এইচ.আই.ভি.
এইচ.আই.ভি. (HIV) (, অৰ্থ: মানৱ প্ৰতিৰোধহীনতাৰ ভাইৰাছ) হৈছে লেণ্টিভাইৰাছ (ৰেট্ৰ’ভাইৰাছৰ এটা উপগোট)ৰ দুটা প্ৰজাতি যিয়ে মানুহক সংক্ৰমিত কৰে। সময়ৰ লগে লগে ইহঁতে এইডছ (Acquired ImmunoDeficiency Syndrome) সৃষ্টি কৰে। ই এনে এক অৱস্থা য'ত ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ ক্ৰমান্বয়ে বিকল হৈ জীৱনলৈ ভাবুকি কঢ়িয়াই অনা সংক্ৰমণ আৰু কেন্সাৰ বৃদ্ধি পায়। চিকিৎসা অবিহনে এইচ.আই.ভি.ৰ উপপ্ৰকাৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এইচ.আই.ভি. সংক্ৰমিত ৰোগীৰ গড় আয়ুস ৯ৰ পৰা ১১ বছৰ বুলি অনুমান কৰা হয়।

পৰীক্ষা
এইচ.আই.ভি. পৰীক্ষা সাধাৰণতে দুটা মূল শ্ৰেণীৰ পৰীক্ষা ব্যৱহাৰ কৰি কৰা হয়:
এণ্টিবডি টেষ্ট: এই পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা এইচ.আই.ভি. সংক্ৰমণৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাই উৎপন্ন হোৱা এণ্টিবডি ধৰা পৰে। প্ৰাৰম্ভিক পৰীক্ষাৰ বাবে এণ্টিবডি পৰীক্ষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 
ভাইৰেল লোড টেষ্ট: এই পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা তেজত এইচ.আই.ভি. ভাইৰাছৰ পৰিমাণ পোনপটীয়াকৈ জুখিব পাৰি। ৰোগৰ অগ্ৰগতি আৰু চিকিৎসাৰ ফলপ্ৰসূতা নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

বিভিন্ন ধৰণৰ এইচ.আই.ভি. পৰীক্ষা সমূহ হৈছে:
দ্ৰুত এণ্টিবডি পৰীক্ষা (Rapid antigen test): এই পৰীক্ষাসমূহে মিনিটৰ ভিতৰতে ফলাফল দিয়ে আৰু প্ৰায়ে পইণ্ট অৱ কেয়াৰ চেটিঙত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইহঁতে এজন ব্যক্তিৰ তেজ, লালা বা প্ৰস্ৰাৱত এইচ.আই.ভি. এণ্টিবডি ধৰা পেলায়। পজিটিভ ফলাফল সাধাৰণতে অধিক পৰীক্ষাৰ সৈতে নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। 

 এলাইছা বা ELISA: এইচ.আই.ভি. পৰীক্ষাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ সাধাৰণ এণ্টিবডি পৰীক্ষা। ই অতি সংবেদনশীল যদিও অন্যান্য এণ্টিব’ডিৰ সৈতে ক্ৰছ-ৰিএক্টিভিটিৰ বাবে মিছা-ধনাত্মক ফলাফল দিব পাৰে। ফ’ল’-আপ টেষ্টৰ দ্বাৰা পজিটিভ ফলাফল নিশ্চিত কৰা হয়। 

Western Blot: এই পৰীক্ষাটো এলাইছা পজিটিভ ফলাফল নিশ্চিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই নিৰ্দিষ্ট এইচ.আই.ভি. এণ্টিব'ডি ধৰা পেলায় আৰু নিশ্চিতকৰণৰ বাবে ইয়াক "সোণৰ মানদণ্ড" বুলি গণ্য কৰা হয়।

নিউক্লিক এচিড পৰীক্ষা (NATs): এই পৰীক্ষাসমূহে এইচ.আই.ভি. জেনেটিক মেটেৰিয়েল (RNA বা DNA) প্ৰত্যক্ষভাৱে ধৰা পেলায় আৰু উচ্চ বিপদজনক ব্যক্তিৰ আগতীয়া নিদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এইচ.আই.ভি. ৰোগত আক্ৰান্ত লোকৰ ভাইৰাছৰ পৰিমাণ নিৰীক্ষণ কৰিবলৈও এন এ টি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

চতুৰ্থ প্ৰজন্মৰ পৰীক্ষা (fourth generation test): এই পৰীক্ষাসমূহে একেলগে এইচ.আই.ভি. এণ্টিবডি আৰু p24 এণ্টিজেন (ভাইৰাছৰ সৈতে জড়িত প্ৰটিন) দুয়োটাকে ধৰা পেলায়। কেৱল এণ্টিবডি পৰীক্ষাৰ তুলনাত ইহঁতে খিৰিকীৰ সময় (সংক্ৰমণ আৰু ধৰা পৰাৰ মাজৰ সময়) কম কৰে।

ৱিন্দ' সময়সীমা
এইচ.আই.ভি. পৰীক্ষাত ৱিন্দ’ পিৰিয়ডটো এক জৰুৰী বিবেচনা। ই হল এইচ.আই.ভি. সংক্ৰমণৰ মাজৰ সময় আৰু নিৰ্দিষ্ট পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা ভাইৰাছটো নিৰ্ভৰযোগ্যভাৱে ধৰা পেলাব পৰা সময়। এই সময়ছোৱাত এজন ব্যক্তি আক্ৰান্ত হ’লেও পৰীক্ষাৰ পৰীক্ষা নিগেটিভ হ’ব পাৰে। ব্যৱহৃত পৰীক্ষাৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি উইণ্ড’ৰ সময়ৰ দৈৰ্ঘ্যতা ভিন্ন হয়। এণ্টিব’ডি পৰীক্ষাৰ বাবে ই কেইবা সপ্তাহৰ পৰা কেইমাহমান হ’ব পাৰে, আনহাতে NAT ৰ ৱিন্দ' সময়সীমা সময় কম। সাধাৰণতে ছয় সপ্তাহ, তিনি মাহ আৰু ছয় মাহৰ ৱিন্দ' সময়সীমা ধৰা হয়।

তথ্যসূত্ৰ