ଜୟ ଜବାନ ଜୟ କିଶାନ
ଜୟ ଜବାନ ଜୟ କିଶାନ ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ ସ୍ଲୋଗାନ ଅଟେ | ୧୯୬୫ ମସିହାରେ ଭାରତର ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀର ରାମ୍‌ଲୀଲା ମୈଦାନ୍‌ଠାରେ ଏକ ଜନ ସମାବେଶରେ ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏହି ସ୍ଲୋଗାନ ଦେଇଥିଲେ । ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କ ପରେ ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ । ତେବେ ଏହି ସମୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ଭାରତ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଦେଶରେ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟର ଘୋର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଇଥିଲା । ତେଣୁ ଭାରତକୁ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଆମଦାନୀ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଲା । ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଜୟ ଜବାନ ଜୟ କିଶାନ ସ୍ଲୋଗାନଦ୍ୱାରା ଦେଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସୈନିକମାନ‌ଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେବା ସ‌ହ ଭାରତର ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଆମଦାନୀର ମାତ୍ରାକୁ କମ୍ କରିବା ନିମନ୍ତେ ପାରୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ପାଇଁ କୃଷକମାନ‌ଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ । ସେ ସମୟରେ ଏହା ଏକ ଖୁବ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ ସ୍ଲୋଗାନରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ।

ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବ୍ୟବ‌ହାର
୧୯୯୮ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ପୋଖରଣ ପରମାଣୁ ପରୀକ୍ଷଣ ପରେ ଭାରତର ତ‌ତ୍‌କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ଭାରତର ପ୍ରଗତିରେ ବିଜ୍ଞାନର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଜୟ ଜବାନ ଜୟ କିଶାନ ସ୍ଲୋଗାନରେ ଜୟ ବିଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ିଦେଇଥିଲେ ।

୨୦୦୯ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସ ୧୫ ତାରିଖରେ ତିନ୍ ମୂର୍ତ୍ତୀ ଭବନଠାରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଠାରୁ ଦଶମ ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର (Lal Bahadur Shastri National Award) ଗ୍ରହଣ କରିସାରି ସୁନିଲ ଭାରତୀ ମିତ୍ତଲ ବକ୍ତୃତା ଦେଉଥିବା ସମୟରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଥିବା ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଟ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ମ୍ୟାନେଜ୍‌ମେଣ୍ଟ୍‌ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଡ।. କୈଳାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର ପୁନର୍ବାର ଏହି ସ୍ଲୋଗାନରେ ଜୟ ବିଦ୍ୱାନ ଯୋଡ଼ି ଜୟ ଜବାନ! ଜୟ କିଶାନ! ଜୟ ବିଜ୍ଞାନ! ଜୟ ବିଦ୍ୱାନ! କ‌ହିଥିଲେ । ଏହି ଜୟ ବିଦ୍ୱାନ ସ୍ଲୋଗାନଦ୍ୱାରା ସେ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତିରେ ଜ୍ଞାନର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ।

୪୮ତମ ସ‌ହୀଦ ଦିବସରେ ସୂଚନା ଓ ପ୍ରସାରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (ଭାରତ) ପକ୍ଷରୁ ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରି କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ—

ଅର୍ଥାତ୍,

୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏକ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟିର ନାମ ଶାସ୍ତ୍ରୀଜୀଙ୍କ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ସ୍ଲୋଗାନ ଅନୁସାରେ ଜୟ ଜବାନ ଜୟ କିଶାନ ରଖାଯାଇଥିଲା ।

ଆଧାର

୧୯୬୫
ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଲୋଗାନ