Maxim Gorki
Maxim Gorki (en rus: Макси́м Го́рький), es lo pseudonim utilizat per Alexei Maximovitch Peichkov (en rus: Алексе́й Макси́мович Пе́шков o Пе́шков) (Nizhni Nòvgorod, 28 de març de 1868 – Moscòu, 18 de junh de 1936) èra un escrivan rus e sovietic, un dels fondators del metòde literari del realisme socialista e activista politic. Foguèt nomenat cinc còps pel Prèmi Nobel de Literatura. Las òbras mai celèbras de Gorki son The Lower Depths (1902), Twenty-six Men and a Girl, The Song of the Stormy Petrel, The Mother, Summerfolk e Children of the Sun. Èra partenari dels escrivans russes Leon Tolstoi e Anton Chekhov; Gorki mai tard escriguèt las memòrias d'aqueles dos companhs. Faguèt partida de l'emergent movement socialdemocrata marxista. S'opausèt publicament al regim tsarista, e pendent un temps s'associèt al partit bolchevic amb Vladimir Lenin e Alexander Bogdanov. S'exilièt de Russia e mai tard de l'Union Sovietica. L'an 1932, tornèt en Russia sus invitacion personala de Iòssif Stàlin, ont passèt los darrièrs jorns de vida.

Originas 
Alexei Peichkov èra lo filh d'un tapissièr que, penosament e amb trabalh melhorèt, amb lo ans, sa posicion sociala. Lo jove, de plan pichon, comencèt a ocupar de mestièrs divèrses fins a decidir d'abandonar lo fogal familiar per far sa vida independenta. A l'entorn de 18 ans, dempuèi 1875 fins a 1893, lo jove Gorki trabalhèt coma pintor, ajudant fornièr, servicial de nau, de tren e tanben coma vendeire de bevendas.
Tota l'experiéncia acumulada pendent sas aventuras enriquiguèt mai tard lo bagatge tematic de l'escrivan. De fach, sas experiéncias vivéncias e aquelas de las personas amb qui trabalhèt e visquèt donèron vida als recits de sas òbras autobiograficas Enfança, Entre los òmes e Las meunas entervistas. 
Una de sas experiéncias, sa foncion d'avocat, li mostrèt lo gost per la literatura e l'interés per la cultura. Dempuèi alara, la lectura venguèt una activitat cruciala jornalièra, e mai tard donèt vida a sas primièras narracions: Makar-Chudra (1892) e Chelkaich (1895).

Òbra 
L'òbra de Maxim Gorki coneguèt una creissença rapida. Vèrs 1898, aviá ja reünit sa produccion narrativa en dos volums. Venguèt totjorn mai popular, sos contes agradavan al public e sa reputacion passèt las frontièras e portèt son nom per tota Euròpa.

Alara, tanben sas produccions teatralas Los pichons burgesos e Las baudralhas faguèron succés. Foguèron portadas en scèna en 1902 al Teatre d'Arts de Moscòu e, mai tard, suls melhors emponts scenaris d'Euròpa. Aquelas òbras teatrala empleguèron en novelum de tecnicas naturalistas, que se compausavan de serias de tramas parallelas que practicament totes los personatges avián la meteissa importància.

Dins d'autres domènis camps placèt nòvas miras. De la narrativa corta passèt a de romans longs coma Varenka Olessova (1898), Foman Gordeiev (1899) e Los tres (1900).

A Sant Petersborg, establiguèt lo contacte amb de marxistas celèbres que lo motivèron a se virar cap als problèmas socials e lo convenquèron de la pertinança del movement revolucionari. Alara son òbra rebatèt sa simpatia per aqueles ideals coma o mòstran sos dramas Lo cant del petrèl, Los estivejants, Los filhs del solelh, Los enemics, Los barbars; la censura, totun, casèt sus unes d'aqueles. Foguèt nomenat membre onorari de l'Acadèmia Imperiala de Sciéncias, mas len 1902 ne foguèt revocat  a causa de divergéncias politicas. Mas Maxim Gorki èra pas dispausat a cedir sul sieus ideals e contunhèt de sosténir la Revolucion Russa, sosten que lo menarà en preson.

Lo 1907, mudèt a Capri a causa de problèmas grèus  de santat; ongan e ailà escriguèt son òbra mai populara, La maire, que conta l'evolucion de la pensada de la maire d'un obrièr socialista e de l'entorn de la Russia revolucionària. Dins l'illa italiana, formèt un centre d'emigracion revolucionària pauc abans que se desencadene la Primièra Guèrra mondiala. Mentretant, sa reputacion mermava e sofriguèt una crisi d'identitat influenciada per las idèas de Tolstoi.

A l'esclatar la Revolucion Russa en 1917, se trobava dins sa patria e trabalhava activament dins lo domèni cultural fins a 1921, quand modèt en Alemanha, ont demorèt tres ans.

Après demorèt a Sorrento (Itàlia) e en 1928 tornèt en Russia, ont comença la partida de son òbra qu'apieja lo regim sovietic. Maxim Gorki moriguèt a Moscòu, lo 18 de junh de 1936.

Òbras 
De contunh se enumera la bibliografia:
 Makar Chudra (Макар Чудра), istòria corta, 1892
 Goremyka Pavel, Roman, 1894
 Chelkash (Челкаш), Roman, 1895
 Malva, Istòria corta, 1897
 Sketches and Stories, Istòrias, (tres volums) 1898–1899
 Creatures That Once Were Men (Бывшие люди), Istòrias 
 Twenty-six Men and A Girl, istòria cuerta, 1899
 Foma Gordeyev/The Man Who Was Afraid (Фома Гордеев), roman, 1899
 Three of Them (Трое), Roman, 1900
 The Song of the Stormy Petrel (Песня о Буревестнике), Poèma, 1901
 Song of A Falcon (Песня о Соколе), istòria cuerta, 1902
 La Maire (Мать), roman, 1907
 The Life of A Useless Man, roman, 1907
 A Confession (Исповедь), roman, 1908
 Okurov City (Городок Окуров), Roman, 1908
 The Life of Matvei Kozhemyakin (Жизнь Матвея Кожемякина), Roman, 1910
 Tales of Italy, Istòrias, 1911–1913
 My Childhood (Детство), Autobiografia Part E, 1913–1914
 In the World (В людях), Autobiogafia Part II, 1916
 Chaliapin, Articles a Letopis, 1917[nòta 3]
 Untimely Thoughts, Articles, 1918
 My Recollections of Tolstoy, 1919
 My Universities (Мои университеты), Autobiografia Part III, 1923
 Through Russia, Istòrias, 1923
 The Artamonov Business (Дело Артамоновых), Roman, 1927
 Life of Klim Samgin (Жизнь Клима Самгина), Roman inacabada de la sèria:
 The Bystander, Roman, 1927
 The Magnet, Roman, 1928
 Other Fièras, roman, 1930
 The Specter, Roman, 1936
 Reminiscences of Tolstoy, Chekhov, and Andreyev, 1920–1928
 V.I. Lenin (В.И. Ленин), reminiscència, 1924–1931
 The I.V. Stalin White Sea – Baltic Sea Canal, 1934 (cap de redaccion)

Drama 
 Gorky, Maksim, Traduit Per Fania Mindell. Night Lodging. 1919. [196 paginas]. Realizat al Plymouth Theater, 22 de decembre de 1919.
 The Philistines/The Smug Citizens/The Petty Bourgeois (Мещане), 1901
 The Lower Depths (На дне), 1902
 Summerfolk (Дачники), 1904
 Children of the Sun (Дети солнца), 1905
 Barbarians, 1905
 Enemies, 1906
 The Last Ondas, 1908, títol original Poslednje. 
 The Reception/Vstrecha, 1910
 Queer People/Eccentrics, 1910
 Vassa Zheleznova, 1910
 The Zykovs, 1913
 Counterfeit Money, 1913
 The Old Man/The Judge/Starik, 1915, 1922, 1924
 Workaholic Slovotekov, 1920
 Somov and Others, 1930
 Yegor Bulychov and Others/Egor Bulychev, 1932
 Dostigayev and Others, 1933

Nòtas

Referéncias

Vejatz tanben 
 Parc Gorki
 Fudbalski Klub Sloboda Tuzla originalment Nomenat FK Gorki

Bibliografia 
 Banham, Martin, ed. 1998. The Cambridge Guide Ton Theatre. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-43437-8.
 Benedetti, Jean. 1999. Stanislavski: His Life and Art. Edicion revisada. Edicion originala publicada l'an 1988. Londres: Methuen. ISBN 0-413-52520-1.
 Worrall, Nick. 1996. The Moscow Art Theatre. Theatre Production Studies Èsser. Londres e Naua Yòrk: Routledge. ISBN 0-415-05598-9.
 Figes, Orlando. 1998. "A People's Tragedy: The Russian Revolution: 1891–1924" Penguin, Naua Yòrk e Londres. ISBN 978-0-14-024364-2

Ligams extèrnes 
 "Anton Chekhov: de Fragments of Recollections" per Maxim Gorki (anglés)
 D'òbras de Maxim Gorki (anglés)
 Òbras de Maxim Gorki (domeni public al Canadà) (anglés)
 "Prince of Russian Literature" (Sri Lanka) (anglés)
 BBC Russian Service revision de la produccion de Londres de 1985 "Enemies" de Gorki dirigida per Ann Elizabeth Pennington associada amb la Internationalist Theatre (anglés)

Wikimedia commons 
 Maxim Gorky en fotografia
 Maxim Gorky en dessenhs

Escrivan rus
Naissença en 1868
Decès en 1936
Decès a Moscòu