Cysticercosis
Cysticercosis ita’iinsa qaamaa faallama karaa young form (cysticercus) pork tapeworm jedhamurraa uummamuudha (Taenia solium). Namoonni waggadhaaf mallattoo xiqqoo argu yookin mallattoo omaatuu otoo hin argin turun,qaama YKN gogaa isaaniirratti ita’iinsi seentii meetra tokkoo anga lamaa ta’uu fi kan dhukkubbii hin qabne uummama, YKN yoo sammuun tuqame neurological symptoms qabaatu. Ita’iinsii jajjabina qabu kun erga mul’atee kaasee ji’oota yookin waggoota booda gar malee ita’uun/guddachuun dhukkubuu eegala.  Biyyoota guddachaa jiran keessatti kun yeroo baay’ee ka’uumsa seizuretii.

Ka’uumsa isaa fi tooftaa ittiin qoratamu 
Yeroo baay’ee kan inni ittin nama qabu nyaata yookin bishaan hanqaaqu raammoo hadhaa/heexoo tiin faallame nyaachu fi dhuguudhaani. <! --  --> kuduraalen hin bilchaatin kanaaf ka’uumsa guddaadha.  Hanqaaqun raammoo heexoo/hadhaa bobbaa nama raammoo kanaan faallamee irraa kan dhufuudha, wanti kunis taeniasis jedhamee beekkama.  “Taeniasis” dhukkuba gara biraa xannacha foon keessatti argamu otoo hin bilchaatin yoo nyaatan kan nama qabuudha.  Namoonnii nama hadhaa/heexoo qabu waliin jiraatu carraan inni dhukkuba “cysticercosis”n qabamuu isaa ol¬-aanadha.  Qorannoon dhukkuba kanaa karaa aspiration xannacha uummame ilaaludhan geggeeffama.  Suura sammuu karaa computer tomography (CT) fudhacuun YKN magnetic resonance imaging (MRI) fayyadamuun dhukkubichii sammuu keessa jiraachuu fi dhiisuu addaan baasuuf baay’ee gargaara.  Baay’achuun lakkoofsa ceelii dhiiga hadii/white blood cell, kunis eosinophils jedhama, dhiignii cerebral spinal fluid keessatti argamus akka mallattoo tokkootti ni gargaara.

Ittisaa fi too’annaa 
Faalamuun kun qulqullina dhuunfaa eeggachuu fi sanitationdhaan ga’uumsaan ittifamuu ni danda’a. Kunis: Foon sirriitti bilcheessuu, qulqullina bobbaa sirriitti eeggachuutoilets fi bishaan qulqulluu fayyadamuu dabalata. Dhukkubicha “taeniasis” dhaan yaalun akka hin tamsaane ittisuuf gargaara. yaaliin qaama “nervous system” hin dabalanne tarii barbaachisaa ta’uu dhiisuu mala.  Yaaliin “neurocysticercosis” waliin taasifamu qorichoota praziquantel YKN albendazoletin godhama. Isaan kun yeroo dheeraa barbaaduu malu. Steroids, yeroo qorichoonni kun fudhataman dhiibbaa fayyaa isaan fidan ittisuuf/anti-inflammation fi anti-seizure medications ni barbaachisu.  Yeroo tokko tokkoo xannacha basuuf yaliin baqaqsuu ni taasifama.

Tamsa’iina dhukkubichaa 
Dhukkubnii raammoo hadhaa/heexoo keessumattu biyyoota Asiyaa, Afrikaa saaraa gadii fi Laatin Ameerikaa keessatti beekkamaadha. beentaan anga 25 ta’an faallamaniiru jedhameet amanama. Biyyoota guddatan keessati garu kun gonkumaa waan barame miti. Sadarkaa addunyaatti bara 1990 itti namoota 700 kan ajjeese dhukkubni kun bara 2010 keessa namoota 1,200 akka ajjeese gabaafameera. “Cysticercosis”n nama malees booyye fi saawwan kan faalu ta’u illee mallatton yeroo gabaabaadhaaf qofa darbee darbee irratti mul’ata. Dhukkubni kun seenaa dhala namaa keessatti kan mul’achaa tureedha. Dhukkuboota dagataman keessa isa tokko neglected tropical diseases.

Maddawwan