Repubblika tal-Kongo
Ir-Repubblika tal-Kongo hija nazzjon fl-Afrika. Il-belt kapitali hi Brazzaville.
Ir-Repubblika tal-Kongo (bil-Franċiż, République du Congo; bil-Lingala, Repubilika ya Kongó; f'Kituba, Repubilika ya Kongo), magħrufa wkoll bl-ismijiet ta' Repubblika Demokratika tal-Kongo jew sempliċiment Kongo, hija pajjiż fl-Afrika Ċentrali.

Hija mdawwar fit-tramuntana mal-Kamerun u r-Repubblika Ċentru-Afrikana, fin-nofsinhar u lvant mar Repubblika Demokratika tal-Kongo, fil-punent mal-Gabon, u fil-Lbiċ mal-Oċean Atlantiku u enklavi Angolan (Cabinda).

Il-popolazzjoni ma taqbiżx is-sitt miljun abitant, u dan jirriżulta f'densità baxxa ta' popolazzjoni Il-lingwa uffiċjali hija l-Franċiż; bil-Lingala u Munukutuba (jew Kituba) bħala lingwi nazzjonali: Il-Kristjaneżmu għandu preżenza importanti għalkemm ir-reliġjonijiet tribali għandhom l-aktar aderenti. L-ekonomija tar-Repubblika tal-Kongo għadha bbażata fuq l-agrikoltura u l-estrazzjoni taż-żejt.

It-territorju attwali tal-Kongo kien abitat mit-tribujiet Bantu sal-wasla tal-Ewropej fis-seklu 16. Sar kolonja ta' Franza, taħt l-isem ta' “Kongo Franċiż”. Wara li kiseb l-indipendenza tiegħu f'nofs is-seklu 20, il-pajjiż għadda minn diversi reġimi politiċi sakemm laħaq id-demokrazija multipartitika li tmexxi l-pajjiż fis-seklu 21.

Data 
Motto: Unité, travail et progrès (bil-Franċiż: 'Għaqda, xogħol u progress'); Innu: La congolaise (Franċiż: "Il-Kongoliż"); Kapitali (u l-aktar belt popolata): Brazzaville 4°16′10″S 15°16′17″E; Lingwi Uffiċjali: Franċiż, Lingala u Kikongo; Gentilicio: Kongoliż, -a Kongoliż, -esa; Forma ta' Gvern: Repubblika Presidenzjali; President: Denis Sassou-Nguesso; Prim Ministru: Anatole Collinet Makosso; Fergħa Leġiżlattiva: Il-Parlament tar-Repubblika tal-Kongo; Indipendenza minn Franza:
Parzjali-5 ta' Ottubru, 1958, Sħiħ-15 ta' Awwissu, 1960, Repubblika Popolari (Ditatura Komunista) 31 ta' Jannar, 1969, Repubblika kurrenti 31 ta' Awwissu, 1992; Żona (64 post): 342,000 km²; Ilma (%): 3.3%; Fruntieri: 5008 km; Kosta: 169 km5; L-Ogħla Punt: Mount Nabemba; Popolazzjoni stmata (Pożizzjoni 116.º): 5,956,0004 abitant; Densità (stmata): 17.44 ab./km²; PGD ​​(PPP) (128 post): Total (2016): US $ 31,157 miljun, Per capita: US $ 6,985 (121st); HDI (2021): Tnaqqis 0.5716​ (153rd) - Medju; Koeffiċjent Gini: 40.2 medju (2011); Munita: Franc CFA tal-Afrika Ċentrali (XAF); Żona tal-Ħin: CET (UTC+1), Fis-Sajf: CEST (UTC+1); Kodiċi ISO: 178 / COG / CG; Dominju tal-Internet: .cg; Kodiċi tat-telefon: +242; Prefiss tar-Radju: TNA-TNZ; Kodiċi IOC: CGO; Sħubija: AU, OIF, NU, ASA, G-77, MPNOAL, OPEC.

Storja 
L-ewwel ikkolonizzat mill-Bolo, il-Kongo aktar tard kien ikkolonizzat minn gruppi Bantu li okkupaw ukoll partijiet tal-Angola, il-Gabon, u r-Repubblika Demokratika tal-Kongo tal-lum, li jiffurmaw il-bażi ta 'affinitajiet u rivalitajiet etniċi bejn dawk l-istati. Diversi renji Bantu—partikolarment il- Kongo, Loango, u Teke con Liki—ingħaqdu ma' rabtiet kummerċjali li wasslu għall- Baċir tax- Xmara Kongo.

L-ewwel kuntatti mal-Ewropej ġew fis-seklu 15,8 u r-relazzjonijiet kummerċjali ġew stabbiliti malajr mar-renji, kummerċ skjavi maqbuda fl-intern. Iż-żona kostali kienet sors ewlieni għall-kummerċ transatlantiku tal-iskjavi, u meta dak il-kummerċ intemm fil-bidu tas-seklu 19, ir-renji Bantu telgħu għall-poter.

Kienet ipproklamata kolonja Franċiża fl-1891, iżda l-Franċiżi kienu preżenti fil-pajjiż sa mill-1880.8 Filwaqt li kienet kolonja ta' Franza, kienet tagħmel parti mill-Afrika Ekwatorjali Franċiża taħt l-isem tal-Kongo Franċiż (biex tiddistingwiha mill-Belġjan). Kongo, issa r-Repubblika Demokratika tal-Kongo). Ilu indipendenti mill-15 ta' Awwissu 19608, huwa l-ewwel president tiegħu Fulbert Youlou, li kien sfurzat iħalli l-Gvern fl-1963, meta ħa l-kariga Alphonse Massamba-Débat, li fl-1964 waqqaf partit Marxista, adotta ekonomija ppjanata, soċjalista. bażi. Imbagħad beda "Pjan ta' Ħames Snin", li wassal għall-espansjoni tal-agrikoltura u l-industrija.

It-tensjoni bejn il-Gvern u l-militar żdiedet, u fl-1968, l-armata għamlet kolp ta' stat immexxi minn Marien Ngouabi, li ħa l-poter. F'Diċembru 1969, il-president ħabbar ir-Repubblika Popolari l-ġdida, matul is-solennità tal-"Partit Laburista Kongoliż", li l-president tiegħu kien Ngouabi u kellu kumitat ċentrali magħmul minn 30 membru. F'Jannar 1970, il-pajjiż ingħata l-isem ġdid ta' Repubblika Popolari tal-Kongo, billi adotta bħala simboli nazzjonali bandiera ħamra, martell u minġel, emblematiċi tal-pajjiżi soċjalisti. Il-Kongo kkonsolida r-reġim Marxista tiegħu, u baqa' l-ewwel pajjiż komunista Afrikan. Fl-istess sena, l-armata waqqfet attentat ta' kolp ta' stat kontra l-president, immexxi mill-eks logutenent Pierre Xitonga, eżekutaw lill-konspiraturi kollha, ħlief lill-ex ministru tad-difensur, Augustin Poignet, li rnexxielu jaħrab. Approfittaw minn din is-sitwazzjoni, bdew tindif ġenerali ta' dawk kollha suspettati li huma anti-gvern.

Wara għexieren ta' snin ta' politika mqallba u retorika Marxista-Leninista, u wara l-kollass tal-Unjoni Sovjetika, il-Kongo lesta tranżizzjoni għal demokrazija b'ħafna partiti b'elezzjonijiet f'Awwissu 1992. Madankollu, seħħet gwerra ċivili bejn Ġunju 1997 u Diċembru 1999 ġiet miġġielda bejn il-forzi taż-żewġ kandidati presidenzjali, Denis Sassou-Nguesso u Pascal Lissouba. Il-gwerra ntemmet bl-invażjoni ta' truppi minn pajjiżi ġirien u l-installazzjoni ta' Sassou-Nguesso fil-poter, li għadu fil-kariga sal-lum.

Politika 

Ir-Repubblika tal-Kongo għandha reġim presidenzjali. Fl-2009, Denis Sassou-Nguesso ġie elett mill-ġdid bħala president, li ilu jokkupa l-kariga mingħajr interruzzjoni mill-1997. Il-kariga ta' Prim Ministru ġiet ikkanċellata f'Settembru 2009, wara l-elezzjonijiet presidenzjali. L-aħħar li żamm din il-pożizzjoni kien Isidore Mvouba. Din reġgħet ġiet restawrata fl-2016, okkupata minn Mejju 2021 minn Anatole Collinet Makosso.

Sa mill-bidu tad-disgħinijiet, ir-Repubblika tal-Kongo kellha sistema politika b'ħafna partiti, għalkemm din is-sistema issa hija ddominata mill-President Sassou-Nguesso; peress li ma hemmx kompetizzjoni reali fl-elezzjonijiet presidenzjali, huwa żamm il-mandat tiegħu. Il-Partit Laburista Kongoliż (mill-Franċiż: Parti Congolais du Travail) flimkien ma' partiti oħra iżgħar, jappoġġjaw lil Sassou-Nguesso.

Internazzjonalment, ir-reġim ta' Sassou-Nguesso kien milqut minn allegazzjonijiet ta' korruzzjoni minkejja t-tentattivi tiegħu biex jiċċensurahom. Investigazzjoni Franċiża sabet aktar minn 110 kont bankarju u għexieren ta' proprjetajiet lussużi fi Franza f'ismu. Sassou-Nguesso iddenunzja l-investigazzjonijiet bħala partiġġjani, u sejħilhom "razzisti" u "kolonjali".

Organizzazzjoni territorjali 

Ir-repubblika hija suċċessivament suddiviża f'10 Dipartimenti, 86 Distrett u 6 Komuni. Id-distrett ta 'Brazzaville ma jappartjeni għal ebda reġjun, u mill-2004 il-belt ta' Pointe-Noire hija distrett indipendenti. Ir-reġjuni huma:

Bouenza: il-kapitali Madingou.
Cuvette: kapital Owando.
Cuvette-Oeste: Ewo kapital.
Kouilou: Kapitali hindu.
Lekoumou: Sibiti kapital.
Likouala: kapital Impfondo.
Niari: Kapitali Loubomo.
Plateaux: Kapitali ta' Djambala.
Pool: kapitali Kinkala.
Sangha: kapitali Ouésso
Dawn ir-reġjuni huma suddiviżi f'46 distrett.

Ġeografija 

Ir-Repubblika tal-Kongo tinsab fuq il-kosta Atlantika tal-Afrika ċentrali.

Hija mdawwar fit-tramuntana mar-Repubblika Ċentru-Afrikana u l-Kamerun, fil-punent mal-Gabon, fin-nofsinhar mal-Angola (permezz tal-enklavi Cabinda), u fin-nofsinhar u lvant mar-Repubblika Demokratika tal-Kongo.

Il-pajjiż għandu kosta relattivament skarsa, li hija dar għat-tieni l-akbar belt tal-pajjiż, Pointe-Noire. Min-naħa l-oħra, it-territorji fit-Tramuntana ta' Brazzaville, il-kapitali, huma ddominati minn meded kbar ta' ġungla. F’dan is-sens, ta' min jenfasizza l-istat ta' Impfondo, l-uniku wieħed kompletament dominat mill-ġungla. Brazzaville tinsab fuq ix-xtut tal-punent tax-Xmara Kongo, filwaqt li Kinshasa, il-kapitali tar-Repubblika Demokratika tal-Kongo, tinsab fuq ix-xtut tal-Lvant tax-xmara.

L-iktar belt importanti tal-ġungla tal-pajjiż hija Ouesso.

Klima 
Minħabba li l-pajjiż jinsab fuq l-ekwatur, il-klima hija konsistenti matul is-sena kollha, b’temperatura medja ta’ 24 °C matul il-jum, u bejn 16 °C u 19 °C bil-lejl.

Il-medja tax-xita hija ta' 1,100 millimetru matul is-sena, filwaqt li fin-Nofsinhar tal-wied tax-Xmara Kouilou-Niari, fiċ-ċentru tal-pajjiż, taqbeż l-2,000 millimetru fis-sena. L-istaġun niexef huwa minn Ġunju sa Awwissu, u hemm żewġ perjodi ta' niedja, bejn Marzu u Mejju, u bejn Settembru u Novembru.

Ekoloġija 

It-tramuntana tal-pajjiż hija mgħottija minn foresti dellija, li minnha l-WWF tiddistingwi żewġ ekoreġjuni:

Il-ġungla tal-pjanura tal-Majjistral tal-Kongo lejn il-majjistral
Il-ġungla swampy tal-Punent tal-Kongo lejn il-grigal.
Min-naħa l-oħra, fin-nofsinhar hemm:

Il-mużajk tal-ġungla-savana tal-Punent tal-Kongo, interrott mill-ekoreġjun tal-foresti tropikali tal-artijiet baxxi tal-Majjistral tal-Kongo li ssemma qabel.
Il-foresta kostali ekwatorjali tal-Atlantiku li tinsab ħdejn il-kosta.

Ekonomija 
Ir-Repubblika tal-Kongo hija pajjiż li qed jiżviluppa. L-ekonomija Kongoliża hija bbażata prinċipalment fuq l-agrikoltura ta' sussistenza u l-artiġjanat, kif ukoll industrija dipendenti ħafna fuq l-idrokarburi. Ħafna mill-popolazzjoni tgħix mill-agrikoltura. Madankollu, l-ekonomija tal-pajjiż tiddependi wkoll fuq l-esportazzjoni ta' żejt, injam, potassa, żingu, uranju, ram, fosfat, gass naturali. Il-munita hija l-Afrika Ċentrali CFA Franc (FCFA).

Iż-żewġ pilastri tal-esportazzjoni huma l-injam u ż-żejt. L-injam jirrappreżenta parti importanti mill-esportazzjonijiet tal-Kongo: kawba, okoumé, limba, eċċ. L-attività industrijali hija l-produzzjoni ta' oġġetti tal-konsumatur bħal tabakk, siment, tessuti, sapun, likur, żraben, eċċ. Il-gvern Kongoliż iffirma ftehim biex jikri 200,000 ettaru ta' art lill-bdiewa tal-Afrika t’Isfel biex inaqqsu d-dipendenza tagħhom fuq l-importazzjoni.

Pitrolju 
Ir-riżorsi taż-żejt tal-Kongo huma ġestiti mill-Kumpanija Nazzjonali taż-Żejt tal-Kongo, immexxija mill-2008 minn Denis Gokana. Mill-1976, ir-raffinar taż-żejt sar f'Point-Noire, il-kapital ekonomiku tal-Kongo, fejn huma pprovduti 90% tad-dħul tal-istat u l-istess valur tal-esportazzjonijiet. Din l-attività taż-żejt tagħmel il-port tagħha wieħed mill-aktar importanti fl-Afrika kollha.

Demografija 

Skont stimi tal-2014, il-popolazzjoni tar-Repubblika tal-Kongo kienet tammonta għal 4,662,446 abitant.27 B'dan, il-pajjiż huwa kkaratterizzat minn densità baxxa ta' popolazzjoni, li hija wkoll 85% ikkonċentrata fiż-żoni urbani tal-Lbiċ ( nofs il-pajjiż popolazzjoni tgħix biss bejn iż-żewġt ibliet il-kbar, Brazzaville u Pointe-Noire, li tikkawża li l-perċentwali tal-popolazzjoni urbana li tirrisjedi fil-pajjiż tkun għolja), u tħalli l-bqija tat-territorju prattikament diżabitata u okkupata mill-ġungla ekwatorjali. It-tkabbir demografiku huwa 2.6% fis-sena u etnikament huwa kkaratterizzat mill-predominanza tal-grupp etniku Kongo li jirrappreżenta 50% tal-popolazzjoni, segwit mill-grupp etniku Sangha b'20%, Mbochi 12%, il-Bateke 17%, Ewropej u oħrajn. 3%.28​ Fl-2012, l-istennija tal-għomor mat-twelid kienet 52 sena.27​ Fl-istess sena, mill-akbar bliet, ħamsa biss qabżu l-50,000 abitant: Brazzaville (1,557,533), Pointe-Noire (822,850), Dolisie (86,433). ), Nkayi (76,491) u Kindamba (61,304).29

50% tal-Kongoli jirrikorru għal twemmin tradizzjonali jew gruppi etniċi, hemm 15-il grupp ewlieni ta' Bantu u aktar minn 70 sottogrupp. Is-27% l-oħra huma magħmulin minn 56% Insara Kattoliċi, 15% Protestanti oħra u 2% Musulmani biss.

Lingwi 
Il-lingwa uffiċjali tal-Kongo hija l-Franċiż u l-lingwi nazzjonali huma Lingala u Kituba (krejol tal-lingwa Kikongo), barra minn hekk huma mitkellma aktar minn 60 djalett u lingwa oħra, li jenfasizzaw Yombe b'347,723 kelliem u Portugiż b'bilkemm. 600.

L-użu tal-Franċiż, minkejja r-rikonoxximent uffiċjali tiegħu, huwa fil-minoranza u huwa prinċipalment limitat għall-ambjent urban, speċjalment l-akbar żewġ bliet fil-pajjiż, Brazzaville u Pointe-Noire.

Kultura 
Il-kultura tar-Repubblika tal-Kongo għandha l-għeruq tagħha fil-kontribuzzjonijiet tal-popli Loango, Bakongo u Teke li abitaw iż-żona attwalment okkupata mir-Repubblika. Wara l-wasla tal-Portugiżi fis-seklu 15, ir-renji kostali bbenefikaw aktar mill-kummerċ tal-iskjavi mill-popli interni, li għalihom il-kummerċ iġġenera taqlib kbir. Meta aktar tard iż-żona ġiet taħt il-ħakma Franċiża matul is-seklu 19, il-kumpaniji kienu qed imexxu sistemi ta' xogħol koerċittiv abbużiv biżżejjed biex xokk lill-pubbliku Franċiż, u għalhekk l-esploratur Savorgnan de Brazza intbagħat jinvestiga.

Edukazzjoni 
L-edukazzjoni pubblika hija b'xejn u obbligatorja esklussivament għal dawk taħt is-16-il sena, iżda fil-prattika hija differenti ħafna.Ir-rata ta' reġistrazzjoni primarja kienet ta' 44% fl-2005, li kienet ferm inqas mid-79% fl-1991, l-aktar minħabba l-PGD investit fl-2005. edukazzjoni.​Studenti li jtemmu sitt snin tal-iskola primarja u seba’ snin tal-iskola sekondarja jaqilgħu diploma.

L-Università Marien Ngouabi hija l-unika waħda pubblika fil-pajjiż, toffri korsijiet fil-mediċina, il-liġi u suġġetti oħra. Fl-università, l-istudenti jiksbu diploma wara tliet snin tal-kors u master's wara erbgħa.

L-infrastruttura tal-edukazzjoni ġiet degradata serjament minħabba l-kriżi ekonomika u politika li sofra l-pajjiż, il-biċċa l-kbira tal-iskejjel m’għandhomx siġġijiet għall-istudenti tagħhom, u jkollhom ipoġġu mal-art.

Midja 
Fl-2012, fl-istatistika dinjija dwar il-libertà tal-istampa stabbilita kull sena minn Reporters Without Borders, poġġiet lir-Repubblika tal-Kongo fid-90 post minn total ta' 179 pajjiż,32 u kkwalifikaha bħala pajjiż fejn il-ġurnaliżmu qed jesperjenza “sitwazzjoni delikata. ". .

Sport 

L-aktar sportiv magħruf fil-pajjiż huwa l-plejer tal-basketball Serge Ibaka, li bħalissa jilgħab mal-Milwaukee Bucks tal-NBA.

It-tim tal-futbol Kongoliż huwa kkontrollat ​​mill-Federazzjoni tal-futbol tal-Kongo u marbut mal-CAF u l-FIFA. Qatt ma kkwalifikat għal Tazza tad-Dinja tal-Futbol, ​​iżda l-akbar kisba tagħha fl-storja tagħha kienet ir-rebħ tat-Tazza Afrikana tan-Nazzjonijiet 1972. Fi ħdan il-pajjiż, hemm l-Ewwel Diviżjoni Kongoliża, li twaqqfet fl-1961 u l-aktar tim rebbieħ huwa l-Étoile du Congo bi 11-il titlu.

Pajjiżi tal-Afrika