Mas
Mas (Masio an italian) a l'é un comun dël Piemont ëd 1.385 abitant , ant la provinsa ëd Lissandria.

Geografìa 
Ël pais a resta an sle colin-e dël Monfrà ai confin con la Provinsa d'Ast, an sla riva meridional dël Tani.
Abassìa (Abazia an italian) a l'è l'ùnica frassion 'd Mas, ma a-i sòn ëdcò le region ëd la Sèra e 'd San Ròch.

Stòria
Le orìgin ëd Mas a son motobin antiche e a armonto almach a l'Àuta Età 'd Mès, quand ch'ën centr abità a nass grassie a soa posission stratégica për traversé 'l fium e coleghé le tère dl'Àut e dël Bass Monfrà. Ël pais a l'é cità an vàire document tanme Massius (899), Villa Masias (959), Maxius (1081) e as pensa ch'ël topònim a peussa derivé dal latin Ma(n)sum, valadì meison, gròssa cassin-a. Dagià dal sécol ch'a fa XII a ven-o signà dj'at dont as arconòss al paìs na capacità 'd goernesse daspërchiel tanme Comun-a. Dël 1190 ij cónsol ëd Mas a signo 'n tratà con le Comun-e d'Ast e 'd Lissandria, an prometendse agiut scambiévol an cas ëd guère e esension dai pedagi. Le doi Comun-e a intro an possess ëd vàire drit an sël teritòri 'd Mas, ma dël 1212 Ast a dëscoragia Lissandria dal catene dj'àutr e dal 1218 Ast a taca a caté dai proprietari privà àutre part ëd giurisdission. La mità lissandrin-a dle pertinense a l'é pretèisa dël 1229 dal marchèis ëd Monfrà Bonifass, e sòn a fa nasse 'n neuv contrast con Ast. Ant l'istess ann, la Comun-a d'Ast a cata 'l teren ant ël pais anté ch'a ven costruìa la tor ch'a l'é ancora ancheu 'l sìmbol comunal. Mas a resta lijà a Ast për longh temp: dël 1357 la famija astesan-a dij Gutuari a intra an possess ëd la sgnorìa ch'a l'era stàita prima dla famija dij Lané. 

Dël 1372 la sgnorìa 'd Mas a passa sota al contròl dij Viscont ëd Milan. Dël 1428 jë Sfòrsa a don-o an feod ël pais a la famija dij Valperga, ch'a resto feodatari fin al 1674, quand ch'ël feod a passa ai Civalié 'd Quatòrdi e a j'Olivass. Ël Ducà 'd Milan a passa dal Sinchsent ai possediment imperiaj ëd la Coron-a dë Spagna. A l'inissi dël Setsent, an séguit a la guèra 'd sucession ëspagneula e al sucessiv Tratà d'Utrecht, ël pais a ven cedù al Ducà 'd Savòja 'd Vitòrio Medeo II, che pòch pì tard, dël 1720, a dven ël Regn ëd Sardëgna. D'apress a l'época dla dominassion fransèisa ëd Napoleon Bon-a-part, dël 1815 Mas a torna ant ël Regn ëd Sardëgna e a l'é aministrà sota a la Division (peui Provinsa) ëd Lissandria, a la Provinsa (peui Sircondari) ëd Lissandria e al Mandament ëd j'Ovij.

Da vëdde
A l'è anteressant la tor ëd Mas, situà ant na traversa dla contrà granda.
Amportant ant ël pais a l'è 'cò la gesia parochial dij Sant Marìa e Dalmass.

Për andè a j'Ovij a-i é 'l castel ëd Redabò (Redabue an italian).

Përsonalità
 Giovanni Poggio, eròe dle guère d'indipendensa italian-e, nassù a Mas dël 1830;
 Nicola Cavanna, vësco d'Ast e ëd Rieti, nassù a Mas dël 1916;
 Aldo e Pierino Perfumo, massà ant ël camp ëd concentrament ëd Mathausen dël 1945,
 Domenico Perfumo, chìmich emigrà a Roma; ël president ëd la repùblica italian-a Giuseppe Saragat a l'avìa daje n'onoreficensa al travaj,
 Urbano Cairo, imprenditor, editor e dirigent sportiv, nassù dël 1957 a Milan da genitor ëd Mas.

Feste religiose 
La patròn-a 'd Mas a l'è Santa Marìa Madalèina. La festa patronal a l'è ai 22 ëd luj.

Aministrassion 
Ël sìndich a l'é Giovanni Stefano Airaudo (dal 26/05/2019).

Anliure esterne 
 Sit istitussional

Arferiment 

 

Comun dla provincia ëd Lissandria