ନିଖିଳ ବରଣ ସେନଗୁପ୍ତା
ନିଖିଳ ବରଣ ସେନଗୁପ୍ତା (୧୩ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୪୩ – ୧୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୪) ଏକାଧାରରେ ହିନ୍ଦୀ, ବେଙ୍ଗଲୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଜଣେ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ଅଭିନେତା, ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ ଓ ପ୍ରୋଡକ୍‌ସନ୍ ଡିଜାଇନର୍ ଥିଲେ । ସନ ୧୯୭୫ରେ ସେ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ପ୍ରଥମେ ଗପ ହେଲେ ବି ସତ (୧୯୭୫) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଜନନୀ (୧୯୮୪), ସହରୀ ବାଘ (୧୯୮୫), ମାଆ ଓ ମମତା, ସୁନା ଚଢ଼େଇ (୧୯୮୭), ଯୁଗାନ୍ତର, ତାହାଦେର କଥା, ବାଗ ବାହାଦୂର (୧୯୮୯) ଓ ମିଷ୍ଟର ଆଣ୍ଡ ମିସେସ୍ ଆୟାର ଇତ୍ୟାଦି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରମାନଙ୍କରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସ୍ଳଳ୍ପ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ । 

ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତରେ ତାଙ୍କର ୪୦ ବର୍ଷର ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଯୁବ ପ୍ରତିଭାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ । ସନ ୧୯୯୪ରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ଓ ସନ ୨୦୦୯ରେ ଜୀବନବ୍ୟାପି ସାଧନା ନିମନ୍ତେ ସେ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ ।

ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ 
ଓଡ଼ିଶାର ସେତେବେଳକାର ସର୍ବବୃହତ ସ‌ହର ଓ ରାଜଧାନୀ କଟକରେ ତାଙ୍କର ଶୈଶବ କଟିଥିଲା । କଟକର ରାଣୀହାଟ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିସାରିବା ପରେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କଳା ଜଗତର ମୋହ ତାଙ୍କୁ କଲିକତାକୁ ଟାଣି ନେଇଥିଲା ଯେଉଁଠି ସେ ସରକାରୀ ଆର୍ଟ ଓ କ୍ରାଫ୍ଟ କଲେଜରେ କଳା ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ । 

ସନ ୧୯୬୯ରେ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ହେବାପରେ ସେ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ବିଜ୍ଞାପନ ଫାର୍ମରେ ଓ କେତେକ ମାଗାଜିନରେ ଭିଜୁଆଲାଇଜର ଓ ଇଲଷ୍ଟ୍ରେଟର ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ସେ ଚିତ୍ରକର ହୋଇ ତାଙ୍କର କଳାକୃତି ଅନେକ ପ୍ରଦର୍ଶନୀରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ଥରେ ଫିଲ୍ମ ଜଗତରେ ପଶିଲା ପରେ ସେ ଆଉ ପଛକୁ ଫେରି ଚାହିଁ ନାହାନ୍ତି ।

ବୃତ୍ତି 
ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଜଗତର ସେ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଥିଲେ, ତିନି ଭାଷାର ୧୦୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସିନେମାରେ ୩୫ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କର କାମ କରିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ଜୁଟିଥିଲା । ସେ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ଲୋକ ଥିଲେ ଯିଏ ଅପର୍ଣ୍ଣା ସେନ, ବୁଦ୍ଧଦେବ ଦାସଗୁପ୍ତ, ମନମୋହନ ଦେସାଇ, ଅମୋଲ ପାଲେକର, ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ, ବିପ୍ଳବ ରାୟଚୌଧୁରୀ, ନିତାଇ ପାଲିତ, ଗୋବିନ୍ଦ ତେଜ ଓ ରାଜୁ ମିଶ୍ର ଭଳି ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗେ କାମ କରିଥିଲେ । 

ହାକିମ ବାବୁ, ଜନନୀ ଓ ହିସାବ ନିକାଶ ସିନେମାରେ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ନିମନ୍ତେ ସେ ତିନୋଟି ରାଜ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ଓ ଓଡ଼ିଆର ପ୍ରଥମ ରଙ୍ଗୀନ ଫିଲ୍ମ 'ଗପ ହେଲେବି ସତ'ରେ କାମ କରିଥିଲେ । ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନର ଜୁରୀ ତାଙ୍କୁ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ସିନେମା ଜଗତର 'ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଶ୍ରେଣୀ' ଭୁକ୍ତ କରି ପୁରସ୍କୃତ କରିଥିଲେ ।

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ନିଖିଳ, ବିଜୟା ସେନ‌ଗୁପ୍ତଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ନିଲ ସେନ‌ଗୁପ୍ତ ଓ ବିମାନ ସେନ‌ଗୁପ୍ତ ନାମରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ଥିଲେ । କାମରୁ ଅବସର ସମୟରେ ସେ ଜଳ ରଙ୍ଗ ଦେଇ ଚିତ୍ର କରୁଥିଲେ । ସତୁରୀ ବର୍ଷ ବୟସରେ ୧୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୪ ମସିହା ଦିନ ସେ ପରଲୋକ ଗମନ କରିଥିଲେ ।

ସିନେମା ତାଲିକା

କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ 

 ୧୯୭୬	ଗପ ହେଲେବି ସତ 
 ୧୯୭୬	ଶେଷ ଶ୍ରାବଣ
 ୧୯୭୮ ବଳୀଦାନ 
 ୧୯୭୯	ନଇୟା
 ୧୯୮୨	ହିସାବ ନିକାଶ
 ୧୯୮୪	ଜନନୀ
 ୧୯୮୫	ସ‌ହରୀ ବାଘ
 ୧୯୮୫	ଚକା ଭଉଁରୀ 
 ୧୯୮୫	ହାକିମ ବାବୁ
 ୧୯୮୫	ଜଗା ହାତରେ ପଘା
 ୧୯୮୫	ସମୟ ବଡ଼ ବଳବାନ
 ୧୯୮୭	ଚକା ଆଖି ସବୁ ଦେଖୁଛି 
 ୧୯୮୭	ସୁନା ଚଢ଼େଇ
 ୧୯୮୭	ତୁଣ୍ଡ ବାଇଦ
 ୧୯୮୮	ପୁଅ ମୋର କଳା ଠାକୁର
 ୧୯୮୯	ଆସିଛି ମୋ କାଳିଆ ସୁନା 
 ୧୯୮୯	ବାଘ ବାହାଦୂର
 ୧୯୮୯	ବିଧିର ବିଧାନ
 ୧୯୯୦	ଚକାଡୋଳା କରୁଛି ଲୀଳା
 ୧୯୯୦	ମା ମତେ ଶକ୍ତି ଦେ
 ୧୯୯୧	ବସ୍ତ୍ର ହରଣ 
 ୧୯୯୪	ନିର୍ବାଚନ
 ୧୯୯୪	ସୁନା ଭାଉଜ
 ୨୦୦୦	ହାଉସ୍ ଅଫ ମେମୋରିଜ୍
 ୨୦୦୨	ମି: ଓ ମିସେସ ଆୟାର
 ୨୦୦୩	ପରୀ ମହଲ
 ୨୦୦୮	Aaynate (2008)
 ୨୦୧୦	ଏଇ ମିଳନ ଯୁଗ ଯୁଗର
 ୨୦୧୧	ତୋର ମୋର କଥା ହେବା ଚୁପ ଚାପ

ଅଭିନେତା 
 ଆସୁଛି ମୋ କାଳିଆ ସୁନା (୧୯୮୯)
 ନିର୍ବାଚନ (୧୯୯୪)
 The Square Circle (୧୯୯୬)
 ପରୀ ମହଲ (୨୦୦୩)

ପ୍ରୋଡକ୍ସନ ଡିଜାଇନର୍ 
 ଯୁଗାନ୍ତ (୧୯୯୫)
 ଶିବାଳିକା (୨୦୧୩)

ଆଧାର

ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ

 
 Shri Nikhil Baran Sengupta  at Srjan
 

୧୯୪୩ ଜନ୍ମ
୨୦୧୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଭାରତୀୟ ପ୍ରୋଡକ୍‌ସନ୍ ଡିଜାଇନର୍