Endingen am Kaiserstuhl
Ändinge am Kaiserstuehl isch e Kleistadt im Landkreis Emmedinge im Südweschte vu Bade-Württeberg.

Alemannisch
Dr ursprünglich örtlich alemannisch Dialekt ghört zum Oberrhinalemannisch, wo zum Nideralemannische zellt. In dr Stadtmiddi vu Ändinge sin einigi Gässli un Strosse uf alemannisch gschriibe. Uffällig isch debi d'Verwendung vum korrekte Diminutiv -li statt wie suscht in dr Gegend iblich (un falsch) -le.

Ändingerisch isch au d'Grundlag vum alemannische Dialekt vu dr Colonia Tovar in Venezuela. Anno 1842 sind 389 Iwohner vun Wyhl und Ändinge ibber Strossburg und Le Havre uf Venezuela usgwanderet und hän dert d Colonia Tovar gründet. S Alemannisch isch vun Generation zue Generation witer gäbbe worre und heisst dert Alemán Coloniero; hüt isch es aber am Ussterbe.

Geographi

Geographischi Lag 
S'Städtli Ändinge mit dr Widörfer Amoltere, Kiechlischberge un Kinnigschaffhüse lit im Norde vum Kaiserstüehl.

Noochbergmeinde 
Noochbergmeinde sin Forche, Riegel, Bahlinge, Vogtsburg, Saschbe un Wyhl.

Klima 
D'Stadt lit in ere vu dr wärmschte Gegende vu Ditschland: bim Kaiserstuehl. S'submediterran Klima zeigt sich in dr Qualität vum abaute Wi.

Gschicht 
Ändinge wird erschtmols 862 urkundlich erwähnt. S het e baar Johrhundert zum Besitz vu dr Herre vu Ändinge ghört, bis es an d'Herre vu Üseberg ibergange isch, wo Andinge 1290 d'Stadtrecht verlihe hän. Wo d'Üseberger 1379 usgstorbe sin, isch d'Stadt in habsburgische Besitz kumme un Vörderöstriich zuegordnet worre, wobi si am Afang vum 15. Johrhundert kurzzittig dr Status vu ere frieje Riichsstadt gha het.

1751 findet in Ändinge ein vu dr ledschde Hexeprozesse in Europa statt, am 24. April wird d Anna Schnidenwind uf em Schitterhüffe verbrennt. Weg em Riichsdeputationshauptschluss isch d'Stadt 1806 an s'Grossherzogtum Bade kumme.

Mit Usnahm vu Kiechlinsberge, wo vor dr Igmeindung zum ehemolige Landkreis Friburg ghört het, isch d'Stadt sit dr Zueghörigkeit zum Land Bade Deil vum Landkreis Emmedinge.

Stadtdeile 
Zue dr Stadt Ändinge ghöre d'Stadtdeil Amoltere, Kiechlischberge un Kinnigschaffhüse.

Igmeindunge 
 1973: Kiechlinsberge

Politik

Wahle 
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 

1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke

Städtpartnerschafte 
 Erstein (Frankriich, Elsiss)

Wirtschaft un Infrastruktur

Verchehr 
Ändinge isch dur d'Kaiserstuehlbahn (Riegel – Brisach) an s iberregionale Schinenetz abunde.

Entfernige:
 Friburg (ICE-Hald): 25 km
 Basel: 80 km
 Mulhouse (int. Flughafen): 70 km
 Autobahn: 5 km

Asässigi Undernämme 
Die Südwestdytsch Verchehrs AG betribt z'Ändinge e gross Betribszentrum fir Schinefahrziig un Bus.

Bildig 
S'Ändinger Schuelzentrum umfasst d'Grundschuel am Erle, d'Engelsberg-Hauptschuel un d'Stefan-Zweig-Realschuel. Dodriber nus git's noch d'Albert-Schweizer-Schuel, wo sich um lernschwachi Schüeler kimmeret. Ire Bildigsagebot isch sit em Johr 2005 zue dr Ganzdagsschuel usbaut worre.

Kultur un Aluegenswürdigkeite

Musee 
 Kaiserstüehler Heimetmuseum
 Vorderöstriich Museum im Üseberger Hof Andinge
 Historischi Zumftstube mit Fasnetsmuseum im Kiinigschaffhusener Dor
 Chäsereimuseum Andinge
 Chriesemuseum im Winzerdorf Kinnigschaffhuse
 Heimetmuseum im Winzerdorf Kiechlinsberge
Ändinge isch e Haldestelle vu dr Museumsbahn Räbebummler.

Müsik

Stadtmüsik Ändinge
D'Stadtmüsik Ändinge isch e Symphonischs Blosorcheschter vu dr Oberstufe. Si het anno 1982 d'Colonia Tovar in Venezuela besuecht. D'Stadtmüsik git's sit mindischtens 1753. Meh dezue im Hauptartikel.

Nid nur im Schdädli gits Müsiverein. Äu z' Amoldere, Kiechlischbärge un Kinigschaffhüse hets göedi Blosorcheschder.

Regelmässigi Verastaltige

Ändinger Fasnet

In dr ehemols vorderöstriichische Stadt het sich alds Fasnetbruuchtum erhalde, wo sich dur d'Johrhundert zruck verfolge losst. An dr närrische Däg goht alles um dr Jokili, die zentral Gstalt vu dr historische Fasnetsfir. Dr Ändinger Jokili zellt zue dr äldischte Narrefigure am Oberrhin. Scho fir s'Johr 1782 isch d'Bruuchfigur un mit ihre e Fasnetszumft belegt. 

In schir grenzeloser Vorfraid uf die höchschte Fasnetsdäg wird dr Jokili am Schmutzige Dunnschdig us sinem eijährige Schlof im Rothusbrunne ufgweckt un dert nooch sinere kurze aber intensive Regentschaft am Fasnetzischdig under grossem Wähklage wiider versenkt. In dr Däg dezwische stehe fier d'Narre insgsamt acht Umzüg uf em Programm.

Stadtspil

Under em Namme „Sag, wem ghört die schön Stadt“ fiehre Ändinger Bürger under dr Leitig vum Georg A. Weth (Künstlerischer Leiter vu dr Dytsche Kammerschauspile) un vu dr Annette Greve (Gschäftsfüehrendi Direktori vu dr Dytsche Kammerschauspile) e gspilti Stadtgschicht uf markante Plätz, in historische Hüser un in dr Strosse vu Ändinge uf.

Bäuwärk
1973 sin z Amoltere Fundamänträscht vun ere ehmolige Burg us em 13. Johrhundert gfunde wore.

Verein 
 Alemannische Larvenfreunde – Verein zur Förderung der europäischen Maskenkultur e. V.
 Ändinger Narrezumft vu 1782 i.V. 	
 Biehli-Dorf Musik i.V. 	
 BUND Bezirksg. Nördl. Kaiserstuehl
 Chorvereinigung 'Amicitia Kaiserstuehl'
 DPSG Pfadfinder St. Franziskus i.V.
 DRK 
 Förderchreis fer Bewohner vum Aldepflägeheim 'St. Katharina', Ändinge i.V. 	
 Förderverein 'Pro Kindergarten St. Elisabeth' 
 Förderverein Kinderschuel Rägeboge 
 Freiwillige Feuerwehr
 Fründeschreis vu dr Colonia Tovar i.V. 	
 Gewerbe- und Handelsvereinigung
 Kolpingsfamilie 	
 MGV-Singgmeinschaft Ändinge i.V.
 Müsigkabälle Amoldere
 Müsigverein Kiechlischbärge 	
 Müsigverein Kinigschaffhüse
 Naturheilverein-Kaiserstuehl i.V. 	
 Obst- un Gardebauverein
 Open-Ähr-Verein i.V.
 Schwarzwaldverein 	
 Skat-Club 'Karo 7' i.V.
 Stadtmüsik Ändinge 		
 Tennisclub Ändinge i.V.
 Tischtennisclub Ändinge i.V.
 VdK

Lit 
 Karl Kurrus (1911-1993), alemannische Dialäktdichter
 Wolfgang Miessmer (* 1936 z Ändinge), alemannische Sänger un Liedinterpret
 Axel Mayer (* 1955 z Dänginge), alemannischer Dialäktdichter, Umweltschitzer un Kreisrat

Fueßnote

Weblink 

 Ändinge: Internetportal vu dr Stadt
 Ändinge: ä`mol ä`weng andersch gsähne
 Ändinge-lokal Stadtportal
 Kaiserstuehl-Tourismusuftritt – Ändinge
 Luftbilder vu Ändinge
 Ortsgschicht un Bilder
 Natur und Umweld z Ändinge und am Kaiserstuhl

Verein
 D'Fasnet z'Ändinge am Kaiserstuehl
 Blosmüsik z'Ändinge
 Blosmusig z'Schaffhüse
 DPSG Pfadfinder z'Ändinge
 Open-Ähr-Verein z'Ändinge

Ort (Landkreis Emmedinge)
Kaiserstuehl