Марадонæ, Диего Армандо
Дие́го Арма́ндо Марадо́нæ (, испайнагау зæлы куыд: [ˈdjeɣo maɾaˈðona]; райгуырдис 30 октябры 1960, Ланусы, провинци Буэнос-Айрес, Аргентинæ) — аргентинаг футболист, хъазыдис куыд размæбырсæг, бырсæг æрдæгхъахъхъæнæг. Хъазыдис клубтæ «Архентинос Хуниорс», «Бока Хуниорс», «Барселонæ», «Наполи», «Севилья» æмæ «Ньюэллс Олд Бойз»-ы сконды. Аргентинæйы иугонд командæйы сконды ахъазыдис 91 хатты æмæ дуармæ бакодта 34 голы.

Марадонæ у 1986-æм азы дунейы чемпион, 1990-æм азы дунейы вице-чемпион, цыппар дунейы чемпионатты архайæг. Уый йеддæмæ хæссы Хуссар Америкæйы хуыздæр футболисты кадджын ном (1979, 1980). Аргентинæйы чемпион клуб «Бока Хуниорс»-ы сконды, «Наполи»-йы та куы хъазыдис, уæд дыууæ хатты сси Италийы чемпион дæр.

Марадонæ у сахар Буэнос-Айресы кадджын гражданин. Йæ ном хæссы клуб «Архентинос Хуниорс»-ы ног стадион (гом æрцыдис 2003-æм азы декабры). 2005-æм азы Марадона райста Аргентинæйы сенаты Фаустино Сармиэнтойы номыл преми.

Марадонæ йæ хъазæджы карьерæ куы фæци, уæд куыста телекомментаторæй Аргентинæ æмæ Италийы. Иуæй-иу киноты дæр ахъазыдис рольтæ.

2008-æм азы октябрæй 2010-æм азы июлы онг Марадонæ куыста Аргентинæйы иугонд командæйы сæйраг тренерæй.

Марадонæйы сабибонтæ 

Диего Армандо Марадонæ райгуырдис 1960 азы 30 октябры 5 сахатыл, уыдис хуыцаубон. Уый райгуырдис сахар Ланусы, Буэнос-Айресы цур, кусæг бинонты ’хсæн — йæ фыд куыста Тритумолы куыройы, йæ мад та, Дальмы Сальвадоры Франко, кастис йæ сывæллæттæм хæдзары. Марадонæ сси йæ ныййарджыты фæндзæм сывæллон, фæлæ сæ фыццаг лæппу: йæ разæй райгуырдысты цыппар хойы, Ритæ, Анæ, Эльзæ æмæ Мария.

Нарсисо Бинаньянайы иртастæм гæсгæ, Марадонæйы мыггаджы уидæгтæ сты Италийы, суанг ма Марко Полоимæ баст сты. Йæ фыдæлты ’хсын уыдысты хорватæгтæ дæр.

Дæс мæйы йыл куы цыдис, уæд базыдта цæуын. Йæ сабибонтæй згъордта пуртиимæ, фæлæ цы хъазт хъазыди йе ’мбæлттимæ, уый футбол нæ уыдис.

Марадонæйыл авд азы куы цыдис, йæ хæстæг Бето йын балæвар кодта æцæг пурти. Диегойы зæрдæмæ афтæ тынг фæци ацы лæвар, æмæ суанг ма фынæй кодта пуртиимæ. Ацы пуртийæн стыр аргъ кодта æмæ æнæхъæн зымæджы дæргъы кæртмæ йæ нæ хаста, иуæй-иу хатт ахъазыд хæдзары цур йæ хотимæ.

Футболы йæ фыццаг къахдзæфтæ куы кодта, йæ уарзондæр позици уыдис либеро (уæгъдибар хъахъхъæнæг). Сахатгай уый хъазыдис иннæ лæппутимæ «Авд фæзы» ран, азтæ куы цыдысты, афтæмæй Диего йæ ныфс арæхдæр хаста размæ бырсыныл. Фæстæдæр уый сси йæ кæрты хуыздæр хъазджытæй иу, æмæ æндæр скъоладзæуты фæндыди цæмæй семæ хъаза иу коммандæйы. Йæ скъолайы цы командæ уыдис, уый мидæг дæр хъазын райдыдта. Йæ фыды фæндыди цæмæй Диего хуыздæр ахуыр кæна, æмæ иуæй-иу хатт гыццыл Диегойы нæ уагътой хъазынмæ. Йæхæдæг куыд мысы, ахæм бонты-иу фæкуыдта дзæвгæр рæстæг. Йæ ныййарджыты тыххæй бирæ хорз ныхæстæ фæзæгъы, иу хатт загъта: «Мæ ныййарджытæ мæхицæй мæй куы курой, уæд мæ бон цы уа, уый скæндзынæн цæмæй сын раттон мæй. Æмæ уый ницы уаид, уыдон мæн тыххæй цас сарæзтой, уыимæ абаргæйæ».

Марадонæйы карьеры статистикæ 

Диего Марадонæйы статистикæй æтмкæй райсгæ:

Клубтæ 

 Рæстæмбис нымадæй иу хъазты мидæг Марадонæ бакуырдта 0,526 голы.

Аргентинæйы иумæйаг командæ 
 Марадонæ цыппар дунейы чемпионаты рæстæг хъазыдис 21 хъазты (1982, 1986, 1990, 1994)
 Командæйы капитанæй фæзмæ рацыдис 16 хатты.

Политикæ 
Марадонæ уарзы Кубæ æмæ Фидель Кастройы. Йæ автобиографион чиныг «Эль Диего»-йæ ссардта Кастройы ном.

1986-æм азы ФИФА-йы дунеон чемпионаты рæстæг Англисы командæйы ныхмæ хъазгæ йæ къухæй бакъуырдта иу гол, фæлæ тæрхонгæнæг йæ нæ бафиппайдта. Асиф Кападиайы 2019-æм азы документалон фильмы йæхæдæг куыд радзырдта, тынг хорз зыдта, уыцы гол йæ къухæй кæй бакъуырдта, уый. Фæлæ не схъæр кодта йæ къухы кой уый тыххæй æмæ уыцы голæй раст цыма йæ маст систа англисæгтæй Мальвины сакъадахтыл хæсты тыххæй. Марадонæйы ацы гол зындгонд сси куыд «Хуыцауы къух» ().

Литературæ 

 Выборнов Ю. В., Горанский И. В. Марадона, Марадона…. — Физкультура и спорт, 1989. — Т. 1. — 192 с. — (Звезды зарубежного спорта). — ISBN 5278001860.
 Марадона Д. А., перевод Юнгер М. Диего Армандо Марадона. О себе о футболе и не только = Yo soy el Diego. — Москва: АСТ и У-Фактория, 2010. — Т. 1. — 320 с. — 4000 экз. — ISBN 9785170592685.
 Dini, Vittorio, Oscar, Nicolaus. Te Diegum. — Leonardo, 1991. — ISBN 9788835510598.
 Burns, Jimmy. La mano de Dios. — Неаполь: El País — Aguilar, 1996. — ISBN 9788441321021.
 Sergio Levinsky. Diego Armando Maradona. Una vita presa a calci. — Ареццо: Limina, 1997. — ISBN 88-86713-32-0.
 Maradona, Diego Armando. Yo soy el Diego. — Planeta, 2001. — ISBN 9871144628.
 Dini, Vittorio, Oscar, Nicolaus. Te Diegum. — Sudamericana, 2001. — ISBN 9500720159.
 Massimo Mauro, Luca Argentieri. Ho giocato con tre geni. Zico, Platini, Maradona. — Милан: Baldini Castoldi Dalai, 2001. — ISBN 9788884900807.
 Francisco Cornejo. Ho scoperto Maradona. Il giovane Diego raccontato dal suo primo allenatore. — Ареццо: Limina, 2004. — ISBN 88-88551-37-9.
 Emanuela Audisio. Il ventre di Maradona. Storie di campioni che hanno prestato il corpo allo sport. — Милан: Mondadori, 2007. — ISBN 9788804568490.
 Manuel Parlato. Da Maradona a De Laurentiis. — Ареццо: Limina, 2009. — ISBN 9788860410306.

Фиппаинæгтæ 

Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ
Википеди:Викирардтæй йæ ратæдзæнтæ чи исы, ахæм уацтæ
ФИФА 100
Аргентинæйы футболисттæ
ФК «Барселонæйы» хъазджытæ