ਪੁਸ਼ਕਰਮ
ਪੁਸ਼ਕਰਮ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰਲੂ ( ਤੇਲੁਗੂ ਵਿੱਚ), ਪੁਸ਼ਕਰ ( ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ) ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 12 ਵੱਡੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਵਜ ਪੂਜਾ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ, ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਸ਼ਨ ਹਰ ਸਾਲ ਹਰ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ 12 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਨਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਨਦੀ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਕਿ ਜੁਪੀਟਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੁਝ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਈ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਨਦੀਆਂ 
ਹਰੇਕ ਨਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਨਦੀ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੁਪੀਟਰ ਗ੍ਰਹਿ ( ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ) ਕਿਸ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਦੌਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਜੁਪੀਟਰ ਪਿਛਾਂਹ-ਖਿੱਚੂ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ, ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

ਪੁਸ਼ਕਰਮ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਮੁੱਢਲੇ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਮੱਧਕਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਖੇਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ 12 ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ, ਭੀਮ ਸਕਾਰਪੀਓ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ, ਤਾਮਰਪਰਨੀ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

ਪਰੰਪਰਾ 
ਜਾਤਕ ਪਾਰਿਜਾਤਾ (1426) ਵਰਗੇ ਜੋਤਸ਼-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਰਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਰਦਾਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿ ਸਕੇਗਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ("ਉਹ ਜੋ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ") ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰਹਸਪਤੀ (ਜੁਪੀਟਰ) ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ 12 ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਬਰਹਸਪਤੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ
 ਗੋਦਾਵਰੀ ਮਹਾ ਪੁਸ਼ਕਰਮ

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਪੁਸ਼ਕਰਲੂ 
 ਤਿਰੂਲਾਕੁੰਦਰਮ ਮੰਦਰ ਪੁਸ਼ਕਰਮੇਲਾ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ