ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରତିସରଣ ଦୋଷ
ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରତିସରଣ ଦୋଷ, (ଇଂରାଜୀ ଭଷାରେ refractive error ବା refraction error), ଏକ ସମସ୍ୟା ଯେଉଁଥିରେ ଚକ୍ଷୁରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଆଲୋକ ରେଖାମାନ ଚକ୍ଷୁର ଆକୃତି ଦୋଷରୁ ରେଟିନା ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିଭୂତ (ଫୋକସ) ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ।  ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୋଷମାନ: ମାୟୋପିଆ (near-sightedness) ବା ସମୀପ-ଦୃଷ୍ଟି, ହାଇପରମେଟ୍ରୋପିଆ (far-sightedness) ବା ଦୂର-ଦୃଷ୍ଟି, ଆସ୍ଟିଗମାଟିଜ୍ମ (astigmatism) ଓ ପ୍ରେସବାୟୋପିଆ (presbyopia) । ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲେ ଦୂର ଜିନିଷ ଝାପସା ଦେଖାଯାଏ, ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲେ ପାଖ ଜିନିଷ ଝାପସା ଦେଖାଯାଏ, ଆସ୍ଟିଗମାଟିଜ୍ମରେ ଜିନିଷ ଟାଣି ହୋଇଯିବା ଭଳି ଲାଗେ ଓ ଝାପସା ଦେଖାଯାଏ, ଓ ପ୍ରେସବାୟୋପିଆରେ ପାଖରେ ଥିବା ଜିନିଷକୁ ଆଖି ଫୋକସ କରିପାରେ ନାହିଁ ।  ଦ୍ୱୈତ ଦୃଶ୍ୟ (:en:double vision), ମୁଣ୍ଡବଥା ଓ ଚକ୍ଷୁ ପୀଡ଼ା (eye strain) ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ଏହି ଦୋଷରେ ଦେଖାଯାଏ ।

ଚକ୍ଷୁ ଡୋଳା ଅଧିକ ଲମ୍ବା ହେଲେ ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଡୋଳା ବ‌ହୁତ ଛୋଟ ହେଲେ ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ୱଚ୍ଛ ପଟଳ ବା କର୍ନିଆର ଭୂଲ ଆକୃତି ହେଲେ ଆସ୍ଟିଗମାଟିଜ୍ଣ ଓ ଚକ୍ଷୁର ଜବକାଚ (lens of the eye) ବା ଲେନ୍ସ ବୟସାଧିକ୍ୟ ଯୋଗୁ ଅସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ଆକାର ହେଲେ ପ୍ରେସବାୟୋପିଆ ହୁଏ । କେତେକ ପ୍ରତିସରଣ ଦୋଷ ବଂଶଗତ କାରଣ ଯୋଗୁ ହୁଏ ଯାହା ପିତାମାତାଙ୍କଠାରୁ ବଂଶାନୁକ୍ରମେ ଆସିଥାଏ । ଚକ୍ଷୁ ପରୀକ୍ଷା (eye examination) କରି ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।

ଚଷମା, କଣ୍ଟାକ୍ଟ ଲେନ୍ସ (contact lenses) ବା ଅପରେଶନ ସାହାଯ୍ୟରେ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରତିସରଣ ଦୋଷ ନିବାରଣ କରାଯାଏ । ଏହି ଦୋଷ ନିବାରଣ ନିମନ୍ତେ ଚଷମା କାଚ ସର୍ବାଧିକ ସ‌ହଜ ଓ ନିରାପଦ ପଦ୍ଧତି । କଣ୍ଟାକ୍ଟ ଲେନ୍ସ ଲଗେଇଲେ ଦୃଷ୍ଟି କ୍ଷେତ୍ର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଏହା ଯୋଗୁ ସଂକ୍ରମଣ ସଙ୍କଟ ରହେ । ପ୍ରତିସରଣ ଅପରେସନ (Refractive surgery) କଲେ କର୍ନିଆର ଆକାର ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଏ ।

ସାରା ପୃଥିବୀରେ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରତିସରଣ ଦୋଷ ଥିବା ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୧ରୁ ୨ ଶହ କୋଟି । ଏହି ଦୋଷ ହାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ବଦଳେ: ୟୁରୋପରେ ୨୫% ଓ ଏସିଆରେ ୮୦% ଲୋକ ଏହି ଦୋଷରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।  ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି ସର୍ବାଧିକ ସାଧାରଣ ବେମାରୀ । ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧୪ରୁ ୪୯% ଓ ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧.୨-୪୨% ଏହି ଦୋଷରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।. ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି ସାଧାରଣତଃ ବଡ଼ ପିଲା ଓ ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କର ହୁଏ । ପ୍ରାୟ ୩୫ ବର୍ଷ ପରେ ପ୍ରେସବାୟୋପିଆ ହୁଏ । ସନ ୨୦୧୩ରେ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରତିସରଣ ଦୋଷ ସଂଶୋଧନ ନ କରାଯାଇଥିବା ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୬୬୦ ନିୟୁତ (ପ୍ରତି ୧୦୦ରେ ୧୦ଜଣ) ଥଲା । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୯.୫ ନିୟୁତ ଲୋକ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରତିସରଣ ଦୋଷରୁ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ଦୃଷ୍ଟିହୀନତାର ସର୍ବାଧିକ କାରଣ ମଧ୍ୟରେ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରତିସରଣ ଦୋଷ ସ‌ହିତ ପରଳ, ମାକୁଲାର ଡିଜେନେରେସନ ଓ ଜୀବସାର କ ଅଭାବର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭୂମିକା ଥାଏ ।

ଆଧାର 

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ