ਟਿਫ਼ਨੀ ਬਰਾੜ
ਟਿਫ਼ਨੀ ਬਰਾੜ (ਜਨਮ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਰਵਿਸ ਵਰਕਰ ਹੈ ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਸਥਾ, ਜੋਤੀਰਗਮਯਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੰਤਵ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਹਸਤੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੁਨਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਜੀਵਨੀ 
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਟਿਫਨੀ ਬਰਾੜ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਰੇਟੀਨਾ ਦੀ  ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਅਫਸਰ ਦੀ ਧੀ, ਬਰਾੜ ਨੂੰ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੀ ਸੀ, ਜ਼ਬਾਨੀ ਸੰਚਾਰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ ਬਣ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਬਰਾੜ ਨੇ ਪੰਜ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਉਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ। ਉਹ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਆਈ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਮੈਰੀ ਸਕੌਟ ਹੋਮਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ।

ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬ੍ਰੇਲ ਨੋਟ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਟੱਪ ਜਾਣ ਤੱਕ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਆਪ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਜਾਖੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬਰਾੜ ਨੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖੇ। ਇਹ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ।

ਉਸਦੇ ਸਹਿਪਾਠੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਇਕੱਲਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੇਦਭਾਵਾਂ ਨੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਂਘ ਤਕੜੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ, ਬਰਾੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਹੋਣੀ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ 12 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਜਾਖਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਹੀ।

ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਵੇਦਰਮ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪੈਈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀਮਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਢੁਕਵੀਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਜਯੋਤਰੀਗਮਯਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ। 

ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਰਾੜ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ (ਦਿੱਖ ਵਿਕਾਰ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਐਡ ਕੀਤੀ। 2012 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਜਯੋਤਿਰਗਾਮਯਾ (ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ") ਮੋਬਾਈਲ ਸਕੂਲ ਚਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਕਰੀਅਰ 
ਟਿਫਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਿਸਟ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਡ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ ਜਯੋਤਰੀਗਮਯਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਲੱਭਣ ਲਈ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੇਰਲ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬਾਲਗ ਨੌਕਰੀ ਧਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੁਨਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ।

ਮੋਬਾਈਲ ਬਲਾਇੰਡ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਰੀਬੀ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਾਰਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਮੋਬਾਈਲ ਬਲਾਇੰਡ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਰਾੜ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ "ਜੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਸਕੂਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਔਰਤ ਸਾਬਰੀਏ ਟੈਨਬਰਕਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਡੱਚ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲ, ਪਾਲ ਕ੍ਰੋਨੇਨਬਰਗ, ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਕੰਠਾਰੀ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ। 

ਟਿਫਨੀ ਜਯੋਤਰੀਗਮਯਾ ਨੂੰ 2012 ਤੋਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰੇਲ, ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਰਤੋਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਰੋਡ ਟੂ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਪੀਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਪੰਗਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤਿਅੰਤ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੈਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2016 'ਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਐਫ ਅਰਥ ਆਵਰ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਾਈਟ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਬਲਾਇੰਡ, ਯੂਐਸਏ ਤੋਂ ਹੋਲਮਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਾਲ ਦੀ ਟਿਫਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ 25,000 ਡਾਲਰ (18.28 ਲੱਖ ਰੁਪਏ) ਦੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇਪਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਹੀਣਤਾ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ ਭੰਡਾਰਨ ਲਈ
ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗੀ।

ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਨੇਤਰਹੀਣ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤਿਰੂਵੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਆਰੀ ਸਕੂਲ/ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਕੇ. ਕੇ. ਸ਼ੈਲਾਜਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵੀ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ 

ਜਨਮ 1988
ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ
ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ