बुतरस बुतरस-घाली
बुतरस बुतरस-घाली (; सन् १९२२ नोभेम्बर १४ – सन् २०१६ फेब्रुअरी ६) मिस्रका राजनीतिज्ञ र कूटनीतिज्ञ थिए जो सन् १९९२ जनवरीदेखि सन् १९९६ डिसेम्बरसम्म  संयुक्त राष्ट्र संघको महासचिव भएका थिए। मिस्रका पूर्व उप विदेश मन्त्री बुतरस बुतरस-घालीको संयुक्त राष्ट्रको पदभार ग्रहण गरेको समयमा संयुक्त राष्ट्र युगोस्लाभियाको बिखण्डन, रुवान्डा नरसंहार जस्ता विभिन्न विश्व सङ्कटसँग जुधिरहेको थियो।

प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा 
बुतरस बुतरस-घाली १४ नोभेम्बर १९२२ कोप्टिक ईसाई परिवारमा कायरोमा जन्मिएको थिए। उनका पिता युसुफ बुत्रोस घालीका पिता बुत्रोस घाली पासा थिए, जो १९१० सम्म हत्या नहुन्जेल सम्म इजिप्टका प्रधानमन्त्री थिए ।. उनको आमा सफाला मिखाइल शर्बिम मिखाइल शरबिम (1861-19 20), एक प्रमुख निजामती कर्मचारी र इतिहासकार थिए।

बुतरस बुतरस-घालीले १९४६ मा कायरो विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरे। उनले १९४९ मा  University of Parisबाट international law अन्तरराष्ट्रीय कानूनमा पीएचडी गरे र international relations मा  Sciences Poबाट डिप्लोमा गरे in 1949। १९४९- १९७९ को समयमा उनलाई कायरो विश्वविद्यालयमा अन्तराष्ट्रिय कानून र अन्तराष्ट्रिय सम्बन्ध प्रोफेसर नियुक्त गरिएको थियो। उनी सन् १९७५ मा राजनैतिक र सामरिक अध्ययन केन्द्रको अध्यक्ष र १९८० मा अफ्रिकी सोसायटी अफ पोलिटिकल स्टडीजका अध्यक्ष बने।

राजनीतिक वृति 

बुतरस बुतरस-घालीको राजनीतिक वृति अनवर एल सादातको रास्ट्रपति कालमा विकसित भयो। उनी अरब समाजवादी संघको केन्द्रीय समिति १९७४ देखि १९७७  सम्मको सदस्य थिए। उनले इजिप्टको विदेश राज्य मन्न्री को रूपमा १९७७ देखि १९९१  सम्म सेवा गरे ।  त्यसपछि उहाँ संयुक्त राष्ट्रसंघमा जान अघि धेरै महिनासम्म विदेशको उपमन्त्री हुनुभयो। विदेश राज्य मन्त्रीको रूपमा, उहाँले राष्ट्रपति सादत र इजरायलका प्रधानमन्त्री म्यानकोहेज बीचको शान्ति सम्झौतामा भाग लिनुभयो। 

अनुसन्धान पत्रकार लिंडा मेल्वरनको अनुसार, बुतरस बुतरस-घालीले  १९९० मा रुवांडा सरकारलाई एक गोपनीय $ २६ मिलियन हतियार बिक्री स्वीकृत गरे
जब उनी विदेश मन्त्री थिए, हुतु शासनद्वारा हतियारको भण्डारले साधारण जनताको भागको रूपमा, पछिल्ला नरसंहारको लागि दीर्घकालीन तयारी। जब चार वर्ष पछि नरसंहार भयो त्यो बेला संयुक्त राष्ट्र महासचिवको रूपमा सेवा गरिरहेका थिए।

संयुक्त राष्ट्रको महासचिव (१९९२-१९९६)

१९९१ चयन 
बुतरस बुतरस-घाली १९९१  को चुनावमा संयुक्त राष्ट्रको महासचिवको लागि भाग लिए। संयुक्त राष्ट्रमा शीर्ष पद खोलिएको थियो जब पेरूको जेवियर पेरिज डी कुईलर आफ्नो दोस्रो पदको अन्त्यमा थिए , र अफ्रिकाको पालो थियो।बुत्रोस -घाली ले मतदानको पहिलो दुई राउन्डमा जिम्बाब्वेको बर्नार्ड चिड्जेरोलाई बराबरीमा राख्यो, तेस्रो चरणमा एक मतले अग्रता लिएको थियो, र चौथोमा एक मतले पराजित गर्यो।धेरै देशहरूले चिदजोरोको लागि आफ्नो समर्थन फिर्ता लिंदा डरलाग्दो डरलाग्दो थियो कि संयुक्त राज्य अमेरिका दुवै प्रमुख उम्मेद्वारहरू हटाउन प्रयास गर्दै थिए, बुतरस बुतरस-घालीले पाचौँ चरणमा स्पष्ट विजय हासिल गरे।

पहिलो कार्यकाल 
बुतरस बुतरस-घालीको कार्यकाल अवधि विवादास्पद रह्यो। १९९२ मा, तिनले शान्तिको लागि  एजेन्डा An Agenda for Peace, पेश गरे, संयुक्त राष्ट्रले कसरी हिंसात्मक संघर्षको जवाफ दिन सक्थे। तथापि, सन् १९९४ को रुवान्डा नरसंहारको रोक्न नसक्नु संयुक्त राष्ट्रसंघको असफलताको आलोचना गरिएको थियो, उक्त नरसंहारमा आधिकारिक रूपमा एक लाख भन्दा बढी मानिस मरेको छ, र उनले संयुक्त राष्ट्रमा अन्गोलाको गृहयुद्ध हस्तक्षेपको लागि समर्थन गर्न असमर्थ थिए । आफ्नो कार्यकालको सबै भन्दा कठिन कार्यहरु मध्ये एक युगोस्लाभियाको विघटन पछि यूगोस्लाव युद्धहरूको संकटसंग समाधानको अभाव  थियो। तिनको प्रतिष्ठा संयुक्त राष्ट्रको प्रभावकारिता र संयुक्त राष्ट्रमा संयुक्त राज्यको भूमिकामाथि ठूलो विवादमा उभिएको थियो।

मृत्यु 
बोट्रोस-गालीले कायरोको एक अस्पतालमा ९३  वर्षको उमेरमा मृत्यु भएको थियो,  जहाँ उनी खुट्टा भाचिएकोले १६ फेब्रुअरी २०१६ मा भर्ना भएका थिए । Coptic पोप Tawadros II को नेतृत्व मा प्रार्थनासँग उनको लागि एक सैन्य अंतिम संस्कार भएको थियो। उनी अब्राफिया, कायरोमा पेट्रिना चर्चमा गाडियो।

सम्मान

इजिप्टको राष्ट्रिय सम्मान 

  :
 Grand Collar of the Order of the Nile
 Grand Cordon of the Order of the Arab Republic of Egypt
 Grand Cross of the Order of Merit (Egypt)

विदेशी सम्मान 

  : Grand Cross of the Order of the Liberator General San Martín
  : Grand Cordon of the Order of Leopold 
  : Grand Cross of the Order of the Southern Cross
  : Companion of the Order of Canada
  : Grand Cross of the Order of Central African Merit
  : Grand Cross of the National Order of Merit
  : Grand Cross of the Order of Boyaca
  : Knight of the Order of the Elephant
  : Grand Cross of the National Order of San Lorenzo 
  : Grand Cross of the Legion of Honour
  : Grand Cross of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany
  : Grand Cross of the Order of the Redeemer
  : Knight Grand Cross with Collar Order of Merit of the Italian Republic
  : Grand Croce of the National Order of the Ivory Coast
  : Grand Cordon of the Order of the Chrysanthemum
  : Grand Cross of the Order of Merit of the Grand Duchy of Luxembourg
  : Grand Cross of the National Order of Mali
  : Grand Cross of the Sovereign Military Order of Malta
  : Grand Cross of the Order of the Aztec Eagle
  : नेपाल तारा
  : Grand Cross of the Order of the Sun of Peru
  : Grand Cross of the Order of Prince Henry
  : Grand cross of the Grand Order of Mugunghwa
  : Grand Cross of the Order of the Polar Star

प्रकाशित कार्यहरू 
As Secretary-General, Boutros-Ghali wrote An Agenda for Peace. He has also published other memoirs:

 The Arab League, 1954-1955 : Ten years of struggle, ed.  Carnegie Endowment for International Peace, New York, 1954
 New Dimensions of Arms Regulations and Disarmament in the Post Cold War, ed. United Nations, New York, 1992
 An Agenda for Development, ed. United Nations, New York, 1995
 Confronting New Challenges, ed. United Nations, New York, 1995
 Fifty Years of the United Nations, ed. William Morrow, New York, 1995
 The 50th anniversary : Annual report on the work of the Organization, ed. United Nations, New York, 1996
 An Agenda for Democratization, ed. United Nations, New York, 1997
 Egypt's Road to Jerusalem: A Diplomat's Story of the Struggle for Peace in the Middle East, ed. Random House, New York, 1998
 Essays on Leadership, (with George H. W. Bush, Jimmy Carter, Mikhail Gorbachev, Desmond Tutu), ed. Carnegie Commission on Preventing Deadly Conflict, Washington, 1998
 Unvanquished: A US-UN Saga, ed. I.B.Tauris, New York, 1999
 The Arab League, 1945-1955: International Conciliation,, ed. Literary Licensing Publisher, London, 2013

See also 

 List of prominent Copts
 Secretary-General of the United Nations

सन्दर्भ सामग्रीहरू

Citations 

सन्दर्भ त्रुटीयुक्त पृष्ठहरू
संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिवहरू
सन् २०१६ मा मृत्यु
सन् १९२२ मा जन्म