ਰਾਇਪੁਰ, ਮਾਨਸਾ
ਰਾਇਪੁਰ, ਜਾਂ ਰਾਏਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2001 ਵਿੱਚ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 5530 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 23.93 ਕਿ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ।

ਭੂਗੋਲ 

ਰਾਏਪੁਰ, ਜਿਸਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ , ਲਗਭਗ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਝੁਨੀਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਾਨਸਾ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ (21 km), ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ (32) km) ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਇਸ ਦੇ ਦੂਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ (203 km). ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ 21 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ 11 ਪਿੰਡਾਂ ਬਾਜੇ ਵਾਲਾ, ਬੀਰੇ ਵਾਲਾ ਜੱਟਾਂ, ਝਰੀਆਂ ਵਾਲਾ (ਬਿਸ਼ਨਪੁਰਾ), ਟਾਂਡੀਆਂ, ਨੰਗਲਾ, ਪੇਰੋਂ, ਬੈਹਣੀਵਾਲ, ਬਾਣੇ ਵਾਲਾ, ਤਲਵੰਡੀ ਅਕਲੀਆ (ਛੋਟੀ ਤਲਵੰਡੀ), ਮਾਖਾ ਅਤੇ ਛਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਜਨਸੰਖਿਆ 
2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 5,530 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 940 ਪਰਿਵਾਰਾਂ, 2,940 ਮਰਦ ਅਤੇ 2,590 ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 53% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 47% ਹਨ, ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ 880 ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਨਾਲ।

ਸੱਭਿਆਚਾਰ 

ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਧੂ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਖੂਹ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਣਵਰਤਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਖੰਡਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਮਰਦ ਆਪਣਾ ਵਿਹਲਾ ਸਮਾਂ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਜਾਂ ਤਾਸ਼ ਖੇਡ ਕੇ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਧਰਮ 
ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਹੈ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਡੇਰੇ ਹਨ। ਵੱਡਾ ਡੇਰਾ  ਡੇਰਾ ਅਤੇ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰੀਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ/ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਅੱਗੇ, ਇੱਕ ਲਾਲੀ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਦੁਰਗਾ ਮੰਦਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਜਲਵਾਯੂ 
ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਾਪਮਾਨ  ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ  ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਮਾਨਸੂਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲਗਭਗ 70% ਬਾਰਸ਼ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ 

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਵਿੱਦਿਅਕ ਵਿਕਲਪ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਸੰਸਥਾ ਆਦਰਸ਼ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ।

ਆਰਥਿਕਤਾ 
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ 
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੱਟਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਨਹਿਰ ਤੋਂ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸਪਲਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਨਹਿਰ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਬੈਕਅੱਪ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਚਲਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕਣਕ, ਸਰ੍ਹੋਂ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ।

ਹੋਰ 
ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਆਦਿ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਨਵੇਂ ਬਣੇ 2700 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ 
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਫਿਲਟਰ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਵਰ ਗਰਿੱਡ, ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ ਰਿਵਰਸ ਓਸਮੋਸਿਸ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਹੈ।

ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 
ਸਿੱਖਿਆ

ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

ਡਰੇਨੇਜ

ਪਿੰਡ ਦੀ  (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: surrounding road) ਨੂੰ ਨਿਕਾਸੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਘਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੂੜੇ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੈੜੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ  (ਸੜਕ) ਵੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਾਨਸਾ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਭਰ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਅੱਕਾਂ ਵਾਲੀ
 ਚਚੋਹਰ
 ਖਿਆਲੀ ਚੇਹਲਾਂ ਵਾਲੀ
 ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ
 ਲਖਮੀਰ ਵਾਲਾ
 ਉਲਕ
 ਬੁਰਜ ਭਲਾਈਕੇ

ਗੈਲਰੀ

ਹਵਾਲੇ

ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ