ਸਾਵਿਤਰੀ ਬ੍ਰਤਾ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਬ੍ਰਤਾ ( ਸਾਵਿਤਰੀ ਵ੍ਰਤਾ ਵੀ) ਜਾਂ ਸਾਵਿਤਰੀ ਅਮਾਵਸਿਆ ਇੱਕ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਹੈ ਜੋ ਵਿਆਹੁਤਾ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਮਾਵਸਿਆ 'ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਯੇਸ਼ਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਬਿਹਾਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਆਹੁਤਾ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਜਿੰਦਾ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁੱਖਣਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਟ-ਸਾਵਿਤਰੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਤਿਆਵਾਨ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ।

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਗੋਆ, ਗੁਜਰਾਤ, ਕਰਨਾਟਕ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਟ ਪੂਰਨਿਮਾ, ਜਯੇਸ਼ਠ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੰਤਕਥਾ 
ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਨਾਂ ਮਦਰਾ ਦੇਸਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਸਵਪਤੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੱਤਿਆਵਾਨ, ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪਿਤਾ ਦਯੂਮਤਸੇਨ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਉਹ ਮਹਿਲ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸਹੁਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜਾਂ ਕੱਟਦੇ ਸਮੇਂ ਸਤਿਆਵਾਨ ਦਾ ਸਿਰ ਮੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਤਦ ਯਮ, ਮੌਤ ਦੇਵਤਾ, ਸਤਿਆਵਾਨ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਖੋਹਣ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਯਮਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਜੇ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀ ਸੀ। ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਾਨ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਤਿਆਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁਆਚਿਆ ਰਾਜ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।

ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ 
ਸਾਰੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ, ਔਰਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਚੂੜੀਆਂ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਸਿੰਦੂਰ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨੌਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਨੌਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਿੱਲੀਆਂ ਦਾਲਾਂ, ਚੌਲ, ਅੰਬ, ਕਟਹਲ, ਖਜੂਰ ਦੇ ਫਲ, ਕੇਂਦੂ, ਕੇਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਫਲ ਭੋਗ (ਭੇਂਟ) ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਵ੍ਰਤ ਕਥਾ ਨਾਲ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਭੋਗ ਪਾਇਆ। ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਕਰਵਾ ਚੌਥ

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ   ਵਿਖੇ 

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ