НекӀсияб Грекия
НекӀсияб Грекия (, Гьелла́с) — Гьоркьобралъадлъиялъул шималиябгин бакъбаккуда нилӀер эраялде щвелалде XXII–IX гӀасрабаздаса, жал грек бецӀал гӀасраби абун лъалел, байбихьун ва классикияб антиклъиялъул ахиралде ( НЭ 600) щвезегӀан букӀараб цивилизация, жинца гъорлӀе бачунеб букӀараб рикьарал, амма маданияб ва мацӀазулаб рахъалъ цоцада рухьарал шагьар-пачалихъазул ва цогидал территориязул гӀаммлъи. Гьел регионазул цӀикӀкӀанисел оффициалияб къагӀидаялъ цолъизарун рукӀана цохӀо нухалъ, 13 соналъ Александерил империялда гъорлӀ НЩ 336-абилелдаса 323 соналъ-лъагӀан (гьениса гьоркьосарахъияллъун рукӀана чанго грек полисал бакътӀерхьул Гьоркьобракьдаллхиялда, ЧӀегӀераб ралъад сверун, Кипралда ва Киренаикаялда рукӀарал ва Александерил юрисдикциялъукье ккечӀел). БакътӀерхьул тарихалда, классикияб антиклъиялъул эпоха лӀугӀиялда хадурцун рукӀана Цересел гьоркьохъел гӀасраби ва Бизантиялъул период.

НЩ VIII гӀасруялда Микенияб Грекиялъул хадусеб мазгарулаб гӀасруялъулаб коллапсалдаса хадуб байбихьана грек шагьариял полисал лӀугьине, гьеб аслулъана архаикияб периодалъе ва Ракьдагьоркьосеб ралъадалъул бассен колонизатинабиялъе. Гьелда хадуб букӀана Классикияб Грекияялъул эпоха, грекгин парс рагъаздаса байбихьун, НЩ V гӀасруялдаса IV гӀасруялде щун, гьенибго гъорлӀ Атеназул меседил гӀасруги. Александер Македонияс ракьал рахъиялъ Гьелленияб цивилизация тӀибитӀизабуна бакътӀерхьул гьоркьобракьдаллъиялдаса Гьоркьохъеб Азиялде щвезегӀан. Гелленияб период лӀугӀана бакъбаккул Гьоркьобракьдаллъиялъул дуниял Румаб Республикаялъ бахъидал ва Македония, цинги хадуб Ахая Румалъул империялъ аннексинабидал.

Классикияб грек маданияталъ, хасго философиялъ, цӀакъ къуватаб асар гьабуна некӀсияб Румалъе, жинца гьелъул версия тӀибитӀизабураб Ракьдагьоркьосеб ралъадалъул тӀолабго бассеналда ва Европаялъул цӀикӀкӀанисеб бутӀаялда. Гьеб сабаблъун, Классикияб Грекия гӀеӀмерисеб рикӀкӀуна кинилъун БакътӀерхьул цивилизациялъул, жиндаса гьанжесеб БакътӀерхьалъ политикаялда, философиялда, гӀелмуялда ва гьунарлъиялда гӀемерисел кьучӀал идеяби ва архетипал росулеб аслулъолеб маданиталъул.

Ирс

НекӀсияб Грекиялъул цивилизациялъ кӀудияб асар гьабуна мацӀалде, политикаялде, лъайкьеялъул системаялде, философиялде, гӀелмуялде ва гьунарлъиялде. Гьеб лӀугьана Румалъул империялъул Лейткултуралъун бакӀалъулал италикиял традициял маргиналлъизарулеб даражаялдагицн. Гьорацияс абухъе,
Graecia capta ferum victorem cepit et artis / intulit agresti Latio (Epistulae 2.1.156f.)
Асирлъизабураб Грекиялъ асир гьабуна цивизизатинчӀеб кверщело, ва жиндирго гьунарлъи бачӀана босун росдалаб Лациялде.
Румалъул империял сабаблъун, грек култура лӀугьана БакътӀерхьул маданияталъе кӀучӀаблъун. Бизантиялъул империялъе классикияб грекгин гьелленияб маданият ирслъана битӀахъего, латин гьоркьохъанлъичӀого, гьоркьохъелъ гӀасрабазул бизантияб традициял классикияб грек мацӀ цӀуниялъ хадуб кӀудияб асар гьабуна Исламияб меседил гӀасруялде ва БакътӀерхьул Европаялъул Ренессансалде. Гьанжесеб заманалда классикияб грек мацӀ лъазаби байбихьана Неоклассикизмалъул хӀаракаталда XVIII ва  XIX гӀасрабазда Европаялда ва Америкаялда.

Баянкьелал

МугъчӀваял

Баянал

Библиография
Ингилисалда

ТӀадеги цӀалиялъе
Ингилисалда

 Brock, Roger, and Stephen Hodkinson, eds. 2000. Alternatives to Athens: Varieties of political organization and community in ancient Greece. Oxford and New York: Oxford Univ. Press.
 Cartledge, Paul, Edward E. Cohen, and Lin Foxhall. 2002. Money, labour and land: Approaches to the economies of ancient Greece. London and New York: Routledge.
 Cohen, Edward. 1992. Athenian economy and society: A banking perspective. Princeton, NJ: Princeton Univ. Press.
 Hurwit, Jeffrey. 1987. The art and culture of early Greece, 1100–480 B.C. Ithaca, NY: Cornell Univ. Press.
 Kinzl, Konrad, ed. 2006. A companion to the Classical Greek world. Oxford and Malden, MA: Blackwell.
 Morris, Ian, ed. 1994. Classical Greece: Ancient histories and modern archaeologies. Cambridge, UK, and New York: Cambridge Univ. Press.
 Pomeroy, Sarah, Stanley M. Burstein, Walter Donlan, and Jennifer Tolbert Roberts. 2008. Ancient Greece: A political, social, and cultural history. 2d ed. New York: Oxford Univ. Press.
 Rhodes, Peter J. 2006. A history of the Classical Greek world: 478–323 BC. Blackwell History of the Ancient World. Malden, MA: Blackwell.
 Whitley, James. 2001. The archaeology of ancient Greece. Cambridge, UK, and New York: Cambridge Univ. Press.

РегӀелал 

 Цивилизщациялъул канадаялъулаб музей—Аралъул грек секретал (инг.)
 НекӀсияб Грекиялъул вебсайт Британ музеялдаса (инг.)
 НекӀсияб грекиялъул экономикияб тарих (инг.)
 Грек валютаялъул тарих (инг.)
 Лименоскоп, некӀсияб Грекиялъул портазул баяназулаб база (инг.)
 НекӀсияб Театралъул архив, Грек ва Рум театразул архитектура (инг.)
 Иллюстратинабураб Грек Гьистория, Др. Дженис Сигел, Классикаялъул  департамент (факултет), Гьэмпден–Сидней Колледж, Виргиния (инг.)

 
Европиял цивилизацияби