ଫତୁରାନନ୍ଦ
ଫତୁରାନନ୍ଦ (୧ ଜୁନ ୧୯୧୫ - ୬ ନଭେମ୍ବର ୧୯୯୫) ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଜଣେ ବ୍ୟଙ୍ଗ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ନାମ ଥିଲା ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର । ଛଦ୍ମ ନାମ "ଫତୁରାନନ୍ଦ " ବ୍ୟବହାର କରି ସେ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା କରୁଥିଲେ । ସେ ୫୦୦ରୁ ଅଧିକ ହାସ୍ୟଗଳ୍ପ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

ଜୀବନୀ 
ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର ୧୯୧୫ ମସିହା ଜୁନ ୧ ତାରିଖରେ କଟକର ଝାଞ୍ଜିରିମଙ୍ଗଳାଠାରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ବିଦ୍ୟାଧର ମିଶ୍ର ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ସୁଭଦ୍ରା ମିଶ୍ର ଥିଲା । ପିଲାଦିନେ ସେ ମସିହାଗୁଡିକ ମନେରଖି ପାରୁନଥିଲେ । ଏହିଯୋଗୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କଠାରୁ ସବୁବେଳେ ବେତ ମାଡ ଖାଉଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ୧୯୧୪ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି, ସେ କୌଣସି ପ୍ରକାରରେ ମନେରଖି ପାରିଥିଲେ । ବର୍ଷକ ପରେ ୧୯୧୫ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର  ଜନ୍ମ । ଏହିକଥାକୁ ନେଇ ସେ ଏକ ବ୍ୟଙ୍ଗ ଗପର ଅବତାରଣା କରିଛନ୍ତି । ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଈଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ - "ଯାବେ ଏଠି ବସି ଦାନ୍ତ ନେଫେଡୁଛୁ କାହିଁକି ? ଯାଆ ପୃଥିବୀରେ ବଢିଆ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଛି ଦେଖିବୁ ।" ତାଙ୍କ ଭାଷାରେ ଭଗବାନଙ୍କ କଥାମାନି, ସେ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ଠିକ ବର୍ଷକ ପରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଡାକ୍ତରୀ ପଢୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ରୋଗଶିକାର ହୋଇ, ନିଜର ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ହରାଇଥିଲେ । ୧୯୩୮ ମସିହାରେ ମେଡିକାଲ ସ୍କୁଲରୁ ଏଲ୍.ଏମ୍.ପି ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଜୀବନବ୍ୟାପି ଅବିବାହିତ ରହି, ସେ ନିଜକୁ ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନାରେ ନିମଗ୍ନ ରଖିଥିଲେ ।

୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଫତୁରାନନ୍ଦଙ୍କର ତିରୋଧାନ ଘଟିଥିଲା ।

ଜୀବିକା 
ଫତୁରାନନ୍ଦଙ୍କ “ମୋ ଫୁଟା ଡଙ୍ଗାର କାହାଣୀ” ନାମକ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ସମକାଳୀନ ବ୍ୟଙ୍ଗ ରଚନା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତିତ ନାକଟା ଚିତ୍ରକର, ସାହି ମହାଭାରତ, ସାହିତ୍ୟଚାଷ, ଫମାଲୋଚନା, ଅମ୍ରୁତ ବେହିଆ ଇତ୍ୟାଦି ତାଙ୍କର ଲୋକପ୍ରିୟ ରଚନା ।  ସେ ମାସିକ ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକା ଡଗରର ସମ୍ପାଦନା ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସାହିତ୍ୟ ରଚନା ସହିତ ସେ ଜଣେ ବ୍ୟଙ୍ଗଚିତ୍ରକାର ଭାବରେ ବ୍ୟଙ୍ଗ ଚିତ୍ରମାନ ଅଙ୍କନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବ୍ୟଙ୍ଗଚିତ୍ର ଜାତୀୟ ସ୍ଥରର ବିଭିନ୍ନ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି । ହାସ୍ୟ ସାହିତ୍ୟ, କଳା ଓ ଅଭିନୟର ବିକାଶ ପାଇଁ 'ସରସ ସାହିତ୍ୟ ସମିତି' ଓ 'ହାସ୍ୟ ବିକାଶ କେନ୍ଦ୍ର' ଆଦି ଅନୁଷ୍ଠାନର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ।

ରଚନାବଳୀ

ଆତ୍ମଜୀବନୀ 
 ମୋ ଫୁଟା ଡଙ୍ଗାର କାହାଣୀ(୧୯୮୯)

ଉପନ୍ୟାସ 
 ନାକଟା ଚିତ୍ରକର(୧୯୫୩)

ନାଟକ 
 କଲିକତି ଚେଙ୍କ

କବିତା 
 ନିଲଠା କବି(୧୯୫୫)
 ସାହି ମହାଭାରତ(୧୯୮୭)

ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ରମ୍ୟରଚନା 
 ସାହିତ୍ୟଚାଷ(୧୯୫୯)
 ଫମାଲୋଚନା(୧୯୮୭)
 ଅମୃତ ବେହିଆ(୧୯୭୭)
 ବୃହତ୍ ଭାଣ୍ଡ(୧୯୭୭)

ସମ୍ପାଦନା 
 ଡଗର

ଅନୁବାଦ 
 ଅଜଗବିଶିକାର(୧୯୯୧)
 ନାଲୁର ଚନ୍ଦ୍ରଯାତ୍ରା(୧୯୯୧)
 ଶିଶୁସାହିତ୍ୟ
 ଆଦର୍ଶ ହିନ୍ଦୁ ହୋଟେଲ(୧୯୭୭)
 ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାସ୍ୟଗଳ୍ପ(୧୯୮୦)

ଗଳ୍ପ ପୁସ୍ତକ 
 ହେରେସା(୧୯୫୯)
 ବିଦୂଷକ(୧୯୬୩)
 ମଙ୍ଗଳବାରିଆ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ(୧୯୬୩)
 ହସକୁରା(୧୯୬୨)
 ସାହିତ୍ୟଚାଷ
 ବିହସକ
 ବୃହତଭାଣ୍ଡ
 ଭୋଟ୍(୧୯୮୦)
 ଗମାତ(୧୯୮୨)
 ନିଦାବେହେଲ(୧୯୮୨)
 ସାହିତ୍ୟ ବେଉଷଣ(୧୯୮୩)
 ନବଜିଆ(୧୯୮୩)
 ଥଟଲିବାଜ୯୧୯୮୩)
 ସାହିତ୍ୟ ବଛାବଛି(୧୯୮୪)
 ମସ୍କରା(୧୯୮୫)
 ଟାହୁଲିଆ(୧୯୮୬)
 ଟାପୁରିଆ(୧୯୮୮)
 ମୁଚୁକୁନ୍ଦିଆ(୧୯୯୦)
 ଖିଲିଖିଲିଆ(୧୯୯୩)
 ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ପିନ ବୋଲର(୧୯୯୪)
 ଫତୁରାନନ୍ଦଙ୍କ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ ରଚନା(୧୯୯୯)

ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
 ସାରଳା ସମ୍ମାନ

ଆଧାର

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
  
 ମ୍ରୁଣାଳ ଚାଟାର୍ଜି ଲିଖିତ

୧୯୧୫ ଜନ୍ମ
୧୯୯୫ ମୃତ୍ୟୁ
କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଓଡ଼ିଆ ହାସ୍ୟରସ
ସାରଳା ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନିତ