ଆପୋଲୋ ୧୧
ଆପୋଲୋ ୧୧ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Apollo 11) ଏକ ମାନବ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଯାନ (spaceflight) ଯାହା ମାନବ ସ‌ହିତ ଚନ୍ଦ୍ର (Moon) ଉପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ନିମନ୍ତେ ଓହ୍ଲେଇ ଥିଲା । କମାଣ୍ଡର ନିଲ ଆର୍ମସ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ (Neil Armstrong), ଲୁନାର ମୋଡ୍ୟୁଲ ପାଇଲଟ ବୁଜ ଆଲଡ୍ରିନ (Buzz Aldrin) ଆମେରିକୀୟ ଦ୍ୱୟ ଆପଲୋ ଲୁନାର ମୋଡ୍ୟୁଲ ଇଗଲ ସାଥିରେ  ଜୁଲାଇ ୨୦, ୧୯୬୯ରେ (୨୦:୧୭ ୟୁଟିସି) (UTC) ଦିନ ଓହ୍ଲେଇଥିଲେ । ପ୍ରାୟ ୬ ଘଣ୍ଟା ୩୯ ମିନିଟର ଯାତ୍ରା ପରେ ଜୁଲାଇ ୨୧, ୦୨:୫୬ ୟୁଟିସି ତାରିଖ ଦିନ ପ୍ରଥମେ ଆର୍ମସ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ପାଦ ରଖିଥିଲେ ଓ ୧୯ ମିନିଟ ପରେ ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଆଲଡ୍ରିନ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ଚନ୍ଦ୍ର‌ଯାନ ବାହାରେ ୨ ଘଣ୍ଟା ୧୫ ମିନିଟ ରହି  ପ୍ରାୟ ୪୭୫ ପାଉଣ୍ଡ/ ୨୧.୫ କେଜି ଚନ୍ଦ୍ର ପଦାର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ । ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ କମାଣ୍ଡ ମୋଡ୍ୟୁଲ ପାଇଲଟ ମାଇକେଲ କଲିନସ ଏକାକୀ ଯାନ ଭିତରେ ରହିଥିଲେ । ଆର୍ମସ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ ଓ ଆଲଡ୍ରିନ ୨୧ ଘଣ୍ଟା ୩୬ ମିନିଟ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ସ୍ଥାନ‌କୁ ଟ୍ରାଙ୍କୁଇଲିଟି ବେସ ନାମକରଣ କରିବା ପରେ ଚନ୍ଦ୍ର କକ୍ଷରେ ଥିବା କଲମ୍ବିଆ ଯାନ‌କୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ । 

ଫ୍ଲୋରିଡାର ମେରିଟ ଦ୍ୱୀପରେ ଥିବା କେନେଡ଼ି ସ୍ପେସ ସେଣ୍ଟରରୁ ସଟର୍ଣ୍ଣ ୫ ରକେଟ ସାହାଯ୍ୟରେ ଜୁଲାଇ ୧୬, ୧୯୬୯: ୧୩:୩୨ରେ ଆପଲୋ ୧୧ ଯାନ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା ; ନାସାର ଆପୋଲୋ ପ୍ରୋଗ୍ରାମରେ (Apollo program) ଏହା ପଞ୍ଚମ ଦଳଗତ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଥିଲା । ଆପୋଲୋ ଯାନର (spacecraft) ତିନୋଟି ଅଂଶ ଥିଲା: ଆପୋଲୋ କମାଣ୍ଡ ଆଣ୍ଡ ସର୍ଭିସ ମୋଡ୍ୟୁଲ (command module (CM)) ଯେଉଁଥିରେ ତିନି ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଗୋଟିଏ କ୍ୟାବିନ ଥିଲା ଯାହା ଏକମାତ୍ର ଅଂଶ ଭାବରେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲା; ଆପୋଲୋ ସର୍ଭିସ ମୋଡ୍ୟୁଲ ଯାହା କମାଣ୍ଡ ମୋଡ୍ୟୁଲକୁ ଭାରା ଦେଇ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ କରେ, ବୈଦ୍ୱିତିକ ଶକ୍ତି, ଜଳ ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ଯୋଗାଏ; ଆପୋଲୋ ଲୁନାର ମୋଡ୍ୟୁଲ ଯାହାର ଦୁଇଟି ସୋପାନ ଥାଏ - ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଓହ୍ଲେଇବା ଓ  ଚଢ଼ିସାରି ଲୁନାର ଅରବିଟକୁ ଆସିବା ।  

ସଟର୍ଣ୍ଣ ୫ର ତୃତୀୟ ସୋପାନରେ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ ପରେ ମହାକାଶଚାରୀମାନେ ଏହାଠାରୁ ସ୍ପେସକ୍ରାଫ୍ଟକୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ ଓ ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାନ ଲୁନାର ଅରବିଟରେ ପ‌ହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲେ । ଆର୍ମସ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ ଓ ଆଲଡ୍ରିନ ଇଗଲ ମଧକୁ ଯାଇ ସି ଅଫ ଟ୍ରାଙ୍କ୍ୱିଲିଟିରେ (Sea of Tranquility) ଓହ୍ଲେଇଲେ । ଇଗଲର ଆସେଣ୍ଟ ସ୍ଟେଜ ବ୍ୟବ‌ହାର କରି ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ ଓ କମାଣ୍ଡ ମୋଡ୍ୟୁଲରେ ଥିବା କଲିନସ ସାଥିରେ ମିଶିଲେ । ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିବା ନିମନ୍ତେ କଲମ୍ବିଆର ୩୦ଅରବିଟର ଶେଷ ଅରବିଟରେ ସେମାନେ କଲମ୍ବିଆକୁ ପ୍ରୋପେଲ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଇଗଲକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ।  ଅବଶେଷରେ ସେମାନେ ଜୁଲାଇ ୨୪ ତାରିଖ ଦିନ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର ଗର୍ଭରେ ଓହ୍ଲେଇଲେ  

ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଆର୍ମସ୍ଟ୍ରଙ୍ଗଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପର ଦୃଶ୍ୟ ଟିଭିରେ ଟେଲିକାଷ୍ଟ ହେବାରୁ ସାରା ପୃଥିବୀର ଦର୍ଶକମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ । ଏହି ଘଟଣାକୁ ସେ "ଜଣେ ମଣିଷର ଏକ ଛୋଟ ପଦକ୍ଷେପ, ସାରା ମାନବ ଜାତିର ଏକ ବିରାଟ ଲମ୍ଫ" ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କ‌ରିଥିଲେ । ଆପୋଲୋ ସରଫେସ ଜର୍ନାଲରେ ଏରିକ ଜୋନସ   
ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି କ‌ହିଥିଲେ ଜଣେ ମଣିଷ ଓ ମାନବ ଜାତି ଭିତର ବୈଷମ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ।

ଆଧାର 

ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଯାନ
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ମହାକାଶ ଅଭିଯାନ