ਕਮਲਾ ਕੇਸਵਾਨੀ
ਕਮਲਾ ਕੇਸਵਾਨੀ ([ ਸਿੰਧੀ : ڪملا فرقواڻي], 27 ਅਗਸਤ 1934 - 9 ਮਈ 2009) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਕਮਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਅਗਸਤ 1934 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ, ਸਿੰਧ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸੁੱਕਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਮਦਨਾਨੀ ਇੱਕ ਟੈਲੀਫੋਨ ਆਪਰੇਟਰ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ 13 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਧੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋਧਪੁਰ, ਫਿਰ ਬੀਕਾਨੇਰ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਸੀ।

ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੇਰਾ ਜਾਂ ਲਾਡਾ, ਸੂਫੀ ਕਲਾਮ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਨਾਮਕ ਕਈ ਵਿਆਹ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਹਿਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਾਇਸ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਐਲਬਮਾਂ ਵੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ।

ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ. ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਧੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ: 

 ਹੋ ਜਮਲੋ ( ਸਿੰਧੀ : هو جمالو)
 ਸ਼ਾਲ ਧੀਰ ਨਾ ਜਮਨ ( ਸਿੰਧੀ : شال ڌيئر نه جنگ)
 ਲਾਡਲੀ ( ਸਿੰਧੀ : لاڏلي)

ਮੌਤ 
ਕਮਲਾ ਕੇਸਵਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ 9 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਜੈਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

ਹਵਾਲੇ 

ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਗਾਇਕਾਵਾਂ
ਮੌਤ 2009
ਜਨਮ 1934