ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ
ਗੁਪਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋਨਾ ਯੁੱਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀਰਘਕਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਏਕਤਾ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੁਸ਼ਾਣ ਅਤੇ ਸਾਤਵਾਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਏਕਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਮੌਰੀਆ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਉਦੈ ਹੋਇਆ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਗ ਸ਼ਕ‍ਤੀ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਾਕਾਟਕ ਅਤੇ ਪੂਰਵੀ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗੁਪਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਪੁਨਰਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਤੀਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉੱਨਤੀ ਚੌਥੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਗੁਪਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਰਾਜ ਆਧੁਨਿਕ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਸ਼ਾਸਕ ਸੂਚੀ

 ਕੁਮਾਰਗੁਪਤ ਪਹਿਲਾਂ
 ਕੁਮਾਰਗੁਪਤ ਦੂਜਾ
 ਘਟੋਟਕਚ ਗੁਪਤ
 ਨਰਸਿੰਹਗੁਪਤ ਬਾਲਾਦਿਤਿਅ
 ਬੁੱਧਗੁਪਤ
 ਰਾਮਗੁਪਤ
 ਸ਼ਰੀਗੁਪਤ
 ਸਕੰਦਗੁਪਤ

ਗੁਪਤ ਰਜੇਗਹਰਾਜਵੰਸ਼