Петарбухан Ӏилманан академи
Пе́тарбухан Ӏи́лманан акаде́ми () — литературехь тӀеэцна йукъара йина цӀе Петарбухера Императоран Ӏилманан академи (1724—1917), дуьххьарлера лакхара Ӏилманан кхоллам Российн имперехь.

Ӏилманан академи йиллира  шарахь года российн императоран Пётр I-чун омарца. 1917 шеран майхь академикаша кхин цӀе кховдийра — Российн Ӏилманан академи (РӀА), иза тӀаьхьа чӀагӀйира Ханна йолу правительствос, цӀе лелаелира 1917 шеран октябрехь.

Истори 

1917 шо кхачалц Академин официалан цӀе февралан революцин яра [квадратан къовларгашкахь — карара уставаш а, регламенташ а]:
 1724 — Ӏилманийн а, исбаьхьаллин а академи Петарбухехь [1724 — Академи йилларан хьолан проект]
 1747 — Ӏилманийн а, исбаьхьаллин а императоран академи Петарбухехь [1747 — Регламент]
 1803 — Ӏилманийн императоран академи (ИАН) [1803 — Регламент]
 1836 — Императоран Петарбухан Ӏилманийн академи [1836 — Устав].

Императоран Ӏилманийн академин арахецаралла хьахийна ю 1730-гӀа шерашкахь дуьйна, масала, французийн инарлин Пьер Сюрирей де Сен-Ремисан «Артиллерийн Мемореш я ДӀайаздарш» (1733 шо) арахецарехь,  Х. Н. Винсгейман атлас арахецарехь а (1737 шо).

Билгалдахарш

Литература 
 
 Басаргина Е. Ю. Императорская академия наук на рубеже XIX—XX веков: очерки истории. — М.: Индрик, 2008. — 656 с.
 Басаргина Е. Ю. Проекты академической реформы 1855—1917 гг. — СПб.: Нестор-История, 2013. — 216 с. (Сер. «Ad fontes. Материалы и исследования по истории науки. Вып. 3»).
 
 
 
 
 
 
 
 
  
  
 
 
 .

Хьажоргаш 

 spbrc.nw.ru Санкт-Петербургский научный центр РАН (СПбНЦ РАН)
 Проект положения об учреждении Академии наук и художеств . 27.01.1724. Проект Российского военно-исторического общества «100 главных документов российской истории».

 
Ӏилма Российн имперехь
Къаьмнийн академеш
Ломоносов Михаил
Кваренги Джакомос проект йина гӀишлош
1724 шарахь бехкина кхолламаш