ଆପାଟୋସରସ୍
ଆପାଟୋସରସ୍ (ଅର୍ଥ ଧୂର୍ତ୍ତ ସରୀସୃପ) ଏକ ବିଲୁପ୍ତ ସରୋପଡ୍ ଡାଇନୋସର ପ୍ରଜାତି ଯାହା ଜୁରାସିକ ଯୁଗର ଅନ୍ତ ଆଡକୁ ଉତ୍ତର ଆମେରିକାରେ ବସବାସ କରୁଥିଲା । ୧୮୭୭ରେ ପ୍ରଥମ କରି ଅଥ୍‌ନିଏଲ ଚାର୍ଲ୍ସ୍ ମାର୍ଶ ଏହାର ପ୍ରଥମ ଜାତି Apatosaurus ajaxର ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେଇଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଏକ ଜାତି Apatosaurus louisae ୧୯୧୬ରେ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋ‍ଇଥିଲା । ୧୫.୨ରୁ ୧୫.୧ କୋଟି ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ବଞ୍ଚିଥିଲେ । ବ୍ରଣ୍ଟୋସରସକୁ ଆପାଟୋସରସ୍ର ଏକ ପ୍ରଜାତି ରୂପେ ଗଣନା କରାଯାଏ ଓ ଏହାର ଏକମାତ୍ର ଜାତିକୁ ୧୯୦୩ରେ A. excelsus ବୋଲି ପୁନଃନାମକରଣ କରାଯାଇଥିଲା । 

ଏହି ଜୀବ ହାରାହାରି ୨୨.୮ ମିଟର ଲମ୍ବା ଓ ପ୍ରାୟ ୧୬.୪ ଟନ ଓଜନିଆ ଥିଲା । କିଛି ନମୁନାର ଓଜନ ୩୩-୭୦ ଟନ ମଧ୍ୟ । ଚାଲବୁଲ ବେଳେ ଏହାର ଲାଙ୍ଗୁଡ ଟେକି ହୋ‍ଇ ରହୁଥିଲା । ଅନ୍ୟ ସରୋପଡ୍ଙ୍କ ଭଳି ଏହାର ମଧ୍ୟ ଆଗଗୋଡରେ ଗୋଟିଏ ଓ ପଛରେ ତିନିଟି ଲେଖାଏଁ ଆଙ୍ଗୁଠି ଥିଲା । ଏହାର ଖପୁରୀ ୭୦ ବର୍ଷ ହେବା ଯାଏଁ ବର୍ଷପିଛା ୫୨୦ କି.ଗ୍ରା ହିସାବରେ ବଢୁଥିଲା । ଡାଳପତ୍ର ଖାଇବା ଲାଗି ସବୁବେଳେ ମୁଣ୍ଡ ଟେକି ରଖିବା ଲାଗି ହାଡଗୁଡ଼ିକ ହାଲୁକା ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା । ଏଥିପାଇଁ ଆପାଟୋସରସ୍ର ବାୟୁକୋଷ ଥିଲା ଯାହା ହାଡଗୁଡିକୁ ସ୍ପଞ୍ଜ ପରି ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତ କରୁଥିଲା । ଅନ୍ୟ ଡିପ୍ଲୋଡୋସିଡଙ୍କ ପରି ଆପାଟୋସରସ୍ ନିଜ ଲାଞ୍ଜକୁ ଚାବୁକ ପରି ବ୍ୟବହାର କରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା ।

ଏହା ଡିପ୍ଲୋଡୋସିଡେ କୁଳ ଅନ୍ତର୍ଗତ  । ମରିସନ ଶିଳା ସଂରଚନାରୁ ମିଳିଥିବା ଅନ୍ୟ ଡାଇନୋସରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ସୁପରସରସ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ ଏହା ସବୁଠୁ ଲମ୍ବା ।

ଆଧାର

ବହି ଆଧାର 
 Walters, M. & J. Paker (1995). Dictionary of Prehistoric Life. Claremont Books. .
 Weishampel, D.B., P. Dodson & H. Osmólska (eds.) (2004). The Dinosauria, Second Edition. University of California Press. .

ବାହାର ଲିଙ୍କ

 Hartman, Scott. "Sauropods."  SkeletalDrawing.com, 2006. Includes A. ajax, A. excelsus, and A. louisae.
 Krystek, Lee. "Whatever Happened to the Brontosaurus?" UnMuseum (Museum of Unnatural Mystery), 2002.
 Taylor, Mike. "Why is 'Brontosaurus' now called Apatosaurus?" MikeTaylor.org.uk, June 28, 2004.

ଡାଇନୋସର
ଜୁରାସିକ ଡାଇନୋସର
ଉତ୍ତର ଆମେରିକୀୟ ଡାଇନୋସର
ତୃଣଭୋଜୀ