ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ
ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ  ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਿੱਕਮ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ।  ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਮਾਂਗਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ,  ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬੋਧੀਆਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰੂ ਪਦਮਸੰਭਵ - ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਿੰਪੋਚੇ - ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਝੀਲ  ਗੰਗਟੋਕ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ  ਤਿੱਬਤੀ (ਚੀਨੀ) ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਉੱਤਰੀ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ। ਲਾਚੇਨ ਤੋਂ ਥੰਗੂ ਘਾਟੀ ਰਾਹੀਂ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਝੀਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਥੰਗੂ ਤੋਂ ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਤੱਕ ਸੜਕ ਮੋਰੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਰਦਰੇ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਐਲਪਾਈਨ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰ੍ਹੋਡੋਡੈਂਡਰਨ ਦਰਖਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਮਿਟ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੋਰੇਨ-ਡੈਮਡ ਝੀਲ ਹੈ।  ਇਹ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪਠਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਚੇਨਜ਼ੋਂਗਾ ਰੇਂਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੋਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤਸੋ ਲਹਮੂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੀਸਤਾ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਮੱਧ ਮਈ ਤੱਕ ਝੀਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  

ਝੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ  ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਲੰਬਾਈ  ਹੈ। ।  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਝੀਲ ਦਾ ਆਕਾਰ ਛੋਟਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਝੀਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਹਾੜੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।  ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਕ, ਨੀਲੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿੱਚ 

ਝੀਲ ਦੀ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਕ ਕਥਾ ਗੁਰੂ ਪਦਮਸੰਭਵ ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਝੀਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਸਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਰਜੇ ਨਈਮਾ ਜਾਂ ਛੋਡੇਟੇਨ ਨਈਮਾ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਝੀਲ ਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਜੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਦਮਸੰਭਵ ਨੂੰ ਮਦਦ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਰੱਖੇ, ਜੋ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਠੰਢ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਝੀਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 

ਇਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਪਦਮਸੰਭਵ ਨੇ ਝੀਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਘਟਨਾ ਦੇਖੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਡੇਮੋਜੋਂਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੂਰਿਜ਼ਮ 
 ਤਿਲੀਚੋ ਝੀਲ
 ਸੋਂਗਮੋ ਝੀਲ
 ਖੇਚਿਓਪਾਲਰੀ ਝੀਲ
 ਸੰਗਲਾਫੂ

ਨੋਟਸ

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ ਯਾਤਰਾ ਗਾਈਡ
 ਗੁਰੂਡੋਂਗਮਾਰ ਝੀਲ- ਪਰਮਿਟ ਨਿਯਮ ਜਲਵਾਯੂ ਤਾਪਮਾਨ ਉਚਾਈ

ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੈਰਗਾਹ
ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਸਰਹੱਦ
ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ
ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ