Decumanus
Lo decumanus es un ais èst-oèst dins una vila romana.

Etimologia 
L'origina del mot  benlèu ven del nombre detz ( en latin), sens que se pòsca comprene la rason d'aquela derivacion.

Caracteristicas 
Dins centuriacion romana, un  es una via orientada d'èst cap oèst, dins una vila, un camp o una colonia romanas. Lo  màger es le , qu liga mai sovent la Porta Praetoria (mai pròche de l'enemic dins un camp romin) a la Porta Decumana (mai alunhada).

Seguent un plan en damièr, lo  e l'axe que li es perpendicular, le , son los axes màger qu'estructuran tot camp roman e al començament de tota fondacion de colonia romana. L'esquèma arquitectonic, que se difusa dins tot l'Empèri roman, a son origina dins los rites del bornatge etrusc. En practica, l'orientacion segon los punts cardenals podavan èsser respectada mai o mens exactament, l'ortogonalitat dels axes essent mai sistematicament respectada.

Lo forum, còr de la vida economica de la vila, es normalament situada a la crosada del  e del  (la groma), o a proximitat immediata.

Exemples 
 Croàcia:
 Split : lo palais de Dioclecian resson al sistèma urbanistic roman, lo  ligant la pòrte d'argent a l'oèst a la pòrte de fèrre a l'èst

 Espanha:
 Barcino (Barcelona): lo  començava a la pòrta romaine fàcia a l'actuala Plaça Nova

 França :
 Augustodurum (Bayeux) : lo  correspond a l'actuala Grand-rue.
 Lutècia (París): pasmens s'es un pauc fosc, lo  correspondraca a l'actuala rue Soufflot.
 Metz: lo  correspond à l'actuala Fournirue. 
 Orleans: lo  correspond a l'axe format ear la rue de Bourgogne.
 Peitieus: la Grand ' rue seguís lo traçat de  galés roman.
 Reims: lo  correspond a l'axe format per la rue de Vesle (passant per l' avenue Jean Jaurès, la place Cérès e la place Royale).
 Estrasborg: lo  correspond a la  Rue des Hallebardes e Rue des Juifs

 Itàlia:
 Aoste: lo  correspond a l'axe format per la via Porta Pretoria, la via Jean-Baptiste de Tillier e la via Édouard Aubert.
 Nàpols:le  es l'un dels axes urbans que passa, dempuèi l'epòca grecoromana pel centre istoric.

 Jordania:
 Gadara (Umm Qeis): lo decumanus existís encara sus un quilomètre

 Siria:
 Damasc: la Via Recta, s'espandís sus  e liga las pòrtas èst e oèst
 Palmira: lo Decumanus Maximus 
 
 Liban :
 Beirot: la rue Weygand, orientada d'èst cap a l'oèst, seguís totjorn l'ancian 

 Occitània
 Aquae Sextiae (Ais de Provença) : lo  foguèt identificat jos la plaça de l'Arquevescat.
 Niça: lo  del site de Cemenelum es vesible suls rèstes del puèg de Cimiez.
 Tolosa : lo  anava de la pòrta de Sant Estève fins a Garona.

Annexes

Referéncias

Bibliografia 
 Joël Le Gall, « Les Romains et l'orientation solaire », in Mélanges de l'École française de Rome. Antiquité, tome 87, 1, 1975, 287-320,  [Lire en ligne]

Articles connèxes 
 
 Cardo