Тоборза
Тоборза у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.

Истори 
Цмийаг комы доны фæрсты фæндаг цæуы Тоборзамæ. Доны галиуæрдыгæй уæлæуæз сынæгæй зынынц Хуырымты цæрæн хæдзæрттæ æмæ æртæ хæстон мæсыджы. Сæ иуы фарс æркъахыр, иннæмæй цалдæр дуры рахауд, æртыккаг, авдуæладзыгон мæсыг, у æнæхъæн æмæ йæ диссаджы кондæй адæймаджы стыр дисы ’фтауы.

Ардæм Æрхонæй балыгъд Хуырым æмæ æрцардис Бигъуылайы зæххыл. Йæ хъæуы схуыдта Тоборза. Абайты Васо куыд амоны, афтæмæй Тоборза у венгрийаг дзырд æмæ амоны кафт. Кæй зæгъын æй хъæуы, Æрхоны комимæ абаргæйæ, Цмийаг комæй Хуырымы зæрдæ кодта рухс æмæ агуырдта кафын. Уымæн æрцардис тыххæй Бигъуылайы зæххыл дæр.

Цыдысты азтæ, бонтæ. Фылдæрæй-фылдæр кодтой Цмийы Бигъуылатæ, Тоборзайы — Хуырымтæ. Фæстæгмæ нал фидыдтой сæ зæххытыл. Сæ быцæу азæй азмæ тынгæй-тынгдæр кодта. Хыл хылы фæдыл, над нады фæдыл, афтæмæй рæстæг рæстæджы ивта.

Фæстагмæ сæм адæмы уайдзæфтæ бахъардтой. Кæрæдзийæ чызг курын райдыдтой. Æрсабыр, æрлымæн сты, æмæ сыл зæххытæ дæр æххæссын байдыдтой.

Ууыл Туалты ахæм ныхас баззади: «Ау, Хуырымтæ æмæ ма Бигъуылаты хæст дæр куы банцади».

Мыггæгтæ 
Цардысты дзы Хуырымтæ.

Фиппаинæгтæ 

Алагиры районы цæрæнрæттæ