Uran (pianeta)
Uran (; an latin URANUS, -I, dal grech οὐρανός [oːranós]) a l'é 'l pì leger dij gigant gaseus dël sistema solar, pianeta ch'a fa set për distansa dal Sol. A l'ha 'n diàmetro ch'a l'é quasi l'istess ëd Netun, na frisa 'd pì, combin che soa massa a sia pì cita.
Soa spëssa atmosfera as compon dl'83% d'idrògen, dël 15% d'elio e dël 2% ëd metan.
Sota as treuva un seul ëd gas geilà ch'a sircondo na nos rocosa.

Uran a l'ha na rotassion dròla, përchè sò ass a l'é quasi cogià an sël pian ëd l'òrbita - inclinassion ëd 98° - e a gira 'nt la diression contraria, an 17,24 ore.
A diferensa da j'àutri pianeta, ij sò pòlo magnétich a son motobin leugn da l'ass ëd rotassion.

Da la Tèra, Uran a l'é quasi nen visìbil a l'euj. A l'é stàit ël prim pianeta dëscurvì dòp dl'antichità, con ël telescòpi, grassie a l'astrònom William Herschel ai 13 ëd mars 1781.
Chiel-sì a l'ancamin a vorìa ciamelo Georgium sidus, visadì la stèila ëd Giòrs, an onor dël re d'Anghiltèra Giòrs III.

Le lun-e 
Uran a l'ha vintessèt satélit naturaj, dont ij quatr pì important a son Àriel, Ùmbriel, Titania e Òberon.
Des ëd soe lun-e a son ëstàite dëscoatà da la sonda Voyager 2.
A son ëstàite tute ciamà con dij nòm ëd përsonage dle piesse ëd William Shakespeare o dle poesìe d'Alexander Pope.

J'anej 
Neuv anej d'Uran a son ëstàit dëscoatà dël 1977, cand a l'han ëstermà la lus ëd na stèila an passandje dëdnans.
D'àutri doi a son ëstàit trovà da Voyager 2 e ij darié dal telescòpi spassial Hubble.

L'esplorassion 
Uran a l'é stàit esplorà da la sonda Voyager 2 ch'a la butaje neuv agn da soa partensa da la Tèra për rivé a 82.000 chilòmeter dal pianeta.
Voyager 2 a l'ha esplorane l'atmosfera, le lun-e, j'anej e lë stravis camp magnétich, prima ëd seghité sò viage vers Netun.

Sistema solar