शुक्र सङ्क्रमण
शुक्र ग्रहण वा शुक्र सङ्क्रमण एक अद्वितीय खगोलीय घटना हो । शुक्रग्रहले आफ्नो कक्षमा रहेर सूर्यलाई परिक्रमा गर्ने क्रममा सूर्य, पृथ्वी र शुक्रग्रह सिधा रेखामा परेपछि सूर्यमा कालो धब्बाको रूपमा शुक्रग्रह देखिनुलाई शुक्र ग्रहण अर्थात अङ्ग्रेजीमा ट्रान्जिट अफ भेनस भनिन्छ ।

साँझमा पश्चिम दिशातर्फको आकाशमा अलिक माथि हेरेको खण्डमा निकै चम्किलो आकाशीय पिण्ड देखिने छ । एकनासले प्रकाशित भइरहेको त्यो पिण्ड नै शुक्र ग्रह हो । यसरी नै यो ग्रह कहिले सूर्योदयभन्दा अगाडि पूर्वी आकाशमा पनि देखिन्छ । त्यसैले लोकबोलीमा यसलाई बिहानीतारा पनि भनिन्छ ।विभिन्न ग्रह एवं उपग्रह परिक्रमाका क्रममा एकअर्काको नजिकर टाढा हुने गर्दछन् । यसै क्रममा कहिले सूर्य र पृथ्वीको ठीक बीचमा पनि आइपुग्छन् । यसरी सूर्य र पृथ्वीको ठीक बीचमा आउन सक्ने प्रमुख ग्रह र उपग्रहमा चन्द्रमा, शुक्र र बुध छन् । सूर्य र पृथ्वीको ठीक बीचमा चन्द्रमा आउँदा सूर्यबाट पृथ्वीमा आउने प्रकाश छेकिन्छ । यसलाई सूर्यग्रहण भनिन्छ । यसै गरी बुध र शुक्र ग्रह पनि कहिलेकाहीँ पृथ्वी र सूर्यको ठीक बीचमा आउने गर्दछन् । यस्तो अवस्थालाई क्रमशः बुध सङ्क्रमण र शुक्र सङ्क्रमण भनिन्छ । यसरी शुक्र सङ्क्रमण हुँदा सूर्यको जाज्वल्यमान पिण्डमा एउटा कालो डल्लो हिँडेको जस्तो देखिन्छ । यस्तो सङ्क्रमण बढीमा आठ घण्टासम्म रहन सक्छ तर २०६९मा भने जम्मा ६ घण्टा ३७ मिनेट सम्म -नेपालमा ५ घण्टा २७ मिनेटसम्म) देखिँएको थियो । शुक्र सङ्क्रमण एक पटक आठ वर्षको अन्तरमा हुन्छ भने अर्को पटक कि त १०५ वर्ष छ महिनाको अन्तरमा कि त १२१ वर्ष छ महिनाको अन्तरमा हुन्छ । राणाशासक रणोद्दीप सिंहका पालामा वि.सं. १९३९ मङ्सिर २२ का दिन शुक्र सङ्क्रमणको दृश्य देखिएको थियो भने १२१ वर्ष छ महिनाको अन्तरालपछि २०६१ जेठ २६ गते पनि देखिएको थियो । त्यसको आठ वर्षपछि अहिले वि.सं. २०६९ जेठ २४मा शुक्र सङ्क्रमणको दृश्य देखिँदैछ । अर्को पटक चाहिँ १०५ वर्ष ६ महिनापछि वि.सं. २१७४ मङ्सिर २१-२११७ डिसेम्बर ८)मा मात्र शुक्र सङ्क्रमणको दृश्य पृथ्वीबाट देख्न सकिने छ ।

हालसम्म भएका र भविष्यमा हुने शुक्र ग्रहण

सन्दर्भ सामग्रीहरू 

विज्ञान
अन्तरिक्ष विज्ञान