Андропов, Юрий Владимирович
{{Пачхьалкхан гӀуллакххо
| ЦӀе                    = Андропов Юрий Владимирович 
| Сурт                   =
| Шоралла                = 
| Суьртах лаьцна         = 

| Дарж                   = ССКП ЦК инарлин секретарь
| Муьран йуьххьехь        = 1982 шеран 12 ноябрь 
| Муьран чаккхенгахь     = 1984 шеран 9 февраль 
| Хьалха хилларг         = Брежнев Леонид
| Когаметтаниг           = Черненко Константин
| Ӏедалан куьйгалхо      = 
| Вице-президент         = 
| Президент              = 
| Паччахь                = 
| Губернатор             = 
| Вице-губернатор        = 

| Дарж_2                 = ССРС Лакхара Кхеташонан Президиуман председатель
| Муьран йуьххьехь_2      = 1983 шеран 16 июнь
| Муьран чаккхенгахь_2   = 1984 шеран 9 февраль
| Хьалха хилларг_2       = Брежнев ЛеонидКузнецов Василий ()
| Когаметтаниг_2         = Кузнецов Василий ()Черненко Константин
| Ӏедалан куьйгалхо_2    = Тихонов Николай (1980—1985)
| Вице-президент_2       = 
| Президент_2            = 
| Паччахь_2              = 
| Губернатор_2           = 
| Вице-губернатор_2      = 

| Дарж_3              = ССКП ЦК Политбюрон декъахо
| Муьран йуьххьехь_3      = 1973 шеран 27 апрель
| Муьран чаккхенгахь_3   = 1984 шеран 9 февраль(1967 шеран 21 июнера 1973 шеран 27 апрель кхаччалц кандидат)
| Хьалха хилларг_3       = 
| Когаметтаниг_3         = 
| Ӏедалан куьйгалхо_3    = 
| Вице-президент_3       = 
| Президент_3            = 
| Паччахь_3              = 
| Губернатор_3           = 
| Вице-губернатор_3      = 

| Дарж_4              = ССРС ПКхК председатель(1978 шеран 5 июль кхаччалц  — ССРС Министрийн Кхеташонера ПКхК председатель)
| Муьран йуьххьехь_4      = 1967 шеран 18 май
| Муьран чаккхенгахь_4   = 1982 шеран 26 май
| Хьалха хилларг_4       = Семичастный Владимир
| Когаметтаниг_4         = Федорчук Виталий
| Ӏедалан куьйгалхо_4    = 
| Вице-президент_4       = 
| Президент_4            = 
| Паччахь_4              = 
| Губернатор_4           = 
| Вице-губернатор_4      = 

| Дарж_5              = ССКП ЦК секретарь
| Муьран йуьххьехь_5      = 1962 шеран 23 ноябрь
| Муьран чаккхенгахь_5   = 1967 шеран 21 июнь
| Хьалха хилларг_5       = дарж йукъадаьккхина
| Когаметтаниг_5         = Катушев Константин
| Ӏедалан куьйгалхо_5    = 
| Вице-президент_5       = 
| Президент_5            = 
| Паччахь_5              = 
| Губернатор_5           = 
| Вице-губернатор_5      = 

| Дарж_6              = 
| Муьран йуьххьехь_6      = 24 май
| Муьран чаккхенгахь_6   = 1982 шеран 12 ноябрь 
| Хьалха хилларг_6       = Суслов МихаилЧерненко Константин ()
| Когаметтаниг_6         = Черненко Константин
| Ӏедалан куьйгалхо_6    = 
| Вице-президент_6       = 
| Президент_6            = 
| Паччахь_6              = 
| Губернатор_6           = 
| Вице-губернатор_6      = 

| Вина терахь           = 15.06.1914 (2)
| Вина меттиг           =  станцехь, Ставрополан губерни, Российн импери
| Кхелхина терахь       = 9.02.1984
| Кхелхина меттиг       = , РСФСР, ССРС
| ДӀавоьллина           = Кремлан пенан уллера некрополь
| Пачхьалкх             = 
| Династи               = 
| Парти                 = ЕКП(б) / ССКП (1939 шарахь, 1937 шарахь дуьйна кандидат)
| Тайпа                 = 
| Бакъ цӀе      = Андропов Юрий-Георгий Владимирович 
| Да                    = Андропов Владимир Константинович (ненан майра, ? — 1919)
| Нана                  = Флекенштейн Евгения Карловна (? — 1927)
| Зуда                  = 1) Енгалычева Нина Ивановна (1914—1994)2) Андропова (Лебедева) Татьяна Филипповна (1917—1991)
| Бераш                 = хьалхарчу зудчо бинайоӀ: Евгения (1936-2018), кӀант: Владимир (1940—1975), шолгӀачу зудчо бинакӀант: Игорь (1941—2006), йоӀ: Ирина (йина 1947).
| Динлелор              = динехь вацара (атеист)
| Дешар                 = Рыбинскан эркан техникум,ЕКП(б) ЦК Лакхара партин ишкол,Карелийн-Финнийн пачхьалкхан университет
| СовгӀаташ             = { style="background: transparent"

}
{ style="background: transparent"

}
{ style="background: transparent"

}
{ style="background: transparent"

}
{ style="background: transparent"

}
{ style="background: transparent"

}

 Кхечу мехкийн
{ style="background:transparent"

-

-

}
{ style="background:transparent"

}
| КуьгтаӀор             = Yuri Andropov Signature.svg
| Викиларма        = Yuri Andropov
}}
Андро́пов Ю́рий Влади́мирович («Слух об иной дате рождения отца пошел после издания в Москве какой-то книги. Её автор совершенно безосновательно высказал предположение, что Андропов родился на год позже. И эта информация пошла гулять по стране. У нас в семье всегда была известна только одна дата — это 1914 год. Все остальное чистейшие выдумки, которые даже не стоит и обсуждать» (Дочь Юрия Андропова от первого брака, Евгения Волкова) (Ярославская газета «Караван-РОС» от 28.06.2004)., станци Нагутски, Ставрополан губерни, Российн импери — , , РСФСР, ССРС) — советийн пачхьалкхан а, политикин а гӀуллакххо, 1982—1984 шерашкахь ССРС куьйгалхо. ССКП ЦК инарлин секретарь (1982—1984), ССРС Лакхара Кхеташонан Президиуман председатель (1983—1984).

ССРС Пачхьалкхан кхерамзаллин комитетан председатель (1967—1982). 1982 шарахь ССКП ЦК идеологин секретарь а, ССКП ЦК секретарь (1962—1967) а, 1973 шарахь дуьйна ССКП ЦК Политбюрон декъахо (1967 шарахь дуьйна кандидат). 3-гӀа а, 6—10-гӀа а кхайкхаман ССРС Лакхара Кхеташонан депутат. Социалистийн Къинхьегаман турпалхо (1974).

1954 – 1957 шерашкахь Андропов — Мажарчуьра векал, дакъалецира 1956 шеран Мажарийн гӀаттам охьатаӀош.

1967 шеран 10 майхь хӀоттийна ССРС ПКхК председатель.

Л. И. Брежневн урхаллин тӀаьхьарчу шерашкахь могашалла ца сацалуш телхаш, Андропов Юрий арахьара гӀуллакхийн министрца Громыко Андрейца а, дуьхьалонан министрца Устинов Дмитрийца а (ССКП ЦК Политбюрон уггаре хааамаш болу а, ладаме а декъахой хиларна) цхьаьна билгалйоккхура Советийн Союзан политика.

Л. И. Брежнев веллачул тӀаьхьа, 1982 шеран 10 ноябрера, 1982 шеран 12 ноябрь кхаччалц болчу муьрехь Андропов Юрийс иза хийцира ССКП ЦК Инарлин секретаран даржехь, хилира Советийн Союзан официалан корта. Ша даржехь веха ца Ӏийначу муьрехь (15 баттахь, йа 1 шарахь 98 дийнахь, йа 463 дийнахь) Андроповс цхьа могӀа белхаш бира, партин-пачхьалкхан аппаратера коррупци дӀайаккха а, социалистийн системин экономикин эффект айаран а лерина. Коммунистийн партин цхьа могӀа куьйгалхошна дуьхьала кечдира зуламан гӀуллакхаш. «Белхан хан — белхана!» лозунгца дов долийра балха ца лелаш йукъара буьйлучаьрца, наггахь цуо оьцура анекдотийн кеп а, кинотеатрашкахь хӀоьттура белхан меттиг мичхьа йу, хӀун хенахь хила веза балхахь.

1983 шеран февралехь, жаннаша болх лартӀехь ца беш, Андроповн могашалла сихха талха йолайелира, 1984 шеран 9 февралехь иза велира.

 Схьавалар 
Андропов схьаваларх хаамаш тахана а къайлаха а бу, чӀогӀа тилбина а бу, цхьаьна богӀуш а бац.Юрий Андропов: почему он скрывал свою национальность // Русская Семёрка, 3.09.2020

Хьалхара ненан майра Андропов Владимир Константинович (? — 1919) — цӀерпоштнекъан гӀуллакххо, чекхйаьккхина йа дешна Москохан хаамийн императоран Николай II некъийн инженерийн институтехь. Болх бина Нагутски станцехь телеграфист. Велла долу унах 1919 шарахь.

Нана Андропова Евгения Карловна Флекенштейн (? — 1927), музыкин хьехархо, хилла, Ю. В. Андроповс ша аларх, иза хилла хьал долчу жуьгтийн совдегаран доьзалехь тӀеэцна йоӀ«Недавно мои люди вышли в Ростове на одного человека, который ездил по Северному Кавказу — местам, где я родился и где жили мои родители, и собирал о них сведения. Мою мать, сироту, младенцем взял к себе в дом богатый еврей» (см. кн.: Чазов Е. Здоровье и власть. Воспоминания «кремлёвского врача». М., 1992.).«Судьба матери будущего генсека необычна: ещё в младенческом возрасте её подбросили в корзинке к купцу по фамилии Файнштейн. Он удочерил девочку и дал ей свою фамилию. Историки до сих пор спорят, была ли в действительности мать Андропова еврейкой не только по вероисповеданию, но и по происхождению. По словам сотрудников рыбинского музея (Рыбинского исторического музея-заповедника — Прим.), купец мог согрешить на стороне, а потом сделать вид, что девочку ему подбросили. Но никаких доказательств этому предположению пока нет. Карл не бросил ребёнка, воспитал и выучил девочку» (Ярославская газета «Караван-РОС» от 28.06.2004). Доьзал схьабаьллера Финляндера, «Ювелиран хӀумнаш» туькан долахочун (Москох, Йоккха Лубянка урам, цӀа 26) Флекенштейн Карл Францевичан  а (велла 1915), Флекенштейн Евдокия Михайловнин а. Евдокия Михайловнин йоӀ, Андроповн нана, 17 шо долучу хенахь дуьйна болх беш йара Москохара зударийн Мансбах Фелица Францевнин гимназехь музыкин хьехархочун даржехь.

 Дешар 
 Мазалкан ворхӀ шеран цӀерпоштнекъан фабрикийн-заводан ишкол (хӀинца — йуккъера йукъарадешаран № 108 йолу Ю. В. Андроповн цӀарах ишкол) (дешна 1924—1931 шерашкахь, чекхйаьккхира йуьззина курс).
 Рыбинскан эркан техникум (дешна 1932—1936 шерашкахь, чекхйаьккхина «эркан транспорт лелоран техник» говзаллица).
 Дуьхьала воцуш.

Андроповн ПКхК белхан накъостийн цхьаьна декъана куньйа йара «Ювелир» — Ӏоттар йара Андроповн деден — финляндин жуьгтийчуьнан Флекенштейн Карлан —  Москохахь «Ювелирни хӀумнаш» туьканан долахочунна.

 Биографи 

Ненан хьалхара майра веллачул тӀаьхьа Юрий ненаца кхелхира Мазалке, цигахь кхиира, вехира 1932 шо кхаччалц. Чекхйаьккира ворхӀ шеран ишкол. Ийдал чухула матрос лийлира, тӀаьхьа сих-сиха шен боцманан дешнаш олураа: «Дахар, Юра кеманан тӀеда аннаш. Царна тӀаьхь ца шарша, лела сих ца луш. ХӀора ког массазза била беза, ог била меттиг харжа!»

ЙСКЛМБ декъахо 1930 шарахь дуьйна.1930 шеран августера декабрь кхаччалц Андропов Юрийс болх бира хьалха телеграфехь белхало, ткъа 1930 шеран декабрера 1932 шеран апрель кхаччалц — Мазалк станцин цӀерпоштнекъахойн кулубан киномеханикан дешархо а, гӀоьнча а  вара. 1932 шарахь хӀоьттира Рыбинскан эркан доьшийле, иза чекхйаьккхира 1936 шарахь, цул тӀаьхьа комсорг болх бира Рыбинскан кеманийн Володарскийн цӀарах верфехь. 1935 шарахь зуда йалийра пачхьалкхан банкан Череповецан декъан урхалчин йоӀ Енгалычева Нина Ивановна, иза а йара оццу техникумехь электротехникин факультетехь доьшуш, ткъа тӀаьхьа болх бира Ярославлан ЧГӀХК архивехь.Церан шиъ бер дара — Евгений а, Владимир а. Дукхачарна ца хаьа хьалхарчу зудчуьнца, цуьнан кӀантаца хилла баланаш, муха кхечира иза Политбюро. Дуьйцу, хьалхара зудчух дерг хаьттича иза кехат санна кӀайлора бохуш йа 1933—1935 шерашкара муьран автобиографех дерг хаьттича.

 Литература 

 
 
 
  
 
 
 
 
 Медведев Р. А. Андропов. — : Молодая гвардия, 2006. — (Жизнь замечательных людей) (Премия ФСБ по литературе за 2007 год)
 Островский А. В. Кто поставил Горбачёва?  — : Алгоритм-Эксмо, 2010. — 544 с. (Переиздание "Проект «Распад СССР: Тайные пружины власти» — : Алгоритм, 2016.)
 
 
 
 Медведев Р. А. Андропов. — : Молодая гвардия, 2012. — (Жизнь замечательных людей).
 Медведев Р. А. Генсек с Лубянки. — : Лета, 1993. — 222 c. — Тираж 10 000 экз. — ISBN 5-86897-002-0.
 
 
 
 
 
 
 Дипломатический словарь. М.,1984,с.81
 Диенко А. Разведка и контрразведка в лицах. Энциклопедический словарь спецслужб. М., 2002
 Ярославский Край в 20 веке. Кто есть кто? Т.2: Политика. Историко-биографический справочник. Ярославль, 2008
 Горбачев А. Н.. 10000 генералов страны: Краткий биобиблиографический справочник.5 изд. М., Infogans, 2017
 Майоров А. Правда об Афганской войне
 Воронов В. Жандармская Мадонна
 Андропов Ю. В. КГБ против МВД… 
 Кречетников А. Юрий Андропов: новый Сталин или советский Дэн Сяопин? // Би-Би-Си
 Млечин Л. Загадочный Андропов
 Хлобустов О. Об Андропове на сайте «Хронос»
 Бабиченко Д. Юрий Андропов, легендарная личность 
 «Выстрел в Андропова»Фильм Алексея Пивоварова (НТВ) из серии «Дело темное»

 Хьажоргаш 

 Карелия официальная. Юрий Владимирович Андропов 
 http://www.kp.ru/print/23401/33897/
 Жирнов Е.'' «Человек с душком» // «Коммерсантъ-Власть» № 5 от 06.02.2001
 Генеалогическое древо Андроповых
 Андропов фальсифицировал свою биографию
 Андропов Юрий Владимирович (Биография)
 Карелия официальная. Фотоархив 
 Ю. В. Андропов — руководитель комсомола КФССР 
 Похороны Ю. В. Андропова, журнал «Смена», № 1363, март 1984
 Интернет-выставка «Андропов. К 100-летию со дня рождения»
 
 Арсений Замостьянов. Водка и порядок: чем запомнился советским людям Юрий Андропов (Известия, 9 февраля 2019)

 
ССРС Лакхара Кхеташонан Президиуман Председателаш
ССРС Лакхара Советан Президиуман декъашхой
ССКП ЦК инарлин секретараш
ССРС ПКхК председателаш
ССКП ЦК дакъойн куьйгалхой
ССРС Мажарчуьра векалш
ДӀабоьхкинарш Кремлан пенан уллера некрополехь
Жаннийн лазарх белларш
Адамаш:Рыбинск
Адамаш:Ярославль
Адамаш:Петрозаводск
Карелийн-Финнийн ССР Лакхара Кхеташонан депутаташ
РСФСР гуонашкара ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан депутаташ
Латвин гуонашкара ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан депутаташ
Эстонин гуонашкара ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан депутаташ
Карелийн-Финнийн ССР а, Карелийн АССР а ССРС Лакхара Кхеташонан Къаьмнийн Кхеташонан депутаташ
ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 10-гӀа кхайкхаман депутаташ
ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 9-гӀа кхайкхаман депутаташ
ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 8-гӀа кхайкхаман депутаташ
ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 7-гӀа кхайкхаман депутаташ
ССРС Лакхара Кхеташонан Союзан Кхеташонан 6-гӀа кхайкхаман депутаташ
ССРС Лакхара Кхеташонан Къаьмнийн Кхеташонан 3-гӀа кхайкхаман депутаташ
ССКП ЦК Лакхара партин ишколера арахецнарш
РСФСР Лакхара Кхеташонан 7-гӀа гуламан депутаташ
РСФСР Лакхара Кхеташонан 8-гӀа гуламан депутаташ
РСФСР Лакхара Кхеташонан 9-гӀа гуламан депутаташ
РСФСР 10-гӀа кхайкхаман Лакхара Кхеташонан депутаташ
Карелийн-Финнийн ССР КП ЦК шолгӀа секретараш
Карелийн-Финнийн ССР ЛККБ ЦК хьалхара секретараш
ЕЛККБ гуонийн, областийн комитетийн хьалхара секретараш
ССКП Петрозаводскан гӀалин комитетан шолгӀа секретараш
ССКП XXII гуламан векалш
ССКП XXIV гуламан векалш
ССКП XXIII гуламан векалш
ССКП XXV гуламан векалш
ССКП XXVI гуламан векалш