Linha von Wartburg
La linha von Wartburg (o linha Nantas-Épinal) es lo nom donat abitualament a una frontièra lingüistica que Walther von Wartburg botèt en evidéncia dins son estudi de 1939 Die Entstehung der romanischen Völker, tradusit en francés en 41 amb lo títol Les origines des peuples romans. Aquela linha permet de destriar, al sègle IX, las varietats septentrionala e miègjornala del galloromanic, que menèron respectivament a la lenga d'oïl d'una part, a la lenga d'òc e al francoprovençal de l'autra. Pr'aquò, foguèt Jakob Jud (1882-1952) que la senhalèt pel primièr còp.

Una consequéncia del pòblament franc
Los francs s'establiguèron en nombre, aristocratas e paisans, sul territòri nordic possedit per Clodovèu e sul territòri de l'ancian reiaume de Siagre (entre Somme e Léger). Dins aquel airal, la part de populacion franca deviá èsser, segon von Wartburg, al mens de 15% dins lo total al sègle VI, dins un contèxte ont los reis francs s'opausavan pas, a la diferéncia dels visigòts, a la fusion entre las doás populacions. En efècte, los mots manlevats al francic pel francés son non solament de tèrmes militars o feodals, mas tanben de mots utilizats pels paisans e las classas popularas : aune (alna, auna), houx (grefol), osier (vime), houe (marra, aissada), clanche (cadaula, sisclet, luquet). Al sud d'aquel airal, l'ocupacion franca demorèt sonque militara. L'articulacion francica del latin explica las evolucions lingüisticas que donèron al francés sa fisionomia particulara. A l'èst, l'ocupacion burgonda, segon von Wartburg, explica los limits de l'arpitan, teoria remesa en causa desempuèi . 

Pr'aquò, per d'autres cercaires, lo latin parlat en Gàllia del nòrd èra dejà diferenciat abans l'arribada dels francs.

Descripcion geografica
La linha Von Wartburg part de la boca de Léger, sièc lo flume entrò Solonha que daissa al nòrd, torna trobar Léger a l'entorn de Cosne. D'aquí, passa al nòrd de Morvan, daissa al sud una partida importanta de Borgonha e l'ensemble de la Franca Comtat abans d'aténher lo sud dels Vòges.

Walther von Wartburg dona l'exemple del nom del fau. Lo limit al sègle XX entre lo resultat del francic *haistr, hêtre en francés, e los resultats del latin fagus comença a l'oèst un pauc al nòrd de Léger, passa près d'Orleans, puèi contunha cap a l'èst, en demorant globalament plan près de la linha von Wartburg.

Ambe lo temps, aquela linha se desplacèt fòrtament cap al sud e venguèt lo limit actual entre, d'una part, lenga d'òc e lenga d'oïl e, d'autra part, lenga d'òc e francoprovençal.

Nòtas e referéncias