সীতাৰ বনবাস
<big><big><big><big>ৰামায়ণ ।<big><big><big><big>

<big><big><big>উত্তৰাকাণ্ড ।<big><big><big>
========================================

<big><big><big>১ অধ্যায়<big><big><big> 

<big><big>ওঁ নমঃ শ্ৰীকৃষ্ণায় ॥<big><big>

সীতাৰ বনবাস

জয় জয় জগত জনক শ্ৰী ৰাম ।

অধম উদ্ধাৰে যাৰ লৈলে গুণ নাম ॥১

যাক সুমৰণে তৰি দুৰ্ঘোৰ সংসাৰ ।

কৰোঁ হেন ৰামৰ চৰণে নমস্কাৰ ॥২

নমো নমো ৰঘুকুল তিলক কেশৱ ।

জয় জয় সীতাৰ সন্ততি কুশ লৱ ॥৩

ৰাম গৈল স্বৰ্গ সীতা পাতালে গমন ।

শঙ্কৰে ৰচিলা শ্ৰীৰামৰ চৰণ ॥৪

ৰাম পাদপদ্ম দুই হৃদয়ত ধৰি ।

গুৰুৰ চৰণ মনে নমস্কাৰ কৰি ॥৫

বিৰচিলো উত্তৰাকাণ্ডৰ কথা সাৰ ।

হৌক পদ ৰাম পাদ প্ৰসাদে প্ৰচাৰ ॥৬

শুনা নিৰন্তৰে ইটো কথা ৰামায়ণ ।

সংসাৰ নিস্তৰি যাৰ বৈকুণ্ঠক মন ॥৭

ৰাম নাম বিনা নাই কলিত নিস্তাৰ ।

হেন জানি ৰামৰ চৰিত্ৰ কৰাঁ সাৰ ॥৮

ৰাম নাম প্ৰমত্ত সিংহৰ মহানাদে ।

পলাই পাপ হস্তীযূথ পৰম বিষাদে ॥৯

সমন্ত ধৰ্ম্মৰে ৰাম নামত নিবাস ।

সি সি মহাজন যাৰ নামত বিলাস ॥১০ 

ৰাম বন গৈলা পালি পিতৃৰ আদেশ ।

শুনিয়োক উত্তৰাকাণ্ডৰ কথা শেষ ॥১১

তহিতে সীতাক হৰি নিলে লঙ্কাপতি ।

সুগ্ৰীৱ সহিতে পাছে ভৈলা মিত্ৰৱতি ॥১২

সাগৰত সেতু বান্ধি বধি ৰাৱণক ।

অগ্নিত পৰীক্ষা ৰামে কৰিলা সীতাক ॥১৩

প্ৰাসাদে ৰঞ্জিয়া যত ভালুক বানৰ ।

কৰিলন্ত ৰাজ্য দশ হাজাৰ বৎসৰ ॥১৪

জানকী সহিতে ভোগ ভুঞ্জিলা ভুকুতি ।

ৰামৰ সন্তানে সীতা ভৈলা গৰ্ভৱতী ॥১৫

কৌশল্যা প্ৰমুখ্যে শ্বাশু সবাৰো উৎসৱ ।

আনন্দ হৃদয় দেখি ভৈলন্ত ৰাঘৱ ॥১৬

মিলিল দুৰ্য্যোগ পাছে বিধিৰ বিপাকে ।

ৰামক কহন্ত সীতা স্বপ্নৰ কথাকে ॥১৭

শুনিয়োক প্ৰভুদেৱ সাধো এক কায ।

স্বপ্নত আছিলো আজি তপোবন মাজ ॥১৮

ঋষি পত্নীগণে মোত সাদৰিলা ৰঙ্গে ।

আছিলো কৌতুকে আজি তাসম্বাৰ সঙ্গে ॥১৯

তোমাৰ প্ৰসাদে সেই পাওঁ তপোবন ।

তবেসে মোহোৰ হোৱে সাফল স্বপন ॥২০

হেন শুনি ৰঘুনাথ তুলিলন্ত হাস ।

নতো গুচে তোমাৰ বনত হাবিলাস ॥২১

স্বপনৰ বস্তু কোনে পাৱে সচেতত ।

হাসিবেক ইটো কথা নকৈবা লোকত ॥২২

এহিমতে কতো দিন আছন্ত ৰাঘৱ ।

চাৰ মুখে শুনিলা লোকৰ গলাৰৱ ॥২৩

দুৰ্ম্মুখ দুৰ্জ্জন জনে দেই অপযশ ।

সীতাক নীলেক হৰি ৰাৱণ ৰাক্ষস ॥২৪

একেশ্বৰী নাৰী সীতা আছিল লঙ্কাত ।

কিমতে পৈশন্ত তান্ত ৰাঘৱ সঞ্জাত ॥২৫

শুনি হেন দুৰ্জ্জন জনৰ অপবাদ ।

ৰামৰ মনত হেন মিলিল বিষাদ ॥২৬

ভৈল অধোমুখ যেন পৰিল নিৰ্ঘাত ।

কতেকৰ মুখত ঢাকিবোঁ দিয়া হাত ॥২৭

ইটো সূৰ্য্যৰ বংশৰ কলঙ্ক কতো নাই ।

সীতাৰ ত্যাগৰ পৰে নেদেখোঁ উপাই ॥২৮

মনে বিমৰিষি ৰামে কৰিলন্ত সাৰ ।

জানকীৰ চিন্তাত দেখন্ত অন্ধকাৰ ॥২৯

উগুল থুগুল চিত্ত নাহি সুখ শান্তি ।

লক্ষ্মণক বিৰলে বুলিলা গুণি গান্থি ॥৩০

বিপাঙ্গে পৰিলো বাপ উদ্ধৰা আমাক ।

জনবাদে দিয়ো নিয়া নিৰ্ব্বাস সীতাক ॥৩১

নেদেখোঁহো আৰ যেন জানকীৰ মুখ ।

মৰণতো কৰি লোক অপবাদ দুঃখ ॥৩২

ৰামৰ আদেশ শুনি কান্দন্ত লক্ষ্মণ ।

নেদন্ত উত্তৰ বুজি ৰাঘৱৰ মন ॥৩৩

ৰামে বোলন্ত পাছে বচন বিচাট ।

সীতাক ৰাখিবি যেবে আগে মোক কাট ॥৩৪

ৰামৰ কষ্টক লক্ষ্মণৰ ডৰ বৰ ।

ৰথ লৈয়া গৈলা পাছে জানকীৰ ঘৰ ॥৩৫ 

উঠিয়োক ৰথে শান্তী মাৱ কাৰ্য্য জানি ।

দেখাঁ তপোবন ৰামে দিলন্ত মেলানী ॥৩৬

হেন শুনি সীতা শান্তী ভৈলা সালংকৃত ।

নুবুজিল একো ৰাম স্বামীৰ ইঙ্গিত ॥৩৭

চড়িলন্ত ৰথত দুৰ্য্যোগে নেই টানি ।

লক্ষ্মণে ডাকন্ত ৰথ লৰিল গোসাঁনী ॥৩৮

কতো বেলি পাইলা গৈয়া তপোবন মাজ ।

লক্ষ্মণে বোলন্ত কান্দি জানকীত কায ॥৩৯

নামিয়োক মাৱ অযোধ্যাৰ এৰি আশ ।

তোমাক দিলন্ত আবে ৰাঘৱে নিৰ্ব্বাস ॥৪০

এহি বুলি মকামকি কৰন্ত ক্ৰন্দন ।

শুনি সীতা গোসাঁনীৰ হৰিল চেতন ॥৪১

মাটিত পৰিল ঢলি বিহ্বল স্বভাৱ ।

কতোক্ষণে চেতন লভিলা শান্তী মাৱ ॥৪২

লক্ষ্মণক চাই পাছে লাগিলা বুলিতে ।

উলটি অযোধ্যা যাহাঁ ৰামৰ সন্নিতে ॥৪৩

মোৰ অৰ্থে তোমাৰ সন্তাপ বাপ ব্যৰ্থ ।

ৰামে নিকলান্তে তুমি কিসৰ সামৰ্থ ॥৪৪

মোহোৰ মৰণে আত কিছু নাহি খেদ ।

গৰ্ভৰ বিনাশে ৰামে ভৈলা বংশচ্ছেদ ॥৪৫

আবে ৰাম স্বামী সুখে ভুঞ্জন্তোক ৰাজ ।

মৰি যাওঁ মই নিমাখিতী বনমাজ ॥৪৬

এহি বুলি আউৰ নোওৱাৰিলা মাতিবাক ।

কান্দন্তে সুমিত্ৰাসুত গৈলা অযোধ্যাক ॥৪৭

কৈব কত সিটো সীতা শান্তীৰ নিকাৰ ।

লক্ষ্মণে এৰিলা দেবী দেখন্ত আন্ধাৰ ॥৪৮

সানিল মৰিল শোকে অগনিৰ বিষ ।

কোন দিশ যাওঁ এবে নপাওঁ উদিশ ॥৪৯

কাম্পন্ত কদলী যেন প্ৰচণ্ড বাতাসে ।

মূৰ্চ্ছা গৈয়া পৰিলন্ত বনত হাতাশে ॥৫০

বনজন্তু সবো কান্দে সীতাক আবৰি ।

কতোজনে বিঞ্চে শিৰে পক্ষীছায়া কৰি ॥৫১

চেতন লভিয়া কতো কান্দন্ত তৰাসে ।

নৰহয় প্ৰাণ আৰ ৰামৰ নৈৰাশে ॥৫২

দেখন্তে জমক শোক অগ্নিজাল গাৱত ।

উঠন্ত বৈসন্ত যে পৰন্ত ধাত ধাত ॥৫৩