Sirna maashaalee
Sirni maashaa sirna sochii guutuu nafaa, kutaa nafaa, yookiin dhangala’oo nafaa (fakkeenyaaf, kan akka dhiigaa) ujummoolee isaanii keessa akka socho’an kan taasisuudha. Akkasumas, maashaaleen hargansuu raawwachuufi nyaata ujummoo nyaataa keessa sochoosuuf ga’ee ol’aanaa qabu. Qaama keenya gara gubbaatti maashaalee garagaraa gogaan uwwifamantu agramu. Isanis: maashaalee fuulaa, maashaalee qomaa, maashaalee irree harkaa, maashaalee lukaafi kan kana fakkaataniidha.Tishuuleen maashaa seelota qaqal’atanii dheeratan Habaaqiilee ykn Faayibaroota Maashaa jedhaman irraa ijaaraman. Habaaqileen maashaa bu’uuraa caasaafi dalagaa maashaati. Faayibaroonni maashaa seeloota biroo irraa amala addaa sochiif ooluu danda’u qabu. Amalli addaa kunis dandeettii kottoonfachuufi diriiruu qabaachuu isaaniiti. Sababni dandeettii kanaa immoo caasaa maayoofilaamentii jedhamu seelii keessaa qabaachuudha.

Caasaaleefi dalagaalee isaanii irratti hundaa’uun maashaaleen bakka sadiitti qoodamu. Isaanis: Maashaa injichaa (maashaa lafee) ,Maashaa saffaa (maashaa lallaafoo) , Maashaa onneeti.

Maashaaleen injichaa 
Maashaaleen injichaa maashaalee lafeewwan irratti tishuu ribuutiin hidhamanii argamu. Kanaaf maashaa lafee jedhamuunis waamamu  Maashaaleen kun kottoonfachuufi diriiruun sochii qaamaa uumuu keessatti gahee olaanaa qabu. Dalagaa isaanii kana too’annaa yookiin fedhii keenyaan waan raawwataniif maashaalee fedhii jedhamu. Irree harkaa isa gara gadii oliifi gadi sochoosuun kottoonfachuufi diriiruu maashaalee duraafi duuba irree olii irratti ta’u hubadhu.

Maashaa saffaa (maashaa lallaafoo) 
Maashaaleen saffaa dhaaba keessoo ujummoolee nyaataa, dhiigaafi caasaalee keessoo biroo uwwisanii argamaniidha. Maashaaleen kunniin kottoonfachuufi diriiruun wantoota ujummoolee kanniin keessa jiran akka socho’an yookiin yaa’an taasisu. Dalagaan isaanii kun immoo too’annaa keenyaan alatti waan raawwatamuuf maashaalee fedhii malee jedhamu. Maashaaleen saffaa lafeewwan wajjiin wal-hidhata hin qabaatan.

Maashaa onneeti 
Maashaan kun maashaa fedhii malee yommuu ta’u, dhaaba onnee irratti qofa kan argamuudha. Dalagaan isaas onneen kottoonfachuufi diriiruun dhiiga akka raabsu gochuudha. Hanga namni lubbuun jirutti maashaan onnee dadhabbinaafi boqonnaa malee yeroo hundaa hojjata.

Baayoolojii
Xinlubbuu