ବାଇଗଣବାଡ଼ି କାଳୀ ମନ୍ଦିର
ବାଇଗଣବାଡ଼ି କାଳୀ ମନ୍ଦିର ଭାରତର ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ପ୍ରଦେଶର ପୂର୍ବ ମେଦିନାପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ବେଗୁନବାଡ଼ିର (Begunbari|)  ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଅଟେ । ଏହା ପାନଶୁକ୍ରା ବ୍ଲକର ଖିରାଇ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । କଂଶବତୀ ନଦୀର ପଶ୍ଚିମ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ମନ୍ଦିରର ପ୍ରତିଷ୍ଟିତ ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି 
ଶାସନ କାଳୀ ଯିଏ କାଳୀଙ୍କର ଏକ ଅବତାର ଅଟନ୍ତି ।

ଇତିହାସ  

ଜନଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ହିନୁ ଡୁଙ୍ଗ ଓ ଦିନୁ ଡୁଙ୍ଗ ନାମକ ଦୁଇ ଭାଇ ଥିଲେ । ଗରିବ ପରିବାରର ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ ରାଜା ରାଜନାରାୟଣ ରାୟଙ୍କ (୧୭୫୬-୧୭୭୦) ଦରବାରର ଦୁଇ ମଲ୍ଲ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ କଲେରା ରୋଗ ବ୍ୟାପିଥିବାରୁ ଦୁଇ ଭାଇ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଗଲେ । ଦୁହେଁ ମା କାଳୀଙ୍କୁ ରୋଗ ଭଲ କରି ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଓ ଭଲ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କର ପୂଜା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ । କିଛି ଦିନ ଉପରାନ୍ତେ ଦୁହେଁ ଆରୋଗ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ସେମାନଙ୍କର ମନ୍ଦିର ତୋଳେଇବାର ଶକ୍ତି ବା ସାମର୍ଥ୍ୟ ନଥିଲା ଓ ସେଠି ନିମନ୍ତେ କୌଣସି ବନ୍ଦବୋସ୍ତ ମଧ୍ୟ କରିପାରିଲେନି ।

ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ ବାଗଡ଼ି ଜାତିର ଲୋକ ଥିଲେ । ପରମ୍ପରାକ୍ରମେ ସେମାନେ ଶିକାରୀ ଓ ସଂଗ୍ରହକାରୀ ଥିଲେ । ସେମାନେ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର (British India.) ଏକ ମୂଖ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ଜାତିର ଲୋକ ଥିଲେ ।  ଇଂରେଜ ଶାସନ କାଳରେ ବାଗଡ଼ି ଦଳମାନେ ଅପରାଧିକ କାରବାରରେ ଲିପ୍ତ ରହୁଥିବାରୁ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ସେମାନଙ୍କୁ ଅପରାଧୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । 

ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ ତାଙ୍କର ମାନସିକ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଡଳାୟତିର ଆଶ୍ରା ନେଲେ । ସେହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଔପଚାରିକ ଡକାୟତି ସମ୍ପନ୍ନ କରାଯାଏ । ପ୍ରଥମ ପୂଜା ବାଇଗଣ ବାଡ଼ିରେ କରାଯାଇଥିବାରୁ ବାଇଗଣବାଡ଼ି କାଳୀ ପୂଜା କୁହାଯାଏ ।

ସ୍ଥାପତ୍ୟ 
ମୂଳ ମନ୍ଦିର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ପରେ ଦକ୍ଷିଣେଶ୍ୱର କାଳୀ ମନ୍ଦିର ଭଳି ଏହି ମନ୍ଦିର ତିଆରି ହୋଇଛି ।

ପର୍ବପର୍ବାଣି 
ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଜୁନ ମାସରେ ଜ୍ୟୋଇଶୋ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ସେହି ଉତ୍ସବରେ ସବଙ୍ଗର ମତ (Mat), ଖେଳଣା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଘରକରଣା ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଳେ । ସହସ୍ରାଧିକ ଲୋକ ଏହି ମେଳାରେ ସମବେତ ହୁଅନ୍ତି ।

ଆଧାର 
 
   
ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର