ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੰਗੀਤ
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ, ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਧੁਨਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨ, ਤਾਜਿਕ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਵਰਗੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਭਾਰਤੀ ਤਬਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲੰਬੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੇ ਲੂਟਸ ਤੱਕ ਹਨ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਲਾਨਾ ਬਲਖੀ (ਰੂਮੀ) ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਰੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ) ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਬੁਲ ਦਾ ਬਹੁ-ਨਸਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖੇਤਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੇਰਾਤ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਈਰਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ

ਲੋਕ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ

ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗੀਤ 
ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਫਗਾਨ ਸੰਕਲਪ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗਾਇਨ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਪਾਠ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਸਮ ਦਾ ਗੈਰ-ਸੰਗਤ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੀ ਅਨੰਦਮਈ ਜ਼ਿੱਕਰ ਰੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਨਾਤ ਨਾਮਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਇਕੱਲੇ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮਰਸੀਆ, ਮਨਕਸਤ, ਨੌਹੇਹ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੇਹ। ਕਾਬੁਲ ਦਾ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸੂਫੀ ਸੰਪਰਦਾ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰੁਬਾਬ, ਤਬਲਾ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਰਗੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਤੱਤੀ ("ਆਤਮਾ ਲਈ ਭੋਜਨ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ 
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਉਸਤਾਦ ਅਵਾਲਮੀਰ ਦੁਆਰਾ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ "ਦਾ ਜ਼ਮੋਂਗ ਜ਼ੇਬਾ ਵਤਨ" (ਪਸ਼ਤੋ ਵਿੱਚ "ਇਹ ਸਾਡਾ ਸੁੰਦਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ") ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅਬਦੁਲ ਵਹਾਬ ਮਦਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ "ਵਤਨ" ("ਹੋਮਲੈਂਡ") ਹੈ। 1980 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਗਾਣਾ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਗੀਤ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ "ਐਂਟੋਨਿਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿਕਿਸ ਥੀਓਡੋਰਾਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ, ਵਤਨ ਇਸ਼ਕੇ ਤੂ ਇਫਤੇਖਾਰਮ, "ਮੇਰਾ ਦੇਸ਼, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਮੇਰਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ" ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਧੁਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਕਲਾਸੀਕਲ 

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵਿਭਿੰਨ ਨਸਲੀ, ਭਾਸ਼ਾਈ, ਖੇਤਰੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਰਗ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ। ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਆਮ ਅਭਿਆਸ ਹੈ (ਭਾਵ ਪਸ਼ਤੋ, ਫਾਰਸੀ, ਲੋਗਾਰੀ, ਸ਼ੋਮਾਲੀ, ਆਦਿ), ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਚਿਤ ਵਰਗੀਕਰਨ ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਮੋਹਾਲੀ (ਲੋਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ), ਪੱਛਮੀ, ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਰਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ) ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਣਾਅ ਸੀ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਕੁਲੀਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਤਾਦ ਸਰਹੰਗ, ਰਹੀਮ ਬਖ਼ਸ਼, ਉਸਤਾਦ ਨਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਇਕ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਨੁਯਾਈ ਸਨ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਗ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਧੁਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਗਾਇਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਨੋਂ ਸਾਜ਼ ਅਤੇ ਵੋਕਲ ਅਤੇ ਬੇਲੀ ਡਾਂਸਿੰਗ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤਰਾਨਾ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਸਤਾਦ, ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ ਜੋ 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ - ਚੇਲੇਸ਼ਿਪ ਜਾਂ ਅੰਤਰ-ਵਿਆਹ ਦੁਆਰਾ - ਅਤੇ ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਰਾਗ (ਸੁਰੀਲੀ ਰੂਪ) ਅਤੇ ਤਾਲ (ਤਾਲ ਦਾ ਚੱਕਰ)। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਹੂਮ ਉਸਤਾਦ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਸਰਹਾਂਗ (1924-1983) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਵੱਡੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਵਜੋਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ "ਪਾਈ ਅਸ਼ਕ" ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਮੇਰਾ ਸਾਯਾ ਦੇ ਥੀਮ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਬੈਦੁੱਲਾ ਜਾਨ ਕੰਧਾਰਾਈ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੋ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੁਆਰਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਧਾਰ - ਕਵੇਟਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੂਨਾਂ ਦੁਆਰਾ। ਹੋਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਉਸਤਾਦ ਕਾਸਿਮ, ਉਸਤਾਦ ਰਹੀਮ ਬਖ਼ਸ਼, ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਨਾਟੋ ਹਨ।

ਦੂਜਾ ਸਮੂਹ ਮੋਹਾਲੀ (ਲੋਕ) ਸੰਗੀਤ ਵਧੇਰੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਤਾਗਾਨੀ, ਲੋਗਾਰੀ, ਕਾਰਸਾਕ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਹਾਮਹਾਂਗ, ਬੇਲਟੂਨ ਆਦਿ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਇਕ, ਜੋ ਇਸ ਵਿਧਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਨੇ ਕਟਾਘਨੀ, ਲੋਗਾਰੀ, ਕੜਸਕ ਆਦਿ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਇਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੈਮਾਨਾ ਸੀ (ਉਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਰਾਗ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਵੱਡੇ/ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ) ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਬੋਲ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਆਰਗੈਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਗੀਤ, ਭਾਵੇਂ ਡੂੰਘੇ ਸਨ, ਅਕਸਰ ਸਧਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਕਾਵਿ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿਕ ਸੂਝ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ।

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਪਸ਼ਤੋ (ਜੋ ਕਿ ਲੋਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ), ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨ ਗਾਇਕ ਅਹਿਮਦ ਜ਼ਹੀਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੈਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਰਸੀ/ਦਾਰੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੈਲੀ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ, ਈਰਾਨੀ, ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਫਗਾਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰੀ, ਕਾਵਿਕ, ਤਾਲ ਅਤੇ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੇ ਸਵਾਦ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ/ਦਾਰੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ਕ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਇਸ ਵਿਧਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਅਹਿਮਦ ਜ਼ਹੀਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫਰਹਾਦ ਦਰਿਆ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਰਥਕ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਫਗਾਨ ਗਾਇਕ ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਸਰਬਾਨ ਸੀ। ਸਰਬਨ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੰਗੀਤਕ ਧੁਨੀ ਲਈ ਨਮੂਨਾ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਬਨ ਨੇ ਮਹਾਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫ਼ਾਰਸੀ /ਦਾਰੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਮੋਹਾਲੀ (ਖੇਤਰੀ) ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਜੈਜ਼ ਅਤੇ ਬੇਲੇ ਚੈਨਸਨ ਦੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਰਬਨ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਅਜਿਹੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਕਿ ਇਰਾਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਉਧਾਰ ਲਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਲਈ ਕਵਰ ਕੀਤਾ (ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਇਰਾਨ ਦੇ ਗਾਇਕ ਗੋਗੂਸ਼ ਨੇ ਸਰਬਨ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਸ ਦਾ "ਐ ਸਰਬਣ ਅਹਿਸਤਾ ਰਨ" ").

ਸਰਬਨ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦ ਜ਼ਹੀਰ, ਅਹਿਮਦ ਵਲੀ, ਨਸ਼ਨਾਸ, ਅਫਸਾਨਾ, ਸੀਮਸ ਤਰਾਨਾ, ਜਵਾਦ ਗਾਜ਼ੀਅਰ, ਫਰਹਾਦ ਦਰਿਆ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਫਗਾਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਰੂਪ, ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੌਪ, ਅਤੇ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਰੈਪ) ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਹਿਮਦ ਜ਼ਹੀਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ (ਪੌਪ, ਰੌਕ ਐਨ ਰੋਲ, ਆਦਿ) ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਹੈ।) ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੈਪ ਅਤੇ ਹਿੱਪ ਹੌਪ ਸੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਆਰਕੈਸਟਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਰੀ ਹੈ; ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੰਗੀਤਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸੀ ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤਕ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਆਰਕੈਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਰੱਮ, ਪਰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗਿਟਾਰ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ।

ਰੁਬਾਬ 

ਰੁਬਾਬ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਲੂਟ ਵਰਗਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸਰੋਦ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਰੁਬਾਬ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਸਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸ਼ੇਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ "100 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਡਮੋਂਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਬਲੂਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਪੂਰਵਗਾਮੀ" ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਰੁਬਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਡਬਲ-ਚੰਬਰ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਲਬੇਰੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਉੱਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵੱਖਰੀ ਲੱਕੜ ਦੇਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਤਾਰਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੰਦ, ਹੱਡੀ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਪੈਕਟ੍ਰਮ।

ਰੁਬਾਬ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਿਡਾਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਉਮਰ, ਈਸਾ ਕਾਸੇਮੀ, ਹੋਮਾਯੂੰ ਸਖੀ, ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਹੀਮ ਖੁਸ਼ਨਵਾਜ਼ ਹਨ।

ਡੋਂਬੂਰਾ 
ਡੋਮਬੂਰਾ, ਡੰਬੂਰਾ ਜਾਂ ਡੰਬੋਰਾ ਹਜ਼ਾਰਾ, ਉਜ਼ਬੇਕ, ਤੁਰਕਮੇਨ ਅਤੇ ਤਾਜਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡੋਮਬੁਰਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਾਗਾ ਸੁਰੂਦ, ਨਸੀਰ ਪਰਵਾਨੀ, ਦਾਊਦ ਸਰਖੋਸ਼, ਮੀਰ ਮਫਤੂਨ, ਸਫਦਰ ਤਵਾਕੋਲੀ ਅਤੇ ਰਜਬ ਹੈਦਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡੋਮਬੁਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਕਸੀਵ ਧੁਨੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਜ਼ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਖੁਰਕਣ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਤਾਰਾਂ ਨਾਈਲੋਨ (ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ) ਜਾਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਨ ਤੱਕ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪੁਲ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਜ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਧੁਨੀ ਮੋਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਖਰ ਮੋਟੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਰਨਿਸ਼, ਫਾਈਲਿੰਗ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਯੰਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਜਾਵਟ ਹੈ।

ਘੀਚਕ 
ਘੀਚਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਅਤੇ ਤਾਜਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ।

ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ 

1925 ਵਿੱਚ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ 1929 ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। 1940 ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਕਾਬੁਲ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਡੀਓ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ। 1951 ਵਿੱਚ, ਪਰਵੀਨ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਲਾਈਵ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਫਗਾਨ ਔਰਤ ਬਣੀ। ਫਰੀਦਾ ਮਹਵਾਸ਼, ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਿਸਨੇ ਫਿਰ ਉਸਤਾਦ (ਮਾਸਟਰ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਨੇ 1977 ਵਿੱਚ "ਓ ਬਚੇ" ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਉਹ ਪੌਪ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ "ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ" ਸੀ।

ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਰੇਡੀਓ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਫਗਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਲੈਰੀਨੇਟਸ, ਗਿਟਾਰ ਅਤੇ ਵਾਇਲਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। 1970 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਨੇਮਾ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਇਰਾਨ, ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਰਬ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਪੌਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਭਰਿਆ, ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਉਹ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਗਾਇਕ ਸਨ ਜੋ ਸਟੂਡੀਓ ਰੇਡੀਓ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਗਾਇਕ ਮੱਧ-ਵਰਗ ਤੋਂ ਉੱਚ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸਨ।

ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਨੇ ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਈ। ਸ਼ੁਕੀਨ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਹਾਦ ਦਰਿਆ, ਅਹਿਮਦ ਜ਼ਾਹਿਰ, ਉਸਤਾਦ ਦਾਊਦ ਵਜ਼ੀਰੀ, ਨਸ਼ਨਾਸ (ਡਾ. ਸਾਦਿਕ ਫਿਤਰਤ ), ਅਹਿਮਦ ਵਲੀ, ਜ਼ਹੀਰ ਹੋਵੈਦਾ , ਰਹੀਮ ਮਹਿਰਯਾਰ, ਮਹਵਾਸ਼, ਹੈਦਰ ਸਲੀਮ, ਅਹਿਸਾਨ ਅਮਾਨ, ਹੰਗਾਮਾ, ਪਰਸਤੋ, ਨਗਮਾ, ਫ਼ਰਬਾਨ, ਦਾਰਯਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।, ਅਤੇ ਹੋਰ. ਅਹਿਮਦ ਜ਼ਹੀਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ; 60 ਅਤੇ 70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਫਗਾਨ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਭੱਜ ਗਏ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯੰਤਰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਤਕ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਉਂਦੇ ਫੜੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਕੈਸੇਟਾਂ ਨਾਲ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਕੁੱਟਮਾਰ ਅਤੇ ਕੈਦ ਤੱਕ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੀ। ਕਈ ਲੋਕ ਲੁਕ-ਛਿਪ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਰਾਬਤ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਜਲਾਵਤਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵਪਾਰਕ ਅਹਾਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਅਫਗਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਨੇ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 2001 ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦਖਲ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੁੜ ਉਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਸਮੂਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਬੋਲ ਐਨਸੈਂਬਲ, ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਫਗਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ ਲੁਤਫੁੱਲਾ ਮਸ਼ਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਵਾਇਤੀ ਪਸ਼ਤੂਨ ਸੰਗੀਤ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ) "ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਾਲਾਂ" ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।

ਰੌਕ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਕੜ ਲਿਆ। ਕਾਬੁਲ ਡਰੀਮਜ਼ ਕੁਝ ਅਫਗਾਨ ਰਾਕ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਸਾਬਕਾ ਪੈਟਸ ਦੁਆਰਾ 2008 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਾਇਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫਗਾਨ ਸਟਾਰ ਅਤੇ ਦ ਵਾਇਸ ਆਫ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸੀ।

ਧਾਤੂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਣਜਾਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਬੈਂਡ ਵਜੋਂ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਰੌਕਯੂਮੈਂਟਰੀ ਰੌਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਟ੍ਰੈਵਿਸ ਬੀਅਰਡ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਿੱਪ ਹੌਪ ਅਤੇ ਰੈਪ 
ਅਫਗਾਨ ਹਿੱਪ ਹੌਪ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ।  ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਹਿੱਪ ਹੌਪ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਰਲੱਭ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਫਗਾਨ ਹਿਪ ਹੌਪ ਜਿਆਦਾਤਰ ਦਾਰੀ (ਫਾਰਸੀ), ਪਸ਼ਤੋ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੱਪ ਹੌਪ ਕਲਾਕਾਰ ਡੀਜੇ ਬੇਸ਼ੋ ( ਬੇਜ਼ਾਨ ਜ਼ਫਰਮਲ ), ਕਾਬੁਲ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੈ 'Awesome Qasim', ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਪਸ਼ਤੋ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੈਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਸਿਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਐਲਬਮ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੂਜ਼ਨ ਫਿਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਰੈਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਨੀਤਾ ਅਲੀਜ਼ਾਦੇਹ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਅਫਗਾਨ ਰੈਪਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ ਲਿਖਣ ਲਈ ਬਦਨਾਮੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰੈਪਿੰਗ ਸੀਨ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ, ਸੱਯਦ ਜਮਾਲ ਮੁਬਾਰੇਜ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਅਫਗਾਨ ਸਟਾਰ ਸੰਗੀਤਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਰੈਪਰ ਬਣ ਗਿਆ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮਿਊਜ਼ਿਕ
 ਅਫਗਾਨ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 ਪਸ਼ਤੋ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਹਵਾਲੇ 

 
 
 
 
 Doubleday, Veronica. "Red Light at the Crossroads". 2000.  In Broughton, Simon and Ellingham, Mark  with McConnachie, James and Duane, Orla (Ed.), World Music, Vol. 2: Latin & North America, Caribbean, India, Asia and Pacific, pp 3–8. Rough Guides Ltd, Penguin Books.  ISBN 1-85828-636-0

ਨੋਟਸ

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਔਨਲਾਈਨ ਸੁਣੋ
 #1 ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਾਈਟ ਔਨਲਾਈਨ
 ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪੋਰਟਲ
 ਆਡੀਓ ਕਲਿੱਪ - ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ। ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ. 25 ਨਵੰਬਰ 2010 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
 ਅਫਗਾਨ ਸੰਗੀਤ ਔਨਲਾਈਨ ਸੁਣੋ
ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ