অতিকায় ৰাক্ষসৰ যুদ্ধ আৰু পতন
<big>২২ অধ্যায় ।<big> 

<big>অতিকায় ৰাক্ষসৰ যুদ্ধ আৰু পতন ।<big>

চাৰি গোট কুমাৰক মণ্ডি অলঙ্কাৰ ।

সুগন্ধ চন্দন ভূষি পুষ্পে জাতিষ্কাৰ ॥১

কেহোঁ গজে কেহোঁ ঘোড়ে কেহোঁ যাই ৰথে ।

মহাপাঞ্চ মহোদৰ চলয় লগতে ॥২

চাৰি গোটা কুমাৰ ৰাজাৰ দুই ভাই ।

ছয়ো মহাবীৰ লৰি ভৈলা আজ্ঞা পাই ॥৩

ৰাজাৰ চৰণ ধূলি শিৰত চড়াইল ।

চতুৰঙ্গ দলে সবে ৰণ ভূমি পাইল ॥৪

ৰাক্ষসৰ বল যেবে সমৰক গৈলা ।

ৰাঘৱৰ বলে দেখি সব সাজ ভৈলা ॥৫

জিঙ্কোৰিলা কপিবল ধৰণ নযাই ।

বেঢ়িয়া বৰিষে বৃক্ষ শিখৰৰ ঘাই ॥৬

বৃক্ষৰ সন্ধানে কতো গিৰিৰ শিখৰে ।

ৰাক্ষসে মাৰয় কতো খাণ্ডাৰ প্ৰহাৰে ॥৭

ৰাক্ষসৰ বানৰৰ ৰণ ধুমাজয় ।

শিলাৰ প্ৰহাৰে হৱে ৰাক্ষসৰ ক্ষয় ॥৮

ৰাক্ষস বলৰ যেবে অস্ত্ৰ গৈলা ক্ষয় ।

বানৰক তুলি তুলি বানৰ মাৰয় ॥৯

ভালুকক মাৰে তুলি ভালুকৰ গায় ।

ৰুধিৰ পিয়াৱে কেহোঁ মাংস চোবাই খায় ॥১০

হানিয়া আণ্টাইলা বৃক্ষ গিৰিৰ শিখৰ ।

অস্ত্ৰ বিৰহিত ভৈলা ভালুক বানৰ ॥১১

ফৰবট যেন ৰাক্ষসক তুলি তুলি ।

হানিবা পঠাৱে গিৰি শিখৰক বুলি ॥১২

ক্ষণেকে বানৰ বলে ৰাক্ষস ভঙ্গাইলা ।

কুমাৰত গৈয়া সবে শৰণ যে লৈলা ॥১৩

নৰান্তকে দেখিলন্ত নিজ সৈন্য ভঙ্গ ।

কপিবল দেখি তাৰ মনে বৰ অঙ্গ ॥১৪

মহাবীৰ নৰান্তক ৰাজাৰ কুমাৰ ।

ঘোড়াত চড়িয়া গৈলা সৈন্যৰ ভিতৰ ॥১৫

প্ৰাসক উচ্চায়া বানৰক মাৰে বাৰি ।

খৰগৰ ঘাৱে কতো প্ৰাণ যাই ছাৰি ॥১৬

যত যত বীৰে বৃক্ষ হানিলেক যাই ।

সবাহাঙ্কে ঢালয় হানিয়া প্ৰাস ঘাই ॥১৭

কুম্ভকৰণৰ হাতে যতেক এৰাইল ।

নৰান্তকৰণে পুনু প্ৰাণক সুজাইল ॥১৮

সুগ্ৰীৱ দেখন্ত নৰান্তক যেন যম ।

প্ৰজা সংহৰিতে আছে কালান্তক সম ॥১৯

আপন সৈন্যৰ যেবে দেখিলা কদন ।

অঙ্গদক সম্বুধিয়া বুলিলা বচন ॥২০

শুনহ অঙ্গদ বাপু বীৰ বলীয়াৰ ।

সত্তৰ কৰিয়া ৰাজ কুমাৰক মাৰ ॥২১

ইটো বীৰ জীৱন্তে বানৰ হুইবে উলি ।

ৰাৱণক পুত্ৰশোকে মাৰি এৰ পুলি ॥২২

অঙ্গদে শুনিলা যেবে ৰাজাৰ আদেশ ।

হাম্ফোল কৰিয়া সমৰত পৰবেশ ॥২৩

আন অস্ত্ৰ কিছো নাহি নখ আৰ দান্ত ।

নৰান্তক বীৰক অঙ্গদে বুলিলন্ত ॥২৪

ওৰে নৰান্তক মোক যম হেন জান ।

বজ্ৰৰ সদৃশ হৃদয়ত প্ৰাস হান ॥২৫

ক্ষুদ্ৰ যে পতঙ্গ সম বানৰ নমাৰ ।

পাছে তই সহ মোৰ মুঠিৰ প্ৰহাৰ ॥২৬

ক্ৰোধে নৰান্তক বীৰে ছোবাৱন্ত দান্ত ।

হাওঁৰে বানৰা আজি তোক কৰোঁ অন্ত ॥২৭

কাক আসি কি বোলহ নাহিকে উদ্দেশ ।

এহি প্ৰাস ঘাৱে তোৰ প্ৰাণ কৰোঁ শেষ ॥২৮

ফুৰাইয়া হানিলা প্ৰাস অঙ্গদক লাগি ।

হৃদয়ত পৰি সিটো প্ৰাস গৈলা ভাগি ॥২৯

পৰ্ব্বতত পৰি যেন দলি ভৈলা চূৰ ।

অগনি কনিকা উঠি গৈলা বহু দূৰ ॥৩০

নৰান্তক বীৰৰ ধৱল অতি ঘোড় ।

উচ্চৈশ্ৰৱা সদৃশ পৱন সম জোৰ ॥৩১

অঙ্গদে হানিলা মুঠি কপালক লাগি ।

তুৰঙ্গৰ ঢেল নিকলিলা মাথা ভাগি ॥৩২

বাহন পৰিলা নৰান্তক যে অতুষ্টি ।

অঙ্গদৰ কপালত হানিলন্ত মুঠি ॥৩৩

বোম্বালে ৰুধিৰ নিকলিয়া যাই ধাৰে ।

বালীপুত্ৰ কাম্পি গৈলা মুঠিৰ প্ৰহাৰে ॥৩৪

ক্ষণেকে অঙ্গদ সুস্থ কৰিলা শৰীৰ ।

বজ্ৰ সম মুষ্টি ধৰিলন্ত মহাবীৰ ॥৩৫

বক্ষস্থলে টানি বৰ দিলন্ত প্ৰহাৰ ।

হৃদি চূৰ্ণ হুয়া প্ৰাণ ছাৰি গৈলা তাৰ ॥৩৬

ৰণত পৰিলা নৰান্তক নিশাচৰ ।

দশ গুণ তেজ বল ভৈলা অঙ্গদৰ ॥৩৭

দেখি দেৱান্তকে যে ত্ৰিশিৰা মহোদৰ ।

অকল বীৰক ধাইলা তিনি বীৰবৰ ॥৩৮

ক্ৰোধত জ্বলিয়া গৈলা তিনি বীৰবৰ ।

অস্ত্ৰজালে শৰীৰ বিন্ধিলা অঙ্গদৰ ॥৩৯

বালীপুত্ৰে সমৰত তিনিকো ধাইলন্ত ।

লাঠি ভুকু কাহাকো খেখট কৰি দান্ত ॥৪০

ডাঙ্গৰ বৃক্ষক পাছে আজুৰ আনিল ।

সামৰ বুলিয়া দেৱান্তকক হানিল ॥৪১

সমীপ ছাপিলা তৰু যেন কাল দণ্ড ।

ত্ৰিশিৰাৰ শৰে তাক কৈলা খণ্ড খণ্ড ॥৪২

বৃক্ষ শিলা অঙ্গদে আশেষ বৰিষিলা ।

ত্ৰিশিৰাৱে শৰ ঘাৱে সবাকো কাটিলা ॥৪৩

দেৱান্তকে পৰিঘে তোমৰে মহোদৰে ।

ত্ৰিশিৰায়ে অঙ্গদক পীড়িলেক শৰে ॥৪৪

নকৰিলে কটাক্ষ অঙ্গদ মহাবলে ।

মহোদৰ গজক তাৰিলা কুম্ভস্থলে ॥৪৫

দুই চক্ষু নিকলিলা মুঠিৰ প্ৰহাৰে ।

দান্ত দুই আজুৰিয়া লৈলন্ত তাহাৰে ॥৪৬

দিলা দেৱান্তকক হস্তীৰ দান্তে বাৰি ।

মূৰ্চ্ছা গৈয়া পৰিল চেতন গৈলা ছাৰি ॥৪৭

কুঞ্জৰ পৰিয়া গৈলা কুম্ভস্থল ভাগি ।

দেৱান্তক ডেৱ দিলা পৃথিবীক লাগি ॥৪৮

সন্ধুক্ষণ ভৈলা কতোক্ষণে দেৱান্তক ।

পৰিঘৰ কোবেক দিলেক অঙ্গদক ॥৪৯

বালীপুত্ৰ পৰিলন্ত পুত্ৰ ত্ৰিশিৰাই ।

অঙ্গদক হানিলা অনেক শৰ ঘাই ॥৫০

শৰ বৰিষণে বৰিষয় মহোদৰ ।

তিনিহন্তে জন্তাইলা পীড়িলা নিৰন্তৰ ॥৫১

একে অঙ্গদক তিনি ৰাক্ষসে যুজন্ত ।

দেখিয়া ধাইলন্ত নীল বীৰ হনুমন্ত ॥৫২

ত্ৰিশিৰাক নীল বীৰে হানিলা শিখৰে ।

ৰাৱণৰ পুত্ৰে তাক কাটিলন্ত শৰে ॥৫৩

চূৰ্ণীকৃত কৰিলেক গিৰিৰ শিখৰ ।

দেখিয়া হৰিষ দেৱা্ন্তক নিশাচৰ ॥৫৪

আপন শকতি ধৰি পৰিঘ উচ্চায়া ।

মাৰুতিক লাগি শীঘ্ৰ বেগে গৈলা ধায়া ॥৫৫

হনুমন্তে দেখন্ত আসয় আথে বেথে ।

বজ্ৰ সম মুষ্টি মাৰিলন্ত তাৰ মাথে ॥৫৬

চক্ষু দান্ত নিকলিলা মাথা গোট ভাগি ।

দেৱান্তক গৈলা যম সদনক লাগি ॥৫৭

ৰাজাৰ কুমাৰ যেবে পৰিলা সমৰে ।

মহোদৰে নীলক বৰিষে আতি শৰে ॥৫৮

নিৰন্তৰে হানন্ত চড়িয়া গজস্কন্ধে ।

নীলক সমৰ মাজে মাৰিতে প্ৰবন্ধে ॥৫৯

নীল সেনাপতিয়ে পৰ্ব্বত গোট তুলি ।

মহোদৰ বীৰক হানিলা হুঃ বুলি ॥৬০

আকাশক লাগিয়া উচ্চায়া বহু দূৰ ।

নিশাচৰে সাৰথিয়ে চাপি কৈলা চূৰ ॥৬১

খুড়াত পৰিলা দেখি ত্ৰিশিৰা খঙ্গাইল ।

মাৰুতিক শৰ হানি চতুৰ্দ্দিশে ছাইল ॥৬২

বায়ুসুত বাঢ়িলন্ত যেন হেমগিৰি ।

ঘোড়া সব পেলাইলন্ত তাৰ নখে ছিৰি ॥৬৩

ত্ৰিশিৰা ভূমিত পৰি পাইল ৰথ ভঙ্গে ।

ভয়ঙ্কৰ শকতি হানিল বৰ খঙ্গে ॥৬৪

প্ৰলয় কালৰ অগ্নিকুণ্ডৰ সমান ।

দেখি অন্তৰীক্ষে ডেৱ দিলা হনুমান ॥৬৫

শকতিক হনুমন্তে দুয়ো হাতে ধৰি ।

আণ্ঠু দিয়া ভাঙ্গিলন্ত ঠনাকৃত কৰি ॥৬৬

দেখিয়া বানৰ বলে ৰিঙ্গ কোলাহল ।

প্ৰচণ্ড বায়ুত যেন সাগৰ আম্ফাল ॥৬৭

ক্ৰোধে জ্বলি গৈলা বীৰ ত্ৰিশিৰা কুমাৰ ।

হৃদয়ত প্ৰহাৰ দিলেক খৰগৰ ॥৬৮

বায়ুসুতে আতি বৰ কৰিলা লৱৰ ।

হিয়াত হানিলা বজ্ৰ সমান ছাপৰ ॥৬৯

ত্ৰিশিৰা মূৰ্চ্ছিত ভৈলা চেতনক ছাৰি ।

হনুমন্তে তাহাৰ খৰগ লৈলা কাঢ়ি ॥৭০

তেতিক্ষণে চেতন লভিয়া কোপে উঠি ।

হৃদয়ত কপিৰ হানিলা বজ্ৰ মুঠি ॥৭১

মুঠিৰ প্ৰহাৰে কপি বীৰ কম্পি গৈলা ।

ফুৰনি দেখিয়া পুনঃ সন্ধুক্ষণ ভৈলা ॥৭২

বাম হাতে কেশে সমে কিৰীটি ধৰিলা ।

জয় ঘণ্টা লাৰি আনি বাৱ পাক কৰিলা ॥৭৩

সাগৰ গহন বায়ুসুত মহাবীৰ ।

খৰগৰ ঘাৱে ছেদিলন্ত তিন শিৰ ॥৭৪

ৰাজাৰ কুমাৰ যেবে ত্ৰিশিৰা পৰিলা ।

ৰাঘৱৰ সেনায়ে কৌতুকে ৰিঙ্গ দিলা ॥৭৫

পৃথিবী কম্পায়া যেবে ত্ৰিশিৰা পৰিলা ।

গদা ফুৰাৱন্তে মহাপাৰ্শ্ব নিকলিলা ॥৭৬

বানৰৰ সেনাগণ মাৰয় অপাৰ ।

ঋষভে ভেণ্টিলা আসি পৰ্ব্বত আকাৰ ॥৭৭

বৰুণৰ পুত্ৰ বানৰৰ যূথপতি ।

মহাপাৰ্শ্বে গুণে কিনো দাৰুণ শকতি ॥৭৮

হৃদয়ত বৈসাইলেক গদাৰ প্ৰহাৰ ।

বোম্বালে নিকলি গৈলা শোণিতৰ ধাৰ ॥৭৯

ঋষভেয়ো কতেক্ষণে সন্ধুক্ষণ হুইয়া ।

তাহাৰ হাতৰ গদা বলে কাঢ়ি লৈয়া ॥৮০

মাথাত কোবেক তাৰ বৈসাইলেক টানে ।

শিৰ ভাগি মহাপাৰ্শ্ব গৈলা যমথানে ॥৮১

শুভ শুভ জয় জয় ভৈলা সবে লোকে ।

দেখি অতিকায়ক পীড়িলা বৰ শোকে ॥৮২

মনত গুণয় পৰিলেক তিনি ভাই ।

খুড়া দুই পৰিলেক বিপাকক পাই ॥৮৩

আজি ৰাম লক্ষ্মণক সকলে বানৰে ।

একেশ্বৰে সবাকো পঠাইবো যম ঘৰে ॥৮৪

মোৰ নামে ইন্দ্ৰেয়ো পলান্ত ৰণ ছাৰি ।

কুবেৰক কালক খেদাইলো গদাবাৰি ॥৮৫

ৰথ খান জ্বলয় সহস্ৰ ৰবি জৌতি ।

মণ্ডিয়া আছয় মণি ৰত্ন গজমতি ॥৮৬

বহয় তাহাক দুই পাঞ্চশত ঘোড় ।

মহাবেগে চলয় পৱন সম জোৰ ॥৮৭

পৰ্ব্বতৰ সমান মুনিষ অতিকায় ।

অস্ত্ৰৰ প্ৰহাৰে সৈন্য ভঙ্গাৱন্তে যাই ॥৮৮

সবে সৈন্য ভঙ্গ ভৈলা ধৰণ নযাই ।

ভালুক বানৰ উসমিলিয়া পলাই ॥৮৯

শ্ৰীৰামে বোলন্ত শুনা মিত্ৰ বিভীষণ ।

ইটো কোন বীৰ দেখোঁ ভঙ্গাইলেক ৰণ ॥৯০

সৈন্যক মাৰয় যেন কালান্তক যম ।

জানিলোহোঁ ইহাক মুনিষ নাই সম ॥৯১

বিভীষণে বোলয় এহিটো অতিকায় ।

বীৰত্ব কাহিনী আৰ কহন নযাই ॥৯২

বাসৱক ভঙ্গাইলেক সম্মুখৰ ৰণে ।

লাহাৰি নসহে যম অগনি বৰুণে ॥৯৩

ব্ৰহ্মাক আৰাধি ইটো পায়া আছে বৰ ।

দেৱাসুৰ নাগ যক্ষ লোকত অমৰ ॥৯৪

সবে বশ্য কৰিলেক এহি তিনি লোক ।

অৱহিতে যুজিয়োক ৰাৱণৰ পোক ॥৯৫

এতহন্তে অতিকায় সন্নিত চাপিয়া ।

ৰামক বুলিবে লৈলা গৰব কৰিয়া ॥৯৬

যিটো বীৰে মুনিষ বোলাৱে আপনাক ।

শকতি আছয় ৰণ দিয়োক আমাক ॥৯৭

হনুমন্ত প্ৰমুখ্যে বানৰ কুল ৰথ ।

সকলহি বানৰ আমাৰ নিজ ভক্ষ্য ॥৯৮

ত্ৰৈলোক্য জিনিলো মুনিষত মোৰ কায ।

ইতৰ জনত যুজিবাক লাগে লাজ ॥৯৯

তাৰ গৰ্ব্ব বচন শুনিয়া তেতিক্ষণে ।

কাণ্ডে তূণ ভৰি ধনু ধৰিলা লক্ষ্মণে ॥১০০

আকৰ্ণ পূৰিয়া ধনু কৰিলা টঙ্কাৰ ।

শবদে পাইলেক গৈয়া স্বৰ্গৰ দুৱাৰ ॥১০১

পৰিবৰ্ত্তি আইলা ধ্বনি স্বৰ্গপুৰ হন্তে ।

প্ৰতিধ্বনি গৈলা গিৰি সাগৰ পৰ্য্যন্তে ॥১০২

পৃথিবীৰ লোকত কাণত তাল দিল ।

লঙ্কাত বিস্ময় বৰ নিৰ্ঘাত পৰিল ॥১০৩

অতিকায় বীৰৰ লাগিলা চমৎকাৰ ।

মনত গুণয় কিন বীৰ বলীয়াৰ ॥১০৪

লক্ষ্মণক বোলে তুমি বাহুৰিয়া যাহা ।

নিদ্ৰাৰ যে সৰ্পক কিসক জগাৱাহা ॥১০৫

আমাৰ হাতত যেবে নযাইবে পৰাণ ।

ঝাণ্ট কৰি হাতৰ থৈ এৰ ধনুখান ॥১০৬

ত্ৰৈলোক্য জিনিলো তই বীৰ কোন ৰখ ।

ছৱালক যুজিবাক লাগয় বৈলখ ॥১০৭

<big>২৩ অধ্যায় ।<big> 

<big>ছবি ।<big>

আপনাৰ শৰীৰত,       মমত আছয় যেবে,

হিত বোল নোৰোচয় তোক ।

যম কৰণত পাতি,       মলছিলা হেন জানি,

আগ বাঢ়ি ৰণ দেহ মোক ॥১

দিব্য অস্ত্ৰ যত যত,       মোহোৰ হাতত আছে,

তাক কহিবাৰ কাৰ্য্য কিস ।

যম দণ্ড সম শৰ,       শৰৰ প্ৰহাৰ সহ,

তেবে তই মুনিষ হৱস ॥২

লক্ষ্মণেয়ো সম্বুধিয়া,       ৰাক্ষসক বুলিলন্ত,

অতিকায় কিসক তৰ্জ্জস ।

আনত ভাবনা কহ,       শৰত কালৰ মেঘ,

মিচা তই কিসক গৰ্জ্জস ॥৩

বীৰ হুয়া যিটো বীৰে,       মুনিষাই নজানিয়া,

আনক নিন্দয় ৰণশালে ।

দুৰ্গতি পতিত ভৈলে,       সমৰত পৰে যদি,

তাহাক নিন্দয় পাছে কালে ॥৪

মুনিষৰ পোৱ যেবে,       মুনিষ হৱস তই,

বিপক্ষক নিন্দিতে চাহস ।

বাঢ়ি ৰণ পৰুজাউ,       দান্ত ভাগা সাপ যেন,

মিছাত কিসক ফোকাৰস ॥৫

আপনাক বৰ কৰি,       আনক তাকৰ জানি,

বুলিলি যে আগে অনখৰ ।

ছৱালৰ মুঠি দেখ,       গুচাওঁ তোৰ বৈলখ,

মাৰি পেশোঁ যমৰ নগৰ ॥৬

লক্ষ্মণৰ শৰ ঘাৱে,       ঘৰ্ম্মচড়ি গৈলা গাৱে,

জ্বলিলেক ৰাক্ষস অগনি ।

আকৰ্ণ পূৰিয়া ধনু,       শৰ গোট মাৰিলেক,

আকাশে জ্বলন্তে যাই ছানি ॥৭

ৰামৰ কনিষ্ঠে তাক,       অৰ্দ্ধচন্দ্ৰ বাণ হানি,

অন্তৰীক্ষে কাটিয়া পেলাইল ।

দেৱ দৈত্য নৰ যক্ষ,       দানব যতেক নাগ,

সবে হন্তে কৌতুকক পাইল ॥৮

আৰ পাঞ্চগোটা শৰ,       অতিকায়ে হানিলেক,

লক্ষ্মণে হানিলা পুনু তাকে ।

অনেক লক্ষেক শৰে,       সূৰ্য্যপথ ৰুধিলেক,

নিশাচৰ তাহাঙ্ক আথাকে ॥৯

সুমিত্ৰা তনয়ে জানি,       আপনাৰ শৰেহানি,

অস্ত্ৰে কাটি পেলাইল সকল ।

আকৰ্ণ পূৰিয়া ধনু,       অস্ত্ৰ গোট হানিলেক,

কপালত ফুটিলা সকল ॥১০

শৰ গোট পশি গৈলা,       তাক কেহোঁ নলক্ষিল,

ঘটী ঘটী ৰুধিৰ বজাইল ।

কতো বেলি মূৰ্চ্ছা গৈয়া,       আছিলেক অতিকায়,

খেনেতেক চেতন পাইল ॥১১

সাৰ্থক যে দশৰথ,       কুলৰ নন্দন বীৰ,

তিনিয়ো ভুবনে যশ পাইলে ।

স্বৰ্গ মৰ্ত্ত্য পাতালক,       বৰাইলোঁ মই হেনবীৰ,

এক গোটা শৰতে কম্পাইলে ॥১২

আৰকায়ো শৰে হানি,       সূৰ্য্যপথ ৰুধিলেক,

লক্ষ্মণক বেঢ়ি তমোময় ।

দেৱগণ ৰাম সেনা,       সবাৰে সম্ভ্ৰম মন,

অন্তৰ্গতে জ্বালিলেক ভয় ॥১৩

সৈন্যৰ বিভ্ৰম অতি,       দেখিয়া সুমিত্ৰাসুতে,

বায়ব্যৰ অস্ত্ৰক মাৰিল ।

ৰবিৰ কিৰণে যেন,       অন্ধকাৰ ফেৰিলেক,

ৰাক্ষসৰ অস্ত্ৰ সংহাৰিল ॥১৪

<big>২৪ অধ্যায় ।<big> 

<big>পদ ।<big>

ক্ৰোধিলা ৰাৱণ সুত বীৰ অতিকায় ।

হিয়াত হানিলা সুত বীৰ সম শৰ ঘাই ॥১

অন্ধকাৰ তমোময় দেখিলা লক্ষ্মণে ।

সন্ধুকি অগনি অস্ত্ৰ লৈলা তেতিক্ষণে ॥২

অগনিৰ অস্ত্ৰ বীৰে নানিলেক মাত্ৰে ।

ৰাক্ষসে কাটিয়া তাক আদিত্যৰ অস্ত্ৰে ॥৩

দুই অস্ত্ৰে যুদ্ধ ভৈলা হুইয়া এক ঠাই ।

আউৰ আউৰে চূৰ্ণ পৃথিবীতে পৰি যাই ॥৪

ঐষিকী অস্ত্ৰক হানিলন্ত নিশাচৰে ।

ইন্দ্ৰ অস্ত্ৰে নিবাৰিলা লক্ষ্মণ কুমাৰে ॥৫

যম অস্ত্ৰ নিশাচৰে কৰিল প্ৰহাৰ ।

সুমিত্ৰে বায়ব্য অস্ত্ৰে কৰিলা সংহাৰ ॥৬

অস্ত্ৰৰ প্ৰহাৰ দুইৰো তৰ্ত্তূল্য সমান ।

অতিকায় বলশীল ধনুৰ সন্ধান ॥৭

তক্ষক সদৃশ হানিলন্ত এক শৰ ।

হৃদয়ত পৰি মূৰ্চ্ছা কনিষ্ঠ ৰামৰ ॥৮

দশৰথ সুতে পাছে চেতনক পাইল ।

শৰ হানি ৰথ ঘোড়া কাটিয়া পেলাইল ॥৯

ধ্বজক ছেদিল পাছে সাৰথিৰ শিৰ ।

ভূমিত পৰিলা অতিকায় মহাবীৰ ॥১০

ভূমিত থাকিয়া শৰ হানয় অপাৰ ।

লক্ষ্মণক ছায়া কৰিলেক অন্ধকাৰ ॥১১

আপনাৰ শৰে পুনু কাটিলন্ত বীৰে ।

অতিকায় বীৰক বিন্ধিলা সশৰীৰে ॥১২

দুইহানো শৰক পুনু দুইহান্তে কাটন্ত ।

ঘোৰ সমৰৰ মাজে দুয়ো নঘাটন্ত ॥১৩

অজয় অভঙ্গ দুয়ো ৰাজাৰ কুমাৰ ।

ৰুধিৰে পঙ্কিত দেহা শৰে জৰাজৰ ॥১৪

পৃথিবী আকাশে জলজন্তুৰ বিস্ময় ।

কিনো দুই বীৰ যুজে অভঙ্গ অজয় ॥১৫

এতহন্তে আলোচিয়া জগতৰ আয়ু ।

লক্ষ্মণৰ কাণত কহিলা আসি বায়ু ॥১৬

ব্ৰহ্মা বৰ দিলা ইটো ত্ৰৈলোক্য বিজয় ।

তাহানেসে প্ৰহাৰে ইহান হৈবে ক্ষয় ॥১৭

আন একো প্ৰকাৰে নমৰে অতিকায় ।

ভেদ কথা কহিলোঁ যিমতে বধ যাই ॥১৮

বৰ ছিদ্ৰ শুনিলন্ত বায়ুৰ মুখত ।

লক্ষ্মণে ব্ৰহ্মাৰ অস্ত্ৰ চড়াইলা গুণত ॥১৯

বেদ মন্ত্ৰ অভিষেকি হানিলন্ত তাক ।

অস্ত্ৰৰ অগনি নিকলয় জাক জাক ॥২০

চন্দ্ৰৰ সূৰ্য্যৰ জৌতি চূৰ্ণ আতি ভৈলা ।

অস্ত্ৰৰ প্ৰহাৰে বসুমতি টলি গৈলা ॥২১

দশোদিশ ব্যাপিয়া গুচিল তমোময় ।

সব দিশ প্ৰকাশিয়া ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ চলয় ॥২২

ব্ৰহ্মাস্ত্ৰে ব্যাপিলা অতিকায় চমৎকাৰ ।

মুদ্গৰ গদায়ে তাক কৰয় নিবাৰ ॥২৩

অস্ত্ৰ সব পুৰি ব্ৰহ্ম অস্ত্ৰ যাই ছানি ।

তুলাত লাগিলা যেন প্ৰচণ্ড অগনি ॥২৪

ৰাৱণৰ পুত্ৰ অতিকায় মহাবীৰ ।

লক্ষ্মণৰ শৰে তাৰ ছেদিলন্ত শিৰ ॥২৫

কুণ্ডল কিৰীটি সমে ছেদিলন্ত শিৰ ।

শিখৰৰ ভৰে যেন পৃথ্বী গিৰগিৰ ॥২৬

আশেষ পৰিল সেনা তাহাৰ লগত ।

কতোহোঁ জনাইলা গৈয়া ৰাজাৰ আগত ॥২৭

লঙ্কেশ্বৰে শুনিলন্ত তনয়ৰ বধ ।

বিমূৰ্চ্ছিত ভৈলা কুৰি নয়ন তবধ ॥২৮

চাৰি পুত্ৰ পৰিলা আৱৰ দুই ভাই ।

শুনি শোকে ৰাৱণৰ প্ৰাণ ফুটি যাই ॥২৯

সাৰণে দেখে আৰো শোকে তমোময় ।

মৌনে থাকিলা সবে পাত্ৰ সমস্তয় ॥৩০

ৰাৱণে ক্ৰন্দন কৰে চেতনক পাই ।

কৈক গৈলে দেৱান্তক ত্ৰিশিৰা বোপাই ॥৩১

কৈক গৈলে দেখিবোঁহো নৰান্তক পোক ।

মন্দোদৰী জ্বলিবেক দশ গুণ শোক ॥৩২

হা হা কেনে দেখিবোহোঁ পুৰ পটেশ্বৰী ।

কোল শূন্য কৰিলোহোঁ বান্ধৈ মন্দোদৰী ॥৩৩

একৈ একৈ পুত্ৰ যাৰ ত্ৰৈলোক্য বিজয় ।

তাহাৰ মৰণে কেনে প্ৰাণক ধৰয় ॥৩৪

হৰি হৰি অতিকায় কেনে বধ পাইলে ।

সব দেৱ জিনিয়া ইন্দ্ৰক বৈলখাইলে ॥৩৫

গৰ্ব্ব টুটি গৈল মোৰ ভৈলো নিৰুৎসাহ ।

মোক এৰি বাপ কেনে যম ঘৰে যাস ॥৩৬