Российн социал-демократин белхалойн парти (большевикийн)
Росси́йн социа́л-демокра́тин белхало́н па́рти (большевикийн) я РСДБП(б) — 1917 шеран бӀаьстенгара 1918 шеран март кхаччалц Ленин Владимир куьйгаллехь волу партин документашна тӀаьхь йоцу РСДБП большевикийн фракцин  цӀе. 1917 шеран октябрехь Ханна правительство дуьхьала герзашца гӀаттам  а бина, дӀалецира Россера Ӏедал (хьажа Октябран революци).

Истори

1903—1905 

«Большевикаш» боху кхетам юкъабаьлла РСДБП II гуламехь (Брюссель-Лондон, 1903) декъадалар бахьнехь. Векалш цхьаьна ойланан тӀе ца бахкабелира парти кхолларан хьесапашкахь. Российн революцин социал-демократин коьрта шина теоретико, Ленин Владимира а, Мартов Юлийс а, кховдийра шиъ тайпан-тайпана редакции, партин декъахь хиларан пунктехь (Хьажа табл.):

Формулировкехь йоккха башхалла йоцушехь, цунах бахьне хилира декъадала. Нагахь Мартов партехь массаш хилийта гӀертахь, цуьнан декъахо хила таро яра муьлхха а кхетам болу политикин процессан декъахо а, политикех кхеташ воцург а, ткъа Ленин вара кадран партегахьа, шен чохь вверг декхарийлахь а волуш политикехь дакъалаца. Формалан реза ца хиларш фракцешна юкъахь къаьсташ дацара:

ТӀехьакхиа ерриг гуламал тӀаьхьарчу РСДБП куьйгаллин юкъаметтигийн историн дикка хала ду, хӀунда аьлча гуламан стенограмме хьаьжча гуламан векалийн шина тобана юкъахь  лакхара хьесап долуш къийсамаш а бацара.

Историкашна юкъахь тайп-тайпана ойланаш ю оцу башхаллех лаьцна. Иштта, британин историкан Р. Сервисан хета, билгалонан башхалла принципе а бахана къевсина: Мартовн гора парти, декъашхой шайн ойла йийца йиш йолуш, Ленин гӀертара парти центран когакӀела йолла. Уставан кхаж тосуш Ленинан агӀончаш ийшира

Цул тӀаьхьара дийцар даран пункт хилира «Су» газетан редколлегех дерг. Ленин чот еш вара редколлегехь коьрта меттиг дӀалаца, цунна юьхьанца дуьйна ойла яра Мартовца альянс яр. Ленина гӀара а ца доккхуш Мартовга элира редколлегии ялханна тӀера кхаанга охьаяккха аьлла, цунна йукъара Аксельрод, Потресов, Засулич дӀа а ваккхий. ЖамӀехь, Ленина а, Мартовс а тергоне оьцур яра редколлеги Плеханов тергал а ца веш, Ленина иза лорура шен коьрта политикин конкурент. Мартов оцу белхан реза ца хилира, тӀаккха Ленина Плехановга кховдийра Мартовн дуьхьала барт, иза реза хилира.

Хьажа кхин а 
 Российн социал-демократин белхалойн парти
 ЕКП (б)
 ССКП

Билгалдахарш 
Комментареш

Хьосташ

Литература

Хьажоргаш 
 Александр Рабинович. Большевики приходят к власти: Революция 1917 года в Петрограде

Российн империн политикин партеш
Российн истори (1917—1991)