Constellacions chinesas
Lei constellacions chinesas son un ensemble de constellacions utilizadas per leis astronòms chinés per devesir lo cèu nuechenc en regions pus pichonas. Aquelei constellacions son pus nombrosas que lei constellacions occidentalas utilizadas per definir lei constellacions modèrnas amb 283 traçats coneguts (còntra 88). Pasmens, i a de diferéncias importantas entre lei constellacions pus pichonas, formadas d'una estela unica, e lei traçats pus complèxs que pòdon èsser compausat d'un trentenau d'estelas.

Lei constellacions chinesas èran integradas a un sistèma pus complèx de division dau cèu que compreniá lei quatre Gardians dau Cèu associats ai ponchs cardinaus e lei lòtjas lunaras que correspòndon mai ò mens ai signes dau zodiac. Uei, aqueu sistèma es encara utilizat per de rasons tradicionalas, sovent liadas ai crèires chinés istorics e a l'astrologia eissida d'aquelei mites. En sciéncia, son estudi es de còps necessari per identificar la posicion de fenomèns celestiaus notats per leis astronòms chinés.

Istòria 

Lei constellacions chinesas se desvolopèron d'un biais independent dau sistèma grècoroman a l'origina dei constellacions actualament recongudas per l'Union Astronomica Internacionala. Dins aquò, una influéncia mesopotamiana sus l'astronomia chinesa es possibla. Una influéncia indiana es egalament una possibilitat car lo sistèma dei 28 lòtjas lunaras presenta de similituds amb lo sistèma Nakshatra utilizat per leis astronòms indians.

Lei constellacions chinesas pus vièlhas semblan de datar dau sègle V avC mai lei cartas dau cèu pus ancianas datan de la dinastia medievala dei Tang. Son completats per de tractats d'astronomia coma lo Tractat d'Astrologia de l'Èra Kaiyuan e la Carta de Dunhuang. Aquela carta indica 257 constellacions e  estelas. Lo nombre de constellacions foguèt jamai totalament definit mai demorèt relativament estable. Ansin, au sègle XIII, la Carta de Suzhou donava 283 constellacions per  estelas. Avans lo sègle XVI, lei constellacions chinesas se trobavan dins lo cèu observable dempuei lo territòri de l'Empèri de China. Pasmens, au sègle XVI, 23 traçats suplementaris foguèron introduchs per lo sabent Xu Guangqi a partir de cartas dau cèu europèas.

L'organizacion dei constellacions 

Dins l'astronomia chinesa, la premiera division dau cèu èra associada ai quatre ponchs cardinaus qu'èran associats amb quatre entitats gardianas dichas lei quatre animaus (四獸), lei quatre poders (四靈) ò lei quatre figuras (四象). Cada figura èran tanben associada amb un element de la teoria elementària chinesa : lo Drac d'Azur a l'èst e a la fusta, la Tortuga Negra au nòrd e a l'aiga, lo Tigre Blanc a l'oèst e au metau e l'Aucèu Vermelhon au sud e au fuòc. A la fin dau periòde dei Reiaumes Combatents, un cinquen gardian, associat au centre e a la tèrra foguèt creada, l'Unicòrn Jaune, per tenir còmpte de l'aumentacion dau nombre d'elements fondamentaus dins la filosofia chinesa. Pasmens, a pas d'interès per l'astronomia<ref>Rolf-Alfred Stein, « Religions comparées de l'Extrême-Orient et de la Haute-Asie », Annuaires de l'École pratique des hautes études', vol. 74,‎ 1965, p. 70-73.</ref>.

Lei lòtjas lunaras (二十八宿) son un ensemble de 28 constellacions que permèton de devesir la benda zodiacala. Cada lòtja èra definida per una estela de referéncia que formava son limit occidentau. Son limit orientau èra fixat a l'estela de referéncia de la lòtja seguenta. La talha dei lòtjas èra variabla anant de 1 a 33 du. Cada Gardian èra associat a 7 lòtjas.

En mai dei lòtjas lunaras, li a 255 constellacions « ordinàrias » que son de traçats de 5 a 6 estelas en mejana. Entre aqueleis constellacions, i a lei 23 traçats tardius introduchs durant lo periòde Ming.

 Bagu
 Baigua
 Baijiu
 Bakui
 Beidou
 Beihe (veire Nan bei he)
 Beiji 
 Beiluo shimen 
 Bie
 Bodu
 Ce
 Cexing 
 Changchen 
 Changyuan 
 Chefu
 Cheqi
 Chesi 
 Chu 
 Chuanshe
 Chuhao 
 Congguan 
 Congguan
 Dajiao 
 Dali 
 Daling 
 Deng Longlu 
 Dixi 
 Dizuo 
 Dong'ou 
 Dongxian
 Duanmen 
 Dunwan 
 Fa
 Fu
 Fukuang 
 Fulu 
 Fuyue 
 Fuyue
 Fuzhi
 Gaiwu
 Gang 
 Gedao
 Genghe
 Gou 
 Gouchen 
 Gouguo
 Gouxing, Tiangou
 Guan
 Guansuo 
 Hegu 
 Heng 
 Hou 
 Hu, Hushi
 Hu
 Huagai
 Huangdi 
 Huangdi Zuo
 Huanzhe
 Huben
 Hugua
 Jianbi 
 Jiantai
 Jianxing 
 Jinxian 
 Jishi 
 Jishui 
 Jishui
 Jiukan
 Jiuliu
 Jiuqi 
 Jiuqing neizuo 
 Jiuzhou shukou 
 Jixin 
 Jizu
 Juanshe ò Juanshi 
 Junjing
 Junmen 
 Junnanmen 
 Junshi
 Kangshi
 Ku
 Kulou (ò Tianku)
 Lang
 Langjiang
 Langwei
 Laoren
 Leibizhen
 Leidian
 Liesi 
 Lingtai
 Lishi 
 Liujia 
 Liyu 
 Lizhu
 Luoyan
 Mingtang
 Nan bei he
 Nan bei hexu (veire Nan bei he)
 Nanhe (veire Nan bei he)
 Nanmen 
 Nei wuzouhu
 Neichu
 Neichu
 Neijie
 Neijiu
 Neiping 
 Neiping 
 Niandao 
 Nonzhangren
 Nüchuang
 Nüshi
 Nüyu
 Pili
 Ping 
 Ping
 Pingdao 
 Pingxing 
 Qi 
 Qifu 
 Qigong
 Qiguan
 Qingqiu
 Qizhen jiangjun
 Queqiu
 Ren
 Ri
 Sangong, Sanshi
 Sangong
 Sangong neizuo
 Santai
 Sanzhu
 Shangshu
 Shaowei
 Shenggong 
 Shenqi
 Sheti
 Shi'erguo
 Shilou
 Shuifu
 Shuiwei
 Sidi zuo
 Sidu
 Sifei
 Sifu
 Siguai
 Silu
 Siming
 Siwei
 Sun
 Taiwei, Taiwei gong
 Taiyi
 Taizi
 Taiyangshou
 Taizun
 Tengshe
 Tian'e
 Tianbian
 Tiancang
 Tianchan
 Tianchu
 Tianchuan
 Tianchuang
 Tianda jiangjun
 Tianfu
 Tianfu
 Tiangang
 Tiangao
 Tiangou
 Tianguan, Tianmen
 Tianhe
 Tianhuang
 Tianhuang dadi
 Tianhun
 Tianji
 Tianji
 Tianji
 Tianjiang
 Tianjie
 Tianjie
 Tianjin
 Tianjiu
 Tianjun
 Tianku (veire Kulou)
 Tianlao
 Tianleicheng
 Tianli
 Tianlin
 Tianmen (veire Tianguan)
 Tianmen
 Tianmiao
 Tianpei
 Tianqian
 Tianqiang
 Tianru
 Tianshe
 Tianshi
 Tianshi
 Tiansi
 Tiantian
 Tiantian
 Tianxiag
 Tianyi
 Tianyin
 Tianyu
 Tianyue
 Tianyuan
 Tianyuan
 Tianyuan
 Tianzhu 
 Tianzun
 Tugong
 Tugonglii
 Tusi
 Tusikong
 Tusikong
 Waichu
 Waiping
 Wangliang
 Wenchang 
 Wuche
 Wudi neizuo
 Wuzhuhou 
 Xianchi
 Xiang 
 Xinchen
 Xixian (veire Dongxian)
 Xizhong 
 Xuange 
 Xuanyuan 
 Xuliang 
 Yangmen 
 Yangmen
 Yeji
 Yezhe
 Yinde
 Yougeng
 Youqi
 Yousheti (veire Sheti)
 Yu
 Yue
 Yujing
 Yulinjun
 Yunyu
 Zhangren
 Zhaofu
 Zhaoyao
 Zhenche
 Zhewei
 Zhinü
 Zhouding
 Zhu
 Zhuwang
 Zhuxiashi
 Zi
 Ziwei, Ziwei gong, Ziwei yuan
 Zong
 Zongren
 Zongzheng
 Zuogeng
 Zuoqi
 Zuoqi
 Zuosheti, voir Sheti

 Lo nom deis estelas 

Lei constellacions èran la basa d'un metòde permetent de definir un nom sistematic per leis estelas. D'efiech, coma en teoria cada estela visibla èra integrada dins una constellacion, èra possible de li donar un nom de la forma « nom de la constellacion - numerò de l'estela dins la constellacion ». Per exemple, Altaïr èra la segonda estela dau Tambor dau Riu. Probablament aparegut ai sègles V-VI apC, aqueu sistèma prefigurava la designacion de Bayer qu'es lo metòde actuau de notacion deis estelas visiblas.

 Annèxas 

 Liames intèrnes 

 Astronomia.
 Constellacion.
 Gardians dau Cèu.
 Lista dei constellacions chinesas.
 Lòtja lunara.

 Bibliografia 

 Sun Xiaochun e Jakob Kistemaker, The Chinese sky during the Han'', Brill, Nòva York, 1997, 247 p.

Nòtas e referéncias 

Constellacion chinesa