বালীয়ে ৰামক তিৰস্কাৰ কৰে
<big>১৪ অধ্যায়<big> 

বালীয়ে ৰামক তিৰস্কাৰ কৰে ।

মাথা পালটাই বালী পাঞ্জৰাক চাইল ।

বন হন্তে আসন্তে ৰামক ভেট পাইল ॥১

গুঞ্জ হেন চক্ষু ফুৰাই পাৰিলন্ত গালি ।

ধিক ধিক ৰাঘৱ অধম পাপ শালী ॥২

পাপময় ৰাম তুমি পাপৰ আচাৰ ।

পাপ বুদ্ধি ৰাম ইটো শৰীৰ তোমাৰ ॥৩

নুবুলিয়া শৰ তুমি কৰিলাহা কিক ।

তোমাৰ বীৰত্ব ৰাম আছো ধিক ধিক ॥৪

ক্ষত্ৰি জাতি বীৰ তুমি নুহিকা গহণ ।

নুবুলিয়া শৰ কৰিলাহা কি কাৰণ ॥৫

বুলিয়া আমাক কৰিলাহা হন্তে ৰণ ।

পৰিৱৰ্ত্তি ভৈল হন্তে তোমাৰ মৰণ ॥৬

লাজ এৰি ৰাম তুমি মাথা তুলি চাহা ।

হৃদয় বিদাৰি মোৰ শোণিত পিয়াহা ॥৭

কোন কাযে বনৰ বানৰ মাৰিলাহা ।

দোখৰা দোখৰ কৰি মাংস কাটি খাহাঁ ॥৮

আমাক মাৰিলা আসি কোন কাযে ভাল ।

মাংস নখাইবাহা তেবে নিপিন্ধিবা চাল ॥৯

নুভুঞ্জে উত্তম জাতি আমাৰ মাংসক ।

যজ্ঞত নলাগে বানৰৰ পঞ্চনখ ॥১০

শুনি আছোঁ ৰাম সৰ্ব্ব কাৰ্য্যত গৰিষ্ঠ ।

দেৱ গুৰু পিতৃ যত সবাহাতে ইষ্ট ॥১১

জানিলোঁ তোমাক সবে তপস্বীতে বৰ্জ্য ।

যেন ধৰি আছা বিৰালৰ ব্ৰহ্মচৰ্য্য ॥১২

পৃথিৱীৰ পতি তুমি ভৈলা অকাৰণ ।

উত্তম নাৰীৰ স্বামী যেহেন তেণ্টন ॥১৩

হা কিনো ভৈল তযু গতি বসুমতী ।

অধম আচাৰ ৰাম ভৈল তব পতি ॥১৪

সুমৰণে পাপ হৰে আদিত্যৰ বংশ ।

তোমাৰ উপৰি যত সবে ধৰ্ম্ম অংশ ॥১৫

সূৰ্য্যবংশ সমস্তৰ শিৰৰ মুকুট ।

নিৰ্ম্মল কুলত তুমি ভৈলা কালকূট ॥১৬

দশৰথ নৃপতিক ভালে জানোঁ আমি ।

অদ্ভুত ক্ষত্ৰিয় তেহোঁ যুগুত সংগ্ৰামী ॥১৭

তানে পুত্ৰ দুই ভৈলা অধম আচাৰ ।

বিমুখে মাৰিয়া পাইলা কুল কিলিঙ্কাৰ ॥১৮

মোক বুলিলাহা হন্তে সীতাৰ কাৰ্য্যক ।

আজি বান্ধি আনি দিবে পাৰোঁ ৰাৱণক ॥১৯

আমাক এৰিয়া সুগ্ৰীৱক কৈলা সাৰ ।

সিংহ এৰি শৃগালত আশিকা তোমাৰ ॥২০

সুগ্ৰীৱে সাধিবে কাৰ্য্য নোৱাৰিবে ভালে ।

যদিবা সাধিবে কাৰ্য্য আতি চিৰকালে ॥২১

ৰাৱণক সুগ্ৰীৱে পাৰয় কি কৰিতে ।

আনি দিবে পাৰোঁ ৰাৱণক তিলিকিতে ॥২২

পূৰ্ব্বকালে ৰাৱণে ব্ৰহ্মাত বৰ পাই ।

স্বৰ্গ মৰ্ত্ত পাতালক ফুৰাৱে কম্পাই ॥২৩

ভঙ্গ মানিলন্ত ইন্দ্ৰ আসি দেৱগণ ।

কিষ্কিন্ধাত আসি মোত মাগিলেক ৰণ ॥২৪

মই বোলোঁ ৰাৱণ বসিয়া থাক ঘৰে ।

স্নান কৰি আসোঁ মই চাৰিও সাগৰে ॥২৫

ৰাৱণে বোলয় ভালে কৰ আটি মুটি ।

জীৱ যেবে বানৰা কৰিবি সাটি সুটি ॥২৬

লাঘৱ বচনে মই ক্ৰোধ বৰ পাইলোঁ ।

কাখত নি দাৱতিয়া তুলি আলগাইলোঁ ॥২৭

দশমুখ ৰাৱণক ধৰি বাহু মেলি ।

দোঙ্কা দোঙ্কি পাৰে বুড়া হাতৰ চেঙ্গেলি ॥২৮

সৰ্পক ধৰিয়া যেন গৰুড় উৰান্ত ।

ৰাৱণক লইয়া মই গৈলোঁ সাগৰান্ত ॥২৯

নাকে মুখে ৰাৱণৰ ধৰিলোঁ জপাই ।

উসলিল পেট তাৰ হৃদি সিধি নাই ॥৩০

পূৰ্ব্ব দিশ দক্ষিণ পশ্চিম উত্তৰত ।

সন্ধ্যা কৰি ফুৰিলোঁহোঁ চাৰি সাগৰত ॥৩১

দণ্ড দুইৰ ভিতৰে সমুদ্ৰে সন্ধ্যা কৰি ।

ত্বৰিতে আসিয়া ভৈলোঁ কিষ্কিন্ধা নগৰী ॥৩২

দুৱাৰত থৈয়া বোলোঁ আনে দেহ ৰণ ।

হাৰিলোঁ হাৰিলোঁ বুলি ধৰিল চৰণ ॥৩৩

মিনতি কাতৰ বাণী বুলিল আশেষ ।

ভঙ্গ মানি চলি যাই আপোনাৰ দেশ ॥৩৪

বাট ভেণ্টি পাছে তাক অঙ্গদে ধৰিল ।

কঙ্কালত লাঙ্গুলে শতেক পাক দিল ॥৩৫

সাগৰত নিয়া পাছে জোবৰাইবে লইল ।

টোপনা বাহন্তে কলা ধাতু মাত্ৰ ৰৈল ॥৩৬

হেন দেখি অঙ্গদক বুলিলোঁ বচন ।

ছাৰ পুত্ৰ ইটো মোৰ শৰণীয়া জন ॥৩৭

মোৰ বাক্যে এৰি দিলা অঙ্গদকুমাৰ ।

লাঞ্ছনা লভিয়া গৈল লঙ্কাৰ ভিতৰ ॥৩৮

হেন ৰাৱণক ৰাম তুমি কৰা ডৰ ।

ৰণচেৰ যেন মোৰ ঘৰৰ ডিঙ্গৰ ॥৩৯

পঠায়া দিলোহোঁ হন্তে মাত্ৰ আজ্ঞাবাণী ।

মাথে কৰি সীতাক দিলেক হন্তে আনি ॥৪০

তাকে লাগি সুগ্ৰীৱক আশ্ৰয় কৰিলা ।

আমাক বিমুখে বধি অধৰ্ম্ম কৰিলা ॥৪১

অধিক নিন্দিবে ৰাম মোৰ নাহি কায ।

আচাৰত হীন ৰাম ধৰ্ম্মে ভৈলা বাজ ॥৪২

শুনি ৰামে বোলন্ত বানৰ গঞ্জাকাৰী ।

মোক গৰিহস আগ পাছ নিবিচাৰি ॥৪৩

দুৰ্জ্জন চঞ্চল মন্দ তৰল বানৰ ।

শুনি যি কাৰণে তোক কৰিলোঁহো শৰ ॥৪৪

ইক্ষ্বাকু বংশৰ ৰাজ্য সকলে আমাৰ ।

অৱশ্য খণ্ডিবে লাগে পৃথিবীৰ ভাৰ ॥৪৫

খণ্ট চোৰ মচ্চল যতেক দুৰাচাৰ ।

যাক যেন অনুৰূপে কৰয় সংহাৰ ॥৪৬

ভৰত ভৈলন্ত ৰাজা সোদৰ আমাৰ ।

অনুচিতে পিম্পৰাৰো নিচিন্তয় মাৰ ॥৪৭

দুষ্টক কৰোহোঁ দণ্ড তানে বাক্য পালি ।

কোন কাৰ্য্যে আমাক নিন্দস দুষ্ট বালী ॥৪৮

যি বুলিলি বিমুখত মাৰিলোহোঁ শৰ ।

ইহাৰ উত্তৰ শুন পাপিষ্ঠ বানৰ ॥৪৯

পূৰ্ব্বে যত ৰাজা গণে ধৰ্ম্ম আচৰিলা ।

যেনে তেনে পশু মত্স্য কচ্ছপ মাৰিলা ॥৫০

জাল পাতি মাৰয় পাছত খেদি শৰে ।

বনে আৰ হুয়া মাৰে পলাইবাক ডৰে ॥৫১

জাঠি জোঙ্গে মাৰে কতো কুৰফান্দ পাতি ।

নানা মতে মাৰয় বনৰ পশু জাতি ॥৫২

কাৰ্য্যত লখিলোঁ তই পাপীষ্ঠ বানৰ ।

কনিষ্ঠৰ ভাৰ্য্যাক কৰিয়া আছ ঘৰ ॥৫৩

সুগ্ৰীৱ হেনয় ভাইক দেশৰ ডাকিলি ।

ভ্ৰাতৃবধু সম্বৰিয়া বৰ যশ পাইলি ॥৫৪

প্ৰতিজ্ঞা সাফলি সুগ্ৰীৱক দিবোঁ ৰাজ ।

তোক মাৰি পঠাওঁ আজি যমৰ সমাজ ॥৫৫

সাফলিল অঙ্গীকাৰ পালিলোঁ সত্যক ।

অকাৰ্য্যে নিন্দস মোক বানৰ লটক ॥৫৬

ঘোৰ ঘোৰ পাপ তই যত আচৰিলি ।

সংগ্ৰামত পৰি প্ৰায়শ্চিত্তক কৰিলি ॥৫৭

তোৰ গতি ভৈল বালী মোৰ হাতে পৰি ।

স্বৰ্গে চলি যাহাঁ দিব্য বিমানত চৰি ॥৫৮

বালী বোলে ৰামচন্দ্ৰ কৰোঁ নমস্কাৰ ।

তোমাৰ ৰচনা ইটো সকলে সংসাৰ ॥৫৯

নিচিনিয়া তোমাক বুলিলোঁ গৰ্ব্ব বাক ।

পশিলো শৰণ প্ৰভু ক্ষমিয়োক তাক ॥৬০

তোমাৰ শৰত মোৰ ভৈল সদগতি ।

অঙ্গদক অনুশোচ কৰোহোঁ সম্প্ৰতি ॥৬১

নিতে নিতে পুত্ৰ মোৰ কোলে চাপি ক্ৰীড়ে ।

ৰামৰ শৰত কৰি পুত্ৰ শোকে পীড়ে ॥৬২

আচম্বিতে শোক মোৰ মিলিল বিশাল ।

কাহাত শৰণে পুতাই বঞ্চিবেক কাল ॥৬৩

হা অঙ্গদাই মোৰ প্ৰাণ সমসৰ ।

একো দুঃখ নজানিলি সুখিয়া কুমাৰ ॥৬৪

মই মৰি যাওঁ হেৰা অঙ্গদাই বাপি ।

বাপ বুলি থাকিবি কাহাৰ কোল চাপি ॥৬৫

হৰি হৰি বিদগদ সুবলিত দেহা ।

সব কুটুম্বত কৰি তাতে বৰ নেহা ॥৬৬

আথে বেথে ৰামে মোক দেশৰ ডাকিল ।

সুজিবে নপাইলি ধাৰ লাগিয়া থাকিল ॥৬৭

শুন শুন বোলোঁ মোৰ সুগ্ৰীৱ সোদৰ ।

মন্যু পৰিহৰি মোক কোলে চাপি ধৰ ॥৬৮

গৰ্ভত আছিলো দুই ভাই একে ঠাই ।

কোন দৈব বিধিয়ে পেলাইলে বিহৰাই ॥৬৯

তোমাৰ আমাৰ কপালত নাহি যোগ ।

দুই ভাই মিলি নকৰিলো ৰাজ্য ভোগ ॥৭০

হৰি হৰি বান্ধৈ মোৰ তাৰা পটেশ্বৰী ।

বিপাঙ্গে মৰিলো তাৰ বচন নধৰি ॥৭১

বালীৰ কাৰুণ্য শুনি কান্দন্ত সুগ্ৰীৱে ।

হাকলে বিকলে মুঠি হানিলন্ত হিয়ে ॥৭২

কি কৰিলো পাপী মই অধমত শ্ৰেষ্ঠ ।

ৰাজ্য লোভে হেৰুৱাইলো পিতৃসম জ্যেষ্ঠ ॥৭৩

দাদা বোলো মুণ্ড তুলি চাহা মোৰ মুখ ।

প্ৰাণ মোৰ সঙ্কলে তোমাৰ দেখি দুখ ॥৭৪

হেন বুলি দুই ভাই ধৰি কোলে কোলে ।

নগৰী ব্যাপিল দুইৰো ক্ৰন্দনৰ বোলে ॥৭৫

থাকিলন্ত সুগ্ৰীৱ বালীক মন্যু কৰি ।

আৰ্ত্তনাদ শুনিলন্ত তাৰা পটেশ্বৰী ॥৭৬

হিয়ে মুঠি হানিয়া স্বামীৰ পাশে যায় ।

বানৰী সহস্ৰে বেঢ়ি লগতে বজায় ॥৭৭

স্বামী পাশে চলয় বিকলে দিশ চাই ।

দেখন্ত নগৰ মাজে বানৰ পলায় ॥৭৮

পলাই দাৰি দুৰি কৰি মনত বিভঙ্গে ।

থাৰে থোৰে কহে কথা বানৰৰ সঙ্গে ॥৭৯

ঝাম্প দিয়া কতহোঁ বৃক্ষৰ আগে চৰে ।

বৃক্ষ এৰি কতো কতো গহ্বৰত পৰে ॥৮০

কিচ কিচ কৰিয়া বানৰে পাৰে উকি ।

ৰামে পাইলে বুলি দেয় নিকুঞ্জত লুকি ॥৮১

তাৰায়ে বোলন্ত শুনিয়োক কপিগণ ।

স্বামীৰ বাৰ্ত্তাক কহিয়োক এতিক্ষণ ॥৮২

কি কাৰণে পলাই সবে বানৰ বিপুল ।

অথিৰ চৰিত্ৰ দেখোঁ চিত্ত বিয়াকুল ॥৮৩

পটেশ্বৰী আই তুমি বাৰ্ত্তাক নপাইলা ।

ৰাম ৰূপে কাল হুয়া দ্ৰাসিবাক আইলা ॥৮৪

হেন বীৰ নতো দেখি নতো শুনি কাণে ।

অপাৰ সাগৰ বল গগন সমানে ॥৮৫

ত্ৰিভুবনে কাম্পয় বালীৰ পদভৰে ।

হেন বীৰ মাৰিলেক একে পাত শৰে ॥৮৬

স্বামী তোৰ নিজীৱন্ত কৈক লাগি যাস ।

অঙ্গদ পুত্ৰক নিয়া মৰাইবাক চাস ॥৮৭

পৰবৰ্ত্তি আস মাৱ কিষ্কিন্ধ্যা নগৰ ।

ৰাজা পাতিয়োক নিয়া অঙ্গদ কুমাৰ ॥৮৮

কিষ্কিন্ধা ৰাখিতে পাৰা তান বুদ্ধিবলে ।

আন কপিগণ মৰে নৃপতি বিকলে ॥৮৯

স্বামীৰ বাৰ্ত্তাক যেবে নিশ্চয় পাইলন্ত ।

হিয়ে মুটি হানি তাৰা দেবী কান্দিলন্ত ॥৯০

বানৰী সকলে বেঢ়ি প্ৰবোধ বোলন্ত ।

স্বামীৰ পাশক ডৰ ডৰি আণ্টাইলন্ত ॥৯১

শুনাঁ সভাসদ ৰাম কথা অনুপাম ।

পাপৰ কঠিয়া পেলাই বোলা ৰাম ৰাম ॥৯২