Карэнь «корс», «корх», выводныя ад яго словы і паняцьці ў крыўскай мове
Карэнь „корс“, „корх“, выводныя ад яго словы і паняцьці ў крыўскай мове.

КОРХ. Паводле Насовіча („Словарь“, б. 247): 1) Кулак, „Не жалей карха, дай яму харашэнька“. 2) Удар кулаком: „Дай яму карха“. „Надаваў кархоў, будзець з яго“. 3) Мера ў кулак, прыгаршня: „Пяць кархоў адмерыць“.

Выводныя: , зьменшанае слова ад „корх“ , біць кулаком, , біцца, таўчыся кулакамі, , ; —карэнь; , карэньня —карк, мейсца па каторым каршаць, корхаюць кархом; , мерай з кулак.

Да павыжшага тлумачэньня Насовіча трэба дадаць: , , мера на чатыры пальцы шырынёй; у локці лічаць шэсьць каршкоў, кархоў.

Первабытны чалавек упадабляў сябе самога да дрэва, згэтуль падобнасьць слоў да акрэсьляньня часьцей чалавечага цела і часьцей дрэва. Прыкладам:  і ,  і ,  і ,  і ,  і ,  (сучча) і ,  і , чэскае— (дачка, дзяўчына) і  на дрэве,  і —і гэтаму падобнае. Словам, у выабражэньні первабытнага чалавека, сагнутая або сьціснутая далонь здавалася быць падобнай да скрутаў каранёў у дрэве, якім яно трымаецца ўчапіўшыся за зямлю.

Ад пачатнага „корх“ у нашай мове маецца цэлая сямья выводных слоў. Да гэткіх належаць:

СКОРСНУЦЬ, сьціснуць рукі, вусны, сагнуць або сплясьці сьціскаючы пальцы.

РАЗКЯРСТАЦЬ, разтапырыць пальцы, выпрастаць далонь; разставіць ногі; разьняць рукі да абоймаў; разагнуць разшчэплены канец палкі віламі.

КЯРСТАЦЬ, , , дзерці цэлае на двое, разьдзіраць кіпцюрамі. Прыкладам лучыну лушчаць, лыкі лутаюць,
але карэньні да пляценьня карзін , , а накартаны матэр’ял называюць , .

КЯРЭЧЫЦЬ, корчыць ногі; , разставіць у роскідзь ногі, як у карчы карані; , скорчыцца; , мейсца вілаватага разьдзелу; , скорчаная вядомым спосабам рука;
, хадзіць ракам, на чатырох.

АСЬКІРАЦЦА, , ашчырацца зн. усьміхацца; як бытцам рабіць шчэлку з губы. Нікіфароўскі падае сказ вітабшчыны аб бяззубай дзіцячай усьмешцы „скелачкі шчыліць“; зраўняй з тэй-жа вітабшчыны (і смаленшчыны) слова „шчылікун“— насьмешнік, эпітэт чорта.

КАРАСНУЦЦА, , хапіцца рукой „кархой“ за што колечы, дакрануцца да чаго; , чапляцца, хапацца за што, , прычапіцца, , адчапіцца.

КЕРЗАЦЬ, плясьці лапці, ка(я)рзіны па маскоўску „строчить“; , наскась пераплятаючы, спосаб плясьці што з лыка, скярсы ці валакна, , не падплетаныя лапці; , плёткі, выкручываньне і перакрыўляньне праўды, блутаньне фактаў, інтрыга; , , папярэчны рад лыка пры пляценьні лапцяў, тое, што маскалі называюць „строка“, „строчка“.

КОРСТКІ, сьцягаючы, шчыплючы на смак.

КОРСТ, труна ў форме карыта з векам; праўдападобна назоў гэты мае ў аснове паняцьце капаньня падобна як „грабсьці“, „грабаць“ і „паграбаць“, „пограб“.

Слоўнікі Вацлава Ластоўскага
Беларуская мова
Тлумачальныя слоўнікі
Творы 1926 года