ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ (ਸਿੱਖ ਆਗੂ)
ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ (ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ,ਪੰਜਾਬ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ), 17 ਮਈ, 1936 - ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਅਪ੍ਰੈਲ 13, 1978) 13 ਸਿੱਖ 1978 ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਰੋਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੀ.

ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ .ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗ ਕਿਸਾਨ ਸੀ. . ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ  ਪਿੰਡ ਗਾਜਨੀਪੁਰ ਚਲੇ ਗਏ ਸੀ ਹ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਰੋਡ ਤੋਂ 6 ਮੀਲ ਅੱਗੇ ਹੈ |

1964 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈ ਲਿਆ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਲੇਕੇ (ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ 'ਤੇ ਜੇਹੜਾ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਕਰਵਾਯਾ ਗਯਾ ਸੀ . ਵਿਸਾਖੀ 1965 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ.

ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਦਿਨ, 1978 
ਵਿਸਾਖੀ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਦਿਨ 'ਤੇ 1978 ਸਿੱਖ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਜਲੂਸ ਅਤੇਨਿਰੰਕਾਰੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ,ਜੋ ਕੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬੇਇਜਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ. 16 ਲੋਕਾਂ ਕਿਹੋ 13 ਸਿੱਖ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਕੀ ਮਾਰੇ ਗਏ|

ਸਸਕਾਰ 
13 ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ 15/4/78 ਨੂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿਰੀ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਏਯਾ ਅਤੇ 25-30,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੋਜੁਦਗੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਿਕਾਹਨ ਦਾ ਇਕੱਠੇ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ ..

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 
ਅਪ੍ਰੈਲ 2003 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਇਕੱਠ ਪਿੰਡ ਫ਼ੇਰੂਮਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏਯਾ ਜੋ ਕੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ 12 ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ 
ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 1978 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ. 

ਅਪ੍ਰੈਲ 2009 ਵਿਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਖਾਲਸਾ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਨੇ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ 12 ਸਿਖਾਂ ਨੂ "ਨਿਹਚਾ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦ" ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਿੱਤਾ .ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ.

ਸਾਲ 1989 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕੀ ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦੀ ਦੇ ਅਨਾਥ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਅਨਾਥ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਯਾ ਸੀ . ਇਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਤ ਪ੍ਰਾਤ ਤੋਂ . ਭਰੋਸਾ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ 

ਜਨਮ 1936
ਮੌਤ 1978
ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ