Lỗ châu mai
Lỗ châu mai là một khe hở, nhưng không quá nhỏ, đủ có thể nhìn qua được. Lỗ châu mai thường được xây ở phía trên hay phần dưới của công trình quân sự như pháo đài, lô cốt,... Cũng có thể thấy được lỗ châu mai trên các tháp pháo xe tăng, xe bọc thép... mà qua đó một xạ thủ có thể đặt súng, cung tên đặt vào khe hở và bắn trả đối phương.

Các bức tường bên trong, phía sau lỗ châu mai thường được cắt bỏ ở một góc xiên (>30 độ) để các xạ thủ có một tầm nhìn và góc bắn rộng. Lỗ châu mai có rất nhiều dạng. Một dạng phổ biến và dễ nhận biết là hình chữ thập. Góc độ thẳng đứng và lỗ nhỏ cho phép cung thủ tự do thay đổi độ cao và hướng của tầm bắn nhưng lại làm cho phía quân của đối phương tấn công khó khăn hơn vì chỉ có một mục tiêu ngắm bắn khá nhỏ. Để tiêu diệt được kiểu phòng ngự này cần phải sử dụng số quân áp đảo mới có thể thắng.

Lỗ châu mai thường có mặt trong các bức tường bao của các kiến trúc phòng ngự thời trung cổ. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, khi quân Đồng minh đổ bộ lên đảo trận Iwo Jima, quân Nhật đã áp dụng cách này để đánh trả đối phương. Quân Mỹ dù chiến thắng nhưng thiệt hại rất nhiều, một phần vì do chiến thuật của quân Nhật. Đặc biệt, cách cố thủ trong các lô cốt và dùng vũ khí đặt qua lỗ châu mai để tiêu diệt quân đối phương còn rất hiệu quả khi đối phó với chiến thuật biển người. Cách này được Quân đội nhân dân Việt Nam sử dụng trong chiến tranh biên giới Việt-Trung.

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ 1954, khi quân Pháp sử dụng lỗ châu mai để cản bước tiến của Quân đội Việt Nam, anh hùng Phan Đình Giót đã lao cả thân mình vào bịt kín lỗ châu mai của quân Pháp, cách nơi anh đang băng bó khoảng 200m. Tiếng súng đạn bỗng im bặt, Phan Đình Giót đã hi sinh, toàn thân anh bị bom đạn kẻ thù bắn nát. Khi lỗ châu mai bị che lấp, hỏa điểm của quân Pháp bị dập tắt, bộ đội Việt Nam đã nhanh chóng xông lên tiêu diệt cứ điểm Him Lam trong ngày 13 tháng 3. Đây là trận đánh mở màn thắng lợi trong chiến dịch Điện Biên Phủ.

Lịch sử 
Các lỗ châu mai được cho là do Archimedes sáng chế để kháng cự quân Cộng hòa La Mã trong cuộc bao vây Syracuse ở 214-212 TCN. Khe hở này có chiều cao của một người đàn ông còn chiều rộng tương đương lòng bàn tay, cho phép bắn cung và bọ cạp (một động cơ bao vây cổ) từ bên trong các bức tường của thành phố. Các lỗ châu mai tiếp tục được áp dụng cho các pháo đài phòng thủ thời Đế quốc La Mã. Vào thời người Norman cai trị nước Anh, các lâu đài không còn sử dụng lỗ châu mai mà chỉ được giới thiệu lại với kiến trúc quân sự vào cuối thế kỷ 12, với những lâu đài Dover và Framlingham ở Anh, và Château Gaillard của Richard I ở Pháp. Trong những ví dụ sớm, các lỗ châu mai được bố trí để bảo vệ một số phần quan trọng trên bức tường lâu đài, chứ không phải là tất cả các mặt của nó. Đến thế kỷ 13, hầu hết các pháo đài ở Anh đều có hệ thống lỗ châu mai.

Thiết kế 

Ở dạng đơn giản, một lỗ châu mai là một khe dọc mỏng; Tuy nhiên, phụ thuộc các loại vũ khí khác nhau do quân phòng thủ sử dụng sẽ quyết định các hình thức của lỗ châu mai. Ví dụ, hở cho những chiếc cung cao để cho phép người sử dụng để bắn đứng lên và cho phép sử dụng cung 1,8 m, trong khi những cung thủ thường là đặt thấp xuống để dễ dàng hơn cho người sử dụng để bắn trong tư thế quỳ để hỗ trợ trọng lượng của các loại vũ khí. Nó đã được dùng để cho lỗ châu mai mở rộng đến một hình tam giác ở phía dưới, gọi là đuôi cá, để cho phép các hậu vệ đối phương một cái nhìn rõ ràng hơn về các cơ sở của bức tường. Ngay đằng sau khe có một hốc gọi là sự làm rộng; điều này cho phép một hậu vệ để có được gần khe mà không bị quá chật chội. Chiều rộng của khe quyết các lĩnh vực của lửa, nhưng các lĩnh vực của tầm nhìn có thể được tăng cường bằng việc bổ sung các lỗ ngang; họ cho phép hậu vệ để xem các mục tiêu trước khi nó được đưa vào phạm vi. 

Thông thường, các khe ngang được cấp, trong đó tạo ra một hình chữ thập, nhưng ít phổ biến hơn là phải có các khe hở off-set (gọi là khe cắm traverse dời) như đã chứng minh trong phần còn lại của lâu đài trắng ở xứ Wales. Điều này đã được mô tả như là một bước tiến trong thiết kế vì nó cung cấp những kẻ tấn công với một mục tiêu nhỏ hơn;  Tuy nhiên, nó cũng đã được cho rằng đó là để cho phép các hậu vệ của lâu đài trắng để giữ cho kẻ tấn công vào tầm ngắm của họ trong thời gian dài vì dốc con hào bao quanh lâu đài.

Khi một lỗ đặt súng liên kết với nhiều hơn một lỗ châu mai (trong trường hợp của Dover Castle, hậu vệ từ ba lỗ đặt súng có thể bắn xuyên qua các lỗ châu mai cùng) nó được gọi là một "nhiều lỗ châu mai". Một số arrowslits, chẳng hạn như những người ở Corfe Castle, có tủ gần đó để lưu trữ các mũi tên tùng và bu lông; chúng được thường nằm ở phía bên tay phải của khe để dễ truy cập và cho phép một tốc độ nhanh chóng của lửa.

Tham khảo

Sách chuyên khảo

Liên kết ngoài 

Kiến trúc Trung cổ