1810


Was bassiert isch

Politik

Öiropa 

 6. Januar: Verdraag vo Bariis
 10. Januar: Dr Napoleon I. und d Joséphine lön iiri Ee lo annulliere.

 28. Januar: Dr Tiroler Freihäitskämpfer Andreas Hofer wird vo de Franzose festgnoo und wird am 20. Februar z Mantua verschosse.
 6. Februar: D Franzoose fönge Cádiz afo belaagere wääred de Napoleonische Chrieg. 1812 zien die erfolgloose Drubbe ab.
 28. Februar: Bayre drättet im Verdraag vo Bariis s südlige Tirol an Italie ab, wo denn zu Frankriich ghöört.

 1. April: Dr Napoleon Bonaparte hürootet d Marie-Louise vo Östriich.
 4. Juni: Z Pröisse wird dr Karl August Freiherr vo Hardenberg Brömieeminister und macht mit de pröissische Reforme witer.

 20. Juni: Dr schwedisch Staatsmaa Hans Axel vo Fersen wird z Stockholm vo dr Bevölkerig umbrocht, wil d Lüt glaube, er häig hinder dr Vergifdig vom beliebte Droonfolger gsteckt.
 30. Juni: Frankriich verchauft s bsetzte Fürstedum Bayreuth an s Köönigriich Bayre.
 1. Juli: Dr Louis Bonaparte dankt as Köönig vo Holland ab.

 9. Juli: Dr Napoléon  annektiert s Köönigriich Holland.
 9. Juli: Dr franzöösisch Marschall Michel Ney erooberet die spanischi Stadt Ciudad Rodrigo.

 21. August: Dr schwedisch Riichsdaag weelt dr französisch Marschall Jean-Baptiste Bernadotte zum Chronbrinz.
 23./24. August: D Seeschlacht vo Grand Port
 27. September: Dr Herzog vo Wellington schloot die franzöösische Drubbe in dr Schlacht vo Busaco
 2. Oktober: Gränzverdraag vo Bariis zwüsche Württebärg und Baade

 12. Oktober: D Hochzit vo dr Therese vo Sachse-Hildburghausen mit em bayrische Chronbrinz Ludwig. Do drus isch s Oktoberfest entstande.
 17. November: Schweede erkläärt Groossbritannie dr Chrieg.
 10. Dezember: Dr Napoleon Bonaparte annektiert Arebärg und Oldeburg.
 13. Dezember: Dr Napoleon Bonapartes annektiert die norddütsche Küstegebiet, zum d Kontinentalsperri wirksamer z mache.

 Im „code pénal“ vom Napoleon wird d Aawändig vom Halsiise (le carcan), vom Brandmarke und vo dr Verstümmelig gsetzlig greeglet.

Veräinigti Staate vo Amerika 

 16. März: Fletcher v. Peck
 April: Guwernöörswaal z Nöi York 1810

Latiinamerika 

 25. Mai: In dr Mai-Revoluzioon im Vizeköönigriich vom Río de la Plata zwingt s Bürgerdum dr Vizeköönig, e Kongräss z akzeptiere, was dr erst Schritt uf em Wääg zur Unabhängigkäit vo Argentinie gsi isch.
 20. Juli: Die Ersti Republik Kolumbie wird z Bogotá usgrüeft.
 16. Septämber: Dr mexikanisch Unabhängigkäitschrieg foot aa.
 18. September: Z Santiago de Chile foot dr chilenisch Unabhängigkäitbrozäss aa.

Karibik 

 4. Februar: Die britischi Marine erooberet s franzöösische Guadeloupe.

Afrika 

 3. Dezämber: D Ängländer eroobere die franzöösische Insle Mauritius und Rodrigues

Wirtschaft 

 2. Merz: Z London broduziert s erste Gaaswärk Gaas us verkokster Choole.
 29. Merz: Dr Friedrich Koenig bechunnt e Batänt uf si Tiigeldruckmaschine, wo spööter zur Schnällpress witerentwigglet wird.
 5. August: As Ergänzig zur Kontinentalsperri erhebt dr Napoleon Bonaparte z Frankriich e Zoll vo 50 Brozänt uf alli Importwaare.
 2. Novämber: Mit em Gwärbstüüredikt wird z Pröisse brobiert, d Määrtwirtschaft z belääbe.

Wüsseschaft und Technik 

 16. Mai: Dr Johann Wolfgang von Goethe veröffentligt sini Farbenlehre.
 25. August: Dr Brit Peter Durand bechunnt e Batänt uf d Konsärvedoose.
 15. Oktober: Z Pröisse wird d Akademii für jungi Offizier, gründet, wo schliesslig die Pröissischi Chriegsakademii drus entstoot.
 D Humboldt-Universität zu Berlin wird as Friedrich-Wilhelm-Universität gründet.
 Dr Samuel Hahnemann erfindet d Homöopatii.

Kultur und Gsellschaft 

 17. März: S Käthchen von Heilbronn vom Heinrich von Kleist wird am Theater an dr Wien urufgfüert.
 26. März: D Opere Mathilde von Guise vom Johann Nepomuk Hummel wird am Theater am Kärntnertor z Wien urufgfüert.
 24. Mai: D Muusig zum Goethe sim Druurspiil Egmont vom Ludwig van Beethoven wird urufgfüert.
 1. Septämber: D Opere Le Crescendo vom Luigi Cherubini wird an dr Opéra-Comique z Bariis urufgfüert.
 3. Novämber: D Opere La Cambiale di matrimonio vom Gioacchino Rossini wird am Teatro San Moisè z Venedig urufgfüert.

Religion 

 16. Septämber: Dr Jérôme Bonaparte hebt s Chloster Wormele im Köönigriich Westfaale uf.

Katastroofe 

 1. Septämber: Z Eisenach git s e groossi Schiessbulverexplosioon

Uf d Wält choo 
 8. Jänner: Lemuel D. Evans, US-amerikanische Bolitiker
 22. Februar oder 1. Merz: Frédéric Chopin, polnische Komponist und Pianist († 1849)
 4. April: Johann Jakob Baader, Schwyzer Bolitiker († 1879)
 8. Juni: Robert Schumann, dütsche Komponist vo dr Romantik († 1856)
 5. Juli: Phineas Taylor Barnum, US-amerikanische Undernähmer, Zirkuspionier und Bolitiker
 31. Juli: Leopold Karl Theodor Froebel, dytsch-schwyzerische Gartechinschtler un Pflanzezichter († 1907)

Gstorbe 
 20. Februar: Andreas Hofer, Tiroler Freihäitskämpfer (* 1767)
 26. Juni: Louis Auguste Philippe Frédéric François, 2ème Comte d'Affry, Schwizer Landammaa (* 1743)
 19. Oktober: Jean-Georges Noverre, französische Dänzer und Choreograaf (* 1727)

Weblingg 

19. Joorhundert