ৰাম-লক্ষণৰ লঙ্কা যাত্ৰা
<big>৩৩ অধ্যায়<big> 

ৰাম - লক্ষ্মণৰ লঙ্কাযাত্ৰা ।

<big>দুলৰি ।<big>

কহিলা সুগ্ৰীৱ,       আমাৰ সুমিত্ৰ,

সত্ত্বৰে বচন পালা ।

এহি শুভক্ষণে,       বিজয় মুহূৰ্ত্তে,

ত্বৰিতে সসৈন্য চলা ॥১

কালি যে উত্তৰ,       ফাল্গুনী নক্ষত্ৰে,

আজি হুয়া আছে হস্তা ।

দুয়ো যে নক্ষত্ৰে,       সুমঙ্গল কহে,

তাৰা দুই সুপ্ৰহস্তা ॥২

বিজয় লক্ষ্মণ,       আমাৰ কহয়,

দক্ষিণ ফুৰৈ নয়ন ।

ৰাৱণ জিনিয়া,       সীতাক আনিবো,

উছাহ কৰয় মন ॥৩

আগে চলন্তোক,       নীল যে কুমুদ,

লক্ষেক বানৰ বলে ।

কণ্টক ভাঙ্গিয়া,       পথ মুকলাউক,

সুখে যাইব সম দলে ॥৪

বানৰৰ ৰাজা,       কথায়ে যাইবন্ত,

মোহোৰ লখাইৰ সমে ।

যেন অসুৰক,       ধাৰ কৰিলন্ত,

ইন্দ্ৰে যে বৰুণ সমে ॥৫

এতেক ৰামৰ,       বচন শুনিয়া,

লৰিলা বানৰ জাতি ।

ভালুক কটকে,       হুক হুকি ৰব,

কৰন্তে চলিল আতি ॥৬

পূব যে দিশত,       গন্ধ মহাদন,

বীৰবৰ চলি যান্ত ।

দক্ষিণ দিশত,       বৈদ যে সুষেণ,

জাম্ববন্ত চলি যান্ত ॥৭

চতুৰ্দ্দিশে বেঢ়ি,       বানৰৰ ৰাজা,

লৰিলন্ত সমদলে ।

মহেন্দ্ৰ গিৰিক,       পাইলা গৈয়া সবে,

ৰঙ্গ ঢঙ্গ কৌতূহলে ॥৮

কেহো কেহো বোলে,       লঙ্কা নগৰীৰ,

মাৰিবো ৰাক্ষস জাতি ।

ৰাৱণৰ বংশ,       ক্ষয় কৰিবোহো,

মৰ্ত্ত্যত থাকোক খ্যাতি ॥৯

কেহো কেহো বোলে,       লঙ্কা নগৰীত,

আবেসে লাগিল শাল ।

যতেক ৰাক্ষস,       পিশাচ আছয়,

সবাৰো মিলিল কাল ॥১০

আগত চলয়,       নীল যে কুমুদ,

সকল পথ সোধন্তে ।

মধ্যৰ দেশত,       ৰাম লখমন,

অঙ্গদয়ে হনুমন্তে ॥১১

অঙ্গদ পিঠিত,       চড়িয়া লখাই,

লৰিলন্ত ৰঙ্গমনে ।

সাক্ষাতে যেহেন,       কুবেৰ দেৱক,

বেঢ়ি যাই সৰ্ব্বজনে ॥১২

হনুৰ পিঠিত,       শ্ৰীৰাম চড়িলা,

অস্ত্ৰ শস্ত্ৰ সব সাজে ।

বজ্ৰ ধৰি যেন,       যুদ্ধক চলিল,

ঐৰাৱতে দেবৰাজে ॥১৩

যাত্ৰাৰ প্ৰস্তাৱে,       দক্ষিণ নাসিকা,

উত্তম স্বৰ বহয় ।

কিছু ভয় নাহি,       ৰণজিত হুইবো,

সুমঙ্গল বাৰ্ত্তা কয় ॥১৪  

<big>৩৪ অধ্যায়<big> 

<big>পদ ।<big>

মৃগ পক্ষীগণ তেজে উত্তম সুস্বৰ ।

প্ৰসন্ন দীপিতি কৰি জ্বলন্ত ভাস্কৰ ॥১

লঙ্কা দিশে দেখিয় উদিত ধুমকেতু ।

ৰাৱণৰ বংশৰ দেখিয় ভয় হেতু ॥২

ৰাৱণক মাৰিয়া সীতাক গৈয়া পাইবো ।

সবে অব্যাহতে অযোধ্যাক লাগি যাইবো ॥৩

বানৰ বৰ্গৰ শ্ৰী যুথ মুখ জ্বলে ।

বেদে শাস্ত্ৰে পুৰাণে জানিবা সুমঙ্গলে ॥৪

ৰাত্ৰি দিনে চলি যাই সবে সেনাগণ ।

ফল মূল মধু কিছু নকৰে ভোজন ॥৫

আমাৰ উপৰি বংশে আছিল যতেক ।

পুৰোহিত সমন্নিতে চলন্ত প্ৰত্যেক ॥৬

দেৱ দিব্য যানে আমাথেৰ তাৰ লক্ষি ।

ৰাৱণৰ তাৰ নিজ পৰাভৱ দেখি ॥৭

হেন সুলক্ষণ জানি সব সেনাগণে ।

নাচন্তে বাৱন্তে যাই কৌতূহল মনে ॥৮

মহেন্দ্ৰ এৰায় গৈয়া পাইলন্ত মলয় ।

মধুৰ সুগন্ধ নানা ফলৰ আলয় ॥৯

অমৃত সমান সবে পকা ফল খাইল ।

মনত হৰিষে সবে উদৰ ভৰাইল ॥১০

কমলা কপুৰা কণ্টকীযে নাৰিকল ।

আম জাম্ব লেটেকু বৰিজতাৰ বেল ॥১১

কৰদই আমৰা বসন্ত কেন্দু কল ।

মধুৰি মুহৰি নানাবিধ পকাফল ॥১২

খায়া খায়া কেতৈকে কৰয় কিলকিলি ।

ডালত ধৰিয়া কতো ওলমা বাদুলি ॥১৩

লৱৰা লৱৰি উপৰক লাঞ্জ তুলি ।

গগন মণ্ডল গৈয়া বিয়াপিল ধ্বনি ॥১৪

সসৈন্য শ্ৰীৰামে পাইলা সাগৰৰ তীৰ ।

ৰামচন্দ্ৰে বোলন্ত সুগ্ৰীৱ মহাবীৰ ॥১৫

ইঠাৱতে সেনা ৰৌক থান থিত কৰি ।

উপায় চিন্তিয়ো কেনে সাগৰক তৰি ॥১৬

সুগ্ৰীৱৰ বাক্যে গৈয়া সেনাপতি নীল ।

ভাগ ভাগ কৰিয়া সেনাক থান দিল ॥১৭

অনেক দূৰক ছানি বসিল বানৰ ।

কপিক দেখিল যেন অপৰ সাগৰ ॥১৮

লক্ষ্মণক সম্বুধি মাতন্ত শ্ৰীহৰি ।

সুমৰিয়া সীতাক অনেক মন্যু কৰি ॥১৯

কান্দিয়া বোলন্ত বাপ কি কাৰ্য্য জীবাক ।

ধৰিবে নপাৰোঁ হৃদি সুমৰি সীতাক ॥২০

হা হা বাপ লক্ষ্মণ কি মতে ধৰোঁ জীব ।

বৰ কষ্টে আছা সীতা জনকৰ জীউ ॥২১

মদনে দগধ দেহা আমাক সুমৰি ।

বৰ দুঃখে প্ৰাণ ধৰি আছে প্ৰাণেশ্বৰী ॥২২

হেনয় কতেক দুঃখ থাকিবেক সহি ।

তৰুণৰ কাল অকাৰণে গৈল বহি ॥২৩

আজি পাইবো কালি পাইবো মনত কৰন্তে ।

ৰাত্ৰি দিনে দগধ সীতাক সুমৰন্তে ॥২৪

সীতাক সুমৰি ৰামে শোক কৰিলন্ত ।

লক্ষ্মণে সম্বুধি ৰামে শান্ত কৰিলন্ত ॥২৫

শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণ বীৰ সুগ্ৰীৱ সহিতে ।

সাগৰ তৰিতে বুদ্ধি কৰিলা তহিতে ॥২৬

মাধৱে বোলন্ত ঐত আছো এহিমানে ।

শুনা যেন ভৈল তৈত ৰাৱণৰ থানে ॥২৭

লঙ্কা পুৰি হনুমন্তে মধুফল খাইল ।

আশী সহস্ৰ নিশাচৰ মাৰিয়া পেলাইল ॥২৮

ইসব কাৰ্য্যক দেখি জানিলন্ত মনে ।

সবে কথা মাৱত কহিল বিভীষণে ॥২৯

ৰাৱণৰ মাতৃ তাই বুলিয়া নৈকষী ।

সম্বুধি বোলয় বিভীষণক ৰাক্ষসী ॥৩০

দুখ চক্ষু ফুটিল ৰাৱণ ভায়েৰৰ ।

হৰি আনিলেক সীতা জীৱ জনকৰ ॥৩১

সুখে তাক বিধাতায়ে থাকিবে নেদিল ।

শ্ৰীৰামৰ ভাৰ্য্যা সীতা হৰিয়া আনিল ॥৩২

উপজি নগৈলে বেটা নেৱছনি লৈয়া ।

শান্তী কন্যা হৰিলে বাঢ়িলে যেন থৈয়া ॥৩৩

সৰ্ব্ব গাৱ মৰি কৰঙ্গনে বাতি জ্বলে ।

সৰ্ব্বনাশ কৰি ফুৰে কন্যাৰ বিকলে ॥৩৪

অধৰ্ম্মত ৰতি ভৈল সিটো দুৰাচাৰ ।

পতিব্ৰতা কন্যা হিৰলেক পৰদাৰ ॥৩৫

ব্ৰাহ্মণ কুলৰ বেটা ভৈলে অধোগামী ।

পেটত পৰিল ছাৰ পুৰি মৰোঁ আমি ॥৩৬

ৰামৰ সমান বীৰ নাহি ধনুৰ্ধৰ ।

পৃথিবীক উলটাইতে পাৰা একেশ্বৰ ॥৩৭

সাগৰক শুষিতে পাৰয় শৰে হানি ।

ৰণ ভঙ্গে ৰাক্ষস পাই দিশ ছানি ॥৩৮

ৰাজাৰ যেহেন ধৰ্ম্ম প্ৰজায়ে আচৰি ।

তোমাৰেসে ধৰ্ম্মত ৰাক্ষস আছা ধৰি ॥৩৯

ধৰ্ম্ম পথ যুগুতিত তুমি ভৈলা সাৰ ।

ৰাৱণ বুৰাৱে বংশ কৰিয়ো উদ্ধাৰ ॥৪০

তুমিসি আছাহা বাপ কুল নিস্তাৰণ ।

ৰাৱণে ৰামত যেন পশয় শৰণ ॥৪১

সীতা সমৰ্পিবাক বুলিবা বাজনয় ।

মোৰ বচনক বেটা কাণে নুশুনয় ॥৪২

অদ্যপি আছয় শিশুকাল সুমৰণ ।

যৈসানি কোলাত মোৰ আছয় ৰাৱণ ॥৪৩

দুই মুখে তন পান কৰৈ অভিলাষ ।

আৰ আঠ গোটা মুখে মোক চায়া হাসে ॥৪৪

নৈকেষীৰ বাণী বিভীষণে শুনিলন্ত ।

মাৱৰ প্ৰণামি শীঘ্ৰ বেগে চলিলন্ত ॥৪৫