Phocoena sinus
Lo marsoïn del golf de Califòrnia, o marsoïn del Pacific (Phocoena sinus), sonat localament vaquita, es una espècia de marsoïns en perilh critic d'escantiment (ne demorariá pas qu'una desena d'individús). Fa partit de la lista de las 100 espècias pus amenaçadas al mond establida per l'UICN en 2012.

La primièra cause de  mortalitat es l'estofament dins de fialats de pesca illegals especialament utilizats per de pescaires de totoaba (peis, qu'es tanben en perilh d'escantiment, presat dians la medecina tradicionala chinesa e vendut dins los mercats negres de China fins a 3 500 euròs lo kg pels braconièrs.

Descripcion e mòde de vida 
Lo marsoïn del golf de Califòrnia mesura aperaquí 1,50 m e pesa en mejana 48 kg. Son còs gris es pus sombre sus l'esquina que sul ventre e a l'entorn dels uèlhs e de la boca. La feme dona naissença a un pichon cada dos ans que mesura pas que 70 à 80 cm de long e qu'alacha plusors meses.

Son mòde de vida es mal conegut. Viu, sovent sol, dins d'aigas pauc prigondas (mens de 40 m) que i se noirís de peisses e de calamars, que repèra per ecòlocacion prèp del fons o sul sòl marin.

Distribucion geografica 

Aquesta espècia es endemica dins lo nòrd del golf de Califòrnia (mar de Cortés) e sembla pas jamai èsser estada abalida en captivitat. Lo mamifèr viu prèp de la còsta, dins las aigas foscas e pauc prigondas de las lagunas. Nada pas sovent a mai de 30 mètres de prigondor e pòt subreviure dins de lagunas pauc prigondas. Es sovent apercebut dins las aigas entre 11 e , sus fons de limon e de bard, a una distància de 11 a 25 quilomètres de la còsta. Aima mai las aigas turbidas, que son mai ricas en nutriments, çò qu'atrai los peissonets, los calamars e los crustacèu que se ne noirís.

Proteccion
Lo governament mexican, los comitats internationals, los scientifics e los grops de conservacion an recomandat e mes en òbra de plans per ajudar a reduire lo taus de presas accessòrias, aplicar las interdiccions de fialats malhants e promoure lo restabliment de la populacion.

Mexic lancèt en 2008 un programa sonat PACE-VAQUITA dins la tòca de far respectar l'interdiccion dels fialats malhants dins la réserva de biosfèra, de permetre als pescaires d'escambiar sos fialats malhants contre d'engenhs de pesca sens dangièr per las vaquitas e de fornir un sosten economic als pescaires per que renoncian als permes de pesca e cercan de mejans de subsistància alternatius. Malgrat los progrèsses realizats amb los pescaires legals, de centenas de braconièrs an contunhat de pescar dins la zona d'exclusion.

Amb la perseguida de la pesca ilegala del totoaba, largament motivada per las vendas sul merchat chinés ont es utilizat en medecina tradicionala, e las presas accessòrias incontroladas de vaquitas, lo Comitat interncional pel restabliment de la vaquita (CIRVA) a recomandat que d'unas vaquitas sián retiradas de la zona de pesca de nauta densitat e desplaçadas dins d'enlcaus marins protegits. Aquel esfòrç, sonat VaquitaCPR, permetèt la captura de doas vaquitas en 2017: una foguèt relâché pus tard e l'autra moriguèt pauc de temps après la captura aprèp aver ambedoas patit d'un tust . 

De grops de conservacion locals e internationals, dont lo Museo de Ballena e la Sea Shepherd Conservation Society, trabalhan amb la marina mexicana per detectar la pesca dins la zona du refugi e eliminar los fialats malhants ilegals. [20] En març de 2020, lo National Marine Fisheries Service (NMFS) dels Estats Units anoncièt l'interdiccion de las importacions de crevetas mexicanas e d'autres fruches de mar capturats dins l'abitat de las vaquitas dins lo nòrd del golf de Califòrnia. [22] En genièr de 2021, un pescaire mexican es mòrt e un autre foguèt nafrat en seguida d'una collision entre son batèl e la nau Farley Mowat de Sea Shepherd que retirava un fialat illegal quora foguèt atacat. 

En responsa a las circonstàncias desastrosas a lasqualas fa fàcia la vaquita coma presa colaterala del comèrci illrgal de totoaba, en 2017, la Liga internacionala de la Tèrra (ELI) lancèt una operacion d'enquesta e de collecta d'entresenhas sonada Opération Fake Gold, durant laquala l'ensemble de la cadena de provesiment internacional del totoaba illicit (bofiga natatòria) de Mexic a China, foguèt cartografiada e estudiada. Gràcia a las donadas confidencaelas qu'ELI a partetjadas amb las autoritats mexicanas, en novembre de 2020, une seria d'arrestacions importantas foguèron efectuadas en Mexic. 

Al jorn de uèi los esfòrces an pas capitat de resòlvre las problèmas socioeconomics e environamentals complèxes qu'afectan la conservacion de las vaquita e lo pus grand ecosistèma del golf de Califòrnia. Las mesuras necessàrias comprenon la proteccion de l'abitat, la gestion de las ressorças, l'educacion, la luta contre la frauda, los mejans de subsistància alternatius per los pescaires e la sensibilizaxion a la vaquita e als problèmas associats. 

Lo Secretariat a l'environament e a las ressorças naturalas (SEMARNAT) anoncièt lo 27 de febrièr de 2021 que poiriá reduire la zona protegidane  de la vaquita dins la mar de Cortés pr'amor que ne demòra pas que detz individús e que retrovarà saique jamai son aira de reparticion istorica. L'anoncia interven dos meses après qu'un batèl de pesca anèssse al fons, en tuar un pescaire mexican, pendent las operacions de la Sea Shepherd Conservation Society .

Galariá

Referéncias

Phocoenidae
Cetacèu (nom scientific)