ब्रिक्स
ब्रिक्स पाँच प्रमुख उदीयमान अर्थव्यवस्थाहरू: ब्राजिल, रुस, भारत, चीन र दक्षिण अफ्रिकालाई जोड्ने गरि तयार पारिएको संक्षिप्त रूप हो। ब्रिक्स सदस्यहरू क्षेत्रीय मामिलाहरूमा आफ्नो उल्लेखनीय प्रभावको लागि चिनिन्छन्। सन् २००९ देखि ब्रिक्स राष्ट्रका सरकारहरू वार्षिक रुपमा औपचारिक शिखर सम्मेलन गर्दै आएका छन्। भारतले ९ सेप्टेम्बर २०२१ मा सबैभन्दा पछिल्लो १३औँ ब्रिक्स शिखर सम्मेलन आयोजना गरेको थियो।

सन् २०१० मा दक्षिण अफ्रिका यस सङ्गठनमा जोडिनु अगाडी रुस, ब्राजिल, भारत, चीन गरि चार राष्ट्रलाई छोटकरीमा "ब्रिक" भनेर समूहकृत गरिएको थियो। ब्रिक्स राष्ट्रको संयुक्त क्षेत्रफल ३९,७४६,२२० वर्ग किलोमिटर (१५,३४६,१०१.० वर्ग माइल) रहेको छ भने यसको अनुमानित कुल जनसङ्ख्या लगभग ३.२१ अर्ब, अर्थात बिक्र्समा विश्वको लगभग २६.६५६% भुभाग र विश्व जनसङ्ख्याको ४१.५३% रहेका छन्। पाँच मध्ये चार सदस्य (चीन, भारत, ब्राजिल र रसिया)  जनसङ्ख्या अनुसार विश्वका दश ठूला देशहरू मध्ये एक हुन् र दक्षिण अफ्रिका भने दुबै जनसङ्ख्या र क्षेत्रफलको आधारमा चौविसौँ स्थानमा रहेको छ।

ब्रिक्सको सबै राष्ट्र जि २० (अर्थात २० को समूह)को सदस्य हुन्। सन् २०१८ सम्ममा, यी पाँच राष्ट्रहरूको संयुक्त कुल ग्राहस्थ उत्पादन १९.६ खर्ब अमेरिकी डलर, कुल विश्व उत्पादको लगभग २३.२%, लगभग अमेरिकी डलर ४०.५५ खर्ब (विश्वको कुल ग्राहस्थ उत्पादन ३२%) र यी देशको संयुक्त विदेशी भण्डारमा अनुमानित ४.४६ खर्ब अमेरिकी डलर सञ्चित थियो। ब्रिक्सका सदस्य राष्ट्रहरूले थुप्रै टिप्पणीकारहरूबाट प्रशंसा र आलोचना दुवै प्राप्त गरेका छन्। ब्रिक्सका सदस्य राष्ट्रहरू बीच मुख्यतः हस्तक्षेप रहित, समानता र पारस्परिक लाभको आधारमा द्विपक्षीय सम्बन्ध सञ्चालन गरिन्छ।  ब्रिक्स समूहको अस्तित्वले औपचारिक वा अनौपचारिक गठबन्धनलाई सङ्केत गर्दैन। यी पाँच सरकारबीच विभिन्न आर्थिक, प्रादेशिक र राजनीतिक विवादहरू कायम रहेका छन्।

सदस्यहरू 
अहिले ६ पुर्ण सदस्यहरू रहेकोमा २०८० पाैष १६ पछि थप ६ पुर्ण सदस्य राष्ट्रहरू थपिनेछन । नयाँ थपिने राष्ट्रहरूमा एसियाका ३,अफ्रिकाका २ र दक्षिण अमेरिकाको १ छन । 
हालका सदस्यहरूः ब्राजिल,रसिया,इन्डिया,चिन,दक्षिण अफ्रिका
२०८० पाैष १६ पछि बन्ने सदस्यहरूः अर्जेन्टिना,मिश्र,इरान,इथीयोपिया,संयुक्त अरब इमिरेट्स,साउदी अरब

शिखर सम्मेलन 
समूहले २००९ देखि वार्षिक शिखर सम्मेलनको आयोजना गर्दै आएको छ, जसमा सदस्य राष्ट्रहरूले पालै पालो आयोजना गर्दै आएका छन्। दक्षिण अफ्रिका प्रवेश गर्नु अघि, २००९ र २०१० मा दुई ब्रिक शिखर सम्मेलनहरू आयोजना गरिएको थियो। पहिलो पाँच सदस्यीय ब्रिक्स शिखर सम्मेलन सन् २०११ मा भएको थियो। हालैको ब्रिक्स शिखर सम्मेलन १३ देखि १४ नोभेम्बर २०१९ सम्म ब्राजिलमा भएको थियो। भारतले नयाँ दिल्लीमा २०२१ शिखर सम्मेलनको आयोजना गरेको छ र चीनसँगको तनावको बीचमा, चिनियाँ नेता सी जिनपिङले २०२१ मा भारतको अध्यक्षतालाई समर्थन गरेर नरम कदम चालेका थिए। विज्ञहरू भन्छन् कि चीनले गतिरोध पछि भारतसँग आफ्नो सम्बन्ध पुनर्निर्माण गर्न खोजिरहेको छ।

टिप्पणीहरू

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू

 
ब्राजिलको वैदेशिक सम्बन्ध
रुसको वैदेशिक सम्बन्ध
भारतको वैदेशिक सम्बन्ध
चीनको वैदेशिक सम्बन्ध
दक्षिण अफ्रिकाको वैदेशिक सम्बन्ध
चीनको बहुपक्षीय सम्बन्ध
रुसको बहुपक्षीय सम्बन्ध
सन् २००९ मा स्थापित सङ्गठनहरू