Holokausto
An Holokausto, (Ingles: Holocaust, o apod man na an Shoah, iyo an lagdoan asin mahiwas na pagpuho' kan mga Hudyo sa Europa durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban. Sa pag'ultan kan mga taon 1941 asin 1945, an Aleman Nazi asin mga kakarampi kaini sistematikong pinagpagaradan mga anom na milyon na Hudyo sa kahiwasan kan Europang okupado kan Alemanya; na nag'abot mga duwa katolohan kan populasyon nin mga Hudyo sa Europa. An paggagadan ginibo sa paagi nin mga pogrom asin lagdoan na pambabadil; sa paagi nin polisya na eksterminasyon paagi nin magabat na pagtrabaho sa kampo konsentrasyon; asin sa paagi nin gas chamber saka gas van na ginigibo sa laog kan mga kampo eksterminasyon kan mga Nazi' ng Aleman, asin haros kaini nangyaring giniribo sa Auschwitz-Birkenau, sa Bełżec, sa Chełmno, sa Majdanek, sa Sobibór, asin sa Treblinka sa laog kan okupadong Polonya.

An Alemanya pig'implementar an pagpersegir sa magkapirang lakdang. Kan si Adolf Hitler manombrahan na chancellor kan 30 Enero 1933, an rehimen nagtugdok nin network nin mga kampo konsentrasyon sa Alemanya para sa mga kaiwal sa politika asin para duman man sa mga "daing kamanongdanan" o sinasabing "mga inutil", na enot na kampo kaini iyo an Dachau kan 22 Marso 1933. Pakapasar kan inapod na Enabling Act kan 24 Marso, na nagbado ki Hitler nin sa diktaduryang poderes, an gobyerno nagpoon nang ipagsuway an mga Hudyo sa sosyedad sibil; na ini kabali an pagboboykot kan mga negosyong Hudyo kan Abril 1933 asin pagpari'gon kan inapod na Nuremberg Laws kan Septyembre 1935. Kan 9–10 Nobyembre 1938, walong bulan pakasakop kan Alemanya kan Austria, an mga negosyong Hudyo asin ibang mga edipisyo pinagsaralakat o sinurulo' sa kahiwasan nin Alemanya asin Austria sa inapod nindang Kristallnacht (an "Banggi nin Rarapak na Salming"). Pakasakyada kan Alemanya kan Polonya kan Septyembre 1939, na iyo an nagsabrit sa pagputok kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, an rehimen nagkaraag nin mga ghetto ngani isuway mga Hudyo. Mangyari, rinibong mga kampo asin mga lugar nin detensyon an nakaraag sa bilog na Europang okupado kan Nazi.

Toltolan

Ikaduwang Gerang Pankinaban