ସେସିଲିଆ ପେଇନ-ଗାପୋସ୍ଚକିନ
ସେସିଲିଆ ପେଇନ-ଗାପୋସ୍ଚକିନ (ମଇ ୧୦, ୧୯୦୦ – ଡିସେମ୍ବର ୭, ୧୯୮୯) ଜଣେ ବ୍ରିଟିଶ-ଆମେରିକୀୟ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ଖଗୋଳ-ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ । ସେ ୧୯୨୫ ମସିହାରେ ଉଦଯାନ ଓ ହିଲିଅମର ଆପେକ୍ଷିକ ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ଭିତ୍ତିରେ ତାରାମାନଙ୍କ ଗଠନ ବାବଦରେ ତାଙ୍କ ପିଏଚଡି ଥିସିସ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

ଡକ୍ଟରେଟ

ସେପଲି ପାଇନଙ୍କୁ ଏକ ଡକ୍ଟରାଲ ନିବନ୍ଧ ଲେଖିବା ଲାଗି ପ୍ରେରଣ ଅ ଦେଇଥିଲେ । ଫଳରେ ୧୯୨୫ ମସିହାରେ ସେ ରାଡ଼କ୍ଲିଫ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ (ଅଧୁନା ହାର୍ଭାଡ଼ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ) ଖଗୋଳବିଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ପିଏଚଡି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଥିସିସର ନାମ ଥିଲା "Stellar Atmospheres, A Contribution to the Observational Study of High Temperature in the Reversing Layers of Stars". ଖଗୋଳବିଜ୍ଞାନୀ ଅଟ ଷ୍ଟ୍ରୁଭ (ଦେ. ୧୯୬୩) ଓ ଭେଲ୍ଟା ଜିବର୍ଗସ ଏହାକୁ "ଖଗୋଳ ବିଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିଏଚଡି ତତ୍ତ୍ୱ" ବୋଲି କହିଥିଲେ ।

ଭାରତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମେଘନାଦ ଶାହାଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣୀତ ଆୟନୀକରଣ ତତ୍ତ୍ୱ ବ୍ୟବହାର କରି ପାଇନ ତାରାମାନଙ୍କର ତାପମାତ୍ରା ଅନୁସାରେ ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରାଲ ବିଭାଗ ସଠିକ ଭାବେ ଗଣନା କରିପାରୁଥିଲେ । ଅଲଗା ଅଲଗା ତାପମାତ୍ରାରେ ଆୟନୀକରଣର ପରିବର୍ତ୍ତନ ସକାଶେ ଶୋଷଣ ଧାଡ଼ିରେ ବହୁଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ସେ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ । ସେ ସିଲିକନ, କାର୍ବନ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାଧାରଣ ଧାତୁସବୁ ପୃଥିବୀ ଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟର ବର୍ଣ୍ଣାଳୀରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଆପେକ୍ଷିକ ଅନୁପାତରେ ରହିଛି ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିଲେ । ଏହା ସେ ସେତେବେଳେ ପ୍ରଚଳିତ ଜଣାଶୁଣା ମତବାଦର (ପୃଥିବୀ ଓ ବାକି ତାରାମାନଙ୍କର ଗଠନ ପାଖାପାଖି ଏକା ମୌଳିକ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ନେଇ ହୋଇଛି) ଆଧାରରେ କରିଥିଲେ । ତେବେ ସେ ହିଲିଅମ ଓ ଉଦଯାନ ଅଧିକ ଅନପାତରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣିବାକୁ ପାଇଥିଲେ (ଉଦଯାନ ପାଖାପାଖି ଏକ ମିଲିଅନ) । ତେଣୁ ତାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ତାରାମାନଙ୍କରେ ଉଦଯାନ ଖୁବ ଅଧିକ ଅନୁପାତରେ ରହିଥିବା ବାବଦରେ ମତ ବାଢ଼ିଥିଲା ।

ପାଇନଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଲୋଚନା ସମୀକ୍ଷା ହେବା ବେଳେ ଖଗୋଳ ବିଜ୍ଞାନୀ ହେନରି ନରିସ ରସେଲ ପାଇନଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଅଧିକ ଉଦଯାନ ଥିବା ହେତୁ ତାହା ପୃଥିବୀଠାରୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ସେ ଦେଉଥିବା ମତରୁ ନିବୃତ ହେଏବାକୁ କହିଥିଲେ । କାରଣ ତାହା ସେତେବେଳର ଗ୍ରହଣୀୟ ମତବାଦଠାରୁ ଅଲଗା ଥିଲା । ପାଇନ ନିଜ କାମର ଫଳାଫଳକୁ ସଦାବେଳେ କୃତ୍ରିମ ବୋଲି କହିଆସୁଥିଲେ । ତେବେ ରସେଲ ସେଇ ଏକା ଫଳାଫଳ ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଭିନ୍ନ ପରୀକ୍ଷାରୁ ପାଇବା ପରେ ଚାରି ବର୍ଷ ପରେ ନିଜ ମନ ବଦଳାଇଥିଲେ ଓ ତାହା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ରସେଲ ପାଇନଙ୍କ କାମ ନିଜ ରଚନାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ହେଁ ପାଇନଙ୍କ କାମ ଗ୍ରହଣୀୟ ହେବା ପରେ ରସେଲଙ୍କୁ କୌଣସି ଶ୍ରେୟ ଦିଆଯାଇନଥିଲା ।

ଆଧାର

ଅଧିକ ପଠନ 

ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି

ବାହାର ଲିଙ୍କ
 ଗୁଡ଼ସେଲ ଅବଜରଭେରିଙ୍କ ପ୍ରକାଶିତ ଆତ୍ମଜୀବନୀ 
 ଆଷ୍ଟ୍ରୋନୋମିକାଲ ସୋସାଇଟି ଅଫ ଦି ପାସିଫିକଙ୍କ ପ୍ରକାଶିତ ଆତ୍ମଜୀବନୀ 

୧୯୦୦ ଜନ୍ମ
୧୯୭୯ ମୃତ୍ୟୁ