सगरमाथा चढ्ने क्रममा मृत्यु भएका मानिसहरूको सूची
सगरमाथा, ८,८४८ मिटर (२,९०९ फिट) मा अवस्थित विश्वको सबैभन्दा अग्लो हिमाल हो र पर्वतारोहीको लागि विशेष मनमोहक शिखर पनि हो। २९६ भन्दा बढी व्यक्तिहरू यो शिखर चढ्ने प्रयास गर्दा मृत्यु भएको छ। सन् १९७७ मा, यस शिखर चढ्ने क्रममा कसैको पनि मृत्यु भएको पुष्टि भएको थिएन र उक्त वर्ष जम्मा दुई जनाले मात्रै शिखरमा पुगेका थिए।

हिम पहिरो, गिरावटका कारण लागेको चोट, ठूलो बरफ थुप्रो भासिएर भएको दुर्घटना, जाडो, तुशारोपण, वा पर्वतमा भएका स्वास्थ्य समस्याहरू प्रमुख अधिकांश मृत्युका कारण हुन्। शवहरूको अवस्थिति पत्ता लगाउन गार्‍हो हुने हुँदा, ती मृत्युहरूमा विवरण उपलब्ध छैनन्।

यस शिखरको माथिल्लो क्षेत्र मृत्यु क्षेत्रमा अवस्थित छ। "मृत्यु क्षेत्र" एक पर्वतारोहण शब्द हो जुन निश्चित बिन्दु - ८,००० मीटर (२६,००० फिट), वा वायुमण्डीय चापको ३५६ मिलिबार (५.१६ पीसी) भन्दा कम जहाँ अक्सिजन स्तर मानव जीवनलाई बचाइराख्नको लागि पर्याप्त हुदैन। उच्च हिमाली क्षेत्रमा धेरै मृत्युहरू प्रत्यक्ष रूपमा (शरिरले महत्त्वपूर्ण काम गर्न छोडेकाले) वा अप्रत्यक्ष रूपमा (तनावहरूको बिच विभिन्न गलत निर्णय लिएर वा शारीरिक अशक्तताको कारण दुर्घटनामा परेर) प्राय: मृत्यु क्षेत्रको प्रभावका कारण भएको हुन्छ। मृत्यु क्षेत्रमा, मानव शरिरले नयाँ वातावरण अनुसार चल्न वा अक्सिजनको परिपुर्तिका लागि धेरै भन्दा छिटोछिटो गर्न थाल्छ। अक्सिजनको सिलिण्डर विनानै कोही व्यक्ति उक्त क्षेत्रमा गयो भने उसको शरिरले महत्त्वपूर्ण काम गर्न छोड्छ र चेतना गुमाउन पनि सक्छ जसले गर्दा उसको अकालमै मृत्यु पनि हुन सक्छ।

पृष्ठभूमि 

सगरमाथा आरोहणको लागि सबैभन्दा बढी लोकप्रिय बाटो भनेको दक्षिण र उत्तरको बाटो हो। दक्षिण जुन चाहिँ नेपालबाट हुँदै सगरमाथा सम्म पुग्छ भने उत्तरबाट चीनको तिब्बत सगरमाथा सम्म पुग्दछ।

हिमालमा पहिलो पटक रेकर्ड गरिएको मृत्युमा ७ जना भरिया परेका थिए जसमा उनीहरू हिम पहिरोमा परि भयानक मृत्युको सिकार भएका थिए। तिनिहरू १९९२ बेलायती सगरमाथा अभियानमा समावेश थिए। सन् १९२१ को सामारिक पर्यवेक्षणको सुरू तिर सगरमाथा चढ्ने बाटोमा दुईजनाको मृत्यु भएको थियो जसमा एक अज्ञात भरिया र हृदयघात पिडित डाक्टर एएम केलास रहेका थिए।

सगरमाथा आरोहण गर्नु भनेको सिकारु पर्वतारोहीहरूका लागि खतरनाक मानिन्छ तर यसमा केही चढेका अनुभव पर्वतारोहीहरू पनि मृत्यु भएको तथ्याङ्क रहेको छ। बाबु छिरी शेर्पाले दश पटक सगरमाथा चढिसकेका छन्, र सन् १९९९ मा सगरमाथाको शिखरमा २० घण्टा बिताएर त्यतिबेलाको नयाँ किर्तीमानी पनि कायम गरेका थिए। उनले एक हप्तामै दुई पटक सगरमाथा आरोहण गरी किर्तीमानी कायम गरेका थिए जसमा उनले सगरमाथाको आधार शिविरबाट १६ घण्टा ५६ मिनेटमै शिखरमा पुग्न सफल भएका थिए। 
उनको सन् २००१ मा नजिकैको दोस्रो शिविरबाट खसेर मृत्यु भएको थियो। सन् १९९६ मा अनुभवी सहयोगी रब हलले पनि खसेकै कारण ज्यान गुमाएका थिए। उनी ५ पटक सगरमाथा सफल आरोहण गर्ने पहिलो गैर-शेर्पा थिए।

११ मे १९९६ मा सगरमाथामा घटेको प्रकोप प्रख्यात धटना मध्ये एक थियो जसमा उक्त हिमालको आरोहण गर्ने क्रममा ८ जनाले ज्यान गुमाउनु परेको थियो। उक्त वर्ष भरी सगरमाथा चढ्ने क्रममा १५ जनाले ज्यान गुमाएमा थिए जसले गर्दा उक्त वर्ष घातक सावित भएको थियो। उक्त प्रकोपले व्यापक चर्चा पाएको थियो  र त्यसको बारेमा धेरै पटक लेखिएको थियो। उक्त घटनाको बारेमा जोन क्राकउरले इण्टु थिन एयर र एनाटोली बौक्रिभले द क्लाइम्ब नामक बेग्लाबेग्लै पुस्तक लेखेका थिए। उनीहरू दुई जनानै सो घटना घटेको बेलामा सगरमाथामै थिए र उक्त पुस्तक मार्फत ती दुई जना पर्वतारोहीहरूले सम्पूर्ण प्रकोपको जानकारी  सार्वजनिक गरेका थिए। कौतूहलपुर्वक, सन् १९९६ तथ्याङ्किय रूपमा सगरमाथा आरोहीहरूका लागि सुरक्षित वर्ष मानिएको थियो। सन् १९९६ भन्दा अघि, ४ जना आरोहीहरू मध्ये एक जनाको सगरमाथा चढ्ने क्रममा मृत्यु भएको थियो। सन् १९९६ मा धेरै जनाले सगरमाथा चढ्न प्रयास गरेको एक तथ्याङ्कले देखाएको छ र सन् १९९६ को तथ्याङ्कले ७ जना मध्ये एक जनाको मृत्यु भएको देखाएको छ।

सन् २०१४ र २०१५ मा, सगरमाथामा घटेको घटनामा परि एक दर्जन भन्दा बढिले ज्यान गुमाएका थिए। परिणामस्वरूप, दक्षिण वा नेपालको बाटो हुँदै सगरमाथा चढ्नेको सङ्ख्या एकदमै कम थियो र सन् २०१५ मा एकजानले पनि सगरमाथा आरोहण गरेका थिएनन्। १८ अप्रिल २०१४ मा, सगरमाथाको आधार शिविरमा आएको हिम पहिरोमा परि १६ जना शेर्पाहरूको मृत्यु भएको थियो। ठ्याक्कै एक वर्ष पछि, १२ वैशाख २०७२ मा, सगरमाथाको आधार शिविरमा आएको हिम पहिरोमा परि १९ जनाको मृत्यु भएको थियो। लगत्तै आएको ७.८ रेक्टर स्केलको महाभूकम्पमा परि नेपाल ९,००० जनाको मृत्यु भएको थियो भने २३,००० जना घाइते भएका थिए। यो सगरमाथाकै इतिहासमा एक दुखद क्षण थियो र खराब दिन पनि मानिएको छ।

पीडितहरू (मृत्यु भएका मानिसहरू)

सन्दर्भ सामग्रीहरू