаўпы царскага дэспотызму.

Ніколі не забудуся тэй часіны, калі Мітр. Шэптыцкі, ужо не як нявольнік, а як магутны волат ідэі, з цэнтру Расеі прыбыў у Петраград. Украінцы і беларусы, бяз розьніцы веры і пракананьняў, агулам, са сьлязамі на вачох, спатыкалі яго на вакзале і шчыра віталі.

Ад імя беларусаў вітаў тады Мітрапаліта наш праф. Бр. Эпімах-Шыпілла.

Аказалася, што наша любоў да Мітрапаліта, ня бачыўшы раней яго ніколі ў вочы, была ўзаемнай. Пасяліўшыся ў Петраградзе (здаецца ў арцыбіскупскім палацы на Фантанцы) і ведаючы, як пасьля казаў, што ў Акадэміі ёсьць беларусы, пажадаў з намі пабачыцца. Пабываў тады ў Мітрапаліта цяперашні а. В. Гадлеўскі і вёў з ім гутарку аб Уніі на Беларусі і аб беларускім народным адраджэньні, заахвочваючы праз Гадлеўскага нас усіх да вытрывалай і творчай працы на роднай беларускай ніве.

Помню таксама, як такжа бегалі да Мітрапаліта сэмінарысты беларусы з Петраградскай Духоўнай Каталіцкай Сэмінарыі і як Мітрапаліт так-жа і іх паддзержаваў у уніяцкіх і беларускіх народных пракананьнях, заахвочваючы да працы ў гэтым кірунку і разьвяваючы розныя іх сумнівы.

Гэта больш-менш асталося ў маей памяці аб сьветлай асобе Мітрапаліта А. Шэптыцкага, падчас прабываньня яго ў Расеі.

а. А. Станкевіч

Адам Станкевіч
Успаміны
Творы пра аўтараў
Творы 1926 года