Lo Hobbit
Lo Hobbit (anglés: The Hobbit) o Bilbon lo Hobbit es un roman fantastic epic de l’escrivan britanic J. R. R. Tolkien. Conta las aventuras del hobbit Bilbon, menat plan malgrat el pel masc Gandalf e una companhiá dels tretze nans dins lor viatge cap al mont Erebor, a la recerca del tresaur gardat pel drac Smaug.

Redigit de biais intermitent de la fin dels ans 1920 al començament dels ans 1930, Lo Hobbit aviá pas d’autre tòca a l’origina sonque de divertir los joves enfants de Tolkien. Lo manuscrich inacabat arriba fin finala a çò de l’editor londonian Allen & Unwin, que demandèt a Tolkien d'acabar lo recit e de l’illustrar.

Lo Hobbit pareguèt lo 21 de setembre de 1937 al Realme Unit. Es la primièra òbra publicada qu'explora l'univèrs de la Tèrra Mejana, sus que Tolkien trabalhava dempuèi un vintenat d’ans. Foguèt un succés critic e comercial, qu'incita Allen & Unwin a demandar una seguida a son autor. La seguida venguèt lo roman mai conegut de Tolkien: Lo Senhor dels Anèls, una òbra plan mai complèxa e escura. Per mai de coeréncia entre ambedoas òbras l’escrivan se deguèt de revisar lo tèxte del Hobbit, subretot lo ròtle de Gollum.

Lo Hobbit coneguèt fòrças adaptations : al teatre, a la ràdio, en telefilme d'animacion, en jòcs de societat e en videojòcs. Una adaptacion cinematografica en tres partida es realizada per Peter Jackson, amb Lo Hobbit: Un viatge inesperat, Lo Hobbit: La Desolacion d'Smaug e Lo Hobbit: La Batalha de las Cinc Armadas.

Lo raconte

Resumit 

Lo hobbit (Bilbo Baggins) Bilbon Saquet mena una existéncia pasible dins son trauc de cuol de sac (Bag End) fins al jorn que crosa lo masc Gandalf. L'endeman, a, la surpresa de veire venir prene lo té, a çò d'el, en mai de Gandalf, una companhiá de tretze nans menada per Thorin (Thorin Oakenshield) e compausada de Balin, Dwalin, Fili, Kili, Dori, Nori, Ori, Oin, Gloin, Bifur, Bofur e Bombur. La companhiá camina cap al mont Erebor, ont espèra véncer lo drac Smaug, qu'autres còps aviá despossedat los nans de lor reialme e de lors tresaurs. Pasmens, per acabar lors projèctes, lor cal un cambriolaire de tria, e Gandalf lor recomandèt Bilbon. Aquel es mai que reticent a l’idèa de partir a l’aventura, mas acaba per acompanhar la tropa.

En camin pels Monts Brumoses, la companhiá es presa per tres trolls e se ne sortisson sonque mercé a l’astucia de Gandalf. Lo masc, coneissent lo punt feble d'aquelas creaturas, los distraiguèt fins l’alba, moment ont se transforman en pèira amb l’efièch de la lutz solara. Dins lo refugi dels trolls, la companhiá descobrís d'espasas de l’ancian reialme elfic de Gondolin. Thorin e Gandalf cadun prenon una espasa, alara que Bilbon recep una daga que bateja mai tard Dard. Pauc après, la companhiá arriba a Fonscomba (Rivendell), la demora del semielf Elrond, que los ajuda a deschifrar la mapa del tresaur de Smaug e las inscripcions runicas de las espasas.

Un còp dins los Monts Brumoses, una tempèsta obliga la companhiá a se refugiar dins una cròta claufida de gobelins que los percassan. Dins la confusion, Bilbon perd los seus companhs de vista. Aprés aver descobèrt un misteriós anèl, lo hobbit arriba sus la broa d’un lac sosterranh, ont viu una creatura nomenada Gollum. Aquel lo somet a un jòc d’enigmas: se Gollum ganha, poirá manjar Bilbon; dins lo contrari, menará lo hobbit fins a la sortida. Bilbon ganha lo concors se demandant involontàriament a nauta vòtz , que Gollum capita pas a respondre. La creatura avent gaire l'intencion de realizar sa partida del marcat e part a la recerca de son anèl per tuar Bilbon, que descobra que l’objècte li permet l’invisibilitat quand lo passa al det. Mercé a el, lo hobbit capita a fugir las cròtas e rejónher sos companhs. Encara son percaçats per un grop de gobelins e de wargs, mas l’intervencion d'aglas gigants lor permet de se ne sortir vivent.

La companhiá davala dels monts e arriba a la demora de Beorn, un òme que se pòt cambiar en ors. Beorn lor presta d'armas e de cavalets per que pòscan rejònher la Selva Negra (Mirkwood). Arribats a la broa dels boscs, Gandalf los daissa pels seus afars. Pendent lor longa e penosa traversada de la selva, los nans, aganits e afamats, son capturats per dos còps, d’en primièr per d'aranhas gigantas, puèi per d'elfs silvans, mas dins los dos cases, Bilbon utiliza son anèl magic per desliurar los companhs.

La companhiá arriba fin finala a l’establiment uman d'Esgaroth ont se pausa un pauc abans de se dirigir cap al Mont. Mercé a l’anèl, Bilbon se fialbasta fins a la tuta del drac e, aprés una conversacion amb la creatura, s’escapa en raubant una copa d'aur. Smaug se n'avisa e, cresent lo panatòri perpetrat pel òmes d'Esgaroth, se dirigís cap la vila per la destruire. L’arquièr Bard, capita a lo tuar: sa flècha negra tròba l'unic punt del ventre de Smaug qu'es pas cobèrt per son armadura de pèiras preciosas.

Alara lo tresaur de Smaug a pas mai de mèstres, e los òmes d'Esgaroth coma los elfs de la Sèlva se dirigisson cap al Mont. Descobrisson que los nans avián enforçat las defensas, e Thorin refusa tota negociacion, convencut que lo tresaur tot entièr li torna de drech. Alara que los òmes e los elfs se preparan a atacar lo mont, Bilbon s'ana cap a lor camp amb la Pèira Arcana (Arkenstone), l’objècte del tresaur mai preciós per Thorin. Lo hobbit espèra tanben evitar un banh de sang inutil.

Lendeman arriban l'ajuda dels nans menats per Dain, lo cosin de Thorin, que nega tota negociacion. Ambedos camps son prestes a luchar quand son surpreses per una imensa armada de gobelins. Nans, elfs e òmes s’unisson alara per los combatre a de la batalha de las Cinc Armadas, que sembla perduda fins l’arribada dels aglas, e de Beorn que tua Bolg, lo cap dels gobelins, e lor armada, desmoralizada, es aisidamen vencuda. La victòria es assegurada, mas Thorin e los seus nebòts Fili e Kili morisson. Lo tresaur es partejat entre los venceires, e Bilbon sortís de son aventura mai ric de doas arquetas, una emplida d’aur e l’autra d’argent, e tanben de l’anèl magic.

Contèxte 

Lo reialme jol Mont es fondat en l’an 1999 de l'Edat Tresesa pels nans del pòble de Durin, que deguèron fugir lor demora ancestrala de la Moria fa qualques ans. Coneguèron un grand vam comerciant amb los òmes del Val, ciutat establida al pé del Mont, e amb los elfs de la Selva Negra. Lor riquesa atrai l’atencion del drac Smaug, qu'ataca lo Mont en 2770. Los nans son decimats, la ciutat del Val anientida, e los rares subrevivents del desastre, que lo rei Thror, son filh Thrain e son falen Thorin, devon fugir e son redusits a une vida de misèria e d’errança. S’establiguèron dins los monts Ered Luin.

Un sègle abans los eveniments del Hobbit, en 2841, Thrain, vengut rei, decidís de tornar al Mont. En camin, es capturat e empreisonat a Dol Guldur, ont li es panat lo darrièr dels Sèt anèls dels Nans. Nòu ans mai tard, lo masc Gandalf intra en secret a Dol Guldur. Descobrís per azard lo vièlh nan a l’agoniá, que li dona la mapa e la clau del Mont abans de morir. Gandalf descobrís tanben que lo mèstre de Dol Guldur es pas que Sauron, lo Senhor de las Tenèbras. Ensaja de convéncer lo Conselh Blanc d’atacar la fortalesa abans que venga tròp poderós, mas lo capmèstre del Conselh, Saromane, i es oposat. Pauc après, aquel darrièr comença a cercar l’Anèl unic dins los Camps d'Iris.

En realitat, fa de sègles, l’Anèl i es pas mai: lo hobbit Deagol lo descobriguèt dins los Camps d'Iris vèrs 2460, e foguèt sul còp assassinat per son cosin Smeagol. Aquel utiliza l’Anèl a mal exprèssi e acaba per èsser caçat per son pòble. Se refugia dins las caunas dels Monts Brumoses. L’Anèl perlonga son existéncia pendent de sègles e ne fa una creatura corrompuda e tòrta, Gollum.

Istoric

Redaccion 

Al començament dels ans 1930, Tolkien ocupa la cadièra Rawlinson & Bosworth de vielh anglés del Pembroke College, a l’universitat d’Oxford. Publica regularament de poèmas dins de revistas universitàrias<ref> {{harvsp|id=Hammond & Scull - Reader's Guide|texte=Hammond & Scull, Reader's Guide|p=766-767}}.</ref>. Sas capacitats creatices s’exprimisson tanben dins las Letras del Paire Nadal qu’enviá al seus enfants cada an. Aquelas letras ricament illustradas contant las aventuras del Paire Nadal, de son assistent l’ors polar e d’elfs luchan contra de gobelins. En parallèl, contunha dempuèi la fin dels ans 1910 lo desvelopament d’una mitologia personala, ligada a sas lengas elficas, que vendrá Lo Silmarillion.

En 1955, J. R. R. Tolkien conta dins una letra a W. H. Auden cossí, un estiu ont èra ocupat a la correccion de copias de literatura anglesas, escriviu sus una copia daissada blanca la primièra frasa del Hobbit : , sens saber d’ont veniá aquela idèa. Tolkien declara pas se remembrar de la data exacta qu'escriguèt aqula frasa, ni lo primièr capítol, mas sonque que res aviá estat previst conscientament e que lo recit progressava segon que las idèas vengavan. Son segon filh Michael suggeriguèt l’an 1929 coma data de començament de la redaccion del roman: dels seus escrichs, datant d'aquel periòde, son clarament inspiradas del Hobbit, roman que son paire daissava al seus filhs pendent de son elaboracion. Pasmens, John D. Rateliff, dins , suggerís que la redaccion del recit comencèt pas abans l'estiu de 1930.

Après l'arribada de la primièra frasa, Tolkien faguèt pas que dessenhar la mapa de Thrór, que representa los territòris ont se debanan lo eveniments màgers del roman. Mas, un còp lançat, Tolkien redigís los capítols aisidament, gaireben sens correccions, fins al moment de la mòrt del drac Pryftan. Dins aquela primièra version, lo cap dels nans es Gandalf e lo masc es Bladorthin.

 

Lo roman es dempuèi lo començament somés a l’influéncia dels tèxtes del futur Silmarillion. Bladorthin conta als nans l’istòria de Beren Erchamion e Luthien trionfant del Necromancian, establissant atal l’identitat d'aquel personatge amb Thû (mai tard nomenat Sauron). Lo rei dels gobelins tuat per Bandobras Toc pendent de la batalha dels Camps Verds es d'en primièr nomenat Fingolfin, coma lo filh del rei Finwë dins los Contes perduts. Lo personatge d’Elrond es parent dels semielfs, alara que Tolkien considèra aquò coma . Lo roman comprend tanben d'allusions als Gnòms (mai tard nomenat Ñoldor) e a la destruccion del reialme elfic de Gondolin.

Lo recit del passatge dels Monts Brumoses es inspirat de sas vacanças passadas per Tolkien en Soïssa pendent l’estiu de 1911. Fasián d'ans, Tolkien aviá redigit un poèma Glip e parlant d’una creatura viscosa d'uèlhs luminoses que rosega d'òsses dins una cauna, anonciant lo personatge de Gollum. Lo capítol que se debana dins la Selva Negra es aquel qu'evolua mai al repècte de la version publicada: lo passatge del Riu encantat e la captura dels nans pels elfs apareisson pas dins la primièra version.

Lo cap dels nans a ara un nom tirat de la Völuspá, Eikinskjaldi, que ven Oakenshield, alara que lo masc pren lo nom de Gandalf, mai adaptat perque significant segon Tolkien « elf del pal » en islandés. Lo nom Bladorthin es atribuit a un rei misteriós, mencionat un sol còp dins lo tèxte del roman e enlòc mai dins l’òbra de Tolkien. Lo drac cambia tanben de nom: ven Smaug, que correspond al preterit del vèrbe germanic primitiu smugan « s'atutar. », es Bilbon qu'es censat tuar lo drac amb Dard e l’anèl magic, mas fin finala, Tolkien volgava que siá mai credible e  dona lo ròtle a l’arquièr Bard. Es a aquel punt que Tolkien abandona l’escritura del roman, que demora inacabat.

A la fin de 1932, Tolkien fa legit una copia de Lo Hobbit a son amic C. S. Lewis. Lo presta tanben a Elaine Griffiths, una anciana escolana e amica de la familha que trabalha per l’editor britanic Allen & Unwin. En 1936, Griffiths parla del roman a una anciana amiga d’Oxford, Susan Dagnall, que demanda a Tolkien de li prestar lo libre. Interessada, Dagnall li demanda d'acabar Lo Hobbit per lo prepausar a l’editor.

D'en primièr, Tolkien prevei de situar la batalha contra los gobelins pendent lo viatge de retorn de Bilbon; se seriá alara nomenada « batalha de la Val d'Anduin ». Pasmens, la situacion se complica a causa de la cobesença provocada pel tresaur, e de la volontat dels abitants d'Esgaroth d’obtenir una partida de l’aur per tornar bastir lor vila destroïda per Smaug, çò que provòca la batalha de las Cinc Armadas. Lo Hobbit es acabat en estiu de 1936, mas Tolkien l'envia a Allen & Unwin sonque lo 3 d'octobre. Segon Stanley Unwin, los melhors jutges de la literatura pels joves son los quita enfants, e fa doncas legir lo roman a son filh Rayner, edat de dètz ans. Aquel redigís un compte rendut entosiast, que decidís son paire a publicar lo libre :

Quand recep las espròvas d’estampariá en febrièr de 1937, Tolkien tròba de passatges de rectificar perque aviá pas agut le temps de far la relectura amb atencion del manuscrich enviat a l’editor. Lo roman foguèt publicat en setembre.

 Influéncias Lo Hobbit rebat l’influéncia de qualques poèmas epics, mites e contes de fadas legits per Tolkien, coma Beowulf, lo poèma epic anglosaxon sus que Tolkien trabalhèt tota sa vida, los contes de fadas d’Andrew Lang e dels fraires Grimm, La Princessa e lo Gobelin e sa seguida, The Princess and Curdie, de George MacDonald, o, The Marvellous Land of Snergs d’Edward Wyke-Smith.

Segon la biografia de Tolkien per Humphrey Carpenter, lo masc Gandalf tròba son origina dins una carta postala comprada per l’escrivan en 1911, pendent las vacanças en Suïssa, que reproduch un quadre del pintre alemand Josef Madlener titulat Der Berggeist (« l’esperit del mont »). Aquela pintura representa un vièlh de barbe blanca, vestit d’un long mantèl e d’un ample capèl, careçant un cervion dins un decòrs campèstre, amb de monts al reire plan. Carpenter afirma dins sa biografia que, d'ans après aver acquerit aquela carta postala, Tolkien nota dessús: « Origina de Gandalf ».

Lo personatge de Gandalf es fòrça influenciat per la divinitat germanica e nordica Odin dins son incarnacion de Vegtamr, un vielh de longa barba blanca, amb un chapèl larg e un pal. Lo nom de Gandalf e dels nans de la companhiá venon de l’Edda poetica, una colleccion de poèmas escrichs en noroèc, subretot de la Völuspá, lo primièr d’aqueles. Coma Gandalf abandona los nans e Bilbon mai d'un còp just abans d'èsser capturats, Douglas A. Anderson remarca que sa conducha remembra aquela de l’esperit dels monts dels Gigants Checopolonés, lo Rübezahl, que se ria del desvari dels viatjaires.

Tom Shippey suggerís qu’un autre dels poèmas de l’Edda poetica, l' Skirnismál (« cant d' Skirnir »), podèt influenciar Tolkien pels Mons Brumoses, subretot lo capítol « De Caribde en Silla », e dins un passatge del poèma que traduch per: ), « Lo Vial del Mont » (The Mountain Path), « Los Monts Bromoses mirant l’oèst dempuèi Eyrie per la Pòrte dels Gobelins » (The Misty Mountains looking West from the Eyrie towards Goblin Gate), « La Sala de Beorn » (Beorn’s Hall), « Selva Negra » (), « La Pòrte del Rei elf » (), « La vila del Lac » (Lake Town), e « La Pòrta Granda » (The Front Gate). Aquelas illustracions ocupan caduna una plena pagina, Levat « Selva Negra », qu'exigís una dobla pagina.

Après los aver acceptadas, l'ostal d’edicion convenquèt Tolkien de dessenhar tanben la jaqueta del libre, quitament s'aviá de dobte de sas capacitats de dessenhaire. L’inscripcion runica a l'entorn de la jaqueta es una transliteracion fonetica de l’anglés, donant lo títol del libre e los noms de l’autor e dels editors. Mas, lo dessenh demandava mai d'una colors per son impression: roge, blau, verd e negre, çò qu'es plan costós.

Selon Dick Huemer, citat per David Koenig, Walt Disney auriá agut l’idèa a partir 1938 d’adaptar Lo Hobbit perque arribava pas a comprene l’istòria d’Aliça al país de las meravilhas per ne far un film.

Notas e referéncias

Notas

Referéncias

Bibliografia 
La bibliographie est classée par ordre alphabétique des auteurs, les articles étant placés par date à la fin.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 .
 
 
 
 
 
 
 
 
 .
 
 
 
 
 
 

 Mythlore