ਹੱਸ
ਹੱਸ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਗਲ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੋਟੀ ਸੀਖ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਗਹਿਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ ਹੱਸ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਰਦਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੱਸ ਦੀ ਹੱਡੀ ਤੇ ਪਹਿਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਹਸਲੀ, ਹੱਸੀ ਜਾਂ ਹਸੀਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਣਤਰ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਟੀ ਸੀਖ ਜਿਹੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰੋੜ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸੀਖ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਮਰੋੜੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੀਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਕਢਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਪੂਰੀ ਸੀਖ ਨੂੰ ਗਰਦਨ ਦੇ ਮੇਚ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਗੋਲਾਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੋਂ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ

ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਹਿਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼, ਯੂਨੀਸਟਾਰ ਬੁੱਕਸ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2013, ਪੰਨਾ 335-336

ਪੰਜਾਬੀ ਗਹਿਣੇ