Ayyubiden
D Ayyubide (;  oder ) si e sunnitisch-muslimischi Dünastii vo kurdischer Härkumft gsi, wo vo 1171 bis 1252 z Egüpte gherrscht het. Dr Naame vo dr Dünastii chunnt vom Nadschmuddin Ayyub, em Vater vom Saladin.

Gschicht 

Wo d Fatimide in Egüpte häi afo schwecher wärde, häi d Chrüzfaarer vom Köönigriich Jerusalem iiri Aagriff versterkt. D Fatimide häi druf d Zengide wo über Sürie gherrscht häi, zu Hilf grüft. Die häi Drubbe under em Sirkuh uf Egüpte gschiggt, und dä het sich zum Wesir lo ernenne. Noch sim Dood isch si Nöwöö Saladin 1169 Wesir worde. Er het 1171 d Dünastii vo de ismailitische Fatimide-Kalif abgsetzt und die kurdischstämmigi Dünastii vo de Ayyubide gründet.

Under em Saladin (1171–1193) isch Egüpte reorganisiert worde. Er het d Landwirtschaft und dr Handel gförderet und eso d Wirtschaft witer gsterkt, zum d Chrüzfaarer us Jerusalem und Palestina chönne verdriibe. Bis 1181 het er si Riich über Sürie, Obermesopotamie, dr Jemen und Nubie usdeent, sodass er dr grösst Däil vo de arabische Kärnländer regiert het. Er het denn d Chrüzfaarer am 4. Juli 1187 in dr Schlacht bi Hattin in dr Nööchi vo Tiberias entschäidend besigt und druf Jerusalem erooberet. Im Dritte Chrüzzuug wo denn choo isch, isch s de Chrüzfaarer zwar glunge, e baar Stetdt an dr Küste (drunder Akkon) zrugzeroobere, aber Jerusalem häi si nid chönne iinee.

Bevor dr Saladin gstorbe isch, het er si Riich ufdäilt. Es isch aber äinewääg zu Machtkämpf cho, und dr al-Adil I. (1200–1218) het sich gegen e al-Mansur (1198–1200), dr minderjöörig Soon vom al-Aziz (1193–1198), chönne duuresetze. Au dr al-Adil het s Riich vor sim Dood ufdäilt, aber sim Noochfolger al-Kamil (1218–1238) isch s glunge, dr Chrüzzuug vo Damiette (1217–1221) in Egüpte abzweere. Bim Chrüzzuug vom Friedrich II. (1228–1229) het er mit em Kaiser verhandlet und iim s umbefestigte Jerusalem abdräte. Churz vor sim Dood het sich dr al-Kamil au in Sürie chönne duuresetze.

In dünastische Machtkämpf isch s im as-Salih (1240–1249) glunge, witi Däil vom Ayyubideriich wider z veräinige, au wenn Nordsürie, Obermesopotamie und dr Jemen ändgültig verloore gange si. 1244 het er Jerusalem für immer von de Chrüzfaarer erooberet.

Grad wo dr Säggst Chrüzzuug (1249–1254) uf Egüpte abgweert gsi isch, isch dr letscht Ayyubid Turan Schah ere Verschwöörig vo de türkische Mamluke in dr Armee zum Opfer gfalle, won er brobiert het, deren iire Iifluss iizschränke. Bis 1257 het denn si Stiefmueter Schadschar ad-Dur as Regäntin die Regierig gfüert, und het dr Füerer vo de Mamluke, dr Aybak,  ghürootet. Dä het sich as al-Malik al-Muizz 1252 zum Sultan erhoobe, dr Dünastii vo de Ayyubiden in Egüpte en Änd gmacht und s Mamlukeriich (1252–1517) gründet.

Sitelinie vo de Ayyubide häi in Damaskus und Aleppo no bis 1260 gherrscht, in Homs bis 1262 und in Hama bis 1341.  Es het au ayyubidischi Herrscher in Hasankeyf (Hisn Keyfa) gee, wo dört bis in s 15. Jahrhundert regiert häi und erst vo de Aq Qoyunlu abgsetzt worde si.

Im Gegesatz zu de Fatimide vor ene und de Mamluke noch ene häi d Ayyubide kä Zentralstaat regiert. D Söön vom Herrscher und anderi Sitezwiig vo dr Dünastii si in dr Verwaltig vom Riich verwigglet gsi. Wäge däm isch s, wenn e Herrscher gstorbe isch, immer wider zu Kämpf um d Äihäit vom Gsamtriich choo.

Archidektuur 

D Archidektuur vo dr Ayyubidezit isch brägt vo alte regionale künstlerische Dradizioone, vermischt mit Stilelimänt vo iranischem Ursprung und vo sonige, wo mä us dr Chrüzfaarer-Archidektuur verdleent het.

Die öiropäisch Komponänte spieglet sich iidrücklig in dr milidäärische Baukunst, wo d Zitadälle vo Aleppo am hervorragendste isch. Iiri Charakteristike si groossi, blutti Baukörper mit scharfe Kante, wo in dr Hang zruggsetzt si mit eme mächdige Doorbooge as Iigang zur Zitadälle. Über e Brugg isch säll Monumänt denn über e Stääge an dr Hauptiigang aagschlosse gsi.

Bedütend isch au d Iirichdig von e hufe religiöse Stifdige wie Medrese, wo dr Saladin mit sinere orthodox religiöse Iistellig voraabrocht und uf Stedt wie Aleppo, Damaskus und s egüptische Kairo verdäilt het. Bischbil si d al-Zahiriyya-, d Firdaus- und d al-Salihiyya-Medrese.

Die ayyubidischi Archidektuur het sich vil uf die üsseri Gstaltig konzentriert, wie Dooraalaage (Portaal) und Ussedekorazioone (Nische as Gliiderigselimänt, Stalaktitemotiv und vilfarbigi Stäikomposizioone).

D Herrscher vo de Ayyubide 
D Herrscher vo Egüpte
 1171–1193: an-Nasir Yusuf (Saladin)
 1193–1198: al-Aziz Uthman, däm si Soon
 1198–1200: al-Mansur Muhammad I.,  däm si Soon
 1200–1218: al-Adil Abu Bakr I. (Saphadin), dr Brueder vom Saladin
 1218–1238: al-Kamil Muhammad I.,  däm si Soon
 1238–1240: al-Adil Abu Bakr II.,  däm si Soon
 1240–1249: as-Salih Ayyub,  däm si Halbbrueder
 1249–1250: al-Mu'azzam Turan Schah,  däm si Soon
 1250–1254: al-Aschraf Musa, dr Uränkel vom al-Kamil Muhammad I.

D Herrscher vo Damaskus
 1174–1193: an-Nasir Yusuf (Saladin)
 1193–1196: al-Afdal Nur,  däm si Soon
 1196–1218: al-Adil Abu Bakr I. (Saphadin), dr Brueder vom Saladin
 1218–1227: al-Mu'azzam Isa,  däm si Soon
 1227–1229: an-Nasir Dawud,  däm si Soon
 1229–1237: al-Aschraf Musa,  däm si Unggle
 1237–1237: as-Salih Ismail,  däm si Brueder
 1237–1238: al-Kamil Muhammad I., däm si Brueder
 1238–1238: al-Adil Abu Bakr II.,  däm si Soon
 1238–1239: as-Salih Ayyub, däm si Halbbrueder
 1239–1245: as-Salih Ismail (2. Mol)
 1245–1249: as-Salih Ayyub (2. Mol)
 1249–1250: al-Mu'azzam Turan Schah,  däm si Soon
 1250–1260: an-Nasir Yusuf, Uränkel vom Saladin

D Emir in Aleppo
 1183–1186: al-Adil Abu Bakr I. (Saphadin), dr Brueder vom Saladin
 1186–1216: as-Zahir Ghazi, dr Soon vom Saladin
 1216–1236: al-Aziz Muhammad,  däm si Soon
 1236–1260: an-Nasir Yusuf,  däm si Soon

D Emir in Hama
 1178–1191: al-Muzaffar Umar I., dr Nöwöö vom Saladin
 1191–1221: al-Mansur Muhammad I.,  däm si Soon
 1221–1229: an-Nasir Kilidsch Arslan,  däm si Soon
 1229–1244: al-Muzaffar Mahmud, däm si Brueder
 1244–1284: al-Mansur Muhammad II.,  däm si Soon
 1284–1299: al-Muzaffar Umar II.,  däm si Soon
 1310–1331: al-Mu'ayyad Abu l-Fida (Chronist), Enkel von al-Muzaffar Mahmud
 1331–1334: al-Afdal Muhammad III.,  däm si Soon

D Emir in Homs
 1164–1169: Asad ad-Din Schirkuh I., dr Unggle vom Saladin
 1178–1186: Nasir ad-Din Muhammad,  däm si Soon
 1186–1240: al-Mujahid Schirkuh II.,  däm si Soon
 1240–1246: al-Mansur Ibrahim,  däm si Soon
 1246–1248: al-Aschraf Musa,  däm si Soon
 1248–1260: an-Nasir Yusuf, dr Uränkel vom Saladin
 1248–1263: al-Aschraf Musa (2. Mol)

D Emir in Kerak
 1188–1218: al-Adil Abu Bakr I. (Saphadin), dr Brueder vom Saladin
 1218–1227: al-Mu'azzam Isa,  däm si Soon
 1227–1248: an-Nasir Dawud,  däm si Soon
 1250–1263: al-Mughith Umar, dr Soon vom al-Adil Abu Bakr II.

D Emir in Jemen 
 1173–1181: al-Mu'azzam Turan Schah, dr Brueder vom Saladin
 1181–1197: al-Aziz Tughtegin, däm si Brueder
 1197–1202: al-Mu'izz Ismail,  däm si Soon
 1202–1214: an-Nasir Ayyub, däm si Brueder
 1214–1215: al-Muzaffar Sulaiman, dr Urgroossnöwöö vom Saladin
 1215–1229: al-Mas'ud Yusuf, dr Soon vom al-Kamil Muhammad I.

D Emir in al-Dschazira 
 1185–1193: an-Nasir Yusuf (Saladin)
 1193–1200: al-Adil Abu Bakr I. (Saphadin), däm si Brueder
 1200–1210: al-Wahad Ayyub,  däm si Soon
 1210–1220: al-Aschraf Musa, däm si Brueder
 1220–1245: al-Muzaffar Ghazi, däm si Brueder

D Emir in Hisn Keyfa
 1232–1239: as-Salih Ayyub, Sohn von al-Kamil Muhammad I.
 1239–1249: al-Mu'azzam Turan Schah,  däm si Soon

(nit vollständig)

Stammbaum (Uszuug) 
D Sultan vo Egüpten si fett gschriibe.

Litratuur 
 Ulrich Haarmann: Geschichte der Arabischen Welt. Uusegee vom Heinz Halm. 5. Uflaag. C. H. Beck, Münche 2004, ISBN 3-406-47486-1 (Beck’s historische Bibliothek).
 P. M. Holt: The age of the Crusades. The Near East from the eleventh century to 1517. 7. Uflaag. Longman, London u. a. 1996, ISBN 0-582-49303-X (History of the Near East).
 Giuseppe Ligato: La croce in catene. Prigionieri e ostaggi cristiani nelle guerre di Saladino. 1169–1193. Fondazione Centro Italiano di Studi sull'Alto Medioevo, Spoleto 2005, ISBN 88-7988-092-6 (Istituzioni e società 5).
 Henri Massé: ʿImâd ad-Dîn al-Iṣfahânî (519–597 / 1125–1201). Conquête de la Syrie et de la Palestine par Saladin (al-Fatḥ al-qussî fî l-fatḥ al-Qudsî). Paul Geuthner, Bariis 1972 (Documents relatifs à l’Histoire des Croisades publiés par l’Académie des Inscriptions et Belles-Lettres 10, ).

Weblingg

Fuessnoote 

Muslimischi Herrscherdynastii