मोतिहारी-अमलेखगञ्ज पाइपलाइन
मोतिहारी-अमलेखगञ्ज पाइपलाइन नेपालको अमलेखगञ्ज तेल डिपो  र भारतको मोतिहारी बिचको ६९ किलोमिटर लामो सीमापार (ट्रान्स बोर्डर) पेट्रोलियम पाइपलाइन हो । यो पाइपलाइनले इण्डियन आयल कर्पोरेशन लिमिटेड (IOC) बाट नेपाल आयल निगम (NOC) मा पेट्रोलियम ढुवानी गर्दछ।  यो भारतीय उपमहाद्वीपमा बनेको पहिलोपटक अन्तर देशीय (ट्रान्स-नेशनल) पाइपलाइन पनि  हो।  यसको वार्षिक क्षमता २० लाख मेट्रिक टन छ।

इतिहास 
पाइपलाइनको प्रस्ताव  पहिलो पटक सन् १९९६ मा गरिएको थियो।  २००४ मा नेपाल आयल निगम र भारतीय आयल निगम बीच एक सम्झौता भएको थियो।  सन् २०१४ मा भएको रतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको काठमाडौं भ्रमण पछि परियोजना निर्माणको लागि तय गरिएको थियो। दुबै सरकारहरूले बि.सं२०७२ (सन् २०१५ अगस्ट) मा परियोजना कार्यान्वयन गर्न सम्झौता गरेका थिए। यद्यपि २०७२ मा नेपालमा भूकम्प र दक्षिणी सिमानामा आपूर्ति अवरोधका कारण परियोजना निर्माणमा ढिलाई भयो। परियोजना निर्माण कार्य अन्ततः अप्रिल २०१८ मा सुरु भयो  र अप्रिल २०२० मा सम्पन्न भयो। नेपाल र भारत दुवै देशका प्रधानमन्त्रीहरूले संयुक्त रुपमा १० सेप्टेम्बर २०१९ मा संयुक्त रूपमा उद्घाटन गरेका थिए।  

उक्त पाइपलाइनको निर्माण पछी बि सं २०२९ (सन् १९७३) देखिको  पेट्रोलियम पदार्थ भारतबाट नेपाल ल्याउन ट्यांकरबाट ढुवानी गर्नु पर्ने बाध्यता हटेको छ । पाइपलाइनको निर्मान पछी पेट्रोलियम दुवानीमा वार्षिक २ अर्ब रुपैया बचत हुने  अपेक्षा गरिएको छ। 

परियोजना ३० महिनामा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएपनि १५ महिनामा सम्पन्न भयो।

पाइपलाइनका विशेषताहरू 

 पाइपलाइनको ३२.५ किलोमिटर भारतीय क्षेत्र (रक्सौलदेखि मोतिहारी सम्म) र 37.२५ किलोमिटर नेपालमा (रक्सौलदेखि अमलेखगञ्जसम्म) रहेको छ 
 पाइपलाइन निर्माणको लागि पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रमा लगभग ६,५०० ठूला रुख र करिब ४,००० साना ठूला रूखहरू काटिएका थियो।

यो पनि हेर्नुहोस्

सन्दर्भ सामग्रीहरू

नेपाल भारत सम्बन्ध