ਬੁਸ਼ਮੈਨ
ਬੁਸ਼ਮੈਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈਨ ਲੋਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਲਾਹਾਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਬੀਲਾ ਹੈ।

ਨਿਵਾਸ ਖੇਤਰ
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਭੂਖੰਡ, ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ, ਜਿੰਬਾਬਵੇ, ਲੇਸੋਥੋ, ਮੋਜਾਮਬੀਕ, ਸਵਾਜੀਲੈਂਡ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ, ਨਾਮੀਬੀਆ ਅਤੇ ਅੰਗੋਲਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੈ, ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਾਮ ਜਿਵੇਂ ਬੁਸ਼ਮੇਨ, ਸੈਨ, ਥਾਣੇਦਾਰ, ਬਾਰਵਾ, ਕੁੰਗ, ਜਾਂ ਖਵੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮੁੱਢਲੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਿਵਾਸੀ ਹਨ।
 ਸ਼ਬਦ ਬੁਸ਼ਮੇਨ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੈਨ ਲੋਕ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹਨ, ਖੋਈਖੋਈ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦੇਹਾਤੀ ਖੋਈਖੋਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। 1950 ਤੋਂ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜਰੂਰੀ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਆਪਣੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹਨ। ਸੈਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਰਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵੰਸ਼ਿਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੈਵ ਵਿਵਿਧਤਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ 2009 ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਐਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 121 ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਫਰੀਕੀ ਜਨਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੇ ਡੀਐਨਏ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਨੁਵੰਸ਼ਿਕ ਵਿਵਿਧਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਸਾਨ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ 14 ਮੌਜੂਦਾ ਜੱਦੀ ਕਬੀਲਿਆਂਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਹਨ।

ਹਵਾਲੇ