Alairàs
Alairàs (Alleyras en francés) z-es una comuna en partida velaiosa, en partida gigaudiana, situada dins lo departament delh Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

Geografia

L'aglomeracion principala es Lo Pònt d'Alairàs, (caireforc important, gara, comèrcis, proximitat d'un vilatge de vacanças).

Toponimia
La prononciacion, relevada a La Clausa, comuna de Gresas e a Cubèl, es [alej'ras] .

Las fòrmas ancianas son Alairac, ecclesia d'Alairas, en 1253, Alayras, en 1288, Villa de Alayraco, en 1327, Parochia de Aleyratio, en 1360, Ecclesia B. Martini de Aleyracio, en 1500, Le prieur d'Aleiras, en 1506, Aleras, en 1527, Prioratus regularis S. Martini Aleyrassii, en 1534 .

Le diccionari Dauzat e Rostaing cita pas que la fòrma delh sègle XIII, Alairac. L'etimologia seriá doncas la mesma que la d'Alairac (Auvèrnhe), vilatge prèp delh Monestier de Gaselha, qu'es tanben en lo departament delh Naut Léger, Alairac (Carcassés), Alairac (Droma), comuna de Vindrac e Alairac e un vilatjòt de la comuna de Sautairargues, citat en 804 jol nom de villa Alairanicos. L'origina seriá lo nom d'òme latin Alarius o Hilarius ame'l sufixe -acum  (puslèu -aceum, a causa de la majoritat de las fòrmas ancianas), o lo nom gallic Allarios  ame'l sufixe -ati-/-ate- ; 
se tractariá donc de la propietat d'Allarios, Alarius (se lo nom existís : Xavier Delamarre precisa que Allarius es pas un nom latin ) o Hilarius. La grafia seriá Alairàs. 

En la mitat nord de l'occitan, lo passatge de -ai- pretonic a -ei- es ja realizat alh sègle XIV (Alairac (Auvèrnhe) es escrit Aleirac en 1309 ). 

Toponimia Vabres
Veire a l'article.

Istòria
 En 1789, Alairàs èra de la diocèsi del Puèi de Velai e de l'archipreirat de Solanhac, de la província de Velai, de la subdelegacion e seneschauciá del Puèi .
 Lo 1èir de genèir 1966, la comuna de Vabres, sus la riba esquèrra d'Alèir, foguèt annexada per fusion simpla a la comuna d'Alairàs, sus la riba dreita . Taiqua 2015, la partida Alairàs demorèt dins lo canton de Caires e la partida Vabres'' dins lo canton de Saug. Alairàs es probablament delh Velai, mas Vabres es probablament delh Gigaudan, coma tot lo canton de Saug.

Administracion

Demografia

 2016 : 164

Demografia Vabres
Veire a l'article.

Luòcs e monuments

Personalitats ligadas amb la comuna

Veire tanben

Ligams extèrnes

Nòtas

Comuna de Velai
Comuna de Gavaudan
Comuna del Naut Léger