শনিৰ দৃষ্টি
১২ অধ্যায় 
 শনিৰ দৃষ্টি
 

ৰাজ্যভোগে ভূঞ্জে ভাৰ্য্যাসমূহ সহিত ।

ৰাজ্য চিন্তা নাহি ভৈলা ভাৰ্য্যাত মোহিত ॥১

স্ত্ৰীগণ লৈয়া ক্ৰীড়া কৰয় নৃপতি ।

হেন কালে আসিলা নাৰদ মহামতি ॥২

নাৰদক দেখি দশৰথ নৰেশ্বৰ ।

আথেবেথে গাৱ চালি উঠিলা সত্বৰ ॥৩

সুবৰ্ণ আসন দিলা কৰি নমস্কাৰ ।

পাদ্য অৰ্ঘ্য দিয়া কৰিলন্ত সতকাৰ ॥৪

আশীৰ্বাদ কৰি মুনি বসিলা আসনে ।

কৃতঞ্জলি কৰি ৰাজা মধুৰ বচনে ॥৫

পুছিলন্ত সাদৰে কুশল আগমন ।

কহিয়োক মুনি কিবা সাধোঁ প্ৰয়োজন ॥৬

শুনিয়া ৰাজাক বুলিলন্ত মুনিবৰ ।

ভাল মন্দ চিন্তা তুমি নকৰাঁ ৰাজ্যৰ ॥৭

সূৰ্য্যবংশে ভৈলা যত নৃপতি মহন্ত ।

পুত্ৰতে অধিক কৰি ৰাজ্য পালিলন্ত ॥৮

সেহি সূৰ্য্যবংশে তুমি নৃপতি প্ৰধান ।

স্ত্ৰীত ভৈলাহা বাউল চিন্তা নাহি আন ॥৯

যিতো ৰাজা নকৰে লোকক প্ৰতিপাল ।

হোৱয় অল্পায়ু ভোগ নাহি চিৰকাল ॥১০

তোমাৰ ৰাজ্যৰ লোকে পাৱে বৰ দুখ ।

নভৈল অপত্য নেদেখিলা পুত্ৰমুখ ॥১১

তুমি সুখে আছা দুখ পাৱে লোক যত ।

এহি পাপে পাচে পৰিবাহা নৰকত ॥ ১২

ৰাজা বোলে শুনা মুনি বচন আমাৰ ।

কৰিছোঁ লোকক আমি কিবা অপকাৰ ॥১৩

নাহি দণ্ড বন্ধ বলাবল বৈৰভয় ।

নাহি পাল পাঞ্চ লোক কুশলে আছয় ॥১৪

নাহি চোৰ চোঞ্চ শত্ৰুভয় অকালত ।

যেনে অপযশ মোক কৰয় লোকত ॥১৫

নাৰদে বোলন্ত শুনা নৃপতি মহন্ত ।

শনিৰ দৃষ্টিত পৰি ৰোহনী আছন্ত ॥১৬

সম্পূৰ্ণে শনিৰ দৃষ্টি ভৈল ৰোহিনীত ।

বৃষ্টি নাহি একো শষ্য নোপজে ভূমিত ॥১৭

সি কাৰণ অন্ন দুখ পাৱে লোক যত ।

আপুনি দেখিয়ো ৰাজা ফুৰিয়া ৰাজ্যত ॥১৮

লোকে যেন বোলে তাক শুনাহা আপুনি ।

ৰাজাক এতেক বুলি চলি গৈলা মুনি ॥১৯

নাৰদৰ বাণী শুনি পাচে দশৰথ ।

দক্ষিণ দিশক গৈলা চড়ি নিজ ৰথে ॥২০

প্ৰবেশিলা গৈয়া ৰাজা ঘোৰ অৰণ্যত ।

নানা মৃগ পক্ষীগণ দেখিলা বনত ॥২১

দিব্য সৰোবৰ দেখিলন্ত মহাবলে ।

কৌতুকে বসিলা ৰাজা এক বৃক্ষতলে ॥২২

সেহি বৃক্ষডালত শালিকা দুই আছে ।

তাহাৰ বচন ৰাজা শুনিলন্ত পাচে ॥২৩

শালিকা বোলয় শুনা শালিকী বচন ।

ই বন এৰিয়া আসাঁ যাওঁ আন বন ॥২৪

শালিকী বোলয় দেখা ই বৰ অকাজ ।

সপত পুৰুষ বঞ্চো এহি বন মাজ ॥২৫

ইহাক এৰিতে বৰ দুখ লাগে মনে ।

ই বন এৰিয়া কেনে যাইবোঁ আন বনে ॥২৬

শালিকা বোলয় শুনা গুচোঁ যি কাৰণ ।

সূৰ্য্যৰ বংশত যত ৰাজা মহাজন ॥২৭

নাজানিলো একো দুখ বঞ্চি সিতো ৰাজে ।

নিমিলে আধাৰ এবে এত কাল বাজে ॥২৮

জানা দশৰথ ৰাজা অধৰ্ম্ম কৰয় ।

স্ত্ৰী লৈয়া ক্ৰীড়ে ৰাজা প্ৰজা নাপালয় ॥২৯

ৰাজ্যভোগ কৰে চিন্তা নকৰে ৰাজ্যৰ ।

সংসাৰতো নতো দেখোঁ হেন নৃপবৰ ॥৩০

ইহাৰ ৰাজ্যত আমি মৰিবোঁ পৰাণে ।

ই বন এৰিয়া আস যাওঁ আন বনে ॥৩১

আছিলোঁ সুখত একো নাছিল প্ৰমাদ ।

নানা ফল ফুল পাইলোঁ সুৰস সুস্বাদ ॥৩২

একোনো আধাৰ এবে নাপাওঁ বনত ।

নাহি বৰিষণ পঞ্চ বত্সৰ ৰাজ্যত ॥৩৩

সুখ দুখ দশৰথে নাজানে ৰাজ্যৰ ।

ঝাণ্টে গুচি যাওঁ আমি আনো বনান্তৰ ॥৩৪

এহি বুলি শালিকা তলক নিৰখিল ।

বৃক্ষৰ মূলত দশৰথক দেখিল ॥৩৫

ভৈল ভয় ৰাজাক দেখিয়া বিদ্যমানে ।

বুলিলোঁ ৰাজাক মন্দ মাৰিব পৰাণে ॥৩৬

পক্ষীৰ দেখিয়া ডৰ হাসি মহাশয় ।

নকৰ তৰাস বুলি দিলন্ত অভয় ॥৩৭

কৰ অধিকাৰ ইতো বন দিলোঁ তোক ।

সুখে থাক পক্ষী ভয় নকৰিবি মোক ॥৩৮

এহি বুলি নৃপতি স্বৰ্গক গৈলা লৰি ।

ইন্দ্ৰৰ ভুবন গৈয়া পাইলা দৰদৰি ॥৩৯

মহা কোপে বুলিলন্ত দেৱতাগণক ।

জান দেহ আমি যুদ্ধ কৰিবোঁ ইন্দ্ৰক ॥৪০

দেৱগণে বোলে কোপ এৰা মহাৰথ ।

নকৰিবে যুদ্ধ ইন্দ্ৰে তোমাৰ লগত ॥৪১

হেন শুনি নৰনাথে বুলিলা বচন ।

ইন্দ্ৰ অধীন ইতো যত মেঘগণ ॥ ৪২

মোহোৰ ৰাজ্যত বৃষ্টি কিসক নকৰে ।

অনাবৃষ্টি নষ্ট ভৈল ৰাজ্য নিৰন্তৰে ॥৪৩

নাহি পঞ্চ বত্সৰ ৰাজ্যত বৰিষণ ।

মোৰ অপযশ, দুখ পাৱে প্ৰজাগণ ॥৪৪

বৃষ্টি কৰি কৰন্তোক ৰাজ্য মোৰ ৰক্ষা ।

নুহি অম্ৰাৱতী জিনি লৈবোঁ মোৰ কক্ষা ॥৪৫

শুনি নৃপতিৰ দৰ্পযুকুত বচন ।

বাসৱৰ আগে জান দিলা দেৱগণ ॥৪৬

কৃতাঞ্জলি বোলে শুনা ত্ৰিদিশৰ ৰাই ।

দশৰথ ৰাজা আসি আছে তযু ঠাই ॥৪৭

অপমানে গৰ্ব্ববাক্য বোলয় কৰ্কশ ।

অনাবৃষ্টি দেখি দেন্ত তোমাক দুৰ্যশ ॥৪৮

বাসৱে বোলন্ত হুয়া আপুনি মানুষ ।

মোক মন্দ বাণী বুলি দেখাৱে পৌৰুষ ॥৪৯

নকৰিবা অহঙ্কাৰ বোলে দেৱগণ ।

পাদ্য অৰ্ঘ্য দিয়া তাঙ্ক কৰিয়ো পূজন ॥৫০

তাঙ্ক কোন জনে জিনিবেক সমৰত ।

পৰম বিক্ৰমী নানা অস্ত্ৰত পাৰ্গত ॥৫১

কৰাহা আলাপ তাঙ্ক মধুৰ বচনে ।

সতকাৰ পাইলে তাপ নাবাঢ়িব মনে ॥৫২

মনে অনুমানি ইন্দ্ৰ দেৱতাৰ বাক ।

পাদ্য অৰ্ঘ্য দিয়া পূজা কৰিলা ৰাজাক ॥৫৩

সতকাৰ পায়া দশৰথ নৃপবৰ ।

ইন্দ্ৰক বোলন্ত শুনিয়োক পুৰন্দৰ ॥৫৪

মোহোৰ ৰাজ্যত কেনে নাহি বৰিষণ ।

অনাহাৰে মৰে লোক কহিয়ো কাৰণ ॥৫৫

ইন্দ্ৰে বোলে শুনা ৰাজা কৰি থিৰ চিত ।

সম্পূৰ্ণে শনিৰ দৃষ্টি ভৈল ৰোহিনীত ॥৫৬

সিহেতু নাহিকে বৃষ্টি তোমাৰ ৰাজ্যত ।

শনিৰ পাশক তুমি যাহা মহাৰথ ॥৫৭

বুলিবা ছাৰোক শনি ৰোহিনীৰ দৃষ্টি ।

তেবেসে তোমাৰ ৰাজ্যে হৈবে জানা বৃষ্টি ॥৫৮

শুনি দশৰথে বাসৱৰ বচনক ।

ৰথে চড়ি লৰি গৈলা শনিৰ পাশক ॥৫৯

দশৰথ নৃপতিক দেখিয়া আগত ।

চাহিলেক শনি কোপ কৰিয়া মনত ॥৬০

ছিণ্ডিল ৰথৰ জোৰা শনিৰ দৃষ্টিত ।

ঘোঁৰা সমে পৰে ৰাজা হুয়া বিমোহিত ॥৬১

পাকে পাকে পৰে ৰাজা হুয়া অচেতন ।

কৰে তাঙ্ক ৰক্ষা হেন নাহি একো জন ॥৬২

গৰুড় তনয় পক্ষী জটায়ু মহন্ত ।

পৰে দশৰথ ৰাজা তাঙ্ক দেখিলন্ত ॥৬৩

পৰম পূজনী ৰাজা লোকত বিদিত ।

ভূমিত পৰিলে হাৰ হোৱে চূৰ্ণাকৃত ॥৬৪

ধৰোঁ পিঠি পাতি দশৰথ মহাৰাজ ।

থাকিবেক কীৰ্ত্তি মোৰ ত্ৰিভুবন মাজ ॥৬৫

বিষ্ণু সমসৰ ৰাজা ধৰ্ম্ম অৱতাৰ ।

পিঠি পাতি লৈয়া আজি কৰোঁ উপকাৰ ॥৬৭

এহি বুলি পাখা পাতিলন্ত পক্ষীবৰ ।

পৰিলন্ত ৰাজা তান পাখাৰ উপৰ ॥৬৮

ঘোঁৰায়ে সহিতে পৰি নমৰিলা প্ৰাণে ।

ৰহিলা নৃপতি পক্ষীৰাজৰ নিদানে ॥৬৯

ভৈলন্ত সুস্থিৰ নৰনাথ কতোক্ষণে ।

মৰি উপজিলা হেন নৃপতিৰ মনে ॥৭০

নাহিকে বান্ধৱ আন পক্ষীৰ সমান ।

এহি বুলি কৰিলন্ত পক্ষীক সন্মান ॥৭১

নানা স্তুতি কৰি ৰাজা বুলিলা বচন ।

মহাবলৱন্ত পক্ষী তুমি মহাজন ।৭২

আকাশৰ হন্তে পৰি যাওঁ যমঘৰ ।

পিঠি পাতি আমাক ৰাখিলা পক্ষীবৰ ॥৭৩

এৰাইলোঁ দুৰ্গতি প্ৰাণ ৰাখিলা আমাৰ ।

নাহি ত্ৰৈলোক্যত হেন কৰে উপকাৰ ॥৭৪

কিবা পিতামহ ৰঘু অজ পিতৃ মোৰ ।

তযু উপকাৰ কথা কহি নাপাওঁ ওৰ ॥৭৫

মহাবলবীৰ্য্যে তুমি বিষ্ণু অৱতাৰ ।

তযু্ প্ৰসাদেসে প্ৰাণ ৰহিল আমাৰ ॥৭৬

কোন কুলে জাত তুমি কাহাৰ তনয় ।

কিবা নাম তোমাৰ দিয়োক পৰিচয় ॥৭৭

শুনি বুলিলন্ত পক্ষীৰাজ মহামতি ।

আমাৰ জটায়ু নাম জানিবা নৃপতি ॥ ৭৮

জেষ্ঠ ভাই সম্পাতি আছন্ত পক্ষীবৰ ।

দুয়ো সহোদৰ আমি পুত্ৰ গৰুড়ৰ ॥৭৯

পক্ষীৰ উপৰে ৰাজা ভৈলোঁ দুয়ো ভাই ।

জানিলোঁ বুলিয়া মাতিলন্ত মহাৰাই ॥৮০

ভৈলা মহামিত্ৰ পক্ষীৰাজ মহাশয় ।

কৰিলাহা হিত মোৰ প্ৰাণৰ সংশয় ॥৮১

তুমি বিনে আন মহামিত্ৰ নাহি মোৰ ।

তোমাৰ প্ৰসাদে বৰ এৰাইলোঁ দুৰ্ঘোৰ ॥৮২

কাষ্ঠ আনি অগ্নি জ্বালি দুইকো দুয়ো ধৰি ।

কৰিলন্ত মিত্ৰ দুয়ো অগ্নি সাক্ষী কৰি ॥৮৩

জটায়ুৰ হেতু প্ৰাণ ৰহিল আমাৰ ।

তাঙ্ক মিত্ৰ কৰি পাইলা হৰিষ অপাৰ ॥৮৪

জটায়ুৰ আতি বৰ কৌতুক মনত ।

ভৈলা পক্ষী সুখী মিত্ৰ পায়া দশৰথ ॥৮৫

কৰিয়া জটায়ু নৃপতিক বহু মান ।

মেলানি মাগিয়া গৈলা আপোনাৰ থান ॥৮৬

জটায়ু প্ৰসাদে ৰাজা এৰাইলা সংশয় ।

বোলা ৰাম ৰাম যত সামাজিকচয় ॥৮৭