লৱ-কুশৰ পৰিচয়
<big><big><big>১৬ অধ্যায়<big><big><big> 

পদ ।

 লৱ-কুশৰ পৰিচয় ।

তোমাৰ আগত শিশু দুই গাত্তক গীত ।

ভবিষ্যত কথা হুইব আপুনি বিদিত ॥১

শোক পৰিহৰি ৰামে ঋষিৰ বচনে ।

তেজিয়া নিশ্বাস বসিলন্ত সিংহাসে ॥২

আখি মুখ মছে পাছে চিত্ত কৰি থিৰ ।

শিশু দুইক আদেশ কৰিলা থিৰে ধীৰ ॥৩

শুনো পাছ কথা কেনে গাৱা দুয়ো ভাই ।

হেনবা হৃদয় ইটো আমাৰ জুৰাই ॥৪

শুনি লৱকুশে গীত গাইবাক লাগিলা ।

শুনা জানকীৰ যেন অৱস্থা মিলিলা ॥৫

এৰিলা লক্ষ্মণে দিয়া বনত নিৰ্ব্বাস ।

কান্দিলন্ত সীতা শোকে আতি হুয়াত্ৰাস ॥৬

কোনবা জন্মৰ জানকীৰ আছে ভাগ ।

ফল মূল চাহন্তে বাল্মীকি পাইলা লাগ ॥৭

অনেক আশ্বাস বুলি বচন প্ৰবন্ধে ।

আশ্ৰমত নিয়া পুষিলন্ত জীউ বোধে ॥৮

তপোবনে আছন্ত দুঃখিত আতি হুই ।

উপজিলা সীতাৰ যৱঞ্জা সুত দুই ॥৯

কুশলৱ নাম থৈলা দুইহন্তৰো ঋষি ।

ৰামায়ণ গীত ইটো শিকাইলে হৰিষি ॥১০

আমি দুই লৱ কুশ সীতাৰ সন্ততি ।

গাওঁ ৰামায়ণ গীত আজন্ম প্ৰভৃতি ॥১১

তাহাঙ্কে বুলিয়া লৱ মোৰ নাম কুশ ।

সীতাৰ তনয় আমি জানা নিৰঙ্কুশ ॥১২

মহাঋষি বাল্মীকিৰ দুয়ো ভৈলো শিষ্য ।

শুনি সমজ্যাৰ মহা মিলিল হৰিষ ॥১৩

গীততে জানিল সবে সীতাৰ তনয় ।

ভালেতো ৰামৰ সবে আকৃতি আনয় ॥১৪

কিনো সুপ্ৰসন্ন বিধি ভৈলা সৰ্ব্ব সিদ্ধি ।

ৰাঘৱৰ হইবেক আবেসে বংশ বৃদ্ধি ॥১৫

শুভ শুভ বুলি প্ৰজা পাৰয় জোকাৰ ।

জানিল কুশল সবে জানকী সীতাৰ ॥১৬

আছন্ত কল্যাণে নমৰিয়া মোৰ শান্তী ।

আনন্দে নসয় যেন অন্যোঅন্যে মাতি ॥১৭

সকল প্ৰজাৰে মহা মিলিল হৰিষ ।

জয় জয় ৰাঘৱ ঘোষন্ত দশো দিশ ॥১৮

ৰামে জানিলন্ত ইটো মোহোৰ সন্ততি ।

আনন্দ সিন্ধুত নিমজ্জিলা ৰঘুপতি ॥১৯

নিশ্চয়ে জানিলো হৱে সীতাৰ তনয় ।

শিহৰে শৰীৰ দ্ৰবে আনন্দ হৃদয় ॥২০

পৰম স্নেহত আতি নয়ন তবধ ।

লোতকে ভেণ্টিল কণ্ঠ বাক্য গদ গদ ॥২১

প্ৰেমৰসে বিপুল আকুল কৰে হিয়া ।

আসনৰে পৰা পৰিলন্ত জাম্প দিয়া ॥২২

গলত বান্ধিল ধৰি দুইকো আথে বেথে ।

পুত্ৰ শিৰ সুঙন্ত স্নেহত ৰঘুনাথে ॥২৩

ধাৰে বহি যাই দুই নয়নৰ নীৰ ।

তিয়াইলা লোতকে লৱ কুশৰ শৰীৰ ॥২৪

বুকত ধৰিয়া দুই পুত্ৰক সাবতি ।

সিংহাসনত আসি বসিলা উলটি ॥২৫

মহা স্নেহে ধৰি আসি ভৰত লক্ষ্মণ ।

গুচাইলন্ত দুইৰো আসি বাকলি বসন ॥২৬

পিন্ধাইলন্ত আনি দুইকো দিব্য অলঙ্কাৰ ।

কুশলৱে কৰিলা পিতৃক নমস্কাৰ ॥২৭

পুত্ৰ মুখ চুম্বন্ত স্নেহত বাৰে বাৰ ।

বনতে জন্মিলি দুয়ো দুখীয়া কুমাৰ ॥২৮

ভৈলা ঋষিবেশ দুঃখ পাইলা লাগে মানে ।

তোমাৰ নিকাৰ মই পাপীৰ নিদানে ॥২৯

মই বোলো হুইবে প্ৰাণ প্ৰিয়া গৈল মৰি ।

আজিসে জানিলো মোৰ জীৱৈ প্ৰাণেশ্বৰী ॥৩০

দুঃখ পাইবে লাগি আউৰ নৰৈল সীতাৰ ।

অকাচিতে মই পাপী ভুঞ্জাঁলো নিকাৰ ॥৩১

এহি বুলি মকামকি কৰন্ত ক্ৰন্দন ।

লগত কান্দন্ত দুয়ো সীতাৰ নন্দন ॥৩২

ধৰা ধৰি কৰি কান্দিলন্ত পুত বাপে ।

দেখিয়া কান্দন্ত সবে সমাজ সন্তাপে ॥৩৩ 

ধৰিলা কৌশল্যা আসি নাতিৰ গলতে ।

এতমান ভৈলে দুয়ো পুতাই বনতে ॥৩৪

হৰি হৰি বহাৰী জানকী সুচৰিতা ।

নিকাৰকে লাগি উপজিলি আই সীতা ॥৩৫

নগৈল কতনো তোৰ কহান কুনাট ।

কোননো বিধাতা ইটো লিখিলা ললাট ॥৩৬

তেজি ৰাজ্য আছ মৰণৰ পশি সন্ধি ।

হা সীতা বুলিয়া কান্দন্ত ৰাৱ বান্ধি ॥৩৭

লক্ষ্মণ ভৰত শত্ৰুঘনে কান্দি আতি ।

বশিষ্ঠ প্ৰমুখ্যে ঋষি নিষেধত মাতি ॥৩৮

জীৱন্ত জানকী কথা সকলে কল্যাণ ।

কিসক কান্দিয়া প্ৰভু সীতাৰ নিদান ॥৩৯

হৰিষ সময়ে বিষাদৰ কোন কাম ।

হেন শুনি শোক তেজিলন্ত শ্ৰীৰাম ॥৪০

আখি মুখ মুছিলন্ত নিশ্বাস তেজিয়া ।

সীতাক সুমৰি আৰ নধৰন্ত হিয়া ॥৪১

আপুনি আনিবো আজি জানকীক যাচি ।

আসনৰ পৰা উঠিলন্ত ৰাম কাছি ॥৪২

লগতে যাইবেক সাজিলন্ত সামৰাজ ।

অন্তেষ পুৰৰো নাৰীগণ ভৈলা বাজ ॥৪৩

সীতাক দেখিবে লাগি ৰামৰ একান্ত ।

ভালুক বানৰ সেনা লগতে চলন্ত ॥৪৪

টল বল কৰে মহী লৰিল কটক ।

আগবাঢ়ি বশিষ্ঠে বুজাইলা ৰাঘৱক ॥৪৫