Theophilos (Byzanz)
Dr Theophilos (; * um 813; † 20. Januar 842) isch dr byzantinisch Kaiser vo 829 bis 842 gsi. Er isch noch sim Vater Michael II. dr zwäit Kaiser us dr amorische Dünastii worde und isch en erklärte Gegner vo dr Bildervereerig gsi. 832 het dr Theophilos en Edikt uusegee, wo d Vereerig vo Bilder strikt verbote het; d Bricht über wien er Widergspängstigi grausam het lo behandle, si so extrem, ass mänggi glaube, si sige überdriibe.

Won er dr Droon bestiige het häi d Byzantiner uf Sizilie gege d Sarazene kämpft. Dr Theophilos het aber alli sini Chrefte uf e Chrieg gegen e Kalif vo Bagdad müesse konzentriere. Das isch e Chrieg gsi, wo dr Theophilos sälber usglööst het, won er e baar persische Flüchtling Asyl aabote het. Äine vo dene isch zum Christedum überdräte und uf e Naame Theophobos dauft worde. Er het im Theophilos si Schwöster Helena ghürootet und äine vo sine Generääl worde.

Zerst isch die byzantinischi Armee erfolgriich gsi. 837 het si Samosata und Zapetra (Zibatra, Sozopetra), wo dr Kalif al-Mutasim uf d Wält cho isch, eroberet und zerstöört. Dr al-Mutasim het e gwaltigi Armee ugstellt, mit eme Däil von ere dr Theophilos bi Dasymon gschlaage, wäärend dr Räst vo de arabische Drubbe uf Amorion marschiert isch, vo wo die amorischi Dünastii häärchoo isch. D Stadt isch 55 Dääg lng belaageret worde und denn isch si am 23. Septämber 838 gfalle. Dr al-Mutasim het d Iiwooner lo umbringe und dr Räst as Sklave verchauft. D Stadt isch vollkomme zerstöört worde. Dä Schlaag het dr Theophilos schweer mitgnoo und er het sich nie ganz erhoolt.

836 het er e Fäldzuug gege d Bulgare under em Khan Malamir aagfange und eso dr 30-jöörig Friide, wo dr Omurtag Khan und dr Kaiser Michael II. gschlosse gha häi, broche. D Byzantiner häi d Festige Prowat und Burdizon bi Adrianopel und Philippopolis verloore. Eso isch d Via Militaris (mä het ere au Via Diagonalis gsäit), wo vo Konstantinopel über Serdica bis uf Singidunum gangen und strategisch wichdig gsi isch, underbroche worde.

Im Land het dr Theophilos brobiert, d Korruption und Aamaassig vo sine Beamte in Griff überzchoo, und er isch e stränge aber umbardeiische Richter gsi. Drotz em Chrieg in Asie und de groosse Summe, wo dr Theophilos für Geböid, Handel und Gwärb usgee het, si d Finanze vom Riich in bester Ornig gsi, in erster Linie woorschinlig wäge siner Verwaltig, wo seer effizient gsi isch. 

Dr Theophilos, het en usgezäichneti Erzieig vom Grammatiker Johannes Hylilas überchoo, und isch e groosse Fründ vo dr Muusig und Kunst gsi. Er het d Muure vo Konstantinopel versterkt und e Chrankehuus baut, wo no in de letschte Joor vom byzantinische Riich existiert het.

Dr Theophilos isch sit 830 mit dr Theodora II. (um 810–867) verhürootet gsi. Die het won er gstorbe isch, d Regäntschaft für iire minderjöörig Soon Michael III. übernoo.

Liddratuur 
 Leslie Brubaker, John F. Haldon: Byzantium in the Iconoclast era. c. 680–850. A History. Cambridge University Press, Cambridge u. a. 2011, ISBN 978-0-521-43093-7, S. 392ff.
 Warren Treadgold: The Byzantine Revival, 780-842. Stanford 1988, S. 263ff.
 Mark Whittow: The Making of Byzantium, 600–1025. Berkeley 1996, S. 152–154.

Weblingg 

Kaiser (Byzanz)
Maa