ବର୍ଣ୍ଣ (ହିନ୍ଦୁଧର୍ମ)
ବର୍ଣ୍ଣ (ସଂସ୍କୃତ: वर्ण, ରୋମାନ: varṇa) ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଏକ କ୍ରମ ଜାତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭିତରେ ସାମାଜିକ ଶ୍ରେଣୀକୁ ସୂଚିତ କରେ । ଏହି ବିଚାର ମନୁସ୍ମୃତି ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ତାହା ସମାଜକୁ ଚାରୋଟି ବର୍ଣ୍ଣରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରେ:

 ବ୍ରାହ୍ମଣ: ବୈଦିକ ପଣ୍ଡିତ, ପୁରୋହିତ ଏବଂ ଶିକ୍ଷକ
 କ୍ଷତ୍ରିୟ: ଶାସକ, ଯୋଦ୍ଧା ଏବଂ ପ୍ରଶାସକ
 ବୈଶ୍ୟ: କୃଷିବିତ୍ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟୀ
 ଶୁଦ୍ର: ଶ୍ରମିକ ଏବଂ ସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀ ।
ଚାରୋଟି ବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଶ୍ରେଣୀ ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ସବର୍ଣ୍ଣ ହିନ୍ଦୁ କୁହାଯାଏ । ଦଳିତ ଏବଂ ଆଦିବାସୀମାନେ କୌଣସି ବର୍ଣ୍ଣର ନ ହୋଇଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅବର୍ଣ୍ଣ କୁହାଯାଉଥିଲା ।

ଏହି ଚାରିବର୍ଣ୍ଣ ଭେଦଭାବ ହେଉଛି ସାମାଜିକ ଭେଦଭାବର ଏକ ରୂପ ତାହା ଜାତି ବିଭାଜନଠାରୁ ବ୍ୟାପକ । ଜାତି ବିଭାଜନ ୟୁରୋପୀୟ ଶବ୍ଦ "caste" ସହିତ ତୁଳନୀୟ ।

ବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଥା ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ ଆହ୍ୱାନ ବୋଲି ମଣାଯାଏ । ଏହି ବିଚାର ସାଧାରଣତଃ ଋଗ ବେଦର ପୁରୁଷ ସୁକ୍ତ ପଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ।

ମନୁସ୍ମୃତିରେ ବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଥାର ଆଧାର ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ତେବେ ଅନେକ ହିନ୍ଦୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱ ସାମାଜିକ ବିଭେଦ ସହ ବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଥାର ସମ୍ପର୍କ ବାବଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଧାରଣା ସହ ଅସହମତ ।

ଆଧାର

ପଠନସୂଚୀ

ଅଧିକ ପଠନ