ମରୁନ୍ଦୀଶ୍ଵରର ମନ୍ଦିର, ଟି. ଏଦାଇୟାର
ମରୁନ୍ଦୀଶ୍ୱରର ମନ୍ଦିର (மருந்தீஸ்வரர் கோயில்) (ଅନ୍ୟ ନାମ ଇଦାୟତୃନାଥର ମନ୍ଦିର) ତାମିଲନାଡୁ ପ୍ରଦେଶର ଭିଲଉପୁରମ ଜିଲ୍ଲାରେ ‘ଟି. ଏଦାଇୟାର’ ଗ୍ରାମରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର । ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କୁ ମରୁନ୍ଦୀଶ୍ୱର ନାମରେ ଓ ଲିଙ୍ଗ ଆକାରରେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ବଲମବିଗାଇ ନାମରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥାଏ । ଥିରୁକାଏଲର-ଥିରୁବଭେନ୍ନଇନାଲୁର ରାସ୍ତାରେ ଥିବା ଥେନପେନ୍ନଇ ନଦୀ ତୀରରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଏହି ଠାକୁର ପୂଜା ପାଉଥିବା କଥା ତାମିଲ ଶୈବ ଲେଖକ ନୟନମାର୍ସ (nayanmars) ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ତେଭରାମରେ (Tevaram) ଲେଖିଛନ୍ତି ଯାହାକୁ ‘ପାଦଳ ପେଟ୍ରା’ ସ୍ଥଳମ’ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।  

ମନ୍ଦିରଟି ଏକ ଏକର ଜାଗା ଉପରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ତାହାରି ପରିସରରେ ଅନେକ ଛୋଟ ମନ୍ଦିର ଅଛି ଯାହା ଚାରି ପାଖରେ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଥ ରହିଛି । ଏଠାରେ ଅନେକ ଦେବା ଦେବୀଙ୍କର ମନ୍ଦିର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମରୁନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଜ୍ଞାନାମ୍ବିଗାଇ ମନ୍ଦିର ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ । 

ସମୟ ୬ ଏଏମରୁ ୮୩୦ ପିଏମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୈନିକ ତିନୋଟି  ପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ବର୍ଷକୁ ଚାରୋଟି ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ମନ୍ଦିରରେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାମିଲ ଥାଇ (ଜାନୁଆରୀ -ଫେବୃୟାରୀ) ମାସରେ 'ଆରତୁ' ପର୍ବ ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପର୍ବ । 

ମୂଳ ମନ୍ଦିରଟି ଚୋଳ ବଂଶ ରାଜାମାନେ ତୋଳେଇଥିଲେ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଗଠନ ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ତାମିଲନାଡୁ ସରକାରର ହିନ୍ଦୁ ରେଲିଯିଅସ ଆଣ୍ଡ ଛାଡ଼ିଟେବ୍ଲ ଏଣ୍ଡାଉମେଣ୍ଟ ସଂସ୍ଥା ଏହାର ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି ।

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଓ ଇତିହାସ 

ଶିବ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଶିବରହସ୍ୟ କାହାଣୀ କହିଲା ବେଳେ ଋଷି ସୁଖବ୍ରହ୍ମା ତାହାକୁ ଶୂଣିପାରିଲେ । ଶିବ ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ । ଶିବଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଋଷି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ । ଶିବ ତାଙ୍କୁ ପର ଜନ୍ମରେ ଋଷି ବ୍ୟାସ ହୋଇ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ବର ଦେଲେ । ଶାପମୁକ୍ତି ନିମନ୍ତେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଋଷି ବ୍ୟାସ ପୁନଶ୍ଚ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ । ଅନ୍ୟ ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସେଠାରେ ଏକ ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଯାହାକୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ । ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ସ୍କନ୍ଧ ବଦଳରେ ବାଳବିନାୟଗ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି । 
ମୂଳ ମନ୍ଦିରଟି ଚୋଳ ବଂଶ ରାଜାମାନେ ତୋଳେଇଥିଲେ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଗଠନ ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଏହି ବିଷୟ ମନ୍ଦିର ଗାତ୍ରରେ ଚୋଳ ରାଜାମାନେ ରାଜାରାଜା ଚୋଳ  ୧ (Rajaraja Chola I) (୯୮୫–୧୦୧୪), କୁଲୋଥୁଙ୍ଗା ଚୋଳ ୧ (Kulothunga Chola I (୧୦୭୦–୧୧୨୦) ଓ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଚୋଳ ୩  (Rajendra Chola III) (୧୨୪୬–୧୨୭୯) ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଶିଳାଲିପିରେ ବିଜୟନଗରମ ରାଜ୍ୟର ଅଚ୍ୟୁତ ରାୟ, ସଦାଶିବ ରାୟ (୧୫୪୨ରୁ ୧୫୭୦) ଓ ରାମଦେବ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି । ପାଣ୍ଡୟ୍ ରାଜା ମରବର୍ମାଣ ସୁଦର ପାଣ୍ଡଯାନ, ମରବର୍ମାଣ ବିକ୍ରମ ପାଣ୍ଡ୍ୟ ଓ ମରବର୍ମାଣ ବୀରପାଣ୍ଡିଆନ ନାମ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି ।

ସ୍ଥାପତ୍ୟ 

ତିରୁକଏଲୁର ତିରୁବେନ୍ନାଇନାଲୁର ରାସ୍ତାରେ ପଡୁଥିବା ଟେନପେନ୍ନୀ ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଥିବା ଟି. ଏଡାଇୟାର ଗ୍ରାମରେ ମରୁନ୍ଦୀଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ମନ୍ଦିରର ତିନି ଥାକିଆ ଗମ୍ବୁଜ ଅଛି । କେନ୍ଦ୍ରରେ ମନ୍ଦିରର ମରୁନ୍ଦୀଶ୍ୱର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି । ମୂଳ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ପାଖରେ ବିନାୟକ, ମୁରୁଗାନ, ନବଗ୍ରହ, ଚନଡେକେଶ୍ୱର ଓ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅପ୍ରେଲ ମାସରେ ଦୁଇ ଦିନ ନିମନ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଯେପରି ପଡ଼ିବ, ସେହିପରି ତିଆରି କରାଯାଇଛି ।  ଜ୍ଞାନମବିଗାଇ ମନ୍ଦିରର ମୁଖ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ରହିଛି । ମନ୍ଦିର ବୃକ୍ଷର ନାମ ମରୁଡ ମରମ ।

ପର୍ବ ପର୍ବାଣି

ମନ୍ଦିରରେ ଅନେକ ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ତା ମଧ୍ୟରୁ ମୂଖ୍ୟ ପର୍ବର ନାମ ତୟାର ଆରତୁ (The Thayar Aaratu festival) ଯାହା ତାମିଲ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ଥାଇ ମାସରେ (Thai) ପାଳନ କରାଯାଏ ।

ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ

 Kripapureeswarar Temple

ଆଧାର

ତାମିଲ ନାଡ଼ୁ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର