Brunej
Il-Brunej uffiċjalment in-Nazzjon tal-Brunej (Malajan: Negara Brunei Darussalam, Jawi: نڬارا بروني دارالسلام, Għarbi: دولة بروناي, دار السلام), hu stat sovran li jinsab fuq il-kosta tat-tramuntana tal-gżira ta' Borneo, fix-Xlokk tal-Asja. Apparti mill-kosta taiegħu mal-Baħar tan-Nofsinhar taċ-Ċina, huwa kompletament imdawwar mill-istat ta' Sarawak, Malasja, u huwa separat f'żewġ partijiet mill-distrett Sarawak ta' Limbang. Huwa l-uniku stat kompletament sovran fuq il-gżira ta' Borneo. Il-bqija tal-gżira tappartieni għall-Malasja u l-Indoneżja. Il-Popolazzjoni tal-Brunej kienet ta' 401,890 f'Lulju 2011.

Sultanat tal-Brunej (1368-1888) 

Is-Sultanat tal-Brunej (Jawi: كسلطانن بروني) jew sempliċement il-Brunej (/b r uː ˈ n aɪ/ broo-NY) kien sultanat Malajan, iċċentrat fil-Brunej, fuq il-kosta tat-tramuntana tal-gżira ta’ Borneo, fix-Xlokk tal-Asja. Il-Brunej sar stat sovran madwar is-seklu 15, meta kiber sostanzjalment wara l-waqgħa ta' Malacca f'idejn il-Portugiżi, infirex fiż-żoni kostali ta' Borneo u l-Filippini, qabel ma naqas fis-sekli 17. u XVIII. L-ewwel ħakkiem jew sultan tal-Brunej kien Musulman. Sar protettorat Brittaniku fis-seklu 19.

Storjografija 
Il-fehim tal-istorja tal-ex Sultanat tal-Brunej huwa pjuttost diffiċli peress li bilkemm tissemma fis-sorsi kontemporanji ta 'żmienu, kif ukoll hemm nuqqas ta' evidenza dwar in-natura tiegħu. M'hemm l-ebda sors lokali jew indiġenu li jipprovdi evidenza għal xi wieħed minn dan. Bħala riżultat, it-testi Ċiniżi ġew invokati biex tinbena l-istorja tal-bidu tal-Brunej. Boni f'sorsi Ċiniżi probabbilment jirreferi għall-Punent ta' Borneo, filwaqt li l-awtoritajiet lokali jsostnu li Poli (婆利), probabbilment li jinsab f'Sumatra, jirreferi għall-Brunej ukoll.

Storja qabel is-sultanat 
Fis-seklu 13, l-annali Ċiniżi, Nanhai zhi, irrapportaw li l-Brunej invada jew amministra Sarawak u Sabah, kif ukoll ir-renji Filippini ta': Butuan, Sulu, Ma-i (Mindoro), Malilu (il-lum Manila), Shahuchong (illum Manila). (Jum Siocon jew Zamboanga), Yachen (Oton, darba parti minn Madja-as Kedatuan), u Wenduling (lum Mindanao), li jerġgħu jiksbu l-indipendenza tagħhom f'data aktar tard. [9]Maż-żmien evolviet f'Pon-i u kien stat vassalli tal-Imperu Majapahit, iċċentrat fuq Java. [10]

Fis-seklu 14, il-Brunej jidher li kien soġġett għal Java. Il-manuskritt tal-Ġavaniż Nagarakretagama, miktub minn Prapanca fl-1365, semma lil Barune bħala l-istat vassalli ta' Majapahit, [10] li għalih kien meħtieġ iħallas ġieħ annwali ta' 40 katis ta' ganfor.

Wara li Majapahit invada l-Brunej, ir-renji suġġetti tiegħu fil-Filippini, li kienu formalment taħt l-imperu tiegħu, irribellaw kontra l-Brunej, li l-mexxej tiegħu kien ir-renju tal-qedem ta’ Sulu, li assedjah u saqruh.

Bl-imperu tagħha stess (tal-Brunej) marret, jidher li ġie mnaqqas għal qalbu mill-Bajja tal-Brunej. Issa ħallas ġieħ annwali ta' 40 kati ta' ganfor lill-Imperatur Majapahit. Imma l-agħar kien għadu ġej. L-1369 jimmarka n-nadir assolut tal-fortuni tal-Brunej, peress li f'dik is-sena ġie mkeċċi mis-sudditi preċedenti tiegħu, is-Suluks. Il-Brunej tant kienu bla difiża li kellhom jiġu salvati mill-flotta Majapahit, li keċċiet lill-intruders, li telqu mgħobbija b'bottina enormi u ħadu ż-żewġ perli prezzjużi.

— Robert Nicholl, “Brunej Skopert mill-ġdid: Studju taż-Żminijiet Bikrin”

Gvern 
Is-sultanat kien maqsum fi tliet sistemi tradizzjonali tal-art magħrufa bħala kerajaan (proprjetà tal-kuruna), kuripan (proprjetà uffiċjali) u tulin (proprjetà privata ereditarja).

Data 
Status: Vassall tal-Imperu Majapahit (1368-1408), Stat Sovran (1408-1888); Kapitali: Kota Batu (1368-1660), Kampong Ayer (1660-1920); Lingwi Komuni: Brunei Malay, Old Malay, Old Tagalog, Kapampangan, Għarbi u Bornean; Reliġjon: Iżlam Sunni; Gvern: Monarkija; Sultani: 1368–1402 Sultan Muhammad Shah, 1425–1432 Sharif Ali, 1485–1524 Bolkiah, 1582–1598 Mohamed Hassan, 1828–1852 Omar Ali Saifuddin II, 1885–1888 Hashim Jalilul Alam Aqamaddin; Storja: Twaqqif tas-Sultanat-1368, Sar protettorat Brittaniku-1888; Munita: Barter, Cowrie, Piloncitos u aktar tard Brunei pitis.

Sultanat tas-Sarawak (1599-1641) 
Is-Sultanat ta' Sarawak kien renju Malajan, li jinsab fid-Diviżjoni ta' Kuching tal-lum, Sarawak. Ir-renju twaqqfet fl-1599, wara l-invażjoni tal-ex Renju ta 'Santubong u s-Sultanat ta' Brunei aktar tard. Rat ir-renju ta' sultan wieħed, Sultan Tengah, Prinċep tal-Brunej, magħruf bħala Ibrahim Ali Omar Shah Ibni Sultan Muhammad Hassan ta' Sarawak. L-istat stabbilixxa relazzjoni mill-qrib mal-Brunej u Johor.Fsawwar regoli dinastiċi mar-renji Malajani tal-madwar fil-Punent ta' Borneo, inklużi s-sultanati ta' Sambas, Sukadana u Tanjungpura-Matan. Ir-renju ġie xolt wara l-qtil tas-Sultan Tengah fl-1641. L-amministrazzjoni tat-territorju mbagħad ġiet sostitwita minn gvernaturi lokali Malajani maħtura tal-Brunej, u ngħaqdu mill-ġdid iż-żona fil-Brunej qabel l-era tar-Raja l-Bajda.

Oriġini 
Skont Salahsilah Raja-Raja Brunei (Royal Annals of Brunei), l-istat ġie stabbilit wara l-mewt tas-Sultan Muhammad Hassan, il-monarka tal-Imperu tal-Brunej li ħakem bejn l-1582 u l-1598. Il-mewt tas-sultan rat l-intronizzazzjoni ta' Abdul Jalilul. Akbar, l-akbar prinċep ta’ Muhammad Hassan bħala Sultan tal-Brunej. Madankollu, Pengiran Muda Tengah oppona l-inkurunazzjoni ta’ Abdul Jalil Akbar, u sostna li l-istatus ta' Abdul Jalilul kien invalidu peress li l-prinċep il-kbir twieled qabel ma missieru sar sultan, b'kuntrast mal-Pengiran li twieled wara tat-tlugħ ta’ missieru fuq it-tron, għalhekk jemmen li kellu d-dritt superjuri li jiret is-saltna.

Diġà antiċipa din it-tilwima, is-Sultan tal-Brunej li kien għadu kif ġie nkurunat ħatar lill-Pengiran Muda Tengah Sultan ta' Sarawak, territorju tal-fruntiera 'l bogħod mill-qalba ċentrali tar-renju tal-Brunej. Il-partit Pengiran kien akkumpanjat minn aktar minn 1,000 suldat mit-tribujiet Sakai, Kedayan u Bunut, kollha kemm huma indiġeni ta' Borneo. Klikka tan-nobbli tal-Brunej segwitu wkoll biex tiżviluppa s-sistema ta' amministrazzjoni fir-renju l-ġdid. Illum, diversi komunità Malaja ta' Kuching u Sambas jistgħu jintraċċaw l-oriġini tagħhom minn dawn il-pijunieri.

Is-sultan il-ġdid bena palazz imsaħħaħ f'Sungai Bedil, Santubong, u bawwar iż-żona fil-kapitali rjali, ġudizzjarja u amministrattiva tar-renju. Beda jaħtar lid-deputati u d-delegati tiegħu, u inkorpora fis-sistema tal-gvern il-pożizzjonijiet ta’ Datu Seri Setia, Datu Shahbandar Indera Wangsa, Datu Amar Setia Diraja u Datuk Temenggong Laila Wangsa. Huwa ġie pproklamat sultan wara li temm is-sistema ta' amministrazzjoni tar-renju l-ġdid, li jġorr l-isem reali tas-Sultan Ibrahim Ali Omar Shah. Skont ir-rekords Sambas Royal, Sultan Tengah Manga kien magħruf bħala Sultan Abdul Jalil.

Data 
Kapitali: Santubong; Lingwi Komuni: Malaj Klassiku; Reliġjon: Iżlam, animiżmu lokali; Gvern: Monarkija; Sultan: Sultan Ibrahim Ali Omar Shah (1599–1641); Storja: It-twaqqif ta' Sarawak-1599, Qtil tas-Sultan Tengah-1641.

Brunej
Commonwealth tan-Nazzjonijiet
Pajjiżi tal-Asja