ଡିସ୍‌ହାଇଡ୍ରୋସିସ
ଡିସ୍‌ହାଇଡ୍ରୋସିସ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Dyshidrosis ଏକ ପ୍ରକାର ଚର୍ମ ପ୍ରଦାହ  ରୋଗ (dermatitis); ଏଥିରେ ପାପୁଲି ଓ ପାଦ ତଳିପାରେ ଗଲୁକାରୀ ଫୋଟକା ହୁଏ । ଫୋଟକା ଆକାର ୧ରୁ ୨ ମିମି ହୋଇଥାଏ ଓ ୩ ସପ୍ତାହରେ ଉପଶମ ହୋଇଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଫୋଟକା ଲାଲ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।  ଫୋଟକାଗୁଡ଼ିକ କିନ୍ତୁ ବାରମ୍ବାର ହୁଏ । ବାରମ୍ବାର ଫୋଟକା ହେବାଦ୍ୱାରା ଚମ ମୋଟା (skin thickening) ହୁଏ ବା ଫାଟିଯାଏ ।

ଏହାର କାରଣ ଅଦ୍ୟାବଧି ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି । ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଆଲର୍ଜେନ, ଶାରୀରିକ ତ‌ଥା ମାନସିକ ଚାପ (stress), ବାରମ୍ଭାର ହସ୍ତ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଧାତୁଦ୍ରବ୍ୟମାନଙ୍କର ଟ୍ରିଗର ଭୂମିକା ଥାଏ । ଏହି ରୋଗକୁ ଦେଖି ଓ ଲକ୍ଷଣ ଶୁଣି ସ‌ହଜରେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିହୁଏ ।  ଏ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିମନ୍ତେ ଆଲର୍ଜି ପରୀକ୍ଷା (Allergy testing) ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗ ଅନୁପସ୍ଥିତି ଦେଖିବା ନିମନ୍ତେ ଜୀବାଣୁ କଲଚର (culture) କରାଯାଏ । ଅନୁରୂପ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନ୍ୟ ରୋଗମାନଙ୍କ ନାମ: ପୁସ୍ଚୁଲାର ସୋରିଆସିସ (pustular psoriasis|) ଓ କାଛୁ ।

ଏହି ରୋଗସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଟ୍ରିଗରମାନଙ୍କଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିଲେ ରୋଗ ସମ୍ଭାବନା ରହିବ ନାହିଁ । କର୍ଟିକୋସ୍ଟିରଏଡ କ୍ରିମ (steroid cream) ଲଗେଇ ଏହାର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ପ୍ରଥମ ଏକ ବା ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ନିମନ୍ତେ ଉଚ୍ଚ କ୍ଷମତା ସମ୍ପନ୍ନ କ୍ରିମ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ । ଗଲୁ ନିବାରଣ ନିମନ୍ତେ ଆଣ୍ଟିହିସ୍ଟାମିନ (Antihistamines) ଦିଆଯାଏ । ଏହି ଚିକିତ୍ସା ଯଥେଷ୍ଟ ନ ହେଲେ ଟାକ୍ରୋଲିମସ୍ (tacrolimus) ନାମକ ସ୍ଟିରଏଡ ବଟିକା  ଦିଆଯାଇପାରେ ବା ସୋରାଲେନ ପ୍ଲସ ଅଲଟ୍ରାଭାଓଲେଟ ଏ (psoralen plus ultraviolet A)/ PUVA) ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।

ସ୍ୱିଡେନ (Sweden) ଦେଶରେ ପ୍ରତି ୨,୦୦୦ ଲୋକରେ ଜଣକୁ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାମାନେ ସମ ଭାବରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ରୋଗ ବିଷୟ ପ୍ରଥମେ ୧୮୭୩ ମସିହାରେ ଲିଖିତ ହୋଇଥିଲା । ପୂର୍ବରୁ ଏହି ରୋଗ ଝାଳ ଅଭାବରୁ ହେଉଥିବାର ବିଶ୍ୱାସ ଥିବା ଯୋଗୁ ଏହି ରୋଗର ଡିସ୍‌ହାଇଡ୍ରୋଟିକ ଅର୍ଥ 'ଝାଳ କଷ୍ଟ' ନାମକରଣ ହୋଇଥିଲା ।

ଆଧାର 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ