ଆମାତେରାଶୁ
ଆମାତେରାଶୁ, ଆମାତେରାଶୁ-ଓମିକାମି (天照大御神, 天照大神) ବା ଓହିରୁହିମେନୋ ମୁଚୀନୋ  କାମି (大日孁貴神) ଆଦି ନାମରେ ପରିଚିତ, ଜାପାନୀ କିମ୍ବଦନ୍ତୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବୀ ଭାବରେ ପୂଜିତ । ଆମାତେରାଶୁ, କାମିଙ୍କ ମଧ୍ଯରେ ଅନ୍ୟତମ, ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହାସିକ ରଚନା, (୭୧୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦର) କୋଯିକୀ ଏବଂ (୭୨୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦର) ନିହୋଁ ଶୋକୀରେ ମଧ୍ଯ ରହିଛି । ଏହି ପୁସ୍ତକ ଦ୍ୱୟରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ରାଜ୍ଯ, ତାମାକାଗାହାରାର ରାଣୀ ତଥା ଜାପାନୀ ରାଜକୁଟୁମ୍ବର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ପୂର୍ବଜ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି । ଦୁଇ ଅନୁଜ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବତା ତ୍ସୁକୁୟୋମି ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଝଡବାତ୍ଯାର ଦେବତା ସୁସାନୋଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ସାଙ୍କିଶୀ (三貴子ମିହାଶିରାନୋ ଉଜୁନୋ ମିକୋ) ବା ତିନି ଆତ୍ମୀୟ ସନ୍ତାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହାର ଅର୍ଥ ସେମାନେ ତ୍ରୟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁ ଇଜାନାଗିଙ୍କ ତିନି ପ୍ରମୁଖ ସନ୍ତାନ ।

ଆମାତେରାଶୁଙ୍କ ମୁଖ୍ଯ ପୂଜା କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି, ମିଏ ରାଜ୍ୟର, ଇଶେଠାରେ ଥିବା ଇଶେ ମହାଶାଳ । ଏହି ଶାଳଟି ଶିଣ୍ଟୋବାଦରେ ଥିବା ପବିତ୍ରତମ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ଯରୁ ଅନ୍ଯତମ । ଆମାତେରାଶୁଙ୍କୁ ଜାପାନ ସାରା ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଶାଳ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜାକରାଯାଏ ।

ନାମ

ଏହି ଦେବୀଙ୍କର ଅନେକ ନାମ ଅଛି ଯଥା - କୋଯିକୀରେ 'ଆମାତେରାଶୁ-ଓମିକାମି' ( / 天照大神; ଐତିହାସିକ ଲେଖନଶୈଳୀ: あまてらすおほみかみ, ଆମାତେରାଶୁ-ଓହୋମିକାମି; ପୁରୁଣା ଜାପାନୀ: ଆମାତେରାଶୁ ଓପୋମୀ୧କାମି୨), ନିହୋଁ ଶୋକୀ ନିମ୍ନ ଲିଖିତ ନାମଗୁଡ଼ିକ ଦେଇଥାଏ:

ଓହିରୁମେନୋ ମିଚି (; ମାନ୍ଯୋଗାନା: 於保比屢咩能武智; ଐତିହାସିକ ଲେଖନଶୈଳୀ: おほひるめのむち, ଓହୋହିରୁମେନୋ ମିଚି; ପୁରୁଣା ଜାପାନୀ: ଓପୋପୀ୧ରୁମେ୧ନୋ୨ମୁତୀ)
ଆମାତେରାଶୁ ଓ(ମି)କାମି (天照大神; ଐତିହାସିକ ଲେଖନଶୈଳୀ: あまてらすおほ(み)かみ, ଆମାତେରାଶୁ ଓହୋ(ମି)କାମି)
ଆମାତେରାଶୁ ଓହିରୁମେନୋ ମିକୋତୋ (天照大日孁尊)
ହିନୋ କାମି(日神; ପୁରୁଣା ଜାପାନୀ: ପି୧ନୋ କାମି୨)

'ଆମାତେରାଶୁ ଓମିକାମି'ର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ, "ମହାପ୍ରକାଶର ଦେବତା" (ଓ "ମହା" + ସମ୍ମାନସୂଚକ ପୂର୍ବପ୍ରତ୍ଯୟ ମି- + କାମି) ଅର୍ଥାତ୍ "ଯେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛନ୍ତି" ବା "ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରୁଥିବା ମହାଦେବତା" । ଏହି ନାମଟି କ୍ରିୟା ଆମାତେରୁରୁ ଅଣାଯାଇଛି, (ଅର୍ଥ: ଆଲୋକିତ କରିବା/ଆକାଶରେ ଚମକିବା) (ଆମା "ଆକାଶ, ସ୍ବର୍ଗ" + ତେରୁ "ଚମକିବା, ଝଲସିବା") ଏବଂ ଏଥିରେ ସମ୍ମାନସୂଚକ -ସୁ ପ୍ରତ୍ଯୟ ଲିଗିଛି ।

ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟନାମ, 'ଓହିରୁମେ'ର ଅର୍ଥ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମହାଦେବୀ ବା ଦିନର ମହାନାରୀ, ( ହିରୁ "ଦିନବେଳା, ମଧ୍ଯାହ୍ନ", {ହି "ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦିନ"ଠାରୁ} + ମେ "ମହିଳା, ନାରୀ"), । ବିକଳ୍ପ ନୈରୁକ୍ତିକରଣରେ ଏହାର ଅର୍ଥ "ମହା ଆଲୌକିକ ନାରୀ" (ହି-ର ଅର୍ଥ ଆଲୌକିକ ନେଲେ) କିମ୍ବା ସୂର୍ଯଦେବତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ । ଏହି ନାମର, ଇଜାନାଗି ଏବଂ ଇଜାନାମୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ତିରସ୍କୃତ ସନ୍ତାନ ହିରୁକୋ ସହ ସଂଯୋଗର ସମ୍ଭାବନା ମଧ୍ଯ ବ୍ଯକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଏହି ନାମସହ ସମ୍ମାନସୂଚକ ପଦ ମୁଚୀ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇଥାଏ  ଯାହାର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଅନ୍ୟାନ୍ଯ ପ୍ରତିନାମରେ ମଧ୍ଯ ମିଳିଥାଏ; ଯେପରିକି - 'ଓ(ଆ)ନାମୁଚୀ' ବା 'ମିଚିନୁଶୀନୋ ମୁଚୀ').

ରାଜକୁଟୁମ୍ବର ଜନନୀ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ 'ସୁମେ(ରା) ଓମିକାମି' (皇大神, ଅର୍ଥାତ୍. "ମହା ରାଜକୁଟୁମ୍ବୀୟ ଦେବତା"; 'କୋତାଇଜିନ' ଭାବରେ ମଧ୍ଯ ପଢାଯାଏ, ସମ୍ବୋଧିତ ।) ଏହା ଆମାତେରାଶୁଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ବ୍ଯବହାର ହୁଏ; ଯଥା - 'ଆମାତେରାଶୁ ସୁମେ(ରା) ଓ(ମି)କାମି' (天照皇大神, 'ତେନ୍ସୋ କୋତାଇଜିନ' ବୋଲି ମଧ୍ଯ ପଢାଯାଏ) ଏବଂ 'ଆମାତେରାଶୀମାସୁ ସୁମେ(ରା) ଓମିକାମି' (天照坐皇大御神).

ମଧ୍ଯଯୁଗ ଏବଂ ପ୍ରାକ୍-ଆଧୁନିକଯୁଗରେ ଦେବୀ, 'ତେନ୍ସୋ ଦାଇଜିନ', (天照大神ର ଓନ୍ଯୋମି) ବା 'ଆମାତେରୁ ଓଙ୍ଗାମି' ବୋଲି ମଧ୍ଯ ଜଣାଯାଉଥିଲେ ।

ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ

ଜନ୍ମ

ଆଧାର