ଚତୁର ବିନୋଦ
ଚତୁର ବିନୋଦ, ବ୍ରଜନାଥ ବଡ଼ଜେନାଙ୍କ  ରଚିତ  ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରଥମ ଗଦ୍ୟ ସାହିତ୍ୟ ।

କଥାବସ୍ତୁ
ଚତୁର ବିନୋଦର କଥାବସ୍ତୁ ଏହିପରି । ଥରେ ରସାଳକାଞ୍ଚନ ନାମକ ଏକ ନଗରରେ ବାସ କରୁଥିବା ଏକ ବୈଶ୍ୟକନ୍ୟା ଚଞ୍ଚଳାକ୍ଷୀ ନିଜ ସଖି ସୁହାଗୀ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଗଲା । ସେତିକିବେଳେ ତାକୁ ସେହି ନଗରର ରାଜପୁତ୍ର ମୋହନାଙ୍ଗ ଦେଖି ପକାଇ ତାପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇପଡ଼ିଲା ଏବଂ ସୁଯୋଗ ଦେଖି ଚଞ୍ଚଳାକ୍ଷୀକୁ ଭେଟି ତା ଆଗରେ ନିଜର ମନକଥା ପ୍ରକାଶ କଲା । ଏହା ଶୁଣି, ଚଞ୍ଚଳାକ୍ଷୀର ଅନୁରୋଧରେ ସଖି ସୁହାଗୀ ରାଜପୁତ୍ରକୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଘରକୁ ଆସିବାପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲା । ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ମୋହନାଙ୍ଗ ଚଞ୍ଚଳାକ୍ଷୀ ସହିତ ପ୍ରଣୟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସି ତାକୁ ଗୋପନରେ ସାକ୍ଷାତ କଲା । ମୋହନାଙ୍ଗକୁ ନିଜ ଗୃହରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖି ଚଞ୍ଚଳକ୍ଷୀ ତାକୁ ସ୍ୱାଗତ କରି କହିଲା ତା ସହିତ ଅଙ୍ଗସଙ୍ଗ କରିବାପାଇଁ ସେ ସମ୍ମତା । କିନ୍ତୁ ଗଉରୀ ବ୍ରତ କରୁଥିବାଯୋଗୁଁ ସେ ସେଦିନ ରାତ୍ରି ଉଜାଗର ରହିବ । ତା ପରଦିନ ସେ ନିଜକୁ ସମର୍ପଣ କରିପାରିବ । ଚଞ୍ଚଳାକ୍ଷୀର ଅନୁରୋଧରେ ମୋହନାଙ୍ଗ ତା ସହିତ ରାତ୍ରି ଉଜାଗର ରହି ତାର ମନୋରଞ୍ଜନ ନିମନ୍ତେ ``ହାସ ବିନୋଦ, ରସ ବିନୋଦ, ନୀତି ବିନୋଦ ଓ ପ୍ରୀତି ବିନୋଦ" ନାମକ ଚାରୋଟି ଗଳ୍ପ କହିଲା ।

ପ୍ରକାଶନ ଓ ସଂସ୍କରଣ 
ସ୍ୱର୍ଗତ ଦାମୋଦର ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସୁପୁତ୍ର ଶ୍ରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣ ପଟ୍ଟନାୟକ ୧୯୨୨ ସାଲରେ କଟକ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ କୋମ୍ପାନୀ ଯନ୍ତ୍ରାଳୟରେ ଚତୁର ବିନୋଦ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇପାରିଲାନି । ଏହି ସଂସ୍କରଣରେ କିଛିମାତ୍ର ମୁଦ୍ରଣ ପରିପାଟୀ ନ ଥିଲା । 

ଏହି ମୁଦ୍ରଣର ବାଇଶି ବର୍ଷ ପରେ ରାୟ ବାହାଦୁର ଶ୍ରୀ ଚିନ୍ତାମଣି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ୧୯୪୪ ସାଲରେ ଚତୁର ବିନୋଦର ନୂତନ ସଂସ୍କରଣ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଏ । ପ୍ରାଚୀ ସମିତଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ଚତୁର ବିନୋଦର ମୁଖବନ୍ଧରେ ତୁଳନା କରି ଏହି ସଂସ୍କରଣଟି ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣର ପ୍ରାୟତଃ ଆକ୍ଷରିକ ନକଲ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ।

ଏହାର ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ ୧୯୪୬ ସାଲରେ ରାୟ ବାହାଦୁର ଆର୍ତ୍ତବଲ୍ଲଭ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିର ପ୍ରାଚୀ ସମିତିର ଗ୍ରନ୍ଥମାଳାର ୫୨ ଖଣ୍ଡ ଓ ବ୍ରଜନାଥ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀର ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଭାବେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଶ୍ରୀ ସୁଧାକର ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କଦ୍ୱାରା ସଙ୍କଳିତ ଓ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିଲା । ପୁସ୍ତକଟିର ମୂଲ୍ୟ ଏକଟଙ୍କା ଚାରିଅଣା ଥିଲା ଓ ପ୍ରାଚୀ ସମିତି ପକ୍ଷରୁ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟସ୍ ଷ୍ଟୋର୍ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକର ମୁଖବନ୍ଧରେ ସମ୍ପାଦକ ପୂର୍ବ ସଂସ୍କରଣଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ତ୍ରୁଟି ଦେଖାଇ ସଂସ୍କରଣର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଦର୍ଶାଇ ବିସ୍ତାରରେ ଲେଖିଅଛନ୍ତି ।

ଆଧାର

ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ