نور الدین محمود زنگی
نور الدین ابوالقاسم محمود بن عماد الدین زنگی (دوغوم: ۵۱۱-جی ق.ه، اؤلوم: ۵۶۹-جو ق.ه) زنگی‌لر دؤولتینین قۇروجوسو اوْلان آتاسیندان سوْنرا حلب شهرینین زنگی حاکیمی و صلیبی‌لر یۆروشلری قارشیسیندا دایانان بؤیوک ساواشچی‌دیر.

نور الدین محمودون شخصیتی و ایجتیماعی ایشلری 
نور الدین محمود تاریخچی‌لر آراسیندا عدالتی اۆچون آدلیم‌دیر. بونا گؤره و باشقا یاخشی‌لیقلارینا گؤره ابن اثیرین کیتابلاریندا چوخلو سؤز یازیلیب‌دیر. نور الدین محمود، امیرلیک چاغیندا چوخلو شفاخانالار و مدرسه‌لر تیکیب و بیلیم اۆچون اؤزل دگر وئررمیش.

ابن اثیر نور الدین محمودا گؤره دئییر:

خسته‌خانالار 
نور الدین محمود، اؤز حؤکمی آلتیندا اولان حلب ایله دمشق شهرلرینده، خسته‌خانالار قۇرموشدو. بو آرادا دمشق‌ده یئرلشن نوری خسته‌خاناسی ایسلام دونیاسیندا طبّین گلیشمه‌سینده ائتدیگی ایشلر اۆچون داها آدلیم‌دیر. ایسلام دونیاسینین باشاباشیندان (ایران، عیراق، میصر و مغرب) اوستادلار بو خسته‌خانادا ییغیشیب و طبّی مسئله‌لر اۆزره بحث ائدردیلر.

صلیبی‌لرله ساواش 

نور الدین محمود حلب شهرینین امیرلیگینه ایریشندن بیت المقدسی صلیبی‌لردن قورتارماق آماجی ایله اونلارلا اۆز اۆزه اولماغا حاضیرلاندی. امیرلیگی چاغیندا مسجد الاقصی‌دا ایشلنمک اۆچون بیر مینبرین دۆزدیلمه‌سینه بویورموشدو. بو مینبر نور الدین محمود اؤلندن سونرا، صلاح الدین ایوبی بیت المقدسی قورتاردیغی چاغدا مسجد الاقصی‌یا آپاریلدی (بونا گؤره صلاح الدین مینبری آدینا تانیندی). ۱۹۶۹-جو میلادی ایلین ۸-جی آیینین ۲۱-ده جۆیوتلر ساغیندان مسجد الاقصی‌نین اودا چکیلمه‌سینده بو مینبر یانیب آرادان گئتدی.

نور الدین محمود آتاسینین اؤلوموندن سونرا، باشچی‌لیغی قارداشی ایله بؤلوشوب، سیف الدین غازی موصل‌ده داها اؤزو حلب‌ده امیرلیگه باشلادی. حلب امیرلیگینه چاتغاچ اؤز یۆروشلرین صلیبی‌لره باشلاییب، انطاکیه پرنسلیگینه قوْشون چکیب، چوخلو قلعه‌لری بو گونکو سوریه‌نین قوزئیینده آچدی. انطاکیه ساواشلاری ایله بیر چاغدا نور الدین، ایکینجی ژوسلین اوردوسونو ادیسه‌دن (ریها، بوگونکو شانلی‌اورفا منطقه‌سی) گئری قایتاریب، آتاسی صلیبی‌لردن قورتاردیغی توپراقلارین گینه صلیبی‌لر الینه گئچمه‌سینین قاباغینی آلدی. مسیحی یازیچی‌لار دئدیگینه دایاناراق، بو اوْلایدا ادیسه‌ده دین آزادلیقلاری اوْلان مسیحی‌لر، صلیبی‌لر اوردوسونو یاردیملاییب، نور الدین محمود ساغیندان، زنگی‌لره خیانت ائتمک اۆچون، آغیر جزالاندیلار.

نور الدینین امیرلیک چاغینین اولایلاریندان بیری شام منطقه‌سینده اولان بؤیوک یئر تیتیره‌مه‌لری ایدی. ۵۵۲-جی ق.ه ایلده حماه، شیزر، کفر طاب، معره، افمیه، حمص، حصن الاکراد، عرقه، طرابلس، لاذقیه و انطاکیه بو حادیثه اثرینده پوْزولوب، توپراقلا بیر اوْلدولار. قلعه‌لر و شهر دۇوارلارینین یییخیلماسی فرانکلار یۆروشونون احتمالین آرتیریب، بو احتیمال‌دان قوْرخان نور الدین، فرانکلارا فۆرصت وئرمه‌دن اونلارا حمله ائدیب، ساواشدان قازاندیغی نسنه‌لرله ییخینتیلاری یئنی‌دن قالخیزماغا باشلادی.

قایناقلار 
ابن الأثیر: الکامل فی التاریخ- دار صادر- بیروت 1399-1979 م.

گؤرونتولر

گؤرونتولر

قایناق‌لار 

ایسلام تاریخی
تورک تاریخی
آتابگلر