Segonda Guèrra Samnita
La Segonda Guèrra Samnita se debanèt de 327 a 304 avC. Causada per la construccion de la colonia romana de Fregellae per lei Romans, opausèt aquelei darriers a una coalicion d'estats e de pòbles italians principalament formada per lei Samnitas e leis Etruscs.

D'efèct, la fondacion de Fregellae en 328 avC entraïnèt rapidàment una reaccion militara dei Samnitas e la guèrra acomencèt l'annada seguenta. Lei Romans foguèron inicialament venceires ambé la presa de Napòls (326 avC) mai lei Samnitas capitèron de s'installar a Pompèi (324 avC) e la guèrra contunièt sensa resultat. En 321 avC, lei Romans decidiguèron d'atacar dirèctament lo territòri samnita mai i foguèron esquichats ai Forques Caudines. Aquela revirada obliguèt lo Senat Roman d'acceptar una trèva e d'abandonar Fregellae en 316 avC.

Lei Romans aprofichèron aquela pausa per annexar e Capoa e se renfòrçar en Campania. Lo conflicte acomencèt tornarmai en 314 avC e lei Romans averèron la batalha d'Ardea e reconquistèron Fregellae (313 avC). Aquò entraïnèt la formacion d'una coalicion granda còntra Roma. Lei Romans deguèron alora desfaire leis Etrucs puei atacar divèrsei pòbles d'Itàlia centrala que sei territòris foguèron annexats. Enfin, a partir de 306, poguèron mandar d'ofensivas decisivas còntra lei Samnitas e seis aliats. Lei premiers deguèron arrestar lo combat en 305 avC e sei darriers aliats foguèron esquicahts en 304 avC.

Aquela guèrra permetèt ai Romans de prendre lo contraròtle de la màger part d'Itàlia centrala e de venir la poissança principala de la peninsula. De mai, tre la fin dei combats, un ret novèu de rotas foguèt construch per assegurar la circulacion rapidà dei tropas sus aquelei territòris novèus.

Guèrra samnita