ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବପର୍ବାଣି
ଓଡ଼ିଶା ପର୍ବପର୍ବାଣିର ରାଜ୍ୟ । ଏଠି ବାରମାସରେ ତେରପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବପର୍ବାଣିର ଏକ ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ରହିଛି । ଉତ୍କଳୀୟ ପର୍ବପର୍ବାଣି ସାଧାରଣତଃ ଧର୍ମ ଓ ପୌରାଣିକ ଉପାଖ୍ୟାନର ଭିତ୍ତି ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ।
ଓଡ଼ିଶା ମାଟିରେ ଅଗଣିତ ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କର ଉପାସନା ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଲ୍ଲୀଗ୍ରାମରେ ନିଜର ଗ୍ରାମଦେବତା ବା ଗ୍ରାମଦେବତୀ ରହିଥାନ୍ତି। ଆଉ ଏଇ ଗ୍ରାମଦେବତା ବା ଦେବତୀ ମାଟିର ମଣିଷ ପରି ସାଧାସିଧା, ସରଗର ପରୀ କି ଯକ୍ଷ କିନ୍ନରଙ୍କ ପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାର ବା ବେଶଭୂଷାଧାରୀ ହୋଇ ନଥାନ୍ତି । ଆଉ ସମସ୍ତଙ୍କର ଥାଏ ଏକ ନିଆରା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ, ଏକ ଅଲଗା ଇତିହାସ, ଭିନ୍ନ ଏକ ପରମ୍ପରା, ଏକ ପରବ, ଏକ ମଉଛବ ।
ପର୍ବପର୍ବାଣି ଗୁଡ଼ିକରେ ଜନଜୀବନର ସଂସ୍କୃତି, ଜାତୀୟତା ବୋଧ ଓ ଧର୍ମଧାରଣା ଆଦି ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଠ । ଉତ୍କଳୀୟ ପର୍ବପର୍ବାଣି ମହାଭାରତୀୟ ସ୍ରୋତରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ । ବିଶେଷତଃ ପର୍ବପର୍ବାଣି, ଓଷାବ୍ରତ ଓ ଯାନିଯାତ୍ରା ଗୁଡ଼ିକ ତିଥି, ବାର, ନକ୍ଷତ୍ର, କୃଷିକର୍ମ, ଦେବଦେବୀ, ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କାହାଣୀ, ଲୋକକଥା, ଆନନ୍ଦମହୋତ୍ସବ ପାଇଁ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ଉତ୍କଳୀୟ ପର୍ବପର୍ବାଣି ଗୁଡ଼ିକୁ ଚାରୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପରେ ଯଥା । ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ, ଲୌକିକ, ଆଞ୍ଚଳିକ ଓ କୃଷି ଭିତ୍ତିକ ।

ପର୍ବପର୍ବାଣିର ତାଲିକା 
ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା ବାରଟି ମାସକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ନିମ୍ନରେ ବାରଟି ମାସ ଆଉ ସେଥିରେ ହେଉଥିବା ପର୍ବ ବିଷୟରେ ଲେଖାଯାଇଛି : 

 ଅଇଘରା
 ଓଳାଶୁଣୀ ମେଳା
 କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା
 କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା
 ଗଣେଶପୂଜା
 ଚଇତିପର୍ବ
 ଚଡ଼କପର୍ବ
 ଝୁଲଣଯାତ୍ରା
 ଦଣ୍ଡ ନାଚ
 ଦଶହରା
 ଦୁର୍ଗା ପୂଜା
[କାଳୀ ପୂଜା ]
[ଜୁଗାର ଯାତ୍ରା ]
 ଦୋଳଯାତ୍ରା
 ଧନୁଯାତ୍ରା
 ନୂଆଖାଇ
 ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ
 ପୌଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା
 ଫଗୁ ଦଶମୀ‎‎
 ବଉଳ ଅମାବାସ୍ୟା
 ବିଶ୍ୱକର୍ମାପୂଜା
 ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି
 ମହା ଶିବରାତ୍ରୀ
 ଯୋରନ୍ଦା ମେଳା
 ରଥଯାତ୍ରା
 ରଥ ସପ୍ତମୀ
 ରୁକୁଣା ରଥ ଯାତ୍ରା‎‎
 ଲକ୍ଷ୍ମୀପୂଜା
 ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ
 ଶୁଲିଆ ଯାତ୍ରା
 ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା‎‎

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 
 ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପାଳିତ ପର୍ବପର୍ବାଣି

ଆଧାର 

ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି