Alhòli
Lalhòli (aiòli, aiòri (m.) en nòrma mistralenca) es una sauça de color jaunenc (o verdenc, depend de l'òli d'oliva utilizat) coneguda modialament ambé son nom provençau que se fa ambé un emulsion d'alh e d'òli d'oliva. Es una sauça tipica dei cosinas de la riba nòrd de la Mediterranèa Occidentala, ont es trobat a l'èst d'Ibèria (Andalosia, Múrcia, Aragon, lo Bascoat e totei lei Païses Catalans), en Occitània (especialament Provença, la còsta de Lengadòc, lo Comtat de Niça e lei Valadas Occitanas) e en Itàlia (Piemont, Ligúria, Calàbria e Sicília).

Ai Païses Catalans es cridat lallioli, en Andalosia lajoaceite; en Aragon lajolio o laioli.

Dins lo Tresaur dau Felibritge, Frederic Mistral descriura l'alhòli en la tradicion provençala: "pomada que se fa en pilant d'alh dins un mortier ambé d'òli e un ros d'uòu. Servís de condiment a tot peis bolhit, a la merluça, ais cagaròus, ais patanas, etc."<ref group=N>"pommade que l'on fait en pilant de l'ail dans un mortier avec de l'huile et un jaune d'oeuf. Elle sert de condiment à tout poisson boulli, à la morue, aux escargots, aux pommes de terre, etc. v. aiet."

Cosina provençala
Cosina occitana
Cosina catalana
Cosina basca
Cosina andalosiana
Cosina italiana