ਬਿਰਸਾ ਸੇਵਾ ਦਲ
ਬਿਰਸਾ ਸੇਵਾ ਦਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਬੀਐਸਡੀ ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਛੋਟੇਨਾਗਪੁਰ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਈਸਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1967 ਵਿੱਚ ਲਲਿਤ ਕੁਜ਼ੁਰ ਨੇ ਕੀਤੀ  ਸੀ। ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਮੂਸਾ ਗੁਰੀਆ ਸੀ।

1967-1969 ਵਿੱਚ, ਬੀਐਸਡੀ ਨੇ ਗੈਰ-ਛੋਟਾਨਾਗਪੁਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬੀਐਸਡੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਨ ਕਾਰਨ ਫੁੱਟ ਪੈ ਗਈ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਲੋਹਾਜਿਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਲਈ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡੈਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਾਰਨ ਉਜਾੜੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣੇ ਸਨ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ 

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ