Senta Gema e Martalhac
Senta Gema e Martalhac  o Senta Gèma e Martalhac, (Sainte-Gemme-Martaillac en francés) es ua comuna gascona d'Agenés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Geografia

Perimètre deu territòri

Toponimia
 Las fòrmas ancianas son : Sanctae Gemme (ecclesia ~), en latin, en 1197, Martalhac (par. de ~), en occitan, en 1259, Sancta Gemma, en latin, en 1274, Sancte Gemme (parrochia ~), en latin, en 1305, Sancta Gemma, en latin, en 1307-1317, Sancte Gemme (parrochie ~) et Sancti Petri de Marcilhaco (alias Martilhaco), en latin, en 1314, Sancte Gemme (capella ~), capella de Martilhaco, en latin, en 1326. La prononciacion es ['seŋtə'ʒemə / marta'ʎak] .
 Senta Gema. La purmèira dificultat es la question de l'obertura de e. Per Santa Gèma (Albigés), Patrici Pojada escriu un è obèrt, per Senta Gema (Gers), un e barrat (e atau ha la mapa deu Conselh Generau deu Gers). Per Senta Gèma (Gironda), Bénédicte Boyrie-Fénié causeish un è obèrt , perqué la comuna es dens la Petita Gavacheria. Ací, lo e barrat es, au mens se supausa, lo resultat d'una observacion. Senta Gema, supausada la sòr (bessona) de Senta Quitèira e de Senta Liurada, es una martira d'Aquitània, mèi o mens legendària , mès lo siti nominis plaça lo martiri de Gemma en 109 e lo de Quitèira au sègle V. 
 Martalhac vendré deu nom latin d'òme *Martilius, inatestat, tirat de Martius, dab lo sufixe acu, latinizacion deu sufixe gallés -āco(n). Martalhac èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qu'avèva per mèste Martilius. Lo -i- de la segonda sillaba s'assimilèt au -a- de la purmèira . L'assimilacion vocalica es pas tan frequenta dens los toponimes occitans (au segond millenari) que la dissimilacion, mès com es un fenomèn ancian e que seré enqüèra mèi mauagit de justificar un ipotetic *Martalius, sembla logic que lo fenomèn aja foncionat dens aqueth sens. I a un Martilhac, un Martilly, mès tanben un Martailly. Segon Xavier Delamarre, lo tèma *mart- es celtic e un nom inatestat Martilios pòt estar a l'origina deus noms semblablas.

Istòria
 Senta Gema e Martalhac èran (normalament) de la ciutat deus Nitiobròges e après de la diocèsi d'Agen, çò que justifica mèi o mens de los plaçar dens l'Agenés. Dempui lo 13 d'agost 1317 e d'aquí a la Revolucion, èran de la diocèsi de Condòm creada per Joan XXII .
 Senta Gema èra ua parròpia e Martalhac son annèxa . Dens la comuna de La Bastida Castèthamorós dempui la Revolucion, las duas se'n separèn en 1879.

Administracion

 Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Boglon; es adara deu canton de las Seuvas/Ahorèsts /deus Bòscs de Gasconha.

Demografia

 En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

Lòcs e monuments
 roinas de la glèisa de Sent Pèir (deus ligams ? encadenat ?) de Martalhac

Vòta
La vòta es lo 25 d'aost o au dimenge pus près. Es lo jorn de Sent Geniès o Sent Gény (Gines ? en occitan, qu'es lo nom d'ua anciana parròpia de La Bastida Castèthamorós . Mistèri...

Personalitats ligadas damb la comuna

Véser tanben
 Comunas d'Òut e Garona

Ligams extèrnes

Nòtas

Comuna de Gasconha
Comuna d'Òlt e Garona