ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰਪੁਰਬ
Infobox holiday (other)
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਗੁਰਪੁਰਬ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੋਏ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਜਾਂ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।  ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ 10 ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਰਸੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ, ਗੁਰਪੁਰਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ ਮੌਕੇ ਹਨ।

ਪਿਛੋਕੜ 
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੋਢੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1469 ਵਿੱਚ ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਬਿਕਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ  ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹੁਣ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਾਏ-ਭੋਇ-ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਜ਼ਟਿਡ ਛੁੱਟੀ ਹੈ।  ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਚੰਦਰਮਾਸ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ (ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ) ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਸਿੱਖ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ ਮਨਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਇਹ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।  ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੇਨ ਨਦੀ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਸਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਦਿਨ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2003 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੂਲ  ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਿਵਸ (ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਜਾਂ ਪੂਰਨਿਮਾ) ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹੱਤਵ 
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੁੱਧ ਜ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ।

ਤਿਉਹਾਰ 

ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਭਜਨ ਹੀ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਗੁਰਪੁਰਬ ਜਸ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀਆਂ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਜਲੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਜਨ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦੋ ਦਿਨ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਅਖੰਡ  ਪਾਠ  (ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ  ਅਠਤਲੀ ਘੰਟੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਰੁਕੇ ਪੜ੍ਹਨ) ਗੁਰਦੁਆਰੇ  ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਜਲੂਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਗਰਕੀਰਤਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ (ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਲਕੀ (ਪਾਲਕੀ ਸਾਹਿਬ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਖ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਭਜਨ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ  ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੰਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਬੈਂਡ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੁਨਾਂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 'ਗਤਕਾ' ਟੀਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਖੌਲੀ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।  ਜਲੂਸ ਕਸਬੇ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੇਟਾਂ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।   ਆਗੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। 

ਗੁਰਪੁਰਬ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸਮਾਗਮ ਸਵੇਰੇ 4 ਤੋਂ 5 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਸਵੇਰ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਸਾ-ਦੀ-ਵਾਰ (ਸਵੇਰ ਦੇ ਭਜਨ) ਦੇ ਗਾਇਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।   ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਕਥਾ  (ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ) ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ (ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਜਨ) ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਗਰ ਲੱਗਦਾ  ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਫ਼ਤ ਫਿਰਕੂ ਲੰਗਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਲਿੰਗ, ਜਾਤ, ਧਰਮ, ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ  ਸੇਵਾ  ਅਤੇ ਭਗਤੀ  ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕੁਝ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕੀਰਤਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੀਰਤਨ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਰਹਿਰਾਸ (ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜੋ ਕਿ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।  ਸਵੇਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 1:20 ਵਜੇ ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਗਾਇਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਅਸਲ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਜਸ਼ਨ ਲਗਭਗ 2 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜਸ਼ਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੁਝ ਸਿੰਧੀ ਵੀ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 11 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਚੇਅਰਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ 11 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ 
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਯੰਤੀ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

ਹਵਾਲੇ 
 
ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ