Mondòri
Mondòri (Montori o Berorize en basco, Montory en francés) qu'ei ua comuna de la província istorica de Sola, magèrment gascona. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Geografia

Predominància lingüistica

Las duas versions de la Carte des sept provinces basques montrant la délimitation actuelle de l'euscara en dialectes, sous-dialectes et variétés (Mapa de las sèt províncias bascas qui muisha la delimitacion actuala de l'euscarà en dialèctes, sos-dialèctes e varietats) dessenhadas en 1863 per lo prince Loís Lucian Bonaparte que plaçan Mondòri hòra de l'aira bascofòna.

Lo Recueil de linguistique et de toponymie des Pyrénées (Recuelh de lingüistica e de toponimia deus Pirenèus) realizat en 1887 per Julian Sacaze que dona per Mondòri ua version en gascon, compausada d'ua traduccion de dus tèxtes mitologics, puish ua lista deus microtoponimes de la comuna. Lo regent que redigí la version enviada per Mondòri que precisa : « Plaçada suber la rota d'Auloron a Maulion, qu'ei la prumèra que rencontran en Sola en quitant la vath deus Varetons - arrondiment d'Auloron - e la sola deu canton que i parlan biarnés ; mès, d'après los noms deus lòcs e deus ostaus mei ancians, sèm segurs dens un temps mei o mens en arrèr l'idiòma en usatge dens la comuna qu'èra lo basco. »

Le Recueil des idiomes de la région gasconne (Recuelh deus idiòmas de la region gascona) realizat en 1894 per lo lingüista Edouard Bourciez que dona per Mondòri ua version de la parabòla deu hilh prodigue traduita en gascon.

La mapa deu Pays Basque français (País Basco francés) dessenhada en 1943 per Maurice Haulon que hè paréisher la "démarcation actuelle entre la langue basque et les dialectes romans" (demarcacion actuau enter la lenga basca e los dialèctes romanics) e que plaça la comuna de Mondòri acavalada enter gascon e basco.

Dens lo son libe Les Basques editat en 1955, lo bascològue Philippe Veyrin qu'analisa mei d'un aspects de l'istòria e de las tradicions deu Bascoat. Que presenta tanben lo limit enter lenga basca e dialècte gascon, en hasent estat de caduna de las ultimas comunas bascofònas. Qu'ajusta : « Totas aqueras localitats que sont sancerament bascas de lenga, hòra Urt e Bardòs a un cap, Mondòri a l’aute, vienudas mei qu’a miejas gasconas o biarnesas. » 

Segon la Morfología del verbo auxiliar vasco (Morfologia deu vèrbe auxiliar basco) establida per Pedro de Yrizar en 1970, Mondòri es pas situada dens l'aira bascofòna. Lo son autor Pedro de Yrizar qu'estima dens los ans 1970-1972 lo nombre de locutors bascos a 16.7%, sia un deus taus mei bas de Sola. Dens la causida de las comunas mei adaptadas per realizar un estudi lingüistic deu dialècte soletin, l'autor, assistit deu lingüista et filològue René Lafon, que precisa per Mondòri : " localitat dont solament un quartièr ei de lenga basca; frontièra basco-romanica ".

Istòria

Administracion

Demografia

Lòcs e monuments

Personalitats ligadas dab la comuna

Véder tanben
 Comunas deus Pirenèus Atlantics

Ligams extèrnes

Nòtas