ରାଜଗଡ ରାଜ୍ୟ
ଏହା  ରାୟଗଡ଼ ରାଜ୍ୟ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ 

ରାଜଗଡ ରାଜ୍ୟ (Hindi Name: राजगढ़) ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ କାଳରେ ଥିବା ଏକ ଭାରତୀୟ ରାଜପୁତ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ । ରାଜଗଡ ସହର ଏହାର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା ।ଏହା ବ୍ରିଟିଶ ଅମଳରେ ହୋପାଳ ଏଜେନ୍ସି ଅଧୀନରେ ଥିଲା । 

ରାଜଗଡ ରାଜ୍ୟର ଆୟତନ 2,492 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଥିଲା ଏବଂ 1901 ଜୁଆନଗଣନା ସମୟରେ ଏହାର ଜନସଂଖ୍ୟା 88,376 ଥିଲା । ଏହା ଏକ କୃଷିପ୍ରଧାନ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା ଓ ଶଷ୍ୟ ଓ ଅଫିମ ଚାଷ ହେଇ ଏଠାରୁ ଅନନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ରପ୍ତାନି ହଉଥିଲା ।

ଇତିହାସ 
ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଉମାତ୍ୱରା ନାମକ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ରାୱତ ( ରାଜା ) ଉପାଧି 1448 ମସିହାରେ  ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇ ଥିଲା ।ଏ3ହି ରାଜ୍ୟକୁ 1681 ମସିହାରେ ଦ୍ୱିଭକ୍ତ କରାଯାଇ ରାଜଗଡ ଓ ନରାଶିଙ୍ଘାଗଡ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲା । ତତ୍କାଳୀନ ରାଜା ରାୱାତ ଛତର ସିଂହଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ରୱାତ ମୋହନ ସିଂହ ଓ ରାୱତ ପରସରାମଜୀଙ୍କୁ ତାହା ମିଳିଥିଲା । ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପଳାଯନ କରି ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ରାଜଗଡ ନାମରେ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ତାହା ଏବେ ହିମାଚଳପ୍ରଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ । 

1947 ମସିହାରେ ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲା ପରେ 1948 ମସିହାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟସମୂହ ସହ ବିଲୟ ହେଲା ଓ 1956 ପରେ ଏହା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସହ ରହିଥିଲା ।

ଶାସକ 
The rulers of Rajgarh State were Rajputs of the Ponwar (Umat) clan and were entitled to an 11-gun salute.

ରାୱତ 
 1638 - 14 April 1714 Mohan Singh     (d. 1714)
 1714? - 1740 Amar Singh
 1740 - 1747 Narpat Singh 
 1747 - 1775 Jagat Singh 
 1775 - 1790 Hamir Singh 
 1790 - 1803 Pratap Singh 
 1803 - 1815 Prithvi Singh 
 1815 - 1831 Newal Singh               (d. 1831) 
 1831 - 1872 Rawat Moti Singh          (b. 1814 - d. 1880)  see below 
  1846 - November 1847 Thakur Khok Singh -administrator

ନବାବ 
 1872 - Oct 1880 Mohammad `Abd al-Wasih Khan  (s.a.) (previously Rawat as Rawat Moti Singh)

ରାବତ 
 1880 - 1882 Bakhtawar Singh               (d. 1882) 
 6 July 1882 - 1 Jan 1886 Balbhadra Singh  (b. 1857 - d. 1902) see below

ରାଜା 
 1 Jan 1886 - Jan 1902 Balbhadra Singh     (s.a.) 
 20 Jan 1902 - 9 Jan 1916 Bane Singh       (b. 1857 - d. 1916) (from 1 Jan 1908, Sir Bane Singh)
 20 Aug 1908 - 21 Nov 1940 Ram Singh     (Section in Himachal Pradesh)
 17 Jan 1916 - 26 Oct 1936 Birendra Singh  (b. 1878 - d. 1936) (from 1 Jan 1918, Sir Birendra Singh)
 18 Dec 1936 - 15 Aug 1947 Bikramaditya Singh  (b. 1936)
 21 Nov 1940 - 15 Aug 1947 Ram Charan Singh  (Section- Himachal)

ପୁନଶ୍ଚ ପଠନ 
 List of Rajput dynasties and states
 Political integration of India

ଆଧାର

ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 IndianRajputs.com - Rajgarh with coat of arms