Мовсес Кертог
Мовсе́с Керто́г, зынгонд ма у куыд Мовсе́с Сюнеци́ () у сомихаг теолог æмæ грамматик VII—VIII-æм æнусты, рагон сомихаг Диониси Фракийаджы «Грамматикæйы аивады» æмбарынгæнджытæй, сæ иу.

Цардафыст 
Йæ райгуырæн бон æмæ бынат бæлвырдæй бæрæг не сты. Уыдис Сюничы алчер æмæ Степанос Сюнецийы ахуыргæнæг. Фæстæдæр æй Сюнеци фæивта Сюничы паддзахы бадæныл. Астæузамнон сомихаг литературæйы йæ арæх хæццæ кодтой Мовсес Хоренаци. Ноджы ма зындгонд у куыд Диониси Фракийаджы «Грамматикæйы аивады» æмбарынгæнæг, уымæй уæлдай ма йæ зонынц цалдæр тæлмацы, теологион куыстыты æмæ динон зарджыты руаджы (шараканты).

Аивад 
Мовсесы бакаст грамматикон зонадмæ Диониси Фракийаджы хъуыдыты хуызæн нæ уыд. Сæрмагондæй, Мовсес грамматикæ æмæ æндæр аивæдтæ æмбæрста рационалонæй.

«Аивады ратæдзæн — зонд, гениалон хъуыдыйы — аивады архайæг, аивад та — зонды стыргæнæг».

Фонетикæйы хицæн кодта мыр æмæ дамгъæ, йæ нымадмæ гæсгæ, дыккаг у фыццагы фæлгондз. Мыртæ дих кодта дыууæ хуызыл — «æмбаргæ уæвæгты хъæлæстæ» æмæ «æнæмбаргæты зæлтæ». Архайдта, цæмæй ссара æрдзы цы хъæлæсонтæ ис, уыдоны æххæст нымæц, æмæ радта бæрæггæнæн, кæцы дырысæй æвисдзæн хъæлæсонты æмæ мидвисагæй хицæндзинад. Ис ын цымыдисон хъуыдытæ хауæнты, тасынндзæгты тыххæй æмæ а.д.

Йæ теологион куыстытæй иуыл цымыдисаг у «Аргъуаны чины тыххæй райхæлд» (). Уым,сæрмагондæй ис уникалон информаци астæузаманон сомихаг музыкæйы зонадоны æма аргъуаны музыкæйы тыххæй. 

Нырыккон историктæ Мовсесы нымайынц «О таинстве Вардавара»-йы (Յաղագս Վարդավառին խորհրդոյ) куысты авторыл, традицимæ гæсгæ иу-æй æрфыссынц Мовсес Хоренацийыл.

Мысæн 
Сомихаг апостолон аргъуан æй бафтыдта Сыгъдæгтæм. Йæ мысæн бон нысан кæны октябры, саббаты.

Фиппаинæгтæ 

Фысджытæ алфавитмæ гæсгæ
Сомихаг фысджытæ