ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਬਿਰਲਾ
ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਬਿਰਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦਾਨਿਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਮਾਹਰ ਬਿਰਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਅਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਸੰਭਾਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਅਚਨਚੇਤੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਫੰਡ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਵਿਕਾਸ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ, ਸੀਐਸਆਰ ਅਤੇ ਚੈਰਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। 2011 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਦਕਾ, ਤੀਜੇ ਭਾਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਵਾਰਡ, ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

ਜੀਵਨ 
ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1948 ਨੂੰ, ਮਦੁਰਈ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦਾ ਰਾਜ, ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਧਾਕਿਸ਼ਨ ਫੋਮ੍ਰਾ, ਨੇ ਇੱਕ ਡੀਲਰਸ਼ਿਪ ਏਜੰਸੀ "ਬਰਮਾ ਸ਼ੈਲ" ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇਵੀ ਫੋਮਰਾ, ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿਣੀ ਸੀ।ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਾਰਵਾੜੀ ਵੈਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਜਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। 

ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਸੈਂਟ ਜੋਸਫ਼'ਸ ਕੋਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ, ਮਦੁਰਈ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਹੌਂਸਲਾਫਜ਼ਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੇ ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਲਜ, ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ

ਅਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵਜ਼ ਐਂਡ ਰੂਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ABCCIR) 
ਅਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵਜ਼ ਐਂਡ ਰੂਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ  ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ (ਚੇਅਰਪਰਸਨ) ਦੇ ਨਾਤੇ, ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ 1.6 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਕਾਰਜ, ਵਿਕਾਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਦਿਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਗਰੁੱਪ, ਸੀਐਸਆਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ, ਜਿਸ ਉੱਪਰ 400 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਵਿੱਦਿਅਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਖਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜਗਾਰ, ਪੀਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਰਤੀਕਰਨ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਸਨ। 
ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ

ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ 
ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਬਿਲਰਾ, ਆਪਣੇ ਮਰਹੂਮ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਵਜੋਂ, 2006 ਵਿੱਚ, ਪੂਨੇ ਵਿੱਖੇ US$ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਖਰਚੇ ਨਾਲ ਅਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣਵਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 325 ਸੈਟ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਹਸਪਤਾਲ 18 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਰਲਾ ਸੈਂਟਰ ਵਲੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫੰਡ ਅਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 

 ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ  – 2010
 ਵੁਮੈਨ ਅਚੀਵਰ'ਸ ਅਵਾਰਡ – ਅਰਚਨਾ ਟ੍ਰਸਟ, ਮੁੰਬਈ – 2001–02
 ਕੋਰਪ੍ਰੇਟ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ – ਦ ਇਕਨੋਮਿਕ ਟਾਇਮਸ  – 2001–02
 ਸੇਵਾ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਅਵਾਰਡ – ਰੋਟਾਰਿੰਸ ਇਨ ਐਕਸ਼ਨ  – 2003
 ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਆੜ ਬੰਬਈ ਅਵਾਰਡ – ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ ਆਫ਼ ਬੰਬਈ – 2003
 ਦ ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਵਾਰਡ – ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ ਆਫ਼ ਮੁਲੁੰਦ – 2004
 ਵੁਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਡਿਕੇਡ ਅਵਾਰਡ – ਅਸੋਚਮ'ਸ ਲੇਡੀਜ਼ ਲੀਗ  – 2004

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 

 Kumar Mangalam Birla

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 

 Financial Times Write up on Rajashree Birla
 Birla family history on Money Control
 Profile on BAIF Development Research Foundation
 on YouTube – 1
 on YouTube – 2
 Address at the Rotary Convention – video

ਜਨਮ 1948
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ