Union de las Republicas Socialistas Sovieticas
L’Union de las Republicas Socialistas Sovieticas , abreujat en URSS, o en Union sovietica (en rus : Союз Советских Социалистических Республик, abreujat en : СССР ; transcripcion : Soiuz Sovietskikh Sotsialistitcheskikh Riespoblik, SSSR ; literalament « Union de las republicas socialistas dels Conselhs »), foguèt un Estat federal  comunista, format de quinze Republicas socialistas sovieticas qu'existiguèt del 30 de decembre de 1922 fins al 26 de decembre de 1991.

L'Union Sovietica aguèt un sistèma politic de partit unic dominat pel Partit Comunista fins a 1990 e e mai se èra una union federala de 15 republicas sovieticas subnacionalas, l'Estat sovietic foguèt estructurat jos un Govèrn nacional e una economia extrèmament centralizats.

La Revolucion de Febrièr de 1917, provoquèt la casuda de l'Empèri rus, un Govèrn Provisòri li succediguèt, que  demorèt fins a la Revolucion d'Octòbre ont los bolcheviques prenguèron lo poder. Comencèt la Guèrra Civila Russa que foguèt ganhada pel nòu regim sovietic. En decembre de 1922 foguèt creada l'Union Sovietica amb la fusion de la Republica Socialista Federala Sovietica de Russia, la Republica Federala Socialista Sovietica de Transcaucasia, la Republica Socialista Sovietica d'Ucraïna e la Republica Socialista Sovietica de Bielorussia.

Après lo decès del primièr cap sovietic, Vladímir Lenin, en 1924, Iósif Stalin acabèt en ganhant la lucha pel poder e dirigiguèt lo país a travèrs d'una industrializacion a granda escala, amb una economia centralizada e una extrèma repression politica. En junh de 1941, pendent la Segonda Guèrra Mondiala, Alemanha ocupèt l'Union Sovietica, un país qu'aviá signat amb el un pacte de non agression. Al cap de quatre ans d'una guèrra brutala, l'Union Sovietica sortiguèt victoriosa coma una de las doas superpotencias del mond, amb los Estats Units.

L'Union Sovietica e sos aliats d'Euròpa orientala, apelat Blòc de l'Èst, foguèron implicats dins la Guèrra Freda, que foguèt una esperlongada lucha ideologica e politica mondiala contra los Estats Units e los sieus aliats del Blòc occidental; fin finala l'URSS cediguèt davant los problèmas economics e los trebols politics intèrnes e extèrnes. Pendent aqueste periòde, l'Union Sovietica arribèt a èsser lo modèl de referéncia per de futurs Estats socialistas. De 1945 fins a 1991, l'Union Sovietica e los Estats Units dominèron l'agenda globala de la politica economica, d'afars exteriors, d'operacions militaras, escambis culturals, de progrèsses scientifics e del començament de l'exploracion espaciala, e d'espòrts (incluses los Jòcs Olimpics). A la fin del decenni de 1980, lo darrièr cap sovietic Mijaíl Gorbachov reformèt l'Estat amb las politicas de la perestroika e glásnost, mas l'Union Sovietica s'abausonèt  e foguèt dissolguda formalament en decembre de 1991 après lo còp d'Estat mancat d'agost. Après aquò, la Federacion de Russia assumiguèt los sieus dreches e d'obligacions.

Los limits geografics de l'Union Sovietica cambièron amb lo temps, mas après las darrièras anexions territorialas principalas e l'ocupacion dels païses Baltics (Lituània, Letònia, e Estònia), de l'èst de Polònia, Bessaràbia, e qualques autres territòris pendent la Segonda Guèrra Mondiala, dempuèi 1945 fins a la dissolucion, los limits correspondèron aperaquí a los de l'anciana Russia Imperiala, amb las exclusions notablas de Polònia, de la màger part de Finlàndia, e d'Alaska.

Referéncias