ਬਾਲੀ
ਬਾਲੀ ( /ˈ b ɑː l i / ; Balinese ) ਬਾਲੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਵਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਲੋਮਬੋਕ ਬਾਲੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇੱਥੇ 200 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ  ਹਨ। ਬਾਲੀ ਦੀਪ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਮਜਾਪਹਿਤ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ 1500 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਮਰਾਜ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਨੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ, ਤਾਂ ਜਾਵਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕ ਬਾਲੀ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਹਿੰਦੂ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ 86.9% ਆਬਾਦੀ ਬਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਚ, ਮੂਰਤੀ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਚਮੜਾ, ਧਾਤ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀਆਂ ਉੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕਲਾਵਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਹਰ ਸਾਲ ਬਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਵਰਲਡ 2013 ਅਤੇ 2018 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਸਾਲਾਨਾ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ । ਮਾਰਚ 2017 ਵਿੱਚ, ਟ੍ਰਿਪਐਡਵਾਈਜ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਰੈਵਲਰਜ਼ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇਸਨੇ ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵੰਡ 
The province is divided into eight regencies (kabupaten) and one city (kota). These are, with their areas and their populations at the 2010 Census and the 2020 Census.

ਇਤਿਹਾਸ 

ਬਾਲੀ 2000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਨੇੜੇ  ਆਸਟ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੁਆਰਾ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਸਨ।   ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਾਲੀਨੀਜ਼ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਟਾਪੂ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।  ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਔਜ਼ਾਰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸੇਕਿਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲੇ ਹਨ।

ਹਵਾਲੇ