Żvizzera
L-Iżvizzera (Ġermaniż:Schweiz; Franċiż:Suisse; Taljan:Svizzera; Romanċ:Svizra), uffiċjalment il-Konfederazzjoni Żvizzera (Latin:Confoederatio Helvetica), hi repubblika parlamentari federali li tikkonsisti 26 distretti awtonomi, flimkien ma' Bern bħala s-sede tal-awtoritajiet federali. Il-pajjiż jinsab fil-Punent u fiċ-Ċentru tal-Ewropa, fejn huwa mdawwar mill-Ġermanja lejn it-tramuntana, Franza lejn il-punent, l-Italja lejn in-nofsinhar, u l-Awstrija u l-Liechtenstein lejn il-lvant.

Storja

Konfederazzjoni Żvizzera (7 ta' Awwissu 1815-12 ta' Settembru, 1848) 
Il-perjodi ta' Restawr u Riġenerazzjoni fl-istorja Żvizzera damu mill-1814 sal-1847. "Restawrazzjoni" huwa l-perjodu mill-1814 sal-1830, ir-restawr tal-Ancien Reġim (federaliżmu), li jreġġa' lura l-bidliet imposti minn Napuljun Bonaparte fuq iċ-ċentralisti Żvizzeri. Repubblika mill-1798 u r-riverżjoni parzjali għas-sistema l-qadima bil-Liġi tal-Medjazzjoni tal-1803. Ir-"riġenerazzjoni" hija l-perjodu mill-1830 sal-1848, meta, wara r-Rivoluzzjoni ta' Lulju, ir-Reġim Antik "rrestawrat" ġie kkontrobattat mill-liberali.movimenot. . Fil-cantons Protestanti, il-popolazzjoni rurali infurzat kostituzzjonijiet cantonali liberali, parzjalment permezz ta' marċi armati fuq l-ibliet. Dan irriżulta f'reazzjoni konservattiva fil-cantons Kattoliċi fl-1830, li ġabet il-kunflitt sal-punt ta' gwerra ċivili fl-1847.

Lingwi Komuni: Franċiż Svizzeru, Ġermaniż Svizzeru, Taljan Svizzeru, Rumanz: Reliġjon: Kattoliku Ruman, Lhudi Riformi; Gvern: Dieta Federali; Storja: L-ewwel laqgħa tad-delegati tad-dsatax-il canton fi Zurich-6 ta' April 1814, Trattat Federali-7 ta' Awwissu 1815, Gwerra ta' Sonderbund Novembru 1847, Kostituzzjoni Federali Żvizzera-12 ta' Settembru, 1848; Munita: Frank differenti għal kull canton Konkordatsbatzen mill-1825.

Konfederazzjoni Żvizzera (19 ta' Frar 1803-7 ta' Awwissu, 1815) 
Il-Konfederazzjoni Żvizzera ġiet stabbilita mill-ġdid bħala riżultat tal-Att ta 'Medjazzjoni maħruġ minn Napuljun Bonaparte fid-19 ta' Frar 1803 wara l-Stecklikrieg. Il-perjodu tal-istorja Żvizzera mill-1803 sal-1815 huwa magħruf bħala l-Medjazzjoni. Il-liġi abolit l-ex Repubblika Helvetiana, li kienet teżisti mill-invażjoni tal-Isvizzera mit-truppi Franċiżi f'Marzu 1798. Wara l-irtirar tat-truppi Franċiżi f'Lulju 1802, ir-Repubblika waqgħet (Stecklikrieg). L-Att ta' Medjazzjoni kien it-tentattiv ta' Napuljun biex jilħaq kompromess bejn ir-Reġim Antik u Repubblika. Dan l-istadju intermedju tal-istorja Żvizzera dam sal-Restawrazzjoni tal-1815.

Stat: Stat klijent tal-Imperu Franċiż; Kapitali: 6 ibliet; Lingwi Komuni: Franċiż Svizzeru, Ġermaniż Svizzeru, Taljan Svizzeru, lingwi Rumanzi; Gvern: Repubblika Federali; Leġiżlatura: Tagsatzung; Era storika: Gwerer Napoleoniċi: Att ta' Medjazzjoni-19 ta' Frar, 1803, Trattat Federali-7 ta' Awwissu, 1815.

Prinċep-Isqof ta' Basel (1032-1803) 
Il-Prinċep-Isqof ta' Basel (Ġermaniż: Hochstift Basel, Fürstbistum Basel, Bistum Basel) kien prinċipat ekkleżjastiku fi ħdan l-Imperu Ruman Imqaddes, maħkum mill-1032 minn prinċep-isqfijiet ibbażati f'Basel, u mill-1528 sal-1792 f'Porrentruy, u aktar tard f'Schliengen. Bħala stat imperjali, il-prinċep-isqof kellu siġġu u drittijiet tal-vot fid-Dieta Imperjali. Ix-xoljiment finali tal-istat seħħ fl-1803 bħala parti mill-medjatizzazzjoni Ġermaniża.

Il-Prinċep-Isqof issa kien jinkludi territorji fil-cantons Żvizzeri ta' Basel-Country, Jura, Solothurn u Bern, kif ukoll territorji minuri f'żoni fil-qrib tan-Nofsinhar tal-Ġermanja u l-Lvant ta' Franza. Il-belt ta' Basel ma baqgħetx tagħmel parti mill-Prinċep-Isqof wara li ngħaqdet mal-Konfederazzjoni Żvizzera fl-1501.

Stat: Prinċep-Isqof; Kapitali: Basel (sal-1528), Porrentruy (sal-1792), Schliengen; Lingwi Komuni. Franc-Comtais, Ġermaniku Għoli, Latin; Reliġjon: Knisja Kattolika Riformata Żvizzera (mill-bidu tas-seklu 16), Ġudaiżmu (mill-aħħar tas-seklu 12); Gvern: Prinċipat Elettiv; Prinċep-Isqof: Ulrich II (1032–1040), Franz Xaver von Neveu (1794–1803); Storja. Djoċesi stabbilita 740, Mgħolli għal Prince-Bishopric-1032, Joined the Upper Rhenish Circle-1495, Riforma Svizzera-1528, Trattat ta' Campo Formio-1797, Medjatizzat għal Baden-1803; Munita: Rappen, Basel Thaler (1576-1798).

Simpleton (dipartiment) (13 ta' Diċembru 1810-29 ta' Diċembru 1813) 
Simplon ([sɛ̃.plɔ̃]) kien dipartiment tal-Ewwel Imperu Franċiż. Hija għandha l-isem tagħha għall-Pass ta 'Simplon (Taljan: Passo del Sempione). Ġie ffurmat fl-1810, meta Franza annesset ir-Repubblika ta’ Rhodenia. It-territorju tiegħu kien jikkorrispondi għal dak tal-canton Żvizzeru attwali tal-Valais.

Id-dipartiment inħoloq bl-artikolu 2 tad-digriet tat-12 ta' Novembru 1810, li bih il-Valais reġa' ngħaqad mal-Imperu Franċiż.

Il-kok ewlieni tad-dipartiment kien Sion. Id-dipartiment kien suddiviż fit-tliet distretti u cantons li ġejjin:

Sion: Hérémence, Loèche, Sierre u Sion.
Brigue: Brigue, Conches, Mœrel, Rarogne u Viège.
San Mawrizju: Entremont, Martigny, Monthey u San Mawrizju.
Wara t-telfa finali ta 'Napuljun Bonaparte fl-1815, id-dipartiment ġie ammess fil-Konfederazzjoni Żvizzera u sar il-canton tal-Valais.

Stat: Dipartiment tal-Ewwel Imperu Franċiż; Chef-lokazzjoni: Zion 46°11′N 7°41′E; Lingwi Uffiċjali: Franċiż; Epoka storika: Gwerer Napoleoniċi: Annessjoni tar-Repubblika ta' Rhodenja-13 ta' Diċembru 1810, Okkupata mill-forzi Awstrijaċi-29 ta' Diċembru 1813; Żona: 1812
5,000 km 2 (1,900 sq mi); Popolazzjoni: Ċensiment 1812: 65,500.

Repubblika tal-Valais (28 ta' Awwissu, 1802-13 ta' Diċembru, 1810) 
Ir-Repubblika tal-Valais (bil-Franċiż: République du Valais; bil-Ġermaniż: Republik Wallis) jew Vallais kienet repubblika oħt ta' Franza li kienet teżisti bejn l-1802 u l-1810 fil-parti li titkellem bil-Franċiż tal-Isvizzera, matul il-Gwerer Napoleoniċi, fit-territorju li jikkorrispondi għall- canton Żvizzeru modern mill-Valais.

Stat: Stat Klijent ta' Franza; Kapitali: Sijon; Reliġjon: Knisja Kattolika Rumana (reliġjon tal-istat); Gvern: Repubblika; Leġiżlatura: Dieta Ġenerali; Epoka storika: Gwerer Napoleoniċi: Separazzjoni tar-Repubblika Elvetika - 28 ta' Awwissu, 1802, Annessjoni mal-Imperu Franċiż b'digriet-13 ta' Diċembru, 1810.

Repubblika Helvetjana (5 ta' Marzu, 1798-19 ta' Frar, 1803) 
Ir-Repubblika Helvetjana (Franċiż: République helvétique, Ġermaniż: Helvetische Republik, Taljan: Repubblica Elvetica) kienet repubblika oħt ta' Franza li kienet teżisti bejn l-1798 u l-1803, matul il-Gwerer Rivoluzzjonarji Franċiżi. Inħoloq wara l-invażjoni Franċiża u x-xoljiment konsegwenti tal-Konfederazzjoni Żvizzera l-Antika, li mmarka t-tmiem tar-reġim l-antik fl-Isvizzera.Tul l-eżistenza tagħha, ir-repubblika inkorporat il-biċċa l-kbira tat-territorju tal-Isvizzera moderna, esklużi l-cantons ta' Ġinevra u Neuchâtel u l-eks Prinċep-Isqof ta' Basel.

Il-Konfederazzjoni Żvizzera, li sa dak iż-żmien kienet magħmula minn cantons awtonomi magħqudin minn alleanza militari laxka (u territorji suġġetti li jirregolaw bħal Vaud), ġiet invadiet mill-Armata Rivoluzzjonarja Franċiża u kkonvertita f'alleat magħruf bħala "ir-Repubblika Ħelvetika". . L-indħil fil-lokaliżmu u l-libertajiet tradizzjonali kien disprezzat ħafna, għalkemm saru xi riformi modernizzanti. Ir-reżistenza kienet l-aktar b'saħħitha fil-cantons Kattoliċi aktar tradizzjonali, u fir-rebbiegħa tal-1798 faqqgħu rewwixti armati fiċ-ċentru tal-Iżvizzera.L-armati Franċiżi u Żvizzeri rażżnu r-rewwixti, iżda l-oppożizzjoni għall-gvern il-ġdid żdiedet gradwalment matul is-snin, hekk kif l-Iżvizzeri rrisentjaw it-telfa. tad-demokrazija lokali, taxxi ġodda, ċentralizzazzjoni, u ostilità lejn ir-reliġjon. Madankollu, kien hemm effetti fit-tul.

L-isem tar-Repubblika Helvetika, wara l-Helvetians, l-abitanti Gaulish tal-plateau Żvizzeru fi żminijiet antiki, ma kienx innovazzjoni; pjuttost, il-Konfederazzjoni Żvizzera kienet kultant imsejħa Republica Helvetiorum bil-Latin umanista mis-seklu 17, u Helvetia, il-personifikazzjoni nazzjonali Żvizzera, għamlet l-ewwel dehra tagħha fl-1672. Fl-istorja Żvizzera, ir-Repubblika Helvetika tirrappreżenta tentattiv bikri biex jiġi stabbilit gvern ċentralizzat. fil-pajjiz.

Stat: Stat Klijent ta' Franza; Kapitali: Aarau (1798), Lucerna (1798–1799), Bern (1799–1803), Lingwi Uffiċjali: Franċiż, Ġermaniż, Taljan; Lingwi Oħra: Rumanz; Gvern: repubblika direttorja; Epoka storika: Gwerer Rivoluzzjonarji Franċiżi: Il-Konfederazzjoni waqgħet quddiem l-invażjoni Franċiża - 5 ta' Marzu 1798, Proklamata - 12 ta' April 1798, Elezzjonijiet fi Zurich - 14 ta' April 1798, Trattat ta' Difiża Reċiproka ma' Franza - 19 ta' Awwissu 1798, rikonoxximent diplomatiku mill-alleati Franċiżi-19 ta' Settembru, 1798, Kostituzzjoni ta' Malmaison-29 ta' Mejju, 1801, Kostituzzjoni Federali-27 ta' Frar, 1802, Att ta' Medjazzjoni-19 ta' Frar, 1803.

Eks-Konfederazzjoni Żvizzera (15 ta' Lulju, 1291-5 ta' Marzu, 1798) 
Il-Konfederazzjoni Żvizzera l-Antika jew Konfederazzjoni Żvizzera kienet konfederazzjoni laxka ta' stati żgħar indipendenti (cantons, Orte Ġermaniż jew Stände), inizjalment fi ħdan l-Imperu Ruman Imqaddes. Huwa l-prekursur tal-istat modern tal-Isvizzera.

Ġiet iffurmata matul is-seklu 14, minn qalba f’dik li llum hija ċ-ċentru tal-Isvizzera, u kibret biex tinkludi l-ibliet ta’ Zurich u Bern sa nofs is-seklu. Dan ifforma għaqda rari ta 'komuni rurali u urbani, li kollha gawdew mill-immedjatezza imperjali fl-Imperu Ruman Qaddis.

Din il-konfederazzjoni ta’ tmien cantons (Acht Orte) kienet politikament u militari ta’ suċċess għal aktar minn seklu, li laħqet il-qofol tagħha fil-Gwerer Burgundija tas-snin 1470, li stabbilixxewha bħala qawwa fix-xenarju politiku kkumplikat iddominat minn Franza u l-Habsburgs. Is-suċċess tagħhom irriżulta fiż-żieda ta’ aktar Konfederati, u żiedu n-numru ta’ cantons għal tlettax (Dreizehn Orte) fl-1513. Il-konfederazzjoni wiegħdet in-newtralità fl-1647 (taħt it-theddida tal-Gwerra tat-Tletin Sena), għalkemm ħafna Żvizzeri servew privatament bħala merċenarji fl-1647. il-gwerer Taljani u matul il-perjodu modern.

Wara l-Gwerra Swabian tal-1499, il-konfederazzjoni kienet stat indipendenti de facto matul il-perjodu modern bikri, għalkemm nominalment kienet għadha parti mill-Imperu Ruman Imqaddes sal-1648, meta t-Trattat ta' Westphalia temm il-Gwerra tat-Tletin Sena. Ir-Riforma Żvizzera qasmet lill-konfederati f’partiti riformati u Kattoliċi, li kkawżaw kunflitti interni bejn is-sekli 16 u 18; Bħala riżultat, id-dieta federali (Tagsatzung) spiss kienet paralizzata mill-ostilità fazzjonal. Il-Konfederazzjoni Żvizzera waqgħet għall-invażjoni tal-armata rivoluzzjonarja Franċiża fl-1798, u wara saret ir-Repubblika Elvetika għal żmien qasir.

Kapital: Xejn; Lingwi Uffiċjali: Ġermaniż; Lingwi Komuni: Franċiż Nofsani/Franċiż, Ġermaniż Ġermaniż, Lombard, Reto-Rumanz; Reliġjon Kattolika rinovat; Gvern: Konfederazzjoni; Leġiżlatura: Tagsatzung; Storja: Mewt ta' Rudolph I-15 ta' Lulju, 1291, Rütlischwur, Burgenbruch-1291, Bull tad-Deheb ta' Karlu IV-1356, Battalja ta' Marignano-13 u 14 ta’ Settembru, 1515, Gwerer Kappel-1529 u 1531, Indipendenza formali tal-HRE-15 ta' Mejju/24 ta' Ottubru, 1648, Gwerra tal-Peasant Svizzera-Jannar-Ġunju 1653, Kollass-5 ta' Marzu, 1798; Munita: Madwar 75 munita lokali differenti, inklużi thalers Basel, thalers Bernese, Freiburg gulden, Geneva gulden, Geneva gulden, Lucerne gulden, Neuchâtel gulden, St. Gallen gulden , Schwyz gulden , Solothurn thalers , Valais thalers u Zurich gulden

Repubblika tas-Seba' Tithes 
Ir-Repubblika tas-Seba' Tithes (Ġermaniż: Republik der Sieben Zenden, bil-Franċiż: République des Sept-Dizains) kienet stat f'dak li llum huwa l-canton Żvizzeru tal-Valais matul il-perjodu modern bikri, u assoċjat mal-Isvizzera tal-qedem. Konfederazzjoni.

Is-seba 'tithes (Zenden, dizains, Latin: decumae) tal-Valais ċentrali u ta' fuq, enumerati, kienu Goms, Brig, Visp, Raron, Leuk, Siders u Sion. Is-sitt distretti ta' Lower Valais, magħrufa bħala "banners" (vexilla), kienu rregolati bħala artijiet suġġetti mir-Repubblika. Kienu magħrufa biss bħala dizains meta daħlu mar-Repubblika Rodanika u l-canton Żvizzeru, matul l-1802-1815.

Status: Assoċjat mal-Konfederazzjoni; Kapitali: Sijon; Lingwi Uffiċjali: Ġermaniż; Lingwi Reġjonali: Franċiż; Gvern: repubblika federali
Landeshauptmann, 1571-1573-Moriz Zum Brunnen (l-ewwel de facto), 1790-1798-Jakob Valentin Sigristen (l-aħħar); Leġiżlatura: Dieta; Era storika: Perjodu modern bikri: Zehndenherrschaft (Repubblika)-1571, dikjarazzjoni ta' indipendenza-1613, indipendenza de jure-1634, Inkorporata fir-Repubblika Elvetika-1798.

Tliet Leagues 
It-Tliet Leagues, xi kultant imsejħa Raetia, kienu l-alleanza tal-1471 tal-Lega tad-Dar ta' Alla, il-Lega tal-Għaxar Ġurisdizzjonijiet, u l-Lega Griża, li eventwalment wasslu għall-formazzjoni tal-canton Żvizzeru ta' Graubünden.

It-territorju jikkorrispondi mat-territorju ċentrali ta' Raetia Curiensis (immexxija mill-isqfijiet ta' Chur bħala Prinċep-Isqof ta' Chur), il-fdal medjevali bikri tal-provinċja Rumana ta' Raetia prima.

Status: Assoċjat tal-Eks Konfederazzjoni Żvizzera; Kapital: Poġġi; Gvern: Repubblika; Epoka storika: Rinaxximent, Barokk; Storja: House of God League mwaqqfa-29 ta 'Jannar, 1367, Grey League mwaqqfa-1395, Grey League Gvern-16 ta' Marzu, 1424, League of Ten Jurisdictions iffurmata-8 ta 'Ġunju 1436, Sigurtà kontra l-frodi-1450, Rabtiet eqreb u de facto indipendenza tal-Imperu Ruman Qaddis
tard tas-seklu 15, Kostituzzjoni tal-Bundesbrief 23 ta' Settembru, 1524, invażjoni Franċiża-1798, annessa mar-Repubblika Elvetika-21 ta' April, 1799.

Dukat tas-Swabia (915-1313) 
Id-Dukat tas-Swabia (Ġermaniż: Herzogtum Schwaben; Latin: Ducatus Allemaniæ) kien wieħed mill-ħames dukat ewlenin tar-Renju Ġermaniż medjevali. Qam fis-seklu 10 fiż-żona tal-Lbiċ li kienet ġiet kolonizzata minn tribujiet Alamanni fl-Antikità Tard.

Status: Stem dukat ta' Franza tal-Lvant, Stat tal-Imperu Ruman Qaddis (mill-962); Kapital: Xejn; Lingwi komuni: Swabian; Latin; Reliġjon: Kattoliċiżmu Ruman; Gvern: Dukat Fewdali; Epoka storika: Bikrija tal-Medju Evu: Proklamata-915, Dukat imwaqqaf-1268, Dukat irxoxtat għall-Habsburgs-1289, Imwaqqaf-1313.

Filwaqt li r-reġjun storiku tas-Swabia jieħu ismu mis-Suebians tal-qedem, li għexu fl-angolu ffurmat mir-Rhine u d-Danubju, id-dukat omm kien jinkludi territorju ferm akbar, li kien jifrex mill-firxa tal-muntanji tal-Vosges Alsazjani fil-punent sax-xatt tal-lemin. tax-Xmara Lech lejn il-lvant u lejn Chiavenna (Kleven) u l-Pass ta' Gotthard fin-nofsinhar. L-isem ta 'l-akbar dukat ta' l-għerq kien spiss użat minflok xulxin ma 'Alamannia matul il-Medju Evu Bikri, sa madwar is-seklu 11, meta l-forma Swabian bdiet tipprevali.

Id-Dukat tas-Swabia ġie pproklamat mill-Konti Palatine Erchanger ta' Ahalolfing fl-915. Huwa kien alleat mar-rivali tiegħu ta' Hunfriding, Burchard II, u għeleb lir-Re Kunrado I tal-Ġermanja f'battalja f'Wahlwies. L-aktar familja notevoli li ħakmet is-Swabia kienu l-Hohenstaufen, li żammewha, b'interruzzjoni qasira, mill-1079 sal-1268. Għal ħafna minn dan il-perjodu, il-Hohenstaufen kienu wkoll Imperaturi Rumani Mqaddsa.

Wara ġlieda ta' sekli sħaħ mad-Dar ta' Zähringen, il-Margraviat ta' Baden ġie separat mid-Dukat tas-Swabia fis-seklu 12. Id-dukat li baqa' baqa' jippersisti sal-1268, u spiċċa bl-eżekuzzjoni tal-aħħar duka Hohenstaufen, Konradin. Il-Konti Rudolf ta' Habsburg, elett re tar-Rumani fl-1273, ipprova jerġa' jqajjem it-titlu dukali tas-Swabia, u tah lil ibnu ż-żgħir, id-Duka Rudolph II ta' l-Awstrija, li għadda lil ibnu Ġwanni Parricide. Ġwanni miet mingħajr werriet, fl-1312 jew fl-1313, li jimmarka t-tmiem tat-titolu "qawwi".



Prinċep-Isqof ta' Sijon jew Prinċep-Isqof ta' Wallis (999–1638) 
Prinċep-Isqof ta' Sijon jew Prinċep-Isqof ta' Wallis Fürstbistum Sitten (ge), Principauté épiscopale de Sion (fr), Dioecesis Sedunensis (la)

Stat: Prinċep-Isqof; Kapitali: Sijon; Lingwi Komuni: Franċiż, Ġermaniż Walser; Reliġjon: Kristjaneżmu (Kattolika); Gvern: Prinċep-Isqof, Isqof 381 Florida, San Teodoro de Octodurum
(l-ewwel)-Prinċep-Isqof-998–1017, Hugh, Konti tal-Valais (l-ewwel prinċep-isqof), 1613–38 Hildebrand II Jost (l-aħħar prinċep-isqof de facto), 1790–1798 Joseph Anton Blatter (l-aħħar prinċep-isqof de jure); Epoka storika: Medju Evu, Isqof imwaqqaf qabel-381, Huwa trasferit għal Sion-589, Legat tal-kontea ta 'Valais madwar 999, Sar assoċjat tal-Konfederazzjoni Żvizzera l-Antika.-12 ta' Marzu 1529, Sar repubblika taħt it-tmexxija tal-isqof.-1628, Fundatur tar-Repubblika Elvetika - 12 ta' April, 1798, ingħaqad mal-Konfederazzjoni Żvizzera. bħala canton tal-Valais-4 ta' Awwissu 1815.

Renju tal-Burgundy ta' Fuq (888–933) 
Ir-Renju tal-Burgundy ta' Fuq kien dominju Franki stabbilit fl-888 mir-re Welf Rudolph I ta' Burgundy fit-territorju ta' dik li kienet Franza Nofsani. Ħareġ mill-margravjat Carolingian ta’ Transjurane Burgundy (Transjurania, Franċiż: Bourgogne transjurane) lejn il-Lbiċ ta’ ('lil hinn') il-Muntanji Jura flimkien mal-kontea ta' maġenb Burgundy (Franche-Comté) fil-majjistral. L-aġġettiv "superjuri" jirreferi għall-lokalità tiegħu aktar 'il fuq max-Xmara Rhône, għall-kuntrarju ta' Lower Burgundy (Cisjurane Burgundy u Provence) u wkoll id-Dukat ta' Burgundy fil-punent tax-Xmara Saone. Burgundy ta 'fuq reġgħet ingħaqdet mar-Renju ta' Burgundy t'isfel fl-933 biex jiffurmaw ir-Renju ta 'Burgundy, aktar tard (mis-seklu 12) magħruf bħala r-Renju ta' Arles jew Arelat.

Lingwi Komuni: Latin Vulgari, Ġermaniż Għoli Qadim, Gvern: Renju; Era Storika: il-Medju Evu Bikri.

Attentat ta' qawmien mill-ġdid ta' Valois 

Fl-aħħar tas-seklu 15, Karlu l-Borġ, Duka tal-Burgundy, ikkonċepita l-proġett li jgħaqqad it-territorji tiegħu (id-Dukat tal-Burgundy, Franche-Comté u l-Olanda Burgundija) f’Renju tal-Burgundy li reġgħet qajmet miegħu nnifsu bħala re. Karlu u l-Imperatur Frederick III daħlu f’negozjati li setgħu wasslu għal ċerimonja ta’ inkurunazzjoni fi Trier. Iċ-ċerimonja ppjanata ma saritx għax l-imperatur ħarab matul il-lejl ta’ Settembru 1473, minħabba nuqqas ta’ sodisfazzjon bl-attitudni tad-duka. Id-dukat fl-aħħar spiċċa bħala renju indipendenti bit-telfa u l-mewt ta’ Charles fil-Battalja ta’ Nancy fl-1477.

Kontea Ħielsa ta' Burgundy (982-1678) 
Il-Kontea Ħielsa ta' Burgundy (Franċiż: Franche Comté de Bourgogne; Ġermaniż: Freigrafschaft Burgund) kienet stat feudali medjevali mmexxi minn għadd mill-982 sal-1678. Kien magħruf ukoll bħala Franche-Comté, mill-Franċiż: franc comte li jfisser 'għadd ħieles. ''. ', u kien jinsab fir-reġjun modern ta' Franche-Comté. Kien imiss lejn il-punent mad-dukat ta’ Burgundy, li kien ilu parti minn Franza mill-843.

Stat: Parti mill-Burgundy ta' Fuq u ir-Renju ta' Arles, imbagħad l-istat tal-Imperu Ruman Qaddis; Kapitali: Alms; Reliġjon: Kattoliċiżmu; Gvern: Monarkija feudali (kontea); Epoka storika: Medju Evu: Perjodu modern bikri: Otto-William, Konti tal-Burgundy-982, Imperatur Kunrado II, sultan tal-Burgundy (Arelat)-1033, Għaqda personali ta’ Filippu l-Grawż mad-Dukat tal-Burgundy-1384, Ċedut lill- Habsburg-1493, Ingħaqad maċ-Ċirku Burgund-1512, Ċedut lil Franza-1678.

Renju ta' Burgundy (933-1378) 

Ir-Renju ta' Burgundy, magħruf sa mis-seklu 12: 140 bħala r-Renju ta' Arles, imsejjaħ ukoll f'diversi kuntesti bħala Arelat, Renju ta' Arles u Vienne, jew Renju ta' Burgundy-Provence, kien renju stabbilit fl-933 minn l-għaqda tar-renji tal-Burgundy ta' Fuq u t’isfel taħt ir-Re Rudolf II. Ġie inkorporat fl-Imperu Ruman Qaddis fl-1033 u minn dak iż-żmien kien wieħed mit-tliet renji kostitwenti tal-imperu, flimkien mar-Renju tal-Ġermanja u r-Renju tal-Italja Madankollu, mhux aktar tard minn nofs is-seklu 13, kien tilef. ir-rilevanza politika konkreta tagħha.

It-territorju tiegħu estiż mill-Baħar Mediterran sax-Xmara Rhine ta' Fuq fit-tramuntana, li jikkorrispondi bejn wieħed u ieħor għar-reġjuni Franċiżi tal-lum ta' Provence-Alpes-Côte d'Azur, Rhône-Alpes u Franche-Comté, kif ukoll il-punent tal-Isvizzera. Sal-1032 kienet immexxija minn rejiet indipendenti tal-Greater House of Welf.

Stat: Renju Sovran (933-1006), Renju Imperjali tal-Imperu Ruman Qaddis (1006-1378); Kapitali: Arles; Gvern. Monarkija; King: 912–937 (l-ewwel) Rudolph II, 1346–1378 (l-aħħar) Karlu IV; Kien storiku. Il-Medju Evu Bikri: Unjoni tar-Regni ta’ Fuq u t’isfel-933, Rudolf III wiegħed is-suċċessjoni lir-Re Enriku II tal-Ġermanja Mejju 1006, Rudolf III miet mingħajr ħarġa; renju wiret mill-Imperatur Kunrado II-6 ta’ Settembru, 1032, l-Imperatur Karlu IV issepara l-kontea ta’ Savoy-1361, Disestablished-1378; Żona: 1000 133,400 km 2 (51,500 sq mi).

Renju ta' Arles fi ħdan l-Imperu Ruman Qaddis (wara l-1033) 

Ir-Renju tal-Burgundy kien jeżisti b'mod indipendenti sal-1033, għalkemm ir-realtà tal-poter tal-monarki tagħha ma kinitx testendi ħafna lil hinn mir-reġjun tal-Lag ta' Ġinevra. 141 Fl-1033 ġie assorbit fl-Imperu Ruman Qaddis taħt Kunrado II, li rċieva l-kuruna tiegħu darbtejn, l-ewwel fl-Abbazija ta' Payerne fi Frar 1033 u mbagħad, wara li rrifjuta sfida minn Odo II ta' Blois, fil-Katidral ta' Ġinevra fl-1 ta' Awwissu. 1034. Minn dak iż-żmien’ il quddiem, il-Burgundy kienet waħda mit-tliet renji fi ħdan l-Imperu medjevali, flimkien mar-Renju tal-Ġermanja u r-Renju tal-Italja. Mis-seklu 12 ’l quddiem kienet magħrufa wkoll bħala r-Renju ta' Arles.

Is-saltna gradwalment infirex hekk kif kienet maqsuma fost werrieta, jew intilfu territorji li nkisbu permezz tad-diplomazija u żwiġijiet dinastiċi. L-imperaturi ġeneralment ttraskuraw l-amministrazzjoni tagħha, għalkemm Frederick I u Karlu IV kellhom ċerimonja ta' inkurunazzjoni Burgundian f'Arles, fl-1178 u fl-1365 rispettivament. Frederick sejjaħ ukoll dieta imperjali f'Besançon fl-1157 li enfasizzat l-importanza tar-regnum Burgundiae fi ħdan l-Imperu.

Bosonids u Welf Burgundy (879-1033) 

Wara t-twaqqigħ ta' Karlu l-Qargħi fl-877, segwita mill-mewt ta' ibnu Louis the Stutterer sentejn wara, in-nobbli Franki Boso ta' Provence ipproklama lilu nnifsu “Re tal-Burgundy u Provence” fi Vienne fl-879. Dan ir-renju dam sal-renju ta' Provenza. Boso. mewt fl-887. Fl-888, Rudolf I tal-Burgundy tal-Greater House of Welf ħoloq ir-renju tiegħu stess tal-Burgundy ta' Fuq, iċċentrat fuq il-Lag ta' Ġinevra u inkluż l-artijiet madwar Besançon li aktar tard saru Franche-Comté. Sadanittant, iben Boso Louis, aktar tard magħruf bħala Louis l-Għomja, sar sultan tal-Burgunja t'Isfel f’Valence fl-890. Fl-933, iben u werriet ta' Rudolf, Rudolph II, akkwista l-Burgundy t'Isfel u għaqqad iż-żewġ renji f’wieħed. Renju tal-Burgundy.

Renju Karolingju ta' Burgundy-Provence (855–863) 
Ftit qabel mewtu fl-855, Lothar I qasam ir-renju tiegħu bejn it-tliet uliedu fi tliet partijiet: Lotharingia, ir-Renju tal-Italja, u r-reġjuni tal-Burgundy t’Isfel u l-Provenza. Dan tal-aħħar baqa' f’idejn l-iben iż-żgħir, magħruf bħala Charles of Provence. Din il-qasma ħoloq aktar kunflitti, peress li l-Karolingji anzjani li ħakmu Franza tal-Punent u Franza tal-Lvant raw lilhom infushom bħala l-werrieta veri ta' Franza Nofsani.

Peress li Karlu ta' Provence kien żgħir wisq biex jaħkem, il-poter reali kien f’idejn ir-reġent, il-Konti Girart II ta' Vienne, li martu kienet il-kunjata tal-Imperatur Lothar I. Girart kien reġent qawwi li ddefenda r-renju mill-Vikingi. , li raid anke Valencia. Iz-ziju ta’ Karlu, Karlu l-Qargħi tal-Punent ta' Franza, ipprova jintervjeni fi Provence fl-861 wara li rċieva mandat ta' intervent mingħand il-Konti ta' Arles. Huwa invada Provence sa Mâcon qabel ma twaqqaf minn Hincmar ta' Reims.

Fl-858, il-Konti Girart rranġa li jekk Karlu ta' Provence miet mingħajr werrieta, ir-Renju ta' Provenza jerġa’ lura għal ħu l-kbir ta' Karlu Lotario II, li ħakem f’Lotaringia. Meta Karlu miet fl-863, ħuh il-kbir Louis II talab Provenza għalih innifsu, u għalhekk ir-renju kien maqsum bejn iż-żewġ aħwa li kien fadal: Lothar II irċieva l-isqof ta' Lyon, Vienne u Grenoble, li kienu se jkunu mmexxija minn Girart; u Louis II irċieva Arles, Aix-en-provence u Embrun.

Wara l-mewt ta' Lothar II, it-Trattat ta' Meerssen tal-870 assenja l-parti tat-tramuntana ta’ Franza Nofsani tal-qedem lir-Re Louis il-Ġermaniż ta' Franza tal-Lvant u l-artijiet tan-Nofsinhar ta’ Karlu ta’ Provence lir-Re Karlu l-Qargħi tal-Punent ta' Franza.

Burgunja Merovingja (534–751) 

Filwaqt li renju Burgundja indipendenti ma kienx għadu jeżisti, Burgundy baqgħet waħda mit-tliet entitajiet politiċi ewlenin li flimkien iddefinixxew il-qalba tar-renju Franki, flimkien mal-Awstrasja u n-Newstria. Bejn 561 u 592 u bejn 639 u 737, diversi ħakkiema tad-dinastija Franki Merovingja użaw it-titlu "Re tal-Burgundy".

Il-qasmiet tal-imperu ta' Karlu Manju mill-werrieta Karolingjana immedjata tiegħu wasslu għal renju ta' ħajja qasira ta' Franza Nofsani, li nħolqot wara t-Trattat ta' Verdun tal-843. Kien jinkludi artijiet mill-Baħar tat-Tramuntana sal-Italja tan-Nofsinhar u kien immexxi mill-Imperatur Lothar I. Il-parti tal-majjistral tal-ex artijiet Burgundian kienet inkluża fir-renju tal-Punent ta' Franza bħala d-Dukat tal-Burgundy, bil-kapitali tagħha f’Dijon.

Renju tal-Burgundja (411–534) 

Burgundy huwa msemmi għal tribù Ġermaniku ta 'Burgundians li setgħu oriġinaw fil-gżira ta' Bornholm, li l-isem Old Norse tiegħu kien Burgundarholmr ("Gżira tal-Burgundians"). L-isem Burgundy seta 'wkoll kien isem Ġermaniku ġenerali għal "highlanders", bħala tali seta' kien l-isem ta 'aktar minn tribù wieħed mhux relatat. Mill-ewwel post dokumentat tagħhom fir-Rhine Nofsani, emigraw lejn in-Nofsinhar lejn il-Gaulja Rumana u stabbilixxew f'numru kbir fit-territorju ta' Sapaudia, f'dik li llum hija l-Punent tal-Isvizzera u l-Grigal ta' Franza, qabel ma jespandu d-dominju tagħhom aktar fin-nofsinhar sal-wied tar-Rhône, u stabbilixxew. renju barbaru tal-Burgundi.

Raetia Curiensis 
Il-perjodu ta' migrazzjoni ta' Raetia matul ir-Ruman, li żammet ir-Raetia prima tagħha mill-Ewropa Ċentrali Rumana ta' qabel fil-Medjuedju bikri) kien Currezia: Rumanz, Churrätien: Ġermaniż (Latin; Curiensis Ġermaniku. Il-kapital amministrattiv kien Chur (Curia Raetorum) fil-lum. Canton Żvizzeru tal-Graubünden.

Kapital: Poġġi; Storja: Raetia ġiet stabbilita l-ewwel-C. 300, Ostrogothic Government-476, Frankish Dominion-548, Subordination to the Dukat of Swabia-917, Division-11th Century.

Post 
It-territorju tal-provinċja kien jikkorrispondi bejn wieħed u ieħor mal-Graubünden moderni (mingħajr il-widien tan-Nofsinhar ta' Misox u Puschlav), flimkien ma' Liechtenstein, partijiet ta' Vorarlberg (il-wied Ill ma' Feldkirch, Damüls, Großwalsertal u Montafon), kif ukoll il-wied alpin tar-Rhine fil-Canton ta' St. Gallen u Sarganserland li jmissu magħhom. Sas-seklu 12, ukoll ir-reġjun Vinschgau, il-wied imsejjaħ Urseren u possibilment Galtür u parti minn Glarus jew kollha kienu jappartjenu għal Raetia Curiensis.

Konfini Ġermaniku-Latin 
B'differenza mill-bqija tal-provinċja antika ta 'Raetia, Churraetia irnexxielha żżomm il-karattru Latin tagħha, u tat lok għall-lingwa Rumana, mitkellma fit-territorju kollu tagħha matul il-Medju Evu. Raetia prima kienet kultant magħrufa bħala Raetia Curiensis anke mis-seklu 4, u l-isem Ġermaniż Churrätien huwa sempliċiment adattament tal-isem Latin. Storikament, kien magħruf ukoll bħala Churwalchen, Churwahlen bil-Ġermaniż (walha "Latin/rumanz", cf. Walenstadt). L-eżistenza ta 'fruntiera medjevali bejn il-lingwi Ġermaniżi u Latini f'Walessee u Churfirsten għadha tista' tiġi pperċepita fil-predominanza tat-toponimija Latina.

Raetia 
Raetia jew Rhaetia (/ˈriːʃ(i)ə/ REE-sh(ee-)ə, Latin: [ˈrae̯ti.a]) kienet provinċja tal-Imperu Ruman, imsemmija wara l-poplu Rhaetian. Kienet tmiss mal-punent mal-pajjiż tal-Helvetii, fil-lvant ma’ Noricum, fit-tramuntana ma’ Vindelicia, mil-Lbiċ mal-Gaulja Transalpina u fin-nofsinhar ma’ Venetia et Histria, reġjun tal-Italja Rumana.

B'hekk kienet tinkludi d-distretti okkupati fi żminijiet moderni mill-Isvizzera tal-Lvant u ċ-ċentru (li fihom ir-Rhine ta' Fuq u l-Lag ta' Constance), in-Nofsinhar tal-Ġermanja (il-Bavarja u l-biċċa l-kbira ta' Baden-Württemberg), il-Vorarlberg u l-parti l-kbira tat-Tirol fl-Awstrija, u parti mit-Tramuntana. Lombardija fl-Italja. Ir-reġjun ta' Vindelicia (illum il-Lvant tal-Württemberg u l-Punent tal-Bavarja) kien anness mal-provinċja f'data aktar tard mill-oħrajn. Il-fruntiera tat-tramuntana ta 'Raetia matul ir-renji ta' l-imperaturi Augustus u Tiberius kienet ix-Xmara Danubju. Iktar tard il-Limes Germanicus immarka l-konfini tat-tramuntana, jiġġebbed għal 166 km fit-tramuntana tad-Danubju. Raetia marbuta mal-Italja madwar l-Alpi fuq il-Pass ta' Reschen, mill-Via Claudia Augusta.

Il-kapitali tal-provinċja kienet Augusta Vindelicorum, illum Augsburg fin-Nofsinhar tal-Ġermanja.

Kapitali: Augustus of Vindelico; Storja: Era storika: Antikità: Imwaqqfa-15 QK, konkwista Ostrogotika-476 AD; Illum parti minn L-Awstrija, l-Isvizzera, il-Ġermanja, il-Liechtenstein, l-Italja.

Ekonomija 
L-art kienet muntanjuża ħafna u l-abitanti, meta ma pparteċipawx fi spedizzjonijiet predatorji, appoġġaw lilhom infushom prinċipalment billi jrabbu l-bhejjem u jqassmu l-injam, ftit li xejn jagħtu attenzjoni lill-agrikoltura. Xi wħud mill-widien, madankollu, kienu sinjuri u fertili, u jipproduċu l-inbid, meqjus ugwali għal kwalunkwe ieħor fl-Italja. Augustus ipprefera l-inbid Retjan minn kwalunkwe ieħor. Sar kummerċ konsiderevoli fil-qatran, l-għasel, ix-xama' u l-ġobon.

Ġeografija 
L-ibliet ewlenin tar-Raetia (minbarra Vindelicia) kienu Tridentum (Trento) u Kurja (Coire jew Chur). Kienet qasmet minn żewġ linji kbar ta' toroq Rumani: il-Via Claudia Augusta li kienet għaddejja minn Verona u Tridentum mill-Pass ta' Reschen sal-Pass tal-Felċi u minn hemm sa Augusta Vindelicorum (Augsburg), l-oħra minn Brigantium (Bregenz). ) fuq il-Lag ta' Costanza permezz ta' Chur u Chiavenna sa Como u Milan.

Il-firxa tal-muntanji Rätikon għandha isimha lil Raetia.

Referenzi 

 
Pajjiżi interkjużi
Pajjiżi stabbiliti fl-1803
Pajjiżi tal-Ewropa