Crioprotetor
Un Crioprotetor ye ua sustáncia que ye ousada para proteger tecido biológico de danos de cungelamiento (dano esse debido a la formaçon de carambelo). Ansetos de l Ártico i Antártida, peixes, anfíbios i réteis crian crioprotetores (cumpuostos anticongelantes i proteínas anticongelantes) ne ls sous cuorpos para menimizar ls danos de cungelamiento durante ls períodos frius de l'ambierno. Ls ansetos giralmente úsan açúcares ó polioles cumo crioprotetores. Sapos de l Ártico úsan glicose, mas las salamandras de l Ártico crian glicerol ne ls sous fígados para uso cumo crioprotetor. Ls crioprotetores funcionan simplesmente oumentando la cuncentraçon de solutos nas células. Inda assi, la fin de ser biologicamente biable eilhes dében (1) facilmente penetrar nas células, i (2) nun ser tóxico pa la célula.

Crioprotetores cumbencionales son glicol (álcol cuntendo pul menos dous grupos de heidroxila), tales cumo etilenoglicol, Propilenoglicol i glicerol. Etilenoglicol ye normalmente ousado cumo anticongelante outomoble i propilenoglicol ten sido outelizado para reduzir la formaçon de carambelo an gilados. Dimetilsulfóxido (DMSO) ye tamien cunsidrado cumo un crioprotetor cumbencional. Glicerol i DMSO ténen sido outelizados al lhongo de décadas por Criobiologistas para reduzir la formaçon de carambelo an esperma i ambriones que son friamente preserbados an nitrogénio lhíquido.

Misturas de crioprotetores ténen menos toxicidade i son mais eficazes de l qu'un único agente de crioprotetores. Ua mistura de formamida cun DMSO, propilenoglicol i coloide fui durante muitos anhos l mais eficaç de todos ls crioprotetores criados artificialmente. Misturas crioprotetoras ténen sido outelizadas para bitrificaçon, ó seia, solidificaçon sin formaçon de cristales de carambelo. Bitrificaçon ten amportantes aplicaçones na preserbaçon d'ambriones, tecidos biológicos i uorgones para trasplantes. Bitrificaçon tamien ye ousada an criónica nun sfuorço para eliminar ls danos de cungelamiento.

Alguns crioprotetores funcionan reduzindo la temperatura de trasiçon bítrea dua soluçon ó material. Desta forma, ls crioprotetores eibitan un afetabo cungelamiento, i la soluçon mantén algua flexibelidade nua fase bítrea. Muitos crioprotetores tamien funcionan formando lhigaçones d'heidrogénio cun moléculas biológicas assi que las moléculas de l'auga son sustituidas. La lhigaçon d'heidrogénio an soluçones aquosas ye amportante pa l bun funcionamiento de proteínas i ADN. Antoce, quando l crioprotetor sustitui las moléculas d'auga, l material biológico mantén la sue strutura (i funçon) fesiológica natiba, ambora el yá nun steia eimerso nun ambiente aquoso. Esta stratégia de preserbaçon ye mais frequentemente ouserbada an anidrobiose.

Ls crioprotetores son tamien ousados para preserbar alimientos. Estes cumponentes son giralmente açúcares que son baratos i nun colocan qualquiera preocupaçones de toxicidade. Por eisemplo, muitos perdutos de frango cungelado (crudos) cunténen ua "soluçon" d'auga, sacarose, i fosfatos de sódio.

Crioprotetores quemuns 

 DMSO (Dimetilsulfóxido)
 Etilenoglicol
 Glicerol

 2-Metil-2,4-pentanediol (MPD)
 Propilenoglicol
 Sacarose

Ber tamien 
 Criopreserbaçon
 Criónica
 Lhiofelizaçon
 Proteína anticongelante

Refréncias 
Maiorie de l'anformaçon adatada de www.cryoprotectants.com; la páigina nun stá mais atiba.

Criobiologie
Criónica