ਠਾਕੁਰਮਾਰ ਝੂਲੀ
ਠਾਕੁਰਮਾਰ ਝੂਲੀ (    ; ਦਾਦੀ ਦਾ ਬੈਗ [ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ] ) ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਦਕਸ਼ਨਰੰਜਨ ਮਿੱਤਰ ਮਜੂਮਦਾਰ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ 1907 ( ਬੰਗਾਲੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ 1314) ਵਿੱਚ " ਠਾਕੁਰਮਾਰ ਝੂਲੀ " ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਲਿਖੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਬੰਗਾਲੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਨਾਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੁਝ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਲਾਲਕਮਲ-ਨੀਲਕਮਲ ", " ਬੁੱਧੂ-ਭੂਤੁਮ " ਅਤੇ " ਬਯਾਂਗੋਮਾ-ਬਯਾਂਗੋਮੀ ", ਨੇ ਮਹਾਨ ਰੁਤਬਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪਿਛੋਕੜ 
ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਠਾਕੁਰਮਾਰ ਝੂਲੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਜਾਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਲੋੜ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਮੀਰ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਏ। ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦਕਸ਼ਨਰੰਜਨ ਨੇ ਠਾਕੁਰਮਾਰ ਝੂਲੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀਆਂ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਦਕਸ਼ਨਰੰਜਨ ਦੀ ਮਾਸੀ ਰਾਜਲੱਖੀ ਦੇਬੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨੀਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਣੀ। ਇਹ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੈਮਨਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੋਨੋਗ੍ਰਾਫ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦਿਨੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਸੇਨ, ਖਰੜੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸਨ, ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਗਈਆਂ। ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਕਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛਪਾਈ ਲਈ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ 
ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ