Mitteldeutsche Dialekte
Di mitteldytsche Dialäkt zelle zue dr hochdytsche Dialäkt.

Biet 
Im Mitteldytsche, wu im Biet zwische dr Benrather Linie (nerdligs maken gege sidligs machen) im Norde un dr Speyerer Linie im Side (nerdligs Appel gege sidligs Apfel) gschwätzt wird, isch di zwot Lutverschiebig in weniger starkem Umfang uusbregt wie im Oberdytsch. Dergege het s die Lutverschiebig im Niderdytsch un Niderländisch gar nit gee. 

Niderdytsch: maken – Appel – Pund
Mitteldytsch: machen – AppelWeschtmitteldytsch: PundOschtmitteldytsch: FundOberdytsch: machen – Apfel – Pfund Forschigsgschicht 
D Bezeichnig „mitteldytsch“ isch im 19. Johrhundert entstande, wu mer d Dialäkt im dytsche Sprochruum untersuecht gha het. Dervor het mer nume zwische ere oberländische bzw. oberdytsche (Oberdytschland) un ere niderländische bzw. niderdytsche (Niderdytschland) Sproch unterschide. Bi dr Dialäktuntersuechige het mer feschtgstellt, ass di hochdytsch Lutverschiebig, wu dr historisch uffälligscht Unterschid zwische dr oberländische un dr niderländische Sproch uusgmacht het, in eme seli breite Streife nume uuvollständig gschäne isch. Wäg däne unter e baar andere Merkmol het mer aagfange, dää „Streife“, wu am Ryy vil breiter isch wie im Oschte, as Ibergangsbiet zwischen em Oberdytsch un em Niderdytsch ufzfasse. Des mitteldytsch Sprochgebiet isch dodermit s Biet vu dr weschtmitteldytsche un dr oschtmitteldytsche Dialäkt un goht im Side vu dr Pfalz an dr Speyerer Linie lang bis in s Erzgebirg un im Norde vu Aachen iber Nordhesse bis in s sidlig Brandeburg. Des stimmt au zem große Deil zue dr Besidlig un dr Urbarisierig vum oschtmitteldytsche Ruum im Mittelalter.

 Dialäkt 
Zum Mitteldytsch zelle di weschtmitteldytsche un di oschtmitteldytsche Dialäkt mit däne Dialäktryym:

 Westmitteldytsch 
 Mittelfränkisch 
 Ripuarisch, auch Ripuarisch-Fränkisch (Nordrhyy-Weschtfale, Oschtbelgie; u. a. Kölsch, Eischwiele Platt)
 Moselfränkisch (Nordrhyy-Weschtfale (Siegerland), Rhyyland-Pfalz un nordweschtligs Saarland)
 Lëtzebuergesch, au Luxemburgisch (Luxeburg, Belgie (Areler Land), Eifel (Bitburg) un Frankryych) 
 Ryyfränkisch 
 Lothringisch (Frankryych (Département Moselle))
 Pfälzisch
 Weschtpfälzisch (Rhyyland-Pfalz (Weschtpfalz) un sideschtligs/nordeschtligs Saarland)
 Vorderpfälzisch (Vorderpfalz)
 Kurpfälzisch (Bade-Wirttebärg (Kurpfalz) un Hessen (sidligs Starkenburg)) 
 Osthessisch (Hessisch)
 Nordhessisch (Hessisch)
 Mittelhessisch (Hessisch)
 Oschtmitteldytsch
 Lausitzisch-Neumärkisch
 Thüringisch
 Nordobersächsisch
 Obersächsisch oder Sächsisch (Sachse, sidligs Brandeburg, sidligs Sachse-Anhalt) 
 Erzgebirgisch
 Schlesisch
 Hochpreußisch

D Zueornig vum Sidniderfränkisch (Limburgisch) zwische dr Benrather Linie (maken/machen-Isoglosse) im Side un dr der Uerdinger Linie (ik/ich-Isoglosse) im Norde isch nit eidytig, vun e Deil Sprochwisseschaftler wird s em Niderdytsch zuegordnet, vu andere em Mitteldytsch.

S Oscht- un Sidfränkisch wird normalerwyys em oberdytsche Dialäkt zuegrächnet, e Deil Sprochwisseschaftler sähne s Oschtfränksch as Ibergangsdialäkt zwischen em Oberdytsch un em Mitteldytsch.

 Literatur 
 Werner Besch (Ug.): Dialektologie. Ein Handbuch zur deutschen und allgemeinen Dialektforschung (= Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft. Band 1). 2 Bände. Walter de Gruyter, Berlin 1982, 1983, ISBN 3-11-005977-0, 3-11-009571-8. Do drunder: Peter Wiesinger: Die Einteilung der deutschen Dialekte. Zweite Halbband, S. 807–900, bsunders S. 846–872.
 Heinrich J. Dingeldein: Sprachvarietäten in 'Mitteldeutschland'. Gebrauch und Räumlichkeit. In: Gerhard Stickel (Ug.): Varietäten des Deutschen. Regional- und Umgangssprachen (= Institut für deutsche Sprache. Jahrbuch 1996''). Walter de Gruyter, Berlin / New York 1997, S. 109–141 (Digitalisat).

Weblink 
 Deutscher Sprachatlas
 Kölsch-Akademie

Dytsche Dialäkt
Sprooch (Dütschland)