ৰামৰ অযোধ্যালৈ যাত্ৰা
<big>৫৩ অধ্যায় ।<big> 

<big>ৰামৰ অযোধ্যালৈ যাত্ৰা ।<big>

দুলৰি ।

জীৱন্তা মৰন্তা,       বানৰ ভালুকে,

লাগি গৈলা গলাগলি ।

ৰাঘৱৰ শত্ৰু,       ৰাৱণ মৰিল,

ৰঙ্গে হাসে খলখলি ॥১

বন্ধু পৰিবাৰ,       দেখিবোহোঁ যাই,

মনত বৰ উল্লাস ।

হৃষ্ট পুষ্ট হুয়া,       বানৰ ভালুকে,

চাপিলা ৰামৰ পাশ ॥২

সব দেৱ গণে,       উৎসাহ বঢ়াইল,

কৰিলা স্তুতি অশেষ ।

ৰাঘৱে সবাকে,       সাদৰ কৰিলা,

স্বৰ্গত ভৈলা প্ৰবেশ ॥৩

হৃদয় সন্তোষে,       ৰাত্ৰি গোট বঞ্চি,

ৰজনী ভৈলা প্ৰভাত ।

ৰামৰ চৰণ,       বন্দি বিভীষণে,

আঞ্জলি যুৰিলা হাত ॥৪

শুনিয়ো গোসাঁই,       দেৱ ৰঘুনাথ,

মোক দিয়া সমিধান ।

সকলে সম্ভৃত,       মিলায়া আছওঁ,

কৰিয়োক শিৰ স্নান ॥৫

আগৰ চন্দনে,       ভূষিত কৰিয়ো,

দেৱ যোগ্য অলঙ্কাৰে ।

কন্যাগণ সবে,       গাৱ পখলোক,

প্ৰয়াস খণ্ডো তোমাৰে ॥৬

সুবৰ্ণৰ ঘট,       ভৰি থৈয়া আছোঁ,

সুগন্ধি শীতল জল ।

দেৱাঙ্গ বস্ত্ৰক,       পৰিধান কৰি,

শৰীৰ কৰাঁ নিৰ্ম্মল ॥৭

উচিত বচন,       যোগ্য বুলিলাহা,

তুমি মিত্ৰ বিভীষণ ।

এহি সব সাজে,       স্নান কৰায়োক,

সুগ্ৰীৱাদি কপিগণ ॥৮

ভৰত ভৈয়াই,       মৰন্তে আছয়,

এৰিলেক ৰাজ ভোগ ।

তাহাঙ্ক দেখিলে,       তেবে আমাসাৰ,

শিৰ স্নান হোৱে যোগ ॥৯

ৰাৱণক মাৰি,       সীতাক লভিলোঁ,

আৰ কিবা মই চাওঁ ।

সত্বৰে কাৰ্য্যক,       চিন্তিয়োক মিত্ৰ,

যিমতে অযোধ্যা পাওঁ ॥১০

বিভীষণে বোলে,       শুনা ৰঘুনাথ,

কিসক আকুল কৰি ।

আমাত লাগিয়া,       একে দিনে গৈয়া,

অযোধ্যা পাইবা নগৰী ॥১১

কুবেৰ দাদাক,       ৰণত জিনিয়া,

ৰাৱণে কাঢ়িয়া লৈলা ।

পুষ্পক বিমানে,       তোমাক লাগিয়া,

সম্ভৃত কৰিয়া থৈলা ॥১২

ৰাম লক্ষ্মণৰ,       সীতা গোসাঁনীৰ,

চৰণ মই আৰাধোঁ ।

লঙ্কা নগৰত,       কতো দিন থাকা,

এহিসে কাৰ্য্যক সাধোঁ ॥১৩

শ্ৰীৰামে বোলন্ত,       যি বোল বুলিলা,

উচিত হৱে প্ৰস্তাৱ ।

যি ৰাজ্য তোমাৰ,       আমাৰ সি ৰাজ্য,

কিছু নাহি ভিন্ন ভাৱ ॥১৪

অন্তৰ্গত শুদ্ধ,       জানোহোঁ তোমাৰ,

ন দেখিয়া খিখিয়াট ।

কৰিবা পুষ্পক,       ৰথ আনিয়োক,

সত্বৰে মেলাওঁ বাট ॥১৫

আৱৰ বচন,       বোলাওঁ তোমাক,

শুনিয়ো নৃপ লঙ্কাৰ ।

সুগ্ৰীৱ প্ৰমুখ্য,       সকল সেনাক,

ঝাণ্টে দিয়া অলঙ্কাৰ ॥১৬

ৰামৰ বচনে,       বিভীষণ ৰাজা,

শিৰোগত কৰি মানি ।

সুবৰ্ণ ৰতন,       মাণিক পোৱাল,

সবাক দিনন্ত আনি ॥১৭

অলঙ্কাৰ পিন্ধি,       বানৰ ভালুক,

হৰিষে উজ্জ্বল মুখ ।

ৰামৰ মনত,       হৰিষ দেখিয়া,

সবাৰ মনত সুখ ॥১৮

ৰথ খান আনি,       আগত যোগাইলা,

ৰাঘৱে চড়িলা তাত ।

লক্ষ্মণ কুমাৰ,       পাছত চড়িলা,

চড়িলা সীতা আগত ॥১৯

ৰামে আদেশিলা,       সুগ্ৰীৱ সুহৃদ,

তুমি কিষ্কিন্ধাক যাহাঁ ।

বিভীষণ মিত্ৰ,       লঙ্কা নগৰীত,

আকণ্টাতা ৰাজ্য খাহাঁ ॥২০

সব কপিগণ,       বানৰ ভালুক,

কৰিলা অশক্য কাষ ।

বন্ধু পৰিবাৰ,       দেখিয়োক গৈয়া,

চলিয়ো আপন ৰাজ ॥২১

সবে হন্তে মিলি,       ৰামত বিনাৱে,

আমিয়ো তুলত যাওঁ ।

অযোধ্যাক গৈয়া,       নয়ন ভৰিয়া,

তযু অভিষেক চাওঁ ॥২২ 

তেবেসে আমাৰ,       মনোৰথ সিদ্ধি,

জীৱন হোৱে সাফল ।

পাছে আপনাৰ,       দেশক চলওঁ,

তোমাৰ দেখি কুশল ॥২৩

শ্ৰীৰামে বোলন্ত,       যদি সবে যাহা,

তেবে মোৰ বৰ ভাগ ।

সব সেনাগণ,       সহিতে সুগ্ৰীৱ,

সত্বৰে চলিয়ো আগ ॥২৪

বিভীষণ মিত্ৰ,       সত্বৰে চলিয়ো,

ৰাক্ষসগণ সমস্তে ।

ৰামৰ আদেশে,       সবেয়ো চড়িলা,

সেহিটো পুষ্পক ৰথে ॥২৫

ৰামৰ আদেশে,       পুষ্পকত চড়ি,

চলি গৈলা অযোধ্যাক ।

সমৰ ভূমিৰ,       থান চিনাৱন্তে,

যাহন্তে দেবী সীতাক ॥২৬

হেৰা দেখা তুমি,       জনক নন্দিনী,

ত্ৰিকূট উপৰে লঙ্কা ।

যাত থাকি দেৱ,       ৰাৱণে জিনিল,

কাহাকো নকৰে শঙ্কা ॥২৭

দাৰুণ সমৰ,       ভূমিক আপোন,

নয়ন বলায়া চাহা ।

ইঠাৱতে মই,       ৰাৱণ বধিলো,

ভাল মতে আকলাহা ॥২৮

কুম্ভকৰ্ণ বীৰ,       সমৰে মাৰিলো,

কপিৰ খণ্ডিলোঁ ভীত ।
 
তোমাৰ দেৱৰে,       মাৰিলা সমৰে,

ইঠাৱতে ইন্দ্ৰজিত ॥২৯

প্ৰহস্ত বীৰক,       মাৰিলন্ত নীলে,

এহিটো সমৰ থানে ।

আশেষ ৰাক্ষস,       বীৰক মাৰিলা,

অঙ্গদ এ হনুমানে ॥৩০

অসংখ্য ৰাক্ষস,       ৰণত মাৰিলো,

লেখিতে তাক নপাৰি ।

শকতি হানিয়া,       ৰাৱণে লখাইক,

ইঠাৱতে থৈলা মাৰি ॥৩১

জম্বুদ্বীপক যে,       গৈয়া হনুমন্তে,

চন্দ্ৰ পৰ্ব্বতক পাইল ।

বিশল্যকৰণী,       ঔষধ আনিয়া,

লক্ষ্মণ পাই জীয়াইল ॥৩২

এহিসে থানত,       মায়েয়ে ৰাৱণি,

দোভাইক শৰে বান্ধিল ।

শৰীৰত জীৱ,       নাছিল দেখিয়া,

বানৰে বেঢ়ি কান্দিল ॥৩৩

বায়ু আসি মোৰ,       কাণত জপিলা,

কৰাইলা পাছে চেতন ।

তান উপদেশে,       আমিয়ো কৰিলোঁ,

গৰুড়ক সুমৰণ ॥৩৪

উৰাৱ কৰিয়া,       গৰুড় আসিয়া,

মাজিলা অমৃত হাতে ।

তাহান প্ৰসাদে,       দুয়ো ভাই পাছে,

আমি জীলোঁ অব্যাহতে ॥৩৫

সুবেল পৰ্ব্বত,       দেখিয়োক সীতা,

বিস্তাৰ চৰাৱ অতি ।

সাগৰ তৰিয়া,       সহিত সসৈন্য,

এথাত বঞ্চিলোঁ ৰাতি ॥৩৬

বিষম গহণ,       সাগৰ দেখাহা,

যাৰ নলক্ষিয়া পাৰ ।

মন্দৰ সদৃশ,       ঢেউ সব বাজে,

স্বৰ্গ সম একাকাৰ ॥৩৭

আমাৰ কীৰ্ত্তিক,       দেখিয়োক সীতা,

সাগৰে বান্ধিলোঁ সেতু ।

এহি পথে সব,       সৈন্য পাৰ ভৈলা,

তোমাৰ কাৰ্য্যৰ হেতু ॥৩৮

আমাৰ সেনাৰ,       কাঠগড়া দেখাঁ,

বহল সাগৰ তীৰে ।

এহিতো ঠাৱত,       দৰশন ভৈলোঁ,

মিত্ৰ বিভীষণ বীৰে ॥৩৯

কিষ্কিন্ধা নগৰী,       দেখিয়োক সীতা,

কৰিলোঁ অশক্য কায ।

এক পাট শৰে,       বালিক মাৰিলোঁ,

সুগ্ৰীৱক দিলোঁ ৰাজ ॥৪০

ঋষ্যমুখ গিৰি,       দেখাহা জানকী,

চম্পা সৰোৱৰ তীৰে ।

তোমাক খোজন্তে,       দৰশন এথা,

ভৈলোঁ হনুমন্ত বীৰে ॥৪১

সুগ্ৰীৱ সহিতে,       পৰ্ব্বত উপৰে,

আমাৰ ভৈল সখিত্ব ।

এহিতো থানত,       দৰশন আৰো,

আথান্তৰ বিপৰীত ॥৪২

কৱন্ধ অসুৰ,       আছিল এহিতো,

প্ৰহৰৰ পন্থ বাহু ।

আমি দুই ভাই,       ধৰিয়া আনিল,

চন্দ্ৰক যেহেন ৰাহু ॥৪৩

খাণ্ডাৰ প্ৰহাৰে,       বাহুক ছেদিলোঁ,

তাহাক মাৰি পেলাইলোঁ ।

এহিটো থানত,       জাটায়ু বীৰক,

আমি দৰশণ পাইলোঁ ॥৪৪

তোমাক ৰাৱণে,       হৰিবাৰ কথা,

আমাত তেহোঁ কহিল ।

কাষ্ঠ সংস্কাৰ,       কৰি দুয়ো ভাই,

জটায়ু বীৰে দহিল ॥৪৫

কদলী বনক,       দেখিয়োক সীতা,

জ্বলিলা শোকে আমাক ।

ঋষি বেশ ধৰি,       ইঠাইতে ৰাৱণে,

হৰিয়া নিলে তোমাক ॥৪৬

হেৰা বন খান,       দেখিয়ো ইঠাৱে,

অশেষ কৰিলোঁ ৰণ ।

চৌদ্দয় হাজাৰ,       ৰাক্ষস মাৰিলোঁ,

ত্ৰিশিৰা খৰ দূষণ ॥৪৭

পঞ্চবটী বন,       দেখা শূৰ্পনখা,

পাইবাক ধাইল তোমাক ।

লখমনে তাইৰ,       খড়্গ ধৰিয়া,

চপাই কাটিলন্ত নাক ॥৪৮

এহি ঠাৱে আমি,       অগস্তি ঋষিত,

পাইলোঁ দিব্য ধনুবাণ ।

যাহাৰ প্ৰসাদে,       ৰাৱণ মাৰিলোঁ,

দেৱক কৰিলোঁ ত্ৰাণ ॥৪৯

শৰভঙ্গ ঋষি,       আমাসাক পাই,

ইঠাৱে কৈলা সাদৰ ।

তাহান থানত,       মাৰিয়া পেলাইলোঁ,

বিৰাধ এ নিশাচৰ ॥৫০

অত্ৰি ঋষিৰ যে,       ঠাৱত জানকী,

লভিলোঁ গুণ অপাৰ ।

অনসূয়া দেবী,       তোমাক দিলন্ত,

অঙ্গ ৰঞ্জি অলঙ্কাৰ ॥৫১

চিত্ৰকূট গিৰি,       দেখিয়োক সীতা,

আৰকা আসিয়া পাইল ।

এহিসে ঠাৱত,       ভৰতে আমাক,

পলটাই নিবাক আইল ॥৫২

হেৰা মন্দাকিনী,       নদীক দেখাহা,

শীতল নিৰ্ম্মল জল ।

ইহাৰ তীৰত,       পিতৃ পিণ্ড দিলোঁ,

যেন বদৰিৰ ফল ॥৫৩

হেৰা দেখিয়োক,       জনক নন্দিনী,

আসিয়া পাইলোঁ প্ৰয়াগ ।

ভৰদ্বাজ ঋষি,       আশ্ৰমক পাইলো,

আমাৰ বৰহি ভাগ ॥৫৪

ইঠাৱৰে পৰা,       নয়ন বলাহা,

চাহিয়ো অনেক দূৰ ।

গঙ্গাতীৰে দেখা,       মোৰ প্ৰিয় সখা,

গুহক ৰাজাৰ পুৰ ॥৫৫

যি যি পথে আমি,       লঙ্কাক আসিলোঁ,

দুনাই আইলো সেই পথে ।

বিভীষণ গুণে,       দুঃখ নপাইলোঁহো,

আসিলোঁ পুষ্পক ৰথে ॥৫৬

জনক জিয়াৰী,       সীতা প্ৰাণেশ্বৰী,

চাহাঁ মন্যু পৰিহৰি ।

ঋণু ঋণু কৰি,       হেৰা দেখিয়োক,

অযোধ্যা মোৰ নগৰী ॥৫৭

শুনা সভাসদ,       ৰামায়ণ পদ,

বৈকুণ্ঠক যাৰ ইচ্ছা ।

এৰি আন কাম,       বোলাঁ ৰাম ৰাম,

জন্মক নকৰা মিছা ॥৫৮