Pier Paolo Pasolini
Pier Paolo Pasolini (en Pieri Pauli Pasolini dins la siá lenga mairala e de creacion poetica, la siá merilenghe furlana, nascut a Bolonha, Itàlia, lo 5 de març de 1922, mòrt assassinat sus una plaja d'Ostia, ran Roma, lo 2 de novembre de 1975) es un escrivan remirable (romancièr, poèta, ensagista, traductor multilingüe), intellectual, lingüista, critic, jornalista mas subretot un òme de cinèma, un cineasta (realizator, scenarista, actor) màger de l'istòria vertadièra del VIIen Art, artista total del sègle XX, friolan, italian, e de verai universal.

L'òbra siá, portada per una immensa cultura universala e la coneissença de mantuna lenga, multipla e variada, polifacetica que non sai (per emplegar un tèrme eissit d'al castelhan amor de çò se ne designar d'òbras inclassificablas e diversificadas, gigantalas aital), se questionegèt la societat italiana mas tot parièr l'europèa e quitament l' occidentala tota, sul ròtle e la plaça de l'intellectual, autoreivindicat e autoproclamat marxista, comunista, omosexual e crestian, fòra glèisas e capèlas de tota mena, de tot escantilh.La siá plaça subre l'empont cultural planetari de las annadas 1960 & 1970 es immensa e gaireben illimitada.

Trobador màger de lenga friolana ( La gnove zoventût 1941 - 1974), ne cita en Pèire Vidal, lo trobador mondin, en exèrg de l'òbra siá tota furlana:

Ab l'alen tir vas me l'aire
Q'eu sent venir de Proensa:

Tot quant es de lai m'agensa.

Grand coneissedor de la literatura nòstra d'a l'Edat d'Aur del Trobar, e tan nòstra que la nos panèron, usurpèron, n'acostumava el de signar molta correspondéncia siá amb las paraulas Ab joi.

Escrivan de lenga italiana totun, romancièr bèl primièr (Ragazzi di vita, Una vita violenta e ca), cineasta ancorat e plond dintre la siá cultura immensa, classica, medievala e renaissentista mas tanben contemporanèa que non sai ( Accattone - Mamma Roma - Il Vangelo secondo Matteo - Uccellacci e uccellini - Edipo re - Teorema - Medea - Il Decameron e ca), tot parièr se questionegèt el e interpellèt lo cinèma e la societat subre las lors plaças respectivas dins l'anament cultural del mond, cultural òc-ben-òc mas tanben ideologic, istoric e uman, en tot se n' encaminar en per las milanta dralhas e dralhòls de la pus divèrsa umanitat.

La siá fin tragica, crusèla e brutala, mas saique encara misteriosa assatz, el l' omosexual (mas grand aimador e respiechós de la femna, de las femnas, tota femna amai totas femnas, de totas tracas e originas o condicions...), ne foguèt coma lo sagèl de la malastrada (... aquela commare secca, aquela faramauca, del sieu scenari qu'en Bernardo Bertolucci realizèt coma primièr filme en 1962...), estampat e prigond dintre la siá carn d'òme uman, la carn viva e matrassada de la siá umanitat.

E tan fort e tan fonsala n'es que se ne ten de cridada, uèi encara entrò a... que non n'acabarà jamai

Citacions 

 ... alc di umàn al è finít... (Poesias a Casarsa, 1942...)
 ... i torni, passànt sui puns sdrumàs, coma un australiàn... (ibid)
 ...  a cercare fratelli che non sono più!  (trach d'al sieu Mamma Roma e autocitat dins La Ricotta, filme cort, 1963)...

La Vida

l'Escrivan

l'Òbra literària

los Caps d'òbra

Citacions  
 Çò de melhor de la vida es çò passat, çò present, çò futur.
 Los problèmas se resòlvon pas cap, que se vívon.
 La passion obten pas jamai lo perdon.
 Los bens superflus réndon superflua la vida
 Una religion marrida es encara una religion.
 La glèisa pòt èsser sonque reaccionària, ne pòt èsser sonque d'al band del poder: se ne pòt sonqu'acceptar las règlas arbitràrias e formalas de la convivéncia.
 Los dreches civils son en substància los dreches dels autres.
 Cal èsser fòrça fòrt per aimar la soletat.
 La vertat es pas cap dins un sol sòmi mas dins un santfum de sòmis.
 Lo succès es pas res.Lo succès es l'autra fàcia de la persecucion.E puèi lo succès es sempre quicòm de marrit per un òme.
 Sonque dins la tradicion es lo mieu amor. Puèi que lo cinèma es pas sonqu'una experiéncia linguistica mai, quitament coma experiéncia lingüistica, es una experiéncia filosofica. 
 Al teatre, la paraula es doblament glorificada: es escricha coma dins las paginas d'Omèr mas es tanben prononciada, coma doas personas al trabalh: que i a pas res mai polit. Sonque l'aimar, sonque lo conéisser comptan, non pas cap l'aver aimar, pas cap l'aver conegut. 
 Ieu soi negre d'amor, ni drollet ni rossinhòl, tot entièr coma una flor, e desir sens pas cap desir. 
 Ieu te recòrdi, Narcís, aviás la color del sera, quand las campanas classejan a mòrt. <ref> idem </ref>
 Soi traumatizat per la legalizacion de l'avòrtament per que la me consideri, coma fòrça, aital una legalizacion de l'omicidi.Dins los sòmis e dins lo compòrtament quotidian - causa comuna a totes los umans - vivi ieu la miá vida prenatala, la miá vida benaürosa dins las aigas mairalas: qu'o me sabi que lai n'èri ieu existent. La libertat sexuala, s'es necessària a la creacion? Òc.Non.O benlèu òc.Non,non,que nani de segur mas... òc.N'es ges melhor non pas.O si, òc? Ai, incontinéncia meravilhosa! (Ai, meravilhosa castetat!) 
 Uèi la libertat sexuala de la majoritat es una convencion, una obligacion, un dever social, una ànsia sociala, una caracteristica d'impossible renonciar de la qualitat de vida del consumidor.  
 Lo que s'escandaliza es sempre banal mas n'ajusti qu'es sempre mal informat atanben.
 La mòrt non es pas cap de poder pus ges comunicar mas non pus ges èsser comprés. 
 Lo coratge intellectual de la vertat e la practica politica son doas causas d'impossible conciliar en Itàlia.
 Çò que sòbra originenc de l'obrièr es çò qu'es pas cap verbal: per exemple lo sieu fisic, la siá votz, lo sieu còs.Lo còs: aquí una tèrra pas encara colonizada pel poder. 
 M'aimi la vida d'un biais feron, desesperançat.E me cresi qu'aquesta feresa, aquesta desesperança me portaràn a la fin.M'aimi lo solelh, l'erbam, la joventut.L'amor per la vida ne venguèt per ieu un vici mai medical que non pas la cocaïna. Ieu me devòri la miá existéncia amb un insadolable apetís.Cossí tot aquò finirà? O me dessabi del tot.  
 Ieu ne soi fòrça plan dins lo mond, lo me trobi meravilhós, me ne sentissi estacat a la vida, coma un gat.Es la societat borgesa que m'agrada pas cap.Es la degeneracion de la vida del mond.Hitler es estat lo produch tipic de la pichòta borgesiá. Tot parièr l'Estalin es un produch pichon borgés.Ieu soi per la morala contra lo moralisme borgés.Quina es la diferéncia? Lo moralista li ne ditz de non als autres, l'òme moral o se ditz sonqu'a se-meteis.

 l'Òbra cinematografica 
 los Caps d'òbra 
 Accattone  1961 
 veire l'article Accattone
 Mamma Roma  1962 
 veire l'article Mamma Roma
 L'Evangèli segon Matieu  1964 
 veire l'article L'Evangèli segon Matieu
 Aucelasses e aucelons  1967 
 veire l'article Aucelasses e aucelons
 Edip rei  1967 
 veire l'article Edip rei
 Teorèma  1968 
 veire l'article Teorèma
 Nauc  1969 
 veire l'article Nauc
 Medèa 1969 
 veire l'article Medèa
 Lo Decameron 1971 
 veire l'article Lo Decameron
 Los Contes de Canterbury 1972 
 veire l'article Los Contes de Canterbury
 Las Mila e una nuèches  1974 
 veire l'article Las Mila e una nuèches
 Salò o los 120 jorns de Sodòma  1975 
 veire l'article Salò o los 120 jorns de Sodòma

 l'Eiretatge pasolinian 
 Citacions 
 Filmografia 
 
 1961: Accattone 1962: Mamma Roma 1963: Episòdi La Ricotta dins Ro.Go.Pa.G.
 1963: La rabbia (corealizat amb Giovannino Guareschi) La rabia
 1964: Comizi d'amore (documentari subre la sexualitat dins la societat italiana...)
 1964: Sopraluoghi in Palestina per il Vangelo secondo Matteo 
 1964: Il Vangelo secondo Matteo L'Evangèli segon Matieu
 1965: Uccelacci e uccellini Aucelasses e aucelons 
 1966: La Terra vista dalla Luna La Tèrra vista d'a la Luna... Episòdi del filme collectiu Le Streghe Las Mascas
 1967: Che cosa sono le nuvole? De qué son las nívols?... Episòdi del filme collectiu Capriccio all'italiana Caprici a l'italiana
 1967: Edipo re Edip rei
 1967-1968: Appunti per un film sull'India Nòtas per un filme sus Índia
 1968: Teorema Teorèma
 1968 La sequenza del fiore di carta La sequéncia de la flor de papièr... Episòdi del filme collectiu Amore e rabbia Amor e rabia
 1968-1969: Porcile Nauc
 1968-1969: Appunti per un'Orestiade africana Nòtas per una Orestiada africana
 1969: Medea Medèa
 1971: Il Decameron Lo Decameron
 1971: Le mura di Sana'a Los Murs de Sana'a
 1972: I racconti di Canterbury Los Contes de Canterbury
 1974: Il Fiore delle Mille e una notte Las Mila e una nuèches
 1975: Salò o le 120 giornate di Sodoma Salò o las 120 jornadas de Sodòma
 1976: Porno-Teo-Kolossal... Inacabat per en causa de la mòrt del cineasta en 1975.

 Prèmis e guerdons 
 victòrias 
 
 1958: Prèmi del melhor scenari al Festenal de Canas per Giovani mariti 
 1959: Prèmi Sant Jordi del melhor scenari per Las Nuèches de Cabiria 
 1960: Riban d'argent  del melhor sicut original per La notte brava 
 1962: Leon d'argent del melhor filme a la Mòstra de Venècia per Mamma Roma 
 1964: Leon d'argent del melhor filme a la Mòstra de Venècia per L'Evangèli segon Matieu
 1964: Prèmi OCIC a la Mòstra de Venècia per L'Evangèli segon Matieu
 1964: Prèmi especial de la jurada a la Mòstra de Venècia per L'Evangèli segon Matieu
 1965: Riban d'argent del melhor filme per L'Evangèli segon Matieu
 1967: Riban d'argent del melhor sicut original per Aucelasses e aucelons
 1967: Prèmi Kinema Jumpo del melhor filme de lenga estrangièra per Edip re
 1967: Leon d'argent del melhor filme a la Mòstra de Venècia per Edip re  
 1968: Jussi Award  del melhor realizator estrangièr per L'Evangèli segon Matieu
 1969: Prèmi Fipresci al Festenal de  Cracòvia tà Nòtas per un filme sus Índia
 1969: Golden Osiris - FAO Award of the United Nations al Festenal de Cracòvia tà Nòtas per un film sus Índia
 1971: Os d'argent del melhor filme a la Berlinale per Lo Decameron
 1972: Os d'aur del melhor filme a la Berlinale per Los Contes de Canterbury 
 1974: Prèmi especial de la jurada al Festenal de Canas per Las Mila e una nuèches
 1976: Prèmi Sant Jòrdi per la carrièra... guerdon postum

 Documents audiovisuals 
    
 Jean-André Fieschi: Pasolini l'enragé... colleccion Cinéastes de notre temps (b&n/c 97')  França 1966
 Ebbo Demant: Das Mitleid ist gestorben.Pier Paolo Pasolini und Italien... (b&n/c 45') 1978
 Marco Tullio Giordana: Pasolini, un delitto italiano Itàlia 1995
 Giuseppe Bertolucci:Pasolini prossimo nostro... Itàlia 2006
 Roberrta Torre: La notte quando è morto Pasolini  Itàlia 2009

 Bibliografia generala (cinèma) 
    
 Òbras d'en PPP 
 Pier Paolo Pasolini: La notte brava... in Filmcritico novembre-decembre de 1959
 PPP: Accattone... amb prefaci d'en Carlo LeviFM Roma 1961
 PPP: Mamma Roma... Rizzoli Milan 1962
 PPP: Il Vangelo secondo Matteo... editat per en Giacomo Gambetti Garzanti Milan 1964
 PPP: La commare secca... in Filmcritico octobre de 1965
 PPP: Uccellacci e uccellini... Garzanti Milan 1966
 PPP: Edipo re... Garzanti Milano 1967
 PPP: Teorema Garzanti Milan 1968
 PPP: Che cosa sono le nuvole?... in Cinema e Film 1969
 PPP: Ostia... scenari del filme d'en Sergio Citti Garzanti Milano 1970
 PPP: Medea... Garzanti Milano 1970
 PPP: Il padre selvagio... scenari non realizat Einaudi Turin 1975
 PPP: Trilogia della vita (Il Decameron, I racconti di Canterbury, Il Fiore delle Mille e una notte)... editat per en Giorgio Gattei Cappelli Bolonha 1975
 PPP: San Paolo... Einaudi Turin 1977
 PPP: Il cinema in forma di poesia... editat per en Luciano De Giusti Cinemazero Pordenone 1979
 PPP: Appunti per un'Orestiade africana... editat per n'Antonio Costa Quaderni del Cezntro Culturale di Copparo Copparo Ferrara [[[1983]]
 PPP: I film degli altri... editat per en Tullio Kezich Guanda Parma 1996
 PPP: Per il cinema... 2 volums en carga d'en Walter Siti e'n Franco Zabagli, amb dos tèstes d'en Bernardo Bertolucci e'n Mario Martone,& un ensag introductiu d'en Vincenzo Cerani Mondadori Milano2001

 Bibliografia generala (fòra cinèma) 
 Òbras d'en PPP 

 Poesia 
 Pier Paolo Pasolini: Poesie a Casarsa... Libreria Antiquaria Mario Landi Bolonha 1942 
 PPP: Poesie... Stamperia Primon San Vito al Tagliamento 1945
 PPP: Diarii Pubblicazioni dell'Academiuta Casarsa 1945
 PPP: I pianti... Pubblicazioni dell'Academiuta 1946
 PPP: Dov'è la mia patria... amb 13 dessenhs d'en G.Zigaina Edizioni dell'Academiuta Casarsa 1949
 PPP: Tal còur di un frut Edizioni di Lingua Friulana Tricesimo 1953 (novèla edicion en 1974 per en Luigi Ciceri Forum Julii Udine)
 PPP: Dal diario (1945-47)... Sciascia Caltanisseta 1954
 PPP: La meglio gioventù... Sansoni Floréncia 1954
 PPP: Il canto popolare... Meridiane Milan 1954
 PPP: Le ceneri di Gramsci... Garzanti Milan 1957... Premio Viareggio 1957 PPP: L'Usignolo della Chiesa Cattolica... Longanesi Milan 1958
 PPP: Roma 1950.Diario... All'insegna del pesce d'oro Scheiwiller Milan 1960
 PPP: Sonetto primaverile (1953)... Scheiwiller Milan 1960
 PPP: La religione del mio tempo... Garzanti Milan 1961
 PPP: Poesia in forma di rosa (1961-1964)... Garzanti Milan 1964
 PPP: Poesie dimenticate... publicadas per en Luiigi Ciceri Società filologica friulana Udine 1965
 PPP: Trasumanar e organizzar... Garzanti Milan 1971
 PPP: La nuova gioventù.Poesie friulane 1941-1974... Einaudi Turin 1975
 PPP: I turcs tal Friûl... Udine 1976
 PPP: Bestemmia.Tutte le poesie... 2 volums, publicats per na Grazirella Chiarcossi e'n Walter Siti Garzanti Milan 1993
 PPP: Poesie scelte... causidas per en Nico Naldini e'n Francfesco Zambon TEA Milan 1997
 PPP: Tutte le poesie... publicadas per en Walter Siti Mondadori Milan 2003

 Antologias poeticas 
 PPP: Poesia dialettale del Novecento... editat per en Pier Paolo Pasolini e'n Mario Dell'Arco amb introduccion d'en PPP Guanda Parma 1952
 PPP: Canzionere italiano.Antologia della poesia popolare... editat per en Pier Paolo Pasolini Guanda Parma 1955

 Pròsa narrativa 

 Pier Paolo Pasolini: Ragazzi di vita... Garzanti Milan 1955
 PPP: Una vita violenta... Garzanti Milan 1959
 PPP: L'odore dell'India... Longanesi Milan 1962
 PPP: Il sogno di una cosa... Longa,nesi Milan 1962
 PPP: Ali dagli occhi azzurri... Garzanti Milan 1965
 PPP: Teorema... Garzanti Milan 1968
 PPP: La Divina Mimesis... Einaudi Turin 1975
 PPP: Amado mio... Garzanti Milan 1982
 PPP: Petrolio... Einaudi Turin 1992
 PPP: Un paese di temporali e di primule... Guanda Parma 1993
 PPP: Storie della città di Dio.Racconti e cronache romane (1950-1966)... Einaudi Turin 1995
 Ensages 
 Pier Paolo Pasolini: Passione e ideologia (1948-1958)... Garzanti Milan 1960
 PPP: Empirisme eretico... Garzanti Milan 1972
 PPP: Scritti corsari... Garzanti Milan 1975
 PPP: Volgar'eloquio... editat per n'Antonio Piromalli e'n Domenici Scafoglio Athena Nàpols 1976
 PPP: Lettere luterane... Einaudi Turin 1976
 PPP: Descrizioni di descrizioni... editat per na Graziella Chiarcossi Einaudi Turin 1979
 PPP: Il Portico della Morte... editat per en Cesare Segre Associazione Fondo Pier Paolo Pasolini Garzanti Milan 1988
 PPP: Saggi sulla letteratura e sull'arte... 2 volums editats per en Walter Siti e na Silvia De Laude Mondadori Milan 1999
 PPP: Saggi sulla politica e sulla società... editat per en Walter Siti e na Silvia De Laude Mondadori Milan 1999
 òbras d'en Giuseppe Zigaina 
Pintor, escrivan, amic e collaborator de sempre d'en PPP, en Giuseppe Zigaina (nascut a Cervignano del Friuli lo 2 d'abril de 1924...) li dediquèt fòrça òbras picturalas o libres d'art mas tanben mantun libre de reflexion estetica e filosofica que çai-jos ne prepausam la tièra gaireben complèta: 
 Giuseppe Zigaina: Pasolini e la morte.Mito, alchimia e semantica del nulla lucente 1987
... Pasolini tra enigma e profezia 1989 
... Pasolini e l'abiura 1994 
... Hostia.Trilogia della morte di Pier Paolo Pasolini  1995 
... Pasolini.Un'idea di stile: uno stilo 1999 
... Pasolini e il suo nuovo teatro, "senza anteprime né prime né repliche"  2003 
... Pasolini e la morte.Un giallo puramente intelettuale 2005

 autras òbras a l'entorn de l'òbra e de l'artista 
 Rinaldo Rinaldi: Pier Paolo Pasolini... Mursia Milan 1982 (en italian)
 Nico Naldini: Pïer Paolo Pasolini... NRF Bibliographies Gallimard París 1989 (en francés)
 Rinaldo Rinaldi: L'irriconoscibile Pasolini... Soveria Mannelli Rubbettino 1990 (en italian)
 Collectiu: Cupo d'amore.L'Homosexualité dans l'oeuvre de Pasolini... QuestionDeGenre/GKC Il Cassero Lilla 1990 (en francés)
 Beth David Schwarz: Pasolini Requiem... 1992 (en anglés)
 Robert S.C. Gordon: Pasolini: Forms of Subjectivity... 1997 (idem)
 Angela Biancofiore: Pasolini... Palumbo Palèrm 2003 (en italian)
 Berttrand Levergeois: Pasolini.L'Alphabet du refus... Éditions du Félin París 2005 (en francés)
 René de Ceccaty: Pier Paolo Pasolini... Gallimard Coll. Folio Biographies París 2005 (idem)
 Giorgio Passerone & René Schérer: Passages pasoliniens Edicions du Septentrion Villeneuve- d'Ascq 2006 (id)
 Angela Biancofiore] (editritz): Pier Paolo Pasolini.Pour une anthropologie poëtique... Premsas Universitàrias de Miègterrana Montpelhièr 2007 (id)

amai 

 numèro especial de la revista Europe num. 947 2008 (en francés)e caetcLigams extèrnes
[[Imatge:PasoliniTombaCasarsa2.jpg|thumb|400 px|right|... La tomba de l'artista a Casarsa... Friol......]]

 

 
   Centre d'Estudis en Pier Paolo Pasolini a Casarsa... Friol 
   Vida d'en Pier Paolo Pasolini
    Centre d'Estudis  / Archiu Pier Paolo Pasolini de Bolonha 
     sit italian subre en PPP

Ligams videografics 
 

 

 sus YouTube... mai de 4650 documents subre en Pier Paolo Pasolini' en picar coma clau Pier Paolo Pasolini''

Nòtas & referéncias 
<references>

Escrivan italian
Realizator italian
Scenarista italian
Comunista italian
Pederastia
Mòrt assassinat
Realizator italian
Poèta italian
Naissença en 1922
Decès en 1975