Chiete
Chiete (chietino Chijtë, taliano Chieti) è nu cumune 'e 55.102 abitante d''a pruvincia 'e Chiete.

Giugrafia 
Chiete è 'o capoluoco d''a pruvincia 'e Chiete. Int'a 'sta cità ce stanno cchiú o meno 60.000 cristiane. Essa sta ncopp'a na cullina nfra 'e sciumme Alterno, Pescara e Alento. 'A pusizzione giugrafeca 'e Chiete è assaje bbona; nfatti 'a cità se truova avvicino ê muntagne d''a Majella e d''o Gran Sasso, e pure avvicino ô Mar Adriateco.

Crimma 
'O crimma 'e Chiete è d''o tipo temperato-fresco-cullinare, cu cchiú o meno 1000 mm 'e precipitazziune annue. 'O crimma pô, però, cagnà a siconna d''e parte d''a cità.

Storia 
'E leggenne contano ca Chiete fuje funnata 'a Achille, ca 'a chiammaje Teate comme 'o nomme d''a mamma soja.

Int'ô 91 a.c 'a cità fuje cunquistata 'a 'e rummane, int'a 'st'ebbroca arrivaje a cuntà 60.000 crestiane, nummero assaje auto pe ll'ebbroca.

Aroppo 'a caruta 'e ll'Impero rummano, Chiete fuje cunquestata d''e Luongobarde, po', però, fuje scamazzata 'a Pipino, 'e arrumase pe duje anne asotto 'o cuntruollo 'e Beneviento. Venettero po' ate duminazziune comme chelle d''e Normanne, Angioine e Aragonese.

Cu ll'inizzio d''o '600 'a cità s'arrecchette 'e cchiese 'e ppalazze, e verette n'aumento d''a pupulazzìone, ma int'ô 1656 Chiete fuje corpita 'a n'epidemia 'e peste, ca appezzentette 'a cità.

Int'ô '700 Chieti arrepijaje 'o splendore sujo, venetteno costruite scole e accademie, ca facetteno ngrandì 'o liviello culturale d''a cità.

Cu ll'abbià 'e ll'800 Chiete vene dominata 'a 'e franzese, dominio ca nun piaceva a 'a maggiuranza d''e chietese, 'e franzese però abbelletteno 'a cità. Int'ô Risurgimento 'e chietese s'arrebellano, e dichiareno Chiete territorio d''o Regno 'e Talia.
 
'E juorne 'e mo Chiete jenn'una d''e cità cchiù 'mpurtante 'e ll'Abruzzo.

Ati pruggette 

Comune da pruvincia 'e Chiete