Theoderich I.
Dr Theoderich I. (richtig Theoderid, gotisch Þiudareiks; † 451) isch vo 418 bis 451 dr Köönig vo de Westgoote gsi.

Voorgschicht 
418 häi d Westgoote under iirem Köönig Wallia die Iberischi Halbinsle verloo, zum sich in Südwest-Gallie in dr Browinz Akwitaanie und Däil vo de Browinze Novempopulana und Narbonensis niiderzloo, won ene d Röömer zuegwiise häi. Diräkte Zuegang zum Middelmeer häi d Westgoote aber nit überchoo. Dr Wallia isch denn unerwartet in dr westgootische Hauptstadt Tolosa gstorbe.

S Köönigdum 

Dr Theoderich I. isch Ändi 418 im Wallia si Noochfolger worde und het d Aasiidlig vo de Goote in Südwest-Gallie duuregfüert. Si Politik isch expansiiv gsi und het Erfolg gha, wäge dr Schwechi vom Weströömische Riich. Er het s Westgooteriich gründet, wo noch sinere erste Hauptstadt Tolosa (Toulouse) au s Tolosaanische Riich häisst. S Riich isch vom Atlantik bis zur Loire gange, Er het au Gebiet im Süüde erooberet und drbii s Bündnis (foedus) vo 418 mit de Röömer verletzt.

As Foederaat het dr Theoderich 422 zwar d Röömer milidäärisch gege d Wandaale in dr süüdspanische Baetica understützt, aber denn verroote, so dass d Röömer gschlaage worde si. Wo dr Kaiser Honorius im August 423 gstorbe isch und dr Johannes im Novämber 423 d Macht an sich grisse het, isch s im röömische Riich zu innepolitische Usenandersetzige cho.

Dr Theoderich het die Schwechi vom Röömische Riich welle usnütze und si Riich bis ans Middelmeer welle usdeene. 425 het er brobiert, d Hauptstadt vo dr gallische Prefekduur, Arelate z eroobere, won e strateegisch bedütende Vercheerschnootepunkt vo Stroosse uf Ravenna, Spanie und d Rhoone uf zum Rhii gsi isch. Dr röömisch magister militum für Gallie, dr Flavius Aëtius, het das mit Hilf vo hunnische Söldner chönne verhindere. Dr Aëtius het druf mit em Theoderich e Verdraag abgschlosse, und d Röömer höi de Estgoote gallischi Aadligi as Gäisle usgliiferet. Dr spööter Kaiser Avitus isch e chli spööter an dr westgootisch Hoof cho, won er de Söön vom Theoderich Underricht gee het. Wo d Wandaale 429 vo Spanie uf Nordafrika zooge si und d Juthunge in Rääzie gegen e Aëtius kämpft häi, häi d Westgoote no äinisch ooni Erfolg brobiert, Arelate z eroobere.

Wo s weströömische Riichs sich het gege d Franke müesse weere, wo 435 Köln und Trier blünderet häi, e Rebellioon vo de Bagaude in Aremorica usbroche isch und anderi Eräigniss d Röömer beschafdiget häi, het dr Theoderich 436 welle Narbo Martius iinee und so e Verbindig zum Middelmeer überchoo und zu de Wääg über d Püreneeä uf Spanie. Aber dr Litorius, wo dr Boste vom Ooberbefäälshaaber über Gallie vom Aëtius übercho het, wo dä witer ufgstiige isch, het d Stadt mit Hilf vo hunnische Foederate vor de Westgoote chönne schütze. Es gseet au us, wie wenn dr Aëtius denn sälber gootischi Drubbe gschlaage häig, wo deren iir Köönig nid ume Wääg gsi sich. Dr Theoderich het sich in dr Richdig uf si Hauptstadt Tolosa zue müesse zruggzie. Er het e Friide vorgschlaage was aber nid aagnoo worde isch. In de Kämpf bi Tolosa 439 si d Goote siigriich bliibe. Dr Litorius isch verwundet worde und bald druf in gootischer Gfangeschaft an sine Verletzige gstorbe. Druf het dr Aëtius dr Avitus, wo praefectus praetorio Galliarum gsi isch, mit eme Friidensvoorschlaag zum Theoderich gschiggt und dä het en aagnoo. Es isch mööglig dass denn s Tolosaanische Riich as suwerääne Staat anerkennt worde isch. Das dönggt mä wäge ere Aagoob vom Gschichtsschriiber Jordanes gefolgert.

E Dochder vom Theoderich isch mit em Hunerich, em Soon vom Herrscher über d Wandaale Geiserich, verhürootet worde (429?). Wil aber d Ussicht von ere Hüroot vom Hunerich mit dr Eudocia, dr Dochder vom Kaiser Valentinian III. bestande het, het dr Geiserich d Dochder vom Theoderich aaklagt, ass si blaant häig, iin z ermorde und er het sä verstümmlet und si im Joor 444 zum Westgooteköönig zrugggschiggt. Eso si d Wandaale im Theoderich sini Find worde. Im gliiche Joor isch dr ehemoolig magister militum Sebastianus, wo mit em Aëtius uf Chriegsfuess gstande isch, an dr westgootisch Hoof z Tolosa choo. Das hätt d Beziejige mit em Aëtius chönne verschlächtere, aber dr Theoderich het en furtgschiggt und dä het druf Barcelona erooberet und isch 450 uf e Befääl vom Geiserich unbrocht worde. Mit em Rechila, Köönig vo de Sueebe z Spanie, isch dr Theoderich woorschinlig verfindet gsi, wil westgootischi Drubbe im Joor 446 d kaiserlig Fäldher Vitus bim ene Fäldzug gege d Sueebe understützt häi. wil die milidäärisch stark gsi si und ddr Geiserich ängeri Verbindige zum röömische Riich aagsträbt het, het dr Theoderich si Ussepolitik gänderet und äini vo sine Döchder im Februar 449 mit em nöije Köönig vo de Sueebe Rechiar verhürootet. Si Schwiigersoon het dr Theoderich im Juli 449 bsuecht, und uf em Ruggwääg het er mit Hilf vo de Bagaude und noch em Schriftsteller Isidor vo Sevilla mit dr Understützig vo de Goote – d Umgääbig vo dr Stadt Caesaraugusta verwüestet und Ilerdas iignoo.

Dr Kampf gegen e Attila und im Theoderich si Dood 

Bevor dr Attila mit sine Hunne und andere Verbündete gege Weste bis uf Gallie marschiert isch, het er brobiert e Bündnis vo de Westgoote mit de Röömer z verhindere. Für daas het er em Theoderich e Pakt gege d Röömer aabote, gliichzitig aber de Röömer d Unterstützig gege d Westgoote offeriert. Wiso genau dr Theoderich beschlosse het, sich mit de Röömer gege d Hunne z verbünde, isch unklaar. Er isch uf jeede Fall mit sinere ganze Armee und sine Söön Theoderich II. und Thorismund in Kampf zooge, und het im Juni 451 d civitas Aurelianorum, wo vom Attila belaageret worde isch, grettet. Denn häi d Goote und d Drubbe vom Aëtius dr Attila afo verfolge, bis es in dr Nööchi vo Troyes im Juni oder Septämber 451 zur Schlacht cho isch D HUnne häi d Schlacht verloore, aber dr Theoderich isch gfalle und noch de gotische Sitte vo sine Chrieger eerevoll biigsetzt worde. D Goote häi denn sofort im Theoderich si eltist Soon Thorismund zum nöije Köönig usgrüeft.

Gedänke 
E Gedänkdaafele über iin befindet sich in dr Gedänkstett Walhalla us em 19. Joorhundert im bayrische Donaustauf.

Kwelle 

 Gaius Sallidus Sidonius Apollinaris: Carmina
 Jordanes: De origine actibusque Getarum

Liddratuur 
 Herwig Wolfram: Die Goten. 4. Uflaag. C.H. Beck, Münche 2001, ISBN 3-406-33733-3.
 Peter J. Heather: Goths and Romans 332–489. Clarendon Press, Oxford 1991, 1994, ISBN 0-19-820535-X.
 Wolfgang Giese: Die Goten. Kohlhammer, Stuttgart 2004, ISBN 3-17-017670-6.

Weblingg

Fuessnoote 

König
Got
Person (Alterdum)
Maa