ଲୁନାଭଦା ରାଜ୍ୟ
ଲୁନାଭଦା ରାଜ୍ୟ, ଏକ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା । ଏହାର ଆୟତନ 1,005 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଥିଲା । ଏହା ରେୱା ଏଜେନ୍ସି ଅଧିନସ୍ଥ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୁଜରାଟ ରାଜ୍ୟରେ ଥିବା ଲୁନାଭଦା ସହର ଏହାର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା ।

ଇତିହାସ 
1225 ମସିହାରେ ଆହନୀଳବାରା ପତନ ରାଜ୍ୟର ସିଧାରାଜଙ୍କଦ୍ୱାରା ବୀରପୁର ନାମକ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । 1434 ମସିହାରେ ରାଣା ଭୀମ ସିଂହଜୀ ଲୁନାଭଦା ସହରକୁ ରାଜଧାନୀ କରି ମାହି ନଦୀ ତଟରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ । 

1826 ମସିହାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣକୁ ଆସି ରେୱା ଏଜେନ୍ସି ଅଧୀନରେ ରହିଲା । ମରୁଡି ଗ୍ରସ୍ତ ଏହି ରାଜ୍ୟର ଜନସଂଖ୍ୟା 1901ରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ କମି ଯାଇଥିବାର ଜଣା ଯାଇଥିଲା ।

ଶାସକ 
ସୋଲାଙ୍କି ବଂଶଜ ରାଜପୁତମାନେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିଲେ । 1867 ମସିହାରେ ୱାଖତ ସିଂହଜୀ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ରାଜା ଥିଲେ । ଶାସକମାନେ 'ରାଣା " ଉପାଧି ନେଇ ଥିଲେ ଓ ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା 9-ତୋପ ସମ୍ମାନ ପ୍ରାପ୍ତ ଥିଲେ ।

ରାଣା ସମୂହ 
 1674 - 1711                Bir Singh                          (d. 1711)
 1711 - 1735                Nar Singh                          (d. 1735)
 1735 - 1757                Wakhat Singh                       (d. 1757)
 1757 - 1782                Dip Singh                          (d. 1782)
 1782 - 1786                Durjan Singh                       (d. 1786)
 1786                       Jagat Singh
 1786 - 1818                Partab Singh
 1818 - 1849                Fateh Singh                        (d. 1849)
 1849 - 1851                Dalpat Singh                       (d. 1851)
 1851 - 1852                interregnum
 1852 - Jun 1867            Dalil Singh                        (d. 1867)
 31 Oct 1867 – 27 Apr 1929  Wakhat Singh Dalil Singh           (b. 1860 - d. 1929) (from 25 May 1889, Sir Wakhat Singh Dalil Singh)
 27 Apr 1929 – 15 Aug 1947  Virbhadra Singh Ranjit Singh       (b. 1910 - d. 1986)

ଆଧାର

ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Heraldry of the princely states of Gujarat