ਸੂਮਰ
ਸੂਮਰ (ਅੱਕਦੀ: ਸ਼ੂਮਰੂ; ਸੂਮਰੀ: ਕੀਂਗੀਰ) ਦੱਖਣੀ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਹਿਤਲ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਲਾਕਾ ਸੀ। ਸੂਮਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ 4500 ਅਤੇ 4000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਕਰੀਬ ਗੈਰ-ਸਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ-ਕਲ "ਉਬੈਦੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਸਾਮਰਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ (ਸਕਾਫ਼ਤ) ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।

ਉਬੈਦ ਕਾਲ ਅਤੇ ਊਰੂਕ ਕਾਲ
ਉਬੈਦ ਕਾਲ (ਤਕਰੀਬਨ 6500 ਤੋਂ 3800 ਈਸਾ-ਪੂਰਵ) ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਲ ਏ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇਰਾਕ ਦੇ ਜ਼ੀ ਕਾਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਊਰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਥੇਹ ਅਲ-ਉਬੈਦ ਤੋਂ ਪਿਆ ਏ।

ਊਰੂਕ ਕਾਲ (ਤਕਰੀਬਨ 4100 ਤੋਂ 2900 ਈਸਾ-ਪੂਰਵ), ਇਸ ਕਾਲ ਦਾ ਨਾਮ ਸੂਮਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਊਰੂਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਏ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ (ਕਦੀਮੀ) ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਕੀਲਾਕਾਰ (Cuneiform Script) ਲਿਪੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਪਿਛੇਤੇ ਊਰੂਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ।

ਹਵਾਲੇ