Iżrael
L-Iżrael , uffiċjalment l-iStat tal-Iżrael (Ebrajk:מְדִינַת יִשְׂרָאֵל ; Għarbi:دولة إِسرائيل), hi demokrazija parlamentari fil-Lvant Nofsani, fuq il-kosta tax-Xlokk tal-Baħar Mediterran. Il-pajjiż imiss mal-Libanu fit-Tramuntana, is-Sirja fil-Grigal, il-Ġordan u ċ-Ċisġordanja fil-Lvant, l-Eġittu u l-Medda ta' Gaża fil-Lbiċ, u l-Golf ta' Aqaba fil-Baħar l-Aħmar fin-Nofsinhar, u jinkludi diversi karatteristiċi ġeografiċi fiż-żona relattivament żgħira tiegħu. Fil-Liġijiet bażiċi, l-Iżrael jiddefinixxi ruħu bħala Stat Lhudi u Demokratiku.

L-istorja ta’ Iżrael tibda meta Ġerusalemm titwaqqaf bħala l-kapitali tar-Renju tal-Lhudija, li aktar tard ġiet vassalizzata mill-Imperu Ruman u aktar tard annessa bħala l-Provinċja Primarja tal-Palestina, li aktar tard ġiet taħt il-kontroll Biżantin bħala parti mid-Djoċesi tal-Lvant, aktar tard fis-snin 630. se jinqabad minn Musulmani li jlaqqmuha Jund Filastin bħala Provinċja tal-Kalifati Umayyad, Abbasid u Fatimid, imbagħad fis-seklu 11 mill-ewwel kruċjata ssir ikkontrollata mir-Renju ta’ Ġerusalemm (1099–1187). 1192–129), imbagħad jerġa’ jaqa’ taħt il-ħakma Musulmana mas-Sultanat Ayyubid tal-Eġittu (1171–1260a/1341), imbagħad mis-Sultanat Mamluk (سلطنة المماليك (Għarbi)
Salṭanat al-Mamālīk (Sultanat Mamluk)
1250–1517), fit-22 ta’ Jannar 1517 hija annessa mill-Imperu Ruman wara t-Tieni Gwerra Ottomana-Mamluk u sseparata mill-Eġittu u mbagħad mitlufa għall-alleati (ir-Renju Unit u Franza) fl-Ewwel Gwerra Dinjija f’Diċembru 1917 u ġiet iddikjarata bħala kolonja Brittanika sal-1 ta’ Jannar 1948 meta ġie pproklamat l-Istat ta’ Iżrael.

Storja

Mandatory Palestine (25 ta' April 1920-Il-Gran Brittanja tassumi uffiċjalment il-Twaqqif tal-Istat tal-Iżrael 14 ta' Mejju 1948) 
Il-Palestina Mandatorja kienet entità ġeopolitika stabbilita bejn l-1920 u l-1948 fir-reġjun tal-Palestina taħt it-termini tal-Mandat tal-Lega tan-Nazzjonijiet għall-Palestina.

Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija (1914–1918), rewwixta Għarbija kontra l-ħakma Ottomana u l-Forza Expeditionary Eġizzjana tal-Imperu Brittaniku keċċew lit-Torok Ottomani 'l barra mil-Levant. Ir-Renju Unit kien qabel fil-Korrispondenza McMahon–Hussein li jonora l-indipendenza Għarbija jekk l-Għarab irvellaw kontra t-Torok Ottomani, iżda fl-aħħar, ir-Renju Unit u Franza qasmu ż-żona taħt il-Ftehim Sykes–Picot — att ta’ tradiment f'għajnejn l-Għarab.

Il-kwistjoni tkompli tikkomplika d-Dikjarazzjoni Balfour tal-1917, li fiha l-Gran Brittanja wiegħdet l-appoġġ tagħha għat-twaqqif ta' “dar nazzjonali” Lhudija fil-Palestina. Fl-aħħar tal-gwerra l-Ingliżi u l-Franċiżi ffurmaw “Amministrazzjoni tat-Territorju Okkupat tal-Għedewwa” konġunta f'dik li kienet is-Sirja Ottomana. L-Ingliżi kisbu leġittimità billi kisbu mandat mill-Lega tan-Nazzjonijiet f'Ġunju 1922. Għan wieħed tas-sistema tal-mandat tal-Lega tan-Nazzjonijiet kien li jamministra żoni tal-Imperu Ottoman defunt "sakemm ikunu jistgħu joqogħdu waħedhom".

Matul il-Mandat, iż-żona rat mewġiet suċċessivi ta 'immigrazzjoni Lhudija u ż-żieda ta' movimenti nazzjonalisti kemm fil-komunitajiet Lhud kif ukoll Għarab. Interessi li jikkompetu taż-żewġ popolazzjonijiet wasslu għar-rewwixta Għarbija tal-1936–1939 fil-Palestina u r-ribelljoni Lhudija tal-1944–1948 fil-Palestina Mandatorja. Il-Pjan ta' Diviżjoni tan-Nazzjonijiet Uniti biex il-Palestina taqsam it-territorju f'żewġ stati Għarab u Lhud għadda f’Novembru 1947. Il-gwerra tal-Palestina tal-1947–1949 ntemmet bit-territorju tal-Palestina Mandatorja maqsum bejn l-Stat ta' Iżrael, ir-Renju Ħaxemita tal-Ġordan, li territorju anness fuq ix-Xatt tal-Punent tax-Xmara Ġordan, u r-Renju tal-Eġittu, li stabbilixxa l-"Protettorat tal-Palestina kollha" fil-Medda ta' Gaża.

Status: Mandat tar-Renju Unit; Kapitali: Ġerusalemm; Lingwi komuni: Ingliż, Ebrajk, Għarbi; Reliġjon: Ġudaiżmu, Islam, Kristjaneżmu; Fidi Bahá'í, fidi Druze; Kummissarju Għoli: 1920–1925 (l-ewwel) Sir Herbert L. Samuel, 1945–1948 (l-aħħar) Sir Alan Cunningham; Leġiżlatura: Korp Parlamentari tal-Komunità Lhudija Assemblea tar-Rappreżentanti, korp Parlamentari tal-Komunità Musulmana Kunsill Suprem Musulman; Era storika: L-Ewwel Gwerra Dinjija, il-perjodu ta' bejn il-Gwerra, it-Tieni Gwerra Dinjija, il-Gwerra Bierda; Mandat assenjat 25 April 1920, il-Gran Brittanja tassumi uffiċjalment il-kontroll 29 ta' Settembru 1923, Dikjarazzjoni tat-Twaqqif ta' l-Istat ta' Iżrael 14 ta' Mejju, 1948; Żona totali: 25,585.3 km2 (9,878.5 sq mi); Munita: Lira Eġizzjana (sal-1927) Lira Palestinjana (mill-1927); Kodiċi ISO 3166 PS.

Sjieda tal-art skont id-distrett
It-tabella li ġejja turi s-sjieda tal-art tal-1945 tal-Palestina obbligatorja mid-distrett:

Sjieda tal-art minn korporazzjoni
It-tabella hawn taħt turi s-sjieda tal-art tal-Palestina minn Korporazzjonijiet Lhud kbar (f’kilometri kwadri) fil-31 ta' Diċembru 1945.

Sjieda tal-art skont it-tip
L-art proprjetà privata u kollettiva ta' Lhud, Għarab u oħrajn mhux Lhud tista' tiġi kklassifikata bħala urbana, rurali mibnija fuq, kultivabbli (mrobbija), u mhux kultivata. It-tabella li ġejja turi s-sjieda minn Lhud, Għarab u oħrajn mhux Lhud f'kull waħda mill-kategoriji.

Ċensimenti u stimi Brittaniċi
Fl-1920, il-maġġoranza tan-nies bejn wieħed u ieħor  f'dan ir-reġjun multi-etniku kienu Musulmani li jitkellmu bl-Għarbi, inkluża popolazzjoni Bedouina (stmata għal  fiż-żmien taċ-ċensiment tal-1922 u ikkonċentrati fiż-żona ta’ Beersheba u r-reġjun fin-nofsinhar u l-lvant tagħha), kif ukoll il-Lhud (li kienu jammontaw għal xi 11% tat-total) u gruppi iżgħar ta’ Drużi, Sirjani, Sudaniżi, Somali, Ċirkassjani, Eġizzjani, Kopti, Griegi, u Għarab Hejazi.
 L-Ewwel ċensiment Brittaniku tal-Palestina tal-1922 wera popolazzjoni ta’ , li minnhom 78% kienu Musulmani, 11% Lhudija u 10% Kristjani.
 It-Tieni ċensiment Brittaniku tal-Palestina, tal-1931, ta popolazzjoni totali ta’  li minnhom 73.4% kienu Musulmani, 16.9% Lhudija u 8.6% Kristjani.

Diskrepanza bejn iż-żewġ ċensimenti u r-rekords tat-twelid, l-imwiet u l-immigrazzjoni, wasslet lill-awturi tat-tieni ċensiment biex postulaw l-immigrazzjoni illegali ta 'madwar 9,000 Lhudi u 4,000 Għarbi matul is-snin intermedjarji.

Ma kienx hemm aktar ċensimenti iżda l-istatistika nżammet billi ngħaddu t-twelid, l-imwiet u l-migrazzjoni. Sa tmiem l-1936 il-popolazzjoni totali kienet madwar 1,300,000, il-Lhud kienu stmati għal 384,000. L-Għarab kienu wkoll żiedu n-numru tagħhom malajr, l-aktar bħala riżultat tal-waqfien tal-konskrizzjoni militari imposta fuq il-pajjiż mill-Imperu Ottoman, il-kampanja kontra l-malarja u titjib ġenerali fis-servizzi tas-saħħa. F’ċifri assoluti ż-żieda tagħhom qabżet dik tal-popolazzjoni Lhudija, iżda proporzjonalment, din tal-aħħar kienet żdiedet minn 13 fil-mija tal-popolazzjoni totali fiċ-ċensiment tal-1922 għal kważi 30 fil-mija fl-aħħar tal-1936.

Xi komponenti bħall-immigrazzjoni illegali setgħu jiġu stmati biss bejn wieħed u ieħor. Il-White Paper tal-1939, li poġġiet restrizzjonijiet fuq l-immigrazzjoni fuq il-Lhud, iddikjarat li l-popolazzjoni Lhudija "żdiedet għal xi " u kienet "tqarreb terz tal-popolazzjoni kollha tal-pajjiż". Fl-1945, studju demografiku wera li l-popolazzjoni kibret għal , li kienet tinkludi  Musulmani,  Lhud,  Insara u  {formatnum:14100}} nies ta' gruppi oħra.

Skond distrett
It-tabella li ġejja tagħti d-demografija reliġjuża ta’ kull wieħed mis-16-il distrett tal-Mandat fl-1945.

Gvern u istituzzjonijiet 
Skont it-termini tal-Ordni tal-Palestina fil-Kunsill ta 'Awwissu 1922, it-territorju Mandatorju kien maqsum f'reġjuni amministrattivi magħrufa bħala distretti u amministrati mill-uffiċċju tal-Kummissarju Għoli Brittaniku għall-Palestina.
Il-Gran Brittanja kompliet is-sistema tal-millieġ tal-Imperu Ottoman fejn il-kwistjonijiet kollha ta 'natura reliġjuża u status personali kienu fil-ġurisdizzjoni tal-qrati Musulmani u l-qrati ta' reliġjonijiet oħra rikonoxxuti, imsejħa komunitajiet konfessjonali. Il-Kummissarju Għoli stabbilixxa r-Rabbinat Ortodoss u żamm sistema tal-millieġ modifikata li rrikonoxxiet biss ħdax-il komunità reliġjuża: Musulmani, Lhud, u disa' denominazzjonijiet Kristjani (l-ebda waħda minnhom ma kienet knejjes Protestanti Kristjani). Dawk kollha li ma kinux membri ta' dawn il-komunitajiet rikonoxxuti ġew esklużi mill-mijoacuerdo. Bħala riżultat, ma kien hemm l-ebda possibbiltà, pereżempju, ta 'żwiġijiet bejn komunitajiet konfessjonali, u ma kienx hemm żwiġijiet ċivili. Il-kuntatti personali bejn il-komunitajiet kienu nominali.

Minbarra l-qrati reliġjużi, is-sistema ġudizzjarja kienet immudellata fuq l-Ingliżi, b’High Court b’ġurisdizzjoni ta’ appell u setgħa ta’ reviżjoni fuq il-Qorti Ċentrali u l-Qorti Kriminali Ċentrali. Il-ħames Prim Imħallfin konsekuttivi kienu:

Thomas Haycraft (1921-1927)
Michael McDonnell (1927–1936)
Harry Herbert Trusted (1936-1941) (aktar tard Prim Imħallef tal-Istati Federati ta' Malacca, 1941)
Frederick Gordon-Smith (1941-1944)
William James Fitzgerald (1944-1948)
Il-gazzetta lokali The Palestine Post twaqqfet fl-1932 minn Gershon Agron. Fl-1950 isimha nbidel għal The Jerusalem Post. Fl-1923, Pinhas Rutenberg waqqaf il-Palestina Electric Company (li ssir l-Israel Electric Corporation fl-1961).

Ekonomija 
Bejn l-1922 u l-1947, ir-rata ta’ tkabbir annwali tas-settur Lhudi tal-ekonomija kienet ta’ 13.2%, l-aktar minħabba l-immigrazzjoni u l-kapital barrani, filwaqt li dik tal-Għarbi kienet ta’ 6.5%. Per capita, dawn iċ-ċifri kienu 4.8% u 3.6% rispettivament. Fl-1936, il-Lhud qalgħu 2.6 darbiet aktar mill-Għarab. Meta mqabbla mal-Għarab minn pajjiżi oħra, l-Għarab Palestinjani qalgħu ftit aktar.

Il-Kumpanija Jaffa Electric twaqqfet fl-1923 minn Pinhas Rutenberg, u aktar tard ġiet assorbita minn Palestine Electric Corporation; L-Ewwel Kamra tal-Enerġija Idroelettrika tal-Ġordan ġiet inawgurata fl-1933. Palestine Airways twaqqfet fl-1934, Angel Bakeries fl-1927, u l-ħalib Tnuva fl-1926. L-elettriku nixxa prinċipalment lejn l-industrija Lhudija, warajha lejn il-lokalitajiet tagħha li jinsabu f'Tel Aviv u Haifa. Għalkemm Tel Aviv kellha ħafna aktar workshops u fabbriki, id-domanda għall-enerġija elettrika għall-industrija kienet madwar l-istess għaż-żewġ bliet fil-bidu tas-snin tletin.

L-akbar żona industrijali fil-pajjiż kienet f'Haifa, fejn inbnew ħafna proġetti ta' djar għall-impjegati.

Fuq l-iskala tal-Indiċi tal-Iżvilupp tal-Bniedem tan-NU determinata għal madwar 1939, minn 36 pajjiż, il-Lhud Palestinjani kklassifikaw fil-15-il post, l-Għarab Palestinjani fit-30 post, l-Eġittu fit-33 post, u t-Turkija fit-35 post. rurali, 68.3% fl-1942. B'mod ġenerali, Khalidi jikkonkludi li s-soċjetà Għarbija Palestinjana, għalkemm qabżet mill-Yishuv, kienet avvanzata daqs kull soċjetà Għarbija oħra fir-reġjun u konsiderevolment aktar minn diversi.

Edukazzjoni 
Taħt il-Mandat Brittaniku, il-pajjiż żviluppa ekonomikament u kulturalment. Fl-1919, il-komunità Lhudija waqqfet sistema skolastika Ebrajka ċentralizzata, u s-sena taʼ wara stabbilixxiet l-Assemblea tar-Rappreżentanti, il-Kunsill Nazzjonali Lhudi, u l-federazzjoni tax-xogħol Histadrut. L-università Technion twaqqfet fl-1924 u l-Università Ebrajka ta’ Ġerusalemm fl-1925.

Kien hemm diversi tentattivi mill-Għarab Palestinjani biex jistabbilixxu istituzzjoni Għarbija ta 'tagħlim ogħla, li bdew fl-1920, iżda dawn naqsu milli jimmaterjalizzaw. L-istoriku Iżraeljan Ilan Pappé attribwixxa dan għal “pressjoni Żjonista, razziżmu Brittaniku kontra l-Għarbi u nuqqas ta' riżorsi”. Żied jgħid li “l-mentalità kolonjali tal-awtoritajiet Brittaniċi li qiesu lill-Palestinjani poplu kolonizzat ieħor li kellu jiġi oppress, filwaqt li jqis lis-settlers Żjonisti bħala kolonjali sħabhom, beżgħu li università bħal din issaħħaħ il-moviment nazzjonali Palestinjan”.

Ir-rati ta' litteriżmu fl-1932 kienu ta' 86% għal-Lhud meta mqabbla ma' 22% għall-Għarab Palestinjani, iżda r-rati ta' litteriżmu Għarbi żdiedu b’mod kostanti minn hemm 'il quddiem. B'paragun, ir-rati tal-litteriżmu tal-Għarab Palestinjani kienu ogħla minn dawk tal-Eġittu u t-Turkija, iżda inqas minn dawk tal-Libanu.

Storja

Referenzi 

 
Repubbliki
Pajjiżi tal-Baħar Mediterran