Primo Levi
Primo Levi (Turin, 31 de julhet de 1919-11 d'abril de 1987) foguèt un escrivan italian d'origina jusieva, autor de memòrias, de relats, de poèmas e de romans. Foguèt un resistent antifaissista, subrevivent de l'Olocaust. Es conegut subretot per las òbras que escriguèt per donar testimoniatge sus l'Olocaust, particularament lo relat de l'an que foguèt prisonièr dins lo camp d'exterminacion d'Auschwitz. Son òbra S'aquò es un òme es considerada coma una de las mai importantas de la Literatura del sègle XX.

Biografia 
Levi nasquèt a Turin en 1919 dins d'una familha liberala jusieva. Licenciat de Quimia de l'Universitat de Turin en 1941. En 1943 el e sos camaradas anèron al camp per tal de s'unir a la resisténcia antifaissista italiana. Foguèt arrestat per la milícia faissista que lo mandèt a l'armada d'ocupacion alemanda pr'amor qu'èra jusieu. Foguèt deportat a Auschwitz en 1944, un [[camp d'exterminacion situat en Polonha, qu'èra ocupada pels nazis, e i passèt dètz meses abans que lo camp fòsse desliurat per l'Armada Roja. Dels 650 jusieus italians de sa "remetuda" al camp, Levi foguèt un dels 20 subrevivents. Quand tornèt en Itàlia, Levi exerciguèt de quimista industrial dins la factoria quimica SIVA a Turin. Comencèt alavetz d'escriure sas experiéncias dins lo camp e son retorn en Italia a travèrs d'Euròpa de l'èst, que se convertiguèron en sas doas memòrias classicas: S'aquò es un òme (Se questo é un uomo) e La trèva (La tregua). Escriguèt tanben doas memòrias fòrça apreciadas, Moments d'indult (suls personatges qu'observèt pendent son empresonament) e Lo Sistèma Periodic (una colleccion de pèças cortas, majoramanet d'episòdis de sa vida mas tanben dos relats corts, totes ligats a d'elements quimics). Lo roman S'ara non, quand?, qu'explica l'istòria d'un grop de partisans jusieus en Russia e en Polonha pendent la Segonda Guèrra Mondiala, ganhèt los prèmis Viareggio e Campiello après èsser publicada en Itàlia, doncas, Levi venguèt internacionalament conegut. Levi se retirèt de sa posicion coma gestor de SIVA en 1977 per se dedicar a escriure a temps complèt. Lo mai important de sos darrièrs trabalhs foguèt son libre final, Los naufragats e los salvats, sus sa experiéncia del camp de concentracion.. 

Levi moriguèt, aparentament per suicidi, l'11 d'abril de 1987, encara que mai d'un amic e biograf a questionat aquela circonstància pr'amor que Levi, que son escritura se caracterizava per l'escuror e l'optimisme, daissèt pas de nòta de suicidi.

Òbras

Nòtas 

Escrivan italian
Literatura italiana
Poèta jusieu
Naissença en 1919
Decès en 1987
Naissença a Turin