Marilyn Monroe
Marilyn Monroe - ma sò ver nòm a l'era Norma Jean Baker - a l'era nassùa a Los Angeles al 1m ëd giugn dël 1926 e a l'é mòrta ambelelì ai 4 d'aost dël 1962 për na dòse esagerà ëd meisin-e.
A l'é stàita n'atris, cantanta e modela american-a bin avosà. A l'ha ressità an 29 film e an 15 a l'é stàita protagonista. A l'ha vagnà vàire premi, e bin tre glòb d'òr.

Soa mare a l'era stàita butà an manicòmi e chila a passava da na famija d'acujensa a n'àutra.
A eut agn a l'é stàita violentà.

Na vira a Hollywood, dël 1946 a l'ha pijà ël nòm ëd Marilyn Monroe, a l'ha tenzù 'd biond ij sò cavèj brun e l'ha ancaminà a fé dle fòto për dj'arviste.
Ij sò prim sucess a son dël 1950 cand a l'é vnùita a esse un sìmbol sessual dël mond ossidental.
Dël 1955 a l'ha frequentà ij cors a l'Actor's Studio.

Ant ël 1999 a l'é stàita considerà al pòst che a fa ses an tra le pì gran stèile dël cine ëd tùit ij temp da l'American Film Institute.

Ij mariage 
Marilyn Monroe a l'é ëdcò conossùa për ij sò tre mariage falì, prima con ël polissiòt James Dougherty, marià cand chila a l'avìa sëddes agn e dont a l'ha divorsià dël 1946, peui con ël giugador ëd baseball Joe DiMaggio, marià dël 1954 e dont a l'ha divorsià l'ann midem, e a la fin con lë scritor Arthur Miller, marià dël 1956 e dont a l'ha divorsià dël 1961.

Le memòrie 
L'atris a l'é ëdcò autris ëd My story, con Ben Hecht: dël 1954 a l'era butasse a conté soe memòrie al senarista, ma peui a l'avìa bandonà ël proget e afidà lë scrit a 'n sò amis fotògraf.
Ël lìber a l'é stàit publicà dël 1974.

Ël testament 
Ai 14 ëd gené 1961, ant un perìod doloros ëd soa vita, apress d'avèj nonsià sò divòrsi da Arthur Miller, l'atris a l'ha fàit testament.
Apress avèj lassà dl'arzan ai sò amis pì car e a soa seur Berniece Miracle, a l'ha assignà la mità dij sò ben a sò consejé Lee Strasberg, un quart a soa psicanalista Marianne Kris e ël quart restant (o 40.000 dòlar, a preferensa) a soa segretaria May Reis.

Dlongh apress la mòrt ëd madamin Monroe, ël testament a l'é stàit contestà: la consejera finansiaria ëd l'atris, Inez Melson, ch'a l'avìa arseivù gnente, a l'ha fortì ant l'otóber 1962 che la fomna a l'era sota l'anfluss invalidant dla famija Strasberg.
Ma ël giùdes Samuel Di Falco a l'ha diciairà ël testament valid.

Filmografìa 
Niagara, ëd Henry Hathaway (1953)

Monroe, Marilyn