ଭୃଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର ,ଭୁବନେଶ୍ୱର
ଭୃଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର, ଭାରତର ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସନ୍ନିକଟ ଧଉଳି ପାହାଡ଼ ତଳ ଓ ଦୟା ନଦୀ ତଟ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଶିବ ମନ୍ଦିର । ମନ୍ଦିରଟି ଈଷତ ଗେରୁଆ ରଙ୍ଗର ବାଲିପଥରରେ ନିର୍ମିତ । ଏହି ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ନିମ୍ମରୁ ଉପର ଯାଏ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲା ।

ପୂର୍ବ ନାମ 
ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ପୂର୍ବରୁ ଭାଇରଙ୍ଗେଶ୍ୱର ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା ।

ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ 
i) ଇତିହାସିକ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ : —

ii) ସଂସ୍କୃତିକ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ: ଏଠାରେ ଶିବରାତ୍ରି , କାର୍ତିକ ପୁର୍ଣିମା, ରଜ  ଇତ୍ୟାଦି ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । 

iii) ସାମାଜିକ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ: ଏଠାରେ ବ୍ରତୋପନୟନ, ମୁଣ୍ଡନ, ବିବାହ ଆଦି ସାମାଜିକ କର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ ହେଇଥାଏ ।   

iv) ସାଙ୍ଗଠନିକ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ : ଏହାର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଗ୍ରାମ ସଭା ମଧ୍ୟ ହେଇଥାଏ ।

ମନ୍ଦିରର ବର୍ଣ୍ଣନା 
ଏହି ମନ୍ଦିରର ପୂର୍ବ ପଟରେ ଧଉଳି ପାହାଡ଼ ରହିବା ସହ ସନ୍ନିକଟରେ ଦୟା ନଦୀ ବହିଯାଏ । ମନ୍ଦିରର ମୁଖ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ରହିଥାଏ ।

ଆଧାର 

ଭୁବନେଶ୍ୱରର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଓଡ଼ିଶାର ଶିବ ମନ୍ଦିର