Иоанн Цец
Иоанн Цец (Цеца, Цецес, ; райгуырдис 1110-æм азмæ ’ввахс Константинополы — уым дæр амардис 1180-æм азы) уыдис византиаг (грекъаг ромаг) филолог æмæ , цардис æмæ фыста XII æнусы. Уый райгуырдис Константинополы æмæ йæ царды фылдæр хай уым цардис. Йæ къухы бафтыд рагон грекъаг литературæ æмæ зонады тыххæй бирæ информаци æрæмбырд кæнын. Цы 107 фыстæджы ныууагъта, уыдоны мидæг бирæ æрмæг разындис йе ’мдугонты царды тыххæй.

Цецы фыд уыд сыгъдæг грекъаг, йæ мад уыдис ибериаг (гуырдзиаг) равзæрды сылгоймаг. Цецы ныхæстæм гæсгæ йæ мадымад уыд ус-паддзах Алайнаг Марияйы хæстæг Багратидты мыггагæй.

Теогони æмæ алайнаг цитатæ 

Цец ныууагъта дыууæ хъуыдыйады алайнаг æвзагæй, йе ’мдзæвгæ «Теогони»-йы (), ныффыста йæ 1140 азмæ æввахс. Зеленчукы цыртыл фыст, IX æнусы конд, у алайнаг æвзагыл цы фыстытæ баззади, уыдонæй æппæты рагондæр. Цецы рæнхъытæ алайнагау сты дыккаг рагондæр фыст æмæ, алайанаг æвзагыл фыст кæй у, уый бæлвырд радзурæг иунæг ахæм. «Теогони»-йы къухфыст ссардта 1927-æм азы Ватиканы чиныгдоны чехаг византинист И. Моравчик.

Тæлмац грекъагæй:

Τοῖς ἀλανοῖς προσφθέγγομαι κατά τήν τούτων γλῶσσαν (Алантæ йын сæхи æвзагыл арфæ радтон)

Καλή ημέρα σου αὐθεντα μου αρχόντισσα πόθεν εἶσαι

Ταπαγχὰς μέσφιλι χσινὰ κορθὶ κάντα καὶ τ’άλλα (Дæ бон хуарз, ме ’фсийни ’хсийнæ. Курдигæй дæ?)

ἂν ὃ ἒχη ἀλάνισσα παπὰν φίλον ἀκούσαις ταῦτα (Алан сылгоймаг хæтын куы райдыдта сауджынимæ, уæд-иу ын хъусы)

οὐκ αἰσχύνεσσι αὐθέντρια μου νὰ μου γαμὴ τὸ μουνί σου (ацы ран ссарæн ис ныхас «муни», уый у æлгъитгæ ныхас æмæ нысан кæны сылгоймаджы æрдзон органтæ. Цецы фыссинæг нымад цæуы, уыцы ныхас фыццаг хатт кæм ныффыстой, ахæмыл. 

τὸ φάρνετζ κίντζι μέσφιλι καίτζ φουὰ σαοῦγγε (’Ф(с)арм неци (’й) киндзи ’фсийни, кæци фæууа саугини.)

Фиппаинæгтæ 

Византияйы поэттæ