ৰামক বিচাৰি ভৰতৰ যাত্ৰা
<big><big>৩১ অধ্যায়<big><big>  

<big>ৰামক বিচাৰি ভৰতৰ যাত্ৰা<big>

 <big>দুলৰি ।<big>

চড়িয়া ৰথত,         লৰিলা ভৰত,

ৰক্ষণ বিহি ৰাজ্যত ।

কৌশল্যা সুমিত্ৰা,         কৈকেয়ী চলিলা,

ৰথত চড়ি পাচত ॥১

নিজ কুল গুৰু,         বশিষ্ঠ প্ৰমুখ্য,

ব্ৰাহ্মণ আছন্ত যত ।

ভৰতৰ আগ,         হৈয়া চলিলন্ত,

চড়িয়া নিজ ৰথত ॥২

ক্ষত্ৰী বৈশ্যগণ,         কায়স্থ সজ্জন,

নট ভাট তেলি তান্তি ।

ঠঠাৰি সোণাৰি,         কঁসাৰ শঙ্খাৰি

ভৰতৰ লগে যান্তি ॥৩

বনিয়া চমাৰ,         কমাৰ সুতাৰ,

ধোবা আৰু কুম্ভকাৰ ।

ইসব প্ৰমুখ্যে,        চলিল যতেক,

আদি অন্ত নাহি তাৰ ॥৪

মনত উত্সুকে,         নাৰীগণে বোলে,

স্বামী আৰু কিবা চাহাঁ ? 

চলিয়ো সত্বৰে,         ভৰতৰ লগে,

ৰামক আনিবে যাহাঁ ॥৫

বিলম্ব নকৰাঁ,         হেৰা দিওঁ ধৰা,

কৰ্পূৰ তাম্বুল খাহাঁ ।

ৰামক দেখিবোঁ,         শোক পাসৰিবোঁ,

সত্বৰে গৈয়া আনাহা ॥৬

শুনি চলিলন্ত,         নাহি আদি অন্ত,

লৰিল পদাতি যত ।

পাৱৰ প্ৰহাৰে,         পৃথিবী কম্পায়া,

চলে হস্তী ময়মত্ত ॥৭

বেগে বায়ু জিনি,         তেজিয়া হেসনি,

চলিল যত ঘোটক ।

আড়ম্বৰ কৰি,         খাণ্ডা বাৰু ধৰি,

অসংখ্য চলে কটক ॥৮

বাৱে ঢাক ঢোল,         শবদৰ বোল,

যেহেন মেঘে গৰ্জ্জয় ।

চমক মনত,         গিৰি গহ্বৰত,

নিৰ্ঘাত যেন পৰয় ॥৯

এহিমতে চলি,         গৈয়া নিৰন্তৰে,

পাইল পাচে গঙ্গাতীৰ ।

পথ শ্ৰম যত,         এৰাইল সমস্ত,

পান কৰি গঙ্গা নীৰ ॥১০

ভৰতে বোলন্ত,         সম্প্ৰতি ৰহোক,

সবে প্ৰজা এহি থান ।

সুৰ নদী জলে,         আমি কৌতূহলে,

কৰোহোঁ অঞ্জলি দান ॥১১

ভৰতৰ বাণী,         নিৰন্তৰে প্ৰজা,

শিৰোগত কৰি লৈল ।

কটক অপাৰ,         সবে আপোনাৰ,

থানে থানে থিত ভৈল ॥১২

অনন্তৰে শৃঙ্গ         বেৰ অধিপতি,

দেখিলন্ত গুহ ৰাজ ।

মুখ্য মুখ্য পাত্ৰ,         গণক বোলন্ত,

মিলিল দেখোঁ অকাজ ॥১৩

দশো দিশে পৰ,         দলে বেড়িলেক,

সমুদ্ৰ যেন অপাৰ ।

পক্ষী পৰিবাৰো,         নাহিকয় থল,

ধূলায়ে ভৈল আন্ধাৰ ॥১৪

দিশক ব্যাপিল,         অকাৰ্য্য মিলিল,

মোৰ অন্তৰ্গতে ভয় ।

ইক্ষ্বাকু বংশৰ,         সেনা নিৰন্তৰ,

নাহিকে তাত সংশয় ॥১৫

ইটো ধ্বজ দণ্ড,         পতাকা দেখিয়া,

জানিলোহোঁ স্বৰূপত ।

আনহেতু নাই,         ৰামক মাৰিতে,

আসিলা সাজি ভৰত ॥১৬

কৈকেয়ী মাৱৰ,         হাতে ৰাঘৱৰ,

কৰিলা ৰাজ্য নৈৰাশ ।

বাপেকৰ হাতে,         কপটে ৰামক,

দিয়াইলেক বন বাস ॥১৭

ৰাজ্য ভাৰ লৈয়া,         বনবাস দিয়া,

তথাপিতো ক্ষমা নাই ।

সবাকে হানিয়া,         মাৰিবোঁ সেন্থৰে,

এৰাইয়া আজি নযাই ॥১৮

মোৰ প্ৰভুৰাম,         আছে বনমাঝে,

তেবে মোৰ মহাভাগ ।

ধিক ধিক মোৰ,         জীৱন নিষ্ফল,

মোহোৰ ইটো অযোগ ॥১৯

হৃদয়ৰ যত,         আছে গুল গুলি,

ভৰতত সবে সাৰোঁ ।

হস্তী ঘোড়া যত,         পদাতি সমস্ত,

মুণ্ডে মুণ্ডে হানি মাৰোঁ ॥২০

ৰামসে  মোহোৰ,         নিজ অধিকাৰী,

মই ভৃত্য ৰাঘৱৰ ।

যত সেনা বল,         চতুৰঙ্গ দল,

সজায়ো মোৰ সত্বৰ ॥২১

ইটো পৰদল,         সেনাৰ সকলে,

লগাইবোঁহোঁ হৃদিকম্প ।

অতি আড়ম্বৰে,         গৰুড়ে সাগৰে,

যেন কৰিবোহোঁ ঝাম্প ॥২২

ভৰতে আগতে,         চাহিয়া দেখোক,

মোহোৰ বল বিক্ৰম ।

বীৰ সৈন্য মাৰি,         হৃদয় বিদাৰি,

শোণিতে কৰোঁ কৰ্দ্দম ॥২৩

আউৰ কিবা চাৱ,         কোটি সংখ্যা নাৱ,

সজায়ো ঝাণ্টে আমাৰ ।

নকৰিবা দৈন্য,         যেন পৰ সৈন্য,

গঙ্গাত নুহিকে পাৰ ॥২৪

শুনিয়া আশেষ,         ৰাজাৰ আদেশ, 

পৰি তৈতে তল পাইল ।

সেনাপতি সবে,         অশেষ সেনাক,

সাজিয়া আনি মিলাইল ॥২৫

হাঁতী ঘোড়া ৰথ,         সাজিয়া বজাইল,

চণ্ডাল সেনা সকল ।

দেবতাক ধাৰে,         যেন চমত্কাৰে,

চলে অসুৰৰ দল ॥২৬

সেনা ভৈলা সাজ,         দেখি গুহৰাজ,

হৰিষ কৰে মনত ।

আতি খৰতৰ,         সেনা ভৰতৰ,

দেখিল কত দূৰত ॥২৭

হাঙ্কাৰ কৰিল,         সেনা ঝিঙ্কৰিল,

ডেৱ দাম্ফি আতি কৰে ।

গৰ্ব্বে ছাড়ে ডাক,         জোকাৰে খাণ্ডাক,

পৃথিবী কাম্পয় ভৰে ॥২৮

উভয় সেনাৰ,         আৰাৱে অপাৰ,

লাগি গৈল ধসমসি ।

পায়া পয়োভৰ,         খলকে সাগৰ,

পৰ্ব্বতো পৰয় খসি ॥২৯

কৰয় আম্ফাল,         কম্পয় পাতাল,

সৰ্পগণ তলবল ।

ভৰ সহিবাক,         নপাৰি পৃথিবী,

যেন যান্ত ৰসাতল ॥৩০

শুনা ৰামায়ণ,         সভাসদ গণ,

শৰণ লৈয়ো ৰামত ।

ৰাম গুণ নাম,         গোৱাঁ অবিশ্ৰাম,

তৰাঁ সুখে সংসাৰত ॥৩১

ভকত জনৰ,         জানা নিজধন,

ৰামৰ চৰণ দুই ।

মুখ ভৰি ভৰি,         বোলা ৰাম হৰি,

লনোক পাপত জুই ॥৩২