Thusis
Thusis (im yheimische Tieläkt: []; , ) isch e Gmaind vo der Region Viamala im Kanton Graubünde.

Geografii 
D Gmaind Thusis lyt an Hinderrhy a däre geografisch markante Stell, wo dr Fluss us der Via-Mala-Schlucht id Flechi vom Domleschg use chunt. Weni spöter nimmt der Hinderhy vo dr rächte Syte här als Näbefluss d Albula uf. Bi Thusis flüsst d Nolla, wo vom Piz Beverin abe chunt, vo der lingge Syten in Hinderrhy.

Die Gmaind chunt im Weschte a d Gmaind Masein aa, im Süde a Ronggälle, wo i dr Viamala lyt, im Oschte an Sils und im Norde, im Taalbode vom Domleschg, a d Gmaind Cazis bim Cazner Bach.

Thusis isch en Oort a dr Passtrooss zum Vogelbärg und zum Splügepass, a dr Autobaan A13 und a dr Albulalinie vo dr Rhätische Baan.

Sprooch 
Thusis isch e düütschsproochegi Gmeind. Dr lokal Dialäkt heisst «Thusnerdüütsch».

S Rätoromanische (d Sproochvariante Sutselvisch) isch z Thusis under em Yfluss vo Chur här vermuetli scho im 16. Joorhundert ufggä worde. Am Bärghang südlech vo dr Nolla sind no rätoromaneschi Fluernäme läbig: Crapteig, Crappasusta, Saissa, Crapschalva und anderi.

Gschicht 

Thusis isch ane 1156 s erschte Mol gnännt. Dr Ort isch als Stazion uf de Bärgstroosse uf Italie wichtig gsi.

Ane 1525 isch z Thusis d Reformazion ygfüert worde. 1967 het me d Schnällstrooss uf Bellinzona mit em San-Bernardino-Dunnel eröffnet.

Am Usgang vo dr Viamala stoot am Rhy s Chraftwärch Thusis vo der Chraftwärch Hinterrhy AG.

Uf de 1. Jänner 2018 het sech die ehemoligi Gmeind Mutte oben a dr Schynschlucht mit Thusis zämegschlosse.

Architektur 
 di evangelischi Chile vo 1506
 di katholeschi Chile Guethirt
 s Schlössli
 s Huus Rooseroll
 d Burgruine Obertagstei
 d Ysebaanbrugg
 di neue Stroossebrugge
 s Chraftwärch
 d Raschtstazion Viamala vo dr A 13

Lüüt 
Hans Ardüser (1557 – öpe 1614), Bündner Wandermooler, Lehrer und Schriftsteller

Literatur

Weblink 

 Website vo dr Gmeind Thusis

Fuessnoote 

Ort (Kanton Graubünde)