ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କୁମାର
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କୁମାର ତ୍ୟାଗୀ (୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୧ - ୩୦ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୭୫) ଆଧୁନିକ ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟର ଜଣେ ଭାରତୀୟ କବି ଥିଲେ । ସେ ହିନ୍ଦୀ ଗଜଲ ଲେଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ ଓ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ହିନ୍ଦୀ କବି ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲେ ।

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ

ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କୁମାର, ରାଜେଶ୍ୱରୀ ତ୍ୟାଗୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।

ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ

 ୨୦୧୭ ମସିହାରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କୁମାରଙ୍କ "ହୋ ଗଇ ହେ ପୀର ପର୍ବତ-ସୀ (हो गई है पीर पर्वत-सी)" କବିତାର କିଛି ଅଂଶ ଲୋକପ୍ରିୟ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର "ଇରାଦା"ରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଦୁର୍ନୀତି ହେତୁ ବଠିଣ୍ଡା(ପଞ୍ଜାବ)ର ଲୋକମାନଙ୍କର ଦୁଃଖଦ ପରିସ୍ଥିତି ଓ ସବୁଜ ବିପ୍ଳବରୁ ଛାଡିଥିବା କୀଟନାଶକ ଏବଂ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନରୁ ପାଉଁଶ ଉଡିବା କାରଣରୁ ଭୂତଳ ଜଳର ୟୁରାନିୟମ୍ ପ୍ରଦୂଷଣ ହେତୁ କର୍କଟ ରୋଗ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି ।

 ଭାରତରେ ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ ଆନ୍ଦୋଳନ (୨୦୧୧-୨୦୧୨) ସମୟରେ ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲ "ହୋ ଗଇ ହେ ପୀର ପର୍ବତ-ସୀ (हो गई है पीर पर्वत-सी)" କବିତା ଗାଇଥିଲେ ।

 କବିତା "ତୁ କିସି ରେଲ ସେ ଗୁଜର୍ତ୍ତୀ ହେ" ଲାଇନ ତାଙ୍କ କବିତାରୁ ନିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ମସାନ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଏକ ଗୀତ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା ।

 ଏବିପି ନ୍ୟୁଜ୍ ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ କବି କୁମାର ବିଶ୍ୱାସ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ମହାକବିରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କୁମାରଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ଏପିସୋଡ୍ କରିଥିଲେ ଯାହାକି ୧୨ ଏବଂ ୧୩ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୬ରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା ।

 ତାଙ୍କ ଗଜଲ 'ସାଏ ମେ ଧୂପ'ର ଏକ ଲାଇନ୍ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କୁମାରଙ୍କ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର "ହାଲା ବୋଲ୍"ରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଛି : "ମେରେ ସିନେ ମେଁ ନେହିଁ ତୋ ତେରେ ସିନେ ମେଁ ସହି, ହୋ କହିଁ ଭି ଆଗ, ଲେକିନ ଆଗ ଜଲନି ଚାହିଏ" "मेरे सीने में नहीं तो तेरे सीने मे सही, हो कहीं भी आग, लेकिन आग जलनी चाहिए" । "ଷ୍ଟାରପ୍ଲସ" ଶୋ ସତ୍ୟମେଭ ଜୟତେର ପ୍ରମୋରେ "ସିର୍ଫ ହଙ୍ଗାମା ଖଡା କରନା ମେରା ମକ୍ସଦ ନେହିଁ, ସାରି କୋଶିଷ ହେ କି ୟେ ସୁରତ ବଦଲିନି ଚାହିଏ"ର ଲାଇନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା ।

 ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ପଦବୀ ବିଭାଗରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କୁମାରଙ୍କ ପ୍ରତିଛବି ସହିତ ଏକ ସ୍ମରଣୀୟ ଷ୍ଟାମ୍ପ ଜାରି କରିଥିଲା ।

 ଭୋପାଳ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ସି.ଟି.ଟି ନଗରରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କୁମାରଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ କରୁଥିବା ଏକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଅବସ୍ଥିତ ।

 ସ୍ମାର୍ଟ ସିଟି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ପ୍ରଶାସନଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ କୁମାରଙ୍କ ଘର ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିଲା । ଏହାକୁ ନେଇ ଅନେକ ଅଗ୍ରଣୀ ବ୍ୟକ୍ତି ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ ।

ଆଧାର

୧୯୩୧ ଜନ୍ମ
୧୯୭୫ ମୃତ୍ୟୁ
ହିନ୍ଦୀ କବିତା
ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ସହର
ଭାରତରେ ଜନ୍ମିତ ବ୍ୟକ୍ତି