Gianni Morandi
Cantant, ator e condutor televisiv italian,Gian Luigi Morandi a l'é nassù a Monghidoro, un pais dl'Apenin Bolognèis j'11 d'otóber 1944 ant na famija ëd modeste orìgin: sò pare Renato a l'era ciabatin, soa mare Clara fomna ëd cà. A l'è considerá un dij pì important cantant italian e con pì che 50 milion ëd còpie vendùe a l'è tra i vint artista italian ch'a l'han vendù ëd pì. A l'è stait pressident onorari dla squadra dël Bològna dal 2010 al 2014. Soe canson pì popolar a son "In ginocchio da te", "Andavo a cento all'ora", "Fatti mandare dalla mamma a prendere il latte", "Scende la pioggia", "Uno su mille", "Sei forte papá", "C'era un ragazzo che come me amava i Beatles e i Rolling Stones", "Banane e lampone", "Non son degno di te" e "Si puó dare di piú".

J'inissi
Da giovo ëd seira a vendìa bìbite al cìne e dle vire a cantava, antramentre che ëd dì a giutava ël pare. Al matin prima ëd taché a travajé a lesìa col pare na pàgina dël Capital ëd Karl Marx e L'Unità e quand ch'a j'ero le Feste dl'Unità a cantava, soens col grup "I Cadetti Di Scaglioni" ëd Bellaria. A preuva a fè ël bòcseur sota al consèj d'un àrbiter ma sensa sucess e peui ant ël 1961 a partessipa al concors "Voci Nuove Disco D'Oro" a Res dl'Emilia: as classìfica për la final dël 15 d'avril e a riva al pòst ch'a fa neuv; a lë scond pòst a j'era Iva Zanicchi, al sest Orietta Berti. Al 15 d'avril 1962 a vagna ël Festival ëd Bellaria e ël dì d'apress l'àrbiter al porta a Roma, andoa ch'a firma un contrat con la RCA italian-a. Soa cariera a taca con "Andavo a cento allora", scrita da l'emigrá an Belgio Tony Dori e da Franco Migliacci, che per l'ocasion as firma con lë stranòm ëd Camucia. Cola canson a l'era stàita incisa col dì stess da l'orchestra d'Ennio Morricone. La canson a intra nen ant la classìfica, ma a ven scotà ant ij juke box.

Ël sucess: 1962-1969
Ël sucess a riva con "Fatti mandare dalla mamma a prendere il latte": Morandi a dventa ëdcò un fenomeno ëd costum, ch'a impression-a na generassion ëd giovo coma Rita Pavone. Morandi a partéssipa ëdcò a le prime trasmission televisive. Con "In ginocchio da te" a vagna ël Cantagiro dël 1964 e a totalisa pì d'un milion ëd copie vendùe. Apress a publica "Non son degno di te" (ch'a vagna ël Festival dle Reuse), "La fisarmonica" e d'j'àutri sucess ch'a vendo tuit pì che un milion ëd còpie. Ël sucess ëd costi bran a l'è ampi a tal punt che a veno realisá dij film ca l'han na trama squasi inconsistenta ch'a fa mach da contorn aj bran müsicaj dl'época, ij musicarej,film ch'a ven-o girá an pressa, sùbit apress a la seurtìa dlé canson e ch'a oten-o incass milionari. Ant'ël prim ëd costi, "In ginocchio da te", a conòss Laura Efrikian, fija d'un diretor d'orchéstra d'orìgin armen-a, atris dagià afermà e quatr ani pì veja che chiel. Ij doe as fidanso ant ël 1966. 

L'istess ann con "Non son degno di te" a vagna a Canzonissima, col ann-lì ciamá "La prova del nove", e a vagna ëdcò torna al Cantagiro. Un cantautor, Mauro Lusini, aj fa scoté na soa canson, "C'era un ragazzo che come me amava i Beatles e i Rolling Stones", protesta contra la guèra dël Vietnam e Morandi as an-namora dël bran: al presenta con Lusini al Festival dle Reuse e a pias bastansa al pùblic, ma a ven nen promòss an television përché a l'época a ventasìa nen scrive canson ch'a a l'ero contra la polìtica ëd në stat amis. Ant ël 1967 a meur pòche ore apress la nàssita Serena, la primgénita ëd Morandi, pròpri mentre che chiel a concor ant la final dë Scala Reale con Claudio Villa, con la canson "La fisarmonica". Pòche sman-e apress a part për ël servissi militar për quìndes mèis: chiel a l'ha por ëd ven-i dësmentià e a lo lasso gnanca andé a cà an licensa, përché a veulo nen ch'a canta. Epura Morandi a partéssipa l'istess a serte trasmission. An cost perìod-sì a seurt "Per amore per magia", film girà da Morandi ch'a l'ha për protagonista Mina e Sandra Milo, ma a l'è un fiasch. La Canzonissima seguenta a l'è torna vagnà da chiel con "Scende la pioggia", version italian-a d'"Eleanore" dij Turtles, ch'a l'è prima an classìfica për sinch ësman-e.

J'agn Ëstanta
Ant j'agn Ëstanta a l'ha un perìod ëd declin. A l'é ël protagonista dël film "Le castagne sono buone" ėd Pietro Germi. La crisi professional a dventa 'dcò na crisi ëd véndite:ant ël 1972 a riva quart al Festival ëd Sanremo con "Vado a lavorare", ma a riess nen a vendi. La crisi a dventa 'dcò personal: chèich ann apress as separa da la Efrikian, dòp avèj avù 3 fieuj: Serena, Marianna e Marco. Ant ël 1975 a condus sël prim canal con Ombretta Colli lë spetàcol "Rete Tre", ch'a l'ha për sigla "Sei forte papà", ch'a passa aj vértis dle classìfiche.'Ant ël 1977 a s'iscriv al cors ëd contrabass al Conservatori ëd Roma, ma a riva nen a diplomesse.

J'agn Otanta: ël ritorn al sucess
A torna al sucess ant ij prim agn Otanta con "Grazie perché", cantà con Amii Stewart e "Uno su mille". A partéssipa al Festival ëd Sanremo dël 1983 con "La mia nemica amatissima" e a riva sest. Ant ël 1984 a l'é protagonista dël senegià televisiv "Voglia di volare", seguí da "Voglia di cantare" e "La voglia di vincere", tuti con grandìssima audience. Ant ël 1987 a vagna ël Festival ëd Sanremo con "Si puó dare di più", con Umberto Tozzi e Enrico Ruggeri. Ant ël 1988 a argistra l'àlbom "Dalla-Morandi" ansema a Lucio Dalla. Ant ël 1989 ël sò sìngol "Bella signora" a l'ha un gran sucess, coma apress ëdcò "Banane e lampone".

J'agn Novanta
Ant ël 1995 a torna a Sanremo con "In amore", an cobia con Barbara Cola e a-j riva scond. Ant ël 1997 a nass sò quart fieul, Pietro, da Anna Dan. Ant ël 1998 sò fieul Marco, ëdcò chiel cantant, a partéssipa a la session giovo dël Festival ëd Sanrem col sò grup "Percentonetto". Ant ël 1999 a condus la trasmission "C'era un ragazzo", ch'a l'ha n'enorm sucess.

J'agn Doimila
Ant ël 2000 a riva ters al Festival ëd Sanremo con "Innamorato". Ant ël 2002 a condus an television "Uno di noi" e a-j seurt l'àlbom "L'amore ci cambia la vita" e ant ël 2004 "A chi si ama veramente". Lë spetàcol "Stasera Gianni Morandi" a oten pì dël 28% dë share.Ant l'istess ann as mària con Anna Dan. Ant ël 2006 a torna an television con "Non facciamoci prendere dal panico", su Rai 1. Ant ël 2007 a l'è sortìa l'arcòlta "Grazie a tutti".' Ant ël 2008 a dreuv ël Festival ëd Sanremo an cantand "Nel blu dipinto di blu" ëd Domenico Modugno. Ant ël 2009 a partéssipa a l'incision dël bran Domani 21/04/2009 ëd Mauro Pagani, per giuté ij teramotà ëd L'Àquila.

2010-present
A l'è stait condutor dël Festival ëd Sanremo dël 2011 con Belen Rodriguez, Elisabetta Canalis e Luca e Paolo. Ant ël 2012 a lo condus torna ansema a Rocco Papaleo e Ivana Mrazova. L'8 e ël 9 otóber 2012 a l'è l'ùnich òspit ëd "Rock Economy" d'Adriano Celentano, da l'Aren-a ëd Veron-a. Ant l'otóber a-j seurt l'àlbom "Bisogna vivere". Ant ël 2013 a presenta su Rai 1 na seirà për jë stant'ani ëd Lucio Dalla.

Lë spòrt
A l'ha corù 10 maraton-e a New York, a Berlin, a Londra, a Paris, a Milan e a Bològna. A l'é stait un dij fondator dla Nassional Italian-a Cantant: a l'é stait sò pressident dal 1987 al 1992 e dal 2004 al 2006 e a l'ha giogà an 340 partie e fait 54 gòl.

Onorificense
L'è Comendator dl'Órdin al Mérit ëd la Republica Italian-a.

Discografìa 
 Gianni Morandi (1963)
 Ritratto di Gianni (1964)
 Gianni 3 (1966)
 Per amore, per magia (1967)
 Gianni 4 (1967)
 Gianni 5 (1968)
 Gianni 6 (1969)
 Gianni 7 (1970)
 Un mondo di donne (1971)
 Il mondo cambierà (1972)
 Jacopone (1973)
 Il mondo di frutta candita (1975)
 Per poter vivere (1976)
 Gianni Morandi (1978)
 Old Parade Morandi (1978)
 Abbracciamoci (1979)
 Cantare (1980)
 Morandi (1982)
 La mia nemica amatissima (1983)
 Immagine italiana (1984)
 Uno su mille (1985)
 Le italiane sono belle (1987)
 Dalla-Morandi (1988, con Lucio Dalla)
 Varietà (1989)
 Morandi, Morandi (1992)
 Morandi (1995)
 Celeste, azzurro e blu (1997)
 Come fa bene l'amore (2000)
 L'amore ci cambia la vita (2002)
 A chi si ama veramente (2004)
 Il tempo migliore (2006)
 Canzoni da non perdere (2009)
 Bisogna vivere (2013)

Morandi, Gianni