Lenghe créole
Le lenghe créole a son dzortut n'eredità dl'época colonial. Jë studi ëd lenghìstica a l'han fàit vëdde che le lenghe créole a son nassùe an costa manera sì:

 ant un prim stadi, jë s-ciav o j'ovrié portà a travajé lontan da soa tèra, për capisse a l'han dovrà dle lenghe semplifià, basà an sla lenga dij padron. Coste lenghe a son ciamà pidgin e a l'han praticament gnun-e gramàtiche, ma a son sempie liste ëd paròle, un-a dré dl'àutra;
 a la generassion d'apress, le masnà a ancamino a parlé coste lenghe, ma a j'anrichisso automaticament ëd le struture gramaticaj. Le lenghe che a ven-o a formesse an costa manera a son le lenghe créole. 

El prossess ëd formassion ëd le lenghe créole a l'é motobin studià dai sostnidor ëd Noam Chomsky.

Le lenghe creole a son:

 lenghe creole basà an sl'Afrikaans
 lenga tsotsitaal
 lenga oorlams
 lenghe creole basà an sl'Aràbich
 lenga arabic, babalia creole
 lenga nubi
 lenga arabic, sudanese creole
 lenghe creole basà an sl'Assamèis
 lenga naga pidgin
 lenghe creole basà an sl'Olandèis
 lenga berbice creole dutch
 lenga negerhollands
 lenga petjo
 lenga skepi creole dutch
 lenghe creole basà an sl'Anglèis
 lenghe creole atlàntiche
 lenghe creole atlàntiche orientaj
 lenghe creole atlàntiche nòrd orientaj
 lenga afro-seminole creole
 lenga bahamas creole english
 lenga sea island creole english
 lenghe creole atlàntiche sud orientaj
 lenga Antigua and Barbuda creole english
 lenga bajan
 lenga grenadian creole english
 lenga guyanese creole english
 lenga vincentian creole english
 lenga tobagonian creole english
 lenga trinidadian creole english
 lenga Virgin Islands creole english
 lenga Turks e Caicos creole english
 lenghe krio
 lenga Fernando Po creole english
 lenga krio
 lenga pidgin, nigerian
 lenga pidgin, Cameroon
 lenghe creole dël Suriname
 lenghe ndyuka
 lenga aukan
 lenga kwinti
 lenga sranan
 lenghe creole atlàntiche ossidentaj
 lenga Belize kriol english
 lenga Nicaragua creole english
 lenga Islander creole english
 lenga Jamaican creole english
 lenghe creole passìfiche
 lenga bislama
 lenga Hawai'i creole english
 lenga ngatik men's creole
 lenga pijin
 lenga kriol
 lenga Torres strait creole
 lenga tok pisin
 lenga saramaccan
 lenghe creole basà an sël Fransèis
 lenga Saint Lucian creole french
 lenga amapá creole
 lenga tayo
 lenga seselwa creole french
 lenga guadeloupean creole french
 lenga guianese creole french
 lenga haitian creole french
 lenga karipúna creole french
 lenga louisiana creole french
 lenga morisyen
 lenga Réunion creole french
 lenga San Miguel creole french
 lenghe creole basà an sël Tedesch
 lenga unserdeutsch
 lenghe creole basà an sl'Hindi
 lenga andaman creole hindi
 lenghe creole basà an sl'Indonesian
 lenga indonesian, peranakan
 lenghe creole basà an sël Kongo
 lenga kituba
 lenga kituba, Congo
 lenghe creole basà an sël Malay
 lenga malay, ambonese
 lenga betawi
 lenga malay, banda
 lenga malaccan creole malay
 lenga malay, baba
 lenga malay, kupang
 lenga sri lankan creole malay
 lenga malay, manado
 lenghe creole basà an sël Ngbandi
 lenga sango
 lenga sango, riverain
 lenghe creole basà an sël Portoghèis
 lenga angolar
 lenga cafundo creole
 lenga sãotomense
 lenga fa d'ambu
 lenga indo-portoghèisa
 lenga kabuverdianu
 lenga malaccan creole portuguese
 lenga macanese
 lenga crioulo, upper Guinea
 lenga principense
 lenga ternateño
 lenga pidgin, Timor
 lenga korlai creole portuguese
 lenghe creole basà an slë Spagneul
 lenga chavacano
 lenga palenquero
 lenghe creole basà an slë Swahili
 lenga cutchi-swahili
 lenghe creole basà an sël Tetun
 lenga tetun dili

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse 

Creole