عباس ابن فرناس
عباس ابن فرناس و یا عباس ابوالقاسم ابن فرناس (عربجه. عباس بن فرناس؛ دوغوم.810 – اؤلوم.887) — موسلمان بربر-اندولوس ضیالیسی، ایختیراعچیسی، فیزیک و موهندیسی.. هم ده موسیقیچی و شاعیر اولموشدور.

یاشاییشی و چالیشمالاری 
  بربر منشالی فرناس اندلوسون ایزن-راند-اوندا منطقه‌سینده (روْندا، ایسپانیا) آنادان اولموش و کوردویا امیرلیگینده یاشامیشدیر.

  ابن فرناس میقاته آدلانان سو ساعاتی و بیر نئچه مترونوم دوزلتمیش، رنگ‌سیز شوشه ایستحصالی تکنولوژی‌سینی حاضیرلامیش، موختلیف شوشه صفحه‌لری ایختیراع ائتمیشدی. او هم ده موختلیف لنزلر ( " اوخوما داشلاری " ) حاضیرلامیش، سیاره‌لرین و اولدوزلارین حرکتینی عیانی شکیلده گؤسترن اوزوک‌لر زنجیری دوزلتمیشدی. ابن فرناس طرفیندن داغ بوللورونون اعمالی پروسه‌سی نین تکمیل‌لشدیریلمه‌سی نتیجه‌سینده، آرتیق بو بولورون اعمال اوچون میصره گؤندریلمه‌سینه احتیاج قالمادی.  

  اؤز ائوینده عالیم خوصوصی اوتاقدا اولدوز، بولود و ایلدیریم مودل‌لرینی قوراشدیرمیشدی و بوتون بو مودل‌لر زیرزمیده اولان خوصوصی مکانیزم‌لرین کؤمگی ایله حرکته گتیریلیردی.

هاواچی‌لیق 
  مراکش‌لی تاریخچی احمد محمد ال-مقّاری یازیر کی، ابن فرناس حاضیرلادیغی گلایدره‌بنزر آپاراتی اؤزونه برکیتمکله اوچماغا سعی گؤسترمیش، "‌بیر قدر اوچدوقدان سونرا ائنمگه باشلامیش و ائنمه زامانی خسارت آلمیشدی "او سؤیله‌میشدی کی، آپاراتین قویروق حیصه‌سی اولمادیغیندان او اوغورسوز ائنیش ائتمیشدیر. بو حادیثه‌نین 875-جی ایلده باش وئرمه‌سی گومان ائدیلیر. ال-مقّاری بو اپیزودلا باغلی دوققوزنجو عصرده یاشامیش کوردوبالی سارای شاعیری مؤمین ابن سعیده ایستیناد ائدیر.  

  بئله بیر فیکیر مؤوجوددور کی، ابن فرناسین اوچماق جهدی اون بیرینجی عصرین اول‌لرینده اینگیلیس‌ده یاشامیش مالمسبوریلی ائیلمری ده اوچماق اوچون جهد ائتمگه روحلاندیرمیشدیر. لاکین بو علاقه‌نی تصدیق ائده‌جک بیر ثوبوت یوخدور.

آرمن فیرمان 
  بعضی منبع‌لرده خاطیرلانان آرمن فیرمانین ابن فرناس‌ین لاتینلاشدیریلمیش آدی اولدوغو گومان ائدیلیر. لاکین بئله بیر رأی ده واردیر کی، آرمن فیرمان ابن فرناسدان تخمیناً 20 ایل اؤنجه اوچماغا جهد ائده‌رک اونو روحلاندیرمیشدیر. 

  ایدیعا ائدیلیر کی، 852-جی ایلده آرمن فیرمان چتیره اوخشار پاراشوته‌بنزر پردمتی سینایاراق مسجیدین میناره‌سیندن توللانمیشدی و ایبن فرناس دا بونو موشاهیده ائدن‌لردن بیری اولموشدور. باشقا بیر منبع ایسه بو جهدی ده ابن فرناسا عایید ائدیر. 

  ال-مقاری نین کیتابیندا آرمن فیرمان آدلی شخصین آدی چکیلمیر.

خاطیره‌سی 
  آیداکی کراترلردن بیری ایبن فرناسین شرفینه آدلاندیریلمیشدیر.

اتک‌یازی‌لار 
عالیم