Hubert von Goisern
Dè Hubert von Goisern (* 17. November 1952 z Goisern, Obberöschterrych), eigèntlich Hubert Achleitner, isch èn öschtryschè Lièdermacher un Wältmusiger. Sini Mischung vo Rockmusig mit Elemänt vo dè traditionèllè Volksmusig macht èn zuè eim vo dè wichtigschtè Vodrètter vo dè Neuè Volksmusig, gnauer vom Alpèrock. Dè Künschtlernammè „vo Goisern“ spillt uff sin Heimètort aa.

Läbbè un Musig 
I sinèrè Jugendzit hèt er i dè örtlichè Musig Drumbeetè gschpillt. Nõch Konflikt übber s Repertoire un well im Kapèllmeischter diè langè Hóór vo sèllèm jungè Musiger nit gfallè hèn, isch er uss dè Musig usè gangè. Aaschlièßend hèt er Gitarrè un Klarinèttè gleert.
Diè Steirischi Handorglè, wo nèn sin Großvatter druff uffmèrksam gmacht hèt, hèt er im Sèlbschtschtudium èrscht Mitti vo sinè dryßger Johr dezuè gleert.

Südafrika, Kanada, Philippinè (1972–1983) 
Mit 20 Johr isch es ym z Öschterrych kulturell un gsellschaftlich z äng worrè, denn isch er mit sinèrè Fründin nõch Südafrika gangè, wo n-er als Chemylaborant gschafft hèt. Er hÈt sich gegè d Apartheid engagyrt, nõch öppis mee wiè drei Johr isch er abber, nit zletscht wègè dè Rassèdrennung, widder nõch Öschterrych zrugg gangè. Dõ hèt er sini Fründin ghürõtè, wo uss Kanada stammè duèt, un irèn Familliènammè Sullivan aagnõ.

Mit 27 hèt er sich entschiddè, witter als Musiger z schaffè. Z Toronto hèt er zwei Johr lang Gitarrè studyrt un dört gleert, Flamenco z spillè. Nõch dè Drènnung vo sinèrè Frau isch er nòmmòl uff Reisè gangè un isch längeri Zit uff dè Philippinè gsi, wo n-er s Spillè vo dè Nasèflötè gleert hèt un durch dè Uusduusch mit dè jewyligè Volksmusigè langsam èn Zuègang zu sim eigenè musigalischè Styl gfundè, wellè us èrè Melange vo sinèrè traditionèllè heimètlichè Musig un Yflüss vo anderè, fremdÈ Styl un Richtungè bschtôt.

Öschterrych: d Alpinchatzè (1984–1995) 
Anno 1984 isch er widder z Öschterrych aachõ, wo n-er als freiè Musiger un Komponischt gschafft hèt un a dè Wyner Musighochschuèl Elegtroakuschtik un experimentèlli Musik studyrt hèt. 1986 hèt er mit èm Wolfgang Staribacher d Band „Orginal Alpinchatzè“ gründèt un dè Künschtlernammè Hubert vo Goisern aagnõ; Staribacher isch dè Wolfgang vo Wyn gsi. Zèrscht hèn si in Beizè un Clubs gschpillt, mèngmõl vor èm Publikum vo nu füüf Zuèhörer. Diè èrscht Voöffentlichung vo-n-ènè isch s Album Alpine Lawine vo dè „Alpinkatzen featuring Hubert von Goisern“ im Johr 1988 gsi.

Zämmè mit èm Wolfgang Ambros, Joesi Prokopetz, Manfred Tauchen sin d Alpinchatzè 1991 uff d Watzmaa-Tournee, è Bünnèadaption vom Hörschpyl Dè Watzmaa ruèft. Im Aaschluss isch es zuè nèrè Drènnung von Staribacher chò. Dè Hubert vo Goisern hét sin Künschtlernammè bybhaaltè un s Brojèkt Alpinchatzè mit neuè Musiger witter gfüürt: Stefan Engel a dè Keyboards, Wolfgang Maier am Schlagzüüg, Reinhard Stranzinger als Gitarrischt un Sabine Kapfinger (Alpine Sabine, spôter Zabine) als Sängerin. Vo dè Zabine, welli aafangs nu im Studio mitgwǜrkt hèt un èrscht nõch yrem 18. Geburtstag au uff dè Bünni uffdrèttè isch, hèt er s Jodlè gleert.

Dè Durchbruch isch 1992 mit èm Album Aufgeigen stått niederschiassen glungè, uff dèm èrschtmòls d Lièder Heast as nit (Steirer Dialèkt für Hörsch es nit), Weit, weit weg un nit zletscht Koa Hiatamadl (Steirisch für Kei Hirtèmaitli) zu hörè gsi sin. Koa Hiatamadl isch villmòl im Radio gschpillt worrè un hèt sich zuè nèm Chart-Erfolg (14 Wochè i dè Top Ten vo dè öschterrychischè Single-Hitparade) entwicklèt. D Alpinchatzè hèn è Tournee durch dè gsamte dütschschprõchigè Ruum gmacht un sin zuè eini vo dè erfolgrychschtè Formationè vom Alpèrock worrè.

Anno 1994 isch Omunduntn (steirisch für obbè un unnè) usè chò, unter andrem mit èrè dütschsprõchigè Adaption vom Stugg Georgia vom Ray Charles, wo nèr Goisern dauft hèt. Ußerdèm sin modifiyrti Versionè vo Cocaine un Kren & Speck uss èm èrschtè Alpinchatzè-Album uff sèllèm Album druff gsi. È witteri Tournee hèt d Band nòmmòl durch Öschterrych, Dütschland un d Schwiz gfüürt. È Blitztour hèt si nõch Paris, San Antonio un Austin (Texas) sowiè nõch New York gfüürt.  S isch diè letschte Tour vo dè Alpinchatzè gsi. S letschte Konzèrt isch am 1. November 1994 übber d Bünni gangè. Kurz devor isch dè Uffdritt im Münchner Circus Krone vom Joseph Vilsmaier un sinèrè Frau Dana Vávrová uffzeichnèt worrè. Dè Dokumentar- un Konzèrtfilm Wia die Zeit vergeht isch am 1. Juli 1995 bim Filmfescht Münchè zeigt, denõch uff VHS un im Johr 2006 als DVD usè brocht. S Konzèrt im Circus Krone isch als Abschydskonzèrt deklaryrt gsi.

Näbbè sinèrè Tätigkeit als Musiger hét dè Hubert vo Goisern 1994 mit sinèm Fründ Klaus Höller è Mode-Kollektion für Meindl z Kirchanschöring entworfè, i wellèrè er, wiè i sinèrè Musig, Traditionèlles neu interpretyrte hèt.

Modi-, Film- un witteri Musigbrojèkt (1996) 

Im Fèrnseefilm Hölliisègret (Regy: Jo Baier) mit dè Martina Gedeck, Michael Lärchèbärg un Herbert Fux, hèt er als Matthias, Ehemaa vo dè buckligè Gretl, sin Schauschpyldebut gää. Zämmè mit Stefan Melbinger hèt er au Filmmusig komponyrt. È witters Rollèaagebot, wo s um dè Elias im Vilsmaier sinèrè Literadurvofilmung Im Schlafe sin Bruèder, hèt er wègè dè Omunduntn-Tournee nit aanää chönnè. Mit èm Winfryd Grabe un Enjott Schniider hèt er abber d Filmmusig gschaffè. Witteri Filmmusigè hèt er für zwei Filme vo sim Fründ Julian Pölsler komponyrt un gschpillt, für Sehnsüchte oder Es ist alles unheimlich leicht (1991) un D Fèrnseesaga - È steirischi Férnseegschichtè (1995).

1996 hèt dè Hubert vo Goisern dè Titel Aquarium für d CD Taten statt Warten zum 25-jöhrigè Jubiläum vo dè Umwältschutzorganisation Greenpeace bygschtüèrèt. S Lièd isch urschprünglich für d Folmmusig vom Chinderfilm Ein Rucksack voller Lügen komponyrt un ygschpillt worrè, wo mit èm Leoganger Chinderchor uffgnõ worrè isch.

Afrika un Tibet (1997–1998) 
Durch irèn gmeinsamè Fründ, dè Voleger Michael Neugebauer, hèt er scho früèner dè Vohaltensforscherin Jane Goodall, bekannt für iri Arbèt mit Schimpansè, kènnègleert. Nõchdèm er wunderfitzig worrè isch un vo dè Forscheri zuè nèm Bsuèch im Gombe Stream National Park ygladè worrè isch, isch er Aafang 1996 zum èrschtè Mòl uff Tansania greist. Wôrend èrè erneutè Reis isch in Kooperation mit èm ORF un èm Bayrischè Rundfunk è Filmdokumentation übber Goodalls Arbèt: Von Goisern nach Gombe entschtandè, wo d Filmmusig Gombe dèzue 1998 publizyrt worrè isch.

Übber d Tseten Zöchbauer, Obfrau vo dè Organisation „Save Tibet“, isch er in Kontagt mit Künschtler vom Tibetan Institute of Performing Arts (TIPA) chò, dèrrè iri Tournee durch Öschterrych hèt er begleitet un bräsentyrt. Im Aaschluss hèt er aagfangè, è Reis nõch Tibet vorzbereitè un hèt d Zöchbauer gfrõgt, wo als Zweijöhrigi iri Heimèt volõ hèt, ob si yn begleitè würd. Sechs Wochè hèn si s bsetzte Land bereist, wo sit 1951 vo dè Volksrepublik bsetzt isch, denõch hén si in èm ORF-Interview vo dè Laag vo dè Tibeter un dè Unterdrückung vo irer Kultur brichtet.

Mit èm Wolfgang Spannberger isch er è wèng spôter nõch Dharmsāla im nordindischè Bundesschtaat Himachal Pradesh gangè, dört isch dè Sitz vo dè tibetischè Exilregyrung, wo si dè Tendzin Gyatsho, dè 14. Dalai Lama, droffè hèn. Mit èm mobilè Tonschtudio hèn si vor Ort Uffnaamè vo tibetischè Volgslièder gmacht, wo vo Musiger vo dé TIPA vordrait worrè sin. Zämmè mit witterè Uffnaamè, für diè si Pasang Lhamo, Sherab Wangmo, Jamjang Chönden un Sonam Püntsok nõch Salzburg ygladè hèn, sin d Lièder 1998 uff dè CD Inexil voöffentlicht worrè. Tendzin Gyatsho hèt am 11. Juni 1998 Bad Ischl bsuècht, nõchdèm er vom Hubert vo Goisern vorgschlagè worrè isch.

Neuschtart (1999–2006) 
Ab èm Johr 1999 hèt dè Hubert vo Goisern widder an èm Album mit eignè Kompositionè gschafft. Mit èrè neuè Band (Bernd Bechtloff, Burkhard Frauèlob, Arnulf Lindner un èm Helmut Punzèbärger, wôrend dè Tournee vostärkt um d Giigeri Agnes Grasbärger; spôter deils vom Wolfgang Blümel, Antonio Porto un Burgi Höller abglöst) sin im Summer 2000 d Lièder für Fön uffgnõ worrè. Am 6. Novembèr 2000 isch dòmit nõch sechs Johr widder è Hubert vo Goisern-Album i dè Handel chò. Im Früèling 2001 hèt d Fön-Tour mit èm Konzèrt am 3. März z Linz un èm Erschiinè vom Album Trad aagfangè, enèrè Sammlung vo öschterrychischè Volgslièder.

Im Mai 2001 isch dè Hubert vo Goisern als beschtè „Künschtler Pop/Rock national“ èrschtmòls mit èm Amadeus Austrian Music Award uuszeichnèt worrè. In sinèrè Dankesred, wo vom ORF vor dè Uusschtraalung chürzt worrè isch, wiè s sich am nägschtè Dag usè gschtellt hèt, hèt er diè öschterrychischi Musigbranchè un Radiosender wegè irer mangelndè Unterschtützung für öschterrychischi Künschtler kritisyrt.

Im Aaschluss a d Fön-Tour hèt dè Hubert vo Goisern è Reiè vo Konzärt z Ägǜptè un in weschtafrikanischè Länder durrègfüürt. Z Assiut hèt er d Bünni mit èm Mohamed Mounir deilt, eim vo dè populärschtè ägǜptischè Musiger, wo traditionèlli Sufi-Musig mit Elemänt vom Pop un Rock vobindet. Wôrend dè dreiwöchigè Reis durch Weschtafrika isch d Band von èm Filmteam begleitet worrè, asè isch èn Dokumentar-/Musigfilm übber s Zämmèdräffè vo öschterrychischè un voschidnè afrikanischè Musiger entschtandè, wo uff DVD Grenzenlos voöffentlicht worrè isch. Im Summer 2002 isch è Tournee durch Dütschland gmacht worrè un s Album Iwasig uff d Wält chò.

Im glychè Johr, wo dè Tendzin Gyatso (Dalai Lama) z Graz d Kalachakra-Zeremony durrègfüürt hèt, hèt dè Hubert vo Goisern un dè Tseten Zöchbauer è baar Sounds of Tibet-Konzärt mit Künschtler vom TIPA bräsentyrt.
Nõch èrè Hallè-Tournee durch Dütschland, Öschterrych, d Schwiz un Italiè im Winter 2002/2003 isch d Band in èm sèlber ygrichtetè Donschtudio in èm lèèrschtehendè Bärghotel uff èm Krippèschtei (Dachschteigebirge) in 2100 Meter Höchi d Lièder für s Album Trad II uffgnõ. Konzärt hèn d Gruppè im Volauf vom Johr unter andrem nõch Sarajevo un Kap Verde gfüürt, wo dè Uffdritt vor 90.000 Bsuècher stattgfundè hèt un im staatlichè Fèrnsee übberdrait worrè isch. Zämmè mit èm Mohamed Mounir hét er è Tournee durch dè gsamte dütschsprõchige Ruum durrègfüürt, wo als Byschpill für interkulturèlli Zämmèarbèt vo Kritiker globt un vo Bsuècher begeischtert uffgnõ worrè isch. Jedes Konzèrt hèt mit èm Madad Ya Rasulallah vom Mounir uffghört, è Lièd für dè Friddè. Nõchdèm im Oktobèr Trad II uff èm voschneitè Krippèschtei bräsentyrt worrè isch, isch anno 2004 d Trad II-Tournee gfolgèt.

Im Januar 2005 isch dè Hubert vo Goisern un sini Band bim Festival au Desert un mit èm Balafon-Virtuosè Kele Tigi im Akwaba-Club z Bamako in Mali uffdrèttè. Widder isch d Reis filmisch dokumentyrt un als Warten auf Timbuktu zeigt worrè.

Nõch dè zaalrychè Tourneè vo dè voraagangenè Johr hèt dè Hubert vo Goisern sich um einigi anderi Brojèkt kümmèret, so hèt er zum Byschpill i dè Dachschtei-Mammuthöölè è Klanginschtallation bräsentyrt. Im Novembèr 2005 hèt er mit èm Wolfgang Nydeckè s Duètt Rita mir zwei zum 30-jöhrigè Bandjubiläum vo dè kölschè Rockgruppè BAP (Doppel-CD Dreimal zehn Jahre) gsungè.

Im April 2006 hèt d FPÖ im Hubert vo Goiserns si populäres Lièd Heast as nit bi nèrè Parteivoaaschtaltung vowendèt. Er hèt druffhy èn offenè Brièf a dè Parteiobmann Heinz-Christian Strache voöffentlicht, wo n-er-n uffgfordert hèt, in Zuèkumpft keini Lièder mee vo ym z vowendè. Unter andrem hèt er gschribbè: „Ich stehe für eine offene, tolerante Gesellschaft, für den Abbau der Ängste vor dem Fremden und Neuen, und nicht das Schüren derselben. Ich stehe dafür, den Veränderungen ins Auge zu schauen und nach vorne zu blicken, nicht für den Versuch die Zeit aufzuhalten oder gar zurück zu drehen […]“.

Linz Europa Tour (2007–2009) 

Anno 2007 hèt dè Hubert vo Goisern d Linz Europa Tour aagfangè, sèll isch è Tournee, wo für zwei Johr aaberaumt gsi isch, un für d Bewerbig vo Linz09 denkt gsi isch. Sèbbi Tournee isch durch vill Länder in Europa gangè, d Blaanungè dezuè hèn 2005 aagfangè. Bis 2009 hèt er mit èm chlynè Schiffsvoband (è Frachtschiff mit èrè Längi vo 77 m × 12 m, wo zuè nèrè Bünni umbaut worrè isch, s Schubschiff MS Wallsee un è Woonschiff) mit dè Donau aagfangè, mengi Flüss vom Kontinènt bereist. Dõdeby hèt s in zaalrychè Städt gmeinsami Konzärt mit Musiger uss dè jewyligé Länder gää.
Im Auguscht 2008 isch d Dokumentation Goisern goes East uff DVD voöffentlicht worrè, wo übber sèlli Tour brichtet.

Am 24. Juni hèt s Schiff wôrend èm Donauinslèfäscht z Wyn Station gmacht. Am Konzèrt hèt näbbè m Hubert vo Goisern sinèrè international bsetzter Band diè Hohtraxlecker Sprungschanzenmusi uss Bad Ischl un dè Willi Resetarits uss Wyn deilgnõ. Dè èrscht Deil vo dè Reis hét bis Èndi 2007 donauabsi bis zum Donaudelta am Schwarzè Meer gfüürt. Öppè 20 Konzärt sin dõdeby absolvyrt worrè un schlièßlich isch s Delta sèlber in WWF-Begleitung inschpizyrt worrè.

Im Johr 2008 hèt d Reis stromaobsi übber Passau un Règènsburg gfüürt, denn übber dè Main-Donau-Kanaal zum Rhy un bis Rotterdam. Sèllè Deil vo dè Tour hèt parallel zuè dè Voöffentlichung vo sim Album „s’Nix“ stattgfundè. Au dõdrübber isch widder è Dokumentation drüllt worrè, sèll Mòl unter m Titel Goisern goes West.

Endpungt vo dè Flussreis isch è meedägigs Hafèfäscht im Heimèthafè vom Schiff z Linz in Obberöschterrych vom 3. bis 5. Juni 2009 gsi. Dõdeby sin näbbè m Goisern un è baar vo dè Musiger, wo wôrend dè Reis schu uff èm Schiff gschpillt hèn, unter andrem dè Klaus Doldinger, BAP, Haindling, Konschtatin Wecker un dè Xavier Naidoo uffdrèttè. D Stadt isch 2009, zämmè mit Vilnius, dè Hauptschtadt vo Litauè, diè europäischi Kulturhauptschtadt gsi.

Erfolg mit Entwederundoder (sit 2010) 
Vom Ènd vo 2010 bis Früèjohr 2011 isch dè Hubert vo Goisern uff Wirtshuustournee z Öschterrych un Dütschland gangè. Èn Livemitschnitt un èn Dokumentarfilm dõdrübber sin im draufffolgendè Auguscht vom Salzburger Fernseesender Servus TV uusgschtraalt worrè. È baar Wochè spôter isch s Album EntwederUndOder usè chò, wo sich i dè Top 10 vo dè öschterrychischè un Top 20 vo dè dütschè Hitparade blatzyrè hèt chönnè. Dè Sender Ö3 hèt s Lièd Brenna tuat’s guat us èm Album i sini Playlischt uffgnõ. Sèll Lièd hèt innerhalb vo wènnigè Wochè Platz 1 vo dè öschterrychischè Charts ygnõ, dõdemit isch d Högschtblatzyrung vo Koa Hiatamadl übberbotè worrè. Auch z Dütschland hèt dè Titel Erfolg ghaa un isch als èrschti Single vom Hubert vo Goiserns i dè dütschè Single-Vokaufscharts blatzyrt gsi.

2014 
Dè Hubert vo Goisern hèt für d Uusschtellung Alpenliebe uff dè Kaiser-Franz-Josefs-Höchi (Großglockner) zämmè mit ca. 20 Künschtlerinnè un Künschtler è meerschtündigs Hörerläbbnis (luèg au unnè) kuratyrt. D Uusschtellung isch sit èm 12. Juni 2014 für Bsuècher zuègänglich.

Am 24. Oktobèr 2014 isch s Album Filmmusig. Dõdruff sin 16 vo dè bekannteschtè Stüggle vom Hubert vo Goisern vosammlèt, welli zuèdèmm dè Soundtrack für dè Film Öschterrych: Obbè un Unnè (Regie: Joseph Vilsmaier, Filmschtart Januar 2015) darschtellè. D Stüggle sin vom Hubert vo Goisern zämmè mit èm Orcheschterleiter Robert Opratko für orcheschtrali Begleitung umgsetzt worrè.
Am 31. Oktobèr 2014 isch s Album Steilklänge, Vol. 1 publizyrt worrè. S bräsentyrt séll vom Hubert vo Goisern für d Uusschtellung Alpenliebe zämmègschtellte Hörerläbbnis, wo Stüggle us sechs Alpèländer un dõdemit s gsamte alpine Klangschpektrum umfasst.

Vom 26. Oktobèr bis 16. Novembèr isch dè Hubert vo Goisern au widder live (Tour 2014) z Luxèburg, Dütschland un Öschterrych unterwägs gsi.

ab 2015 

Im April 2015 isch d Dokumentation Hubert vo Goisern - Brännè duèts schu lang vom Filmemacher Marcus H. Rosèmüller i diè dütschè Kinos chò. Bim Amadeus Austrian Music Award 2016 isch er als Künstler des Jahres uuszeichnet worrè.

Musig 
Musigalisch wörd dè Hubert vo Goisern dè Neuè Volksmusig zuègrechnèt. Gläufiger isch spezièll zué dè Beschriibung vo sim Styl dè Begriff Alpèrock. I mengè Chrais gildèt er als Erfinder vo sellèm Genre. Sini Musigart isch è Melange us dè modernè Rockmusig un dè alpinè Volksmusig. Signifikant dört defür klangliche Uffdauchè vo dè isch dè Ziehharmonika, wo i sini Lièder zèrscht uffdaucht, un denn durch s Spillè vo dè E-Gitarrè uusglichè wörd. Basyrend dõdruff vobindet er sin Styl au mit Genre wiè Reggae, Soul, Jazz un Punkrock.

D Musig wörd zitèwys au vo afrikanischer Volksmusig beyflusst. È Byschpill dõdefür isch s Album Gombe. Lut èm vo Goisern söll dõdurch nôcherbrocht wörrè, dass er sich in Länder wiè unter andrem Burkina Faso odder Senegal uffghaaltè hèt, wo s èn übberchò hèt.

Witteri Yflüss chömmèd vo dé brasilianischè Samba-Tanzmusig un vom altamrikanischè Funk, sèllèwäg hèt er sich mit dè letschtè Albè vom Alpèrock stärker hy zuè dè Wältmusig uusgrichtet.

Tegscht un Sǜmbolik 
D Tegscht vom Musiger sin öfter bolitisch. È Byschpill dõdefür sin sini Aaschpillungè uff dè ebbèfalls us Goisern stammendè Bolitiker Jörg Haider in sinè Tegscht gegè Èndi vo dè 1990er Johr un am Aafang vom 21. Johrhundert, wo im Haider sini Partei, d FPÖ (spôter BZÖ), hochi Wäälerzaalè ghaa hèt.

Diskografy

Albè

Videos 
Hubert vo Goisern un d Alpinchatzè
 2006: Wia die Zeit vergeht… (Live) (DE, AT: )

Hubert vo Goisern
 2003: Iwasig (Live) (DVD)
 2003: Grenzenlos (DVD)

Uuszeichnungè 

 Amadeus Austrian Music Award:
 2001: Künstler Pop/Rock national für „Fön“
 2002: Jazz/Blues/Folk-Album des Jahres national für „Trad“
 I dè Johr 2003, 2005 un 2006 isch er jewyls für èn witterè Amadeus Award nominyrt worrè.
 2012: Album des Jahres mit „EntwederUndOder“ sowiè Pop/Rock
 2016: Künstler des Jahres
 2004 Ernennung zum Ehrèbürger in sim Heimètort Bad Goisern
 Dütschè RUTH 2011.

Literadur 
 Bernhard Flieher: Weit, weit weg – Die Welt des Hubert von Goisern. Residenz Volaag, St. Pöltè un Salzburg 2009, ISBN 978-3-7017-3135-0.

Weblinggs 

 Offizièlli Websitè Hubert vo Goisern
 
 Günter Kaindlstorfer/D Presse: „Dem Haider sein Vater ist ein unverbesserlicher Nazi“ – Hubert vo Goisern übber dè Kuhmelcher-Jodler, sin Vohältnis zuè dè Beatles un sini Bezièung zum Jörg Haider sinèrè Familliè z Bad Goisern, 20. Februar 1993
 Hubert von Goisern bi laut.de (Biografy, Diskografy)

Quällè 

Liedermacher
Öschtriicher
Maa
Läbigi Person