Acari
Los acarians (Acari o Acarina) son un taxon d'aracnids.

Son de talha generalament minuscula : d'unes son microscopics, e mesuran pas que qualques desenats de micromètres, los mai grands depassan pas  (levat las langastas gavadas de sang que dins las espècias tropicoeqüatorialas pòdon aténher la talha d'una « bèla » cerièsa).

Lo còs es particularament compacte per un artropòde acausa de la fusion del prosòmi (l'equivalent del cefalotorax d'autres artropòdes) e de l'opistosòmi (o abdomèn) en una massa unida e de la quasidesaparicion de las traças de segmentacion.

Existisson prèp de  espècias repertoriadas, mas la diversitat vertadièra del grop es probablament superiora al milion d'espècias. La varietat de lors mòdes de vida (abitat, nicha ecologica, mòde d'alimentacion…) es sens egala en çò dels Aracnids.

N'i a fòrça que vivon liurament dins lo sòl o l'aiga, mas los acarians an tanben desvolopat una granda diversitat de relacions amb d'autres èssers vivents — animals o vegetals —, que van de la forèsia a l'endoparasitisme. Existís en particular un grand nombre d'espècias parasitas, eventualament patogènas per las plantas, los animals o l'òme.  

Demest los mai coneguts, figurana las langastas, lo sarcòpte responsable de la gala, lo varroa parasit de las abelhas, los acarians de las poscas (Dermatophagoides pteronyssinus per exemple) susceptibles de provocar d'allergias a certainas personas, o encara los rogets.

Morfologia 

A causa de la fusion de las diferentas regions del còs, la morfologia dels acarians es unica. Las solas traças visiblas de la segmentacion d'origina son los apendicis, pèças bucalas e patas. Las pèças bucalas, quelicèras e pedipalpas, son sovent fòrtament modificadas en relacion amb l'alimentacion correspondenta. Constituisson un ensemble que per las langastas pren lo nom de capitulum (del latin « cap ») separat de la rèsta del còs per un silhon. La rèsta del còs es nomenada idiosòme per las langastas.

De cada costat del còs se tròba un estigmat que servís d'orifici respiratòri.

Reproduccion 
Los acarians son essencialament, siquenon exclusivament ovipars. Coma pels insèctas, als uòus succedisson una larva, puèi baba e enfin l'adulte. Certans autors nuançan pels acarians la nocion d'estadi e la de estasi, e fan la diferéncia, al dintre de l'estasi nimfal, entre diferents estadis, cadun separats per una muda, mas de fòrt febla amplitud, plan diferenta de la que transfòrma la larva en baba, e aquela en l'adulte.

Mòdes de vida 
Segon las espècias, l'abitat e lo comportament son extrèmament variats.

Alimentacion 
Los regims alimentaris dels acarians son fòrça variats segon las espècias o los gropes : fitofags, predators, ematofags e linfofags, etc. La noiridura pòt èsser predigerida abans l'ingestion, per inoculacion de saliva. 
D'unes acarians consoman d'aliments solids (animals e vegetals) en los esquichant gràcias a lors quelicèrs en forma de pinça. Puèi, las substàncias solidas son digeridas a l'exterior del còs gràcias a d'enzims secretats per las glandas salivàrias. D'autres acarians son de chucaires de sang o de saba. L'epitèli de l'intestin mejan capta los aliments per fagocitòsi.

Las espècias liuras 
Pòdon èsser marinas, dulçaqüicòlas, terrèstras. Pòdon èsser carnivòras, vegetarianas o detritivòras. Certanas provòcan de galas suls vegetals. D'autras vivon sus las denadas alimentàrias (Ex : Tyrolichus casei pels fromatges de pasta mai mofla o Acarus siro autrescòps apelat Tyroglyphus farinae, dich ciron que produssís las crostas de fromatges durs tals coma la Mimoleta). D'autras vivon dins las denadas entrepausadas coma lo blat o la farina. Un desenat d'espècias es responsable d'allergias per l'Òme (Dermatophagoides, Acarus siro, Pidoglyphus destructor).
 Los idracarians son comuns dins las aigas doças,
 Los alacarians (marins) se pòdon rencontrar fins a  de prigondor.
 Los oribats son un grop d'acarians sustot abondents dins lo sòl. Consoman de degalhs vegetals que fragmentan en pichons elements e facilitant atal lo ròtle dels bactèris dins la formacion de l'humus.

Las espècias parasitas 
N'existís una granda quantitat e son pas encara totas conegudas. 

A títol d'exemple, los sarcòptes (Sarcoptes scabiei) curan de galariás dins l'epidèrme dels mamifèrs e causan la gala (inclús per l'Òme). 

Los ixòdes o langastas se fixan suls mamifèrs e los ausèls e chucan lor sang. Las langastas pòdon èsser de vectors de virús, de bactèris (espiroquèts) e protozoaris patogèns. Los ixòdes pòdon transmetre Brucella, l'agent de la brucellòsi. Ornithodoros moubata es una langasta africana que transmet a l'Òme Spirochaeta duttoni (agent de fèbre recurrenta). En America del Nòrd, las langastas del genre Dermacentor transmeton l'agent de la fèbre porpra de las montanhas rocosas. 

Trombicula autumnalis, o rogets, parasita los animals de sang cauda (inclús l'Òme) a l'estat larvari. 

Mantuna espècia de demodex vivon en parasit o en simbiòta (en tant que netejant los pòrs d'un excès de sebum) de mamifèrs, dont l'Òme Demodex folliculorum que viu dins las glandas sebacèas de l'Òme e Demodex brevis que viu dins lo follicul pilós uman.

Lo tetranic teissièr (Tetranychus urticae) viu sus las fuèlhas de las plantas ont teis de telas de seda, l'acarian roge dels pomacèas (Panonychus ulmi) es patogèn de la vinha e dels arbres fruchoses. Eriophyes vitis provòca l'eriniòsa de la vinha (desformacion de las fuèlhas).

La familha dels Podapolipidae parasita comunament los abelhards.

Taxonomia

Classificacion 

Los acarològs considèran los acarians coma una sosclassa devesida en dos Superòrdres, mentre que los autres aracnològs lors conservan lo reng d'òrdre.

 Superòrdre Parasitifòrmes (Anactinotrichida) quatre òrdres
 Òrdre Opilioacarida una familha
 Opilioacaridae With, 1902
 Òrdre Holothyrida tres familhas
 Allothyridae van der Hammen, 1972
 Holothyridae Thorell, 1882
 Neothyridae Lehtinen, 1981
 Òrdre Ixodida tres familhas
 Argasidae C.L.Koch, 1844
 Ixodidae C.L.Koch, 1844
 Nuttalliellidae Schulze, 1935
 Òrdre Mesostigmata
 SosÒrdre Sejida (Sejoidea)
 SosÒrdre Trigynaspida
 Coòrta Cercomegistina (Cercomegistoidea)
 Coòrta Antennophorina (Antennophoroidea, Celaenopsoidea, Fedrizzioidea, Megisthanoidea, Parantennuloidea e Aenictequoidea)
 SosÒrdre Monogynaspida
 Coòrta Microgyniina (Microgynioidea)
 Coòrta Heatherellina (Heatherelloidea)
 Coòrta Uropodina
 SosCoòrta Uropodiae (Thinozerconoidea, Polyaspidoidea, Uropodoidea e Trachyuropodoidea)
 SosCoòrta Diarthrophalliae (Diarthrophalloidea)
 Coòrta Gamasina
 SosCoòrta Epicriiae (Epicrioidea e Zerconoidea)
 SosCoòrta Arctacariae (Arctacaroidea)
 SosCoòrta Parasitiae (Parasitoidea)
 SosCoòrta Dermanyssiae (Veigaioidea, Rhodacaroidea, Eviphidoidea, Ascoidea, Phytoseioidea e Dermanyssoidea)
 Superòrdre Acariformes (Actinotrichida) dos òrdres
 Òrdre Trombidiformes
 SosÒrdre Sphaerolichida
 SosÒrdre Prostigmata
SuperCoòrta Labidostommatides (Labidostommatoidea)
SuperCoòrta Eupodides (Bdelloidea, Halacaroidea, Eupodoidea, Tydeoidea e Eriophyoidea)
SuperCoòrta Anystides
 Coòrta Anystina (Caeculoidea, Anystoidea e Paratydeoidea)
 Coòrta Parasitengonina
 SosCoòrta Trombidiae (Calyptostomatoidea, Erythraeoidea e Trombidioidea)
 SosCoòrta Hydrachnidiae (Hydryphantoidea, Eylaoidea, Hydrovolzioidea, Hydrachnoidea, Lebertioidea, Hygrobatoidea e Arrenuroidea)
SuperCoòrta Eleutherengonides
 Coòrta Raphignathina (Raphignathoidea, Tetranychoidea, Cheyletoidea, Pomerantzioidea e Pterygosomatoidea)
 Coòrta Heterostigmatina (Tarsocheyloidea, Heterocheyloidea, Dolichocyboidea, Trochometridioidea, Scutacaroidea, Pygmephoroidea, Pyemotoidea e Tarsonemoidea)
 Òrdre Sarcoptiformes
 SosÒrdre Endeostigmata
 Coòrta Bimichaeliina (Bimichaeloidea)
 Coòrta Nematalycina (Nematalycoidea)
 Coòrta Terpnacarina (Oehserchestoidea e Terpnacaroidea)
 Coòrta Alicorhagiina (Alicrhagioidea)
 SosÒrdre Oribatida
SuperCoòrta Palaeosomatides (Archeonothroidea, Palaeacaroidea e Ctenacaroidea)
SuperCoòrta Enarthronotides (Hypochthonioidea, Prothoplophoroidea, Brachychthonoidea e Atopochthonioidea)
SuperCoòrta Parhyposomatides (Parhypochthonioidea)
SuperCoòrta Mixonomatides (Phthiracaroidea, Euphthiracaroidea, Lohmannioidea e Eulohmannioidea)
SuperCoòrta Desmonomatides
 Coòrta Nothrina (Crotonioidea, Malaconothroidea, Nanhermannioidea e Hermannioidea)
 Coòrta Brachypylina
 Coòrta Astigmatina

Classificacion filogenetica

Qualques familhas 
Acaridae, Analgidae, Anystidae, Argasidae, Ascouracaridae, Atopomelidae, Bdellidae, Carpoglyphidae, Cheyletidae, Demodicidae, Dermanyssidae, Dermationidae, Epidermoptidae, Eriophyidae, Glycyphagidae, Halarachnidae, Ixodidae, Knemidokoptidae, Kytoditidae, Laelapidae, Laminosioptidae, Leeuwenhoekiidae, Listrophoridae, Macrochelidae, Macronyssidae, Microdispidae, Penthaleidae, Phytoptidae, Phytoseiidae, Psorergatidae, Psoroptidae, Pyemotidae, Pyroglyphidae, Rhinonyssidae, Rhynchaphytoptidae, Sarcoptidae, Sitercoptidae, Tarsonemidae, Tenuipalpidae, Tetranychidae, Trombiculidae.

Metòde de contraròtle de las populacions 

 Lucha quimica
Los acaricids
 Lucha biologica
Los predators naturals

Galariá

Nòtas e referéncias

Vejatz tanben

Articles connèxes 
 Aranha roja
 Roget
 Langasta
 Lista dels principals allergèns
 Acaricid

Ligams extèrnes 
 
 
 
 
 
 Classificacion de Hallan
 Acari.be, site d'informacion generala
 Ficha practica suls acarians per rapòrt a las allergias
 Estudi biologic interessanta suls acarians dins la vida vidanta

 
Aracnid (nom vernacular)