ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼  ( ਚੀਨੀ : 秦朝 ,  ਚਿਨ ਚਾਓ ;  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ :  Qin Dynasty )  ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ੨੨੧ ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਲੋਂ ੨੦੭ ਈਸਾਪੂਰਵ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ।  ਚਿਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸ਼ਾਂਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਲੋਂ ਉੱਭਰ ਕਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਉਸੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਰੂਪ ਹੈ ।  ਜਦੋਂ ਚਿਨ ਨੇ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤੱਦ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਸਿਰਫ ਦਾ ਕਾਬੂ ਸੀ ਅਤੇ ਝਗੜਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਕਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ।  ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਝਗੜਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ,  ਚਿਨ ਰਾਜ  ( 秦国 ,  ਚਿਨ ਗੁਓ )  ,  ਵਲੋਂ ਆਇਆ ਸੀ ।  ਸਭਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿਨ ਨੇ ਕਮਜੋਰ ਝੋਊ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਕੀ  ਦੇ ਛੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਦਾ ਏਕੀਕਰਣ ਕੀਤਾ । ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣ  ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਾਲ ਤੱਕ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਉਦਏ ਹੋਇਆ ।

ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ 
ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਣਕਾਲ ਵਿੱਚ ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਵਪਾਰ ਵਧਾਇਆ ,  ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ।  ਇਸਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਕਦਮ   ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਡਾਰਨ ਸੀ ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝੋਊ ਜਮਾਣ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸਾਨ ਮੁਹਤਾਜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ।  ਇਸ ਵਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਤਾ ਉੱਤੇ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਕਾਬੂ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਲੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਆ ਗਈ ।  ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਜਵਾਬ  ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਈ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਮਲੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਣ ਲਈ ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ।  ਚੀਨੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ,  ਵਜਨੋਂ - ਮਾਪਾਂ ਲਈ ਕੜੇ ਮਾਣਕ ਬਣਵਾਏ ਗਏ  ( ਜਿਸ ਵਲੋਂ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵੇਚ - ਖ਼ਰੀਦ ਵਿੱਚ ਸੌਖ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਘੱਟ ਹੋ ਗਏ )  ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ  ( ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਨੋਟ )  ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ।  ਚਿਨ ਸ਼ਾਸਕ ਨਿਆਇਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ  ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕੜਾ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸੀਖ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ।  ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਏ ਰਾਜਵੰਸ਼ੋਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਮਿਟਾਉਣੇ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਗਰੰਥ ਜਲਵਾਏ ਅਤੇ ੪੦੦ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਦਫਨ ਕਰਵਾਇਆ ।  ਇਸ ਵਲੋਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬੁੱਧਿਜੀਵੀਆਂ ਦਾ ਸਵਤੰਤਰ ਮਾਹੌਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ,  ਜਿਨੂੰ ਸੌ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,  ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ।  ਇਸ ਚੀਜਾਂ ਵਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਨ  ਦੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ  ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਫ਼ਰਤ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ।ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਜਲਾਨਾ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦਫਨਾਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,  ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਾਕ ਫੇਨ ਸ਼ੂ ਕੰਗ  ਰੁ  ( 焚書坑儒 )  ਹੈ ।  ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧਿਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚੀਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੂਤਰਵਾਕਿਅ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ 
चिन राजवंश की सरकार भारी-भरकम और धीमी थी लेकिन सैनिक ਮਾਮਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਪਨਾਈ ।  ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜ  ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਲਈ ਚੱਲਿਆ ।  ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾ ਚਿਨ ਸਮਰਾਟ ੨੧੦ ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਦੋ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸੱਮਝਕੇ ਬੈਠਾਇਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਜਰਿਏ ਉਹ ਆਪ ਰਾਜ ਕਰਣਗੇ ।  ਇਸ ਇਰਾਦੇ  ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ,  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਹੋ ਗਈ ,  ਜਿਸ ਵਲੋਂ ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਸਮਰਾਟ ,  ਤਿੰਨਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨਾਂਜਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠੇ ।  ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਮਜੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਭੜਕਣੇ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੂ ਰਾਜ  ( 楚國 ,  ਚੂ ਗੁਓ )   ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਸੱਤਾ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ ।  ਉਸੀ ਨੇ ਫਿਰ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੀਵ ਰੱਖੀ ।  ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼  ਦੇ ਇੰਨੀ ਜਲਦੀ ਡੁੱਬ ਜਾਣ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ੋਂ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ 
 ਝਗੜਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਕਾਲ 
 ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ 
 ਚੀਨ  ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ 
 ਸੌ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ

ਹਵਾਲੇ 

ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਚੀਨੀ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ