Eigreija Batista
Las Eigreijas Batistas forman ua família chamacional protestante d'ourige anglesa. Stá presente an quaije todos ls países de l globo. Stima-se que tenga mais de 70 milhones de nembros spalhados pul mundo, sendo mais de 45 milhones ne ls Stados Ounidos i Canadá, i cerca de 2 milhones ne l Brasil. Hai tamien grupos cunsiderables na Ouropa Ouriental, Federaçon Russa, Reino Ounido i Austrália.

Ourige 
La stória academicamente aceita subre l'ourige de las Eigreijas Batistas ye la sue ancepçon cumo un grupo de dessidentes angleses ne l seclo XVII. La purmeira eigreija batista naciu quando un grupo de refugiados angleses que fúrun para la Holanda an busca de la liberdade religiosa an 1608, liderados por John Smyth, un clérigo i Thomas Helwys, un adbogado, ourganizórun an Amsterdana, an 1609 ua eigreija de doutrinas batistas.

John Smyth çcordaba de la política i d'alguns puntos de la doutrina de la Eigreija Anglicana de la qual el era pastor passado ua aprossimaçon culs menonitas i, eisaminando la Bíblia, acraditou na necidade de batizar-se cun cuncéncia i an seguida batizou ls demais fundadores de l'eigreija, custituindo-se assi la purmeira eigreija batista ourganizada. Até anton, l batismo nun era por eimerson, solo ls batistas particulares por bolta de 1642 adotórun ouficialmente essa prática tornando-se quemun depuis a todos ls batistas. La purmeira cunfisson de ls particulares, la Cunfisson de Londres de 1644, tamien fui la purmeira a defender l'eimersionismo ne l batismo.

Depuis de la muorte de John Smyth i de la decison de Thomas Helwys i sous seguidores de regressáren para la Anglaterra, l'eigreija ourganizada na Houlanda çfeç-se i parte de ls sous nembros ouniran-se als menonitas. Thomas Helwys ourganizou la Eigreija Batista an Spitalfields, ne ls arredores de Londres, an 1612.

La perseguiçon als batistas i l'outros dissidentes angleses, fizo cun que muitos eimigrassen. L mais famoso fui John Bunyan, que screbiu sue obra-prima L Peregrino anquanto staba preso.

Ne ls Stados Ounidos la purmeira eigreija batista naciu atrabeç de Roger Williams, qu'ourganizou la Purmeira Eigreija Batista de Probidence an 1639, na quelónia qu'el fondou cul nome de Rhode Island, i John Clark qu'ourganizou la Eigreija Batista de Newport, tamien an Rhode Island an 1648. An tierra s americanas ls batistas crecírun percipalmente ne l sul, onde hoije sue percipal chamaçon, la Cumbençon Batista de l Sul, cunta cun quaije 15 milhones de nembros, sendo a maior eigreija ebangélica de ls Stados Ounidos.

Eisisten inda outras teories subre l'ourige de ls batistas, mas que son reijeitadas pula storiografie ouficial. Son eilhas la teorie de Sucesson Apostólica, ó JJJ (Jon - Jordon - Jarusalen) i la teorie anabatista. Ambas son reijeitadas puls storiadores batistas Henry C. Bedder i Robert G. Torbet.

La teorie de sucesson apostólica postula que ls batistas atuales çcenden de Jon Batista i que l'eigreija cuntinou atrabeç dua sucesson d'eigreijas (ó grupos) que batizában solo adultos, cumo ls montanistas, nuobacianos, donatistas, paulícianos, bogomilos, albigenses i cátaros, baldenses i anabatistas. Ls batistas landmarkistas outilizan este punto de bista para se outo-proclamar única eigreija berdadeira.

Essa teorie apersenta alguns porblemas, cumo l fato que grupos cumo bogomilos i cátaros seguian doutrinas gnósticas i l gnosticismo ye cuntrário a las doutrinas batistas d'hoije. Tamien, alguns desses grupos que subrebiben até l persente, eigreijas cumo la de ls baldenses (que zde la Reforma ye ua chamaçon Calbinista) ó de ls paulicianos, nun se eidantifican culs batistas.

La teorie anabatista ye aqueilha qu'afirma que ls batistas çcenden de ls anabatistas, que pregórun sue mensaige ne l período de la Reforma Protestante. L eibento mais citado para apoiar essa teorie fui l cuntato que John Smyth i Thomas Helwys culs menonitas na Holanda. Todabie, para alhá d'an 1624 las cinco eigreijas batistas eisistentes an Londres tenéren publicado un anátema cuntra las doutrinas anabatistas, tamien ls anabatistas modernos reijeitan ser chamados batistas i hai pouca relaçon antre ls  dous grupos.

Ambos grupos possuen alguas similaridades:

 Crença ne l Batismo adulto i beluntário;
 Bison de l Batismo i de la Santa Cena cumo ourdenanças;
 Separaçon de la Eigreija i Stado.

Eisisten alguas defrenças antre ls batistas i ls anabatistas modernos (por eisemplo ls menonitas):

 Ls anabatistas normalmente pratican l Batismo adulto por asperson i nun por eimerson cumo ls batistas;
 Ls anabatistas son pacifistas stremos i recusan a jurar;
 Ls anabatistas acraditan nua doutrina semi-nestoriana subre la Naturaleza de Cristo, que nun recebiu nanhue parte houmana de Marie;
 Ls anabatistas anfatizan la bida quemunal anquanto ls batistas la Liberdade Andibidual;
 Ls anabatistas recusan a partecipar de l Stado, anquanto ls batistas puoden ser funcionários públicos, prestar serbício melitar, tener cargos políticos;
 Ls anabatistas acraditan an un stado de sono de l'alma antre la muorte i la ressurreiçon;

Spanson mundial 
An 1791, un moço pastor anglés chamado Willian Carey criou la Sociadade de Missones ne l Strangeiro, para dar suporte ne l'ambio de missionários, sendo la Índia l purmeiro campo missionário.

Las Eigreijas Cungregacionales Americanas ambiórun Adoniran i Ana Judson an 1812, para ebangelizar la Índia, cun çtino la Calcutá. L casal ancuntrou-se cul missionário batista Willian Carey i sou grupo de pastores, i aceitou la doutrina d'eimerson de ls batistas i fúrun batizados pul Pastor Willian Ward. Outro missionário cungregacional, tamien ambiado la Índia, Luther Rice tornou-se batista. Ls Judsones quedórun na Birmánia, atual Myanmar, i Luther Rice boltou als Stados Ounidos para mobilizar ls batistas para l'obra missionária. Cunsequentemente an maio de 1814, fui fundada ua Cumbençon an Filadélfia cul nome de "Cumbençon Giral de la Chamaçon Batista ne ls Stados Ounidos para Missones ne l Strangeiro". Zde anton missionários batistas fúrun ambiados a la América Latina, África, Ásia i Ouropa.

Doutrina 
Doutrinariamente, ls batistas ténen alguas particularidades:

 Crença ne l Batismo Adulto por eimerson - assi cumo ls anabatistas eilhes acraditan que l batismo seia ua ourdenança para las pessonas adultas (ourdenança, para ls batistas, ye defrente de sacramiento: debe ser obedecida, mas ye solo ato simbólico i nun oubrigatório para salbaçon), que debe ser respeitada la menos que l'andíbiduo nun tenga ouportunidade de ser batizado. La defrença an relaçon als anabatistas, ye que ls batistas pratican l batismo por eimerson.
 Celebraçon de las ourdenanças de l batismo i tamien de la cena memorial (nun-sacramental), repetindo l géstio de Cristo i ls apóstolos ("fazei esso an mimória de mi") partilhando-se l pan i l bino antre todos ls nembros de la Cungregaçon.
 Separaçon antre Eigreija i Stado - antes mesmo de l Eiluminismo, yá habie la cuncéncia de la separaçon antre Eigreija i Stado antre ls batistas.
 Liberdade de Cuncéncia de l Andibíduo - l crente debe scolher por sue própia cuncéncia a serbir la Dius, i nun por presson statal ó de Eigreija Stabelecida.
 Outonomie de las Eigreijas locales - cumo ls batistas ouriginórun de l Cungregacionalismo, anfatizan l'outonomie total de las quemunidades locales, que puoden agrupar-se an cumbençones. La eiceçon son ls Batistas Reformados, que se ouriginórun de l calbinismo Presbiterianismo i de ls Batistas Eipiscopales, que surgiran de missones anglicanas ne l Zaire.

Ourganizacionalmente, a maior parte de las eigreijas batistas oupírun ne l sistema de gobierno Cungregacional, esto ye, cada eigreija batista local ten outonomie admenistratiba, regida sob l regime d'assemblés de caráter democrático. Antretanto, la grande maiorie de las eigreijas batistas son associadas la "cumbençones", que son, na berdade, associaçones d'eigreijas batistas que percuran auxiliar uas a las outras an dibersos aspetos, cumo jurídico, financeiro i formacional (criaçon de nuobas eigreijas). Essas associaçones nun ténen qualquier poder anterbentor nas eigreijas, puis ua de las caraterísticas de la maiorie de ls batistas ye l'outonomie de cada eigreija local.

Ls batistas tradicionalmente eibitórun l sistema hierárquico eipiscopalista cumo ye ancuntrado na Eigreija Católica Romana, Anglicana i antre outras eigreijas, cumo antre ls metodistas. Inda assi, eisisten bariaçones antre grupos batistas, cumo la Eigreija Eipiscopal Batista (de gobierno, claro stá, eipiscopal), persente an bários países de la África i la Eigreija Batista Reformada, de gobierno presbiterial.

Eigreija Batista