Senegal
Is-Senegal hu nazzjon fl-Afrika. Il-belt kapitali hi Dakar.

Is-Senegal, li l-isem uffiċjali tiegħu huwa r-Repubblika tas-Senegal5 (bil-Franċiż: République du Sénégal), huwa stat sovran fl-Afrika tal-Punent li l-forma ta’ gvern tiegħu hija r-repubblika semi-presidenzjali. It-territorju tiegħu huwa organizzat f'erbatax-il reġjun.

Hija għandha isimha għax-Xmara Senegal, li timmarka l-fruntiera tal-Lvant u tat-Tramuntana tal-pajjiż. Is-Senegal imiss mal-Oċean Atlantiku fil-punent, il-Mawritanja fit-tramuntana, il-Mali fil-lvant, u l-Guinea u l-Ginea Bissaw fin-nofsinhar. Il-Gambja tifforma enklavi virtwali fis-Senegal, li ssegwi x-Xmara Gambja għal aktar minn 300 km ġewwa. Il-Gżejjer ta' Kap Verde jinsabu 560 km 'il barra mix-xtut, 'il barra mill-kosta tas-Senegal. Il-popolazzjoni tal-pajjiż hija stmata għal madwar 16-il miljun ruħ. Il-klima hija tropikali b'żewġ staġuni, wieħed niexef u l-ieħor tax-xita.

Dakar, il-kapitali tas-Senegal, tinsab fl-iktar punt tal-punent tal-pajjiż, fil-peniżola ta’ Kap Verde. Matul is-sekli 17 u 18, ġew stabbiliti bosta postijiet tal-kummerċ li jappartjenu għal poteri kolonjali differenti fuq il-kosta. Il-belt ta' St Louis saret il-kapitali tal-Afrika tal-Punent Franċiża dak iż-żmien qabel ma marret lejn Dakar fl-1902. Dakar aktar tard saret il-kapitali tagħha fl-1960 fiż-żmien tal-indipendenza minn Franza.

Motto: Un peuple, un but, une foi (Franċiż: 'Poplu wieħed, għan wieħed, fidi waħda'); Innu: Le Lion rouge (Franċiż: "The Red Lion"); Kapitali (u l-aktar belt popolata) Dakar 14°43′55″N 17°27′26″W; Lingwi Uffiċjali: Franċiż, Mitkellma: Wolof, Fula u oħrajn; Gentilicio Senegalese, -esa; Forma ta' Gvern: Repubblika semi-presidenzjali; President: Macky Sall; Prim Ministru: Amadou Ba; Korp Leġiżlattiv: Assemblea Nazzjonali tas-Senegal; Indipendenza minn Franza: 20 ta’ Ġunju 1960; Żona: (it-88 pożizzjoni) 196 7221 km²; Ilma (%) 2.1%; L-Ogħla Punt: Post bla isem qrib Nepen Diakha; Popolazzjoni: (69 post) Stima (2022) 17,923,036 abbit., Densità (est.) 68.7 abbit./km²; PGD ​​(PPP): (101st) (2022, est.) Tkabbir USD 72,341 miljun, Per capita: Tkabbir USD 4,0933 (154th) PGD ​​(nominali) 111-il post Tkabbir totali (2022, est.) USD 28 435 miljun3 Tkabbir per capita USD 1 6093​ (159th); HDI (2021): Tnaqqis 0.511 4​ (170th)–Baxxa; Munita: CFA Franc tal-Afrika tal-Punent (FCFA, XOF); Żona tal-Ħin UTC; Kodiċi ISO: SN/SEN/686; Dominju tal-Internet: .sn; Kodiċi tat-telefon: +221; Kodiċi IOC: SEN; sħubija NU, Kunsill tas-Sigurtà tan-NU, AU, UL; Wolof huwa l-aktar lingwa mitkellma, iżda m'għandu l-ebda status uffiċjali; Membru mhux permanenti matul il-biennju 2016-2017.

Ismijiet tal-postijiet 
Il-pajjiż jieħu ismu mix-Xmara Senegal, li l-etimoloġija tagħha hija kkontestata. Teorija popolari, proposta minn David Boilat fl-1853, ssostni li ġejja mill-espressjoni Wolof sunu gaal, li tfisser “il-kenura tagħna”, li tirriżulta mid-diffikultà fil-komunikazzjoni bejn il-baħrin Portugiżi tas-seklu ħmistax u s-sajjieda Wolof. L-istoriċi moderni jemmnu li l-isem probabbilment jirreferi għall-grupp etniku Zenaga Berber, li għexet fuq ix-xatt tat-tramuntana tax-xmara. Teorija li tikkompeti ssostni li l-isem ġej mill-belt medjevali ta' “Sanghana” (magħrufa wkoll bħala Isenghan, Asengan jew Singhanah), deskritta mill-ġeografu Għarbi al-Bakri fl-1068 bħala li tinsab fil-bokka tax-xmara. Minkejja dak kollu li ntqal hawn fuq, it-teorija tal-"kenura tagħna" ġiet milqugħa b'mod popolari fis-Senegal modern għas-sħana tagħha u l-utilità tagħha f'appelli għas-solidarjetà nazzjonali (pereżempju, "aħna lkoll fl-istess kenura") taqbel ta' spiss fil-midja. .

Storja 
Is-sejbiet arkeoloġiċi fiż-żona kollha jindikaw li s-Senegal kien abitat fi żminijiet preistoriċi. L-Islam stabbilixxa ruħu fil-Wied tax-Xmara Senegal fis-seklu 16; 95% tas-Senegaliżi llum huma Musulmani. Fis-sekli 12 sa 14, iż-żona ġiet taħt l-influwenza ta 'l-imperi Mandinka mil-Lvant; l-Imperu Jolof tas-Senegal twaqqaf ukoll matul dan iż-żmien. Fis-seklu 16, l-Imperu Jolof inqasam f'erba' renji li jikkompetu: il-Jolof, Waalo, Cayor, u Baol.

Diversi poteri Ewropej (il-Portugall, l-Olanda, u l-Ingilterra) ikkompetew għall-kummerċ f’dik iż-żona mis-seklu ħmistax sakemm, fl-1677, Franza temmet il-pussess ta’ dak li kien sar punt ta’ tluq importanti għall-kummerċ tal-iskjavi (il-gżira ta’ Gorea, qrib Dakar). Biss mis-snin 1850 li l-Franċiżi, taħt il-Gvernatur Louis Faidherbe, bdew jespandu fit-territorju tas-Senegal innifsu.

F'Jannar 1959, is-Senegal u s-Sudan Franċiż ingħaqdu biex jiffurmaw il-Federazzjoni tal-Mali, li saret nazzjon kompletament indipendenti fl-20 ta' Ġunju 1960, bħala riżultat tal-ftehim dwar l-indipendenza u t-trasferiment tal-poter iffirmat ma' Franza fl-4 ta' April 1960. Minħabba diffikultajiet politiċi interni, il-Federazzjoni xolt fl-20 ta’ Awwissu 1960. Is-Senegal u s-Sudan (l-isem Repubblika tal-Mali) ipproklamaw l-indipendenza tagħhom. Léopold Senghor, poeta, politiku u statista internazzjonali magħruf sew, ġie elett l-ewwel president tas-Senegal f’Awwissu tal-1960.

Wara x-xoljiment tal-Federazzjoni tal-Mali, il-President Senghor u l-Prim Ministru Mamadou Dia ħakmu flimkien taħt sistema parlamentari. F’Diċembru 1962, ir-rivalità politika tagħhom wasslet għal attentat ta’ kolp ta’ stat mill-Prim Ministru. Il-kolp ta’ stat ġie mwaqqaf mingħajr tixrid ta’ demm, u Dia ġiet arrestata u mitfugħa l-ħabs. Is-Senegal adotta kostituzzjoni ġdida li kkonsolidat is-setgħa tal-president. Fl-1980, il-President Senghor irtira mill-politika, u fda l-kariga lis-suċċessur tiegħu magħżul bl-idejn, Abdou Diouf, fl-1981.

Is-Senegal ingħaqad mal-Gambja biex jifforma l-Konfederazzjoni tas-Senegambia fl-1 ta’ Frar, 1982. Madankollu, l-integrazzjoni prevista taż-żewġ pajjiżi qatt ma seħħet, u l-unjoni ġiet xolta fl-1989. reġjun, ilha ffaċċjat sporadikament mal-forzi tal-gvern mill-1982.6 Is-Senegal għandu storja twila ta’ involviment fiż-żamma tal-paċi internazzjonali.

Abdou Diouf kien president mill-1981 sal-2000. Huwa ħeġġeġ aktar minn parteċipazzjoni politika wiesgħa, naqqas l-intervent tal-gvern fl-ekonomija, u wessa 'l-impenn diplomatiku tas-Senegal, partikolarment ma' nazzjonijiet oħra li qed jiżviluppaw. Il-politika domestika ġieli tinfirex fi vjolenza tal-folla, tensjonijiet fuq il-fruntieri, u moviment separatista vjolenti fir-reġjun tan-Nofsinhar ta’ Casamanza. Madankollu, l-impenn tas-Senegal għad-demokrazija u d-drittijiet tal-bniedem ġie kkonsolidat maż-żmien. Diouf serva erba' termini bħala president. Fl-elezzjoni presidenzjali tal-2000, huwa ġie megħlub f'elezzjonijiet demokratiċi mill-mexxej tal-oppożizzjoni Abdoulaye Wade. Is-Senegal esperjenza t-tieni tranżizzjoni paċifika tiegħu għall-poter, u l-ewwel minn partit politiku għal ieħor.

Fit-30 ta’ Diċembru 2004, il-President Abdoulaye Wade ħabbar li kien se jiffirma trattat ta' paċi ma' żewġ fazzjonijiet separati tal-Moviment tal-Forzi Demokratiċi ta' Casamanza (MFDC), fir-reġjun ta' Casamanza.

Pajjiżi tal-Afrika