ରେ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ
ରେ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Reye syndrome)ଏକ ଦୃତ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଏନସେଫାଲୋପାଥି/ଏନ‌କେଫାଲୋପାଥି (encephalopathy) ରୋଗ ।   ଏହି ରୋଗରେ ବାନ୍ତି, ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଦ୍ୱିଧା, ଅପସ୍ମାର (seizure) ଓ ଚେତାଶୂନ୍ୟତା (loss of consciousness) ଆଦି ଲକ୍ଷଣମାନ ଦେଖାଯାଏ । ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଯକୃତ ବିଷାକ୍ତ (liver toxicity) ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଚର୍ମ ହଳଦିଆ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ଏହି ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨୦-୪୦% ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି ଓ ବଞ୍ଚିଥିବା ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ଲୋକଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମସ୍ତିଷ୍କ କ୍ଷତି (brain damage) ହୋଇଥାଏ । 

ରେ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମର କାରଣ ଅଦ୍ୟାବଧି ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି । ଇନଫ୍ଲୁଏଞ୍ଜା ବା ହାଡ଼ଫୁଟି ଭଳି ଭୁତାଣୁ ଜନିତ ରୋଗରୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରିବାର ଅଳ୍ପ ସମୟ ପରେ ଏହି ରୋଗ ସାଧାରଣତଃ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୯୦% ପିଲା ଆସ୍ପିରିନ ଖାଇଥିବା ଜଣାଯାଏ । ଏହି ରୋଗ ନିମନ୍ତେ ଆଜନ୍ମ ମେଟାବୋଲିଜ୍ମ ଦୋଷ (Inborn errors of metabolism) ଏକ ସଙ୍କଟ ଦାୟକ ରୋଗ । ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉଚ୍ଚ ଆମୋନିଆ ସ୍ତର (high blood ammonia level), ଅଳ୍ପ ଶର୍କରା ସ୍ତର (low blood sugar level) ଓ ଦୀର୍ଘ ପ୍ରୋଥ୍ରୋମ୍ବିନ (prothrombin time)‌ ସମୟ ମିଳେ । ଅଧିକାଂଶ ରୋଗୀଙ୍କର ହେପାଟୋମେଗାଲି (enlarged liver) ବା ଯକୃତ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ । 

ପିଲାଙ୍କୁ ଏ ରୋଗର ପ୍ରତିଷେଧ ନିମନ୍ତେ ଆସ୍ପିରିନ ଦେବାଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିବା ଉଚିତ । ଆସ୍ପିରିନ ନ ଦେବାଦ୍ୱାରା ଏ ରୋଗ ପ୍ରାୟ ୯୦% କମିଯାଇଛି । ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହେବା ମାତ୍ରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇପାରିଲେ ଫଳାଫଳ ଉନ୍ନତ ହୁଏ । କେବଳ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ (supportive) ଚିକିତ୍ସା ଦିଆଯାଏ । ମସ୍ତିଷ୍କ ଇଡିମାରେ (brain swelling) ଫୁଲା କମିବା ନିମନ୍ତେ ମାନିଟଲ (Mannitol) ଦିଆଯାଇପାରେ । 

ଡଗଲାସ ରେ (Douglas Reye) ସନ ୧୯୬୩ରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ରୋଗର ସବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । ସାଧାରଣତଃ ପିଲାମାନେ ଏହି ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏକ ନିୟୁତ ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣକରୁ କମ୍ ପିଲା ଏହି ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ । ଏହିରେ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ଯୋଗୁ ଆସ୍ପିରିନ ବ୍ୟବ‌ହାର ହଟେଇ ଦିଆଗଲା, କେବଳ କାୱାସାକି ଡିଜିଜରେ (Kawasaki disease) ଦିଆଯାଇ ପାରିବ ।

ଆଧାର 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ