ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ
ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ( ) ਜਾਂ ਮੈਂਗਜ਼ੀ (372–289 ਈ.ਪੂ. ਜਾਂ 385–303 ਜਾਂ 302ਈ.ਪੂ.) ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੀਵਨ
ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਮ ਮੈਂਗ ਕੇ (孟轲) ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ੋਊ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸ਼ੈਨਡੌਂਗ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਚੈਂਗ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕੂਫ਼ੂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਦਾ ਜਨਮਸਥਾਨ ਹੈ। 

ਉਹ ਇੱਕ ਘੁਮੰਕੜ ਚੀਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਟੀਕਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਦੇ ਪੋਤੇ ਜ਼ੀਸੀ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਲੋਕ-ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਪੂਰੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਘੁੰਮਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਲਾਹਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਝਗੜਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਾਲ (403–221 ਈ.ਪੂ.) ਦੌਰਾਨ ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਨੇ ਕੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿਕਸੀਆ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ 319 ਤੋਂ 312 ਈ.ਪੂ. ਤੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਕੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲਈ ਸੀ। ਸਮਕਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਾ ਲਿਆ ਸਕਣ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। 

ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਨੂੰ ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਕਬਰਿਸਤਾਨ (孟子林, ਮੈਂਗਜ਼ੀ ਲਿਨ, ਜਿਸਨੂੰ 亚圣林, ਯਾਸ਼ੇਂਗ ਲਿਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ੋਚੈਂਗ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ

ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ
ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ ਨੇ ਆਪ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਪਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਮਾਂਦਰੂ ਚੰਗਿਆਈ ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ– ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ– ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾੜਾ ਨੈਤਿਕ ਚਰਿੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਅਧਿਕਤਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। and "the way of learning is none other than finding the lost mind."

ਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ (ਜਾਂ ਪੁੰਗਰਨਾ)
ਜਮਾਂਦਰੂ ਚੰਗਿਆਈ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ, ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਗਵਾਹ ਨੂੰ ਇੱਕਦਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 

 Internet Encyclopedia of Philosophy entry
Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
Mengzi: Chinese text with English translation and links to Zhuxi's commentary
English translation by A. Charles Muller Annotated scholarly translation with Chinese text
Article discussing the view of ethics of  Mencius from The Philosopher
 
 

ਜਨਮ 372 ਈ.ਪੂ.
ਮੌਤ 289 ਈ.ਪੂ.
ਚੀਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ