Rosen
D Roose sind e Gaddig us de Pflanzefamilie vo de «Roosegwächs».

Dr Name vo dere Pflanzegaddig chunt vom latyynische Wort «rosa». Es git en bsunderi Wüsseschaft, wo sech mit dene Pflanze befasst, das isch d «Rhodologii».

Zu dere Pflanzegruppe ghöret es baar hundert Aarte. Si hend d Bsunderhäit, ass si a de Stängel Stachle hend – i dr Mundart seit me-n-e «Doorne» – und us de Blüete im Spootherbscht spezielli Frücht, d Hagebudde mache, wo vo de Biolooge zu de «Sammelnussfrücht» grächnet wärdet.

D Gärtner underscheidet d Wildroose vo de Kulturroose. Mä het die Bluemepflanze scho i der Antike als öpis wärtvols aagluegt und ere schynts denn scho d «Chönigin vo de Blueme» gsäit. Si het fasch obligatoorisch zu de Pflanze i de Chlooschtergärte ghört, grad au wil verschideni Pflanzedäili i dr tradizionelle Volchsmedizin pruucht wärde. Dr Albärt dr Gross het i sym Wärch «Vo de Pflanze» empfole, ime guete Garte au Roose z haa. Und au i de spötere Bluemegärte hepmä se sider gärn gsee. Mid irem Ööl – em Rooseööl – machd me bis hüt Parfüüm. 

As däils höch züchdeti Pflanze, wo in Gärte und Päärk und au uf öfentleche Grüenflechene vo Stedt und Dörfer mängmol ghüüft gsetzt wärdet, sind d Kulturroose afellig für vil Chrankete, bsunders uf e Befall mid baar Pilzarte, und Schedling.

Im Gebiet vo de alemannische Tieläkt findt mä schööni um berüemti Roosegärte, zum Bischpiil d Roose vom Schlosspark vo Ludwigsburg, de «Roosenöihäitegarte» z Baade, de Roosegarte vo Haigerloch, de Roosesortimäntsgarte z Nöggeschwiil, denn i dr Schwiiz dr Garte vom Schloss Häidegg im Kanton Luzärn, de Roosegarte vo Bärn, de z Winti, d Samlig vo hischtorische Roose bi dr Kartause Ittige, und psunders bekant isch de iteliänisch Roosepark uf dr Insle Mainau im Bodesee. D Gsellschaft vo de Schwiizer Roosefründ het es Buech usegge, wo drin d Gäärte, wo me cha psueche, ufglischtet sind.

D Roose het e symboleschi Bedüütig i dr Kultuur. Si chunt hüüfig als Zäiche in Wappe vor, i dr Regel mid em stilisierte Bild vo dr «heraldische Roose», so wie bi de Stedt Rapperschwil, wos au es baar Roosegärte zum Aaluege git, und Stäffis am See.

Literatur 
 Heinz Henker: Rosa. In: Heinrich Egon Weber (Hrsg.): Illustrierte Flora von Mitteleuropa. Berlin, 2003, ISBN 3-8263-3065-X.

Weblink 

 Pflääg vo de Roose
 Welt der Rosen
 D Roosegärte vo Europa

Fuessnoote 

Bedecktsamer