কুঁজীৰ বিলাই
<big>২৭ অধ্যায়<big> 

কুঁজীৰ বিলাই

শুনিলেক কুঁজীয়ে ভৰত আসি ভৈল ।

সত্ত্বৰ গমনে কৈকেয়ীৰ পাশে গৈল ॥১

পিন্ধিলেক হৰিষে বত্ৰিশ অলঙ্কাৰ ।

মুকুট কুণ্ডল গ্ৰীৱে সাতেশৰি হাৰ ॥২

বলয় কঙ্কন কাঞ্চি নূপুৰৰ সাজে ।

হংসী কেলি কৰে যেন সৰোবৰ মাজে ॥৩

সুবৰ্ণৰ খোল নিয়া কুঁজত চড়াইল ।

কটাক্ষ দৃষ্টিয়ে ভৰতৰ মুখ চাইল ॥৪

শৰীৰত পিন্ধিলেক অগুৰু চন্দন ।

কৈকেয়ীৰ গৃহ লাগি কৰিল গমন ॥৫

ৰাজ যোগ্য অলঙ্কাৰ পিন্ধি উৰি গাৱে ।

কপিলা থাকিলা যেন চণ্ডালৰ ঠাৱে ॥৬

বিমৰিষ কৰে কুঁজী আউৰ কিবা চাওঁ ।

ভৰতৰ সমীপক কিসক নযাওঁ ॥৭

মই বান্ধো ৰূপ বৰ হেনয় নোহয় ।

মোহোৰ স্বৰূপে দেখো আথান জ্বলয় ॥৮

বয়সত বৰ মই ভৰতত কৰি ।

কাম বশ ভৈলে সিটো দোষক নধৰি ॥৯

বিদিতে কুমাৰে যেবে লাজ কিছু কৰি ।

গুপ্তৰূপে তথাপিতো হৈবোঁ পটেশ্বৰী ॥১০

অনন্তৰে অন্তঃপুৰে ভৰতে চাহিল ।

সেহিবেলা কুঁজী আসি আগতে মিলিল ॥১১

দেখ ভাই সমস্তৰে বহ্নি কুণ্ড আইল ।

হেন বুলি কুঁজীক তাহন্তে সঙ্কটাইল ॥১২

সকল আপদ হেতু এইসে আশুধী ।

লাথি ভুকু চৱৰ মাৰস যথাবিধি ॥১৩

হেন শুনি শত্ৰুঘনে মন্থৰাক পাইল ।

যেন ক্ষুদ্ৰ মৃগী দেখি কেশৰী খঙ্গাইল ॥১৪

ঘাৰে ধৰি কুঁজীক ফুৰাইল বহুপাক ।

মন্থৰা ঘূৰয় যেন কুমাৰৰ চাক ॥১৫

কতো বেলি পেলাৱন্ত আচাৰি হাতৰ ।

হিয়া মাটি পাইল যেন কুৰ লাঙ্গলৰ ॥১৬

মাৰিলন্ত কুঁজত অনেক শত কীল ।

চিত কৰি হিয়াত ডাঙ্গৰ শিল দিল ॥১৭

দুই কোসে মাৰিলন্ত নিদাৰুণ লাঠি ।

ঘুকুচা ঘাৰত দিল বহু ঘৰাকাটি ॥১৮

পুনু পুনু কেশত ধৰিয়া আজুৰিল ।

কান্দন্তে মাৰিল ভুকু মুখে ধূলি দিল ॥১৯

বাৰে বাৰে তুলি তুলি ভূমিত আম্ফালি ।

চৱৰত ভাঙ্গি গৈল দন্ত দুই পাৰি ॥২০

কুঁজীৰ বিলাই দেখি তাইৰ বন্ধুজন ।

হাঁ বান্ধৈ বুলিয়া কান্দিল ঘনে ঘন ॥২১

মাৰিবেক আমাক দুৰ্ব্বাৰ শত্ৰুঘনে ।

কৌশল্যাত সবে গৈয়া পশিল শৰণে ॥২২

পাচ চাই পলাইল কুঁজীৰ চেড়ীগণ ।

কৈকেয়ীক চাহি বুলিলন্ত শত্ৰুঘন ॥২৩

তোৰ বাক্যে আমাৰ জ্বলিল বৰ শোক ।

কুল সংহাৰিনী আসি নৰাখয় তোক ॥২৪

এহি মুখে বুলিলি ৰাঘৱ বনে যাউক ।

আৰু বোল বুলিলি ভৰতে ৰাজ্যা পাউক ॥২৫

হেন বুলি কুমাৰৰ হৃদয় ভাগিল ।

আৱৰ কুঁজীক গৈয়া কিলাইবে লাগিল ॥২৬

ৰাম সীতা লক্ষ্মণ গৈলন্ত বনমাজে ।

ৰাজায়ো মৰিলা এই পাপিনীৰ কাজে ॥২৭

হেন বুলি গালত নিৰ্দ্দয় দিলা মুঠি ।

একো মতে কুবুজীৰ প্ৰাণ নযাই ফুটি ॥২৮

চিঙ্গি সিঞ্চিলন্ত কুবুজীৰ অলঙ্কাৰ ।

স্বৰ্গে যেন আতিশয় ঝিকমিক তাৰ ॥২৯

শত্ৰুঘৰ কোপ দেখি ভৰতৰ মাৱে ।

ভয়ে চমকিয়া গৈল ভৰতৰ ঠাৱে ॥৩০

অথিৰ নয়ন তাৰ মুখে নাহি পান ।

শত্ৰুঘ্নৰ হাতে আজি হৈবোহোঁ নিৰ্য্যাণ ॥৩১

ভয়ে তৰতৰি কাম্পে অধৰ শুকাইল ।

এক দোক্ কৰি ভৰতৰ কাষ পাইল ॥৩২

মোৰ প্ৰাণ ৰাখ বাপ তোহোঁত শৰণ ।

আসজ মিলিল দেখোঁ শুনিয়ো বচন ॥৩৩

মই তোক বোলোহোঁ অলপমতি ছোট ।

কুঁজীক মাৰিল নিদাৰুণ পুত্ৰগোট ॥৩৪

দুই গোটা ভায়েকত পৰি গৰ্ব্বি নাই ।

ঘনে ঘনে মোক চাৱৈ চক্ষুক পকাই ॥৩৫

নিদাৰুণ দেখোঁ বৰ সুমিত্ৰাৰ পোক ।

দুয়ো গোটা ভায়েকে মাৰিতে চাহে মোক ॥৩৬

লক্ষ্মণেও মোক মাৰিবাক সাজ ভৈল ।

ৰামৰ বচনে পাচে বাহুৰিয়া গৈল ॥৩৭

ভৰতে বোলন্ত শত্ৰুঘ্নৰ মুখ চাহি ।

মৰাকে মাৰিলে আৰু কিছুফল নাহি ॥৩৮

কুঁজী পৰা চেৰীসে নুহিকে স্বতন্তৰ ।

বোঝাৰ ওপৰে শাক যেন পটন্তৰ ॥৩৯

গুৰুতৰ বচন শুনিয়া শত্ৰুঘনে ।

হেম্পোচিয়া কুঁজীক পেলাইলা তেতিক্ষণে ॥৪০

চুঞ্চৰিয়া পাইল কুঁজী কৈকেয়ীৰ পাশ ।

ধীৰে ধীৰে কৈকেয়ীয়ে বুলিলা আশ্বাস ॥৪১

ভৰতে বুলিলা শত্ৰুঘন মুখ চাই ।

দৈবে বিমোহিত ভৈলা কৈকেয়ীয়ে আই ॥৪২

ৰামক বাসনা আনো মোতো অতিৰেক ।

দদাৰ বিপদ দৈবে কোনে বাধিবেক ॥৪৩

হৰি হৰি দুখুনী কৌশল্যা শত আই ।

কেনে সম্বুধিবোহোঁ তোমাৰ মুখ চাই ॥৪৪

বুলিতে নথৈল মোৰ কৈকেয়ী মাৱে ।

হেন বুলি তহিতে কান্দিলা দীৰ্ঘৰাৱে ॥৪৫