खुल्ला स्रोत


खुल्ला श्रोत के हो ?
नामले नै यसको बारेमा धेरै कुरा भन्छ । सफ्टवेयरसंग जोडेर हेर्दा, खुला श्रोत सफ्टवेयर भनेको त्यस्तो सफ्टवेर जसको श्रोत कोड पनि प्रयोगकर्तासंग हुन्छ, जसलाई उसले सजिलोसंग उपयोग गर्न संक्छ भन्ने हुन्छ, तर यतिले मात्र यो पूर्ण हुदैन । कुनै पनि सफ्टवेयर पूर्ण रूपमा खुल्ला श्रोत अवलम्बन गर्नका निम्ति :
त्यो सफ्टवेरको श्रोत कोड खुल्ला हुनुपर्छ
सबै उध्यश्यको निम्ति प्रयोग गर्न पाउनुपर्छ
त्यसलाई परिमार्जन तथा परिवर्तन गर्न पाउनुपर्छ
त्यसलाई जोसुकैले वितरण तथा बेच्न पाउनुपर्छ, 
स्वामित्व सफ्टवेयरको विपरित खुल्ला सफ्टयवेर कुनै एउटा व्यक्ति वा कम्पनीको मातहतमा नभई विश्व समुदायका स्वयंसेवक र डेवलोपरको सहयोगमा विकास हुन्छ । केही विश्व प्रसिद्ध कुल श्रोत सफ्टवेयरहरू मोजिल्ला फायरफक्स ब्राउजर, फेडोरा, उबुन्टुहरू हुन ।

इतिहास
IBMले पहिलो पुस्ताको कम्प्युटर बनाउदा, त्यसको लागि चाहिने केहि सफ्टवेर पनि बनाएको थियो, र ती सबै सफ्टवेर उपयोग गर्न फ्री(सित्तैमा) थियो र सबैलाई वितरण गरिएको थियो । जसलाई आफ्नो आवश्यकता अनुरूप परिमार्जन गर्न सकिन्थ्यो।तर पछिको विकास विपरित हुनगयो र १९७० पछि IBMले कोड स्वामित्वसहित सफ्टवेर उत्पादन गर्नथाल्यो जसको अनुभव कम्प्युपरमा पहिलेनै राखिएको सफ्टवेरलाई परिमार्जन असम्भव नै भयो।

त्यसपछि खास सफ्टवेर स्वतन्त्रता अभियान सुरवात भयो । रिचार्ड स्टलमेन, MIT का प्रोग्रामर GNU परियोजनाको सुरुवात गरे, जसको उध्यश्य अपरेटिंग सिस्टम र अन्य स्वन्तन्त्र सफ्टवेर बनाउनु हो र जसलाई सबैले परिमार्जन र वितरण गर्न सक्छन ।दर्शनशास्त्र

मा, रिचार्डले श्रोत कोडको उपलब्धता र सफ्टवेर पुनवितरण र परिमार्जनको स्वतन्त्रताहरू आधारभूत अधिकार हुन भन्नेकुरा लेखेका थिए।

लोकप्रिय खुला श्रोत सफ्टवेर:

मोजिल्ला फायरफक्स

फायरफक्स मोजिल्ला फाउन्डेशनको वेब ब्राउजर हो । यो मौजिला प्बलिक लाईसेंस अंतर्गत प्रकाशन भएको छ। यो लिनक्स तथा विन्डोज सबैमा काम गर्छ ।

लिनक्स

लिनक्स खुला श्रोत अन्तर्गतको युनिक्स अपरेटिंग सिस्टम हो ।लिनक्सको मुख्य भाग लिनक्स कर्नेल र अपरेटिंग सिस्टम कर्नेलको पहिलो प्रकाशन ५ अक्टोबर १९९१मा लिनक्स टोर्वल्डले गरेका थिए।आज त्यहि लिनक्सवाट डेवियन (युबन्तु, मिंट ) रेडहेट, मनड्रिभा जस्ता प्रख्यात छन।

जिम्प(GIMP)

यो फोटो सम्बन्धि काम गर्ने फोटोसप जस्तो सफ्टवेर हो। यो जी.पी.एल. अन्तर्गत प्रकाशित गरिएको हो । यो लिनक्स एवं विन्डोज दुवैमा चल्छ ।

अपाचे (Apache)

यो वेब होस्टको लागि प्रयोग हुने सबैभन्दा लोकप्रिय सर्भर हो ।

लिबरे अफिस

यो माइक्रोसफ्ट अफिस जस्तो सफ्टवेर हो जुन अफिसले गर्ने सम्पूर्ण कार्य गर्छ । यो एल.जी.पी.एल अन्तर्गत प्रकाशित गरिएको छ । यो पनि लिनक्स र विन्डोज दुवै अपरेटिङ सिस्टममा चल्छ । यसमा माइक्रोसफ्ट अफिसमा जस्तै वर्डको लागि राईटर, एक्सेलको लागि कल्क, पावरपोइन्टको लागि इम्प्रेस हुन्छ ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू
 
 http://opensource.org/osd
 https://wiki.mozilla.org/Hi:NeMo-Opensource

खुला श्रोत