Алексеев, Николай Михайлович
Николай Михайлович Алексеев () — эскаран кеманхо, Сийлайхь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо, Брянски фронтан 15-гӀа хӀаваан армин 1-ра гвардин истребителин авиацин корпусан 4-гӀа гвардин авиацин дивизин 64-гӀа гвардин истребителин авиацин полкан эскадрилин куьйгалхонан когаметтаниг, гвардин лахара лейтенант, Советски Союзан Турпал (1943 шеран 24 август).

Биографи 
Алексеев вина 1919 шеран 26 июнехь Шира Промыслашках (хӀинца Соьлжа-Г1алан йукъайахна) белхалон доьзаллехь. Иза оьрси вара.

1937 шарахь цо ФЗУ «Нефтеуч» школа чекхйаьккхира, цул тӀаьхьа цо оцу школехь белхан практикан инструктор болх а бира, «Нефтяник» спортан йукъараллехь а болх бира. Белхац цхьана цо Соьлжа-ГӀалан аэроклубехь доьшара. 1939 шо дуьйна иза ЦӀен Эскарехь вара. Цо дийшира Нахичеванан эскаран авиацин школехь. 1941 шарахь цо чекхйаьккхира А. К. Серовн цӀарах йолу Батайскан эскаран авиацин школа. 1942 шо дуьйна иза ВКП(б) декъашхо вара.

1942 шеран сентябрь дуьйна иза Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман фронтехь вара кеманхо а, звенон куьйгалхо а. 1943 шеран июль кхачале Алексеевс 102 тӀеман тӀемавалар кхочуш а дира, 30 хӀаваан латарехь дакъа а лецира, ша 14 а, тобанехь 3 а мостагӀийн кема а чудаийтира.

1943 шеран 12 июлехь гвардин лахара лейтенант Алексеев вара Орловски областехь йолу Новосиль гӀалан уллехь хӀаваэра лаьттахь долу советски эскар лардеш. Сов долу мостагӀийн кеманашна дуьхьула леташ цо ши кема чудаийтира. Шен тӀеман гӀирсаш чекхбевлича цо шен кема тӀетоьхна кхи цхьаъ мостагӀийн кема а чудаийтира, ша а велира.

1943 шеран 24 августехь СССР Лакхара Советан Президиуман омраца тӀеман тӀедилларш тӀехдика кхочушдаран, уьш кхочушдеш гайтина хьуьнараллина а, майраллина а гвардин лахара лейтенантан Алексеев Николай Михайловичан йелира Советски Союзан Турпалан цӀе (веллачултӀаьхь).

СовгӀаташ 
 Советски Союзан Турпал;
 Ленинан орден;
 ЦӀен Байракхан орден;
 1-ра даржан Сийлахь-Боккху Даймехкан тӀеман орден;
 ЦӀен Седан орден;
 Майраллин медаль.

Дагахьлаттавар 
2010 шеран 8 майхь Соьлажа-ГӀалахь схьайиллина «Силаллийн Аллейхь» хӀоттийна Николай Алексееван барельеф а, мемориалан у а.

Алексееван цӀе Соьлжа-ГӀалахь болу ураман тиллина.

Билгалдахарш

Литература

Хьажоргаш 
  
 Алексеев Николай Михайлович
 Алексеев Николай Михайлович // Герои Дона : биобиблиографический справочник / Донская государственная публичная библиотека; сост. Н. Н. Зайцева. Ростов-на-Дону, 2017 — .

Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхой