অপুত্ৰক দশৰথৰ চিন্তা
১৭ অধ্যায় 

অপুত্ৰক দশৰথৰ চিন্তা</big>
 

সাত শত ভাৰ্য্যা বিহা কৰিলা নৃপতি ।

নভৈল কাহাতো হন্তে পুত্ৰ উতপতি ॥১

মহা মন দুখে বসি গুণে মহাশয় ।

নভৈল সন্তত্ কৰোঁ কিমত উপায় ॥২

নেৰাইলোঁহো মই পিতৃ দেৱতাৰ ঋণ ।

নৰহিল বংশ মোৰ ভৈলোঁ ধৰ্ম্মহীন ॥৩

এহিমতে নৃপতি চিন্তন্ত দিনে ৰাতি ।

পাচে বশিষ্ঠক ৰাজা অনাইলন্ত মাতি ॥৪

আনো মুনি সমস্তক মাতিয়া আনিল ।

সবাহাতে আপোনাৰ দুখ নিবেদিল ॥৫

নভৈল আমাৰ পুত্ৰ শুনা মুনিগণ ।

মিছা ৰাজ্যভোগ মোৰ নিষ্ফল জীৱন ॥৬

শ্ৰাদ্ধ তৰ্পণ যজ্ঞ কৰোঁ অপৰ্য্যন্ত ।

অপুত্ৰক দেখি দেৱ পিতৃ নলৱন্ত ॥৭

যত যজ্ঞ পিতৃকৰ্ম্ম কৰোঁ নিতে নিত ।

বিষ্ঠাত অধিক বুলি নলৱে কিঞ্চিচ ॥৮

পুত্ৰৰ নিমিত্তে যজ্ঞ কৰিলো বিস্তৰ ।

নাহি পুত্ৰ সিও ব্যৰ্থ ভৈল নিৰন্তৰ ॥৯

বহুকালে মোক অন্ধ মুনি শাপ দিল ।

সিও শাপ মোত এতকালে নফলিল ॥১০

মুনিৰো বচন ব্যৰ্থ ভৈল মোৰ ঠাই ।

আছোক পুত্ৰৰ শোক দৰশন নাই ॥১১

হেন শুনি নৃপতিকত পুছিলা বশিষ্ঠ ।

কেন বুলিলন্ত মুনি কহাঁ মোত নিষ্ঠ ॥১২

ৰাজাই বোলন্ত মুনি শুনা কহোঁ সাৰ ।

গৈলোঁ ঘোৰ অৰণ্যক মৃগ মাৰিবাৰ ॥১৩

মুনিপুত্ৰে জল ভৰে তাহাক নাজানি ।

প্ৰহাৰিলোঁ শৰ হস্তী হেন মনে মানি ॥১৪

সেহি শৰে সিন্ধু মুনি তেজিলন্ত প্ৰাণ ।

দেখি গৈয়া ভৈলোঁ মই মৃতক সমান ॥১৫

অন্ধকৰ পাশে পাচে গৈলোঁ শৱ লৈয়া ।

সকল বৃত্তান্ত তান্ত নিবেদিলোঁ গৈয়া ॥১৬

পুত্ৰৰ সন্তাপে মুনি শপিলন্ত মোক ।

মৰিবি নৃপতি তই পায়া পুত্ৰ শোক ॥১৭

পুছিলোঁ হৰিষে মই তান শাপ শুনি ।

কেমনে হৈবেক পুত্ৰ কৈয়ো মহামুনি ॥১৮

ঋষ্যশৃঙ্গে যজ্ঞ আসি কৰাইবে তোমাক ।

তেবে পুত্ৰ হৈব মুনি বুলিলন্ত বাক ॥১৯

অন্ধকৰ কথা যত কহিলোঁ বশিষ্ঠ ।

কোথা আছে ঋষ্যশৃঙ্গ নাজানোহো নিষ্ঠ ॥২০

আৰু এক কথা কহোঁ শুনিয়ো সম্প্ৰতি ।

দুৰ্ব্বসা ঋষিক পাই কৰিলোঁ ভকতি ॥২১

পুছিলোঁহো কৃতাঞ্জলি তাহাৰ আগত ।

জানা মহামুনি তুমি ভূত ভবিষ্যত ॥২২

হৈবেক আমাৰ কিবা পুত্ৰ উতপতি ।

বুলিলন্ত মুনি চিন্তা নকৰাঁ নৃপতি ॥২৩

মহামুনি ঋষ্যশৃঙ্গ বিভাণ্ড তনয় ।

তাঙ্ক আনি যজ্ঞ কৰিয়োক মহাশয় ॥২৪

তেবে আসিবন্ত হৰি চাৰি ৰূপ ধৰি ।

তোমাৰ গৃহত উপজিব নিষ্ঠ কৰি ॥২৫

হেন শুনি ভৈল মোৰ হৰিষ মনত ।

কহিলোঁ সকলো কথা তোমাৰ আগত ॥২৬

বশিষ্ঠে বোলন্ত শুনা নৃপতি প্ৰস্তুত ।

নৃত্যগীত প্ৰিয় সিটো বিভাণ্ডৰ সুত ॥২৭

মোদকৰ নামে যেন মৰিয়া জীৱন্ত ।

গীত শুনি মুনি যেন অমৃত পিৱন্ত ॥২৮

দেখিতে ছৱাল মুনি বিষ্ণু অৱতাৰ ।

চাৰি বেদ শাস্ত্ৰ তান কণ্ঠত প্ৰচাৰ ॥২৯

প্ৰহৰেক মাত্ৰ কৰে সন্ধ্যাক বন্দন ।

ছৱালৰ থানে ক্ৰীড়া কৰে সৰ্ব্বক্ষণ ॥৩০

আনাহা গায়ক যাৰ সুৰ সুললিত ।

সুস্বাদ সন্দেশ লাড়ু লৌক যথোচিত ॥৩১

সুস্বৰে পঞ্চম কন্যাগণে গাওক গীত ।

শুনি বিমোহিত আতি হৈব তান চিত্ত ॥৩২

মোদক সন্দেশ দিবা সেহি সময়ত ।

দেখাইবেক ৰতি ৰস তাহান আগত ॥৩৩

শিশু মুনি গীত সন্দেশৰ স্বাদ পাই ।

আসিব আমাৰ স্থানে এৰি নিজ ঠাই ॥৩৪

এহিমত উপায়ে মুনিক আনিয়োক ।

ৰচিলা মাধৱে হৰি হৰি বুলিয়োক ॥৩৫