Calendairo dariano
L calendairo dariano ye un calendairo zeignado para serbir las necidades dua fetura colonizaçon ne l planeta Marte. Fui criado pul angenheiro aeroespacial i cientista político Thomas Gangale  an 1985 i nomeado an honra de l sou filho Darius.

Duraçon de l'anho i antercalaçon 
Este calendairo ye custruído a partir de dous períodos básicos, nomeadamente l die solar (qu'an Marte normalmente ye chamado sol) i l'anho eiquinocial bernal marciano, que ye ligeiramente defrente de l anho tropical. L sol ten la duraçon de 24 horas 39 minutos i 25,244 segundos i l'anho eiquinocial bernal marciano ten la duraçon de 668,5907 soles. La fórmula d'antercalaçon básica mais aprossimada cunsiste an seis anhos de 669 soles (bissextos) altarnados cun quatro anhos quemuns de 668 soles an cada década marciana.

Ampeço de l Anho 
L'ampeço de l'anho marciano coincide cul eiquinócio correspondente al ampeço de la Primabera ne l heimisfério Norte de l planeta. Marte ten ua anclinaçon de l eixe semelhante a la de la Tierra, andiciando l'eisisténcia de staçones de l'anho semelhantes a las eisistentes na Tierra. Outro fator, ye la bariaçon de la çtáncia de Marte al Sol, dada la grande scentricidade de la sue órbita. Este radadeiro eifeito, negligenciable na Tierra, amplifica ls eifeitos de las staçones nun heimisfério i mascara-lo ne l'outro.

Aspeto de l calendairo 
L'anho ye debedido an 24 meses de 27 ó 28 soles. Ls 6º, 12º i 18º meses ténen 27 soles. L 24º i radadeiro més terá 27 soles ne ls anhos quemuns i 28 ne ls anhos bissextos. Ls restantes meses ténen 28 soles.

L calendairo mantén ua sumana de siete soles, mas la sumana renicia ne l purmeiro sol de cada més, probocando, assi, l'omisson dun sol ne l fin de més de 27 soles. Eesisten bárias altarnatibas para nomear l soles, ua de las quales idéntica a la nomenclatura de ls dies terrestres. Sendo assi, an Pertués, ls soles poderán tener ls mesmos nomes que ls dies de la sumana na Tierra. Tamien eisisten bárias sugestones pa ls nomes de ls meses. Ua deilha cunsiste ne ls nomes de las custelaçones de l Zodíaco an Latin altarnadas cul nome de las mesmas custelaçones an Sánscrito.

L radadeiro sol de Brixica ye l die antercalar i solo ocorre ne ls anhos bissextos.

Puntos de çcórdie 
Nun eisiste cunsenso quanto a la época, ó seia, qual l momiento stórico, a partir de l qual se ampeça a cuntar l tiempo. La purmeira perpuosta fui 1975, que fui l'anho de la purmeira çcida cun sucesso dua sonda pertencente al Porgrama Biking. Outro acuntecimiento sugerido fui 1609 que coincidiu culas purmeiras ouserbaçones que Galileu Galilei fizo de l planeta Marte. Outra oupçon, inda andefenida, poderá ser la la chegada de la purmeira misson tripulada la Marte.

La nomenclatura de ls meses i de ls dies de la sumana tamien ten sido sujeita la çputa. Assi, ténen sido sugeridos outras bersones de l calendairo dariano, adonde son ousadas outras nomenclaturas.

Debido a motibos d'orde relegiosa, tamien poderá nun ser aceitable la rutura de l ciclo de sumanas de siete dies ne l fin de ls meses cun 27 soles. Para resulber este radadeiro porblema Gangale sugeriu un nuobo calendairo, adonde la sequéncia de ls dies de la sumana nun era anterrompido. (Martiana Calendar)

Marte
dariano