ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਧਰਮ
ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ:- ਵੀਹ+ਨੋ ( 20+9= 29)ਯਾਨੀ ਜੋ ਉਨੱਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੰਭੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਪੰਥ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂ ਜਾਂਭੋਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ( ਬਿਕਰਮੀ ਸੰਮਤ 1542 )1485 ਈ.  ਵਿੱਚ 34 ਸਾਲਾਂ ਉਮਰ ਵਿੱਚ  ਬੀਕਾਨੇਰ ਜਿਲ੍ਹੇ  ਦੇ ਸਮਰਾਥਲ ਧੋਰੇ ਵਿਚ ਕਾਰਤਿਕ ਵਦੀ ਅਠਮੀਂ ਨੂੰ  ਪਾਹਲ  ਬਣਾ ਕੇ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਸਮਾਜ ਦੀ  ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਗੁ੍ਰੁ ਜੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਪੀਪਾਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਹਟ ਜੀ ਪਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਹੰਸਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ  ਮੂੰਹੋਂ ਇੱਕ ਵੀ  ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਿਆ। 

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਕਾਕਾ ਪੁਲ੍ਹੋ ਜੀ ਪੰਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੋਈ  ਬਣਾਇਆ। 

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ 29 ਨਿਯਮ ਦਿੱਤੇ  ਸੀ ਜੋ ਦੇਨਿਕ ਜੀਵਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਪਯੋਗੀ ਹਨ।  
 
ਜਾਂਬੋਜੀ ਨੇ 29 ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਇਹ ਦੇਨਿਕ ਜੀਵਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ ।

ਇਤਿਹਾਸ
ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਧਰਮ ਦੀ ਨੀਂਹ ਗੁਰੂ ਜੰਭੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੀ।

29 ਨਿਯਮ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ 

 ਤੀਹ ਦਿਨ ਸੂਤਕ 
 ਪੰਜ ਦਿਨ ਦਾ ਰਜਸਵਲਾ 
 ਸਵੇਰੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨਾ
 ਸ਼ੀਲ, ਸੰਤੋਸ਼, ਸੂਚੀ ਰੱਖਣਾ
 ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਾਮ ਸੰਧਿਆ ਕਰਨਾ 
 ਸੰਝ ਆਰਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਗੁਣ ਗਾਉਣਾ
 ਸਵੇਰ ਸਮੇਂ ਹਵਨ ਕਰਨਾ 
 ਪਾਣੀ ਛਾਣ ਕੇ ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਬੋਲਣਾ 
 ਬਾਲਣ ਬੀਨਕਰ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਛਾਣਕਰ ਪੀਣਾ 
 ਮਾਫੀ ਸਹਨਸ਼ੀਲਤਾ ਰੱਖਣਾ 
 ਦਇਆ-ਨਿਮਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ 
 ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ 
 ਨਿੰਦਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ 
 ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ 
 ਵਾਦ ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ 
 ਮੱਸਿਆ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ
 ਭਜਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਕਰਨਾ 
 ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤਰ ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨਾ 
 ਹਰੇ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕੱਟਣਾ 
 ਅਜਰ ਨੂੰ ਜਰਨਾ 
 ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰਸੋਈ ਪਕਾਉਣਾ 
 ਥਾਟ ਅਮਰ ਰੱਖਣਾ 
 ਬੈਲ ਨੂੰ ਖੱਸੀ ਨਾ ਕਰਨਾ 
 ਅਮਲ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ 
 ਤੰਬਾਕੂ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਪੀਣਾ 
 ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ 
 ਮਦਪਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ 
 ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ 
 ਨੀਲੇ ਬਸਤਰ ਨਹੀਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ

ਹਵਾਲੇ