প্ৰহস্তৰ যুদ্ধযাত্ৰা
<big>১৪ অধ্যায় ।<big> 

<big>প্ৰহস্তৰ যুদ্ধযাত্ৰা ।<big>

<big>দুলৰি ।<big>

হাতে শিলা বৃক্ষ,       বানৰ ভালুকে,

চৌদিকে আছে জন্তাই ।

ৰাৱণে সম্বুধি,       বোলয় শুনাঁহা,

প্ৰহস্ত মোৰ মোমাই ॥১

অসংখ্য পদাতি,       ঢাকিলেক দেখাঁ,

নগৰীখান আমাৰ ।

দুৰ্ঘোৰ আপদ-,       কাল মিলি গৈলা,

দুঃখ হয় মহাভাৰ ॥২

আমি কুম্ভকৰ্ণ,       বীৰে বা তুমি বা,

সেনাৰ পতি আমাৰ ।

ইন্দ্ৰজিত পুত্ৰ,       অতিকায় বীৰে,

পাৰয় ইসব ভাৰ ॥৩

আনৰ শকতি,       নাহিকে মোমাই,

আপনি গুণিয়া চাহাঁ ।

পুত্ৰ পৰিবাৰ,       সবাকে ৰাখিয়া,

আপুনি যুজক যাহাঁ ॥৪

ভাল ভাল অঙ্গ,       লাগিয়া সেনাক,

তুলত লৈয়াক বাছি ।

তোমাৰ কৰিয়া,       আননো সেৱকে,

মোৰ কি কৰিবে আসি ॥৫

তোমাৰ সেনাৰ,       বোল শুনি যেন,

গহন সিংহৰ ৰাৱ ।

ডৰত বানৰ,       ভাগি পলাইবেক,

যেহেন হস্তীৰ ছাৱ ॥৬

বানৰ ভালুক,       পলাইবেক যেৱে,

মানুষ ৰাম লক্ষ্মণ ।

শৰে হানি তুমি,       মাৰিয়া পেলাইবা,

ঠনগণ দুইজন ॥৭

ব্ৰাহ্মণ সকলে,       স্বস্তি পঢ়ন্তোক,

দুস্তৰৰ হুয়ো নাহা ।

ৰাক্ষসৰ কুল,       যমঘৰে চলে,

আপুনিয়ে বাহুৰাবাঁ ॥৮

ৰাৱণ ৰাজাক,       সম্বুধি বোলয়,

প্ৰহস্তয়ে সেনাপতি ।

পূৰ্ব্বকাল,       জানিয়াছোঁ আমি,

মিলিবেক বিসঙ্গতি ॥৯

সুদৃঢ় বচনে,       বুজাইলোহোঁ আমি,

তাক দেখিলাহাঁ তিতা ।

আপন বুদ্ধিক,       বৰ কৰি তুমি,

ৰামক নেদিলা সীতা ॥১০

গতানুশৌচৰ,       কিছু কাৰ্য নাহি,

হেৰা চলোঁ যুজিবাক ।

দানে মানে সত-       কাৰে চিৰ কালে,

বঢ়াইলা তুমি আমাক ॥১১

ৰাজাত মেলানি,       পাইয়া চলি গৈলা,

সেনাৰ পতি প্ৰচণ্ড ।

সাৰথি সাজিয়া,       ৰথ যোগাইলন্ত,

সাক্ষাততে স্বৰ্গ খণ্ড ॥১২

সাগৰ সমান,       সেনা লৰি ভৈলা,

প্ৰহস্তৰ আগে পাছে ।

প্ৰজঙ্ঘ প্ৰমুখ্যে,       অনেক ৰাক্ষসে,

সাজি যাই বীৰ কাছে ॥১৩

ঘনে ঘনে যত,       ব্ৰাহ্মণ সকলে,

মাঙ্গল্য কৰে প্ৰৱন্ধে ।

নিৰন্তৰে লঙ্কা,       উথলি গৈলেক,

ঘৃত আহুতিৰ গন্ধে ॥১৪

প্ৰহস্ত পয়ানে,       চলিলা অনেক,

মিলি গৈলা বিমঙ্গল ।

লঙ্কা নগৰীৰ,        বাহিৰ ভৈলেক,

সকল ৰাক্ষস বল ॥১৫

বানৰ ভালুক,        সাজ সাজ বুলি,

লাগি গৈলা কোলাহল ।

সব ছপকাৰে,       জপাইলেক যুজ,

হাতে ধৰি শিলা শাল ॥১৬

উভয় বলত,       উস্-মিস্ ভৈলা,

বানৰে মাৰয় কিলে ।

কাহাৰো মুণ্ডক,       চৱন্তে চিণ্ডয়,

কাহাকো মাৰয় শিলে ॥১৭

কাকো মাৰে বৃক্ষ,       শিখৰে হানিয়া,

ভূমিত পেলাইয়া পিসে ।

কতোহোঁ ৰাক্ষস,       ৰণত পৰিলা,

কতো পলাই দশ দিশে ॥১৮

বানৰ বলকো,       ৰাক্ষসে মাৰয়,

হানিয়া শকতি শূল ।

কাণ্ড খাণ্ড গদা,       পৰিঘৰ বাৰি,

হানিয়া কৰে নিৰ্ম্মূল ॥১৯

বাৰিষা কালৰ,       নদী বহে যেন,

উভয় বল ৰুধিৰে ।

দেখিয়া ৰণত,       কন্দল কৰয়,

প্ৰহস্তৰ চাৰি বীৰে ॥২০

জাম্বোনাদ মহা-       নাদ কুম্ভ হনু,

আৰো বীৰ ধুৰন্ধৰ ।

এহি চাৰি বীৰে,       আশেষ বলক,

মাৰিলা কপি বানৰ ॥২১

আপনাৰ সৈন্য,       ভাগয় দেখিয়া,

দ্বিবিদ বীৰ খঙ্গাইল ।

ধুৰন্ধৰ মাথে,       শিলা এক গোটা,

হানিয়া মাৰি পেলাইল ॥২২

প্ৰহস্তে সমৰ-,       ভূমিত আপনে,

সাক্ষাতে দেখিয়া আছে ।

দুৰ্ম্মুখ বানৰে,       জম্ব যে মালীৰ,

মুণ্ড ভাঙ্গিলন্ত পাছে ॥২৩

জাম্বৱন্ত বীৰে,       সমৰ মাজত,

হাতে তুলি লৈলা শিলা ।

মহানাদ বীৰক,       হানিয়া পঠাইলা,

কৰিয়া মাতঙ্গ লীলা ॥২৪

কুম্ভৰ হনুত,       শীঘ্ৰ বেগ ধৰি,

পৰিলন্ত গৈয়া তাৰ ।

সেহি প্ৰহাৰতে,       ঘোৰ নিশাচৰ,

মৰি গৈলা যমদ্বাৰ ॥২৫

প্ৰহস্তে ৰণত,       দেখিয়া আছয়,

চাৰিয়ো বীৰ পৰিল ।

হাতে ধৰি অস্ত্ৰ,       ক্ৰোধে সবাহাঙ্কে,

বিসুখ বীৰে কৰিল ॥২৬

শুনা সৰ্ব্বজন,       ৰামৰ চৰিত্ৰ,

অমৃত ইটো নিৰ্ম্মল ।

কৰ্ণভৰি পান,       কৰিয়োক সুখে,

জন্মৰ হৌক সাফল ॥২৭

কলি যুগে ধৰ্ম্ম,       নাহি আত পৰে,

এহিসে শাস্ত্ৰ যুগুতি ।

ত্যজি আন কাম,       বোলাঁ ৰাম ৰাম,

লভিবা সুখে মুকুতি ॥২৮