ହର୍ପିସ ଲେବିଆଲିସ
ହର୍ପିସ ଲେବିଆଲିସ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Herpes labialis, ଅନ୍ୟ ନାମ cold sores) ରୋଗ ହର୍ପିସ ସିମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ଭୁତାଣୁ (herpes simplex virus) ସଂକ୍ରମଣ ଯୋଗୁ ହୁଏ ଓ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଠରେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଏଥିରେ ଜ୍ୱଳନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେବା ପରେ ଫୋଟକା (blisters) ବା ଘାଆ (sores) ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରଥମ ରୋଗ ଆକ୍ରମଣରେ ଜ୍ୱର, ତଣ୍ଟି ଘାଆ ଓ ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥି ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ । ଏହି ରାସ୍ ସାଧାରଣତଃ ୧୦ ଦିନ ଭିତରେ ଭଲ ହୋଇଯାଏ କିନ୍ତୁ ଫେସିଆଲ ସ୍ନାୟୁ (facial nerve) ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭୁତାଣୁ ସୁଶୁପ୍ତ (dormant) ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ । ଭୁତାଣୁ ସମୟକ୍ରମେ ଆଉ ଥରେ ସକ୍ରିୟ ହୋଇ ପାଟି ଓ ଓଠରେ ଘାଆ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରନ୍ତି । 

ହର୍ପିସ ସିମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ଭୁତାଣୁ ଟାଇପ ୧ (herpes simplex virus type 1) ବା (HSV-1) ଯୋଗୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ଓ ବେଳେ ବେଳେ ହର୍ପିସ ସିମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ଭୁତାଣୁ ଟାଇପ ୨ (herpes simplex virus type 2) ବା (HSV-2) ଯୋଗୁ ହୁଏ । ଏହି ସଂକ୍ରମଣ ଅଣ‌ଯୌନ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ହୁଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ (sunlight), ଜ୍ୱର, ମାନସିକ ଚାପ (psychological stress) ଓ ଋତୁସ୍ରାବ ଯୋଗୁ ଏହି ରୋଗ ଟ୍ରିଗର ହୋଇପାରେ । ଯୌନାଙ୍ଗ (genitals) ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଯୌନାଙ୍ଗ ହର୍ପିସ (genital herpes) ରୋଗ ହୋଇପାରେ । ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଟେଷ୍ଟ କରି ନିଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ ।

ସଂକ୍ରମିତ ବ୍ୟକ୍ତିର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜିନିଷ ନ ଛୁଇଁଲେ ବା ବ୍ୟବ‌ହାର ନ କଲେ ଓ ଚୁମ୍ବନ ନଦେଲେ ଏହି ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ । ଜିଙ୍କ ଅକ୍ସାଇଡ (zinc oxide), ନିଶ୍ଚେତକ (anesthetic) ଓ ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ କ୍ରିମ (antiviral cream) ବ୍ୟବ‌ହାର କଲେ କିଛି ପରିମାଣର ଲକ୍ଷଣ କମିଯାଏ । ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ ଔଷଧ ଦେଲେ ପୁନଃପୌନିକ ଆକ୍ରମଣ କମିଯାଏ । 
 

ବର୍ଷକୁ ପ୍ରତି ଏକ ହଜାର ଲୋକରେ ପ୍ରାୟ ୨.୫ଜଣ ଏହି ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଥରେ ରୋଗ ହୋଇଗଲେ ଆଉ ଥରେ ଏହି ରୋଗ ୩୩% ଲୋକଙ୍କୁ ହୁଏ । କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ବୟସ ତଳେ ପ୍ରାୟ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ବର୍ଷକୁ ପ୍ରାୟ ୩ ଥର ହୁଏ । ସମୟ କ୍ରମେ ଏହି ଆକ୍ରମଣ ହାର କମିଯାଏ ।

ଆଧାର

External links 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ