ਨਾਨਾਜੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ
ਚੰਡਿਕਾਦਾਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ( ), ਨਾਨਾਜੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ (11 ਅਕਤੂਬਰ 1916 - 27 ਫਰਵਰੀ 2010) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ। ਨਾਨਾਜੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨ ਸੰਘ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ।

ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 

ਨਾਨਾਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਅਕਤੂਬਰ 1916 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਸਥ ਰਿਗਵੇਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ  ਵਿੱਚ ਕਡੋਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਗੋਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਬਜ਼ੀ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸੀਕਰ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੀਕਰ ਦੇ ਰਾਓਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਿਰਲਾ ਕਾਲਜ (ਹੁਣ ਬਿਰਲਾ ਸਕੂਲ, ਪਿਲਾਨੀ) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰ.ਐੱਸ.ਐੱਸ.) ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਵਿਦਿਆ ਭਾਰਤੀ
 ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ
 ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਉਪਾਧਿਆਏ
 ਵਿਨਾਇਕ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ
 ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ
 ਬਲਰਾਜ ਮਧੋਕ
 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 Official biographical sketch in Parliament of India website
 Bharatiya Janata Party 
 Government of India award citation
 Deendayal Research Institute 

ਮੌਤ 2010
ਜਨਮ 1916
ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਪ੍ਰਚਾਰਕ