ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ଵନାଥ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର, ଅନ୍ୟ ନାମ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର, ବିଶ୍ୱନାଥ ଟେମ୍ପଲ, ନୂଆ ବିଶ୍ୱନାଥ ଟେମ୍ପଲ ଓ ବିରଳା ଟେମ୍ପଲ, ଏକ ବିଖ୍ୟାତ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଓ ବାରାଣଶୀର ସର୍ବାଧିକ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆକର୍ଷଣ ସ୍ଥଳ । ଶିବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଏହି ମନ୍ଦିର ବାରାଣଶୀ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ୨୫୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାର ଏହି ମନ୍ଦିର ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ମନ୍ଦିର । ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଲୋକ ଭାଷାରେ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିରକୁ ଭିଟି କହନ୍ତି ।

ଇତିହାସ

୧୧୯୪ରେ କୁତବ-ଉଦ-ଦିନ, ୧୪୪୭ରୁ ୧୫୪୮ ମଧ୍ୟରେ ହୁସେନ ଶାହ ଶରକି ଓ ୧୬୬୯ ମସିହାରେ ଔରଙ୍ଗଜେବ ଏହି କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲେ । ପଣ୍ଡିତ ମଦନ ମୋହନ ମାଲବ୍ୟ ୧୯୩୦ ମସିହାରେ କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିରକୁ ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିସରରେ ନବୀକରଣ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରିଥିଲେ ।  ବିରଳା ପରିବାର ଏହି ମନ୍ଦିର ଗଠନ କରିବାର ଦାୟୀତ୍ୱ ନେଇ ୧୯୩୧ ମସିହାରେ ଭିତ୍ତି ପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଅବଶେଷରେ ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ମନ୍ଦିର ତିଆରି ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

ଗଠନ

ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର ଗଠନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ୩୫ ବର୍ଷ (୧୯୩୧ରୁ ୧୯୬୬) ଲାଗିଥିଲା । ଭାରତର ଉଚ୍ଚ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ । ମନ୍ଦିର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରାୟ ୭୭ ମିଟର । କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର ଶୈଳୀରେ ଏହା ଗଠିତ ହୋଇଛି ଓ ଅଧିକାଂଶ ଶଙ୍ଖ ମର୍ମର ପ୍ରସ୍ତରରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । 
ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଥମିକ ଭାବରେ ଶିବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବେଢାରେ ୯ଟି ମନ୍ଦିର ଅଛି ଓ ଏହା ମଧ୍ୟକୁ ଜାତି ଧର୍ମ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ମନ୍ଦିର ଖୋଲା ରହେ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରଥମ ମହଲାରେ ଶିବ ବିଗ୍ରହ ଥିବା ବେଳେ ଦ୍ୱିତୀୟ ମହଲାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ଓ ଦୂର୍ଗାଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ଅଛି । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ନଟରାଜ, ପାର୍ବତୀ, ଗଣେଶ, ପଞ୍ଚମୂଖୀ ମହାଦେବ, ହନୁମାନ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ନଂଦିଙ୍କ ବିଗ୍ରବ ଅଛି । ମନ୍ଦିର ଭିତର କାନ୍ଥର ସମୁଦାୟ ଗୀତା ଓ ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣରୁ ଛବି ସହିତ ଅନେକ ଲେଖା ଅଙ୍କିତ ହୋଇଛି ।

ସ୍ଥାନ
ବନାରସ ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ଫାଟକଠାରୁ ୧.୭ କିମି ଦୂରରେ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ । ଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିରର ଦକ୍ଷିଣ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ୩.୩ କିମି ଦୂରରେ, କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିରର ଦକ୍ଷିଣ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ୭ କିମି ଦୂରରେ ଓ ବାରାନଦୀ ଷ୍ଟେସନଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ୯ କିମି ଦୂଆରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ ।

ଗ୍ୟାଲେରି

ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ

Shri Kashi Vishwanath Mandir
Banaras Hindu University
List of Hindu temples in Varanasi

ଆଧାର

ବାରାଣଶୀର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର