ਰਿਫ਼ਾ-ਏ-ਆਮ ਕਲੱਬ
ਰਿਫਾ-ਏ-ਆਮ ਕਲੱਬ (ਉਰਦੂ: رفاہِ عام کلب, ) ਲਖਨਊ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਈ ਸੀ।

ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਇਮਾਰਤ 1860 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ਬਣਵਾਈ  ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।   ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਾਮ "ਰਿਫ਼ਾ " ਜਾਂ "ਖੁਸ਼ੀ" ਅਤੇ " ਆਮ "  ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਲੱਬ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ।   ਇਹ ਕਲੱਬ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੀ। ਯੂਰਪੀ ਕਲੱਬ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।  ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਹ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਦ  ਇਕਾਨੋਮਿਸਟ " ਪਤਰਿਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਹੈਂਗਆਊਟ" ਕਿਹਾ ਹੈ।  ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੌਧਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਮੀਰ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਵਰਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਕਸਰ ਇਥੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।  1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ  ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੋਈਆਂ।  ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵੀ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵੇਲ਼ੇ 1916 ਦਾ ਲਖਨਊ ਸਮਝੌਤੇ  'ਤੇ  ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।   ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ' ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ।   ਅਤੇ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1922 ਨੂੰ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਨੇ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਅੰਦੋਲਨ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1936 ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ 

ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ; ਇੱਕ ਵਿੰਗ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਹੜਾ ਇੱਕ ਕੂੜੇ ਨਾਲ਼ ਭਰਿਆ ਹੈ।     ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਮਾੜੀ ਸਥਿਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ