ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਦੇਹਰਾਦੂਨ,ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਜਿੱਲੇ ਵਿੱਚ 6 ਤਹਿਸੀਲਾਂ, 6 ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ,17 ਸ਼ਹਿਰ,764 ਆਬਾਦ ਪਿੰਡ ਤੇ 18 ਇੱਦਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ 230 ਕਿ.ਲੋ. ਦੂਰ ਸਥਿੱਤ ਇਸ ਨਗਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿਧ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਭੂਰ ਇਹ ਨਗਰ ਅਨੇਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੇਲ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਆਯੋਗ, ਸਰਵੇ ਆਫ਼ ਇੰਡਿਆ, ਭਾਰਤੀ ਪੇਟ੍ਰੋਲੀਅਮ ਸੰਸਥਾਨ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਖਾਂ ਸੰਸਥਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਸਥਲ ਹੈ। ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਵਣ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਸੰਸਥਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਲਿਟਰੀ ਕਾਲਜ, ਇੰਡਿਅਨ ਮਿਲਿਟਰੀ ਅਕੇਡਿਮੀ ਵਰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਂਵਾਂ ਹਨ। ਉਰੇ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ, ਚਾਹ ਤੇ ਲੀਚੀ ਦੇ ਬਾਗ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਹੋਰ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੰਨ।

ਜਨ-ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨ

ਭਾਰਤ ਦੇ 2011 ਦੇ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਆਰਜ਼ੀ ਅੰਕੜੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਜਿੱਲੇ ਦੀ ਅਬਾਧੀ 16,98,560 ਦੇ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਹਰਿਦ੍ਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚੋ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।ਜਿੱਲੇ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 963 ਦੀ ਔਸੱਤ ਵਿਚੋਂ 902 ਹੈ। ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ 550 ਹੈ ਤੇ ਰਾਜ ਔਸੱਤ 189 ਹੈ। ਸਾਖਰਤਾ ਦੀ ਦਰ 85.24% ਹੈ।

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ

ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਗਰ੍ਹ੍ਵਾਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਣ ਉਰੇ ਦੀ ਸਥਾਨੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਗਰ੍ਹ੍ਵਾਲੀ ਉਰੇ ਬੋਲਣ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਚੋਣ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਰੇ ਮਿਲ ਜੁਲਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੰਨ। ਉਰੇ ਸਿਖਿਆ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਤੇ ਸਹੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸੰਚਾਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕਾਰਣ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਬਲੂ ਬਸਾਂ ਉਰੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਆਵਾਜਾਈ ਹਨ।

ਆਰਥਿਕ ਦਸ਼ਾ

ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਨਗਰ ਦਾ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ $1800 ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ $800 ਦੀ ਔਸੱਤ ਆਮਦਨ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਜਿਆਦਾ ਹੈ।

ਆਵਾਜਾਈ

ਪੰਜ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ
 Raiwala(first railway station)
 Rishikesh(gateway of garhwals)
 Doiwala(gorkha fighter shaheed Durga Malla's motherland)
 Harrawala(corner forest)
 Dehradun(capital of Uttrakhand)

ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ
 Jolly grant airport (in middle of three major cities haridwar, rishikesh, dehradun)

ਰਾਹ ਸੰਚਾਰ
 uttrakhand parivahan(govt. transport)
 car private distant transport
 tempo/autorikshaw local transport

ਸੈਲਾਨੀ ਸਥਲ
 haridwar
 rishikesh
 dehradun

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 
 Hindi
 Urdu
 garhwali
 kumauni
 Punjabi
 gorkhali
 English

ਸਿੱਖਿਆ

ਵਿਸ਼ਵਵਿਧਾਲੇ 
 Uttarakhand Technical University, Dehradun (government)
 H.N.B. Garwal university,(government)
 Doon University (government)
 Graphic Era University (private)
 Icfai University (private)
 University of Petroleum and Energy Studies (private)
 Uttaranchal University(formed by merging UIT,UIM,LCD)(private)
 IMS UNISON University(private)
ਕਾਲਜ
 Sai institute of paramedical and allied sciences,Dehradun
 Dehradun Institute of Technology
 BFIT, Dehradun
 Uttaranchal Institute of Technology
 Dolphin institute of bio-medical and natural sciences
 Law College Dehradun
 D.A.V.(P.G.) college, Dehradun
 Institute of Management Studies, Dehradun
 DBIT, Dehradun
 Doon Business School
 Uttaranchal Institute of Management
 DBS College
 MKP College
 ITM College
 Tula’s Institute
ਸਕੂਲ
 The Indian Cambridge School
 Cambrian Hall
 Gandhi Intermediate College
 The Doon School
 Welham's Boys School
 Welham's Girls School
 St. Joseph's Academy
 St. Mary's Higher Secondary School
 Summer Valley School
 St. Thomas' College
 Aryan School
 Kendriya Vidyalaya(s)
 Kasiga School
 Scholar's Home
 Brightlands School
 Convent of Jesus & Mary
 SelaQui International School
 Carman School
Doon Presidency School
 Doon International School
 Unison World School
 Asian School
 Ecole Globale International School
 Jaswant Modern Sr.Sec. School
 carman residential and day school

ਗੇਲੇਰੀ

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
Dehradun District Map
Mussoorie Tourism -: The Queen Of Hill Stations - Detailed Information
 
 Dehra Dun District, Imperial Gazetteer of India, v. 11, p. 210., 1909

ਹਵਾਲੇ

Districts of Uttarakhand
 
Districts in India
ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਜਿਲਾ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਿੱਲੇ