ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ
ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ (ਪੂਰਾ ਨਾਮ: ਮੁਹੰਮਦ ਅਜਮਲ ਆਮਿਰ ਕਸਾਬ, ਉਰਦੂ/ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ: محمد اجمل امیر قصاب‎, ਜਨਮ: 13 ਸਿਤੰਬਰ 1987 ਗਰਾਮ: ਫਰੀਦਕੋਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ - ਫਾਂਸੀ: 21 ਨਵੰਬਰ 2012 ਯਰਵਦਾ ਜੇਲ੍ਹ, ਪੁਣੇ) 26/11/2008 ਨੂੰ ਤਾਜ ਹੋਟਲ ਮੁੰਬਈ ‘ਤੇ ਵੀਭਤਸ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਆਮਿਰ ਕਸਾਬ ਉਸਦੇ ਬਾਪ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। ਉਹ ਕਸਾਈ ਜਾਤੀ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ। ਕਸਾਬ (قصاب‎) ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮਤਲੱਬ ਕਸਾਈ ਜਾਂ ਪਸ਼ੁਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਧਾਰਣਤਾ ਲੋਗਬਾਗ ਉਸਨੂੰ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਕਸਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਓਕਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਥਿਤ ਫਰੀਦਕੋਟ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਪਤ ਸੀ। ਹਮਲੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚਲਾਏ ਗਏ ਫੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹੀ ਇੱਕ ਸਿਰਫ ਅਜਿਹਾ ਆਤੰਕੀ ਸੀ ਜੋ ਜਿੰਦਾ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹੱਥੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਨੌਂ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸਨੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 166 ਨਿਹੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਰਬਰਤਾਪੂਰਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਸਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਜਨਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਹਾਂ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹੀ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ। 3 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਮੂਹਕਹਤਿਆਵਾਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸਾਮਗਰੀ ਰੱਖਣ ਜਿਵੇਂ ਅਨੇਕ ਆਰੋਪਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਰੋਕਿਆ। 3 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਉਸੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਾਕਸ਼ਯਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਮੌਤ ਦੰਡ ਦੀ ਸੱਜਿਆ ਸੁਨਾਈ। 16-11-2008 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਤਾਜ ਹੋਟਲ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 9 ਆਤੰਕਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਲ 166 ਨਿਰਪਰਾਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 4 ਅਤੇ ਦੂੱਜੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ੫ਹਤਿਆਵਾਂਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਣਾ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਨਾਰਕੋ ਟੇਸਟ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 80 ਮਾਮਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੰਲਿਪਤਤਾ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। 21 ਫਰਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸੱਜਿਆ ‘ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। 29 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਮੌਤ ਦੰਡ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਘਰ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਤਰਸ ਮੰਗ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਭਿਜਵਾਈ ਗਈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਵ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਅਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੁਣੇ ਦੀ ਯਰਵਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 21 ਨਵੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ: 7 ਬਜਕਰ 30 ਮਿੰਟ ਉੱਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਵੀ ਤਰਸ ਮੰਗ ਠੁਕਰਾਈ 
ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਾਇਕ ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ 26/11 ਨੂੰ ਹੋਏ ਮੁਂਬਈ ਹਮਲੇ ਦੇ ਆਰੋਪੀ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਦੀ ਤਰਸ ਮੰਗ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਵ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਜਮਾਲ ਕਸਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਤੰਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਕੇ ਤਾਜ ਹੋਟਲ ‘ਤੇ ਆਤੰਕੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 26 ਨਵੰਬਰ 2008 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਅਤੇ ਨੌਂ ਹੋਰ ਆਤੰਕਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮੁਂਬਈ ਦੇ ਦੋ ਹੋਟਲਾਂ, ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਖੂਬਸੂਰਤ ਤੀਵੀਂ ਹਸਪਤਾਲ, ਲਯੋਪੋਲਡ ਕੈਫੇ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੀਆਂ ਵਿੱਚ 166 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 300 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਖਮੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਮੁੱਠਭੇੜ ਵਿੱਚ 9 ਆਤੰਕੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਜਿੰਦਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। 
 
ਮਈ 2010 ਵਿੱਚ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਨੂੰ ਮੁਂਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸੱਜਿਆ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਕਸਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਚਾਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਫਾਂਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਾਰੇ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਉਮਰਕੈਦ ਦੀ ਸੱਜਿਆ ਸੁਨਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮੁਨਸਫ਼ ਟਹਿਲਾਇਨੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਸਾਬ ਇੱਕ ਕਿਲਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੌਤ ਦੀ ਸੱਜਿਆ ਨਹੀਂ ਸੁਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਉਠ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਸਾਬ ਨੂੰ ਹੱਤਿਆ, ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚਣ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਾਈ ਛੇੜਨੇ ਅਤੇ ਆਪਰਾਧਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨਿਰੋਧਕ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੌਤ ਦੀ ਸੱਜਿਆ ਸੁਨਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 3 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਆਰਥਰ ਰੋਡ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਸਾਬ ‘ਤੇ ਲੱਗੇ 86 ਆਰੋਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 83 ਆਰੋਪਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਪਾਇਆ ਸੀ। 
 
ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਨੇ ਸਿਤੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਤਰਸ ਮੰਗ ਭੇਜੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 29 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਰੇਇਰ ਦੱਸਕੇ ਕਸਾਬ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸੱਜਿਆ ‘ਤੇ ਮੁਹਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜਸਟੀਸ ਆਫਤਾਬ ਆਲਮ ਅਤੇ ਸੀ0 ਦੇ0 ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਿਰਫ ਜਿੰਦਾ ਆਤੰਕੀ ਕਸਾਬ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀਰੋ ਅਤੇ ਦੇਸਭਗਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦੱਸਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਸਾਬ ਲਈ ਫਾਂਸੀ ਹੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਸੱਜਿਆ ਹੈ।

ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨਹੀਂ 
ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਘਰ ਮੰਤਰੀ ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਇੰਨਾ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੈਬੀਨਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਭਿਨਕ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਪਾਈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਟੈਲੀਵਿਯਨ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ। 
ਯੂਪੀਏ ਪ੍ਰੇਸੀਡੇਂਟ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਦੈਨਿਕ ਜਗਰਾਤਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਤੋਂ ਇਹ ਖਬਰ ਆਈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੋਨਿਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਾ ਬਿਆਨ ਦੇਕੇ ਘਰ ਮੰਤਰੀ ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ ਕਾਂਗਰੇਸੀਆਂ ਦੀ ਨਰਾਜਗੀ ਮੋਲ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਜਨਮ 1987
ਮੌਤ 2012