ਫ਼ਵਜ਼ੀਆ ਕੂਫ਼ੀ
ਫ਼ਾਜ਼ੀਆ ਕੂਫ਼ੀ () (ਜਨਮ 1975 ਜਾਂ 1976) ਇੱਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਾਰਕੂਨ ਹੈ, ਅੱਜ-ਕਲ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਦੱਸ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।

ਜੀਵਨੀ

ਬਚਪਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ
ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ, ਕੁੜੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪਿਹਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ ਮਗਰੋਂ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸੰਸਦੀ ਸਦੱਸ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਫ਼ਾਜ਼ੀਆ ਕੂਫ਼ੀ ਦੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਨ ਲਈ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੂਫ਼ੀ ਦੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ, ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਹਲੀ ਕੁੜੀ ਸੀ ਜੋ ਸਕੂਲ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰੇਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ 25 ਸਾਲ ਸੰਸਦੀ ਸਦੱਸ ਰਹੇ,ਪਰ ਪਿਹਲੀ ਅਫਗਾਨੀ ਲੜਾਈ (1979–1989) ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੀ।

ਕੂਫ਼ੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਸੇਫ ਦੀ ਮੈਂਮਬਰ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ 2002 ਤੋਂ 2004 ਚਾਈਲਡ ਪ੍ਰੋਟੇਕਸ਼ਨ ਅਫ਼ਸਰ (child protection officer)ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ

ਕੂਫ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਫ਼ਰ 2001 ਵਿੱਚ ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਪਤਨ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ "ਸਕੂਲਾਂ ਨੂ ਮੁੜੋ"ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
 
2002 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਕੂਫ਼ੀ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੇ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਯੂਨੀਸੇਫ ਵਿੱਚ ਚਾਈਲਡ ਪ੍ਰੋਟੇਕਸ਼ਨ ਅਫ਼ਸਰ (child protection officer) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਨਿਜ਼ੀ ਜੀਵਨ
ਕੂਫ਼ੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਹਮੀਦ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ 10 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਤਪਦਿਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਜੇਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟਣ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਕੂਫ਼ੀ ਆਪਣੀ 2 ਬੇਟੀਆਂ ਨਾਲ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਰਿਹੰਦੀ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ

ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ