Tombabuèu
Tombabuèu (Tombebœuf en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Geografia
Lo borg de Tombabuèu es sus la penda d'una tuca del calcari blanc de l'Agenés (coma la de Monbaús), situacion ideala per un castèl (e n'i aviá un).

Tombabuèu es a una estèla de viás de comunicacions : s'i crosan principalament la RD 667, de Miramont de Guiana a Senta Liurada d’Òut, la RD 124 cap a Marmanda d'un costat, a Cancor de l'autre, la RD 120 cap a Tonens. Aquels camins pòdon èstre posteriors al sègle XVIII (la mapa Cassini mòstra que lo camin Miramont-Tombabuèu dirècte existissiá pas dins la segonda meitat del sègle XVIII ). L'abséncia d'un estatut administratiu valorizant (lo capluèc del canton èra Montclar) a limitat lo desvolopament comercial e demografic de l'aglomeracion.

Comunas vesinas

Toponimia 
Las atestacions ancianas son : Cumbabove (prioratus de ~), en 1309, en latin (que sembla d'èstre una maissanta lectura per Tumbabove, segon Durengues), Tombeben (seigneur de ~), en 1324, en francés, Tombabon (capella de ~), en 1326, en occitan, Tombeben (dominus de ~), en 1330, Tombabove (eccl. B.M. de ~), en 1516, en latin, Tombabove (r. de ~), en 1520, en latin .

Tant Dauzat coma Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, interprètan lo nom coma un compausat de tombar e de buèu, mas lo sens que li donan es diferent. Per Dauzat e Rostaing, lo mot designa un masèl  e Negre postula lo chafre d'un òme fòrt, capable (metaforicament) de desquilhar un buèu en lo tenent per las banas, vengut nom de luèc. L'acceptabilitat toponimica de la proposicion de Dauzat es milhora que per la de Negre. Mas Bénédicte Boyrie-Fénié, tot en acceptant l'idèa de masèl, evòca tanben la possibilitat d'un crosament entre buèu (ancianament bòu) e bòsc : l'accion de tombar un bòsc seriá la d'eissartar, de rompre, d'artigar; una tala confusion sembla atestada en d'autres luècs .

La prononciacion presenta un detalh interessant : la persisténcia de la prononciacion de a pòsttonic, a la plaça de [ɔ] : [,tumba'bɛw] , que fai pensar a un fenomèn semblable que coneis una partida de l'èst de l'Entre Duas Mars : [,senta'fe] per Senta Fe, [pəla'grujə] per Pelagru(i)a.

Istòria

Administracion 

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montclar d'Agenés; es adara del canton del Liuradés.

Demografia 

 en 1793, la municipalitat es « Tombeboeuf, Tortrés et Villebramar » (en francés), donc Tombabuèu, Tortrés e Vilabramar; mas aquò explica mal l'enòrma populacion recensada; en efècte, en 1800, lo total de la populacion de las tres comunas èra de 1837 abitants.
 En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

Luècs e monuments

Personalitats ligadas emb la comuna

Veire tanben
 Comunas d'Òut e Garona

Ligams extèrnes

Nòtas

Comuna d'Agenés
Comuna d'Òlt e Garona
Comuna de Guiana