Baron (Gironda)
Baron o puslèu Varon (Baron en francés) es una comuna occitana de Bordalés , lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Geografia

Perimètre dau territòri

Toponimia 
Las fòrmas ancianas son de terra del prad del Avaron, en 1119-1121, Avaron, en 1126-1147, a cappella ecclesie de Baron, en 1326, Sanctus-Christophorus-de-Avaron, en 1339, Auaron, en 1361 . 

Dauzat, que probable coneishé pas las fòrmas ancianas, supausa que lo nom de la comuna ven dau cognomen latin Baro/-onis o dau títol d'origina germanica, vingut chafre, Baro, « baron » . Medisha remarca per Negre e per Astor (citats per Bénédicte Boyrie-Fénié). 

B. Boyrie-Fénié part d'un etime *avallone. Lo nom vendré dau gallés avallo, « poma », damb lo sufixe -one, çò que doneré lo sens de « pomareda ». B. Boyrie-Fénié hornís l'evolucion : *Avallon(e) > Avaron (evolucion gascona -ll- intervocalic > -r- > (A)varon (aferèsi de a- iniciau) > Baron (confusion gascona de v e de b). La grafia seré donc Baron. La pomareda que servit de motivacion dateré d'una epòca anteriora a l'ocupacion romana , çò qu'es pas provat (la lenga celtica gardèt una vitalitat sufisenta per formar de toponimes pendent quauque temps).

En realitat, aquera presentacion es globalament justa per l'etimologia e lo sens, mès apèra quauquas remarcas foneticas. Lo mot gallés a l'origina es pas exactament avallo, mès aballo (varianta abalo, mès es pas aquera que podré menar a Avaro-); lo sens en gallés es « poma, pomèir », e probablament lo gallés a especializat abalo en « poma » (neutre) e aballo en « pomèir » (femenin) . Segon Delamarre, Baron ven de aballo, « poma, pomièr », en gallés, o d'un teonime (nom de diu) inatestat *Aballos : sia « la pomareda, lo lòc ont i a de pomièrs », sia la propietat dau diu *Aballos .

Sistematicament e dens lo quite gascon avant lo betacisme (confusion de v e de b), -b- latin intervocalic ven -v-. La data exacta dau betacisme es pas coneishuda e las atestacions dau sègle XII en Av- pòden benlèu representar una realitat fonetica diferenta o un polimorfisme, enquèra que la fòrma Avaron de 1339 pòt har pensar que lo betacisme èra un fenomèn recent en Bordalés. Enfin, B. Boyrie-Fénié sembla pas segura en grafia classica (o utiliza una auta grafia ?). V romanic e dens lo quite cas que representeré un b antic, s'escriu v (escriven la vaca en gascon tanplan coma en provençau, non pas la baca !). Baron es benlèu una grafia valorizanta, en fòrma de jòc de mots, mès la sola grafia admissibla es Varon.

Istòria

Administracion

 Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Brana; es adara deu canton des Coteaux de Dordogne  (en francés), donc deus Tuquets de Dordonha.

Demografia

Lòcs e monuments

Personalitats ligadas damb la comuna

Veire tanben

Ligams extèrnes

Nòtas

Comuna de Gironda
Comuna de Guiana
Comuna d'Aquitània (Occitània)