Relativsatz
E Relativsatz isch e Näbesatz, wu zum e Wort (Bezugswort) im e iibergordnete Satz e Bezug (Relation) här stellt. Dr Bezug wird dur e Relativpronome (Bezugsfürwort) härgstellt.

Im Alemannische fange diä allermeischte Relativsätz mit wo a, aber s git aü mit was, wurum un wänn:
S Einzig, was no ibrig gsii isch, het e Schlänz gha. (= S Einzig, wu no ibrig ...)
Dr Grund, wurum si kumme isch, wisse mer hit no nit.
Alliwiil, wänn s schällt, verschreck i.
In däne Fäll sin Einzig, Grund un alliwiil d Bezugswerter; was, wurum un wänn sin d Relativpronome.

Dr Relativsatz mit wo im Alemannische 

E alemannisch Satzgfiäg, wus do drum goht (e ibergordnete Satz un e Relativsatz), siiht zum Biispiil eso üs:
D Fässer, wo s umetröölet hend, sind läär gsy.

Do isch:
 dr ibergordnet Satz: D Fässer sind läär gsy.
 s Bezugswort: d Fässer
 s Relativpronome: wo
 d necher Bschriibig vu Fässer dur e Relativsatz: wo s umetröölet hend.

In däre Art wäre iberal im Alemannische (iischliäßlig im Schwebische) d Relativsätz bildet. Dr obig zugerisch Satz heißt uf Oberrhiinalemannische Kaiserstiähler Dialäkt:
D Fässer, wu si rumdrolt hän, sin läär gsii.

Im Alemannische fangt s Relativpronome grundsätzlig mit w (wo) a – des isch au in allene andere oberditsche Dialäkt eso. Drotz ass mer em-s nit asiiht, verdrittet wo in dr Biispiil, wu folge, e Nominativ oder e Akkusativ:

Bim e Dativ-Bezug mueß dur e zuesätzlig Pronome im Dativ (zum Biispiil em, eren) dittlig gmacht wäre, was gmeint isch:

-*Do isch i (ich) üsgfalle; meglig, aber wenniger elegant, wär aü wun i n ere ...

Mit Dativ-Bezug kenne aü diä Relativsätz üsgfiährt wäre, wu im Standardditsche e Relativpronome im Genitiv (dessen, deren) hän:

Dr Bezug ka au dur e Präposition mit Dativ härgstellt wäre:

Gmischti Biispiil, in Glammere s standarddisch Relativpronome:
 Basel: Die aarmi Frau, wo men ere nie ghùlffe hèt, ... (der)
 Bärn: Dä Maa, won i mi geschter synere nit aagno ha, ... (dessen)
 Luzärn: D Gòtte, wo d Chend scho lang of si planget händ, ... (auf die)
 Stuegert: I guck nòch dera Gaslatutt, wo so schee hòt gleuchtet. (die)
 Urloffe (Ortenau): Dert isch e Flasch gsi, wu Milch drin gha het. (in der)
 Zug:''' Die Buebe hend kä Blatz, wo s chönid tschuute druff. (auf dem/worauf)

 Temporale Aschluss mit wo 
Mit wo ka aü e zittlige (temporale) Bezug härgstellt wäre:
Sälle Däg, wun-i di s erscht Mol gsäh han, vergiss i nit.
Geschtert, wu s het afange rägne, simmer grad heim kumme.
(Dertemol) wu dr Getti gstorbe isch, isch d Licht no dur s Dorf gange.

S Bezugswort (zum Biispiil dertemol) fählt bi dr temporale Relatisätz viilmol:
Weisch no, wu mer-is känne glehrt hän?Wu d Kinnigi Elisabeth grent wore isch, hän d Ängländer ...

 Dr Relativsatz im Hochditsche un in andere Sproche 

Im dr ditsche Standartsproch isch, anderscht wiä bim alemannische wo, dr Kasus (Fall) zum Deil glii am Relativpronome sichtbar:

In dr ditsche Standartsproch ka s Relativpronome - üsser im Genitiv - au mit welch- bildet wäre:

Diä Werter, wu in däne zwee Käschte do obe sin, derfe im e alemannische Relativsatz nit vorkumme, suscht isch er falsch. Meine wennigschtens d Grammatike, wu unter Literatür ufgfiährt sin. Im Honoratiore-Schwäbisch un im Alemannisch vu dr Oberlehrer, vu andere Bildete un vu dr jingere Generation z Ditschland fangt dr hochdisch Relativsatz allewäg a, sich iizbirgere.

Im Änglische fange d Relativpronome wiä im Alemannische mit w a:

Allewäg kenne un wäre in Nominativ, Dativ un Akkusativ viilmol who, whom un which dur that ersetzt, des that funktioniärt ähnlig eifach wiä s alemannisch wo.

Friili wäre bstimmti Relativsätz in viile Sproche gärn dur Partizipialkonschtruktione üsgfiährt. So im Hochditsche:
Partizip Präsens: 
die seit dem Umbau links einmündende Straße (= die Straße, die seit dem Umbau links einmündet)
Des wirkt allerdings in dr gsprochene Sproch gstelzt un wird wennig eso gsait. Im Alemannische gohts eigentlig nit.

D Bildung vum Relativsatz im Nejgriächische isch fascht identisch mit em Alemannische (lueg dert unter „Eigeschafte vu gsprochener Sproch“).

 Literatür 
Zum Relativsatz im Alemannische:
 Hans Bossard: Zuger Mundartbuch. Zürich 1962
 Ludwig Fischer: Luzerndeutsche Grammatik. 2. Uflag Hitzkirch 1989
 Werner Marti: Berndeutsch-Grammatik. Bern 1985
 Harald Noth: Kaiserstühler Alemannische Sprachlehre. In: Alemannisches Dialekthandbuch vom Kaiserstuhl und seiner Umgebung. Freiburg i. B. 1993
 Rudolf Suter: Baseldeutsch-Grammatik. Basel 1976
 Albert Weber: Zürichdeutsche Grammtik.'' Zürich 1948

Grammatik