ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਜਾਂ ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਇੱਕ ਨਿਆਂਇਕ ਸੰਸਥਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1937 ਵਿੱਚ 1935 ਦੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ  ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਮੂਲ, ਅਪੀਲੀ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ 1950 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਸੀਟ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਵੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਨਿਆਂਇਕ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ।

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਐਕਟ, 1935 ਦੀ ਕਿਸੇ ਧਾਰਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਾਈ ਕੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਅਪੀਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 5 ਜਨਵਰੀ 1948 ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ, 1935 ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਇਤਿਹਾਸ 

ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1937 ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਸੀਟ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਪ੍ਰਿੰਸਿਜ਼ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਦੋ ਪੂਜਨੀ ਜੱਜਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਪਹਿਲੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਸਰ ਮੌਰਿਸ ਗਵਾਇਰ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੋ ਜੱਜ ਸਰ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸੁਲੇਮਾਨ ਅਤੇ ਐਮ.ਆਰ. ਜੈਕਰ ਸਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਗਣਤੰਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, 28 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

 ‡ – Date of Resignation
 # – On 14 August 1947 Federal Court partitioned into the federal courts of India and Pakistan

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 

 ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ
 ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ
 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ
 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ

ਨੋਟ

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 

 Pylee, M.V. (1996). The Federal Court Of India, New Delhi: Vikas Publishing House,

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 Federal Court (Enlargement of Jurisdiction) Act, 1947

ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ