Jutjament de l'anma
Lo jutjament de l’anma (o arma) dens l’Egipte antica que comença après un long procès de preparacion. Lo mort que deu estar enbaumat e lo còs sancer. L'istorian grèc Erodòt que descriu tres menas de momificacions segon los mejans financiers. Sens moneda que demora la possibilitat de dessecar lo còs dens lo sable caut deus èrms egipcians (qu’ei hèra probable que sia aquesta momificacion naturau çò qui inspirè lo processus de momificacion). 
Lo mort embaumat que recep la ceremonia de l’obertura de la boca : sonque atau l’amna que pòt enairà’s de cap au lòc deu son jutjament. Que cau precisar que çò qu’aperam amna qu’ei un concepte mei complèxe dens l’Egipte antica : la persona que's compausa d’un ba (mei o mens çò qu’aperam l’amna), un còs (embaumat), un ka (un doble celestiau de l’amna terrèstra, representat peu cap deu mort sus un còs d’ausèth), ua ombra e un nom (ren en egipcian). 
Lo ka que s’envola de cap a l’aute monde. Se lo mort n’ac pòt pas har (se lo còs que destrusit, s’ei un mainatge non vadut eca) que demora dens lo Nom (la mar grana celestiau caotica d’abans la creacion ordenada deu monde). Mantuas espravas que demoran lo mort, e lo Libe deu Morts que pòrta los encantamis per las passar. Per exemple, dens un cas deu Libe deus Mort, lo defunt, en vedent un gat a escanar ua sèrp e en i bèth reconéisher Ra victoriós suber la sèrp de las tenèbras Apofis, que ganha l’empara deu diu Anubis entà mià'u de cap au tribunau d’Osiris, diu e jutge deus morts. Abans d’i poder entrar lo mort que deu nomar los demons deus in.herns e tot har la soa conhession negativa : que deu con.hessar non pas aver cometut certas causas. 

Un còp passat, qu’entra dens lo tribunau au cap deu quau Osiris qu’ei sedut e que l’espia. Aus sons costats que son las soas sòrs Isis e Neftis. Maat, divessa de la jutícia qui’s coneish a la pluma d’estruci qui pòrta suu cap, qu’ei presenta com tanben Djehoti (tanben aperat Tòt) prest per notar la resulta de la pesada sus ua balança qui sus un platèu e pòrta ua pluma d’estruci (simbèu de justícia) e sus l’aut lo còr deu defunt. Se lo mort qu’a miat un vita d’injustícia, lo còr mei pesuc que la pluma que he cáder lo son platèu e lo mort qu’ei alavetz devorat per ua creatura nomada Amit (o Babaï) deu cap de crocodil, de l’avant de leona e de l’arrèr d’ipopotam. Se, au contre, lo mort qu’a viscut un vita de justa, la pluma qu’ei mei pesuga que lo son còr e que pòt passar dens l’aute monde on segueish lo son faraon e on miarà la medisha vita mes sens trebuc. De quan en quan que poderà tornar visitar lo sons sus tèrra.

Indèx egiptologic