Хъобаны Адæмон Республикæ
Хъобаны Адæмон Республикæ (; 1918-æм азы 4 декабрæй — Хъобаны край, ) уыд паддзахад раздæры Хъобаны облæст æмæ Хъобаны хъазахъхъаг æфсады зæххытыл, кæцы фæзындис Уæрæсейы империйы фехæлды фæстæ. Мидхæсты фæстиуæгæн паддзаха фехæлдис æмæ Советон Уæрæсейы хай баци.

Республикæйы закъондæттæг оргæнтæ уыдысты Хъобаны крайы радæ æмæ Хъобаны закъондæттæг радæ.

Æххæстгæнæг хицауады сæргъы уыдис сæйраг атаман, уый дæр сæйраг къамандыгæнæг уыдис. Æвзæрстой йæ Край радæйы уæнгтæ 4 азы æмгъуыдмæ. Хицауады уæнгты нысан кодта сæйраг атаман.

Республикæйы дыууæ хъомысджындæр политикон тыхы уыдысты «сауденджызонтæ» () æмæ «хаххонтæ» (). Сауденджызонты хъомыс æмæ мулк фылдæр уыдис, уыдон лæууыдысты фередалистон позицитыл, уыдонæй иуæй-иуы фæндыд Хъобан Украинæимæ баиу кæнын. Хаххонтæ та уыдысты, уырыссагау чи дзырдтой, уыцы хъазахъхъæй æмæ сæ хъуыдымæ гæсгæ Хъобан хъуамæ иугонд Уæрæсейы скондмæ раздæхтаид. 

Хаххонты фарс лæууыдысты хъобайнаг афицертæй бирæтæ, æххуыс сын кодта Хуссар Уæрæсейы гæрзифтонг тыхтæ дæр (ВСЮР). Хаххонтæ æмæ сауденджызонты ’хсæн тохы аххосæй республикæйы цыбыр царды дæргъы атаманы бынаты уыдис æртæ адæймаджы, хицауады сæрдары бынаты та — цыппар (Лука Быч, Филипп Сушков, Павел Курганский, Василий Иванис).

Крайæн йæ экономикæ фидар уыдис. Кæд æмæ транспорт афтæ хорз нæ куыста, уæддæр Хъобан уыдис фронтæй дарддæр, уыдис ын цалдæр порты, цы мæнæу сагътой, уыдонæй уæй кæнгæйæ хорз æфтиаг-иу райстой.

Хъобан æмæ Сау денджызы былгæрон УСФСР-мæ бацыдис куыд Хъобан æмæ Сау денджызы облæст. Хъазахъхъæгты иуæй-иу балтæ ма ныхкъуырд лæвæрдтой советон тыхтæн 1925-æм азы онг.

Хицаутæ

Фиппаинæгтæ 

Историон бæстæтæ
Уæрæсейы истори