ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ
ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। 1912 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਮੰਦਰ 1986 ਵਿੱਚ ਕਲਾਂਗ ਪਲਾਨਿੰਗ ਏਰੀਆ ਵਿੱਚ ਟਾਉਨਰ ਰੋਡ ਅਤੇ ਬੂਨ ਕੇਂਗ ਰੋਡ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂਗੂਨ ਰੋਡ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ 15,000 ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ 
1849 ਵਿੱਚ ਜਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਈਗਰੇਟ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟਰੇਟ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਟਰੇਟ ਬੰਦੋਬਸਤ ਪੁਲਸ ਫੋਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਟੁਕੜੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 1881 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਜਾਂ  ਗੁਰਦੁਆਰਾ  ਪੁਲਿਸ ਬੈਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਵਧ ਰਹੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਛੇਤੀ ਹੀ ਛੋਟਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਲਈ 1912 ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਸਟਰੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਧੀ ਵਪਾਰੀ ਵਾਸੀਆਮੁੱਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੰਗਲਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦ ਹੋਰ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ "ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਦੀ 1921 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੰਗਤ ਦੇ ਜੁੜਨ ਲਈ ਹਾਲ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਸੀ। ਇਹ ਰੀਤ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਰਹਾਇਸ਼ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਵੱਗ ਪਾਈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਅਰਥਾਤ ਮਾਝਾ, ਮਾਲਵਾ ਅਤੇ ਦੁਆਬਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਕਾਰਨ ਦੋਫਾੜ ਹੋ ਗਈ। 1917 ਵਿੱਚ, ਮੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬੰਦੋਬਸਤੀ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਪਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਆ। ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬੰਦੋਬਸਤੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। 1940 ਵਿੱਚ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੁਈਨ ਸਟਰੀਟ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਟਰੱਸਟੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬੋਰਡ ਖੁਦ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਧੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਰਡ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
Central Sikh Temple – official website

ਹਵਾਲੇ

ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016