ਕਿਸ਼ਨਗੰਜ
ਕਿਸ਼ਨਗੰਜ ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸ਼ਨਗੰਜ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਨਾ ਤੋਂ  425 ਕਿਮੀ। ਉੱਤਰ-ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮਕੁੰਜ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬੰਗਾਲ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਚੋਟੀ ਕਿਸ਼ਨਗੰਜ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਨੀਆ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਅਨੁਮੰਡਲ ਸੀ। ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 14 ਜਨਵਰੀ 1990 ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਲ੍ਹਾ  ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਸੈਲਾਨੀ ਖਗਰਾ ਮੇਲਾ , ਨਹਿਰੂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਰਕ, ਚੁਰਲੀ ਕਿਲਾ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਘੁੰਮ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਪਾਨੀਘਾਟ , ਗੰਗਟੋਕ, ਕਲਿੰਗਪੋਂਗ, ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਰਗੇ ਸੈਰ ਸਥਲ ਵੀ ਕੁੱਝ ਹੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਿੱਚ

ਖਗਰਾ ਮੇਲਾ
ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ‍ਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀ ਸੈਯਦ ਅੱਟਾ ਹੁਸੈਨ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਰੇਕ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ-ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਆਗੇਂ ਚੱਲ ਕਰ ਇਹ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਖਗਰਾ ਮੇਲਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀ-ਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਗਾਤਾਰ 58 ਸਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਲੱਗ ਰਹੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਜਾ ਮੇਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਲੋਂ ਵਯਾਚਪਾਰੀਗਣ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਦੈਨਿਕ ਉਪਭੋਗ ਦੀਆਂਵਸਤੁ ਵਾਂਲਈ ਪ੍ਰਸਿਦਵ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹਰੇਕ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਦੇ ਜਿਲਾਘਿਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੈ। ਮੇਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹਜਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਜਾਂਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਣ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹੈ।

ਨੇਹਰੁ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਰਕ
ਕਿਸ਼ਨਗੰਜ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਤਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਸਿਰਫ 1 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੂਟੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਚਚਾਂਪ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਖਾਸ ਧਯਾਮਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਬੁਦਵ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਪਾਰਕ ਦੀ ਆਰਕਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਨਦੰਰ ਬਿੰਨਦੂੱ ਹੈ। ਅੱਧਾ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਗਿਲ ਪਾਰਕ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋਕਿ ਕਾਰਗਿਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੂਏ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ਹੀਦ ਅਸਫ਼ਉੱਲਾਹ ਖਾਨ ਸਟੇੀਡਿਅਮ
ਖਗਰਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਸਟੇਡੀਅਮ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਰਸ਼ਨ ਵਲੋਂ 2 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਿਭਿੰਨਨੇਹੀਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਲ ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਕੇਟ , ਫੁਟਬਾਲ , ਵਾਲੀਬਾਲ , ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਰਾਜਯੇ ਸਤਸ਼ਰੀਏ ਟੂਰਨਾਮੇਂਨਟਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਨੇਕ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿ ਤੀਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਹਰੇਕ ਸਾਲ ਸਵੇਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਨ ਦੇ ਦਿਨ ਝੰਡਾ ਫਹਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਜਦੀਕ ਹੀ ਇੱਕ ਇੰਨਡੋਧਰ ਸਟੇੀਡਿਅਮ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸਪੋਾਟਸ ਆਥੋਰਿਟੀ ਆਫ ਇੰਡਿਆ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ।

ਚੁਰਲੀ ਸਟੇਟ 
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੁਕੂਮਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸ਼ਨਗੰਜ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਰਹੇ ਇਸ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੁਣ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਕੁਂਦਨ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਇਸ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਜਮੀਂਦਾਰ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਮੀਂਦਾਰੀ ਬੰਗਾਲ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨੇਪਾਲ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵੇਲੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੂਰ - ਦੂਰ ਵਲੋਂ ਲੋਕ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਲੇਕਿਨ ਅੱਜ ਇਹ ਹਵੇਲੀ ਖੰਨਡ ਹਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀ ਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਪਰਯਟਨ ਇਸ ਖੰਨਡਤਹਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹੈ।

ਹਰਗੌਰੀ ਮੰਦਿਰ 
ਠਾਕੁਰਗੰਜ ਪ੍ਰਖੰਨਡਚ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਟੈਗੋਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਜਮੀਂਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੰਦਿਰ  ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਥਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦੇ ਜਮੀਂਦਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਪਤਥੀਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਪਾਰਬਤੀ ਦੀ ਨਿਰਮਿਤ ਮੂਰਤੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਬਨਾਰਸ ਲੈ ਗਿਆ ਲੇਕਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਜਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਸਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਨੂੰ ਉਹੀ ਸਥਾਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿੱਥੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੂੱਜੇ ਦਿਨ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਧੂਮਧਾਮ ਵਲੋਂ ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾੀਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਿਵਰਾਤਰਿ ਦੇ ਦਿਨ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਦੂਰ - ਦੂਰ ਵਲੋਂ ਲੋਕ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਚੜਾਨੇ ਆਉਂਦੇ ਹੈ।

ਕਛੁਦਾਹ ਝੀਲ
ਕਿਸ਼ਨਗੰਜ ਵਲੋਂ 40 ਕਿਮੀ . ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇਸ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤੀ‍ਕ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਦੀ ਸੰਖਜਾਂੰ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਪਰਵਾਸ ਕਰਣ ਆਉਂਦੇ ਹੈ। ਨਵਵਰਸ਼ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਸਥਾਤਨੀਏ ਪਰਿਆਟਕੋਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸੁਂਨਦੂਰਤਾ ਅਤੇ ਸਥਾਾਨੀਏ ਸੈਰ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੈਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵਿਉਂਤਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਵਲੋਂ ਇਸਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪਰਯਟਨ ਇੱਥੋਂ ਪਾਨੀਘਾਟ ( 50ਕਿਮੀ . ) , ਉਦਰਘਾਟ ( 15 ਕਿਮੀ . ) , ਦਾਜਰਲਿੰਗ ( 150ਕਿਮੀ . ) , ਕਲਿੰਗਪੋਂਗ ( 130ਕਿਮੀ . ) , ਗੰਗਟੋਕ ( 170ਕਿਮੀ . ) ਆਦਿ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਘੁੰਮ ਸੱਕਦੇ ਹੈ।

ਆਵਾਗਾਉਣ

ਹਵਾ ਰਸਤਾ
ਇੱਥੇ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਨਜਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆ ਬਾਗਡੋਗਰਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੋਂ 90 ਕਿਮੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

ਰੇਲ ਰਸਤਾ
ਕਿਸ਼ਨਗੰਜ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇ)ਸ਼ਨ ਇੱਥੇ ਦਾ ਮੁਖਯਬ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇ ਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਵੜਾ - ਦਿਲਲਸਈ ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸੜਕ ਰਸਤਾ
ਇੱਥੋਂ ਨਿੱਤ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਨਾ ਲਈ ਬਸਾਂ ਖੁਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ , ਸਿੱਕੀਮ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਬਸਾਂ ਉਪਲਬਧਂ ਹੈ।

ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ