ਪਿੰਡ ਕਲਵਾਨੂੰ
ਕਲਵਾਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪਾਤੜਾਂ ਤਹਿਸ਼ੀਲ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇਕ ਪਿੰਡ ਬਾਦਸ਼ਾਪੁਰ  ਛੱਡ ਹਰਿਆਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਭਾਵੇ ਮਾਲਵੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੁਆਧੀ ਹੈ,ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪੱਖੋਂ,ਇਹ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੋਵੇਂ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ: 
-ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਬੁਢਲਾਡੇ ਜਾਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ, ਘੱਗੇ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫਿਰਨੀ ਦਾ ਘੇਰਾ 4 ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਉਪਰਲੀ ਜਹੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ  ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਛੋਟੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਹਨ।ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗੁੱਜਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਤੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤਰਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਧਾਨਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਹਨ।ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ।ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਛੱਪੜ ਹਨ,ਪਹਿਲਾ ਘੱਗੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ ਕੋਲ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਡਰ ਅੱਡੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ,ਦੂਜਾ ਛੱਪੜ ਸਰਕਾਰੀ  ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਥੋੜੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ,ਤੀਜਾ ਛੱਪੜ ਗੁੱਗੇ ਮੈੜੀ ਮੰਦਰ ਕੋਲ ਬਣਿਆ ਹੈ,ਜਿਥੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੋ ਕੱਚੇ ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,ਇਕ ਰਾਹ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਅਤਾਲਾਂ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਰਾਹ ਪਿੰਡ ਨੂੰ  ਡਰੋਲੀ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸੜਕ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਈ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਪੁਰ ਕਸਬੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਪੁਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਜਾਦਿਆਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ ਤੋਂ  ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਭਾਖੜਾ ਨਹਿਰ ਨਿੱਕਲਦੀ ਹੈ,ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਨਹਿਰਾਂ ਬਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੂਬਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ : 
ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਕਲਵਾਨੂੰ

ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ : 
ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਿਹੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪੂਜਣ ਵਾਲਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ,ਉਹ ਡੇਰਾ ਸਿੱਧਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਮੋਨੀ ਨਾਂ ਦੇ ਸਾਧੂ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਸ ਡੇਰੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਆਸਥਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਫ਼ਰਵਰੀ-ਮਾਰਚ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਸ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਲੰਗਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਡੇਰਾ ਦਸਵੀਂ ਵਾਲਾ ਡੇਰਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਸਾਧੂ ਨੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਸਮਾਧੀ ਲਾਈ ਸੀ।ਇਥੇ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲੰਗਰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਧੂ ਤੋਂ ਪਰ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਸਾਧੂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਡੇਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੇਰਾ ਧਿਆਨਦਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਧੂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 

ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਡੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਾਸ ਨਾਲ ਥੋੜੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ  ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਹੈ,ਇਸ ਮਸਜਿਦ ਵਿਚ ਈਦ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ,ਪਿੰਡ ਵਿਚ, ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਰਾਹ ਉਤੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਗੁੱਗਾ ਮੈੜੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਾਦਰੋਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਵੀਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਹਰਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਨਗਾਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਥੇ ਹਰ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਿਹੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪੂਜਣ ਵਾਲਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ,ਉਹ ਡੇਰਾ ਸਿੱਧਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਮੋਨੀ ਨਾਂ ਦੇ ਸਾਧੂ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਸ ਡੇਰੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਆਸਥਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਫ਼ਰਵਰੀ-ਮਾਰਚ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਸ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਲੰਗਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਡੇਰਾ ਦਸਵੀਂ ਵਾਲਾ ਡੇਰਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ।<ref group="ਗੱਲਬਾਤ "ਸਿਆਮ ਭਗਤ </ref>ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਸਾਧੂ ਨੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਸਮਾਧੀ ਲਾਈ ਸੀ। ਇਥੇ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲੰਗਰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਧੂ ਤੋਂ ਪਰ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਸਾਧੂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਡੇਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੇਰਾ ਧਿਆਨਦਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਧੂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ