Kulleġġ Navali Rjali Antik
Il-Kulleġġ Navali Rjali Antik (bl-Ingliż: Old Royal Naval College) huwa l-binja arkitettonika ċentrali tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO msejjaħ Greenwich Marittima, fi Greenwich, Londra, ir-Renju Unit, u jitqies bħala "l-ifjen kumpless arkitettoniku u pajsaġġistiku drammatiku fir-Renju Unit". Is-sit huwa ġestit mill-Fondazzjoni ta' Greenwich għall-Kulleġġ Navali Rjali Antik, li ġie stabbilit fl-1997 għall-konservazzjoni tal-binjiet u tas-sit inġenerali sabiex jiġu kkonvertiti f'destinazzjoni kulturali. Il-binjiet oriġinarjament inbnew biex jintużaw bħala Sptar Irjali għall-Baħħara f'Greenwich, issa magħruf ġeneralment bħala l-Isptar ta' Greenwich, mikri mir-Re William III u mir-Reġina Marija II fil-25 ta' Ottubru 1694, iddisinjat minn Christopher Wren, u mibni bejn l-1696 u l-1712. L-isptar għalaq fl-1869. Bejn l-1873 u l-1998 il-binja ntużat bħala l-Kulleġġ Navali Rjali ta' Greenwich.

Oriġini tas-sit 
Oriġinarjament is-sit kien is-sit tal-Qorti ta' Bella, li nbena minn Humphrey, id-Duka ta' Gloucester, u sussegwentement issemma bħala l-Palazz ta' Placentia minn Margaret ta' Anjou wara li ġie kkonfiskat. Ġie rikostruwit minn Enriku VII, u minn dak iż-żmien 'il quddiem sar magħruf iktar bħala l-Palazz ta' Greenwich. Kien il-post fejn twieldu l-monarki ta' Tudor: Enriku VIII, Marija I u Eliżabetta I, u kien magħruf bħala l-iżjed palazz favorit ta' Enriku VIII. Il-palazz ġie mitluq matul il-Gwerra Ċivili Ingliża. Bl-eċċezzjoni tal-binja mhux kompluta ta' John Webb, il-palazz finalment twaqqa' fl-1694.

Sptar ta' Greenwich 
Fl-1692, l-Isptar Irjali għall-Baħħara f'Greenwich inbena fis-sit skont l-istruzzjonijiet ta' Marija II, li kienet ġiet ispirata malli rat il-baħħara midruba li waslu mill-Battalja ta' La Hogue. Fost il-kapulavuri arkitettoniċi hemm il-Kappella u s-Sala Mpittra. Is-Sala Mpittra ġiet impittra bejn l-1707 u l-1726 minn Sir James Thornhill. L-isptar għalaq fl-1869 u l-fdalijiet ta' eluf ta' baħħara u uffiċjali tneħħew mis-sit tal-isptar fl-1875 u ġew midfuna mill-ġdid fil-Park ta' Pleasaunce fil-Lvant ta' Greenwich.

Kulleġġ Navali Rjali ta' Greenwich 
Fl-1873, erba' snin wara li għalaq l-isptar, il-binjiet ġew ikkonvertiti fi stabbiliment tat-taħriġ għall-Flotta Navali Rjali. Il-Flotta Navali Rjali finalment telqu mill-Kulleġġ fl-1998 meta s-sit għadda f'idejn il-Fondazzjoni ta' Greenwich għall-Kulleġġ Navali Rjali Antik.

Fondazzjoni ta' Greenwich għall-Kulleġġ Navali Rjali Antik 

Mill-1998, is-sit ingħata ħajja ġdida permezz ta' taħlita ta' użi ġodda u attivitajiet fis-sit storiku antik, taħt il-ġestjoni u l-kontroll tal-Fondazzjoni ta' Greenwich. Il-binjiet ġew elenkati bħala binjiet tal-Grad Nru I. Fl-1999 xi partijiet mill-binjiet tar-Reġina Marija u tar-Re William, u l-binja kollha tar-Reġina Anna u tal-Bastiment Militari ġew mikrija għal 150 sena mill-Università ta' Greenwich. Fis-sena 2000, il-Kulleġġ tat-Trinità għall-Mużika kera l-parti l-kbira tal-binja tar-Re Karlu. B'hekk inħolqot taħlita edukattiva u kulturali ġdida unika.

Fl-2002, il-Fondazzjoni laħqet l-għan tagħha li tiftaħ is-sit kollu għall-viżitaturi. Fetħet is-Sala Mpittra, il-Kappella u Ċentru għall-Viżitaturi, miftuħa kuljum mingħajr ħlas u huma disponibbli żjarat iggwidati fihom. Il-Kulleġġ Navali Rjali Antik infetaħ għall-istudenti u għall-viżitaturi ta' kull età u nazzjonalità u spiss dawn jiġu akkumpanjati mill-mużika li tinstema' mill-Kulleġġ tat-Trinità. Kif kiteb Nathaniel Hawthorne fl-1863, "in-nies illum jew għada se jkunu l-werrieta leġittimi ta' kwalunkwe ġmiel maħluq mir-rejiet u mill-irġejjen".

Fl-2005, is-sala li fiha kien jinżamm it-tebut ta' Nelson qabel il-funeral statali tiegħu nfetħet u ngħatat l-isem ta' Sala ta' Nelson. Is-sala laterali żgħira fiha statwa ta' Nelson li hija replika tal-istatwa li hemm fil-Pjazza ta' Trafalgar, u fiha wkoll oġġetti antiki, pitturi u informazzjoni. Wieħed jista' jżurha f'waħda miż-żjarat iggwidati li jinkludu wkoll żjara fil-kantini, fl-imħażen u fil-kripta ta' taħt l-art. Fil-kappella tiġi ċċelebrata quddiesa kull nhar ta' Ħadd fil-11:00 li jista' jattendi għaliha kulħadd. Hawnhekk jiġu organizzati kunċerti pubbliċi regolarment u jsiru wkoll varjetà wiesgħa ta' avvenimenti kummerċjali u kulturali fis-Sala Mpittra. L-inħawi jintużaw mill-viżitaturi, mill-istudenti, miċ-ċittadini lokali u mill-ekwipaġġi tal-films f'ambjent mingħajr traffiku li jipprovdi varjetà ta' kafetteriji, bars u ristoranti, kollha kemm huma inkorporati fi ħdan il-binjiet antiki, bħala parti minn taħlita ta' "antik u modern" li jsostnu l-ħajja f'Greenwich tas-seklu 21.

Il-Kulleġġ Navali Rjali Antik u s-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO msejjaħ "Greenwich Marittima" qed isiru ċentrali għal firxa wiesgħa ta' negozji u attivitajiet tal-komunità. Il-Kulleġġ tat-Trinità għall-Mużika jipprovdi diversi mużiċisti u kumplessi mużikali fuq bażi kummerċjali ssussidjata biex idoqqu f'avvenimenti fil-Lvant ta' Londra u lil hinn, bħala parti mill-politika kummerċjali u komunitarja tiegħu biex ikun qrib il-pubbliku, parzjalment iffinanzjata u mħeġġa mill-Kunsill ta' Finanzjament għall-Edukazzjoni Għolja.

Is-sit jintuża regolarment biex jinġibdu programmi televiżivi, reklami televiżivi u films. Fost id-diversi produzzjonijiet kien hemm: The Bounty, fejn il-kaptan William Bligh maħdum minn Anthony Hopkins jitwassal minn karru fil-bidu tal-film, u fejn jiġi ġġudikat fix-xeni sussegwenti; Patriot Games, fejn inġibed attakk fuq membru fittizju tal-familja rjali, Lord Holmes; kif ukoll Shanghai Knights; u kampanja ta' reklamar televiżiv tal-2006 għall-kumpanija Brittanika tal-bejgħ tal-ikel u tal-ħwejjeġ Marks & Spencer. Films oħra jinkludu Four Weddings and a Funeral, The Madness of King George, The Mummy Returns, The Avengers (1998) u Lara Croft: Tomb Raider (2001).

Films iktar reċenti jinkludu Spooks tal-BBC u Little Dorrit, il-film ta' David Cronenberg Eastern Promises, l-adattament tar-rumanz ta' Philip Pullman f'film Northern Lights u The Wolf Man (2009). Is-sit tal-Kulleġġ Navali Rjali Antik intuża b'mod estensiv għall-ġbid tal-film tal-2006 Amazing Grace u tal-films tal-2011 Sherlock Holmes: A Game of Shadows, Now You See Me 2 u Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides. Barra minn hekk, fis-sit inġibdu xeni għal The King's Speech, taparsi kien il-Palazz ta' Buckingham, u għal The Dark Knight Rises, taparsi kien kafetterija fix-xeni finali tal-film. F'April 2012, is-sit intuża għax-xeni ikoniċi tal-barrikata fl-adattament tal-musical Les Miserables. F'Ottubru 2012, il-Kulleġġ intuża għall-ġbid tal-film Thor: The Dark World u f'Ottubru 2013 intuża għall-ġbid tal-film The Man from U.N.C.L.E.. u għall-ġbid ta' xena tal-film tal-2005 ta' Guy Richie Revolver.

Proġett tas-Sala Mpittra 
Fl-2014, il-Kulleġġ Navali Rjali Antik ħabbar li kien se jgħaddi għall-istadju li jmiss ta' pjanijiet ambizzjużi biex tiġi rrestawrata s-Sala Mpittra. Fi tliet snin, 3,700 m2 tal-kapulavur ta' Thornhill kellhom jiġu kkonservati. Il-proġett ta' konservazzjoni ffoka fuq is-Sala t'Isfel (is-Sala ta' Fuq kienet ġiet ikkonservata diġà fl-2013). Il-proġett kien jinkludi sensiela unika ta' żjarat pubbliċi tas-saqaf, fejn il-membri tal-pubbliku setgħu jmorru qrib is-saqaf impitter u jaraw lill-konservaturi jaħdmu. F'Marzu 2019, is-sala reġgħet infetħet għall-pubbliku, u l-proġett rebaħ għadd ta' premjijiet.

Sit ta' Wirt Dinji 

Greenwich Marittima ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1995. Is-sit ġie estiż fl-2008 u jinkludi l-Kulleġġ Navali Rjali Antik, l-Isptar ta' Greenwich u l-Kulleġġ Navali Rjali ta' Greenwich.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

Gallerija

Referenzi 

Siti ta' Wirt Dinji
Renju Unit
Londra