ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ
ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Alprazolam, ଏକ ବ୍ୟବସାୟୀକ ନାମ ଜାନାକ୍ସ/Xanax ଏକ ସ୍ୱଳ୍ପ କାଳୀନ ବେଞ୍ଜୋଡାଏଜେପିନ (benzodiazepine) ଉତ୍କଣ୍ଠାହାରୀ (anxiolytic) ଓ ସ୍ୱଳ୍ପ ପ୍ରଶାନ୍ତକାରୀ (minor tranquilizer) ଔଷଧ । ସାଧରଣତଃ ଏହ ପ୍ୟାନିକ ଡିଜଅର୍ଡ଼ର (panic disorder) ଭଳି ଉତ୍କଣ୍ଠା ପ୍ରବଣ ରୋଗରେ (anxiety disorder) ଦିଆଯାଏ କିନ୍ତୁ ସାମୁହିକ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ (generalized anxiety disorder/ GAD) ବା ସାମାଜିକ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀରେ (social anxiety disorder) ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇପାରେ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ସନ ୨୦୧୦ରେ ଏହା ଦଶମ ସର୍ବାଧିକ ବିକ୍ରୟ ହୋଇଥିବା ଔଷଧ ଥିଲା । ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ  ଜିଏବିଏ ଏ (GABAA) ରିସେପ୍ଟର (receptor|) ସ‌ହିତ ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ । ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ ଏହ ଉତ୍କଣ୍ଠାନିବାରକ (anxiolytic), ପ୍ରଶାନ୍ତିଦାୟକ (sedative), ହିପନୋଟିକ (hypnotic), ସ୍କେଲିଟାଲ ପେଶୀ ଶିଥିଳ ଦାୟକ (skeletal muscle relaxant), ବାତ ନିବାରକ (anticonvulsant), ବିସ୍ମରଣକାରୀ (amnestic) ଓ ଅବସାଦରୋଧୀ (antidepressant) ଔଷଧ । ଏହା ବଟିକା ଆକାରରେ, ପାଟିରେ ମିଳେଇଯିବା ଆକାରରେ ଓ ସମୟକ୍ରମେ ମିଳେଇଯିବା ଭଳି ୩ ପ୍ରକାର ବଟିକା ଆକାରରେ ମିଳେ ।
 
ସାମୁହିକ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ (:en:generalized anxiety disorder/ GAD) ଉପଶମ ହେବା ନିମନ୍ତେ ଏକ ସପ୍ତାହ ଲାଗିଯାଇପାରେ । ଏହି ଔଷଧର ଉତ୍କଣ୍ଠା ଓ ଆତଙ୍କ ଉପଶମକାରୀ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରତି ଅସ‌ହନଶୀଳତା ଦେଖାଯିବା କେତେକ ମହଲ କ‌ହୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏଥିରେ ଉକମତ ନୁହନ୍ତି;  କିନ୍ତୁ ନିଦ୍ରା ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତିକାରକ ଗୁଣ ପ୍ରତି ଟୋଲେରାନ୍ସ ବା ପ୍ରତିରୋଧ ପ୍ରକାଶ ପାଏ । କିଛି ସପ୍ତାହ ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଔଷଧ ସେବନ କରିବା ପରେ ହଠାତ୍ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ ଉଇଥଡ୍ରୟାଲ ଲକ୍ଷଣ (Withdrawal symptoms) ବା ରିବାଉଣ୍ଡ ଲକ୍ଷଣ (rebound symptoms) ପ୍ରକାଶ ପାଏ; ତେଣୁ ଏହାର ମାତ୍ରା (dose) ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କରି କମେଇ ବନ୍ଦକରାଯାଏ । ଅଧିକ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ ।
 
ସନ ୧୯୮୧ରେ ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ ପ୍ରଥମେ ଅପଜୋନ (Upjohn) ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନର ଫାଇଜର (Pfizer) କମ୍ପାନୀର ଏକ ଅଂଶ ବିତରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ପ୍ରଥମେ ପ୍ୟାନିକ ଡିଜଅର୍ଡ଼ର ନିମନ୍ତେ ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ ଏହା ଜାନାକ୍ସ ନାମରେ ଆମେରିକାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବିକ୍ରୟ ହେବାର ରେକର୍ଡ଼ କରିଥିଲା । ସନ ୨୦୧୦ରେ ଏହା ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ବିକ୍ରୟ ହୋଇଥିଲା, ଓ ବେଞ୍ଜୋଡାଏଜେପିନର (benzodiazepine)  ସର୍ବାଧିକ ଅପବ୍ୟବ‌ହାର ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା । ଡାକ୍ତରୀ କାରଣରୁ ଏହାର ଅପବ୍ୟବ‌ହାର ସମ୍ଭାବନା ହେଉଥିବା କାରଣ‌ ମଧ୍ୟ ବିବାଦୀୟ ଅଛି ଓ କେତେକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବେଞ୍ଜୋଡାଏଜେପିନ ଭଳି ଏହାର ସଙ୍କଟ ମାତ୍ରା ବ‌ହୁତ କମ୍ ଥାଏ । ଅନ୍ୟ କେତେକଙ୍କ ମତରେ ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମର ଅପବ୍ୟବ‌ହାର ସଙ୍କଟ ଅଧିକ ଅଛି ।  ଅଳ୍ପ କେତେକ ଲୋକ ଏହାର ମାତ୍ରାକୁ ନିଜେ ବୃଦ୍ଧି କରି ବ୍ୟବ‌ହାର କରନ୍ତି ।  ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଡ୍ରଗ ଏନଫୋର୍ସ ଆଡମିନିସ୍ଟ୍ରେସନ ସଂସ୍ଥା ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ ଔଷଧକୁ ସିଡ୍ୟୁଲ ୪ (Schedule IV) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି ।

ଆଧାର

External links

 U.S. National Library of Medicine: Drug Information Portal – Alprazolam

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଔଷଧ
ଟାଇଗର ପ୍ରକଳ୍ପ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୮ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗଢ଼ା ଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ