Cauna del Pigalh
La cauna preïstorica del Pigalh o de Fajal se tròba dins los Pirenèus, sus un flanc rocós del massís calcari del Plantaurèl.

Geografia

Situacion 
Situada a  al nòrd d'Aigasjuntas, en Coserans, dins lo departament francés d'Arièja, es accessibla per una dralheta abrupta. Se trapa a  d'altitud.

Topografia 
L'intrada es de mal accedir per amor dels rocàs espinoses que l'enròdan. Dona sus una cambra de  per  que se contunha per una galariá de  de long, que una segonda galariá d'aperaquí  se ne destaca a drecha entrò a un abausonament que empacha de contunhar. Sa longor es doncas de  e sa largor mejana de .

Fauna 
La tièra reculhida per B. Delay en 1978 mòstra que la populacion de Speonomus longicornis (coleoptèrs) poiriá aténher entrò a  individús en estiu, la mejana essent de  per la meteissa sason.

L'Aphaenops (autre genre de coleoptèrs) es tanben present, en mai dels Antrocharis querilhaci.

Son tanben l'abitat d'al mens tres espècias de ratapenadas: lo pichon fèrre de caval, lo grand fèrre de caval e lo minioptèr de Schreibers.

Descobèrta e cèrcas 
De cavaments menats per M. Miquèl e M. la Devesa en 1888 revelèron de jaciments de l'Edat del Fèrre (de tèstes de terralha relativament recents en mai d'ossaments umans dins un primièr jaç de peiregals) e de l'epòca galloromana (14 pèças dins lo segond jaç amb las efigias d'Antonin lo Piós, que regnèt de 138 a 161, de Tetric, usurpador roman que regnèt de 271 a 273, e de Licini, emperaire de 308 a 324). Se poguèt pas classificar 9 autras pèças. Lo tresen jaç entresenhèt de rèstas de terralhas comunas. Sembla que un dels objèctes de la cauna èra la sèrva d'urnas funeràrias, per la preséncia d'ossaments cremats al ran dels tèstes. La tièra dels objèctes desenterrats se tròba dins lo rapòrt fach per Miquèl dins lo Bulletin de la Societat Ariegenca de las Sciéncias, Letras e Arts de 1880. De cavaments menats per Xavier Leclercq probèron que la cauna serviguèt de sepultura a la Primièra Edat del Fèrre; en 1978, trapèt en particular .

Ocupacion alemanda 
Foguèt un abric pels maquisards durant lo regim de Pétain, particularament per de combatents espanhòls.

Sit preïstoric
Sit arqueologic
Balma d'Occitània