ਕਰਾਕੋਵ
ਕਰਾਕੋਵ (), (; ), ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਲੈਸਰ ਪੋਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤੁਲਾ ਨਦੀ () ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਪੋਲਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ 1038 ਤੋਂ 1569 ਤੱਕ ; ਪੋਲਿਸ਼–ਲਿਥੁਆਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੀ 1569 ਤੋਂ 1596 ਤੱਕ, ਆਜ਼ਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਾਕੋਵ ਦੀ 1815 ਤੋਂ 1846 ਤੱਕ; ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਿਊਕ ਕਰਾਕੋਵ ਦੀ 1846 ਤੋਂ 1918 ਤੱਕ; ਅਤੇ ਕਰਾਕੋਵ ਸੂਬੇ ਦੀ 14 ਸਦੀ ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। 1999 ਤੋਂ ਇਹ ਲੈਸਰ ਪੋਲੈਂਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਵੇਲ ਹਿੱਲ ਉੱਤੇ ਵਸੋਂ ਹੋਈ ਅਤੇ 965 ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਸਲਾਵ ਯੂਰਪ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਅਸਤ ਵਪਾਰ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਵੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ 1918 ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਪੂਰੀ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਰਾਕੋਵ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 760,000 ਅਤੇ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 8 ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਲੋਕ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਰਾਕੋਵ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੀ ਵਸੋਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਵਾਵੇਲ ਹਿੱਲ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਕਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਿਥਕ ਸ਼ਾਸਕ ਕਰਾਕੂਸ ਨੂੰ ਰੱਖੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਮੋਕ ਵਾਵੇਲਸਕੀ ਨਾਂ ਦੇ ਡਰੈਗਨ ਦੀ ਗੁਫਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਸਾਇਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਲਿਖਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 965 ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਰਥਿਕਤਾ 
ਕਰਾਕੋਵ ਪੋਲੈਂਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਲੈਸਰ ਪੋਲੈਂਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹੱਬ ਹੈ।

ਨੋਟਸ

ਹਵਾਲਾ ਪੁਸਤਕਾਂ
 
 Jane Hardy, Al Rainnie, Restructuring Krakow: Desperately Seeking Capitalism. Published 1996 by Mansell Publishing, 285 pages. Business, economics, finance. .
 Edward Hartwig, Kraków, with Jerzy Broszkiewicz (contributor). Published 1980, by Sport i Turystyka, 239 pages. .
 Bolesław T. Łaszewski, Kraków: karta z dziejów dwudziestolecia. Published 1985, by Bicentennial Pub. Corp. (original from the University of Michigan), 132 pages. 
 Joanna Markin, Bogumiła Gnypowa, Kraków: The Guide. Published 1996 by Pascal Publishing, 342 pages. .
 Tim Pepper, Andrew Beattie, Krakow. Published 2007 by Hunter Pub Inc., 160 pages. . The book includes description of public art galleries and museums.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

 Essential Kraków—Tourism information about Kraków 
 Protect Kraków Heritage Campaign
 krakowmiasto.pl 
 Jewish Community in Kraków on Virtual Shtetl
 Map: Kraków Heritage Under Threat
 Kraków Jewish guide and genealogy in Poland
 Tourism and culture in Kraków  (overview) at Krakow4you.net
 English Guide to Krakow

ਪੋਲੈਂਡ