ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ସାମଲ
ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ସାମଲ (ଜନ୍ମ ୨୭ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୩୯) ଜଣେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ । ସେ ପ୍ରଧାନତଃ ସମାଲୋଚନା, ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ, କବିତା ଓ ରମ୍ୟ ରଚନା ଆଦି ରଚନା କରିଛନ୍ତି ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନୀ 
ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ସାମଲ ୧୯୩୯ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୨୭ ତାରିଖରେ  ଅବିଭକ୍ତ କଟକ ଜିଲ୍ଲା ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଚାରିଗାଁଠାରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶ୍ରୀବତ୍ସ ସାମଲ ଓ ମା'ଙ୍କ ନାମ ଜେମାମଣି ସାମଲ । 

ମସିହାରେ ସେ ପ୍ରଥମ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ ନେତା କିଏ । ୧୯୬୪-୬୫ ମସିହାରୁ ସେ ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ସମାଲୋଚନା ସାହିତ୍ୟ ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ପ୍ରଥମ ପ୍ରବନ୍ଧ ଥିଲା ମରୁତୀର୍ଥ । ତାଙ୍କ ଲେଖା, ସେ ସମୟର ବହୁ ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା । ସେହି ସବୁ ପ୍ରବନ୍ଧ ମଧ୍ୟରୁ କୋଡ଼ିଏଟି ପ୍ରବନ୍ଧକୁ ସଂକଳିତ କରି, ୧୯୭୧ ମସିହାରେ 'ଜଗନ୍ନାଥ ରଥ' ପ୍ରକାଶନ ସଂସ୍ଥା ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ପୁସ୍ତକଟିର ନାମ ଥିଲା କଳା ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାହିତ୍ୟ । ସେହି ବର୍ଷ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା ପୁସ୍ତକ ସମୟରେ ଲିପି ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଅଧ୍ୟାପନାକୁ ବୃତ୍ତି ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ, ୧୯୬୬ମସିହାରେ ଫକୀରମୋହନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଚାକିରି ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରି, ୨୦୦୪ ମସିହାରେ 'ବିଶ୍ୱଭାରତୀ' କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପ୍ରଫେସର ଭାବରେ ସେବା ନିବୃତ ହୋଇଛନ୍ତି ।

ରଚନାବଳୀ 
ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ବିଭିନ୍ନ ସମାଲୋଚନା ମୂଳକ ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ପୁସ୍ତକ ସହିତ ୯ଟି ରମ୍ୟ ରଚନା, ୭ଟି କବିତା ଓ ୮ଟି ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଛନ୍ତି ।

ସମାଲୋଚନା 

 ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପ: ଗତି ଓ ପ୍ରକୃତି(୧୯୭୪)
 ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଗଳ୍ପମାନସ(୧୯୭୮) 
 ଓଡ଼ିଆ କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ: ସ୍ରଷ୍ଟାମାନସ(୧୯୬୮)
 ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପର ଇତିବୃତି
ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପ ଉନ୍ମେଷ ଓ ଉତ୍ତରଣ

କବିତା 
 ସମୟର ଲିପି
 ପୁନଶ୍ଚ ମଣିଷ
 ଆଲୋକିତ ଅନ୍ଧକାର
 ଏକାକୀ ଇଶ୍ୱର
 ଅନ୍ୟ ଏକ ପୃଥିବୀ
 ବିକଳ୍ପ ସତ୍ତା
 ବିବର୍ତ୍ତିତ ପୃଥ୍ୱୀ

ସମ୍ପାଦନା 
 ମହାପୁରୁଷ ହାଡ଼ିଦାସ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ
 ସନ୍ଥକବି ମଣିଦାସଙ୍କ ରଚନାବଳୀ
 ସନ୍ଥକବି ବାହୁଡ଼ା ଦାସ ରଚନାବଳୀ
 ଗଣକବି ଗୋପାଳଦାସ ଗ୍ରନ୍ଥାବଳି
 ପଲ୍ଲୀକବି ନନ୍ଦକିଶୋର ଗ୍ରନ୍ଥାବଳି

ଗଳ୍ପ 
 ଏକାଏକା ନକ୍ଷତ୍ର
 ଶେଷ ଶୃଙ୍ଗାର

ରମ୍ୟରଚନା 
 ଆଜ ଦେଖିଲିରେ
 କହିବାକୁ ଲାଜ
 ଇଚ୍ଛନ୍ତି ଦାମ୍ଭିକେ
 ନାରୀର ମୁହଁ
 ସଞ୍ଜୟ ଉବାଚ
 ରଙ୍ଗସଭା
 ମାରିଚ ବାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରବନ୍ଧ

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ 
 ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରବନ୍ଧମାଳା
 ପ୍ରବନ୍ଧ ରତ୍ନାବଳୀ
 ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ, ଧର୍ମ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସମାଲୋଚନା
 ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ବାଦ
 ସମୀକ୍ଷାଲୋକ
 ଗଣକବି ସାହିତ୍ୟ ସମୀକ୍ଷା
 ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ବାଦ(୧୯୮୧)
 ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଦିଗନ୍ତ(୧୯୮୧)
 ଭିନ୍ନ ଇଲାକା: ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟି
 ଜଣେ ବଣା ବାଟୋଇର କାହାଣୀ

ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୨  - (ଭିନ୍ନ ଇଲାକା: ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ)
 ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୧୭
 ସାରଳା ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୪
 ଗୋପୀନାଥ ନନ୍ଦ ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ସମାଲୋଚନା ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୯ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ) 
 କ୍ଷେତ୍ରବାସୀ ସାହିତ୍ୟ ବିଦ୍ୟା ପୁରସ୍କାର

ଆଧାର 

୧୯୩୯ ଜନ୍ମ
ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ସାରଳା ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନିତ