चन्द्र रानाहँछा
चन्द्र रानाहँछा (अंग्रेजी: Chandra Ranahanchha ) नेपाली साहित्यका कवि, गीतकार, कथाकार तथा चित्रकार हुन् ।

प्रारम्भिक जीवन 
चन्द्र रानाहँछाको जन्म वि.सं. २०३७ साल भाद्र ७ गते खोटाङ जिल्लाको निर्मली डाँडा,वडा नं. ८ मा बुवा राज बहादुर राई तथा आमा कृष्ण लक्ष्मी राईको कोखबाट भएको हो ।

साहित्यिक जीवन 
कवि चन्द्र रानाहँछा आठ/नौ कक्षा पढ्दा देखि नै कविता लेख्न थालीसकेका थिए । जतिबेला उनी निर्मली डाँडाको मनकामना जनकल्यान माविमा अध्यनरत थिए । सुरुमा उनलाई कविताको बिधागत ज्ञान थिएन ।  त्यै पनि उनी कविता लेख्थे । उनको कविता हेरी दिने र कविता माथि सुझाव दिने पनि कोही थिएन । वि.सं. २०५१ सालतिर उनको नेपाली बिषयको शिक्षकको रूपमा आए कवि तथा आख्यानकार राजन मुकारुङ । राजन मुकारुङबाट उनले कविता मात्र होईन साहित्यका अन्य आयाम र विधाबारे पनि ज्ञानप्राप्त गरे । उनको सिर्जना र पठनको घेरा लम्बिदै गयो । लेखनका साथै उनलाई गायनमा रुची थियो । गायक बन्ने सपना लिएर उनी २०५४ सालमा काठमाण्डौ छिरे । तर काठमाण्डौ उनले सोचे जस्तो सजिलो थिएन । काठमाण्डौमा बाच्न उनलाई सजिलो थिएन, संघर्ष गरे । प्रदीप बम्जनसँग केही समय संगीतको क्लास लिन थाले । तर पछि गायन क्षेत्र गाह्रो रहेछ भन्ने बुझे र, छाडिदिए ।  रहरैरहरमा दुई गीति एल्बम ‘चौबन्दी किन्दिऊँला' (२०५५) र चिनो रुमाल (२०५६) निकाल्न पनि भ्याए उनले । उनले बुझे गीत गाउनु उनको रहर मात्र रहेछ । त्यस पछि उनले आफ्नो धेरै समय लेखन तिर नै लगाए ।  उनको मनमा आँधी चलेपछि, गीती सङ्ग्रह २०६७, भाउजु लडेको भिर, कथा सङ्ग्रह २०६८ र  थिबिया चराको गीत, कविता सङ्ग्रह २०७१ प्रकाशित छन् ।

प्रकाशित कृतिहरु 
 चौबन्दी किनिदिउला, गीति एल्बम २०५५
 चिनो रुमाल, गिति एल्बम २०५६
 मनमा आँधी चलेपछि, गीति सङ्ग्रह २०६७
 भाउजु लडेको भीर, कथा सङ्ग्रह २०६८
 थिबिया चराको गीत, कविता सङ्ग्रह २०७१
 दर्जनौ गीतहरू रेकर्डिङ भएको ।

पुरस्कार तथा सम्मान 
 किप मिडिया पुरस्कार २०६७ (काठमाडौँ)
 छत्र–विष्णु राई कृति सम्मान २०७१ (किरात राई यायोक्खा)
 टेम्के–तुवाचुङ साहित्य पुरस्कार २०७२ (खोटाङ)
 जितासिं स्मृति साहितय सम्मान २०७४ (रा.से.स. काठमाडौँ)
 प्रथम पुरस्कार राष्ट्रिय कविता महोत्सव २०७४ (नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान) 
 बालाजित–बसनलक्ष्मी राई स्मृति साहित्य पुरस्कार २०७४ (खोटाङ)
 युवा वर्ष मोती पुरस्कार (२०७५)।
 हङकङ साहित्य साझा सृङ्खलाद्वारा सम्मान २०१८ (हङकङ)
 खोटाङ सेवा समाज हङकङद्वारा सम्मान २०१८ (हङकङ)
 किरात राई चाम्लिङ खाम्बातिम हङकङद्वारा सम्मान २०१८ (हङकङ)

अन्तर्वाताहरु 
 साहित्य बौद्धिक योगा हो, मिलाप न्यूज
 म पुरस्कृत भएपछि प्रज्ञा विवादमुक्त भयो, नयाँ पत्रिका दैनिक
 आत्मविहिन कविताको आयु नै हुँदैन – चन्द्र रानाहँछा, मिलाप न्यूज
 टिक्न कविता र भान्सा चलाउन ब्यानर कोर्छन् यी पुरस्कृत कवि 
 जीवनका थकानहरु मेटाउन कविता लेख्छु, कोशी अनलाईन 
 गायक बन्न काठमाडौँ छिरेका चन्द्र बने कवि, भन्छन् : 'सपना देखेर मात्र नहुने रहेछ', थाहाखबर डट कम

अन्य रचनाहरु 
 आप्पाको सालिक (कविता), थाहाखबर डट कम
 म ज्युँदै छु (कविता), साताको साहित्य डट कम
 कैदि याचना (कविता) साहित्य सङ्ग्रहालय
 आँधीको यात्रा (कविता), आठै प्रहर डट कम 
 ईश्वरको रगत (कथा), सौर्य  दैनिक
 आँसुबाट आगो बनेका कविताहरू(पुस्तक समिक्षा), सुर्य दैनिक
 अपूर्णताको अन्त्यपछि (कविता), हिमाल खबर डट कम
हुरी चन्नासाथ (कविता), लोकपाटी डट कम
खेरेसका कविताहरूमाथि चन्द्रको लयात्मक टिप्पणी (पुस्तक समिक्षा) पत्रिका खबर डट कम

सन्दर्भ सामग्री 
कवि
नेपाली साहित्यकारहरू
साहित्यकार
नेपाली कलाकार
कथाहरू

अन्य लिङ्कहरू 
 चन्द्र रानाहँछाको ‘आँधिको यात्रा’ कविता प्रथम,रातोपाटी डट कम
 कलाकार चन्द्रको सपना हिमाल खबर पत्रिका
 कलाकार चन्द्रको सपना (कविता) श्रवन मुकारुङ, साहित्य सङ्ग्रहालय 
 कविता चौतारी’मा उमेश र चन्द गुञ्जिय, ईप्रभाव डट कम