मधेशमा विबाह पद्दति
मधेश विवाह

देखौका :
हरेक जातजातिहरूको  आफ्नो -आफ्नै विवाहको चलन हुन्छ ।  मधेशमा  सर्वप्रथम केटाको परिवारका मानिसहरू गएर केटी हेर्ने र केही प्रश्नहरु सोध्ने गर्छन । केटी मनपरेपछि केटीको  परिवार   दिन तोकेर केटा हेर्न जान्छन् केटा मनपरेपछि दहेज (दाईजो ) तोक्ने गर्दछन । दहेजमा कुरा मिलेपछि छेका पुजा (इङ्गेजमेन्ट )को दिन तय हुन्छ ।

छेका/ पुजाई :
पहिला केटीको घरबाट छेका जान्छन् र छेकामा केटा र केटाको परिवारका सदस्यलाई लुगा ,कपडा लैजानु पर्ने हुन्छ । केटाको लागि २ जोर लैजानु पर्ने हुन्छ । त्यसमा १ जोर सर्ट ,पाइन्ट ,१ जोर लुंगी र  गन्जी लिएर केटीका परिवार केटाको घरमा गएर केटाको घरको आगनमा राखेर पूजा गरिन्छ । पूजा भएपछि केटाको घरका ५ जना विवाहित  आइमाईहरूले केटालाई चुमाउने(केटाको हातमा चामल हुन्छ र चामल घुडामा हुने कुइनामा छुने र टाउको माथिबाट चामल फाल्ने जसलाई चुमाउने भानिन्छ)  गर्छन्  त्यसपछि केटीको बुबा र एक जना अरु कोही मान्छे केटीको तर्फबाट केटाको परिवारलाई यती गते आउनु भनेर तोकिन्छ र त्यो दिन केटाको ५ जना केटीको घर केटीको लागि पहेलो सारी लिएर त्यहाँ पुग्छन् । पहिले झै केटीलाई  केटीका घरका ५ जना विवाहित आइमाईले चुमाउने गर्छन । त्यो दिनमा केटीको तर्फबाट दहेज को ५०% जति त्यहि दिनमा केटाको परिवारको मूल मान्छेलाई दिइन्छ र आको मान्छेहरूलाई सुरक्षित रूपमा खान दिएर सुताइन्छ ।  भोलिपल्ट  जति केटाको मान्छेहरू छन्  ती सबैलाई  केटीको बुबाले लुगा दिएर बिहेको दिन तय गरिन्छ ।

विवाहिक् कार्यक्रम हरू 
विवाहको परम्परा अनुसार  १५ दिन पहिला केटा र केटीको आमा गाउँमा गएर छिमेकीलाई लोहोरो लिएर आउनु भन्दै बोलाउने चलन छ । राती छिमेकीहरू लोहोरो लिएर आउछन र हलेदी कुटछन् 
हलेदी कुटेपछि  खान खाएर जान्छन । 
विवाहको ५ दिन अगाडि सम्म  केटाको र केटीको आमा छिमेकीको घर मा गएर गाना गाउन आउनु भन्दै गाउँ घुम्ने छिमेकिहरु आएर गाना गएर फर्कन्छन ।

सगुन:
विवाह भन्दा ५ दिन अगाडि  केटाको र केटीको  घरमा मान्छेहरू जम्मा भएर सबै ५  जना  आइमाईहरू जम्मा भएर  टोकरी लिएर माटो लिन नदीतिर जाने गर्छन् र माटो  तोपारीमा उठाएर गाना गाउदै केटाको घर र केटीको घरतिर जाने गर्छन् । ति ५ जना आईमाईले  त्यहि दिन त्यो माटोले चुलो बनाउने गर्छन् र चुलो बनाइएर  आगनमा  ठुलो तन्ना ओछाएर हजामिले चामलले चौका बनाउने गर्छन् त्यहाँ केटाले छेकामा आएको लुंगी लगाएर बस्छ अनि आइमाई र फुपूले केटालाई तेल लगाउने गर्छन् ।
 र ई सब कर्यक्रम्हरू केटी को घर मा पनि हुने गर्छ । केटा को घर मा यो कार्यक्रमहरू सिढी सकेह पछि केटा को घरबाट २ जना व्याक्ति हरूले माछ, गहु, र एउटा पहेलो सरि केटिको घर मा सगुन को रुप मा लैजाने गर्छन र त्यो सरि नै केटिले विवाह को दिन सम्म लागे राख्नु पर्छ । र  कोबाट आए को त्यो मच नै त्यो  दिन घर मा पक्छ र सब  हरूलाई त्यो माछा खानु पर्दछ, त्यसपछि  २ जना केटा र केटि लै बेसर को लेप लगाउने गरिन्छ त्यो लेप लाई हल्दी भनिन्छ ।

कथा एवम मट्कोर:
कथा एवम मटकोरको दिन केटा र केटि दुवै जनाको घरमा एउटै तरिकाले कथा एवंम  माट्कोर मनाईन्छ दुवैको घरमा दिउसो तिर चना किनिन्छ अनि चनालाई  पानीमा भिजाईन साँझ  तिर पण्डितले कथा भन्नुहुन्छ र पुजा गर्नु हुन्छ पुञ्ज सकेपछि केहि आईमाईहरूले केटा र केटिको आमा अनि फुपूले एउटा कोदालो ,चना अनि पुजाको सामग्री लिएर गाना गाउँदै र बाजा बजाउदै मन्दिर नजिकै जान्छन र मन्दिर नजिकै पुगेपछि सबै जना कल नीर तथा  भगवानको मुर्ति निर जम्मा हुन्छन जम्मा भईसकेपछि सबै जनाले बिबाहको गानाहरू गाउँछन्  गाना गाउँदै केटा र केटिको फुपूले कोदालोले माटो खन्छन र त्यो माटो कोडे लाई नै माट्कोर भनिन्छ त्यो माट्कोर कोडीसकेपछि  केटा र केटीको आमाले त्यहाँ  सबै जनालाई चना 
बाँड्छिन अनि घरमा पनि त्यहि चनाको तरकारी पाक्छ यसरि हुन्छ कथा एवंम माट्कोर को बिधिहरु |  

 
       

संस्कृति