ପଞ୍ଜାବ ରାଜ୍ୟ ଏଜେନ୍ସି
ପଞ୍ଜାବ ରାଜ୍ୟ ଏଜେନ୍ସି  ବ୍ରିଟିଶ ଶାସକମାନେ 1930 ମସିହାରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିବା ଏକ ରାଜନୈତିକ ସଂଗଠନ । ଏହାକୁ କେନ୍ଦ୍ର ଭାରତ ଏଜେନ୍ସି ଓ ରାଜପୁଟାନା ଏଜେନ୍ସି ଢାଞ୍ଚାରେ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଥିବା 40ଟି ରାଜ୍ୟ ବିଷୟରେ ଦେଖା ରେଖା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା । . 

1947 ମସିହାରେ ଏଠି ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ରାଜ୍ୟ ପାକିସ୍ଥାନ ଅଦିନାରେ ରହିବା ବେଳେ ବାକି ରାଜ୍ୟ କ୍ରମଶଃ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ସଂଘ ସହ ମିଳିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ ।

ଇତିହାସ 
1814-16 ମସିହାରେ ହେଇଥିବା ଆଙ୍ଗ୍ଲୋ- ନେପାଲୀ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳର ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶ ମାନଙ୍କ ରକ୍ଷ୍ୟଣକୁ ଆସିଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ପଞ୍ଜାବ ରାଜ୍ୟ ଓ ସିମଳା ପାର୍ବତ୍ଯ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ର4ଅଖା ଯାଇଥିଲା । ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ କେବଳ ତେହରି ଗର୍ହବାଳ ରାଜ୍ୟ ଛାଡି ବାକି ସବୁକୁ ବ୍ରିଟିଶର ପଞ୍ଜାବ ପ୍ରୋଭିନ୍ସରେ ରଖା ଯାଇଥିଲା । 

ପଞ୍ଜାବ ରାଜ୍ୟ ଏଜେନ୍ସି 1933ରେ ଗଠିତ ହେଇ ପଞ୍ଜାବ ମୂଳ ରାଜ୍ୟ ସମୂହକୁ ସେଥିରେ ସାମିଲ କରାଗଲା ଓ ତାହାର ଦାୟିତ୍ୱ ପଞ୍ଜାବର ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଗଭର୍ଣରଙ୍କୁ ଦିଆ ଗଲା । ସେହିପରି ସିମଳା ପାର୍ବତ୍ଯ ରାଜୟା ସମୂହକୁ ମଧ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ କରି ତାହାର ଦାୟିତ୍ୱ ସିମଳାର  ଉପ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଗଭର୍ଣରଙ୍କୁ ଦିଆ ଗଲା ।  ଏହି ଏଜେନ୍ସି ଶିମଳାଠାରେ ଥିବା ଗଭର୍ଣର ଜେନରେଲଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହଉଥିଲା । 

1947ରେ ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲା ପରେ ଭାରତୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ରାଜ୍ୟ ସବୁ ସେଥିରେ ମିଶ୍ରଣ ହେଲେ ଓ ତେହରି ଗରବାଳ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶକୁ ଯିବା ସହ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସବୁ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ସହ ମିଶ୍ରଣ ହେଲେ । ପରେ ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ ରାଜ୍ୟ ହେଲା ବେଳକୁ ତେହରି ଗରବାଳ ସେହି ପ୍ରଦେଶରେ ରହିଲା ।

ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ ସମୂହ

ପଞ୍ଜାବ ରାଜ୍ୟ ଏଜେନ୍ସି 
ସେଲୁଟ ରାଜ୍ୟ ସବୁ , କ୍ରମାନୁସାରେ  :
 Patiala, title Maharaja, Hereditary salute of 17-guns (19-guns local) 
 Bahawalpur (now in Pakistan), title Nawab, Hereditary salute of 17-guns (later promoted to 21 guns by the Pakistani president)
 Jind, title Maharaja, Hereditary salute of 13-guns (15-guns personal and local)
 Kapurthala, title Maharaja, Hereditary salute of 13-guns (15-guns personal and local)
 Nabha, title Maharaja, Hereditary salute of 13-guns (15-guns local)
 Bilaspur (Kahlur), title Raja, Hereditary salute of 11-guns 
 Chamba, title Raja, Hereditary salute of 11-guns
 Faridkot, title Raja, Hereditary salute of 11-guns
 Maler Kotla (Malerkotla), title Nawab, Hereditary salute of 11-guns 
 Mandi, title Raja, Hereditary salute of 11-guns
 Sirmur (Nahan), title Maharaja, Hereditary salute of 11-guns
 Suket (Sundarnagar), title Raja, Hereditary salute of 11-guns
 Loharu, title Nawab, Hereditary salute of 9-guns 
ସାଲୁଟ ବିହୀନ ରାଜ୍ୟ 
 ମମଦୋତ
 ପଟାଉଡି

ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
 Political integration of India

ଆଧାର 

ରାଜନୈତିକ ଦଳ
ପଞ୍ଜାବ