ধুম্ৰাক্ষৰ যুদ্ধ
<big>৮ অধ্যায় ।<big> 

সুবেল পৰ্ব্বতত ৰাম - লক্ষ্মণ ।

<big>দুলৰি ।<big>

কাৰ্য্যক বুজিয়া,      ৰাক্ষসে ধাৱয়,

কাঢ়য় খৰ উশাস ।

মুখে ধান দিলে,      আখৈ হৱে যেন,

হেসনি বন্ধে নিশ্বাস ॥১

সম্বুধি বোলয়,      আদেশ গোসাই,

কাৰ্য্য বৰ অসন্তোষ ।

যি দুই গোটাক,      ৰাৱণি মাৰিলা,

বসি আছে থোশমোশ ॥২

শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণ,      জীৱন্ত শুনিয়া,

হৃদয় কম্প লৰিল ।

বৈৰৰ মুণ্ডত,      ছাৰ দিলে যেন,

নিৰ্ঘাত মাথে পৰিল ॥৩

ৰাৱণ ৰাজাৰ,      শ্ৰীহানি ভৈল,

দান্ত মুখ শুকাই গৈল ।

সকলে ৰাজাৰ,      সভাখান যেন,

কাস পৰি জিম গৈল ॥৪

হৃদয়ত শাল,      পৰিল ৰাজাৰ,

মনত বৰ আসুখ ।

বিষণ্ণ বদনে,      পাত্ৰ মেলেকক,

বোলে ৰাম কেন কোখ ॥৫

ধূম্ৰাক্ষ বীৰক,      আদেশয় ৰাজা,

তই যুজিবাক চল ।

ৰাম লক্ষ্মণক,      মাৰি আসি গৈয়া,

ভালুক বানৰ বল ॥৬

ৰাজাক প্ৰণাম,      কৰিয়া ত্বৰিতে,

ধূম্ৰাক্ষ ভৈলেক বাজ ।

ৰাজাৰ আদেশে,      টোল চমকিল,

কোলাহল সাজ সাজ ॥৭

কতোহোঁ ৰথত,      চড়িয়া লৰিল,

কতোহোঁ হাতীত চড়ি ।

পৱনৰ বেগ,      সদৃশ ঘোড়ায়ে,

কিল কিল দৰ দৰি ॥৮

হেমময় ৰথ,      সাজি থৈলা তাত,

চৌত্ৰিশ অস্ত্ৰ নিবন্ধি ।

ধূম্ৰাক্ষ ৰাক্ষস,      তাহাতে চড়িল,

ভূষিত কৰি প্ৰবন্ধি ॥৯

পশ্চিম দুৱাৰে,      পয়ানে চলিলা,

যথা বীৰ হনুমন্ত ।

পাৱৰ ধূলায়ে,      আকাশ ছানিয়া,

নিশাচৰ অপৰ্য্যন্ত ॥১০

ধূম্ৰাক্ষ যি বেলা,      ৰণক চলিলা,

বিমঙ্গল নানাবিধ ।

ধ্বজৰ উপৰে,      পেঁচা পৰি গৈল,

মাথাৰ উপৰে গৃধ ॥১১

সেন যে শকুণ,      আকাশে ৰণাৱে,

মণ্ডলি কৰয় কাক ।

হৰিষে নাদয়,      কোলাহল কৰে,

মাংস সব ভুঞ্জিবাক ॥১২

নানা সব অদ-      ভূতক দেখিয়া,

হৰিষ নাহি তাহাৰ ।

সাগৰ সমান,      বানৰ দেখিয়া,

লাগি গৈলা চমৎকাৰ ॥১৩

ধূম্ৰাক্ষ ৰাক্ষস,      হনুৰ সৈন্যত,

যেবে ভৈলা পয়োসাৰ ।

ৰণক হৰিষে,      বানৰে নাচয়,

গাৱয় গীত অপাৰ ॥১৪

ৰাক্ষসে বানৰে,      মিলি গৈলা যুদ্ধ,

অস্ত্ৰৰ দিলেক জাক ।

পৰ্ব্বত শিখৰ,      বৰিষি বানৰে,

বোলে অৰে থাক থাক ॥১৫

কৌটি অসংখ্যাত,      এক থান হুয়া,

কোবাৱে লাঞ্জৰ বাৰি ।

হিয়া মুণ্ড ভাগি,      ৰাক্ষসে ভূমিত,

পৰয় প্ৰাণক ছাৰি ॥১৬

সহস্ৰ সংখ্যাত,      ৰাক্ষসে মিলিয়া,

বানৰ বলক ধাৱে ।

হস্তী ৰথ ঘোড়া,      গৰকায়া মাৰে,

কতোহোঁ খাণ্ডাৰ ঘাৱে ॥১৭

ৰথত থাকিয়া,      বানৰক শৰে,

কৰন্ত উভয় ফোল ।

বানৰৰ বলে,      ৰিঙ্গ দিয়া বোলে,

মাৰ মাৰ তোল তোল ॥১৮

নিশাচৰ বলে,      পৰিঘৰ কোৱে,

কতো শৰ ঘাৱ দিল ।

নানাবিধ অস্ত্ৰে,      বানৰ বলক,

যম কৰণক নিল ॥১৯

বানৰ বলেয়ো,      বৃক্ষ শিলা হানি,

হাতী ঘোড়া বল ৰথ ।

হিয়া মুণ্ড সব,      অঙ্গ চূৰ কৰি,

পঠাইলা যমৰ পথ ॥২০

সাগৰত ঢৌ,      কোলাহল যেন,

বানৰ বল খঙ্গাইল ।

আঞ্চোৰে কামৰে,      লাঠিয়ে চৱৰে,

ৰাক্ষস বল ভঙ্গাইল ॥২১

ধূম্ৰাক্ষ বীৰৰ,      সৈন্য নিৰন্তৰ,

পলাই দশ দিশে ভেদি ।

মাংস যে কৰ্দ্দম,      কেশ যে শৈবাল,

ৰুধিৰে বহয় নদী ॥২২

নমোঁ ৰঘুনাথ,      চৰণত মাথ,

থৈয়া লক্ষ কৌটি বাৰ ।

তযু গুণ নাম,      অমৃতৰ পান,

অধীন ভৈলোঁ তোমাৰ ॥২৩

পৰম কৃপালু,      জানিলা তোমাৰ,

চৰণে লৈলোঁ শৰণ ।

পূৰাঁ মন কাম,      বোলাঁ ৰাম ৰাম,

যত সভাসদ গণ ॥২৪

<big>১২ অধ্যায় ।<big> 

<big>পদ ।<big>

হেন দেখি মহাবীৰ ধূম্ৰাক্ষ প্ৰচণ্ড ।

বানৰক ধাইল যেন কাল মেঘ খণ্ড ॥১

শৰ বৰিষিয়া সব চানিলা আকাশ ।

বানৰ বলৰ মহা মিলিল তৰাস ॥২

অস্ত্ৰক হানন্ত বীৰ লৈয়া গৈলা খেদি ।

পলাই বানৰ বল দশ দিশে ভেদি ॥৩

সৈন্যৰ দেখিয়া ভঙ্গ মাৰুতি খঙ্গিলা ।

নাইস বুলি ভেণ্টিলন্ত হাতে ধৰি শিলা ॥৪

ধূম্ৰাক্ষে বোলন্ত খলখলি হাসি তুলি ।

তই ৰণ্ড ভণ্ড কৰি গৈলি লঙ্কা পুলি ॥৫

যতেক মাৰিলি আজি তাৰ ভাল পাইবি ।

মোহোৰ হাতত পৰি যম ঘৰে যাইবি ॥৬

হনুয়ে বোলন্ত তই কিসক তৰ্জ্জস ।

শৰত কালৰ মেঘ মিচাত গৰ্জ্জস ॥৭

তই বেটা গৰ্জ্জিলে আঙ্গুলি হুইবে আউল ।

তোৰ মই হইবোঁ আজি বাপেৰৰ ৰাউল ॥৮

নিশাচৰে বোলয় মাৰোহোঁ থাক থাক ।

চতুৰ্দ্দিশে বেঢ়িয়া দিলেক অস্ত্ৰ জাক ॥৯

ঠাস ঠোস কৰি গৈয়া শৰীৰে পৰিল ।

ভ্ৰুভঙ্গ নাহি লোমগাছো নলৰিল ॥১০

হনুমন্ত প্ৰমুখ্যে ৰণত পসোৰিলা ।

ধূম্ৰাক্ষক লাগি হনুমন্ত এক শিলা ॥১১

ৰাক্ষসৰ দেখিয়া শৰীৰ ভৈলা কাম্প ।

গদা হাতে ধূম্ৰাক্ষ ভূমিত দিলা জাম্প ॥১২

ৰথৰ উপৰে তাৰ পিৰ গৈলা শিল ।

সাৰথিয়ে ধনুৰথে চাপিয়া পিসিল ॥১৩

হনুমন্তে কোবাৱয় হাতে বৃক্ষ ধৰি ।

আশেষ ৰাক্ষস গৈলা যমৰ নগৰী ॥১৪

ধূম্ৰাক্ষে গাৱৰ বলে গদা গোট তুলি ।

তান দুইৰ মাজত কোবাইলা হুঃবুলি ॥১৫

গদাৰ প্ৰহাৰ পাইয়া কপি বীৰবৰ ।

ধূম্ৰাক্ষক হানিলন্ত পৰ্ব্বত শিখৰ ॥১৬

মাথাৰ মাজত যেবে পৰিল শিখৰ ।

পৰ্ব্বত আকাৰে পৰি গৈলা নিশাচৰ ॥১৭

আন যত বল খেদি মাৰয় বানৰে ।

যিবা কিছু ৰৈল গৈলে লঙ্কাৰ ভিতৰে ॥১৮

সাতে পাঞ্চে গৈয়া পাছে ৰাজাত জনাইল ।

ধূম্ৰাক্ষ পৰিলা শুনি ৰাৱণ খঙ্গাইল ॥১৯