ਟੂਟਿੰਗ
ਟੂਟਿੰਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਪਰ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਸਰਕਲ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਆਂਗ ਨਦੀ (ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ) ਦੇ ਕੰਢੇ  ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ  ਯਿੰਗਕਿਓਂਗ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ।   ਟੂਟਿੰਗ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਿਲਟਰੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦਾ ਵੀ ਘਰ  ਹੈ। ਪੀਪਲਜ਼ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘੁਸਪੈਠ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੜਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।   ਟੂਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਿੰਡ ਕੱਪੂ, ਬੋਨਾ,ਗੇਲਿੰਗ,ਪਲਸੀ,ਪੁਰੰਗ,ਹਨ।

ਟਿਕਾਣਾ 
ਇਹ  ਮੈਕਮੋਹਨ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਜੇਨਗਰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਫਰੰਟੀਅਰ ਹਾਈਵੇਅ ਤੋਂ ਮਾਗੋ- ਥਿੰਗਬੂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ,     ਅਲਾਈਨਮੈਂਟ ਮੈਪ ਜਿਸਦਾ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਲਗਭਗ  ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਗੇਲਿੰਗ, ਭਾਰਤ-ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਖਰੀ ਪਿੰਡ ਹੈ।  ਸਾਂਗਪੋ ਨਦੀ (ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ) ਤਿੱਬਤ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਸਿਆਂਗ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਆਂਗ ਨਦੀ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 
ਟੂਟਿੰਗ-ਯਿੰਗਕਿਓਂਗ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਟੂਟਿੰਗ ਕਸਬਾ (ADC) ਵਧੀਕ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਹੈ।   ਟੂਟਿੰਗ ਕਸਬਾ ਏਡੀਸੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ।

ਸੱਭਿਆਚਾਰ 
ਟੂਟਿੰਗ ਆਦਿ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਵਸੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵਸਨੀਕ ਹਨ ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਮੇਂਬਾ ਅਤੇ ਖਾਂਬਾ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਆਬਾਦੀ ਵੀ ਆਬਾਦ ਹੈ। 

ਟੂਟਿੰਗ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਗੇਲਿੰਗ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ, ਮੇਮਬਾ ਲੋਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਕਬੀਲੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿੰਗਮਾ ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਸਾਰ, ਤੋਰਗਿਆ, ਧਰੁਬਾ ਅਤੇ ਸੋਬੂਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਗੋਨਪਾਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰਡੋ ਛਮ ਪਸ਼ੂ-ਮਾਸਕ ਲੋਕ ਨਾਚ ਕਰਕੇ  ਮੁਮਪਾ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 
ਗੇਲਿੰਗ, ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਦੇ ਪੈਦਲ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੈਂਪੋ ਤਸੋ ਝੀਲ,  ਹੈ। ਬਿਸ਼ਿੰਗ ਵਿਖੇ ਉੱਚਾ ਸਿਬੇ-ਰੀ ਝਰਨਾ, ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਕਾਪਾਂਗਲਾ ਦੱਰੇ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼, ਅਤੇ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਗੇਲਿੰਗ ਵਿਖੇ ਨਿਰੀਖਣ ਬੰਗਲਾ। ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼।

ਆਵਾਜਾਈ

ਸੜਕ ਮਾਰਗ 
ਟੂਟਿੰਗ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਯਿੰਗਕਿਓਂਗ ਅਤੇ ਪਾਸੀਘਾਟ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਾਸੀਘਾਟ-ਆਲੋ-ਟੂਟਿੰਗ-ਗੇਲਿੰਗ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਸੜਕਾਂ ਰਾਹੀਂ LAC ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗੇਲਿੰਗ ਵਿਖੇ  ਇੰਡੋ ਤਿਬਤੀਅਨ ਬਾਰਡਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤੱਕ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਟੂਟਿੰਗ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 

ਟੂਟਿੰਗ ਏ ਐਲ ਜੀ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਐਡਵਾਂਸਡ ਲੈਂਡਿੰਗ ਗਰਾਊਂਡ ਏਅਰਸਟ੍ਰਿਪ ਹੈ।

ਨਕਸ਼ਾ

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

ਹਵਾਲੇ 

ਅੱਪਰ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ