Tataramon na Surigaonon
An tataramon na Surigaonon saróng tataramon sa Surigao na igwang haros 500,000 na parataram. Ini saróng Bisaya na inipluwensya sa Sebuwano.

Pagkukumparar kan Surigaonon, Cebuano, asin Tausug

Mga halimbawá kan katagâ dangan mga parirala
 -ambaw - kinô
 -diin – sain
 -kun-o – nuarin, hinaharap
 -kagan-o – kasuarin, nakaagi
 -uno – ano
 -sin-o o siman – siisay
 -tag-uno – páno
 -"salamat karajaw" – Dios Mabalos
 -na ay, unja na (an aktuwal na katagâ iyo an "ngaj'an") – atyan
 -"ay ay na bata ini!" – ay ay an aking ini!
 -"uman kaw?" (Kontraksyon kan "na uno man kaw?") – Ano/ng nanyayari saimo?
 -ajo-ajo/amping (Cebuano "ayo ayo") – Ingat ka
 -"na buang na" – na ribong na
 -"Simba ko" – "Knock on wood"
 -"Pag hilom ngad-on" or "saba did-on" – silencio/alo lang/dae magribok duman
 -maradjao (Surigaonon) o madayao (Tandaganon) – marhay
 -maradjao na buntag – Marhay na aga
 -maradjao na hapon – Marhay na Hapon
 -haman kaw? (Pigsumpay nin "hain" asin "man") – Hain/Nasain ka?
 -ngayan (Surigaonon) o ngan(Tandaganon) - ngaran/pangaran
 -uno may imo ngayan?/unoy ngayan mo? – Ano an saimong pangaran/ngaran?/ano an pangaran/ngaran mo?
 -pila may imo edad? (Tandaganon) o  "pila may edad mo?" (Surigaonon)  – Pira na an edad mo? 
 -grabehi sa nimo ka gwapa (Tandaganon) "gulpi man kaw kagwapa"/ "grabeh nimo ka gwapa"(Surigaonon) – Mangayon mo
 -gwapahi – magayonon
 -arang   - -on
 -arang ka tignaw - malipoton
 -"grabehi nimo ka yaot/taru" o grabe nimo kayaot (Surigaonon) – mankanos mo.
 -tagad (Tandaganon) huyat (Surigaonon) – halat
 -ihap/bilang – bilang
 -"tabangi ko" (parehas sa Cebuano), sa Norte "tabangi ako" – tabangi ako/tabangan ako
 - pagpaspas/pagdali (parehas sa Cebuano) – bilis-bilison
 -"maradjao (madayao) na duyom dijo hurot" – Marhay na banggi saindong gabos
 -"hain man (ha'man) kaw pasingod?" – Masain ka?
 -kuman – ngunyan
 -silom – aga
 -mahagkot, tignaw, pakukog– lipot
 -paso, malangka – init
 -wayong - lalawgon / muka
 -alima – kamot
 -sike – tabay
 -"taghigugma ta kaw" – Padangat taka/ Padaba ta ka
 -mangita nan sine – nagdadalan nin penikula. . .atud (suanoy na katagâng Surigaonon word)
 -"mupanaw na ako kuman" – Mahali na ako ngunyan
 -inday uno or waya ako mahibayo – Inda ko/ dae ko aram
 -jaon – iyan
 -"uno yaon (jaon)?" o "uman yaon (jaon)?" – ano iyan?
 -manguyab – mapasyar
 -kalasangan o guyangan(surigaonon)/guwangan(tandaganon) - kadlagan
 -doot - sa balyong parte kan salog
 -baro (Surigaonon)- bado
 -dayag/kat-kat - sakat
 -kayajo(Surigaonon)/kayo(tandanganon) kalayo
 -buyod(Surigaonon)/Bukid(tandaganon) - bukid
 -hilam - namok
 -yaon (Tandaganon) o jaon (Surigaonon)- igwa
 -ingod or tungod - tungod (sa Cebuano "silong")
 -adja(Surigaonon)/aya(Tandaganon) - lang ( e.g. "adja ra man kaw magsinaoy saoy" You are just interrupting)
 - bakoy(Surigaonon)/baku'(tandaganon) - hinlalaki
 - puyo(Surigaonon)/Isla(Tandaganon) - isla
 - miya - kurasmag
 - ilaja - umahan

Mga Toltolan

Mga tataramon kan Filipinas
Mga tataramon kan Agusan del Norte
Mga tataramon kan Agusan del Sur
Mga tataramon na Filipino