Wehr (Wasserbau)
È Weer (au Stauweer, Stauwärk; au Wuèr, Werchè, Weri oder Legi) isch im Wasserbau è Stauaalaag, wo èn Zuèfluss odder Abfluss von èm Gwässer abschlièßt. Weer könnet zitwys übberschtrömt odder durchschtrömt (odder beides glychzitig) sy. Si wörred im Allgemeinè zämmè mit anderè Aalaagè (z. B. Wasserchraftwärk, Schlüüsè, Staudamm) errichtet un betribbè.

Dè Berych unterhalb vom Weer wörd als Unterwasser, dè obberhalb als Obberwasser benamst. S drübber flüèßendè Wasser keit hinter m Weer in è Toosbeggi. S Toosbeggi ka durch è Schwelli abgschlossè wörrè, wo dè Stabilisyrig vom Wächselschprung diènt. Übber großè feschtè Wearaalaagè wörred mengmoll Flussbruggènè baut. È chlyni Bauform vom Weer isch d Stellfallè.

Gschichte 
Diè erschtè Weer hèt s scho vor 5.000 Johr gää. Früèni Weer sin als feschti Ybautè i dè Fluss aaglait worrè, un sin dõmolls meischtens für d Zuèleitig vom Wasser guèt gsi, um è Mülli z betrybè odder für d Yleitig in èn Kanal für èn anderè Zwèck (Wasservosorgig, Bewässerig). Stauweer könnet flachi Gwässer schiffbar machè, stelltet anderersits abber bsunders für d Großschifffaart erheblichi Hindernis dar.

Vowendig 

Weer könnet voschidnè Zwèck diènè (oft au meerèrè Zwèck glychzitig):
 Vosorgig von èm Kanal, wo obberhalb vom Weer abzwygt, un für d Schifffahrt odder für d Bewässerig i dè Landwürtschaft guèt isch.
 Schiffbarmachig vom Obberwassèr (in aller Regèl in Kombination mit èrè Schlüüsè, wo d Umfaarig vom Weer ermöglichè duèt)
 Energygwinnig (Mühlli, Wassèrkraftwärk; d Kraftaalaag ka a èm abgleitetè Kanal odder diräkt i dè Stauschtufè ligè: Flusskraftwärk, Laufwassèrkraftwärk)
 Beyflussig vo dè Flièßdùnamik in èm Gwässersischteem: Regulyrweer (Byschpill: Regulyrweer Port)
 Stabilisyrig vo dè Sollè vom Flièßgwässer (Stützweer)
 Bereitschtellig vo Bruuchwassèr für d Induschtry
 Bereitschtellig vo Trinkwassèr
 Landschaftsschutz: Stabilisyrig vom Grundwasserschtand, Erhaalt vo dè Wassèrdüèfi, Reinigung vom Flusswassèr
 Vorhaaltig für Löschwasserreservè
 Durchflussmessig von èm Flièßgwässer mit Hülf von èrè Weerblattè 
 Schaffig vo Retentionsvolumè un Schwallschpüèligè in Stauruumkanääl in Form vo Kaskadèweer
 Stüèrig vo Abwassèrschtrööm un Entlaschtigè vo Mischwassèr i dè Sidligswassèrwürtschaft mit Hülf vo Entlaschtigsweer
 Fischfang im Fischweer

Als Stauzyl wörd dõby dè vorgschribbene Wasserschtand im Obberwassèr bezeichnet, wo entschprechend dè Zwèckbeschtimmig vom Weer für dè Regèlbetrièb aagschtrebt wörd un dè mit Rücksicht uff Wassèrmnutzer, wo am Obberlauf vom Gwässer liget, nit übberschrittè wörrè darf. Kurzzitigi Übberschritigè sin bi Hochwassèr, in Uusnaamesituationè, nit immer z vomydè. S Högschste Stauzyl stellt d maximaalii Wassèrschpygelhöchi bim Bemessigshochwassèrabfluss dar. D Wasserschtandsbeschtimmig erfolgt mit èm Pegèl.

Messweer 
Messweer diènet dè Durchflussmessig von èm Flièßgwässer mit Hülf von èrè Weerblattè.
 Thomsonwehr (Dreieggsweer)
 Blattèweer
 Rächteggweer 
 Cipolettiweer

Bauformè

Feschti Weer 
Weer mit Staukörper ohni Voschluss

Beweglichi Weer 
Bi beweglichè Weer lònn sich im Bedarfsfall d Voschlüss zum Deil odder ganz besitigè.

Beweglichi Weer mit übberschtröömbarè Voschlüss

Beweglichi Weer mit unterschtrömbarè Voschlüss

Bschtanddeil 
Hütt enthaaltet Weer meischtens zmindescht deilwys beweglichi Elemänt (sognannti Schütz), mit dennè è dinamischi Abflussregulyrig möglich isch. Moderni Weer enthaaltet au hüüfig èn Fischpass, èn Weerschteeg, è Bootspassagè odder sogar èn Fisch-Kanu-Pass.

Literadur 
 
 Lueger: Lexikon der gesamten Technik. Stichwort Stauanlagen Online-Auszug
 Jürgen Giesecke, Emil Mosonyi, Stephan Heimerl: Wasserkraftanlagen: Planung, Bau und Betrieb, Springer Berlin, 2009, ISBN 3540889884
 Kurt Lecher; Hans-Peter Lühr; Ulrich C. E. Zanke: Taschenbuch der Wasserwirtschaft, Vieweg+Teubner; Auflage: 8., 2001, ISBN 3528025808
 Theodor Strobl, Franz Zunic: Handbuch Wasserbau, Springer, 2006, ISBN 3-540-22300-2

Weblinggs 

 Wer III, Schwyzerisch Idiotikon, Bd. XVI Sp. 929-930
 Weri c), Schwyzerisch Idiotikon, Bd. XVI Sp. 955-962
 Wuer, Schwyzerisch Idiotikon, Bd. XVI Sp. 1176-1189

Einzelnõchwys 

Abschperrbauwärch