شیلا
شیلا کراللیغی- کوره نین جنوبوندا  یئرلشمیش‌دیر و  ۵۷ میلاددان اؤنجه-جی ایلدن ۹۳۵-جی ایله قدر مؤوجود اوْلموش‌دور.

تاریخی 
شیلا کراللیغینین تاریخی ۳ حیصّه ‌یه بؤلونور :
ارکن دؤور(۵۷ میلاددان اؤنجه-654)
اوْرتا دؤور(۶۵۴-۷۸۰)
سوْن دؤور(۷۸۰-۹۹۵)

گوجلنمه‌سی 
پارک طایفه سی سوک طایفه سی طرفیندن ائدیلن قصده قدر اۆچ نسیل شیلانی ایداره ائتمیشدیر.  سوک طایفه‌سیندان اوْلان ایلک حؤکمدار تالهانین واختیندا کیم طایفه‌سیندان اوْلان کیم آلژی‌نین قیزیل قوتودان هوقونق (شیلانین باش ناظیری) طرفیندن تاپیلدیغی ادعا ائدیلیر. سوک و پارک طایفه لری آراسیندا  ساواش باش وئریر و داها سوْنرا کیم طایفه سی دیگر ایکی طایفانین الیندن حاکمیّتی آلیر. شیلا کراللیغینین سوْن ایللرینه قدر کیم طایفه سی حاکمیّتی الینده ساخلاییر، دیگر ایکی طایفه ایسه دؤولتی‌نین ایداره ائدیلمه‌سینده ایشتیراک ائدیرلر. شیلانین سوْنونجو کرا‌لی  گیونگسون   کیم طایفه‌سینین عضوو ایدی.

کوریانین بیرلشمه‌سی 
7-جی عصرده باکچه،گایا و گوگوریو -نو بیرلشدیرمه دوشونجسی‌له اؤن پلانا چیخمیش‌دیر.شیلا کراللیغی گوجلنمه‌یه باشلایینجا ایلک نؤوبه‌ده گایا کونفدراسیا‌سینی حمایه‌سی آلتینا آلدی.شیلا کراللیغی تانگ خانه‌دان‌لیغی ایله اتفاقا گیره‌رک،باکچه و گوگوریو-نو دا اؤز حمایه‌سینه آلماق ایستییردی. آنجاق، تانگ خانه‌دان‌لیغی اتفاقی پوزا‌راق گوگوریو و بکچیه هۆجوم ائتدی. شیلا کراللیغی، تسانگ ایله ساواش آپاردی و سوْنون‌دا شیلا کراللیغی غلبه قازانا‌راق،گوگوریو و باکچه ده حمایه‌سینه آلدی.

حرب

معمارلیق عابیده‌لری 

شیلا کراللیغینین ۲۷-جی حؤکمداری و ایلک قادین رهبری اوْلان کرالیچا سوندوک اۇزاق شرقین ایلک رصدخانا‌سینی اینشا ائتدیرمیشدیر.

بیرده باخ