ਵਿਟਿਲਿਗੋ
ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਚਮੜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣਾ ਪਿਗਮੈਂਟ ਗੁਆਣ ਲਗਦੇ ਹਨ I ਇਹ ਹਲਾਤ ਤਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦ ਚਮੜੀ ਦੇ ਪਿਗਮੈਂਟ ਸੈਲ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ I ਕੁਝ ਖਾਸ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਿਆ ਹੈ I ਰਿਸਰਚ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਟੋਇਮਿਉਣ, ਜੈਨਿਟਿਕ, ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਸਟੈਸ, ਨਿਉਰਲ, ਜਾਂ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ I ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸੇ੍ਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਸੈਗਮੈਂਟਲ ਅਤੇ ਨਾਨ-ਸੈਗਮੈਂਟਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ I

ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਘਟਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 1% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜਨਸੰਖਆ ਔਸਤ 2-3% ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਹੀ 16% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ I ਆਟੋਇਮੀਉਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਡਿਸਨ ਰੋਗ, ਹਾਸ਼ੀਮੋਟੋ ਥਾਇਰੋਡਿਟਿਸ, ਅਤੇ ਟਾਇਪ 1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਮੈਲਿਟਸ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਹੈ I ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਪਚਾਰ ਦੇ ਕਈ ਵਿਕਲਪ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਟਰਾਪਿਕਲ ਸਟਿਰੋਇਡੱਸ, ਕੈਲਸਿਨਿਉਰਿਨ ਇੰਨਹੈਬਿਟਰ ਅਤੇ ਫੋਟੋਥੈਰੇਪੀ I

ਵਰਗੀਕਰਣ

ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਸੈਗਮੈਂਟਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ (ਐਸਵੀ)ਅਤੇ ਨਾਨ-ਸੈਗਮੈਂਟਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ (ਐਨਐਸਵੀ) I ਐਨਐਸਵੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਹੈ I

ਨਾਨ-ਸੈਗਮੈਂਟਲ

ਨਾਨ-ਸੈਗਮੈਂਟਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ (ਐਨਐਸਵੀ) ਵਿੱਚ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਡਿਪੀਗਮੈਂਟੈਸ਼ਨ ਦੇ ਧੱਬਿਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦਿਖਦੀ ਹੈ I ਨਵੇਂ ਪੈਚ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ I ਇਹ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੀ ਖਾਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ I ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਪਿਗਮੈਂਟੇਡ ਚਮੜੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਲਿਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ I ਨਾਨ-ਸੈਗਮੈਂਟਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ (ਐਨਐਸਵੀ) ਕਿਸੀ ਵੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, (ਸੈਗਮੈਂਟਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਕਿਸ਼ੋਰਾਵਸ੍ਥਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) I

ਨਾਨ-ਸੈਗਮੈਂਟਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਦੇ ਪ੍ਕਾਰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:

 ਸਧਾਰਨ ਵਿਟਿਲਿਗੋ; ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪੈਟਰਨ, ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਡਿਪੀਗਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸਥਾਨ
 ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ; ਡਿਪੀਗਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ
 ਫੋਕਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ; ਬਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ
 ਐਫਰੋਫੇਸ਼ਿਅਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ; ਉਂਗਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੇਰੀਓਰੀਫਿਸ਼ਿਅਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ
 ਮੁਕੋਸਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ; ਮੁਕੋਸ ਮੈਮਬਰੇਨ ਦੀ ਕੇਵਲ ਡਿਪੀਗਮੈਂਟੇਸ਼ਨ

ਸੈਗਮੈਂਟਲ

ਸੈਗਮੈਂਟਲ ਵਿਟਿਲਿਗੋ (ਐਸਵੀ) ਦਿਖਣ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਫੈਲਣਾ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਲਗ ਹੈ I ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਐਨਐਸਵੀ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਅਲਗ ਹੈ I ਇਸਦਾ ਰੁਝਾਨ ਚਮੜੀ ਦੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਪਾਇਨਲਕੋਡ ਤੋਂ ਡੋਰਸੇਲ ਰੂਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋਕਿ ਅਕਸਰ ਇਕਪਾਸੜ ਹੈ I ਇਹ ਐਨਐਸਵੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਲਾਜ਼, ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਟੋਇਮੀਉਣ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸਧਾਰਨ ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਨਾਲੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ I ਐਸਵੀ ਇੱਕ ਇਲਾਜ਼ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਾਲਤ ਹੈ ਜੋ ਟਰੋਪਿਕਲ ਇਲਾਜ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੈ I

ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲਛੱਣ

ਵਿਟਿਲਿਗੋ ਦਾ ਇਕਮਾਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਡਿਪੀਗਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਚਮੜੀ ਤੇ ਪਿਲੇ ਧੱਬੇ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਹੱਥਾਂ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ I ਧੱਬੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਅਕਸਰ ਵੱਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਅਕਾਰ ਬਦਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ I

ਹਵਾਲੇ