ভৰতক মতাই আনে
<big>২৪ অধ্যায়<big> 

<big>ভৰতক মতাই আনে<big>

 <big>দুলৰি ।<big>

হেন শুনি পাচে,         নিজ কুল গুৰু,

বশিষ্ঠে বুলিলা বাণী ।

কহিলা সুমন্ত্ৰ,         মন্ত্ৰী ঝাণ্টে কৰি,

দূত মিলায়োক আনি ॥১

শুনি মন্ত্ৰীবৰ,         আজ্ঞা বশিষ্ঠৰ,

মাথাত লৈয়া সাদৰি ।

পৰম চতুৰ,         দূতগণ মন্ত্ৰী,

মিলাইলন্ত শীঘ্ৰ কৰি ॥২

বশিষ্ঠ দূতক,         বুলিলন্ত বাণী,

বিলম্বক পৰিহৰি ।

আমাৰ বচনে,         তুমি সব শীঘ্ৰে,

চলাঁ ৰাতি দিন কৰি ॥৩

কেকয় ৰাজাৰ,         ৰাজ্য এথা হন্তে,

হোৱে আতি বহুদূৰ ।

মোৰ বাক্য ধৰি,         চলাঁ শীঘ্ৰে কৰি,

যথা গিৰিবজ্ৰ পুৰ ॥৪

এথাৰ বৃত্তান্ত,         কথা তুমি সবে, 

ভৰতক নকহিয়া ।

ৰজাৰ আদেশ,         বুলি ঝাণ্ট কৰি,

আনিয়ো এথা লাগিয়া ॥৫

বশিষ্ঠৰ বাণী,         শুনি দূতগণ,

লৰিলা চৰি ৰথত ।

নাহি অন্ন পান,         সাত দিন মাত্ৰ,

যাহন্তে ভৈলা পথত ॥৬

যেবে দূতগণ,         গিৰিবজ্ৰ পুৰে,

শীঘ্ৰ বেগে প্ৰবেশিলা ।

ভৰতে তথাত,         অনিষ্ট সূচক,

সাপোন বৰ দেখিলা ॥৭

নাই সুস্থ মন,         মলিন বৰণ,

হৈল ভৰতৰ মুখ ।

শ্ৰীহানি দেখি,         মিত্ৰ সকলৰ,

মনত বৰ অসুখ ॥৮

হাত যোৰ কৰি,        পুছিলন্ত পাচে,

দেখিয়া তান অৱস্থা ।

মিত্ৰ সকলত,         কহিলা ভৰত,

যত সপোনৰ কথা ॥৯

এহিসে কাৰণে,         জানিবাঁহাঁ মোৰ,

বিকল কৰয় মন ।

শৰীৰ দহয়,         হৃদয় কম্পয়,

শুকাই মুখ সঘন ॥১০

কি কহিবোঁ আৰ,         তোমৰা সবৰ,

কথা শুনি বিমৰিষ ।

জানিলোঁহো নিষ্ট,         কোনবা অনিষ্ট,

আসি ভৈলা অসদৃশ ॥১১

পৰম দুৰ্ঘোৰ,         স্বপ্ন দেখি মোৰ,

থিৰ আৰ নোহে চিত ।

আকাশ ছানিয়া,         দেখিলোঁ সম্পূৰ্ণ,

পৰিল চন্দ্ৰ ভূমিত ॥১২

আৱৰ দেখিলোঁ,         সাগৰ শুকাইল,

ৰাহুয়ে গ্ৰাসিল সূৰ ।

বিনা মেঘে আসি,         নিৰ্ঘাত পৰিয়া,

যেন ভূমি ভৈলা চূৰ ॥১৩

আমাৰ পিতৃৰ,         শৰীৰ দেখিলোঁ,

ৰক্ত বস্ত্ৰ আনি দিল ।

থিৰ নুহি কায়া,         মাটিত ঘসাইয়া,

দক্ষিণক লাগি নিল ॥১৪

দেখি গাৱে পোৰে,         ওপৰক গোড়ে,

বুৰ দিলা তৈল কুণ্ডে ।

কৰিয়া আক্ৰান্তি,         আতিশয় যান্তি,

তৈল দিলা গাৱে মুণ্ডে ॥১৫

আৰো এক স্বপ্ন,         দেখিলোঁহোঁ মই,

গাৱে ক'লা বস্ত্ৰ লই ।

পিতৃ দশৰথ,         লোহাৰ ঘাটত,

থেপেকাই বসিলা গৈ ॥১৬

দেখিলো আওৰ,         ৰাতুল পুষ্পৰ,

মালা মাথে তুলি দিল ।

পিঙ্গল বৰণী,         নাৰী একজনী,

আলিঙ্গি আসি ধৰিল ॥১৭

ইসব স্বপ্নৰ,         ফলে নিৰন্তৰ,

কহয় বাপৰ কাল ।

লয় মোৰ মন,         নোহেবা জীৱন,

তেজিলন্ত মহীপাল ॥১৮

নেদেখোঁহো ভাল,         ভৈল বহুকাল,

আসিলো তেজি নগৰ ।

নজানো তথাতত,         কোনবা বিঘাত,

মিলিয়াছে অথন্তৰ ॥১৯

মনে অনুমানি,         স্বপ্নৰ কাহিনী,

কৈলা কৈকেয়ীৰ সুত ।

সেহি সময়ত,         নগৰ পশিল,

আহি অযোধ্যাৰ দূত ॥২০

ৰাজাক প্ৰণামি,         পাচে নমিলেক,

ভৰতৰ দুই পাৱ ।

ভৰতক দূতে,         বচন বোলয়,

ঝাণ্টে চলিয়োক গাৱ ॥২১

চলাঁ এতিক্ষণ,         চাৰি কোটি ধন,

ৰাজাৰ লোৱাঁ সন্দেশ ।

নবাধিবাঁ বাক,         আমি দেখোঁ তাক,

কৰাইয়ো আগে প্ৰবেশ ॥২২

হেন শুনি পাচে,         ভৰতে বোলন্ত,

শুনিয়ো দূত সকল ।

দশৰথ নিজ,         পিতৃৰ আমাৰ,

কহিয়ো বাৰ্ত্তা কুশল ॥২৩

পৰম শ্ৰীমন্ত,         ভালে কি আছন্ত,

ৰাম পিতৃ সম ভাই ।

ৰামৰ পাচত,         মোক সুমৰন্ত,

কৌশল্যায়ে বৰ আই ॥২৪

প্ৰকৃতি সুন্দৰ,         বাৰ্ত্তা লক্ষ্মণৰ,

কহিয়োক সদভাৱ ।

আতি মহা শান্ত,         ভালে কি আছন্ত,

সুমিত্ৰায়ে শত মাৱ ॥২৫

বাপৰ সুভগা,         কলহত প্ৰিয়,

প্ৰচণ্ড যাৰ স্বভাৱ ।

স্বামী সেৱা কৰি,         ভালে কি আছন্ত,

আমাৰ কৈকেয়ী মাৱ ॥২৬

হেন শুনি দূতে,         শোকক তম্ভায়া,

কহিলন্ত ধৈৰ্য্য ধৰি ।

সকলে কুশল,         ৰাজাৰ আদেশ,

চলাঁ তুমি ঝাণ্ট কৰি ॥২৭

শুনা ৰামায়ণ,         সভা সদগণ,

ৰামক মনত ধৰি ।

ৰামৰ চৰণে,         পশিয়ো শৰণে,

বিলম্বক পৰিহৰি ॥২৮

জানা সাৰ তত্ত্ব,        কালৰ মুখত,

পৰিয়া আছোঁ নিশ্চয় ।

কেতিক্ষণে গিলে,         মিলে একেতিলে,

দাৰুণ মৰণ ভয় ॥২৯

পৰম চঞ্চল,         বিষয় সকল,

তেজিয়ো বিশ্বাস আত ।

ইসে নিজ কাম,         বুলি ৰাম ৰাম,

এৰায়ো কালৰ হিত ॥৩০

<big>২৫ অধ্যায়<big> 

পদ

সিংহাসনে থিত ভৈলা গিৰিবজ্ৰ নাথ ।

তেতিক্ষণে ভৰতে যুৰিলা যোৰ হাত ॥১

দেখি ৰাজা বোলে মোৰ নাতি সদভাৱ ।

বাপৰ আদেশে ঝাণ্টে চলিয়োক গাৱ ॥২

দশৰথ কৌশল্যা ৰাঘৱ লখমন ।

কৈকেয়ী সুমিত্ৰা আৰু যত বন্ধুগণ ॥৩

বশিষ্ঠ প্ৰমুখ্যে গুৰুপাত্ৰ যত জন ।

সবাকো সন্দেশ দিল তিনি কোটি ধন ॥৪

ভৰতকো দিলা পাচে আশেষ সম্ভাৰ ।

সহস্ৰেক ঘোড়া দিলা ৰথ পৰন সঞ্চাৰ ॥৫

মাণিকে মণ্ডিয়া দিলা ৰথ দশ খান ।

ময় মত্ত হস্তী দিলা দশশত মান ॥৬

লক্ষ তোলা সুবৰ্ণ সহস্ৰ অতিৰেক ।

কোটি এক ধন দিলা সন্দেশ অনেক ॥৭

কেকয়ক নমিলা মাতুল যুদ্ধাজিত ।

চড়িলা ভৰত ৰথে হৈয়া সুনম্ৰিত ॥৮

আগত ভৰত পাচ ভৈলা শত্ৰুঘন ।

ৰথ খন গতি কৰে যেহেন পৱন ॥৯

পূৰ্ব্ব দিশ লাগি দুয়ো ভাই চলিলন্ত ।

নদীনদ নগৰ অৰণ্য এৰাইলন্ত ॥১০

যমুনাৰ তীৰ পাইল কটক সকল ।

সবে প্ৰজা সন্ধুকিল পান কৰি জল ॥১১

এৰাইল অনেক গ্ৰাম নগৰ আশেষ ।

ধীৰে আস প্ৰজা বুলি কৰিলা আদেশ ॥১২

প্ৰজাক এৰিয়া নানা দেশক এৰাইল ।

শীঘ্ৰে গৈয়া আতি নদী গোমতী ছাৰাইল ॥১৩

চলিলা ভৰত যেবে গোমতীক তৰি ।

ৰিণি ৰিণি দেখি যায় অযোধ্যা নগৰী ॥১৪

সাত দিনে পাইলা গৈয়া নগৰীৰ কোল ।

এদিনাৰ মতে তাত নুশুনিয়া ৰোল ॥১৫

বিপৰীত দেখি বোলে কৈকয়ীৰ সুত ।

কিবা আথান্তৰ মোত নকহিলি দূত ॥১৬

তিনি প্ৰহৰৰ পথ যাৰ ধ্বনি গৈল ।

অযোধ্যা নগৰী দেখোঁ নিশবদ ভৈল ॥১৭

সাগৰ মথন্তে যেন আসিল আষ্ফাল ।

বেদধ্বনি নৃত্যগীত নাহি কোলাহল ॥১৮

কিছুৱে নুশুনি আজি সিসব শবদ ।

বায়ু থিৰ ভৈলা যেন সাগৰ তবধ ॥১৯

নিৰন্তৰে চলে যত হাঁতী ঘোড়া ৰথ ।

চৌদোলৰ নিমিত্তে যাইবাক নাহি পথ ॥২০

কি কাৰণে আদি নাৰীশূন্য দেখোঁ বাট ।

কোলাহল নুশুনোহোঁ পাঞ্চশত হাট ॥২১

মলিন দেখোহোঁ নগৰ উপবন ।

বিলাস বিনোদ যৈত কৰে নাৰীগণ ॥২২

বৃক্ষত চাতক সবে নকৰয় ৰোলি ।

নগৰৰ লোকৰ নেদেখোঁ কিছু কেলি ॥২৩

শুন ওৰে সাৰথি বচন বোলোঁ তোক ।

আমাক নমাতে কিয় নগৰৰ লোক ॥২৪

মলিন বস্ত্ৰক পিন্ধি কৰে নৰে শোক ।

কি কাৰণে অভিনন্দা নকৰয় মোক ॥২৫

হেন বুলি প্ৰবেশিলা অন্তেষ পুৰত ।

দুৱৰী দেখিয়া মাথা নামাইল দূৰত ॥২৬

ঝাতঝিত কৰে দেখোঁ অযোধ্যা নগৰী ।

বুলিলন্ত ভৰতে বিষাদ মন কৰি ॥২৭

নাশ হেতু ৰাজাৰ দেখিলোঁ বিমঙ্গল ।

সি সব অনিষ্ট স্বপ্ন মিলিল সকল ॥২৮

প্ৰজা সবে মোক মাথা তুলিয়া নচায় ।

চকু দুই টেৰ কৰি পিঠি দিয়া যায় ॥২৯

আশেষ বিষাদে ৰাজ ওৱাৰীক পাই ।

ঝাণ্ট কৰি ৰথৰ নামিলা দুয়ো ভাই ॥৩০

আথে বেথে পাইলন্ত বাপৰ নিজ ঠাই ।

হাঁতীশাল শূন্য যেন মত্ত গজ নাই ॥৩১

নেদেখিয়া বাপক বিকল দুয়ো ভৈলা ।

মাৱৰ থানক শীঘ্ৰে চাহিবাক গৈলা ॥৩২

 <big>দুলৰি ।<big