Mapachtli
In mapachtli (Caxtilahtlahtolli: mapache huan oso lavador), ce tecuani yolcatl itech mochi America, in yolcatl quipia icozcacuitlapil quemeh ce tlahcomiztli, iixhuan ica tliltic xayacatl quemeh ce mizton; no tomahuac itetl ihuan quipia hueyi nacaztli. Inon yolcatl tlacua mimichtin, quimichitin, piomeh nozo totoltetl.

Tocayotl
In tlahtolli huala itechpahuic huehcauh nahuatlahtolli mapachihtli quiza ipan: nahuatlahtocopa maitl, nican inelhuayo pehua ica ma- huan anca nahuatlahtolli pachoa tlen ipehualiz -pach huala itzatlan in mapach. Occe tocayotl mapachin. Occe itoca mapachi ompa Cuextecapan.

Occe tlahtolli
 Navajotlahtolli: tábąąh mąʼii
 Yucatecatlahtolli: kʼuluʼ

Inacayo

Mapachtli ce tecuani yolcatl ompa cuauhtlahtli. Momatqui nemi ihcuac otlacat intlah itechcopa cenyeliztli. Yeppan ic ome ixtelolohtli, hueyic tzontecomatl, quipia ce yacatl, hueyic cacactli ihuan ome hueyic nacaztli; ome xomahtli, quipia ome mahtli. Quipia ce tochcuitlapilli. Inacayo ica iztac, nextic, tliltic, camiltic nozo manchas.

Ce tecuani yolcatl quipia tzonyoh tochehuatl ica suave tochtzontli, icuitlapil tzonyoh huan imahuan tzonyoh.

Itlacual 

In mapachtli tlacua nacatl, yolcameh itlacua xochicualli, techalomeh, xiuhcozcatotolin huan quimichin. Pihuia itlacualiz ica michin. Inon yolqui tlacua yolcatzintzin, inonqueh in azcameh, nocheztin, tlalocuiltin huan zayoltin, noyuhqui xihuitl huan xinachtli. Occe tlacualiztli in totoltetl. 

In mapachtli tlanamoya totoltetl ipampa itlacual. Quimicti iquimich nozo michin ihcuac ahmo nenemi occe tlacualli.

Mecayotl

Mapachtli imecayo ica chichinimeh motenehua tochtin latintlahtoltica procyon ce tlamatilizneneuhcayotl quihto icel mapachtin, quipia occequin mapachtin.

Cenyeliztli
 Procyon cancrivorus -
 Procyon lotor -
 Procyon lotor insularis
 Procyon pygmaeus - Isla Cozumel (Mexico).

Yolcatl

Toquiliztequitl

Tlahtolcaquiliztiloni

Occe necuazaloliztli 

Yolcameh