Art astrata
L'art astrata, o art nen figurativa, as dësvlupa an Euròpa a ancaminé dal 1910 e a së spantia an tut ël mond.
Pionié ëd costa tendensa a son ëstàit Kasimir Malevich e Piet Mondrian.

Da sempe ij pitor e jë scultor a conossìo e a sfrutavo la capassità dle linie, dle surfasse, dij volum, dij color d'esse butà ansema për toché la sensibilità e ël pensé, e d'element d'art astrata as peulo trovesse già ant l'art primitiva; ma fin-a antlora a stimavo che an butandje ansema as dovìa fé arferiment a l'arpresentassion, pì o meno conforma, dla realtà tangìbil.
Ij predecessor diret ëd së stil a son ëstàit ij doi moviment novator dj'achit dël sécol ch'a fa XX: la pitura fauve, ch'a buta an second pian dissegn e prospetiva për ponté an sël color, e ël cubism, angiagià 'd fasson direta ant la scomposission ëd la forma.
L'advent ëd la fotografìa a l'ha miraco possà vàire artista a l'arserca 'd lòn ch'a scapa a la vision ogetiva dël real, visadì 'd lòn ch'a rintra nen ant un fàit figurativ.
J'artista astrat a atribuisso a j'ansem ëd linie, surfasse, volum, color un podèj emotiv bastant për fabriché d'art.
Ant l'art astrata ël soget arpresentà a resta nen essensial, ma as lìmita a sugerì dij valor cromàtich, linear, volumétrich, compositiv, a travers dij quaj l'artista a smon soe concession.

Donca l'astratism, ch'a l'é pa mach un moviment, a l'ha dàit l'andi a na neuva fas ant la stòria dla pitura e dla scoltura; d'àutra part la pitura nen figurativa a gropa dle liure s-ciasse con l'architetura moderna, coma testimonià ëdcò dal moviment De Stijl, fondà dël 1917.

La stagion dl'astratism a finiss apress la sconda guèra mondial, cand ch'as preciso ij tema dl'informal.
Tutun al di d'ancheuj as peulo arconòsse d'element d'art astrata an scasi tuti ij fenòmeno estétich pì recent.

Art e costume