ਪੁਰਾਣੀ ਹਵੇਲੀ
ਪੁਰਾਨੀ ਹਵੇਲੀ ਨੂੰ ਮਸਰਤ ਮਹਿਲ ਪੈਲੇਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਹਵੇਲੀ ਖ਼ਾਦੀਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੁਰਾਣਾ ਮਹਿਲ। ਇਹ ਸਿਕੰਦਰ ਜਾਹ, ਆਸਫ਼ ਜਾਹ III (1803-1829) ਲਈ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਬਹਾਦਰ, ਆਸਫ਼ ਜਾਹ II ਨੇ ਬਣਵਾਈ ਸੀ।

ਇਤਿਹਾਸ 
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਦੂਜੇ ਨਿਜ਼ਾਮ, ਮੀਰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ 1717 ਵਿੱਚ ਮੋਮਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰੁਕਨੁਦੌਲਾਹ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਿਕੰਦਰ ਜਾਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੰਤਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਹਵੇਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਮਾਰਤੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਆਇਨਾ ਖ਼ਾਨਾ (ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਘਰ) ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਖ਼ਾਨਾ (ਚੀਨੀ ਕੱਚ ਦਾ ਘਰ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਛੇਵੇਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਸੀ।

ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ (ਹੈਦਰਾਬਾਦ) ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਵਧੀਕ ਡੀਸੀਪੀ ਇੱਥੋਂ ਦਫ਼ਤਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮਹਿਲ 
ਹਵੇਲੀ ਦਾ ਆਕਾਰ "U" ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਆਇਤਾਕਾਰ ਵਿੰਗ ਹਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਮਹਿਲ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬਵਤ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਮਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਅਲਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲ਼ੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲਿਫਟ (ਐਲੀਵੇਟਰ) ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਦੇ ਇੱਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਵਿੰਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲ਼ੀ ਭੁਜਾ ਨੂੰ ਢਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਅਜਾਇਬਘਰ 

ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਆਖਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਿਦਿਆਲਾ 
ਮੁਕੱਰਮ ਜਾਹ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1987 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਇਹ ਮੁੱਖ ਮਹਿਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਪੰਜ ਸਹਾਇਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।   ਇਹ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਜਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਚੌਮਹੱਲਾ ਪੈਲੇਸ
 ਤਾਰਾਮਤੀ ਬਰਾਦਰੀ
 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ

ਹਵਾਲੇ 

ਹਵੇਲੀਆਂ