হনুমন্তৰ জন্ম পৰিচয়
<big><big><big>১৫ অধ্যায়<big><big><big> 

পদ ।

 হনুমন্তৰ জন্ম পৰিচয় ।

অগস্তিত ৰামে পাছে পুছিল সংশয় ।

মহাবীৰ হনুমন্ত ত্ৰৈলোক্য বিজয় ॥১

কিসক নমাৰি মহাবৈৰী বালীৰাই ।

ঋষ্যমুখ পৰ্ব্বতত আছিল পলাই ॥২

দেখিলোহো যেন হনুমন্তৰ মহত্ত ।

বালিৰাজা জানো আন আগে তৃণবত ॥৩

যৈসানি কন্দল ভৈল বালি সুগ্ৰীৱৰ ।

কিয় হনুমন্ত তাৰ নলৈলন্ত শিৰ ॥৪

ছেদিয়ো সংশয় মোৰ মনৰ সৰ্ব্বথা ।

অগস্তি বোলন্ত ৰাম শুনা পূ্ৰ্ব্বকথা ॥৫

অঞ্জনাত উপজিয়া দুৰ্জ্জয় মাৰুতি ।

ক্ষুধায় কান্দন্ত কপি পৃথিবীত শুতি ॥৬

সেহি বেলা সূৰ্য্য আসি উদয় ভৈলন্ত ।

তাঙ্কালিয়া ফল গুটি মানি হনুমন্ত ॥৭

দিলা ডেৱ ধৰিবাক মলি দুয়ো বাহু ।

সেহি দিনা সূৰ্য্যক গ্ৰাসিবে আসে ৰাহু ॥৮

চিন্তন্ত মাৰুতি তাক চাহি টেৰ কৰি ।

ইগোটা সুপক্ক ফল সিগোটাত কৰি ॥৯

তাক লাগি দিলা লাম্ফ আদিত্যক এৰি ।

পলাই উলতি ৰাহু ডৰে পাৰে গেৰি ॥১০

কম্পন্তে জম্পন্তে লৈল ইন্দ্ৰত শৰণ ।

কিসগোটে খাইবে খোজে মিলিল মৰম ॥১১

শুনি ইন্দ্ৰে আথে বেথে ঐৰাৱতে উঠি ।

কৰে বজ্ৰ ধৰি ধাইল বায়ু যেন ছুতি ॥১২

পাছে পাছে ধাইলন্ত কপিৰ ক্ষুধা বৰ ।

এহি গোটে খেদে ৰাহু দেখি দিলে লৰ ॥১৩

থমকিল ইন্দ্ৰে ভয়ে পাছে গুচি যান্ত ।

দেখি তাক শিশু হনুমন্তে গুণিলন্ত ॥১৪

মহাচিত্ৰ বিচিত্ৰ যৱঞ্জ ইটো ফল ।

ইহাক ভুঞ্জিলে ভোক পলাইব সকল ॥১৫

এহি বুলি কৌতূহলে দিলেক জোলক ।

খাইবে লাগি ঐৰাৱত সমে বাসৱক ॥১৬

এৰাইবে নপাৰি ইন্দ্ৰে মনত তৰাসে ।

শিশু হেন জানি বজ্ৰ হানিলন্ত পাশে ॥১৭

বাম হনু ভাঙ্গি পৰ্ব্বতত পৰিলন্ত ।

এতেকেহে আন নাম থৈলা হনুমন্ত ॥১৮

সাবতি বুকত বায়ু মৃতক পুত্ৰক ।

অনেক কান্দিল ক্ৰোধ কৰিয়া ইন্দ্ৰক ॥১৯

পুত্ৰৰ লগতে হৌক সবাৰ বিনাশ ।

হিয়াৰ হৰিল বায়ু নোলাই উশাস ॥২০

হেন দেখি ভৈলন্ত ত্ৰিদশে মহা ত্ৰাস ।

ব্ৰহ্মাত পুছিলা কিয় নহ্লায় উশাস ॥২১

ব্ৰহ্মায়ে বোলন্ত ইটো কথা ভৈল টান ।

সবে মিলি উঠি গৈল শঙ্কৰৰ থান ॥২২

মহেশে বোলন্ত খুজি নাপাই সৰ্ব্বথা ।

সবে গৈয়া বিষ্ণুত পুছিলা পাছ কথা ॥২৩

মাধৱে বোলন্ত আৰে ভৈল বিসঙ্গতি ।

বায়ুৰ পুত্ৰক মাৰিলন্ত সুৰপতি ॥২৪

পুত্ৰৰ সন্তাপ পায়া জগতৰে আয়ু ।

সবাৰো হিয়াৰ পৰা হৰিলন্ত বায়ু ॥২৫

এতেকেসে নাসৈ আউৰ কাহাৰো উশাস ।

আসা সবে যাও বায়ু দেৱতাৰ পাশ ॥২৬

এহি বুলি দেৱে সমে বিষ্ণু গৈলা লৰি ।

পুত্ৰ লৈয়া বায়ু কান্দিলন্ত পাৱে পৰি ॥২৭

দিলা দুঃখ সাখি দেখিয়োক চক্ৰপাণি ।

শিশুক মাৰিলে মোৰ ইন্দ্ৰে বজ্ৰ হানি ॥২৮

মাধৱে বোলন্ত বায়ু কৰিয়ো সঞ্চাৰ ।

পৰশিলো হেৰা পুত্ৰ জীলেক তোমাৰ ॥২৯

জাগি যেন তেখনে উঠিলা হনুমান ।

দিলন্ত ত্ৰিদশে চিৰঞ্জীৱ বৰদান ॥৩০

একো দেৱতাৰ অস্ত্ৰে নুহিবে বিকল ।

শৰীৰত তোৰ অপৰ্য্যন্ত হৌক বল ॥৩১

গৈলা সবে বৰ আনো দিয়া অসংখ্যাত ।

সঞ্চাৰিলা বায়ু পাছে সবাৰো হিয়াত ॥৩২

বলৰ দৰ্পতে হনুমন্ত যেন যম ।

ফল মুল খান্ত লুড়ি ঋষিৰ আশ্ৰম ॥৩৩

উভতাই ৰুই তৰু ভাঙ্গি ছিঙ্গি মঠ ।

দেখি সব ঋষিৰ লাগিল মনকষ্ট ॥৩৪

বৃত্তিছেদ কৰিলে বানৰ ইটো পাপ ।

সবে মিলি আচোলি দিলন্ত পাছে শাপ ॥৩৫

সাধিবে নলাগে আৰ চাৱে ৰামকাৰ্য্য ।

বলৰ প্ৰমাণ নজানোক কপিৰাজ ॥৩৬

দেখক গোখজ যেন সাগৰ সংঙ্কাশ ।

সেই শাপে কপিৰ গুচিল সবে সাস ॥৩৭

এৰিল প্ৰচণ্ড ভাৰ বায়ুৰ কুমাৰ ।

আৰো বালিৰাই মৰা বানৰক ডৰ ॥৩৮

এতেকেসে বালিক নবধি হনুমন্ত ।

ঋষ্যমুখ পৰ্ব্বতক লাগি পলাইলন্ত ॥৩৯

এহিমানে থৈলা ৰাম অগস্তি সম্বাদ ।

গাইবে লৈলা জানকীৰ নিৰ্ব্বাস বিষাদ ॥৪০

বোলে কুশে লৱে শুনিয়োক সমাজিক ।

অনন্তৰে পঠাই প্ৰভু ৰামে অগস্তিক ॥৪১

পৰম আনন্দে দশ হাজাৰ বৎসৰ ।

ভুঞ্জিলন্ত অকন্তকা ৰাজ্য ৰঘুবৰ ॥৪২

অযোধ্যাত মহা মহা মিলিল বিপত্তি ।

প্ৰাণ প্ৰিয়া সমে ৰামে ভুঞ্জিলা ভুকুতি ॥৪৩

ৰাত্ৰি দিনে চৰণ চিন্তন্ত সীতা সতী ।

স্বামীৰ সংযোগে পাছে ভৈলা গৰ্ভৱতী ॥৪৪

ৰামৰ বাঢ়ন্তে যায় নয়নৰ প্ৰীতি ।

আনন্দে আছন্ত প্ৰভু ভাৰ্য্যায়ে সহিতি ॥৪৫

মিলিল দুৰ্য্যোগে পাছে পাইলেক বিপাকে ।

জনবাদে দিলা ৰামে নিৰ্ব্বাস সীতাকে ॥৪৬

কণ্টক সঙ্কট বনে থৈলন্ত লক্ষ্মণে ।

ভৈলা অচেতন আতি দেবী দুঃখ মনে ॥৪৭

সীতাৰ শুনিয়া যেন আপদ দুৰ্ঘোৰ ।

তাক আবে পাইবে সে কেহি কোনে ওৰ ॥৪৮

যিটো পুণ্য তনু কৃপাময় ৰামদেৱ ।

পৰম মহন্ত গুণে সম নাহি কেৱ ॥৪৯

অনুচিত পিম্পৰাৰে নিচিন্তন্ত মাৰ ।

কৰ্ম্মফলে ভৈলা যম তেহেন্তে সীতাৰ ॥৫০

একে পতিব্ৰতা নাৰী আৰো গৰ্ভৱতী ।

তাহাঙ্কো বধিবে ৰাঘৱৰ ভৈলা মতি ॥৫১

কিনো বিপৰ্য্যয় বিধি লিখিল কপালে ।

ভৈলা ৰাম স্বামী জানকীৰ যমকালে ॥৫২

প্ৰকটিয়া কহিলা শান্তীৰ যত দুঃখ ।

ভৈলা সবে সমাজিকো শোকে অধোমুখ ॥৫৩

লৱে কুশে আকুল কৰিলা সমজ্যাক ।

দেখে যেন আজি দিলা নিৰ্ব্বাস সীতাক ॥৫৪

জানকীৰ নিকাৰ শুনিয়া সামৰাজ ।

কান্দিলন্ত মকমকি সকল সমাজ ॥৫৫

হাহাকাৰ শবদ উঠিল সভাস্থলি ।

ৰামৰ গাৱত যেন লাগিল অগনি ॥৫৬

সুমৰিয়া পুনৰপি ৰাঘৱে সীতাক ।

বিষাদৃশে শোকানলে চানিলে হিয়াক ॥৫৭

নিমাইল অগনি যেন জ্বালিল দুনাই ।

পৰম সন্তাপ তাপে প্ৰাণ ফুটি যাই ॥৫৮

মূৰ্চ্ছা গৈয়া পৰিলন্ত সিংহাসন হন্তে ।

ধৰিল বুৰিল বুলি ভৰত লক্ষ্মণে ॥৫৯

শিৰত সিঞ্চন্ত জল বিঞ্চন্ত চামৰে ।

লগতে কান্দন্ত তান তিনি সহোদৰে ॥৬০

বশিষ্ঠ প্ৰমুখ্যে ঋষি নধৰন্ত হিয়া ।

কান্দন্ত সীতাৰ দুখে মুখে বস্ত্ৰ দিয়া ॥৬১

বিভীষণ সুগ্ৰীৱ জাম্বৰ হনুমন্ত ।

কান্দন্ত সন্তাপে পৰি কপি অপৰ্য্যন্ত ॥৬২

চেতন লভিয়া প্ৰভু ৰাঘৱে দুনাই ।

কৰন্ত সন্তাপ আতি প্ৰিয়াক বৰ্ণাই ॥৬৩

হা হা সীতা শান্তী পতিব্ৰতা সুচৰিতা ।

মোহোৰ বল্লভা সুভান্বিতা বিবাহিতা ॥৬৪

ভাগ্যেহে লভিলোঁ ভাৰ্য্যা কত তপসাই ।

হাততে বিধাতা তাক হৰিলে দেখাই ॥৬৫

গেল পৰিচ্ছেদা দেখা ইজন্মক লাগি ।

মই সি পাতকী তোৰ ভৈলো বধভাগী ॥৬৬

ঘোৰ বনবাসে দুঃখে নভৈলা নিৰ্যাণ ।

হৰি নিলে ৰাৱণে ৰহিল তাতে প্ৰাণ ॥৬৭

আতি সুচৰিতা শান্তী জনকৰ জীক ।

মই হাতে বধি ভৈলো ৰাক্ষসতোধিক ॥৬৮

দণ্ডকা বনত আপনাৰ এৰি চিন্তা ।

মোকেসে সেবিলি সতী তই বিবাহিতা ॥৬৯

পাশৰিলো কিমতে সিসব তোৰ গুণ ।

কিনো নিদাৰুণ মই পুৰুষ আপোন ॥৭০

অপাৰ সাগৰে বান্ধিলোহোঁ শিলা সেতু ।

সবান্ধৱে বধিলো ৰাৱণ যাৰ হেতু ॥৭১

হেনয় প্ৰিয়াক মই তেজিলো আপোনে ।

চণ্ডাল বুলিয়া গৰহিবে যিটো শুনে ॥৭২

এহি বুলি ৰামচন্দ্ৰে কৰন্ত বিলাপ ।

ভৰত লক্ষ্মণ শত্ৰুঘনৰ সন্তাপ ॥৭৩

বোলন্ত প্ৰবোধ সবে বেঢ়ি ভ্ৰাতৃলোক ।

সন্ধুক্ষণ হোয়া দদা পৰিহৰাঁ শোক ॥৭৪

ইটো খেদ দদা হৃদয়ত দিয়া ঠাই ।

আৰকি কান্দিলে সিটো জানকীক পাই ॥৭৫

আপুনি সৰ্ব্বজ্ঞ সবে জানা যেন নয় ।

অসাৰ সংসাৰ ইটো দেখি মায়াময় ॥৭৬

পুত্ৰ দাৰা ধন জন যত পৰিকৰ ।

হেন জানা সবে শোক সন্তাপৰ ঘৰ ॥৭৭

ক্ষেণেকে সংযোগ হৱে ক্ষেণেক বিয়োগ ।

মিছা বিষয়ত কিছু নাহি সুখভোগ ॥৭৮

যেন ফেন সব হোৱে উঠি এক ঠাই ।

জলৰ বেগত বাজি তিলেকে মিলাই ॥৭৯

বান্ধৱৰ সমাগমে তেহ্নয় অথিৰ ।

ধৈৰ্য্যসে ঔষধ দদা আপদ ব্যাধিৰ ॥৮০

প্ৰবোধ শুনিয়া ৰাম থাকন্ত থমকি ।

সুমৰন্তে সীতাক কান্দন্ত মকমকি ॥৮১

বহি যাই দুয়ো নয়নৰ নীৰ ধাৰে ।

নিচুকান্ত ভ্ৰাতৃ সবে ধৰি বাৰে বাৰে ॥৮২

হা সীতা বুলি ক্ষণে তেজন্ত নিশ্বাস ।

আপুনি চিন্তিলো আপোনাৰ সৰ্ব্বনাশ ॥৮৩

কিবা কৰ্ম্ম কৰো আবে যাওঁ কোন ভিতা ।

ইটো গৃহবাস বনবাস বিনে সীতা ॥৮৪

লৈয়ো ৰাজ্যভাৰ ভৈয়াই ভৰত সোদৰ ।

ৰাজ্যত নাহিকে কাৰ্য্য কৰো দেশান্তৰ ॥৮৫

সীতা বিনে দশোদিশে দেখন্ত আন্ধাৰ ।

ৰাঘৱৰ নাহি আৰ সন্তাপৰ পাৰ ॥৮৬

সীতাৰ যতেক শ্বাশু কৌশল্যা প্ৰমুখ্যে ।

হা সীতা বুলিয়া কান্দন্ত অধোমুখে ॥৮৭

কান্দন্ত আবৰি আনো নাৰী অসংখ্যাত ।

ক্ৰন্দনৰ উৰ্ম্মি উথলিলা সমজ্যাত ॥৮৮

ৰাঘৱৰ শোকে লোক সকলে আকুল ।

যাৱৈ যেন আগ উভাৰিলে বৃক্ষমূল ॥৮৯

বশিষ্ঠ উঠিয়া পাছে বুলিলা প্ৰবোধ ।

সবাকে কৰাইলা ঋষি ক্ৰন্দন নিৰোধ ॥৯০

ৰামক বোলন্ত তাত তেজিয়ো সন্তাপ ।

এৰাইবেক সাধ্য কাৰ বিধি লিখিতাক ॥৯১

আপনি সমস্তে জানা জগতৰে বাপ ।

ইসি বিপৰীত মহা মহন্তৰ তাপ ॥৯২

যাৰ যেন হুইবে ইটো হুইবেক সৰ্ব্বথা ।

উত্তৰাকাণ্ডৰ আৱে শুনা পাছ কথা ॥৯৩