Пневмони
Пневмони (ширачу желтойн маттахь πνευμονία — «пехийн цамгар», πνεύμων — «пах»), пехашна хьу кхетар — пехийн хьунан цамгар ю, хьалхарчу рогӀехь цо адаман альвеолаш олу хӀаваан тӀоьрмигаш талхабо.

Цамгаран билгалонаш 
Пневмонин рогӀера симптомаш ю:

 садоьӀучу а, йовхарш еттачу а хенахь накха чохь лазарш
 шет
 садоьӀучу а, къамел дечу а хенахь са лоьцуш бала хьегар
 кӀадвалар
 дегӀан барамера лахара температура (кхузткъе пхи шарал сов хан йолу нехан а, гӀийла иммуннан система йолу нехан а)
 хенарчу адамийн дог-ойла а, аппетит а, физически жигаралла а хийцаялар
 дог керчар а, Ӏеттор а, чохьлазар а (наггахь бен ца хуьлу)

Классашка екъар 
Триггере хьаьжжина билгалйоккху:

 хьалхара пневмони — ша къаьстина цамгар ю;
 шозлагӀа пневмони — кхечу цамгаран фонехь кхуьу; масала дӀа ца йолу бронхитан хьолехь шозлагӀа пневмони;
 радиационан кеп — онкологин патологин радиотерапи ечу хьолехь йолало;
 посттравматикан — некхан ваз лазинчу хьолехь йолало. Цуьнан жамӀ ду бронхиалан секрет сацар а, пехийн вентиляци талхар а. И бахьанаш долуш пехийн хьасаш чохь хьунан процессаш йолало.

Хьостанаш 
Цамгар