ହାଇପରପାରାଥାଇରଏଡିଜ୍ମ
ହାଇପରପାରାଥାଇରଏଡିଜ୍ମ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ hyperparathyroidism) ନାମ ଦିଆଯାଏ ଯେତେବେଳେ ରକ୍ତରେ ପାରାଥାଇରଏଡ ହରମୋନ, ଅନ୍ୟ ନାମ ପିଟିଏଚ (parathyroid hormone) ମାତ୍ରା ବଢ଼ିଯାଏ । ପାରାଥାଇରଏଡ ଗ୍ରନ୍ଥି (parathyroid glands) ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ ଅଧିକ ହରମୋନ ତିଆରି କଲେ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥି ଅଧିକ ହରମୋନ ତିଆରି କରିବା ଫଳରେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ଓ ଏହାକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ପ୍ରାଥମିକ ଓ ସେକଣ୍ଡାରୀ ହାଇପରପାରାଥାଇରଏଡିଜ୍ମ କୁହାଯାଏ  । ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ସମୟରେ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରାଥମିକ ରୋଗରେ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଏ ।  ଅଧିକାଂଶ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ରୋଗୀଙ୍କର ବୃକ୍‌କ ପଥର ରୋଗ ଥାଏ; ଦୁର୍ବଳତା, ଅବସାଦ, ଅସ୍ଥି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଦ୍ୱନ୍ଦ ଓ ଅଧିକ ପରିସ୍ରା ଇତ୍ୟାଦି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଇପାରେ ।  ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବେମାରୀରେ ଓଷ୍ଟିଓପୋରୋସିସ ରୋଗ ହେବା ସଙ୍କଟ ଅଧିକ ରହେ । 

ପ୍ରାୟ ୮୦% ଲୋକଙ୍କର ପାରାଥାଇରଏଡ ଆଡେନୋମା (parathyroid adenoma) ନାମକ ଏକ ସୁଦମ୍ୟ/ବିନାଇନ (benign tumor) ଅର୍ବୁଦ ଯୋଗୁ ପ୍ରାଥମିକ ହାଇପରପାରାଥାଇରଏଡିଜ୍ମ ହୁଏ ଓ ଅନ୍ୟ ୨୦% ଲୋକଙ୍କର ଏକାଧିକ ବିନାଇନ ଅର୍ବୁଦ ଯୋଗୁ ହୁଏ । ପାରାଥାଇରଏଡ କର୍କଟ (parathyroid cancer) ରୋଗ ଯୋଗୁ କ୍ୱଚିତ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଜୀବସାର ଘ/ ଭିଟାମିନ ଡି ଅଭାବ (vitamin D deficiency), କ୍ରନିକ ବୃକ୍‌କ ରୋଗ (chronic kidney disease) ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱଳ୍ପ ରକ୍ତ କ୍ୟାଲସିଅମ (low blood calcium) ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ରୋଗମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ସେକେଣ୍ଡାରୀ ହାଇପରପାରାଥାଇରଏଡିଜ୍ମ ରୋଗ ହୁଏ । ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାରେ ଅଧିକ ରକ୍ତ କ୍ୟାଲସିଅମ (high blood calcium) ଓ ଅଧିକ ପିଟିଏଚ ମିଳିଲେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।

 
ଆଡେନୋମା ବା ଅତି ସକ୍ରିୟ ପାରାଥାଇରଏଡ ଗ୍ରନ୍ଥିକୁ ଅପରେଶନ କରି ବାହାର କରିଦେଲେ ପ୍ରାଥମିକ ହାଇପରପାରାଥାଇରଏଡିଜ୍ମ ଆରୋଗ୍ୟ ହୋଇଯାଏ । ରୋଗ ଲକ୍ଷଣ ବିହୀନ ହୋଇଥିଲେ ଚିକିତ୍ସା କରି ସାମାନ୍ୟ ଅଧିକ ରକ୍ତ କ୍ୟାଲସିଅମ, ସାଧାରଣ ବୃକ୍‌କ ଓ ଅସ୍ଥି ସାନ୍ଦ୍ରତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ । ପିଟିଏଚ ସ୍ତର କମେଇବା ନିମନ୍ତେ ସିନାକ୍ୟାଲସେଟ (cinacalcet) ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ । ଅତ୍ୟଧିକ ରକ୍ତ କ୍ୟାଲସିଅମ ଥିଲେ ବୃହତ ପରିମାଣର ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ସାଧାରଣ ସାଲାଇନ ଦିଆଯାଏ । ଜୀବସାର ଘ କମ ଥିଲେ ବଢ଼େଇବାକୁ ହୁଏ ।

ପ୍ରାଥମିକ ହାଇପରପାରାଥାଇରଏଡିଜ୍ମ ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ । ବିକଶିତ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developed world) ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ଲୋକରେ ଜଣେ ଏହି ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ । ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ଅପେକ୍ଷା ୩ ଗୁଣ ମହିଳାଙ୍କର ରୋଗ ହୁଏ ଓ ୫୦ରୁ ୬୦ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ଏହି ରୋଗ ବିଷୟରେ ପ୍ରଥମେ ସନ ୧୭୦୦ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା ଓ ପାରାଥାଇରଏଡ ଗ୍ରନ୍ଥି ଯୋଗୁ ଏ ରୋଗ ହେଉଥିବା କଥା ୧୮୦୦ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ଜଣାଯାଇଥିଲା । ଏକ ଚିକିତ୍ସା ଭାବରେ ସନ ୧୯୨୫ରେ ପ୍ରଥମେ ଅପରେଶନ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଆଧାର 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ