Babylon
Babylon (in dr Bible: Babel) isch a Schdadt gsi im alte Mesopotamie grad näbem Fluss Euphrat. Dr Tell, wo siini Ruine bildet hai und wo öbbe 85 km südlig vo Bagdad liit, isch faschd alles was vo einere vo de wichtigschde Schdedt vo dr Antike übrigbliiben isch.

Die Hängende Gärte vo Babylon si dr griechische Dradition no eis vo de Siibe Wältwunder gsi. 

Babylon (oder Babylonie) isch au dr Name für s Land, wo vo dr Schdadt regiert worden isch.

Gschicht 
Babylon het zweimol in siiner Gschicht d Hegemonie über Mesopotamie gha, zur Ziit vom Altbabylonische Riich, wo vom 19. bis zum 16. Johrhundert BCE duurt het, und vom Neubabylonische Riich, wo vom Nabopolassar 626 vor dr Ziitwändi gründet und vo de Perser 539 eroberet worden isch.

S Altbabylonische Riich, 19.-16. Johrhundert 
Es giit für die Ziit verschidnigi Chronologie. D Date wo do agfüehrt wärde si zimlig schbekulativ.

1. D Amoriterdynaschdii 
 Sumuabum 	1894–1881 (1830–1817) 	
 Sumulaīlu 	1880–1845 (1816–1781) 	
 Sabium 	1844–1831 (1780–1767)
 Apil-Sin 	1830–1813 (1766–1749) 	
 Sin-muballit 	1812–1793 (1748–1729) 	
 Hammurapi 	1792–1750 (1728–1686) 	Dr Hammurapi isch dr bekanntischt vo de Amoriterkönig. Är het Elam, Subartu und Eschuna eroberet und isch so Herrscher vo Assur worde, und het au Sumer und Akkad iignoh und het so ganz Mesopotamie beherrscht. Er het Bewässerigsalage agleit und groossi Gebäud baut. Er het d Verwaltig vom Land besser organisiert und het em mit em so-genannte Codex Hammurapi ä eiheitligi Rächtsornig gä. D Gsetz si uf Stele und Dondafele gschriibe und öffentlig ufgschdellt gsi, so dass jede sie hätt chönne läse. S berüehmtischt vo de Gsetz isch das gsi, wo feschtgleit het ass d Schdroof em Verbräche söt aagmässe si: Es Aug für es Aug. Ä Zahn für ä Zahn. Zu dere Ziit isch dr Schdadtgott vo Babylon, dr Marduk, dr Hauptgott vom ganze Land worde.
 Samsuiluna 	1749–1712 (1686–1648) 	Er isch dr Sohn vom Hammurapi gsi.
 Abī-Ešuh 	1711–1684 (1684–1620) 	
 Ammīditana 	1683–1647 (1620–1583) 	
 Ammīsaduqa 	1646–1626 (1683–1562) 	
 Samsuditana 1626–1595 (1562–1531) 	Dr Hethiterkönig Mursili I. het em Altbabylonische Riich es Ändi gmacht.

Zwüscheziit

2. Die erscht Kassitedynaschtii, 1570–1225 
 Kaschtiliasch III.
 Agum III.
 Karakindasch
 Kurigalzu I. (1425-1400)
 Kadaschman-Enlil I. (1400-1380)
 Burnaburiasch II. (1380-1352)
 Kara-Hardasch (1352-1344)
 Nazi-Bugaš
 Kurigalzu II. (1343-1318)
 Nazi-Maruttaš (1318-1292)
 Kadašman-Turgu (1292-1274)
 Kadaschman-Enlil II. (1274-1268)
 Schagarakti-Schuriasch (1258-1239)
 Kaschtiliasch IV. (1239-1231)
 Adad-schuma-usur (1223-1193)

3. Die zweit Kassitedynaschtii, 1186–1154 
 Meli-Schipak (1193-1178)
 Marduk-apla-iddina I. (1178-1165)
 Zababa-schuma-iddina (1165-1164)
 Enlil-nadin-ahe (1164-1160)

S Mittelbabylonische Riich, 1158–1026

4. Die zweit Dynaschtii vo Isin 
 Marduk-kābit-ahhēšu (1158–1140)
 Itti-Marduk-bālatu (1140–1132) Er isch dr Sohn vom Marduk-kābit-ahhēšu
 Ninurta-nādin-šumi (1132–1126)
 Nabû-kudurrī-usur I. (Nebukadnezar I.) (1126–1104) Eigentlig Nebukadrezar. Er isch dr Sohn vom Ninurta-nādin-šumi
 Enlil-nādin-apli (1104–1100) 	Dr Sohn vom Nebukadrezar I.
 Marduk-nādin-ahhē (1099–1082)	Dr Brueder vom Enlil-nādin-apli
 Marduk-šāpik-zēri (1082–1069)
 Adad-apla-iddina (1069–1047)
 Marduk-ahhē-erība (1047/1046)
 Marduk-zēra-... (1046–1034)
 Nabû-šumu-lībur (1034–1026)

5. Die zweit Dynaschtii vom Meerland, 1026–1005 
 Simbar-šīpak (Simbar-šīhu) (1026–1008)
 Ea-mukīn-zēri (1008), Än Usurpator
 Kaššu-nādin-ahi (1008–1005)

6. D Dynaschti vo "Bazi", 1005–985 
 Eulmaš-šākin-šumi (1005–988)
 Ninurta-kudurrī-usur II. (988–985)
 Širikti-Šuqamuna (985)

7. Die Elamischi Dynaschtii, 985–979 
 Mār-Bīti-Apla-Usur (985–979)

8.-9. Dynaschtie, 979–729 
 Nabû-mukīn-apli (979–943)
 Ninurta-kudurrī-usur II. (943). Dr Sohn vom Nabû-mukīn-apli
 Mar-bīti-ahhē-iddina (ca. 943–ca. 900 (?)) 	
 Šamaš-mudammiq (ca. 900)
 Nabû-šuma-ukīn I. (ca. 899–ca. 888)
 Nabû-apla-idina I. (ca. 877–ca. 855/851) Dr Sohn vom Nabû-šuma-ukīn I.
 Marduk-zākir-šumi (ca. 855/52–ca. 819 (?)) Dr Sohn vom Nabû-apla-idina I.
 Marduk-balāssu-iqbi (ca. 819–ca. 813)
 Baba-aha-iddina (vo öbbe 813 a)
In dr Ziit noch em Baba-aha-iddina het s äntwäder keini König gha, oder mä kennt ihri Näme nid.
 Ninurta-apla-... 	
 Mardok-bēl-zēri 	
 Mardok-apla-usur 	
 Erība-Marduk (ca. 770)	Ä Chaldäer us em "Meerland"
 Nabû-šuma-išin (öbbe 760–748)
 Nabû-nāsir (748–734)
 Nabû-nādin-zēri (734–732) Dr Sohn vom Nabû-nāsir
 Nabû-šuma-ukīn II. (732) Än Usurpator
 Nabû-mukīn-zēri (732–729)

10. Die Assyrischi Dynaschtii, 729–626 
 Pūlu (= Tiglat-pileser III. von Assyrien) (729–727)
 Ululaja (= Salmanassar V. von Assyrien) (727–722)
 Marduk-apla-iddina II. (Merodoch-baladan) (722–710) Är isch än unabhängige babylonische König gsi
 Šarru-ukēn II. (= Sargon II. von Assyrien) (709–705)
 Sîn-ahhē-erība (= Sanherib von Assyrien) (705–703)
 Marduk-zakir-šumi II. (703) Är isch än unabhängige babylonische König gsi
 Marduk-apla-iddina II. (703) Är isch än unabhängige babylonische König gsi
 Bēl-ibni (703–700) Är isch än assyrische Vizekönig gsi
 Aššur-nadin-šumi (699–694) Dr Sohn vom Bēl-ibni. Är isch än assyrische Vizekönig gsi
 Nergal-ušērib (694–693) Är isch än elamische Vizekönig
 Mušēzib-Marduk (693–689) Är isch än unabhängige babylonische König gsi
 Sîn-ahhē-erība (= Sanherib von Assyrien) (689–681). Si zweiti Regierigsziit z Babylon. im Johr 689 het er Babylon eroberet und zerschdört.
 Aššur-aha-iddina (= Asarhaddon von Assyrien) (681–669) Er wird nume as "Statthalter vo Babylon" bezeichnet. Är het Babylon widr ufbaut.
 Šamaš-šuma-ukīn (669–648) Rebellion gege die assyrischi Oberherrschaft. D Schdat Babylon het sich noch erä Belagerig vo zwei Johr müesse ergä
 Kandalanu (647–627)
 Sîn-šumu-līšir (627/626) Är isch än Usurpator z Assyrie gsi.
 Sîn-šarra-iškum (627 oder 626) König vo Assyrie.

S Neubabylonische Riich, 626-539 

Das si d Chaldäerkönig wo eim us dr Bible bekannt si.

D Chaldäerdynaschdii 
 Nabû-apla-usur (Nabopolassar) 	(625–605) Zsämme mit de Meder het er die assyrischi Hauptschdadt Niniveh belageret und 612 iignoh. Bis 610 het er die letschte assyrische Schdedt wo vo de Ägypter underschdützt worde si eroberet.	
 Nabû-kudurrī-usur (Nebukadnezar II.) 	(605–562) Eigentlig söt me dr Name Nebukadrezar läse. Er isch ä Sohn vom Nabopolassar, und under ihm isch Babylon uf dr Höchi vo siiner Macht gsi. Er het d Bewässerigsalage verbesseret, het es groosses Baubrogramm duregfüehrt und dr Handel gförderet. Er het dr Necho, dr ägyptisch Pharao, in zwei Schlachte gschlage und die ganz öschdlig Middelmeerküschteregion eroberet. Wo sich d Jude erhobe hai gege ihn, het er Jerusalem zerschdört und d Bevölkerig nach Babylon verschleppt.
 Amēl-Marduk (Amelmerodach) (562–559) Ä Sohn vom Nebukadnezar II.
 Nergal-šarra-usur (559–556) Dr Schwiegersohn vom Nabû-kudurrī-usur
 Lābāši-Marduk 	(556) Dr Sohn vom Nergal-šarra-usur
 Nabǔ-nā'-id (Nabonid) (555–539) Dr letscht babylonisch König. Dr Perserkönig Kyros dr Grooss het im Johr 539 Babylon eroberet.
 Bel-šarra-usur (549–540) Er isch dr Sohn vom Nabonid gsi und si Schdellverträter, aber er isch nid offiziell König gsi. Är isch dr Belsazer vo dr Bible (Daniel 5), won en as dr letscht Chaldäerkönig beschriibt.

Geografii vo Mesopotamie
Ort (Mesopotamie)
Historische Staat
Monarchii
Babylonie
Ort im Tanach
Ort im Alte Teschtamänt