ਸ਼ੋਭਾਨਾ ਰਾਨਾਡੇ
ਸ਼ੋਭਾਨਾ ਰਾਨਾਡੇ (ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1924) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ 2011 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ - ਤੀਜਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

ਜੀਵਨੀ 

ਰਾਨਾਡੇ ਦਾ ਜਨਮ 1924 ਵਿੱਚ ਪੂਨਾ, ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋੜ 1942 ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਨਾ ਦੇ ਆਗਾ ਖਾਨ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ੋਭਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।

ਰਾਨਾਡੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਰੀਅਰ ਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋੜ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਲਖੀਮਪੁਰ, ਅਸਾਮ ਗਈ, ਵਿਨੋਭਾ ਭਾਵੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਦਯਾਤਰਾ (ਵਾਕਾਥਨ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਨਿਕੇਤਨ, ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚਪਹਿਲਾ ਬਾਲ ਕਲਿਆਣ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੁਹਿੰਮ, ਆਦਿਮ ਜਾਤੀ ਸੇਵਾ ਸੰਘ , ਨਾਗਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚਰਖਾ ਬੁਣਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

1979 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁਣੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਆਗਾ ਖਾਨ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

1998 ਵਿੱਚ ਰਾਨਾਡੇ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 20 ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੁਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ, ਕਸਤੂਰਬਾ ਮਹਿਲਾ ਖਾਦੀ ਗ੍ਰਾਮੋਦਯੋਗ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ੍ਰਾਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਇੱਕ ਐਸਓਐਸ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹੁਣ 1600 ਅਨਾਥ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਰਾਨਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀਨਗਰ, ਪੁਣੇ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹਰਮਨ ਗਮੇਨਰ ਸੋਸ਼ਲ ਸੈਂਟਰ, 112 ਮੁੰਡਿਆਂ ਅਤੇ 138 ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗਲੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਬਾਲ ਘਰ ਹੈ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਾਲ ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਾਲਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਬਲਸਾਦਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਨਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਸਾਸਵਾਦ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਹੁਣ 60 ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੰਗਾ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ, ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

ਰਾਨਾਡੇ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਆਗਾ ਖਾਨ ਪੈਲੇਸ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਸੰਭਾਲੇ ਗਏ ਅਹੁਦੇ 

 ਟਰੱਸਟੀ - ਕਸਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ
 ਟਰੱਸਟੀ - ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਨਿਧੀ 
 ਟਰੱਸਟੀ - ਬਲਗ੍ਰਾਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 
 ਸਕੱਤਰ - ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੁਸਾਇਟੀ
 ਚੇਅਰਪਰਸਨ - ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਮੇਟੀ ਆਫ ਈਰੇਡੀਕੇਸ਼ਨ ਆਫ ਐਰੀਡੀਕੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇਲਲਿਟਰੇਟ ਅਮੰਗ ਵੂਮਨ 
 ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ - ਐਸਓਐਸ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ - ਦਿੱਲੀ 
 ਪ੍ਰਧਾਨ - ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ
 ਚੇਅਰਪਰਸਨ - ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਭੂਦਨ ਗ੍ਰਾਮ ਦਾਨ

ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 

 ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ - 2010 
 ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਅਵਾਰਡ – 2011
 ਰਿਲਾਇੰਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ - ਸੀਐਨਐਨ ਆਈਬੀਐਨ ਰੀਅਲ ਹੀਰੋਜ਼ 2012 ਲਾਈਫ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ
 ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
 ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਮਾਨਵ ਸੇਵਾ ਅਵਾਰਡ – 2007
 ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ ਪੁਣੇ ਅਵਾਰਡ - ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
 ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ – 1983
 ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 ਗਾਂਧੀ ਸਮਾਰਕ ਨਿਧੀ

ਹਵਾਲੇ

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ 
 

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਨਮ 1924