ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍‌ଗାତା
ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍‌ଗାତା (ଜନ୍ମ: ୭ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୩୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବି, ଲେଖକ, ଔପନ୍ୟାସିକ, ନାଟ୍ୟକାର ଏବଂ ଅନୁବାଦକ । ଉଦ୍‌ଗାତା ବିଭିନ୍ନ ସାହିତ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରଚାର କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଏଯାବତ ପ୍ରାୟ ୨୧୦ ଖଣ୍ଡ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇସାରିଛି । ୧୯୯୪ରୁ ୧୯୯୭ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହ କରିଛନ୍ତି । ସାହିତ୍ୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଉପାଧୀରେ ସମ୍ମାନୀତ ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଶ୍ରୀନିବାସ ୧୯୩୫ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୩ ତାରିଖରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ମାଣିକାଗୋଡ଼ା ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍‌ଗାତାଙ୍କର ପିତାମହ ସ୍ୱର୍ଗତ କପିଳ ରାୟଗୁରୁ ମୁକ୍ତି ମଣ୍ଡପ ସଭା ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ । ପିତା ଶ୍ରୀଧର ଉଦ୍‌ଗାତା, ଜଣେ ସିଦ୍ଧ କବି ଓ ଚିତ୍ରକର ତଥା ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କର ସହକର୍ମୀ ଥିଲେ । ବଡ଼ଭାଇ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦ୍‌ଗାତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀନିବାସ ନିଜର ଶିକ୍ଷାଗୁରୁ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି । ପରିବାରର ଅନ୍ୟମାନେ ବଲାଙ୍ଗୀରରେ ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷା, ଜ୍ୟୋତିଷ, କର୍ମକାଣ୍ଡ ଓ ସାରସ୍ୱତ ଭୂମିର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଭାବରେ ପରିଗଣିତ । ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ କବି କୁଟୀର, ରାଧାରାଣୀପଡା, ବଲାଙ୍ଗୀରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଅଛନ୍ତି । ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍‌ଗାତାଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀ, ସୌଦାମିନୀ ଉଦ୍‌ଗାତା ଜଣେ ଲେଖିକା । ତାଙ୍କର ଏଯାବତ ୧୬ଟି ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ ସାରିଛି ।

ରଚନାବଳୀ
ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍‌ଗାତାଙ୍କ ରଚନାବଳୀସମୂହ ହେଲା:

କବିତା ସଙ୍କଳନ 
 ପୂରବୀ (୧୯୬୧)
 ଆପଣାର ଗୀତ (୧୯୭୮)
 ପୁନଶ୍ଚ..ପୁନଶ୍ଚ (୧୯୮୭)
 ଚୈତ୍ରରଥ (୧୯୮୧)
 ପ୍ରିୟତମାସୁ (୨୦୦୧)
 ଅପ୍ରମେୟସୁ (୨୦୦୨)
 ଭାବ ସମାଧି (୨୦୦୪)

ଉପନ୍ୟାସ 
 ନୀଳ ନୟନ ତଳେ (୧୯୫୭)
 ଶେଷ ରାତ୍ରୀ ପ୍ରଥମ ସକାଳ (୧୯୬୧)
 ଆଲୁଅର ଡାକ (୨୦୦୩)
 ବ୍ୟାଘ୍ରାରୋହଣ (୧୯୯୯)

ଗଳ୍ପ ସଙ୍କଳନ 
 ପୂର୍ଣ୍ଣିମା (୧୯୫୭)
 ପାର୍ବତୀ (୧୯୬୨)
 ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ (୧୯୯୦)

ଅନୁବାଦ ଗ୍ରନ୍ଥ 
 ନାଟ୍ୟଶାସ୍ତ୍ରମ୍‌ (ମୂଳଲେଖା: ସଂସ୍କୃତ, ୨୦୦୩)
 କବି କାହାଣୀ (ମୂଳଲେଖା: ବଙ୍ଗଳା)
 ଶୋଭାଯାତ୍ରା
 ଭବଭୂତି (ମୂଳଲେଖା: ଇଂରାଜୀ)
 ନୀଳ ହ୍ରଦ (ମୂଳଲେଖା: ହିନ୍ଦୀ, ଗଳ୍ପସଂଗ୍ରହ)
 ଶବଯାତ୍ରା (ଉପନ୍ୟାସ)
 ଉତ୍ସବା (କବିତା)
 ମଧୁଶାଳା

ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ୨୦୦୮
 ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୨
 ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର (୨୦୦୨ ଓ ୧୯୭୪) 
 ସାରଳା ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୧
 କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ଅନୁବାଦ ନିମନ୍ତେ), ୧୯୯୨ 
 ପ୍ରଜ୍ଞାପ୍ରଣାମ, ୨୦୧୩ 
 ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିଦ୍ୟାସାଗର ସମ୍ମାନ (୨୦୦୨)
 ଡି.ଲିଟ୍ (ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ)
 ବିଦ୍ୟାବାଚସ୍ପତି (ପ୍ରୟାଗ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମେଳନ)
 ୟୁ.ପି. ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟ ସଂସ୍ଥା ସମ୍ମାନ
 ଲକ୍ଷ୍ନୌ-ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ସମ୍ମାନ
 ସାହିତ୍ୟ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ - ୨୦୨୩ (ଗଙ୍ଗଧର ରଥ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ପ୍ରଦତ୍ତ)

ଆଧାର 

୧୯୩୫ ଜନ୍ମ
ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ସାରଳା ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନିତ
ଓଡ଼ିଆ କବି
କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ