مصنوعی ذکا
یاپای ذکاء، مصنوعی ذکا یا یاپای اینتللکت (تورکیه تورکجه‌سی: yapay zeka)، ماشیٛنلار دا گوستریلن ذکادیٛر . حئيوانلاریٛن گؤسترديگي طبیعی (دوغال) ذکادان فرقليدیلر. صۆنعی ذکانی آپاریٛجیٛ درسلر "ذکالي عامیللر" تانیٛتدیٛریٛر و اونو بوجور بللی ائدیٛر: چئوره‌نی (اطراف مۆحيطی) آلقیلایان و مقصدلرينه چاتماق شانسينیٛ یوخاری سویّه‌ده آرتیٛران تدبيرلی سيستملر دیر. 

یاپای ذکاء اویقولامالار بولار اولا بیلر: گلیشمیش وب آختاريش موتورلاریٛ (اؤرنک، Google)، اؤنرگن سيستملر (يوتوب، آمازون و نتفليکس ورینن ایشلنیر)، اينسان دانیشیقینین باشا دوشولمه سي (اؤرنک، Siri and Alexa)، سۆرۆجۆسۆز ماشینلار (اؤرنک، تئسلا)، آوتوماتلاشديريلميش تصمیم-توتان.   ماشينلار گئتديکجه باجاريقليلاشديقجا،  داها یاپای ذکا آنلاييشيندان چيخيلير . مثلا، اوپتيک کاراکتر تانينماسي عادي تکنولوژيا چئوريلیب  و یاپای ذکا ساییلمیٛر.

یاپای ذکاء ۱۹۵۶-جؽ ایلده آکادمیک اینتیظام اوْلاراق تأسیس ائدیلیب و اوْ، بیر نئچه نیکبینلیک دالغاسینی یاشاییب، آردینجا ‫مأيوسلوق و مالیّه ایتکی‌سی («اؽ قؽشی» کیمی تانینیر) آردینجا یئنی یاناشمالار، اۇغور و یئنیلنمیش مالیّه . یاپای ذکاء تدقیقاتی بئینی سیمولیاسی‌یا ائتمک، اینسان پروبلئملری‌نین حلّینی موْدئللشدیرمک، فوْرمال منطیق، گئنیش معلومات بازالاری و حئیوان داورانیشلارینی تقلید ائتمک ده داخیل اوْلماقلا بیر چوخ فرقلی یاناشمانی سؽناقدان کئچیریب و رد ائدیب. 21-جی عصرین ایلک اوْنیللیکلرینده یۆکسک ریاضی و ایستاتیستیک ماشین اؤیرنمه‌سی بو ساحه‌ده اۆستونلوک تشکیل ائتدی و بو تکنیکا صنایع و آکادمیک مۆحیطده بیر چوخ چتین پروبلئملرین حلّینه کؤمک ائده‌رک یۆکسک مۆفّقیّت قازاندی.

قایناقلار

ائشیک باغلانتیلار 

 
 
 Artificial Intelligence. BBC Radio 4 discussion with John Agar, Alison Adam & Igor Aleksander (In Our Time, Dec. 8, 2005).

سیبرنتیک
یاپای ذکا