ਸਾਮਾਜਕ ਮੀਡੀਆ
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵਰਚੁਅਲ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਵਿਚਾਰਾਂ, ਰੁਚੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੀਆਂ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ:

 ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਵੈੱਬ 2.0 ਇੰਟਰਨੈੱਟ-ਅਧਾਰਿਤ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹਨ।
 ਯੂਜ਼ਰ-ਸਿਰਜਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਟੈਕਸਟ ਪੋਸਟਾਂ ਜਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਫੋਟੋਆਂ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓਆਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਆਨਲਾਈਨ ਅੰਤਰ-ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਡਾਟੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜਿੰਦਜਾਨ ਹਨ।
 ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਜਾਂ ਐਪ ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਆ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਯੂਜ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੇਵਾ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰੋਫਾਈਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ
 ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਯੂਜ਼ਰ ਦੇ ਪਰੋਫਾਇਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਪਰੋਫਾਇਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸਮਾਜਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। 

ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਬਦ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਉਪਭੋਗਤਾ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਔਨਲਾਈਨ ਫੈਸਿਲੀਟੇਟਰ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਨੈਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵੈੱਬ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਉਪਭੋਗਤਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੈਸਕਟੌਪਾਂ 'ਤੇ ਵੈੱਬ-ਅਧਾਰਿਤ ਐਪਸ ਦੁਆਰਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਟੈਬਲੇਟ) ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇਹਨਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਹਿ-ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਕਿਉਰੇਟ ਕੀਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਪੋਸਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।  100 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਫ਼ੈਸਬੁੱਕ (ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਫੇਸਬੁੱਕ ਮੈਸੇਂਜਰ), ਟਿਕਟੌਕ, ਵੀਚੈਟ, ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ, ਕਿਊਜ਼ੋਨ, ਸੀਨਾ ਵੀਬੋ, ਟਵਿਟਰ, ਟੰਬਲਰ, ਬਾਇਡੂ ਟਾਇਬਾ, ਅਤੇ ਲਿੰਕਡਇਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਯੂਟਿਊਬ, ਕਿਊਕਿਊ, ਕਵੋਰਾ, ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ, ਵਟਸਐਪ, ਸਿਗਨਲ, ਲਾਈਨ, ਸਨੈਪਚੈਟ, ਪਿਨਟੇਰੇਸਟ, ਵਾਈਬਰ, ਰੈਡਿਟ, ਡਿਸਕੋਰਡ, ਵੀਕੇ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਸੋਫਟ ਟੀਮਜ਼, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਵਾਇਤੀ ਮੀਡੀਆ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਿੰਟ ਰਸਾਲੇ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ, ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ) ਤੋਂ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਮੇਤ, ਪਹੁੰਚ, ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ, ਉਪਯੋਗਤਾ, ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ, ਅਤੇ ਸਥਾਈਤਾ।

ਇਤਿਹਾਸ

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ 
ਪਲੈਟੋ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ 1960 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਲੀਨੋਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੰਟਰੋਲ ਡੇਟਾ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ 1973-ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੋਟਸ, ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼-ਫੋਰਮ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ; TERM-ਟਾਕ, ਇਸਦੀ ਤੁਰੰਤ-ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ; ਟਾਕੋਮੈਟਿਕ, ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲਾ ਔਨਲਾਈਨ ਚੈਟ ਰੂਮ; ਨਿਊਜ਼ ਰਿਪੋਰਟ, ਇੱਕ ਭੀੜ ਸਰੋਤ ਔਨਲਾਈਨ ਅਖਬਾਰ, ਅਤੇ ਬਲੌਗ ਅਤੇ ਐਕਸੈਸ ਸੂਚੀਆਂ, ਇੱਕ ਨੋਟ ਫਾਈਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੂਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਦੋਸਤ, ਸਹਿਪਾਠੀਆਂ, ਜਾਂ ਸਹਿ-ਕਰਮਚਾਰੀ।

ਅਰਪਾਨੇਟ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1967 ਵਿੱਚ ਔਨਲਾਈਨ ਆਇਆ ਸੀ, ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ/ਵਪਾਰਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ MIT's ਵਿਖੇ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ 'ਤੇ 1982 ਦੀ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ (ਜਾਂ 'ਨੈਟਿਕੇਟ') ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ। ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 

ਜਦੋਂ ਟਿਮ ਬਰਨਰਜ਼-ਲੀ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਹਾਈਪਰਟੈਕਸਟ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਵੈੱਬ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਵੈਬਲਾਗ, ਸੂਚੀ ਸਰਵਰ, ਅਤੇ ਈ-ਮੇਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਨਲਾਈਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਔਫਲਾਈਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਨਲਾਈਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੈੱਬ 2.0 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨੈਟਵਰਕਡ ਸਮਾਜਕਤਾ ਲਈ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ, ਦੋ-ਪੱਖੀ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਨੈਟਵਰਕ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਨਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ।

GeoCities ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਨਵੰਬਰ 1994 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸੰਬਰ 1995 ਵਿੱਚ Classmates.com ਅਤੇ ਮਈ 1997 ਵਿੱਚ SixDegrees.com। ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਿਕਸ ਡਿਗਰੀਜ਼ ਪਹਿਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸੀ।

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦੇਵੇਗਾ ਕਿ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਅਤੇ ਟੈਲੀਫੋਨ ਵਰਗੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਹਨ। ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ। 2015 ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਪੇਪਰ ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਚਾਰ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ:

 ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਵੈੱਬ 2.0 ਇੰਟਰਨੈੱਟ-ਅਧਾਰਿਤ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹਨ।
 ਯੂਜ਼ਰ-ਸਿਰਜਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਟੈਕਸਟ ਪੋਸਟਾਂ ਜਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਫੋਟੋਆਂ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓਆਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਆਨਲਾਈਨ ਅੰਤਰ-ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਡਾਟੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜਿੰਦਜਾਨ ਹਨ।
 ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਜਾਂ ਐਪ ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਆ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਯੂਜ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੇਵਾ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰੋਫਾਈਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
 ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਯੂਜ਼ਰ ਦੇ ਪਰੋਫਾਇਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਪਰੋਫਾਇਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸਮਾਜਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

2019 ਵਿੱਚ, ਮੈਰਿਅਮ-ਵੈਬਸਟਰ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ "ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਲਾਗਿੰਗ ਲਈ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਵਿਚਾਰਾਂ, ਨਿੱਜੀ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀਡੀਓਜ਼) ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਔਨਲਾਈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।"

ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਦੱਸਤਾ 'ਤੇ ਅੰਕੜੇ 
ਸਟੈਟਿਸਟਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ, 2022 ਵਿੱਚ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3.96 ਬਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; 2020 ਵਿੱਚ 3.6 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ। 2025 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਖਿਆ ਵੱਧ ਕੇ 4.41 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ

ਮਰੇ ਹੋਏ ਉਪਭੋਗਤਾ 
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਮੱਗਰੀ, ਵੈੱਬ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਂਗ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇਸਨੂੰ ਮਿਟਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਹ ਅਟੱਲ ਸਵਾਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਟਵਿੱਟਰ, ਫੇਸਬੁੱਕ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ, ਲਿੰਕਡਇਨ, ਅਤੇ ਪਿਨਟਰੈਸਟ, ਨੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਤਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ 'ਵਿਰਾਸਤੀ' ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ।

ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੋਂ

ਸਰਕਾਰਾਂ 
ਸਰਕਾਰਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ):

 ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ
 ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ
 ਪਾਲਕ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ
 ਹੋਰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸਰਕਾਰ
 ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ/ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੋ
 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰੋ।

ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਂਚ 
ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜਾਂਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਾਪਤਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ, ਪੁਲਿਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਨਾਗਰਿਕ-ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਿਤ ਪੁਲਿਸ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਫੁਟੇਜ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਯੂ.ਐਸ. ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਸਟਮਜ਼ ਐਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਧਾਰਤ ਸਟਿੰਗ ਆਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਵੀ ਹੈ। ਯੂ.ਐਸ. ਕਸਟਮਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ (ਜਿਸ ਨੂੰ CPB ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਹੋਮਲੈਂਡ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਵੀਜ਼ਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੀਪੀਬੀ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਰੰਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਵੱਕਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਕਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ। ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ, ਮਿਸਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਮੀਡੀਆ ਅੰਬੈਸਡਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਭਾਵਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮਿਸਰ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਮਾੜੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਨੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਬਈ ਨੇ ਵੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੁਬਈ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਦੁਬਈ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ।

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
Social media
ਸੰਚਾਰ