ৰামৰ অশ্বমেধ যজ্ঞ
<big><big><big>৩ অধ্যায়<big><big><big> 

ৰামৰ অশ্বমেধ যজ্ঞ ।

একদিনা ৰাঘৱে আছন্ত সভাপাতি ।

পুছিলন্ত কথা পাছে বশিষ্ঠক মাতি ॥১

কোন যজ্ঞ আছে সৰ্ব্ব যজ্ঞতে বিশিষ্ট ।

নিৰ্ণয় কৰিয়া তাক কহিয়ো বশিষ্ঠ ॥২

কাহাক যজিলে মনোৰথ হৱে সিদ্ধি ।

কহিয়ো সমস্তে মহাঋষি যেন বিধি ॥৩

শুনিয়া বশিষ্ঠ পাছে দিলা সমিধান ।

নাই আন পুণ্য অশ্বমেধ যজ্ঞমান ॥৪

পূৰ্ব্বত আছিলা ইলা নৃপতি প্ৰতাপে ।

স্ত্ৰী ভৈলা ৰাজা পাছে মহেশ্বৰ শাপে ॥৫

অশ্বমেধ যজ্ঞ যজি গোবিন্দৰ পাৱে ।

ভৈলন্ত পুৰুষ দুনাই যজ্ঞৰ প্ৰভাৱে ॥৬

অশ্বমেধ যজ্ঞ সম নাহি পৃথিবীত ।

শুনি যজ্ঞ কৰিবে ৰামৰ ভৈল চিত ॥৭

লক্ষ্মণক আনি ৰামে নিযোজিলা কায ।

আমৰাও কৰোঁ অশ্বমেধ যজ্ঞৰাজ ॥৮

সাত পৃথিবীৰ বাপ নৃপতি জৰায়ো ।

বাছি বাছি বিপ্ৰসব সত্বৰে আনায়ো ॥৯

শুনিয়োক লক্ষ্মণ দুঃখৰ সইতৰী ।

মিলায়ো সম্ভাৰ বিলম্বক পৰিহৰি ॥১০

ৰামৰ আদেশে পাছে পাঞ্চি দিলা দূত ।

ভৈলা সবে হাঙ্কাৰতে নৃপতি অযুত ॥১১

সুবৰ্ণ ৰজতে ভৰি অসংখ্য শকতে ।

ৰামৰ পাৱক আসি নমিল প্ৰকতে ॥১২

সুগ্ৰীৱ অঙ্গদ নল নীল হনুমন্ত ।

আসিলন্ত হৰিষে বানৰ অপৰ্য্যন্ত ॥১৩

অনেক ভালুক সমে আইল ঋক্ষৰাজ ।

বিভীষণ আসিলন্ত ৰাক্ষস সমাজ ॥১৪

ভালুক বানৰ ৰাক্ষসৰ ৰাজা তিনি ।

ৰামক প্ৰণামি ভেটিলন্ত ভিনি ভিনি ॥১৫

সুবৰ্ণ ৰজত যত যোগাইলা সম্ভাৰ ।

ৰাঘৱে কৰিলা তাসম্বাক সতকাৰ ॥১৬

যজ্ঞৰ শুনিয়া নাম যত মহাঋষি ।

অযোধ্যা ভৰিল আসি পৰম হৰিষি ॥১৭

বিশ্বামিত্ৰ অত্ৰি ত্ৰিত গৌতম গালৱ ।

পুলস্তি,পুলহ ভৃগু ভাৰ্গুৰী ভাৰ্গৱ ॥১৮

মৰিচী চ্যবন চন্দ্ৰবিন্দু বেদসাৰ ।

অগস্তি আস্তিক শ্ৰুত কপিল কুমাৰ ॥১৯

সুমন্ত সনক সনাতন সিদ্ধেশ্বৰ ।

ইহাৰ প্ৰমুখ্যে আইল মুনি নিৰন্তৰ ॥২০

নথাকিল দুখী ভিক্ষী দীন দেশান্তৰী ।

হাট বাট ঘাট সবে চলিল নগৰী ॥২১

পাতালৰ নাগ স্বৰ্গবাসী দেৱ যত ।

ৰঙ্গে যজ্ঞ দেখিবাক আসিলা সমস্ত ॥২২

শুনা সাৱধানে সবে ৰামৰ চৰিত্ৰ ।

আত পৰে আন ধৰ্ম্ম নাহিকে কলিত ॥২৩

স্বভাৱে কলিৰ লোক ভৈল মন্দমতি ।

কিমতে সাধিবে আন ধৰ্ম্ম আউৰ গতি ॥২৪

কলিৰ ভয়ত ধৰ্ম্মে কৈত নপাই ঠাই ।

হৰিৰ নামত ৰৈলা শৰণ সোমাই ॥২৫

হেন জানি হৰি ভকতিৰ কৰাঁ কাম ।

শঙ্কৰে ৰচিলা ডাকি বোলাঁ ৰাম ৰাম ॥২৬

<big>৪ অধ্যায় ।<big> 

ছবি ।

অনন্তৰে ৰামদেৱে,         লক্ষ্মণক বুলিলন্ত,

শুনিয়ো সোদৰ সৰ্ব্বজান ।

পুণ্যনদী গোমতীৰ,         তীৰত সত্বৰে গৈয়া,

যজ্ঞশালা কৰিয়ো নিৰ্ম্মাণ ॥১

ৰামৰ আদেশ শিৰে,         ধৰিয়া লক্ষ্মণবীৰে,

লৰি গৈলা পৃথিবী কম্পায় ।

অনেক সম্ভৃত ধৰি,         সৈন্যসব আগ কৰি,

অলেখ্য নৃপতি চলি যায় ॥২

গোমতী নদীৰ তীৰে,         ৰত্নৰ মন্দিৰ বীৰে,

সজাইলন্ত পৰম প্ৰাৰম্ভে ।

সুৱৰ্ণৰ কাঠি কামি,         মহতী মাণ্ডলী জেঠি,

মণিময় কৰকত স্তম্ভে ॥৩

ফটিকে গঠিত বাৰ,         হীৰে বিৰচিত দ্বাৰ,

বান্ধিলা কনকে কান্থিৰবলী ।

সুবৰ্ণ আসন পাৰি,         থৈল সবে সাৰিসাৰি,

ৰজতে ৰঞ্জিলা যজ্ঞস্থলি ॥৪

অনেক যোজন যুৰি,         যজ্ঞৰ নিৰ্ম্মিয়া পুৰী,

নমিলা ৰামৰ দুই পাৱ ।

বশিষ্ঠ প্ৰমুখ্যে ঋষি,         হৰিষে কৰিয়া আগ,

ৰামে পাছে চালিলন্ত গাৱ ॥৫

শিৰৰ উপৰ কৰি,         ধৱল ছত্ৰেক তুলি,

যান্ত হনুমন্ত চিৰঞ্জীৱ ।

ৰাঘৱৰ দুই কাষে,         চামৰে ঢোলন্তে আছে,

অভিনৱ লঙ্কেশ সুগ্ৰীৱ ॥৬

অলেখ নৃপতি চয়,         বেঢ়ি কৰে জয় জয়,

প্ৰণামি ৰামক নম্ৰভাৱে ।

চপয়া পঢ়য় ভাট,         বিদ্যাধৰে কৰে নাট,

গুণগীত গন্ধৰ্ব্বে যোগাৱে ॥৭

কৌশল্যা প্ৰমুখ্যে যত,         ৰাজমাৱ লৰিলন্ত, 

অসংখ্য সুন্দৰী যাই বেঢ়ি ।

অযোধ্যাৰ নৰনাৰী,         উভতি চলিল সাৰি,

ৰঙ্গে খেলে সুমঙ্গল খেৰি ॥৮

এহিমতে যজ্ঞ ভূমি,         প্ৰবেশ ভৈলন্ত প্ৰভু,

ৰঘুকুল তিলক মুৰাৰি ।

যতেক পৰম ঋষি,         সাদৰে বৈসাইলা আনি,

আসন পাৰিয়া সাৰি সাৰি ॥৯

ব্ৰহ্মা বিষ্ণু মহেশ্বৰ,         আনদেৱ নিৰন্তৰ,

ৰামৰ সভাক আইলা চলি ।

পৰম সাদৰে ৰামে,         কৰিলা সেৱলি শিৰে,

আসনে বৈসাইলা কৃতাঞ্জলি ॥১০

পাতালৰ যত নাগ,         বাসুকিক কৰি আগ,

প্ৰবেশিলা কৰিয়া উৎসৱে ।

আধাৰি পৰকায়া সৰ্পে,         এক ভিতি বসিলন্ত,

ৰাঘৱক পৰম গৌৰৱে ॥১১

বোলন্ত সাদৰে ৰামে,         আজ্ঞা পাইয়া ৰাঘৱৰ,

বহলে বসিলা সভা পাতি ।

যজ্ঞ আৰম্ভিবোঁ আবে,         বোলন্ত সাদৰে ৰামে,

পুৰোহিত বশিষ্ঠক মাতি ॥১২

<big>৫ অধ্যায় ।<big> 

দুলৰি ।

বশিষ্ঠ বদতি,         শুনা ৰঘুপতি,

মিলিল পৰম চিন্তা ।

কেনে যজ্ঞ ভূমি,         প্ৰবেশিবা তুমি,

লগত নাহিকে সীতা ॥১

আবে কি কৰিব,         সভাৰ্য্যে যজিব,

শাস্ত্ৰত এহিসে ন্যায় ।

শুনি ৰঘুনাথ,         চপৰাইলা মাথ,

নপান্ত আউৰ উপায় ॥২

ৰাঘৱ চিন্তিত,         বুজিয়া ইঙ্গিত,

ভকত ভৰত কাজি ।

প্ৰবন্ধি যতনে,         যোগাইলা তেখণে,

সুবৰ্ণৰ সীতা সাজি ॥৩

ভৰত ভ্ৰাতৃক,         প্ৰশংসিয়া ৰাম,

দৃষ্টি দিলা প্ৰতিমাত ।

সেহি মুখ আসি,         সম্যকে জানকী,

কেৱলে নাহিকে মাত ॥৪

সীতাক সুমৰি,         নিশ্বাস ত্যেজিল,

লোতক বহন্তে আছে ।

বশিষ্ঠে বুজাইল,         ৰাঘৱ জুৰাইল,

কুশ হস্ত ভৈল পাছে ॥৫

সীতাৰ প্ৰতিমা,         সমে যজ্ঞশালা,

প্ৰবেশিলা ৰঘুপতি ।

শুভক্ষণে পাছে,         যজ্ঞ আৰম্ভিলা,

বশিষ্ঠৰ অনুমতি ॥৬

ঋষি সবে বেদ,         পঢ়ে অবিচ্ছেদ,

অপেস্বৰা সবে নাচে ।

ত্ৰৈলোক্যৰ বাদ্য,         কৰে অবিচ্ছেদ,

যজ্ঞ মণ্ডপৰ কাছে ॥৭

প্ৰজাৰ ঘঞ্চাল,         শবদ আম্ফাল,

উথলিল মহাৰোল ।

পৃথিবী যুৰিল,         আকাশ পূৰিল,

লঙ্ঘিল স্বৰ্গৰ কোল ॥৮

নমোঁ ৰঘুপতি,         চৰণে সম্প্ৰতি,

প্ৰণতি কৰোঁ সৰ্ব্বথা ।

কৃষ্ণৰ কিঙ্কৰে,         ৰচিলা শঙ্কৰে,

উত্তৰাকাণ্ডৰ কথা ॥৯

শুনা বুধজন,         কেদিন জীৱন,

মিলিবে ঘোৰ মৰণ ।

অদ্যপি নেদেখা,         নাই আৰ ৰক্ষা,

ৰামত লৈয়ো শৰণ ॥১০

দেৱৰো দুৰ্ল্লভ,         মনুষ্য জন্মক,

জানি ব্যৰ্থ কৰাঁ কিক ।

মূঢ় জনে যেন,         নজানিবিকই,

কাচৰ মোলে মাণিক ॥১১

ঘোৰ পৰলোক,         তৈত কেন হোক,

তাৰ চিন্তিয়োক কাম ।

এভো হেন কৰাঁ,         আপোন উদ্ধৰাঁ,

ডাকি বোলাঁ ৰাম ৰাম ॥১২

<big>৬ অধ্যায় ।<big> 

পদ ।
 
শুনিয়োক ৰাঘৱৰ যজ্ঞৰ মহিমা ।

সুবৰ্ণ ৰজত পাত্ৰ তাৰ নাহি সীমা ॥১

বশিষ্ঠ প্ৰমুখ্যে ঋষি বেদ উচ্চাৰন্ত ।

আৰম্ভিলা পূজা ৰাম প্ৰভু ভগৱন্ত ॥২

যেই যেই দেৱক পূজন্ত মন্ত্ৰে মাতি ।

আপুনি লৱন্ত সেই দেৱে হাত পাতি ॥৩

ব্ৰহ্মা মহেশ্বৰো পূজিলন্ত যেন নীতি ।

ভৈলা দুয়ো পূজা পাই পৰম তৃপিতি ॥৪

সভাতে আছন্ত চতুৰ্ভুজ নাৰায়ণ ।

চৌপাশে উপাসি পাৰিষদ যতজন ॥৫

শঙ্খ চক্ৰ গদা পদ্ম আছে চাৰি হাতে ।

অৰ্চ্চিলন্ত প্ৰজাপতি আতি প্ৰণিপাতে ॥৬

পাদ্য অৰ্ঘ আচমনি মধুপৰ্ক দানে ।

পূজিলন্ত মাধৱক বিবিধ বিধানে ॥৭

দিলন্ত নৈবিদ্য ৰস পাত্ৰ অসংখ্যাত ।

আপুনি লৈলন্ত হৰি মেলি চাৰিহাত ॥৮

লক্ষে লক্ষে কৰাইলন্ত বহ্নিত আহুতি ।

ত্ৰিদশে তৃপিতি ভৈলা ভুঞ্জিয়া ভুকুতি ॥৯

বাসুকি প্ৰমুখ্যে পাতালৰ যত নাগ ।

যথাযোগ্য পাইলা সবে বলি বণ্টা ভাগ ॥১০

সভাত আছন্ত যত ঋষি ৰঙ্গ মনে ।

সবাৰো তুষিলা মন বসন ভূষণে ॥১১

হয় হস্তী ৰথ দোলা দাসী দাস গ্ৰাম ।

যাৰ যেন মন পুৰি দিলা প্ৰভু ৰাম ॥১২

ৰাঘৱে বোলন্ত পাছে ভৰতক চাই ।

ধনক সদৃশ মোৰ নকৰিবাঁ ভাই ॥১৩

ব্ৰাহ্মণক দিয়া দান সৰ্ব্বস্বকে তাঙ্কি ।

যেই যিবা খোজে দিবা নথৈবাহা ॥১৪

অসংখ্যাত মন্ত্ৰী পাত্ৰ পাঞ্চি দিলা সঙ্গে ।

ভৰতে লাগিলা দান দিবে মহাৰঙ্গে ॥১৫

অলঙ্কাৰ বস্ত্ৰ সুবৰ্ণৰ জাৰি খুৰি ।

অবিচ্ছেদে দেন্ত ব্ৰাহ্মণৰ মন পুৰি ॥১৬

বৰিষেক মানে বীৰে বৰিষিলে ৰত্ন ।

অদৰিদ্ৰ দুখীৰ ঘুচিল ধনে যত্ন ॥১৭

যাচন্তো নলৱে মোক নলাগয় বুলি ।

নিবে নোয়াৰন্ত ৰত্ন বোজা বান্ধি তুলি ॥১৮

অলেখ ভণ্ডাৰ ৰাঘৱৰ ধন ধান ।

সুবৰ্ণ ৰজত যত অসংখ্য প্ৰমাণ ॥১৯

অবিচ্ছেদে দিলা দান বীৰে বৰিষেক ।

নিৱে নোয়াৰিল লক্ষভাগৰো ভাগেক ॥২০

যত চিৰঞ্জীৱ যত সৰ্ব্বজ্ঞ যতেক ।

ৰামৰ যজ্ঞক কৰে প্ৰশংসা অনেক ॥২১

অন্যে অন্যে সম্ভাষন্ত যত মহামুনি ।

হেন অবিচ্ছেদ দান নতো কৰ্ণে শুনি ॥২২

ইন্দ্ৰ আদি কৰি যত দশ দিগপাল ।

তেসম্বো কৰিলে যত যজ্ঞ ভাল ভাল ॥২৩

সিসবৰ দানে নুহি ইহাক উপাম ।

ধন্য অশ্বমেধ ধন্য দাশৰথি ৰাম ॥২৪

ত্ৰৈলোক্যৰ লোক ৰাঘৱৰ সভাসদ ।

যজ্ঞৰ মহিমা দেখি নয়ন তবধ ॥২৫

অসংখ্য প্ৰশংসা কৰে ৰাঘৱক চাই ।

এহিমতে আনন্দে আছন্ত ৰাম ৰাই ॥২৬

যজ্ঞৰ কথাক আবে থৈলোঁ এহিমানে ।

কুশলৱৰ গীত শুনা বিদ্যমানে ॥২৭

 ::<big><big><big>৭ অধ্যায়<big><big><big> 

দেশে দেশে লৱকুশৰ ৰামায়ণ গান আৰু চন্দ্ৰৰ যজ্ঞলৈ গমন ।

বাল্মীকিৰ কথা দুয়ো ধৰিয়া শিৰত ।

শুনাই ৰামায়ণ গীত ভ্ৰমন্ত ৰাজ্যত ॥১

কৰ্ণৰ অমৃত ৰস ৰামৰ চৰিত্ৰ ।

দুয়ো ৰঙ্গে গাৱন্ত লোকৰ ৰঞ্জি চিত্ত ॥২

পৰম গম্ভীৰ ধীৰ সুবোধ সুথিৰ ।

অনুক্ৰমে পাইলা পাছে গোমতীৰ তীৰ ॥৩

ৰামৰ কটকে আসি ভৈলন্ত প্ৰবেশ ।

হাতে তাল ধৰি গীত গাৱন্ত বিশেষ ॥৪

যন্ত্ৰ সব বজান্ত শুনন্তে মনোহৰ ।

এৰি ভাত পানি প্ৰজা শুনে নিৰন্তৰ ॥৫

ৰামৰ জন্মৰে পৰা ৰাৱণৰ বধ ।

ৰামায়ণ শুনি সবে নয়ন তবধ ॥৬

কোকিলৰ সুৰত অমৃত কৰে বৃষ্টি ।

চাৱৈ চতুৰ্ভিতি নৰনাৰী এক দৃষ্টি ॥৭

গুণে গীতে ৰূপে আতি মতি ভৈল ভোল ।

পৰম নাগৰী নাৰী কেৱে নেবে কোল ॥৮

অমৃত মধুৰ নাদ সুসম সুবেশ ।

শুনি মোহে চক্ষু কেহো নকৰে নিমেষ ॥৯

কুশৰ লৱৰ গীতে মোহে সৰ্ব্বজন ।

আছে মানে সৰ্ব্বস্ব দোভাইক দিবে মন ॥১০

বস্ত্ৰ অলঙ্কাৰ কেহো যাচে পঞ্চামৃত ।

পঞ্চিশ বেঞ্জনে দেই ভোজন সম্ভৃত ॥১১

নলাগৈ বুলি দেন্ত হাসি সমিধান ।

ফল মূল আহাৰ বাকলি পৰিধান ॥১২

আমি বনবাসীৰ ধনত কোন কায ।

দেখিয়া চৰিত্ৰ আচৰিত সব ৰাজ ॥১৩

আনন্দে ভৰিল হিয়া হৰষিত প্ৰাণ ।

ৰামৰ আগত মন্ত্ৰী পাত্ৰ দেই জান ॥১৪

কৈৰবা দুই গুটি শিশু আতি সুকুমাৰ ।

গাৱৈ আদি অন্তে প্ৰভু চৰিত্ৰ তোমাৰ ॥১৫

স্বৰ্গ মৰ্ত্ত্য পাতালৰ গীতাল যতেক ।

তোমাৰ প্ৰসাদে প্ৰভু দেখিলো প্ৰত্যেক ॥১৬

একোয়ে পুৰুষে নতো শুনো হেন গীত ।

কোকিলৰ স্বৰ যেন বৰিষে অমৃত ॥১৭

শুনি ৰামে দিলা লক্ষ্মণক সমিধান ।

দূত পঠাই শিশু দুইক ইঠাৱক আন ॥১৮

শিখিলেক গীত কৈত কাহাৰ কুমাৰ ।

কেন মতে গাৱে চাওঁ চৰিত্ৰ আমাৰ ॥১৯

ৰামৰ বচন শুনি সুমিত্ৰাৰ সুত ।

বাছি বাছি পাঞ্চিলা চতুৰ চাৰি দূত ॥২০

গাৱন্তে আছন্ত গীত ৰঙ্গে দুয়ো ভাই ।

নিসেবিলে দূতে গৈয়া আদেশ বোলাই ॥২১

ৰাজাৰ আজ্ঞাক পালি চলিয়ো ত্বৰিত ।

ৰাজ সমাজক যাই দুয়ো গায়ো গীত ॥২২

দেখিবাক ইচ্ছা আতি কৰন্ত ৰাঘৱ ।

শুনিয়া আনন্দে লৰি গৈল কুশলৱ ॥২৩

ৰূপে অনুপম আতি সীতাৰ সন্ততি ।

গজপতি গমন গম্ভীৰ ধীৰ মতি ॥২৪

চলি যান্ত ৰাঘৱৰ সমীপক প্ৰতি ।

বেঢ়ি নৰনাৰীগণে চলিল উভতি ॥২৫

বসি আছে ৰাম ৰত্নময় সিংহাসনে ।

উপাসন্ত শত্ৰুঘন ভৰত লক্ষ্মণে ॥২৬

অশেষ নৃপতি নম্ৰভাৱে তুতি কৰে ।

শ্বেত ছত্ৰ ধৰি ঢোলে ধৱল চামৰে ॥২৭

গাল্লৱ গৌতম শান্ত সুমন্ত কাৰ্ত্তিক ।

অত্ৰি বিশ্বামিত্ৰ ত্ৰিত অগস্তি আস্তিক ॥২৮

পুলস্তি পুলহ বসু বশিষ্ঠ প্ৰমুখ্যে ।

আছন্ত কৌতুকে বসি এক পাশে সুখে ॥২৯

বিভীষণ সুগ্ৰীৱ জাম্বৱ হনুমন্ত ।

নল নীল সুষেণ বানৰ অপৰ্য্যন্ত ॥৩০

লক্ষ লক্ষ বানৰ ভালুক কৌটি কৌটি ।

চৌপাশে উাপসে পৰি কৰি লাটি মুটি ॥৩১

বাৱে বিদ্যাধৰে অপেস্বৰা কৰে নাট ।

গাৱে গীত গন্ধৰ্ব্বে চপয়া পৰে ভাট ॥৩২

সিদ্ধমুনি অসংখিয়া কুসুম সিঞ্চাৰে ।

বসিয়া আছন্ত ৰামচন্দ্ৰ চমৎকাৰে ॥৩৩

ৰত্নময় সিংহাসনে কৰন্ত প্ৰকাশ ।

চাৰু শ্যাম তনু তাতে শোভে পীতবাস ॥৩৪

শিৰ ছত্ৰাকৃতি কেশ নীল আকুঞ্চিত ।

সুসম ললাটে জ্বলে তিলক লিলিত ॥৩৫

অলকা পঙ্কতি ৰত্ন কিৰীটি উজ্জ্বল ।

ৰুচিকৰ কৰ্ণে মণি মকৰ কুণ্ডল ॥৩৬

ভ্ৰুৱ সুৱলিত নেত্ৰ পঙ্কজ পৰাই ।

সুবেশ নাসিকা ওঠ কণ্ঠ কটি কাই ॥৩৭

নিবিড় দশন সূক্ষ্ম মুকুতাৰ পান্তি ।

ভ্ৰুবযুগ কেয়ুৰ কঙ্কণে কৰে কান্তি ॥৩৮

আৰকত কৰক দেখন্তে আতি তুষ্টি ।

সুদীৰ্ঘ আঙ্গুলী তাতে ৰত্নৰ আঙ্গুষ্ঠি ॥৩৯

মনোহৰ হিয়ে মণি মুকুতাৰ মালা ।

কটিত মেখলা ৰত্নে চিকি মিকি জ্বালা ॥৪০

সুবলিত উৰু আৰকত পদতল ।

ৰত্নৰ নূপুৰে ৰঞ্জে চৰণ কমল ॥৪১

পৰম লাৱণ্য মূৰ্ত্তিমন্ত কামদেৱ ।

সুৰাসুৰে উপাসি চৌপাশে কৰে সেৱ ॥৪২

সাৰি সাৰি তুলি ধৰি আছে ছত্ৰদণ্ড ।

শৰীৰৰ কান্তি প্ৰকাশিত সভাখণ্ড ॥৪৩

হেন চমৎকাৰে বসি আছন্ত ৰাঘৱ ।

সেহি সময়তে প্ৰবেশিলা কুশলৱ ॥৪৪

নগৰীয়া লোকে আসি লগতে উভতি ।

দেখি সমজ্যাৰ প্ৰজা চাৱে সচকিতি ॥৪৫

ৰাজাৰ আদেশে সেই সভামাজে উঠি ।

প্ৰকাশে মেৰুত যেন চন্দ্ৰমা দুগুটি ॥৪৬

ৰামৰ সমান শ্যাম তনু কৰে কান্তি ।

সেই সুনাসিকা মুখ সূক্ষ্ম দন্ত পান্তি ॥৪৭

পদ্মপত্ৰসম সেই আয়ত লোচন ।

ৰুচিকৰ কৰ্ণ তেহ্ন মধুৰ বচন ॥৪৮

শিৰ ছত্ৰাকৃতি নীল আকুঞ্চিত চুলি ।

আজানুলম্বিত বাহু সুদীৰ্ঘ আঙ্গুলি ॥৪৯

আৰকত কৰ কিশলয় কম্বুগল ।

ৰামৰে সদৃশ দুইৰো বাহু বক্ষস্থল ॥৫০

সি হবন্ধ কন্ধ কটি উৰু কৰিকৰ ।

শিশু দুইক দেখি আতি আনন্দ লোকৰ ॥৫১

পৰিল নিজম প্ৰজা নিৰেখি আকৃতি ।

ৰাঘৱক চাই চাৱে শিশু দুইৰ ভিতি ॥৫২

নাই ভেদ দেখি ৰামে এৰে এককায়া ।

চিনন নযাই যেন দৰ্পণৰ ছায়া ॥৫৩

অন্যে অন্যে বোলে কিনো শিশু সুকুমাৰ ।

সকলে আকৃতি গতি ৰামৰে আকাৰ ॥৫৪

সেই মুখ আখি সুৱলিত হাত পাৱ ।

ইটো দুইৰো কোননো সুবৰ্ণ কুখিমাৱ ॥৫৫

যেবে হন্তে নভঐল বাকলি শিৰধাৰী ।

ৰামৰে তনয় তেবে বুলিবাক পাৰি ॥৫৬

হনুমন্ত শত্ৰুঘন লক্ষ্মণ ভৰত ।

পৰম বিস্ময় কথা কহন্ত কৰ্ণত ॥৫৭

বানবাসে গৈলা সীতা শান্তী গৰ্ভৱতী ।

তাহানে তনয় জানো ৰামৰ সন্ততি ॥৫৮

সীতা বিনে ৰাঘৱৰ ভাৰ্য্যা নাহি আন ।

কেনমতে ইটো দুই ৰামৰে সমান ॥৫৯

এহিমতে সামাজ্যায়ে কৰে কানাকানি ।

শিশু দুইকো দেখি ৰঘুবংশে শিৰোমণি ॥৬০

আনন্দে নধৰে হিয়া শিহৰে শৰীৰ ।

মহাস্নেহে স্ৰবে দুইয়ো নয়নৰ নীৰ ॥৬১

গুণন্ত মনত ৰামে কিনো বিপৰ্য্যয় ।

ইদুইকো দেখিয়া কেনে আনন্দ হৃদয় ॥৬২

অল্প বয়সতে শিশু দুয়ো মহাগুণী ।

হেন ৰূপৱন্ত ঋষিসুত নতো শুনি ॥৬৩

পাছে ৰামচন্দ্ৰে দুইকো বুলিলা বচন ।

শুনি আছো তুমি দুইয়ো পৰম গায়ন ॥৬৪

জানিলো গীততে তুমি দুইয়ো সুশিক্ষিত ।

কেন কথা ৰামায়ণ শুনো গাৱা গীত ॥৬৫