ਮਿਲੋਸ਼ ਫ਼ੋਰਮੈਨ
ਜੈਨ ਤੋਮਾਸ਼ "ਮਿਲੋਸ਼" ਫ਼ੋਰਮੈਨ (; 18 ਫ਼ਰਵਰੀ 1932 – 13 ਅਪਰੈਲ 2018) ਇੱਕ ਚੈੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ, ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1968 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੀ ਨਵੀਨ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ 1967 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਫ਼ਾਇਰਮੈਨਜ਼ ਬਾਲ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੂਬਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਾੜੀ ਸਮਾਜਿਕ ਘਟਨਾ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪੀ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਤੇ ਕਰਾਰੀ ਸੱਟ ਮਾਰਦੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋਂ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਤੇ ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਦੇ ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪਬੰਦੀ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਨ ਫ਼ਲਿਊ ਓਵਰ ਦ ਕੁਕੂਜ਼ ਨੈਸਟ ਅਤੇ ਅਮੇਡੀਅਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਵਨ ਫ਼ਲਿਊ ਓਵਰ ਦ ਕੁਕੂਜ਼ ਨੈਸਟ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ (ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ, ਮੁੱਖ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ, ਮੁੱਖ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ) ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਟ ਹੈਪਨਡ ਵਨ ਨ੍ਹਾਈਟ (1934) ਅਤੇ ਦ ਸਾਇਲੈਂਸ ਔਫ਼ ਦ ਲੈਂਬਸ (1991) ਹਨ।

ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦ ਪੀਪਲ ਵਰਸਜ਼ ਲੈਰੀ ਫ਼ਲਿੰਟ (1996) ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ, ਕਾਨ੍ਹਸ, ਬਰਲਿਨਾਲੇ, ਬਾਫ਼ਟਾ, ਸੀਜ਼ਰ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਚੈਕ ਲਾਇਨ ਦੇ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

ਕੈਰੀਅਰ
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਮਿਰੋਸਲਾਵ ਔਂਡਰੀਸੇਕ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦੋਸਤ ਇਵਾਨ ਪਾਸਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਨੇ ਇੱਕ ਮੌਨ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੇਮਾਫ਼ੋਰ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸੇਮਾਫ਼ੋਰ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਰਮਾਣ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਔਡੀਸ਼ਨ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਗਾਇਕ ਸਨ। ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਚੈਕ ਕੌਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਗ ਸਪਰਿੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ 1968 ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ

 

Bibliography of books and articles about Forman via UC Berkeley Media Resources Center
Interview with Milos Forman: Defender of the Artist and the Common Man 
Miloš Forman  profile

ਜਨਮ 1932
ਮੌਤ 2018
ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ