ସୋନପୁରର ଶିଳାଲେଖ
ସୋନପୁରର ଶିଳାଲେଖ
ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ଲିପିର ଅଭିଲେଖର ଇତିହାସ ପାଇଁ ସୋନପୁରରୁ ମିଳିଥିବା ଶିଳାଲେଖା ସବୁ ଖୁବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏଠାରେ ସୋମବଂଶୀ ଯୁଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚୌହାଣ ରାଜୁତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏ ଅଞ୍ଚଳର ମାଟିପାତ୍ର, ତମ୍ବା ଫଳକ ତଥା ଶିଳାଲେଖ ଗୁଡ଼ିକରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଛି । ଏଥିରେ ବ୍ୟବହୃତ ଭାଷା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମତ ଦେଇ ଭାଷାତତ୍ତ୍ୱବିଦ ବିଜଯ ଚନ୍ଦ୍ର ମଜୁମଦାର କହନ୍ତି:

ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସ ଏହି କଥା ଅଭିହିତ କରିଅଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ମତରେ:
ସୋମବଂଶୀୟ ରାଜମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ତାମ୍ର ଶାସନ, ସେଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ, ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଗଠନର ସୂତ୍ରପାତ ହେଲାଣି । କାରଣ ତାମ୍ରଶାସନ ମାନଙ୍କରେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଅନୁସାରେ କେତେକ ଶବ୍ଦ ଲେଖାଯାଇଛି ; ଯଥା – ଜ୍ୟୋତିତ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଜୋତିଜ, ଯଯାତି ପରିବର୍ତ୍ତେ ଯଜାତି, ତାମ୍ବ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତେ ତାମ୍ର ଲେଖାଯାଇଛି ।|

ତେବେ ସୋନପୁରରେ ରାଜୁତି କରୁଥିବା ସୋମବଂଶୀମାନଙ୍କର ତାମ୍ରଶାସନରେ ଯେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଆଦିମ ସ୍ୱରୂପ ଫୁଟିଉଠିଛି ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କେଉଁ ଓଡ଼ିଆ ଅଭିଲେଖ ଯେ ସୋନପୁରରୁ ଅବିଷ୍କୃତ ହୋଇନାହିଁ ତାହା କହିବା ଭୁଲ ହେବ । ବରଂ

ଟୀକା

ଆଧାର 
 ନାୟକ, ସୁଦାମ. ସୋନପୁରର ଶିଳାଲେଖ. ଝଙ୍କାର. ମାର୍ଚ ୨୦୦୩. ପୃ. ୧୪୯୩-୧୪୯୭

ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ
ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା