चोल वंश
चोल राजवंश () दक्षिणी भारतको तमिल सामुद्रिक साम्राज्य र विश्व इतिहासमा सबैभन्दा लामो समयसम्म शासन गर्ने राजवंशहरू मध्ये एक थियो। चोलको प्रारम्भिक तथ्याङ्कीय सन्दर्भ मौर्य साम्राज्यको अशोकको शासनकालमा इसापूर्व तेस्रो शताब्दीका शिलालेखहरूबाट पाइन्छ। चेरा र पाण्ड्या राजवंशसँगै तमिलकमका तीन मुकुटधारी राजाहरू मध्ये एकको रूपमा चोल राजवंशले १३औँ शताब्दीसम्म विभिन्न क्षेत्रहरूमा शासन गर्न जारी राखेको थियो। यी प्राचीन मूलहरू भएता पनि "चोल साम्राज्य" को रूपमा चोलको उदय ९औँ शताब्दीको मध्यमा मध्यकालीन चोलहरूबाट मात्र सुरु हुन्छ।

चोलहरूको केन्द्रभूमि कावेरी नदीको उर्वर उपत्यका थियो। तथापि चोलवंशीहरूले ९औँ शताब्दीको उत्तरार्धदेखि १३औँ शताब्दीको सुरुसम्म आफ्नो शक्तिको उचाइमा उल्लेखनीय रूपमा ठूलो क्षेत्रमा शासन गरेका थिए। तिनीहरूले प्रायद्वीपीय भारतलाई एकीकरण गरेर तुङ्गभद्रा नदीको दक्षिणमा सन् ९०७ देखि सन् १२१५ सम्म निर्वाद रूपमा तीन शताब्दीको लागि एक राज्यको रूपमा राज गरेका थिए। राजाराज प्रथम र उनका उत्तराधिकारी राजेन्द्र प्रथम, राजाधिराज प्रथम, राजेन्द्र द्वितीय, वीरराजेन्द्र र कुलोथुङ्गा चोल प्रथमको नेतृत्वमा यस वंशको दक्षिण एसिया र दक्षिण-पूर्वी एसियामा सैन्य, आर्थिक र सांस्कृतिक शक्तिगृह बनेको थियो। चोलहरूको शक्ति र प्रतिष्ठा आफ्नो चरम सीमामा रहेको प्रमाण उनीहरूद्वारा दक्षिण, दक्षिण-पूर्वी र पूर्वी एसियामा राजनैतिक शक्तिहरू बीच गङ्गा नदी क्षेत्रमा गरिएका अभियानहरू, सुमात्रा टापुमा आधारित श्रीविजय साम्राज्यका सहरहरूमा नौसैनिक आक्रमणहरू र चीनमा उनीहरूको बारम्बार दूतावासहरूबाट स्पष्ट हुन्छ। चोल नाविक समुदायले प्राचीन भारतीय समुद्री क्षमताको शिखरलाई प्रतिनिधित्व गरेको थियो।

शासकहरूको सूची

यो पनि हेर्नुहोस् 

 तमिलनाडुको इतिहास
 करुङ्गलाकुडी
 तमिल राजाहरूको सूची
 मलेसियामा तमिल शिलालेख
 मुथरैयार वंश

सन्दर्भ सामग्रीहरू

टिप्पणीहरू

उद्धरणहरू

सामान्य स्रोतहरू

बाह्य कडीहरू 

 युनेस्को विश्व सम्पदा स्थलहरू - चोल मन्दिरहरू
 चोलको कला
 श्रीलंकाको चोल सिक्का 

हिन्दु वंशहरू
 
तमिलनाडुको इतिहास
तमिल इतिहास