ଆର୍ସେନିକ ବିଷକ୍ରିୟା
ଆର୍ସେନିକ ବିଷକ୍ରିୟା (ଇଂରାଜୀରେ Arsenic poisoning) ଏକ ଡାକ୍ତରୀ ସମସ୍ୟା ଯାହା ଦେହରେ ଅଧିକ ଆର୍ସେନିକ (arsenic) ସ୍ତର ଥିଲେ ଉପୁଜେ । ସ୍ୱଳ୍ପ ସମୟ ନିମନ୍ତେ ଏହି ବିଷ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ବାନ୍ତି (vomiting), ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା (abdominal pain), ଏନ‌ସେଫାଲୋପାଥି (encephalopathy), ରକ୍ତ ମିଶ୍ରତ ପାଣି ସଦୃଶ ତରଳ ଝାଡ଼ା ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ମୋଟା ଚମ, କଳା ଚମ, ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ତରଳ ଝାଡ଼ା, ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ରୋଗ (heart disease), ଅଧିକ ଚର୍ମ ବର୍ଣ୍ଣକଣା ବା ହାଇପରପିଗମେଣ୍ଟେସନ (darker skin),  ନିଉରୋପାଥି (numbness) ଓ କର୍କଟ ରୋଗ ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ।

ଆର୍ସେନିକ ଅପମିଶ୍ରିତ ପାନୀୟ ଜଳ (drinking water) ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ପାନ କରିବା ଏହି ବିଷକ୍ରିୟାର ଏକ ସାଧାରଣ କାରଣ ।  ପ୍ରାକୃତିକ ଉପୟରେ ଭୂତଳ ଜଳ Groundwater ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅପମିଶ୍ରିତ ହୁଏ ଓ ଖଣି (mining) ବା କୃଷି ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ଅପମିଶ୍ରିତ ହୋଇପାରେ ।  ଜଳରେ ଆର୍ସେନିକ ସ୍ତର ୧୦-୫୦ ପାର୍ଟସ ପର ବିଲିଅନରୁ (parts per billion) କମ ରଖିବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଏ ।  ବିଷାକ୍ତ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସ୍ଥାନ (toxic waste site) ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଔଷଧରୁ (:en:traditional medicines:) ମଧ୍ୟ ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୋଇପାରେ ।  ଅଧିକାଂଶ  ବିଷକ୍ରିୟ ଆକସ୍ମିକ ଭାବରେ ଅଜାଣତରେ ହୁଏ ।   ଆର୍ସେନିକଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ଏଞ୍ଜାଇମର (enzymes) କାର୍ଯ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଇପାରେ ।  ପରିସ୍ରା, ରକ୍ତ ଓ ବାଳ ପରୀକ୍ଷା କରି ଆର୍ସେନିକ ଥିବା ପ୍ରମାଣ କରାଯାଏ । 

ଅଧିକ ମାତ୍ରାର ଆର୍ସେନିକ ନ ଥିବା ଜଳ ପାନ କରିବାଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷେଧ ସମ୍ଭବ ହୁଏ । ଏଥି ନିମନ୍ତେ ବିଶେଷ ଧରଣର ଫିଲଟର ବ୍ୟବ‌ହାର କରି ବା ବର୍ଷାଜଳ (rainwater) ବ୍ୟବ‌ହାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବିଷକ୍ରିୟା  ନିମନ୍ତେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିକିତ୍ସାର ଉପକାରୀତା ବିଷୟରେ ପ୍ରମାଣ ମିଳୁନି । ଆକ୍ୟୁଟ ବିଷକ୍ରିୟା ଥିଲେ ପ୍ରଥମେ ନିର୍ଜଳନ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଡାଇମରକାପ୍ଟୋସକସିନିକ ଏସିଡ (Dimercaptosuccinic acid/ DMSA) ଅଥବା ଡାଇମରକାପ୍ଟୋପ୍ରୋପେନ ସଲଫେଟ (dimercaptopropane sulfonate/ DMPS) ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଡାଇମରକାପ୍ରୋଲ (dimercaprol ବା BAL) ଦେବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଏ ନାହିଁ ।  ହେମୋଡାଏଲିସିସ Hemodialysis ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଇପାରେ । 

ପାନୀୟ ଜଳ ମାଧ୍ୟମରେ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ବିପଦମୁକ୍ତ ସ୍ତରରୁ ଅଧିକ ଥିବା ଆର୍ସେନିକ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସୁଛନ୍ତି ।   ବାଙ୍ଗଲାଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମ‌ବଙ୍ଗ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି । ଆକ୍ୟୁଟ ବିଷକ୍ରିୟା କ୍ୱଚିତ ହୁଏ । ଏବର୍ସ ପାପିରସରେ (Ebers papyrus) ଖ୍ରୀ:ପୂ: ୧୫୦୦ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ସମସ୍ୟା ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ।

ଆଧାର

ବାହାର ଲିଙ୍କ
 

ବିଷକ୍ରିୟା