Lista 'e mode 'e dicere napuletane


A 
 A bbona 'e Ddio 
 'A campana primma dice "dongo" e poi dice "damme"
 Addò liéve e nun nce punne, sùbbeto nce pare lu funno 
 'A macchinetta 'e Onna Richetta 
 Arape 'a vocca comme a nu cesso 
 Aùmmo aùmmo 
  'A gallina fa ll'uovo e a 'o vallo nce abbruscia 'o culo 
 Aggio perzo Filippo e 'o panaro
  'A mala nuttata e 'a figlia femmena 
  'A mala nova 'a porta 'o viento 
  Alleria 'e piazza, tribbule 'e casa 
  A ccarocchia a ccarocchia, Pulecenella accedette 'a mugliera 
 Armammoce, e gghiate! 
 A jatta quanno nun po' arrivà a 'o lardo, dice ca fete. 
 Addò fieto he' fatto 'o callo!

B 
 Bello e buono...

C 
 Campà annascuso d''o Pataterno 
 Chi chiagne, fotte a chi ride 
 Chillo vò trasì, pe' forza, dinte 'a scazzetta d' 'o preveto
 Chi nun tene curaggio, nun se cocca cu 'e femmene belle 
 Chiove a zeffunno 
  Crik cummanna a Crok
 Cu 'n' uocchie frije 'o pesce e cu 'n'ato guarda 'a jatta 
 Curto e malencavato 
 Chi cumanna nun suda 
 Chianu chiano, cu nu poco 'e vasellina ll'elefant' 'o mettette 'n culo 'a gallina 
 Ciento niente accerettero 'o ciuccio!

D 
 Dicette 'o pappice vicino 'a noce: "Damme 'o tiempo ca te spertoso"    
 Doppo tant'anne ca è muorto Pieto, mò te n'adduona d' 'o fieto

E 

  È accuppatura de' fasule  
 È 'a fina d' 'o munno 
 È cchiù a spesa c' 'a 'mpresa 
  È gghiuto 'a acito' 
 È gghiùte a fernì 'a carne 'a sotto e 'e maccarùne 'a coppa 
  È gghiuto c' 'a capa dinte 'o sicchio 
  È nu perocchie 'e merda 
  È nu strunzo c' 'o core 
 E pigliàto 'a ruciuliàta
 Esce p''a porta e trase p' ' a fenèsta   
 E po' dice ca Pasca vene 'e sabato 
 E pigliàto 'o cazz p' 'a banca 'e ll'acqua 
 E pigliàto 'o cazz p' 'a butteglia 'e ll'uoglio
 E pigliato 'o cazzo p' 'a lanterna 'o muolo

F 
 Fà 'a nuttata chiara chiara 
 Facèsse na culàta e ascèsse 'o sole 
 Farse 'a barba a zzizza 'e pacchiàna  
 Farse 'a croce cu 'a mana smerza   
 Fernì a tarallùcce e vino

G 
 Giorgio se ne vò ji e 'o vescovo n' 'o vò mannà  
 Già saje

H

I 
 I' vengo d'o muorto e tu dice ca è vivo 
 I' dico l'asteco  e tu capisce a fenesta

J 
 Jirse a curcare comm'ê ggalline

L 
 L'asteco chiove e ‘a fenesta scorre. 
 Levàteme 'o "don" e aumentàteme 'a semmana
 L'uòcchie sò peggio de' scuppettàte 
 L'acqua è 'ppoca e 'a papera nun galleggia 
 L'acqua fa affunnà i bastimiente
 L' acqua 'nfraceta 'e bastimiente a mare

M 
 Manca l'asso, 'o doje e 'o tre
 Manna' a accatta' 'o ssale
 Manna' a accatta' 'o ppepe
 Mazza e panelle fanno e figlie belle , panelle senza mazze fanno e figlie pazze 
 Mazzàte 'a cecàte
 Mbruscenàrse dinte 'a farina 
 Me pàreno Crik e Crok
 Me pare na mùchia sorda 
 Me pare peggio 'e n'ebreo 
 Me stò puzzanno 'e famme
 Me staie purtanno pe’ viche
 Me stò puzzanno 'e friddo 
 Me taglio 'e cchiù luònghe 
 Miètte  ‘a recchia nterra e vide che se dice... 
 Me prorono e mmane
 Muscio nun te 'o siente e tuosto te fa male

N 
  'Na scarrecàta 'e pàcchere 
  Nce n'ha dato, una pe' bèvere e n'ata pe' sciacquà  
 Nce n'ha ditto, una pe' bèvere e n'ata pe' sciacquà  
 Nce vulèsse na cucchiàra  'e càvece mmocca 
 Nu cuòfeno 'e mazzàte 
 Nun ammiscàmmo 'a lana cu 'a seta 
 Nun è doce 'e sale  
 Nun facìmmo ascì 'o grasso 'a fora 'a pignàta 
 Nun fa pirete a chi tene culo  
 Nun magna pe nun cacà
 Nun pave manco 'e Ssante Messe 
 Nun truova pace (Vide pure: "Tene l'artéteca") 
 Nce stanno uommene, ummenicchie, e quaquaraquà
 Nun fà 'o pireto 'cchiù gruosso 'do culo!
 Nun aìza nu cato d'acqua a'terra

O 
  'O ccummanna' è meglio d' 'o ffottere! 
  'O vallo fotte e se scorda 
  'O vallo è zumpato 'ncuollo a gallina!  
 'O patapàte 'e l'acqua 
  'O patatèrno s'è scurdàto 'e l'acqua
 O rippa o rappa
  O stuorto o muorto
  'O tiempo s'è miso mpucundrìa 
  'O cero fernesce e 'a prucessione nun passa 
  'O vino fa sanghe e l'acqua fa jettà 'o sanghe
  'O pizzo cchiù friddo è 'o fuculare

P 
 Pàcchere a tarantèlla 
 Parlà a schiòvere 
 Patapàte 'e ll'acqua 
  Piglià nu bagno 
 Praticànno c' 'o zuòppo se 'mpara a zuppechià 
 Pure ‘e pùlece tèneno ‘a tosse  
 Prumètte certo e vene meno sicuro  
 Pe' 'tramente

Q 
 Quanno bbuono bbuono... 
 Quanno  bbuono bbuono, cchiù nera d'a mezanotte nun po' 'venì

R 
 Rafanie' fatt’accattà ‘a chi nun te sape!

S 
 Schezzechèa, ma doce doce 
 Sciaqua Rosa e bive Agnese, ca nce stà chi nce fa 'e spese. 
  Scutuliàrse ‘e pùlece ‘a cuòllo  
 S'è arapùto 'o cielo 
  Se fa notte e marìtemo nun s’attèrra  
 S'è mmiso 'o scuòrno nfàccia 
  Se rispètta ‘o cane p’ ‘ o padrone  
 Se so' abbuffàte 'e mazzàte 
 Si arrivato a Roma e nunn'è visto o papa 
  Si na bellezza 'e mare, nu purpo affocato (pure, Si na bellezza 'e ceramica: nu cesso scardato).
 Sparte ricchezza e addeventa puvertà.
 Stà allisciànno n’atu tre... 
 Stà sott' 'o pacchero 
 Stà tutta sbattùta 
 Stai durmenno cu 'a zizza mmocca! 
 Storta va, dritta vene

T 
 Te fetano 'e ccarne 
 Te manca l'asso, 'o doje e 'o tre 
 Tenè 'a capa ca và a viènto 
 Tenè 'a capa sulo pe' spàrtere 'e rècchie 
 Tenè 'a fàccia de' ccorne 
 Tenè 'a faccia de' zòccole vecchie 
 Tenè 'a purpetta mmocca 
 Tena 'a sciòrta cchiù nera d' 'a mezanòtte 
 Tenè l'uòcchie ncuòllo  
 Tenè 'a votta chièna e ‘a muglièra mbriàca   
 Tene 'o vacìlo d’oro e nce jetta ‘o sango  a  dinto  
 Te sì pigliàto a chillo pe’ cupièrchio
 Te tengo appìso a l’ùrdemo buttòne d’ ‘a vrachètta 
  T’ hè fatto ‘e cunte senza ‘o tavernàro 
 T' hè rusecato 'a funa  
 Trase p' ' a porta e esce è p''a sacrestìa  
 Trase 'e sicco e se mètte 'e chiàtto

U

V 
 Vaco a Puortece pe na rapesta (pure: vaco a Sessa pe' n' uosso)  
 Vaco pe' me fà 'a croce e me ceco 'n uòcchie   
 Va truvànno ‘o cocco ammunnàto e bbuòno  
 Va truvànno a Cristo 'a dint' 'e lupìni 
 Votta 'a pretèlla e nascònne 'a manèlla!
 Vulerse magnà miezo munno ('e chi fà avvere' n'arraggia granne assaje).
 Vénnere 'a pellecchia 'de perucchie 
 Và te fà na' cacata pe' tterra 'o muro! 
 Vicino 'o cane lupo fa 'zù zù' (oppure: Vicino o masto 'mò to' 'ntosto!'

Z 
 Zittu zittu e cacchio cacchio 
 Zittu zittu, mmieze ‘o mercato   
 Zumpà da l'asteco 'a fenesta   

Lengua napulitana