কৌশল্যা আৰু ভৰতৰ কথা-বতৰা
<big>২৮ অধ্যায়<big> 

কৌশল্যা আৰু ভৰতৰ কথা বতৰা

ক্ৰন্দনৰ ৰোল বৰ কৈকেয়ীৰ ঠাই ।

বুলিলা কৌশল্যা পাছে সুমিত্ৰাক চাই ॥১

আসিলেক ভৰত দাৰুনী যাৰ মাৱ ।

দেখেয়োক আসা গৈয়া চালিয়োক গাৱ ॥২

হেন বুলি দুইহান্তো লৰিলা সেহিক্ষণে ।

ভৰতো আসন্ত দুইকো দেখিবাক মনে ॥৩

সুমিত্ৰাৰ তনয় পাচত শত্ৰুঘন ।

বাটতে তাহাৰা দুইকো পাইলা দৰিশন ॥৪

কৌশল্যাক দেখিয়া ভৰত দুঃখী ভৈলা ।

হাঁ মৰিলোহোঁ বুলি পৰি মূৰ্চ্ছা গৈলা ॥৫

আসিলি বোপাই কুল নাশিনীৰ পো ।

দুইকো ধৰি কান্দিলা নয়নে বহে লো ॥৬

উঠ উঠ বাপু তই মুখে এৰ লাজ ।

মাৱেৰৰ হাতে তই মাগি ললি ৰাজ ॥৭

ৰাজাকো মৰাইলি ৰাম বনবাস দিলি ।

পিতৃ বধ কৰি কোন কৰ্ম্মক সাধিলি ॥৮

মোহোত বুলিলি হন্তে এহি ৰাজকোষ ।

ৰামে কৰিলন্ত হন্তে তোক যুবৰাজ ॥৯ 

কি কাৰণে আমাসাক বিদ্বেষ কৰিলি ।

সুমিত্ৰাক মোক বহ্নি কুণ্ডত থাপিলি ॥১০

একে শোকে মৰো আৰু জ্বালিলি সন্তাপ ।

যেন গঙ্গাজল মোৰ ৰামাই নিষ্পাপ ॥১১

কৌশল্যাৰ সুমিত্ৰাৰ হেন বাণী শুনি ।

কিনো বুলিবন্ত নপাৱন্ত মনে গুণি ॥১২

কতো বেলি মনে থিৰ কৰিলা ভৰত ।

দুইহন্তৰো আগে পাচে কৰন্ত শপত ॥১৩

মোহোৰ কপট যেবে সত্য ঘতুৱাওঁ ।

মিছা যেবে বোলোঁ ব্ৰহ্ম বধ পাপ পাওঁ ॥১৪

দশ কপিলাক মাৰোঁ গুৰু ভাৰ্য্যা হৰোঁ ।

ৰামক পঠাইো বনে আত্মঘাত কৰোঁ ॥১৫

মোৰ বোলে বুলিলা কৈকেয়ী নিজ মাৱ ।

ঘোৰ নৰকত তেবে মোৰ হৌক ঠাৱ ॥১৬

বচনে দিলেক দান নিদিলে অধৰ্ম্ম ।

ৰাজদ্ৰোহ কৰিলে যতেক পাপকৰ্ম্ম ॥১৭

সবপাপ পাওঁ যেবে মোৰ আছে মন ।

যত ধৰ্ম্ম কৰি আছো সিও হোৱে ছন ॥১৮

কৌশল্যা বোলন্ত তোক জানো শুদ্ধভাৱ । 

দাৰুণ শপত শুনি পোৰে মোৰ গাৱ ॥১৯

চিৰকাল জীবি আশীৰ্ব্বাদ দিলোঁ তোক ।

ৰাম আইলে দেখি পাসৰিবো সবে শোক ॥২০

কৌশল্যাৰ কোলে দুঃখে আছন্ত ভৰত ।

তপত খোলাত কৰে মাছ যেন মত ॥২১

মন্দকৰ্ম্মে মাৱৰ শৰীৰে দেই তাপ ।

সুৰাপান কৰি যেন দ্বিজৰ সন্তাপ ॥২২

আশেষ কৰন্ত শোক কৌশল্যাৰ ঠাৱে ।

পিতৃশোক বহ্নি যেন জ্বলে তান গাৱে ॥২৩