ଆଲକ‌ହଲ (ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର)
ଆଲକ‌ହଲ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Alcohols) ଅନେକ ଆକାରରେ ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ ଯେପରିକି ଆଣ୍ଟସେପ୍ଟିକ (antiseptic), ଡିସଇନଫେକ୍ଟାଣ୍ଟ (disinfectant) ଓ ଆଣ୍ଟିଡୋଟ (antidote) ଭାବରେ ବ‌ହୁଳ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ଇଞ୍ଜେକସନ ଛୁଞ୍ଚି (needle stick) ଫୋଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ଓ ଅପରେଶନ ପୂର୍ବରୁ ଏହା ଚର୍ମ ଡିସଇନଫେକସନ (disinfect skin) ନିମନ୍ତେ ଲଗାଯାଏ । ରୋଗୀର ଚର୍ମ ଓ ଡାକ୍ତରଙ୍କର ହାତ ଡିସଇଫେକସନ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ସ୍ଥାନ ପରିଷ୍କାର କରିବା ନିମନ୍ତେ ଲଗାଯାଏ । ଏହା ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ ଓ ମିଥାନଲ (methanol) ବା ଏଥିଲିନ ଗ୍ଲାଇକଲ ବିଷକ୍ରିୟାରେ (ethylene glycol toxicity) ଫୋମେପିଜୋଲ (fomepizole) ନମିଳିଲେ ଏହି ଆଲକ‌ହଲ ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ଇଞ୍ଜେକସନ (injected into a vein) ଆକାରରେ ଦିଆଯାଏ । 

ଏହା ଚର୍ମରେ ଲଗେଇଲେ ଜଳାପୋଡ଼ା ହୋଇପାରେ । ଏହା ଏକ ଜ୍ୱଳନଶୀଳ ପଦାର୍ଥ ହୋଇଥିବାଯୋଗୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋକଟେରି (electrocautery) ବ୍ୟବ‌ହାର କଲାବେଳେ ସାବଧାନ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଇଥାନଲ (ethanol), ଡିନେଚର୍‌ଡ଼ ଇଥାନଲ (denatured ethanol), ୧-ପ୍ରୋପାନଲ (1-propanol) ଓ ଆଇସୋପ୍ରୋପାଇଲ ଆଲକ‌ହଲ (isopropyl alcohol) ଇତ୍ୟାଦି ଆଲକ‌ହଲର alcohol ପ୍ରତିରୂପ । ଏହା ଅନେକ ଅଣୁଜୀବ (microorganisms) ବିରୁଦ୍ଧରେ କାମକରେ କିନ୍ତୁ ସ୍ପୋରମାନଙ୍କୁ (spores) ଅକ୍ଷମ କରିପାରେନାହିଁ ।  ଏହା ୬୦%ରୁ ୯୦% ସାନ୍ଦ୍ରତାରେ ଉତ୍ତମ କାମକରେ ।

ଆଲକ‌ହଲ ସନ ୧୩୬୩ରୁ ବ୍ୟବ‌ହାର ହୋଇଆସୁଛି ଓ ୧୮୦୦ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରୁ ଏହା ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଆସୁଛି । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developing world) ୭୦% ଡିନେଚର୍‌ଡ଼ ଆଲକ‌ହଲ ଏକ ଲିଟରର ମୂଲ୍ୟ ୧.୮୦ରୁ ୯.୫୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏହାର ୯୯% ଏକ ଲିଟରର ମୂଲ୍ୟ ୩.୯୦ ପାଉଣ୍ଡ । ବ୍ୟବ‌ହାରିକ ଫର୍ମୁଲା ହ୍ୟାଣ୍ଡ ରବ୍ (alcohol based hand rub) ଆକାରରେ ଓ କ୍ଲୋରହେକ୍ସିଡିନ ସ‌ହିତ ଏହା ମିଳେ ।

ଆଧାର 

ଔଷଧ