ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା
ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା,  (ଲାଟିନ ଭାଷାରେ ଏହାର ଅର୍ଥ ଦ୍ୱିଖଣ୍ଡିତ ମେରୁହାଡ଼) ଏକ ଜନ୍ମଗତ ରୋଗ ଯେଉଁଥିରେ ମେରୁଅସ୍ଥି ଓ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଆବରଣର ପୃଷ୍ଠଭାଗ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇନଥାଏ ।  ଏହା ତିନି ପ୍ରକାର ଦେଖାଯାଏ: ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ଓକଲ୍ଟା, ମେନିଙ୍ଗୋସିଲ ଓ ମାୟେଲୋମେନିଙ୍ଗୋସିଲ ।  ଏହା ଅଣ୍ଟାରେ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ମଝି ପିଠି ଓ ବେକରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ ।   ଓକଲ୍ଟା ରୋଗରେ ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଏ ବା ସାମାନ୍ୟ ଥାଏ  ।   ଏହି ରୋଗ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଦବିଯାଇଥାଏ, ସେଠାରେ କିଛି ରୁମ ଉଠିଥାଏ, କଳା ଦାଗ ଥାଏ ବା ମେରୁ ହାଡ଼ ତ୍ରୁଟି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଫୁଲା ଥାଏ ।   ତୃଟି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଗୋଟିଏ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଥିବା ମୁଣା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ତାହାକୁ ମେନିଙ୍ଗୋସିଲ କୁହାଯାଏ ।    ମାୟେଲୋମେନିଙ୍ଗୋସିଲ ଥିଲେ ସମସ୍ୟା ଗମ୍ଭୀର ହୁଏ ।    ଚାଲିବାରେ ଅକ୍ଷମତା, ଝାଡ଼ା ପରିସ୍ରା କରିବାରେ ସମସ୍ୟା, ହାଇଡ୍ରୋକେଫାଳସ, ସଂଯୁକ୍ତ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଓ ଲାଟେକ୍ସ ଆଲର୍ଜି ଇତ୍ୟାଦି ଅସୁବିଧା ହୁଏ ।  ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଅସୁବିଧା କ୍ୱଚିତ ହୁଏ  । 

ଜେନେଟିକ ଓ ପରିବେଶ ପ୍ରଭାବରୁ ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ରୋଗ ହେବା ସନ୍ଦେହ କରାଯାଏ । ପିତାମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି ଜଣକର ବା ଯଦି ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଛୁଆର ଏହି ରୋଗ ଥାଏ ତେବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଛୁଆର ଏହି ରୋଗ ସମ୍ଭାବନା ୪ % ଥାଏ ।   ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଫୋଲେଟ ନ ମିଳିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କାରଣ ହୋଇପାରେ ।  ସଙ୍କଟଦାୟୀ କାରକ ମଧ୍ୟରେ କେତେକ ବାତ ନିରୋଧକ ଔଷଧ (antiseizure medications), ମୋଟାପା ଓ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଡାଏବେଟିସ ଚିକିତ୍ସା ଉଲ୍ଲେଖାଯୋଗ୍ୟ  ।  ଛୁଆ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ବା ପରେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାରେ ବା ଆମିନୋସେଣ୍ଟେସିସ ପରୀକ୍ଷାରେ ଆଲଫା-ଫେଟୋପ୍ରୋଟିନ (ଏଏଫପି) ସ୍ତର ଅଧିକ ଥିଲେ ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ଥିବା ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ ।  ଅଲ୍ଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇପାରେ ଓ ଜନ୍ମ ପରେ ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗ କରି ରୋଗ ନିଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ । ନିଉରାଲ ଟ୍ୟୁବ ତୃଟି ଯୋଗୁ ଏହି ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ ଯେପରିକି ଆନେନକେଫାଲି ଓ ଏନକେଫାଲୋସିଲ ରୋଗ ସମାନ ଧରଣର ତୃଟିରୁ ହୋଇଥାଏ  ।

ମହିଳାଙ୍କୁ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଓ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଫୋଲେଟ ଦେଲେ ଏହି ରୋଗକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ  ।  ଅଟାରେ ଫୋଲିକ ଏସିଡ ମିଶେଇଲେ ଉପାଦେୟ ହୁଏ । ଖୋଲା ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ଥିଲେ ଅପରେସନ କରି ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ବା ପରେ ତାହାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଇପାରିବ  ।  ସଂଯୁକ୍ତ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ଅପରେସନ କରି ମରାମତ କରାଯାଏ ଓ ହାଇଡ୍ରୋକେଫାଲସ ଥିଲେ ସଣ୍ଟ ଦିଆଯାଏ  ।  ଚଳତଶକ୍ତି ଅଭାବ ଥିଲେ କ୍ରଚେସ ବା ହୁଇଲଚେୟାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ  ।  ପରିସ୍ରା କରିହେଉନଥିଲେ ପରିସ୍ରା କାଥେଟର ଦିଆଯାଏ । 

ପ୍ରାୟ ୫ % ଲୋକଙ୍କର ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ଥାଏ  । ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ସ୍ପାଇନା ବାଇଫିଡା ହାର ଅଲଗା ହୁଏ, ପ୍ରତି ଏକ ହଜାରରେ ୦.୧ରୁ ୫ ଜଣଙ୍କର ଥାଏ । ବିକଶିତ ଦେଶରେ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ରେ ୦.୪ ଛୁଆର ଏହି ରୋଗ ଥାଏ ।  ଆମେରିକାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ଛୁଆରେ ୦.୭ ଜଣଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ଥାଏ,  ଓ ଭାରତରେ ପ୍ରତି ଏକ ହଜାର ଜନ୍ମରେ ୧.୯ ଜଣଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ଥାଏ  । ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ କକେଶିଆନ ବଂଶ ଯୋଗୁ ଓ ଆଂଶିକ ଭାବେ ପାରିପାର୍ଶ୍ୱିକ ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁ ହେଉଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ  ।

ଆଧାର 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ