Chicome Cochotzin
Chicōme Cōchōtzīn (Uucub Caquix īpān quichētlahtōlli, ahnōzo Wuqüb’ Kaqix) ītōcā zēn totōxolōtl ahnōzo totōllīn monstruoso īpān Popōl Uuh (Ināmox Caquilliztli ahnōzo Ināmox Tlahtōani), quichētēcah teōāmoxtli. Izōā Chicōme Cōchōtzīn īca Chimālmāyitl.

Opān in ixtlāmatqui, Chicōme Cōchōtzīn ītōcā zān zēn ītōcāitl Zītlāllocēlōtl, ihuān īzōā ītōcā in Zītlāllozōmāhtli.

Zazanilli īpān Popōl Uuh 

Chicōme Cōchōtzīn ītōcā zēn tlācatēcolōtl. Īmizpān āpāchiōhuālliztli, quitōa: «Nehuātl ne in tōnatiuh, nehuātl ne in mēztli, nehuātl ne in tlāhuīlli!». Īmizpān, īcocōne Chicōme Cōchōtzīn, Zīpactli ihuān Cauhracān (Tlālōllīn), tōah: «Tehuāntīn te ītlāl tlāquetzanimeh, ītlāl tlāpopōlōanimeh!». 

Ayemo, Hunahpū ihuān Ixbahlanquē (ahnōzo Zēn Tepōztēixiuhmītēcatl ihuān Yancuīc Ocēlōtōnatiuh) intōcā in mēztli ihuān in tōnatiuh, ihuān Tēzcatlīpōca īhuan Quetzalcohuātl intōcā ītlāl tlāquetzanimeh. Opān Tēzcatlīpōca īca ācuālli ītlāchiuh Chicōme Cōchōtzīn. Ītlānia Hunahpū īhuan Ixbahlanquē tēmiquiah Chicōme Cōchōtzīn. 

Nimān in tēococōne quitlācui quitepōztēixiuhmeh, quiyahui īpān īcuahuītl Chicōme Cōchōtzīn ihuān quitlānemillia tēmiquia īn xolōtl. Mazqui Ixbahlanquē quimōtla ītlan Chicōme Cōchōtzīn, āmo īmiquia, āmozān ītlāhuaya  īmācōlli Hunahpū. Nimān, Hunahpū īhuan Ixbahlanquē quitlānia tepāllehuīlliztli quin Huehuē Iztāc Coyamētl īhuan Huehuē Iztāc Mapachtli, ahnōzo quicōltīn. Quitōa: «Amehuāntzīn, am calaquizqueh īpān īchān Chicōme Cōchōtzīn. Am tōazque: “Tehuāntzīn, te cā tlantizimeh ihuān teixpātini: te tepātia mōtlan.” Auh am quitepātia, āmozān am quitēmiquia.»

In cōltīn ehuah īpān īchān Chicōme Cōchōtzīn. Ītōa: «Aqui, ne tlāncocōya!», ihuān quitōa: «Tehuāntzīn, te cā tlantizimeh ihuān teixpātini: te tepātia mōtlan!». Nimān, quimolōnia in ītlān Chicōme Cōchōtzīn, qui quitēmiquiah. Quintēpān, Chimālmāyitl, īzōā Chicōme Cōchōtzīn, quimiquia tēxiuhtlāti.

Īnīn īzazānilli Chicōme Cōchōtzīn.

Mayacamanalyotl