Vòl Malaysia Airlines 17
Lo vòl Malaysia Airlines 17 (MH17/MAS17/KL4103/KLM4103) foguèt un vòl de la companhiá Malaysia Airlines efectuat per un Boeing 777-200ER entre la capitala dels Païses Basses, Amsterdam e la capitala de Malàisia, Kuala Lumpur. Lo 17 de julh de 2014 foguèt abatut dins la part orientala d'Ucraïna, còsta la frontièra amb Russia. L'avion, abatut per un missil sòl-aire a una altitud de  mètres, tombèt dins lo campèstre del vilatge de Torez, dins la província de Donetsk, zòna contrarotlada alara per la rebellion separatista pro-russa. 

Las informacions reculhidas fins ara semblan d'indicar que foguèron las tropas pro-russas que causèron la catastròfa en abatre l'avion per mejan d'un sistèma sonat Bok.

Totas las 298 personas qu'èran dins l'avion moriguèron, demest aquestas se trobavan 80 enfants.

Istòria

Anteriorament a la catastròfa 

L'espaci aerian ont l'avion foguèt abatut èra pas estat enebit malgrat lo fach que s'i èra ja produch mantun problèma precedentament, degut a l'afrontament de las fòrças separatistas pro-russas amb l'armada ucraïniana.

 Lo 3 de març de 2014, en seguida del conflicte larvat amb Russia qu'envasiguèt e annexèt Crimèa, las companhiás Korean Air Lines e Asiana Airlines decidiguèron de subrevolar pas mai lo territòri aerian ucraïnian.
 Dempuèi lo mes d'abril de 2014, lo govèrn ucraïnian a perdut son autoritat sus una part de l'èst del país. Dempuèi l'eleccion de Petrò Poroshenko coma president d'Ucraïna las ofensivas de l'armada ucraïniana son vengudas constantas e an fach de las zònas de Donetsk e Luhansk de zònas de conflicte amb los separatistas pro-russes.
 Lo 14 de junh, un avion de las Fòrças Aerianas Ucraïnianas de tipe Ilyushin Il-76 foguèt abatut per la rebellion pro-russa quand se sarrava de l'Aeropòrt Internacional de Lohansk, tuant aital las 49 personas transportadas.
 Lo 29 de junh, la cadena de television ucraïniana NTV anoncièt que las fòrças pro-russas s'èran apoderadas d'un sistèma de lançament de missil de tipe Bok aprèp d'aver pres lo contraròtle de la basa de defensa aeriana ucraïniana A-1402. Lo meteis jorn, l'informacion semblèt confirmada pels representants de l'autoproclamada Republica Populara de Donetsk amb un toït que foguèt escafat posteriorament, qualque temps aprèp la catastròfa.
 L'1 de julh, las autoritats ucraïnianas recomandèron als pilòts de volar pas enjós de  pès () dins l'èst d'Ucraïna.
 Lo 10 de julh, Pavlò Klimkin, lo ministre d'afars estrangièrs d'Ucraïna anoncièt que l'armada ucraïniana aviá pas cap de sistèma sofisticat de lançament de missils sòl-aire dins la zòna de conflicte.
 Lo 14 de julh, un avion de transpòrt ucraïnian An-26 que volava a 21.000 pès (6.400 m) foguèt abatut (se confirmèt posteriorament qu'o èra estat amb un sistèma Bok). Mai tard las autoritats americanas afirmèron qu'avián de pròvas que lo tir èra estat efectuat dempuèi lo territòri rus.
 Lo meteis jorn, las autoritats ucraïnianas recomandèron als pilòts de voler pas enjós de 32.000 pès (9.000 m) dins l'èst d'Ucraïna.
 Lo 16 de julh, un autre avion militar ucraïnian, un Sukhoi Su-25, foguèt victima d'un tir de missil e abatut. Las autoritats ucraïnianas acusèron alara las fòrças militaras russas d'aver utilizat un jet MiG-29 per abatre l'avion per mejan d'un missil aire-aire. Un pòrtaparaula del govèrn rus rebutèt aquelas acusacions posteriorament.

La jornada del 17 de julh 

Lo Boeing de Malaysia Airlines partiguèt de l'Aeropòrt Schiphol d'Amsterdam a 12h14 (10h14 UTC). Lo vòl, qu'aviá coma destinacion finala l'Aeropòrt Internacional de Kuala Lumpur, deviá durar 11 oras e 45 minutas.

Segon Malaysia Airlines, l'avion teniá un plan de vòl que li demandava de volar a 35.000 pès dins l'ensems de l'espandi aerian ucraïnian, pasmens "tre que penetrèt l'espaci aerian ucraïnian, lo MH17 recebèt l'instruccion de las autoritats del trafic aerian ucraïnian de volar a 33.000 pès".

Mai tard, Malaysia Airlines anoncièt qu'"aviá recebut una notificacion de la navegacion aeriana ucraïniana que disiá qu'aviá perdut lo contacte amb lo vòl MH17 a 14h15 (GMT [15h15 segon l'ora occitana]) a 30 km del ponch TAMAK (47°51′24″N 39°13′6″E[71]), a aproximativament 50 km de la frontièra entre Ucraïna e Russia".

Qualque temps aprèp la pèrdia de contacte l'avion malaisian s'espotiguèt còsta Hràbove, un vilatge al nòrd de Torez. Gaireben al meteis moment lo menaire de las fòrças separatistas, lo coronèl rus Igor Guirkin (escaissat Strelkov) declarèt sus sa pagina del sit rus VKontakte, a l'entorn de 15 h 50 (ora occitana), que venián "d'abatre un An-26 a ras de Snizhne", una localitat a la broa de l'endrech ont es tombat lo Boeing. Lo messatge foguèt escafat posteriorament tre que s'assabentèron qu'èra pas un avion ucraïnian qu'èra estat abatut. L'informacion originala que parlava de la destruccion de l'Antonòv ucraïnian foguèt represa pel canal de television rus LifeNews que puèi rectifiquèt e anoncièt que l'avion èra malaisian.

Las recercas sul terrenh 
Los primièrs arribats sul lòc del desastre foguèron los milicians pro-russes amassa amb una equipa del canal de television LifeNews. 
Las recercas sul terrenh dels expèrts de l'OSCE, arribats la matinada del 18 de julh, se vegèron entrepachadas sistematicament pels separatistas fins al 21 de julh quand arribèron los expèrts neerlandeses. Aparentament d'objèctes divèrses foguèron raubats suls còsses de las victimas e mai sas cartas de crèdit utilizadas o los telefonets recuperats. 
La màger part dels còsses trobats foguèron portats dins un tren refrigerat per tal d'evitar sa descomposicion. Aprèp son arribada a Kharkiv foguèron mandats als Païses Basses per èsser identificats.

Las teorias avançadas pel govèrn rus 
Lo govèrn rus nèga tota implicacion dins la catastròfa e dins lo forniment de sistèmas Bok o mai d'ajuda logistica als separatistas coma o faguèt durant l'annexion de Crimèa. Acusa per contra lo govèrn ucraïnian d'aver abatut l'avion e de manipular l'informacion per mejan de divèrsas teorias conspiracionistas:

Teoria de la desviacion cap al nòrd per portar l'avion en zòna de conflicte.
Teoria de l'avion de caça ucraïnian. La preséncia d'un avion ucraïnian, un Su-25, es estada invocada tre la debuta. Segon las primièras afirmacions l'avion militar ucraïnian aviá abatut lo Boeing e èra estat abatut pels pro-russes. Quand se sabèt que lo missil èra sòl-aire, la teoria foguèt laissada de caire. La reutilizèron posteriorament per dire que l'avion volava a ras del Boeing mas en realitat lo Su-25 pòt pas volar mai naut que 23.000 pès, çò que fa 10.000 pès enjós de l'altitud de l'avion malaisian.
Teoria de l'avion cargat de cadabres.
Teoria dels Boks ucraïnians. Amb la tòca d'abatre l'avion de Pótin, l'armada ucraïniana auriá portat 3 Boks dins la zòna dominada pels separatistas.

Composicion del vòl 
La totalitat dels 283 passatgièrs e dels 15 membres de l'equipatge, totes de nacionalitat malaisiana, doncas un total de 298 personas, subrevisquèron pas. Mai de dos tèrces dels viatjaires èran neerlandeses. A la debuta s'anoncièt un nombre de 295 personas a bòrd, mas ulteriorament s'anoncièt la preséncia de tres enfants qu'èran pas estats comptabilizats inicialament. Lo 19 de julh, la companhiá aeriana publiquèt la lista definitiva de las nacionalitats dels passatgièrs e de l'equipatge.

Accident e incident aerians