ଡ୍ରେକୋ ଏଣ୍ଡୁଅ (ପ୍ରଜାତି)
ଡ୍ରେକୋ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Draco) ଏକ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ ପ୍ରଜାତି । ଏମାନଙ୍କୁ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ ବା ଉଡ଼ନ୍ତା ଡ୍ରାଗନ୍ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଅନେକ ପତଳା ପରଦା ରହିଥାଏ ଯାହା ଡେଣା ପରି ଖୋଲିପାରେ ଓ ଏହା ସହାୟତାରେ ଏମାନେ ଅଳ୍ପ ଦୂର ଉଡ଼ିଯାଇ ପାରନ୍ତି । ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅ ଅଧିକାଂଶରେ ଗଛ ଉପରେ ବିଚରଣ କରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କୀଟପତଙ୍ଗ ଭକ୍ଷଣ କରିଥାଏ । ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅର ପ୍ରମୁଖ ଆହାର ହେଲା ପିମ୍ପୁଡ଼ି, ଊଈ ଏବଂ ପୋକଯୋକ । 

ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅ ଲମ୍ବା ସମୟ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଉଡ଼ିପାରେ । ଏକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରୁ ୬୦ ମିଟର୍ ଦୂରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମାନେ ଉଡ଼ିବା ଦେଖାଯାଇଛି । କିନ୍ତୁ ଏହି ଉଡ଼ାଣରେ ଏମାନେ କେବଳ ୧୦ ମିଟର୍ ଉଚ୍ଚତା ତଳକୁ ଖସନ୍ତି । ୨୦ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍ ଲମ୍ବା ଏକ ଏଣ୍ଡୁଅ ପାଇଁ ଏହି ଉଡ଼ାଣ ଅଧିକ ବୋଲି ଧରିବାକୁ ହେବ । ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ, ବୁଦାଳିଆ ଜଙ୍ଗଲ, ସାଗୁଆନ ବଗିଚା ଓ ତାଳ ବଣରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।

ନାମକରଣ 
ପୌରାଣିକ ଜୀବ ଡ୍ରାଗନ୍‍ର ନାମରୁ କାର୍ଲ୍ ଲିନାୟସ୍ ଏହି ଡ୍ରେକୋ ପ୍ରଜାତିର ନାମ ଉଦ୍ଧୃତ କରିଥିଲେ ।

ଉଡ଼ିବା 
ମାଈଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ, ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ କିମ୍ବା ବିପଦ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏମାନେ ଉଡ଼ିଥାନ୍ତି । ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ଡ୍ରାଗନ୍ ପରି ରୂପ ଏବଂ ନିଜ ପରଦାଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଲି ଉଡ଼ିବା ଗୁଣ ପାଇଁ ଏମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ଓ ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭାରତୀୟ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ ଗଛରୁ ଗଛ ଉଡ଼ିପାରେ । ବିପଦରୁ ଦୂରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଏମାନେ ନିଜର ଶରୀରରେ ଥିବା ପରଦା ଡେଣା ପରି ଖୋଲି ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି ଓ ନିଜ ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ ସହାୟତା ନେଇ ଉଡ଼ିବା ଅବସ୍ଥାରୁ ସ୍ଥିତାବସ୍ଥାକୁ ଆସନ୍ତି ।

ପ୍ରଜାତି 

ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅମାନଙ୍କର ୪୨ଟି ପ୍ରଜାତି ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି:

 ଡ୍ରେକୋ ଏବ୍ରିଭାୟାଟସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ଏଫିନିସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ବେକାରି 
 ଡ୍ରେକୋ ବାୟାରୋ 
 ଡ୍ରେକୋ ବିମାକ୍ୟୁଲାଟସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ବ୍ଲାନଫୋର୍ଡି 
 ଡ୍ରେକୋ ବୋଶାମାଇ 
 ଡ୍ରେକୋ ବୌରୋନିଏନ୍ସିସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ କେରୁଲ୍‍ହିଆନ୍ସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ କର୍ଣ୍ଣୁଟସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ କ୍ରିଷ୍ଟାଟେଲସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ସ୍ୟାନୋପ୍ଟେରସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ଡୁସୁମିଏରି 
 ଡ୍ରେକୋ ଫିମ୍‍ବ୍ରାୟାଟସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ଫୋର୍ମୋସସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ଗୁନ୍ଥେରି 
 ଡ୍ରେକୋ ହେମାଟୋପୋଗୋନ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ଇଣ୍ଡୋଚିନେନ୍ସିସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ଇସ୍କନ୍ଧାରି 
 ଡ୍ରେକୋ ଜାରେକି 
 ଡ୍ରେକୋ ଲିନିଆଟସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ମାକ୍ୟୁଲାଟସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ମାକ୍ସିମସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ମେଲାନୋପୋଗନ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ମାଇଣ୍ଡାନେନ୍ସିସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ମୋଡିଗ୍ଲିଆନି 
 ଡ୍ରେକୋ ନୋର୍ଭିଲି 
 ଡ୍ରେକୋ ଓବ୍‍ସ୍କ୍ୟୁରସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ଅର୍ଣ୍ଣେଟସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ପାଲାୱାନେନ୍ସିସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ କ୍ୱାଡ୍ରାସି 
 ଡ୍ରେକୋ କିଞ୍ଚେଫାଶିଆଟସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ରେଟିକ୍ୟୁଲାଟସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ରିଟିସ୍ମା 
 ଡ୍ରେକୋ ସ୍ପିଲୋନୋଟସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ସ୍ପିଲୋପ୍ଟେରସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ସୁମାତ୍ରାନସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ସୁପ୍ରାୟାଟ୍ନାଇ 
 ଡ୍ରେକୋ ଟେନିଓପ୍ଟେରସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ଟିମୋରିଏନ୍ସିସ୍ 
 ଡ୍ରେକୋ ଭୋଲାନ୍ସ 
 ଡ୍ରେକୋ ୱାକେରି

ପ୍ରଜନନ 
ମାଈ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ କେବଳ ଅଣ୍ଡା ଦେବା ପାଇଁ ଭୂମି ଉପରକୁ ଓହ୍ଲାଇଥାଏ । ଭୂମିକୁ ଓହ୍ଲାଇବା ପରେ ମାଟିରେ ମୁଣ୍ଡ ଗଳାଇ ମାଈ ଏଣ୍ଡୁଅ ଏକ ବସା ତିଆରି କରେ । ଏଥିରେ ସେ ୨-୫ଟି ଅଣ୍ଡା ଦେଇ ଗାତକୁ ଘୋଡ଼ାଇ ଦିଏ ଏବଂ ଗାତ ପାଖରେ ପ୍ରାୟ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଗି ରହେ । ତା’ ପରେ ସେ ନିଜର ଅଣ୍ଡା ଓ ବସା ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଯାଏ ଓ ଶାବକଙ୍କ ଲାଳନପାଳନ ପାଇଁ କେବେ ଫେରି ଆସେନାହିଁ ।

କାଳ୍ପନିକ କଥାରେ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ 
ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତେଜସ୍ୱୀଙ୍କ କନ୍ନଡ଼ ଉପନ୍ୟାସ କାର୍ଭାଲୋ (ಕರ್ವಾಲೊ)ରେ ଡ୍ରେକୋ ଡୁସୁମିଏରି ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ଏହି କଥାରେ ଜଣେ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାର୍ଭାଲୋ ଭାରତର କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟର ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳାସ୍ଥିତ ଜଙ୍ଗଲମାନଙ୍କରେ ଏକ ବିରଳ ଉଡନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ ପ୍ରଜାତିର ଅନୁସନ୍ଧାନ କରୁଥିଲେ ଓ ଶେଷରେ ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅ ଏକ ପାହାଡ଼ରୁ ତଳକୁ ଉଡ଼ି ଯାଇଥିଲା ।
୧୯୫୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଟୋହୋଙ୍କ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ୱାରାନ୍ – ଦ ଅନ୍‍ବିଲିଭେବଲ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଦାନବ ଚରିତ୍ରଟି ଏକ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ ଉପରେ ଆଧାରିତ ।

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 

 ଟେରୋସର
 ଗୋମୁହାଁ କୁମ୍ଭୀର
 ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ଭୀର

ଆଧାର

ଆହୁରି ପଢ଼ିପାରିବେ 

 Goin CJ, Goin OB, Zug GR (1978). Introduction to Herpetology, Third Edition. San Francisco: W.H. Freeman & Company. xi + 378 pp. . (Genus Draco, pp. 41, 86, 112, 279, 288).
  33 pp.
 Linnaeus C (1758). Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, diferentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio Decima, Reformata. Stockholm: L. Salvius. 824 pp. (Genus Draco, p. 199).
 

ସରୀସୃପ