Дьен, Раймонда
Дьен Раймо́нда (; йина 1929 шеран 13 майхь, Мансинье, Франци - 2022)  — французийн йукъараллин гӀуллакххо, 1950-гӀа шерашкара тӀеман дуьхьала болу боламан жигара декъахо.

Йина механикин а, ахархочун а доьзалехь. 17 шо долуш хилира Французийн коммунистийн партин меттигерачу цхьаьна декъехь секретарь-зорбанча.

ТӀеман дуьхьала акци 
1950 шеран 23 февралехь французийн Тур гӀалара Сен-Пьер-де-Кор станце, кхечира танкех йоьттина шалон, иза хьажийна йара Французийн Индокитай. Иза хиира меттигера берриг бахархошна. Коммунистийн кхайкхамца вокзале гулбала буьйлабелира доглаза белхалой, цӀерпоштнекъахой, кхиина бовланза ишколахой. Иштта Сен-Пьер-де-Коран коммунисташа гайтира шеш вьетнаман коммунисташца цхьаьна дуй, ткъа цаьрца Францин правительство 1946 шарахь дуьйна дӀахьуш бара ХӀиндоцийчуьра тӀом. «Цхьа стаг а, цхьа су а Вьетнамерачу боьха тӀамна!» — коммунистийн агӀора болчу марселан докерша аратеттина оцу лозунгца, арабевллера Францин къинхьегамхой колониалан тӀеман дуьхьала. Реза боцучеран яккъаш хилира порташ, цӀерпоштнекъан станцеш а, заводаш а. Оцу гӀуллакхо доьхкура Францин правительствон куьйгаш (церан йоккха ойла а ца хӀоьттира Вьетнаман кхолламна), доьзийтура тӀеман ницкъашна доза тоха шен колонин махкахь. ТӀеман киранаш цатоарна французийн эскаршна боккха иэшам хуьлура, цаьрга эффект йолу операцеш ца йалора хошиминан партизанашна дуьхьала, йа гӀо а ца лацалора Францин реза болчу мехкан бахархошна, цуо тӀаьххьара кхачийра Дьенбьенфехь иэшаме.

Исбаьхьаллехь гайтар 
Ткъа шо кхаьчначу турпалхочун цӀе шовзткъе итталгӀачу шерашкахь шуьйра гӀарайаьлла йара. Бийцина хиламаш гайтира советийн музыкин говзаллехь. 1950 шарахь Прокофьев Сергейс Маршак Самуилан байташна тӀехь «Дуьненан хехь» оратори йаьккхира. Цуьнан, «ТӀом тӀемца» цӀетиллина, цхьана декъехь дуьцу Дьен Раймондин майра динчух.

Хьажа кхин а  
 Анри Мартен

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

 Репортаж в журнале «Time» 12.06.1950  
  Хо Ши Мин. «Империалистические агрессоры никогда не поработят героический вьетнамский народ». 1952
 Выступление Раймонды Дьен 27 февраля 2010 года
 Интервью с Раймондой Дьен в апреле 2012 года

Хьалхара ХӀиндоцийчоьнан тӀом
Францин тӀеман дуьхьала болу жигархой
Антиколонихой
Французийн коммунистийн партин декъахой