Дюбарри, Мари Жанна
Жа́нна Бекуь (), майрачун цӀарца — граф-аьзни Дюбарри́ (; 1743 шеран 19 август, Вокулоьр, Франци — 1793 шеран 8 декабрь, Париж, Франци), — французийн паччахьан Людовик XV-гӀачун официалан йезар, цхьаьна версица, монахан-францискхочун Гомар де Воберньен () къуотгӀала йина йоӀ. Ненан фамили (Бекю) а, ден фамили (де Вобернье) а йоцуш, харц цӀе Ланж (, схьадаьлла l’ange — «малик») а лелайора.

Йара чолхе а, дикка геннаш долу а сил-сила.

Биографи 
Уггаре тера йолчу версица, Жанна дуьнен тӀейаьлла тегархочун Анн Бекюн (; 1713—1788) монахаца-францисканхочуьнца Жан-Жаком-Батист Гомар де Воберньеца (; 1715 гаргга —1804) хиллачу уьйранех родилась. Къуоналлехь дара кхахьпа, модистка, йохкархо, цул тӀаьхьа охьахиира графан Жана-Батиста Дюбаррин цӀа чу. Людовик XV-гӀачо шена тӀеозийра, 1768 шеран 1 сентябрехь граф Дюбаррин жимаха волчу вешица цуьнан махбина , ткъа 1769 шарахь паччахьал кертан йовзийтира.

Министр Шуазёль гӀиртира гӀуллакх а ца хуьлуш, кхин тӀе ша а даржера вожийра. Ша иза правительствон гӀуллакхашна йукъа кӀезиг гӀертахь а, амма цуо гӀодора герцог д’Эгильон хьалавоккхуш, гӀолоцура цунна парламентан дуьхьала.

Людовика XV-гӀа веллачул тӀаьхьа иза лаьцна килсин чуйоьллира. 1775 шеран апрелехь граф-аьзни Дюбарри мукъайаьккхира. Маршайаьллачул тӀаьхьа, цуо ийцира керт-ков Сент-Врен эвлахь, амма цигахь ша Ӏан сингаттаме дара. 1776 шеран октябрехь министро Морепас паччахьера пурба даьккхира Лувесьенера керта йухайерза, иза Людовик XV-гӀачо дӀаеллера Дюбаррин 1769 шарахь узуфруктаца.

Граф-аьзнин Дюбаррин дагархочо Боемера кечдинера мехала кочар, Людовика XV-гӀа веллачул тӀаьхьа хӀилланчийн кара а йахана, девнан бахьна хилира.

Дюбарри дерриг аьлча санна халкъана ца йезара, иза лорура ширачу ражан зуламан символех цхьаъ, амма бакъ долуш — Революцин ижу хилла  паччахьан цӀенна гергара кхин берш санна — тамехь боцучу цхьанне политикин акцийн декъахь йацара. Цуьнна бехк била мегар дара кхоам цабарна (иза а дара-кх оцу заманан аристократин массеран дерг).

Революци йолуш, мухажирашна гӀо деш, берта йахара Бриссон агӀорчарна  (жирондисташна) аьлла суьде а елла, гильотиница корта баьккхира. Йелира оцу хенахь хилла чӀагӀо йоцуш: цунна тӀеяздо йаларал хьалха дуккха мохь беттар: «Кхин а минотехь, мосье чалтач!» ().

Легендо дийцарехь, граф-аьзнин уьйра хиллера чалтачца Сансон Анрица, цуьнан куьйга йалар тӀе а ийцира эшафотан тӀехь.

Дюбарри Гийомехь йолуш вина кӀант вара, Дюбарри Александр Эдмон харц цӀе Лоло а йолуш (; 1769—1837), цунах хилира эскархо, иза ву Тулузера къилбафранцузийн археологин йукъаралла йиллинчех цхьаъ.

Исбаьхьаллера васт

Литературехь 
 Дюма Александран «Жозеф Бальзамо, йа Лоьран кехаташ» романан турпалхойх цхьаъ йу (Joseph Balsamo, 1846—1848). 
 Кхин а хьахийна Ф. М. Достоевскийс «Ӏовдал» романехь а, Т. Драйзеран «Финансист» романехь а}}.
 Цунна лерина ду «Интиман историн чоь» серера жайна  — «Граф-аьзни мадам Дю Барри, Людовик XV-гӀачун, Францин паччахьан (Французийн Мессалина)» (1910) йезар.

Театрехь

Хьажа кхин а 
 Францин паччахьийн йезарийн исписка

Билгалдахарш

Литература 
 
 Memoirs of the Comtesse Du Barry  // Проект «Гутенберг»
 Полная биография с генеалогическим древом на сайте Geni.com

XVIII бӀешеран зударий
Таллузхой
Францин куртизанкаш
Францин паччахьийн фавориткаш
Байинарш 1793 шарахь

Францехь гильотинин тӀехь кхелаца байинарш