ਬੰਦਰਗਾਹ
ਬੰਦਰਗਾਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ ਦੇ ਖੜਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਜਮੀਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾਂ ਲੱਦਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਜਾਂ ਜਿਸ ਤੇ ਆਦਮੀ ਆ-ਜਾ ਸਕਣ। ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਾਦੀ ਅਲ-ਜ਼ਰਫ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। 3700 ਬੀਸੀ ਦਾ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਲੋਥਲ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ।

ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਦਰਗਾਹ 
ਜਦ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਲੋਕ  ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ  ਸਨ , ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ।  ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਕਲੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਤੇ ਵਾਦੀ ਅਲ-ਜਾਰਫ ਵਿਖੇ ਹੈ।  ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀਆਂ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਐਂਕਰ ਵੀ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ। 

ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਚੀਨ ਅਤੇ ਕਨੋਪੁਸ, ਜੋ ਸਿਕੰਦਰਿਯਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਜਿਪਸੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ, ਪਾਈਰੇਅਸ ਦੀ ਐਥਿਨਜ਼ ਦੀ ਪੋਰਟ ਐਥੀਨੀਅਨ ਫਲੀਟ ਲਈ ਆਧਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 480 ਈ. ਪੂ. ਵਿਚ ਫ਼ਾਰਸੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਲਮੀਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 3700 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੋਂ, ਲੋਥਲ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਭਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।  ਓਸਟੀਆ ਐਂਟੀਕਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲੌਦਿਯੁਸ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਟ੍ਰੇਜਨ ਓਸਟੀਆ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ. ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਐਡੋ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਡਿਜੀਮਾ ਦਾ ਟਾਪੂ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਇਕੋ ਇਕ ਪੋਰਟ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਇਕ ਡਚ ਜਹਾਜ਼ ਮਿਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਓਸਾਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਘਰੇਲੂ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। 

ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਥਾਨ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਪੋਰਟ ਕਈ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਰਾਈ, ਈਸਟ ਸੱਸੈਕਸ, ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਬਦਲ ਗਏ ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ 2 ਮੀਲ (3.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੇਵੈਂਸਪਨ ਅਤੇ ਡਨਿਨਚ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੱਟੀ ਖਿੱਤੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਦਰਗਾਹ 
ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਸਿਰਫ ਸਾਧਾਰਣ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਹੀ  ਸਨ, ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸਮੁੰਦਰੀ, ਨਦੀ, ਨਹਿਰ, ਸੜਕ, ਰੇਲ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਰੂਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਲਿੰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁ-ਆਧੁਨਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ. ਮਲਟੀਮੋਨਲ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ [[ਐਚ.ਏ.ਬੀ. [ਪੋਰਟਲ]] ਲੰਡਨ ਗੇਟਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਦਨ ਗੇਟਵੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਫਲ ਪੋਰਟਾਂ ਸਥਿੱਤ ਹਨ।  ਆਦਰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ  ਆਸਾਨ ਮੁੜਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ  ਦਿੰਦੀ ਹੈ , ਅਤੇ ਹਵਾ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ।  ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਕਸਰ ਨਦੀਆਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਖੁਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਡਰੇਡਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ. ਡੰਪ ਵਾਟਰ ਪੋਰਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ  ਮਿਲਫੋਰਡ ਹੇਵਨ ਘੱਟ ਆਮ ਹਨ, ਪਰ ਵੱਡੇ ਡਰਾਫਟ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡਿਆਂ  ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ  ਸੁਪਰ ਟੈਂਕਰਜ਼,  ਪੈਨਮੈਕਸ ਬੇੜੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕੰਟੇਨਰ ਜਹਾਜ਼ ਸ ਹੋਰ ਵਪਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਹੁੱਡ ਹਾਬਾਂ]: ਖੇਤਰੀ ਵਿਭਾਜਨ ਕੇਂਦਰ], ਗੋਦਾਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾੜੇ-ਮਾਲ ਇੱਕਠੇ  ਕਰਨ ਵਾਲੇ,  ਕਨਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਨੇੜਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।  ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਗੋ - ਹੈਂਡਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ  ਗੈਂਟਰੀ ਕਰੇਨ,  ਸਟੈਕਰਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ​​ਅਤੇ  ਫੋਰਕਲਿਫਟ ਟਰੱਕ। 

ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਕੁਝ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਯਾਤਰੀ ਫੈਰੀ] ਪੈਸਜਰ ਫੈਰੀ]] ਅਤੇ ਕਰੂਜ਼ ਸ਼ਿਪ  ਲਈ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ  ਕੰਨਟੇਨਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਂ ਆਮ ਮਾਲ ਦਾ ਮਾਹਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਬੰਦਰਗਾਹ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫੌਜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।  ਕੁਝ ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [ਅਸੈਂਸ਼ਨ ਟਾਪੂ, ਅਸੈਸ਼ਨ]] ਅਤੇ ਸੈਂਟ ਹੈਲੇਨਾ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਸੀਮਤ ਪੋਰਟ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ [[ਬਾਜ] ] ਜਾਂ  ਲੌਂਚ। 

ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਮੌਜੂਦਾ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪੋਰਟ ਬਚੇ  ਜਾਂ ਘੱਟਦੇ ਹਨ।  ਯੂਕੇ ਵਿਚ,  ਲਿਵਰਪੂਲ ਅਤੇ [[ਸਾਊਥਮਪਟਨ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ] ਸਾਉਥੈਮਪਟਨ] ਦੋਵੇਂ ਬੰਦਰਗਾਹ ਟ੍ਰਾਂਸੋਲਾਟਿਕਲ ਯਾਤਰੀ ਲਾਈਨਰ ਬਿਜਨਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਨ. ਇਕ ਵਾਰ ਟਰੈਫਿਕ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ  ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਦੋਨੋ ਬੰਦਰਗਾਹ ਕੰਟੇਨਰ ਕਾਰਗੋ ਅਤੇ ਕਰੂਜ਼ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਏ।  ਪੋਰਟ ਆਫ ਲੰਡਨ ਦਾ ਪੋਰਟ 1 9 50 ਤਕ ਟੇਮਜ਼ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ, ਪਰ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।  ਥਮਸਪੋਰਟ,  ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਅਰਧ-ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਕੰਟੇਨਰ ਪੋਰਟ (ਪੋਰਟ ਔਫ ਫੇਲਿਕਸਸਟੋ ਦੇ ਲਿੰਕ, ਯੂਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੰਟੇਨਰ ਬੰਦਰਗਾਹ) ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੰਡਨ ਗੇਟਵੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਹੱਬ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਪੋਰਟ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਲਕੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ,  ਰੋਟਰਡਮ ਅਤੇ ਐਂਟਰਡਮ ਦੇ ਪੋਰਟ ਆਫ਼ ਐਂਟਰਮਬਰਡਮ ਦਾ ਆਕਾਰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨਿੱਜੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ  ਪੀਲ ਪੋਰਟਜ਼, ਜੋ ਕਿ ਪੋਰਟ ਆਫ਼ ਲਿਵਰਪੂਲ, ਜੋਹਨ ਲੈੱਨਨ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਤੇ ਮੈਨਚੇਸ੍ਟਰ ਸ਼ਿੱਪ ਨਹਿਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਕੋਲ ਕਮਾਨ - ਧੜਕਾਂ ਅਤੇ ਸਖਤ ਧਾਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਪੋਰਟ ਅਥਾਰਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਤੰਗ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਲਈ  ਪਾਇਲਟ ਅਤੇ ਟਿਊਬਬੋਟ ਵਰਤਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਬੈਲਜ਼ੀਅਨ ਐਂਟੀਵਰਪ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਸ਼ੀਲਡਟ. ਰਿਵਰ ਸ਼ੀਲਡਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਡਚ ਪਾਇਲਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਨੇਵੀਗੇਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਸਟਮਜ਼ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਹਨ.

ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 
ਸ਼ਬਦ "ਪੋਰਟ" ਅਤੇ "ਬੰਦਰਗਾਹ" ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਪੋਰਟ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ  ਨਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ  ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡ੍ਰਾਈਵ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਾਰਗੋ ਪੋਰਟ

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ

ਕਾਲ ਦੇ ਪੋਰਟ

ਕਰੂਜ਼ ਹੋਮ ਪੋਰਟ

ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਪੋਰਟ

ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੋਰਟ

ਖੁਸ਼ਕ ਬੰਦਰਗਾਹ

ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਪੋਰਟ

ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੇ ਪਰਭਾਵ

ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹ
ਕਾਂਡਲਾ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਪ੍ਰਾਇਆਦੀਪ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਮੁੰਬਈ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਚੇਨੰਈ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਕੋਲਕਾਤਾ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਨਿਉ ਮੰਗਲੌਰ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਟੂਟੀਕੋਰਿਨ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਇਨੋਰ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਕੋਚੀ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਮੋਰਮੂਗਾਓ ਬੰਦਰਗਾਹ* ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਬੰਦਰਗਾਹ

ਹਵਾਲੇ

ਸਮੁੰਦਰ