M
M, m — аслияб латин алипбаялъул анцӀила лъабабилеб хӀарп, гӀемерисел мацӀазда абула "эм".

Релълъараб буго кириллияб хъвай-хъвагӀиялъул М хӀарпалда.

ЛӀугьараб буго грек "мю" (Μ) хӀарпалдаса.

Тарих

M хӀарп лӀугьун буго финикияб мем ва бачӀун буго грек Мю (Μ, μ) хӀарпалдасан. Самияб мем лӀугьун батизе буго египтияб хъвай-хъвагӀиялда букӀараб "лъим" идеограммаялъул "Прото-Сайнаъаб"  адоптациялдаса (Мазгарул гӀасру). Египтияб ишараялъул акрофонияб магӀна букӀана , египтияб"лъим", nt абураб рагӀудаса; самияб хӀарп хӀисабалда адаптация  буго  хӀарпалъе; букӀун батизе бегьула акрофонияб магӀнаги, самияь "лъим", *mā(y)- абураб рагӀудаса бачӀараб..

Хъвай-хъвагӀиялъул системаялда хӀалтӀизаби 
Латиналъул орфографиялдаги, гӀемерисел гьанжесел мацӀаздаги, гьединго халкъаздагьоркьосеб фонетикияб алипбаялдаги  хӀарпалъ бихьизабула билабиалияб назалияб рагьукъаб гьаракь . Оксфордалъул ингилис къамусалъ (тӀоцебесеб басма) абула  цо-цо рагьараблъунги бугилан, spasm ‘спазм’гӀадал рагӀабазулӀ -ism ‘-изм’ суффиксалъулӀ. Гьанжесеб терминологиялда, гьелъие сипат-сурат гьабун буго гьижадул рагьукъаб гӀадин (ХФА ).

ХӀалтӀизабиялъул цогидал къагӀидаби 
 Румал цифрабазул системаялда — M хӀарпалъ бихьизабула 1000.
 ЦобутӀабазул префиксазда — M (мега), жиндир магӀнаги "миллион нухалъ" бугеб, ва m (милли), жибги азарил цо бутӀа.
 Халкъаздагьоркосеб цобутӀабазул системаялда (СИ) m буго метр бихьизабулеб ишара. Амма гьединго m буго миль бихьизабулеб аббревиацияги.
 Химиялда — M хӀалтӀизабула молярияб масса бихьизабулеб ишаралъун.
 Физикаялда — M буго масса; M-теория; ва гьединго трансформаторалъул M-цоцазесеб индуктивлъи.
 Экономикаялда — бащадаб багьа бихьизабизе. 
 ГӀарцул суммаялда цадахъ m-алъул магӀна ккола цо миллион: мисалалъе, $5m буго 5 миллион доллар.
 M гӀемер хӀалтӀизабула бихьинчилъи, бихбинчилъияб байбихьи бихьизабизе, хасго руччабазул байбихьи бихьизабулеб F хӀарпгун.
 Типографиялда — em dash ккола жиндир гӀеблъи бетӀераб M хӀарпалда бащадаб пунктуационияб ишара.

Хурхарал ишараби

Латин алипбаялда M-алда хурхарал яги гьелъул ирсилал ишараби

M диакритикалгун: Ḿ ḿ Ṁ ṁ Ṃ ṃ M̃ m̃ ᵯ
ХФА-ялъул хасал ишараби, жал M-алда хурхарал:  
Ɱ : БетӀераб M кӀичӀгун
Уралалъул фонетикияб алипбаялъул хасал ишараби, жал M-алда хурхарал:

M-алда хурхарал цо-цо ишараби хӀалтӀизарулаан уралалъулаб фонетикияб алипбаялда 1902 соналъ гьеб стандартинабизегӀан:

Teuthonista фонетикияб транскрипциялъул системаялъ хӀалтӀизабула 
Фонетикияб транскрипциялъе хӀалтӀизарулел цогидал вариантал: ᶆ ᶬ ᶭ
Ɯ ɯ : Бегараб M
ꟽ : ГӀаксаб M хӀалтӀизабулаан некӀсиял румал текстазда mulier (чӀужугӀадан) рагӀиялъе
ꟿ : НекӀсияб M хӀалтӀизабулаан некӀсиял румал текстазда 'Manius' хасаб цӀаралъул аббревиациялъе (дагьабги тӀибитӀараб 'Marcus' абураб хасаб цӀаралъе хӀалтӀизабулаан гӀадатаб M )
ℳ : валютаялъул ишара, Маркаялъе хӀалтӀизабулеб.

Умумул ва цогидал алипбаязда хӀалтӀизарулел баццал 
𐤌 : Самия мем хӀарм, жиндаса хадусел ишараби лӀугьараб
Μ μ : Грек мю хӀарп, жиндаса M лӀугьараб
 : Крпт мe хӀарп, грек мю хӀарпалдаса лӀугьараб
М м : Кириллицаялъул эм хӀарп, гьединго мю хӀарпалдаса лӀугьараб
𐌌 : Басрияб итал M, грек мю хӀарпалдаса лӀугьараб, ва латин M хӀарпалъул умумабги кколеб
 : Рунаб Маннас хӀарп, басрияб итал M хӀарпалдаса лӀугьараб
 : Гот манна хӀарп, грек мю хӀарпалдаса лӀугьараб

Лигатураби ва абрревиатураби 
₥ : Милль (валюта)
™ : Дармил маркаялъул ишара
℠ : Сервисалъул маркаялъул ишара

Кодал

 1

Цогидаб къагӀида

Баянкьелал

КъватӀисел регӀелал

Аслияб латин алипбаялъул хӀарпал
ISO аслиял латин хӀарпал