মঙ্গলযান
মঙ্গলযান (ইংৰাজী: Mars Orbiter Mission বা চমুকৈ MOM, সংস্কৃত: मंगलयान, "Mars-craft") হৈছে পৃথিৱীৰ পৰা মঙ্গল গ্ৰহলৈ কৰা এক মহাকাশ অভিযান। ২০১৩ চনৰ ৫ নৱেম্বৰত ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাৰ দ্বাৰা ইয়াক সফলতাৰে পৃথিৱীৰ কক্ষপথত স্থাপন কৰা হয়। আন্তঃগ্ৰহীয় অভিযানৰ পৰিকল্পনা, পৰিচালনা, ৰূপাঙ্কণ আদিত ব্যৱহৃত প্ৰযুক্তিৰ বিকাশৰ লক্ষ্যয়েই এই অভিযানৰ মুখ্য উদ্দেশ্য।

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মান সময় অনুসৰি মঙ্গলযানক ২০১৩ চনৰ ৫ নৱেম্বৰৰ আবেলি ঠিক ২.৩৮ মিনিটত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ শ্ৰীহৰিকোটাত অৱস্থিত সতীশ ধৱন মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ পৰা এক PSLV C25 ৰকেটৰ সহায়ত উৎক্ষেপণ কৰা হয়। ইয়াৰ উৎক্ষেপণ সময়সূচী প্ৰায় ২০ দিনীয়া আছিল আৰু ২০১৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰত আৰম্ভ হৈছিল। ই ভাৰতৰ প্ৰথম আন্তঃগ্ৰহীয় অভিযান আৰু ইয়াৰ সফলতাৰ পাছত ছোভিয়েট মহাকাশ কাৰ্যসূচী, নাছা আৰু ইউৰোপীয়ান ইউনিয়'নৰ পাছতেই মঙ্গল গ্ৰহলৈ যোৱা ভাৰতৰ ইছৰো হ'ব পৃথিৱীৰ চতুৰ্থটো মহাকাশ সংস্থা।

ইতিহাস 
২০০৮ চনৰ চন্দ্ৰযান ১ ৰ সফলতাৰ পাছত ২০১০ চনত মাৰ্ছ অৰবিটাৰ মিছন অভিযানৰ গবেষণা আৰম্ভ হয়। আঁচনিৰ সমগ্ৰ ধনৰ ১২৫ কোটি টকা খৰচ কৰি ভাৰতীয় মহাকাশ গবেষণা সংস্থাই প্ৰতিবেদন দিয়াৰ পাছত ভাৰত চৰকাৰে ২০১৩ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ৩ তাৰিখে এই অভিযানৰ বাবে যাৱতীয় অনুমোদন জনায়।

সাম্প্ৰতিক স্থিতি 
ইছৰ'ৰ অধ্যক্ষ কে ৰাধাকৃষ্ণনে ২০১৩ চনৰ ১৯ অক্টোবৰৰ দিনা মঙ্গলযানৰ উৎক্ষেপন এসপ্তাহ পিছুৱাই দিয়া বুলি ঘোষণা কৰে। উৎক্ষেপনৰ সময় ২০১৩ চনৰ নবেম্বৰৰ ৫ তাৰিখ বুলি ঘোষণা কৰা হয়।  আন্ত:ৰাস্ত্ৰীয় মান সময় অনুসৰি ০৯:০৮ বজাত PSLV ৰকেটখনক উৎক্ষেপন কৰা হয় (ভাৰতীয় সময় আবেলি ২:৩৮), আৰু ০৯:৫০ বজাত পৃথিৱীৰ কক্ষপথত স্থাপন কৰা হয়, যাৰ perigee 264.1 কি.মি, apogee 23,903.6 কি.মি, আৰু inclination 19.20 degrees, তিনিশাৰী সৌৰ পেনেল আৰু দুটা এণ্টেনাৰ সৈতে।

২০১৪ চনৰ ২৪ চেপ্তেম্বৰত মঙ্গল গ্ৰহৰ কক্ষপথত মঙ্গলযানক সফলভাবে স্থাপন কৰা হয়।  LAM ইঞ্জিন ৰাতিপুৱা ৭:১৭ বজাত (২০ চেকেণ্ড পলমকৈ) আৰম্ভ কৰা হয়। আন্ত:ৰাস্ত্ৰীয় মান সময় ২৪ মিনিট ১৭ চেকেণ্ড। জ্বলন ৰাতিপুৱা ৭:৪১ বজাত আৰম্ভ হয় আৰু ৭:৫৫ বজাত নিশ্চিত কৰা হয়।

উদ্দেশ্য
মঙ্গলযানৰ মৌলিক উদ্দেশ্য হ'ল ভাৰতৰ ৰকেট প্ৰক্ষেপণ, মহাকাশযান নিৰ্মাণ আদিৰ পৰিচালন ক্ষমতাৰ প্ৰদৰ্শন। মঙ্গলযানৰ দ্বিতীয়টো উদ্দেশ্য হ'ল দেশীয় বৈজ্ঞানিক আহিলা ব্যৱহাৰ কৰি মঙ্গলগ্ৰহৰ পৃষ্ঠভাগৰ সংৰচনা, গ্ৰহটোৰ গঠন, অবয়ব ইত্যাদি আৰু খনিজ পদাৰ্থ আদিৰ অধ্যয়ন কৰা।

মহাকাশ যান

মঙলযান মহাকাশ যানখন ভাৰতৰ প্ৰথম সফল ৰব'টচালিত চন্দ্ৰ অভিযানত ব্যৱহৃত চন্দ্ৰযান ১ৰ দৰেই কেৱল মঙল গ্ৰহলৈ অভিযান চলাব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।
 ভৰ
উৰণৰ সময়ত ৮৫২ কিলোগ্ৰাম প্ৰ'পেলাৰৰ ভৰৰ সৈতে যানখনৰ মূঠ ভৰ ১৩৫০ কিলোগ্ৰাম। 
 পৰিসৰ
প্ৰায় ১.৫ মিটাৰ। 
 শক্তি
তিনিখন ১.৮ × ১.৪ মিটাৰ (৫ ফুট ১০ ইন্সি × ৪ ফুট ৭ ইন্সি) বহল সৌৰফলিৰ সহায়ত ৮৪০ ৱাট বিদ্যুত উৎপন্ন হয় আৰু এটা ৩৬ এম্পিয়েৰ-ঘণ্টা ক্ষমতাৰ লিথিয়াম-আয়ন বেটেৰীত জমা হয়।

পেল'ড
১৫ কেজি ওজনৰ মূল অংশটো পাঁচটা বৈজ্ঞানিক আহিলাৰে গঠিত। সেইবোৰ হ'ল:

 বায়ুমণ্ডলৰ অধ্যয়ন (Atmospheric studies)
 লেইমেন আলফা ফ'ট'মিটাৰ (Lyman-Alpha Photometer (LAP)) — ই বায়ুমণ্ডলৰ ওপৰভাগত থকা লেইমেন আলফা লাইনৰ  পৰা ডিউটেৰিয়াম আৰু হাইড্ৰ'জেন ৰ আপেক্ষিক পৰ্যাপ্ততা গণনা কৰে। ডিউটেৰিয়াম আৰু হাইড্ৰ'জেনৰ অনুপাতৰ গণনাৰ সহায়ত গ্ৰহটোৰ পৰা মাহাকাশলৈ নিষ্কাশিত পানীৰ এটা আনুঅমাণিক হিচাপ পাব পাৰি। 
 মঙ্গলৰ মিথেন সংবেদক (Methane Sensor For Mars (MSM)) — ই মঙ্গল গ্ৰহৰ বায়ুমণ্ডলত থকা মিথেন গেছৰ  অধ্যয়ন কৰিব আৰু তাৰ উত্‍সৰ সন্ধান কৰিব।
 পৰিবেশৰ ব্যৱহাৰিক অধ্যয়ন
 Mars Exospheric Neutral Composition Analyzer (MENCA) — is a quadrupole mass analyzer capable of analyzing the neutral composition of particles in the exosphere.
 চিত্ৰ্ৰ্ৰৰ সহায়ত পৃষ্ঠভাগৰ অধ্যয়ন
 Thermal Infrared Imaging Spectrometer (TIS) — will measure the temperature and emissivity of the Martian surface, allowing for the mapping of surface composition and mineralogy of Mars.
 Mars Color Camera (MCC) — will provide images in the visual spectrum, providing context for the other instruments.

লগতে চাওক
 চন্দ্ৰযান ১
 চন্দ্ৰযান-২
 এষ্ট্ৰ'ছেট

তথ্যসূত্ৰ

বাহ্যিক সংযোগ

 Website for the launch of the Mars Orbiter Mission
 Mission brochure of Mars Orbiter Mission
 Real Time Sattelite Tracking
 ISRO's Mars Orbiter Mission Facebook Page

মহাকাশযান
ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা