ਰਜ਼ੀਆ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ
ਰਜ਼ੀਆ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ (15 ਅਕਤੂਬਰ 1918, ਅਜਮੇਰ - 18 ਦਸੰਬਰ 1979, ਦਿੱਲੀ) ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦਕ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।

ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਰਜ਼ੀਆ ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ ਅਜਮੇਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1918 ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਜਮੇਰ ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਅਜਮੇਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ, ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਾਰਕੁਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਪੀਡਬਲਯੂਏ) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਰਜ਼ੀਆ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਰਜ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ, ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਪੀਡਬਲਯੂਏ ਸੋਇਰੀਜ਼ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.ਏ. ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਕਾਰਕੁੰਨ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ " ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ " ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ।

1948 ਤੱਕ, ਰਜ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਲਖਨਊ ਚਲੀ ਗਈ।

ਹਵਾਲੇ 

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਰੀਵਾਦੀ
ਮੌਤ 1979
ਜਨਮ 1918
ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਲੋਕ