ଡର୍ମାଟୋଫାଇଟୋସିସ
ଡର୍ମାଟୋଫାଇଟୋସିସ, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଯାଦୁ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Dermatophytosis ବା tinea, କଥିତ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ringworm) ରୋଗ ଏକ କବକ ବା ଫିମ୍ପି ସଂକ୍ରମଣ (fungal infection) ଯୋଗୁ ଚର୍ମରେ (skin) ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଲାଲ, ଗଲୁକାରୀ, କାତି ସମ୍ପନ୍ନ ଗୋଲାକାର ରାସ ହୁଏ । ରୋଗ ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବାଳ ଉପୁଡ଼ିଯାଏ । ସଂକ୍ରମିତ ହେବାର ୪ରୁ ୧୪ଦିନ ପରେ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ଦେହର ଏକାଧିକ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ରୋଗ ହୋଇପାରେ ।

ପ୍ରାୟ ୪୦ ପ୍ରକାର କବକ ଏହି ଯାଦୁ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରନ୍ତି । ଏଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଟ୍ରାଇକୋଫାଇଟନ (Trichophyton), ମାଇକ୍ରୋସ୍ପୋରମ (Microsporum), ବା ଏପିଡର୍ମୋଫାଇଟନ (Epidermophyton) ଶ୍ରେଣୀର କବକ । ଜନ ସାଧାରଣ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ସ୍ନାନାଗାରରେ ଗାଧୋଇଲେ, ଦେହ ସଂସ୍ପର୍ଷରେ ଆସୁଥିବା କ୍ରୀଡ଼ା ଯେପରିକି କୁସ୍ତିରେ ଭାଗ ନେଲେ, ଅତ୍ୟଧିକ ଝାଳ ବୋହିଲେ, ମୋଟାପଣ ଥିଲେ ଓ ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି ଅଭାବ ଥିଲେ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ରହେ । ପଶୁଠାରୁ ଓ ମଣିଷ-ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଏ ରୋଗ ବ୍ୟାପେ । ଏହାର ବାହ୍ୟ ଆକୃତି ଓ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ଚର୍ମ ସାମ୍ପଲ ନେଇ କଲଚର (culturing) କରି ବା ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଦେଖି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।

ଚର୍ମ ଓଦା ନ ରଖିଲେ, ଖାଲି ପାଦରେ ନ ଚାଲିଲେ ଓ ଅନ୍ୟର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବ‌ହାରର ଭାଗୀଦାର ନ ହେଲେ ଏହି ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ ।  କ୍ଲୋଟ୍ରାଇମାଜୋଲ (clotrimazole) ବା ମିକୋନାଜୋଲ (miconazole) ଭଳି ଆଣ୍ଟିଫଙ୍ଗାଲ କ୍ରିମ (antifungal cream) ଲଗେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ସ୍କାଲ୍ପ/ଖପୁରୀ ଆବରଣରେ ରୋଗ ହୋଇଥିଲେ ଫ୍ଲୁକୋନାଜୋଲ (fluconazole) ପାଟିରେ ଖାଇବାକୁ ଦିଆଯାଏ ।

ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୨୦% ଲୋକ ଏହି ଯାଦୁ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇପାରନ୍ତି । ପୁରୁଷମାନଙ୍କରେ ଜଙ୍ଘ ମୂଳରେ ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ ଓ ପୁରୁଷ ତ‌ଥା ମହିଳାଙ୍କର ଦେହ ତ‌ଥା ଖପୁରୀ ଆବରଣରେ ଏ ରୋଗ ହୁଏ । ଖପୁରୀ ଆବରଣ ସଂକ୍ରମଣ ପିଲାଙ୍କର ଅଧିକ ହୁଏ ଓ ଜଙ୍ଘ ମୂଳ ସଂକ୍ରମଣ ସାଧାରଣତଃ ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କର ଅଧିକ ହୁଏ । ଯାଦୁର ବର୍ଣ୍ଣନା ପୁରାତନ ଇତିହାସରେ (ancient history) ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

ଆଧାର 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଚର୍ମ ରୋଗ