ذکا
ذکاء یوخسا هوش (اینگیلیسجه: Intelligence) بیر ذهنی گۆج دور. ایندیه جک هانسی ذهنی گۆج اولماسیندا اولماغی اوچون دقیق بیر قبول ائدیلمیش تئوری یوخ دور . اینتلیجینس اصل ده بیر لاتین سؤزۆ دور یعنی نئچه سئچیم آراسیندا سئچمک . اینتلیجینسین بیر بؤلۆمۆ سورون لاری چؤزمغه یاردیم ائدیر. اؤرگنمک ده ذکالی اولماق اؤیرنجی لره چوخ یاخچی اولور بئله کی ذکالی اؤیرنجی لر چوخ تز و درین اؤرگنیر لر .

ذکالی ماشین لار 
کامپیوتر یا بیلگی سایار لار ، موبایل لار و ... دۆزلمه ذکاء لاری اولور و بو اوزدن چوخ حساب لاری دقیق شکیلده ائدیر لر. یئنی اوتوموبیل لر ده کامپیوتر ذکاء سیندان ایشلدیر لر.

ذکاء حئیوان لاردا 
حئیوان لار دا ذکالی اولور لار و بو ذکاء لارین چوخ یئر لرده ایشه توتورلار اؤرنک قورد و تولکی اوو دا ذکالی مئتود لارنان ایستدیک لری حئیوان لاری توتورلار.

دۆنیا دا ان ذکالی اینسان و سورا دولفین دیر.

بیتکی لرده 
بیتکی لرده ده ذکاء وار دیر . بیتکی لرده ده تجروبه وار دیر و بیر بیر لرینن ایلیشکی لری اولور.

قایناقلار

ائشیک باغلانتیلار

 
 History of Influences in the Development of Intelligence Theory and Testing  – Developed by Jonathan Plucker at Indiana University
 The Limits of Intelligence: The laws of physics may well prevent the human brain from evolving into an ever more powerful thinking machine by Douglas Fox in Scientific American, 14 June 2011.
 A Collection of Definitions of Intelligence
 | Causal Entropic Forces
Scholarly journals and societies
 Intelligence (journal homepage)
 International Society for Intelligence Research (homepage)