ৰামচন্দ্ৰৰ অভিষেকৰ আয়োজন
<big>৩ অধ্যায়<big> 

ৰামচন্দ্ৰৰ অভিষেকৰ আয়োজন

ফাল্গুন এৰায়া ভৈল চৈতৰ প্ৰবেশ ।

বৃক্ষ সব পুষ্পিত মণ্ডিত সবদেশ ॥১

ইহাতে ৰামক ভালে অভিষেক কৰি ।

ৰাজ্য ভাৰ সমৰ্পিবো অযোধ্যা নগৰী ॥২

শুনিয়ো বশিষ্ঠ কুলদেৱতা আমাৰ ।

শীঘ্ৰে মিলায়োক আনি সমস্তে সম্ভাৰ ॥৩

ৰাজাৰ বচনে সবে জানিল প্ৰস্তুত ।

শীঘ্ৰে মিলাইলন্ত আনি সম্ভাৰ বহুত ॥৪

দশৰথে বোলন্ত সুমন্ত্ৰ মন্ত্ৰীবৰ ।

ৰামক ৰথত তুলি আনিয়ো সত্বৰ ॥৫

ৰাজাৰ আদেশ মন্ত্ৰী মাথাত লৈলন্ত ।

ৰামক আনিয়া আতি শীঘ্ৰে মিলাইলন্ত ॥৬

প্ৰাসাদ উপৰে ৰাজা মাথা তুলি চাইল ।  

হৃদয় নন্দন শ্ৰীৰামক ভেট পাইল ॥৭

গন্দৰ্ব্ব ৰাজাৰ সমসৰ মনোহৰ ।

সুকীৰ্ত্তি বিদিত দশো দিশ নিৰন্তৰ ॥৮

প্ৰলম্বিত বাহু মত্ত গজৰ গমন ।

কোমল কমল দল সমান নয়ন ॥৯

দশৰথে নকৰিল চক্ষুক নিমেষ ।

পুত্ৰ মুখ দেখি ভৈলা হৰিষ অশেষ ॥১০

প্ৰাসাদ নামত ৰথ কৰি কৰি পৰিত্যাগ ।

পাচত সুমন্ত্ৰ ৰামচন্দ্ৰ ভৈলা আগ ॥১১

বাপক দেখিলা ৰাম প্ৰসাদ উপৰে ।

কুবেৰ আছন্ত যেন কৈলাস শিখৰে ॥১২

প্ৰদক্ষিণ কৰি কৃতাঞ্জলি কৰিলন্ত ।

যেন নলকুবেৰে চৰণ বন্দিলন্ত ॥১৩

ৰামক আনিয়া ৰাজা আলিঙ্গি ধৰিল ।

গুণৰূপ বৰ্ণাই মাথে চুম্বন কৰিল ॥১৪

সুবৰ্ণৰ আসনক কৰিলা আদেশ ।

তাহাতে বসিলা ৰামচন্দ্ৰ হৃষীকেশ ॥১৫

ৰামৰ দীপিতি সিংহাসনত লাগিল ।

ৰবিৰ কিৰণে যেন মেৰু উজ্জ্বলিল ॥১৬

ৰামক দেখিলা ৰাজা হৰষিত মনে ।

দৰ্পনত প্ৰতিবিম্ব যেহেন আপনে ॥১৭

সভাখন ভৈল যেন নিৰ্ম্মল গগন ।

ৰাজা সব ভৈল যেন নক্ষত্ৰ শোভন ॥১৮

ৰাঘৱৰ কান্তি চন্দ্ৰ সন্দ্ৰ সমান বলিল ।

স্বৰ্গৰ খণ্ডেক যেন ভূমিত পৰিল ॥১৯

অল্প হাস্য কৰিয়া বোলন্ত দশৰথ ।

শুনিয়োক শ্ৰীৰাম তোমাৰ হিতপথ ॥২০

জনক পালিবা বুজিবাহা ৰাজ কায ।

পুণ্য যোগে তোমাক পাতিবো যুবৰাজ ॥২১

বুলিতে নলাগে তুমি শোভন চৰিত ।

স্নেহৰূপে ত্ৰিজগতে পাইলে প্ৰাণহিত ॥২২

আপোন পৰক কিছু নেদেখিবি ভিন ।

জন প্ৰতিপালিবে জানিবে ছয়গুণ ॥২৩

সন্ধি বিগ্ৰহৰ তত্ত্ব আৱৰ আসন ।

দ্বৈধ সখ্য যান ছয়গুণে দিবে মন ॥২৪

এহি ছয় গুণে হয় ৰাজাৰ লক্ষণ ।

সৰ্ব্বকালে সুখে তেবে বঞ্চে ৰাজগণ ॥২৫

শুন পুত্ৰ শ্ৰীৰাম আৱৰ কহোঁ বিধি ।

এহি সাত প্ৰকাৰে ৰাজ্যৰ হোৱে সিদ্ধি ॥২৬

আপুনি পালিব ৰাজ্য আৰু মন্ত্ৰীগণ ।

বহুমিত্ৰ কৰিব সঞ্চিব বহুধন ॥২৭

ৰাজ্য দেশ বশ্য হৈব আনো নানা থান ।

ৰাজা ভৈলে কৰিব সৈন্যক বহুমান ॥২৮

পৰজন সমে যেবে ৰাজা কৰে সঙ্গ ।

হেন অষ্ট প্ৰকাৰে ৰাজ্যৰ হোৱে অঙ্গ ॥২৯

যিবা ৰাজা আক জানে তাৰ নাহি ভয় ।

আছোক নৃপতি ত্ৰৈলোক্যতো পাৱে জয় ॥৩০

জ্যেষ্ঠ মহাদই মোৰ সাফলা কৌশল্যা ।

যাহাৰ গৰ্ভত তুমি উতপতি ভৈলা ॥৩১

কুলৰ নন্দন বাপ মোৰ বৰ ভাগ ।

তুমি ৰাজা হৈবাহা জনৰ অনুৰাগ ॥৩২

বৃদ্ধ ভৈলো কৰিলো ৰাজ্যৰ উপভোগ ।

যজ্ঞ শত কৰিলো ধনৰ উপযোগ ॥৩৩

দেৱপিতৃ পুত্ৰৰ নভৈল ঋণ শেষ ।

প্ৰজাক পালিলো ভালে অনেক বিশেষ ॥৩৪

স্বপ্নক দেখিয়া বিচলিত মোৰ চিত ।

ভূমিকম্পে নিৰ্ঘাত পৰিল পৃথিবীত ॥৩৫

দুই গ্ৰহ মন্দ মোৰ ৰাহুৱে মঙ্গলে ।

দৈবজ্ঞে গণিয়া মোৰ কহিলে সকলে ॥৩৬

হেন উপঘাতত ৰাজাৰ কাল হয় ।

প্ৰজাৰ অনিষ্ট আসি মিলিল নিশ্চয় ॥৩৭

যাৱে নতু জানে লোকে ইটো সবকাজ ।

কালি শুভ দিনত তোমাক দিবো ৰাজ ॥৩৮

তোমাক ভকতি মনে ভৰত কুমাৰে ।

তোমাৰেসে আজ্ঞা পালি অন্নপান কৰে ॥৩৯

তথাপিতো নুবুজোহো কুমাৰ স্বভাৱ ।

শীঘ্ৰে ৰাজ্য লৈয়োক দেশত নাহি যাৱ ॥৪০

কালি ৰাজা হৈবা চলা আপোনাৰ থান ।

সীতায়ে সহিতে চাহিয়োক অনুষ্ঠান ॥৪১

ৰাজাৰ আদেশ ৰামে মাথে তুলি লৈলা ।

কৌশল্যাৰ ঠাৱক সত্বৰে চলি গৈলা ॥৪২

ৰাম অভিষেক শুনি সহৰিষ মনে ।

আসিয়া আছন্ত আগে সুমিত্ৰা লক্ষ্মণে ॥৪৩

কথা শুনি কৌশল্যায়ো শুক্ল বস্ত্ৰ ধৰি ।

আছন্ত দেৱৰ ঘৰে কৃতাঞ্জলি কৰি ॥৪৪

ঐকান্তিক ধ্যান মনে জগতৰ মাৱ ।

বিষ্ণুক পূজন্তে ৰামে নমিলন্ত পাৱ ॥৪৫

শুনিলা কি মাৱ মোৰ কাৰ্য্যে সবিশেষ ।

প্ৰজা পালিবাক বাপে কৰিলা আদেশ ॥৪৬

হেন শুনি কৌশল্যাৰ পৰম হৰিষ ।

চিৰকাল জীৱ বুলি কৰিলা আশীষ ॥৪৭

ধন্য মোৰ জীৱন ফলিল মনোৰথ ।

তুষিলা তোমাৰ গুণে ৰাজা দশৰথ ॥৪৮

সাফল বিষ্ণুত আমি ভকতি কৰিল ।

কৰ্ম্মগত লক্ষ্মী আসি আপুনি বৰিল ॥৪৯

দেৱগণ সহিতে বিষ্ণুৱে দেন্ত বৰ ।

চিৰকাল জীৱ বুঢ়া ৰাজা ৰাজেশ্বৰ ॥৫০

শ্ৰীৰামে বোলন্ত কুখিধৰ মোৰ মাৱ ।

কালি ৰাজা হৈবোহোঁ জনাইলো তযুপাৱ ॥৫১

আশীৰ্ব্বাদ দিয়া মাৱ কৰিয়ো আশ্বাস ।

সীতা সমন্বিতে মোৰ আজি অধিবাস ॥৫২

মাঙ্গল্য দিয়োক মাৱ স্ত্ৰীৰ আচাৰ ।

বিঘিণি বিনাশ হৌক সীতাৰ আমাৰ ॥৫৩

ৰাঘৱে বোলন্ত শুন কনিষ্ঠ লখাই ।

প্ৰাণ সম তুমি মোৰ সুভাষিত ভাই ॥৫৪

আমাৰ ৰাজ্যত তোৰ নাহি বিপৰীত ।

অবিকলে ভোগ কৰ শোভন চৰিত ॥৫৫

লক্ষ্মণক সম্বুধি আৱৰ যত মাৱ ।

শীঘ্ৰে বেগে চলিয়া গৈলন্ত নিজ ঠাৱ ॥৫৬

বসিলন্ত সুবৰ্ণৰ আসন বিশেষে ।

বশিষ্ঠ গৈলন্ত চলি ৰাজাৰ আদেশে ॥৫৭

সাদৰিলা তাঙ্ক ৰামে সহৰিষ মনে ।

চলিলন্ত কৌতূহলে ব্ৰহ্মাৰ নন্দনে ॥৫৮

নৃপতিয়ে পঠাই দিলা মোক তযু পাশ ।

কালি ৰাজা হৈবা ৰাম আজি অধিবাস ॥৫৯

অধিবাস কৰাই গুৰু চলি গৈলা ৰথে ।

দেখিলন্ত বশিষ্ঠে আনন্দ সব পথে ॥৬০

নিৰন্তৰে প্ৰজা বোলে ৰাত্ৰি পৰিহৰি ।

ৰাম অভিষেকক দেখিবো নেত্ৰ ভৰি ॥৬১

তেবেসে আমাৰ হৈবে সফল জীৱন ।

কৰে কৌতূহল অযোধ্যাৰ যত জন ॥৬২

নগৰী জনৰ বাক্য শুনিয়া অশেষ ।

ৰাজাত কহিয়া গুৰু গৃহত প্ৰবেশ ॥৬৩

বশিষ্ঠ বাক্য ৰামে শিৰত ধৰিল ।

বেদমন্ত্ৰে অগণিত আহুতি কৰিল ॥৬৪

আহুতিৰ শেষে ৰামে আনন্দিত মনে ।

দেৱ ঘৰে থাকিলন্ত কুশৰ শয়নে ॥৬৫

ৰাত্ৰি প্ৰহৰেক থিতে ৰামে চালি গাৱ ।

শৰীৰত অলঙ্কাৰ পিন্ধি নানা ভাৱ ॥৬৬

ঊষা কাল ভৈল জানি বিধিৰ বিধানে ।

পূৰ্ব্ব সন্ধ্যা উপাসিল হৰিক ধিয়ানে ॥৬৭

আনো সব নিয়মক কৰি এক চিতে ।

আনন্দে ৰহিলা ৰাম সীতা সমন্বিতে ॥৬৮

নিৰন্তৰে প্ৰজাগণে মনত কৌতুকে ।

নগৰীক অলঙ্কৃত কৰিল উত্সুকে ॥৬৯

বিচিত্ৰ পতাকা ধ্বজ তুলিয়া ধৰিল ।

হাট বাট পুষ্পে গন্ধে ধূপে আবৰিল ॥৭০

জীৱন সাফল প্ৰজা বোলে নিৰন্তৰ ।

ৰামচন্দ্ৰ হৈব আজি ৰাজ ৰাজেশ্বৰ ॥৭১

চিৰ কাল জীৱ বুঢ়া ৰাজা দশৰথ ।

যাহাৰ প্ৰসাদে সাফলিল মনোৰথ ॥৭২

সূৰ্য্যৰ বংশত ধন্য ভৈলা উতপতি ।

ৰাঘৱক ৰাজ্য দিতে যাৰ ভৈল মতি ॥৭৩

ৰাম অভিষেক শুনি সহৰিষ মনে ।

নগৰী ভৰিল আসি আনো দেশীজনে ॥৭৪

হাসো হাসো কৰে পুৰী অযোধ্যা সম্প্ৰতি ।

নৃত্য গীত বাদ্যে যেন দেখি অম্ৰাৱতি ॥৭৫