گونش ساعاتی
گونش ساعاتی هر ساعاتی بیلماق اۆچون گون ایشیقیندان و کولگه نین آزالیب چوخالماسیندان فایدالانیر.بیر میله و بیر صفحه اولور . میله نین کولگه سی هر چاغدا آزالیب چوخالیر و دولانیر.صفحه اوستونده هر ساعات اۆچون بیر جیزیق چکیلیب میله کولگه سی هانسی جیزیق اوستنده اولسا او ساعات بیلینیر.

تاریخ 
گونش ایشیقی و باتیب چیخماسی و گؤیده یئریماقی و کولگه لرین آزالیب چوخالماسی و گونلر و گئجه لرین آز چوخلوقو بیر بیلگیلر ایسنان اۆچون یارادیب و تاریخ بؤیو اینسان ایل و آی و گون و فصل سئچیب و بیلیب.گون چیخماسی و باتماسی هر گون تیکرار اولور و گون دولانیر و یئری ایشیق ائدیر.بو ایشده اینسان گونشین گویده هانسی باخیمدا اولماسین بیر چاغ بیلیندیریب.هابئله سحرچاغی -آخشام چاغی -ناهار چاغی -گون آرتا چاغی -گون آراسی-گون چیخان -گون باتان هره سی بیر ساعات یارادیب و گونش و کولگه لردن بیلینیر.

هرودوت یازدیقینا گوره 5 مین ایلدن چوخ اسکیده تاریخی وار.هرودوت بو ساعاتلاری سومریلر و کلدانیلر الینده یازیب.

بیرینجی کیمسه بو ایشیده 6 جی یوز ایلده انکسیماندر ملطیه شهرینده اولوردو .انکسیماندر یونان حاکمیتنیده گونش ساعاتین دوزتدی.

340ایل م.ق بروسوس کلدانی اولدوزجو بیرینجی کوره شکیلده گونش ساعاتین قوشدو.بو ساعات بیر یاریم کوره شکیلده 12 بؤلومده اولوردو و کولگه نین اوزنلوقو فصل لری بیلیندیریردی.

سومریلر لاب اسکی ساعاتی قوشدولار .بو ساعات تکجه گون آراسین بیلیندیریردی.بو ساعات چوخلو ایشلئنیردی.بو ساعات دا بیر میله کولگه سی ائیله ساعاتلاری بیلیندیریردی.

قایناق
پوریا ناظمی.  شاخهٔ آماتوری انجمن نجوم ایران. باخیش ۲۵ اردیبهشت ۸۶.
طاهره رحیمی. «ساعت‌های آفتابی میراثی که فراموش شده‌اند». خبرگزاری میراث فرهنگی. بازبینی‌شده در ۲۵ اردیبهشت ۸۶.
ویکی پدیا «Sundial»، اینگلیسیجا ( ۱۶ مه ۲۰۰۷).

جوغرافیا
فیزیک