Burg Mandach
D Burg Mandach, au Burg Wyler benamst, stòt bi Rièdè, èm Ortsdeil vo Üülingè-Birchèdorf im Chreis Waldshuèt uff èm Felsvorschprung übber m Mettmadal.

Gchichtè 
Zu dè Erbauungsgschichtè isch wènnig tradyrt. Um 1352 wörd èn Heinrich vo Ärzingè gnennt. Dè Ärzinger hèt d Burg bis zu irem Uusschterbè um 1501 ghört. Denn isch si a dè Junker Lukas vo Reischach vokauft worrè. Sellè hèt si a s Koschter St. Bläsy witervokauft, wo si vo Vögt hèt vowaaltè lõ. So isch dè Chrischtoph vo Mandach 1581 uff dè Burg Wyler sesshaft gsi. Er isch um 1616 gschtorbè. Er isch Obbervogt vom Markgrafè vo Baddè z Ettlingè gsi, sini Witwè Euphrosine hèt 1610 iri Rächt a s Kloschter Rièdè voerbt. Vomuetlich isch d Burg aaschlièßend volõ worrè. Dè Euphrosines iren Soon Chrischtof Jakob vo Mandach isch Hofmeischter bim Bischof vo Worms gsi.

Vomuetlich hèt mõ d Burg nõch sellèrè Familliè denn Mandach dauft. Bi Zurzi isch annedubaki è Schlössle Mandach gschtandè. S Adelsgschleècht vo Mandach sin einscht Minischterali vom Hochschtift Konschtanz gsi, irè Wappè isch no im Ortswappè vo Mandach erhaaltè blibbè.

Laag 

D Hörnleburg, vo dèrrè no einigi Reschtè z sää sin, isch uff ènèm Felsvorschrprung uff Schwarzwald-Granit baut, so dass übber d Johrhunderte villi Möcke vo dè Feschtungsmuèr a dè Haaldè abbèkeit sin. Mò cha no d Grundmuèrè von èm rundè Eggdurm un dè Pfylerrèscht vo dè Zug-Brugg. D Ruinè isch mit Bäum un Schtuudè zuègewachsè.

Literadur 
 Heinz Voellner: Die Burgen und Schlösser zwischen Wutach und Rhein, S. 88–92, mit Laag- un Rekonschtruktionszeichnungè, 1975

Weblingg 
 Rekonschtruktionszeichnung vom Wolfgang Braun

Einzelnõchwys 

Mandach
Üülinge-Birchedorf