ਤੇਤੇਂਦਾ ਤਾਇਬੂ
ਤਤੇਂਦਾ ਤਾਇਬੂ (ਜਨਮ 14 ਮਈ 1983) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ। 6 ਮਈ 2004 ਤੋਂ 5 ਸਤੰਬਰ 2019 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕਪਤਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ (ਕਪਤਾਨੀ) ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਿਦ ਖਾਨ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।  

ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ 29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਤਾਇਬੂ ਨੇ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।   ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਖਬਰ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਖੇਡੇਗਾ।  ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ  ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਤਤੇਂਦਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ 2018-19 ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬਦੁਰੇਲੀਆ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 
ਤਾਇਬੂ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫਸਟ-ਕਲਾਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਅਰੰਭਤਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਲਈ 2001 ਵਿੱਚ, 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਟੀਮ ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਹੀਥ ਸਟ੍ਰੀਕ ਦਾ ਉਪ-ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2004 ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਤੇਂਦਾ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਰਾਸ਼ਿਦ ਖਾਨ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਰਾਸ਼ਿਦ ਖਾਨ ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਓਹ ਤੇਤੇਂਦਾ ਤੋਂ 8 ਦਿਨ ਛੋਟੇ ਸੀ।

ਤੇਤੇਂਦਾ ਨੇ 2005 ਤੋਂ 2007 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਬ੍ਰੇਕ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਨਾਮੀਬੀਆ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਉਥ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੇਪ ਕੋਬਰਾਜ਼ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਖੇਡਿਆ।

ਤੇਤੇਂਦਾ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2007 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਏ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਇੱਕ 100 ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਸੀਰੀਜ ਵਾਸਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਤੇਤੇਂਦਾ ਨੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ 107 ਸਕੋਰ  ਬਣਾਇਆ। ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਰੁਧ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਇਕ ਦਿਨਾਂ ਸੈਂਕੜਾ (100) ਸੀ।

2010 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤੇਤੇਂਦਾ ਦੀ ਫਾਰਮ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਖਿਲਾਫ਼ 73 ਸਕੋਰ ਬਣਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ 268 ਰਨਾਂ 'ਤੇ ਆਲ ਆਊਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਹਾਸ਼ਿਮ ਅਮਲਾ ਅਤੇ ਏਬੀ ਡਿਵਿਲੀਅਰਜ਼ ਦੇ 100 ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਨਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। 

ਤੇਤੇਂਦਾ ਨੇ ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ 2011 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਲਈ 98 ਰਨ ਬਣਾਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿਰੁਧ 175 ਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। ਤੇਤੇਂਦਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜਬਰਦਸਤ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ। 

ਜਦੋਂ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਤੇਤੇਂਦਾ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰ੍ਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਖੇਡਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ।  ਤੇਤੇਂਦਾ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ। 

ਤੇਤੇਂਦਾ 20 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ 2011 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੌਰਾਨ ਈਡਨ ਗਾਰਡਨ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਕੀਨੀਆ ਖਿਲਾਫ਼ 53 (74) ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਾਰੀ ਦੌਰਾਨ 3,000 ਰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ 5ਵਾਂ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ। ਤੇਤੇਂਦਾ ਨੇ ਸਟੁਅਰਟ ਮਾਤਸੀਕੇਨੇਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਾਸਤੇ 6 ਵੇਂ ਵਿਕਟ ਲਈ ਇਕ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ

ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ 
10 ਜੁਲਾਈ 2012 ਨੂੰ, ਤਾਇਬੂ ਨੇ 29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੁਲਾਇਆ  ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਚਰਚ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਤਾਇਬੂ ਨੇ ਜ਼ਿਮੇਏ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੱਦਾ ਹੁਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਖੇਡ ਕੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਲਗਾ ਦਿਆਂ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ।"

ਉਸਨੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ 57 ਕੈਚਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਟੰਪਾ ਨਾਲ 1,546 ਰਨ ਬਣਾਏ, ਜਦਕਿ ਇਕ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 114 ਕੈਚਾਂ ਅਤੇ 33 ਸਟੰਪਾ ਨਾਲ 3,393 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।  ਉਹ ਐਂਡੀ ਫਲਾਵਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਆਊਟ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਖਤਮ ਹੋਇਆ।

ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਪਰੇ 
ਆਪਣੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਤੇਂਦਾ ਲਿਵਰਪੂਲ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ 2016 ਵਿੱਚ ਹਾਈਟਾਊਨ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਲਿਵਰਪੂਲ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਦੂਜੇ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ-ਕੋਚ-ਵਿਕਾਸ-ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।  ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਦਿਆਂ ਤੇਤੇਂਦਾ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਪਰਤਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੀਟਰ ਚਿੰਗੋਕਾ ਦੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਚੋਣਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਕਨਵੀਨਰ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰੈਂਡਨ ਟੇਲਰ ਅਤੇ ਕਾਇਲ ਜਾਰਵਿਸ ਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਖੇਡਣ ਲਈ ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਕਾਉਂਟੀ ਸੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਤਾਇਬੂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਫਲ ਸੀ। 

2019 ਵਿੱਚ, ਤਤੇਂਦਾ ਤਾਇਬੂ ਨੇ 'ਕੀਪਰ ਆਫ਼ ਫੇਥ' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਉਸਦੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗੋਰੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਧਮਕੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
 

ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ
ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਜਨਮ 1983