Wasserturm
Wasserturm isch d Bezeichnung für è Bedrybsbauwärch von èrè Wasservosorgung, wo èn Hochbhälter für s Spychèrè vo Trinkwasser odder Bruuchwasser hèt. Mit èm Hochbhälter wörd näbbèm Parathaltè von èrè temporär uusreichendè Wassermènge au für èn uusreichendè un glychmäßigè Drugg im aagschlossenè Wassernetz sorgè duèt.

Fungtionsbrinzyp 

D Wasservosorgung vo dè Gebäude, wo a s Wassernetz aagschlossè sin, wörd allei mit Hǜlf vom hǜdroschtatischè Drugg un dõdemit mit dè Schwèrchraft gwôrleischtet. Bi sèllèm Brinzyp diènt dè Hochbhälter au als Uusglychsbhälter. S Wasser, wo us èm Wassernetz abflǜèßt, füürt zuè nèrè Reduktion vo dè Wassermèngi im Hochbhälter, dõrum wörd dè Hochbhälter regèlmäßig nõchgfüllt, um dè Pegel im Bhälter möglichscht uff dè glychè Höchi z haaltè. Uff sèlli Wys bliibt dè Wasserdrugg im Netz konschtant. In Wassernetz mit Hochbhälter wörred Bumpè uusschlièßlich zum Befüllè vom Hochbhälters bruucht.

Für èn uusreichendè Drugg müèn alli Vobruucher dǜèfer wiè dè Hochbhälter ligè (Brinzyp vo dè kommunizyrendè Röörè). Abnameschtellè, wo höcher ligèd (z. B. Hochhüser), bruuchèd è eigèni Druggerhöchungsaalaag.

Vor- un Nõchdeil, Alternatyvè 
Vordeile sin:

 Wassertürm sin hǜdraulisch eifach uffbaut. Si glychèd durch iri Konschtruktion zuèlaufsitig Druggschwankungè un ablaufsitig Vobruuchsschwankungè uus. Dõdurrè ergäbèd sich gringi Aaforderungè a d Befüllung bzw. d Befüllungsbumpi.
 Au ooni Energyzuèfuur chönnèd si è gwissi Mèngi Wasser abgää. Zuèvolässigkeit isch z. B. für d Trinkwasserhǜgiene wichtig.
 Si diènèd au als Sǜmbol un als Werbedräger.

Nachdeilig isch:

 Dè Bau von èm Wasserturm ist uffwèndig.
 D Qualidät vom Wasser im Bhälter isch oft nit ywandfrei, well s Wasser längeri Zit nit uusduuscht wörrè hèt chönnè.
D Spycherfungtion vo Wassertürm cha durch Wasserschpycher in Boddènôchi ersetzt wörrè. Mit gregèltè Bumpè in Druggerhöchungsaalaagè in Wasservodeilungssischteem cha au dè notwèndige Drugg erzügt wörrè, allerdings mit èm höchèrè technischè Uffwand.

Dimensionè 

Dè Schanzèturm z Hamburg, zu sinèrè Zit ein vo dè gröschtè Wassertürm z Europa, hèt 4.600 m³ Fassungsvomögè ghaa. Mit 4.000 un 5.000 m³ Fassungsvomögè sin d Hertèner Wassertürm hützdaag diè gröschtè Trumm unter dè dütschè Wassertürm.
Hützdaag isch ein vo dè wältwit gröschte Wasserturm dè Turm z Roihuvuori in Finnland, wo 1977 in Bedryb gangè isch (Bild), wo i dè Nôchi vo Helsinki stòt un mit 12.600 m³ s meischt Wasser z fassè vomaag.

Dè Grand Central Water Tower Midrand in Südafrika isch sowoll vo dè Bauwys in Form von èm Kegel, wo uff dè Spitzè stôt un 40 Meter hoch isch als au vom Volumè hèr (6.500 m³) è hèrussragendi Erscheinung unter dè Wassertürm.

Konschtruktion/Bauformè 
Wassertürm unterschydèt sich sowoll im Hybligg uff d Bhälter wié au i dè üßèrè Gschtalt. S git massivi Türm (uss Backschtei odder Bedong); im induschtrièllè Berych sin allerdings hauptsächlich Staal-Skelètt-Konschtruktionè zum Ysatz chò. S git au Wassertürm z Holzbauwys.

È Konschtruktionsform für sich isch dè Aquaglobus. Sèlli Art vo Wassertürm uss Metall isch Èndi vo dè 1960er Johr in Ungarn entwicklèt worre. Dõdeby handlèt s sich um èn kugelförmigè Wasserbhälter uff eim sülèartigè Ständer. Hüfig isch sèlli Bauart i dè DDR zum Ysatz chò.

Well èn gfülltè Bhälter è großi Druggschpannung i dè Stützè hèt, muè bi dè Dimensionyrung vo Wassertürm bsunders berüggsichtigt wörrè, dass si nit abknickèt. Well d Gfòòr vom AbknickÈ für d Achsè mit èm gringschtè Flächèdrägheitsmomènt am gröschtè isch, git bi Wassertürm meischtens sǜmmetrischi, spezièll rundi Grundriss.

Rächteggbhälter 
Diè èrschtè Wassertürm (ab 1830) hèn rächteggigi Wasserbhälter mit flachem Boddè ghaa. Für s Voschtärkè vo dè Wänd hèn innèligendi Zuganker ygsetzt wörrè müèsè, wo aafällig für s Roschtè gsi sin un s Subbermachè vom Bhälter komplizyrt gmacht hèn. Spôter sin d Bhälter rund uusgfüürt worrè, sèllèwäg isch dè witterhy flache Boddè zuèsätzlich durch è Balchèkonschtruktion unterschtützt worrè. Sèlli Bauform isch fascht uusschlièßlich in Gebäude integryrt worrè.

Hängeboddèbhälter 
È konschtruktivi Vobesserung isch ab 1860 z Frankreich aagwendèt worrè. Dè asè benamste Hängeboddèbhälter hèt èn gwölbtè Boddè, dèm sini Vobindung mit dè rundè Bhälterwand als Druggring fungtionyrt. D Uusdeenung vom Druggring füürte abber immer widder zuè Bschädigungè vo dè Flanschkonschtruktion. Üßeres Erkennungsmerkmòl vo sèllèrè Bauart isch èn Ständerbaudeil, wo nu è chly wèng vom Wasserbhälter übberragt wörd.

Intze-Bhälter 

D Broblematik vo dè Uusdeenung vom Druggring hèt dè Ingenieur Otto Intze 1883 durch è Konschtruktion glöst, wo als Intze-Brinzyp bekannt worrè isch. Dè Druggring wörd witter unter m Bhälter aagordnèt un dè Boddè uss eim üßerè Kegelschtumpf un eim innerè gwölbtè Boddè zämmègsetzt. Dõdurrè wörrèd alli waagrächt wǜrkendè Chräft uusglichè un chönnèd keini schädlichè Spannungè witterleitè. È bsunderi Bauform sin d Chämmibhälter, wo ab 1885 ringförmig um vorhandeni odder neubauti Induschtrychämmi baut worrè sin, z. B. bim Wasserturm z Daalhuusè. Dè èrscht Intze-Bhälter isch ab 1883 z Remscheid uffgschtellt worrè.

Barkhuusè-Bhälter 
Mit èm sognanntè Barkhuusè-Bhälter (Kugelboddèbhälter) hèt dè Schorsch Barkhuusè 1898 én Bhälter mit halbkugelförmigèm Boddè baut. Durch dè flǜèßènde Übbergang zwǜschè Wandung un Boddè wörd dè Stützring übberflüssig. D Barkhuusè-Bhälter sin vo dè Dortmunder Firma Aug. Klönne baut worrè. Als èrschtè Bhälter vo sèllèrè Bauart isch 1899 dè Wasserturm vo dè Zeche Minischter Stei baut worrè. Nõch sèllèm Konschtruktionsbrinzyp isch unter è Huufè anderè dè Wasserturm vom Darmschtädter Hauptbaanhof baut worrè. È witteres Byschpill isch s Lanschtroper Ei, wo 1905 fèrtiggschtellt worrè isch un im Nordoschtè vo dè Stadt Dortmund.

Klönne-Bhälter 
Anno 1898 hèt dè Auguscht Klönne è Batent uff èn kugelförmigè Bhälter mit èrè kegelförmigè Abschtützung. Ab 1906 sin denn hauptsächlich Wasserbhälter vo dè Bauart Klönne baut worrè. D Stützè, wo am Umfang vom Kugelbhälters aabrocht sin, sin i dè Regel wiè bi dè Barkhuusè-Bhälter tangential mit dè Bhälterwand vobundè. Si vojüngèd sich zum Ständer hy. Ab 1926 sin Wasserhochbhälter nu no uss Staalbedong odder Spannbedong baut worrè.

Gschichtè

Dütschi Wassertürm

Trinkwasservosorgung 

D Stadt Augschburg isch im 15. Johrhundert è Vorritterin im Gebruuch vo dè Wasserförderung für d Trinkwasservosorgung. Dè älteschte Wasserturm vo Dütschland isch dè Große Wasserturm, wo anno 1416 bim Wasserwärch im Rotè Dor z Augschburg baut worrè isch. Sèll Wasserwärch bim Rotè Dor isch s älteschte dütsche Wasserwärch un woll au s älteschte vo Mitteleuropa.

I dè zweitè Hälfti vom 19. Johrhundert sin èn Huufè Wassertürm z Dütschland baut worrè, um diè öffentlichi Vosorgung mit subberèm Trinkwasser i dè Gründerzit, wo s zuè nèrè zuènämmendè Voschtädterung cho isch, z gwôrleischtè. D Wasserwärch, wo i sèllèrè Zit baut worrè sin, hèn mit großè Reservoirs un Hochbhälter un in Vobindung mit Vosorgungs- un Abwasserleitungè grundlegènd dèzuè bydrait, Epidemiè z vohindèrè. Ooni d Vosorgung vo dè Induschtryschtädt, wo èn Huufè Lüt mitnand zämmèläbbèd un èn Huufè Induschtrybedryb mit großè Mengè Abwässer gsi sin, isch es dèvor immer widder zuè großè Epidemiè chò.

Baanwassertürm 
Wassertürm hèn au dezuè diènt, è großes Wasservolumè schnèll ablifèrè z chönnè, wa bim Wasserfassè vo Dampfloks, d. h. Füllè vo Wassertanks im Tender, nötig gsi isch. Mit dè Entwicklung vom Ysèbaannetz in Dütschland ab 1840 sin diè èrschtè èrschtè Wasserhochbhälter entschtandè. Sèlli sin no keini eigèschtändigi Türm gsi, sondern als bloßi Vorrõtsgfääß i dè Hochbautè vom Baanhof integryrt gsi, wiè byschpillswys bim Büèchèner Baanwasserturm odder in neuerer Zit au dè Wasserturm im Bw Dortmund-Bedrybsbaanhof. Spôter hèt s Baanwasserreservoirs gää, wo vo dè Konschtruktion hèr wiè Türm dèhèr chò sin, söttigi Baanwassertürm sin z. B. bim Baanbedrybswärch Hamburg-Altona gschtandè. S tǜpische Fassungsvomögè vo größerè Bahnwassertürm lyt bi öppè 400 m³, mit dèm hèt mò 9-10 Tender von èrè 44er (dè gröschtè dütschè Dampflok) füllè chönnè, bevor dè Wasserturm widder hèt müèsè nõchgfüllt wörrè

Löschwasserschpycher 
Wassertürm als Löschwasserreservoir bǜètèd dè Vordeil, dass es Wasser ooni Ysatz vo Bumpè scho unter Drugg stòt un derartigi Aalaagè au bi Stròmuusfall fungtionyrèd.

Hütigi Vowèndung 

In hochtechnischè Infraschtrukturè wiè z Mitteleuropa wörrèd Wassertürm zur Zit nu no in seltènè Fäll baut un eksischtyrendi Aalaagè sin vo dè Uffgabè vo dè Wasservosorgung entbundè, so witt sèll möglich isch. D Ursach dõdèfür lyt zum einè i dè drei- bis füüffach höchèrè Inveschtitionsköschtè un zum andrè isch bim Bedryb Obacht z gää uff technischi Vorgabè un qualidativi Aaforderungè a s Trinkwasser, wa zuè erhöötè Bedrybsköschtè gegèübber Erdbhälter füürè cha.

I dè USA sin Wassertürm öfter aazdräffè, z. B. in Großschtädt als Bhälter uff Hochhüser sowiè frei i dè Präry. Oft sin si bemòlt odder drägèd mindeschtens dè Nammè vo dè Stadt.
I dè infraschtrukturfèrnè Gegèndè wiè z. B. in ländlichè Gebièt vo Senegal cha s Füllè von èm Wasserturm mit Bumpè un Diselaggregat gmacht wörrè, wa für dè Duèrbedryb wènniger geignèt wär.

Milidärischi Aagriffspüngt 
Mit dè Begründung, Wassertürme chönntet au als „Target Reference Points“ für Terrorischtè diènè bzw. als i Landmarkè, wo bi dè Zylerfassung vo Waffè z. B. Mörser diènè chönntet, sin Wassertürm im Irak vo dè US-Armee kabutt gmacht worrè. Im Nordè vo Sǜriè hèt d IS vor sim Rüggzug hunderti Wassertürm kabutt gmacht.

Umfungtionyrè un witteri Fungtionè vo Wassertürm 

Hüt sin vill vo dè no erhaaltènè Wassertürm baulichi un technischi Denkmôler.

Eine Alternative zum Abriss alter und sanierungsbedürftiger Wassertürme ist deren Umnutzung. Zwar gehen dadurch oft die technischen Einbauten (Speicherbecken und Pumpenanlagen) verloren, aber so kann die Hülle erhalten werden. Beachtenswert ist der im Jahr 2006 umgebaute dänische Jægersborg Vandtårn.

È andri Möglichkeit isch èn zuèsätzlichè Gebruuch uff è andri Wys, wo diè eigèntlichi Fungtion bliibt.

Mèngi Wassertürm wörrèd öppè für èn Uussichtsturm bruucht. Es git au Wassertürm mit ènèm Turmrestaurant, wiè èm Goldbärgturm z Sindelfingè odder d Windrosè z Vyrsè. Im Regèlfall chömmèd bi Wassertürm mit Uussichtsplattform d Bsuècher mit ènèm Uffzug uff d Uussichtsblattform.

Wit vobreitet isch auch dè Gebruuch sowoll vo aktivè wiè au vo stillgelaitè Wassertürm als Standort vo Sendeyrichtungè im UKW-Berych mit chlyner Leischtung, wiè für dè nichtöffentliche Landfunkdiènscht un dè Mobilfunk. Dè umfungtionyrte Heidelbärger Fèrnseeturm hèt urschprünglich als Wasserturm dient, hüt isch er Grundnetzsender vom SWR für UKW un TV. Au dè Wasserturm z Waldèburg isch bis 2009 als Sendeturm bruucht worrè.
Èn ußergwöönlichè fungtechnischè Gebruuch lyt bim Wasserturm Wolfersbärg z Wièn vor, dèsèll Turm wörd für Funkdiènscht im UKW-Berych un au für è Funkfüèr im Langwällèberych bruucht.
Vill Wassertürm wörrèd vo Nadurschützer mit wènnig Uffwand i Bruètblätz für Vögel un andri Dyr umbaut.

Lischtè vo nit umgmodèltè Wassertürm 
 Wasserturm am Baanhof Bèrlin Oschtchrütz
 Wasserturm im Natur-Park Südglände z Bèrlin
 Wasserturm Bruèderholz z Basel
 Wasserturm z Bremè-Blumenthal
 Turm vo dè Kirche Buléon i dè Bretagne, Frankrych
 Wasserturm am Darmschtädter Hauptbaanhof
 Baan-Wasserturm im Uusbesserungswärch Darmstadt
 Wasserturm z Delmenhorst
 Neuè Wasserturm Dessau
 Wasserturm Bärgheim z Düsburch
 Wassertürm im Rangyrbaanhof Wedau
 Wasserturm z Eilenburg
 Wasserturm z Eppelheim, Wòòrzeichè vo dè Stadt Eppelheim
 Wasserturm z Emden
 Wasserturm in Engers
 Wasserturm uff èm Burgbärg z Erlangen
 Wasserturm in Forscht i dè Lausitz
 Wasserturm z Freiberg, Chemnitzer Strõß
 Wasserturm z Gleiwitz, è neogotisches Gebäude
 Goldbärgturm z Sindelfingè
 Wasserturm z Görlitz, Pomologischi Gartèschtrõß
 Wasserturm z Groitzsch
 Wasserturm Haberskirch
 Wasserturm im Bw Hamburch-Altona, ein vo dè jüngschtè Wassertürm z Hamburch
 Wassertürm am Hällwäg z Hamm
 Wasserturm z Haalbrunn, Wòòrzeichè im Haalbrunner Stadtdeil Böckigè
 Wassertürm z Hertè, diè gröschtè Wassertürm vo Dütschland
 Wasserturm vom Bärgwärch Ibbenbüren
 Wasserturm z Temeswar, stôt unter Denkmòlschutz
 Wasserturm z Keel
 Wasserturm in Kist
 Rõthuusturm z Kornweschtè
 Wasserturm z Loaba
 Wasserturm in oschtfrysischè Leer
 Wasserturm in Leibzsch-Probstheida
 Wasserturm vo 1867 z Lübeck
 Wasserturm z Machtolsheim
 Wasserturm a dè Viersener Strõß z Mönchègladbach sowiè Wassertürm z Daal un a dè Wickrather Strõß (diè ehemòligi Bumpèwärterwoonung im èrschtgnanntè Wasserturm isch anderwittig bruucht worrè un wörd Künschtler als Atelier jewyls für zwei Johr koschtèlos zur Vofüègung gschtellt)
 Wasserturm z Mühlheim am Main
 Wasserturm im Geischtvyrtel z Münster
 Wasserturm z Norden
 Wasserturm uff Norderney
 Wasserturm z Offèbach
 Wasserturm z Oldèburg, baut 1896
 Wasserturm z Plankstadt
 Wasserturm z Radebeul, è technischs Denkmòl
 Wasserturm z Raschtatt
 Wasserturm uff èm Lindèbärg in Salzgitter-Thiede
 Wasserturm z Sayda
 Wasserturm z Speyer
 Bybricher Wasserturm z Wysbaddè-Bybrich
 Wasserturm i dè Wyner Neustadt, Wòòrzeichè vo dè nidderöschterrychischè Stadt
 Wasserturm mit Bumpèwindrad bi Willegassen/Schönthal
 Wasserturm z Zerbst/Anhalt

Lischtè vo umgmodèltè Wassertürm 
 Wasserturm Belvedere z Aachè → Büroräum un Reschtaurant
 Wasserturm z Alsdorf → CINETOWER Kinopark Alsdorf
 Wasserturm z Anklam → Woonung
 Wasserturm z Athensläbbè bi Staßfurt → Uussichtsturm
 Wasserturm z Bad Doberan → Woonungè
 Wasserturm z Bad Soden → Nadurkundeuusschtellung
 Wasserturm z Bad Schwartau → Archiv vo dè Schwartauer Wärchè
 Bardenberger Wasserturm → brivat
 Wasserturm Bebra → Museum
 Wasserturm am Obbersee z Bèrlin-Hohenschönhausen → Wyyschtubè/Bar un Woonung
 Dtk-Wasserturm, Kreuzberg-Tempelhof (Bèrlin) → Jugend-, Kuldur- un Kommunikationszèntrum
 Wasserturm am Prenzlauer Berg, Bèrlin → Woonungè
 Wasserturm z Bèrlin-Steglitz → Wetterschtation vo dè Freyè Universidät Bèrlin
 Wasserturm z Berstadt → Volkskundemuseum
 Wasserturm z Bexbach → Museum
 Wasserturm vo Bischofsheim → Baudenkmòl
 Wasserturm Bocholt → Baudenkmòl, deilwys anderscht bruucht für è Schuèl
 Wasserturm Borkum → Baudenkmòl, umgmodlèt in è Wassermuseum
 Wasserturm uff èm Giersberg z Braunschweig → Baudenkmòl
 Wasserturm Blumenthal z Bremè → Baudenkmòl, Kinderdagesschtätte im EG
 Wasserturm Vegesack z Bremè → Baudenkmòl
 Wasserturm uff èm Werder z Bremè → „Lüchtturmbrojèkt“ von èm Woon- un Bürovyrtel
 Leher Wasserturm, Haffèstrõß, Bremerhavè → vokauft a d Nordsee-Ziting
 Leher Wasserturm, Langener Landschtrõß, Bremerhavè → in Brivatbsitz
 Wasserturm Bremerhavè-Geestemünde → Reschtaurant
 Woonwasserturm Bremerhavè-Wulsdorf
 Wasserturm vo Braunsdorf → Woonung
 Baan-Wasserturm z Crailsheim als Deil vom ehemòligè Bw Crailsheim → Gaschtschtätte
 Wasserturm in Cuxhaven → Ferienwohnung (in Cuxhaven-Lüdingworth)
 Wasserturm z Demmin → Aschtronomyschtation mit Planetarium
 Aaltè Wasserturm z Dessau → Landeshauptarchiv Sachsè-Aahalt
 Wasserturm des Dortmunder Südbahnhofs → Büroräum, Laddègschäft, Uusschtellungsräum
 Wasserturm Klotzsche z Dresdè → Woonungè
 Wasserturm z Düren, Stadtdeil Merken → Woonungè
 Wasserturm z Ebersbach-Neugersdorf → Woonungè
 Wasserturm z Eberswalde-Finow → Bau- un Induschtrydenkmòl, Uussichtsturm Messingwärch Finow
 Wasserturm Eichwalde → Woonung, Büroruum
 Wasserturm Elmshorn z Elmshorn → Kèrzèzyèrei un Bischtro
 Wasserturm (Eppelheim) → Drauzimmer un Museum
 Wasserturm z Erkelenz → brivater Woonturm
 Wasserturm z Essen-Bredeney → Woonungè un Bürorüüm
 Wasserturm z Essen-Steele → brivati Galery
 Wasserturm Frankfurt-Eschersheim → Vosammlungsruum
 Wassertürm z Fürstenwalde/Spree → Woonungè un Bürorüüm
 Wasserturm z Genthin- Uussichtsturm un Tourischtinfo
 Wasserturm z Geäschdhoofe → Ballonmuseum Geäschdhoofe
 Wasserturm z Grimmen → Èrdgschoss Stadtinformation, Turmgschoss Vosammlungsruum
 Wasserturm Groß-Gerau → Bürorüüm
 Wasserturm Groß Lafferde → Drauzimmer un Museum
 Wasserturm Gütersloh → Jugendcafé/Seminarrüüm
 Städtischer Wasserturm Hagenow → Woonungè
 Baan-Wasserturm im Hallenser Hauptbaanhof → Werbedräger für dè Bergzoo Halle
 Wasserturm Halle (Saale) Nord → technischs Denkmòl, Voreinsrürm
 Wasserturm im Hamburger Stadtpark → Blanetarium
 Wasserturm z Hamburch-Stellingen → Woonungè
 Schanzèturm im Schanzenpark bi dè Hamburger Stèrnschanzè → Hotel
 Wasserturm z Hannover → Evènt- un Voaaschtaltungszèntrum
 Wasserturm z Hannover-Misburg → Proberüüm
 Wasserturm Heide z Holschtei → Bürorüüm, Standesamt
 Wasserturm z Hochfeld z Düsburch → Reschtaurant
 Wasserturm z Hochheim am Main → Gaschtronomy
 Wasserturm Hohenbudberg → brivatè Woonturm
 Wasserturm Hohenlockstedt → Uussichtsturm un Deil von èm Museum
 Wasserturm Hohenschönhausen → Bar, Woonung
 Wasserturm z Husum → Uussichtsturm
 Wasserturm z Irkutsk, Ortsdeil Perwomajski → Voreinsheim un Chlètterwand vom Höhlèforscherklub
 Wasserturm z Joachimsthal, Land Brandèburg → Biorama-Brojèkt
 Wasserturm z Kirchberg am Hunsrück → wörd zurzit für dè gaschtronomische Gebruuch umbaut
 Wasserturm z Kirchmöser → Museum
 Wasserturm z Kemptè → soll zuè nèm Uussichtsturm umbaut wörrè
 Wasserturm z Konschdanz-Allmannsdorf, Otto-Moerike-Turm → Jugendhèrbärge
 Wasserturm z Konschdanz, Stromeyersdorf → Bürorüüm
 Wasserturm Ravensbärg z Kiel → Voaaschtaltungsort (Theater, Konzärt, Uusschtellungè etc.)
 Wasserturm Köln → Hotel
 Wasserturm Langeoog
 Wasserturm z Leinefelde-Worbis → Rõthuus
 Wasserturm z Lingen (Ems) → Baudenkmòl
 Wasserturm z Löderburg bi Staßfurt → Uussichtsturm
 Wasserturm z Lüneburg → sozials Zèntrum
 Salbker Wasserturm z Magdeburg → Künschtlerwärchschtatt
 Wasserturm z Monnèm → zèntral als Wòòrzeichè vom Fortschritt umbaut
 Wasserturm z Meerbusch Stadtdeil: Lank-Latum → ehemòligi Zelluloidfabrik
 Möllner Wasserturm → Uussichtsturm mit diversè Uusschtellungè
 Wasserturm Rhydaalè z Mönchengladbach → Museum für diè steizitlichè FundschtättÈ vom Nidderrhy
 Aquarius-Wassermuseum z Mülheim a dè Ruur → Museum
 Wasserturm z Nauen → Woonung
 Wasserturm z Neunkirchen a dè Saar → Kulturzèntrum
 Wasserturm z Nienburg a dè Weser → Woonungè
 Wasserturm z Nörvenich-Wissersheim → Eifammilièwoonhuus
 Wasserturm Obberhuusè Wasserturm z Oberhausen → Büros un Woonungè
 Baanwasserturm im Oldèburger Haffè → Bürorüüm
 Wasserturm z Pfalzfeld → Woonung
 Plöner Wasserturm → Ferièwoonung
 Wasserturm z Prenzlau → Ummodlè wörd aagschtrebt, 2004 Konservyrung vo dè Fassadè durch d Prenzlauer Stadtwörch
 Wasserturm z Rheinbach, Künschtleratelier
 Wasserturm Rostock → Jugendbegegnungsschtättè un Depot (Sammlung vom kulturhistorischè Museum)
 Wasserturm Schwètzingè → Woonungè
 Wasserturm z Seligenstadt → Funkantännè
 Wasserturm z Siebenlehn → Uussichtsblattform im Hochbhälter
 Wasserturm z Siegburg → gwerblichi Gebruuch durch Firmè
 Wasserturm z Solingen → Lichtturm, Labor un Voaaschtaltungsort
 Wasserturm z Spremberg → Woonungè
 Wasserturm z Strasburg i dè Uckermark → Hotel un Reschtaurant
 Wasserturm uff èm Petrisberg z Trièr → Uussichtsturm
 Wasserturm am Baanhof Treffurt → Woonungè
 Wasserturm z Ütersen → Baudenkmòl
 Wasserturm z Uevekoven → Woonung un Architegturbüro
 Wasserturm z Utscheid → Ferièwoonung
 Wasserturm z Viersen (Windrosè) → Reschtaurant
 Wasserturm z Visselhövede → Galery un Standesamt.
 Wasserturm z Waren a dè Müritz → Ferièwoonungè.
 Wasserturm z Walle → Woonungè
 Wasserturm z Wyn → Uusschtellungsruum
 Wormser Wasserturm → Woonungè
 Wasserturm z Hindenburg → Woonungè (blaant)

Relevanti Normè / Regelwärch

Literadur 
 Jens U. Schmidt, Günther Bosch, Albert Baur: Wassertürme in Baden-Württemberg. Regia-Volaag, Cottbus 2009, ISBN 978-3-86929-002-7.
 Thomas Wieckhorst: Wassertürme neu genutzt. Meininger Verlag, Neuschtadt a dè Wyyschtrõß 1996, ISBN 3-87524-112-6.
 Jan Werth: Ursachen und technische Voraussetzungen für die Entwicklung der Wasserhochbehälter. In: Bernhard Becher, Hilla Becher: Die Architektur der Förder- und Wassertürme. Industriearchitektur des 19. Jahrhunderts (= Studien zur Kunst des 19. Jahrhunderts. Band 13). Preschtel, Münchè 1971, ISBN 3-7913-0323-6, S. 325–428 (Werth = zugleich: Aachè, Techn. Hochsch., Diss., 1969).

Einen guten Überblick über die Geschichte, Funktion (und Zerstörung) vieler Wassertürme in Norddeutschland erhält man in den aktuellen Büchern:
 Jens U. Schmidt: Wassertürme in Hamburg. Die Geschichte Hamburgs im Spiegel seiner ungewöhnlichsten Bauten. Aschenbeck und Holstein, Delmenhorst u. a. 2003, ISBN 3-932292-44-8.
 Nils Aschenbeck, Jens U. Schmidt: Wassertürme im Nordwesten. Isensee, Oldenburg 2003, ISBN 3-89995-006-2.
 Jens U. Schmidt: Wassertürme in Schleswig-Holstein. Geschichte und Geschichten um die Wasserversorgung im Norden und ihre auffälligsten Bauten. Regia-Verlag, Cottbus 2008, ISBN 978-3-939656-71-5.

Für Bèrlin luèg:
 Stefan Karner, Peter J. Wichniarz: Berliner Wassertürme. Ernscht, Bèrlin 1987, ISBN 3-433-02100-7.
 Stefan Woll: Berliner Wassertürme (= Berliner Kaleidoskop. Band 31). Haude un Spener, Bèrlin 1986, ISBN 3-7759-0281-3.
 Jens U. Schmidt: Wassertürme in Berlin. Hauptstadt der Wassertürme. Regia-Volaag, Cottbus 2010, ISBN 978-3-86929-032-4.

Weblinggs 

 Lischtè vo Wassertürm
 Bauformè vo Wasserhochbhälter
 Bhälter, Bauformè
 Dütsch internationali Wasserturm Gsellschaft
 Archiv vo dütschè Wassertürm
 Wassertürm im Ruhrgebièt un Umgebig

Quällè 

Wasserbau