Балба
Балба — йалта тӀулгийн шаршолгна йа тӀе тӀулгаш доьттина вордана, дӀадоьжна даьхнешца (стерчий йа говраш) ара лерина йуьртабахаман гӀирс; лелайора Нохчийчохь а, Российн имперехь а XX бӀешо кхачале.

Оцу кепара йалта агаро кхоам ца бора, хӀунда аьлча йалтин цхьа дакъа хьоьшу, кегдо, ткъа ча пайден ца хуьлу. Балбанашца агаран йукъара цӀе — даьхнашца йалта хьешар а, лелачу ворданийн чкъургашца иза кенара даккхар.

Истори 

Балба йу тӀулган беран кепара шаршолг, цуьнан хуьлу йалх а, сов а церг, лелийна Новороссин къилбан бахамашкахь йалтанан культураш огуш; шуьйра лелийна Дон тӀехь. Куьйга йеш хилла кварцитах — тобеш онда а, хала а Ӏаламан тӀулгах.

«Балбанца арар» — даьхнашца йалта хьешар а, лела ворданан чкъургашца йалта кенара даккхар. Кечйинчу нийса лаьттан майдане охьадохку цӀевнаш, царна тӀехула куьйга йа говрийн гӀоьнца дӀасахоьхкура балба (дукха хьолехь атта хилийта — гуонаха). Кхин а хьалха Россехь йалта огура куьйга цӀевшашкара буьртигаш дохура хьокханца, цундела балбанаша цхьаьна агӀора йалта арарна механизи йира. Йалтаорургаш лелоро (дуьххьарлернаш царех Ӏаьнаран йара) йукъара дӀадаьккхира йалта куьйга даккхар.

ХӀинца каро тарло тайп-тайпана тӀегӀанехь Ӏалаш хилла балбанаш Ростовн областан кӀотаршкахь. Уьш шира а, хаза кепара а йолун дела лелайо ландшафтан дизайнехь а, йиллина музейн экспозицеш кечйеш а. Дукха хьолехь уьш лору хьеран тӀулгаш, амма иза гӀалат ду.

Хьажа кхин а 
 Хьаьтт
 Хьеран тӀулг

Билгалдахарш

Литература 
 
 
 
 
 В. І. Наулко (керівник), Л. Ф. Артюх, В. Ф. Горленко, Т. В. Косміна, О. В. Курочкін, С. В. Мишанич, Т. О. Ніколаєва, А. П. Пономарьов, В. Т Скуратівський, М. Л. Струнка, Л. О. Ткаченко, Г. С. Щербій Культура і побут населення України.  — Видання друге, доповнене та перероблене. — К.: Либідь, 1993.

Хьажоргаш 

 Гарманы Гуковского музея
 Гарман
 Молотьба. 40 веков.
 Каменные шестерни
 What’s a Thresher? Recovering Bethel College’s Symbolic History

Йуьртабахаман техника
Йуьртабахаман гӀирс