Eġittu
L-Eġittu (Għarbi:مصر Miṣr), uffiċjalment ir-Repubblika Għarbija tal-Eġittu (Għarbi: ), huwa pajjiż transkontinentali li jkopri mar-rokna tal-grigal tal-Afrika u fir-rokna tal-lbiċ tal-Asja permezz ta' pont tal-art iffurmat mill-Peniżola Sinaj. Ħafna mit-territorju ta' 1,010,000 kilometru kwadru (390,000 mi kw) jinsab fl-Afrika ta' Fuq u huwa mdawwar mill-Baħar Mediterran lejn it-tramuntana, il-Medda ta' Gaża u l-Iżrael għall-grigal, il-Baħar l-Aħmar lejn il-lvant, is-Sudan fin-nofsinhar u l-Libja lejn il-punent.

L-Eġittu huwa wieħed mill-aktar pajjiżi popolati fl-Afrika u l-Lvant Nofsani, u l-15 il-pajjiż l-aktar popolazzjoni fid-dinja. Il-maġġor parti tal-popolazzjoni Eġizzjana li hija ta' 84 miljun ruħ jgħixu qrib ix-xtut tax-Xmara Nil, żona ta' madwar 40,000 kilometru kwadru (15,000 mi kw), fejn l-unika art bir-raba'. Fir-reġjuni l-kbar tad-deżert Sahara, li jikkostitwixxu l-maġġor parti tat-territorju Eġizzjan, wieħed jista' jsib ftit abitazzjonijiet minħabba s-sħana kiefra u xotta li tgħaddi minn fuq din l-art . Madwar nofs tar-reżidenti fl-Eġittu jgħixu f'żoni urbani, il-maġġoranza mifruxa madwar iċ-ċentri b'popolazzjoni densa bħall-Kajr, Alessandrija u bliet oħra ewlenin fid-delta tan-Nil.

Storja 
L-Eġittu kien immexxi minn diversi dinastiċi, imbagħad jgħaddi mill-perjodu heelnistic ta' (305 QK sa 30 QK) (tkun l-aħħar reġina tiegħu Cleopatra) din l-aħħar Sena hija annessa mar-Repubblika Rumana u aktar tard mal-Imperu Ruman, u aktar tard mill-Biżantin bħala Provinċja għanja (bil-Grieg, Αἴɣυπτος, Αἴɣυπτος ; bil-Latin, Aegyptus) li kien idum mill-31 a. C.-638, sa dan il-perjodu kienu jitkellmu prinċipalment Eġizzjan u Grieg Antik u Nofsani, u sa ċertu punt bil-Latin; Fis-sena 638, għadda għall-kontroll tal-Kalifat Rashidun, imbagħad mill-Imperu Sassanid, imbagħad minn Kalifati bħall-Umayyad, imbagħad jgħaddi mis-Sultanat Mamluk tal-Eġittu. (سلطنة المماليك, Sulṭanat Misr al-Mamālīked-Devletü't-Türkiyye) bejn l-1250-1517 li kellha protezzjoni mill-Kuruna ta' Kastilja, imbagħad wara t-Tieni Gwerra Mamluk-Eġizzjana, hija annessa bħala Eyalate (Provinċja komuni) tal-Imperu Ottoman bejn l-1517-1867, imbagħad huwa ffurmat bħala Khedivat bħala vassall tal-istat semi-indipendenti tal-Imperu Ottoman (Entità: Vassall Awtonomu tal-Imperu Ottoman (taħt okkupazzjoni Brittanika mill-1882), Lingwa Uffiċjali: Għarbi Klassiku, Għarbi Djalettali, Tork Ottoman (minoranza), Nubian (reġjonali), Dinka (reġjonali), Fur, eċċ. Żona: 1,001,449 km² Wiċċ Hist: 34 184.Popolazzjoni storika: 1882 est. 6,805,000 abitant; 1897 est. 9,715,000 abitant; 1907 est. 11,287,000 ab. Reliġjon: Sunniżmu, Kristjaneżmu Koptu. Munita: Lira Eġizzjana) (Khedive: Ismail Pasha 1867-1879, Abbas II 1892-1914; Sultan: Abdülaziz I 1861-1876, Mehmed V 1909-1914) (8 ta' Ġunju tal-1867 jinħoloq il-Jedivato, fis-17 ta' Novembru mill-1869 ġie inawgurat il-Kanal ta' Suez; Fl-1881-1882 saret ir-Ribelljoni ta' Urabi, fta'Lulju ta' Settembru 1882 Invażjoni Ingliża fil-Gwerra Anglo-Eġizzjana tal-1882, fit-18 ta' Jannar tal-Konvenzjoni tas-Sudan tal-1899 u tad-19 ta' Diċembru Spiċċa fl-1914, meta sar Sultanat Indipendenti b'żewġ sultani (Hussein Kamel 1814-1917, Fuad I 1917 1922) u kellu popolazzjoni fl-1917 ta' 12,751,000 ruħ.Dan is-sultanat kien taħt il-protezzjoni Brittanika, fl-1922 sar f' ir-Renju (Innu: Eslami ya Misr sal-1953) (Renju u l-Eġittu bħala stat pupazzi tar-Renju Unit) u jibda fil-25 ta' Novembru tal-1922 bl-Indipendenza tar-Renju Unit, fit-23 ta’ Ġunju tal-1952 isseħħ ir-Rivoluzzjoni tal-1952, u fit-18 ta' Ġunju tal-1953 Dikjarazzjoni tar-Repubblika li wara li għaddiet minn bosta dittatorjati sal-2011 meta sseħħ rivoluzzjoni ġdida. (Fil-perjodu mill-1917 sal-1922 l-Eġittu kien parti mill-Imperu Brittaniku)

l-eġittu antik u

Storja

l-eġittu ruman

Storja (Antik)

Dominion Għarbija

seklu 20

Referenzi

 
Pajjiżi tal-Baħar Mediterran