Татиана Руман
Татиа́на (, , ) — хьалхаракерсталлин Ӏазапхо, лору православин а, католикин а килсашкахь. Россехь лору Москохан пачхьалкхан М. В. Ломоносовн цӀарах университетан доладийриг а, берриг студентийн доладийриг а.

Дахарах дийцар 
Татианех долчун хьост Россехь ду Ростовра Дмитрийс XVII бӀешарахь йазйина сийлахьчун дахар. Ростовра Дмитрийс дийцарехь, йаьхна III бӀешарахь, йина Румехь хьалдолчу, бевзаш болчу доьзалехь (да кхузза консул хилла). Цуьнан да-нана керста хилла, йоӀ кхиийна беркате сий долуш. Кхиина йаьлча Татианас сацам бира мааре ца йаха. Ростовра Дмитрийс хаам бо, шен диканаш даран дахарехь иза хӀоттийра диаконисса.

Дахаран чохь дуьйцу, император Александр Къилбаседа волчу хенахь (паччахьалла дина 222 - 235 шерашкахь) Татиана лаьцна йалийра Аполлонан килсе, цигахь гӀиртира цуьнга сужда дайта хӀолламан. Ростовра Дмитрийс дийцарехь, Татианас дуӀа дира Деле, хиллачу мохкбегоро бохийра и хӀоллам, килсан цхьа дакъа, цунна буха бахана дуккха а нах белира. Татианин дахаро дуьйцу цунах лаьцна дуккха а исбаьхьаллаш тӀейиттина: «ХӀолламан чохь долу шайтӀа, чӀогӀа цӀогӀа тоьхна, доьлхуш дедира оцу меттигера, цу тӀе массарна а хезира делхар а, хӀаваэхула дӀадахна ӀиндагӀа».

Цул тӀаьхьа Татианин ницкъ бира, амма бинчу ницкъан ларраш дегӀан тӀера дӀаевлира. Ницкъ бечу хенахь сийлахь Ӏазапхочун дуӀанца диъ малик а, стигланашкара Татиане хьажийна аз а деира. Оцу тамашийна хӀуманаша Ӏазап дийриш делах тешийра. Татианин дахаро дуьйцйу, дине баьхкина Ӏазап дийриш шеш а байира.

Суьдхоша Татиана шен месашца буозбунчалла лелош йу аьлла сацам бина, корта а лергина шина денна чуйоьллира Зевсан килсе. КхоалгӀачу дийнахь цӀуй Зевсан сагӀа дала килсе баьхкича, гира Зевсан хӀоллам бохийна, ткъа Татиана дийна йолуш. Цул тӀаьхьа цунна йиеран кхел йира, тӀаккха шен деца цхьаьна тур хьаькхира (вуьштта аьлча, церан кортош дехира). Татианин Ӏазапца йалар нисделира 226 шеран 12 январехь.

Сийлахь Татьяна, керсталлин хьалхарчу бӀешеран Ӏазапхо санна, лоруш йу Православин а, Католикин килсашкахь, амма шуьйра ларам баьржина малхбален керстачарна йукъахь. Малхбузехь Татьяна цӀе лору оьрсийн, ца лелайо цхьайолчу пачхьалкхашкахь бен, дукхаха дерг славянийн мехкашкахь.

Православин энциклопедехь аьлла ду:

Татьянин де 

 император-аьзнис Елизавета Петровнас Москохан университет дӀаелларан омар кӀела куьг йаздича, Татьянин де даздан долийра хӀора шарахь (хӀинца иза хуьлу 25 январь), йуьхьанца Университет йиллина де, ткъа тӀаьхьуо берриг студентийн Ӏида санна.

Билгалдахарш

Хьажа кхин а 
 Ӏазапхо Татианин МПУ килс
 Сийлахь Ӏазапхойн Софийн а, Татианин а берийн Н. Ф. Филатовн цӀарах клиникин № 13 йолу дарбан цӀийнера килс
 Сийлахь Ӏазапхочун Татьянин килс (Барнаул)

Хьажоргаш 
 
 Житие, тропарь, кондак, акафист
 На Байконуре готовится к запуску второй спутник МГУ, названный в честь святой мученицы Татьяны

Керсталлера Ӏазапхой
Адамаш:Керсталла
Цхьаллин Килсан беза нах
Кортош баьхнарш
III-гӀа бӀешеран керсталлера беза нах
Диакониссаш
Керсталла а, политика а