Bertrand de París
èra un trobador, senhor de París en Roergue (actualament Parisòt en ). Visquèt aproximativament de 1225 a 1300. Trevava la cort dels 
. Nos demòra d'el un sirventés-ensenhament de  vèrses. Es adreiçat a un joglar nomenat Gordon. Li repròcha son ignorància tot fasent una enumeracion de personatges epics e biblics.

Tròces causits, combinason de dos manuscriches  
{|width=100%
|valign="top" width=50%|
Guordo, ie·us fas un sol sirventes l'an...

I
Guordo, ie·us fas un sol sirventes l'an
E, si pogues, fera vos bon e bel,
Mas eras vey que n'ay perdut l'afan,Tèxte en italica
E vuelh hueymais queiratz autre capdel.
Anc non saupes chanson ni sirventes,
Vers ni descort qu'en cort a dir fezes.
Que no sabers vos marris e·us cofon,
Soven dizetz so qu'es d'aval d'amon.

II
Jes no sabes d'Artus tan com ieu fatz,
Ni de sa cort on ac man soudadier,
Ni d'Ospinel  con aucis l'escassier,
Ni com bastic Toleta l'amiratz ;
De Moyses com anet per la mar,
Ni d'Aluxe, qui fo ni que saup far,Tèxte en gras
Ni no sabetz qui valc may c'om dal mon,
Ni co·s perdet Narcisus en la fon.

III
Ni no sabetz cossi, pres del jayan,
De Tideus cant li tolc lo castel ;
Ni no sabetz las novas de Tristan
Ni del rey Marc ni d'Apsalon lo bel ;
D'Apoloini no cug sapïatz res,
Ni d'Adastres degun bo fag c'anc fes ;
Ni no sabetz per que selet son nom
Polinises sul palaitz al prim som.

[...]
VI
Jes de Merlin l'Engles no·n sabetz tan
Que sapchatz dir com renhet ni que fe ;
Ni del bon rey Salamon, ges non cre
-Qu'anc no fos nulh home tan sapïan-
Que sapchatz dir sos rics captenemens ;
Ni d'en Guio de Mayensa·l valens,
Ni de la ost c'a Tebas fe venir,
Fag c'anc fezes, no cug sapïatz dir.  

[...]
XI
Si saupessetz so qu'es el sirventes,
Dels bos joglars foratz, d'aquest payes.
Mas yeu no cre c'autr'om, de say Clarmon,
Vos saupes dir de tot que fo ni don.

XII
A la valen comtessa de Rodes,
Car es sos cors pros e gais e cortes,
Portatz mon chan, non tematz freg ni son,
Gordo, qu'ieu l'am may que dona del mon.

[...]
|valign="top" width=50%|
<poem>

 Adaptacion en occitan modèrne

Gordon, vos fau un sol sirventés l'an
E, se podiái, lo vos fariái bon e bèl, 
Mas ara vesi qu'ai perduda ma pena,
E vòli desenant que cerquetz un autre mèstre.
Jamai saupèretz pas cançon ni sirventés,
Vèrs ni descòrt que, per cantar en cort, faguèssi.
Coma lo non-saber vos marrís e vos confond,
Sovent disètz çò qu'es d'aval d'amont.

Non ne sabètz d'Artús tant coma ieu,
Ni de sa cort ont i aguèt mant assoudat,
Ni d'Ospinèl cossí tuèt l'escambat,
Ni cossí l'emir fortifiquèt Toleda ;
De Moïses cossí anèt per la mar,
Ni d'Alixes, qual foguèt e qué saupèt far,
Ni non sabètz qui valguèt mai qu'òme al mond,
Ni cossí se perdèt Narcís dins la font.   (16)

Ni non sabètz cossí, al gigant,
Tidèu dostèt lo castèl ;
Ni non sabètz las nòvas de Tristan
Ni del rei Marc ni d'Absalom lo bèl ;
D'Apollòni pensi pas que sapiatz res,
Ni d'Adraste cap de sos espleches ;
Ni non sabètz perqué celèt son nom
Polinici dins lo palatz a prim som.

[...]

De Merlin l'Anglés non ne sabètz tant
Que poscatz dire cossí regnèt e qué faguèt ;
Ni del bon rei Salamon, cresi pas-Perque jamai non i aguèt un òme tan savi-Que sachatz dire sa nòbla captenença ;Ni d'en Guion de Magóncia lo valent,Ni de l'armada qu'a Tèbas faguèron venir,Pensi pas que ne sapiatz contar los grands faches.   (48)

[...]Se saupèssetz çò qu'es dins aquel sirventés,Dels bons joglars seriatz, d'aqueste país.Mas ieu cresi pas qu'un autre òme, d'aicí Clarmont,Vos saupès dire, del tot, qué foguèt dich ni d'ont ven.   A l'estimabla comtessa de Rodés,Car sa persona es bona e gaia e cortesa,Portatz mon cant, crentetz pas freg ni som,Gordon, que ieu l'aimi mai que dòna al mond.  (88)

[...]   
</poem>
|}

 Precisions antroponimicas e filologicas 

 

Los romanistas an relevat e emmerçat de variantas dins lo nom d'aquel trobador :
- Bertrandus de Parisius (latin juridic) ;
- Bertrant, Bertrand, Bertran o Bertranz ;
- [B.] de Paris o del Castel de Paris o del Castel Parisenc ;
- Bertrant de Paris de Roergue ;
- « Bertrant IV del Castel de Paris », en occitan medieval, sembla lo títol nobiliari autentic, dins sa grafia d'origina (sens cap d'accent donc). I aguèt almens cinc Bertrant de Paris dins aquela familha que s'escafèt al profièch dels senhors de Valeta abans 1350.

La comtessa, mençonada dins la segonda tornada, seriá Mascaròsa de Comenge (1253-1292), femna d'Enric II de Rodés (1236-1304). Se sap que la cort de Rodés tenguèt un ròtle màger per la literatura occitana dins aquel periòde aule, posterior a la Crosada contra los albigeses (1209-1229) e anterior a la creacion del Consistòri del Gai Saber a Tolosa (1323). Efectivament un autre trobador, Raimond de Cornet (de Sant Antonin, còsta Parisòt), èra filh d'un poèta protegit per Enric II e, quand se fondèt la Sobregaya Companhia,  portèt l'eiretatge roergat en país ramondin.

 Guordo  foguèt escrich devèrs 1280. Es despartit e dètz estròfas de uèch vèrses decasillabics, seguidas de tres tornadas. Lo tèxte original s'es perdut. Doás còpias, endecadas mas plan convergentas, constituïsson la font istorica. Son dins doás antologias manuscrichas :
- Lo cançonièr  La Vallière (sègle XIV), Bibliotèca Nacionala de França, quòta  sigla R.
Pèça  en fin de recuèlh, 
- La còpia del cançonièr de Bernart Amorós per Jacques Teissier de Tarascon (1589), fons Càmpori, Bibliotèca Estense, Modena (Itàlia), sigla a1.
Lo cançonièr de Bernart Amorós, d'uèi perdut, data del sègle XIV. La còpia Teissier es en Itàlia mas en dos tròces. La primièra partida es a la Bibliotèca Riccardiana de Florença. La segonda mancava e foguèt retrobada a Modena pas qu'en 1898 ; es ela que conten  Gordotz, en fin de seccion, abans la tièra de las tençons, 
La version caupuda dins a1 es  mai corta, a una tornada de mens.       
Lo filològ bèlga François Pirot faguèt una edicion critica de las doás leiçons, en un sol poèma sintetic. Aquela solucion de dos en un, profechosa per una vulgarizacion, es represa çai-sus.

Lo sirventés, plan diferent de la cançon, es un poèma satiric a contengut social o politic. L'''ensenhament es un tèxte didactic. Pus particularament, lo sirventés-ensenhament (o ensenhament per joglar) apond a una critica personala la tenor didactica.
Dos sirventeses-ensenhaments precedisson lo de Bertrand de París. Aquò son : Cabra Juglar, de Guerau de Cabrera (mitan  e Fadet Joglar, de Guiraut de Calanson (debuta del XIIIn).

Transcripcion integrala dels dos manuscriches 
Per facilitar la lectura, la transcripcion s'autoriza doás modificacions :
- De letras entre parentèsis son apondudas per explicitar las nombrosas abreviacions dels copistas (qu'eles notavan amb de signes diacritics).
Ex. :  n'ay p(er)dut lafa(n)' .
- Las consonantas /j/ e /v/ son introduchas.
Ex. :  iayan  > jayan ;  souen  > soven.
L'expression  “als gordonels”, dins la rubrica de a1 demòra enigmatica. Poiriá èsser l'efècte d'una mespresa d'escriba entre  gordo e  roergue .
L'òrdre de las coblas es desparièr dins las doás versions. Per ajudar a comparar, la disposicion de R es aicí aplicada as a1.   

 Bibliografia 
Vincenzo De Bartholomaeis, Insegnamenti pe'giullari di Giraut de Cabreira, di Giraut de Calanson e di Bertran de Paris de Roergue, Roma, Loescher, 1905, 
 Bernard Combes de Patris, Anthologie des écrivains du Rouergue, Rodez, Imprimerie  1935, 
 Frank M. Chambers, The "ensenhamen-sirventes" of Bertrand de Paris, in Mélanges István Frank, Saarbrücken, Annales Universitatis Saraviensis, 1957,  
 François Pirot, Recherches sur les connaissances littéraires des troubadours occitans et catalans des XIIe et XIIIe siècles. Les « sirventes-ensenhamens » de Guerau de Cabrera, Guiraut de Calanson et Bertrand de Paris'', Barcelona, 1972, Memorias de la Real Academia de Buenas Letras de Barcelona, t. XIV, 649 p.

Ligams extèrnes 
 Cançonièr La Vallière.
Còpia del cançonièr B. Amorós.
V. De Bartholomaeis, Insegnamenti...,

Nòtas e Referéncias