Guèrra de Peloponès
La guèrra de Peloponès foguèt un conflicte major de l'Antiquitat grèga que se debanèt de 431 a 404 avC maugrat quauqueis interrupcions. Opausèt principalament Atenas e seis aliats de la Liga de Delos a Esparta e seis aliats de la Liga de Peloponès. 

La guèrra acomencèt en causa de diferents diplomatics e coloniaus entre Atenas e d'aliats d'Esparta coma Corint. Acomençat en 431 avC, lo conflicte se generaliza pauc a pauc. Leis Atenencs aprofichèron lor mestritge militar dei mars per resistir a l'interior dei barris de la vila e atacar Peloponès ambé sei flòtas. Pasmens, aquela premiera fasa dei combats se caracteriza principalament per d'operacions limitadas. Leis Atenencs capitèron de capturar una garnison d'Esparta a Esfacteria‎ en 426 avC mai perdeguèron Amfipòlis, important centre d'aprovesiments, en 425 avC. Una patz foguèt donc signada en 421 avC per lei dos camps.

Aqueu tractat dura pas lòngtemps. Leis Atenencs assaièron de sostenir leis esfòrç d'Argos de crear una liga rivala d'aquela d'Esparta en Peloponès. Pasmens, Esparta ganhèt la Batalha de Mantinèa en 418 avC restaurant sa dominacion sus lo sud dau país. En 415, Atenas mandèt una expedicion en Sicília per luchar còntra Siracusa que s'acabèt en 413 avC per un desastre militar ambé la pèrda de la flòta atenenca e d'aperaquí  òmes. De mai, en consequéncia, lei membres de la Liga de Delos aprofichèron la desfacha en Sicília per reprendre son independéncia.

Ansin, leis Atenencs foguèron reduchs a la defensiva enterin que seis enemics atacavan sei proviments. Una tièra de còntraofensivas permetèron ais Atenencs de conservar lo contraròtle dei destrechs. Pasmens, Esparta obtenguèt lo sostèn dei Pèrsas per equipar de flòtas novèlas. Ansin, en 405 avC, la darriera flòta atenenca foguèt destrucha a la Batalha d'Aegospotami e la vila foguèt assetjada per lei tropas de la Liga de Peloponès. Deguèt capitular en 404 avC marcant la victòria d'Esparta e la fin de la dominacion deis Atenencs.

Guèrra de Peloponès