Bożnija u Ħerżegovina
Il-Bożnija u Ħerżegovina (Bożnijakk, Kroat u Serb: Bosna i Hercegovina, Serb Ċirilliku: Босна и Херцеговина), xi kultant imsejjaħa Bożnjia-Ħerzegovina jew sempliċiment Bożnija, huwa pajjiż fix-Xlokk tal-Ewropa, fuq il-Peniżola tal-Balkani. Il-belt kapital tagħha u l-akbar belt hija Sarajevo. Il-pajjiż imiss mal-Kroazja fit-Tramuntana, il-Punent u n-Nofsinhar, is-Serbja lejn il-Lvant, u Montenegro għall-Lbiċ. Il-Bożnija u Ħerzegovina hija kważi mdawwra bl-art, ħlief għall-20 kilometru (12-il mil) tal-kosta fuq il-Baħar Adrijatiku madwar il-belt ta' Neum. Fl-intern ċentrali u tan-Nofsinhar  il-ġeografija tal-pajjiż hija muntanjuża, fil-Majjistral mhux muntanjuża ħafna waqt li fil-Grigal l-art kważi kollha ċatta. Il-ġewwieni li hu l-akbar reġjun ġeografikamentu għandu klima kontinentali moderata, bejn sjuf sħan u xtiewi kesħin u bis-silġ. Il-ponta tan-Nofsinhar tal-pajjiż għandha klima Mediterranja u t-topografija sempliċi.

2016 - applikazzjoni għal sħubija fl-UE 

L-applikazzjoni tal-Bożnija-Ħerzegovina għas-sħubija fl-UE ġiet ippreżentata fil-15 ta' Frar 2016.

Il-preżentazzjoni tal-applikazzjoni seħħet wara l-Kunsill Affarijiet Ġenerali f'Diċembru 2015, fejn il-ministri evalwaw il-proċess tat-tkabbir. Huma adottaw konklużjonijiet dwar il-proċess ta' stabbilizzazzjoni u ta' assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Balkani tal-Punent, li jkopru l-Eks Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, l-Albanija, il-Bożnija-Ħerzegovina u l-Kosovo.

Il-Kunsill adotta konklużjonijiet dwar l-applikazzjoni tal-Bożnija-Ħerzegovina għal sħubija fl-UE fl-20 ta' Settembru 2016.

Fit-18 ta' Ġunju 2019 il-Kunsill Affarijiet Ġenerali adotta konklużjonijiet dwar it-tkabbir u l-proċess ta' stabbilizzazzjoni u ta' assoċjazzjoni, li jkopru l-Bożnija-Ħerzegovina.

Fl-20 ta' Ġunju 2019 il-Kunsill Ewropew approva l-konklużjonijiet.

F'konformità mal-proċedura ta' adeżjoni stabbilita fit-trattat tal-UE, il-ministri talbu lill-Kummissjoni Ewropea biex tagħti l-opinjoni tagħha dwar l-applikazzjoni. Jekk l-opinjoni tkun pożittiva, il-Kunsill Ewropew jista' jiddeċiedi li jagħti lill-Bożnija-Ħerzegovina status ta' kandidat.

Storja

Repubblika tal-Bosnja u Ħerzegovina (1992-1997) 

Repubblika tal-Bosnja u Ħerzegovina (bil-Bosnijan, Kroat, Serb u Serbo-Kroat: Republika Bosna i Hercegovina jew RBiH, trażlitterata fiċ-ċirilliku bħala "Република Босна и Херцеговина", РБиеговина", РБиХеговина", РБиХеговина, РБиХ) hija l-istat dirett tal-Bosnja ta' Hervina , Naf Ġie stabbilit fl-1995 bħala repubblika federali.

Għalkemm is-suċċessjoni kienet gradwali, l-eżistenza tagħha kienet mifruxa mid-dikjarazzjoni ta' indipendenza tagħha mir-Repubblika Federali Soċjalista tal-Jugoslavja fl-1992 sal-implimentazzjoni sħiħa tal-Ftehimiet ta' Dayton fl-1998. Il-biċċa l-kbira ta' dan il-perjodu huwa dak li għadda matul il-gwerra tal-Bosnja, li fiha kull wieħed. taż-żewġ gruppi etniċi ewlenin l-oħra tal-Bożnja u Ħerzegovina (Serbi tal-Bosnija u Kroati tal-Bosnija), stabbilixxew l-entitajiet tagħhom stess (ir-Repubblika Srpska u r-Repubblika Kroata tal-Ħerzeg-Bosnja, rispettivament), wara li ħarġet din ir-repubblika, li ġabret flimkien il-maġġoranza tal-Bosnijaċi (Musulmani tal-Bosnija). Wara l-ftehimiet ta' paċi f'Washington tal-1994, il-Bosnijaċi u l-Kroati ngħaqdu flimkien biex jiffurmaw il-Federazzjoni tal-Bożnja u Ħerzegovina, entità konġunta sub-statali. Fl-1995, il-ftehimiet iffirmati f'Dayton (l-Istati Uniti), għaqqdu l-Federazzjoni tal-Bosnja u Ħerzegovina mal-entità Serba, ir-Republika Srpska fir-Repubblika Federali tal-Bosnja u Ħerzegovina. Ir-Repubblika tal-Bosnja u Ħerzegovina kienet teżisti legalment sakemm iffirmat flimkien l-Iskeda 4 tal-Ftehim ta’ Dayton, li fiha l-kostituzzjoni tal-Bożnja u Ħerzegovina fl-14 ta’ Diċembru 1995, iżda dokumenti uffiċjali jiżvelaw li l-istat kien jeżisti sal-aħħar tal-1997 meta l-implimentazzjoni tal- Il-Ftehim ta' Dayton tlesta u mbagħad biss daħal fis-seħħ bis-sħiħ.

Kapitali: Sarajevo; Lingwa Uffiċjali: Serbo-Kroat; Munita: Dinar; Perjodu Storiku: Xoljiment tal-Jugoslavja, 1992-Dikjarazzjoni ta' Indipendenza, 1997-Ftehim ta' Dayton; Forma tal-Gvern: Repubblika, President: Alija Izetbegovic (1992-1995); Prim Ministru: Jure Pelivan (1992-1993), Haris Silajdžić (1993-1996), Hasan Muratović (1996-1997).

Repubblika Soċjalista tal-Bosnja u Ħerzegovina (1943-1992) 

Ir-Repubblika Soċjalista tal-Bosnja u Ħerzegovina, imqassra bħala Bosnja u Ħerzegovina RS (Serbo-Kroat: Socijalistička República Bosna i Herzegovina, Ċirilliku: Социјалистичка pepублика Босна и Херина Repubblika Federali tal-Jugoslavja) . Hija l-predeċessur tal-Bożnja u Ħerzegovina tal-lum, u ġiet iffurmata waqt sessjoni tar-reżistenza anti-faxxista f'Mrkonjić Grad fil-25 ta' Novembru 1943. Ir-Repubblika Soċjalista xolt fl-1990, meta abbandunat l-istituzzjonijiet komunisti u approvat sistemi demokratiċi. Ir-Repubblika tal-Bosnja u Ħerzegovina ddikjarat l-indipendenza tagħha mill-Jugoslavja fl-1992, li wasslet għall-Gwerra Bosnijaka.

Il-kapitali kienet il-belt ta' Sarajevo, li baqgħet wara l-indipendenza.

Kapitali: Sarajevo; Entità: Nazzjon kostitwenti tal-Jugoslavja; Lingwa Uffiċjali: Serbo-Kroat; Żona: 51,129 km²; Popolazzjoni stmata (1991): 4,377,053 abitant; Reliġjon: Ateiżmu tal-Istat; Munita: Dinar Jugoslav; Storja: 31 ta' Jannar 1943-Ħolqien, 1 ta' Marzu 1992-Indipendenza; Forma ta' Gvern: Repubblika Soċjalista.

Provinċja Imperjali tal-Bosnja u Ħerzegovina (1878-1918) 

Il-Provinċja Imperjali tal-Bosnja u Ħerzegovina kienet condominium tal-monarkija doppja stabbilita wara l-annessjoni tal-provinċja Ottomana tal-Bosnja mill-Imperu Awstro-Ungeriż fl-1908, u li kienet preċeduta mill-okkupazzjoni de facto tagħha leġittimata mit-Trattat ta’ Berlin. 1878. Kien jeżisti sal-1918, meta ġie integrat volontarjament fl-Istat effimeru tas-Sloveni, Kroati u Serbi li kien jispiċċa jifforma parti mill-Jugoslavja.

Kapitali: Sarajevo; Entità: Condominium tal-Awstrija u l-Ungerija; Pajjiż: Imperu Awstro-Ungeriż; Żona: 51,082 km²; Popolazzjoni (1910): 1,898,044 abitant, Densità 37.16 abitant/km²; Popolazzjoni stmata (1895) 1,568,092 abitant; Storja: 13 ta' Lulju, 1878-Kungress ta' Berlin tal-1878, 7 ta' Ottubru
tal-1908-kriżi tal-Bosnija, 28 ta' Ġunju 1914-attakk ta' Sarajevo, 1 ta' Diċembru 1918-Indipendenza; Forma ta' Gvern: Monarkija.

Storja 
Ir-reġjuni tal-Bosnja u Ħerzegovina kienu f’post ta’ konfronti frekwenti bejn l-interessi espansjonisti tal-Imperu Awstro-Ungeriż u l-Imperu Ottoman, fil-viċinanza tal-Fruntieri Militari li serviet bħala ostaklu bejn iż-żewġ imperi. It-Torok okkupaw ir-Renju tal-Bosnja fl-1463, u l-amministrazzjoni tagħha mill-1864 kienet imsejħa l-Bosnijan Valiat.

Fl-1878, truppi Awstro-Ungeriżi daħlu fil-provinċja, fejn stennew ftit jew xejn reżistenza, iżda ltaqgħu b'oppożizzjoni ħarxa mill-popolazzjoni Musulmana u Ortodossa. Minkejja l-intoppi f'Maglaj u Tuzla, il-kapitali Sarajevo kienet okkupata f'Ottubru 1878. Diżgrazzji fost l-Armata Awstro-Ungeriża kienu jgħoddu aktar minn 5,000, u l-vjolenza mhux mistennija tal-kampanja wasslet għal rekriminazzjonijiet fost il-kmandanti u l-mexxejja politiċi. Ir-reżistenza spiċċat fi tliet ġimgħat. Sal-Kungress ta’ Berlin tal-1878, is-setgħat Ewropej awtorizzaw lill-Awstrija-Ungerija biex tamministra l-provinċja, minkejja l-fatt li de jure baqgħet tappartjeni lill-Imperu Ottoman.

Biex tirbaħ fuq is-sidien Musulmani, l-amministrazzjoni Awstro-Ungeriża fil-bidu ma implimentatx riformi tal-art.Sa dak iż-żmien, ħafna mill-popolazzjoni kienet għadha soġġetta għal sistema feudali, li ntirtet mill-perjodu Ottoman preċedenti.It-territorju kien fil-biċċa l-kbira rurali: fl-1912, 87. % tal-popolazzjoni kienet tgħix fil-kampanja.Il-liġi ma għamlet l-ebda distinzjoni bejn bdiewa ta’ xi reliġjon jew oħra (l-Islam kien profess, kif ukoll il-Kristjaneżmu Kattoliku u Ortodoss), il-maġġoranza tal-qaddejja baqgħu Insara (73 %, Ortodoss), filwaqt li il-biċċa l-kbira tas-sidien tal-art u l-bdiewa ħielsa kienu Musulmani.

L-annessjoni definittiva seħħet fl-1908. Billi jibża’ mill-espansjoniżmu Serb wara l-kolp ta' stat li poġġa lil Pietru I fuq it-tron tar-Renju tas-Serbja, id-diplomazija Awstro-Ungeriża nnegozjat mar-Russja t-termini tal-annessjoni, u wara laqgħa fis-16 ta' Settembru bejn il-barranin. ministri taż-żewġ imperi, Alois Aehrenthal u Aleksandr Izvoloki, l-Imperatur Franz Joseph I tal-Awstrija ħabbar fil-5 ta' Ottubru 1908 l-annessjoni tal-provinċja ma' reġim awtonomu u kostituzzjonali ġdid.

L-Imperu Ottoman irrabjat ipprotesta l-annessjoni, bojkottja lill-Awstrija-Ungerija militarment u ekonomikament. Fl-aħħarnett, iż-żewġ poteri laħqu ftehim li permezz tiegħu l-Imperu Awstro-Ungeriż ħallas lit-Torok 2.2 miljun lira sterlina. It-talbiet tas-Serbja, li qieset ukoll l-interessi tagħha mħassra, iffokaw fuq iż-żona ta' Sanjacado ta' Novi Pazar, li kienet se tispiċċa. jokkupa wara l-gwerer Balkani.

Dawn ggravaw is-sitwazzjoni fil-provinċja.10 Filwaqt li parti mill-popolazzjoni ċċelebrat ir-rebħiet Serbi, inkwetaw lill-Musulmani, li saħħew ir-rabtiet mal-amministrazzjoni imperjali. Barra minn hekk, xi għaxart elef refuġjat waslu fir-reġjun, ħarbu mit-territorji maħkuma. mill-Balkan League. It-tensjoni wasslet biex il-Gvern jissospendi l-Kostituzzjoni.

Bosnijan Valiate (1864-1908) 

Il-Bosnijan Valiat (Vilâyet-i Bosna) kien valiat maħluq mill-Imperu Ottoman fl-1864, li ħa post il-Bosnjan Eyalate (1520-1864), wara r-riforma amministrattiva tas-snin 60 li ssostitwiet l-eyalates bil-valiatos. Hija kellha l-kapitali tagħha f'Sarajevo u kienet tinsab fil-parti tal-punent tal-Peniżola Balkani, fl-Ewropa, fuq l-hekk imsejħa "fruntiera militari" bejn l-Imperu Habsburg u l-Imperu Ottoman, ikkaratterizzat għal sekli sħaħ minn etniċi, reliġjużi, kulturali u ġeopolitiċi.

It-territorju tiegħu kien ikopri l-Bożnja u Ħerzegovina kollha tal-lum. Hija tmiss mal-Valiato tal-Kosovo fin-Nofsinhar. Fis-seklu 19 milli jidher kien 46,000 km².

Fl-1878 kienet maħkuma militarment mill-Imperu Awstro-Ungeriż, bl-eċċezzjoni tal-Eks Ħerzegovina, li kienet annessa mal-Prinċipat tal-Montenegro. Fl-1908, l-Imperu Awstro-Ungeriż xolt formalment il-Valiat Bosnijaku u unilateralment annessah mat-territorju tiegħu stess bħala l-Provinċja Imperjali tal-Bosnja u Ħerzegovina, permezz ta' deċiżjoni kontroversjali li ġġenerat l-hekk imsejħa kriżi Bosnijaka, u kompliet żiedet it-tensjoni fir-reġjun. Sitt snin wara, seħħ l-attakk ta' Sarajevo, li permezz tiegħu organizzazzjoni ta' żgħażagħ indipendentisti Bożnijaċi u Serbi qatlu lill-Arċiduka Franz Ferdinand tal-Awstrija u lil martu, u b'hekk wassal għall-Ewwel Gwerra Dinjija (1914-1918), li fost konsegwenzi oħra kkawżaw ix-xoljiment tal- Imperu Awstro-Ungeriż.

Kapitali: Sarajevo; Entità: Valiato; Pajjiż: Imperu Ottoman; Żona: 46,000 km²; Popolazzjoni (1871): 1,232,000 abitant, Densità 26.78 abitant/km²; Storja: 1864-Imwaqqfa, 23 ta' Lulju, 1878-Okkupazzjoni Awstro-Ungeriża, 1908-Annessjoni Awstrijaka-Ungeriża.

Struttura u sitwazzjoni 
Fl-aħħar tas-snin 60, it-territorju żgur kellu madwar 1.3 miljun abitant.Madwar 400,000 minnhom kienu Musulmani, u bejn 7 u 10,000 kienu jiffurmaw il-kasta tal-art, magħmula kemm minn Slavi Iżlamizzati kif ukoll minn Torok u elementi Musulmani oħra.Dawn tal-aħħar kienu jiddominaw. il-provin/ja.Nofs miljun abitant ie[or kienu Ortodossi u kienu ja[dmu prin/ipalment b[ala shaddiema fuq il-patrimonji tas-sidien, g[alkemm sa dakinhar kienet qed tidher klassi kummer/jali ]g[ira fl-ibliet.Kwart ta’ miljun ie[or kien Kattoliku u kien ikkon/entrat f’Herzegovina.

Ir-riformi amministrattivi Ottomani tad-deċennju preċedenti tejbu l-ġestjoni tal-provinċja, iżda fl-ibliet, mingħajr ma tejbu l-fortuni tal-kampanja.

Ribelljoni u gwerra reġjonali 
Fl-1875, il-ġbir tat-taxxi wara sena ta’ ħsad fqir qanqal rewwixta f’Ħerzegovina, territorju muntanjuż u tribali, li malajr infirex mal-bqija tal-Valiat u territorji Ottomani oħra fil-peniżola bħall-Bulgarija, l-Albanija jew il-Maċedonja. L-Ortodossi ngħaqdu mar-ribelljoni dejjem aktar politika, filwaqt li l-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni Musulmana baqgħet leali lejn il-gvern.Il-prinċipalitajiet ġirien tal-Prinċipat tas-Serbja u l-Prinċipat tal-Montenegro, ukoll territorji Ottomani, qamu kontra s-sultan u bagħtu truppi biex jgħinu lir-ribelli f’Ġunju. 1876, iżda ġew megħluba mill-armata Ottomana.6 Ir-Russja kellha tintervjeni f'Ottubru biex tipprevjeni t-telfa totali tal-prinċipalitajiet Ir-rewwixta saret il-Gwerra Russo-Torka tal-1877-1878, li biddlet id-distribuzzjoni territorjali tal-peniżola fl- deċiżjonijiet tal-kungress tal-poteri li jtemmu l-kunflitt, il-Kungress ta' Berlin

Diviżjonijiet amministrattivi 
Sanjak ta' Valiato: Sanjak tal-Bosnja (Sarajevo), Sanjak ta' Izvornik (Tuzla), Sanjak ta' Hersek (Mostar), Sanjak ta' Travnik (Travnik), Sanjak ta' Bihke (Bihać), Sanjak ta' Novi Pazar (1864-1877).

Eyalet tal-Bosnja (1520-1864) 

L-Eyalet tal-Bosnja (Tork Ottoman: eyalet Bosna-i) kien eyalet u beylerbeylik tal-Imperu Ottoman, ibbażat primarjament fuq it-territorju tal-Bożnja-Ħerzegovina moderna. Qabel il-Gwerra l-Kbira Torka, kienet tinkludi wkoll ħafna mir-reġjuni ta' Slavonja, Lika, u Dalmazja, fil-Kroazja tal-lum. Iż-żona rrappurtata tagħha fis-seklu 19 kienet 52,530 km².L-eżistenza tagħha ntemmet fl-1864, meta l-applikazzjoni tat-Tanzimat bidlitha f'unità amministrattiva ġdida, il-Bosnijan Valiato.

Ħolqien 
Wara l-eżekuzzjoni mill-Ottomani tal-aħħar re tal-Bosnja, Stephen Tomašević, fl-1463, il-parti ċentrali tar-Renju tal-Bosnja ġiet trasformata fis-Sanjacado tal-Bosnja. Id-Dukat tal-Ħerzegovina ġie anness fl-1483. L-Eyalet tal-Bosnja ġie kkonsolidat fl-1520, bħala qasma mill-Eyalet ta' Rumelia. Il-gwerer Ottomani fl-Ewropa kienu għaddejjin, u l-provinċja laħqet l-espansjoni territorjali massima tagħha fl-1683.

Inklinazzjoni 
Il-Gwerra l-Kbira Torka, li ntemmet f'telfa Ottomana fl-1699, irriżulta fi tnaqqis sinifikanti fit-territorju tal-Eyalet. Wara t-Trattat ta' Karlowitz il-provinċja tnaqqset għal erba' sanjacados (tlieta minnhom ukoll imnaqqsa fid-daqs) u tnax-il kaptanja. Qabel it-Trattat ta’ Passarowitz ġew iffurmati 28 captainship militari oħra, il-maġġoranza tul il-fruntiera mal-Awstrija-Ungerija, fl-hekk imsejħa Frontiera Militari. Fl-1703 is-sede tal-pasha ġie mċaqlaq minn Sarajevo għal Travnik, wara li ġarrbet ħsara kbira mill-gwerra; ma reġgħetx imċaqlaq sal-1850.

Rewwixta Bosnijaka 
Fil-bidu tas-seklu 19, il-Bosnja kienet waħda mill-provinċji l-inqas żviluppati u l-aktar awtonomi tal-Imperu Ottoman.Fl-1831, il-kapudan Bosnijaku Husein Gradaščević okkupa Travnik, u talab awtonomija u t-tmiem tar-riformi militari fil-Bosnja. Vizir irnexxielu jpoġġi l-forzi tal-Ħerzegovini, immexxija minn Ali-paša Rizvanbegović, kontra dawk ta’ Gradašcevic. Ir-rewwixta ġiet mgħaffeġ, u fl-1833, inħoloq l-Eyalet tal-Ħerzegovina, min-Nofsinhar tal-Eyalate tal-Bosnja, li ta l-ħakma tiegħu lil Rizvanbegović bħala premju għall-kontribut tiegħu biex tgħaffiġ ir-rewwixta.Din l-entità ġdida damet biss ftit snin: wara l-mewt ta’ Rizvanbegović, reġgħet ġiet integrata fil-provinċja tal-Bosnja.

Wara riforma amministrattiva fl-1864, l-Eyalate ġie riformat, u sar il-Valiato tal-Bosnja.

Diviżjonijiet amministrattivi, Gvernaturi, Kapitali 
Id-diviżjonijiet amministrattivi tal-Eyalate Bosnijaku qabel l-1699 kienu kif ġej:
Bosnian Sanjak (Paşa Sancaığı, Sarajevo), Herzegovina Sanjak (Hersek Sancağı, Mostar), Zvornik Sanjak (İzvornik Sancağı, Zvornik), Krka-Lika Sanjak (Kırka Sancağı, Krka-Lika), Klis Sanjak (Kilis Sancağı, Zvornik), Klis Sanjak (Kilis Sancağı, Zvornik), -Cernica (Zaçesne Ocaklılığı, Cernik), Sanjacado de Bihke (Bihke Sancağı, Bihać).

Fil-bidu tas-seklu 19, il-Bosnja kienet komposta minn seba’ sanjakados:
Sanjakado minn Sarajevo, Sanjakado minn Zvornik, Sanjakado minn Travnik, Sanjakado minn Bihać, Sanjakado minn Novi Pazar, Sanjakado minn Banja Luka, Sanjakado minn Herzegovina.

Gvernaturi: Sarı Süleyman Pasha, Osman Gradašcevic Hasan, Predojevic Husein, Gradašcević, Ali-paša Rizvanbegović, Mehmed-beg Kulenović, Ebubekir Pasha.

Kapitali: Il-kapitali tal-eyalato ġiet imċaqalqa diversi drabi, u l-ibliet li ġejjin kienu dawk li kellhom il-kwartieri ġenerali tagħha: Travnik (1553; 1697–1833; 1839-1851), Banya Luka (Banyaluka jew Banaluka) (1553–1638), Sarajevo (Saray Bosna) (1639–1697; 1833-1839; 1851-1878).

Entità: Eyalato; Pajjiż: Imperu Ottoman; Lingwa Uffiċjali: Tork Ottoman, lingwi Slavi; Żona: 52.53 km² ; Popolazzjoni (1787): 600,000 abitant, Densità: 11,422.04 abitant/km²; Żona (1856): 70,038 km²; Popolazzjoni stmata: (1,732) 340,000 ab., (1,787) 600,000 ab.

Bosnijan Sanjakado (1463-1580) 

Is-sanjak Bosnijaku ( Tork : Bosna Sancağı , Bosnjan : Bosanski sandžak / Босански санџак ) kien wieħed mis-sanjak stabbiliti mill-Imperu Ottoman fl-1463, f'artijiet maħkuma mir-Renju tal-Bosnja. L-ewwel sanjakbey tiegħu kien Isa-Beg Isaković. Fil-perjodu bejn l-1463 u l-1580 kien parti mill-Eyalet tar-Rumelia sakemm inħoloq l-Eyalet tal-Bosnja fl-1580, li minnu Sanjacado saret provinċja ċentrali.Bejn l-1864 u l-okkupazzjoni Awstro-Ungeriża fl-1878, kienet parti mill-Valiato tal-Bosnja li ġara lill-Eyalato bħala riżultat tar-riformi amministrattivi fl-1864 magħrufa bħala l-"liġijiet tal-Valiato". Għalkemm Valiato kien uffiċjalment parti mill-Imperu Ottoman sal-1908, is-Sanjacado Bosnijaku ma baqax jeżisti fl-1878.

Banja Luka saret is-sede tas-Sanjacado minn xi żmien qabel l-1554, sal-1580, meta ġie stabbilit l-Eyalato. Beylerbeys Bosnijaċi għexu f'Banja Luka sal-1639.

Demografija 
Il-viżitatur appostoliku Pedro Masarechi sostna f’rapport fl-1624 li l-popolazzjoni tal-Bosnja (minbarra Ħerzegovina) kienet 450,000 Musulmani, 150,000 Kattoliku, u 75,000 Ortodoss.

Amministrazzjoni 

Il-lista ta' Sanjakbeys tas-Sanjacado Bosnijaku hija kif ġej:

Minnetoglu Mehmed Bey, 1464
Isa-beg Isaković, 7 ta’ Frar, 1464 — 1470
Aħażbeg, 1470—1474
Sinanbeg, 1474
Arnaut Davudbeg, 1474-1475
Bali-beg Malkočević (Turk: Bali Bey Malkoçoğlu), 1475—1477[ċitazzjoni meħtieġa]
Skender Pasha, 1477—1479
Arnaut Davud-beg, 1479—1480
Skender Pasha, 1480—1482
Jahja-beg, 1482—1483
Aħażbeg, 1483—1484
Mehmed-beg Ishakovic, 1484—1485
Sinanbeg, 1485—1490
Hadum Jakub-pasa, 1490—1493
Jahja-paša, 1493—1495
Firuz Bey, 1495—14965
Skender-paša Mihajlović, 1498—1505
Firuz Bey, 1505—1512
Hadum Sinan-beg Borovinic, 1512—1513
Junuz-beg, 1513 — 14 ta’ April, 1515
Mustafa-paša Jurišević (Mustafa-paša Skenderpašić), 14 ta’ Ottubru, 1515 — 17 ta’ April, 1516
Gazi Hasan-beg, 17 ta’ April, 1516 — 1517
Gazi Mehmed-beg Mihajlović (Turk: Gazi Mehmed Bey Mihalzade), 1517—1519
Gazi Bali-beg Jahjapašić, 1519 — 15 ta’ Settembru, 1521
Gazi Husrev-beg, 15 ta’ Settembru, 1521 — 1525
Gazi Hasan-beg, 1525—1526
Gazi Husrev-beg, 1526—1534
Ulama-pasa, 1534—1536
Gazi Husrev-beg, 1536 — 18 ta’ Ġunju, 1541
Ulama-paša, 18 ta’ Ġunju, 1541 — 1547
Sofi Alibeg, 1547—1549
Muhamed-han Zulkadrić (Turk: Muhamed Han Zulkadrioğlu), 1549—1550
Hadim Alibeg 1550—1551
Sofi Mehmed-pasa, 1551—1553
Hadim Gazi Ali-pasa, 1553
Dugali Malkočbeg, 1553—1554
Kara Osman-han, 1554—1555
Kara Mustafa-beg Sokolovic, 1555—1557
Hamza-beg Biharovic, 1557—1561
Hasan-beg Sokolovic, 1561—1562
Sinan-beg Boljanic, 1562—1564
Mustafa-beg Sokolovic, 1564—1566
Mehmed-beg Sokolovic, 1566—1568
Ferhad-beg Desisalić, 1568—25 ta' Ġunju, 1568
Mehmed-beg Sokolović, 25 ta’ Ġunju, 1568 — 1574
Ferhad-beg Sokolović (Turk: Ferhad Bey Sokollu), 1574—1580

Konkwista Ottomana tal-Bosnja u Ħerzegovina 
Il-konkwista Ottomana tal-Bosnja u Ħerzegovina kien proċess li beda madwar l-1386, meta seħħew l-ewwel attakki mill-Imperu Ottoman fuq ir-Renju tal-Bosnja (1377-1463). Ġew megħluba mill-forzi Bosnijaċi fil-Battalja ta' Bilecha, u aktar tard ġew imġiegħla jirtiraw.1 L-armata Bosnijaka pparteċipat fil-Battalja tal-Kosovo (1389), iżda ġiet megħluba mit-truppi Ottomani. Wara l-waqgħa tas-Serbja, it-Torok nedew diversi offensivi kontra r-renju tal-Bosnija.

L-ewwel preżenza permanenti ta 'armati Ottomani fil-Bosnja ġiet stabbilita fl-1414, wara li r-reġjun qrib Donji Vakuf inqabad. Fil-perjodu bejn l-1414 u l-1418, l-Imperu Ottoman rebaħ il-bliet ta’ Foča, Pljevlja, Čajniče u Nevesinje. Matul l-istess sena Višegrad u Sokol inqabdu wkoll. Fl-1415, in-nobbli Sandalj Hranić, li kkontrolla l-Ħerzegovina tal-Lvant tal-lum, sar vassalli Ottoman. Sa tmiem dak il-perjodu, fl-1460s, it-territorju tar-Renju tal-Bosnja kien tnaqqas b’mod sinifikanti, bl-Imperu Ottoman jikkontrolla l-Bożnja tal-Lvant kollha tal-lum, sa Šamac, u n-nobbli Bosnjan Stephen Vukčić Kosača jmexxi. kollha kemm hi, il-Ħerzegovina tal-lum fit-tramuntana ta' Glamoč.

Fl-1451, aktar minn 65 sena wara l-attakki inizjali tagħhom, l-Ottomani stabbilixxew uffiċjalment il-Bosansko Krajište (lit., Bosnjan Frontier), entità provviżorja militari-amministrattiva tal-fruntiera f’partijiet tal-Bosnja u Ħerzegovina, il-kastell rjali ta’ Jajce, fejn l-aħħar Ir-re Bosnijaku, Stephen Tomašević, ipprova jwarrab lit-Torok. Fl-aħħarnett, l-invażuri Ottomani rebħu Jajce wara ftit xhur, fl-1463, u eżekuti Tomašević. It-territorju baqa’ taħt il-kontroll sod tiegħu, amministrat bħala Sanjacado tal-Bosnja (1463-1580), dipendenti sal-1520 fuq l-Eyalato ta’ Rumelia; id-Dukat tal-Ħerzegovina waqa’ gradwalment f’idejhom fl-1482. Ir-reżistenza kompliet mal-pajjiż kollu, prinċipalment fit-tramuntana u l-punent, sabiex l-Ottomani ma setgħux sa l-1520 jistabbilixxu l-ewwel amministrazzjoni tagħhom, l-Eyalet tal-Bosnja (1520 -1864), maqtugħ minn dak ta’ Rumelia. Huwa ħa seklu ieħor biex il-partijiet tal-punent tal-Bożnja tal-lum biex ċedew għall-attakki Ottomani, li spiċċaw bil-qbid ta 'Bihać fl-1592. Mill-amministrazzjoni Ottomana, il-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni kkonvertit għall-Islam għall-vantaġġi li tali konverżjoni offruta u sar huwa promoss l-immigrazzjoni. tas-Serbi bħala xogħol għan-nobbli Iżlamizzat li qed jikber.

Oriġini u etimoloġija 
It-territorju issa magħruf bħala l-Bosnja u Ħerzegovina ma kienx maħkum għal kollox mill-Imperu Ottoman f’daqqa, f’battalja waħda; anzi, ħadet diversi deċennji biex l-Imperu Ottoman jirbaħha. L-unitajiet militari tal-Imperu Ottoman għamlu ħafna rejds fuq il-prinċipalitajiet feudali tal-Balkani tal-Punent lejn l-aħħar tas-seklu 14, uħud minnhom fit-territorju tal-Bożnja u Ħerzegovina tal-lum, ħafna qabel il-konkwista tar-Renju tal-Bosnja. L-ewwel rejds Ottomani mmexxija minn Timurtash-Pasha seħħew fil-partijiet tal-Lvant tal-Bosnja fl-1384. Il-Battalja ta' Bileća fl-1388 kienet l-ewwel battalja tal-armata Ottomana fit-territorju tal-Bożnja u Ħerzegovina tal-lum. Malajr rebaħ rebħiet kbar kontra s-sinjuri reġjonali fil-Battalja ta' Maritza (1371) u fil-Battalja tal-Kosovo (1389).

Fl-1392, l-Ottomani stabbilixxew is-Skopsko Krajište wara l-qbid ta' Skopje, il-kapitali tal-Imperu Serb bejn l-1346-1371; it-terminu krajište (крајиште) kien oriġinarjament serva bħala l-unità amministrattiva tal-Imperu Serb jew Despotat biex jinnomina r-reġjuni tal-fruntiera fejn l-imperatur jew id-despot ma kienx stabbilixxa kontroll qawwi u sod minħabba inkursjonijiet minn provinċji ġirien ostili. It-territorji militarizzati li aktar tard kienu se jirċievu l-isem ta' Bosansko Krajište (litt. fruntiera tal-Bosnja) kienu għalhekk irregolati mill-istess amministrazzjoni Ottomana, ibbażata fi Skopje.

Gwerra mar-Renju tal-Bosnja 
Wara l-mewt tar-Re Tvrtko I fl-1391, ir-Renju tal-Bosnja waqa' fi tnaqqis. Sas-snin 1410, in-nobbli lokali Hrvoje Vukčić Hrvatinić (tad-Dar ta' Hrvatinić), Sandalj Hranić (tad-Dar ta' Kosača) u Pavle Radenović (tad-Dar ta' Pavlović) ikkontrollaw meded kbar ta' territorju li qabel kienet maħkuma minn Tvrtko, u huma kkontrollati b'mod effettiv. ir-Renju billi jallinjaw ruħhom mal-fergħat rivali tad-Dar ta’ Kotromanić. Fl-1413, kunflitt bejn Hrvoje u Sandalj eskala waqt li dan tal-aħħar kien qed jgħin lil Stefan Lazarević jiġġieled l-Ottomani fis-Serbja; Hrvoje sussegwentement alleat mal-Ottomani, li invadew il-Bosnja f'Mejju 1414, u wassal għal invażjoni sussegwenti mit-truppi mir-Renju tal-Ungerija. F’battalja kbira f’Awwissu 1415, li seħħet ħdejn Doboj jew fil-Wied ta’ Lašva, l-Ottomani rebħu rebħa kbira, li ħarbtet il-bilanċ tal-poter fir-reġjun.5

L-ewwel preżenza permanenti tal-armati Ottomani fil-Bosnja ġiet stabbilita fl-1414, wara li r-reġjun qrib Donji Vakuf (magħruf bħala Skoplje Bosnjan fi żminijiet medjevali) inqabad. Fil-perjodu bejn l-1414 u l-1418, l-Imperu Ottoman rebaħ il-bliet ta’ Foča, Pljevlja, Čajniče u Nevesinje. Matul l-istess sena Višegrad u Sokol inqabdu wkoll.

Fl-1415 Sandalj Hranić, li kkontrolla l-Ħerzegovina tal-Lvant tal-lum, sar vassalli Ottoman.

Isa-Beg Isaković organizza fl-1455 wieħed mill-ewwel ċensimenti Ottomani fit-territorju tal-Balkani tal-Punent.

Sa tmiem dak il-perjodu, fl-1460s, it-territorju tar-Renju tal-Bosnja kien tnaqqas b’mod sinifikanti, bl-Imperu Ottoman jikkontrolla l-Bożnja tal-Lvant kollha tal-lum, sa Šamac, u n-nobbli Bosnjan qawwi Stephen Vukčić Kosača. jeżerċita kontroll tal-Ħerzegovina kollha tal-lum sa fit-tramuntana sa Glamoč.

Sanjakk 
Il-konkwista Ottomana tar-Renju tal-Bosnja ntemmet fl-1463 bil-mewt tar-Re Stephen Tomašević. Ftit wara, sar l-Assedju ta’ Jajce, li fih ir-Renju tal-Ungerija reġa’ ħa l-fortizza ta’ Jajce. Dik ir-rebħa kienet faħħara fil-qorti tar-Re Ungeriż Matthias Corvino bħala restawr tar-Renju tal-Bosnja taħt is-suzeranità Ungeriża ta’ dak iż-żmien. L-Ungeriżi aktar tard iffurmaw il-Banat ta’ Jajce.

Fl-istess sena, il-Bosnijan Krajište sar il-Bosnijan Sanjacado u Isa-Beg Isaković kien l-ewwel sanjakbey tiegħu.

Wara li ħataf ir-Renju tal-Bosnja fl-1463, Mahmud Pasha invada wkoll Ħerzegovina u assedja lil Blagaj, u wara Herceg Stjepan ta tregwa talab li jċedi l-artijiet kollha tiegħu fit-tramuntana ta' Blagaj lill-Imperu.

It-territorju Ottoman fil-Bosnja kompla jespandi billi organizza ruħu f'sanjakados maħluqa ġodda: is-Sanjakate tal-Ħerzegovina ġie ffurmat fl-1470, subordinat għall-beglerbey Rumelian bħala s-sanjakado Bosnijaku. Fl-1480 ġie ffurmat is-Sanjacado ta 'Zvornik, iżda subordinat għall-beglerbey ta' Budim.

Għalkemm ir-renju Bosnijaku waqa’, kien hemm diversi fortizzi li żammew ħafna aktar; l-aħħar fortizza f'Ħerzegovina waqgħet fl-1481. Id-Dar ta' Kosača żammet id-Dukat ta' San Sava bħala stat vassalli Ottoman sal-1482.

Fl-1481, wara l-mewt tas-Sultan Mehmed II, Matthias Corvino reġa’ invada l-Bosnja, u wasal sa Vrhbosna (Sarajevo), iżda dawk il-kisbiet kollha ntilfu matul is-sena ta’ wara.

Fl-1530s, ir-Renju ta' l-Ungerija kien żamm il-kontroll tal-fortizzi fuq ix-xatt tan-nofsinhar tas-Sava, u ta' Jajce. Il-fortizza ta' Jajce fl-aħħar ittieħdet mill-Ottomani fl-1527.107 Id-Dar ta’ Berislavić kkontrollat ​​ir-reġjun ta' Usora fit-tramuntana sakemm ċediet fl-1530s.

Partijiet tal-Lbiċ tal-Bosnja ġew separati fis-Sanjacado ta' Klis iffurmat fl-1537, subordinat għall-Eyalate ta' Rumelia.

Konsegwenzi 
L-Eyalet tal-Bosnja ġie stabbilit fl-1580.

Damet sal-1592 u l-waqgħa ta' Bihać biex jintlaħqu l-fruntieri l-aktar tal-punent tal-istat medjevali tal-Bosnja, u biex tiġi stabbilita l-fruntiera moderna tal-punent tal-Bosnja. Wara dan, it-territorju tal-Bożnja u Ħerzegovina tal-lum baqa' fil-biċċa l-kbira mhux disturbat taħt il-ħakma Ottomana sal-1689 u l-Gwerra l-Kbira Torka.

Il-preżenza Torka fir-reġjun bdiet proċess ta' Iżlamizzazzjoni tal-popolazzjonijiet lokali. Dan il-proċess kien iffavorit mis-sitwazzjoni ta' instabbiltà li segwiet il-proċess ta' tnaqqis tal-Imperu Biżantin, li wassal biex parti kbira mill-popolazzjoni awtoktona tara fl-Iżlam tama biex tiggarantixxi l-paċi u s-sigurtà fir-reġjun. Huwa enfasizza wkoll il-konverżjoni tan-nobbli lokali, li bdew jokkupaw karigi fl-amministrazzjoni l-ġdida Ottomana, kemm fil-Bosnja kif ukoll f'reġjuni oħra tal-imperu. Ir-reliġjon il-ġdida kienet qed titħallat mat-tradizzjonijiet preċedenti tal-abitanti tagħha, u tagħmel l-Iżlam Bosnjan Islam differenti minn dak ipprattikat f'partijiet oħra tad-dinja, b’duttrina aktar tolleranti u assimilaw il-kontribuzzjonijiet ta' twemmin li kien jeżisti minn qabel.

Dukat ta' San Sava (1435-1483) 

Id-Dukat ta' San Sava (Latin: Ducatus Sancti Sabae, Bosnjan u Kroat: Voјvodstvo Svete Save, Serb Ċirilliku: војводство Светог Саве) kien lord medjevali tard li kien jeżisti fi żmien il-konkwista Ottomana tal-Balkani. Id-detenturi tad-dukat kienu Stephen u ibnu Vladislaus, mill-familja Kosača.

L-ewwel sid tat-territorju ngħata t-titlu "Vaivode of Saint Sava" (imsemmi għall-ewwel patrijarka Serb, San Sava). It-titlu tiegħu bil-Ġermaniż Herzog, Duke aktar tard kien se jagħti isem lir-reġjun tal-Ħerzegovina tal-lum; it-titlu jagħmel ukoll it-territorju msejjaħ Dukat tal-Ħerzegovina f'sorsi moderni, filwaqt li l-Ottomani sejħulu Hersek Sancağı ("Sanjakado tal-artijiet tal-Herzegovina") jew Sanjakado tal-Ħerzegovina.

Kapitali: Blagaj; Entità: Dukat; Storja: 1435-Separazzjoni tar-Renju tal-Bosnja, 1483-Waqgħa għall-Imperu Ottoman; Forma ta' Gvern: Dukat; Herzog: Stjepan Vukcic Kosaca (1435-1466), Vladislav Hercegovic (1466-1483).

Storja 
F'dokument mibgħut lill-Imperatur Ruman s-Santu Frederick III fl-20 ta' Jannar 1448, Stephen Vukčić Kosača sejjaħ lilu nnifsu "vaivode (duka, herzog) ta' San Sava" (Vojvoda svetog Save), "sinjur ta' Hum u Primorje" (gospodar Humski i). Primorski) u "Gran Duka", u ġiegħel lir-renju Bosnjan jirrikonoxxih bħala tali. It-titlu "Vaivode ta' San Sava" kellu prestiġju konsiderevoli, peress li r-relikwi ta' Sava, misjuba f'Mileševa, kienu meqjusa bħala mirakolużi minn nies ta' kull twemmin Kristjan fir-reġjun.

Fil-15 ta’ Frar, 1444, Stiefnu ffirma trattat ma’ Alfonso V ta' Aragona u Napli, li fih sar vassalli tiegħu bi skambju għall-għajnuna tar-re kontra l-għedewwa tiegħu: ir-Re Stiefnu Tumas tal-Bosnja, id-Duka Ivaniš Pavlović u r-Repubblika ta' Venezja. Fl-istess trattat, Stiefnu wiegħed li Afonso jagħti ġieħ regolari minflok dak li kien bagħat qabel lis-sultan Ottoman.

Fl-1451 Stiefnu attakka Ragusa u assedja l-belt. Qabel kien sar nobbli tal-belt li konsegwentement ipproklamah traditur. Il-gvern tal-belt kostali offra premju ta' ħmistax-il elf dukat, palazz li jiswa elfejn dukat, u dħul annwali ta' tliet mitt dukat lil kull min qatlu, flimkien mal-wegħda ta' nobbiltà ereditarja f'Ragusa, bħala garanzija miżjuda ta' il-qattiel possibbli. Esteban tant kien imbeżża' bit-theddida li fl-aħħar neħħa l-assedju.

Stiefnu miet fl-1466, u warajh fuq it-tron dukali ibnu l-kbir, Vladislav Hercegović. Fl-1482 kien maħkum mill-forzi Ottomani mmexxija mill-iżgħar tal-familja, ħuh iż-żgħir Hersekli Ahmed Pasha, li sa dak iż-żmien kien diġà kkonverti għall-Iżlam. Ħerzegovina ġiet integrata fl-Imperu Ottoman bħala provinċja (sanjacado) tal-istat (bajalato) tal-Bosnja.

Stiefnu waqqaf il-monasteru Ortodoss Serb ta' Zagrađe ħdejn il-kapitali tas-sinjur tiegħu, li jinsab f’Herceg Novi, fil-Montenegro modern, u dak ta' Savina, imwaqqaf ukoll ħdejn Herceg Novi.

Renju tal-Bosnja 

Renju tal-Bosnja jew ir-Renju tal-Bosnija (Bosnjan: Краљевина Босна) kien wieħed mir-renji medjevali tal-Balkani li ħarġet bħala entità politika awtonoma fis-seklu 12, u għola r-renju fl-aħħar tas-seklu 14.

Kapitali: Visoko, Jajce, Bobovac; Entità: Renju Medjevali; Lingwa Uffiċjali: Serbo-Kroat; Reliġjon: Kattoliċiżmu, Knisja Bosnijaka, Kristjaneżmu Ortodoss; Perjodu Storiku: Medju Evu, 26 ta' Ottubru, 1377-Inkurunazzjoni ta' Tvrtko I, 5 ta' Ġunju, 1463-Konkwista Ottomana; Forma ta' Gvern: Monarkija feudali; Re. Tvrtko I (1377-1391), Stephen Tomašević (1461-1463).

Banat Bosnijaku (1154-1377) 

Il-Banat tal-Bosnja (Bosnjan: Banovina Bosna, Бановина Босна), jew il-Banat tal-Bosnija (Bosanska banovina, Босанска бановина), kien stat medjevali li jinsab fil-Bożnja u Ħerzegovina tal-lum. Għalkemm ir-rejiet Ungeriżi qiesu l-Bosnja bħala parti mill-Artijiet tal-Kuruna Ungeriża, il-Banat tal-Bosnija kien, għall-biċċa likbira tal-eżistenza tiegħu, stat indipendenti de facto, twaqqfet f’nofs is-seklu 12 u eżista sal-1377 b'interruzzjonijiet taħt il-Familja Šubić. bejn l-1299 u l-1324. Fl-1377 ġiet elevata għal saltna.

Il-biċċa l-kbira tal-istorja tagħha kienet ikkaratterizzata minn kontroversja politiku-reliġjuża li ddur madwar il-Knisja Kristjana Bosnijaka indiġena kkundannata bħala eretika mill-knejjes Kristjani dominanti ta' Niċeja, jiġifieri l-Kattolika u l-Ortodossa, bil-Knisja Kattolika tkun partikolarment antagonistika u tippersegwita lill-membri tagħha permezz tal-Ungeriżi.

Kapitali: Bobovac u Visoko; Entità: Banat; Pajjiż: ir-Renju tal-Ungerija; Lingwa Uffiċjali: Serbo-Kroat Qadim u Ungeriż; Storja, 1154-Ban Bornić jistabbilixxi l-Banat, 1377-Stephen Tvrtko jinkuruna lilu nnifsu Re tal-Bosnja.

Qabel il-Banat kienet parti mill-Ungerija, is-Serbja u l-Imperu Biżantin.

Sfond storiku 
Fl-1136, Béla II tal-Ungerija invada l-Bosnja ta' fuq għall-ewwel darba u ħoloq il-"Banate tal-Bosnja", inizjalment biss bħala titlu onorarju għal ibnu mkabbar Wladyslaus II tal-Ungerija. Matul is-seklu 12, il-ħakkiema fi ħdan il-Banat tal-Bosnija aġixxew b'mod dejjem aktar awtonomu mill-Ungerija u/jew Biżanzju. Fir-realtà, il-poteri ta' barra ftit kellhom kontroll tar-reġjuni muntanjużi u kemmxejn periferiċi li kienu jiffurmaw il-Banat tal-Bosnija.

Storja bikrija u Kulin 
Ban Borić huwa elenkat bħala l-ewwel ħakkiem Bosnjan magħruf fl-1154, bħala vassalli Ungeriż,63 li ħa sehem fl-assedju ta’ Braničevo bħala parti mill-forzi tar-Re Ungeriż Fl-1167, kien involut f’offensivi kontra l-Biżantini meta pprovda truppi. għall-armati Ungeriżi.Il-gwerra spiċċat bl-irtirar tal-armata Ungeriża fil-Battalja ta Sirmium, ħdejn Belgrad fl-1167. L-involviment ta Borić fil-gwerra jindika li l-Bosnja kienet parti mir-renju Ungeriż dak iż-żmien. L-Ungeriżi mfittxija għall-paċi fuq termini Biżantini u rrikonoxxew il-kontroll tal-imperu fuq il-Bosnja, id-Dalmazja, il-Kroazja fin-nofsinhar tax-Xmara Krka, kif ukoll il-Fruška Gora. Il-Bosnja kienet parti minn Biżanzju mill-1167 sal-1180, iżda peress li l-Bosnja kienet art imbiegħda, il-ħakma fuqha x'aktarx kienet nominali.

Fiż-żmien tal-mewt tal-Imperatur Manuel I Komnenos (1180), il-Bosnja kienet immexxija minn Ban Kulin, li rnexxielu jeħles mill-influwenza Biżantina permezz ta’ alleanza mar-re Ungeriż Béla III u bl-għajnuna tal-ħakkiem Serb Stefan Nemanja u tiegħu. ħu Miroslav de Hum. , li magħhom iġġieled b'suċċess gwerra fl-1183 kontra l-Biżantini. Kulin assigura l-paċi, għalkemm kompla bħala vassalli nominali tar-re Ungeriż. iżda m'hemm l-ebda evidenza li l-Ungeriżi okkupaw żoni taċ-ċentru tal-Bosnja.

L-emissarji tal-Papa ta’ dak iż-żmien laħqu lil Kulin direttament u rreferew għalih bħala “Mulej tal-Bożnja”. Kulin kien spiss imsejjaħ "veliki ban bosanski" (Projbizzjoni l-Kbira tal-Bosnja) mill-kontemporanji tiegħu u mis-suċċessur tiegħu Matej Ninoslav. Kellha effett qawwi fuq l-iżvilupp tal-istorja tal-Bożnija bikrija, li taħt il-ħakma tagħha kien hemm era ta 'paċi u prosperità.

Fl-1189, Ban Kulin ħareġ l-ewwel dokument bil-miktub tal-Bosnja, issa magħruf bħala l-Karta ta’ Ban Kulin, biċ-Ċirilliku Bosnjan, dokument diplomatiku dwar ir-relazzjonijiet kummerċjali mal-belt ta’ Ragusa (Dubrovnik). Il-ħakma ta' Kulin immarkat ukoll il-bidu ta' kontroversja li tinvolvi l-Knisja indiġena Bosnijaka (fergħa tal-Bogomiliżmu), setta Nisranija meqjusa eretika kemm mill-Knejjes Kattolika kif ukoll mill-Knejjes Ortodossa. Taħtu, l-“Età tal-Paċi u l-Prosperità tal-Bosnja” kienet se tidħol.

Referenzi 
 Bożnija-Ħerzegovina, Kunsill tal-Unjoni Ewropea

Bożnija u Ħerżegovina
Pajjiżi stabbiliti fl-1992
Ewropa tal-Lvant