ବର୍ଗଭୀମ ମନ୍ଦିର
ବର୍ଗଭୀମ ମନ୍ଦିର ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ପୂର୍ବ ମେଦିନୀପୁର ଜିଲ୍ଲାର ତାମାଲୁକ ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ । କୋଲକାତା  ପ୍ରାୟ ୮୭. ୨ କିମି  ଦୂରରେ ଓ ଖଡଗପୁରଠାରୁ ୮୫ କିମି ଦୂରରେ ଅଛି । ଏହା ଏନ ଏଚ-୬ ସଡ଼କ ପଥ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ରେଳପଥ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି ।

ଇତିହାସ 
  
ଏହା ମଧ୍ୟ ଯୁଗର ଏକ ପୁରୁଣା କାଳୀ ମନ୍ଦିର ଯାହାକୁ ଭଞ୍ଜ ରାଜା ବଂଶର (ମୟୁର) ଶାସକମାନେ ତିଆରି କରେଇଥିଲେ ।ମହାଭାରତ ଅନୁସାରେ ଭୀମ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଦେବୀ ସତୀଙ୍କର ବାମ ଗୋଇଠି ଭୂପତିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ଏହା ୫୧ ଶକ୍ତି ପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି । ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଏହାକୁ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ  ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି । 
ପ୍ରଚଳିତ ମନ୍ଦିର ବହୁତ ପୁରାତନ ନୁହେଁ । ମଧ୍ୟ ଯୁଗରେ ଇସଲାମ ଅଧିକାର ପରେ ଏହାର ପୁନର୍ନିମାଣ ହୋଇଥିଲା । ପୁରାତନ ବେଙ୍ଗଲୀ ସାହିତ୍ୟରେ ଏହି ବିଷୟ ଅନେକ ଥର ଲେଖା ଯାଇଛି । ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ବେଙ୍ଗଲୀ ହିନ୍ଦୁ ଓ ବୌଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ସମାହାର ଅଟେ । ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଅନେକ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ମେଦିନାପୁର ଇଲାକାରୁ ଆସି ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସମବେତ ହୋଇ ଧର୍ମ ପଥରେ ସଶସ୍ତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ କରି ମାତୃଭୂମିକୁ ସ୍ୱାଧୀନ କରିବାକୁ ଶପଥ ନେଇଥିଲେ । ଜଣାଶୁଣା ଖୁଦୀରାମ ବୋଷ ଏଠାକୁ ଆସି ପୂଜା କରୁଥିଲେ ।

ଉତ୍ସବ 

ଦୂର୍ଗା ପୂଜା, ପହେଲା ବୈଶାଖ ଓ କାଳୀ ପୂଜା ଏଠାରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ପ୍ରତ୍ୟହ ଏଠାରେ ଦେବୀ ବର୍ଗଭୀମଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଆମିଷ ପ୍ରସାଦ ତିଆରି ହୁଏ । ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶେଉଳ ମାଛ ରନ୍ଧା ହୋଇ ପ୍ରସାଦ ଚଢାଯାଏ । ବଳି ପ୍ରଥା ଉଠିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷକୁ ଥରେ ବଳି ଦିଆଯାଏ ।

ସ୍ଥାପତ୍ୟ 

ବର୍ଗଭୀମ ମନ୍ଦିରରେ କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହାର ତିଆରି ଶୈଳୀ ବାରିପଦାର ଶ୍ରୀହରି ବଳଦେବ ଜୀଉ (Shri Hari Baladev Jew) ମନ୍ଦିରର ସାଦୃଶ୍ୟ ରହିଛି ଯାହାକୁ ମୟୂରଭଞ୍ଜର ରାଜାମାନେ ତିଆରି କରେଇଥିଲେ । ଏହାର ଗର୍ଭଗୃହ ସହିତ ଝାଡ଼ଗ୍ରାମର (Jhargram) ରାମେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ସହିତ ସାଦୃଶ୍ୟ ରହିଛି ।

କେମିତି ପହଞ୍ଚିବେ

ରାଜପଥ ଓ ରେଲ ଶହ ତାମଲୁକ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି: 

 ତାମଲୁକ – ମେଛେଦା, କୋଲାଘାଟ, କୋଲକାତା (Tamluk to Mecheda, Kolaghat, Kolkata )   
 ତାମଲୁକ –  ମେଛେଦା, କୋଲାଘାଟ, ପାଂଶକୁରା, ଖଡଗପୁର (Tamluk to Mecheda, Kolaghat, Panskura, Kharagpur  )
 ତାମଲୁକ – ପାଂଶକୁରା ରେଳପଥ (Tamluk to Panskura Railways) 
 ତାମଲୁକ - ହଳଦିଆ ରେଳପଥ ([:en:Tamluk|]] to Haldia Railways)
 ତାମାଲୁକ – ଦିଘା ରେଳପଥ (Tamluk to Digha Railways)
 ହାଓଡା – ହଳଦିଆ ରେଳଟ୍ରାକ (Howrah to Haldia Railtrack) 
 ହାଓଡା – ଦିଘା ରେଳଟ୍ରାକ ରେଳଟ୍ରାକ (Howrah to Digha Railtrack )
 ହାଉଡା – ପାଂଶକୁରା -  ରେଳଟ୍ରାକ (Haldia - Panskura - Kharagpur Railtrack)

ଆଧାର 

ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର