ਸ਼ਯਾਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ
Infobox holiday (other)

ਸ਼ਯਾਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: शयनी एकादशी, ਰੋਮਨਾਈਜ਼ਡ: Sayani Ekādashi, lit. 'sleep ਦਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਦਿਨ'), ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੰਦਰਵਾੜੇ (ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ) ਦਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਚੰਦਰ ਦਿਨ (ਏਕਾਦਸ਼ੀ) ਹੈ। ਆਸਾਧ (ਜੂਨ - ਜੁਲਾਈ) ਦੀ। ਇਹ ਮੌਕੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਹਿੰਦੂ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵਤਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹੱਤਵ 
ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਿਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁੱਖਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਚਤੁਰਮਾਸਿਆ ਦੌਰਾਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ।

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਸ਼ੀਰ ਸਾਗਰ - ਦੁੱਧ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਾਗਰ - ਸ਼ੀਸ਼ਾ ' ਤੇ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸੱਪ 'ਤੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਬੋਧਿਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗਦਾ ਹੈ - ਹਿੰਦੂ ਮਹੀਨੇ ਕਾਰਤਿਕਾ (ਅਕਤੂਬਰ-ਨਵੰਬਰ) ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਦਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਦਿਨ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਚਤੁਰਮਾਸਯ (ਸ਼ਬਦ "ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ") ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਯਾਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਚਤੁਰਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਚਤੁਰਮਾਸਯ ਵ੍ਰਤ (ਵਚਨ) ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦੰਤਕਥਾ 
ਭਵਿਸ਼ਯੋਤਰ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਯਾਨੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਰਜਣਹਾਰ-ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹੱਤਵ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਮੰਡਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਧਰਮੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੋਕੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਵਰਖਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ। ਆਖਰਕਾਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੇਵਸ਼ਾਯਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ (ਵਚਨ) ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮੀਂਹ ਪਿਆ।

ਪੰਢਰਪੁਰ ਯਾਤਰਾ 

ਇਸ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜਲੂਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਧਰਪੁਰ ਅਸਾਦੀ ਏਕਾਦਸੀ ਵਾਰੀ ਯਾਤਰਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੋਲਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪੰਢਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਢਰਪੁਰ ਦੇਵਤਾ ਵਿਠਲਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਰੂਪ। ਇਸ ਦਿਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ (ਲੱਖਾਂ) ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪੰਢਰਪੁਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਕੀ (ਪਾਲਕੀ) ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅਲਾਂਦੀ ਤੋਂ, ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਮੂਰਤ ਨਰਸੀ ਨਾਮਦੇਵ ਤੋਂ, ਤੁਕਾਰਾਮ ਦੀ ਦੇਹੂ ਤੋਂ, ਏਕਨਾਥ ਦੀ ਪੈਠਾਨ ਤੋਂ, ਨਿਵਰਤੀਨਾਥ ਦੀ ਤ੍ਰਿੰਬਕੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ, ਮੁਕਤਾਬਾਈ ਦੀ ਮੁਕਤਾਈਨਗਰ ਤੋਂ, ਸੋਪਨ ਦੀ ਸਾਸਵਾਦ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸੰਤ ਗਜਾਨਨ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੈਗਾਓਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। . ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰਕਾਰੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਠਲਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੰਤ ਤੁਕਾਰਾਮ ਅਤੇ ਸੰਤ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅਭੰਗ (ਭਜਨ ਉਚਾਰਨ) ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਨੋਟਸ

ਹਵਾਲੇ 
↑  ↑ 1 2 

 1 2 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਦੇਵਾ ਸ਼ਯਾਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ - https://www.thedivineindia.com/deva-shayani-ekadashi/6908
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਓਹਾਰ