Рубас (цæугæдон)
Рубас (Рубасчай) — Дагъистаны Табасараны, Курахы æмæ Дербенты районты кæлæг цæугæдон.

Цæугæдонæн йæ дæргъ — 92 км. Донæмбырдгæнæн бассейны фæзуат — 1180 км².

Географи 
Йæ ратæдзæн мидæггаг Дагъистаны рæгътæй иуы цæгат-скæсæйнаг рагъы, Джуфу-Дагъы хохæй хуссар-скæсæнырдæм. Бакæлы Къаспы денджызмæ хъæутæ Арабляр æмæ Моллакенты цур.

Гидрологи 
Цæугæдонæн йæ хæдхуыз миниуæг у афæдзы хъарм рæстæджы ивылæн режимы кæй уæвы. Зымæджы та йæ дæттæ æрмынæг вæййынц. Аздæргъы йæ донхардзы тæккæ егъаудæр бæрæггæнæнтæ вæййынц тæркуарынты рæстæг. Сæрдыгон сахаджын ивылдтытæ хатт катострофикон уавæрмæ æртæрынц. Афæдзы æхсæйнаг доны хардз — 1,01 м³/с, максималон — 59,3 м³/с.

Фæрсагдæттæ 
Тæккæ дынджырдæр фæрсагдæттæ: — Афначай, Ханагчай, Крачаг-су, Камышчай. Цæугæдонмæ йæ дæллаг хайы арæх ауадзынц Самур-Дербенты къанауы лæсæн.

Цæугæдоны иртæстытæ æмæ донхæдзарадон нысаниуæг 
Цæугæдон иртæстой гидрологион постыты — Хучни æмæ Хошмензилы. Рубасы дæттæй пайдачындæуы донхæрæн — Рубасы хъæуæй 3 км уæлдæр райдайы Куйбышевы номыл донхæрон къанау.

Археологи 
Цæугæдоны донæфтæнты, йæ рахиз былгæроны, Чулаты хъæуæй 3 км уæлдæр дæргъвæтин тæссарон къæпхæныл, донлыгæй 30 метры уæлдæр ис бирæфæлтæрджын палеолитикон лæууæн Рубас-1. Йæ ашелаг фæлтæртæн сæ сæвзæрæны рæстæг бакинаг трансгрессийымæ (Q1b) æмиас у ~600 мин азы размæ. Тæккæ рагондæр ссарæгггæтæ ам радта 5-æм фæлтæр, уыдон сты фыццагон палеолиты райдайон этапты лыстæгмигæнон индустрийы баззайæгтæ, бирæ дзы ис чысыл асы (~ 2-4 см) предметтæ, арæх сты æнæфаст бындуртæ (частым использованием несколовых основ (къæрттытæ, схъистæ), æмæ лæмæгъ типологион характеристикæтæй.. Рубас Карчаг-Суйы цæугæдонмæ цы бынаты хауы, уым уæвы Шор-Доре-1-6, уый ахастæуы рагонбакуйы заманимæ (0,4—0,3 млн л. н.).

Фиппаинæгтæ

Литературæ 
 Ресурсы поверхностных вод СССР том 9, Закавказье и Дагестан, вып. 3, Дагестан

Дагъистаны цæугæдæттæ
Къаспы денджызмæ кæлæг цæугæдæттæ