ৰাম বনলৈ যাবলৈ ওলায়
<big>৯ অধ্যায়<big> 

ৰাম বনলৈ যাবলৈ ওলায়

অন্তেষপুৰে যতেক ৰামৰ শত মাৱ ।

শুনি সন্তাপিত ভৈল উৰ বেশ ভাৱ ॥১

কৈকেয়ীক ভয়ে সবে সঙ্কুচিত মতি ।

কৌশল্যাত জনাইবাক নভৈল শকতি ॥২

উদবেগে বিকলে ভ্ৰমন্ত মন্যু কৰি ।

হা হা অনাথ ভৈলা অযোধ্যা নগৰী ॥৩

পাপিষ্ঠী কৈকেয়ীৰ কিনো মন্দমতি ।

ভৰতক ৰাজ্য দেই ৰামৰ বিপতি ॥৪

এহি কাজে পাপিষ্ঠী ভৈগৈল সুভাগিনী ।

ৰামৰ ৰাজ্যত বহু পাতিল বিঘিনি ॥৫

হা ৰাম বাপু তুমি আপুতিৰ পো ।

সুমৰন্তে তোমাক চক্ষুৰ বহে লো ॥৬

কান্দন্তে থাকিলা কেহো ধৰণীত লুটি ।

হা ৰাম বোলন্তে পৰাণ যাওক ফুটি ॥৭

কৈকেয়ীৰ বোলে চিত ৰামৰ ভাগিল ।

বনক চলিতে ৰামে অনুজ্ঞা মাগিল ॥৮

অচেতন পিতৃ পাৱ শিৰে ধৰিলন্ত ।

কুটিলা কৈকেয়ীক নমস্কাৰ কৰিলন্ত ॥৯

বাপৰ মাৱৰ আগে পুটাঞ্জলি ধৰি ।

চলি গৈলা ৰাম মন আনন্দিত কৰি ॥১০

গুৰুতৰ বিষাদে দগধ কৰে মন ।

নেত্ৰ জলে দেখিলন্ত পাচত লক্ষ্মণ ॥১১

নুগুচাইল মুখশ্ৰীক হুয়া ৰাজ্য হীন ।

ৰাত্ৰি যেন চন্দ্ৰ কান্তি নকৰে মলিন ॥১২

ধন জন ৰাজ্য ভাৰে ভৈলন্ত বৈৰাগ ।

যতী যেন ত্যজিল গৃহৰ অনুৰাগ ॥১৩

প্ৰদক্ষিণ কৰিয়া সেৱক সব সজ ।

লীলা গতি চলি গৈলা যেন মত্ত গজ ॥১৪

অসন্তোষ ৰাঘৱৰ নলখিলা জনে । 

সৰ্ব্বলোকে সন্তোষিলা হৰষিত মনে ॥১৫

মনত বিষাদ মুখ হৰিষ লক্ষ্মণ ।

কৌশল্যাৰ থান পাইলা পাচত লক্ষ্মণ ॥১৬

ব্ৰাহ্মণক দেখিলা দুৱাৰ পৰিহৰি ।

দেৱতাক পূজি আছে স্বস্ত্যয়ন কৰি ॥১৭

তাসম্বাক প্ৰণাম কৰিলা বিদ্যমান ।

পাচে প্ৰবেশিলা গৈয়া কৌশল্যাৰ থান ॥১৮

বিষ্ণুক পূজন্তে দেখিলন্ত নিজ মাৱ ।

দুই ভাই মিলি প্ৰণমিলা তান পাৱ ॥১৯

প্ৰণামোহোঁ হেৰা ৰাম আৱৰ লখাই ।

কল্যাণে বঞ্চিয়ো কুখিধৰ মোৰ আই ॥২০

হেন শুনি কৌশল্যা ৰামৰ গলে ধৰি ।

কুলৰ নন্দন বুলি অভিনন্দা কৰি ॥২১

হাতে গাৱ মাজিলন্ত দিলন্ত আশীষ ।

ধেনু বত্স পায়া যেন বিবিধ হৰিষ ॥২২

শুন বাপ ৰাম মোৰ হৃদয় নন্দন ।

দেৱৰ নিৰ্ম্মাল্য হেৰা পিন্ধিয়ো চন্দন ॥২৩

বাপৰ আজ্ঞায়ে তুমি হৈবা যুবৰাজ ।

জনক পালিবা বুঝিবাহা ৰাজকাজ ॥২৪

আৱৰ পালিবা তুমি যত দ্বিজগণ ।

পুত্ৰৱতে প্ৰজাক পালিবা সৰ্ব্বক্ষণ ॥২৫

দেখিবা সকলো মাৱ মোহোৰ সমান ।

শ্ৰাদ্ধ যজ্ঞ কৰিবা দিবাহা মহাদান ॥২৬

শুনি ৰামে বোলন্ত মাৱৰ মুখ চাই ।

আথান্তৰ ভৈল বৰ নতু শুনা আই ॥২৭

উলট পালট ভৈল আমাসাৰ কাজ ।

কৈকেয়ীৰ বোলে ভৰতক দিলা ৰাজ ॥২৮

বাক্য বান্ধি নৃপতিক দুই বৰ মাগি ।

আমি বন যাইবো চৌধ বৰিষক লাগি ॥২৯

আউৰ এক বৰ ভৰতক দিল দেশ ।

আমাক নিষ্ঠুৰ বাণী বুলিল আশেষ ॥৩০

ভৰতক লাগি তেজিলোহোঁ ধন জন ।

ৰাজাৰ আদেশে আজি চলি যাইবো বন ॥৩১

ৰাজ্য ভোগ তেজিলোহোঁ কুটুম্ব সকল ।

চিৰ জটা ধৰিবো ভুঞ্জিবো বনফল ॥৩২

হেন শুনি কৌশল্যাৰ মোহ ভৈল মন ।

গুৰিত ছেদিলে যেন বৃক্ষ হোৱে চন ॥৩৩

ভূমিত পৰিল গাৱ সন্তাপিত ভাৱ ।

পৰম বিকলে বিমূৰ্চ্ছিত ভৈলা মাৱ ॥৩৪ 

সন্তাপে পোৰন্ত যেন তুলাত অগনি ।

অচেতনে পৰিলন্ত ৰামৰ জননী ॥৩৫

আথে বেথে দুই ভাই তুলি ধৰি হাতে ।

সুশীতল জল আনি ঢালিলন্ত মাথে ॥৩৬

কদাচিতো মাৱৰ শৰীৰ নোহে থিৰ ।

দুভাইৰো দেখিয়া নয়নৰ ঝৰে নীৰ ॥৩৭

শ্ৰীৰামে বোলন্ত লখাই শুন মোৰ বাণী ।

আবেসে নিজিবে মাৱ জগত গোসাঁনী ॥৩৮ 

অগণি দহৱে পিম্পলিৰ দিয়া পথ ।

আৰ মোৰ শোকত নিজিবে দশৰথ ॥৩৯

সিংহৰ ভাৰ্য্যায়ে ছাগ প্ৰসবিল মোক ।

মোহোৰ কাৰণে কৌশল্যাৰ এত শোক ॥৪০

কৈকেয়ী মাৱে আতি পৰ পাপ পাইল ।

পাচে কতোক্ষণে কৌশল্যাৰ প্ৰাণ আইল ॥৪১

সন্ধুক্ষণ হুয়া মাৱে মাথা তুলি চাইল ।

দুই পু্ত্ৰ কান্দে তাক দৰশন পাইল ॥৪২

উঠি বসি কৌশল্যা ৰামৰ গলে ধৰি ।

মৰিলোহোঁ বুলিয়া অনেক মন্যু কৰি ॥৪৩

হা বিধি মোৰ কোন কাৰ্য্যক কৰিলে ।

আগে নিধি দিয়া কেন পাচত হৰিলে ॥৪৪

মোহোৰ হৃদয় বক্ৰ লোহায় গঢ়িল ।

তোৰ বনবাস শুনি প্ৰাণ নছাৰিল ॥৪৫

জানিলো কৈকেয়ী আবে স্বামীক বধিল ।

তোমাৰ আগত বিধি মৰিবে নিদিল ॥৪৬

হাত যোৰ কৰি বোলে প্ৰেত মহীপাল ।

সব দুখ এৰাই সত্বৰে কৰাঁ কাল ॥৪৭

চিত্ৰ গুপ্ত তুমি কেনে পাসৰিলা মোক ।

পাঁজি মোচ সত্বৰে কাতৰ কৰোঁ তোক ॥৪৮

অপায় মিলিল কিনো অযোধ্যা নগৰ ।

শুচি মুখে কৈকেয়ীয়ে শুষিল সাগৰ ॥৪৯

টীপছিৰ বাৱে মেৰু পৰ্ব্বত উৰিল ।

তুনি সাপে সব নাগপুৰীক গিলিল ॥৫০

তোমাক পঠাইব বন দশৰথ ৰাই ।

তান্তোধিক মোৰ বাক্য পালিতে যুৱাই ॥৫১

স্ত্ৰীজিত পিতৃৰ নকৰি তুমি বাক ।

বনক নযাইবে বাপ মোৰ পাশে থাক ॥৫২