Ascas
Ascas (Asques en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Geografia
La comuna d'Ascas presenta tres tipes de païsatges :
 de las ancianas sanhas o ancians braus de la ribèira de Dordonha, qu'an una altitud pauc superiora au nivèu dau flume (quauquarren coma 0 a 1 m); son drenats per d'estèirs e cultivats;
 la tuca testimòni ont lo borg d'Ascas es pincat, qu'arriba a 29 m; son bòrd occidentau es rectilinèu (pr'amor de falhas ?)
 daus lòcs d'altitud intermediària, sovent situats a la basa daus tarrèirs o dens lur prolongament, coma per exemple lo que religa la tuca d'Ascas a la planada fronçadesa de Sent Roman; lurs sòls mèi o mens calcaris fan que la vinha s'i plai.

Perimètre dau territòri

Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Asquas (ad ~), au sègle XIII, Asques, en 1305, Asquas (cappella de Bursans sive d' ~), en 1354 . Bursans es tanben citat per Sent Roman, situat a quauques km, devath la fòrma de Sanctus Romanus de Burcias . Las duas comunas son ligadas e Ascas apartenèva a la comuna de Sent Roman d'aquí a 1791. Borçans (?) devèva estar l'ancian nom de Sent Roman (o de Sent Martin, vilatge situat a 1 km d'Ascas en direccion de Sent Roman), remplaçat per un agionime. Borçans se pòt explicar per un nom latin d'òme, Borcius, emb lo sufixe -anum e un plurau que deu estar un collectiu : los abitants de Borçan, e lo nom dau vilatge fut confondut posteriorament emb lo collectiu, cas plan corrent en Bordalés e Vasadés. Sent Martin, s'es pas un transferiment, èra benlèu la parròquia primitiva d'Ascas. 
 
Fau benlèu metre lo nom en relacion emb Ascas (Tarn e Garona), Asca (Hauts Pirenèus), Ascon (Arièja, Ascó (Catalonha), qu'es exactament lo medish nom qu'Ascon, mès tanben emb Asco (Corsega). Son de noms qu'embarrassan los toponimistas. Per Ascon, Dauzat vei lo basque as, aitz, « punta rocassosa » e un sufixe escur, per Asco, los dus Ascas e Asca, un tèma prelatin escur . Per Ascas de Gironda, Bénédicte Boyrie-Fénié tròba pas de solucion, mès evòca un mot prelatin, eretat per lo basque aska, « canal, agau, comba ». Burgan e Lafon vesen pas tanpauc de solucion clara per Ascas de Tarn e Garona. La proposicion de Negre, un nom roman *asca, « fàstic » es regetada per B. Boyrie-Fénié e per Burgan e Lafon, coma de febla acceptibilitat toponimica .

La situacion geografica d'aquels toponimes presenta quauques semblanças pr'aquò. Ascon susplomba de 100 m la vath prigonda dau riu nommat en francés La Lauze. La situacion es la medisha per Asco, que domina la gòrja dau riu Asco, nommat localament Stranciacone. Son pr'aquò de situacions banalas en montanha e benlèu que lo nom a una auta origina. Mès per Ascas (Gironda), es quauquarren mèi. Dens la ribèira de Dordonha, las ribas autorn despassan a pena lo nivèu dau flume, tirat a Ascas, plaçat sus una tuca isolada de la planada calcària de Fronçadés, que tresplomba dirèctament las aigas. Dens lo paisatge girondin pauc accidentat, un tau siti devut impressionar los abitants. L'exemple d'Ascas fai comprene milhor perqué l'idèia de « lòc que susplomba un riu » pòt estar un punt comun. Per la vila d'Ascó, es pas tan caracteristic : l'aglomeracion es pus hauta qu'Èbre d'un desenat de mètres, çò qu'es banal dens un país mediterranèu, ont los aigats i son perilhós. Ascas (Tarn e Garona) es sus una planada, mès entre dus rius a pauca distància, lo Riu d'Ascas e Riutòrt : l'idèa principala es mèi o mens mantenguda.  I a que per Asca (Hauts Pirenèus), que Michel Morvan explica per un mot basque aska, « nauc »  qu'òm pòt èsser embarrassat; pr'aquò, la glèisa es sus un tap que domina un riu, çò que pòt justificar un pauc l'idèia prepausada.

Totis aquels noms son dins un airal aquitano-basco-iberic, fòra d'Asco; mès la Corsega es pas exempta de toponimes aparentats al basque. Lo mot aska, « nauc » es pas la solucion çaquelà. Cal supausar un *ask-, benlèu aparentat al tèma idronimic *as , qu'auriá quitat d'èsser un apellatiu en gascon, en catalan e en lenga euscarica. Encara que lo mot asque (grafia de Palay), « lhavet, avalanca, lit » que conten per natura l'idèa de bas e de naut, es benlèu pas desprovesit de ligam semantic ambe lo mot comun a totis nòstres toponimes.

Istòria

Administracion

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Fronçac; es adara dau canton de Le Libournais-Fronsadais (en francés), donc Lo Libornés-Fronçadés.

Demografia

Lòcs e monuments

Personalitats ligadas amb la comuna

Veire tanben

Ligams extèrnes

Nòtas

Comuna de Gironda
Comuna de Fronsadés