ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ
ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਮੂਰਤੀ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਅਤੇ ਬੁਣੇ ਰੇਸ਼ਮ ਵਰਗੀਆਂ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕਲਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਭਾਵਨਾ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁੱਢ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਸਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ, ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ 'ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਜੈਨ ਧਰਮ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਵਰਗੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਪਏ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਭਾਰਤੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਬਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਧੀਆ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੋਜਾਂ ਜੋ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ, ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਬਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੱਬਤ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਈਰਾਨ, ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਤੋਂ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ

ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਚੱਟਾਨ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਵਾਲੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ, ਉੱਕਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕੁਝ (ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਤੋਂ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 1300 ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਆਰਚੀਬਾਲਡ ਕਾਰਲੇਲ ਦੁਆਰਾ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਅਲਤਾਮੀਰਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕਾਕਬਰਨ (1899) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ