ହେମାଙ୍ଗ ବିଶ୍ୱାସ
ହେମଙ୍ଗା ବିଶ୍ୱାସ (୧୪ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୧୨ - ୨୨ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗାୟକ, ସଙ୍ଗୀତକାର, ଗୀତିକାର ତଥା ରାଜନେତା ଥିଲେ । ସେ ବଙ୍ଗଳା ଏବଂ ଆସାମର ସାହିତ୍ୟ ସଂରଚନା, ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରଚାର ଆଦି ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ । ଲୋକଗୀତର ବିଭିନ୍ନ ଶୈଳୀକୁ ସେ ଚିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଆଙ୍କୁଥିଲେ । ସେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାଟିୟାଲୀ ଲୋକଗୀତକୁ ଚିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଆଙ୍କିଥିଲେ ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ସେ ୧୯୧୨ ମସିହାର ଡିସେମ୍ବର ୧୪ ତାରିଖରେ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତ ଅଧିନସ୍ଥ ସିଲହଟର ହବିଗଞ୍ଜଠାରେ (ବର୍ତ୍ତମାନ ବଙ୍ଗଳାଦେଶରେ) ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ହରକୁମାର ବିଶ୍ୱାସ ଓ ମାଆଙ୍କ ନାମ ସରୋଜିନୀ ବିଶ୍ୱାସ । ସେ ୧୯୨୫ରୁ ୧୯୨୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଡିବ୍ରୁଗଡ଼ର ଜର୍ଜ ଇନିଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍‌ରେ ପଢ଼ିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ନିଳମଣୀ ଫୁକାନ ସେଠାରେ ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । ୧୯୩୦ ମସିହାରେ ସେ ହବିଗଞ୍ଜ ସରକାରୀ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ ।

୧୯୩୦ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ରଜନୈତିକ ଭୂମିକା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ପିପୁଲ୍ସ ଥିଏଟର ଆସୋସିଏସନ୍ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ ।

ପରିବାର 
ସେ ୧୯୫୯ ମସିହାରେ ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀ ରାନୁ ଦତ୍ତଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ମୟଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ (ଯାଦବପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନର ପ୍ରଫେସର ତଥା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା) ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଝିଅ ରଙ୍ଗିଲି ବିଶ୍ୱାସ (ଲେଖକ ତଥା ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରଫେସର) ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ସଙ୍ଗୀତ କାର୍ଯ୍ୟ 

ସେ ଅନେକ ଲୋକପ୍ରିୟ ବଙ୍ଗାଳୀ ଗୀତ କରିଥିଲେ । ଲୋକଙ୍କ କଳାର ଆଦର୍ଶକୁ ଅନୁବାଦ କରିବାର ପଦ୍ଧତି ଉପରେ ସାଲୀଳ ଚୌଧୁରୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ତୀବ୍ର ବିତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

ସେ ଭୁପେନ ହଜାରିକା, ଦେବବ୍ରତ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ପିତେ ସୀଗେରଙ୍କ ସହ ଏକ ସମୂହ ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଆଶା କରିଥିଲେ ଯେ ଜନତାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ କରିବାକୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏକଜୁଟ ହେବାକୁ ଏବଂ ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାରର ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବେ । ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ଅଧିକାର ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସେ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଶଙ୍କର ରାୟଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ତତ୍କାଳୀନ କଂଗ୍ରେସ ସରକାରଙ୍କୁ ଶ୍ରମିକ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାରେ ତାଙ୍କର ଅନୁବାଦ ରଚନା ଏବଂ ଆମ୍ର କର୍ବୋ ଜୟ, ଅଜାଡ଼ି ହୋଇନି ତୋର ଏବଂ ନେଗ୍ରୋ ଭାଇ ଅମର ଭଳି ଗୀତ ଗାଇବା ବଙ୍ଗୀୟ ବାମପନ୍ଥୀ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ତୀବ୍ର କରିଥିଲା ।

କଥାଚିତ୍ର 
ସେ ମେଘେ ଡାକେ ତାରା (୧୯୬୦), ଲାଲନ ଫକୀର, ଉତ୍ପଳ ଦତ୍ତଙ୍କ କଲ୍ଲୋଳ ଏବଂ କୋମଳ ଗାନ୍ଧାର ଆଦି କଥାଚିତ୍ରେ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ ଗାୟକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ଆଧାର

ବାହାର ଲିଙ୍କ୍ 

 
 Listen Songs by Hemango Biswas
 Rhyming Revolution: Marxism and Culture in Colonial Bengal
 Translated chapter from Biswas's travelogue: "Abar Chin Dekhe Elam" (Trip To China Again), 1975
 Hemango Biswas’s popular songs presented at University of Dhaka, in Bangladesh, celebrating his 99th birth anniversary

ଭାରତୀୟ ଲୋକଗୀତ ଗାୟିକା
୧୯୮୭ ମୃତ୍ୟୁ
୧୯୧୨ ଜନ୍ମ