Somalja
Ir-Repubblika Federali tas-Somalja (fis-Somalja: Soomaaliya; bl-Għarbi: الصومال, As-Sūmāl), hija pajjiż li jinsab fl-hekk imsejjaħ Qarn tal-Afrika, fil-Lvant tal-kontinent Afrikan. Tmiss mal-Etjopja u Ġibuti lejn il-punent u l-majjistral, il-Kenja fin-nofsinhar, il-Golf ta' Aden fit-tramuntana, u l-Oċean Indjan fil-lvant. Il-belt kapitali hi Mogadishu.

Is-Somalja għandha produzzjoni agrikola, u l-prodotti tagħha huma ġulġlien, qamħirrum, millieġ, fażola, u frott kbir, minbarra sajd.

Somalja (fis-Somali, Soomaaliya; bl-Għarbi, الصومال, asūmāl), li l-isem uffiċjali tiegħu huwa r-Repubblika Federali tas-Somalja (fis-Somalja, Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya; bl-Arab, جمهejk Şūmāl al-fīdirāliyah), huwa pajjiż li jinsab fil-Qarn tal-Afrika, fil-Lvant tal-kontinent Afrikan. Tmiss mal-Etjopja u Ġibuti lejn il-punent u l-majjistral, il-Kenja fin-nofsinhar, il-Golf ta 'Aden fit-tramuntana, u l-Oċean Indjan fil-lvant. Il-belt kapitali u l-aktar popolata tagħha hija Mogadishu.

Fi żminijiet il-qedem, is-Somalja kienet punt ta' kummerċ importanti. Hija waħda mill-aktar postijiet probabbli ta’ Punt tal-qedem. Matul il-Medju Evu, is-sultanati Somali ddominaw ir-reġjun, inklużi dawk ta' Adel, Ajuran, u Geledi. Fl-aħħar tas-seklu 19, is-Sultanat Majeerteen kien ikkolonizzat mill-Italja, il-Gran Brittanja u l-Etjopja.9 Il-kolonizzaturi Ewropej għaqqdu t-territorju f’żewġ kolonji, is-Somalja Taljana u l-Protettorat tas-Somalja Ingliża. ġġieldu l-forzi kolonizzanti għal għoxrin sena sat-telfa tagħhom fil-kampanja Somaliland tal-1920. L-Italja kisbet il-kontroll sħiħ tar-reġjuni tal-grigal, ċentrali u tan-nofsinhar tar-reġjun wara li kkolonizzat is-sultanati ta' Hobyo u Majeerteen. Fl-1960, iż-żewġ territorji kienu magħqudin biex jiffurmaw ir-Repubblika indipendenti tas-Somalja taħt il-ħakma ċivili.

Fl-1969, stat soċjalista mmexxi minn Mohamed Siad Barre ħataf il-poter f'kolp ta' stat u stabbilixxa r-Repubblika Demokratika tas-Somalja. Ir-repubblika waqgħet fl-1991 bil-bidu tal-gwerra ċivili tas-Somalja. Matul il-gwerra, is-Somalja kienet de facto maqsuma f’reġjuni żgħar indipendenti, bl-ebda setgħa ta' tmexxija kollha kemm hi. F'dan il-perjodu, ħafna minn dawn ir-reġjuni reġgħu lura għal-liġi konswetudinarja u reliġjuża, u s-Somalja ddikjarat l-indipendenza tagħha. Fl-2004, fazzjonijiet differenti qablu li jiffurmaw Gvern Federali Transitorju, li jgħaqqad il-pajjiż, u fl-2006, b'intervent Etjopjan appoġġjat mill-Istati Uniti, il-Gvern Federali Transizzjonali ħa l-kontroll tal-biċċa l-kbira taż-żoni ta' kunflitt fin-nofsinhar tal-Unjoni li għadha kif ġiet iffurmata. Qrati Iżlamiċi (ICU). L-ICU aktar tard inqasam fi gruppi aktar radikali, bħal Al-Shabab, li ġġieldu kontra l-gvern u l-alleati tiegħu fil-Missjoni tal-Unjoni Afrikana fis-Somalja.

Sa nofs l-2012, ir-ribelli kienu tilfu ħafna mit-territorji taħt il-kontroll tagħhom. Kostituzzjoni interim ġdida għall-pajjiż magħqud ġiet approvata f'Awwissu 2012, li wasslet għall-ħolqien tal-Gvern Federali tas-Somalja.Is-Somalja kienet meqjusa bħala stat fallut jew fraġli minn diversi mezzi tal-midja.Hija membru tan-Nazzjonijiet Uniti, l-Għarbija League, l-Unjoni Afrikana, il-Moviment Mhux Allinjat, u l-Organizzazzjoni tal-Kooperazzjoni Iżlamika.

Data 
Motto: Patrija jew Mewt; Innu: Qolobaa calankeed (Somali: "Unura l-bandiera"); Kapitali (u l-aktar belt popolata): Mogadishu (2°02′21″N 45°20′31″E); Lingwi Uffiċjali: Somali u Għarbi; Ġentili: Somali; Forma ta' Gvern: Repubblika federali parlamentari; President: Hassan Sheikh Mohamud; Prim Ministru: Hamza Abdi Barre; Korp Leġiżlattiv: Parlament Federali tas-Somalja; Indipendenza tal-Italja u r-Renju Unit-26 ta' Ġunju 1960, Unifikazzjoni-1 ta' Lulju 1960, Stat Soċjalista-21 ta' Ottubru 1969; Gwerra Ċivili-26 ta' Jannar, 1991, Kostituzzjoni kurrenti-20 ta' Awwissu, 2012; Wiċċ (Post 44th): 637 657 3​ km²; Ilma (%): 1.6%; Fruntieri: 2385 km; Kosta: 3025 km; L-ogħla punt: Shimbiris; Ċensiment tal-Popolazzjoni (2023): 18,143,784 ab., Densità 28.45 ab./km², Per capita: US$ 434,210,868 miljun; Tkabbir Totali: US$ 62,064,687 miljun; HDI (2019): Tkabbir 0.361 (192nd)-Baxx; Munita: Xilling Somalu (SOS); Żona tal-Ħin: EAT (UTC +3); Kodiċi ISO: 706 / SOM / SO; Dominju tal-Internet: .so; Kodiċi tat-telefon: +252; Prefiss tar-Radju: 6OA-6OZ; Kodiċi IOC: SOM.

Storja Antika 
L-istorja tat-territorju preżenti tas-Somalja tmur lura għal żminijiet antiki, meta r-reġjun kien magħruf mill-Eġizzjani tal-qedem. Bejn is-sekli 2 u 7 AD, diversi partijiet tat-territorju ġew inklużi fir-renju Etjopjan ta' Aksum. Ftit wara, ċerti tribujiet Għarab stabbilixxew tul il-​kosta tal-​Golf ta' Aden u hemmhekk waqqfu sultanat iċċentrat fuq il-​port ta' Zeila. Fl-istess ħin, il-pajjiż sar Iżlamizzat minħabba l-influwenza tax-Xiti mill-Iran. Fi kwalunkwe każ, l-abitanti żammew il-lingwi antenati tagħhom minflok adottaw l-Għarbi.

Sa mis-seklu 13, is-Somali u r-raħħala nomadi stabbiliti fit-Tramuntana tal-Qarn tal-Afrika bdew jemigraw lejn ir-reġjun tal-lum tas-Somalja. Preċedentement, l-Oromo, raħħala-bdiewa, kienu bdew migrazzjoni lejn l-Ogaden u l-pjanura Abyssinjan. Dawn il-popli kollha stabbilixxew b’mod permanenti fit-territorju. Xi popli Għarab ippruvaw japproprjaw it-territorju u ħafna Somali kienu qed jiċċaqilqu barra, speċjalment lejn l-Etjopja.