ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਕੀਲ
ਐਮ ਸ਼ਕੀਲ ( ਪੂਰਾ ਨਾਮ: ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਕੀਲ, ਐਮ ਸ਼ਕੀਲ ) ਲਖਨਊ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਉਰਦੂ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਵਕੀਲ ਸੀ।   ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹਕੀਮ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦਾ ਪੋਤਰਾ ਸੀ।

ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
1927 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਕੀਲ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ,   ਅਤੇ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ  ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ,  ਪਰ 21 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।ਭੜਕਾਊ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਕੀਲ ਪ੍ਰਜਾ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ, ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ ਦਾ ਸਾਥੀ ਰਿਹਾ।ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਬੇਗਮ ਅਖਤਰ ਜਹਾਂ, ਵੀ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਹੱਲਾ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ।

ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ 
1960 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕੀਲ ਪਹਿਲੀ ਲਖਨਊ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਨਖਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਜਾ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਕੀਲ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਲਖਨਊ ਪੱਛਮੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 1974 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।  

ਸ਼ਕੀਲ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਜੀਨ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਬਹਿਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਖਾਦ ਨਿਗਮ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1976 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਠੇਕਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖਤਮ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਵਿਰਾਸਤ 

ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੀਲ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਿਤਾਬੀ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। 2011 ਵਿੱਚ, ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੀਲ ਦੇ ਅਥਾਹ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੜਕ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਹ ਸੜਕ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਹਕੀਮ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸੜਕ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ
 ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਦੋਲਨ

ਹਵਾਲੇ 

ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ
ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਮੌਤ 2007
ਜਨਮ 1927
Pages with citations lacking titles