ଶିଶୁନାଗ
ଶିଶୁନାଗ (or Shusunaga) (c. 444 – 363 BCE) ଶିଶୁନାଗ ବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା । ବର୍ତ୍ତମାନର ଉତ୍ତର ଭରତରେ ଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ମଗଧ ସମ୍ଭ୍ରାଜ୍ୟ ସେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ ସେ ହରାଯନକା ବଂଶ ପରିଚାଳିତ ମଗଧ ରାଜ୍ୟରେ ଜଣେ ଅମାତ୍ୟ ଥିଲେ । ରାଜ୍ୟର ଲୋକମାନେ ଶାସକଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରି ଶିଶୁନାଗଙ୍କୁ ଗାଦିନଶିନ କରିଥିଲେ । ପୁରାଣ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରକୁ ବାରଣାଶୀରେ ରାଖୀ ନିଜେ ରାଜଗୃହଠାରୁ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅନ୍ତେ ପୁତ୍ର କଳାଶୋକ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ ।

Early life 
ମହାବଂଶତିକା ଅନୁସାରେ ଶ୍ରୀଶ୍ରୁଙ୍ଗବୈଶାଳୀର  ଲିଛଭି ବଂଶର ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ । ସେ ନଗର ଶୋଭୀନୀଙ୍କ ଔରସରୁ ଜନ୍ମ ହେଇ ଜଣେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ହେଇଥିଲେ । ବିଦ୍ରୋହ ସମୟରେ ସେ ରାଜା ନଗଦଶକଙ୍କ ଅଧୀନରେ ବରାଣଶୀଠାରେ ଭାଇସରାୟ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ । .

ରାଜୁତି 
ଶ୍ରୀଶ୍ରୁଙ୍ଗ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 413ରୁ 395 ଯାଏ ଶାସନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ରାଜଧାନୀ ରାଜଗୃହଠାରେ ଥିଲା ଓ ବୈଶାଳୀଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରସାଦ ଥିଲା । ପରେ ସେ ବୈଶାଳୀକୁ ରାଜଧାନୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଦ୍ୟୋତ ରାଜବଂଶ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା କୀର୍ତ୍ତି ସମୂହକୁ ଦ୍ୱଂଶ କରିଥିଲେ । .

ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବରାନଶୀରେ ରାଜଗଦିରେ ବସେଇ ନିଜେ ରାଜବଂଶ ଓ ବୈଶାଲୀରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ।

ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର 
ତାଙ୍କ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ଭ୍ରାଜ୍ୟ ବିଶାଳ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲା । ସେ ତାମିଲନାଡୁ , ମଦୁରାଇ , ପାକିସ୍ତାନ , ନେପାଲ , ଭୁଟାନ , ଆଫଗାନିସ୍ତାନ,ସବୁ ବିଜଯ କରି ନିଜ ସମ୍ଭାର୍ଜ୍ୟରେ ମିସେଇଥିଲେ ।

ନୋଟ ସବୁ

References
 
 
 
 

Mahajanapadas
4th-century BC Indian monarchs