Claudio Monteverdi
Dr Claudio Zuan Antonio Monteverdi (au Monteverde; dauft am 15. Mai 1567 z Cremona; † 19. Novämber 1643 z Venedig) isch en italiänische Komponist, Gambist, Sänger und katholische Briester gsi. Si Wärk markiert d Wändi vo dr Muusig vo dr Rönessans zum Barock.

Bedütig 
Dr Monteverdi het die nöiji musikalischi Form vo dr Opere, wo vo de Florentiner (vor allem vom Jacopo Peri) churz vor dr Joorhundertwändi entwigglet worde isch, zu iirem erste Höhepunkt gfüert und isch no zu Läbzite seer berüemt worde. Im Ganze het er mindestens 18 Opere komponiert; aber nume L’Orfeo, L’Incoronazione di Poppea und Il ritorno d'Ulisse in patria si erhalte bliibe.

Im Monteverdi sim 8. Madrigalbuech het s d „Madrigal vo Liebi und Chrieg“ (Madrigali guerrieri et amorosi), wo vilmol as die perfäkte Bischbil vo deere Form aagluegt wärde. Die acht Büecher demonstriere, wie dr polyphonisch Stil vo dr Rönessansemuusig zum monodische Stil vom Barock worde isch.

Dr Monteverdi het au mit theoretische Ideä die spööteri Muusiggschichtsschriibig beiiflusst. In sim Disput mit em Giovanni Artusi het er im Vorwort vo sim 5. Madrigalbuech vo „Seconda pratica, overo perfettione della moderna musica“ gschriibe, in däm vom achte het er behauptet, er sälber häig d Muusig erst perfekt gmacht, won er dr „erregt Stil“ („genere concitato“) erfunde het, wo s bis denn nit gee het.

Noch sim Dood isch dr Monteverdi lang vergässe gsi; erst wo dr Gian Francesco Malipiero im Monteverdi sini Komposizioone vo 1916 bis 1942 in sächzää Bänd veröffentligt het, isch s Inträssi an sim Wärk wider gweckt worde. E Wärkverzäichnis, s Stattkus-Verzäichnis, isch 1985 erschiine.

Wärk

Gäistligi Wärk 
 Sacrae cantiunculae 3 v., 1582
 Madrigali spirituali 4 v., Brescia 1583
 Messa in illo tempore, 1610
 Vespro della beata vergine (Marienvesper) da concerto composta sopra canti fermi, 1610
 Selva morale e spirituale 1641, darin Messa a 4 v. da cappella
 Messa a 4 v. et salmi a 1–8 v. e parte da cappella & con le litanie della B.V. (Druck 1650)

Wältligi Vokalwärk 
 Canzonette 3 v., 1584
 6 Bücher Madrigali a 5 v., 1587, 1590, 1592, 1603, 1605 (mit B.c.), 1614 (mit B.c., con uno dialogo a 7 v.)
 Concerto, 7. Madrigalbuech 1–4 e 6 v., 1619
 Madrigali guerrieri et amorosi …libro 8° 1–8 v. con B.c., 1638
 Madrigali e canzonette libro 9°, 1651
 2 Bücher Scherzi musicali, 1607 und 1632
 Lamento d’Arianna, 1623; mit latinischem Teggst as „Pianto della Madonna“, in: Selva morale …, 1641

Büünewärk 

 L’Orfeo, Mantua 1607
 L’Arianna, ebd. 1608
 Prolog zu L’idroppica (Guarini), ebd. 1608 (verscholle)
 Il Ballo delle ingrate, ebd. 1608
 Ballett Tirsi e Clori ebd. 1616
 Prolog zu Maddalena, ebd. 1617
 Intermedien Le nozze di Teti e di Peleo, ebd. 1617 (verscholle)
 Andromeda, ebd. 1617 (verscholle)
 Lamento d’Apollo, ca. 1620 (verscholle)
 Il Combattimento di Tancredi e Clorinda, Venedig 1624
 La finta pazza Licori, Mantua 1627 (verschollen)
 Armida, 1627 (verschollen)
 Prolog und Intermedien, u. a. Gli amori di Diana e di Endimione, Parma 1628 (verscholle)
 Torneo Mercurio et Marte, ebd. 1628 (verscholle)
 Proserpina rapita, Venedig 1630 (verscholle)
 Ballo in onore dell’Imperatore Ferdinando III, Wien 1637
 Il ritorno d’Ulisse in patria, Venedig 1641
 Le nozze d’Enea con Lavinia, Venedig 1641 (verscholle)
 Ballett La vittoria d’amore, Piacenza 1641 (verscholle)
 L’incoronazione di Poppea, Venedig 1642 (in zwäi Fassige erhalte)

Litratuur 
 Bibliografie von Geoffrey Chew (University of London).
 Emil Vogel: Leben, Wirken im Lichte der zeitgenössischen Kritik und Verzeichniss seiner im Druck erschienenen Werke. Breitkopf & Härtel, Leipzig 1887. 
 Wolfgang Osthoff: Das dramatische Spätwerk Claudio Monteverdis. Hans Schneider, Tutzing 1960.
 Manfred H. Stattkus: Claudio Monteverdi. Verzeichnis der erhaltenen Werke (Kleine Ausgabe) (SV). Bergkamen 1985 (Kurzfassung).
 Wulf Konold: Monteverdi. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1986, ISBN 3-499-50348-4.
 Gary Tomlinson: Monteverdi and the End of the Renaissance. University of California Press, Berkeley 1990, ISBN 0-520-06980-3.
 Silke Leopold: Monteverdi und seine Zeit. 3. Auflage. Laaber-Verlag, Laaber 2002, ISBN 3-921518-72-5.

Fuessnoote

Weblingg 

 
 
 

Italiänische Musiker
Italiäner
Komponist
Komponist (16. Joorhundert)
Komponist (17. Joorhundert)
Komponist vo Opere
Komponist vo Ballett
Komponist vo Chillemuusig
Musiker (Rönessans)
Musiker (Barock)
Person (Renaissance)
Maa