বাল্মীকিৰ আশ্ৰমত লৱ-কুশৰ জন্ম
<big><big><big>২ অধ্যায়<big><big><big> 

বাল্মীকিৰ আশ্ৰমত লৱ - কুশৰ জন্ম ।

কৰন্ত সন্তাপ সতী আতি দীৰ্ঘ ৰাৱে ।

শিষ্য সমে বাল্মীকি মিলিল সেহি ঠাৱে ॥১

সীতাৰ অৱস্থা দেখি ভৈলা সলোতক ।

কাৰ্য্য লখি মনে গৰিহিলা ৰাঘৱক ॥২

ৰামত ফুৰিল আসি পৰম কুমতি । 

হৰি হৰি মহাশান্তী হেনসে বিপত্তি ॥৩

অনেক আশ্বাস আসি বুলি শিষ্য সমে ।

জানকীক নিলা ঋষি আপোন আশ্ৰমে ॥৪

অনুক্ষণে দহে দেহা ৰামৰ বিৰোধে ।

বাল্মীকি পুষিলা পাছে তাঙ্ক জীউ বোধে ॥৫

ফল মূল আহাৰে জীৱন্ত জগমাৱ ।

ভূমিত শয়ন ধূলি ধূসৰ স্বভাৱ ॥৬

মলিন বসন সীতা তাপসীৰ বেশ ।

খপিলন্ত সিটো বনবাস মহাক্লেশ ॥৭

লোতকে পাঞ্জৰি ভিজে নুগুছে সন্তাপ ।

বাল্মীকিক দেখন্ত জনক যেন বাপ ॥৮

কৰন্ত সঘনে দেবী দীৰ্ঘ যে নিশ্বাস ।

অনুদিলে ভৈলা আনি গৰ্ভ দশমাস ॥৯

ঋষি ভাৰ্য্যা সকলে আবৰি তাঙ্ক আছে ।

উপজিলা যৱঞ্জাঁ কুমাৰ দুই পাছে ॥১০

দেৱ দিব্যমান দুয়ো শিশু সুকুমাৰ ।

ৰামৰ সমান দুয়ো নাসিকা আকাৰ ॥১১

তেহ্নয় আয়ত নেত্ৰ তনু চাৰু শ্যাম ।

জ্যেষ্ঠ ভৈলা কুশ কনিষ্ঠ লৱ নাম ॥১২

বাঢ়ন্ত কুমাৰ দুই তপোবন মাজ ।

যত জাতকৰ্ম্ম কৰাইলন্ত ঋষিৰাজ ॥১৩

পঢ়াইলন্ত নিৰন্তৰে ৰাজনীতি তথা ।

শিখাইলন্ত সাতোকাণ্ড ৰামায়ণ কথা ॥১৪

জানিলন্ত সবে অস্ত্ৰ শাস্ত্ৰ যেন নয় ।

ভৈলন্ত প্ৰবোধ দুয়ো সীতাৰ তনয় ॥১৫

ৰামৰ চৰিত্ৰ দুয়ো ভায়ে গাৱে গীত ।

কোকিলৰ কণ্ঠ সম শুনি সুললিত ॥১৬

যন্ত্ৰসব বাৱে বিপৰীত তাৰ নাদ ।

শুনিয়া বাল্মীকি দেন্ত দুইকো আশীৰ্ব্বাদ ॥১৭

হোৱা চিৰঞ্জীৱ লৱ কুশ দুয়ো ভাই ।

দেশে দেশে ৰামৰ চৰিত্ৰ ফুৰাঁ গায় ॥১৮

নগৰ গ্ৰামত সমস্তৰে ৰঞ্জি চিত ।

ৰামৰ সভাত পশি দুয়ো গাইবা গীত ॥১৯

শুনিয়া সন্তুষ্ট হইব ৰাঘৱৰ মন ।

দুই হান্তকো সন্তোষে দিবন্ত বহুধন ॥২০

নলৈবা কিঞ্চিতো ধন মোহোৰ বচনে ।

ৰামৰ চৰিত্ৰ মা্ত্ৰ গাইবা একমনে ॥২১

বাল্মীকিৰ আজ্ঞা দুয়ো শিৰোগত কৰি ।

দেশে দেশে গান্ত গীত হাতে তাল ধৰি ॥২২

অমৃত মধুৰ শুনি কোকিলৰ স্বৰ ।

শুনি আনন্দিত চিত্ত সমস্তে লোকৰ ॥২৩

ৰামৰ চৰিত্ৰ শুনি যেন লাগে ধ্যান ।

নাই ক্ষুধা তৃষ্ণা সবে এৰে অন্নপান ॥২৪

দুই হান্তৰো ৰূপে গুণে গীতে আতিভুলি ।

বেঢ়িয়া প্ৰশংসে প্ৰজা ধন্য ধন্য বুলি ॥২৫

নলৱন্ত একো যেই যিবা দেই দান ।

ফল মূল ভোজন বাকলি পৰিধান ॥২৬

লৱৰ কুশৰ কথা এহিমানে থওঁ ।

ৰামৰ তথাত যেন কাৰ্য্য তাক কওঁ ॥২৭

যেহি দিনা দিলা ৰামে নিৰ্ব্বাস সীতাক ।

নাই অন্নপান প্ৰভু ভৈলন্ত অবাক ॥২৮

কান্দন্তে কান্দন্তে ভৈলা নয়ন তবধ ।

কৰিলোঁ পাতকী গৰ্ভবতী স্ত্ৰী বধ ॥২৯

তেজিলোঁ পাতকী মই নিদাৰুণ মনে ।

সিকি সুকুমলী বালা জীৱে আজি বনে ॥৩০

সিংহে বাঘে ভুঞ্জিবে নিৰ্জ্জনে আজি পায় ।

স্বহাতে বধিলোঁ আজি সীতাক পঠাই ॥৩১

এহি বুলি ৰামচন্দ্ৰে কৰন্ত বিলাপ ।

ভৰত লক্ষ্মণ শত্ৰুঘনৰ সন্তাপ ॥৩২

সীতা বিনে ৰামৰ নুগুচে হৃদি খেদ ।

নিদ্ৰা নাসে নিশাত লোতক নাহি ছেদ ॥৩৩

তেজন্ত নিশ্বাস সীতা বিনে অহৰ্নিশ ।

এহিমতে কতিপয় বঞ্চিলা বৰিষ ॥৩৪

ইটো কথা থাকোক সম্প্ৰতি এহিমতে ।

শুনা ৰামে অশ্বমেধ যজিলা যিমতে ॥৩৫