Presebbio
Dint'â religgione crestiana, 'o presebbio è na misa nscena da Nasceta 'e Giesù criaturo, zoè 'a nasceta 'e Giesù 'e Nazareth. 'O presebbio è sempe accuppiato cu 'a festa 'e Natale.

'O presebbio, na vota custruito, nun se tene pe sempe; nce stà 'a tradezzione do priparà, habitualmente, nu poco 'e tiempo primma 'e Natale, 'a primma dummeneca 'e l'Avvento, a Napule s'ausa fà 'o presebbio 4 semmane primma 'e Natale, a ati parte mmece se fà 'a festa 'e San Nicola, 'o 6 'e dicembre o, nientimeno l'urdema semmana primma 'e Natale.

Na vota, 'o presebbio se teneva fatto fi ô 2 'e frevaro, 'a data da presentazzione 'e Giesù ô Tempio 'e Gierusalemme ma ogge, spisso se leva 'a miezo e se smonta, poco adoppo da Befana, 'o 6 'e jennaro, giusto pe nce dà 'o tiempo 'e mettere 'e tre Rre Magge.

Storia 

Dint'ô Vangelo siconno San Luca, Giesù è nato dinto a na grotta. 'O posto addò fuje miso cunfròmme nato è stato sempe raccuntato comme a na magnatoja, ca 'n latino se dice "cripia".

San Francisco d'Assisi criaje 'o 1223 'o primmo presebbio, cu na rappresentazzione e na recustruzzione da nasceta 'e Giesù criaturo, utilizzanno perzone riale, dint'â cchiesa soja a Greggio, Italia.

'E perzunaggie ('o criaturiello Giesù cuccato dinto a na magnatoja, San Juseppe, 'a Vergena Maria, 'e tre Re Magge, 'e pasture) erano state scigliute 'a miezo 'a ggente do paese e, pure tutte l'animale erano overo.

'Mpilo st'ausanza se jette spannenno pe tutte l'Italia primma e po', pe tutto ‘o munno. Cu 'o tiempo se accuminciaje a mettere, ô posto da ggente overo, cierti statuette 'e cera, 'e terracotta, 'e purcellane o 'e preta. 'E primme presebbie so' chille ca nuje canuscimmo pe rappresentazzione ca se facevano dinto 'e cchiese ô XVI seculo. Doppo, 'e presebbie accuminciajeno a essere mise pure dinto 'e case da ggente.

'E varie tipe 'e presebbio 
 'O presebbio barocco: Accuminciajeno a èssere criate ô XVII seculo , quanno 'e presebbie accuminciajeno a guarnì 'e case de nobbele ca ereno, a chella epuca, quase tutte quante 'e stile barocco.

 'O presebbio napulitano: È accumparuto 'int'a ll' Italia ntra 'o XV seculo e 'o XVI seculo. Se pò cunziderà ca 'e presebbie napulitane, songo 'e primme presebbie muderne. 'E perzunagge songo statuette culurate e riccamente vestute.

 'O presebbio pruvenzale: 'E presebbio pruvenzale s'ispirano â vita locale 'e tutte 'e juorne. Ll'artigiane fanno arrecampà, pe vvia da rappresentazione do presebbio, 'e perzunagge caratteristeche do posto o, de muorte da famiglia. 'Stu tipo 'e presebbio accuminciaje ô XVIII seculo. A Marseglia nce agghiuntajeno pure 'e statuette pruvenzale (chille ca nuje chiammammo 'e pasture), ca rappresentavano 'e mestiere artiggianale da zona: 'o mugnajo, ll'ammulatore, 'a lavannara etc.

 'O presebbio vivente: È nu spettaculo rappresentato mmiezo ô pubbreco, ncoppe a nu presebbio fatto dinto a ll'ambiente naturale 'e nu paese e cu 'e perzunagge ca songo perzune e animale overo , vestute cu 'e vestite 'e ll'epuca e quanno nascette "'o Criaturiello".

Cumposizzione 'e nu presebbio 
Dinto â tradezziona antica do presebbio napulitano, 'a scena era rappresentata de ruvine 'e nu tempio rumano, ca vuleva signifecà 'a fina da civiltà antica annanze â nasceta da crestinanità.

Doppo nu poco 'e tiempo però, pigliaje pè l'ausanza 'e rappresentà 'o presebbio, facenno addeventà 'o centro da scena a na rotta o, a na stalla e, attuorno attuorno, nce se custruisce po' tutto 'o presebbio, cu 'a tratturia, 'e muntagne, 'o castiello 'e Erode, 'e pasture, l'angele, 'e zampugnare, Benito 'int'â capanna cu 'e pecurelle, 'e case, 'o ciummo, 'a lavannara e tutte l'ati perzunagge ca se so' venute accucchianno, durante ll'anno, dint'â tradezione do presebbio napulitano.

Se mette sempe 'o Criaturiello Giesù ô centro da scena, mmiezo mmmiezo 'a Maronna e San Juseppe. 'E spalle lloro, areto â magnatoja, ca è 'a cunnulella do Criaturiello, nce stanno 'o voje 'e 'o ciucciariello, 'e dduje animale 'e stalla ca siconne â tradezzione so' chille ca hanno scarfato 'o criaturo co sciato lloro. Po' se metteno dint'ô presebbio, 'e pasture e l'angele, pecché fujeno propeto ll'angele ca jetteno a dà a bbona nova ê pasture, 'a mmasciata ca era nato Giesù Cristo, 'o Salvatore.

Doppo 'a criazzione de pasture, â Pruvenza, 'a scena po' cumprennere pur ati perzunagge, pur chille de mestiere 'e ogge e fianco 'e perzunagge famuse ca vivono 'o juorno 'e hogge o ca so' addeventate nu simbulo do paese. A Napule spisso se trovano ncoppo 'e presebbie pure 'e pasture ca affihùreno Totò, Eduardo De Filippo, Massimo Troisi e jucature do Napule.

È ausanza 'e mettere pure na stella ncoppo ô titto da rotta o, ncoppo ô presebbio. Chesta stella rappresenta chella ca, siconna ê Sacre Scritture, accumpagnava 'e tre Re Magge durante ô viaggio lloro, nfi â rotta a Betlemme. 'E tre Re Magge, Caspar, Melchiorre e Baltassarre, ca stanno a signifecà aunione 'e tutte 'e popole da Terra, songo sempe vestute e guarnite cu 'e vestite ca stanno scritte dinto ê Vangele. Lloro però, veneno mise sulo 'o juorne da Befana, pecché è propeto cu 'e riale ca lloro facetteno a Giesù Criaturo, ca è po' n'ata l’ausanza 'e festeggià 'a festa da Befana, zoè 'a festa de riale.

Natale