Sègle IV apC
../.. |  
Sègle II apC | 
Sègle III apC | 
Sègle IV apC | 
Sègle V apC | 
Sègle VI | 
../..

Istòria 

Sègle IV : en Mesoamerica, periòde de dominacion de la vila de Teotihuacan marcat per una creissença demografica fòrta de la vila e una influéncia majora dins la region (→ 378).

Sègle IV : dins la partida occidentala de Sahèl, formacion dau reiaume de Ghana gràcias ai ressorsas eissidas de l'esplecha de jaciments d'aur e dau comèrci transsaharian. Es probablement lo premier estat vertadier de la region.

301-311 : en China, segonda partida de la Guèrra deis Uech Princes amb de combats fòrça violents dins lei plans dau nòrd dau país e la region dau Fluvi Jaune. Lei destruccions foguèron agravadas per una invasion dei Xiongnu. Finalament, lo conflicte entraïnèt la fragmentacion politica dau nòrd, ocupat per divèrsei principats « barbars » fondats per de nomadas. Lo sud demorèt tengut per una branca novèla de la dinastia Jin (lei « Jin Orientaus »). Una partida importanta de la populacion s'enfugiguèt vèrs lo sud entraïnant la sinizacion de la region.

309 : mòrt dau sobeiran sassanida Hormizd II. Un complòt entraïnèt l'eliminacion de sei tres eiretiers e fisèt lo poder a un enfant, Shapur II, plaçat sota la regéncia de sa maire e de plusors senhors importants de Pèrsia.

313 : dins l'Empèri Roman, adopcion de l'edicte de Milan. Laissèt la libertat de culte a totei leis abitants, çò qu'entraïnèt la fin dei persecucions còntra lei crestians.

v. 325 : introduccion dau cristianisme dins lo reiaume d'Aksum. La religion novèla i conoguèt un succès rapide, especialament au sen de l'aristocracia.

325 : premier concili de Nicèa qu'entraïnèt la confiermacion de la condamnacion dei tèsis d'Arius e l'adopcion de 20 canons comuns. Permetèt tanben a l'emperaire d'afiermar son autoritat sus leis evesques.

330 : dins l'Empèri Roman, transferiment de la capitala a Constantinòble. Aqueu desplaçament permetiá a l'emperaire de melhorar la susvelhança dei frontieras de Danubi e d'Eufrates qu'èran fòrça menaçadas. De mai, la vila èra fòrça ben protegida e situada lòng d'una rota comerciala importanta.

333 : fin de la patz entre Romans e Sassanidas. Coma durant lei conflictes precedents, l'enjòc principau foguèt lo contraròtle d'Armenia (→ [[337]).

337 : mòrt de l'emperaire roman Constantin e generalizacion dau conflicte entre Romans e Sassanidas (→ 350).

350 : fin de la guèrra entre Romans e Sassanidas (→ 333 e 337). Lo conflicte s'acabèt sensa cambiament territòri important.

358-363 : guèrra novèla entre l'Empèri Roman e l'Empèri Sassanida. Maugrat lo pilhatge de Ctesifont, lei Romans foguèron tocats per de problemas de succession e obligats d'acceptar la pèrda de cinc províncias de Mesopotamia e d'Armenia.

364 : a la mòrt de l'emperaire Jovian, partiment de l'Empèri Roman entre Valentinian I (mitat occidentala) e Valens (mitat orientala).

365-366 : dins l'Empèri Roman, guèrra civila entre Valens e l'usurpator Procòpi. S'acabèt per la victòria dau premier.

367-369 : guèrra entre Romans e Visigòts. Menaçats de famina per lo blocus organizat per l'emperaire Valens, lei Visigòts foguèron obligats de se sometre.

376 : importanta desfacha dei Gòts còntra lei Huns, un pòble nomada originari de l'estèpa eurasiatica qu'èra a migrar vèrs l'oèst. Lo rèi Fritigern demandèt d'intrar dins l'Empèri Roman. L'emperaire Valens acceptèt e lo laissèt s'installar en Mèsia (→ 378).

378 : victimas de rapinas organizadas per d'oficiers romans, lei Gòts dau rèi Fritigern se revoutèron e comencèron de pilhar Mèsia e Tràcia. Esquichèron una armada romana a la batalha d'Andrinòple onte l'emperaire Valens foguèt tuat. Puei, pilhèron lei Balcans (→ 382).

378 : dins de circonstàncias mau conegudas, conquista de la ciutat-estat maia de Tikal per Teotihuacan. Amb lo sostèn d'autrei pòbles maias, lei venceires i installèron una dinastia novèla que destruguèt ò transformèt plusors monuments bastits per sei predecessors. Gràcias a l'ajuda de Teotihuacan, Tikal venguèt rapidament la ciutat pus poderosa de l'espaci maia.

379 : mòrt dau rèi sassanida Shapur II. Fòrça lòng, son rèine foguèt marcat per un renfòrçament dau zoroastrisme. Foguèt remplaçat per Ardachir II.

382 : après de combats dins lei Balcans, signatura d'un acòrdi de patz entre Romans e Gòts. Lei seconds acceptèron de tornar anar en Mèsia mai recebèron un tribut important e sei caps recebèron de cargas importantas.

393 : enebiment dei Jòcs Olimpics Antics, sospichats d'ajudar au mantenement dau paganisme, per Teodòsi I (→ 1896).

395 : mòrt de l'emperaire Teodòsi I e partiment definitiu de l'Empèri Roman.

Decès 

 
 Atanasi d'Alexàndria, teologian crestian.
 Chak Tok Ich'aak, rèi de Tikal.
 Constantin I, emperaire roman.
 Eusèbi de Cesarèa, teologian crestian.
 Ezana, rèi d'Aksum.
 Hormizd II, rèi sassanida.
 Narsès, rèi sassanida.
 Pacòmi de Tabennesis, teologian crestian.
 Prudenci, poèta roman.
 Sant Martin de Tors, teologian crestian.
 Shapur II, rèi sassanida.
 Teodòsi I, emperaire roman.
 Valens, emperaire roman.

Liames intèrnes

Bibliografia

Nòtas e referéncias 

04