Антон Лявіцкі (Жылка)
24 лютага ў Вільні памёр, на пяцьдзесят шостым годзе жыцця, 
адзін з слаўных беларускіх пісьменнікаў — Антон Лявіцкі, творы 
якога друкаваліся пад псеўданімам Ядвігін Ш. Ён быў між нас 
апошнім з тых, якія ў найгоршыя часы царскай рэакцыі, многа 
гадоў таму назад, паверылі ў свой светлы ідэал Адраджэння 
Беларускага народу і паняслі на яго алтар і свае здольнасці, й 
маладыя сілы, й сваю веду.

Смерць антона Лявіцкага не была для нас неспадзеўнаю. За 
апошнія гады здароўе пісьменніка зусім надламалася, й ён хварэў 
усё часцей і часцей.

Пісьменнік радзіўся ў 1866 годзе ў двары Карпілаўка пад Радашкавічамі. Малога хлапца вучыла чытаць і пісаць дачка паэта 
В. Марцінкевіча. Сярэднюю школу скончыў Лявіцкі ў Менску, 
а пасля паехаў у Маскву здабываць найвышэйшую асвету.

У той час, калі паяўляецца ў Вільні беларуская прэса («Наша 
доля», «Наша Ніва»), Лявіцкі прыязджае ў Вільню і тут супрацоўнічае ў гэтых часопісах. Пасля на некаторы час застаецца 
літаратурным кіраўніком сельскагаспадарчага месячніка «Саха» 
ў Менску.

Як пачалася вайна, Лявіцкі пераехаў у сваю родную вёску 
Карпілаўку. Тут ён папраўляе сваё здароўе і вядзе ціхае самотнае 
жыццё. Аднак у той час, калі на небасхіле Бацькаўшчыны на кароткі момант бліснула надзея лепшай будучыны, ён пакідае вёску 
і прымае ўчасце ў грамадскай і палітычнай працы. 

У асобе Лявіцкага мы страцілі пісьменніка, вялікага мастака 
слова. З маладых гадоў узяўся ён за пяро і цешыў нас сваімі здольнымі апавяданнямі. Змест для іх Лявіцкі бярэ з народнай творчасці, 
і ў гэтым іх вялікая вартасць. яшчэ студэнтам у 90-х гадах перавёў 
ён на беларускую мову апавяданне Гаршына «Сігнал». З гэтай 
пары пачалася яго літаратурная праца.

Пасля 1905 года з’яўляюцца кніжкі яго твораў: «Дзед Завала» 
(1909 г.), «Бярозка» (1914 г.). Зборнікі гэтыя звяртаюць увагу 
беларускага грамадства, і Лявіцкі займае паміж беларускімі 
пісьменнікамі пачэснае месца.

У прыгожым вершыку ў прозе, ахвярованаму памяці С. Палуяна, гаворыць пісьменнік аб ранах. Найвялікшы боль адчуваецца ад ранаў на душы, гаворыць ён, бо глыбока і балюча нядоляй беларускай ранена была душа яго. нядоля народа і вялікая 
любоў да яго адбіваецца ў лепшых творах А. Лявіцкага. таму   апавяданні яго такія сардэчныя, лёгкія і шчырыя («Гаротная», 
«Бярозка», «Зарабляюць»).

Зачараваны беларускай прыродай, ён знаходзіць прыгожыя, ёй 
адной характэрныя рысы, свежыя фарбы («Дзед Завала»). Добры 
баечнік, А. Лявіцкі заставіў нам таксама цыкл казак-алегорыяў. 
У гэтых творах ён паказаў нам каштоўныя скарбы беларускага 
гумару і асвяжыў заняпалую галіну творчасці («Вучоны бык», 
«Што сказаў певень», «Рабы» і інш.).

Успамінаюцца яго хаўтуры. За возам з труной ціха йшла 
грамада людзей. Дзень быў шэры й ветраны. пад нагамі рыхлы, 
набухшы, як мокры цукар, снег. Звінелі і шпарка беглі па вуліцах ручаі. Гэта зямля абуджвалася да нечага новага, пачынаўся 
веснавы рух. А калі апускалі ў яму труну, вецер рваў і кудлачыў 
валасы сабраўшыхся і грозна трос галінамі дрэваў.

І думалася чамусь, што і там, у родных вёсках, якія раскінуты 
на бязмерных разлогах і загубленыя між пушчаў, таксама пачынаецца Веснавы рух, і ім пачаты, і ім твораны... І думалася, што 
адроджаны народ не бярозцы пойдзе расказваць радасці свае вясны, бо яму ёсць да каго прыйсці і ёсць каму расказаць іх... 

Уладзімір Жылка
Творы пра Ядвігіна Ш.
Творы 1922 года