ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ
ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ () ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਵਾਨ() ਜ. 20 ਨਵੰਬਰ 1916 – ਮ. 10 ਜੁਲਾਈ 2006, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਗਲਪ, ਆਲੋਚਨਾ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ 50 ਤੋਂ ਵਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹਸਤੀ ਸੀ। ਮਾਨਵਵਾਦ ਉਹਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਉਰਦੂ ਅਫ਼ਸਾਨਾ ਯਾਨੀ (ਨਾਵਲ) ਰਚਨਾ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੇਂਡੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਪੱਖੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਖਰਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਲੱਗਪਗ ਅਧੀ ਸਦੀ ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਫ਼ਨੂਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਪਰਫ਼ਾਰਮੈਂਸ (1968) ਅਤੇ ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ (1980) ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।

ਜੀਵਨ

ਜਨਮ
ਅਹਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਵਾਨ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅੰਗਾਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖੁਸ਼ਾਬ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਮੂਲ ਨਾਮ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਸੀ ਅਤੇ ਆਵਾਨ ਸਮੁਦਾਏ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਕਾਸਮੀ ਉਸ ਦਾ ਤਖੱਲੁਸ ਸੀ।

ਸਿੱਖਿਆ

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪੀਰ ਗੁਲਾਮ ਨਬੀ ਆਪਣੀ ਇਬਾਦਤ, ਜ਼ਿਹਦ ਤਕਵਾ ਕਰਕੇ ਅਹਿਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਨਦੀਮ ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 1920 ਵਿੱਚ ਅੰਗਾਹ ਦੀ ਮਸਜਦ ਵਿੱਚ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਿਆ। 1923 ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗੁਜਰ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਹੈਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕੋਲ ਕੈਂਬਲਪੁਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ, ਵਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਮਾਹੌਲ ਰਾਸ ਆਇਆ। 1921-25 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਐਂਡ ਨਾਰਮਲ ਸਕੂਲ ਕੈਂਬਲਪੁਰ (ਅਟਕ) ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪਾਈ। 1930-31 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸੇਖੂਪੁਰਾ ਤੋਂ ਮੈਟਰਿਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1931 ਸਾਦਿਕ ਇਜਰਟਨ ਕਾਲਜ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੋਂ 1935 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਬੀ ਏ ਕੀਤੀ।

ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

 چوپال (ਚੌਪਾਲ), 1939
بگولے (ਬਿਗੋਲੇ), 1941
 طلوع و غروب (ਤਲੋ ਓ ਗ਼ੁਰੂਬ), 1942
گرداب (ਗਿਰਦਾਬ), 1943
سیلاب (ਸੈਲਾਬ), 1943 
آنچل (ਆਂਚਲ), 1944 
آبلے (ਆਬਲੇ), 1946
آس پاس (ਆਸਪਾਸ), 1948
درو دیوار (ਦ੍ਰਵ ਦੀਵਾਰ), 1948
سناٹا (ਸੰਨਾਟਾ), 1952
بازارِ حیات (ਬਾਜ਼ਾਰ-ਏ-ਹਯਾਤ), 1959
برگِ حنا (ਬਰਗ-ਏ-ਹਿਨਾ), 1959
سیلاب و گرداب (ਸੈਲਾਬ ਓ ਗਿਰਦਾਬ), 1961
گھر سے گھر تک (ਘਰ ਸੇ ਘਰ ਤੱਕ), 1963
کپاس کا پھول (ਕਪਾਸ ਕਾ ਫੂਲ), 1973
نیلا پتھر (ਨੀਲਾ ਪੱਥਰ), 1980
کوہ پیما (ਕੋਹ ਪੀਮਾ), 1995

ਸ਼ਾਇਰੀ

دھڑکنیں (ਧੜਕਨੇਂ) - ਕਤਆਤ, 1942
رِم جھم (ਰਿਮਝਿਮ - ਕਤਆਤ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈਆਤ, 1944 
جلال و جمال (ਜਲਾਲ ਓ ਜਮਾਲ) - ਸ਼ਾਇਰੀ, 1946
شعلۂ گُل (ਸ਼ੋਹਲਾ-ਏ-ਗੁਲ), 1953
دشتِ وفا (ਦਸ਼ਤ-ਏ-ਵਫ਼ਾ), 1963 
محیط (ਮਹੀਤ), 1976
دوام (ਦਵਾਮ), 1979
لوح و خاک (ਲੋਹ ਓ ਖ਼ਾਕ), 1988

ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ

تہذیب و فن (ਤਹਿਜ਼ੀਬ ਓ ਫ਼ਨ), 1975
ادب اور تعلیم کے رشتے (ਅਦਬ ਔਰ ਤਾਲੀਮ ਕੇ ਰਿਸ਼ਤੇ), 1974
علامہ محمد اقبال (ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ)

ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਤਰਜਮਾ

 ਅੰਗੜਾਈਆਂ (ਮਰਦ ਅਫ਼ਸਾਨਾਨਿਗਾਰਾਂ ਦਾ ਇੰਤਖ਼ਾਬ, 1944)
 ਨਕੋਸ਼-ਏ-ਲਤੀਫ਼ (ਖ਼ਵਾਤੀਨ ਅਫ਼ਸਾਨਾਨਿਗਾਰਾਂ ਦਾ ਇੰਤਖ਼ਾਬ,1944)
 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਇਜ਼ ਮੀਰੀਲਨ ਸਰਚ,ਤਰਜਮਾ)
 ਕੇਸਰ ਕਿਆਰੀ (ਮਜ਼ਾਮੀਨ, ਡਰਾਮੇ, ਤਰਜਮੇ, 1944)
 ਮੰਟੋ ਕੇ ਖ਼ਤੂਤ ਬਨਾਮ ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ (ਸੰਪਾਦਨ, 1966)
 ਨਜ਼ੀਰ ਹਮੀਦ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਂ (ਸੰਪਾਦਨ, 1977) ਮੇਰੇ ਹਮਸਫ਼ਰ

ਹਵਾਲੇ

ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਵੀ