Al Capone
Al (Alphonse) Capone a l'é un dij pì avosà criminaj dël Neuvsent.
A l'era nassù ij 17 ëd gené dël 1899, a Brooklyn, New York, quarta masnà ëd Gabriel e Teresa Riolia.

J'agn dla gioventura 
A tre mèis a l'é batesà a la cesa ëd San Michel dal reverend Gioacchino Garofalo.
A quatòrdes agn, arprocià da na professorëssa, a-j buta le man a còl.
A l'é parà via da la scòla e a-i torna pì nen.
A fa dij travajòt ëd tansantan.
Chèich agn apress as buta ansema a na còca ciamà Five Pointers.
A l'é arestà tre vire da la polissìa, ma sensa ch'a-i sio mai ëd preuve për ten-e an pé j'acusassion.
Capone a l'é pijà a travajé tanme barista e për ten-e l'órdin ant lë Harvard Inn ëd Frank Yale.
A l'é ambelessì ch'as fa sò ranfrign al moro: na sèira Frank Galluccio a riva al local con soa seur; Capone a-j fa 'n coment ofensiv e Galluccio a tira fòra 'l cotel.
Capone a përdonërà Galluccio e, chèich agn apress, a lo pijërà tanme vardia dël còrp a 100$ la sman-a.
Ij 18 dë dzèmber 1918 Capone as maria con Mae Coughlin, ëd doi agn pi veja che chiel.
L'ann apress a-i nass sò fieul Albert Francis, stranomà Sonny; Johnny Torrio, ch'a l'avìa ij sò tràfigh a Chicago, a-j fa da parin.
Sospetà d'avèj massà doe përson-e e ant ij pastiss për avèj mandà n'àutr a l'ospidal ant na rusa ant ël café, Capone a pija fomna e fieul e a va an tuta pressa da Torrio a Chicago.

Capone a Chicago 
A l'ancamin ij travaj che Capone (o Al Brown, sò stranòm preferì) a dev fé për Torrio a son modest: vardia dël còrp, safeur, barista, portié al bordel.
Ij 17 ëd gené dël 1920 a-i càpita n'aveniment ch'a-j lassrà na marca a l'época: a intra an euvra ël National Prohibition Act: ël proibissionism.
Torrio a nufia l'afé e as campa andrinta.
Cand sò barba James Colosimo a l'é massà j'11 ëd maj, chiel giutà da Capone as buta an tren pr'ëspantié sò teritòri: a rivo a coaté tuta la bariera con bordej e ca pr'ij gieugh d'asar an onzend le roe dij fonsionari dla sità.
Për consolidé sò podèj, Torrio a riess a pasié e rende cooperative pr'ëscasi tre agn le vàire còche ch'a-i ero a Chicago.
Për coaté ij sò tràfich ilegaj, Capone as fa passé për comersant ëd mobilia dë sconda man (e an sla guida telefònica a l'é marcà tanme antiquari).
A dimostra d'esse n'agiut tant pressios për Torrio che chiel-sì a j'afida la gestion d'un dij sò locaj e ël 25% dij guadagn dij sò bordej.
Passà un pàira d'agn, soe relassion a son pì nen cole d'un cap e sò sot-pòst, ma pitòst da sòcio.
Ij 14 ëd novèmber dël 1920 ël pare 'd Capone a meuir a 52 agn 'd n'infiamassion al mùscol cardìach; Al a arciama antlora soa famija a Chicago.
Ël prim a rivé a l'é sò frel Ralph, ch'as farà stranomé Brown e a pija an gestion un dij locaj ëd Torrio e sò frel.
Ëdcò ij sò cusin Charlie e Rocco Fischetti a rivo a Chicago ciamà da Capone e a pijo 'd pòst ëd responsabilità ant l'organisassion.
An prevision d'ospité soa famija, Al Capone a costruiss na ca a doi pian e quìndes ëstanse, protegiùa tanme na fortëssa, al nùmer 7244 ëd South Prairie Avenue.

La prima aparission ant la crònaca 
Bele che conossù da la polissìa e da la gusaja, ancor dël 1922 ël nòm ëd Capone a l'é nen conossù daj giornaj e a soa prima aparission an sla crònaca a l'é ciamà Alfred Caponi.
A ancàpita na matin d'ost cand apress na neuit fòla Capone, cioch, a cor an vitura con na fija da banda e tre òm daré.
Virand al canton d'East Randolph Street a bòcia contra 'n tassì e a feriss ël safeur.
Sautand fòra dla vitura, Capone a tira fòra n'ansëgna dla polissìa, a ambranca na pistòla contra 'l tassista e a mnassa dë spareje.
A mnassa dë sparé ëdcò contra na vitura ëd passage d'anté ch'a l'avìo crijaje ëd rangé l'arma.
Ij sò quatr cambrada a scapo.
La polissìa a riva prima ch'a-i suceda d'àutr e Capone as pija tre acusassion: assàut con na vitura, guida ant në stat antossià, traspòrt d'arma stërmà.
Ma, coma a-i ancapitrà soens, a-i sarà gnanca 'n process: nen mach as lasso perde j'acusassion, ma coste a son fin-a scancelà daj registr.

Ant la sconda mità dël 1923 la còca dë Spike O'Donnell a dà bataja contra l'organisassion ëd Torrio për ël contròl dij tràfich ëd la bira, ma a l'é crasà.
Capone a l'é sospetà d'esse colegà a vàire massacr ëd sa guèra, ma a-i é gnun ch'a testimònia sota sarament contra 'd chiel.

La conquista ëd Cicero 
Dël 1923 William E. Dever a dventa sìndich ëd Chicago e a anandia na campagna contra 'l crìmen e 'l vissi.
Torrio e Capone a devo tramudé ël sènter dij sò afé ant lë vzin Cicero, anté che 'l pressident dla sità (na caria equivalenta a sìndich), Joseph Z. Klenha a l'era a j'órdin dle còche.
Dël 1924 Klenha a l'é torna elegiù, mersì a j'antimidassion eletoraj e a le violense dj'òm ëd Capone; durant na bataja con la polissìa a-i meuir Frank Capone, frel d'Al.
Ël 1 ëd maj, un mèis dòp dj'elession, Torrio e Capone a peulo duverté soa prima ca dë scomësse a Cicero.
Antramentre Cicero as vagna na reputassion afrosa për la presensa ëd tuta sa criminalità.

La sèira dj'8 ëd maj 1924 Capone a massa sota j'euj ëd tre testimòni Joe Howard, ch'a l'avìa patlà sò amis Jake Guzik.
Ël di apress a-i seurt për la prima vira an sël Tribune ëd Chicago la fotografìa ëd Capone (torna con ël nòm ëstropià, sa vira Tony Capone).
Ma dun-a doi dij testimòni a cambio soa version e ël ters a dëspariss.
A l'ancesta ij giurà a diciaro ël sassin ësconossù.

Antratant l'atività ëd Torrio e Capone ant la prostitussion a chërs, gavà ch'a Cicero anté ch'a l'avìo promëttù ëd goerné mach locaj dë scomësse.
Sò pì gròss bordel, Maple Inn, a l'é stabilì a Forest View, un vilage ch'a l'era pen-a stàit ancorporà a Chicago e d'andoa Capone a l'avìa fàit ëscapé con dë mnasse e violense ël magistrà ëd polissìa Joseph W. Nosek e d'àutri fonsionari për buteje a sò pòst dij sò òm.

La montà a la sima 
An novèmber 1924 Torrio e Capone a son sospetà d'esse mës-cià ant l'ideassion dël sassinament ëd Dion O'Banion, cap ëd na còca amportanta ëd Chicago.
Hymie Weiss, ch'a na pija ël pòst, a fa sarament d'arvangia.
La treva an tra le còche ëd Chicago a l'era giumai finìa.
Capone as fa pronté da la General Motors na Cadillac blindà e a pija tute le precaussion possìbij, an fasend-se compagné daspërtut da soe vardie dël còrp (malgré se mzure 'd protession, gnun-a companìa a acetrà ëd vendie na pòlissa 'd suransa an sla vita).
Ij 24 ëd gené dël 1925 Torrio a l'é ferì an manera grav an n'atentà dla còca d'O'Banion.
Cand ij 9 ëd fërvé a seurt da l'ospidal a l'é bin content d'aceté na pen-a ëd neuv mèis për n'afé an sospèis e podèj esse protegiù ant la përzon ëd Lake County a Waukegan.
A Capone e aj sò avocat che an mars a van a trovelo, Torrio a nonsia ch'a veul artiresse da j'afé ëd Chicago.
Capone a n'ardita le richësse e ël podèj; ma as rend cont che për goerneje a dev dominé o crasé j'àutre còche.

L'artorn a Chicago 
Dël 1925 a l'era dventà ciàir che 'l sìndich Dever a podìa fé pòch contra ij trigo polìtich-criminaj ëd Chicago; antlora Capone a tramuda torna sò quartié general ant la sità, a l'obergi Metropole: a pija n'apartament d'eut stansie për chiel al quart pian e na mesa dosen-a dë stansie al pian set për ij sò òm, anté ch'a fa ëdcò pronté na palestra për tenje an forma.
Capone a ranfòrsa sò podèj con la corussion dij pùblich ufissiaj e l'organisassion ëd na strutura criminal dissiplinà.

An coj agn Chicago e j'anviron a son bolversà da la guèra an tra le còche: an dontré agn as conto pì che 200 përson-e massà, dont un dij sassinament ch'a sburdisso ëd pì la gent a l'é col ëd William H. McSwiggin, assistent dl'avocat dlë stat, lòn ch'a sotligna l'esistensa ëd rapòrt nen ciàir an tra anstitussion e criminalità.

Ij 21 d'otóber 1926, arpresentant ëd le vàire còche as ancontro a l'obergi Sherman për concordé na treva e decide na neuva spartission dël teritòri.
La còca ëd Capone as vëd arconossù scasi tut Chicago sota Madison Street e bon-a part ëd la bariera.
Ma la treva a resta dlicà a provisòria.

Ant l'otonn Capone as angagia ant la campagna për l'elession a sìndich ëd Bill Thompson, ch'a l'avìa già fàit doi mandà prima ëd Dever.
Ij 5 d'avril 1927 Thompson a l'é elegiù e a nòmina dlongh tanme fonsionari dla comun-a gent gropà a la criminalità; sòn a anandia n'àutr perìod ëd corussion ancreusa a tuti ij livej.
A 'n mèis apress j'elession, Capone a l'avìa già slargà sò quartié general al Metropole a sinquanta stansie, riservand la locanda Hawthorne tanme bas secondaria për operassion ant la bariera.
Al Metropole a-i era un va e ven continuà ëd fonsionari dla comun-a e dla polissìa, tuti giumai al servissi 'd Capone.
Na mzura dl'aument ëd soa anfluensa sota la neuva aministrassion Thompson a l'é mostrà da soa partissipassion al comità ch'a acheuj Francesco de Pinedo, ch'a fasìa ël vir dël mond an idroplan tanme ambassador ëd Mussolini, cand chiel-sì a riva a Chicago ij 15 ëd maj.

La guèra ëd sucession sicilian-a 
Vàire tentativ ëd massé Capone a falisso tra la prima e l'otonn dël 1927 e minca vira a son ij sicari ch'a ven-o trovà mòrt massà a colp ëd mitraja.
Sòn a l'é l'ancamin ëd cola ch'a ven ciamà la guèra ëd sucession sicilian-a.
An efet, ël mandant ëd si atentà a l'era Joseph Aiello ch'a l'avìa përdù l'elession a la pressidensa dl'Union Sicilian-a (peui Union Nassional Ìtalo-Merican-a) contra Tony Lombardo, n'òm dl'organisassion ëd Capone.
Ël neuv cap dj'anvestigador, William O'Connor, dnans a óndes sassinage nen arzolvù a serca ëd volontari për la polissìa ch'a l'abio combatù an guèra e ch'a sio pront a sparé con la mitraliatris contra ij bandì.
Ij 22 ëd novèmber a aresto Joseph Aiello.
Cand chiel-sì a l'é liberà a scapa a Trenton, an New Jersey, sbaruvà da la flin-a ëd Capone.

A Los Angeles e torna a Chicago 
Ël sìndich Thompson a l'era butasse an testa ëd presentesse a j'elession pressidensiaj dël 1928.
A l'avìa donca da manca 'd fé vëdde ch'a savìa ten-e polida soa sità.
Capone a l'é obligà a parte e a va a Los Angeles, anté che però a-j permëtto nen ëd fërmesse.
A decid antlora ëd torné a Chicago, antramentre che Thompson as ancòrz ch'a l'ha gnun-e possibilità ëd vagné j'elession.
Capone a peul rintré e sò podèj an sità as agrandiss ancor.
As rend però cont ch'a l'ha da manca ëd trové 'n pòst andoa artiresse ant ël cas che l'aria a Chicago a cambièissa torna.
Për sòn a buta l'euj su Miami, anté ch'a passa l'invern con la famija e a cata na vila a Palm Island.

Antratant a Chicago a l'era ancaminà a colp ëd bombe la campagna për j'elession primarie republican-e a le carie dlë stat e dla contà.
Capone e soa còca, con l'agiut dla polissìa, as angagio për ij candidà ëd Thompson.
La giornà dle votassion a l'é ëdcò sarà da 'n sassinage.
Ma tuta la violensa ëd cole sman-e a l'avìa stofià e bolversà ij sitadin, ch'a son andàit a voté an eut-sentmila për contrasté ël podèj ëd Capone: ij candidà ëd Thompson a vagno pà.

La guèra ëd sucession sicilian-a a va anans: ël 1m ëd luj j'òm ëd Capone a van fin-a a New York a massé Frank Yale, ël vej patron ëd Capone, përchè chiel-sì a protegìa Aiello e a trocionava an sël tràfich dj'alcòlich.
Sòn a scaden-a la reassion dle fòrse d'Aiello che doi mèis apress, ij 7 dë stèmber, a masso an sla stra Tony Lombardo, an camin ch'a rintrava da sò travaj a l'Union Nassional Ìtalo-Merican-a.
Për ij tre agn apress la pressidensa dl'Union a l'é stàita mortal për tuti ij pressident e vàire candidà, mòrt massà un apress l'àutr.

Ant l'istà 1928 Capone a tramuda so quartié general dal Metropole al Lexington, mach traversà la stra.
Dij des pian dël Lexington, chiel e ij sò òm a òcupo tut ël quart, bon-a part dël ters e dë stansie spatarà për buteje le fomne.
Capone a stasìa an n'apartament ëd ses stansie ch'a pagava 18000$ a l'an e a l'avìa fàit anstalé na cusin-a mach për chiel al quart pian.
Për podèj andé e ven-e sensa fesse vëdde, a l'avìa fàit pronté na pòrta stërmà ch'a mnava ant l'edifissi da banda.
Capone a sistema soa morosa dël moment an n'apartament ëd doe stansie al pian dë dzora.
Un di la fija a va dal dotor ch'a soagnava j'òm dla còca për un fastudi genital, e chiel a-j diagnòstica la sifìlis; ël dotor a consèja a Capone ëd fé la preuva ëd Wassermann, ma chiel-sì as arfuda, ch'a l'ha sgiaj ëd fesse foré për fesse pijé ël sangh.

Dl'otonn, Herbert Hoover a vagna j'elession nassionaj.
Un-a dle decision ch'a pijërà an ëdventand pressident a sarà ch'a dev crasé Capone.

J'àutre atività dl'organisassion 
Ël bibi a l'era la part pì amportanta dij profit ëd Capone, che tutun a l'avìa diversificà ij sò afé, dagià che un di o l'àutr ël proibissionism a podìa chité.
Chiedun-e dj'atività alternative a l'ero fin-a legaj (a l'era fin-a dventà sòcio 'd na lavanderìa, dont ël proprietari a vorìa butesse a l'arpar da j'estorsion dël sindacà dij lavandé), ma la pì amportanta a restava l'estorsion ai comersant, lòn che tra l'àutr a cissava l'aument dij pressi.
L'estorsion a l'era dventà tant frequenta ch'a l'avìo stabilì un tribunal a pòsta për chila.
As càlcola che Capone a controlèissa apopré lë 70% dj'estorsion a Chicago: dij 105 milion ëd dòlar d'afé stimà dl'organisassion ëd Capone dël 1928, 10 milion a vnisìo da costa atività.
As buta ëdcò a trafiché ant le corse dij can (për un pòch ëd temp a l'avìa fin-a trovà un giùdes dla contà ëd Cook, Harry Fisher, ch'a l'avìa diciaràje legaj).

L'espansion dj'afé ëd Capone a l'era contrastà daj North Siders, na vira comandà da O' Banion, adess da Bugs Moran: costi a l'avìo rapinà vàire càmion ëd bibi ëd Capone, campà ëd bombe an ses sìrcoj ch'as arfornìo da chiel, atentà a la vita dj'òm ëd Capone.
Moran a l'era fin-a rivà a feje concorensa ant le corse dij can.

Ël massacri ëd san Valentin 
Vers la fin dë dzèmber 1928, Capone a part torna për Miami.
A l'ancamin ëd fërvé Jack McGurn a passa a trovelo.
An coj di Capone a parla tuti ij di al teléfon con Jake Guzik, ch'a l'era al Congress Hotel ëd Chicago: la dariera telefonà antra ij doi a l'é dj'11 ëd fërvé.

La matin dij 14 ëd fërvé, antramentre Capone as trovava ant l'ufissi d'un giùdes a Miami, ch'a vorìa feje chèich domande sij sò tràfich (ëdcò l'erari a ancaminava a ten-lo sot-euj), a Chicago ses òm dla còca ëd Moran pì un dij sò amis a son massà a colp ëd mitraja da sassin vestì da polissiòt.

Ël massacri a sburdiss la gent.
Për pijé ij sassin vàire anstitussion a eufro 'd taje ch'a rivo fin-a a 100.000$.
Capone a l'é sospetà da la polissìa d'avèj organisà ël massacri, bele che da Miami, e vàire dj'òm davzin a chiel d'avèj pijaje part.
L'ùnich contra 'l qual a-i son dle preuve gorëgne a l'é Fred Burke, ch'a ven fërmà dl'avril 1930 ant ël Michigan, dont j'autorità a arfudo però ëd consignelo a l'Illinois për processelo për ël sassinament d'un polissiòt.
A sarà condanà për sòn a la përzon a vita ant ël Michigan State Penitentiary, anté ch'a muirà.

Ij 17 ëd fërvé 1929, Capone a arsèiv na convocassion për comparì dnans a na giurìa ch'a anvestigava an sij tràfich dël bibi.
Capone a l'era pì nen rintrà a Chicago d'lë dzèmber e a l'avìa gnun-a anvìa ëd torné adess, con Moran ch'a sërcava l'arvangia.
As fa fé 'n sertificà ch'a fortiss ch'a l'ha la bronchite e a peul nen ven-e.
Ma as dëscheurv che an cost perìod Capone as la passava pì che bin a Miami: a lo acuso antlora d'ofèisa a la cort e a dev paghé 5000$ ëd caussion për resté an libertà, fin-a al process.

L'eliminassion ëd Giunta, Scalise e Anselmi 
Antratant Capone a ven a savèj (a smija da Frankie Rio) che tre dij sicilian ch'a l'avìa protegiù an vàire ocasion, Giunta (rivà mersì a chiel a la pressidensa dl'Union Sicilian-a), Scalise e Anselmi, a l'ero dësleaj e a sërcavo ëd delivresse da chiel, sia ant ël tràfich dël bibi che ant j'estorsion.
Capone a veul nen chërde al tradiment dij tre òm.
Antlora Rio a organisa n'esperiment.
A l'ancamin ëd maj Capone a anvita ij sicilian a sin-a a l'ostarìa Hawthorn.
Durant la sin-a chiel e Rio a fan mostra 'd rusé e Rio a s-giafela fin-a Capone.
Ël di apress ij tre sicilian a apròcio Rio an disend-je ch'a ventava dé na lession a Capone.
A-j diso ëdcò che Aiello a l'avìa ofert 50.000$ për chicassìa ch'a podèissa eliminelo.
Ij quatr as artiro an në strem an riva al lagh e a dëscuto për tre di la manera 'd felo.
Peui Rio a va a conté tut a Capone.
L'eliminassion dij sicilian a riva ai 7 ëd maj, apress na gròssa sin-a a l'ostarìa Hawthorn.
Ij còrp a son carià su soa vitura e bandonà davzin a Hammond ant l'Indian-a.
Cand ij cadàver a son esaminà, a l'é malfé trové n'òss antegr o un tòch ëd carn sens ferìe.

La conferensa nassional dla mala 
Daj 13 ai 16 ëd maj 1929, Capone a partìssipa a l'obergi President an Atlantic City a na conferensa ëd pì che tranta bandì che a decid ëd chité ëd fesse la guèra an tuta la nassion an organisand dij neuv teritòri d'anfluensa: le còche ëd Chicago nòrd e sud a dovìo fond-se sota 'l comand ëd Capone.

An përzon a Filadelfia 
Capone a l'avìa peur dl'arvangia ëd Moran e dj'amis dij tre sicilian ch'a l'avìa massacrà, e finìa la conferensa a ciama 'n sò amis polissiòt: për esse a l'arpar as fa aresté, chiel con soa vardia dël còrp, a Filadelfia, con ël pretest ch'a portava n'arma stërmà.
Miraco, a së spetava na condana legera për deje ël temp dë studié un pian da tranquil.
Nompà, as pija na condana ëd n'ann e a l'é dlongh ëmnà a la përzon Holmesburg dla contà ëd Filadelfia, na përzon pressà 'd gent, un-a dle pì dësconfortèivoj djë Stat Unì.
Dl'ost a l'é tramudà a l'Eastern Penitentiary, pì gròssa e echipagià mej.
Për felo sté pì còmod a-j dan na cela tuta për chiel, la possibilità d'arsèive vìsite tuti ij dì, ëd telefoné a chi ch'a vorìa.
Parèj, a peul seghité a dirige l'organisassion për mojen ëd Jake Guzik e Ralph Capone.

Durant ël temp ch'a sta an përzon a fa dle donassion filantròpiche, ch'a-j vagno ël favor ëd la stampa local.
Sò bon comportament a-j fa scursé la detension ëd doi mèis.

L'atach a l'organisassion 
A soa surtìa da 'n përzon, j'afé dl'organisassion a andasìo pì nen tant bin 'me prima: la granda depression a l'avìa gavà ij sòld a coj ch'a andasìo a sgheirèje ant ij sò locaj, la polissìa federal comandà da Eliot Ness a ancaminava a mné na lòta gorëgna ai sò tràfich ant ël bibi, e fin-a la polissìa local a-j dis ciàir e tond che a l'é pì nen agradì a Chicago.
Ness a l'avìa selessionà ëd përson-a neuv giovo polissiòt - dont j'assion a son ëstàite selebrà e amplificà dal lìber, la serie televisiva e ël film The untouchables - për fé part ëd soa squadra.

D'àutra part, ël cap dl'ufissi nassional dle taje Elmer I. Irey, possà fin-a dal pressident Hoover, a l'avìa ancaminà a anvestighé an sl'organisassion ëd Capone da la mira dl'evasion fiscal, dagià che Capone e vàire dij sò òm a l'avìo mai presentà na diciarassion dle taje (o presentà dle diciarassion tròp cite).
Për ancaminé, j'agent d'Irey as taco al frel Ralph: a dëscheurvo ch'a l'avìa dij rich cont an banca (argistrà sota 'd nòm fàuss).
A riesso a monteje ël process e Ralph Capone a l'é condanà a tre agn ëd përzon.
Apress, a-i ven la vira ëd Jake Guzik, ch'as pija sinch agn për avèj diciarà a le taje motobin men che soe rèndite vere, e disdeut mèis a toco ëdcò a Frank Nitti.

Për anvestighé su Capone, Irey a arciama Frank Wilson da Baltimora e a-j da libertà ëd soasì soa squadra (a sarà formà da Nels Tessem, William Hodgins, Clarence Converse, James S. Sullivan, Michael F. Malone).
J'anvestigador a sërco 'd fé na stima dle richësse ëd Capone, ma për podèj esse sigur ëd felo condané a l'avìo da manca ëd na preuva direta dla liura ëd Capone con la proprietà dij sò locaj.
Michael Malone a riess a anfilesse ant la còca ëd Capone, fasendse chërde un bandì ch'a scapava da Filadelfia, ma për pì che n'ann a riesso a cheuje gnente contra 'd chiel.

Pì 'd na vira Capone a l'ha sërcà ëd trové n'acòrd con ij giùdes e j'anvestigador, dont j'atach a ancaminavo a dësblé soa organisassion pròpe cand a l'avìa pì gnun d'àutri competidor, ma soe propòste a son ëstàite tavòta arfudà.
Antlora a l'ha angagià dij sassin përchè a fèisso fòra j'anvestigador, ma costi-sì a l'han savulo e ël pian a l'é sautà.
A la fin a l'ha provà ëdcò a corompie, sensa sucess.
Antratant, so avocat a l'avìa fàit la gavada ëd buté pr'ëscrit che sò client a l'avìa avù dj'intrade nen diciairà a le taje.

Ël process e la përzon 
Si giudicà colpèivol ëd tute j'acusassion d'evasion fiscal ch'a-j fasìo, Capone a l'era a l'arzigh ëd pijesse fin-a a trantequatr agn ëd përzon.
Parèj ij sò avocat a l'han proponù al giùdes Johnson na mediassion: sò client as sarìa diciairasse colpèivol si garantì ëd na condana pì legera.
Apress esse consultasse con Wilson, Irey, l'avocat general William Mitchell e ël segretari dël tesòr Ogden Mill, Johnson a l'é stàit d'acòrd d'arcomandé na sentensa ëd doi agn e mes.
Ai 16 ëd giugn dël 1931, Capone as diciàira colpèivol e ël giùdes Wilkerson a sospend j'audission fin-a ai 30 dël mèis.

La sèira dij 29, Capone a da na festa d'adiù al ristorant New Florence.
Tutun, a l'audission dij 30, Wilkerson a fortiss che la cort a l'é pà gropà da gnun acòrd; a da la possibilità a Capone d'artiré soa admission d'esse colpèivol e a fissa ël process për ël mèis d'otóber.
Na sman-a prima dël process Wilkerson a ven a savèj che Capone a sërcava ëd corompe e dë mnassé ij candidà a la giurìa; antlora a la dariera minuta, a scambia ij sò con coj d'un colega. A quatr ore dël dòp-disné dij 6 d'otóber la giurìa a l'é bele che selessionà.

Ai 24 d'otóber a-i riva la sentensa: Capone a l'é arconossù colpèivol ëd vàire dj'acusassion.
La condana a l'é lesùa dal giùdes Wilkerson: un total d'óndes agn ëd përzon, 50.000 dòlar d'emende e 30.000 ëd fré dël process.
A ven dlongh arestà e mnà a la përzon dla contà ëd Cook.

Për chèich temp a l'é staje possìbil ëd goerné soa organisassion da 'n përzon.
Dlë dzèmber, un telegrama anònim rivà al dipartiment dla giustissia ch'a contava sò tratament ëd favor a l'ha faje perde ij privilegi ch'a l'avìa.
An fërvé ël distret dla Cort d'Apel a arpossa sò apel.
Ai 2 ëd maj ëdcò la Cort Suprema a arpossa la domanda ëd Capone e doi di apress Capone a chita la përzon dla contà për esse mnà a cola d'Atlanta, anté ch'a arsèiv ël nùmer 40822.

Peui a l'é trasferì a Alcatraz, anté ch'a-j dan ël nùmer 85.
An Alcatraz, Capone a sonava ël banjo: a l'ha fin-a organisà na partìa ëd sinch sonador e a l'ha componù na canson antitlà Mother.
An fërvé 1938 as dëscheurv malavi ëd sifìlis.
Ai 6 ëd gené 1939 a passa sò darié di a Alcatraz; da ambelelì a l'é trasferì an na përzon davzin a Los Angeles.
An novèmber a seurt e a va a Baltimora, anté ch'a resta fin-a a la prima.

La fin 
Capone, che giumaj a-i era pì nen con la testa, a passa ij sò darié agn an Florida.
Për soa sifìlis, a l'é antra ij prim a esse soagnà con d'antibiòtich.

Ai 19 ëd gené 1947 a-j pija n'emoragìa al servel.
La United Press a lo da për mòrt, ma chiel as arpija.
La sman-a apress a dësvlupa na polmonite bronchial.
A meuir a Miami ij 25 ëd gené dël 1947, vers sèira.

L'organisassion ëd Capone 
Un-a dle rason dël sucess ëd Capone a l'é stàita soa capassità ëd buté an pé na còca bin organisà.
Përsonage ai pòst ëd responsabilità a l'ero:
 Frank the Enforcer Nitti, mansé;
 Mitraja Jack McGurn, cap dij sicari;
 William Tre dij White, sicari;
 Murray ël Camel Humphreys, espert ëd robarissi a man armà;
 Sam Hunt;
 Charlie Fischetti, sicari;
 Phil D'Andrea, cap ëd le vardie dël còrp;
 Tony Joe Batters Accardo, sicari;
 Mike de Pike Heitler, gargagnan;
 Frank Maritote, stranomà Diamond;
 Johnny Torrio, pressident emérit;
 Jake Pòles Óit Guzik, gestor dj'afé;
 Ralph Capone, gestor dle vèndite;
 Tony Lombardo, consijé;
 Jake Lingle.

Capone, Al