ଦନ୍ତେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର
ଦନ୍ତେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ଦେବୀ ଦନ୍ତେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଏକ ମନ୍ଦିର ଓ ସାରା ଭାରତରେ ଥିବା ୫୨ ଶକ୍ତି ପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଚତୁର୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ  ଗଠିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ଦନ୍ତେୱାଡ଼ା  ଟାଉନର ଅଛି ଯାହା ଛତିଶଗଡ଼ ପ୍ରଦେଶର ଜଗଦଲପୁର ତହସିଲଠାରୁ ୮୦ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । କାକଟୀୟା ଶାସକମାନଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ ସମୟରେ ତାଙ୍କର କୁଳଦେବୀ ଦନ୍ତେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଦାନ୍ତେୱାଡ଼ା ନାମକରଣ ହୋଇଛି । ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ ବସ୍ତର ରାଜ୍ୟର କୁଳଦେବୀ ଦନ୍ତେଶ୍ୱରୀ ଅଛନ୍ତି । 
 
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ସତ୍ୟ ଯୁଗରେ ଦେବୀ ସତୀଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଥିଲା ।

ପୂଜା

ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏହି ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଗ୍ରାମମାନଙ୍କରୁ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଏଠାରେ ସମବେତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ବିଗ୍ରହକୁ ନେଇ ଟାଉନ ସାରା ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି ଯାହାକୁ ଅଧୁନା ବସ୍ତାର ଦଶହରା ପର୍ବ କୁହାଯାଉଛି । ନବରାତ୍ରୀରେ ଏକ ଜ୍ୟୋତି କଳଶ ଆଲୋକିତ କରିବା ପରମ୍ପରା ଏଠାରେ ଅଛି ।

ବିହଙ୍ଗାବଲୋକନ
ଜଗଦଲପୁର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚମ ଦିଗରେ ଥିବା ଏହି ଦାନ୍ତେୱାଡା ଟାଉନ ପାଖରେ ଶଙ୍କିନୀ ଓ ଧାଙ୍କିନୀ ନାମକ ଦୁଇଟି ନଦୀ ମିଳିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ଏହି ନଦୀ ଦ୍ୱୟର ଜଳର ରଙ୍ଗ ଭିନ୍ନ ଧରଣର ହୋଇଥାଏ । ଭାରତର ଏହା ୬୦୦ ବର୍ଷର ଏକ ପୁରାତନ ମନ୍ଦିର ଓ ବସ୍ତର ଇତିହାସର ଏକ ଐତିହ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ । ‘ଦନ୍ତେଶ୍ୱରୀ ମାଈ’ ମନ୍ଦିର ଏହି ସ୍ଥାନର ଲୋକମାନଙ୍କର ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କେନ୍ଦ୍ର ।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ

 
ପୁରାତନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ସତୀଙ୍କର ପିତା ଦକ୍ଷ କରିଥିବା ଏକ ଯଜ୍ଞରେ ଶିବଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କଲାଭଳି କଥା କହିବାରୁ ଦୁଃଖରେ ସେ ଅଗ୍ନି କୁଣ୍ଡରେ ଝାସ ଦେଇଥିଲେ । ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଶିବଙ୍କର ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବାପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ପେଶୀ ସତୀଙ୍କର ଦେହକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ । ସତୀଙ୍କର ଶରୀର ପଡିଥିବା ୫୨ଟି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ଶକ୍ତି ପୀଠ କୁହାଗଲା ।

ସ୍ଥାପତ୍ୟ

ଚତୁର୍ଦଶ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଦନ୍ତେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ଦନ୍ତେଶ୍ୱରୀ ମାଈଙ୍କ ବିଗ୍ରହ କଳା ପଥର କଟା ହୋଇ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା । ଗର୍ଭଗୃହ, ମହା ମଣ୍ଡପ, ମୁଖ୍ୟ ମଣ୍ଡପ ଓ ସଭା ମଣ୍ଡପ ନାମରେ ମନ୍ଦିର ଚାରି ଭାଗର ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛି । ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଏକ ଗରୁଡ଼ ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି । ମନ୍ଦିର ଚାରିପାଖରେ ବିରାଟ ଅଗଣା ଅଛି ଓ ସୀମାରେ ଏକ ବିରାଟ କାନ୍ଥ ରହିଛି ।

ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ

 List of Hindu temples in India
 Tamda Ghumar
 Chitrakote Falls
 Kotumsar Cave
 Mendri Ghumar
 Jagdalpur popular
 Kanger Ghati National Park
 Indravati National Park

ଆଧାର

ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
 Ancient Temples in Dantewada District
 Danteshwari Temple History and Images
 Danteshwari-temple at wikimapia
 
ଛତିଶଗଡ଼ର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର