Naggitto
'A Repubbreca Aalarba 'e Naggitto (alarbo: Jumhūriyyat Misr al-‘Arabiyya, جمهوريّة مصر العربيّة, addó cu Misr, مصر, se 'ntenne 'o Naggitto) è na spazziosa nazzione 'e ll'Africa nordurientale. Cumprenn'a Penisula d' 'o Sinai, ca renne 'o Naggitto nu paese ca fa pparte 'e ll'Asia pure. 'A parte abetata prencepale d' 'o paese se spanne ê late do sciummo Nilò. Vaste aree do Naggitto so' cuperte d'ê rrene do Sahara e songo disabetate.

'A capitale è 'O Cairo (القاهرة).

Storia

Aveto e Bbascio Naggitto 
Vire pure: Antico Naggitto.

'A storia d' 'o Naggitto accummencia cu ll'aunione d' Aveto e Bbascio Naggitto 'a parte 'e Narmer, primmo suvrano d' 'a primma dinastia, attuorno ô 3200 a. C. pure si primma 'e 'sti fatte venette na fase urbana priparatoria ca adduraje alcune secule. Sapimmo, aroppo a cierte scuperte archeologgiche 'e mò, ch' 'a civiltà egizia ce steva già 'a nu millennio apprimma.

Attraverzo periode 'mperiali e atri 'e profonda anarchia, 'o Naggitto mantenette ll'innipennenza soja 'nfino â mità d' 'o I millennio a.C. quanno ce fuje 'a conquista persiana.

Conquistato da Alessandro Magno 'int'ô IV seculo a. C., addumase asotto 'o cuntrollo d' 'e successure d' 'e suoje, 'e Tolomei, 'nfino â conquista rumana ô 30 a.C..

Quanno ll'impero rumano se spartette â ddoje parte,'o Naggitto facette parte 'e ll'Impero rumano d'Oriente. 'Int'ô VII seculo fuje conquistato 'a ll'Alarbe ca facetteno addiventà 'o paese na pruvincia (wilāya) d' 'o califfato lloro. 'O paese s'arripijaje na primma autonomia ch' 'e Tulunidi e, aroppo 'a riconquista abbaside, 'e cui califfi detteno 'o Naggitto a ll'Ikshididi, 'o paese fuje conquistato 'ind'o X seculo d' 'e Fatimidi, ca erano sciiti-ismailiti.

Saladino e 'a dinastia â isso funnata 'e ll'Ayyubidi mettetero asotto 'o putere lloro 'o Naggitto, 'a Siria e 'o Yemen a partì d' 'o XII seculo. Aroppo venettero 'e mammalucche, turchi e circassi. A finale fuje 'a vota 'e ll'Ottomani, ca se pijajeno 'o putere 'ind'o XVI seculo (1517), cu 'a fine d' 'a Campagna militare d' 'o Sultano Selim I Yavuz ca però mantenette comme "feudatari" d' 'e suoje 'e mammalucche scunfitte.

Ê primme 'e luglio 1798 'o Naggitto fuje invaso po mare â nu corpo 'e spedizzione francese 'e mmerzo 40.000 uommene guidato â Napoleone Bonaparte. 'O scopo chiù 'mpurtante 'e ll'invasione fuje chello 'e sfrugulià 'a 'Ngreterra ma, comme siconno obiettivo, ce steva pure chello d' aiutà 'e studi storice, archeologgice, giugrafice e linguistice cho gruppo d' uommene 'e scienza e 'e lettere ca Bonaparte se purtaje apriesso â spedizzione facette ô Naggitto. L'occupazzione francese duraje 'nfino â staggione do 1800 (Napoleone era turnato â Franza già a aùsto do 1799) quanno ll' urdeme truppe cummannate d'ô generale Menou se arrennettero a ll'anglo-turche.

Ê primmi do XIX seculo 'o Naggitto fuje tenuto cu' forza â ll'albanese Mehmet Ali Paşa (funnatore da dinastia albanese ca guvernaje 'o Naggitto,fernuta cu' l'urdemo re Faruq I do Naggitto 'ind'o 1953) ch'avviaje na dinastia viceriale (khediviale), formalmente dipennente â Istanbùl ma sustanzialmente autonoma. 'Ind'o 1881, sfruttanno 'a granna debbolezza do dominio turco e 'e scarze doti finanziarie 'e Isma'il Pascià, giustificanno 'sta situazzione cuo fatto 'e pruteggere ll' investimiente europei 'ind'a zona do Canale di Suez, 'o Regno Unito e 'a Franza obbligajono 'o Naggitto a nummenà doje espierte de lloro pe' guidà 'e Finanze e 'e Lavori Pubblici. Chiù doppo 'a Ngreterra occupaje 'o Naggitto e so tenette 'nfino ô 1922, senza ce definì nu status giuridico priciso e innicannolo comme nu semprice pussedimento da Curona.
 
'O 28 'e frevaro 1922 venette ricanasciuta na furmale nnipennenza, asotto 'a veste istituzzionale munarchica, pure si durava ancora ll'occupazzione militare britanneca. Chesto stato continuaje 'nfino ô 1952 quanno 'o 23 'e luglio nu colpo 'e Stato de Libberi Ufficiali do generale Muhammad Neghib e do colonnello Gamāl ʿAbd al-Nāṣer (Nasser) pruclamaje 'a repubbreca, depunenno 'a dinastia funnata â Mehmet Ali e decidenno poche anne aroppo 'o definitivo ritiro de truppe britanneche da zona do Canale e de basi militari ch' ancora cuntrullava.

'O 23 'e giugno 1956 Nasser vene aeletto Presiriente d' 'a Repubbreca, e 'o 26 'e luglio decreta 'a nazzionalizzazzione do Canale 'e Suez, mettenno fine a 'o cuntrollo franco-britanneco, e fermanno,ufficialmente, chesta 'mpurtante vija 'e communicazzione. 'A situazzione precipitaje 'o mese 'e ottobre; aroppo ll' attacche terroristice 'ind'e zone 'e cunfine, infatti, 'o 20 'e ottobre, Israele occupa 'o Sinai, e va verzo 'o Canale 'e Suez; 'o 29 'e ottovre 1956, truppe britanneche e francise occupano 'a zona do Canale, 'o 31 'e ottovre bumbardano 'O Cairo e 'o 5 'e nuvembre occupano Porto Said. 'O 6 'e novembre ll'Aunione Sovietica cumanna a Israele, Franza e Regno Unito, 'e fermà 'a guerra contro 'o Naggitto, minaccianno n' interviento addiretto 'ind'o cunflitto, e pure 'e State Aunite premmono 'nguollo a ll'alleate pe' fà fernì 'sta uerra.

'A fine 'e ll'ostilità vene ll'8 'e nuvembre, e 'o 15 do stisso mese 'e surdate 'e pace 'e ll'ONU traseno 'ind'a zona. 'O Naggitto sano sano fuje accussì affidato â nova classe dirigente aspressa d'ê "Liberi Ufficiali".

'O successivo mancato finanziamiento do pruggietto 'e ll'Alta Diga 'e Aswān â parte d' 'a Banca Munniale fuje una de cause 'e ll'avvicinamento do Naggitto, guvirnato â Gamāl ʿAbd al-Nāṣer, a ll'URSS. 'Ind'o 1967 scoppia 'a "Guerra de sei giorni" (vide Cunflitte alarbo-israeliane), e 'o 28 'e settembre 1970 more Nasser. 'O successore è 'o vice presidente, Anwar al-Sādāt, ca,'ind'o 1973, manna na nova offensiva contro Israele,'o presidente fuje acciso aroppo,a seguito 'e n'attentato. 'O successore fuje Hosni Mubarak,ca guvernaje 'O Naggitto pe' 40 anne, fin'e 'o 2011.