Адаман хьеран-чуьйрийн тракт
Кхача охьу, йа хьеран-чуьйрийн тракт тракт (ХьЧТ) — кхача ахьа а, кхачанах йуу хӀума схьайаккха а, уьш цӀийнна а, букъ-чӀарина а чуозо а, кирара кхачанах ца аьхьна йисина цаоьшург арайаккха а  лерина адаман меженийн система. Адаман йуург охьа системин дакъа.

Коьрта дакъош 
Боьршачу стеган кхача охьу харшан дохаллин йуккъера барам 5 метр бу; цунна чохь къаьста лахара дакъош:
 Бага, йа цергашца, меттаца, туйӀийдаргца йолу баганан хара.
 Къамкъарг.
 ТӀедакъамкъарг.
 Хьер.
 Коча йоьхь, цуьнца бухара дакъош:
 голайоьхь,
 оза йоьхь,
 хонан йоьхь;
 Дейоьхь, бухара дакъошца:
 къора йоьхь сов йоьхьца,
 хӀозан дейоьхь шен бухара дакъошца:
 ирх доьду дейоьхь,
 пурх дейоьхь,
 охьадоьду дейоьхь,
 сеттина дейоьхь,
 даммагӀ шуьйра декъаца — даммагӀан чӀуца, лахара декъаца — гоьтанца анусан гоьтанца.

Баганан хара 

Бага — дийнатийн а, адаман а кхача чуоьцу а, садоӀу а дегӀан хара. Баганан харахь лаьтта цергаш а, мотт а. ТӀехулара баганан тайп-тайпана куц хила тарло. Адаман баганан гуонаха балдаш хуьлу. Баганан харахь туьйӀидарган ферменташца кхача тобо, механикица кегийра а беш.

АЧТ кхин тайпана догӀмаш 

Кхечу тайпана догӀмаш алсама гулло меттиг — хьеран-чуьрийн тракт йу. Кхечу тайпана догӀмаш чудахаран хила тарло некъаш — баганан хара йу йа даммагӀ ду. Бераша сих-сиха кхоллу нахарташ, баккхийчеран кхечу тайпана догӀмийн 75% меттиг хуьлу жижиг йукъара даьӀахкаш.

Кхаьллина хӀуманех алсамаха йерг карайо тӀеда къамкъарг йа хьер чохь, наггахь къамкъарг йа голайоьхь чохь.

Хьажа кхин а 
 Эмбриологи
 Кхача ахьар
 Ферменташ
 Перистальтика
 Чоьйукъйалар

Билгалдахарш

Хьажоргаш