Чалавек (Леўчык)
Быццам сонейка, узыходзіць Чалавек — і ў ясным свеце сонца
непаняты, як свет, — паволі ідзе наперад і вышэй!

Што ён? Адкуль узяўся? Ён чуе сябе, варушыцца, датыкаецца, бачыць сябе самога, другіх і ўсё, існуе, факт! і думае... «Мая
арганізацыя свабодна, сама парушаецца... і мысліць: вось Вялікая, Прадвечная Тайніца адносна існавання мяне самога! Адкуль я? Што я? Куды іду? Я жывы, самарухлівы, мыслячы Чалавек!..»

Ідзе чалавек наперад і вышэй, прыгожы ў сваёй Вялікай
Тайніцы і ў сваім трагізме існуючы і жывучы Чалавек! Ідзе ён
наперад і вышэй, чуючы ў сабе праменні магутнай і неўстрашымай Мыслі, той Думкі, што стараецца зразумець гармонію —
Адзінасць Усясвету, тую дзіўную сілу, Вялікую Адвечную Тайніцу, каторая стварыла і творыць сабе багоў, а пасля скідвае іх
у нішто...

Заблудзіўшы сярод безгранічнай пушчы Бесканчатнага і
Беспачатнага Усясвету, ідзе Чалавек наперад і вышэй сам адзін
на малой макавінцы — Зямлі, ляцячай з мігавай шпаркасцю
кудысьці ў глыбіню нязмернага прастору, сціснуты пытаннем:
«Як і нашто існую?» Сунецца Чалавек адважна наперад і вышэй
па дарозе змагання да пабеды над усялякімі тайніцамі зямлі і
неба...

Вось ідзе Чалавек, крывёю паліваючы сваю аднак сумную,
адзінотную, поўную трудоў і каменняў дарогу жыцця на макавінцы-зямлі і стварае з гэтай гарачай сваёй крыві дзіўна прыгожыя краскі паэзіі, а крык сваёй поўнай бунту душы перамяняе ў
мілагучную музыку... музыку радасці і болю!.. любасці і суму...

Узброены толькі аружжам магуцтва сваёй Думкі-Мыслі, яркай, як маланка, халоднай, як меч сталёвы, а гарачай, як вулканічная лава, — ідзе вольны, свабодны Чалавек, выпярэджваючы людзёў і іх жыццё, адзінотны, сярод загадак і тайніцаў быту,
сам-адзін — сярод мора блудаў і ашуканстваў, што цяжкім
бярэмем ляглі на Яго сэрцы і раняць і грызуць мозг, будзячы і
выклікаючы сорам і ганьбу і клічучы: «Абнімай нас!..»

І як планеты кружаць вакол сонейка — так і Чалавек з усіх
бакоў уласцівасці душаў людскіх: заўсёды галодная і голадам
мораная іх Любоў, а за ёю кулявая іх Прыязнь, а перад ім цягнецца іх змучаная Спадзея, а побач гнеўная і сярдзітая — лютая
Нянавісць іх, што звініць ланцугамі цярпення і болю іх, а Вера іх  спаглядае ў Яго вочы і на Яго твар сваімі цёмнымі вачыма і хоча
абнімаць Яго...

А за ўсім гэтым, за цэлай гэтай хеўрай, цягнуцца акрытыя
лахманамі старых дзіравых праўдаў іхніх мізэрныя людзі, варожыя для Чалавека і Яго Думкі-Мыслі, і калоцячыся паміж сабою:
хто з іх вялікшы?..

А на самым канцы Чалавека — здалёк, здалёк відаць, як за
ім цягнецца таварыш Яго — ціхая, маўклівая і тайнічная Смерць
іх, заўсёды гатовая цалаваць Чалавека — яго гарачыя, распаленыя жарам і смагай жыцця вусны...

І бачыць Чалавек, як чорная сіла Нянавісці гоніць перад сабою ўцякаючую Справядлівасць...

Але Чалавек глядзіць увыш — ідзе наперад і вышэй — і бачыць: як у прасторы шыбуюць, быццам вялізарныя шулякі або
каршакі, Сум, Жаль і Журба, а Боль і Адчай, быццам чорныя
груганы, ляцяць над ім і кракаюць, што Чалавек ёсць мізэрны
чарвяк, што яго мозг не створаны так, каб пазнаваць усю Тайніцу Вялікага, Адзінага, Цэлага — Усясвету і нават марных тайніцаў мізэрных людзёў...

Аружжам Чалавека ёсць Светлая, Ясная Думка-Мысль Чалавека і яе пэўнасць, што яна ёсць вольная, свабодная, бяссмертная з бесканчатнай творчай, вечнай крыніцай магутнасці і сілы!..

Мысль-Думка Чалавека верыць, што змагуць не тыя, што
грабяць плады пабеды над ярмом, але тыя, што асталіся жывымі
і сільнымі яшчэ на полі бою!..

І бачыць Мысль-Думка Чалавека мэту жыцця ў тварэнні
Дабра, бо ці ж тварэнне Дабра мае канчатак?

Ідзе сабе Чалавек наперад і вышэй, каб загарэцца, быццам
ясным полымем, каб асвяціць цёмнае жыццё людзёў, нязлічаныя загадкі, як зоры на небе, тайніцы — як пяску на дне мора, —
і для Чалавека німаш канчатку Яго дарогі — усё вышэй і наперад ідзе!.. 

Гальяш Леўчык