ਜੁਹੂ
ਜੁਹੂ (ਉਚਾਰਨ: [d͡ʒuɦuː]) ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੁਹੂ ਬੀਚ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਰਬ ਸਾਗਰ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਰਸੋਵਾ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਿਲੇ ਪਾਰਲੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਾਂਤਾਕਰੂਜ਼ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੁਹੂ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਾਂਤਾਕਰੂਜ਼, ਅੰਧੇਰੀ ਅਤੇ ਵਿਲੇ ਪਾਰਲੇ ਪੱਛਮੀ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਹਾਰਬਰ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਹਨ। ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮੈਟਰੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡੀ ਐਨ ਨਗਰ ਅਤੇ ਅੰਧੇਰੀ ਵੈਸਟ ਹਨ। ਜੁਹੂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਛੋਟੇ ਬੈਸਟ ਬੱਸ ਡਿਪੂ ਹਨ।

ਜੇਆਰਡੀ ਟਾਟਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਨੇ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1932 ਨੂੰ ਪੁਸ ਮੋਥ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਲੈ ਕੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਡਰਿਗ ਰੋਡ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਜੁਹੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।

ਇਤਿਹਾਸ 
ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਜੁਹੂ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਸੀ: ਸਲਸੇਟ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ, ਤੰਗ ਰੇਤ ਦੀ ਪੱਟੀ। ਇਸ 'ਤੇ ਜਵਾਰ-ਭਾੜ ਦੇ ਪਾਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲ ਕੇ ਘੱਟ ਲਹਿਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੁਹੂ ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ "ਜੁਵੇਮ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ, ਜੁਹੂ ਪਿੰਡ, ਭੰਡਾਰੀਆਂ (ਟਾਡੀ ਟੇਪਰਾਂ), ਐਗਰੀਸ (ਲੂਣ ਵਪਾਰੀ) ਅਤੇ ਕੁਨਬੀ (ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ) ਵੱਸਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣੀ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ, ਬਾਂਦਰਾ ਟਾਪੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮਛੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬਸਤੀ 

( ਕੋਲੀਵਾੜਾ) ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। . ਜੁਹੂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਲੀ ਲੋਕ ਸਨ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਵਰਗ ਸੀ। ਚਰਚ ਆਫ਼ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੇ 1853 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜੁਹੂ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਬੀਚਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਅੱਡੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ ਨੇ ਜੁਹੂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬੰਗਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ    ਜੁਹੂ ਤਾਰਾ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਨਾਲ  ਦੇ 500 ਪਲਾਟ ਮਿਲਣੇ ਸਨ   ਹਰੇਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਿਜੋਰਟ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਮਾਹਿਮ ਕਾਜ਼ਵੇਅ ਨੂੰ ਸਾਂਤਾਕਰੂਜ਼ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। 1904 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸਕੀਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੰਬੇ ਫਲਾਇੰਗ ਕਲੱਬ ਨੇ 1929 ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਜੁਹੂ ਏਅਰੋਡਰੋਮ ਬਣ ਗਿਆ।

ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੁਹੂ ਬੀਚ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਸੈਰ ਕੀਤੀ। 1937 ਵਿੱਚ ਬੀਚ 'ਤੇ ਸੈਰ ਦੌਰਾਨ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਕਾਨਾ ਨੂੰ ਟੋਕਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਜੁਹੂ ਫੇਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ, ਬੀਚ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁੱਤ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੀਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਲੇਨ ਦਾ ਨਾਮ ਗਾਂਧੀਗ੍ਰਾਮ ਰੋਡ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੁਹੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹੈ, ਗਾਂਧੀ ਸਿੱਖਿਆ ਭਵਨ ਸਕੂਲ।

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਭਗਤੀਵੇਦਾਂਤ ਸਵਾਮੀ (ਸ਼੍ਰੀਲਾ ਪ੍ਰਭੂਪਾਦ) ਨੇ ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਕੋਨ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।

ਜੁਹੂ ਬੀਚ 
ਜੁਹੂ ਬੀਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਸੋਵਾ ਤੱਕ ਛੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚੇਨਈ ਦੇ ਮਰੀਨਾ ਬੀਚ ਦੇ ਉਲਟ ਜੁਹੂ ਬੀਚ ਨੂੰ ਛੋਟਾ, ਪੱਥਰੀਲਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੇਤਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ। ਬੀਚ 'ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਫੂਡ ਕੋਰਟ ਆਪਣੇ 'ਮੁੰਬਈ ਸਟਾਈਲ' ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੇਲਪੁਰੀ, ਪਾਣੀ ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਸੇਵ ਪੁਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੋੜਾ-ਖਿੱਚੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਫੀਸ ਲਈ ਜੋਇਰਾਈਡ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਐਕਰੋਬੈਟ, ਨੱਚਦੇ ਬਾਂਦਰ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ, ਖਿਡੌਣੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੀਚ ਸਾਲਾਨਾ ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਬੀਚ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਲਈ। ਜੁਹੂ ਬੀਚ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਆਮ ਥਾਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਰਨਵੇਅ 27 ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ ਮਾਰਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਮੁੰਬਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਰਨਵੇਅ 09 ਤੋਂ ਆਗਮਨ ਮਾਰਗ। ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੀਚ ਦੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵਿੰਡਹੈਮ ਪਾਮ ਗਰੋਵ ਦੁਆਰਾ ਹੋਟਲ ਰਮਾਦਾ ਪਲਾਜ਼ਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਜੁਹੂ ਬੀਚ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਮਈ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਹਿਰਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬੀਚ 'ਤੇ ਘੁੰਮਣਾ ਖਤਰਨਾਕ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ 

 ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੇਤਨਾ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਇਸਕੋਨ) ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
 ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਲਯ (ਗਾਂਧੀਗ੍ਰਾਮ ਰੋਡ)
 ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ
 ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਮੰਦਰ
 ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਚਰਚ, ਜੁਹੂ
 ਹੋਲੀ ਕਰਾਸ ਚਰਚ, ਜੁਹੂ ਕੋਲੀਵਾੜਾ
 ਵਿਟਲ ਰੁਕਮਣੀ ਮੰਦਿਰ, ਜੁਹੂ ਕੋਲੀਵਾੜਾ
 ਗ੍ਰੈਂਡ ਮਸਜਿਦ ਜੁਹੂ (ਜੁਹੂ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ)

ਹਵਾਲੇ 

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬੀਚ