Guèrra de Mexic
La Guèrra de Mexic se debanèt dau 8 de decembre de 1861 au 21 de junh de 1867. Foguèt la consequéncia d'un projècte francés de crear un Empèri de Mexic conservador e catolic capable d'equilibrar la poissança estatsunidenca sus lo continent american. La question dau deute public dau govèrn mexican foguèt utilizada coma pretèxte per Napoleon III per organizar una expedicion comuna ambé lo Reiaume Unit e Espanha. Lei tropas europèas ocupèron aisament lo pòrt de Veracruz per faire pression sus lo govèrn de Mexico. Pasmens, Espanhòus e Britanics partejavan pas l'objectiu francés e se retirèron tre 1862 ambé la conclusion d'un acòrd de pagament dau deute. Laissèron lei Francés ocupar lo centre dau país en 1863 ambé lo sostèn dei conservadors mexicans e de la Glèisa qu'èran en conflicte còntra lo govèrn centrau republican. En 1864, Maximilian de Habsborg, fraire de l'emperaire austrian, foguèt proclamat emperaire de Mexic per lei Francés e seis aliats. 

Dins aquò, lo govèrn republican de Juárez capitèt de se retirar dins lo nòrd de Mexic onte poguèt aprofichar lo sostèn deis Estats Units d'America ostils a la creacion d'un Mexic susceptible de representar una menaça. En despiech d'unei campanhas victoriosas, lei Francés e l'armada imperiala mau capitèron de sometre lei guerilhas republicanas. A partir de 1865, en fàcia dau còst de la guèrra e dei menaças de conflicte sus lo continent europèu, Napoleon III decidèt de retirar pauc a pauc lei tropas francesas. La pèrda dau sostèn francés afebliguèt lo poder de Maximilian e lo govèrn imperiau perdiguèt a cha pauc lo contraròtle dau país. Pasmens, maugrat l'avançada dei tropas republicanas, Maximilian refusèt d'abdicar e contunièt lo combat après la partença definitiva dau còrs francés en març de 1867. Sa posicion militara se desgradèt alora rapidament fins a sa captura e son execucion en junh de 1867. Lo govèrn de Juárez restabliguèt alora son autoritat sus lo país. 

Una repression saunosa foguèt dirigida còntra leis aliats dei Francés, especialament còntra lei conservadors e la Glèisa. Aquò permetèt ai faccions liberalas d'eliminar seis adversaris e la situacion politica mexicana s'estabilizèt dins lo corrent deis annadas 1870 après d'annadas de caòs dempuei l'independéncia dau país en 1821. En França, la revirada de l'expedicion descreditèt mai lo regime imperiau que s'afondrèt definitivament en 1870 ambé la desfacha còntra Prússia.

Liames intèrnes 

 Mexic.
 Segond Empèri Francés.
 Napoleon III.

Bibliografia

Nòtas e referéncias