ढुङ्गे युग
ढुङ्गे युग वा पाषाण युग इतिहासको त्यो काल हो जुनबेला मानव जीवन ढुङ्गा (संस्कृत - पाषाणः)मा अत्यधिक आश्रित थियो। उदाहरणका लागि ढुङ्गाको सहायतले शिकार गर्न, ढुङ्गाको गुफाहरूमा शरण लिन, ढुङ्गाबाट आगो निकाल्न इत्यादि। यसको तीन चरण मानिन्छ; पुरापाषाण काल, मध्यपाषाण काल एवं नवपाषाण काल जुन मानव इतिहासको आरम्भ (२५ लाख साल पूर्व)देखि लिएर काँस्य युगसम्म फैलिएर रहेको थियो।

पुरापाषाण काल (Paleolithic Era) 

२५-२० लाख सालदेखि १२,००० साल पूर्वसम्म

मध्यपाषाण काल (Mesolithic Era) 

१२,००० सालदेखि लिएर १०,००० साल पूर्वसम्म। यस युगको माइक्रोलिथ (Microlith) अथवा mistake युग पनि भनिन्छ।

नवपाषाण काल (Neolithic Era) 

१०,००० साल देखि ३३०० ई.पू. तक

यस कालखण्डमा ढुङ्गाबाट पालिस गरेर चिल्लो बनाइएका औजारहरू निर्माण र प्रयोग गर्ने

जीवनशैली प्रचलनमा थियो । बढ्दो चेतना स्तरको कारण एवम् नयाँ प्रकारको आवश्यकतालाई सम्बो

धन गर्न यस्ता खालका ढुङ्गे औजारहरू बनाइएका थिए । आजभन्दा करिब ९ हजार वर्ष अगाडिबाट

सुरु भएको नवपाषाण युग  लाई सांस्कृतिक परिवर्तनका आधारमा व्रmान्तिकारी

युगसमेत भन्ने गरिन्छ । ढुङ्गे औजारमा आएको व्यापक परिवर्तनसँगै कृषिको विकासलाई सबैभन्दा

व्रmान्तिकारी परिवर्तनका रूपमा पुरातŒवविद्हरू व्याख्या गर्दछन् । यसै कालखण्डबाट मानिसले घुमन्ते,

सिकारी, जीवनशैलीका सट्टा स्थायी बसोबास सुरु गर्ने व्रmममा कृषि र पशुपालनलाई अँगालेका कुरा

पुराताŒिवक खोजहरूले देखाएका छन् ।

पाषाण युग र उसपछिको मानव जीवन संक्षेपमा 

इतिहास