ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਲੋਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਰਹੱਸਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਅੰਤਰ-ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਰੋਜਰ ਬੈਲਾਰਡ (1999) ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੰਥ, ਧਰਮ, ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਿਸਮਟਿਕ (ਕਿਸਮਤ, ਜਾਂ ਅਲੌਕਿਕ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਬਦਕਿਸਮਤੀ) ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਸਮੇਟਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਦੋਨੋ ਅਪੂਰਣ, ਈਰਖਾਲੂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੂਤ, ਢਾਗਾਂ, ਜਿਨ, ਅਤੇ ਚੁੜੇਲਾਂ (ਡੈਣਾਂ) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਦੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਜਾਦੂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਗਨ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਜਾਂ ਬਲੀਦਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਲੋਕ ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਅਕਸਰ ਬੇਵਕਤੀ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਬੇਔਲਾਦਤਾ ਵਰਗੇ ਜੀਵਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਧੂਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਈਰਖਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਜੀਵਣ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਜ਼ਾਰ, ਈਰਖਾ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ, ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਵੀਜ਼, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਢਾਡੀ ਜਾਂ ਲੋਕ ਗੀਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਕੱਵਾਲੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸੰਗੀਤ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ।

ਉਦੇਸ਼ 
ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ, ਤਰਲ ਲੋਕ ਧਰਮ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਚਿੰਤਾ, ਸੋਗ, ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪੂਰਵਜਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ "ਬੋਧ ਦੇ ਅੰਦਰ" ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਢਾਂਚੇ।"

ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ 
ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ "ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਰਮ" ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ "ਅਧੀਨ ਸਮਾਜਕ ਖੇਤਰ" ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਤਾਂ, ਦੁਸ਼ਟ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਦੂਗਰੀ ਅਭਿਆਸਾਂ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ। ਸਾਈਟਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਅਕਸਰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਤ ਭਗਤੀ ਅਕਸਰ ਪੀਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਸਮੀ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਆਦਰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਕਾਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਅਤੇ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ "ਉੱਚ" ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ 'ਤੇ ਜਾਟ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਹਿੰਦੂਵਾਦ, ਜਾਂ ਸ਼ਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੇਜੀਮੋਨਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਪਛਾਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਸਮੀ ਅਧਿਐਨ 1971 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਪੰਜਾਬੀ ਧਰਮ ਦਾ ਇਕ ਅਹਿਮ ਅੰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਤਰਕਸੰਗਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਜੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੂਫ਼ੀ, ਭਗਤੀ, ਅਤੇ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ, ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਉਚਿਤ ਏਕੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੈਲਾਰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੂ ਪ੍ਰਤੀ ਪੱਖਪਾਤ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ

ਜਠੇਰਾ—ਪੁਰਖ ਅਸਥਾਨ 

ਜੱਟ, ਸਾਬਕਾ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ, ਮੱਧ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਵਸੀ ਹੋਈ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਖੀ ਸਰਵਰ ਅਤੇ ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਵਰਗੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਧਵਾ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਵਡੇਰਿਆਂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੁਲਝੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਕਸਰ ਜਾਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ।

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਧਾਰਮਿਕ ਪਛਾਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਵਧਦੀ-ਫੁੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸੋਧੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ।

ਪ੍ਰਥਾ 
ਭੱਟੀ ਅਤੇ ਮਿਚਨ (2004) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਜਠੇਰਾ ਇੱਕ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਾਂਝੇ ਪੂਰਵਜ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਂਝੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਜੰਡੀ ਦਾ ਰੁੱਖ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜਥੇ ਦਾ ਨਾਂ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਮੋਢੀ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਂਜ ਵੀ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਨਾਮ ਜਥੇ. ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਥੇ ਦੇ ਮੋਢੀ ਵੀ ਸੰਤ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੀ ਇੱਕ ਜਠੇਰੇੇ (ਜਿਸ ਦੀ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਦੇ ਮੁਖੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਤ ਹੋਣ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੋਗੀ ਪੀਰ; ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ)।

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਪਨਾਮ ਨੂੰ ਗੋਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਛੋਟੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਤ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਕਬੀਲਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੋਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹ ਮੋਢੀ ਜਥੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਜਠੇਰੇੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਮੁੱਚੇ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਮੋਢੀ ਪੂਰਵਜ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਬਦਲੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆ ਗਏ। ਇਸਲਈ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਠੇਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਨਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਾਮਕ ਪੂਰਵਜ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਠੇਰੇੇ ਖਾਸ ਉਪਨਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਥੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਜਠੇਰਾ ਉਸਾਰਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਜਥੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੜੀ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਲੋਕ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ, ਭਾਰਤੀ ਮਹੀਨੇ ਦੀ 15 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਜਠੇਰੇੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਇੱਕ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਪੁੱਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਜਠੇਰੇੇ ਦੇ ਟਿੱਲੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਠੇਰੇੇ ਨੂੰ ਘਿਓ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਪੂਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਟਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ।

ਗੈਲਰੀ

ਹਵਾਲੇ

ਨੋਟ