राइतो
राइतो दहीमा काँक्रो, तोरीको धूलो, प्याज, मसाला, आदि मिसाएर बनाइने एक परिकार हो। यसलाई भात र रोटीसँगै चटनीको रूपमा खाने गरिन्छ। यो दक्षिण एसियाका विभिन्न देशहरूमा बनाइन्छ। यसका धेरै प्रकारहरू हुन्छन्। यसमा धनियाँ, हरियो खुर्सानी, जीरा मसाला, पुदिना, धूलो खुर्सानी र अन्य मसलासँग पनि हाल्ने गरिन्छ। राइतो दक्षिण एसियाभर विभिन्न तरिकाले बनाइने गरिन्छ।

व्युत्पत्ति 

पश्चिमी नेपालमा राइतो भनेर चिनिने यस परिकारलाई, पूर्वी नेपालमा 'दही काँक्रो' भनिन्छ।  

यसलाई हिन्दी र बङ्गालीमा रायता भनिन्छ। रायता शब्दको व्युत्पत्ति संस्कृत शब्द 'राज्जिका'बाट भएको अथवा हिन्दी शब्द 'राय' (कालो तोरीको दाना) र 'तिक्त' (तिखो) मिलेर बनेको मानिन्छ।

दक्षिण भारतमा विशेष गरी केरल र तमिलनाडुमा यसलाई 'पछडी' भनिन्छ ।

बनाउने प्रक्रिया 
राइतो बनाउने विधि: 

 दहीमा पानी मिलाएर पातलो बनाउने।
 त्यसमा मसिनो गरी काटेको प्याज र खुर्केको काँक्रो हाल्ने। (प्याज र काँक्रोको सट्टामा अन्य फलफूल जस्तै मेवा, भुइँ कटहर, आदि पनि हाल्न मिल्छ।)
 त्यसमा नून, धूलो खुर्सानी, हरियो खुर्सानी, धनियाँ र अन्य मसला हाल्ने।
 एउटा भाँडोमा तेल तताएर त्यसमा तोरी र मेथी फुराउने।
 मेथी दाना हल्का कालो भएपछि, तेल दहीको मिश्रणमा झान्ने।

प्रकार 

राइतो धेरै प्रकारका हुन्छन् । जस्तै:

 बेथुको राइतो (भारतको हरियाणामा प्रचलित) 
 काँक्रो राइतो
 चुकन्दरको राइतो 
 गाँजरको राइतो 
 आलुको राइतो
 पालुङ्गोको राइतो 
 भुजिआ सेवाइको राइतो 
 आँपको राइतो
 मेवाको राइतो
 अम्बाको राइतो
 अनारको राइतो
 नासपातीको राइतो
 पुदिना र बदामको राइतो 
 लसुन र पुदिनाको राइटो

यो पनि हेर्नुहोस् 

 चुकौनी, आलुको चटनी 
 अचार
 बिरयानी

सन्दर्भ सामग्रीहरू 

नेपाली परम्परागत खानाका परिकारहरू
नेपाली खाना