Bòcs birman-a
L'art marsial arnomà dla bòcs birman-a as ciama lethwei ò Myanma yuya louvi (Myanmar traditional boxing an anglèis). Da j'ann 1960 a l'é ciamà bando kick-boxing.

Definission

Coma pràtica sensa régole dë scherma dle man e dij pé patanù, la Bòcs birman-a a l'armonta al III sécol, cand ij monio a vorìo adestresse e difendse. A l'é na bòcs dita marsial ch'a pija an préstit da l'ardità técnica dël combatent birman tuta soa richëssa dë strategìe. A ven popolar dël sécol ch'a fa XI sota ël re Anawratha, con dij combatiment antërétnich sensa gnun-e régole e ëd na violensa dësmisurà. La manera d'afrontesse a l'é motobin caraterìstica e a l'ha fòrt soèns ëd liure con ël comportament animal e a jë smija mach da motobin leugn a j'àutre pràtiche orientaj.

Regolament: la bòcs birman-a ò "superlativ" dle bòcs

Al prinsipi, l'oposission a l'é dirigiùa do doi àrbitr e as pràtica ant un sìrcol anté che qualsëssìa forma ëd përcussion e ëd projession a l'é autorisà. L'época moderna a l'ha antroduvù le régole dla bòcs ossidental, an particolar ij guant, le protession, ij temp e ël ring. Ël panel técnich dij combatent a l'é motobin grand e ij comportament as anspiro a j'àutre pràtiche ëd combatiment ëd Birmania. A esisto vàire assion spetacolar, an particolar le técniche volante (càuss ën sautand, colp ëd gënoj e ëd ghëmmo ën sautand) e dle técniche dë scalin (càuss e colp ëd gënoj). 
Na vira la bòcs birman-a tradissional a l'era l'antìtesi dël thaing, për sò aspet brutal e primordial. Pà pì al di d'ancheuj, përchè organisà ant le condission moderne, a peul esse un piasì a vëdd-se.

Caraterìstiche técniche: tut ël còrp a l'é n'arma

Neuv técniche tradissionaj a compon-o la pràtica dla bòcs birman-a.
Soe caraterìstiche técniche a l'han tre componente prinsipaj: j'arme dovrà, ij bërsaj visà e le distanse ëd combatiment. 

I l'oma: 
 n'utilisassion ëd tut l'arsenal corporal disponìbil, ëd përcussion e ëd projession (neuv arme prinsipaj: testa, doi pugn, doi ghëmmo, doi gënoj e doi pé), 
 l'arsërca ëd përcussion ansima a tut ël còrp ëd l'àutr, 
 la gestion ëd tre distanse ëd combatiment (distansa longa, an particolar ëd càuss, distansa mojen-a, colp ëd gënoj, pugn e ghëmmo, còrp a còrp: ambrancà e projession). 

Da na mira stratégica, e për ch'a sìa bel fé visessne, a l'é smonù n'ansem ëd prinsipi. Për esempi, i l'oma ij prinsipi sì-dapress:
 frapé j'art ëd l'àutr prima ëd taché al sénter ëd sò còrp (për esempi: colp ëd testa an sël bicìpit ant l'istess temp d'un pugn sircolar ëd l'àutr o përcussion dla cheussa ëd l'àutr con un càuss foatà durant n'ofensiva con càuss sircolar an linia mojen-a), 
 le projession a deuvo efetuesse ant lë spassi davzin pr'ëmné dun-a na përcussion ën tocand tèra, 
 dovré le strategìe dj'animaj dël thaing (për esempi, përcussion an sj'art anferior ëd l'àutr parèj d'un singial, ò colp ëd piòta parèj ëd na pantera an sij brass ëd l'àutr për duvertesse un passage anvers ij bërsaj, o ramassà rotanta 'd na tigr an sn'ofensiva con càuss an sël moro).

Particolarità culturaj dla bòcs birman-a
Për tradission ël combatiment as fa ant un sìrcol. Ant ij vilagi birman, bele che dël sècol ch'a fa XXI, ës combatiment-sì a l'ha mantnù sò caràter ansestral. Coma marche ëd modernità a smijo rivà mach un ring a la manera ossidental e dle division. 

L'ancontr a l'é diret da doi àrbitr, për mej podej separé ij protagonista (quand a fa da manca), e giudicà da ses giùdes. Tute le técniche a son autorisà, as peul frapesse ëdcò un ch'a sta për tèra. Ij bocseur as combato antramentr che dle mans motobin longhe, che a son separà da dij ripos complet. Antramentr che na cobia ëd combatent a pija ël fià n'àotra a la combat. 

L'equipagiament a l'é qualsëssìa, për sòlit ës buto dle brajëtte curte da bòcs (e via fòrt), bende për le man, nos ëd còco për protession dij genitaj e na coregia ëd coram antra ij dent. Anco' al dì d'ancheuj vàire bòcseur birman as fa dij tatuagi ant sël tronch e le gambe (Pi ze). An cheidun as leso soe vitorie, an dj'àutri dj'arpresentassion d'animaj (oja, còbra, pantera, tigr e via fòrt) ch'a simbolisa fòrsa e coragi. Chèich bocseur a porta dij pòrta-boneur gropà ai brass ò a le gambe për desse coragi, fòrsa e bravura.

Ël lethwei-yei 

Dansa militar fàita anans dël combatiment, për mostré abilità e coragi. A la fin dla dansa, coj brass ancrosià ël bòcseur as frapa minca spala con l'àutra man, ëd fasson d'anonsié ch'a l'é pront a combate. Na dansa ëd vitòria as fa apress la decision dij giùdes.

Ël let-khamaungnkhat

Presentassion dj'arme dovrà ant ël combatiment ëd Lethwei, faita dal bòcseur midem, che as bat un colp con la man duvèrta ansima a l'àotr brass. La presentassion as fa da dl'àut an bass, con ij pugn e ij ghëmmo, peui ij gënoj e anfin ij pé.

Art marsiaj