ঋষি আৰু মাতৃসকলৰ লগত ৰামৰ সাক্ষাত্
<big>৩৯ অধ্যায়<big> 

ঋষি আৰু মাতৃসকলৰ লগত ৰামৰ সাক্ষাত্

প্ৰজা সবে শুনিলেক ক্ৰন্দনৰ ৰাৱ ।

নিৰন্তৰে লোক সবে চালিলেক গাৱ ॥১

ৰাঘৱক দেখি ক্ৰন্দনৰ কোলাহল ।

প্ৰলয় কালত যেন সাগৰ আম্ফাল ॥২

যাক যেন যোগ্য ৰামে আশ্বাস কৰিল ।

কাহাকো হিয়াত কোলে সাৱটি ধৰিল ॥৩

দশৰথ ৰাজাৰ যতেক পটেশ্বৰী ।

ধীৰে ধীৰে দ্বিজে নেন্ত প্ৰতিপাল কৰি ॥৪

কতোবেলি গৈয়া মন্দাকিনী কূল পাইল ।

কৌশল্যায়ে সুমিত্ৰাক মাত পৰুজাইল ॥৫

দেখতো সুমিত্ৰা ৰাম নাহিবাৰ ঘাট ।

হেৰ দেখ লখাই পানী বহিবাৰ বাট ॥৬

কিনো সুদুষ্কৰ কৰ্ম্ম লক্ষ্মণে কৰিল ।

ৰামত ভকতি ৰাজ্য ভোগক এৰিল ॥৭

কুশৰ উপৰে দেখিলন্ত নানা ফল ।

ৰামেসে কৰিল পিতৃ কৰ্ম্মক সকল ॥৮

হাঁ কিনো প্ৰভু ভৈল বিপত্তি তোমাৰ ।

ৰাজভোগ এৰি বনফল ভৈল সাৰ ॥৯

মহাদই সবো শোক পাইল বহুতৰ ।

বহুত কান্দিয়া পাশ পাইলন্ত ৰামৰ ॥১০

ৰামচন্দ্ৰ আছন্ত সভাৰ মাজে বসি ।

স্বৰ্গহন্তে যেন ইন্দ্ৰদেৱ আইলা খসি ॥১১

ৰাম সীতা লক্ষ্মণৰ অৱস্থা দেখিল ।

মহাশোকে উথলিয়া সবাকো পীড়িল ॥১২

কৌশল্যা সুমিত্ৰা আদি মহাদই যত ।

গুণক বৰ্ণায়া ধৰি কান্দন্ত শোকত ॥১৩

হাঁ সীতা সতী আই জনকৰ ঝীৱ ।

তোৰ দুখ দেখি আই কেনে ধৰোঁ জীৱ ॥১৪

সুন্দৰ বদনশ্ৰী হৰিল সকল ।

শিশিৰে বিনষ্ট যেন শোভিত কমল ॥১৫

হৰি হৰি ৰাম দশৰথৰ তনয় ।

লখাইৰ বিপত্তি দেখি দহৱে হৃদয় ॥১৬

চক্ষু চল চল কৰি প্ৰণামিল ৰাম ।

দেখি ৰাম মুখ শোক ভৈল উপশাম ॥১৭

সূৰ্য্যৰ তাপত দেহা দহিল সকল ।

চন্দ্ৰৰ ৰশ্মিয়ে যেন কৰিলে শীতল ॥১৮

ৰামক দেখিয়া লোক ভৈল আনন্দিত ।

পাসৰিল দুখ যেন পীয়া পঞ্চামৃত ॥১৯

চতুৰঙ্গ দলে ৰঙ্গে বেঢ়িয়া থাকিল । 

পাত্ৰ সবে ৰাঘৱৰ সমীপ চাপিল ॥২০

শত্ৰুঘন ভৰত সুমন্ত্ৰ গুহৰাজ ।

ইন্দ্ৰক বেঢ়িয়া যেন দেৱতা সমাজ ॥২১

নমাতি আছন্ত বসি ৰঘুবংশনাথ ।

গাৱ চালি ভৰতে যুৰিলা যোৰহাত ॥২২

শুনিয়োক প্ৰাণ দাদা মন্যু পৰিহৰি ।

লৈয়ো আপোনাৰ ৰাজ্য অযোধ্যা নগৰী ॥২৩

আমি নথাকন্তে মাৱ কৰিলন্ত দোষ ।

চৰণত ধৰোঁ এৰিয়োক অসন্তোষ ॥২৪

পিতৃসম ভাই তুমি মোৰ গুৰুদেৱ ।

তোমাৰ চৰণ ছাৰি গতি নাহিকেৱ ॥২৫

ধৰ্ম্মত থাকিয়া আমি নকৰোহোঁ দণ্ড ।

মাতৃকাযে কাটিয়া নকৰোঁ খণ্ড খণ্ড ॥২৬

নিষ্ফল জীৱন মোৰ কৈকেয়ী আই ।

যেন কাক জীৱয় বলিৰ ভাত খাই ॥২৭

তোমাৰ দ্ৰোহত মাতৃ দৈবে পাইলে ফল ।

সবাহাঙ্কে শোক দিয়া গৈল ৰসাতল ॥২৮

গুচায়োক বল্কল তেজিয়া জটাভাৰ ।

সকালে পিন্ধিয়ো ৰাজযোগ্য অলঙ্কাৰ ॥২৯

মোত যেবে দয়া দাদা আছয় তোমাৰ ।

ঝাণ্টে গৈয়া লৈয়োক অযোধ্যা ৰাজ্যভাৰ ॥৩০

কৰিলন্ত নৃপতিয়ে পাত্ৰক আদেশ ।

ভৰতে বনত গৈয়া হৈবেক প্ৰবেশ ॥৩১

শ্ৰীৰামক বাপসম দেখয় ভৰত ।

বনবাস খাটি মোৰ পালিব শপত ॥৩২

ৰাঘৱক আনিয়া দেবেক সব দেশ ।

হেনয় বুলিয়া ভৈল প্ৰাণ অৱশেষ ॥৩৩

শ্ৰীৰামে বোলন্ত শুনা ভৰত কুমাৰ ।

তোমাৰ মুখত আসে অধৰ্ম্ম উত্তৰ ॥৩৪

হুয়া তুমি কনিষ্ঠ ভাণ্ডিতে মোক চাহা ।

চাপচুপে এৰিয়া দেশক চলি যাহা ॥৩৫

সাফল ভৰত ভাই স্বৰ্গপথ সায় ।

পিতৃ আজ্ঞা বোলায়া ৰামক নিতে চায় ॥৩৬

ইসব বচনে আৰ আমাত নোশোভে ।

পিতৃসত্য বাধিবোহোঁ ৰাজ্যভোগ লোভে ॥৩৭

আছিলেক মান্ধাতা ইন্দ্ৰকো দিল ধাৰ ।

কৰিলেক কাল সৰ্পে তাহাঙ্কো সংহাৰ ॥৩৮

সগৰ নৃপতি তেহোঁ খনাইল সাগৰ ।

যমৰ এৰাইতে ধাৰ নভৈল নাগৰ ॥৩৯

হিৰণ্যকশিপু সম নাছিলেক কেৱ ।

বাহিলেক সকলে ত্ৰিদশ কোচি দেৱ ॥৪০

নৰসিংহ ৰূপে তাকো কৰিল সংহাৰ ।

কমন মুগুধে জীৱনক দেখে সাৰ ॥৪১

হেন বুলি ৰামদেৱ ৰৈলা মৌন হুই ।

থাকিলন্ত ভৰত জাণ্টিয়া পদ দুই ॥৪২

বাপ এৰি গৈলা তুমি খাটিবাহাঁ বন ।

এবেসে জানিলো মোৰ মিলিল মৰণ ॥৪৩

ভৰত থাকিলা যেবে বিষাদিত মনে ।

ৰামক মাতিলা পাচে জাবালি ব্ৰাহ্মণে ॥৪৪

ইটো ৰঘুবংশত তুমিসে ভৈলা সাৰ ।

সত্য পালি কৰিবাহাঁ বংশক উদ্ধাৰ ॥৪৫

শুনিয়োক ৰাঘৱ তোমাত বোলে কায ।

সত্যে সত্যে কৈকেয়ী তোমাক দিল ৰাজ ॥৪৬

পালিলা নিশ্চয়ে তুমি বাপৰ বচন ।

দেশ চলাঁ ভৰতে খাটিব সত্যে বন ॥৪৭

তুমি যেবে হেন সত্য ধৰ্ম্মক এৰিবা ।

ৰহিব দুষ্কীৰ্ত্তি তাক কমনে খণ্ডিবা ॥৪৮

জ্যেষ্ঠৰেসে ৰাজ্য কনিষ্ঠৰ নোহে যোগ ।

এৰিয়োক মন্যু কৰিয়োক ৰাজ্যভোগ ॥৪৯

কুলগুৰু পুৰোহিত বোলন্ত বশিষ্ঠ ।

কি কাৰণে ৰাঘৱ কৰাহাঁ মনে নিষ্ঠ ॥৫০

নিৰ্দ্দয় উচিত নোহে ক্ষমা কৰিয়োক ।

মন্যু পৰিহৰিয়া দেশক চলিয়োক ॥৫১

তোমাৰ শোকত ৰাজা তেজিল শৰীৰ ।

ৰাত্ৰি দিন শোক মাত্ৰ তোমাৰ মাতৃৰ ॥৫২

সকলে ৰাজ্যৰ লোকে হৰিষ কৰন্ত ।

তোমাক দেখিয়া সবে শোক পাসৰন্ত ॥৫৩

কৌশল্যা বোলন্ত ৰাম বচন বাধস ।

হেন গ্ৰহ কৰি কোন কাৰ্য্যক সাধস ॥৫৪

ৰঘুবংশে হুয়া মোক বধিসে খোজস ।

গঙ্গাজল এৰি কূপজলত নাৱস ॥৫৫

সকল প্ৰজায়ে বেঢ়ি বুলিলেক বাক ।

যায়োক যায়োক বুলি কোলাহল ডাক ॥৫৬

তথাপিতো ৰামৰ বনেসে বিমৰিষ ।

কৌটিয়েক নদী সাগৰক কৰে কিস ॥৫৭