ମୁଣ୍ଡ ଉକୁଣୀ ସଂକ୍ରମଣ
ମୁଣ୍ଡ ଉକୁଣୀ ସଂକ୍ରମଣ (ଇଂରାଜୀରେ Head lice infestation, ଅନ୍ୟ ନାମ ପେଡିକୁଲୋସିସ୍ କ୍ୟାପିଟିସ୍ ଇଂରାଜୀରେ pediculosis capitis, nits, କିମ୍ବା cooties) ଏକ ପରଜୀବୀ ମୁଣ୍ଡ ଉକୁଣୀ ପେଡିକୁଲୋସିସ୍ ହ୍ୟୁମାନସ୍ କ୍ୟାପିଟିସ୍‌ଦ୍ୱାରା (Pediculus humanus capitis) ଖପୁରି ଆବରଣରେ (scalp) ଏକ ପ୍ରକାର ପରଜୀବୀ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗର ନାମ ।   ଉକୁଣୀ କାମୁଡ଼ାଦ୍ୱାରା କୁଣ୍ଡେଇ ହେବା ଅତି ସାଧାରଣ କଥା ।  ପ୍ରଥମ ଥର ହେଉଥିଲେ ୬ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଲୁ ନ ହୋଇପାରେ ।  ଆଉଥରେ ସଂକ୍ରମଣ ହେଲେ ଶୀଘ୍ର ଲକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।  ଗଲୁ ହେବାଦ୍ୱାରା ଶୋଇବାରେ ବ୍ୟାଘାତ ହୁଏ ।   ମୋଟା ମୋଟି ଏହା ଏକ ସାଂଘାତିକ ରୋଗ ନୁହେଁ ।  ଆଫ୍ରିକାରେ ମୁଣ୍ଡ ଉକୁଣୀ ଅନ୍ୟ କେତେକ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ୟୁରୋପ ଓ ଉତ୍ତର ଆମେରିକାରେ ଏହା ହୁଏ ନାହିଁ । 

ଏହି ରୋଗ ହୋଇଥିବା ଲୋକର ମୁଣ୍ଡ ସଂସ୍ପର୍ଷରେ ଆସିଲେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ।  ଏହି ରୋଗର କାରଣ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ ।  ଏହି ରୋଗ ପ୍ରସାରଣରେ ବିଲେଇ ବା କୁକୁର ଭଳି ପଶୁଙ୍କର କୌଣସି ଭୂମିକା ନ ଥାଏ ।  ଉକୁଣି କେବଳ ମଣିଷ ରକ୍ତ ପିଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଓ ମନୁଷ୍ୟ କେଶ ମଧ୍ୟରେ ରହି ପାରନ୍ତି ।  ବୟଃପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଏହାର ଲମ୍ବ ୨ରୁ ୩ ମି.ମି. ହୁଏ । ମାନବଠାରେ ସଂଲଗ୍ନ ନ ହେଲେ ୩ ଦିନଠାରୁ ଅଧିକ ବଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।  ଦେହ ଉକୁଣୀ ଓ କଙ୍କଡ଼ା ଉକୁଣୀଦ୍ୱାରା ମାନବ ମଧ୍ୟ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇପାରନ୍ତି । ଜୀବନ୍ତ ଉକୁଣୀ ଦେଖି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।  ପାନିଆ ସାହାଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିଲେ ମିଳନ୍ତି ।  ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିମନ୍ତେ ଖାଲି ଅଣ୍ଡାଖୋଳ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ । 

ମୁଣ୍ଡ ଲଣ୍ଡା କରିଦେବା ଓ ସରୁଦାନ୍ତ ଥିବା ପାନିଆରେ ବାରମ୍ବାର ମୁଣ୍ଡ କୁଣ୍ଡେଇବା ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ଅଟେ ।   ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଇବା ନିମନ୍ତେ ଫଳପ୍ରଦ ଔଷଧ ମିଳୁଛି ଯଥା ମାଲାଥିଅନ, ଇନଭରମେକ୍ଟିନ ଓ ଡାଇମେଟିକୋନ ।   ପାଇରେଥ୍ରଏଡ ଦଳର ପରମେଥ୍ରୀନ ସାଧାରଣତଃ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବୃଦ୍ଧିକାରୀ ପ୍ରତିରୋଧ ଗୁଣ ଯୋଗୁ ଏହା କମ ଫଳପ୍ରଦ ହୁଏ  ।  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମେଡିସିନମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାର ପ୍ରମାଣ ମିଳୁନି  । 

ମୁଣ୍ଡ ଉକୁଣୀ ଅତି ସାଧାରଣ, ବିଶେଷତଃ ପିଲାମାନଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଏ ।  ୟୁରୋପରେ ବିଭିନ୍ନ ଦଳ ମଧ୍ୟରୁ ୧ରୁ ୨୦ % ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ ।  ୟୁରୋପରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୬ରୁ ୧୨ ନିୟୁତ ପିଲା ଏହି ରୋଗର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି ।  ଏହା ପୁଅଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଝିଅଙ୍କର ଅଧିକ ହୁଏ ।   ପୁରାକାଳରୁ ମୁଣ୍ଡ ଉକୁଣୀ ଉପକାରୀ ବୋଲି ଧରାଯାଉଥିଲା, କାରଣ ଏହା ଅଧିକ ବିପଦ ଜନକ ଦେହ ଉକୁଣୀରୁ ରକ୍ଷା କରେ । ଏହି ରୋଗ ଯୋଗୁ ସାମାଜିକ ବାଛନ୍ଦ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ରହେ ।

ଆଧାର 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ