اینسان اینکیشافی ایندکسی
اینسان اینکیشافی ایندکسی ، قیساسی: (HDI)، بیر مورکب آمار پارامتر دیر کی حیات اؤمیدو، آدام باشی گلیری و تحصیله شامیل اولور و اؤلکه‌لری دؤرد سطحه بؤلماق اۆچون ایستیفاده اولونور. بیر اؤلکه‌نین اینسان اینکیشافی ایندکسی (HDI) او زامان یوخاری دیر کی عومر بویو اوزون، تحصیل سطحی یوخاری و آدام باشی جی‌دی‌چی یوخاری اولسون.
هیندوستانلی  نوبل جایزه‌سین قازانان  آمارتیا سن و پاکیستانلی  ایقتیصادچی محبوب الحق، ییل بیلیم‌یوردونان گوستاو رانیس و لندن ایقتیصادیات مکتبینن لورد مگناد دسای یاردیمی ایله حاضیرلانمیش و بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین اینکیشافی  طرفیندن اؤلکه‌نین اینکیشافینی اؤلچمک اۆچون ایستیفاده ائدیلمیشدیر.

اینسان اینکیشافی ایندکسی ۲۰۱۸ 
بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتینین اینکیشاف پروقرامی طرفیندن ۲۰۱۸-جی اینسان اینکیشافی ایندکسی، ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۸-ده نومایش اولوندو و HDI میقدارلارین  ۲۰۱۷-جی ایله باغلی اساسیندا حسابلادی. آشاغیداکی سیاهی "چوخ یوخاری اینسان اینکیشافی" اولان اؤلکه‌لری گوستریر:

  = آرتیش.
  = ثابیت.
  = آزالیش.

 پارانتز ایچریسیندکی رقم، اؤلکه‌لرین رئنکی‌نین آزالیب یا چوخالماسین، ۲۰۱۶-جی ایلین سیرالانماسی اساسیندا، گوستریر.

تاراز اولموش برابرسیزلیک اینسان اینکیشافی ایندکسی 
تاراز اولموش برابرسیزلیک اینسان اینکیشافی ایندکسی (IHDI)، برابرسیزلیک نظره آلیندیقدان سونرا بیر جمعیّتده اینسان اینکیشافینین اورتا سویییه‌سینین اولچوسودور.

چوخ یوخاری اینسان اینکیشافی ایندکسی اولان اؤلکه‌لر: تایوان، لیختن ایشتاین، عربیستان، ایمارات، آندورا، قطر، برونئی، بحرئین، عومان، باهاما، کووئیت و مالزی.

قایناقلار