ପାଇକ ଆଖଡ଼ା
ପାଇକ ଆଖଡ଼ା ବା ପାଇକ ଆଖରା ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ ଯାହାର ଅର୍ଥ ପ୍ରାୟ ଯୋଦ୍ଧା ପାଠଶାଳା ବା ଯୋଦ୍ଧା ବ୍ୟାୟାମଶାଳା । ଆଗ କାଳରେ ପୂର୍ବ ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା ଏକ ଯୋଦ୍ଧା ଶିକ୍ଷା କେନ୍ଦ୍ର ରୂପେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହେଉଥିଲା । ଅଧୁନା ଏହି ଆଖଡ଼ାରେ ପାଇକ ନାଚ ସ‌ହିତ ପାରମ୍ପରିକ ଶାରୀରିକ ବ୍ୟାୟାମ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ ଓ ଏଥିରେ ବାଦ୍ୟର ତାଳରେ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀ ସ‌ହିତ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଚାଳନା କରାଯାଏ । ବିଭିନ୍ନ କଳାବାଜି ସ‌ହିତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖଣ୍ଡା ଚାଳନା, ବାଡ଼ି ଚାଳନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଚାଳନା ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ । 

ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାର ପଦାତିକ ଶବ୍ଦରୁ ପାଇକ ଶବ୍ଦ ଆସିଛି ଓ ଏହିଭଳି ଶିକ୍ଷା କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଆଖଡ଼ା କୁହାଯାଏ । ସଂସ୍କୃତର 'ର' ଶବ୍ଦ ବଦଳରେ 'ଡ଼' ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବ‌ହାର ହୋଇ ଆଖଡ଼ା ହୋଇଛି ।

ଇତିହାସ
ପାଇକ ଆଖଡ଼ା ମୂଳରୁ ପାଇକ ଶ୍ରେଣୀର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ବିଦ୍ୟାଳ‌ୟ ରୂପେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହେଉଥିଲା । ପାଇକମାନେ ଭୂସୈନିକ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ଓ ସେବା ବିନିମୟରେ  ସେମାନଙ୍କୁ କର ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁନଥିଲା । ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଳି ସେମାନେ ବେତନ ଭୋଗୀ ନ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ବ‌ହୁତ ଜମି ଅନୁଦାନ ପାଉଥିଲେ । କୃଷି ସେମାନଙ୍କର ଆୟର ମୂଖ୍ୟ ଉତ୍ସ ଥିଲା । ସେମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ତିନି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଖଣ୍ଡା ଓ ଢାଲ ଧରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ି, ଦୂର ଅଭିଯାନ‌କୁ ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବାଣୁଆ ଓ ଧନୁର୍ଦ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ଢେଙ୍କିଆ ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ଓଡ଼ିଶା ସୈନିକ ରୂପେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଏହି ପାଇକମାନଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ଷତ୍ରୀୟ ଜାତିର ଲୋକ ଯାହାଙ୍କୁ ଖଣ୍ଡାୟତ କୁହାଯାଉଥିଲା । ଖଣ୍ଡାକୁ ଯେ ଆୟତ କରିପାରେ ଯେ ତାଙ୍କ ନାମ ଖଣ୍ଡାୟତ । ପାଇକମାନଙ୍କର ଅନେକ ଗ୍ରାମକୁ ଯେଉଁମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ଦଳବେହେରା କ‌ହନ୍ତି ।

ଆଧାର 

ଓଡ଼ିଶା ସାମରିକ କଳା
ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି