گابون
گابون  اتا آفریقایی کشور هسته که این قاره‌یِ غربی سواحل دله و گینه دریامونا پَلی قِرار دانّه. ونه نیشتگا (=پایتخت) لیبرویل هسته و کشور کنگو جمهوری، کامرون و اوستوایی گینه جه هم‌سامون هسته.

رسمی زوون گابون دله فرانسوی هسته. البته مردمون شه وسّه بومی و قبیله‌ای زوون هم دارنه. سال ۲۰۰۶، جمعیت گابون دله ۱٬۴۵۴٬۸۶۷ نفر بی‌یه که ۴۲۰ هزار نفر فقط نیشتگا دله دَیینه. مهم‌ترین شهرون پورژانتی ۸۸ هزار نفر، فرانسویل ۳۰ هزار نفر، اویم ۲۳ هزار نفر و موآندا ۲۱ هزار نفر جمعیت جه هستنه.

پول ِیکا گابون دله فرانک سی‌اف‌آ هسته. گابون صادرات ویشته نفت، منگنز، چوْ(الوار) و اورانیم هستنه. گابون فرانکوفونی و آفریقا اتحادیه دله هم دره. تا سال ۲۰۰۶ گابون ِسرانه‌ای درآمد تموم آفریقا دله فقط لیبی جه کمته بی‌یه. این کشور قبلاً اوپک دله هم دَیّه ولی ژانویه ۱۹۹۵ این سازمان جه بریم بموئه.

تاریخ 
این کشور ره قرن پونزهم دله پرتغالی‌ها کشف هاکردنه و تا قرن نوزّهم وه ره داشتنه. گابون سال ۱۸۸۶ میلادی جه فرانسه کولونی دله بورده و سال ۱۸۹۰ جه فرانسه‌یِ کنگو سامون دله دَیّه و سال ۱۹۱۰ جه شه اتا سِوایِ کولونی بَیی‌یه و آخرسر روز ۱۷ آگوست ۱۹۶۰ فرانسه جه سِوا بیّه و اتا مستقل جمهوری بساته.

سیاست 
این کشور دله عمر بونگو ۴۲ سال، میون سال‌های ۱۹۶۷ تا ۲۰۰۹ که ایسپانیا دله بمرده، رییس جمهور بی‌یه. وه گابون ِدومین رییس جمهور بی‌یه و ونه حکومتِ طولانی بیّن این وسّه بی‌یه که فرانسه ونجه پـِشتی کارده. وه اوایل که رییس‌جمهور بَیی‌یه، مسیحی بی‌یه و بعداً شه دین و نوم ره عَوِض هاکرده و مسلمون بیّه. 

عُمر بونگو اواخر مریض بَییبی‌یه و ایسپانیایِ بارسلون دله بیمارستون کَب‌بی‌یه که بمرده. ونه بمردن په علی بونگو اتا نمایـِشی انتخابات دله رییس‌جمهور انتخاب بیّه و هَنتا این کشور ِرییس‌جمهور هسته.

تقسیمات 

گابون ۹ استان دانه:
 استوایر (Estuaire)
 اوگووئهٔ علیا (Haute-Ogooue)
 موین اوگووئه (Moyen-Ogooue)
 انگونیه (Ngounie)
 نیانگا (Nyanga)
 اوگووئه ایویندو (Ogooue-Ivindo)
 اوگووئه لولو (Ogooue-Lolo)
 اوگووئه ماریتیم (Ogooue-Maritime)
 وولو انتم (Woleu-Ntem)

منابع 

 انگلیسی ویکی‌پدیا

 
آفریقایی کشورون
آفریقا اتحادیه
اسلامی کشورون
فرانسوی‌زوون کشورون
پرتغال قدیمی مستعمرات
فرانسه قدیمی مستعمرات