Wangoo 2021


Jechoota Afaan Ingiliffaa Qubee A'n jalqaban.

Adjective

a 	
	1. qubee jalqabaa kan afaan Ingilizii. 2. barnoota irratti, qabxii hojii sadarkaa ol'aanaatiif, kennamu, tokko

aardvark 	
	awwaaldiigessa, olokee

aardwolf 	
	golloo (gosa waraabessaa qalloo)

Ab

aback 	
	I. rifachuu, na'uu. 2. duubatti hafuu

abacus 	
	caasaa sibiilaa gaggabaabduu kan waanti akk sibiilaa yookiin callee irra naqame (kan dur daa'ima lakkoofsa ittiin barsiisan)

abandon 	
	1. guutummaatti dhiisuu. 2. ganuu

abandoned 	
	1. kan gutame, kan dhiisame, duwwaa. 2. duubatti kan hafe.

abase 	
	I. qaana'uu. salphachuu, salphisuu 2. aankii loltummaa fi kkf gad butuu

abasement 	
	salphina

abashed 	
	qaana'uu, yeella'uu, saalfachuu

abate 	
	laafuu, qabbanaa'uu, callisuu

abattoir	
	lafqalii, maggoraa, qeeraa

abbess 	
	bulchituu gamoo/gadaamii dubartootaa

abbey	
	gadaamii

abbot	
	bulchaa gadaamii

abbreviate 	
	gabaabsuu (jecha), gabaajeen barreessuu

abbreviation 	
	gabaajee

abdicate 	
	I. aangoo ofii fedhiin dhiisuu 2. ittigaafatamummaa ofii sirriitti bu'uu dhabuu

abdomen	
	huffaa, garaa

abduct 	
	butuu, ukkaamsanii fuudhanii deemuu

abduction 	
	butii, ukkaamsanii fuudhanii deemuu

aberration 	
	Waan baratame tokko irraa maquu

abet	
	namni tokko waan dogoggoraa yookiin waan sirrii hin taane akka hojjetu jajjabeessuu ykn gargaaruu

abettor	
	hojii gadhee yookiin waan gaarii hin taaneef nama nama kakaasu

abeyance 	
	yeroodhaaf hojiirra akka hin oolle waan ittifame

abhor 	
	jibbuu, balfuu

abhorrent 	
	fokkisaa, fokkistuu, fucungee

abide 	
	1. obsuu 2. bakka tokko turuu

abiding 	
	yeroo dheeraaf kan turu, waara'aa

ability 	
	dandeettii

abject 	
	salphaa, kan salphatee

abjure 	
	waan tokko dhiisuuf kakachuu yookiin waadaa galuu (amantii, mirgaafi kkf)

ablaze 	
	1.garmalee kan gubatu. 2. miidhagaa, gammachiisaa.

able 	
	1. dandeettii, humnaa fi beekumsa kan qabu. 2. kan danda'u.

ablutions	
	harka yookiin dhaqna dhiqachuu (kees. wayita sagaduuf jedhanitti)

abnegate 	
	of ganuu

abnormal 	
	waan beekamu yookiin waan 

barame irraa adda kan ta'e, waan keessummaa.

aboard 	
	doonii, baaburaa fi xiyyaara kan yaabbatan.

abode 	
	mana, bakka jireenyaa

abolish	
	dhabamsiisuu, barbadeessuu, haquu

abominable 	
	1. suukanneessaa, jibbisiisaa 2. baay'ee gadhee

abominate 	
	jibbuu, balfuu

abomination 	
	suukanneessaa, jibbisisaa

aboriginal 	
	durii jalqabee lafa tokko irra kan jiraate, abbaa biyyaa

aborigine 	
	biyya tokko keessa durii jalqabee namoota jiraachaa turan, abba biyyaa

abort 	
	1. ulfa ofirraa baasuu 2. gatachuu

abortion 	
	ulfa-baasuu, hankaassa

abortive 	
	karoora hin milkoofne, bu'aa-maleessa

abound 	
	baay'inaan argamuu

about 	
	waa'ee

above 	
	irra, irra-keessa, ol

abrade 	
	riguu, quncisuu

abrasion	
	dhagna hooquudhaan gogaan akka dheekkamu taasisuu, horbobbuu

abrasive 	
	saakarraa'aa, wayita tuqan waan nama quuqu

abreast 	
	wal cinaa (kallatti tokkotti garagaluudhaan yookiin kallatti tokkotti fuulleffachuudhaan)

abridge 	
	gabaabsuu (katabbii kitaabaa fi kkf)

abridgment 	
	katabbii gabaabbate (waan akka asoosamaafi kkf)

abroad 	
	biyya alaa, biyya bakkee

abrogate 	
	diiguu, dhabamsiisuu

abrogation 	
	diguu (seera)

abrupt 	
	1. waan itti hin yaadamiin, waan tasaa 2. addaan kukkutuu (haasaa)

abruptly 	
	akka tasaa

abruptness 	
	1. addaan ciccituu (sagaleedhaaf) 2. addaggummaa, kabajaa agarsiisuu dhabuu

abscess 	
	dhiitoo malaa qabu

abscond	
	utuu namni hin beekiin suuta miliquu (akka hin hidhamne)

abseentism 	
	argamuu dhabuu. hafuu (hojiif kkf irraa)

absence 	
	I. argamuu dhabuu 2. hafuu (barnootarraa)

absent 	
	kan hin jirre, kan hafe, kan hin argamne

absentee 	
	bakka silaa argamu qabutti nama hin argamiin hafe.

absolute 	
	hir'ina kan hin qabne, amansiisaa, daangaa maleessa (aangoodhaaf)

absolutely 	
	gonkumaa, tasumaa, abadan, cirayyuu, matumaa

absolution 	
	cubbuu irraa dhiiqamuu, dhiifamuu cubbuu. aagii

absolutism 	
	sirna ol'aantummaa siyaasaa kan gartuu tokkoo kophaa

absolve 	
	1. namni tokko balleessaa yookiin yakka irraa walaba tu'uu isaa labsuu 2. qulleessuu (cubbuu irraa)

absorb 	
	xuuxuu, harkisuu (dhangala'aaf)

absorbent 	
	waanta waan dangala'aa laafaatii xuuxu/harkisu

absorbing 	
	kan qalbii namaa hawwatu, kan xuuxu

absorption 	
	yaadaun liqimsamuuu

abstain 	
	1. sagalee kennuu irraa of qusachuu (filannoo irratti)  2. waan jaallatun gochu irraa of ittisuu.

abstemious 	
	1. nama baay'ee hin nyaannee fi hin dhugne. 2. waan barbaadan yookin  jaallatan akka fedhanitti argachuu dhabuu.

abstention 	
	Waan tokko gochuu irraa of tiksuu (kees. filannoo irratti sagalee kennuu irraa)

abstinence 	
	waan tokko guutuummaatti lagachuu (saalquunnamtiifi kkf)

abstract 	
	waan yaadumaan mul'atu garuummoo qabatamaan hin jirre (axareeraa, yaada waliigalaa, kan kitaabaafi kkf gabaabaatti cuunfamee kan barreeffame)

abstract noun 	
	maqaa wantoo, killayyaa

abstruse 	
	hubachuuf ulfaataa waan ta'e tokko

absurd 	
	1. waan amansisaa hin taane. kan sababa hin qabne 2.gowwaa, jufunfula

absurdism 	
	waan hiika hin qabne, gochaa gowwaa

abundance	
	baay'ina, heddumina, cafii

abundant	
	wacaqa, hedduu, baay'ee, danuu

abuse 	
	1. waan gadheetiif itti fayyadamuu (aangoo fi mirga qaban) 2. miidhuu 3. arrabsuu

abusive 	
	nama nama arrabsu, jecha ulfina namaa sulphisu

abute	
	arrabsuu

abysmal	
	1. baay'ee gadhee 2. ol'aanaa guddaa

abyss	
	qililee, bowwaa gad fagoo

Ac

acacia 	
	dhaddacha, ajoo, laaftoo, garbii

academic 	
	I. kan barnootaa, barnootatti 2. hojii barkaan hojjetamu caalaatti dubbisuu fi qu'annoo irratti kan xiyyeeffate.

academy 	
	akkaadaamii

accede 	
	1. bakka ol'aanaa qabachuu (kees. Mootii yookiin giiftii ta'uuf) 2. Walii galuu, wal ta'uu

accelerate 	
	sardamsuu dabaluu

acceleration 	
	sardamsuu

accelerator 	
	meeshaa saffisa makiinaa to'atu kan makiinaa kaassa jiru.

accent 	
	1. akkaataa itti haasa'an ykn dubbatan. 2. axarroo mataa jechootaa irra kaa'amu.

accept 	
	fudhachuu

acceptability 	
	fudhatamummaa

acceptable 	
	fadhatamaa

access 	
	mala ykn daandii waan tokko bira gahuuf nama dandeessisu, odeeffannoo fudhachuuf ykn kaa'achuuf harshama Kompiiteraa banuu

accessible 	
	itti fayyadamuu ykn bira gahuun waan danda'amu.

accession 	
	1. dubamuu, aangoo argachuu, muudamuu 2. Dabala, Edaasa

accessory 	
	1. meeshaalee jijjiirraa makiinaa fi kaameeraa 2. nama yakka hejjechuu irratti nama gargaaru ykn kan akkaataa yakkaa beeku 3. faaya dubartootaa

accident 	
	Balaa

accidental 	
	waan tasaa, waan hin yaadamiin

accidentally	
	tasa, otoo hin yaadamiin, dimmaa

acclaim 	
	1. waan tokko gammachuudhaan fudhachuu 2. nama tokko uummata fuulduratti leellisuu

acclamation 	
	simannaa o'aa

acclimatize 	
	madaquu

accolade 	
	kamajaa argachuu

accommodate 	
	1. bakka bultii namaaf kennuu 2. yeroo karoora baasan waantota tokko tokko Hubannoo keessa galchuu 3. madaquu 4. gargaaruu

accommodation 	
	1. mana kutaa tokko ykn lama qabu kan keessa jiraachuuf ta'u. 2. walta'insa

accompaniment	
	1. kan faana deemu, waanta waan kan biraa utubu, jalee 2. waa'ila (muuziqaaf)

accompanist 	
	meeshaa muuziqaa nama taphatu

accompany 	
	1. faana deemuu 2. erga waan tokko namatti kennanii booda waan kan biraa immoo faana kennuu. 3. meeshaa muuziqaa taphachuu

accomplice 	
	tumsaa, tumsituu, baabsituu

accomplish 	
	fiixaan baasuu, raawwachuu

accomplished 	
	kan Ogummaa qabu, sirriitti kan leenjifame

accomplishment	
	1. waan tokko haala milkaa'een xumuruu 2. kennaa uumamaa 3. milkaawwii

accord 	
	walii galtee, aangoo ykn mirga kennuu

accordingly	
	haaluma kanaan, kanaaf

accordion	
	Akkoordiyoonii (gosa meeshaa muuziqaati)

accost	
	nama hin beekne itti dhiyaatanii haasofsiisuu

account 	
	1. herrega 2. maallaqa mana baankii kaa'ame 3. gabaasa waan tokkoo (kees. poolisiif dhiyaatu)

accountable 	
	gaafatamaa, gaafatamtuu (waan itti gaafatamummaan namarra jirutti)

accountant 	
	herregaa, herregduu

accredit 	
	1. Muuduu (Ambaasaaddara) 2. fudhama kan argate (yaada, amantii fi kkf)

accrue 	
	guddachuu, dabaluu

accumulate 	
	waan tokko suuta walitti qabanii baay'ifachuu.

accumulator 	
	baatirii huna elektirikiin guutamu

accuracy 	
	sirrummaa, dogoggora dhabuu

accurate 	
	sirrii, dogoggora kan hin qabne

accurately 	
	qajeeltootti, dogoggora malee

accursed 	
	abaaramaa, sokkaa'amaa

accusation 	
	himannaa, himata

accusative 	
	aantima, antima

accuse	
	yakkuu, himachuu

accused 	
	himatamaa, himatamtuu

accuser	
	himataa, himattuu

accustom 	
	waan tokko itti baruu, of madaqsuu

accustomed 	
	waan beekamaa, waan baratame

ace	
	1. nama dandeettii guddaa qabu. 2. kaartaa isa ittiin taphatan (lakkoofsa tokko)

acerbity 	
	amala ykn haasaa hamaa

acetic	
	dhangaggaa'aa

acetylene 	
	gaasii bifa maleessa (C2h2) kan waan akka sibiilaa walitti suphuuf gargaaru

ache 	
	waraansa

achieve 	
	waan barbaadan argachuu

achievement 	
	hojii haala milkaa'aan hojjetamee galma isaa gahe.

acid	
	asiidii

acidic 	
	asiidawaa

acidity 	
	asiidummaa

acknowledge 	
	1. dhugeeffachuu 2. dhugeeffannaa ofii beeksisuu 3. hoqubaa dhiyeessuu

acknowledgement	
	1. galata 2. waan tokko beekanii amananii fudhachuu

acme	
	bantii ykn Fiixee waan tokkoo isa dhumaa

acne 	
	dhukkuba gogaa/coraa (waan akka finnisaa dhaqna irratti akka bahu godhu)

acorn 	
	gosa ija muka qilxuu

acoustic	
	kan sagalee, saayinsii sagalee fi miira dhageettii

acoustics 	
	1. sagalee wajjin waan walqabate. 2. meeshaa muuziqaa kan humna elektirikii hin barbaanne. 3. qo'annoo sagalee saayinsaawwaa 4. haala sagalee kan gamoo tokko keessaa dhagahamu

acquaint 	
	namni tokko waa'ee waan tokkoo akka beeku gochuu

acquaintance 	
	1. Beekumsa xiqqoo waa'ee waan tokkoo irratti 2. nama beekan garuu immoo kan hagasmara walitti hin dhiyaanne.

acquiesce 	
	mormii tokko malee waan tokko fudhachuu

acquiescence 	
	Waliigaltee (fedhiin)

acquire 	
	argachuu, gonfachuu (beekumsa)

acquisition 	
	argachuu (Qabeenya)

acquit 	
	namni tokko yakka irraa walaba ta'uu isaa beeksisuu

acquittal 	
	murtii namni tokko yakka ittiin himatame irraa bilisa ta'uu hubachiisu

acre 	
	bal'ina lafaa kan iskuwer meetirii 4050

acrid 	
	waan foolii cumaa ykn hadhaa'aa cimaa qabu

acrimonious 	
	1. hadhaa'aa 2.cimaa, jabaa (falmiif)

acrimony 	
	qiriiphaa, akiroobaatii

acronym 	
	qubeelee jalqabaa walitti fiduun jecha uumamu

acronym 	
	qubeelee jalqabaa walitti fiduun jecha uumamu

act 	
	1. gochaa, hojii 2. gochuu, hojjechuu, taphachuu 3. agarsiisa (diraamaaf kkf)

acting 	
	eeggataa, eeggattuu

action 	
	hojmaata, gochaa

activate 	
	si'eessuu, kaasuu

active 	
	si'aawaa, si'ooftuu, hisataa, hisattuu

activity 	
	sochii, hojii

actor	
	taatoo (dhiiraaf)

actors 	
	taatota

actress 	
	taatoo (dubartii)

actual 	
	1. kan dhugaa, isa sirrii 2. kan amma jiru

actually 	
	dhugaadhumatti

actuate 	
	1. maashiniin akka hojjetu gochuu 2. kakaasuu

acuity 	
	gamnummaa, abshaalummaa, haxxummaa, si'aayina qabaachuu

acumen 	
	dandeettii dafanii murtii kennuu (waa dafanii hubatanii)

acupuncture 	
	mala lilmoo qaqallootiin narvii waraananii wal'aanuu

acute 	
	rakkisaa, cimaa (dhukkubaaf)

Ad

ad hoc 	
	kaayyoo addaa tokkoof waan dhaabbate, dursee waan itti hin yaadamiin

ad lib	
	1. barreeffama osoo harkatti hin qabatii dubbachuu, fakkeessuu 2. utuu hin dhiphatiin

adage	
	mammaaksa

adamant 	
	nama laafaatti yaada isaa hin jijjiirre

Adam's apple 	
	liqimsituu, lumma, kokkee

adapt 	
	madaqsuu

adaptability 	
	haalota jijijjiramanitti madaquu

adapter 	
	karaa haaraa ta'een waan tokkotti fayyadamuuf meeshaa nama gargaaru.

add 	
	dabaluu, eda'uu

addendum 	
	katabbii akka dabalataatti dhuma irratti barreeffamu

addict	
	nama araada wayii qabu

addiction 	
	araada, haraaraa

addictive 	
	araachisaa

addition 	
	dabala, edaasa

additional 	
	dabalata, edaasa

additive 	
	quyyifa waan nyaataa fi qorichatti dabalamu

addled	
	1. diddoo, ajoo, ajeessaa, 2. burjaaja'aa, burjaajoftuu

address 	
	teessuma, teessoo

adduce 	
	dhiyeessuu (akka ragaa ykn fkn itti)

adept 	
	ogeessa, hayyuu

adequate 	
	ga'aa, quubsaa

adhere 	
	1. hordofuu (seera, sirna fi kkf) 2. wayitti qabachuu 3. yaada/kaayyoo tokkotti cichuu, deeggaruu

adherence 	
	deeggartummaa

adherent 	
	deggeraa, deggertuu (jaarmiyaa siyaasaa fi kkf)

adhesion 	
	waan tokkotti qabachuu/maxxanuu

adhesive 	
	haphee

adjacent 	
	wal bira, cinaa kan jiru, itti aanee

adjective 	
	addeessa

adjoining 	
	dhihoo, cinaa kan jiru

adjourn 	
	1. guyyaa birootiif dabarsaa (walga'ii fi kkf) 2. bakka kan biraa deemuu

adjournment 	
	beellama

adjudge 	
	waanti tokko dhugaa ta'uu isaa beeksisuu yookiin akka waan dhugaa ta'etti fudhachuu

adjudicate 	
	1. waldhabdee namoota giddii jiru gad fageenyaan xiinxalanii murtii kennuu 2. dugommii irratti akka abbaa murtii ta'anii hojjechuu

adjunct 	
	1. waan akka miitootti waan tokkotti dabalamee garuu immoo hagasmara barbaachisaa hin taane 2. gochima tokko caalaatti ibsuuf dabalgochima himaaf kanneen fakkaatanitti dabalamu

adjure	
	jabeessanii gaafachuu

adjust 	
	sirreessuu, tottolchuu (haala haaraa wajjin akka wal fudhatu)

adjustable 	
	akka barbaadanitti sirreeffamuu waan danda'u

adjutant 	
	qondaala loltuu kan dhimma bulchiinsaa fi naamusaatti itti gaafatamaa ta'e.

administer 	
	1. bulchuu, to'achuu 2. hojii irra oolchuu 3. qoricha kennuu

administration 	
	bulchiinsa

administrator 	
	bulchaa, gaggeessaa

admirable 	
	kan dinqisiifamu, dinqisiisaa, maalalchisaa

admiral 	
	qondaala ol'aanaa kan humna galaanaa

admiration 	
	dinqisiifannoo, raajeffannaa, maalalchiifannaa

admire 	
	jajuu, dinqisiifachuu

admirer 	
	leellisaa, leelliftuu

admissible 	
	waan fudhatama qabu rakkina kan hin qabne

admission 	
	1. waan balleessan tokko amananii fudhachuu 2. seenuu 3. gatii seensaa

admit 	
	1. amanuu (balleessaa) 2. akka seenuuf eeyyamuu

admittance 	
	mirga seensaa

admixture 	
	makaa, makamaa

admonish 	
	1. akeekkachiisuu 2. gorsuu (haala jabaa ta'een) 3. dheekkamuu

admonishment	
	akkeekkachiisa,    (amala sirreessuuf)

admonition 	
	ifaatii, ifaatoo, (amala sirreessuuf)

admonitory	
	akeekkachiisa

ado	
	walanee, rakkina deddeebi'u

adobe 	
	xubii aduudhaan gogfame

adolescence 	
	yeroo dargaggummaa, saalfannoo

adolescent 	
	dardara, shamarra

adopt 	
	1. mucaa ormaa fuudhanii akka kan ofiitti guddifachuu 2. waan tokko akka kan ofiitti itti fayyadamuu 3. nama tokko akka kaadhimaatti ykn bakka bu'aatti filuu 4. gabaasa, yaada fudhachuu (raggaasisuuf)

adoption 	
	1. yaada nama kan biraa fudhatanii itti fayyadamuu 2. guddifachaa fudhachuu

adorable 	
	jaallatamaa, jaallatamtuu

adoration	
	jaalala guddaa, leellifannaa (baay'ina jaalalaa irraan kan ka'e)

adore	
	baay'isanii jaalachuu, leellisuu, faarsuu

adorn 	
	shashaqachuu, ofbareechuu, bareechuu, fuuluu

adornment 	
	faaya, jifaara

adrenal 	
	adireenaalii

adrenalin	
	adireenaaliinii (hormoonii adireenaaliin omishamu)

adrift 	
	doonii ykn bidiruu lafatti hin hidhamne kan callisee bishaanirra bololi'u

adroit 	
	qareessa, qareettii, si'aawaa

adulate 	
	garmalee leellisuu, faarsuu

adulation 	
	jajuu, dinqisiifachuu

adult 	
	ga'eessa

adulterate 	
	waan biraa itti makuudhaan waan tokko ququllinni isaa akka gadi bu'u gochuu

adulterer 	
	halalee, eejjaa, mermertuu

adulteress 	
	ejjaa, halalee,

adulterous 	
	halalee, eejjaa, mermertuu

adultery 	
	ejja, halalummaa, gaalamootummaa

advance 	
	1. gara fuulduraatti deemuu, dhiibuu 2. osoo hojiin hin xumuramiin maallaqa dursee kenname, liqii 3. gatii dabalataa (gochima) 1. haala sodaachisaa ta'een gara namaatti adeemuu 2. jijjiirama ykn guddina agarsiisuu 3. liqeessuu 4. mariif yaada dhiyaassuu 5. gatiin meeshaalee dabaluu

advancement 	
	guddina hojii ykn aankii

advantage 	
	faayidaa irra wayyaa'aa ta'e, carraa gaarii, bu'aa, rahaa

advantageous 	
	bu'aa qabeessa, kan caalaatti faayidaa qabu

advent 	
	1. gahuu, dhiyaachuu 2. ayyaanni gooftaa keenya yesuus gahuu isaan dura torbanoota jiran arfan.

adventitious 	
	waan tasa ta'e

adventure 	
	1. imala balaa fiduu danda'u 2. jabduu, gochaa hagasmara beekamaa hin taane

adventurer 	
	nama jabduu hojjechuu barbaadu

adventurous 	
	balaa kan fidu ta'us waan haaraa raaw'achuf nama yaalu

adverb 	
	dabalgochima

adversary 	
	diina, nyaaphaa, siddii, amajaajii

adverse 	
	faallaa kan ta'e, mijaa'aa kan hin taane

adversity 	
	rakkina, yeroo gadhee

advertise 	
	dhaadhessuu, beeksisuu (meeshaalee daldalaa)

advertisement 	
	beeksisa, dhaadheessa (kan daldalaa)

advertiser 	
	dhaadhessaa, dhaadhessituu, beeksisuu

advice 	
	gorsa (gorsuu)

advisable 	
	yoo godhan yookiin yoo raaw'atan filatamaa waan ta'e

advise 	
	gorsa

advisor 	
	gorsaa, gorsituu, makkala, gorsa nama kennu (barataadhaaf.)

advisory 	
	gorsaa, gorsituu

advocacy 	
	1. deggersa kennuu 2.ahukaattummaa

advocate 	
	waan tokkko deggeranii addababa'itti dubbachuu (n) 1. waan tokko deggeree nama addababa'itti dubbatu 2. Abukaattoo

adze	
	qottoo

ae

aerate 	
	waan dhangala'aatti qilleensa qicuu

aerial	
	gaanfollee, anteenaa (adj) xiyyaura/qillensa irraa

aerie	
	man'ee allaattiilee (kanneen akka risaa fi kk fakkaatanii)

aerobics 	
	erobiksii (gosa ispoortii baay'ina oksijiinii qaama keessa jiru dabaluuf hojjetamu)

aerodrome 	
	buufata xiyyaaraa

aeronautics 	
	barnoota xiyyaara suphuu fi oofuu (saayinsii irratti kan hundaa'e)

aeroplane 	
	xiyyaara

aesthetic 	
	dinqisiifannaa bareedinaa (kees. artii keessatti )

af

afar 	
	fagootti

affable 	
	nama laafaatti itti dhiyaachuun danda'amu, kan namatti hin ulfaanne

affair 	
	giroo, dhimma, haajaa

affect 	
	1. dhiibbaa gochuu 2. tuquu 3. miira gaddaa

affectation 	
	amala kijibaa (fakkeessuuf kan agarsiisan)

affected 	
	itti fakkeessuuf waan hojjetame, garaa irraa kan hin maddine

affection 	
	jaalala, kabajaa

affectionate	
	jaallatamtuu, jaallatamau

affidavit 	
	sagalee kakaa (kan barreeffamaan mana murtiif dhihaate)

affiliate 	
	nama/dhaabbata tokko dhaabbata beekamaa kan biraa wajin wal quunnamsiisuu

affinity 	
	1. hariiroo yookiin waliti dhufeenya jabaa 2. wal fakkeenya mirkaneessuu

affirm	
	mirkaneessuu

affirmation 	
	mirkaneessuu

affirmative 	
	tole haa ta'u jedhanii waliigaluu (n) jecha waliigaltee agarsiisu (eeyyee tole)

affix	
	maxxansuu (keenyan manaa irratti)

affixes 	
	fufata

afflict	
	gidiraa arguu, dhiphachuu

affliction 	
	gidiraa, cinqi, rakkina, dhukkuba jabaa

affluence 	
	duroommi, sooroma, badhaadhummaa

affluent 	
	sooressa, badhaadhaa

afford 	
	danda'uu (maallaqa, yeroo fi waantoota fafakkaatan aarsaa gochuuf yookiin baasuuf)

afforest 	
	bosona uwwisuu

affray	
	jeequmsa, goolii, lola

affront	
	jecha/ haasaa nama mufachiisu, arrabsoo

afield	
	bakka barame iraa fagaachuu

afire 	
	gubachuutti waan jiru

aflame 	
	1. kan boba'u 2. baay'ee qaana'uu yookiin dharraa ol'aanaa agarsiisuu

afloat 	
	1. kan bololi'u (bishaan irra) 2. galaana irra, doonii irra 3. rakkina/cinqii keessaa ba'uu

afoot 	
	waan ta'uutti jiru

aforesaid 	
	waan dursee jedhame

afraid	
	sodaadhaan kan guutame

afresh 	
	keessa deebi'uu, akka haaraatti jalqubuu

Afro 	
	goofaree, Afrikaa wajjin hidhata waan qabu

aft	
	dudduuba doonii

after 	
	booda, booddee, duuba, gulana, maayessa

afterbirth	
	daatii, obbaatii

aftermath	
	taatee gadhee /hamaa

afternoon	
	waaree booda

afterwards	
	eger, booddee

ag

again	
	ammas, lamuu, irra deebi, lammata, ammallee

Against	
	farra

agape	
	afaan banuu (dinqisiifannaa ofii ibsuuf yookii amuummachuuf)

agaric 	
	harraqoo, uukkoo, horroqoo, shashara. commee, abbaa-maarqoo, dhuufuu jaarsaa

age	
	umurii, ganna, waggaa

aged	
	otontoraa, otontortuu, dulloomaa, dulloomtuu

ageless	
	kan barabaraa. waan hin dulloomne

agency	
	1. dhaabbata daldalaa tajaajila murtaa'e kennu 2. waajjira mootunmaa tajaajila murtaa'e kennu

agenda	
	ajandaa

agent	
	abbaana, wakiila

agglomerate	
	walitti qabuu, waitti sassaabuu

agglomeration	
	bakka tokkotti kuusamuu, baay'achuu

agglutinate	
	walitti qabsiisuu

aggrandize	
	guddisuu, dabalu

aggravate	
	abaasuu

aggregate	
	dimshaasha, edaasa/ herrega waliigalaa

aggression	
	miira diinummaa, jibba

aggressive	
	kan dubbii yookiin lola jaalatu

aggressor	
	weerartuu, biyya yookiin nama dursee lola yookiin dubbii jalqabu

aggrieved	
	kan gadde, midhamaa

aghast	
	sodaa fi naasuudhaan guutamuu

agile	
	Si'aawaa, si'ooftuu

agility	
	si'aayina

agitate	
	1. kakaasuu, dadammaqsuu (deggersa/mormii) 2. bulbuluu, sochoosuu (waan dhangala'aa)

agitation 	
	1. dadammaqsa 2. cinqii, yaaddoo yookiin gammachuu

agitator 	
	kakaastuu, dadammaqsituu, namooti duula yookiin hiriira irratti akka qooda fudhatan kakaasuu

aglow 	
	kan ifu, sirritti kan ho'u

agnostic 	
	waa'ee wantoota qabatamaan mul'atani malee waa'ee Waaqayyoo waan tokkollee beekuun hin danda'amu nama jedhu

ago 	
	.... dura, ...darbeera

agog 	
	dharra'aa, fedhii ol'aanaa kan qabu

agony 	
	dhiphina, gidiraa, gadadoo, hiraara, dararaa, badada

agrarian 	
	Waan qonnaa wajjin walitti dhufeenya qabu

agree	
	waliigaluu, wal ta'uu

agreeable	
	itti waliigaluun waan danda'amu, gammachiisaa

agreement	
	waligaltee, dilaala, walta'iinsa

agriculture 	
	qonnaa, qotiisa

aground	
	lafa bishaanii galaana jala jiru tuquu/bira ga'uu

ah

ahead 	
	gara fulduraatti

ai

aid	
	gargaarsa, deggersa, hirpha (v) gargaaruu, deggeruu

aide	
	gargaaraa, gargaartuu

ail	
	dhukkubsachuu

ailment	
	dhukkuba, dhibee

aim	
	kaayyoo, galii, akeeka (v) giyyaafachuu, akeekuu

air	
	qilleensa

air force	
	humna qilleensaa

air pump	
	buufaa

airborne	
	qilleensa keessa kan deemu

aircraft	
	xiyyaaraa fi wantoota fafakkaatan kan qilleensa keessa barrisan

airfield	
	qubata xiyyaaraa (keessaayyuu kan waraanaa)

airline	
	daandii qilleensaa

airmail	
	xalayaa xiyyaaraan ergamu

airman	
	miseensa humna qilleensaa

airplane	
	xiyyaara, baaburbaallee

airport	
	dirree xiyyaaraa

airstrip	
	daandii qalloo xiyyaarri irra fiigee qubatu yookiin kan irraa ka'u

airtight	
	kan qilleensa hin galchine

airy	
	qilleensawaa

aisle	
	barcuma tarree naqamee jiru gidduu karaa ittiin darban

aj

ajar	
	balbala xinnoo saaqamee jiru

ak

akimbo	
	harka mudhii gara gadiirra kaa'uu

akin	
	wal fakkaataa

al

alacrity	
	fedhii guddaa, hawwii ol'aanaa

alarm	
	1. naasuu, Sodaa 2. sagalee balaan yookiin rakkoon wayii kan jiru ta'uusaa himu 3. meeshaa rakkoon kan jiru  ta'uusaa beekee iyyu (v) akeekkachiisa kennuu, sodaachisuu, rifachiisuu

alarming	
	rifachiisaa, rifachiistuu, birrachiisaa, birrachiistuu, qaxaxii, naasisaa

albatross	
	gosa simbirroo galaanaa

albeit	
	ta'ullee, ta'us

albino	
	nama yookiin bineelda bifa isaa isa uumamaa malee dhalate (kees. kan gogaan fi rifeensi addaatu)

album	
	albamii

alcohol 	
	alkoolii

alcoholic	
	waan alkooli qabu

alcove	
	kutaa xinnoo kan mana keessaa

ale	
	gosa farsoo

alert	
	si'aawaa (n) akeekkachiisa, hubachiisa

algae	
	waabara, saaphuyyee

algebra	
	aljeebraa (gosa barnoota herregaa)

alias	
	maqaa dharaa

alibi	
	yeroo yakki hojjetame namni tokko bakka yakki itti hojjetame sana kan hin turre ta'uu isaa ragaa mirkaneessu

alien	
	1. amba, orma, alagaa 2. kan duraan beekamu irraa waan adda ta'e

alienate	
	ofirraa fageessuu, irraa baqachuu

alight	
	1. bu'uu (makiinaa, fardaa fi kkf irraa) 2. muka irra qubachuu (allaattii fi kk fakkaatan) 3. gubuchuu

align	
	waan tokko wal qixxeessanii tarree naquu

alike	
	wal fakkaataa

alimentary	
	kan nyaataa, bullaa'uu nyaataa

alimony	
	dhirsiif niitiin wayita wal hiikan, maallaqa inni tokko isa kaaniif kaffalu

alive	
	jiraataa, kan lubbuun jiru, kan hin duune

all	
	cufa, hunda, mara, jiblaa

Allah 	
	Allaah (Waaqayyo)

allay	
	qabbaneessuu, tasgabbeessuu (sodaa, shakkii)

allegation	
	himannaa (kan ragaan irratti hin dhihaatiin)

allege	
	utuu ragaan hin jiraatiin waa tokko akka dhugaatti dhiheeffatanii falmachuu

allegiance	
	amanamummaa, deggeraa ta'uu

allegory	
	fakkoommii

alleluia	
	galati Wauqayyoof

allergy	
	adanyoo

alleviate	
	gad hir'isuu, gidiraa laaffisuu/salphisuu

alley	
	daandii dhiphoo

alliance	
	bu'aa gamtaatiif jecha tokkummaa yookiin waldaa biyyoota garaagaraa gidduutti uumamu

allied	
	kan waliigale, kan walta'e

alligator	
	koromtoo

allocate	
	qooduu, hiruu, kennuu

allot	
	kennuu, qooduu (waan qaban irraa)

allotment	
	1. lafa uummataa kan abaaboo fi wantoota fakkaatan iratti misoomsuuf kiraayii fudhatame 2. qoodamee waan kenname

allow	
	hayyamuu, eeyyamuu

allowance	
	durgoo. olmaayaa

alloy	
	albuuda wal makaa (keessattuu sibila)

allude	
	eeruu, tuquu

allure 	
	hawwachuu, ofitti harkisuu

alluring 	
	hawwataa

allusion	
	eeruu, baanuu

alluvial	
	cirracha yookiin biyyoo lagii fi lolaan bakka tokko tuule

alluvial soil	
	tinfaa

ally	
	tumsaa, tumsituu, jaallee

almanac 	
	kitaaba Waan waggaa tokko keessatti raaw'atamuu malu tokko tokkoon ibsu kan akka dhaha guyyaattis tajaajilu

almighty	
	hunda kan danda'u, baay'ee guddaa, humna qabeessa

almond	
	gosa mukaa kookii fakkaatu

alms	
	raamata, kennaa, buusii

aloft	
	qilleensa keessa, ol

alone	
	kophaa, duwwaa

along	
	cinaa, bira, wajjin

alongside	
	cinaa, maddii, wajjin

aloof	
	nama namatti hin siqne

aloud	
	sagalee ol fuudhanii dubbachuu, sagalee guddaadhaan

alpha	
	qubee Giriikii isa jalqabaa

alphabet	
	arfii, qubee

alphabetical	
	toora qubeetiin

already	
	dursee, ammaan dura, armaan dura

also	
	itti dabalee, akkasumas

altar	
	siidaarsaa, dakkii

alter	
	geeddaruu, jijiiruu

alteration	
	geeddarumsa, jijiirama

altercate 	
	wal qoccolu, wal loluu

altercation	
	qoccolloo, walitti falmuu (sagalee ol fuudhanii)

alternate 	
	1. waliin jijjiiruu dabaree dabareedhaan 2. wal geeddaruu/ ta'uu

alternating current	
	kaarentii gegeeddaramaa, guyyaa lama lamatti waan dhufu

alternative	
	1. filannoo (waan lama gidduudhaa) 2. kan biraa, adda

although	
	ta'ulle, ta'us

altimeter	
	xiyyaarri afooga galaanaatii olitti fageenya hammamii irratti akka argamu meeshaa himu

altitude	
	ol fageenya

alto	
	sagalee qalloo (kees. kan dubartii)

altogether	
	guutuummaatti, guutuumaan guutuutti, hundumaa

altruism	
	faayidaa fi gammachuu namoota kan biroo dursuu, ofittoo ta'uu dhabuu

altruism	
	faayidaa fi gammachuu namoota kan biroo dursuu, ofittoo ta'uu dhabuu

aluminum	
	aluminiyamii, saldaqaa

alumnus 	
	barataa mana barnootaa, kolleejii yookiin yunivarsiti tokkoo nama ture (dhiira)

always 	
	yeroo hundumaa, hooggayyuu, yoomuu

am

amalgam 	
	1. waan ilkaanitti guutamu 2. waan makaa meerkurii qabu

amalgamate	
	walitti makuu, tokkoomsuu

amass	
	walitti qabuu, walitti guuruu (baay'inaan)

amateur	
	utuu kaffaltii hin argatiin nama ispoortii fi tiyaatira keessatti qooda fudhatu

amaze	
	dinqamuu

amazement	
	dinqamuu

amazing	
	dinqisiisaa, ajaa'ibsiisaa

Amazon	
	1. dubartii dheertuu (kan cimina qabdu) 2. dubartii loltuu (durdurii warra Giriikii keessatti)

ambassador	
	lamii, ambaasaaddara

amber	
	waanta keelloo fakkaatu kan faaya garaagaraa hojechuuf nama gargaaru

ambidextrous	
	nama harkasaa bitaas ta'e mirga qixxee itti fayyadamuu danda'u

ambiguity	
	waan hiika tokko caalaa qabu kan karaa garaagaraatiin hikamuu danda'u, kan hiikisaa shakkisisaa ta'e

ambiguous	
	waan hiiki isaa ifa hin taane Kan karaa garaagaraatin Hiikamuu danda'u

ambition	
	fedhii ol'aanaa, hawwii, niyyaa

ambitious	
	waan tokko argachuuf dharraa yookiin nama hawwii ol'aanaa qubu

ambitious	
	waan tokko argachuuf dharraa yookiin nama hawwii Ol'aanaa qabu

ambivalence	
	waan tokkoof ilaalcha gaariis gadhees qabaachuu

ambivalent	
	waa'ee waan tokkoo miira gaariis ta'ee gadhee agarsiisuufi

amble	
	tirachuu, suuta deemuu

ambulance	
	Anbulaansi

ambush	
	riphee (riphani eeguudhaan balaa geessisuu yaaluu) (v)riphuu

Ameliorate	
	waan tokko fooyyessuu

amelioration	
	fooyyessuu, wayyeessuu

amenable	
	nama yaada yookiin ajaja kennamuf hin mormine, fudhataa yaadaa

amend 	
	dogoggora sirreessuuf Waan tokkO xinnoo jijiiruu (Seeraa fi kkf)

amendment	
	Jijjiirama xinnoo (sanadii irratti..)

amends	
	beenyaa, bulii

amenity	
	tajaajila bakka tokkotti kennamu kan jireenyi akka tolu godhu, waan nama gammachiisu

amiable	
	gaimmacihiisaa, gammachiistuu

amicable	
	utuu wal hin loliin yookiin utuU wal hin dhabiin mariidhaan kan ta'e

amidst	
	gidduutti, walakkaatti

amiss	
	dogoggora

amity	
	walitti dhufeenya gaarii namoota yookiin biyyoota gidduu jiru

ammunition	
	rasaasa, meeshaa waraanaa

amnesia	
	of wallaaluu, waa hubachuu dadhabuu (sababa balaatiin)

amnesty	
	namoota biyya irratti yakka hojjetaniif seeraan dihiifama gochuu, Walaba gad dhiisuu

amniotic fluid	
	oota, daata

amoeba	
	ameebaa

amok	
	Aarii irraa kan ka'e asiif achi bubbutamuu

among	
	Baay'ee keessaa, keessaa

amoral	
	waan safuu irratti hin hundoofne

amorous	
	jaalala qaban fuulleedhumatti argisiisuu (keessaayyuu kan fedhii saalquunnamti)

amorphous	
	mololomii, boca dhabeessa

amortize	
	Idaa kaffalanii fixuu

amount	
	1. bay'na, hammamta 2. herrega maallaqaa kan walii galaa, waan tokkoon qixxee ta'uu

amour	
	Jaalala dhoksaa

Ampere	
	ampiirii

amphibian	
	bineensa kan bishaanis ta'e dachee gogaa irra jiraachuu danda'u

amphibious	
	Bineensa bishaanii fi dachee gogaa irra jiraachuu danda'u

amphitheater	
	jaarmaa/gamoo soraa/qinaaxxii maleessa kan tiyaatira keessatti agarsiisan

amphora	
	cuggee

ample	
	ga'aa yookiin kan barbaachisuu olitti

amplifier	
	sagaleessaa

amplify	
	ol fuudhuu (sagalee)

amplitude	
	bal'ina, dheeriina

ampule	
	bilqaaxxii xinnoo kan dhangala'aa qoricha ittiin bulbulan baattu

amputate	
	kutuu, muruu (miilla, harkaa)

amputated 	
	citaa, muramaa (miilla, harka), saruxxee

amputated 	
	dooluu, saruxxee

amulet	
	kudhaama, hirsii

amuse	
	gammachiisuu, kofalchiisuu

amusement	
	gammachuu, kolfa, tapha

amusing	
	kofalchiisaa, kofalchiistuu

an

an	
	tokko, tokkitti

anachronism	
	waan yeroo wajjin hin deemne

anaconda	
	gosa bofaa Ameeriikaa Kibbaatti argamu kan bineensoota caccabsee erga ajjeese booda nyaatu

anaemia	
	dhukkuba hir'ina dhiigaa

anaerobic	
	kan oksijiinii hin barbaadne ykn oksijiinii kan hin qabne

anaesthesia	
	of wallaaluu (qorichaan adoodanii)

anal	
	kan munnee, kan hudduu

analogue	
	waanta waan kan biraa wajjin wal fakkaatu

analogy	
	wal fakkeenya

analysis	
	xiinxallii

analyze	
	xiinxaluu, gamaaggamuu

anarchism	
	tiiyoorii siyaasaa, mootummaa, fi seerri hin barbaachisan jedhu

anarchist 	
	ol'aantummaan seeraa akka mirkanaa'u nama hin barbaadne

anarchy	
	seera-maleessummaa, jeequmsa

anathema	
	agana, ifannaa

anathematize	
	aganuu, ifachuu

anatomy	
	1. saayinsii waa'ee caasaa  qaama namaa yookiin kan neefkaa qu'atu 2. dhaaqamaa, caasaa qaama namaa yookiin kan bineeldaa 3. xiinxalli yookiin gorannoo waan tokkoo

ancestor	
	abuduroo, abuturoo

anchilles tendon 	
	koronyoo, qoronyoo

anchor	
	gadiitoo

ancient 	
	kan bara durii

and	
	.fi

anecdote	
	seenaa dinqisiisaa kan qabatamaan nama quunname akka durduriitti odeeffamu

anemia	
	hir'ina dhiigaa

anemometer	
	aniimameetir

anesthesia	
	of wallaaluu (qorichaan adoodani)

anesthetic	
	banjoo (tibba wal'aanssaatti qoricha namni akka of hin beekne ittiin taassissan)

anesthetize	
	adoochuu (qorichaan)

anew	
	ammas, akka haaraatti

Angel	
	ergamaa, maleekaa

anger	
	aarii

Angle	
	kofa, cabsaa, roga

angle 	
	kofa-daangeessaa

angler	
	adamsituu qurxummii

angling	
	waan nyaataa fiixee kiyyootti diranii qurxummii ittiin qaban

Anglo-American	
	lammii Ameeriikaa sanyiin isaa Ingilizii ta'e

angora	
	gosa beeyladootaa dabbassaa dheeraa qabanii

angry	
	kan aare

anguish	
	Cinqi, gidiraa, gadda guddaa

angular	
	1.qalloo, crgaramaa, ergaramtuu 2.mata-jabeessa, mata jabeettii, gogaa 3. han kofa qajeelaa gahu

animal	
	neefkaa, bineelda, horii

animalism	
	horummaa, neefkummaa

animate	
	lubbuu itti horuu, dadammaqsuu, kakaasuu

animism	
	uumamni hundi jechuun muki, dhagaan qilleensii fi kanneen fakkaatan cufti lubbuu qabu amantii jedhu

animosity	
	jibba, lola

anise	
	insilaala, kamoona, kamunii

ankle	
	kuburuu. kibirii

anklet	
	albuu

annals	
	tarreeffama argannoolee haaraa yookiin hojiilee waggaa tokko keessatti raaw'ataman kan akka tartiiba isaaniitti naqaman

annex	
	biyya kan biraa humnaan biyya kan ofitti dabaluu

annexe	
	nanneen walitti aanan kan wal qahatanii jiran

annihilate	
	1. barbadeessuu, dhabamsiisuu 2. injifachuu, mo'uu

annihilation	
	dhabamsiisa, barbadeessa

anniversary	
	ayyaana yaadannoo kan waggaa

annotate	
	ibsuu, hiikuu (katabbii)

announce	
	labsuu, beeksisuu, hubachiisuu

announcement	
	beeksisa, labsii

announcer	
	beeksisaa, beeksistuu, labsituu, Iabsaa

annoy 	
	aarsuu, dallansiisuu

annoyance	
	aarii, dallansuu

annual	
	kan waggaa

annually	
	Waggaa Waggaan

annuity	
	maallaqa waggaa waggaatti nama tokkoof kaffalamu (akka galiitti)

annul	
	seera haquu

annular	
	waan qubeelaa fakkaatu

Annunciation	
	misiraachoo

anoint	
	muuduu, dibuu (aangoof)

anomalous	
	waan beekamaa/waan barame irraa adda kan ta'e

anomaly	
	waan seeraa fi barmaatarraa beekamaa ta'een ala ta'uu

anonymity 	
	maqaa dhoksuu

anonymous	
	kan maqaan hin beekamne yookiin kan maqaan ifatti hin ibsamne

another	
	Kan biraa, abbii, ka dhibii

answer	
	deebii

ant	
	jaamaa, mixii, gonjaree

antagonism	
	amajaajummaa

Antagonist	
	nama waa mormu, faallaa kan deemu

anteater	
	olokee (gosa bineensaa arraba dheeraa qabu kan goondaa yookin mixii nyaatu)

antecedent	
	dursee kan dhufu

antecedents	
	abuduroo, abboota durii

antechamber	
	kutaa xinnoo kan gara kutaa guddaatti dabursu

antelope	
	arroolee

antenna	
	anteenaa, gaanfollee

anterior	
	fuullee kan jiru, fulduraa kan mul' 'atu

anthem	
	faaruu (kan gamtaadhaan faarfatamu)

anther	
	antarii, subba sanyii kormaa

anthill	
	koobii rimmaa

anthology	
	walaloo yookiin katabbiillee garaagaraa nama tokkoon barreeffaman kan bakka tokkichatti walitti qabaman

anthrax	
	golloobaa, cirmalee

anthropology	
	ximmada

anti	
	farra

anti-aircraft	
	farra-xiyyaaraa

antibiotic	
	antiibaayootikii, qoricha baakteeriyaa ajjeesu

antibody	
	antiibodii, farra qaama alagaa

antic	
	sochii nama kofalchiisuuf godhamu

anticipate	
	1. ni ta'a jedhanii waa eeguu 2. utuu nami kan biraan hin hojjetiin waan tokko dursanii hojjechuu 3. fulduratti waan ta'u tokko gammachuudhaan eeguu

anticlimax	
	waan nama aarsu

antics	
	nama kolfisiisuuf yookiin gammachiisuuf sochii godhamu

antidote	
	farra-summii

anti health	
	farra-fayyaa

anti meridian	
	waree dura

antimony dust	
	kuula

antipathy	
	jibba guddaa

antipeople	
	farra-uummataa

antipersonnel	
	meeshaa waraanaa nama ajeesuuf yookiin miidhuuf tolfaman

antiquary	
	nama waa'ee meeshaalee dulloomanii qoratu fi meeshaalee kanniinis walitti qabee gurguru

antiquated	
	otontoraa, dulloomaa, nama ilaalcha barri itti darbe faarsu

antique	
	meeshaa dulloomaa garuu immoo kan gatii guddaa qabu

antiquity	
	1. bara durii 2. meeshaa kan bara duri, hambaa

antiseptic	
	antiiseptiksii, keemikaalii madaan baakteeriiyaadhaan akka hin faalamne eegu

antisocial	
	farra hawaasaa

antithesis	
	faallaa waan tokkoo

antitoxin	
	farra summii

antler	
	gaafa kuruphee yookiin kan warseessaa

ant weed	
	maxxannee

anus	
	futee, munnee, bondee, fudee

anvil	
	sibiila warri tumtuun sibiila irra kaa'ani tuman

anxiety	
	yaaddoo, cinqii, badada

anxious	
	dhiphataa, dhiphattuu, cinqamaa, cinqamtuu, yaaddooftuu

any	
	kamiyyuu, eenyuyyuu, tokkollee

any body	
	eenyuyyuu, nami kamiyyuu, abbaa fedhe

anyhow	
	itti dabalee, sana ta'e kana, ta'us

anymore	
	eenyuyyuu, namni Kamiyyuu

anyone	
	si'achi

anything	
	waan halle, Waan cufa, waan tokkollee

anyway	
	haala kamiiniyyuu, karuma ta'en

anywhere	
	bukkayyuu, eessattu

ao

aorta	
	ortaa, aawortaa, ujummoo guddaa dhiiga raabsu (hidda dhiigaa isa furdaa kallattii onne isa bitaa irrraa dhufu)

ap

apace	
	ariitiidhaan, sardamsuudhaan

apart	
	1. addan fagaachuu 2. addaan ba'uu, kopha kophaa, addaan kukkutuu

apartheid	
	sirna siyaasaa Afriikaa Kibbaa keessa ture kan lammiilee biyyattii akka Sanyiisaaniitti addaan qoodee miidhaa geessiisaa ture

apartment	
	appaartaamaa

apathetic	
	nama waan okko akka dhimma isaatti hin ilaalle, kan fedhii hin qabme

apathy	
	waan tokkotti fedhii dhabuu

ape	
	bineeyyii sanyii jaldeessaa ta'anii garuu immoo kanneen eegee hin qabne

Aperient	
	qoricha garaa namaa kaasu

aperitif	
	dhugaatii soorata dura dhugamu

aperture	
	1. uraa, qaawwa xinnoo 2. karaa ifti kaameeraa keessa seenu

apex	
	fiixee, bantii

aphorism	
	Mammaaksa

aphrodisiac	
	qoricha fedhii saalquunnamtii ainta kakaasu

apiary	
	bakka gaagurrii kanniisotaaf kaa'amu

apiece	
	tokkoon tokkoon

aplomb	
	Ofitti amanuu

apologetic	
	Balleessaa isaatti gaabbee kan dhiifama gaafatu

apologize	
	dhiifama gaafachuu

apology	
	dhiifama

apoplexy	
	yaaduu akkasumas socho'uuf humna dhabuu (miidhaa hidda dliigaa sammuu keessa jiru irraa gaheen)

apostate	
	Nama amantii isaa gane

apostle	
	duuka buutuu, ergamaa, noolee

apostrophe	
	mallattoo hudhaa (')

apostrophic	
	mallattoo hudhaa (')

apotheosis	
	1. nama qulqulluu ta'uu, ayyaantuu 2. jireenya biyya lafaa dhiisuu 3. ulfina kennuu

appall	
	naasisuu. rifachiisuu

appalling	
	naasisaa, jibbisiisaa, baay'ee gadhee

apparatus	
	1. meeshaa laabraatoorii keessatti waa ittiin hojjetan 2. caasaa dhaabbataa

apparel	
	uffata, wayyaa, huccuu

apparent	
	1. ifatti kan mul'atu, ifaa, beekamaa. kan hin shakkisiifne 2. waan dhugaa fakkaatu garuu immoo dhugaa kan hin taane

apparition	
	ekeraa

appeal	
	1. gaafachuu (gaaffii hatattamaa) 2. nama hawwachuu (bareedinaan) (n) iyyata, wagii, maganata

appealant	
	iyyataa, iyyattuu

appear	
	1. mul'achuu, ga'uu 2. suuta ifa ba'uu 3. maxxanfamuu (kitaabaa fi kk fakkaatan) 4. dhihaachuu (mana murtii fi bakka fafakkaatanitti)

appearance	
	bifa

appease	
	gammachiisuu, wan isaan barbaadan kennuudhaan namooti akka qabbanaa'an gochuu

append	
	itti dabaluu (katabbii irratti) yookiin miiltoo itti qabsiisuu

appendage	
	waan waan tokkotti qabatee yookiin fufee jiru

appendicitis	
	dhukkuba garaa bu'aa

appendix	
	1. odeeffannoo dabalataa fuula dhumaa kan kitaabaa irratti kennamu, miiltoo 2. ciincha (tirfanjatii)

appertain	
	walitti dhufeenya kan qabu, ta'uu kan qabu

appetizer	
	waanta fedhiin nyaataa akka dabalu godhu (dhugaatii fi kkf)

appetite	
	fedhii nyaata nyaachuu

applaud	
	angaasuu, dhawwaaquu

applause	
	angaasuu, harka dha'uu, dhawwaaquu (n) angaasa, harka rukuttaa, dhawwaaqqii

apple	
	poomii (gosa fuduraa)

appliance	
	meeshaa, mi'a, qodaa

applicable	
	wajjin kan deemu yookiin hojiirra ooluu kan danda'u

applicant	
	iyyataa, iyyattuu

application	
	iyyata, hojii irra oolchuu, hojmaatessuu

apply	
	1. gaafachuu 2. hojii irra oolchuu

appoint	
	shuumuu, muuduu

appointee	
	shuumii

appointment	
	beellama (v)muudama, shuumata

apportion	
	qooduu, hiruu, ramaduu

apposite	
	wal fudhataa, kan wal faana deemu

appraise	
	xiinxaluu, qu'achuu (sadarkaa, gatii, faayidaa waan tokkoo)

appreciable	
	1. waan mul'atu yookiin waan tilmaamamuu danda'u 2. waan gatiin dabaluu danda'u

appreciate	
	leellisuu, dinqisiifachuu

appreciation	
	1. dinqisifannaa, raajeffannaa 2. dabalata gatii

apprehend 	
	1. qabuu, to'achuu 2. hubachuu

apprehension 	
	1. sodaa, cinqii (waan fulduratti ta'u yaadanii) 2. qabuu, to'annaa jala galchuu

apprentice 	
	barataa leenjii ogummaa fudhatu (yeroo gabaabaadhaaf)

apprise 	
	beeksisuu

approach	
	itti dhihaachuu (n) akkaataa waan tokko itti raaw'atan

approbation	
	waliigaltee, walta'iinsa, tole jechuu

appropriate 	
	mijaa'aa, tolaa, sirrii (v) seeraan dhaaluu, humnaan fudhachuu

approve	
	raggaasisuu, haa ta'u jedhanii fudhachuu/waliigaluu

approximate	
	kan tilmaamaa

approximation	
	tilmaama

appurtenance	
	qabeenyaa dhuunfaa (xixinnoo)

April	
	Ebla

apron	
	marxoo

apropos	
	ilaalchisee, waa'ee wajjin kan deemu

apt	
	mijaa'aa, tolaa, sirrii, aanja'aa

aptitude	
	dandeetti waa hojjechuu kan nami uumamaan qabu

aq

aqualung	
	meeshaa warri daaktuun afuura ittiin baafatan

aquarium	
	bidiruu yookiin meeshaa kan qurxummii keessa kaa'an

aquatic	
	bishaan bira (naanniggaa) yookiin bishaan keessa kan jiraatu (bineensa, biqiltuu fi kkf)

aqueduct	
	bo'oo bishaanni keessa yaa'u

aqueous	
	waan akka bishaanii

aquiline	
	jallaa, gooboo (funyaaniif)

ar

Arabic	
	afaan Arabaa

arable	
	qonnaaf kan tolu

arbiter	
	waan tokko hojjechuuf yookiin raaw'achiisuuf nama namoota kan biroo caalaatti fudhatama qabu

arbitrary	
	1. sababa kan hin qabne waan yaaduma mataa ofii kophaa irratti hundaa'e, kan baay'ee itti hin yaadamne 2. kan aangoon isaa daangaa hin qabne (abbaa irree)

arbitrate	
	araarsuu, atoomsuu, jaarsummaa taa'uu

arbitration	
	jaarsummaa, atoomsa

arbitrator 	
	araarsaa, atoomsaa, jaarsa

arbour 	
	gaaddisa (muka jala)

are	
	gomboo, golboo

arcade	
	soraa suuqii fi suuqii gidduutti argamu kan nami jala daddarbu

arcane 	
	iccitii

arch	
	waagimboo, xiyya

archaeology	
	qu'annoo seenaa kan durii (hambaalee biyyoo keessa awwaalamanii jiran qotanii baasuudhaan)

archaic	
	kan bara durii, kan dulloome

archangel 	
	ergamaa ergamoota irra caalu

archbishop	
	duree phaaphaasii

arch-enemy	
	diina (kan garmalee jibbanii fi sodaatan)

archer	
	nama xiyyaadhaan sirriitti waa waraanuu danda'u

archery	
	ispoortii xiyyaa darbachuu

archetype	
	isa jalqabaa, isa duraa, angaficha

archipelago	
	cittuu lafaa yookiin oddoola bakka tokkotti baay'atanii jiran

architect	
	ogeessa dizzaayinii /saxaxa gamoo qopheessu

architecture	
	ogummaa dizzaayinii jaarmaalee, arkiteckcharii

archives	
	1. sanadoota mootummaa, dhaabbattootaa fi matayyootaa (kan seenaa fi gochaalee garaagaraa bakka tokkotti walitti qabaman) 2. golaaduu, golambaa

ardent	
	waa'ee waan tokkoo baay'isee kan itti yaadu, waan tokkoof miira jabaa kan qabu

ardour	
	fedhii o'aa, jaalala ol'aanaa

arduous	
	rakkisaa, rakkistuu

area	
	bakka, iddoo, naannoo, bal'ina

arena	
	dirree bal'aa kan ispoortiifi kk fakkaatanii

argue	
	o

argument	
	falmii, falammii

arid	
	gammoojii, bakka rooba baay'ee hin arganne

arise	
	ka'uu, dammaquu

aristocracy	
	namoota gita ol'aanaa

arithmetic	
	artimeetikii, herrega

ark	
	I. doonii Noh 2. taabota

arm	
	irree

armada	
	doonii waraanaa baay'inaan wal faana yaa'an

armadillo	
	gosa bineenti qocaa fakkaattu (Ameeriikaa giddu galeessaatti kan argamtu)

Armageddon	
	waraana isa dhumaa (kan biyya lafaa gara badiisaatti oofu)

armament	
	hidhannoo, meeshaa waraanaa

armchair	
	barcuma hirkoo (waan harka irra kaa'atan kan qabu)

armistice	
	yeroof waraana dhaabuuf waliigaluu

armor	
	1. sibiila yeroo waraanaatti akka wayyaatti uffatamu 2. sibiila qaama taankiif makiinaa irrattiuwwisamu (akka rasaasaan hin uramne)

armour	
	1. sibiila yeroo waraanaatti akka wayyaatti uffatmu 2. sibiila qaama taankiif makinaa irratti uwwisqmu (akka rasaasaan hin uramne)

armoury	
	mana guddaa bakka meeshaan waraanaa itti kuusamu

armpit	
	ukoo, bobaa

arms	
	meeshaa waraanaa

army	
	raayyaa, ijaaba

aroma	
	urgaa gaarii

aromatic	
	foolii gaarii waan qabu

around	
	naannoo

arouse	
	1. dammaqsuu 2. kakaasuu

arrack	
	araqee

arraign	
	nama tokko mana murtiitti dhiheessuu

arrange	
	1. sireessuu, sirriitti naquu 2. qopheessuu

arrant	
	baay'ee gadhee

array	
	1. nama yookin meeshaalee hiriiraan yookiin tooraan bareechanii naquu 2. uffachuu

arrears	
	idaa yookiin maallaqa hin kaffalamne

arrest	
	qabuu, to'annaa jala galchuu

arrival	
	bakka tokko ga'uu, gahiisa

arrive	
	ga'uu

arrogance	
	oftulummaa, ofjaja, quufa

arrogant	
	farangagsaa, oftuulaa, oftuultuu, ofjajaa, ofjajjuu, quufaa

arrow	
	xiyya, xiyyee, lawwee

Arse	
	hudduu, fagaara

arsenal	
	1. meeshaa waraana 2. bakka meeshaan waraanaa itti tolfamu yookiin kuusamu

arsenic	
	summii cimaa

arson	
	mana namaa gubuu

art	
	artii, ogummaa

arterial	
	kan hidda dhiigaa

artery	
	dhiiga raabsituu, go'aa

artful	
	abshaala, gamna, mala beektuu

artfully	
	malaan, tooftaadhaan, ogummaadhaan

arthritis	
	dhukkuba buusaa lafee

article	
	1. mi'a, meeshaa 2. barreeftama dhimma tokko irratti xiyyeeffatu (kan gaazexaafi kkf) 3. keewwata (kan seeraa)

articulate	
	1. jechaan yaada ofii ibsuu 2. jechoota sirriitti sagaleessuu/afaanessuu (adj) nama yaada isaa sirritti ibsuu danda'u, nama haasaa beeku

artifact	
	meeshaalee harka namaatiin hojjetaman kan safuu seenaa qaban

artificial	
	namtolchee

artillery	
	meeshaalee waraanaa gurguddoolii

artisan	
	ogeessa hojii harkaa

artist	
	1. ogeessa fakkii kaasu, dhagaa soofee suuraa garaagaraa tolchuu fi kkf 2. waa tolchutti nama ogummaa ol'aanaa qabu

artiste	
	ogeessa muuziiqaa, tiyaatiraa, daalalaa fi kk fakkaatanii

artistic	
	1. artii wajiin walitti dhufeenya waan qabu 2. ogummaadhaan waan hojjetame

artistry	
	dandeettii hojiilee artii hojjechuu (waan akka muuziiqaa, fakkii kaasuu fi kkf)

artless	
	1. salphaa, kan uumamaa, qulqulluu 2. ogummaan keessatti kan hin mul'anne

arty	
	artistii fakkaatanii mul'achuuf yaaluu (utuu hin ta'iin)

as

as	
	akka

Ascaris	
	maagaa

ascend	
	ol ba'uu

ascendancy	
	ol'aantummaa, humna

ascendant	
	yeroodhaa yerootti nama aangoonisaa dabalaa adeemu

ascension	
	ol ba'uu

ascent 	
	ol ba'uu (tulluufi kkf) (n) giraabaa, irraan-olee, randa, toronjii

ascertain	
	mirkaneessuu

ascetic	
	gariibaa, gaaltama, xo'aashii

ascribe	
	waanti tokko kan nama biraa ta'uusaa ibsuu

aseptic	
	qulqullu (kan hin faalamne)

ash	
	1. daaraa 2. gosa mukaa

ashamed	
	qaana'aa

ashen	
	daalachaa'aa, daalachooftu

ashore	
	buufata galaanaa irratti

ashtray	
	qeremoo (nyaara gidduu, bakka nyaara guurrii)

ashy	
	daaroftuu, daara'aa

Asian	
	nama Isiiyaa, eeshiyicha

aside	
	cinaatti, gama tokkotti

asinine	
	talboojja'aa, jibbisiisaa, talboojjoftuu, jibbisiistuu

ask	
	gaafachuu

askance	
	nama tokko shakkiin ilaaluu

askew	
	jallaa

asleep	
	kan rafe, kan ciise

asp	
	bofa xinnoo summii hamaa qabu Afriikaa Kaabaatti argamu

asparagus	
	gosa biqiltuu affeelamee nyaatamu

aspect	
	kallattii, roga

asperity	
	1. rakkisaa (amalaaf) 2. jabaa (qillensaaf)

aspersion	
	qeeqa yookin arrabsoo kabajaa nama tokkoo miidhuu danda'u

asphalt	
	asfaaltii

asphyxia	
	oksijinii dhabuun ukkaamamuu

aspirant	
	nama waan tokkoof hawwii ykn fedhii qabu

aspiration	
	hawwiin ykn nadha ol'aanaa waan tokko gochuu fi yookiin argachuuf guddaa kan hawwu

aspire	
	aspiirinii (qoricha dhibee dandamachiiftu)

aspirin	
	harree (adj) jufunfula, raatuu

assail	
	dublbii barbaacha nama tultuquu, rukutuu, dha'uu

assailant	
	luulleessaa, rukuttuu

assassin	
	maallaqi kennameefii nama nama ajeesu, lubba baasaa(bitamee)

assassinate	
	ajjeesuu (aangawaa yookiin nama beekamaa)

assassination	
	ajjeechaa

assault	
	luulleessa, miidhaa

assay	
	qulqullina albuudoota sibiilaa tooftaa garaagaraatiin qorachuu

assemblage	
	namoota yookiin wantoota kan biroo bakka tokkotti walitti qabuu

assemble	
	1. walitti dacha'uu, walga'uu, walitti qabamuu, mogguu 2. meeshaa wa'ii walitti hidhuu, walitti qabsiisuu, suphuu, warshaaluu

assembly	
	yaa'ii, gumii

assent	
	waliigaltee

assert	
	1. ejjennoo jabeeffatanii akka namooti waa hubatan gochuu 2. waan tokko dhugaa ta'uusaa dubbachuu

assertion	
	mirkannoo

assess	
	tilmaamuu, qorachuu, xiinxaluu, gamaaggamuu

assessor	
	gamaaggamtuu

asset	
	1.qabeenyaa gatii qabu 2. nama barbaachisaa

assiduous	
	jabaa, nama hojii jaallatu

assign	
	1. hoji yookiin dirqama wayii namatti kennuu 2. ramaduu 3. dabarsanii kennuu (qabeenyaa fi kkf gama seeraatiin)

assignation	
	beellama (kan namoota dhoksaadhaan wal jaallatanii)

assignment	
	1. hojii (kan hojjetamuu qabu) 2. muudama

assimilate	
	wal fudhachiisuu, waliin tokkoomsuu

assist	
	gargaaruu, deggeruu

assistance	
	deggersa, gargaarsa

assistant	
	gargaaraa, gargaartuu, deggeraa, deggertuu, uktuu, makkala

associate	
	michuu, shariika (v)tumsuu

association	
	waldaa

assorted	
	gosa garaagaraa, wal makaa

assuage	
	qabbaneessuu, tasgabbeessuu

assume	
	waan tokko akka dhugaatti fudhachuu, tilmaamuu, yaaduu

assumption	
	waanti tokko ni ta'a jedhanii fudhachuu, yaaduu

assurance	
	1. dandeettii fi humna ofitti sirriitti amanuu 2. waabdi, abdii

assure	
	mirkaneessuu

asterisk	
	mallattoo urjii fakkaatu (*) kan wayita waa barreessan mataa jechaa irra kaa'an

astern	
	qaama duubaa (kan doonii)

asteroid	
	pilaaneetota xixinnoo aduutti naanna'an

asthma	
	xiichaa, asmaa

astonish	
	dinqisiisuu

astonishing	
	dinqisiisaa, aja'ibsiisaa

astonishment	
	waan hin yaadne, ajaa'ibsiifannaa, dinqisiifannaa, raajeffannaa

astound	
	dinqamuu, ajaa'ibsiifachuu

astoundingly	
	dinqisiisaa, ajaa'ibiisaa

astray	
	karaa sirrii irraa kan maqe

astride	
	bargaanfatanii taa'uu yookiin deemuu

astrologer	
	urjii dhooftuu

astrology	
	dhaha urjii

astronaut	
	ooftuu rookectii, ruudessaa

astronomer	
	ogeessa waa' ee aduu, ji'aa, urjiifi pilaaneetii qu'atu, ruudessa

astronomical	
	1. kan astiroonoomii, ruuda 2. baay'ee guddaa, jaafoo, ruudaa

astronomy	
	qu'annoo saayinsii kan aduu, ji'aa, urjii, pilaaneetootaa fi kk fakkaatanii

astute	
	abshaala, haxxee, gamna

asunder	
	addaan ba'uu

asylum	
	1. sababa siyaasaatiin namoota biyya isaanii gad dhiisanii godaananiif eegumsa mootummaatiin kennamuu 2. hospitaala namooti sammuun dhukkubsatu itti wal'aanaman

at

atheism	
	falaasama Waaqayyo hin jiru jedhu

atheist	
	Waaqayyo kan hin jirre ta'uu isaatti kan amanu

athlete	
	atileetii, nama ispoortii (kees. kan fiigichoo fi utaalchoo)

athletics	
	atiletiksii

atlas	
	kitaaba kaartaa addunyaa qabu

atmosphere	
	1. qilleensa naannoo lafaa 2. haala naanno (kan hojii)

atoll	
	oddola geengoo wiirtuu galaanaatti argamtu

atom	
	atoomii

atomic	
	atoomikii

atone	
	dogoggora duraan hojetame sirreessuu haala danda'amun Waa hojjechuu

atrocious	
	1. suukanneessaa 2. baay'ee gadhee

atrocity	
	hammeenya, hammina, gara jabina

atrophy	
	gad oramuu, gad xinnauchuu

attach	
	maxxansuu, qubsiisuu, itti uddeeluu

attache	
	attaachee (nama ambaasaaddarii wajjin ramadamu kan ittigaafatamummaa addaa qabu)

attachment	
	1. walitti qabachuu, walitti makxanuu 2. walitti dhiheenya 3. barreeffama miiltoo

attack	
	luulleessa, miidhaa

attain	
	1. waan yaadan argachuu, milkaa'uu 2. ga'uu

attempt	
	yaaluu, carraaquu (n) yaali, carraaqqii

attend	
	1. argamuu (bakka sagantaan tokko jirutti) 2. hordofuu 3. eeguu 4.gargaaruu

attendance	
	barnooti wayita kennamu bakka sanatti argamuu

attendant	
	eegduu, eegaa

attention	
	fuulleeffannaa, xiyyeeffannaa

attentive	
	xiyyeeffannaan hordofuu, sirriitti ilaaluu

attenuate	
	dadhabsiisuu, hir"isuu

attenuated	
	qallisuu

attest	
	waanti tokko dhugaa ta'uu isaa ragaa kennuu

attic	
	kutaa xinnoo (soraa yookiin diikkaa jala)

attire	
	ulfata, wayyaa, huccuu

attitude	
	ilaalcha, yaada

attorney	
	abukaattoo, bakka bu'aa

attract	
	hawwachuu, harkisuu

attractive	
	hawwataa, hawwattuu, bareedaa, bareedduu, miidhagaa, miidhugduu, qaxuulee

attractiveness	
	hawwatummaa, bareedina, miidhagina

attribute	
	kennuu (keennamufii kan qabu ta'uusaa amanuudhaan) (n) gochaa yookiin amala namni tokko ittiin beekamu

attrition	
	suuta dadhabaa adeemuu

attune	
	akka waliigalan/wal ta'an gochuu

au

auburn	
	arrawaa

auction	
	araajii

auctioneer	
	kan meeshaalee haraajiidhaan gurguru

audacious	
	1. jabaa, cimaa, uggaa, haala rakkisaa keessatti waa hojjechuuf murteeffachuu 2.kabajaa kennuu dhabuu

audacity	
	sodaachuu dhabuu

audible	
	kan dhagaa'amu

audience	
	dhaggeeffataa, daaw'ataa

audio	
	kan sagalee

audiovisual	
	kan sagalee fi suuraa qabu (waan akka fiilmii fi kkf)

audit	
	to'achuu, qorachuu

audition	
	namoota tiyaatira hojjetaniif qormaata kennuu

auditor	
	odiitara

auditorium	
	galma (kan mana tiyaatiraa, fiilmiifi kk)

auditory	
	dhageettiifi sagalee wajjin walitti dhufeenya kan qabu

Augument	
	baay'ina waan tokkoo dabaluu

augur	
	raajuu, raaguu, isa fulduratti ta'u maluf akka gaddiitti ilaalamuu

august	
	surraa-qabeessa, surraa-qabeettii

August	
	Hagayya (waalta 'aa), Elbasufa

aunt	
	adaadaa, indootoo, haboo

aura	
	afuura

aural	
	dhageettifi gurraa wajjin walitti dhufeenya kan qabu

auricle	
	1. gogaa gurraa isa karaa alaatiin jiru 2. kutaa onnee isa gara olii, oorikilii

aurora	
	waaqa barii yookiin kan ganama obboroo (dubartii, kan warra Roomaa durii)

auspices	
	deggersa, gargaarsa

auspicious	
	abdachiisaa, mijaa'aa, milkaa'uu akka danda'u kan hubachiisu

austere	
	1.gammachuus ta'e qananii kan hin qabne 2. hagasmara faayaan kan itti hin baay'anne

authentic	
	dhugaa kan ta'e, sirrii

author	
	barreessaa, barreessituu, kitabeessaa, kitabeessituu

authoritarian	
	ajaji isaa sirriiş ta'u dogoggora keessa deeb'anii utuu hin gaafatiin waanta inni jedhe kophaa akka namooti hojjetan nama barbaadu (abbaa irree)

authoritative	
	1. aangoo irratti kan hundaa'e 2. amanamuu kan danda'u

authority	
	abbaa taayitaa, abbaa aangoo, aangoo, taayitaa, baallii

authorize	
	aangoo kennuu

auto	
	otomaatikii, atomaatikii

autobiography	
	seenaa ofii kan mataa ofitiin barreeffame

autocracy	
	mootummaa nama tokkoon hoogganamu (kan aangoon isaa daangaa hin qabne)

autocrat	
	abbaa-irree

autograph	
	barreeffama harkaa (kees. mallattoo)

autography	
	mallattoo yookiin barreeffama harkaa (kan nama beekamaa)

auto horn, autohorn	
	baloo, piinoo

automatic	
	otomaatikii, kan ofumaan hojjetu

automobile	
	otomoobilii

autonomous	
	bilisummaa kan qabu, mataa isaa kan danda'e

autonomy	
	bilişummaa/aangoo dhimma ofiirratti oofiin murteeffachuu

autopsy	
	nami tokko sababa maaliitii akka du'e beekuuf qormaata wal'aansaa reeffa irratti adeemsifamu

autumn	
	arfaasaa

auxiliary	
	utubduu, deggertuu, dabalata

av

avail	
	fayyadamuu, dhimma itti ba'uu

available	
	argamuu waan danda'u, kan jiru

avalanche	
	jigoo (kan cabbiifi dhagaa)

avant-garde	
	hojii artii, ogbarruu, faashinii fi kkf keessatti namoota adda durummaadhaan maqaan isaanii eeramuu danda"u (hojii ol'aanaa ta'e hojjechuu isaatiin)

avarice	
	dharraa maallaqaafi qabeenya baay'ee horachuu

avaricious	
	doqna

avenge	
	haaloo ba'uu

avenue	
	daandii guddaa (kan bitaa fi mirgarra muki fi gamoon jiru)

average	
	giddu-galeessa, walakkeessa

averse	
	kan jibbu, kan balfu

aversion	
	jibba

avert	
	ittisuu, dhorkuu, balaan akka hin geenye taasisuu

aviary	
	godoo baay'ina qabu kan simbirroo keessatti horsiisan

aviation	
	aviyashanii (ogommaa balalii Saayinsii irratti hundaa'e)

avid	
	kan feedhii fi hawwii guddaa qabu

avocado	
	abukaadoo

avoid	
	1. waan tokko hojjechu irraa of ittisuu 2. ittisuu, dhorkuu

avoidance	
	qoollifannaa

avow	
	waadaa galuu, amanuu

avuncular	
	kan eessumaa, akka eessumaatti

aw

await	
	eeguu

awake	
	dammaqsuu, dammaquu

award	
	badhaasa (v) badhaasuu

aware	
	kan beeku, kan hubatu

awareness	
	hubannaa, dammaqina

away	
	1. achi, garas 2. walitti ansee

awe	
	kabajaa, ulfina

awesome	
	dinqisiisaa

awful	
	sodaachiisaa, jibbisiisaa

awfully	
	garmalee, baay'ee

awhile	
	yeroo gabaabaadhaaf

awkward	
	heefa

awl	
	mutaa, meenxoo, siiqee

awning	
	da'oo xinnoo

awry	
	akka eegametti kan hin taane, dogoggoraan (adj) samaa, xuraa'aa

ax

axe	
	qottoo, dhakaraa

axiom	
	waan dhugaa ta'e

axis	
	calii, siiqqee, silliqqee

axle	
	sibiila golollee yookiin gommaa makiinaa lamaan walitti qabsiisu

az

azalea	
	gosa saaxoo kan abaaboo/ilillii bareedaa qabu

azure	
	cuquliisa (bifa)