ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਗਣਨਾ 2011
ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਗਣਨਾ 2011  {en:Socio Economic and Caste Census 2011 (SECC)} ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਅਧਾਰਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨ ਗਣਨਾ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ੍ਰ.
ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ 2010 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਦਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਉੱਪਰੰਤ ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਗਣਨਾ 2011 ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਬੀਜੇਪੀ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਤਭੇਦ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਨੇਤਾ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਪੀ ਚਿਦੰਬਰਮ ਇਸ ਦੇਵਿਰੁੱਧ ਸਨ। ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਭਤ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਅਰੁਣ ਜੇਟਲੀ ਨੇ 3 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਗਣਨਾ 2011 ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਗਜ਼ ਰਹਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਕੀਤੀ ਗਈ।.

ਸਰਵੇ ਰਿਪੋਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਥ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 24.39 ਕਰੋੜ ਘਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 17.91 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 10.69 ਕਰੋੜ ਘਰ ਪਛੜੇ ਹੋਏ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
 ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 5.37 ਕਰੋੜ ਘਰ "ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਹਨ ਜਿਨਾ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜ਼ਰੀਆ ਜਿਸਮਾਨੀ ਕਿਰਤ ਭਾਵ ਦਿਹਾੜੀ ਦੱਪਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ 2.37 ਕਰੋੜ ਪਰਿਵਾਰ (13.25%) ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ 21.53% ਭਾਵ 3.86 ਕਰੋੜ,ਪਰਿਵਾਰ ਅਨੁਸੂਚਤ ਜਾਤਾਂ/ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ।
 ਭਾਰਤ ਦੇ 56% ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 36% ਭਾਵ 884 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਅਨਪੜ ਹਨ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਾਂ ਗਣਨਾ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ 32% ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹਨ।
 ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੜੇ ਲਿਖੇ 64% ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅਜਿਹੇ ਸਨ ਜੋ ਪ੍ਰਇਮਰੀ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਕੁੱਲ 17.91 ਕਰੋੜ ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ 62% ਪਛੜੇ ਜਾਂ ਵਾਂਝੇ ਸਨ।
 74.5% (13.34 ਕਰੋੜ) ਪੇਂਡੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਸਿਕ ਆਮਦਨ ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
 5.4% ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।
 3.4% ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੇਜੂਏਟ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।
 4.6% ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਭਰਦੇ ਸਨ।
 14% ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੌਕਰੀ ਪੇਸ਼ਾ ਸਨ।
 1,80,657 ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਮੈਲਾ ਢੋਅ ਕੇ (Manual Scavenging) ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 63,713, ਸੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਧਿਆ ਪ੍ਰਦੇਸ,ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ,ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਸੀ।
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ 48 % ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਸੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੀ।
ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਲਿੰਗ ਵਾਲੇ (transgenders) ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੁੱਲ ਪੇਂਡੂ ਵਸੋਂ ਦਾ 0.1 % ਸੀ. ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਦੀਪ ਸਮੂਹ,ਪਛਮੀ ਬੰਗਾਲ,ਗੁਜਰਾਤ ਉਡੀਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ।
'ਕਰਨਾਟਕਾ ਰਾਜ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਕਮਿਸ਼ਨ" ਵਲੋਂ ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਸਰਵੇਖਣ 2015ਕਰਨਾਟਕਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੇਬਸਾਈਟ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। The survey was launched on 11 April 2015. 
ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨ।
 1% ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਬਿਨਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਤੋਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਥਿਰ ਫੋਨ ਸਨ ਜਦ ਕਿ 68.35% ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕੇਵਲ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਸਨ।.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
 2011 ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨ ਗਣਨਾ
 ਹੋਰ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ
 SECC Official website
 Articles related to Socio Economic Caste Census 2011

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜਨ ਗਣਨਾਵਾਂ
2011 ਜਨ ਗਣਨਾ
2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ