Ċina
Iċ-Ċina (),uffiċjalment ir-Repubblika Popolari taċ-Ċina (RPĊ), hi stat sovran li Tinsabu fl-Asja tal-Lvant. Il-pajjiż huwa l-aktar popolat tad-dinja, b' popolazzjoni ta' aktar minn 1.35 biljun. Ir-RPĊ hija stat Stat partit-singolari rregolata mill-Partit Komunist, bis-sede tal-gvern fil-belt kapitali ta' Bejġing. Hija teżerċita ġurisdizzjoni fuq aktar minn 22 provinċji, ħamsa reġjuni awtonomi, erba' muniċipalitajiet ikkontrollati diretti (Bejġing, Tianjin, Shanghai, u Chongqing), u żewġ reġjuni amministrattivi speċjali awto-governanti (Ħong Kong u Makaw). Ir-RPĊ issostni wkoll lit-Tajwan – li hija kkontrollata mir-Repubblika taċ-Ċina (RTĊ), entità politika separata – li hija t-23 provinċja, talba kontroversjali minħabba l-kumpless status politiku tat-Tajwan u l-Gwerra Ċivili Ċiniża mhux solvuta.

Storja

It-Tieni Repubblika taċ-Ċina (1 ta' Lulju, 1925-7 ta' Diċembr, 1949) 
Il-Gvern Nazzjonali tar-Repubblika taċ-Ċina, deskritt ukoll bħala t-Tieni Repubblika taċ-Ċina,4 jew sempliċiment fil-Punent bħala Ċina Nazzjonalista, jirreferi għar-reġim ROC mill-1 ta’ Lulju, 1925 sal-20 ta' Mejju 1949, immexxi mill-Kuomintang (KMT). , litteralment "Partit taċ-Ċittadini"). L-isem ġej mill-isem tradott tal-Kuomintang "Partit Nazzjonalista".

Wara t-tifqigħa tar-Rivoluzzjoni Xinhai fl-10 ta 'Ottubru 1911, il-mexxej rivoluzzjonarju Sun Yat-sen ġie elett President Proviżorju u waqqaf il-Gvern Proviżorju tar-Repubblika taċ-Ċina. Biex tippreserva l-għaqda nazzjonali, Sun ċediet il-presidenza lill-bniedem qawwi militari Yuan Shikai, li stabbilixxa l-gvern ta 'Beiyang. Wara tentattiv fallut biex jinstalla lilu nnifsu bħala Imperatur taċ-Ċina, Yuan miet fl-1916, u ħalla vakwu ta 'poter li rriżulta fid-diviżjoni taċ-Ċina f'diversi fiefdoms ta' kmandant tal-gwerra u gvernijiet rivali. Huma ġew riunifikati nominalment fl-1928 mill-gvern ibbażat f'Nanking immexxi mill-Generalissimo Chiang Kai-shek, li wara l-Ispedizzjoni tat-Tramuntana ddeċidiet il-pajjiż bħala stat ta 'parti waħda taħt il-Kuomintang, u sussegwentement irċieva rikonoxximent internazzjonali bħala r-rappreżentant leġittimu miċ-Ċina.

Fi tmiem il-gwerra ċivili Ċiniża, it-territorju tal-gvern tal-Kuomintang tnaqqas quddiem ir-Repubblika Popolari taċ-Ċina li nħolqot reċentement, għal żoni marġinali tal-fruntiera fil-punent taċ-Ċina u għal gżejjer fil-Paċifiku, il-wieħed ewlieni jkun it-Tajwan, li wara il-konsenja tal-Ġappun fl-1945 ġiet elevata għall-istatus ta' provinċja. Sa Diċembru 1949, il-gvern nazzjonalista, jara l-kollass imminenti tiegħu fiċ-Ċina kontinentali, mobilizzat lejn il-gżira, dan jikkawża li l-gvern tal-Kuomintang u għalhekk l-Istat tar-Repubblika taċ-Ċina jitnaqqsu kważi għal kollox fil-provinċja tat-Tajwan u xi gżira. partijiet tal-provinċja ta' Fujiang.

Himno: 卿雲歌 (Qīng Yún Gē) «Canción a la nube auspiciosa» (1925-1928), 
中華民國國歌 (Zhōnghuá Mínguó guógē) "Innu Nazzjonali tar-Repubblika taċ-Ċina" (1930-1948), 
Innu tal-Bandiera 中華民國國旗歌 (Zhōnghuá Míngúo Gúoqígē) "Innu tal-Bandiera Nazzjonali tar-Repubblika taċ-Ċina"
(1937-1948); Kapitali: Canton (1925-1927; 1949), Wuhan (1927; 1937-1938), Nanking (1927-1937; 1946-1949), Chongqinga (1937-1946; 1949), Chengtub (1949); L-aktar belt popolata: Shanghai; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż; Lingwi Oħra: Tibetan, Chagatai/Uighur, Manchu, Mongoljan; Żona (1946): 9,676,204 km²; Popolazzjoni stmata: (1946) 535,418,000 abitant, (1949) 541,670,000 abitant: Munita: Yuan Ċiniż; Dollaru antik tat-Tajwan (1946-1949, fit-Tajwan); Perjodu Storiku: Perjodu ta' bejn il-Gwerer, It-Tieni Gwerra Sino-Ġappuniża, Gwerra Bierda; 1 ta' Lulju, 1925-Twaqqif, 9 ta' Lulju, 1926-29 ta' Diċembru, 1928-Northern Expedition, 18 ta’ April, 1927-Proklamazzjoni, 1927-1937; 1945-1949-Gwerra Ċivili Ċiniża, 7 ta' Lulju, 1937-2 ta’ Settembru, 1945-It-Tieni Gwerra Sino-Ġappuniża, 25 ta' Ottubru, 1945 Trasferiment tat-Tajwan lill-ROC, 28 ta’ Frar, 1947-Inċident tat-28 ta’ Frar, 25 ta' Diċembru, 1947-Kostituzzjoni adottata, 20 ta' Mejju, 1948-Trasferiment għat-Tajwan, 7 ta' Diċembr, 1949-Xoljiment; Forma ta' Gvern: Gvern provviżorju ta' partit wieħed (1925-1928), repubblika unitarja b'partit wieħed taħt dittatorjat militari awtoritarju (1928-1947); Repubblika kostituzzjonali parlamentari unitarja ta' partit wieħed taħt dittatorjat militari awtoritarju, (1947-1948); President: Tan Yankai (1928), Chiang Kai-shek (1928-1931), Lin Sen (1931-1943), Chiang Kai-shek (1943-1949), Li Zongrene (1949); Prim Ministru: Tan Yankai (1928-1930), Tse-ven Soongf (1930), Chiang Kai-shek (1930-1931), Chen Mingshug (1931), Sun Fo (1931-1932), Wang Jingwei (1932-1935) , Chiang Kai-shek (1935-1938), K'ung Hsiang-hsi (1938-39), Chiang Kai-shek (1939-1945), Tse-ven Soong (1945-1947), Chiang Kai-shek (1947) , Chang Ch'ün (1947-1948), Weng Wenhao (1948), Sun Fo (1948-1949), He Yingqin (1949), Yan Xishan (1949); Leġiżlatura: Yuan Leġiżlattiv (1928-1948), Assemblea Nazzjonali (1948-1949); Kamra ta' Fuq: Kontroll Yuan (1928-1949), Kamra ta' Fuq: Yuan Leġiżlattiv (1947-1949); PGD ​​(nominali) (1935): Tkabbir 23.7 biljun.

Żoni kkontrollati mill-Partit Komunista taċ-Ċina 
Iċ-Ċina kkontrollata mill-Komunisti jew iż-Żona tal-Bażi Rivoluzzjonarja tal-Partit Komunista taċ-Ċina, imsejħa uffiċjalment iż-Żona Sovjetika mill-1927 sal-1937, u ż-Żona Liberata mill-1946 sal-1949, kienet il-parti tat-territorji kkontrollati mill-Partit tar-Repubblika taċ-Ċina Komunista Ċiniża ( CCP) mill-1927 sal-1949 matul l-amministrazzjoni tal-Kuomintang.

Kien hemm sitt żoni Sovjetiċi mill-1927 sal-1933: Ching-kang-shan, is-sovjet ċentrali fil-Lvant ta 'Jiangxi fuq il-fruntiera ta' Fujian, is-sovjet O-Yu-Wan (Hubei-Henan-Anhui), Hsiang-o-hsi (Western Hupei). u Hunan) u Hsiang-kan (Hunan-Kiangsi). L-ewwel Sovjetiku kien is-Sovjet ta’ Hailufeng maħluq fl-1927. Is-Sovjet Ċentrali kien il-bażi ewlenija tas-CCP li fiha l-mexxej tiegħu Mao Zedong ħareġ direttiva fl-1 ta' Settembru 1931 biex is-Sovjet Ċentrali jimmobilizza r-reġjun b’mod massiv bħala żona ta' bażi. . Hekk kif inqalgħu problemi biex ikunu jistgħu jikkontrollaw territorji barra s-Sovjet Ċentrali, fl-1933 inkiseb trasferiment sħiħ tal-forzi komunisti lejn is-Sovjet Ċentrali. Fl-1931, iż-żoni skonnettjati kkontrollati mill-Komunisti ġew iddikjarati r-Repubblika Sovjetika Ċiniża.

Kemmxejn separat mis-Sovjetiċi Ċiniżi, kien hemm protettorat pro-Sovjetiku mmexxi minn Sheng Shicai wara l-invażjoni Sovjetika ta' Xinjiang. Sheng qaleb bejn alleanza u ostilità lejn il-komunisti fil-Lvant. 2​

Wara l-intervent tal-Unjoni Sovjetika kontra l-Ġappun fit-Tieni Gwerra Dinjija fl-1945, il-forzi tal-USSR invadew l-istat klijent Ġappuniż ta' Manchukuo. Mao Zedong f'April u Mejju 1945 kien ippjana li jimmobilizza 150,000 sa 250,000 suldat miċ-Ċina kollha biex jaħdmu mal-forzi tal-Unjoni Sovjetika fil-qbid tal-Manċurja. Wara t-tmiem tal-gwerra, il-komunisti kkontrollaw terz tat-territorju taċ-Ċina. Mill-1945 sal-1949, fir-Rivoluzzjoni Komunista Ċiniża, il-komunisti rnexxielhom jaqbdu t-territorju Ċiniż kollu, ħlief għall-gżira tat-Tajwan, enklavi nazzjonalisti f'Xinjiang u Fujian, jew ir-Renju tat-Tibet, u stabbilixxew ir-Repubblika Popolari taċ-Ċina li teżisti illum.

Kapitali: Jinggang
(1927-1930), Ruijin
(1931-1934), Zhidan
(1935), Yan'an
(1936-1947), Xibaipo
(1948-1949), Peking
(1949); Entità: Protostat mhux rikonoxxut ikkontrollat ​​mis-CCP matul il-Gwerra Ċivili Ċiniża; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż; Munita: Yuan Ċiniż (de jure), CSR Yuan
(1931-1937, de facto)

Okkupazzjoni Sovjetika tal-Manċurja (9 ta' Awwissu 1945-3 ta' Mejju 1946) 
L-Okkupazzjoni Sovjetika tal-Manċurja (Russu: Маньчжурия под оккупацией СССР; Ċiniż: 苏联占领下的满洲) kien il-perjodu li matulu t-territorju Ċiniż iddominat ta' l-istat Manċurja taħt l-okkupazzjoni puppet tal-Manċurja sovjetika. militari tal-Vjetnam. Fir-​rebbiegħa tal-​1946, il-​forzi Sovjetiċi rtiraw kompletament mit-​territorju, bl-​eċċezzjoni tal-​port ta' Lüshun —li qabel kien Port Arthur—, fejn baqgħu jżommu bażi navali sal-1955.

Storja 

Matul il-Ftehim ta' Yalta fi Frar tal-1945, l-Alleati qablu li l-Unjoni Sovjetika tingħaqad fil-gwerra kontra l-Ġappun wara li l-Ġermanja Nażista ġiet megħluba. Diġà fl-1944, strateġisti Amerikani kienu qajmu l-possibbiltà li jokkupaw il-Manċurja militarment, lejn l-aħħar tal-gwerra, iżda din l-għażla fl-aħħar ġiet skartata peress li kienet aktar probabbli okkupazzjoni militari Sovjetika jew Ċiniża tat-territorju.

Fid-9 ta' Awwissu, 1945, tliet xhur wara l-konsenja Ġermaniża, is-Sovjetiċi ddikjaraw gwerra lill-Ġappun u invadew il-Manċurja. Dak iż-żmien it-territorju kien taħt il-kontroll tal-istat pupazzi Ġappuniż ta 'Manchukuo, għalkemm it-territorju kien taħt il-kontroll tal-Armata Kwantung. Fi żmien qasir is-Sovjetiċi rnexxielhom jegħlbu lid-difensuri Ġappuniżi u jaħtfu l-kontroll tat-territorju vast Manchu.Wara l-konsenja Ġappuniża, il-biċċa l-kbira tal-Manċurja ġiet taħt okkupazzjoni Sovjetika. Il-gvernijiet pupazzi ta’ Manchukuo u Inner Mongolia—Mengjiang—kienu xolti. L-awtoritajiet Sovjetiċi l-ġodda poġġew il-kontroll tal-amministrazzjonijiet lokali f’idejn membri tar-reżistenza kontra l-Ġappuniżi.3 L-okkupazzjoni militari tal-Manċurja damet għal tmien xhur, sa nofs l-1946.

Sa mit-tmiem tal-gwerra dinjija, bdew kunflitti bejn il-komunisti Ċiniżi u l-militanti tal-Kuomintang, li qabdu biex jiksbu l-kontroll tal-punti strateġiċi fir-reġjun. Bl-appoġġ jew l-approvazzjoni tal-Unjoni Sovjetika, il-komunisti Ċiniżi rnexxielhom jiksbu l-kontroll. ta' xi żoni ewlenin, għalkemm mhux it-territorju kollu. Fl-istess ħin li dan kien qed jiġri, fil-bidu tal-1946 bdew isiru protesti kontra l-okkupazzjoni Sovjetika tal-Manċurja fiċ-Ċina kontinentali, li malajr infirxu f’xi bliet Manchuria. Għalkemm il-forzi tal-Kuomintang riedu evakwazzjoni militari Sovjetika malajr tal-Manċurja, dan kien ifisser li r-reġjun immedjatament jaqa' f'idejn Komunisti. Għal din ir-raġuni, l-awtoritajiet Ċiniżi kienu qed jipposponu ripetutament id-data finali tal-irtirar militari Russu.5 Il-forzi Sovjetiċi lestew l-irtirar tagħhom f'Mejju 1946.

Madankollu, l-Unjoni Sovjetika xorta żammet xi privileġġi u interessi tagħha fiż-żona sal-iffirmar tat-Trattat Sino-Sovjetiku tal-1950.

Kapitali: Shenyang (Kmand Militari); Entità: Okkupazzjoni territorjali Sovjetika; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż u Russu (Proviżorju); Storja: 9 ta' Awwissu 1945-invażjoni Sovjetika, 3 ta' Mejju
1946-Irtirar tal-forzi militari kollha; Forma ta' Gvern: Gvern militari; Kmandant Militari (1945-1946): Rodion Malinovski.

Manchukuo 
Manchukuon. (Ċiniż tradizzjonali: 滿洲國; Ċiniż simplifikat: 满洲国; Pinyin: Mǎnzhōuguó; Ġappuniż: 滿洲国; bl-Ispanjol kien litteralment tradott bħala "Stat tal-Manċurja") kien stat pupazzi - għalkemm nominalment indipendenti - li kien jeżisti matul il- għexieren ta 'snin mis-snin tletin u 40, u li t-territorju tagħhom jikkorrispondi għar-reġjuni attwali tal-Grigal taċ-Ċina u l-Mongolja ta' ġewwa. Iż-żona kienet kollettivament magħrufa bħala "Manchuria" mill-pajjiżi tal-Punent u l-Ġappuniżi.

Fl-1931 dan ir-reġjun tal-Asja tal-Lvant ġie invadat mill-Ġappun bħala riżultat tal-hekk imsejjaħ Inċident ta’ Mukden, u wara l-awtoritajiet Ġappuniżi installaw gvern pupazzi favur il-Ġappun bl-eks imperatur Ċiniż Puyi bħala kap tal-istat. Puyi kien jispiċċa jiġi inkurunat bħala Imperatur ta 'Manchukuo, għalkemm mingħajr ma jkollu l-ebda poter reali. Il-Manchukus kienu jikkostitwixxu minoranza f'Manchukuo, li l-grupp etniku ewlieni tagħhom kien magħmul mill-grupp etniku Han. Min-naħa tagħhom, il-popolazzjoni tal-Koreani żdiedet b'mod konsiderevoli matul il-perjodu tal-eżistenza ta' Manchukuo, kif għamlu l-popolazzjonijiet tal-Ġappuniżi, Mongoljani, Russi Bojod, u minoranzi oħra. Ir-reġjuni Mongoli fil-punent tal-Manċurja kienu rregolati taħt amministrazzjoni kemmxejn differenti, b'rikonoxximent tat-tradizzjonijiet Mongoli eżistenti hemmhekk. Fir-rigward tal-parti tan-nofsinhar tal-Peniżola Liaodong, kienet amministrata direttament mill-Ġappun bħala l-konċessjoni Kwantung.

Il-gvern ta' Manchukuo tneħħa f'Awwissu 1945, wara li t-territorju kien okkupat mill-Armata Sovjetika lejn tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija. It-territorji maħkuma saru amministrati mill-Unjoni Sovjetika għal diversi xhur u fl-aħħar kienu se jiġu trasferiti għall-amministrazzjoni Ċiniża sena wara.

Kapitali: Hsinking; Entità: Puppet state tal-Imperu Ġappuniż; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż, Manċur, Ġappuniż, Mongoljan (Fil-Mongolja ta' ġewwa), Korean (Fil Jiandao), Russu (F'Harbin); Żona: 1,554,000 km²; Wiċċ (1934): 1,192,081 km²; Popolazzjoni stmata (1934): 85,200,700 abitant; Reliġjon: Istat Shinto, Manchu Shamanism, Buddhism (Buddiżmu Ċiniż, Buddhism Korean, Buddhism Ġappuniż u Buddhism Tibetan) Reliġjon Tradizzjonali Ċiniża (Reliġjon Tradizzjonali tal-Grigal taċ-Ċina), Taoism
Konfuċjaniżmu, Shanrendao, Shamanism Mongoljan, Shamanism Korean, Knisja Ortodossa Russa; Munita: Manchukuo Yuan; Perjodu Storiku ta' Bejn il-Gwerer /
It-Tieni Gwerra Dinjija; 1 ta’ Marzu, 1932-Twaqqif, 4 ta’ Marzu, 1933-Annessjoni ta’ Rehe, 1 ta’ Marzu, 1934-Proklamazzjoni tal-Imperu, 9 ta’ Awwissu, 1945-Invażjoni Sovjetika, 18 ta’ Awwissu, 1945-Għajbien; Forma ta' Gvern: Monarkija kostituzzjonali ta' partit wieħed taħt okkupazzjoni militari; Imperatur (1934-1945): Kangde; Prim Ministru: Zheng Xiaoxu (1932-1935), Zhang Jinghui (1935-1945); Membru ta': Setgħat tal-Assi.

Gvern Nazzjonalista ta' Nanjing (30 ta 'Marzu, 1940-16 ta' Awwissu 1945) 
Il-Gvern Nazzjonalista ta' Nanjing (Ċiniż Tradizzjonali: 南京国民政府; pinyin: Nánjīng Guó Mín Zhèngfǔ), imsejjaħ ukoll il-Gvern Nazzjonali Riorganizzat tar-Repubblika taċ-Ċina (Ċiniż: 中華民國國民民政國民民政府府 民民政府 民政府 民政府 國國 民政府 民政府 ; ǔ), kien a pupazz tal-gvern tal-Imperu Ġappuniż fir-Repubblika taċ-Ċina, maħluqa fit-30 ta 'Marzu, 1940 u taħt it-tmexxija ta' Wang Jingwei. L-isem uffiċjali tagħha kien ir-Repubblika taċ-Ċina (中華民國, Zhōnghuá Mínguó), iżda kultant tissejjaħ ukoll ir-Repubblika taċ-Ċina-Nanking. Ismijiet oħra użati ta' spiss mill-istoriografija huma "Wang Jingwei Regime" (汪精卫政权, Wāng Jīngwèi Zhèngquán) jew sempliċiment "Nanking Regime".

Il-gvern ta’ Wang Jingwei kien wieħed minn diversi stati pupazzi tal-Ġappuniżi matul it-Tieni Gwerra Sino-Ġappuniża (1937-1945), u rivali għall-gvern ta' Chiang Kai-shek, li kien, bl-istess isem, Gvernatur Nazzjonali tar-ROC f'Chongqing. Wang Jingwei kien membru tal-ġwienaħ tax-xellug tal-Kuomintang (KMT), li kien ħarġet mill-gvern ta' Chiang f'Marzu 1940 biex iwarrab lill-invażuri Ġappuniżi. Filwaqt li sostniet li hija l-gvern leġittimu tar-ROC, tellgħet l-istess bandiera u inkludiet l-istess emblema bħall-Gvern Nazzjonali Jian Jieshi. Madankollu, huwa rikonoxxut b’mod wiesa’ bħala stat pupazz u ma gawdax rikonoxximent diplomatiku, ħlief fost l-istati tal-Patt Kontra l-Komintern.

Il-Gvern Nazzjonalista ta' Nanjing kien teoretikament riintegrazzjoni ta’ diversi entitajiet li l-Ġappun kien stabbilixxa fit-tramuntana u ċ-ċentru taċ-Ċina, inkluż il-Gvern Riformat tal-Lvant tar-Repubblika taċ-Ċina, il-Gvern Proviżorju tat-Tramuntana tar-Repubblika taċ-Ċina, u l-Mengjiang fil-Mongolja ta’ Intern. Madankollu, kemm iċ-Ċina tat-Tramuntana kif ukoll il-Mongolja ta' ġewwa baqgħu relattivament ħielsa mill-influwenza tagħhom.

Kapitali: Nanjing; Entità: Puppet state tal-Imperu Ġappuniż; Lingwa Uffiċjali: Mandarin, Ġappuniż; Lingwi Oħra: Mongoljan; Żona (1940): 1,264,000 km²; Popolazzjoni stmata (1940) 182,000,000 abitant; Reliġjon: Buddhism, Confucianism, Taoism; Munita: Manchukuo Yuan; Perjodu Storiku: It-Tieni Gwerra Dinjija; 30 ta 'Marzu, 1940-Twaqqif, 9 ta' Jannar, 1943-Dikjarazzjoni ta' Gwerra fuq l-Alleati, 10 ta' Novembru, 1944-Mewt ta 'Wang Jingwei, 16 ta' Awwissu 1945: Għajbien; Forma ta' Gvern: Repubblika ta' partit wieħed taħt dittatorjat totalitarju; President: Wang Jingwei (1940-1944), Chen Gongbo (1944-1945); Viċi President: Zhou Fohai (1940-1945); Membru ta': Axis.

Mengjiang (1939-16 Awissu, 1945) 
Mengjiang (Ċiniż: 蒙疆, Pinyin: Měngjiāng, Wade-Giles: Meng-chiang, Traskrizzjoni Postali Ċiniża: Mengkiang), magħruf uffiċjalment bħala l-Gvern Awtonomu Magħqud ta' Mengjiang, kien stat pupazzi maħluq mit-truppi Ġappuniżi fit-Tramuntana taċ-Ċina fl-1936 u eżista sa tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija.

Mengjiang kien magħmul mill-provinċji Ċiniżi antiki ta' Chahar u Suiyuan li jikkorrispondu mal-parti ċentrali tal-Mongolja ta' ġewwa kontemporanja; Mengjiang kien jissejjaħ mill-Ġappuniż Mengkukuo jew Mongokuo, taħlita bejn Manchukuo (stat ieħor ta 'qabel pupazzi fiċ-Ċina) u Mongkyo għall-isem Ġappuniż tiegħu. Il-ħakkiem kien l-aristokratiku Mongol Demchugdongrub, taħt il-kontroll sħiħ tal-konsulenti militari Ġappuniżi. Il-kapitali tal-gvern kienet il-belt ta 'Kalgan, issa Hohhot. Biex tenfasizza n-nazzjonaliżmu Mongoljan li l-Ġappun allegatament kien qed jipprova jistimula, Mengjiajng kien jismu Genghiskhan era (b'kommemorazzjoni ta 'Genghis Khan).

Għalkemm l-għan tal-Ġappun li jippermetti l-ħolqien ta 'Mengjiang kien li juża nazzjonaliżmu Mongoljan għad-detriment taċ-Ċina, il-popolazzjoni tal-istat kienet magħmula l-aktar minn Ċiniż Han etniċi (madwar 80%).

Kapitali: Kalgan; Entità: Puppet State of the Japanese Empire (1939-1940), Reġjun Awtonomu ta'
gvern nazzjonali riorganizzat (1940-1945); Lingwa Uffiċjali: Mongoljan, Ċiniż, Ġappuniż; Żona: 506,800 km²; Popolazzjoni: 5,500,000 abitant, Densità 10.85 abitant/km²; Żona: 506,800 km²; Popolazzjoni stmata (1940): 5,500,000 abitant; Reliġjon: Shinto tal-Stat; Munita: Mengjiang Yuan; Perjodu Storiku: Bejn il-Gwerer/ It-Tieni Gwerra Dinjija; 1939-Twaqqif, 1940-Reġjun Awtonomu tal-Gvern Nazzjonali Riorganizzat, 9 Awissu, 1945-Invażjoni Sovjetika, 16 Awissu, 1945-Għejbien; Forma ta' Gvern: Dittatorjat militari; Kap tal-Stat: Demchugdongrub (1937-1945); Membru ta': Setgħat tal-Assi.

Etimoloġija 
Mengjiang tfisser "territorji Mongoli". Dan l-isem ġej mid-diskors ta 'aċċettazzjoni presidenzjali ta' Demchugdongrub: "Biex tirkupra t-territorji oriġinarjament miżmuma mill-Mongols."

Storja 
Mengjiang twaqqfet fit-12 ta 'Mejju, 1936 mill-gvern militari Mongoljan taħt appoġġ militari u loġistiku mill-Armata Kwantung Ġappuniża, imbagħad ingħata l-isem mill-ġdid f'Ottubru 1937 bħala l-Federazzjoni Awtonoma Mongoljana. Fl-1 ta’ Settembru, 1939, il-gvern puppet predominantement Han tal-Gvern Awtonomu ta’ Chahar tan-Nofsinhar u l-Gvern Awtonomu ta’ Shanxi tat-Tramuntana ngħaqdu biex jiffurmaw il-Gvern Awtonomu Magħqud ta’ Mengjiang, għalkemm il-Ġappun effettivament impedixxa lil tali entità milli tipproklama lilha nnifisha bħala “stat Mongol” kif kien il- xewqa tal-mexxejja indiġeni. Il-Ġappuniżi pprojbixxew ukoll b'mod sever lil Mengjiang milli jippretendi territorji lil Manchukuo (stat pupazzi Ġappuniż ieħor) jew lir-Repubblika tal-Poplu Mongoljan protetta mis-Sovjetika.

Il-kapitali ġiet stabbilita f'Chan Pei ħdejn Kalgan fejn il-gvern pupazzi kkontrolla l-belt ta 'Hohhot. Fl-4 ta 'Awwissu, 1941, Mengjiang ingħata l-isem mill-ġdid lill-Federazzjoni Awtonoma Mongoljana.

Mengjiang sparixxa fl-1945, meta wara li ddikjaraw gwerra lill-gvern Ġappuniż, il-forzi tal-Armata l-Ħamra tal-Unjoni Sovjetika, flimkien mal-armata Mongoljana, invadew Mengijang u Manchukuo. Fi tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija, Mengjiang reġgħet lura biex tkun parti mir-Repubblika taċ-Ċina, u ftit wara ġiet taħt il-kontroll tar-Repubblika Popolari taċ-Ċina attwali.

Gvern Proviżorju tar-ROC (14 ta' Diċembru, 1937-30 ta' Marzu, 1940) 
Il-Gvern Proviżorju tar-Repubblika taċ-Ċina (Ċiniż tradizzjonali: 中華民國臨時政府, Ċiniż simplifikat: 中华民国临时政府, pinyin: Zhōnghuá Mínguó Línshí Zhèngfǔū, gvern Ġappuniż), jew il-kap ta' Minkofu: Chūka ta' Minkofu: Ġappuniż. Wang Kemin u stabbilit taħt il-kustodja tal-invażuri Ġappuniżi taċ-Ċina.

Motto: 新民主義 (Xīnmín zhǔyì) "Demokrazija Ġdida"; Innu: 卿雲歌, "Kanzunetta għas-sħaba awspiċju"; Kapitali: Beijing; Entità: Puppet state tal-Imperu Ġappuniż; Lingwa Uffiċjali: Mandarin, Ġappuniż; Wiċċ (1934): 1,192,081 km²; Popolazzjoni stmata (1934): 85,200,700 abitant; Reliġjon: Buddhism, Taoism; Perjodu Storiku: Bejn il-Gwerer; 7 ta' Lulju, 1937-Inċident tal-Pont Marco Polo, 14 ta' Diċembru, 1937-Twaqqif, 30 ta' Marzu, 1940-Għaqda mal-Gvern ta' Nanking; Forma ta' Gvern: Repubblika ta' partit wieħed; President (1937-1940): Wang Kemin; Membru ta': Setgħat tal-Assi.

Ħolqien u xoljiment 
Maħluq fl-14 ta' Diċembru 1937 f'Beijing, dan il-gvern kien dak li ħa l-kontroll ta’ parti mill-grigal taċ-Ċina, inklużi l-ibliet ta' Beijing, Tianjin u Qingdao. Madankollu, kellha eżistenza qasira peress li fl-1940 ġiet xolta u integrata fil-gvern unifikat il-ġdid bil-kapital tiegħu f'Nanking, ippresedut minn Wang Jingwei, li se kollass wara t-telfa Ġappuniża fit-Tieni Gwerra Dinjija.

Storja 
Is-sena ta wara l-Ġappuniżi ħolqu l-Kumpanija tal-Ferroviji tat-Tramuntana taċ-Ċina fiż-żona, li kellhom taħt kontroll militari.

Fl-1939, il-gvern pupazzi tal-Lvant ta' Hebei ġie xolt u integrat f'dak ta' Peking.

Fl-1940, il-Ġappuniżi għaqqdu l-gvernijiet pupazzi Ċiniżi taħt il-gvern unifikat il-ġdid bil-kapital tiegħu f'Nanking, immexxi minn Wang Jingwei, li kien se jiġġarraf wara t-telfa Ġappuniża fit-Tieni Gwerra Dinjija.6

Il-gvern kollaboratorju f’Beijing adotta l-bandiera Repubblikana Ċiniża b’ħames strixxi bħala l-bandiera nazzjonali tiegħu. Madankollu, il-gvern ta’ Nanking ta’ Wang Jingwei kien jadotta t-tieni bandiera repubblikana, bi sfond aħmar u xemx bajda fuq sema blu, simbolu tal-Kuomintang.

Il-belt ta 'Beijing (Ċiniż 北京, "kapitali tat-Tramuntana") kienet ingħatat l-isem ġdid Běipíng, "paċi tat-tramuntana" meta l-gvern nazzjonali tar-Repubblika taċ-Ċina ġie stabbilit f'Nanjing fl-1927. kollaborazzjonista, irkupra l-isem tradizzjonali ta Beijing.

Matul iż-żmien li dawn ir-reġimi pupazzi kienu jeżistu fiċ-Ċina, il-gvern leġittimu tar-ROC, rikonoxxut mill-Poteri Alleati matul it-Tieni Gwerra Dinjija, kellu jirriloka fil-belt ta’ ġewwa ta’ Chongqing, immexxi mill-mexxej militari Ċiniż Chiang Kai.-shek. Il-gvern ta 'Chiang Kai-shek se jerġa' jistabbilixxi ruħu f'Nanking wara t-tluq tal-Ġappuniżi u l-kollass tal-gvern kollaboratorju.

Kunsill Awtonomu tal-Lvant ta' Hebei (1935-1938) 
Il-Gvern Awtonomu tal-Lvant ta' Hebei (Ċiniż: 冀東防共自治政府; pinyin: Jìdōng Fánggòng Zìzhì Zhèngfǔ) Ġappuniż: 冀東防共自治政共自治政府, Kitchiō the East Commonus Anti-Community magħruf ukoll bħala Gvern tal-Lvant tal-Hebei Hebei, magħruf ukoll bħala Gvern i East Hebei kien stat pupazzi stabbilit mill-Imperu Ġappuniż.

Kapitali: Tongzhou; Entità: Puppet state tal-Imperu Ġappuniż; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż, Manchu, Ġappuniż; Żona (1937): 8,200 km²; Popolazzjoni stmata (1937): 6,000,000 abitant; Reliġjon: Shinto tal-Istat; Perjodu Storiku It-Tieni Gwerra Sino-Ġappuniża: 25 ta' Novembru, 1935-Twaqqif, 1 ta' Frar, 1938-Xoljiment; Forma ta' Gvern: Repubblika ta' partit wieħed; President (1935-1937): Yin Ju-keng; Membru ta': Setgħat tal-Assi.

Storja 
Wara l-ħolqien ta 'Manchukuo u azzjoni militari sussegwenti mill-Armata Imperjali Ġappuniża, li ġabet il-Grigal taċ-Ċina fil-lvant tal-Ħajt il-Kbir taħt il-kontroll Ġappuniż, l-Imperu tal-Ġappun u r-Repubblika taċ-Ċina ffirmaw it-Tregwa Tanggu, li stabbiliet żona demilitarizzata fin-nofsinhar tal-pajjiż. Il-Ħajt il-Kbir, li jinfirex minn Tianjin sa Beiping (Beijing). Taħt it-termini tat-tregwa u l-Ftehim He-Umezu sussegwenti tal-1935, din iż-żona demilitarizzata tneħħiet ukoll mill-influwenza politika u militari tal-gvern tal-Kuomintang taċ-Ċina.

Fil-15 ta 'Novembru, 1935, l-amministratur lokali Ċiniż tat-22 kontea tal-Provinċja ta' Hopei, Yin Ju-keng, ipproklama t-territorji taħt il-kontroll tiegħu bħala awtonomi. Għaxart ijiem wara, fil-25 ta’ Novembru, ipproklama li huma indipendenti mir-ROC u li kellhom il-kapital tagħhom f’Tongzhou. Il-gvern il-ġdid immedjatament iffirma trattati ekonomiċi u militari mal-Ġappun. Il-Korp tal-Preservazzjoni tal-Paċi taż-Żona Demilitarizzata li kien inħoloq mit-Tregwa Tanggu ġie xolt u organizzat mill-ġdid bħala l-Armata tal-Lvant Hebei bl-appoġġ militari Ġappuniż. L-għan Ġappuniż kien li tiġi stabbilita żona ta 'bafer bejn Manchukuo u ċ-Ċina, iżda r-reġim kollaborazzjonisti pro-Ġappuniż kien meqjus bħala affront mill-gvern Ċiniż u ksur tat-tregwa Tanggu.

Il-Gvern Awtonomu ta' Hebei tal-Lvant irċieva tweġiba fil-forma tal-gvern politiku Hebei-Chahar tal-Ġeneral Song Zheyuan, li kien taħt il-gvern ta' Nanjing, imniedi fit-18 ta' Diċembru 1935.23 suldati Ċiniżi baqgħu fiż-żona.

F'Lulju 1936, faqqgħet rewwixta tal-bdiewa kontra l-Gvern Awtonomu tal-Lvant ta' Hebei fil-Kontea ta' Miyun. Immexxija minn qassis Taoist antik, ir-ribelli ġew organizzati mis-Soċjetà tar-Ramel Isfar u rnexxielhom jegħlbu unità tal-Armata Hopei tal-Lvant li ntbagħtet biex trażżanhom.5 Minn hemm 'il quddiem, l-Armata Imperjali Ġappuniża daħlet biex irażżan ir-rewwixta, u għelbet lill-bdiewa. ribelli f’Settembru. Madwar 300 insurgent inqatlu jew midruba fil-;lied.

Il-gvern tal-Lvant ta 'Hebei baqa' ħaj mill-Ammutinament ta 'Tungchow fl-aħħar ta' Lulju 1937 qabel ma ġie assorbit fil-Gvern Proviżorju kollaborazzjonista taċ-Ċina fi Frar 1938.

Repubblika Sovjetika taċ-Ċina (1931-1937) 
Ir-Repubblika Sovjetika taċ-Ċina (Ċiniż tradizzjonali: 中華蘇維埃共和國; Ċiniż simplifikat: 中华苏维埃共和国; pinyin: Zhōnghuá Sūwéi'āi Gònghēguó), spiss kien imsejjaħ il-Partit ta 'Jiang Komunist Sovjetiku, spiss imsejjaħ il-Partit Komunista ta' Jiangsu. żoni tar-Repubblika taċ-Ċina taħt il-kontroll tagħha bejn l-1931 u l-1937.

Kapitali: Ruijin, Yan'an; Entità: Stat mhux rikonoxxut; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż; Żona: 150,000 km²; Munita: Yuan; Perjodu Storiku: Bejn il-Gwerer; 1931-Ħolqien, 1934-1935-Marzu twil, 1936-Inċident ta' Xi'an, 1937-Gwerra Ċivili Ċiniża; Forma ta' Gvern: Repubblika Sovjetika soċjalista Leninista b'partit wieħed; President tal-Kumitat Eżekuttiv Ċentrali: Mao Zedong; Viċi President: Xiang Ying u Zhang Guodao.

Kumul Khanate (1696-1930) 

Il-Khanate Kumul (قۇمۇل خانلىقى, 哈密札薩克旗) kien Khanate Tork feudali semi-awtonomu (ekwivalenti għal banner fil-Mongolja) fi ħdan id-dinastija Qing u mbagħad ir-Repubblika taċ-Ċina sakemm tneħħiet mill-Gvernatur ta' Jinjiang, ta' Xiren, fl-1930. Il-khanate kien jinsab fil-Prefettura ta' Hami tal-lum ta' Xinjiang.

Status: Banner tad-dinastija Qing (1696–1912), Vassall tar-Repubblika taċ-Ċina (1912–1930); Kapitali: Kumul, Xinjiang; Lingwi Komuni: lingwa Ċiniża, lingwa Chagatai (predeċessur tat-Turki Uyghur);; Reliġjon: Islam Sunni; Gvern: Monarkija; Khan: (1867–1882) Muhammad shah, (1882–1930) Maqsud Shah (l-aħħar); Kanċillier/Baig: (1922–1930) Yulbars Khan (l-aħħar); Munita: muniti Xinjiang.

Storja 
Il-Khans Kumul kienu dixxendenti diretti tal-khans taċ-Chagatai Khanate, u għalhekk l-aħħar dixxendenti tal-imperu Mongol.

Id-dinastija Ming stabbilixxiet relazzjoni tributarja mat-Turpan Khanate, li spiċċat Kara Del fl-1513 mal-konkwista tagħha minn Mansur Khan fil-kunflitt Ming-Turpan. Il-khanate ta ġieħ lill-Ming. It-Turpan Khanate taħt is-Sultan Said Baba Khan appoġġa lil-lealisti Musulmani Ċiniżi Ming matul ir-ribelljoni tal-Milayin tal-1646 kontra d-dinastija Qing.

Mibda fl-1647, wara t-telfa tal-lealisti Ming, li matulha l-Prinċep Kumul Turumtay inqatel mill-forzi Qing, Kumul issottometta lill-Qing u bagħat ġieħ. Hija ġiet taħt il-ħakma Qing u baqgħet kharate bħala parti mill-Imperu Qing. It-titlu "Jasak Tarkhan" ingħata lil Abdullah Beg Tarkhan (iben il-ħakkiem Kumul Muhammad Shah-i-Beg Tarkhan), ħakkiem ta' Hami fl-1696 wara li ssottometta lill-Qing bħala vassall matul il-Gwerra Dzungar–Qing.

Il-Khanate kien iġġieled kontra d-Dzungar Khanate għall-Qing. Kumul kompla bħala khanat vassal meta Xinjiang saret provinċja fl-1884 wara r-Rivolta Dungan.

Il-khans ingħataw ukoll it-titlu Qinwang (Prinċep tal-Ewwel Rank Ċiniż: 親王; pinyin: qīn wáng) mill-Imperu Qing. Il-qorti Qing tat lill-khan poter enormi, bl-eċċezzjoni tal-amministrazzjoni tal-eżekuzzjoni, li kellha tkun awtorizzata minn uffiċjal Ċiniż stazzjonat f'Kumul. Il-khans kienu uffiċjalment vassalli tal-imperatur taċ-Ċina, u kull sitt snin kienu meħtieġa jżuru Beijing biex ikunu l-qaddejja tal-imperatur għal perjodu ta' 40 jum.

Kien magħruf ukoll bħala l-prinċipat ta 'Kumul, u kien jissejjaħ Hami miċ-Ċiniżi. Il-khans kienu ħbiberija mal-gvern u l-awtoritajiet Ċiniżi.

Khan Muhammad u ibnu u s-suċċessur tiegħu Khan Maqsud Shah intaxxaw bil-kbir lis-suġġetti tagħhom u għamlu xogħol furzat, li rriżultaw f'żewġ ribelljonijiet kontra l-ħakma tagħhom fl-1907 u fl-1912.

Il-khan kien assistit minn kanċillier/viser/prim ministru fil-qorti tiegħu. L-aħħar khan, Maqsud Shah, kellu lil Yulbars Khan, il-prinċep tigra ta’ Hami, bħala l-kanċillier tiegħu.

Il-khan ħallas ġieħ annwali żgħir lil Urumchi, u bi tpattija, il-gvern ta' Xinjiang ħallaslu sussidju formali ta' 1,200 taels ta 'fidda kull sena; ċertament, fl-opinjoni ta' Yang Zengxin, somma żgħira biżżejjed biex tiżgura l-ubbidjenza kontinwa tal-Khanate strateġikament vitali.

Il-gvernatur Ċiniż Han ta 'Xinjiang, Yang Zengxin, kien monarkiku u tollera l-Khanate. Kien ħabib mal-khan Maqsud Shah.

Madwar l-1920, l-aġenti sigrieti Ġappuniżi bdew jesploraw iż-żona ta' Kumul.

Kien li l-Khanate kien jeżisti li żamm lill-Uyghurs milli jirribellaw, peress li l-Khanate kien jirrappreżenta gvern immexxi minn raġel tal-etniċità u r-reliġjon tagħhom. L-abolizzjoni tal-khanate wasslet għal ribelljoni mdemmija.

Fl-1928, ftit wara l-qtil ta’ Yang Zengxin, l-anzjan Maqsud Shah kien stmat li ħakem popolazzjoni ta’ bejn 25,000 u 30,000 kumullik. Il-khan kien responsabbli biex jiġbor it-taxxi u jamministra l-ġustizzja; l-amministrazzjoni tagħha kienet tistrieħ fuq wieħed u għoxrin Beg, li erbgħa minnhom kienu responsabbli għal Kumul innifsu, ħamsa oħra kienu responsabbli għall-irħula fuq il-pjanuri, u t-tnax li kien fadal amministraw ir-reġjuni muntanjużi ta 'Barkul u Karlik Tagh. Maqsud Shah żamm ukoll milizzja Uyghur li kienet reputazzjoni li kienet imħarrġa aħjar mill-kontroparti tagħha fil-Belt il-Qadima predominantement Ċiniża. Il-ħamrija tal-oasi kienet rikka u kkultivata tajjeb, u l-kundizzjonijiet għall-Kumullik qabel l-1929 kienu relattivament kontenuti u prosperi. Skont il-missjunarji Brittaniċi Mildred Cable u Francesca French, li kienu jafu personalment lil Maqsud Shah, l-eżistenza kontinwa ta’ Kumul Khanate kienet ukoll ta’ importanza psikoloġika għall-Uyghurs ta' Turfan u t-Tarim Basin, li ttolleraw il-ħakma Ċiniża filwaqt li s-sede tagħhom stess tal-Gvern kienet stabbilit sew f’Ħami taħt Khan Maqsud Shah, li għadu jġorr it-titlu kburi ta’ Re tal-Gobi.

Mal-mewt ta 'Maqsud Shah fis-6 ta' Ġunju, 1930, Jin Shuren biddel il-khanate bi tliet distretti amministrattivi provinċjali normali, Hami, Yihe, u Yiwu. Dan qanqal ir-Ribelljoni ta 'Kumul, li fiha Yulbars Khan ipprova jirrestawra lill-eredi Nasir għat-tron.

L-Ewwel Repubblika taċ-Ċina (1 ta' Jannar, 1912-29 ta' Diċembru 1928) 
Il-Gvern ta' Beiyang1 jew il-gvern tal-kmandanti tal-gwerra jew ukoll bħala l-Ewwel Repubblika taċ-Ċina jirreferi kollettivament għal sensiela ta' reġimi li ħakmu minn Beijing bejn l-1912 u l-1928 fiż-Zhongnanhai. Kien rikonoxxut internazzjonalment bħala l-gvern leġittimu tar-ROC. L-isem huwa meħud mill-Armata Beiyang li ddominat il-politika biż-żieda ta 'Yuan Shikai li kien ġenerali fil-gvern tad-dinastija Qing. Għalkemm il-mewt ta 'Yuan fl-1916 qasmet l-armata f'diversi fazzjonijiet rivali, il-gvern kien dejjem taħt il-kontroll tal-ġenerali ta' Beiyang b'faċċata ċivili jew "kostituzzjonali". Liema fazzjoni kkontrollata Beijing kellha aura ta 'leġittimità, rikonoxximent diplomatiku, fost vantaġġi ekonomiċi oħra.

Lokalment, il-leġittimità tagħha kienet ikkontestata mal-gvern tal-Kuomintang ta' Sun Yat-sen, ibbażat f'Guangzhou mill-1917. Is-suċċessur ta' Sun, Chiang Kai-shek, mexxa l-Ispedizzjoni tat-Tramuntana mill-1926 sal-1928, keċċa lill-Mulej feudal Beiyang minn Beijing u t-Tramuntana u n-Nofsinhar. Iċ-Ċina, il-kisba ta 'unifikazzjoni u rikonoxximent internazzjonali tal-gvern nazzjonalista Kuomintang ibbażat f'Nanking.

Innu: 五族共和歌 "Kanzunetta tal-Ħames Tlielaq taħt Unjoni Waħda" (1912-1913) 卿雲歌 "Kanzunetta għas-Sħaba Awspiċjuża" (1913-1915; 1921-1928) 中國雄立宇宙間 "Iċ-Ċina tinsab għolja fl-univers" (1915-1921); Kapitali: Beijing; L-aktar belt popolata: Shanghai; Entità: Gvern, Stat sovran u Stat sparixxa; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż; Żona: 11,077,380 km²; Popolazzjoni stmata: (1912) 432,375,000 abitant, (1920) 472,000,000 abitant; Munita: Yuan Ċiniż; Perjodu Storiku: L-Ewwel Gwerra Dinjija, Perjodu ta' bejn il-Gwerra: 1 ta' Jannar, 1912-Proklamazzjoni, 8 ta' April, 1913-Laqgħa Inawgurali tal-Yuan Leġiżlattiv, 25 ta' Diċembru, 1915-14 ta' Lulju, 1916-Gwerra ta' Protezzjoni Nazzjonali, 1-12 ta' Lulju, 1917 -Restawrazzjoni Manchu, 1917-1918-Dħul fl-Ewwel Gwerra Dinjija, 4 ta' Mejju, 1919 Moviment ta' Mejju-Raba', 10 ta' Jannar, 1920-Dħul fil-Lega tan-Nazzjonijiet, 9 ta' Lulju, 1926 -29 ta' Diċembru, 1928-Ispedizzjoni tat-Tramuntana, 4 ta' Ġunju , 1928 Waqgħa tal-gvern militari, 29 ta' Diċembru 1928-Riunifikazzjoni Ċiniża; Forma tal-Gvern: Gvern Proviżorju (1912-1913), Repubblika Parlamentari Federali (1913-1914; 1916-1923; 1924; 1926-1927) Taħt dittatorjat militari (1927-1928), Repubblika Federali Presidenzjali (1914-1915-; 1923-; 1924; 1924-1926), monarkija kostituzzjonali unitarja taħt dittatorjat militari awtoritarju, (1915-1916, de facto); Chairman: Sun Yat-sen (1912), Yuan Shikaia (1912-1916), Li Yuanhong (1916-1917), Feng Guozhangb (1917-1918), Xu Shichang (1918-1922), Zhou Ziqic (1922), Li Yuanhong (1922-1923), Gao Lingweid (1923), Cao Kun (1923-1924), Huang Fue (1924), Duan Qirui (1924-1926), Hu Weidef (1926), (1926), Yan Huiqingg (1926), Du Xiguih (1926-1927), Wellington Koo, Zhang Zuolini (1927-1928); Prim Ministru: Tang Shaoyij (1912), Pan Fuk (1927-1928).

Sistema politika 
Taħt il-Kostituzzjoni Proviżorja tar-ROC mfassla mis-Senat Proviżorju fi Frar 1912, l-Assemblea Nazzjonali (parlament) eleġġet il-president u l-viċi president għal termini ta 'ħames snin u ħatret premier biex jeleġġi u jmexxi l-kabinett. Il-ministri rilevanti kellhom japprovaw digrieti eżekuttivi biex jagħmluhom vinkolanti. L-aktar ministeri importanti kienu l-Armata, il-Finanzi, il-Komunikazzjoni, u l-Intern. L-importanza tal-Ministeru tan-Navy naqset b'mod sinifikanti wara li l-biċċa l-kbira tal-vapuri tagħha ddefettaw lill-Moviment tal-Protezzjoni tal-Kostituzzjoni tan-Nofsinhar fl-1917. Il-Ministeru tal-Komunikazzjoni kien responsabbli wkoll għat-trasport, il-posta u l-Bank tal-Komunikazzjoni u kien il-bażi tal-kabala tal-komunikazzjoni influwenti. .3 Il-Ministeru tal-Intern kien responsabbli għas-sorveljanza u s-sigurtà, filwaqt li l-Ministeru tal-Ġustizzja aktar dgħajjef kien jieħu ħsieb l-affarijiet ġudizzjarji u l-ħabsijiet. L-Uffiċċju tal-Affarijiet Barranin kellu korp diplomatiku rinomat b’figuri bħal Wellington Koo. Minħabba li l-ġenerali kienu jeħtieġu l-ħiliet tiegħu, il-Ministeru tal-Affarijiet Barranin ingħata indipendenza sostanzjali. L-akbar kisba tal-ministeru kienet ir-ritorn fl-1922 tal-konċessjonijiet Ġermaniżi f'Shandong li nħatfu mill-Ġappun matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, u b'hekk taw spinta ħafna lir-reputazzjoni tal-gvern. Il-Ministeru tal-Affarijiet Barranin b'suċċess ċaħad lill-gvern tan-Nofsinhar kwalunkwe rikonoxximent internazzjonali sakemm il-gvern ta 'Beiyang waqa'. Iċ-Ċina kienet membru fundatur tal-Lega tan-Nazzjonijiet.

L-assemblea kienet bikamerali b’senat li jservi termini ta’ sitt snin maqsum f’żewġ klassijiet u kamra tar-rappreżentanti li jservi termini ta’ tliet snin. Is-senaturi ġew magħżula minn assembleji provinċjali u r-rappreżentanti ġew magħżula minn kulleġġ elettorali magħżul b'vot pubbliku limitat. Il-kompitu tal-assemblea kien li tabbozza kostituzzjoni permanenti, tabbozza liġijiet, tapprova l-baġit u t-trattati, tirratifika l-kabinett, u twaqqaf uffiċjali korrotti. Ġudikatura indipendenti b'qorti suprema ġiet ipprovduta wkoll. L-ewwel kodiċijiet legali kienu bbażati fuq ir-riforma tal-Kodiċi Legali tal-Kbir Qing biex jagħmilha xi ħaġa bħall-liġi ċivili Ġermaniża.

Fir-realtà, dawn l-istituzzjonijiet kienu mdgħajfa minn rabtiet personali u fattivi qawwija. B'mod ġenerali, il-gvern kien estremament korrott, inkompetenti, u tiraniku. Il-biċċa l-kbira tad-dħul intefaq fuq il-forzi militari ta' kwalunkwe fazzjoni li kienet bħalissa fil-poter. Leġiżlaturi għal ħajja qasira kellhom klikks u dibattitu ċivili, iżda kienu suġġetti għal tixħim, riżenja sfurzata, jew xoljiment għal kollox.

Matul l-Era tal-Kmandanti tal-Gwerra, il-gvern baqa' instabbli ħafna, b'seba' kapijiet ta 'stat, ħames amministrazzjonijiet provviżorji, 34 kap ta' gvern, 25 kabinett, ħames parlamenti, u erba 'statuti f'medda ta' tnax-il sena. Kienet qrib il-falliment diversi drabi fejn sempliċiment miljun dollaru setgħu jiddeċiedu d-destin tal-burokrazija. Id-dħul tiegħu ġie prinċipalment minn dħul doganali, self barrani, u bonds tal-gvern, peress li kellu diffikultà biex jiġbor it-taxxi barra l-kapital, anke jekk ir-reġjuni tal-madwar kienu kkontrollati minn kmandijiet tal-gwerra alleati. Wara l-Gwerra Zhili-Anhui tal-1920, l-ebda taxxi ma ntbagħtu lil Peking barra mill-provinċja ta 'Chihli (Zhili).

Imperu Ċiniż (12 ta' Diċembru, 1915-22 ta' Marzu, 1916) 
L-Imperu taċ-Ċina (Ċiniż tradizzjonali: 中華帝國; Ċiniż simplifikat: 中华帝国; pinyin: Zhōnghuá Dìguó) kien stat ta' ħajja qasira mmexxi minn statista u ġenerali Yuan Shikai mill-aħħar tal-1915 sal-bidu tal-1916, sabiex tiġi restawrata l-monarkija fiċ-Ċina. . Madankollu, it-tentattiv biex jiġi stabbilit kien falliment, iżda poġġa fuq pawsa lir-reġim repubblikan li kien ikkawża ksur fiċ-Ċina u ġġenera diviżjoni feudali fil-poter.

(Zhōngguó xióng lì yǔzhòujiān) "Iċ-Ċina tinsab għolja fl-univers"; Kapitali: Beijing; L-aktar belt popolata; Shanghai; Entità: Stat Nieqes; Lingwa Uffiċjali: Mandarin Standard; Munita: Yuan Ċiniż; Perjodu storiku; L-Ewwel Gwerra Dinjija: 12 ta' Diċembru, 1915-Proklama, 25 ta' Diċembru, 1915-14 ta' Lulju, 1916-Gwerra għall-Protezzjoni Nazzjonali, 22 ta' Marzu, 1916 Xoljiment-Forma ta' Gvern: Monarkija kostituzzjonali unitarja taħt dittatorjat militari awtoritarju; Imperatur (1915-1916): Hongxian; Prim Ministru (1915-1916): Lu Cheng-hsiang; Leġiżlatura: Assemblea Nazzjonali.

Taħriġ 
Hekk kif Yuan Shikai stabbilixxa lilu nnifsu bħala t-tieni President tar-ROC, huwa beda jikkonsolida l-poter tiegħu u jneħħi lill-mexxejja tal-oppożizzjoni mill-karigi tal-gvern. Biex jiżgura s-setgħa tiegħu, huwa kkollabora ma' diversi poteri Ewropej u mal-Imperu tal-Ġappun. F'Awwissu 1915, ta struzzjonijiet lil Yang Du u oħrajn biex jappoġġjaw ritorn għall-monarkija. Imħallta fl-attentat biex tiġi restawrata l-monarkija kien hemm il-konvinzjoni ta' Yuan li s-sistema monarkika kienet se ssaħħaħ il-pajjiż kontra l-poteri barranin li quddiemhom kien sofra sensiela ta' ostakli2 matul il-presidenza tiegħu u l-ambizzjoni personali tiegħu.1 Il-kampanja għall-intronizzazzjoni dehret tirċievi appoġġ formali minn il-popolazzjoni, iżda l-oppożizzjoni għar-restawr kienet mifruxa u intensa.3 L-avversarji ta’ Yuan, minkejja d-diviżjonijiet interni tagħhom, immedjatament opponew il-proklamazzjoni tiegħu bħala l-imperatur il-ġdid, li qabel kienu beżgħu. Anki l-politiċi li kienu kkollaboraw ma’ Yuan kontra l-Guomindang u ffaċilitaw l-istabbiliment tad-dittatorjat tiegħu oppona bil-qawwa t-talbiet imperjali tiegħu.3 Il-biċċa l-kbira tal-kollaboraturi preċedenti tiegħu opponew ir-restawr.3 Għal xi wħud mill-avversarji, il-lealtà fit-tul tagħhom lejn id-dinastija Manchu ġegħlithom jirrifjutaw it-talbiet tal-Yuan, għal oħrajn l-istituzzjoni imperjali kienet skaduta, reazzjonarja. , u inkonvenjenti għall-pajjiż.3 Uħud mid-difensuri tad-dittatorjat Yuan, diżillużi bir-riżultati tagħha u opponew bil-qawwa mar-ritorn tal-monarkija, bdew favur bidliet li qabel kienu rrifjutaw.

Dinastija Qing (15 ta' Mejju, 1636-12 ta' Frar, 1912) 
Id-Dinastija Qing (pronunzjata 'ching' / tɕʰíŋ/; Ċiniż: 清朝 W-G Ch'ing Ch'ao, PY Qīng Cháo), uffiċjalment il-Kbir Qinga (Ċiniż: 大清; Dà Qīng), jew l-Istat tal-Kbir Qing (Manchu : ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ Daicing Gurun), imsejħa wkoll l-Imperu Qing jew dinastija Manchu, kienet l-aħħar dinastija imperjali Ċiniża, li ħakmet il-pajjiż attwali bejn l-1644 u l-1912. Kienet preċeduta mir-Repubblika taċ-Ċina u s-suċċess tad-dinastija Ming. L-imperu multikulturali Qing dam għal kważi tliet sekli u fforma l-bażi territorjali għall-istat Ċiniż modern.

Id-dinastija twaqqfet mill-klann Yurchen ta 'Aisin-Gioro fil-Manchuria, fejn fil-bidu tas-seklu 17 stabbilixxew stat multi-etniku bil-kapitali tiegħu f'Mukden. Fl-1644, filwaqt li ħa vantaġġ mid-dgħjufija tad-dinastija Ming bħala riżultat tar-rewwixta ta’ Li Zicheng, il-ġeneral Manchu Dorgon qasam il-Ħajt il-Kbir bl-għajnuna Ċiniża u invada ċ-Ċina, qabad Beijing fl-1645. Dorgon ipproklama lin-neputi tiegħu Shunzhi imperatur taċ-Ċina, u b’hekk beda l-ħakma tal-Qing fuq iċ-Ċina kollha. Id-dinastija kkonsolidat il-kontroll tagħha fuq iċ-Ċina malajr, laħqet il-quċċata tagħha matul ir-renju tal-Imperatur Qianlong (r.1735-1796), u wara bdiet tnaqqis gradwali.

Matul ir-renju ta' l-ewwel imperaturi Qing, iċ-Ċina esperjenzat perjodu ta' stabbiltà interna u tkabbir demografiku, territorjali u ekonomiku bla preċedent. Il-konkwisti ta' Qianlong espandew l-imperu Qing fl-Asja Ċentrali, u rduppjaw id-daqs tiegħu. Il-popolazzjoni żdiedet minn madwar 130 miljun għal madwar 400 miljun, iżda t-taxxi u d-dħul tal-gvern, stabbiliti f'livelli baxxi ħafna, staġnaw, u wasslu għal kriżi fiskali fil-bidu tas-seklu 19. It-tkabbir territorjali u tal-popolazzjoni, affettwat min-nuqqas ta 'riżorsi fiskali tal-gvern, tagħbija żżejjed l-abbiltà tal-gvern li jikkontrolla b'mod effettiv it-territorju vast taċ-Ċina. Il-korruzzjoni saret endemika; ribelljonijiet suċċessivi ttestjaw il-leġittimità tal-gvern, u l-elites tal-gvern ma setgħux jirrispondu b'mod effettiv għall-bidliet dejjem jiżdiedu fil-pajsaġġ dinji, fejn il-poteri tal-Punent talbu dejjem aktar il-ftuħ kummerċjali taċ-Ċina.

Wara l-Ewwel Gwerra tal-Opju (1839-1842), il-qawwiet tal-Punent imponew trattati mhux ugwali, kummerċ ħieles, estraterritorjalità, u portijiet ikkontrollati minn barra. Ir-Ribelljoni ta' Taiping (1850-1864) u r-Rivolta ta' Dungan (1862-1877) fl-Asja Ċentrali qatlu madwar 20 miljun ruħ, il-biċċa l-kbira minnhom f’ġuħ ikkaġunat mill-gwerra. Wara t-Tieni Gwerra tal-Opju (1856-1860), il-qawwiet tal-Punent ġiegħlu liċ-Ċina biex tirriforma parzjalment, u għenu lill-gvern Qing biex jikpaċi r-ribelljonijiet interni tiegħu. Minkejja dawn id-diżastri, fir-Restawrazzjoni Tongzhi tas-snin 60, l-elite Han ngħaqdu biex jiddefendu l-ordni Konfuċjan u l-ħakkiema Qing. Il-kisbiet inizjali tal-Moviment ta' Awto-Tisħiħ intilfu fl-Ewwel Gwerra Sino-Ġappuniża tal-1895, li fiha l-Qing tilfu l-influwenza tagħhom fuq il-Korea u l-pussess tat-Tajwan. Il-Qing ippruvaw jorganizzaw mill-ġdid il-militar tagħhom, iżda r-Riforma ambizzjuża tal-Mit Jum tal-1898 ġiet megħluba f'kolp ta' stat mill-Imperatriċi Dowager Cixi, mexxejja tal-fazzjoni konservattiva fil-gvern. Meta l-ġlieda għall-konċessjonijiet minn poteri barranin wassal ir-Ribelljoni tal-Boxer, il-qawwiet barranin intervjenew militarment fiċ-Ċina mill-ġdid; Cixi ddikjarat gwerra fuqhom, li wasslet għat-telfa tagħhom u l-ħarba tal-qorti imperjali lejn Xi'an.

Wara li ffirma l-Protokoll Boxer fl-1900, il-gvern imperjali Qing nieda riformi fiskali u amministrattivi bla preċedent, inklużi elezzjonijiet, kodiċi legali ġdid, u l-abolizzjoni tas-sistema ta 'eżami millennjali. Sun Yat-sen u rivoluzzjonarji oħra kkompetew ma' monarkisti riformisti bħal Kang Youwei u Liang Qichao biex jittrasformaw l-Imperu Qing f'nazzjon modern. Wara l-mewt ta' Cixi u l-Imperatur Guangxu fl-1908, il-fazzjoni konservattiva fil-qorti ppruvat tostakola r-riformi. Ir-rewwixta ta' Wuchang fil-11 ta’ Ottubru 1911 wasslet għar-Rivoluzzjoni ta' Xinhai. L-aħħar imperatur, Puyi, abdika fit-12 ta’ Frar, 1912, u temm l-Imperu u temm aktar minn 2,000 sena ta' tradizzjoni imperjali Ċiniża.

Ismijiet 
Nurhaci iddikjara lilu nnifsu l-"Bright Khan" tal-istat Jin (litteralment "deheb"; magħruf fl-istorjografija Ċiniża bħala l-"Later Jin") f'unur kemm id-dinastija Jin immexxija minn Jurchen tas-seklu 12-13 kif ukoll il-klann Aisin tagħha. Gioro (Aisin huwa Manchu għaċ-Ċiniż 金 (jīn, "deheb")).10 Ibnu Hong Taiji biddel l-isem tad-dinastija tal-Kbir Qing fl-1636.11 Hemm spjegazzjonijiet konfliġġenti dwar it-tifsira ta' Qīng (litteralment, "ċar" jew "pura"). "). L-isem jista 'jkun intgħażel b'reazzjoni għall-isem tad-dinastija Ming (明), li jikkonsisti mill-karattri Ċiniżi għal "xemx" (日) u "qamar" (月), it-tnejn assoċjati mal-element tan-nar tas-sistema taż-żodijaku Ċiniża. Il-karattru Qīng (清) huwa magħmul minn "ilma" (氵) u "blu" (青), it-tnejn assoċjati mal-element tal-ilma. Din l-assoċjazzjoni tiġġustifika l-konkwista Qing bħala t-telfa tan-nar bl-ilma. L-immaġini tal-ilma tal-isem il-ġdid setgħu wkoll kellhom konnotazzjonijiet Buddisti ta' għarfien u kjarifika u konnessjonijiet mal-Bodhisattva Manjusri. L-isem Manchu daicing, li jinstema' bħal rappreżentazzjoni fonetika ta' Dà Qīng jew Dai Ching, jista' fil-fatt ġej minn Mongoljan. kelma ᠳᠠᠢᠢᠴᠢᠨ, дайчин li tfisser "gwerrier".

Daicing gurun seta' kien ifisser "stat tal-gwerrier", pun li kien jinftiehem biss mill-Manchus u l-Mongols. Mill-aħħar parti tad-dinastija, madankollu, anke l-Manchus infushom kienu nsew din it-tifsira possibbli.

Wara li rebħu "iċ-Ċina proprja", il-Manchus identifikaw l-istat tagħhom bħala "Ċina" (中國, Zhōngguó; "Renju tan-Nofs"), u rreferew għaliha bħala Dulimbai Gurun fil-Manchu (Dulimbai tfisser "ċentrali" jew "nofs", gurun tfisser " nazzjon" jew "stat"). L-imperaturi qabblu l-artijiet tal-istat Qing (inkluż iċ-Ċina tal-Grigal tal-lum, Xinjiang, Mongolja, Tibet, u żoni oħra) bħala "Ċina" fil-lingwi Ċiniżi u Manchu, u ddefinixxew iċ-Ċina bħala stat multi-etniku u rrifjutaw l-idea li "Ċina" kienet tfisser biss żoni Han. L-imperaturi Qing ipproklamaw li kemm il-popli Han kif ukoll dawk mhux Han kienu parti miċ-"Ċina." Huma użaw "iċ-Ċina" u "Qing" biex jirreferu għall-istatus tagħhom f'dokumenti uffiċjali, trattati internazzjonali (billi l-Qing kien magħruf internazzjonalment bħala "Ċina" jew "Imperu Ċiniż") u affarijiet barranin, u l-"lingwa Ċiniża" (b'Manchu : Dulimbai gurun i bithe) inkludew iċ-Ċiniż, il-Manchu, u l-Mongoljan, u "nies Ċiniżi" (中國之人 Zhōngguó zhī rén; Manchu: Dulimbai gurun i niyalma) irreferew għall-kwistjonijiet kollha tal-imperu. Fil-verżjonijiet Ċiniżi ta' Fit-trattati tiegħu u mapep tad-dinja, il-gvern Qing uża "Qing" u "Ċina" minflok xulxin.

Kapitali: Shengjing (1636-1644)1, Peking (1644-1912); Entità: Dinastija Imperial Ċiniża; Lingwa Uffiċjali: Manchu, Ċiniż Mandarin; Lingwi Oħra: Mongoljan Klassiku, Lingwi Sinitiċi, Ċiniż Klassiku (miktub), eċċ; Żona: 14,700,000 km²; Popolazzjoni (1912): 383,100,000 abitant, Densità 26.06 abitant/km²; Żona storika: (1790) 13,100,000 km², (1820)​ 12,160,000 km²; Popolazzjoni stmata: (1790​) 301,000,000 abitant, (1820) 395,918,000 abitant; Reliġjon: Lamaiżmu tradizzjonali Ċiniża, buddiżmu Ċiniż, Kristjaneżmu Ċiniż, tipi differenti ta' sinkretiżmu; Munita: Yuan, flus kontanti, Tael; Storja: 17 ta' Frar, 1616-Inkurunazzjoni ta' Nurhaci, 15 ta' Mejju, 1636-Proklamazzjoni, 5 ta' Ġunju, 1644-Qbid ta' Peking, 1687-1757-Konkwista tal-Asja ta' Ġewwa, 1839-1860-Gwerer tal-Opju, 1850-1864-Ribelljoni ta' Taiping 1894-1895-Gwerra mal-Ġappun, 2 ta' Novembru, 1900-Ribelljoni tal-Boxer, 10 ta' Ottubru, 1911-Rivoluzzjoni ta' Xinhai, 12 ta' Frar, 1912-Abdikazzjoni ta' Puyi, 1-12 ta' Lulju, 1917- Restawr ta 'Manchu; Forma ta' Gvern: Monarkija assoluta; Imperatur: Huang Taiji (1636-1643), Hongli (Qianlong) (1735-1796), Puyi (Xuantong) (1908-1912); Prim Ministru: Yikuang, Prince Qing (1911), Yuan Shikai (1911-1912); Leġiżlatura: Kunsill il-Kbir, Kabinett tal-Prinċep Qing, Kabinett ta 'Yuan Shikai; PGD ​​(nominali), PGD per capita: Tnaqqis 14.2 taels.​

Saltna tas-Smewwiet Taiping (1851-1864) 
Is-Saltna tas-Smewwiet Taiping (lingwa Ċiniża: 太平天囯; pinyin: Tàipíng Tiānguó; litteralment "Saltna Kbir Paċifika tas-Smewwiet" jew "Saltna tas-Smewwiet") kien stat ta' oppożizzjoni fiċ-Ċina mill-1851 sal-1864, stabbilit minn Hong Xiuquan, mexxej tar-Ribelljoni. Taiping (1850-64). Il-kapitali tagħha kienet Tianjing (Ċiniż: 天京; Wade–Giles: Tienching; litteralment: "Kapitali tas-Smewwiet"), bħalissa Nanking.

Magħruf ukoll bħala r-Renju Ċelesti tal-Paċi l-Kbira, kien stat rivoluzzjonarju teokratiku mmexxi minn professur mill-grupp etniku Hakka jismu Hong Xiuquan, li mill-għarfien tiegħu ta 'Shenism, Confucianism, Buddhism u Kristjaneżmu, żviluppa r-reliġjon tiegħu stess imsejjaħ Bài ​​Shàngdì. Huì, ipproklama lilu nnifsu re tal-istat il-ġdid u bħala l-Messija l-ġdid (mibgħut tal-Imperatur tas-Smewwiet, Shangdi) li kien se jinforza l-Mandat tas-Sema fiċ-Ċina.

Kapitali: Nanjing; Lingwa uffiċjali Ċiniża; Reliġjon: Bài Shàngdì ​​​​Huì; Munita: Shengbao, Perjodu Storiku: Età Kontemporanja: 1851-Imwaqqfa, 1864-Eżekuzzjoni tal-Aħħar Re; Forma ta' Gvern: Monarkija assoluta Teokratika; Heavenly King Taiping: (太平天王): Hong Xiuquan (1851-1864), Hong Tianguifu (1864).

Politika u gvern 
L-ogħla awtorità fis-saltna kienet ir-Re tas-Smewwiet, pożizzjoni miżmuma minn Hong Xiuquan mill-1851, madankollu t-territorju kien maqsum fost diversi ħakkiema li rċevew it-titli ta 'rejiet jew prinċpijiet, li kollha kienu membri qrib jew qraba tar-Re tas-Smewwiet. L-ewwel membri kienu ħames slaten assenjati kif ġej.

Reliġjon 
Ir-reliġjon tas-saltna kienet ibbażata fuq l-idea li Hong Xiuquan kien irċieva viżjoni divina li żvelat l-oriġini divina u l-missjoni tiegħu li jirrestawra l-Mandat tal-Ġenna.

Minkejja dan, Xiuquan żviluppa interpretazzjoni letterarja tal-Bibbja u ffurmaha għall-għamla tiegħu. Huwa ċaħad id-duttrina tat-Trinità u ħatar lill-Missier, Shangdi, bħala l-Alla veru. Ġesù Kristu kien l-ewwel Iben tal-Missier, filwaqt li Xiuquan innifsu kien it-tieni Iben tal-Missier. L-Ispirtu s-Santu għal Xiuquan, ma kien xejn aktar minn "Riħ Imqaddes" (huwa maħsub li dan kien minħabba t-traduzzjoni fqira għaċ-Ċiniż mill-missjunarji Kristjani); fil-fatt, Yang Xiuqing assuma t-titlu ta '"Riħ li jfarraġ San".

Ibbażat fuq il-qari u r-rivelazzjonijiet personali tiegħu, Xiuquan żied it-tielet sett ta 'kotba (minbarra t-Testment il-Qadim u t-Testment il-Ġdid) mal-Bibbja tar-reġim ta' Taiping.

Dinastija Ming 
Id-dinastija Ming, (Ċiniż: 明朝) uffiċjalment il-Kbir Ming (Ċiniż: 大明, Wade-Giles: Ta Ming, pinyin: Dà Míng) kienet id-dinastija ta' qabel tal-aħħar taċ-Ċina, li ddeċidiet mill-1368 sal-1644, wara l-waqgħa tal- Dinastija Yuan Mongoljana.

Xi storiċi jiddeskrivu lill-Ming bħala "waħda mill-akbar era ta' gvern dixxiplinat u stabbiltà soċjali fl-istorja tal-bniedem." Il-Ming ħakmet il-pajjiż għal 276 sena, u kienet l-aħħar dinastija fiċ-Ċina li ġiet immexxija mill-grupp etniku Han. Għalkemm il-kapitali Ming Beijing waqgħet fl-1644 f'ribelljoni mmexxija minn Li Zicheng (li stabbilixxa d-dinastija Shun, li ġiet sostitwita malajr bid-dinastija Qing ta 'oriġini Manċur), xi reġimi leali lejn it-tron Ming, komunement magħrufa bħala bħall-Ming ta' in-Nofsinhar.

Taħt il-ħakma tal-Ming, inbnew flotta vasta u armata wieqfa estensiva ta' miljuni qawwija.Għalkemm kienu saru spedizzjonijiet kummerċjali u diplomatiċi miċ-Ċina f'perjodi preċedenti, il-flotta tributarja tal-ewnuku Musulman ammirall Zheng He matul is-seklu ħmistax. qabeż l-oħrajn kollha fid-daqs. Bosta proġetti ta’ kostruzzjoni, inkluż il-Kanal il-Kbir, il-Ħajt il-Kbir, u t-twaqqif tal-Belt Projbita f'Peking, tlestew matul l-ewwel kwart tas-seklu 15. Il-popolazzjoni fl-aħħar tar-renju Ming hija stmata li hija bejn 160 u 200 miljun ruħ.

L-Imperatur Hongwu, li dam isaltan mill-1368 sal-1398, ipprova joħloq soċjetà ta 'komunitajiet rurali awtosuffiċjenti f'sistema riġida u immobbli li ma kellhiex għalfejn tkun involuta fil-ħajja kummerċjali taċ-ċentri urbani. Il-bini mill-ġdid tal-bażi agrikola taċ-Ċina u t-titjib tar-rotot ta 'komunikazzjoni permezz ta' sistema tat-toroq militarizzata kellhom l-effett mhux mistenni li jiġġeneraw surplus agrikolu kbir li jista 'jinbiegħ fi swieq li jiffjorixxu ħdejn ir-rotot ta' komunikazzjoni. Il-kultura rurali u kummerċjali kienet influwenzata mill-moda urbana. L-ogħla livelli tas-soċjetà, ikkomparati man-nobbli aktar baxxi, kienu affettwati bl-istess mod minn din il-kultura ġdida ffukata fuq il-konsumatur. Tbiegħdu mit-tradizzjonijiet, il-familji negozjanti bdew jintegraw fl-amministrazzjoni u l-burokrazija u adottaw il-karatteristiċi u l-prattiċi kulturali tan-nobbli. Parallel għal din l-evoluzzjoni tas-soċjetà u l-kummerċ, kien hemm bidliet fil-ħsieb filosofiku, istituzzjonijiet governattivi, u fl-arti u l-letteratura.

Sas-seklu 16, l-ekonomija Ming kienet stimulata mill-kummerċ mal-Portugiżi, Somali, Spanjoli, u Olandiżi. Iċ-Ċina saret involuta f'kummerċ globali naxxenti f'materjali, pjanti, annimali, ikel, u qamħ magħruf bħala l-kummerċ Kolumbjan. Il-kummerċ mal-potenzi Ewropej u l-Ġappun ġab ammonti enormi ta 'fidda, li ssostitwixxa r-ram u l-flus tal-karti bħala l-mezz komuni ta' skambju fiċ-Ċina. Matul l-aħħar deċennji tal-Ming, il-fluss tal-fidda fiċ-Ċina naqas ħafna, u b'hekk sapping il-kaxxa tal-istat. Din il-ħsara lill-ekonomija Ming kellha diversi fatturi: l-effetti fuq l-agrikoltura tal-Età tas-Silġ Żgħira, diżastri naturali, u epidemiji. L-attrizzjoni konsegwenti tal-awtoritajiet u l-iskarsezza tas-sosteniment ippermettew lill-mexxejja ribelli bħal Li Zicheng jisfidaw l-awtorità tal-Ming.

Dinastija Yuan 
Id-Dynasty Yuan (Ċiniż: 元, Wade-Giles: Yüen, pinyin: Yuán), uffiċjalment il-Kbir Yuan4 (Ċiniż: 大元; Mongoljan: ᠳᠠᠢᠥᠨᠤᠯᠤᠰ, Dai Ön Ulus, "Stat Yuan il-Kbir") kienet dinastija Ċiniża mwaqqfa minn invażuri Mongoli fl-1271. Ġiet stabbilita minn Kublai Khan, in-neputi tar-rebħet Genghis Khan, u damet sa l-1368, meta ċ-Ċiniżi Han keċċew lill-barranin u stabbilixxa d-dinastija Ming.

Iż-żieda ta' Kublai Khan 
Genghis Khan għaqqad it-tribujiet Mongoli u Turkiċi tal-isteppi u sar Great Khan fl-1206. Hu u s-suċċessuri tiegħu espandew l-Imperu Mongol madwar l-Asja, u taħt ir-renju tat-tielet iben ta’ Gengis, Ogodei, il-Mongols qerdu d-dinastija Jin imdgħajfa fl-1234, jirbħu ħafna miċ-Ċina tat-Tramuntana. Ögedei offra pożizzjoni lin-neputi tiegħu Kublai f'Xingzhou, Hebei. Kublai ma kienx kapaċi jaqra ċ-Ċiniż, iżda kellu diversi għalliema Ċiniżi mit-tribù Han mikrija minn ommu Sorgaqtani; talab ukoll il-parir ta’ Buddisti Ċiniżi u konsulenti ta’ Konfuċjan. Möngke rnexxielu iben Ögedei Kuyuk bħala Great Khan fl-1251. Huwa ta lil ħuh Kublai it-territorji Mongol fiċ-Ċina, u Kublai bena skejjel għal studjużi Confucian, ħareġ karti tal-flus, qajmu ritwali Ċiniżi, u għadda politiki li stimulaw it-tkabbir agrikolu u kummerċjali. Huwa waqqaf ukoll il-belt ta’ Kaiping, fil-Mongolja ta’ Ġewwa, aktar tard imsemmija Shangdu, il-kapitali tagħha.

Möngke beda kampanja militari kontra d-dinastija Song taċ-Ċina tan-Nofsinhar. Miet fl-1259 mingħajr suċċessur, Kublai irritorna mill-ġlieda kontra d-dinastija fl-1260, meta sar jaf li ħuh, Ariq Böke, kien qed jisfida t-talba tiegħu għat-tron. Wara dan, Kublai laqqa' kurultai fil-belt Ċiniża ta' Kaiping li eleġġieh Great Khan, filwaqt li kurultai rivali fil-Mongolja pproklama lil Ariq Böke Great Khan, u beda gwerra ċivili. Billi bbaża ruħu fuq il-kooperazzjoni tas-suġġetti Ċiniżi tiegħu biex jiżgura li l-armata tiegħu tirċievi riżorsi biżżejjed, Kublai Khan saħħaħ il-popolarità tiegħu mas-suġġetti tiegħu billi mmudella r-regola tiegħu fuq il-burokrazija tad-dinastiji tradizzjonali Ċiniżi u adotta l-isem Ċiniż ta 'Zhongtong. Ariq Böke kien imxekkel mill-provvisti inadegwati tiegħu u eventwalment ċeda fl-1264. Għalhekk it-tliet khanates Mongoli l-oħra għarfu lil Kublai bħala Great Khan, iżda fil-fatt baqgħu funzjonalment awtonomi. B'hekk, il-ġlied ċivili kien spiċċa definittivament.

Kapitali: Janbalic (Beijing); Entità: Istat tal-Imperu Mongol (sal-1294); Dinastija Mongola li unifikat iċ-Ċina, il-Mongolja u l-Korea; Lingwa Uffiċjali: Mandarin Qadim, Mongoljan Klassiku; Popolazzjoni stmata: (1,290) 75,306,000 abitant, (1,351) 87,587,000 abitant; Reliġjon: Buddhism Tibetan, Buddhism Ċiniż, Taoism, Qima tal-Ġenna, Confucianism, Reliġjon Tradizzjonali Ċiniża, Manichaeism Ċiniż, Nestorianism Ċiniż, Izlam, Tengrism; Munita: Bye; Storja: 18 ta' Diċembru, 1271-Fondazzjoni minn Kublai Khan, 19 ta' Marzu, 1279-Konkwista tal-Kanzunetta, 14 ta' Settembru, 1368-Waqgħa ta' Janbalic; Forma ta' Gvern: Monarkija assoluta; Imperatur: Kublai Khan (1260-1294), Toghon Temür (1333-1368).

Renju ta' Kara Del jew Qara Del (1389-1513) 

Kara Del jew Qara Del (哈密國) kienet renju mmexxi mill-Mongol li kien jeżisti f'Hami fix-Xinjiang tal-lum. Din twaqqfet mill-Prinċep Yuan Gunashiri, dixxendent ta' Chagatai Khan, fl-aħħar tas-seklu 14 (ċ. 1389), u ħakmet minn hemm' il quddiem sal-1463 miċ-Chagatayids. Mill-1380, huwa beda jagħti ġieħ lid-dinastija Ming. Mill-1406, kien immexxi mill-Ming taħt Kara Del Guard (Ċiniż: 哈密衛), madankollu kien għadu taħt l-influwenza tal-Yuan tat-Tramuntana xi drabi, bil-ħakkiem jissejjaħ ir-Re Ubbidjenti (Ċiniż: 忠順王) taħt Jimi. sistema. Din inqerdet bħala riżultat tal-gwerer bejn id-dinastija Ming u l-Oirats, kif ukoll ġlidiet ta' suċċessjoni dinastika fl-1513. Kara Del tfisser "sider iswed" fil-lingwa Mongoljana.

Kapitali: Hami; Lingwi Komuni: Mongoljan, lingwa Uyghur antika; Gvern: Monarkija; Khan; Era Storika Postklassika: Gunashiri jinfired mid-dinastija Yuan tat-Tramuntana; c. 1389 Kara Del taċċetta s-supremazija Ming 1404, Maħkum minn Esen tat-Tramuntana Yuan 1430s, Kolp ta' stat (coup d'État) organizzat minn fazzjoni favur il-Mongol 1463, Ming jirrestawra d-dinastija Gunashiri 1467, Mansur Khan taċ-Chagatai Khanate waqqa' d-dinastija Gunashiri u l-konverżjoni tar-reġjun għall-Izlam.

Storja 
Fl-1389, il-prinċep Buddist Chagataid Gunashiri kiser mid-dinastija Yuan tat-Tramuntana, li kienet waqgħet taħt ir-renju ta 'Jorightu Khan Yesüder, prinċep ta' Arig-Bokid. Huwa stabbilixxa Hami fl-1390 u ħakem fuq popolazzjoni Uyghur. Is-sena ta 'wara, id-dinastija Ming okkupat it-territorju tiegħu u ġiegħlu jissottomettih, għalkemm żamm il-kontroll tat-territorju tiegħu.

Fl-1404 is-suċċessur ta' Gunashiri, Engke Temiir, qabel li titwaqqaf gwardja Ming u din saret il-Prefettura ta' Hami. Madankollu, il-Ming ma ħakmux direttament lil Hami jew jiġbru t-taxxi. Engke Temiir ingħata t-titlu ta 'Zhongshunwang (li jfisser prinċep dover) mill-qorti Ming. Matul is-snin 1430, Kara Del issottomettiet lill-Oirat. L-Uyghurs Hami ġew f'kuntatt regolari mal-Mongols fil-Lbiċ tal-Mongolja ta' ġewwa. Diversi kapijiet Uighur saru l-mexxejja ewlenin tal-Mongols tal-Punent, li wasslu għat-tixrid ta 'Uighurjin bħala isem ta' klann fiż-żona ta' Ordos.

Fl-1446 faqqgħet irvellijiet f'Ħami. Il-forzi Ming taħt Ren Li okkupaw il-belt u ddeportaw 1,230 ruħ lejn il-Lvant ta' Jiayuguan.

Fl-1463, il-khan twaqqa' minn fazzjoni favur il-Mongol, u seħħet kriżi serja ta' suċċessjoni. Mill-1467, l-imperaturi Ming ripetutament reġgħu daħħlu membri tad-dar Gunashiri, iżda s-sitwazzjoni f'Hami qatt ma stabbilizzat. Hami kien maħkum minn Mansur Khan, il-ħakkiem tal-Moghulistan fl-1513. Kara Del ikkonvertit uffiċjalment għall-Islam fl-1513.

Bejn il-Khitay u l-Khotan it-tribujiet Sarigh Uyghur li kienu "impju" kienu rrappurtati li joqogħdu, u Mansur Khan immirahom għal ghazat (gwerra qaddisa) wara l-1516. Wara l-Iżlamizzazzjoni ta' Kara Del, l-Uyghur waqa' ma jintużax sas-seklu 20, ħlief bħala terminu lokali għat-Torok Musulmani f'Ħami u Turpan. Fl-1923, l-Uyghur reġa' reġa' ġie mqajjem bħala deżinjazzjoni ġenerali għall-abitanti tal-oasi tal-Baċin Tarim ta' Xinjiang.

Kultura 
Il-Buddiżmu baqa' ħaj fl-Uyghurstan (Turfan u Qocho) matul id-dinastija Ming.

Lista ta' ħakkiema ta' Kara Del 
Skont il-Wikipedija Ġappuniża (ja:グナシリ):

Unaširi (兀納失里) (1380-1393)
Engke Temür (安克帖木兒) (1393–1405) (vassall tad-dinastija Ming minn Ġunju 1404)
Toqto (脫脫) (1405–1411) (vassall tad-dinastija Ming)
Manglī Temür (免力帖木兒) (1411-1425) (vassall tad-dinastija Ming)
Budaširi (卜答失里) (1425–1439) (oriġinarjament vassall tad-dinastija Ming, aktar tard tad-dinastija Yuan tat-Tramuntana). L-ewwel kien rivaled minn Toγon Temür (脫歡帖木兒) (1427-1437) u Toqto Temür (脫脫塔木兒) (1437-1439), iben ir-rivali.
Khalīl sulṭān (哈力鎖鲁檀) (1439–1457) (oriġinarjament vassall tad-dinastija Yuan tat-Tramuntana sal-1455, aktar tard tad-dinastija Ming)
Burege (卜列革) (1457-1460)
Nugandaširi (1460-1467), reġina omm
Rivalità bejn Nugandaširi (努溫答失里) (1460–1472) u Bayy Temür (把塔木兒) (1466–1472)
Qanšin (罕慎) (1472–1488)
Engke Bolad (奄克孛剌) (1488–1492) u (1493–1497)
Samba (陕巴) (1492–1493) u (1497–1505)
Beyazit (拜牙即) (1505-1513)

Dinastija Song (4 ta' Frar, 960-19 ta' Marzu, 1279) 
Id-dinastija Song (Ċiniż: 宋朝; Wade-Giles: Sung Ch'ao; pinyin: Sòng Cháo) kienet dinastija li tmexxi fiċ-Ċina bejn is-snin 960 u 1279; li rnexxielu l-perjodu tal-Ħames Dinasties u Għaxar Renji u kien is-suċċessur mid-dinastija Yuan.

Kien l-ewwel gvern fl-istorja dinjija li uża l-flus tal-karti, u l-ewwel gvern Ċiniż li stabbilixxa navy permanenti. Din id-dinastija rat ukoll l-ewwel użu magħruf tal-porvli, kif ukoll l-ewwel dixxerniment tat-Tramuntana vera bl-użu tal-boxxla. Id-dinastija Song tan-Nofsinhar saħħet ħafna l-forza navali tagħha, sabiex tiddefendi l-ilmijiet u l-fruntieri tagħha u twettaq missjonijiet marittimi barra.

Il-perjodu ta '319-il sena tad-dinastija Song huwa maqsum f'żewġ stadji distinti: il-Kanzunetta tat-Tramuntana (北宋, 960-1127) u l-Kanzunetta tan-Nofsinhar (南宋, 1127-1279). Matul l-ewwel, il-kapitali tal-Kanzunetta kienet fil-belt tat-Tramuntana ta 'Bianjing (il-lum Kaifeng) u d-dinastija kkontrollat ​​il-biċċa l-kbira taċ-Ċina interna. It-tieni tirreferi għall-perjodu li segwa t-telf taċ-Ċina tat-Tramuntana, li d-dinastija Jin wrested mill-Kanzunetta. F'dan il-perjodu, il-qorti tal-Kanzunetta rtirat fin-nofsinhar tax-Xmara Yangtze u stabbiliet il-kapital tagħha f'Lin'an (il-lum Hangzhou). Għalkemm id-dinastija kienet tilfet il-benniena tradizzjonali taċ-ċiviltà Ċiniża fil-Baċin tax-Xmara Isfar, l-ekonomija ma waqgħetx, peress li l-Imperu Kanzunetta tan-Nofsinhar ikkontrolla 60 fil-mija tal-popolazzjoni taċ-Ċina u l-biċċa l-kbira tal-art agrikola.

Biex jirripellaw lill-Jin, u aktar tard lill-Mongols, il-Kanzunetta żviluppat teknoloġija militari ġdida rivoluzzjonarja, imħaddma bl-użu tal-porvli. Fl-1234, it-territorji tad-dinastija Jin ġew maħkuma mill-Mongols, li ħadu f'idejhom it-Tramuntana taċ-Ċina, u żammew relazzjonijiet prekarji mal-Kanzunetta tan-Nofsinhar. Möngke Khan, ir-raba’ khan kbir tal-Imperu Mongol, miet fl-1259 waqt li kien qed assedja belt f’Chongqing. Ħu ż-żgħir, Kublai Khan, sar khan kbir, għalkemm il-ħatra tiegħu kienet biss parzjalment rikonoxxuta mill-Mongols fil-Lvant. Fl-1271, Kublai Khan ġie pproklamat Imperatur taċ-Ċina.4 Wara żewġ deċennji ta’ ġlied sporadiku, l-armati ta’ Kublai Khan għelbu lid-dinastija Song fl-1279, u ċ-Ċina reġgħet ġiet unifikata taħt id-dinastija Mongol Yuan (1271-1368).5​

Il-popolazzjoni taċ-Ċina rdoppja fin-numru matul l-għaxar u l-ħdax-il seklu. Dan it-tkabbir kien prodott mill-espansjoni tal-kultivazzjoni tar-ross fiċ-ċentru u fin-nofsinhar tar-reġjun, bl-użu ta 'ross li jimmatura bikrija mix-Xlokk u l-Asja t'Isfel, u mill-produzzjoni ta' ikel żejda abbundanti.6​7​ Iċ-ċensiment tat-Tramuntana Song irreġistra popolazzjoni ta 'madwar ħamsin miljun, ugwali għal dik taż-żminijiet tad-dinastiji Han u Tang. Din id-dejta tinsab fl-Erbgħa u Għoxrin Storja. Madankollu, huwa stmat li l-Kanzunetta tat-Tramuntana fil-fatt iddeċidiet popolazzjoni ta’ madwar 100 miljun ruħ, u laħqet il-200 miljun sa żmien id-dinastija Ming.8 Dan it-tkabbir spettakolari tal-popolazzjoni wassal għal rivoluzzjoni ekonomika fiċ-Ċina premoderna. Popolazzjoni akbar żiedet ukoll l-importanza tar-rwol tan-nobbli aktar baxx fl-amministrazzjoni tal-bażi u l-affarijiet lokali. Uffiċjali maħtura fiċ-ċentri tal-kontea u provinċjali kienu jiddependu fuq il-ġentry intellettwali għas-servizzi, il-patroċinju, u s-superviżjoni lokali.

Il-ħajja soċjali matul id-dinastija Song kienet vibranti; l-elite soċjali ngħaqdu biex jaraw u jinnegozjaw xogħlijiet tal-arti prezzjużi, il-popolazzjoni tħallat f’festivals pubbliċi u soċjetajiet privati, u l-bliet kellhom distretti ta’ divertiment vivaċi. It-tixrid tal-letteratura u l-għarfien kien imsaħħaħ bl-invenzjoni bikrija tal-istampar tal-injam u bl-invenzjoni aktar tard fis-seklu ħdax tal-istampa tal-istampar mobbli. It-teknoloġija pre-moderna, ix-xjenza, il-filosofija, il-matematika, l-inġinerija, u attivitajiet intellettwali oħra iffjorixxu matul ir-renju tal-Kanzunetta. Filosfi bħal Cheng Yi u Zhu Xi infużaw qawwa ġdida fil-Konfuċjaniżmu, b'kontribuzzjonijiet ġodda, mimlijin b'ideali Buddisti, u influwenzaw organizzazzjoni ġdida ta 'testi klassiċi, li taw lok għall-pedamenti dottrinali tan-Neo-Konfuċjaniżmu. Għalkemm l-istituzzjoni tal-eżamijiet tas-servizz ċivili kienet teżisti mid-dinastija Sui, kisbet importanza matul il-perjodu tal-Kanzunetta. Dan sar fattur importanti fit-tranżizzjoni minn elite aristokratika għal burokratika.

Kapitali: Bianjing u mbagħad Lin'nan; Entità: Dinastija Imperial Ċiniża; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż Klassiku (miktub), Ċiniż Nofsani u Mandarin Qadim; Żona: (980​) 3,100,000 km², (1,204​) 1,800,000 km²; Reliġjon: Buddhism, Shenism, Taoism, Confucianism, Manichaeism, Jǐngjiào; Storja: 4 ta' Frar, 960-Proklamazzjoni minn Zhao Kuangyin, 1127-Inċident ta' Jingkang, 19 ta' Marzu, 1279-Battalja ta' Yamen u waqgħa tal-aħħar fdal tal-Kanzunetta; Forma ta' Gvern: Monarkija assoluta; Imperatur: Taizu (960-976), Zhao Bing (1278-1279); PGD ​​(nominali) PGD per capita: Tkabbir 26.5 taels.

Dinastija Liao (916-1125) 

Id-Dinastija Liao (Ċiniż Tradizzjonali 遼朝; Ċiniż Simplifikat 辽朝; pinyin Liáo Cháo; Wade-Giles, Liao2-Ch'ao, Khitan: Mos Jælut),1​2​ 907-1125, magħruf ukoll bħala L-Imperu Khitan (契丹國 pinyin, Qìdān Guó, Khitan: Mos diau-d kitai huldʒi gur) kienet dinastija Ċiniża, ta 'oriġini barranija, li ħakmet ħafna mill-grigal tat-territorju Ċiniż tal-lum.

Il-Khitan, wieħed mill-gruppi etniċi Tungus li abitaw il-Manċurja tal-lum sekli ilu, waqqfu stat fl-907 li inizjalment irċieva l-isem tal-Istat Khitan. Aktar tard, wara li rebaħ it-Tramuntana taċ-Ċina, l-istat assuma forom ta' stil Ċiniż ta' gvern li ħa l-isem dinastiku ta 'Liao, wara x-xmara bl-istess isem (fil-Provinċja ta' Liaoning taċ-Ċina tal-lum) mill-art antenati tagħha. L-imperu Liao kien jeżisti flimkien mad-dinastija Song, fin-nofsinhar, u mal-Imperu Tangut (jew Xia tal-Punent), li ħakem parti mill-majjistral taċ-Ċina.

L-imperu Khitan waqa' definittivament fis-sena 1125, megħlub minn poplu Altaic ieħor, il-Jurchen, li rebaħ it-territorju tal-Liao u waqqaf id-dinastija tagħhom stess, il-Jin.

Mill-isem "kitan" ġej l-isem "Catay" li bih iċ-Ċina kienet magħrufa fl-Ewropa matul il-Medju Evu. L-isem attwali taċ-Ċina bir-Russu (Kitái), Mongoljan (Qitad) u Uyghur (Hitay) għandu wkoll dan l-istess

Kapitali: Shangjing (918-1120); Entità: Dinastija Ċiniża; Lingwa Uffiċjali: Khitan, Ċiniż Medjevali; Reliġjon: Tengrianism, Buddhism, Taoism, Confucianism, u r-reliġjon tradizzjonali Ċiniża; Munita: Muniti tar-ram, munita antika Ċiniża u flus kontanti Ċiniżi, eċċ; Storja: 916-Elezzjoni ta 'Abaoji bħala kap, 1125-Qbid, mill-Jurchen, tal-Imperatur Tianzuo; Forma ta' Gvern: Monarkija assoluta; Khan imbagħad Imperatur: Taizu (916-926), Tianzuo (1101-1125).

Aktar tard Tang Dynasty (Mejju, 923-11 ta' Jannar, 937) 

Id-dinastija Tang, magħrufa fl-istorjografija Ċiniża bħala l-Later Tang, kienet dinastija imperjali ta' ħajja qasira li kienet teżisti minn 923 sa 937 matul il-perjodu tal-Ħames Dinasties u Għaxar Renji fl-istorja Ċiniża.

L-ewwel tlieta mill-erba 'Imperaturi Tang ta' Aktar tard kienu etnikament Shatuo. L-isem Tang intuża biex jilleġittimizza lilhom infushom bħala restawraturi tad-dinastija Tang (618–907). Għalkemm l-isem beda jintuża uffiċjalment fl-923, id-dinastija kienet diġà teżisti fis-snin preċedenti, bħala entità politika msejħa Jin (907–923).

Fl-eqqel tagħha, id-dinastija Tang aktar tard ikkontrollat ​​il-biċċa l-kbira taċ-Ċina tat-Tramuntana.

Kapitali: Daming (923), Luoyang (923–936); Entità: Dinastija Imperial Ċiniża, Lingwa Uffiċjali: Ċiniż; Munita: Flus Ċiniż; Perjodu Storiku: Ħames Dynasties u l-Għaxar Renji: Mejju 923-Twaqqif f'Daming, 11 ta' Jannar, 937-Qlib mid-Dynasty Liao u Shi Jingtang; Forma ta' Gvern: Monarkija assoluta; Imperatur: Li Cunxu (Zhuangzong) (923–926), Li Siyuan (Mingzong) (926–933), Li Conghou (933–934), Li Congke (934–936).

Taħriġ 
Mill-waqgħa tad-dinastija Tang fl-907, kienet żviluppat rivalità bejn is-suċċessur tad-dinastija Liang ta 'wara, iffurmata minn Zhu Wen, u l-Stat ta' Jin, iffurmat minn Li Keyong, fix-Shanxi tal-lum. Ir-rivalità baqgħet ħaj mill-mewt ta' Li Keyong, li iben, Li Cunxu, kompla jespandi t-territorji ta' Jin għad-detriment tal-Later Liang.

Li Keyong ssawwar alleanza mal-Khitan qawwijin, inklużi s-Shatuo, poplu mill-isteppa tat-Tramuntana, u ssawwar relazzjoni li kienet parti importanti mill-espansjoni u t-trijonf eventwali tas-Shatuo. Li Cunxu irnexxielu jwaqqa 'l-Later Liang fl-923 u pproklama lilu nnifsu imperatur tal-Later Tang, li hu rrefera bħala l-"Restored Tang". Bħala parti mir-restawr, il-kapital ġie mċaqlaq lura lejn is-sede preċedenti ta 'Luoyang fil-Lvant ta' Tang.

Kors 
Il-Later Tang kien reġim ta' ħajja qasira, li dam biss tlettax-il sena. Li Cunxu innifsu għex għal tliet snin biss wara t-twaqqif tad-dinastija, inqatel waqt ribelljoni ta 'uffiċjal fl-926. Li Siyuan, iben adottiv ta' Li Keyong, ħa f'idejh id-dinastija, iżda r-relazzjonijiet mal-kitan kienu marru għall-agħar. Il-ġlied intern ikkaratterizzat l-għaxar snin li kien fadal tad-dinastija, li spiċċaw bit-twaqqigħ tagħha fl-936 meta Shi Jingtang, l-iben ta' Li Siyuan, u sieħbu Shatuo rribellaw, ħadu l-kapitali bl-għajnuna tat-truppi tad-dinastija Liao u waqqfu l-Jin ta' wara. dinastija.

Territorju 
Il-Later Tang ikkontrolla konsiderevolment aktar territorju fl-għoli tiegħu mill-Later Liang. Infirex fit-territorji kollha tat-Tramuntana kkontrollati mill-Later Liang, kif ukoll il-bażi tagħhom stess f'Shanxi. Huma kellhom ukoll kontroll fuq iż-żoni madwar Beijing u Shaanxi, li ma kinux kompletament taħt il-kontroll tal-Later Liang. L-akbar espansjoni tal-Later Tang seħħet fl-925, meta rebħu l-istat antik ta' Shu, iċċentrat fuq Sichuan tal-lum. Madankollu, hekk kif il-qawwa tal-Later Tang kienet qed tonqos, ġie ffurmat stat ta' Later Shu fl-934, sena qabel il-waqgħa tal-Later Tang.

Dinastija Tang (Ġunju 18, 618-Ġunju 1, 907) 

Id-dinastija Tang (Ċiniż simplifikat u tradizzjonali: 唐朝; pinyin, Táng Cháo; Wade-Giles, T'ang Ch'ao; Dwar dan il-ħoss tʰɑ̌ŋ tʂʰɑ̌ʊ̯ (?·i)) kienet dinastija imperjali taċ-Ċina li ddeċidiet minn 618 sa 907, b'interregnum bejn 690 u 705. Kienet preċeduta mid-dinastija Sui u segwita mill-perjodu Ħames Dinasties u Għaxar Renji fl-istorja Ċiniża. L-istoriċi ġeneralment iqisu t-Tang bħala punt għoli taċ-ċiviltà Ċiniża u età tad-deheb tal-kultura kożmopolitana.3 It-territorju Tang, akkwistat permezz tal-kampanji militari tal-ħakkiema bikrija tiegħu, kien rivali għal dak tad-dinastija Han. Il-kapitali Tang f'Chang'an (preżenti). -day Xi'an) kienet l-aktar belt popolata fid-dinja fi żmienha.

Il-familja Lǐ (李) waqqfet id-dinastija, ħatbet il-poter waqt it-tnaqqis u l-kollass tal-Imperu Sui. Id-dinastija Tang damet 288 sena, interrotta biss għal 15-il sena meta l-Imperatriċi Wu Zetian ħatfet it-tron, ipproklamat id-dinastija Wu Zhou, u saret l-uniku renju tal-imperatriċi leġittima taċ-Ċina. F'żewġ ċensimenti fis-sekli 7 u 8, ir-rekords Tang stmaw il-popolazzjoni għal kull numru ta' djar reġistrati għal madwar 50 miljun. Madankollu, anke meta l-gvern ċentrali kien qed jiġġarraf u ma kienx kapaċi jikkompila ċensiment tal-popolazzjoni preċiż fis-seklu 9, huwa stmat li l-popolazzjoni sa dak iż-żmien kienet kibret għal madwar miljun 80. Bil-bażi tal-popolazzjoni kbira tagħha, id-dinastija li kien kapaċi jġbor. armati professjonali u ingaġġati ta' mijiet ta' eluf ta' truppi biex jikkompetu mal-poteri nomadi għad-dominanza fl-Asja ta' Ġewwa u r-rotot kummerċjali li jrendu tul it-Triq tal-Ħarir. Diversi renji u stati taw ġieħ lill-qorti Tang, filwaqt li t-Tang rebaħ jew ssottometta wkoll diversi reġjuni li hija kkontrollata indirettament permezz ta 'sistema ta' protettorat. Minbarra l-eġemonija politika, it-Tang eżerċita wkoll influwenza kulturali qawwija fuq stati ġirien tal-Asja tal-Lvant bħall-Ġappun u l-Korea.

Id-dinastija Tang kienet fil-biċċa l-kbira perjodu ta' progress u stabbiltà fl-ewwel nofs tal-ħakma tad-dinastija, sakemm ir-Ribelljoni devastanti ta' An Lushan (755–763) u t-tnaqqis tal-awtorità ċentrali fit-tieni nofs tad-dinastija. Bħad-dinastija Sui qabilha, id-dinastija Tang żammet sistema ta' servizz ċivili billi rreklutat uffiċjali akkademiċi permezz ta' eżamijiet standardizzati u rakkomandazzjonijiet għall-kariga. Iż-żieda ta' ħakkiema militari reġjonali magħrufa bħala jiedushi matul id-disa' seklu dgħajjef din l-ordni ċivili.

Il-kultura Ċiniża ffjorixxiet u mmaturat aktar matul l-era Tang. Tradizzjonalment hija meqjusa bħala l-akbar era tal-poeżija Ċiniża Tnejn mill-aktar poeti famużi taċ-Ċina, Li Bai u Du Fu, kienu jappartjenu għal din l-età, kif għamlu ħafna pitturi famużi bħal Han Gan, Zhang Xuan, u Zhou Fang. L-istudjużi ta’ dan il-perjodu ġabru varjetà rikka ta' letteratura storika, kif ukoll enċiklopediji u xogħlijiet ġeografiċi. L-adozzjoni mill-Imperatur Tang Taizong tat-titlu Khan tal-Ġenna, minbarra t-titlu tiegħu ta 'imperatur, kienet l-ewwel "renju simultanju" tal-Asja tal-Lvant.

Ħafna innovazzjonijiet notevoli seħħew taħt it-Tang, inkluż l-iżvilupp tal-istampar tal-injam. Il-Buddiżmu sar influwenza kbira fuq il-kultura Ċiniża, b'settet Ċiniżi indiġeni kisbu prominenza. Madankollu, fis-snin 840, l-Imperatur Wuzong ta 'Tang ippromulga politiki biex jippersegwita lill-Buddiżmu, li sussegwentement naqas l-influwenza tiegħu. Id-dinastija u l-gvern ċentrali kienu waqgħu fit-tnaqqis fit-tieni nofs tas-seklu disa’; ribelljonijiet tal-art wasslu għal atroċitajiet bħall-massakru ta' Guangzhou ta' 878-879. Id-dinastija twaqqfet fl-907 wara għexieren ta' snin ta’ kriżi.

Kapitali: Chang'an (618-904), Luoyang (904-907); Entità: Dinastija Imperial Ċiniża; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż Nofsani; Żona: 5,400,000 km²; Popolazzjoni: (seklu 7) 50,000,000 abitant, (seklu 9) 80,000,000 abitant; Reliġjon: Buddhism Ċiniż, Taoism, Confucianism, Reliġjon Tradizzjonali Ċiniża, Nestorianism, Manichaeism, Zoroastrianism; Storja: Ġunju 18, 618-Fondazzjoni minn Li Yuan, Ġunju 1, 907-Usurpation minn Zhu Wu; Forma ta' Gvern: Monarkija Assoluta.

Dinastija Sui (4 ta' Marzu, 581-23 ta 'Mejju, 619) 

Id-Dinastija Sui (Ċiniż Tradizzjonali: 隋朝, Ċiniż Medjevali /*ziuᴇ ʈˠiᴇu/6; Mandarin Modern (pinyin): Suí cháo; 581-618) segwiet id-Dinastiji tan-Nofsinhar u tat-Tramuntana u ppreċediet id-Dinastija Tang fiċ-Ċina. Dam 37 sena u ntemmet madwar erba' sekli ta' ħakma kondiviża bejn dinastiji awtoproklamati kemm fit-tramuntana kif ukoll fin-nofsinhar.

Id-dinastija Sui spiss titqabbel mad-dinastija Qin preċedenti f'termini tal-possedimenti tagħha u l-moħqrija tal-kisbiet tagħha. Il-kollass bikri tad-dinastija Sui ġie attribwit għat-talbiet tiraniċi tal-gvern fuq in-nies, li ġarrbu l-piż terribbli tat-taxxi u tax-xogħol obbligatorju. Dawn ir-riżorsi ġew eżawriti fil-kostruzzjoni tal-Kanal il-Kbir—sfida monumentali ta' inġinerija—u fit-twettiq ta' proġetti oħra ta' kostruzzjoni, inkluż il-bini mill-ġdid tal-Ħajt il-Kbir taċ-Ċina. Imdgħajfa minn fallimenti militari li jiswew ħafna flus kontra l-Korea fil-bidu tas-seba’ seklu, id-dinastija ddiżintegrat permezz  
ta' taħlita ta' rewwixti popolari, żlealtà, u qtil.

Kapitali: Daxing; Entità: Dinastija Imperial Ċiniża; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż Nofsani; Żona: 3,000,0001 km²; Popolazzjoni (606): 46,019,956 abitant; Reliġjon: Buddhism, Taoism, Confucianism, Reliġjon Tradizzjonali Ċiniża, Zoroastrianism; Storja: 4 ta' Marzu, 581-Twaqqif, 10 ta' Frar, 589-Riunifikazzjoni taċ-Ċina, 18 ta' Ġunju, 618-proklamazzjoni ta 'Gaozu ta' Tang bħala imperatur, 23 ta 'Mejju, 619-Tmiem tal-Jin, Forma ta' Gvern: Monarkija assoluta; Imperatur: Wen (581-604), Yang (604-617).

Ir-regola tal-Imperatur Wen 
Il-fundatur tad-dinastija, Yang Jian (r. 581-604), magħruf wara mewtu bħala Wendi (Imperatur Wen), kien ġenerali preċedenti tad-dinastija Zhou tat-Tramuntana. Fost l-akbar kisbiet tiegħu kien hemm ristrutturar tal-gvern biex tissimplifika l-amministrazzjoni interna, reviżjoni tal-kodiċi penali, u bosta proġetti ta 'xogħlijiet pubbliċi, inkluż il-ħolqien ta' sistema kumplessa ta' kanali li jgħaqqdu x-xmajjar Isfar, Huai u Yangtze. Wendi kien ukoll sostenitur tal-Buddiżmu, u ħeġġeġ it-tixrid ta' din ir-reliġjon madwar id-dominji tiegħu. Huwa għaqqad mill-ġdid iċ-Ċina kollha fl-589, wara li għeleb lid-dinastija Chen li tinsab fin-Nofsinhar taċ-Ċina.

Huwa ħa ħsieb ukoll li jipproteġi l-fruntieri tal-imperu l-ġdid tiegħu. Fit-tramuntana, iddominaw il-köktürk, il-konfederazzjoni tal-popli nomadi li kienu kkontrollaw l-isteppa mill-waqgħa finali tar-Rouran (555). Id-dominju köktürk ġie stabbilit prinċipalment fuq l-isteppi tal-Lvant sakemm wasal fit-taiga-steppe (Manċurja) u saħansitra seta’ jniedi diversi hordes avvanzati sakemm wasal fl-isteppi tal-punent, li diġà jmissu mat-territorji tal-Imperu Sassanid u lil hinn (Imperu Biżantin). L-estensjoni enormi tat-territorji tagħha, preċiżament ikkawżat lill-konfederazzjoni tbati minn dgħjufija strutturali konsegwenti, diġà kkundannata minn żminijiet bikrin, biex tbati attentati ta' ribelljoni kemm minn membri tal-familja li tirregola, kif ukoll minn mexxejja reġjonali ħerqana li jiksbu aktar poter u influwenza. Billi kien jaf dawn id-dgħufijiet, Yang Jian ipprova mill-bidu joħloq xibka politika skillful li tiddestabilizza l-konfederazzjoni nnifisha, billi toffri l-appoġġ tagħha lill-fazzjonijiet fil-gwerra kull meta kienet ta' benefiċċju għall-istat. Għalhekk, filwaqt li estenda idejh u r-rikonoxximent lejn il-köktürk tar-reġjuni tal-punent, it-truppi Suì laqtu u ddelimitaw il-qasam tal-azzjoni tal-köktürk li jinsab fir-reġjuni tal-Lvant, li fl-aħħar telgħu bħala l-aktar fergħa importanti u nobbli tal- konfederazzjoni kollha.

Dawn il-makkinazzjonijiet politiċi, flimkien mat-tisħiħ tal-Ħajt il-Kbir, żieda fin-numru ta' truppi li jgħassu l-fruntiera tat-tramuntana, u l-ħolqien tal-kanal il-kbir, naqqsu ħafna (għalkemm mhux kompletament) it-theddida ta' attakk potenzjali mill-köktürk li jinsab. fir-reġjuni tal-Lvant. Fl-istess ħin, din il-politika ppermettiet ukoll il-ftuħ mill-ġdid tar-rotot kummerċjali tal-punent, u reġgħet żviluppat relazzjoni kummerċjali prospera mal-Asja Ċentrali u tal-Punent.

Imperatur Yang u kollass tal-Jin 
Yáng Guǎng (楊廣, r. 604-617) kien f'diversi aspetti saħansitra aktar ambizzjuż minn missieru. Huwa bena t-tieni kapital f'Luoyang fil-lvant biex tikkumplimenta dik mibnija minn Wendi f'Chang'an. Huwa ssorvelja r-ritorn tar-reġjuni tan-Nofsinhar taċ-Ċina lejn l-Imperu, u l-annessjoni tar-renju ta 'Champa, fil-Vjetnam modern. Madankollu, kienet l-ambizzjoni ta’ Yangdi (magħquda ma’ ġestjoni ħażina finanzjarja) li fl-aħħar mill-aħħar ikkawżat it-telf tal-imperu. It-tentattivi tagħhom li jindaħlu fil-politika interna tal-ġirien nomadiċi tagħhom wasslu għall-estranjazzjoni tal-fazzjoni köktürk tal-punent, segwita minn influwenza diretta fuq il-bliet-stati tal-Baċir ta' Tarim, li qabel kienu taħt "subordinazzjoni tributarja" teoretika (li tfisser mhux territorjali).

Fis-sena 612, Yangdi beda sensiela ta' kampanji biex jissottometti s-saltna Koreana ta’ Goguryeo, li sa dak iż-żmien kien irrifjuta li jagħti ġieħ. Għargħar diżastruż żied l-ispiża ta 'dawn il-kampanji falluti, kemm fir-riżorsi kif ukoll fil-ħajja umana. Ftit snin wara, faqqgħet ribelljoni madwar l-imperu kollu, u fis-sena 618 Yangdi ġie maqtul mill-kollaboraturi tiegħu stess. Il-ġenerali Liu Yan, Gaozu futur ta 'Tang (r. 618-626), poġġa liż-żagħżugħ Yang You (楊侑) fuq it-tron u stabbilixxa gvern pupazzi fil-qosor li taħtu mexxa ċ-Ċina sakemm formalment assuma t-titlu ta' Imperatur. Dan beda d-dinastija Tang, meqjusa bħala età tad-deheb fl-istorja Ċiniża. Il-Jin sparixxa għall-ġid wara t-twaqqigħ ta 'Yang Tong (楊侗), li ħakem fil-qosor iċ-Ċina tal-Punent sa 619, għalkemm it-tmiem tad-dinastija huwa tradizzjonalment datat għaż-żieda ta' Gaozu sena qabel.

Mexxejja tad-dinastija Sui 
 Emperador Wen	文皇帝	Yang Jian	楊堅	581-604
 Emperador Yang	煬皇帝	Yang Guang	楊廣	604-618
 Yang You	楊侑	618-618
 Emperador Gong	恭皇帝	Yang Tong	楊侗	618-619

Dinastija Qin 
Id-dinastija Qin (Ċiniż Qadim: 秦朝 *d͡zin1, Ċiniż Modern: Ch'in ch'ao (Wade-Giles) jew Qíncháo (pinyin)) kienet l-ewwel dinastija imperjali taċ-Ċina, li tmur għall-221 QK. C. sal-206 a. C. L-isem Qín, li għandu pronunzja simili bl-Ispanjol għal "geddum", huwa wieħed mill-oriġini possibbli tal-kelma Ċina, għalkemm dan għadu s-suġġett ta’ dibattitu.

B'differenza dinastiċi oħra, il-Qin kien wieħed ta 'ħajja qasira ħafna, 15-il sena biss. L-imperu twieled mill-konkwisti tal-Istat Qin, li qered id-dinastija Zhou l-antika u rebaħ il-ġlieda tiegħu kontra l-Istati Ġwerra l-oħra. L-unifikazzjoni taċ-Ċina taħt Qin Shi Huang, l-ewwel Imperatur, immarkat il-bidu taċ-Ċina imperjali, perjodu li dam (b'xi interruzzjonijiet) sal-waqgħa tad-dinastija Qing fl-1912.

Ir-Re ta 'Qin, Ying Zheng, ipproklama lilu nnifsu "L-Ewwel Imperatur" (始皇帝), formula tat-titlu li qabel kienet riservata għad-deities u l-ħakkiema mitoloġiċi taċ-Ċina. Huwa magħruf mill-istoriċi bħala Qin Shi Huang (秦始皇, "L-Ewwel Imperatur ta 'Qin"). Ix-xewqa tiegħu kienet li s-suċċessuri tiegħu jaħkmu taħt it-titli ta' “It-Tieni Imperatur”, “It-Tielet Imperatur”, eċċ. Madankollu, l-imperu tiegħu malajr waqa' f'biċċiet wara mewtu. Minkejja dan, id-dinastija Qin ħalliet warajha stat ċentralizzat u burokratiku li se jitkompla minn dinastiji suċċessivi.

Kapitali: Xianyang; Entità: L-Ewwel Dinastija Imperjali Ċiniża; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż Antik; Storja: 221 QK-Unifikazzjoni taċ-Ċina, 210 QK-Mewt ta' Qin Shi Huang, 206 QK-Mewt ta' Ziying u
waqgħa ta' Xianyang; Forma ta' Gvern: Monarkija assoluta; Imperatur: Qin Shi Huang (221-210 QK), Qin Er Shi (210-207 QK); Ministru: Li Si (221-208 QK), Zhao Gao (208-207 QK).

Dynasties tan-Nofsinhar u tat-Tramuntana 

Dynasties tan-Nofsinhar u tat-Tramuntana (Ċiniż: 南北朝, Wade-Giles: Nan2pei3ch'ao2, pinyin: Nánběicháo) huwa l-isem mogħti fil-perijodizzazzjoni tradizzjonali tal-istorja Ċiniża għall-perjodu ta 'diżunità li segwa l-waqgħa tad-dinastija Jin, u li dam minn 420 sa 589. Matul dawn is-snin, in-Nofsinhar u t-Tramuntana taċ-Ċina kienu mmexxija minn dinastiċi differenti.1

Fir-realtà, id-diviżjoni kienet bdiet ħafna snin qabel, bl-invażjoni taċ-Ċina tat-Tramuntana minn popli nomadiċi mhux Ċiniżi mit-Tramuntana. Fis-sena 316, il-kapitali tad-dinastija Jin, Luoyang, inqerdet f'invażjoni mit-Tuoba jew Tabgach, poplu li kien se jwaqqaf id-dinastija tat-Tramuntana Wei fl-386. Id-dinastija Jin kienet imġiegħla tieħu kenn fin-nofsinhar u t-territorji tal-kultura Ċiniża kienu se jibqgħu maqsuma f’żewġ entitajiet politiċi sakemm ir-riunifikazzjoni miksuba mid-dinastija Sui fl-589.

Għalkemm it-tramuntana kienet diġà f'idejn l-ewwel tad-dinastiji tat-tramuntana, it-Tramuntana Wei, id-data għall-bidu ta 'dan il-perjodu storiku hija mqiegħda b'mod konvenzjonali fis-sena 420, meta d-dinastija Jin tieħu kenn fin-nofsinhar waslet fit-tmiem tagħha. , u ġiet sostitwita mill-ewwel tad-dinastiji tan-Nofsinhar, id-dinastija Liu-Song. Il-perjodu wasal fi tmiemu meta d-dinastija Sui, ipproklamata fit-tramuntana fl-581, għelbet l-aħħar mid-dinastiji tan-Nofsinhar, id-dinastija Chen, fl-589.

Minkejja d-diviżjoni politika u l-ġlied bejn it-tramuntana u n-nofsinhar, dan il-perjodu kien ikkaratterizzat minn attività artistika intensa, l-aktar minħabba t-tixrid tal-Buddiżmu, reliġjon mill-Indja, li, taħt il-patroċinju ta' xi imperaturi, u minkejja l-persekuzzjoni minn oħrajn, issir parti inseparabbli mill-kultura Ċiniża li baqgħet sal-lum.

Xiongnu (213 QK-93) 
Ix-Xiongnu (Ċiniż tradizzjonali: 匈奴 tr. pinyin xīongnú Wade-Giles: Hsiung-nu; rikostruzzjoni fonetika Ċiniża Klassika:1 /*qʰoŋ.nˤa/) kienu konfederazzjoni ta' popli nomadi mill-isteppi tal-Lvant, ġeneralment imxerrda tul it-territorju kollu. tal-Mongolja tal-lum. Ir-rekords li ħallew Sīmǎ Qiān (司馬遷) fis-Shǐ Jì (史記), juruna kif sa fis-seklu 3 Q.K. C. ikkontrolla guó vast (國) (pajjiż)2 estiż tul l-isteppi tal-Lvant sakemm irnexxielhom iżommu xi kontroll fuq ir-ramifikazzjonijiet imbiegħda li jinsabu fil-majjistral (bħal dīngling 丁零) u anke f’diversi żminijiet, irnexxielhom iżommu l- kontroll ta’ wħud mill-istati li jinsabu madwar ir-reġjuni fit-tramuntana ta’ Triq il-Ħarir. Madankollu, iċ-ċentru ewlieni tal-operazzjonijiet tagħha u r-reġjuni l-aktar ikkontestati matul l-eżistenza twila tagħha dejjem kienu fl-isteppi tal-Lvant, kif muri mis-sejbiet multipli skoperti fin-nofsinhar tas-Siberja tal-lum, il-punent tal-Manċurja tal-lum u l-moderna. Kostitwenzi Ċiniżi tal-Inner Mongolia, Gansu, u Xinjiang. L-oriġini u l-kompożizzjoni etnika ta’ din il-konfederazzjoni kbira, ‘il bogħod milli jiġu ċċarati, jirrappreżentaw sfida reali llum, meta wieħed iqis in-nuqqas u l-ambigwità f’diversi okkażjonijiet meta jiġu biex jiġu katalogati l-bù (部)3​ (taqsimiet). istat Xiongnu. Madankollu, Sīmǎ Qiān ipoġġi bħala antenati diretti, f'ġenealoġija komparattiva, xi wħud mill-antagonisti ewlenin ta 'żmien il-Ħames Imperaturi, bħas-shānróng (山戎) jew ix-xiǎnyǔn (獫狁). Minkejja dan, dawn l-aħħar noti mħalltin minn Sīmǎ Qiān fil-bidu tal-bijografija tax-Xiongnu (volum 110),4 għandhom jittieħdu purament bħala referenza pjuttost leġġendarja milli dikjarazzjoni bbażata fuq korrelazzjoni ipotetika tad-data.

Fl-istess ħin, għandu jitqies li r-relazzjonijiet bejn id-dinastija Han u x-Xiongnu għaddew minn diversi perjodi, li fihom seta’ jkun hemm paċi taċita appoġġjata minn żwieġ bejn xulxin, jew xi episodji fit-tul ta’ ostilità massima, li kienu jwasslu lill- Húangdì (皇帝)5 għal kampanji kbar u għaljin, li fl-aħħar mill-aħħar naqsu milli jissottomettu lill-għadu. Min-naħa tax-Xiongnu, ma kien hemm ukoll l-ebda politika ta 'suċċess fl-avvanz u d-difiża tagħhom kontra l-Hàn, fl-aħħar mill-aħħar kienu vittmi tal-politika parsimonuża u ta' erożjoni bil-mod tal-istrateġisti u l-kmand għoli Ċiniżi. Minkejja li kienu l-għedewwa ewlenin tad-dinastija u periklu dejjiemi li hedded f’kull ħin li jħassar il-fruntieri tal-majjistral u jinżel bħal maltempata fuq l-Istat, ħafna mill-informazzjoni disponibbli dwar il-konfederazzjoni ġiet imwaqqfa mill-annotazzjonijiet vasti tas-sorsi ta’ il-perjodu Hàn. Lingwisti differenti ppruvaw għalxejn jibnu mill-ġdid il-lingwa tax-Xiongnu: kull tentattiv waqa 'mill-ġdid u għal darb'oħra fil-kompitu insostenibbli. Sal-lum, m'hemm l-ebda evidenza jew materjal li jindika bejn wieħed u ieħor il-lingwa materna tax-Xiongnu. Dan, iżda, ma servax ta' brejk jew ta' twissija biex matul is-seklu li għadda, diversi Turkikoloġisti jipprovaw jħaddmu b'mod prekarju ħafna l-oriġini tas-suppost lingwa Turka u sors omm li minnha kienu se jevolvu aktar tard id-diversi fergħat Turkiċi, fosthom il-proto-Tork innifsu, li ħalla evidenza materjali mis-6 seklu wara Kristu. Insibu wkoll aspett ieħor ta' identifikazzjoni lingwistika appoġġjat minn xi akkademiċi u antropoloġi li jiddefendu oriġini possibbli mill-fergħa lingwistika Mongoljana. Minkejja diversi studji u tentattivi biex tinbena mill-ġdid il-lingwa, illum huwa impossibbli li l-oriġini lingwistika Xiongnu tiġi rikostruzzjoni b'xi mod. Xogħol ikkumplikat, jekk inqisu wkoll il-fatt li aħna janalizza l-lingwa ta' konfederazzjoni ta' popli nomadiċi, li fiha wieħed seta’ jsib preżenza ta’ diversi lingwi mxerrda fuq eluf ta’ kilometri ‘l bogħod, maqsuma bejn komunitajiet li, f’ħafna okkażjonijiet, ma tantx kellhom relazzjoni. Anke b’kollox, il-biċċa l-kbira tat-titli u xi termini mogħtija lill-elites u l-gradi nobbli tagħhom ġew imwaqqfa f’forma ta’ traskrizzjoni mill-hanyu tal-perjodu Hàn, fix-xogħol ta’ Sīmǎ Qiān u Bān Gù (班固). B'dan il-mod, kemm it-terminu nnifsu użat biex issemmihom (xiōngnú/匈奴), kif ukoll it-titlu indikat mis-sorsi Ċiniżi għall-gvern tagħhom (Chányú/單于), huma fil-prattika traskrizzjonijiet tal-ħoss tal-lingwa oriġinali tagħhom, illum il-ġurnata. mhux magħruf. Għandu jiġi nnutat li t-terminu xiōngnu jittraduċi bejn wieħed u ieħor bħala "skjav raging", li jifhem il-hanzi 匈 bħala "fury", "rabja", "rabja", filwaqt li l-hanzi 奴 bħala "skjav". Fl-aħħar nett, għandu jitqies li d-denominazzjoni derogatorja lejn popli oħra lil hinn mill-orbita kulturali Ċiniża kienet drawwa kostanti u perpetwata għal ġenerazzjonijiet, sa żminijiet riċenti ħafna.

Kapitali: Chanyu Ting; Entità: Konfederazzjoni; Reliġjon: Tengrianism?.

Dinastija Wei tat-Tramuntana (386-535) 
Id-Dinastija Wei tat-Tramuntana jew Imperu Wei tat-Tramuntana (/weɪ/), magħrufa wkoll bħala Tuoba Wei (拓跋魏), Later Wei (後魏), jew Yuan Wei (元魏), kienet dinastija mwaqqfa mill-klann Tuoba ta’ The Xianbei, li ħakmet it-Tramuntana taċ-Ċina mill-3861 sal-534 AD. C. (de jure sa 535), matul il-perjodu tad-Dinastiji tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar. Deskritta bħala "parti minn era ta 'taqlib politiku u bidla soċjali u kulturali intensa," id-dinastija Wei tat-Tramuntana hija partikolarment magħrufa għall-unifikazzjoni tat-Tramuntana taċ-Ċina fl-439. Dan kien ukoll perjodu ta' introduzzjoni ta 'ideat barranin, bħall-Buddiżmu, li kien stabbilita sew. Kittieba tad-dinastiji tan-Nofsinhar, li kienu jqisu lilhom infushom id-difensuri veri tal-kultura Ċiniża, irreferew għall-Wei tat-Tramuntana bħala 'barbari mmaljati' (索虜 suolu).

Matul il-perjodu Taihe (477-499) tal-Imperatur Xiaowen, il-konsulenti tal-qorti waqqfu riformi kbar u introduċew bidliet li eventwalment wasslu lid-dinastija biex tmexxi l-kapital tagħha minn Datong għal Luoyang fl-494. Huma bidlu isimhom stess minn Tuoba għal Yuan (元) bħala parti minn sinicization sistematiku. Lejn l-aħħar tad-dinastija kien hemm ħafna dissens intern li rriżulta f'qasma bejn Wei tal-Lvant u Wei tal-Punent.

Minn dan il-perjodu baqgħu ħajjin ħafna antikitajiet u xogħlijiet tal-arti, kemm Taoisti kif ukoll Buddisti. Kien iż-żmien tal-kostruzzjoni tal-Grotti ta' Yungang qrib Datong f’nofs sa tmiem is-seklu 5 u, lejn l-aħħar parti tad-dinastija, il-Grottita'  Longmen barra Luoyang, li fihom instabu aktar minn 30,000 immaġini. din id-dinastija.

Kapitali: Shengle (386–398), Pingcheng (398–493), Luoyang (493–534), Chang'an (534-535); Gvern: Monarkija assoluta; Imperatur: 386–409 Imperatur Daowu, 409–423 Imperatur Mingyuan 424–452, Imperatur Taiwu 452–465, Imperatur Wencheng 466–471, Imperatur Xianwen 471–499, Imperatur Xiaowen 499–58515, Xuaowen Imperatur, Imperatur Xuaowen–471 , Imperatur Xiaoming 528 –530, Imperatur Xiaozhuang 532–535 Imperatur Xiaowu; Perjodu Storiku: Dynasties tan-Nofsinhar u tat-Tramuntana: Stabbilit-20 ta' Frar 1, 386 L-Imperatur Daowu jitlob titolu imperjali 24 ta' Jannar 399, Unifikazzjoni taċ-Ċina tat-Tramuntana 439, Trasferiment tal-kapital għal Luoyang-25 ta' Ottubru 493, Massakru tal-klassi dominanti minn Erzhu Rong-17 ta' Mejju 528, Mewt ta 'l-Imperatur Xiaowu, 3 ta' Frar 535, Twaqqif ta 'Wei tal-Lvant-8 ta' Novembru 535.

Stat ta' Xianbei (93-238) 
Ix-Xianbei (Ċiniż Tradizzjonali: 鮮卑; Ċiniż Simplifikat: 鲜卑; Pinyin: xiānbēi; Wade-Giles: hsien-pei; Rikostruzzjoni fonetika Ċiniża Klassika: 1​ *s[a]r-pe) kienu waħda mill-konfederazzjonijiet nomadi l-kbar tal- steppa, li jqiegħdu l-qalba tal-poter tagħhom (skond sorsi Ċiniżi) madwar ir-reġjun ta 'Amur ta' Fuq, jespandu l-hordes tagħhom għal tliet sekli (I-III AD) sakemm finalment stabbilixxew ruħhom madwar il-Mongolja attwali, il-Mongolja ta 'Intern attwali, kif ukoll ħafna mit-Tramuntana. Iċ-Ċina, li kienet waħda mill-gruppi msejħa Wǔ Hú (五胡), li kellha influwenza deċiżiva fuq il-kriżi u t-tkissir tal-għaqda Ċiniża matul id-dinastija Xī Jìn (西晉, bejn 265 u 316 AD).2 Il-migrazzjoni Xianbei kienet tospita tip. ta’ bù differenti (部)3 diretti minn diversi familji ta' importanza notevoli, li kienu jaslu biex jistabbilixxu xìng (姓) tagħhom stess,4 ma' dawk li jiddeterminaw ordni politiku u kulturali ġdid għaċ-Ċina kollha tat-Tramuntana,filwaqt li n-nofsinhar baqa’ jaderixxi mal-kultura u l-ordni hàn (漢) li baqgħu ħajjin mill-kriżi tal-gvern ta' Jìn, kif ukoll irnexxielhom f’sensiela ta’ dinastiċi ta' direzzjoni politika varjabbli. Madankollu, fi kwistjonijiet relatati mar-reliġjon, kemm ix-Xianbei kif ukoll fergħat oħra ta’ nomadi fit-Tramuntana taċ-Ċina, kif ukoll il-gvernijiet suċċessivi Ċiniżi fin-nofsinhar, żammew influwenzi qawwija mill-wasla ta' waħda mir-reliġjonijiet ewlenin tal-kontinent Ewrasjatiku: il-Buddiżmu, diġà magħrufa fit-testi Ċiniżi ta' dak iż-żmien bħala l-fó jiào (佛教). Kontra l-opinjoni u l-lingwaġġ retoriku li wieħed jista' jara f’mhux ftit frammenti b'rabta mal-kultura xianbei u Ċiniża sa mill-era Hàn, rabta akbar u influwenza reċiproka bejn il-gruppi Xianbei, minn dawk misjuba fi gruppi nomadi oħra ta’ rilevanza kbira, flimkien mal-preżenza attiva u l-parteċipazzjoni diretta tal-popolazzjoni Hàn fit-territorji li fihom marru progressivament il-fergħat Xianbei 

ożizzjona ruħha, li tikkonferma t-taħlita u t-taħlita kulturali li tant ikkaratterizzaw l-era ta’ Shíliù Guó (十六國) u dik ta’ Nán Běi Cháo (南北朝),6 li għamilha possibbli fil-biċċa l-kbira li, kuntrarjament għal dak li ġara fi stati oħra. imwaqqfa minn fergħat etniċi oħra, dan il-fattur kien jagħtihom stabbiltà u pożizzjoni akbar kontra ċaħdiet jew konfronti possibbli f’nofs popolazzjoni multi-etnika, kif kien it-tramuntana taċ-Ċina matul dawn iż-żewġ epoki traxxendentali fl-istorja Ċiniża. Prattikament il-provinċji kollha ta 'Shanxi, Shaanxi, Gansu, Qinghai, Hebei, Inner Mongolia, u Liaoning tal-lum, waqgħu f'idejn ix-Xianbei u gruppi nomadi oħra mill-Lvant tat-Tibet u l-isteppi tat-Tramuntana tal-Lvant. Il-provinċja mbiegħda ta’ Liáng (涼州) biss kienet se tibqa’ fil-qosor f’idejn il-fazzjonijiet nomadi Xiongnu u parti mill-popolazzjoni Hàn, iż-żewġ fergħat saħansitra stabbilixxew Stati indipendenti, għalkemm fl-aħħar il-marea taγbač7 spiċċat qerdet l-aħħar grupp żgħir ta’ indipendenza minn tagħhom. sovranità (439 AD), li tirbaħ lil Liáng u tgħaqqad iċ-Ċina tat-Tramuntana kollha f'idejn ix-Xianbei u gruppi nomadi oħra, sat-twaqqif tad-dinastija Suí (隋) madwar 589 AD. Għandu jiġi nnutat fl-istess ħin li dan ir-reġjun ma jkunx l-uniku xenarju li għalih ix-xianbei jestendu s-setgħa tagħhom: parti mill-fergħa xianbei tal-Mùróng (慕容), immexxija minn Mùróng Tǔyùhún (慕容吐谷渾), kienet saħansitra tkun tinsab fl-għoljiet Tibetani, li twaqqaf stat8 li jdum sa l-era Tang (670 AD).

Entità: Konfederazzjoni; Lingwa Uffiċjali: Lingwa Xianbei; Reliġjon: Tengriniżmu?.

Liu Song Dynasty 
Liu Song Dynasty (Ċiniż tradizzjonali 劉宋朝; Ċiniż simplifikat 刘宋朝; pinyin Liú Sòng Cháo; Wade-Giles Liu2 Sung4 Ch'ao2), magħrufa wkoll bħala Song Dynasty (宋朝), Earlier Song (前宋) jew Southern Song (卮朝) ) (420-479), kienet l-ewwel waħda mill-erba 'Dinastiji tan-Nofsinhar fiċ-Ċina, suċċessur tad-Dinastija Jin tal-Lvant u rnexxielha mid-Dinastija Qi tan-Nofsinhar.

Id-dinastija twaqqfet minn Liu Yu 劉裕 (363–422), li kunjomha flimkien ma' "Kanzunetta" jiffurmaw l-isem l-aktar użat komunement għad-dinastija. Din id-denominazzjoni tintuża biex tiddistingwiha minn isem aktar tard, id-Dynasty Song 宋 (960–1279) ferm aktar famuża u storikament sinifikanti. L-isem "Southern Song Dynasty" (南宋) huwa wkoll spiss użat, minħabba li hija waħda mid-dinastiji tan-Nofsinhar, jiġifieri dawk bil-kapital tagħhom f'Jiankang (bħalissa Nanjing). madankollu, id-dinastija tal-Kanzunetta ta' wara normalment tissejjaħ ukoll bħala l-"Kanzunetta tan-Nofsinhar" wara t-trasferiment tal-kapital tagħha lil Lin'an (Hangzhou moderna, f'Zhejiang) fl-1127. Konsegwentement, it-terminu "Kanzunetta Liu" huwa preferut. letteratura biex tinnomina d-dinastija li jittratta dan l-artiklu.

L-era Liu Song kienet waħda ta' taqlib intern serju. Xi imperaturi kienu inkompetenti, jew tiraniċi, li għall-inqas parzjalment wasslu għal ħafna rewwixti militari. Dawn il-ħakkiema jinkludu lil Liu Shao (magħruf wara l-mewt bħala Yuanxiong, "l-ewwel assassin"), Xiaowu, Qianfei, Ming, u Houfei. L-imperatur Ming kien partikolarment ħażin, qatel numru kbir ta 'ħutu, neputijiet, u qraba oħra maskili, ħafna minnhom tfal. Dik l-instabilità interna finalment wasslet għall-qerda tad-dinastija. Madankollu, il-fundatur tad-dinastija kien meqjus bħala wieħed mill-aktar ġenerali brillanti matul il-perjodu tad-Dinastiji tan-Nofsinhar u tat-Tramuntana, u r-renju tat-tielet imperatur, Wen, huwa magħruf għall-istabbiltà politika u l-effiċjenza amministrattiva, mhux biss tal-imperatur iżda ukoll minn uffiċjali onesti u b’saħħithom. Dan il-perjodu huwa magħruf bħala l-"renju Yuanjia" (425-453), età relattiva tad-deheb fl-era tad-Dinastiji tan-Nofsinhar.

Dinastija Jin (266-420) 

Id-Dinastija Jin (Ċiniż tan-Nofs: 晉 *t͡siɪnH; Ċiniż Modern: Wade-Giles Chin; pinyin Jìn) iddeċidiet iċ-Ċina minn 266 sa 420. Din twaqqfet mill-familja Sima (司馬 Sīmǎ), dixxendenti tal-ġenerali u l-politiku tar-renju. ta' Wei, Sima Yi. Bħad-dinastija Han, il-Jin huwa normalment maqsum f'żewġ perjodi: Western Jin (西晉, 266-316) u Eastern Jin (東晉 317-420), li jirreferu għall-post taż-żewġ kapitali tagħhom: Luoyang u Jiankang.

Għalkemm ipprovdew perjodu qasir ta 'unjoni wara li rebħu r-renju ta' Wu fl-280, il-Jin ma setgħux iżommu l-invażjoni u r-rewwixta ta 'popli nomadi wara l-Gwerra devastanti tat-Tmien Prinċpijiet. Fl-311, l-Imperatur Huai inqabad mill-forzi tal-poplu Yutzu. Ir-renju sussegwenti ta 'l-Imperatur Min dam erba' snin f'Chang'an sal-konkwista tiegħu mill-imperu Yutzu fl-316.

Sadanittant, dak li kien fadal mill-qorti ta 'Jin ħarab mit-tramuntana għan-nofsinhar u reġa' stabbilixxa l-ħakma f'Jiankang li kienet fil-Lbiċ ta' Louyang u Chang'an u qrib Nanjing tal-lum, taħt il-ħakma tal-prinċep ta 'Longya. Il-familji lokali prominenti ta 'Zhu, Gan, Lu, Gu, u Zhou kienu qed jappoġġjaw il-proklamazzjoni tal-Prinċep ta' Longya bħala Imperatur Yuan meta l-aħbar tal-waqgħa ta' Chang'an waslet fin-nofsinhar.

L-awtoritajiet militari u l-kriżijiet ikkawżaw il-qorti tal-gvern tal-Lvant ta 'Jin matul l-eżistenza ta' 104 sena tiegħu. F'dan il-perjodu huwa sofra diversi ribelljonijiet, bħal dawk ta 'Wang Dun u Su Jun. Huan Wen miet fl-373 qabel ma seta' jipproklama lilu nnifsu imperatur. Il-Battalja ta’ Fei ġabet riżultat rebbieħ lill-gvern ta’ Jin permezz ta’ relazzjoni ta’ kooperazzjoni qasira bejn Huan Chong, li kien ħu Huan Wen, u l-Prim Ministru (Segretarjat Imperjali) Xie An. Huan Xuan, iben Huan Wen, usurpa u biddel l-isem tad-dinastija. lil Chu, iżda l-pożizzjoni tiegħu ttieħdet minnu minn Liu yu, li ordna li l-Imperatur An reintegrat jiġi mdendel.

L-aħħar imperatur, ħu l-Imperatur An, Gong, inħatar fl-419. L-abdikazzjoni tal-Imperatur Gong fl-420 favur Liu Yu wasslet għad-Dynasty Liu Song u d-dinastiji tan-Nofsinhar. Sadanittant, it-tramuntana taċ-Ċina kienet immexxija mis-Sittax-il Renju, li ħafna minnhom kienu mwaqqfa mill-Wu Hu, grupp etniku għajr iċ-Ċiniż Han. Il-konkwista tat-Tramuntana ta 'Liang mid-Dinastija Wei tat-Tramuntana fl-439 wasslet biex tirriżulta d-dinastiji tat-tramuntana.

Iżda kienu x'inhuma d-diffikultajiet politiċi, il-qorti ta 'Jiankang irnexxielha tipproduċi soċjetà ta' xi brillanti kulturali. F’dan il-perjodu għex dak li hu meqjus bħala l-ewwel ġenju kbir tal-pittura Ċiniża, Gu Kaizhi (ċ. 348-409). Figura prominenti oħra f'din il-qorti kienet Wang Xizhi (c. 303-361), l-akbar kaptan bikri tal-kitba kursiva Ċiniża. Ibnu, Wang Xianzhi (344–386), huwa meqjus bħala t-tieni wara missieru f'din l-arti. Il-Buddiżmu wkoll iffjorixxiet f'dan il-perjodu, eżerċita influwenza qawwija matul il-perjodu Jin.

Kapitali: Luoyang (266-316); Jiankang (317-420), Entità: Dinastija Imperial Ċiniża; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż Klassiku (miktub), Ċiniż Nofsani (mitkellem); Żona: 3,100,000 km²; Storja: Frar 81​
ta 266-Fondazzjoni. 1 ta 'Mejju, 280-Riunifikazzjoni taċ-Ċina, 6 ta' Lulju, 420-Abdikazzjoni tal-Imperatur Gong lil Liu Yu; Forma ta' Gvern: Monarkija assoluta; Imperatur: Wu (295-290), Gong (419-420).

Reliġjon 
It-taoiżmu sar polarizzat fid-dinastija Jin. L-imperaturi Jin attakkaw ħafna lit-Taoists, iżda ppruvaw ukoll jisfruttawhom, minħabba l-mod kif kien intuża lejn tmiem l-era ta 'Han f'ribelli mill-bdiewa foqra. Fost it- taqlib politiku taʼ dak iż- żmien, ħafna negozjanti taʼ suċċess, sidien taʼ artijiet żgħar, u nies oħra moderatament komdi sabu serħan kbir fit- tagħlim Taoist, u bosta clans ewlenin u uffiċjali militari adottaw ukoll il- fidi. Ge Hong enfasizza l-lealtà lejn l-imperatur bħala virtù Taoist; saħansitra għallem li r-ribelli qatt ma setgħu jkunu immortali Taoist,7 li għamel it-Taoiżmu aktar aċċettabbli għall-ġerarkija imperjali. Bħala riżultat, ir-reliġjonijiet folk Taoist kienu kkunsidrati eterodossiċi filwaqt li l-iskejjel uffiċjali tal-qorti kienu appoġġjati, iżda skejjel folkloristiċi bħal Tianshi Taoism kienu għadhom segretament għeżież u promulgati fost in-nies komuni.

Id-diżgħaqda, id-diżintegrazzjoni u l-kaos għamlu wkoll il-Buddiżmu aktar popolari, parzjalment minħabba l-enfasi fuq l-indirizzar tat-tbatija. Id-dinastija Jin mmarkat era kritika għall-Mahayana fiċ-Ċina. It-traduzzjoni 286 ta’ Dharmarakṣa tas-Sutra tal-Lotus kienet l-aktar importanti qabel it-traduzzjoni ta’ Kumārajīva fil-ħames seklu. Intqal li kien hemm 1,768 tempju Buddist fil-Jin tal-Lvant.

Barra minn hekk, it-Taoism avvanzat il-kimika u l-mediċina fiċ-Ċina, filwaqt li l-kontribut ta 'Mahayana ffokat fuq il-filosofija u l-letteratura.

Tliet saltniet 

It-Tliet Renji (Ċiniż Qadim: 三國 *srum qʷˤək, Ċiniż Modern: Sānguó) huwa perjodu fl-istorja Ċiniża. F'sens akkademiku strett, tirreferi għall-perjodu bejn it-twaqqif ta 'Wei fl-220 u l-konkwista tal-Wu mid-dinastija Jin fl-280. Madankollu, ħafna storiċi Ċiniżi jespandu l-punt tal-bidu ta 'dan il-perjodu għar-ribelljoni ta' it-turbani sofor, fl-184.

Lingwa Uffiċjali: Ċiniż Han tard; Storja: 220-Ftehim bejn it-tliet stati rivali Wei, Han, u Wu, 280-Fall tar-renju Wu; Forma ta' Gvern: Monarkiji assoluti.

Ħarsa ġenerali 
standard fost is-sinoloġisti.

Dan il-perjodu storiku fil-biċċa l-kbira ġie meqjus b'mod romantic fil-kulturi taċ-Ċina, il-Ġappun u l-Korea u madwar l-Asja tax-Xlokk. Ġie ċċelebrat u popolarizzat f'opri, stejjer tradizzjonali, rumanzi, u fi żminijiet aktar reċenti, films, sensiliet televiżivi u logħob tal-kompjuter. L-aktar magħruf minn kulħadd huwa bla dubju r-Rumanz tat-Tliet Renji, rikreazzjoni fittizja ta’ dan il-perjodu bi sfond storiku profond. Ir-rekord storiku awtorevoli tal-era huwa Sanguo Zhi ta 'Chen Shou, flimkien mal-annotazzjonijiet aktar tard ta' Pei Songzhi fuq it-test.

Il-perjodu tat-Tliet Renji huwa wieħed mill-aktar imdemmi fl-istorja Ċiniża. Ċensiment tal-popolazzjoni fid-dinastija tard Han tal-Lvant stmat popolazzjoni ta 'madwar 56 miljun, filwaqt li ċensiment ieħor aktar tard jirrapporta madwar 16 miljun. Minħabba l-ineżattezzi fir-rekords taċ-ċensiment f'dak iż-żmien, huwa tajjeb li wieħed jassumi li persentaġġ kbir tal-popolazzjoni ġiet sterminata. matul il-gwerer kostanti li faqqgħet matul il-perjodu.

Dinastija Han (206 QK-220) 
Id-Dinastija Han (Ċiniż Qadim: 漢朝 *n̥ˤar-s traw1, Ċiniż Modern: 汉朝, pinyin: Hàncháo) kienet it-tieni dinastija Ċiniża imperjali. Dam mis-sena 206 QK sa 220 Il-perjodu Han huwa meqjus bħala età tad-deheb fl-istorja Ċiniża, u ħalla wirt kulturali li għadu jipprevali. Id-dinastija tat isimha lill-akbar grupp etniku taċ-Ċina, il-grupp etniku Han.

Matul id-dinastija, iċ-Ċina saret uffiċjalment stat Confucian u prosperat internament: l-agrikoltura, l-artiġjanat u l-kummerċ iffjorixxu, il-popolazzjoni qabżet il-50 miljun, u l-burokrazija tal-istat ġiet pperfezzjonata. Sadanittant, l-imperu estenda l-influwenza kulturali u politika tiegħu fuq il-Vjetnam, il-Mongolja u l-Korea tal-lum. L-espansjoni lejn il-Punent laħqet sad-Depressjoni ta' Tarim f'Sinkiang tal-lum. Madankollu, il-kontroll Han tar-reġjuni periferiċi kien ġeneralment ħafif. Biex tiżgura l-paċi mas-setgħat lokali, il-Qorti Han żviluppat "sistema tat-taxxa" ta 'benefiċċju reċiproku. L-istati mhux Ċiniżi tħallew awtonomija bi skambju għall-aċċettazzjoni simbolika tal-ħakma Han. Ir-rabtiet tributarji ġew ikkonfermati u msaħħa permezz taż-żwieġ ta' prinċesses Ċiniżi ma' sovrani ta' dawn l-istati semi-indipendenti u l-iskambji perjodiċi ta' rigali u oġġetti. L-espansjoni lejn il-Punent u l-konsolidazzjoni tal-kummerċ irriżultaw fil-ħolqien tat-Triq tal-Ħarir. Fl-aħħar mill-aħħar, madankollu, il-qawwa tal-Han kienet se tikkollassa taħt taħlita ta 'pressjonijiet interni u esterni, u tisparixxi fis-sena 220.

Id-dinastija hija ġeneralment maqsuma f'żewġ perjodi: id-Dinastija Han tal-Punent (西漢朝, xī hàn cháo) jew Han Preċedenti (前漢朝, qián hàn cháo), li damet sas-sena 9 u kellha l-kapital tagħha f'Chang'an ( Xi'an tal-lum, Shaanxi), u l-Han tal-Lvant (東漢朝, dōng hàn cháo) jew Han Aktar tard (後漢朝, hòu hàn cháo), li damu mill-25 AD sa l-220 AD u kellu l-kapital tiegħu f'Luoyang. Il-konvenzjoni li jissemmewhom tal-Punent u tal-Lvant tintuża llum biex tiġi evitata l-konfużjoni bejn id-dinastiji Han tal-Perjodu tal-Ħames Dinastiċi u l-Għaxar Renji, għalkemm in-nomenklatura ta’ qabel/aktar tard kienet diġà użata f’testi storiċi, inkluż f’Zizhi.Tongjian tal-istoriku Sima Guang (1019-1086).

Kisbiet intellettwali, artistiċi u letterarji iffjorixxu matul id-dinastija Han. Il-perjodu Han ipproduċa l-aktar storiku famuż taċ-Ċina, Sima Qian (c. 145-87 Q.K.), li l-Memorji Storiċi (Shiji) tiegħu jipprovdu kronika dettaljata miż-żminijiet mill-leġġendarju Xia. Dinastija lil dawk tal-famuż Imperatur Wu (r. 141 QK|141]]-87 QK). L-avvanzi teknoloġiċi mmarkaw ukoll dan il-perjodu. Waħda mill-invenzjonijiet kbar Ċiniżi, il-karta, tmur minn żminijiet Han. Ikun korrett li wieħed jgħid li l-imperi Han kontemporanji u Rumani kienu l-akbar li kien hemm dak iż-żmien fid-dinja magħrufa. It-tnejn kienu konxji tal-eżistenza ta 'xulxin, u teżisti rabta kummerċjali permezz tal-imperi l-oħra li kienu jeżistu fl-Asja Ċentrali u aġixxew bħala intermedjarji, bħal Parthia. Kien pjuttost skambju mhux ugwali; Iċ-Ċina esportat ħwawar, drapp, u prinċipalment ħarir. L-Imperu Ruman (imsejjaħ fiċ-Ċina Da Qin) seta 'joffri biss deheb u fidda bi skambju, peress li ma kellhomx manufatturi oħra ta' interess għaċ-Ċiniżi. Wieħed mill-ftit kuntatti diretti rreġistrati bejn iż-żewġ imperi jidher fil-Ktieb ta’ Han aktar tard (Hou Hanshu), fejn jingħad li ambaxxata Rumana li tirrappreżenta lill-Imperatur Antoninus Pius (r. 138-161) suppost laħqet il-kapitali Luoyang u ġiet riċevuta. mill-Imperatur Huan (r. 147-168).

Kapitali: Chang'an (202 QK-AD 9), Luoyang (23-190), Xuchang (190-220); Entità: Dinastija Imperial Ċiniża; Lingwa Uffiċjali Ċiniż Klassiku, Ċiniż Han tard; Lingwi Oħra: Min Ċiniż, lingwi taċ-Ċina; Żona: 6,000,000 km²; Popolazzjoni (sena 2): 59,594,978 abitant, Densità: 9.93 abitant/km²; Storja: 206 Q.K. C.-Proklamazzjoni ta 'Liu Bang bħala "King of Han", 28 ta' Frar, 202 a. C.-Proklamazzjoni ta’ Liu Bang bħala Imperatur, 9–23 d. C. Interregnum-(Dynasty Xin), 11 ta’ Diċembru.
ta' 220-Abdikazzjoni tal-Imperatur Xian favur Cao Pi; Forma ta' Gvern: Monarkija assoluta; Imperatur: Gaozu (202-195 QK), Wu (141-87 QK), Guangwu (25-57), Xian (189-220); Kanċillier: Xiao He (206-193 QK), Cao Pi (220).

Fondazzjoni 
Fix-xhur wara l-mewt tal-Imperatur Qin Shi Huang (r. 221-210 QK), faqqgħu rewwixti fl-irkejjen kollha taċ-Ċina li kienu jinvolvu bdiewa, priġunieri, suldati, u dixxendenti tan-nobbli tal-Istati Ġellieddi. Insurġenzi li kienu għaddejjin fl-aħħar spiċċaw id-dinastija Qin fl-206 QK. C. Il-mexxej tar-ribelli kien Xiang Yu, kmandant militari prominenti li, madankollu, ma kellux esperjenza politika. F'dik l-istess sena, Xiang Yu ħatar lil Liu Bang bħala sultan ta' Hanzhong, li jinsab ħdejn ix-Xmara Han. It-titlu tiegħu ġie mqassar għal "King of Han" (漢王), u ta lid-dinastija isimha.2 Liu Bang għeleb lil Xiang Yu fil-Battalja deċiżiva. ta’ Gaixian, li jtemm il-Konkors Chu-Han. Xiang Yu spiċċa ikkommetta suwiċidju u, fit-28 ta’ Frar, 202 QK. C., Liu Bang dan kien inkurunat bħala l-Imperatur il-ġdid taċ-Ċina. Dan jimmarka l-bidu uffiċjali tad-dinastija Han, għalkemm il-bidu tagħha huwa konvenzjonalment datat għall-206 QK. C., bil-mewt ta 'Ziying u ż-żieda ta' Liu Bang bħala re.

Stat Qin (9 seklu QK–221 Q.K.) 
L-Stat Qin (Ċiniż: 秦國, Wade-Giles: Ch'in kuo, pinyin: Qín guó) kien stat fil-majjistral taċ-Ċina li kien jeżisti matul il-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa u l-Istati Ġliedieri tal-istorja tal-qedem. . Ħarġet bħala waħda mis-superpotenzi dominanti tas-seba’ stati fil-gwerra sat-tielet seklu Q.K. C. u ċ-Ċina magħquda taħt il-ħakma tiegħu fis-sena 221 a. C., wara li sar magħruf bħala l-Dynasty Qin.

Kapitali: Qin (秦), Quanqiu (犬丘), Qian (汧), Pingyang (平陽), Yong (雍), Yueyang (櫟陽), Xianyang (咸陽); Reliġjon: Reliġjon tradizzjonali Ċiniża, Qima tal-antenati, Legaliżmu; Gvern: Monarkiku
Duka/Re: ¿?–858 QK. C. Feizi (1 Duka), 338–311 Q.K. c. Huiwen (l-ewwel re), 247–221 Q.K. C. Zheng (l-aħħar); Storja: Fondazzjoni 9 seklu QK; Gwerra kontra Jin. is-sitt seklu Q.K; L-adeżjoni ta 'Xiao ta' Qin mat-tron 361 QK C; Ir-riformi Shang Yang jibdew fl-356 QK. C; Huiwen ta 'Qin jipproklama lilu nnifsu re u jagħmel l-indipendenza tiegħu uffiċjali fl-325 QK; Konkwista ta' Shu u Ba 316 QK; Battalja ta’ Yique 293 QK; Battalja ta' Changping 260 QK; Qin itemm id-Dynasty Zhou fl-256 QK; Waqgħa tal-Qi u l-unifikazzjoni taċ-Ċina taħt id-Dynasty Qin 221 QK; Munita: Munita Ċiniża antika.

Storja 
Skont il-Memorji Storiċi ta' Sima Qian, l-stat ta' Qin isib l-oriġini tiegħu għal Zhuanxu, monarka mill-mitoloġija antika Ċiniża, wieħed mill-ħames imperaturi, u neputi tal-Imperatur Isfar. Dafei, antenat tal-klann rjali ta' Qín għen lil Yu l-Kbir fl-edukazzjoni tan-nies f'tekniki ta' kontroll tal-għargħar, u ngħata l-isem tal-familja ta' "Yíng" (Ċiniż: 嬴, Wade-Giles: Ying, pinyin: Yíng) mill-Imperatur. Shun.

Matul id-dinastiji Xia u Shang, il-klann Ying inqasam fi tnejn:

In-naħa tal-punent, li kienet f'Quanqiu (犬丘), qrib Tianshui tal-lum.
In-naħa tal-lvant, li kienet fil-lvant tax-Xmara Isfar u huma l-antenati tal-ħakkiema tal-Istat Zhao.1 2
In-naħa tal-punent ta 'Ying ġiet innobbli għall-ewwel darba fil-bidu tad-9 seklu QK. C. Feizi ta 'Qin serva lir-Re Xiao ta' Zhou bħala trejner taż-żwiemel u li jrabbu u ġie ppremjat għall-isforzi tiegħu b'fef f'Quanqiu (il-lum Tianshui, provinċja ta 'Gansu) u żwieġ ma' prinċipessa. It-territorju ta' Feizi kien jismu "Qín", u kien imdawwar b'art li tappartjeni lill-grupp etniku Rong. Skont il-kronoloġija tradizzjonali Ċiniża, it-twaqqif ta 'Qin seħħ fis-sena 897 QK. C.3 Qín kien spiss attakkat mill-grupp etniku Rong fil-bqija tas-seklu minħabba relazzjonijiet ħżiena bejn ir-Rong u d-dinastija Zhou.

Fis-sena 771 QK Markiż ta' Shen, ħakkiem tal-istat ta' Shen ifforma alleanza mal-istat Zeng u n-nomadi Quanrong attakkaw u rebħu l-kapitali Zhou tal-Punent, Haojing (鎬京), qrib Xi'an tal-lum). Xiang ta 'Qín wassal lit-truppi tiegħu biex jeskortaw iben ir-Re Ping ta' Zhou lejn il-lvant lejn Luoyang, fejn ġiet stabbilita l-kapitali l-ġdida tad-dinastija Zhou tal-Lvant.

Bħala rikonoxximent tal-isforzi ta' Xiang, ir-Re Ping ippromwovih għall-grad ta' Bo (伯), ekwivalenti għal monarka, it-tielet grad ta' nobbli, u wiegħed li l-artijiet kollha ta' qabel Zhou li ttieħdu mill-poplu Rong se jgħaddu għal Xiang. parti mit-territorji ta' Qín.

Stati fil-gwerra 

L-Istati Ġelliedda jew Stati Ġelliedda (Ċiniż Tradizzjonali: 戰國時代, Ċiniż Simplifikat: 战国时代, Wade-Giles: Chan4kuo2 Shih2tai2, pinyin Zhànguó Shídài) huwa perjodu fl-istorja Ċiniża li jibda fil-ħames seklu Q.K. C. u li ntemmet fl-unifikazzjoni taċ-Ċina mid-dinastija Qin fl-221 a. C. Normalment titqies it-tieni parti tad-dinastija Zhou tal-Lvant, wara l-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa. Bħal f'dan tal-aħħar, ir-re Zhou aġixxa biss bħala imperatur pupazz.

L-isem tal-perjodu Warring States ġej mir-Wing States Record miġbur fis-snin bikrija tad-dinastija Han. Id-data tal-bidu tal-Wring States Period hija kkontestata. Filwaqt li s-sena 476 a. C. bħala l-bidu tiegħu, wara l-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa; f’okkażjonijiet oħra tissemma 403 QK. C., id-data tat-tripartition tal-istat ta 'Jin, bħala l-bidu ta' dan il-perjodu.

Il-perjodu tal-Istati Ġelliedda, b'kuntrast mal-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa, kien perjodu li fih il-kmandanti reġjonali tal-gwerra annessaw stati iżgħar madwarhom u kkonsolidaw il-ħakma tagħhom. Il-proċess beda fil-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa, u sat-3 seklu Q.K. C., seba’ stati kbar kienu kisbu xi prominenza. Dawn is-Seba 'Stati Ġellieddi (戰國七雄, Zhànguó Qīxióng, litteralment, "Is-Seba' Eroj Fost l-Istati Ġellieddi") kienu Qi (齊), Chu (楚), Yan (燕), Han (韓), Zhao (趙), Wei. (魏) u Qin (秦). Sinjal ieħor ta’ din il-bidla fil-poter kien bidla fit-titli: il-kmandanti tal-gwerra kienu għadhom iqisu lilhom infushom duki (公 gōng) tar-re tad-dinastija Zhou, iżda bdew isejħu lilhom infushom rejiet (王 wáng), biex jimplika t-tifsira li kienu miżmuma bħala ugwali. lir-Re ta’ Zhou.

Il-perjodu Warring States ra l-proliferazzjoni tal-ħidma tal-ħadid fiċ-Ċina, li ssostitwixxa l-bronż bħala l-metall dominanti użat fil-magna tal-gwerra. Żoni bħal Chu (il-lum Sichuan) u Yue (il-lum Zhejiang) ġew miġbuda fl-isfera kulturali Ċiniża matul dan il-perjodu. Ħitan mibnija minn stati biex iżommu barra tribujiet nomadiċi tat-Tramuntana u stati oħra kienu l-prekursuraturi tal-Ħajt il-Kbir taċ-Ċina. Filosofiji differenti evolvew fil-Mit Skejjel tal-Ħsieb, inklużi l-Konfuċjaniżmu, it-Taoiżmu, il-Leġiżmu u l-Moħiżmu. Il-kummerċ laħaq ukoll importanza importanti, u xi negozjanti kisbu setgħa konsiderevoli fil-politika tal-gvern. It-tattiċi militari nbidlu wkoll. B'differenza mill-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa, il-biċċa l-kbira tal-armati fil-perjodu tal-Istati Gwerra għamlu użu flimkien tal-infanterija u l-kavallerija, u l-karrijiet gradwalment waqgħu barra mill-użu.

Dinastija Zhou (1046 QK-246 QK) 

Id-Dinastija Zhōu (Ċiniż Qadim: 周 *tiw1, Ċiniż Modern: Chou1 (Wade-Giles) jew Zhōu (pinyin)) kienet dinastija Ċiniża li ħakmet mill-1046 sal-256 Q.E.K. C.3 Hija t-tielet dinastija Ċiniża fl-istorja tradizzjonali, u t-tieni, wara d-dinastija Shang, li tagħha hemm evidenza minn sorsi miktuba ta 'żmienha. L-arti u t-tekniki ornamentali iffjorixxu, li wrew, bħal f'ħafna kulturi Mesoamerikani u Ewropej, ix-xewqa tal-irġiel li jikkomunikaw mal-immortali. Id-dinastija Zhōu kienet l-aħħar mid-dinastiji tar-rejiet qabel id-dinastiji imperjali. F'dan iż-żmien għexu l-ħassieba Ċiniżi kbar tal-antikità, bħal Konfuċju, u bdiet il-letteratura klassika Ċiniża.

L-era Zhōu tista 'tinqasam f'żewġ perjodi distinti: id-dinastija Zhōu tal-Punent sa 771 QK. C., li ħakem stat b'saħħtu u ċentralizzat mill-kapitali ta' Hào (鎬) u Fēng (豐); u d-Dynasty Zhōu tal-Lvant, bejn 771 u 256 Q.K. C., li żamm setgħa purament simbolika jew nominali mill-qorti ta 'Chéngzhōu (成周, qrib Luoyang tal-lum). Dan it-tieni stadju, li fih l-unità simbolika tar-renju ikkoinċidiet mal-eżistenza ta 'stati multipli indipendenti de facto, huwa tradizzjonalment suddiviż f'żewġ perjodi: il-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa u l-perjodu tal-Istati Ġelliedda. Id-Dinastija Xia kienet l-ewwel dinastija fiċ-Ċina tal-qedem u damet għal kważi ħames mitt sena, inkluż il-ħakma ta 'sbatax-il imperatur.

Kapitali: Fenghao (1046-771 QK), Wangcheng (771-510 u 314-256 QK), Chengzhou (510-314 QK); Re (王; Wáng) 1046-1043 Q.E.K C., ir-Re Wu ta' Zhou 781-711 Q.K. C., King You ta' Zhou, 314-256 Q.K. C. King Nan ta' 
 Zhou; Storja: Battalja ta' Muye-c. 1046 Q.K. C., Gonghe Regency-841-828 a. C., maħkuma mill-Stat Qin-256 QK.

Dinastija Shang (1600 QK-1046 QK) 

Id-dinastija Shang (Ċiniż: 商, Wade-Giles: Shang, pinyin: Shāng; c. 1600-1046 Q.K., 商 tfisser "kummerċ", għalhekk tfisser "id-dinastija tal-kummerċ"), Magħrufa wkoll bħala d-dinastija Yin (殷, li tfisser "arġenti" jew "passjonat"), hija possibbilment it-tieni dinastija fl-istorja Ċiniża (wara d-dinastija Xia) u l-ewwel li l-eżistenza storika tagħha hija dokumentata. Ġie suċċess mid-Dinastija Zhou, l-aħħar dinastija qabel il-Perjodu Imperjali. L-estensjoni territorjali tagħha kienet tinkludi l-wied tax-Xmara Isfar. Kapital: Yin.

Dinastija Xia (2010 QK-1600 QK) 

Id-dinastija Xia (夏, lit. "dinastija tas-sajf"), kienet l-ewwel dinastija fl-istorja Ċiniża. Skont kronaki Ċiniżi, kien idum bejn is-seklu 21 Q.K. C. u s-seklu 16 Q.K. C., għalkemm għad hemm dibattiti dwar l-istoriċità tagħha. Il-Memorji Storiċi tal-istoriku Sima Qian (ċ. 145–c. 90 QK) jelenkaw l-ismijiet tas-17-il sultan ta’ din id-dinastija. Kien segwit mid-dinastija Shang u, skond Sima Qian, preċeduta mill-perjodu leġġendarju tat-tliet allat u ħames imperaturi. Il-karattru li jsemmi din id-dinastija huwa parti mill-isem tar-reġjun Ċiniż attwali ta 'Ningxia, u jidher ukoll fl-isem poetiku taċ-Ċina.

Skont il-kronoloġija tradizzjonali tal-istudjuż Liu Xin (ċ. 46-23 Q.K.), ix-Xia kienet teżisti bejn is-snin 2205 u 1766 QK. C. Skont l-Annali tal-Bambu (c. 300 QK), huma ħakmu bejn l-1989 u l-1558 QK. C. (dati użati rari). Skont ir-riżultati tal-Proġett Kronoloġiku Xia-Shang-Zhou imwettaq mir-Repubblika Popolari taċ-Ċina fis-sena 2000, ix-Xia trid tkun teżisti bejn wieħed u ieħor bejn is-snin 2070 u 1700 qabel l-era tagħna.

Kapitali: Yangcheng, Zhenxun; Entità: Dinastija Ċiniża; King: Yu l-Kbir (l-ewwel), Jié (l-aħħar).

Verisimilità tad-dinastija Xia 
Qabel l-iskavi tal-1928 ta 'siti tal-Età tal-Ġebel f'Anyang, Provinċja ta' Henan, ma kien hemm l-ebda evidenza arkeoloġika tal-eżistenza tax-Xia. Minn dakinhar, bosta skavi jikkonfermaw l-eżistenza ta 'kultura tal-bronż li tista' tiġi identifikata max-Xia. Fl-1959, ġie skavat sit f’Erlitou, fil-belt ta’ Yanshi (Henan), fejn instabu żewġ palazzi kbar u li hu maħsub li hija l-kapitali tad-dinastija. Skont id-dating tal-karbonju-14 jistgħu jappartjenu għas-sena 2100 jew 1800 QK. C. [ċitazzjoni meħtieġa] It-territorju kkontrollat ​​mill-Xia se jkopri bejn wieħed u ieħor il-provinċja attwali ta 'Henan u parti mill-punent ta' Shandong u n-Nofsinhar ta 'Hebei.

Irrispettivament mill-plawżibbiltà tal-istejjer leġġendarji dwar ir-rejiet Xia li jidhru miktuba fi kronaki ħafna aktar tard, bħal dik ta 'Sima Qian, iċ-ċiviltà Xia tista' titqies bħala perjodu ta 'tranżizzjoni bejn kulturi Neolitiċi, bħal Longshan, u urbani. soċjetà tal-Shang. Matul dan il-perjodu, l-ewwel "ċivilizzazzjoni" Ċiniża ffjorixxiet, ikkaratterizzata minn villaġġi fortifikati, fuħħar magħmul bir-roti, għodod tal-bronż, u oqbra diversifikati.

Tliet awissu u ħames imperaturi 

It-Tliet Awissu u l-Ħames Imperaturi (Ċiniż: 三皇五帝, pinyin: sān huáng wǔ dì) huma l-ħakkiema mitoloġiċi taċ-Ċina qabel l-Ewwel Dinastija Xia.

It-tradizzjoni Ċiniża tattribwixxi lil dawn il-karattri mitoloġiċi l-fundaturi taċ-ċiviltà Ċiniża u l-invenzjoni ta' istituzzjonijiet soċjali, kulturali u ekonomiċi, bħall-familja, l-agrikoltura, il-kitba, eċċ. Minkejja n-natura leġġendarja tal-istejjer li rrakkuntaw dwar dawn il-karattri, li kienu jgħixu għal mijiet ta' snin u jkunu responsabbli għal ġrajjiet mirakolużi, huwa possibbli li nies reali, kapijiet tribali mit-3 millennju QK, ikunu fl-oriġini ta' dawn il-leġġendi. . C. li kien kiseb rebħiet militari qabel l-unifikazzjoni tad-dinastija Xia wkoll possibbilment mitika.

Is-sorsi storiċi Ċiniżi jaqblu dwar in-numru ta 'tliet awissu u ħames imperaturi, iżda l-identitajiet ta' dawn ivarjaw skond is-sorsi, hemm verżjonijiet differenti kemm għall-awissu kif ukoll għall-imperaturi.

Tlieta ta' Awwissu 
Hemm diversi verżjonijiet tal-identitajiet tat-tlieta ta 'Awwissu (三皇 sān huáng)

Ċelesti Augustus (天皇 Tiānhuáng), Earthly Augustus (地皇 Dìhuáng) u Augustus Tài (泰皇 Tàihuáng), skond il-Memorji Storiċi ta' Sima Qian.
Augustus Heavenly, Augustus Earthly, u Augustus Human (人皇 Rénhuáng), skond ix-xogħol tad-dinastija Song Tàipíng Yùlǎn (太平御覽), li jiċċita xogħol tad-dinastija Han tal-Punent, il-Chūnqiū Wěi (春秋緯). Din il-lista tvarja minn dik preċedenti biss fl-użu ta’ isem kemmxejn differenti għat-Tielet Awgustu.
Suiren, Fuxi u Shennong, skond il-Shangshū dàzhuàn (尚書大傳) u l-Báihǔ Tōngyì (白虎通義).
Fuxi, Nüwa u Shennong, skond il-Yùndòu Shū (運斗樞) u l-Yuánmìng Bāo (元命苞).
Fuxi, Shennong u l-Imperatur Isfar, skond il-Dìwáng Shìjì (帝王世紀).
Fuxi, Shennong u Gònggōng (共工), skond it-Tōngjiàn Wàijì (通鑒外紀)..m
Il-Baihutong (白虎通) isemmi l-alla tan-nar Zhùróng (祝融) minflok Gonggong.

ħames imperaturi 

L-identitajiet l-aktar komuni tal-ħames imperaturi (五帝 wǔ dì) huma dawk imsemmija f’diversi kitbiet antiki, bħall-Memorji Storiċi, ix-Shìběn (世本) jew id-Dàdàijì (大戴記). Skont dawn ix-xogħlijiet, il-ħames imperaturi huma kif ġej:

L-Imperatur Isfar.
Zhuānxù (顓頊).
Dìkù (帝嚳), jew sempliċiment Kù (嚳).
Tángyáo (唐堯), jew sempliċiment Yáo (堯).
Yúshùn (虞舜), jew sempliċiment Shùn (舜).
Verżjonijiet oħra tal-identitajiet ta’ dawn il-ħames imperaturi huma dik tal-Ktieb tar-Riti (禮記 Lǐjì): Tàihào (太皞) （identifikat ma’ Fuxi）, Yándì (炎帝) （identifikat ma’ Shennong), l-Imperatur Isfar, Shǎo皞 (少皞) ) u Zhuanxu. Min-naħa tagħhom, il-Prefazju tal-Klassiku tad-Dokumenti (尚書序 Shàngshū Xù) u d-Dìwáng Shìjì (帝王世紀) fihom verżjoni oħra: Shǎohào (miktub hawn 少昊）, Zhuanxu, Gāoxīn ()（identified with Diku ()） Tangyao u Yushun Xi drabi l-ħames imperaturi huma identifikati mal-ħames allat tal-punti kardinali (fit-tradizzjoni Ċiniża ċ-"ċentru" huwa kkunsidrat punt kardinali ieħor), bħal fil-verżjoni miġbura fl-Elegies of Chu (楚辭chǔcí): Taihao (Lvant), Yandi (Nofsinhar), Shaohao (Punent), Zhuanxu (Tramuntana) u l-Imperatur Isfar (Ċentru).

Referenzi 

 
Repubbliki