1966


Was bassiert isch

Politik 

 In dr Volksrepublik China foot d Kulturrevoluzioon aa.
 Im Summer: Die Roote Garde wärde bildet, wo d Revoluzioon aafüere.

Januar 

 1. Januar: Dr Hans Schaffner wird Schwizer Bundesbresidänt
 7. Januar: Die dütschi Bundesregierig understützt dr Iidritt vo dr USA in Vietnam-Chrieg.
 19. Januar: D Indira Gandhi wird die ersti Brömieeministere vo Indie.
 20. Januar: Dr Harold Holt wird Brömieeminister vo Australie.

Februar 

 1. Februar: Z Frankriich bechömme d Fraue die volli juristischi Gliichberächtigung.

Merz 

 4. Merz: Dr John Lennon säit im e Interwiuu, ass d Beatles beliebter sige ass dr Jesus, was in de USA e Skandal uslööst.
 11. Merz: Dr General Hadji Mohamed Suharto dr indonesisch Bräsidänt Sukarno.
 31. Merz: D Labour Party gwünnt d Parlamäntswaale in Groossbritannie.

April 

 8. April: Dr Leonid Iljitsch Breschnew wird Generalsekretär vo dr KPdSU.

Mai 

 26. Mai: Guyana wird unabhängig.

Juni 
 13. Juni: Grundsatzurdäil vom Oberste Grichtshof vo dr Veräinigte Staate, ass d Bolizei de Verdächtige muess uf iiri Rächt ufmerksam mache (Miranda Warning)
 26. Juni: Dr Schwizer Kanton Basel-Stadt füert s Frauewaalrächt ii.

Juli 

 2. Juli: Frankriich macht e nukleare Test uf em Mururoa-Atoll.
 6. Juli:  Malawi wird e Republik im Commonwealth

August 

 19. August: D Kulturrevoluzioon z Chine chunnt ins Rolle.

Septämber 

 6. Septämber: Dr Hendrik Frensch Verwoerd, wo z Südafrika d Apartheid iigfüert het wird ermordet.
 13. Septämber: Dr Balthazar Johannes Vorster wird Ministerbresidänt vo Südafrika
 30. Septämber: Dr südafrikanische Staat Botswana wird unabhängig.

Oktober 

 4. Oktober: Lesotho wird unabhängig.

Novämber 

 8. Novämber: Dr Ronald Reagan wird Guwernöör vo Kalifornie.
 20. Novämber: Dr Schwizer Kanton Züri stimmt gege s Frauewaalrächt.
 30. November: Barbados wird unabhängig.
 30. November: Dr Bundeskanzler Ludwig Erhard drätet zrugg.

Dezämber 

 19. Dezämber: UNO-Menscherächtverdrääg über bürgerligi, politischi, wirtschaftligi, soziali und kulturelli Rächt

Wüsseschaft und Technik 

 3. Februar: Luna-Programm: D Luna 9 landet uf em Mond.
 3. Februar: En amerikanische Wettersatellit wird gstartet.
 1. März: Die russisch Venus 3 chunnt bi dr Venus aa.
 16. März: D Astronauten Neil Armstrong und David Scott mache s erste Kuppligsmanöver im Wältall.
 21. April: D Universität Konstanz nimmt de Lehrbetrib uf.

 23. August: D Mondsonde Lunar Orbiter 1 schickt en ersts Bild uf d Ärde.
 28. Novämber: D Sowjetunion startet en ersts Sojus-Ruumschiff.

 Dr Farbstofflaser wird erfunde.
 Dr Weizenbaum entwicklet dr erst Chatbot, wo ELIZA häisst.

Wirtschaft 
 1. Januar: Z Australie wird dr Australisch Dollar iigfüert und s metrische System.
 10. bis 20. Merz: 36. Gämfer Auto-Salon
 13. bis 23. Oktober: 24. OLMA, Schweizer Messe für Land- und Milchwirtschaft

Kultur 
 20. Januar: Uruffüerig vom Schauspiil „Der Meteor“ vom Friedrich Dürrenmatt z Züri.
 28. bis 30. Jänner: 1. Soledurner Filmdäg
 8. März: Z Dublin sprängt d IRA d Nelsonsüüle.
 16. Mai: Im Bob Dylan si Album Blonde on Blonde chunnt in de USA uuse.
 8. Juni: Z Frankfurt am Main wird im Peter Handke si Theaterstück Publikumsbeschimpfung urufgfüert.
 21. Juni: D Uniwersidäät Konstanz wird eröffnet.
 24. Juni bis 5. Juli: 16. Internationali Filmfeschtspiil Berlin
 22. Juli bis 21. Augschte: 21. Breagazer Feschtspiil
 13./14. Augschte: Aidgnessisch Schwing- un Älplerfescht z Frauefäld
 18. August: Aafang vo dr Groosse Proletarische Kulturrevoluzioon in dr Volksrepublik China.
 28. Augschte bis 10. Septämber: 27. Internationali Filmfeschtspiil vu Venedig
 29. August: Dr letscht Uftritt vo de Beatles z San Francisco.
 8. September: TV-Brömieere vo dr Serii Star Trek in de USA.
 16. September: Uruffüerig vo dr Opere Antony and Cleopatra vom Samuel Barber an dr Metropolitan Opera z Nöi York.
 15. November: Uruffüerig vo dr Opere Puntila vom Paul Dessau an der Dütsche Opere Berlin.
 20. November: Uruffüerig vom Miusikel Cabaret am Broadhurst Theatre z Nöi York
 Im Carl Zuckmayer si Autobiografii Als wär’s ein Stück von mir chunt bi S. Fischer z Frankfurt/Main uuse.
 Dr Marlen Haushofer iire Roman Himmel, der nirgendwo endet chunnt bi S. Mohn z Gütersloh uuse
 D Avangardeband Red Crayola wird gründet.

Religion 
 30. April: Church of Satan wird gründet

Sport 

 29. März: Boxe: dr Muhammad Ali verdäidigt si WM-Ditel im Schwergwicht gegen e George Chuvalo.
 26. April: Fur die Olympische Summerspiil 1972 entschäidet sich Internazionale Olympische Komitee (IOC) für Münche.
 5. Mai: Borussia Dortmund gwünnt dr Öiropagöp vo de Göpsiiger.
 12. bis 15. Mai: 20. Tour de Romandie
 21. Mai: Dr Muhammad Ali vertäidigt si Box-WM-Ditel gegen e Henry Cooper.
 12. bis 19. Juni: 30. Tour de Suisse
 30. Juli: Ängland wird zum erste Mol Wältmäister im Schutte.

Katastrofe 

 17. Januar: Vier amerikanischi Plutoniumbombe falle noch eme Flugumfall uf d Gegend vo Palomares in Südspanie.
 24. Januar E Boeing 707 vo dr Air India fliegt in Mont Blanc iine. 177 Dooti.
 4. Februar: 133 Lüt stärbe won e Boeing 727 vo dr Nippon Airways churz vor Tokio, Japan abstürzt.
 5. März: 124 Dooti bim Absturz von ere Boeing 707 vo dr BOAC am Bärg Fuji.
 26. April: En Ärdbeebe  in dr usbekischen Hauptstadt Taschkent mit 300'000 Obdachlose.
 19. August: En Ärdbeebe bi Varto, Türkei, öbbe 2'520 Dooti.
 3. November: Wirbelstürme im Golf vo Bengale mit mee as 1'000 Doote.
 8. Dezember: E griechischi Fääri goot uf der Fahrt vo Kreta uf Piräus under mit 241 Doote.

Nobelbriis 
 Füsik: Alfred Kastler
 Chemii: Robert S. Mulliken
 Medizin: Peyton Rous und Charles Brenton Huggins
 Litratuur: Samuel Agnon und Nelly Sachs
E Friidensnobelbriis isch nit vergee worde.

Muusig 
 Dr Udo Jürgens gwünnt am 5. Merz z Luxeburg für Ööstriich dr Eurovision Song Contest mit em Lied Merci Chérie.

uf d Wält chuu 
 2. Jänner: Muhterem Aras, dytschi Bolitikeri
 20. Jänner: Peter Tschentscher, dytsche Bolitikeri
 22. Jänner: Uwe Wassmer, dytsche Fueßballer
 1. Februar: Heidi Z’graggen, Schwyzer Bolitikeri
 23. Februar: Didier Queloz, Schwyzer Aschtronom
 27. Februar: Miriam Butt, dytschi Sprochwisseschaftleri
 18. Merz: Adrienne Braun, dytschi Journalischti
 18. Merz: Anne Will, dytschi Färnsehjournalischti
 21. Merz: Yvonne Feri, Schwyzer Bolitikeri
 21. Merz: Christoph Landolt, Schwyzer Sprochwisseschaftler
 23. Merz: Silke Krebs, dytschi Bolitikeri
 25. Merz: Michael Schneider, dytsche Logoped
 4. April: Stefan Mappus, dytsche Bolitiker
 4. April: Petra Mayer, dytschi Wyychenigi 1988/89
 7. April: Michela Figini, Schwyzer Skirännfahreri
 15. April: Samantha Fox, britischi Sängeri
 23. April: Lukas Kundert, Schwyzer Theolog un Bfaarer
 3. Mai: Katrin Göring-Eckardt, dytschi Bolitikeri
 5. Mai: Axel Fischer, dytsche Bolitiker
 24. Mai: Elke Zimmer, dytschi Bolitikeri
 22. Juni: Khadim Hussain Rizvi, pakischtanische Prediger
 7. Augschte: Jimmy Wales, US-amerikanische Unternämmer un Grinder vu dr Wikipedia
 7. Septämber: Lutz Heilmann, dytsche Bolitiker
 8. Oktober: Tabea Zimmermann, dytschi Musikeri
 31. Oktober: Gottfried W. Locher, Schwyzer Theolog und refermierte Chilefunktionär
 8. Novämber: Heike Hennig, dytschi Choreografin un Regisseuri
 29. Novämber: Beate Böhlen, dytschi Bolitikeri
 29. Dezämber: Christian Kracht, Schwyzer Schriftsteller

Dag un Moned nid bikannt:
 Sabine Boss, Schwyzer Regisseuri
 Markus Gasser, Schwyzer Sproochwüsseschaftler und Dialäktoloog
 Matthias Grünert, Schwyzer Romanischt
 Andreas Kohm, dytsche Schriftsteller
 Dorothea Lüddeckens, dytschi Religionswisseschaftleri
 Elmar Vogt, dütsche Bankchaufmann, Kommunalbolitiker un Haimetforscher
 Michel Mettler, Schwyzer Schriftsteller

gstorbe 
 5. Jänner: Fridolin Tschudi, Schwyzer Schriftsteller
 9. Jänner: Rose Woldstedt-Lauth, elsässischi Schriftstelleri
 6. Februar: Emil Balmer, Schwyzer Mundartautor und Volchskundler
 15. Februar: Albert Thomas, US-amerikanische Bolitiker
 12. Merz: Victor Brauner, rumänisch-franzesische Moler
 6. April: Emil Brunner, Schwyzer Theolog
 14. Mai: Johann Ulrich Hubschmied, Schwyzer Romanischt und Nameforscher
 4. Juni: Chang Myon, sidkoreanische Bolitiker
 7. Juni: Hans Arp, elsässische Moler, Bildhauer un Dichter
 14. Juli: Erhart Ermatinger, Schwyzer Komponischt
 22. Juli: Rudolf Stark, dytsche Sprochwissenschaftler 
 28. Septämber: André Breton, franzesische Dichter
 15. Dezämber: Walt Disney, amerikanische Filmproduzänt un Erfinder vu Micky Mouse

Rund um di alemannische Dialäkt 
 10./11. Juni: 2. internationale Tagung für alemannische Mundartwissenschaft, Friburg im Brisgau

Weblingg 

 dhm.de: Lebendiges virtuelles Museum Online 
 www.bundesarchiv.de: Die Kabinettsprotokolle der Bundesregierung (1966)

Fuessnoote 

20. Joorhundert