মহাকালী
মহাকালী (, ) হৈছে সময়, মৃত্যু আৰু বিনাশৰ হিন্দু মাতৃ দেৱী। তেওঁ বাস্তৱতা আৰু অস্তিত্বৰ দেৱতা মহাকালৰ সহধৰ্মী। সংস্কৃতত মহাকালী হৈছে মহাকালৰ (শিৱৰ এটি ৰূপ, যাক মৃত্যু বুলিও কল্পনা কৰা হয়) স্ত্ৰীলিঙ্গ ৰূপ। দেৱী কালী বা তেওঁৰ অন্য সকলো ৰূপেই হৈছে মহাকালীৰ বিভিন্ন ৰূপ।

অৰ্থ 
বিভিন্ন পৌৰণিক তথা তান্ত্ৰিক হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থত (শাস্ত্ৰ) মহাকালীৰ উল্লেখ আছে। এই সকলোবোৰ গ্ৰন্থতে তেওঁ বিভিন্নধৰণে আদি শক্তি-দেৱী দুৰ্গা হিচাপে চিত্ৰিত হৈ আছে। ইয়াৰ লগতে তেওঁক মহাবিশ্বৰ প্ৰাথমিক শক্তি তথা চূড়ান্ত বাস্তৱতাৰ দেৱীৰ ৰূপত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। উক্ত বিশ্বাস অনুযায়ী তেওঁ ব্ৰহ্মাৰ সৈতে অভিন্ন। ইয়াৰ লগতে তেওঁ প্ৰকৃতি (নাৰী) বা বিশ্ব হিচাপে পৰিচিত হয় যি পুৰুষ চেতনাৰ বিপৰীত। আকৌ, সংখ্যা দৰ্শনত, তেওঁক মহাদেৱী দুৰ্গাৰ তিনিটা ৰূপৰ ভিতৰত এটা হিচাপে উপস্থাপন কৰা হয়। এই ব্যাখ্যাত, মহাকালীয়ে তমস বা জড়তাৰ শক্তিক উপস্থাপন কৰে। শক্তিবাদৰ (হিন্দু ধৰ্মৰ যি শাখাত দেৱী দুৰ্গাক অন্যান্য দেৱদেৱীৰ মাজত সৰ্বোচ্চ স্থান দিয়া হয়) মূল গ্ৰন্থ হিচাপে বিবেচনা কৰা হয় দেৱীমাহাত্ম্যম্ ("দেৱীৰ মাহাত্ম্য") -ক। ইয়াত সকলো দেৱ দেৱীৰ প্ৰধান হিচাপে ত্ৰিদেৱীক (মহাসৰস্বতী, মহালক্ষ্মী আৰু মহাকালী) বিবেচনা কৰা হয়। ইয়াৰে তিনজনৰ ভিতৰত মহাকালীক প্ৰথম পৰ্বত নিৰ্ধাৰিত কৰা হয়। তেওঁক এক বিমূৰ্ত শক্তি আৰু বিষ্ণুৰ যোগনিদ্ৰা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। যেতিয়া ব্ৰহ্মাই তেওঁক অনুৰোধ কৰে, তেতিয়া তেওঁ বিষ্ণুৰ পৰা উত্থিত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ মধু-কৈতাভ নামৰ অসুৰক বধ কৰিছিল। তেওঁ সময়ৰ দেৱী।

তথ্য সংগ্ৰহ

 The Goddess Kali of Kolkata () by Shoma A. Chatterji
 Encountering The Goddess: A Translation of the Devi-Mahatmya and a Study of Its Interpretation () by Thomas B. Coburn
 Dictionary of Hindu Lore and Legend () by Anna Dallapiccola
 Kali: The Black Goddess of Dakshineswar () by Elizabeth Usha Harding
 In Praise of The Goddess: The Devimahatmyam and Its Meaning () by Devadatta Kali
 Hindu Goddesses: Vision of the Divine Feminine in the Hindu Religious Traditions () by David Kinsley
 Tantric Visions of the Divine Feminine () by David Kinsley
 The Sword and the Flute: Kali & Krsna () by David Kinsley
 Offering Flowers, Feeding Skulls: Popular Goddess Worship in West Bengal () by June McDaniel
 Encountering Kali: In the Margins, at the Center, in the West () by Rachel Fell McDermott
 Mother of My Heart, Daughter of My Dreams: Kali and Uma in the Devotional Poetry of Bengal () by Rachel Fell McDermott
 Kali: The Feminine Force () by Ajit Mookerjee
 Seeking Mahadevi: Constructing the Identities of the Hindu Great Goddess () Edited by Tracy Pintchman
 The Rise of the Goddess in the Hindu Tradition () by Tracy Pintchman
 Kali Puja () by Swami Satyananda Saraswati
 Grace and Mercy in Her Wild Hair: Selected Poems to the Mother Goddess () by Ramprasad Sen
 Aghora, at the Left Hand of God () by Robert E. Svoboda

বাহ্যিক সংযোগ
 
 Shri mahakali chalisa 

হিন্দু দেৱী