Mont Whitney
Le mont Whitney (en paiute: Too-man-i-goo-yahen; anglés:Mount Whitney) es la cima pus nauta de la  Sierra Nevada en Califòrnia e dels Estats Units atenent amb  d'altitud.  Foguèt batejat pels sòcis del California Geological Survey, qu'ensagèron son ascension en 1864, mas  son d'autoctòns que capitèron la pujada pel primièr còp en 1873. Mantunas observacions scientificas, especialament de caractèr astronomic, i foguèron menadas a la fin del sègle XIXen e al començament del sègle XXen. L'accès al som es fòrça presat e fa mestièr de l'obtention d'un permés. La montanha es protegida per la resèrva integrala John Muir e la selva nacionala d'Inyo a l'èst, mentre qu'es enclausa dins lo pargue nacional de Sequòia a l'oèst.

Geografia 

Lo mont Whitney se situa dins l'oèst dels Estats Units, al centre de l'Estat de Califòrnia, al limit entre los comtats de Tulare a l'oèst e d'Inyo a l'èst. Se trapa a  a l'oèst de Lone Pine, a  a l'oèst-nòrd-oèst de Visalia, mentre que Los Angeles es a  al sud e Sacramento, la capitala de l'Estat, e San Francisco son a aperaquí  al nòrd-ouest. Las còstas de l'ocean Pacific se trapan a  al sud-oèst. Domina la val d'Owens a l'èst, ont passa la rota 395. Le som s'enauça à  d'altitud, dins la bordura orientala de la Sierra Nevada, çò que ne fa le dotzen som del país mas lo pus enauçat dels Estats Units atenents. Sa proeminéncia est de  ; le som pus enauçat pus pròche es lo Nevado de Toluca a mai de  al sud-èst, en Mexic. Lo mont Whitney domina mai d'un lacs glaciaris : a l'oèst lo lac Arctic, lo lac Guitar e los lacs Hitchcock qu'alimentan lo Whitney Creek, un afluent de la ribièra Kern ; a l'èst lo lac Iceberg, los lacs Boy Scout e lo lac Frog qu'alimentan una branca del Lone Pine Creek, qu'aperten al bacin de la ribièra Owens mas dont las aigas son integralament desviradas cap a l'aqueducte de Los Angeles.

Le mont Whitney es nascut del procediment que formèt la Sierra Nevada. Es constituït de granit emés en prigondor al Cretacèu. Durant lo Neogèn, lo soslevament de la cadena long de la falha normala que la separa de la província geologica de Basin and Range, a l'èst, a permés la formacion de glacièrs e d'escolaments fluvials que participèron a l'erosion e metèron a jorn lo granit.

Le som ten un clima alpenc. Se situa al delà de l'estatge alpenc, çò qu'explica que paucas plantas butan pas a la cima. Polemonium eximium es una planta en cossin endemica de la Sierra Nevada adaptada a aquelas condicions de vida. Cap animal viu pas durablament dins aquel mitan, mas s'i pòt encontrar lo Pichon apollon (Parnassius phoebus) e lo Roselin de cap gris (Leucosticte tephrocotis).

Referéncias

Som de la Sierra Nevada (Estats Units)