ଜେନିଟାଲ ହର୍ପିସ
ଜେନିଟାଲ ହର୍ପିସ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷା)ରେ Genital herpes) ରୋଗ ହର୍ପିସ ସିମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ଭୁତାଣୁ (Herpes simplex virus) (HSV-1, HSV-2) ଯୋଗୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଏକ ଯୌନ (genital) ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ । ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇଥିବା ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଲକ୍ଷଣ ନଥିବାରୁ ବା ସ୍ୱଳ୍ପ ଲକ୍ଷଣ ଥିବାରୁ ରୋଗ ଥିବା ଜାଣିପାରନ୍ତିନି । ପ୍ରଥମେ ଛୋଟ ଫୋଟକା (small blisters) ହୋଇ ବାହାରେ ଯାହା ଫାଟିଯାଇ କଷ୍ଟଦାୟକ ଅଲସର (ulcers) ବା ଘାଆ ହୁଏ । ଇନ୍‌ଫ୍ଲୁଏଞ୍ଜା (Flu-like symptoms) ଯେପରି ଜ୍ୱର, ବେଦନା ହୁଏ ବା ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥି ଫୁଲିଯାଏ । ରୋଗୀ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାର ୪ ଦିନ ବେଳକୁ ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଓ ପ୍ରାୟ ୪ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ । ଥରେ ରୋଗ ହେବାପରେ ଆଉଥରେ ରୋଗ ହୋଇପାରେ କିନ୍ତୁ ତାହା ସାମାନ୍ୟ ଧରଣର ହୁଏ ।

ରୋଗ ଥିବା ସ୍ଥାନ ସ‌ହିତ ଯୌନ ବା ସ୍ରାବ  ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ରୋଗ ବ୍ୟାପିଥାଏ । 
ପ୍ରାକୃତିକ ବା ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ଭୋଗ କଲେ ଏହି ରୋଗ ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ । ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପତିପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟରେ ସଂକ୍ରମଣ ସଙ୍କଟ ପ୍ରାୟ ୭.୫% ଥାଏ । ଏହି ରୋଗର ବର୍ଗୀକରଣ ଏଚଏସଭି ୧ ଓ ଏଚଏସଭି ୨ ନାମରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର  କରାଯାଏ । ଐତିହାସିକ ସ୍ଥରରେ ସାଧାରଣତଃ ଏଚଏସଭି ୨ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଅଧୁନା ବିକଶିତ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developed world) ଏଚଏସଭି ୧ ଅଧିକ ହେବା ଦେଖାଯାଉଛି । ରୋଗ ସ୍ଥାନର ପଲିମରେଜ ଚେନ ରିଆକସନ (PCR) ବା ଭୁତାଣୁ କଲଚର (viral culture) ବା ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା (blood tests) କରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।

ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ନରଖି, କଣ୍ଡୋମ (condoms) ବ୍ୟବ‌ହାର କରି ଓ ସଂକ୍ରମିତ ନହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସ‌ହ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ରଖି ଏହି ରୋଗକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ । ଥରେ ସଂକ୍ରମିତ ହେଲେ ଆରୋଗ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ ।  ମଡ଼କ ହେଲେ ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ ଔଷଧ (Antiviral medications) ଦେବାଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପିବା କମିଯାଏ ଓ ପ୍ରତିରୋଧ ମଧ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ।  ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଔଷଧ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ଅଧିକ ବ୍ୟାପିବାରୁ ରକ୍ଷା ମିଳିଯାଏ ।
 

ସନ ୨୦୧୫ରେ ୮୪୬ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କର (୧୨%) ଜେନିଟାଲ ହର୍ପିସ ହୋଇଥିଲା । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୬ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଲୋକର ଏଚଏସଭି ୨ ରୋଗ ଅଛି । ମହିଳାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ସନ ୧୯୯୦ରୁ ୨୦୧୦ ମଧ୍ୟରେ ଏଚଏସଭି ୨ ରୋଗ ହାର କମିଯାଇଛି । କ୍ୱଚିତ ରୋଗ ଜଟିଳ ହୋଇ ଅସେପ୍ଟିକ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ (aseptic meningitis) ହୁଏ, ଅଧିକ ଏଚଆଇଭି/ଏଡସ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଓ ପ୍ରସବ ସମୟରେ ଶିଶୁ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇ ନିଓନାଟାଲ ହର୍ପିସ (neonatal herpes) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

ଆଧାର 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ