Заболотный, Иван Николаевич
Иван Николаевич Заболотный () — кеманхо, лакхара лейтенант, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо, Советски Союзан Турпал.

Биографи 
Вина 1916 шеран 12 июлехь Харькован губернин Волочански уездан Шиповатое юртахь (хӀинца Украинин Харькован областан Великобурлукски кӀоштан юрт). Цо говзалла Ӏамош йолу школан 6 класс чекхйаьккхира. 1930 шарахь цера доьзалла Соьлжа-ГӀале схьабеара. Соьлжа-ГӀалахь цо Нохч-ГӀалгӀайн типографехь болх бира. Белхаца цхьана иза Соьлжа-ГӀалан аэроклубехь Ӏемаш вара.

1937 шеран 22 октябрехь Заболотный ЦӀен Эскаре дӀакхайкхира. 1938 шарахь цо чекхйаьккхира Одессан 8-гӀа эскаран авиацин кеманхойн школа. ТӀаккха иза Люберцы гӀалахь йолу Москван эскаран округан 57-гӀа истребителин авиацин бригадан 16-гӀа истребителин полке дӀахьажийра. Оцу полкехь гулбинера тоьлла ЦӀен эскаран кеманхой. Цара кест-кеста Москвахь хуьлу парадашкахь дакъа лоцура. Заболотный а царна йукъахь вара. 16-гӀа истребителин авиацин полке уггар хьалхе схьакхечира керла Миг-3 истребительш. ТӀом болабали и полк Москван ПВОн 6-гӀа истребителин авиацин корпусан йукъайахара.

Москван уллехь тӀом чӀагӀбелира 1941 шеран октябрехь немцой Москва схьайаккха гӀерташ хенахь. Оцу деношкахь Заболотныйс шен хьалхара мостагӀийн кема чудаийтира. 1941 шеран 12 октябрехь Барыбино юртан тӀехула хӀваан тӀемахь цо чудожийра Ju-88 бомбардировщик.

16-гӀа истребителийн полк уггаре чӀогӀа кечйина полк йара. Оцу полкан кеманхойс 1941 шо чакхдалале чудаийтира 83 мостагӀийн кема. Къаьстина говзалла гайтира цу полкехь болу лейтенант Заболотныйс, лейтенант И. П. Шумиловс, лахара лейтенант И. Ф. Голубинс. Цара кхаамо цудаийтира 38 кема. Иза дара массо а полкас хӀаллак дина кеманийн пхьеулгӀа дакъа.

1942 шеран 4 январехь Заболотныйс шен кема тӀетоьхна чудаийтира немцойн Ju-88 цӀе йолу бомбардировщик. Цу тӀамера иза цӀа ца вирзира. И хан кхачале цо 110 тӀеман тӀемавалар кхочуш дира, 20 хӀаваан тӀамехь дакъа лецира, 12 мостагӀийн кема чудаийтира. 1942 шеран 4 мартехь СССР Лакахара Советан Президиуман омраца цунна Советски Союзан Турпалан цӀе йелира.

Дагахьлаттавар 
Заболотныйн бюст хӀоттина Украинин Харькован областан Шиповатое юртахь. Заболотныйн цӀе тиллина цу юртахь йолу школан.

Заболотныйн цӀе тиллина Соьлжа-ГӀалахь болу ураман а, цо болх бина типографин а. Заболотныйн цӀе йу Соьлжа-ГӀалахь йолу Силаллийн мемориалехь дӀайазйина.

2015 шеран 7 майхь Люберцехь схьайиллина «Кхаа Иванан» хӀоллам. Иза лерина йина 16-гӀа истребителин авиацин полкан Иван Заболотныйн, Иван Голубинан а, Иван Шумилован а.

Билгалдахарш

Литература

Хьажоргаш 
 
 
 
 
 
 
 

Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхой