Madonna
Si Madonna Louise Ciccone (; namundag, Agosto 16, 1958) sarong Amerikanang parakanta, parasurat-kanta, aktres asin negosyante. Natotomoyan siyang "Queen of Pop" kaidto pang mga 1980, si Madonna midbid sa pagtulod kan mga linderos nin pagsurat-kanta sa mainstream kan musikang popular asin sa imahe ginagamit niya sa entablado asin sa saiyang mga videong pangmusika. Parati, saiyang iniimbento paulit-ulit an saiyang musika asin imahe manta na dai nagsusunod sa mga gawe sa industriya nin rekording. Totoo an saiyang mga pagpapasale nagsabrit nin mga kontrobersya pero igwa man saiyang naumaw na mga kritiko sa musika. Si Madonna tinutubod kan ibang mga artista na siya may magabat na impluensya orog na sa pinipiling musika asin moda kan mga kababaihan.

Namundag asin pinadakula sa Michigan, si Madonna nagdakit sa Siyudad nin Nweba York kan 1978 sa paglamag sa karera nin modernong bayle. Pakasunod na pagprobar niyang drummer, gitarista, asin vocalist sa rock band na Breakfast Club asin Emmy, siya nagpirma sa kontrata ninn pagkanta sa Sire Recordskan 1982. Pinaluwas niya an saiyang debut album titulado kan pangaran niya mismo pagkasunod na taon. Dangan nasunod ini nin seryeng mga album na nagbentang gayo, kaiba an mga minasunod na mga bestsellers arog kan Like a Virgin (1984) asin True Blue (1986) asin Grammy Award winners Ray of Light (1998) saka Confessions on a Dance Floor (2005). Sa enterong karera niya, si Madonna igwang mga kantang narekord na inabot an toktok kan mga record chart, kairiba igdi an "Like a Virgin", "La Isla Bonita", "Like a Prayer", "Vogue", "Take a Bow", "Frozen", "Music", "Hung Up", asin "4 Minutes".

An popularidad ni Madonna mas naglataw sa mga pelikulang kun saen siya nagpapel arog kan Desperately Seeking Susan (1985), Dick Tracy (1990), A League of Their Own (1992), asin Evita (1996). Manta an Evita naggusi saiya kan Golden Globe Award para sa Best Actress, kadaklan kan saiyang mga pelikula maluya an nakakaonabi. Bilang negosyante, si Madonna nagtogdas nin sarong entertainment company inapod Maverick (kabali an label na Maverick Records) kan 1992. Iba pa niyang palakaya iyo an mga moda nin pagbado, mga librong pang'aki, mga health club, asin paggigibong pelikula. Siya man taga-ambag sa mga gibong-herak mala ta pinundar niya an Ray of Light Foundation kan 1998 asin an Raising Malawi kan 2006.

Nagbenta nin sobra sa tolong gatos na milyon na rekord sa bilog na kinaban, si Madonna naoonabihan na pinakamabentang artistang babae sa rekording sa bilog na panahon kan Guinness World Records. An Recording Industry Association of America (RIAA) piglista siya komo segundang pinakasertipikadong artistang babae sa Amerika na may 64.5 million album units. Susog sa  Billboard, si Madonna iyo an pinakamatrayumpong artistang solo sa Hot 100 na listahan. Siya man daa an nagkita' nin pinakadakula sa mga artistang libot o sinasabing highest-grossing solo touring artist of all time, nagkama'gal nin U.S. $1.4 billion sa mga konsyertong tiket. Napabali sa Rock and Roll Hall of Fame sa enot na taon niyang eligibility, si Madonna nangibabaw sa inaapod na 100 Greatest Women in Music kan VH1. Dagdag pa, an Rolling Stone piglista siya na saro sa 100 Greatest Artists of All Time asin  sa 100 Greatest Songwriters of All Time.

Buhay asin karera

1958–1981: Amay kan buhay asin pagporoon-poon sa karera
Si Madonna namundag sa mga Katolikong magurang na sinda Madonna Louise (née Fortin) asin Silvio Anthony "Tony" Ciccone sa Bay City, Michigan kan Agosto 16, 1958. An mga magurang kan ama niya mga Italyanong imigrante haleng Pacentro, manta an ina niya dugong Pranses-Kanadian. Si Tony nagtrabaho  bilang engineer designer para sa Chrysler asin General Motors. Ta siya  ka-pangaran an ina, mga kairiba sa pamilya inaapod siyang "Sadit na Nonni". Igwa siyang duwang matuang tugang, Anthony asin Martin, saka tolong ngohod na mga tugang pa, Paula, Christopher, asin Melanie.

Kan siya nakumpil sa Simbahan Katoliko Romano kan 1966, ginamit niya an pangaran na Veronica.. Kan magkahelang an ina niya sa kanser, naghira an personalidad kaini, asin dai nasabotan niya an saiyang ina ta nahibi na sana kun hinahapot niya kun anong mate.

Si Madonna naghanap ranga sa saiyang lola sa ama sa pongaw pagkawara kan saiyang ina. Kan aki pa siya napopongaw siya na dai man nagrerebelde pero gusto niyang magin maray sa buhay ta mala maray man mga grado niya. Sabi niya san interbyu kan Vanity Fair na sa saiyang pagkahubin saro siyang pongaw na teenager pero hinhanap niya an paagi na may mahaman siya sa buhay. Dai siya nagsusunod sa iba na naahit kan yokyok o maggamit make-up arog kan mga babaeng masabing normal. .." Takot na maray na mawara pa saiya an ama niyang si Tony kaya siya dai makaturog kun bakong harani sa ama niya.

1982–1985: Madonna, Like a Virgin, asin enot na kasal
Pakatapos si Madonna nagpirma sa pinakaenot na kontratang solong kanta sa Sire, an solong debut niya, "Everybody", pinaluwas kan Oktobre 1982, asin ikaduwa, "Burning Up", kan Marso 1983. Pareho ini putok sa benta sa Estados Unidos, na inabot an ikatolo sa Hot Dance Club Songs tsart na tinipon kan Billboard na magasin. Pakatapos kaining maray na eksito, pino'nan niya nang pakusogon an album niyang sa pangaran niya mismo, Madonna, na an nagprodyuser haros iyo si Reggie Lucas kan Warner Bros. Alagad, bako siyang maogma kan natapos na album asin nakipag'asusangan siya ki Lucas sa pakahaman kaini, kaya siya naghagad tabang sa iba.

Si Madonna nagsaro' sa ka-ilusyon niyang si John "Jellybean" Benitez, saka hinagad tabang kaini sa pagtapos kan produksyon kan album. Si Benitez an nagremix kan mga tracks asin pigprodyusir an "Holiday", na iyo an  ikatolong single niya, asin an pinakaenot na nagsakat sa top-ten na lista sa internasyonalna listahan. Sinasabing dai baragay an tanog kan "Madonna" asin nagluwas sa porma kan upbeat synthetic disco, ginagamit an bagong teknolohiya kan panahon na idto, an Linn drum machine, Moog bass asin an OB-X synthesizer. An album pinaluwas kan Hulyo 1983 asin nagtongod sa ikawalong tangga kan Billboard 200 pakalihis anom na bulan, kan 1984. Ini nakapatama nin duwang top-ten singles sa Billboard Hot 100, "Borderline" asin "Lucky Star".

An hitsura, moda nin pagbado, an saiyang mga gawe sa entablado saka an saiyang video musika naimpluensyang  gayo an mga kahubinan asin kababaihan. An istilo ni Madonna iyo an nagin mga usong moda kan mga 1980. Minukna kan stylist asin paradesinyo sa alahas na si Maripol, an hitsura niya may mga laso-laso sa payo, may paldang panakop o capri pants, medyas na fishnet, alahas na may krus, bracelet, asin pinagtina na  buhok. An popularidad ni Madonna nagtaroron na gayo sa  bilog na kinaban kan mapaluwas an ikaduwa niyang studio album, Like a Virgin, kan Nobyembre 1984. Ini an nagin numero unong album niya sa Alemanya, Italya, Netherlands, New Zealand, Espanya, asin sa UK, saka EU. An Like a Virgin iyo an pinakaenot na album nin sarong babae na nagbenta sobra sa limang milyon na kopya sa Estados Unidos. Ini nasertipikar na diamante, asin nagbenta nin sobra sa 21 milyon na kopya sa enterong kinaban.

Diskograpiya

 Madonna (1983)
 Like a Virgin (1984)
 True Blue (1986)
 Like a Prayer (1989)
 Erotica (1992)
 Bedtime Stories (1994)
 Ray of Light (1998)
 Music (2000)
 American Life (2003)
 Confessions on a Dance Floor (2005)
 Hard Candy (2008)
 MDNA (2012)
 Rebel Heart (2015)
 Madame X (2019)

Filmograpiya

Mga pelikulang pinapelan

 A Certain Sacrifice (1979)
 Vision Quest (1985)
 Desperately Seeking Susan (1985)
 Shanghai Surprise (1986)
 Who's That Girl (1987)
 Bloodhounds of Broadway (1989)
 Dick Tracy (1990)
 Madonna: Truth or Dare (1991)
 Shadows and Fog (1991)
 A League of Their Own (1992)
 Body of Evidence (1993)
 Dangerous Game (1993)
 Blue in the Face (1995)
 Four Rooms (1995)
 Girl 6 (1996)
 Evita (1996)
 The Next Best Thing (2000)
 Swept Away (2002)
 Die Another Day (2002)
 I'm Going to Tell You a Secret (2005)
 Arthur and the Invisibles (2006)

Mga pelikulang pigdirehir
 Filth and Wisdom (2008)
 W.E. (2011)
 secretprojectrevolution (2013)

Toltolan 

Mga Amerikanang mga aktres na parabayle
Mga Amerikanang babae na mga direktor sa pelikula