ଏନସେଫାଲାଇଟିସ
ଏନସେଫାଲାଇଟିସ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ encephalitis) ରୋଗରେ ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କର (brain) ପ୍ରଦାହ (inflammation) ହୁଏ । ସାଂଘାତିକ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ । ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା, ଜ୍ୱର, ମାନସିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ (confusion), ଅନମନୀୟ ବେକ, ବାନ୍ତି (vomiting) ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣମାନ ଏ ରୋଗରେ ଦେଖାଯାଏ ।  ରୋଗ ସାଂଘାତିକ ହେଲେ ବାତ (Seizures), କ‌ହିବା ସମସ୍ୟା, ସ୍ମୃତି ସମସ୍ୟା (memory problems), ଶ୍ରବଣ ସମସ୍ୟା (hearing) ଇତ୍ୟାଦି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

ଏନସେଫାଲାଇଟିସ ରୋଗ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଭୁତାଣୁ (virus) ଯୋଗୁ ହୋଇପାରେ ଯଥା:- ହର୍ପିସ ସିମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ଭୁତାଣୁ (herpes simplex virus), ଜଳାତଙ୍କ, ଜୀବାଣୁ (:en:bacteria) ଓ ପରଜୀବୀ (:en:parasites) । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ ରୋଗ (autoimmune diseases) ଓ କେତେକ ଔଷଧ ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ।  ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରେନି । ଦୁର୍ବଳ ଇମ୍ମ୍ୟୁନ ପ୍ରଣାଳୀ (weak immune system) ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ହୋଇପାରେ ।  ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପରେ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା (blood tests), ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗ (medical imaging), ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ ଫ୍ଲୁଇଡ (cerebrospinal fluid) ଆନାଲିସିସ ପରୀକ୍ଷା କରି ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ । 
 

ଟିକା (vaccine) ପ୍ରଦାନ କରି କିଛି ଏନସେଫାଲାଇଟିସ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଅ ।  ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ ଔଷଧ (antiviral medication) ଯେପରିକି ଆସାଇକ୍ଲୋଭିର, ଆଣ୍ଟିକନଭଲସାଣ୍ଟ (anticonvulsants) ଓ କର୍ଟିକୋସ୍ଟିରଏଡ (corticosteroids) ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇପାରେ । ସାଧାରଣତଃ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । କେତେକ ରୋଗୀ କୃତ୍ରିମ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା (artificial respiration) ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି । ପରିସ୍ଥିତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିବା ପରେ ରିହାବିଲିଟେସନ (rehabilitation) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହାତକୁ ନିଆଯାଏ । ସାରା ପୃଥିବୀରେ ସନ ୨୦୧୫ରେ ୪.୩ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ହୋଇଥିଲା ଓ ୧୫୦,୦୦୦ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।

ଆଧାର 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ