ਖੰਡੂਆ
ਖੰਡੂਆ ( ਮਨਿਆਬੰਦੀ ਜਾਂ ਕਟਕੀ ਵੀ) ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਆਹ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ "ਬੰਦਾ" ਜਾਂ ਇਕਟ ਸਾੜ੍ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ। ਜੋ ਜਗਨਨਾਥ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਪੜਿਆਂ 'ਤੇ ਗੀਤਾ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਪਾਠ ਹਨ। ਕੇਂਦੁਲੀ ਖੰਡੂਆ, 12 ਦੇ ਖੰਡੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਫੁੱਟ ਅਤੇ 2 ਕਣੀ (ਹਰੇਕ ਕਣੀ ਇੱਕ ਹੱਥ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਮਾਪਦੀ ਹੈ) ਜਗਨਨਾਥ ਨੂੰ ਗੀਤਾ ਗੋਵਿੰਦਾ ਤੋਂ ਪਉੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਖੰਡੂ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵ੍ਯੁਤਪਤੀ 
ਓਡੀਆ ਵਿੱਚ ਖੰਡੂਆ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਂਤੁਲੀ ਖੰਡੂਆ ਨੂੰ ਜਗਨਨਾਥ ਨੂੰ ਹੇਠਲੇ ਕੱਪੜੇ ਵਜੋਂ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਕਟਕ ਅਤੇ ਮਨੀਬੰਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਾਕੀ ਦੋ ਨਾਮ ਕਟਕੀ ਅਤੇ ਮਨੀਬੰਧੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਟਕ ਦੇ ਮਨੀਬੰਦਾ ਅਤੇ ਨੁਪਾਟਾਨਾ ਦੇ ਜੁਲਾਹੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਾਟਾ ਬੁਣਦੇ ਹਨ। ਗਜਪਤੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਸਾੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੀਲਕੰਠ ਦੇਵਾ, ਬਦਾਖੇਮੁੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖੰਡੂਆ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਤੋਂ ਬਣੀ ਖੰਡੂਆ ਸਾੜੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕੌਕੰਡਿਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਰੰਗ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 
ਖੰਡੂਆ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਲ ਜਾਂ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਲ ਰੰਗ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੋਰੀਆ ਰੋਬਸਟਾ (ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ) ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਮੋਟਿਫ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਹਾਥੀ ਹੈ ਜੋ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਛਾਂਹ ਦੀ ਵੇਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਫੁੱਲ, ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਉੜੀਸਾ ਜਾਨਵਰ ਜਿਸਨੂੰ ਨਬਾਗੁੰਜਾਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਦੇਉਲਾ ਕੁੰਭਾ । ਨੁਪਾਟਾਨਾ ਤੋਂ ਖੰਡੂਆ ਇਕਟ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਇਕਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਈਕਤ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੰਡੂਆ ਦੀਆਂ ਉੜੀਸਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਇਕਟਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਸਾਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਹਨ।

ਹਵਾਲੇ 

ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ
ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ