ਗੀਤਾ ਦੱਤ
ਗੀਤਾ ਦੱਤ (ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਗੀਤਾ ਘੋਸ਼ ਰਾਏ ਚੌਧਰੀ: 23 ਨਵੰਬਰ 1930 - 20 ਜੁਲਾਈ 1972) ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰੀਦਪੁਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਈ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਗੈਰ ਫਿਲਮ ਦੋਨੋਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਣੇ ਵੀ ਗਾਏ।

ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਗੀਤਾ ਘੋਸ਼ ਰਾਏ 
ਚੌਧੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ, ਇਡੀਲਪੁਰ ਨਾਮਕ ਇਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਕ ਅਮੀਰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ  ਹੋਇਆ, ਜੋ
ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਰੀਅਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਗੋਸਾਇਰਹਾਟ ਉਪਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ 
ਬੰਗਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਫਰੀਦਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਚਾਲੀਵਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀਆਂ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਚਲੇ ਗਿਆ।1942 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।  ਗੀਤਾ ਉਦੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।

ਕਰੀਅਰ 
ਕੇ. ਹਨੂੰਮਾਨ 
ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਗੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ 
ਸਿੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗਾਉਣ ਵਿਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।  1946 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਫ਼ਿਲਮ ਭਗਤ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਵਿਚ ਗਾਉਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਗਾਇਨ ਲਈ ਕੇਵਲ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।

1947 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰੇਕ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਦੋ ਭਾਈ ਦਾ ਸੰਗੀਤ "ਮੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਸਪਨਾ ਬੀਤੀ ਗਯਾ" ਨਾਲ ਹਿੱਟ ਹੋ ਗਿਆ।  ਗੀਤਾ
ਰਾਏ ਦੀ ਤਾਜੀ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲੀ ਅਤੇ ਵਲਵਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ 
ਕਿ, "ਬੰਗਾਲੀ ਲਹਿਜੇ" ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਗਾਣਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਟੁੰਬ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ  "ਬੰਗਾਲ ਕਾ ਜੱਦੂ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਧੂਹ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ "ਯਾਦ ਕਰੋਗੇ, ਯਾਦ ਕਰੋਗੇ, ਇੱਕ ਦਿਿਨ ਹਮਕੋ ਯਾਦ ਕਰੋਗੇ", ਗਾਇਆ। ਇਹ ਇਕ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਬੱਚੇ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਉਣਾ  ਕਮਾਲ ਹੀ ਸੀ।

ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਗੀਤਾ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੋਮਾਂਸ 26 ਮਈ 1953 ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ: ਤਰੁਣ (1954-1985), ਅਰੁਣ (1956-2014) ਅਤੇ ਨੀਨਾ (ਜਨਮ 1964) ਹੋਏ।

ਉਸ ਨੇ ਸੁਧੀਨ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਅਨਲ ਚੈਟਰਜੀ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਧੁਨ 'ਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਗੈਰ-ਫ਼ਿਲਮੀ ਡਿਸਕਸ ਵੀ ਕੱਟੀਆਂ।

1957 ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਨੇ ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਗੌਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸਿਨੇਮਾਸਕੋਪ 'ਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੋਣੀ ਸੀ ਪਰ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ, ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਸ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਲਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨੇ ਗੀਤਾ ਦੇ ਗਾਇਕੀ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

1958 ਵਿੱਚ ਐਸ.ਡੀ. ਬਰਮਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗੀਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਨਾ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਕੱਚੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਮਨ ਦੇ ਮੰਗ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਓ.ਪੀ. ਨਈਅਰ ਨੇ ਫਿਰ ਆਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

1964 ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦੀ ਮੌਤ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਗੀਤਾ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੰਭੀਰ ਘਬਰਾਹਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਡਿਸਕਸ ਕੱਟੇ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਬਧੂ ਬਾਰਨ (1967) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਕਾਨੂ ਰਾਏ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਅਨੁਭਵ (1971) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਾਲ ਗਾਇਆ। ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 1972 ਵਿੱਚ ਮਿਡਨਾਈਟ ਲਈ ਸੀ (ਅਣਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ) ਦੋ ਦੋਗਾਣੇ, ਇੱਕ ਜੋ ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਨਾਲ ਸੀ।

ਮੌਤ 
ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਦੀ 20 ਜੁਲਾਈ 1972 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 41 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦੇ ਸਿਰੋਸਿਸ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਛੱਡ ਗਈ ਸੀ।

ਚੋਣਵੇਂ ਗੀਤ 
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 1200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਮੈਥਿਲੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸਦਾਬਹਾਰ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਤੀਘਰ' ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਹੈ।

ਕੁਝ ਗੀਤ ਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੈ:

 "Mera Sundar Sapna Beet Gaya" (Do Bhai – 1947 )
 "Woh Sapne Waali Raat" (Pyaar – 1950)
 "Tadbir Se Bigdi Hui Taqdeer" (Baazi – 1951)
 "Aan Milo Aan Milo" (Devdas – 1955 ) With Manna Dey
 "Aaj Sajan Mohe Ang Lagalo" (Pyaasa – 1957)
 " Jane kya tune kahi" (Pyaasa – 1957)
 "Hum Aap Ke Aankhon Main" (Pyaasa – 1957) with Mohd. Rafi
 "Hawa Dhire Aana" (Sujata – 1959)
 "Waqt Ne Kiya Kya Haseen Sitam" (Kaagaz Ke Phool – 1959)
 "Janu janu re" (Insaan Jaag Utha) with Asha Bhosle

ਕੁਝ ਗੀਤ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਓ. ਪੀ.ਨਈਅਰ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ ਕੀਤੀ:

 "Zara Saamne Aa" (Baaz – 1953)
 "Babuji Dhire Chalna" (Aar Paar – 1954)
 "Thandi Hawa Kali Ghata" (Mr. & Mrs. '55 – 1955)
 "Jaane Kahan Mera Jigar Gaya Ji" (Mr. & Mrs. '55 – 1955)
 "Jab Badal Lehraya" (Chhoomantar – 1956)
 "Mere Zindagi Ke Humsafar" (Shrimati 420 – 1956)
 "Jaata Kahan Hai" (CID – 1956)
 "Aye Dil Hain Mushkil" (Aka "Bombay Meri Jaan") (CID – 1956), With Mohammed Rafi
 "Chor, Lutere, Daku" (Ustad – 1957)
 "Mera Naam Chin Chin Chu" (Howrah Bridge – 1958)
 "Kaisa Jadoo Balam Tune Dara" (12 O'clock – 1958)

ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਗਾਏ ਗਏ ਕੁਝ ਗੀਤ

 "Jai Jagadish Hare" Composed By A Sanskrit Poet Jayadeva Circa 1200 AD (Anand Math - 1951)
 "Na Jao Saiyaan Chhuda Ke Baiyaan" (Sahib Bibi Aur Ghulam – 1962)
 "Kaise Roko Ge Aise Toofan Ko" (Anandmath – 1952 ) With Talat Mahmood
 "Madbhari Hain Pyar Ki Palken" (Fashion – 1957)
 "Na Yeh Chand Ho Ga" (Shart – 1954)
 "Piya Aiso Jiya Mein Samaye Gayo" (Sahib Bibi Aur Ghulam – 1962)
 "Chale Aao Chale Aao" (Sahib Bibi Aur Ghulam – 1962)

ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ
 "Aye Dil Mujhe Bata De'"(Bhai Bhai – 1956)

ਫ਼ਿਲਮ ਅਨੁਭਵ ਲਈ (1971)
 "Mujhe Jaan Nah Kaho Meri Jaan" (Anubhav – 1971) Music: Kanu Roy
 "Mera Dil Jo Mera Hota" (Anubhav – 1971) Music: Kanu Roy
 "Koi Chupke Se Aake" (Anubhav – 1971) Music: Kanu Roy

ਜੋਗਨ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤ:
 "Ghunghat Ke Pat Khol"
 "Mein Tou Girdhar Ke Ghar Jaon"
 "Mat Ja Mat Ja Jogi"
 "Dag Mag Dag Mag Dole Naiya"
 "Mein Tou Prem Diwani"

ਕੁਝ ਬੰਗਾਲੀ ਗੀਤs:

 'Shachimata Go Char Juge Hai' (1950)
   Baalo (1951) ( Punjabi Film ) : Kothe Kothe Aa Kudiye : Music  N Dutta : L Sahir Ludhiyanvi
 'Ekhan-O Dustar Lajja' (1952)
 'Ei Sundar Swarnali Sandhyay' (Hospital, 1960; Music: Amal Mukherjee)
 'Katha Achhe Tumi Aj Asbe (Kanu Ghosh 1960)
 'Ei Mayabi Tithi' (Shonar Horin, 1959; Music: Hemant Mukherjee)
 'Tumi Je Amar' (Harano Sur, 1958; Music: Hemant Kumar)
 'Nishi Raat Banka Chand Aakashe'  (Prithibi Aamare Chaay, 1957; Music: Nachiketa Ghosh)
 'Jhanak Jhanak Kanak Kankan Baaje' (Indrani, 1958; Music : Nachiketa Ghosh)
 ' Sundar, jano na ki.....' ( Indrani, 1958; Music : Nachiketa Ghosh)
 ' Nir chhoto kshati nei ' [duet with Hemanta Mukherjee]( Indrani, 1958; Music : Nachiketa Ghosh)
 ' Kancher churir chhata' ( Dak Harkara; Music : Sudhin Dasgupta)

ਗੈਰ-ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਬੰਗਾਲੀ ਗੀਤ:

 ' Kato gaan haralam tomar majhe ' (Music : Anal Chatterjee)
 ' Krishnachura aagun tumi ' (Music : Sudhin Dasgupta)
 ' Ektu chaoya, ektu paoya ' (Music : Sudhin Dasgupta)
 '..Aay aay moynamotir ganye ' (Music : Kanu Roy)

ਹਵਾਲੇ 

ਜਨਮ 1930
ਮੌਤ 1972
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ
ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ