ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਚੀਨ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਰਾਜੀ, ਰੌਟੇ ਅਤੇ ਰਾਵਤ । ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਤਰਾਈ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਸਮੂਹ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਿੱਬਤੀ-ਬਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ ਸੋਨੋਰੈਂਟ ਹਨ।

ਵਰਗੀਕਰਨ 
ਰੌਟੇ ਅਤੇ ਰਾਵਤ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਇਸ ਨਾਲ  ਰਾਜੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ  ਨੇੜਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਫੋਰਟੀਅਰ ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜੋ ਰਾਵਤ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਡਡੇਲਧੂਰਾ/ਦਾਰਚੁਲਾ ਦਾ ਰਾਉਤ ਵਰਗੀਕਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਾਵਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੌਟੇ ਦੀ  ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

 ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ

 ਰਾਉਤੇ—ਰਾਵਤ
 ਰਾਉਤੇ (ਖਾਨਾਬਦਲੀ ਸਮੂਹ)
 ਰਾਵਤ
 ਰਜਵਾਰ (ਖਿਰਦਵਾੜੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)
 ਰਾਵਤ
 ਰਾਵਤ ( ਬਾਨ ਰਾਜੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)
 ਡਡੇਲਧੂਰਾ/ਦਾਰਚੂਲਾ ਦਾ ਰਾਉਤ
 ਰਾਜੀ
 ਨੌਕੁਲੇ
 ਬੰਡਾਲੇ, ਪੁਰਬੀਆ

ਸਕੋਰਰ (2016) 
ਸਕੋਰਰ (2016:293)  ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੈਗਰਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੈਗਰਿਕ

 ਦੂਰਾ
 ਦੂਰਾ
 ਟੈਂਡਰੇਂਜ
 ਮਗਾਰਿਕ : ਖਾਮ, ਮਗਰ
 ਚੇਪੰਗਿਕ-ਰਾਜੀ
 ਚੇਪਾਂਗਿਕ : ਚੇਪਾਂਗ, ਭੁਜੇਲ
 ਰਜਿ—ਰੌਤੇ

ਵੰਡ 
ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਕਿਸਮਾਂ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 

 ਡਡੇਲਧੁਰਾ/ਦਾਰਚੁਲਾ ਰਾਉਤੇ : ਦਾਰਚੁਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਡਡੇਲਧੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਨੇਪਾਲ
 ਬੈਨ ਰਾਜੀ/ ਰਾਵਤ : ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ
 ਖਿਦਵਾੜੀ ਰਾਜਵਾਰ: ਚੰਪਾਵਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ
 ਰਾਉਤੇ : ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼, ਪੱਛਮੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ 10 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
 ਬੰਡਾਲੇ ਰਾਜੀ : ਸੁਰਖੇਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਕੈਲਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਨੇਪਾਲ
 ਨੌਕੁਲੇ ਰਾਜੀ : ਕੈਲਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਨੇਪਾਲ
 ਪੂਰਬੀਆ ਰਾਜੀ : ਬਰਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਨੇਪਾਲ

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
ਹੇਠਾਂ ਰਾਜੀ ਅਤੇ ਰਾਉਤੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸੂਚੀ ਰਸਤੋਗੀ ਅਤੇ ਫੋਰਟੀਅਰ (2005) ਤੋਂ ਹੈ। ਰਸਤੋਗੀ ਅਤੇ ਫੋਰਟੀਅਰ (2005) ਪੂਰਬੀਆ ਰਾਜੀ ਅਤੇ ਜੰਗਾਲੀ ਰਾਉਤੇ ਫਾਰਮ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਫੁਟਨੋਟ

ਹਵਾਲੇ 

 ਜਾਰਜ ਵੈਨ ਡਰੀਮ (2001) ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ: ਗ੍ਰੇਟਰ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੈਂਡਬੁੱਕ। ਬ੍ਰਿਲ.
 ਫੋਰਟੀਅਰ, ਜਾਨਾ (2012) "ਰਾਉਤੇ ਅਤੇ ਰਾਵਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਐਨੋਟੇਟਿਡ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ" 
 ਰਸਤੋਗੀ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਜਾਨ ਫੋਰਟੀਅਰ। 2005 ਦਾ, ਨੀ, ਜੋੜ/ਖੁੰਗ: ਪੱਛਮੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਰਾਵਤੀ (ਰਾਜੀ) ਅਤੇ ਖਮਚੀ (ਰੌਤੇ)। ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ 66. 105-115.

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 

 ਫੋਰਟੀਅਰ, ਜਨ. 2019 ਰਾਉਤੇ ਅਤੇ ਰਾਵਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਕੋਸ਼: ਕੇਂਦਰੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਿੱਬਤੀ-ਬਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ । ਹਾਰਵਰਡ ਓਰੀਐਂਟਲ ਸੀਰੀਜ਼ 88. ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਐਮਏ: ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ।
 ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸ਼੍ਰੀ. 2003. ਦਰਮਾ, ਚੌਦੰਗਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜੀ । ਵਿੱਚ: ਰੈਂਡੀ ਜੇ. ਲਾਪੋਲਾ (ਐਡੀ. ), ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਿੱਬਤੀ-ਬਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਪੰਨਾ 139-272।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ