Maria I de Portugal
Marie Ira de Portugal, dicha la Piosa (al Portugal) o la Fòla (al Brasil), de son nom complet en portugués, Maria Francisca Isabel Josefa Antónia Gertrudes Rita Joana de Bragança, nascuda lo 17 de decembre de 1734 a Lisbona e mòrte lo 20 de març de 1816 a Rio de Janeiro, es reina de Portugal del 24 de febrièr de 1777 20 al Març de 1816. Foguèt tanben Reina de Brasil, de 1815 a 1816, pendent tres meses.

Biografia 
Es l'aïnada de las quatre filhas de Josèp I de Portugal e de Maria Ana Victòria d'Espanha, d'esperela, filha de Felip V d'Espanha e d'Elisabèt Farnèse.

Princesa eritièra 

A 26 ans d'edat, esposa en 1760 son oncle, l'infant Pèire III, fraire cabdet de son paire, de 17 ans son aïnat, qu'aviá començat en 1747 la construccion del palais reial de Queluz, que volgava èsser a l'imatge de Versalhas. Après lo tèrratrem de 1755 que destruguèt lo palais reial de Lisbona, lo rei Josèp Ier s'èra retirat a Ajuda (Lisbona), dins un palais de fusta ricament descorat, alara que l'infant Pèira transformèt Queluz en un oasi d'òci e de plaser.

Règne 

A la mòrt do Josèp I son paire l 24 de febrièr de 1777, Maria li succedís et son espós ven rei de jure uxoris sul quita Portugal, mas demora rei consòrt dins l'Empèri e pren lo nom de Pèire III a la demanda de son esposa.

Son premièr acte coma reina es de remandar l'impopular primièr ministre, lo marqués de Pombal, après l'esandal dels Távoras que foguèron torturats puèi executats per un assag d'assassinat sul rei Josèp. Los eveniments remarcables d'aquestre periòde son la cession en 1781 de la baia de Maputo per l'Arquiducat d'Àustria al Portugal e l'adesion del Portugal a la liga de neutralitat armada en julhet de 1782.

Sa vida es banhada dins una fòrça granda pietat, que vira a vegada a la supersticion. Comença la construccion de la basilica d'Estrela a Lisbona.

Après lo decès de son marit en 1786 e de dos de sos enfants dos ans mai tard, que n'èras son Aïnat qu'aviá refusat, per escrupul religiós, de far vaccinar contra la veròla, e prigondament trebolada per la Revolucion francesa, la sobeirana s'embaujuga a partir de 1791. Son filh, Joan, assegura la regéncia.

Exili e Mòrt 

En 1801, amb l'ajuda de Napoleon Bonaparte, lo dictator espanhòl Manuel Godoy envasís lo Portugal que refusa d'aplicar lo blocus que la França vòl impausar a la Grand Bretanha. Lo conflicte, nomenat Guèrra de las Iranjas dura pas e, par lo tractat de Badajoz del 6 de junh de 1801, lo Portugal deu abandonar Olivenza a l'Espanha e una partida de la Guaiana a la França.

Lo tracta de Fontainebleau en 1807 parteja lo Portugal entre la França e l’Espanha. L’invasion del reialme per Junot obliga Jean VI e a familha reiala a se refugiar al Brasil, ont morís Maria en 1816, a 82 ans d'edat. Mas tard, se tornèt lo còrs al Portugal e es enterrada dins la basilica d'Estrela, ont un tombèl monumental contunha sa memòria.

Descendéncia 
Set enfants son eissits del maridatge de Mari I e de Pièira III :

 Josèp de Portugal, prince del Brasil (1761-1788), esposa en 1777 sa tanta Maria Benedicta de Portugal (1746-1829) e demora sens posteritat.
 Joan de Portugal (Mòrt recent nascut en 1762)
 Joan Francés de Portugal (mòrt en jovent en 1763)
 Joan VI de Portugal, rei de Portugal (1767-1826), esposa en 1790 Carlòta Joaquima d'Espanha (1775-1830), d'ont posteritat.
 Maria Ana Victòria de Portugal (1768-1788), esposa en 1785 Gabrièl Antòni de Borbon, infant d'Espanha, d'ont posteritat.
 Maria Clementina de Portugal (1774-1776)
 Maria Isabèla de Portugal (1776-1777)

Titulatura completa 
Reina del Reialme Unit de Portugal, del Brasil e dels Algarves, de cada costat de la mar en Africa, duquesa de Guinèa e de la conquista, de la navigatcon e del comèrci d'Etiopia, d'Arabia, de Pèrsa e d'Índia per la gràcia de dieu

Fonts 

 Portugal, collection Guides Bleus, Hachette, 2004
 Généalogie des rois et des princes de Jean-Charles Volkmann Edit. Jean-Paul Gisserot (1998)

Rei de Portugal