ପଟ୍ଟାଡାକାଲ
ପଟ୍ଟାଡାକାଲ( ପଟ୍ଟାଡାକାଲୁ) ହେଉଛି କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ର । ରାଜଧାନୀ ବାଙ୍ଗାଲୋରଠାରୁ ୫୧୪ କି.ମି ଦୂର ବାଗଲକୋଟ ଜିଲ୍ଲାର ମାଳପ୍ରଭା ନଦୀ କୂଳରେ ଏହା ଅବସ୍ତିତ । ଏଠାରେ ରହିଛି ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର । ସେଥିରେ ଦ୍ରାବିଡ଼ ଓ ନାଗର ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାର ଅପୂର୍ବ ସମାହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ସପ୍ତମରୁ ଅଷ୍ଟମ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲୁକ୍ୟ ବଂଶର ଶାସନ ବେଳେ ଏହି ସବୁ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ସର୍ବମୋଟ ୧୦ଟି ମନ୍ଦିର ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୯ଟି ହେଉଛି ଶିବ ମନ୍ଦିର ଓ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଜୈନ ମନ୍ଦିର । ୪ଟି ମନ୍ଦିର ଚାଲୁକ୍ୟ ଓ ଦ୍ରାବିଡ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪ଟି ନାଗର ଶୈଳୀ ଓ ଅନ୍ୟ ୨ଟି ମିଶ୍ରିତ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି । ୧୯୮୭ରେ ଜାତିସଂଘର ୟୁନେସ୍କୋ ପକ୍ଷରୁ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳୀର ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି । .

ଇତିହାସ 
ଚାଲୁକ୍ୟ ଶାସକମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ରାଜଭିଷେକରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉଥିଲେ । ସେମାନେ କେବଳ ଶାସକ ନଥିଲେ କଳା ଔ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ପୃଷ୍ଠପୋଷକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ଯାହା କି ସେମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଉକ୍ତ ମନ୍ଦିରରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ । ଏଠାରେ ଥିବା ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି ବିରୂପାକ୍ଷ, ସଙ୍ଗମେଶ୍ୱର, ମାଲ୍ଲକାର୍ଜୁନ, କାଶୀବିଶ୍ୱନାଥ,କଦା ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର, ଜମ୍ବୁଲିଙ୍ଗେଶ୍ୱର, ଗଲଗନାଥ, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଓ ମହାମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର । ଏହି ସବୁ ମନ୍ଦିର ଚାଲୁକ୍ୟ ବଂଶର ଶାସକମାନେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ଗୋଟିଏ ଜୈନ ମନ୍ଦିର ଯାହା କି ,ରାଷ୍ଟ୍ରକୂଟ ବଂଶର ଶାସକ ଦ୍ୱିତୀୟ କ୍ରିଷ୍ଣ ନବମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ଜଣାଯାଏ । ଏହାକୁ ଜୈନ ନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର କୁହାଯାଉଛି । ତେବେ ଏହିସବୁ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିରୂପାକ୍ଷ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ହେଉଛି ସଙ୍ଗମେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର । ଚାଲୁକ୍ୟ ଶାସକ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଲୋକମହାଦେବୀ ବିରୂପାକ୍ଷ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ଶିଳାଲିପିରୁ ଜଣାଯାଏ , ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ପଲ୍ଲଭ ଶାସକଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବା ସହ କାଞ୍ଚି ଜୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ବିଜୟ ଉପଲକ୍ଷେ ଲୋକମହାଦେବୀ ଉକ୍ତ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ଏହା ଅଷ୍ଟମ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଥମାର୍ଦ୍ଧରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ସେହି ପରି ଚାଲୁକ୍ୟ ବଂଶର ଶାସକ ବିଜୟାଦିତ୍ୟ ସତ୍ୟାଶ୍ରୟ ସଙ୍ଗମେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ । ଏହି ମନ୍ଦିରରେ କାନ୍ଥରେ ଉଗ୍ରନରସିଂହ ଓ ନଟରାଜଙ୍କ ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

ଆଧାର 

 ଇଂରାଜୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ

ବାହାର ତଥ୍ୟ 

 Article on Chalukaya Temples and Caves 
 Pattadakal World Heritage Site
 Pattadakal Photo gallery
 360 degree photos of pattadakal monuments
 Articles and Travelers' experiences: Romance on the Rocks… Hampi, Badami, Pattadakal, Aihole.
 Pattadakal Google map
 Pattadakal is 22 km from Badami and about 10 km from Aihole, Badami Pattadakal and Aihole are equidistant as shown on Google Maps

କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟ
ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ