ਮੀਆਂ ਤੁਫ਼ੈਲ ਮੁਹੰਮਦ
ਮੀਆਂ ਤੁਫ਼ੈਲ ਮੁਹੰਮਦ (    ) (ਅਪ੍ਰੈਲ 1914 – 25 ਜੂਨ 2009) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ, ਵਕੀਲ, ਇਸਲਾਮੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅਤੇ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਸੀ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕਪੂਰਥਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਹਿੰਦ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੌਲਾਨਾ ਨਈਮ ਸਿੱਦੀਕੀ ਵਾਂਗ, ਉਸਨੇ ਵੀ ਅਬੁਲ ਆਲਾ ਮੌਦੂਦੀ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ 
1965 ਵਿੱਚ, ਅਯੂਬ ਖਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਾਂਝਾ ਵਿਰੋਧ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਹੋਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੀਆਂ ਤੁਫ਼ੈਲ ਨੇ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।

ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਮੀਆਂ ਤੁਫ਼ੈਲ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਅਬੁਲ ਅਲਾ ਮੌਦੂਦੀ ਅਤੇ ਅਮੀਨ ਅਹਿਸਾਨ ਇਸਲਾਹੀ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ਼ ਕੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ:

 ਕਸ਼ਫੁਲ ਮਹਜੂਬ: ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਟੀਕਾ 
 ਦਾਅਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ (ਉਰਦੂ) 

ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਕਈ ਜੀਵਨੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:

 ਮੁਸ਼ਾਹਿਦਾਤ (ਉਰਦੂ)
 "ਤੁਫ਼ੈਲ ਨਾਮਾ" (ਉਰਦੂ)
 "ਤੁਫ਼ੈਲ ਕਬੀਲਾ" (ਉਰਦੂ)
 "ਰਾਹ-ਏ-ਨਿਜਾਤ" (ਉਰਦੂ)

ਮੌਤ 
7 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗੀ ਹੈਮਰੇਜ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ੇਖ਼ ਜ਼ਾਇਦ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2 ਹਫਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੌਮਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 25 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ 95 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅੱਠ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਕੀਲ
ਮੌਤ 2009
ਜਨਮ 1914