ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ (ਕਹਾਣੀ)
ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ (ਉਰਦੂ: ‎ٹوبہ ٹیک سنگھ) ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੀ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ 1955 ਵਿੱਚ ਛਪੀ। ਇਹ ਮੰਟੋ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਹੈ।

ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰ
1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਿੰਦੂ - ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਾਗਲਾਂ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪਾਗਲਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਪਾਗਲ ਸੀ ਜੋ ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਦਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਲੇਕਿਨ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੋਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੀ ਸਰਹਦ ਤੇ ਨੋ ਮੈਨਜ ਲੈਂਡ ਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ:

ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੜਬੜ

ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉਤੇਜਿਤ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਿਲੀਜੁਲੀ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੜਬੜਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਗੱਲਾਂ ਉਂਜ ਤਾਂ ਬੇਮਤਲਬ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਨਾਂ ਲਈ ਝਿੜਕਾਂ ਵੀ ਵਿੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ:

 “ਉਪੜ ਦੀ ਗੁੜ-ਗੁੜ ਦੀ ਏਕਸੀ ਦੀ ਬੇਧਿਆਨਾ ਦੀ ਮੂੰਗ ਦੀ ਦਾਲ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਐਂਡ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਆਫ਼ ਦੀ ਦੁਰ ਫਿੱਟੇ ਮੂੰਹ।”

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ 2005 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ
ਸੁਣੋ ਕਹਾਣੀ ਪਾਠ 'ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ', ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ
ਸੁਣੋ ਕਹਾਣੀ ਪਾਠ 'ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ', ਭਾਗ ਦੂਜਾ

ਹਵਾਲੇ

ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ
ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਮੰਟੋ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਉਰਦੂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ