नरिल्स्कमा तेल चुहावट
नरिल्स्कमा तेल चुहावट (, क्रास्नोयार्स्क क्राय नजिकै घटेको एक औद्योगिक विपत्ति हो जुन २९ मे २०२०बाट सुरु भएको थियो। नरनिकेलको स्वामित्वमा रहेको एक उर्जा उत्पादन केन्द्रको भण्डारण ट्याङ्की फुटेका कारण डिजेल इन्धन पानीमा मिसिन पुगेको थियो। अनुमानित रूपमा १७,५०० टन डिजेल नदीमा मिसिएको थियो। यो रूसको इतिहासको सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादनमा आएको चुहावट हो भने यसले उत्तरध्रुवीय महासागर को परिस्थितिक प्रणालीमा नै खतरा पैदा गरेको छ। रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुतिनले जुनको सुरुमा आपतकालिन अवस्था घोषणा गरेका थिए। यस दुर्घटनालाई आधुनिक रूसी इतिहासमा दोस्रो सबैभन्दा ठूलो तेल चुहावटको रूपमा वर्णन गरिएको छ। चुहावटका कारण ३५० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भूभाग प्रदुषित भएको जनाइएको छ। राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुतिनले यो घटना पछि राज्यमा क्षेत्रीय आपतकालिन घोषणा गरेका थिए र ढिलो प्रतिक्रियाको लागि स्थानीय अधिकारीको आलोचना गरेका थिए। पुतिनले भण्डारको सुरक्षा राम्रोसँग नगरेको भन्दै नरिल्स्क निकेलका अध्यक्ष तथा प्रमुख सेयर धनी भ्लादिमिर पोतानिनको गम्भीर रूपमा आलोचना गरेका थिए।

विवरण 

२९ मेमा, नरनिकेलको सहायक कम्पनी नरिल्स्क तइमयर ऊर्जा कम्पनीका मालिक, राष्ट्रपति, अध्यक्ष र कम्पनीको विभागका एक व्यवसायी र फोर्ब्सका अनुसार रूसको सबैभन्दा धनी मानिस, भ्लादिमिर पोतानिन उक्त घटनाका कारण चिन्तित बनेको बताइएको थिए। लगभग एउटै समयमा, डिजेल नदीमा बगिरहेको दृश्य दुई जना मानिसहरूले क‌ैद गरेका थिए जसले घटनालाई आपतकालिनको संज्ञा दिएका थिए।  नजिकैबाट गइरहेको एउटा कार इन्घन चुहावटका कारण आगलागीमा परेको थियो र दमकल आउनु पूर्व सबै इन्घन ट्याङ्कीबाट चुहिएर रित्तिएको थियो। रूसी सञ्चार माध्यमका अनुसार, लगभग १७,५०० टन डिजेल नदीमा मिसिएको थियो। 

प्रकोपको प्रारम्भिक कारण, रूसको नागरिक रक्षा, आपतकालिन मन्त्रालय आधिकारिक रूपमा "डिजेल इन्धन भण्डारण गर्ने ट्याङ्की भरिएको बताएको थियो जसको परिणामस्वरूप भण्डारणमा उच्च चाप उत्पन्न भएको र इन्धनको प्रज्वलन भएको थियो तथापि दुर्घटना कथित रूपमा कार ठोकिएर भएको बताइएको थियो भने श्रव्य दृश्यमा कार नठोकिएको स्पष्ट रूपमा देखिएको थियो। ३० मे मा,  मन्त्रालयले ट्याङ्कमा उच्च चाप उत्पन्न भएका कारण इन्धन चुहिएर पानीमा मिसिएको बताएको थियो जहाँ मन्त्रालयले चुहावटको मात्रा निर्दिष्ट गरेको थियो। क्षेत्रको उद्धार सेवामा कार्यरत कार्यदलले, मिश्रत पानीको सर्वेक्षण गरेका थिए जहाँ इन्धन वा तेल स्पट नदेखिएको र डिजेल इन्धनको कुनै खास गन्ध नभएको कारण वातावरणीय अवस्थाको कुनै उल्लङ्घन नभएको उनीहरूको भनाई थियो।
सोही दिन टेलिग्राममा नरिल्स्का एक वासिन्दाले सार्वजनिक गरेको श्रव्य दृश्यमा प्रदूषण देखिएको थियो र अनुसन्धान समितिले आफ्नो वेबसाइटमा एक सन्देश जारी गर्दै २० हजार टन चुहावट भएको बताएको थियो।  
रोसतेख्नादजोरका अनुसार दुर्घटनाको समयमा आपतकालिन आरक्षित इन्धन भण्डार सन् २०१६ देखि ३ वर्ष भन्दा बढि समय देखि मर्मत भइरहेको थियो जसलाई विभागले निरीक्षण गर्ने सम्भावनालाई वेवास्ता गरेको थियो।

प्रभाव 

चुहावटको परिणाम स्वरूप २१ हजार टन भन्दा बढी डिजेल ईन्धन औद्योगिक क्षेत्रभन्दा टाढासम्म फैलिएको थियो, जसमध्ये प्रारम्भिक अनुमानका अनुसार ६ हजार टन जमिनमा खसेको थियो भने १५ हजार टन अम्बरनाया र दल्दयाकन नदीमा बगेको थियो जुन विशाल प्यासिना ताल (७३५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल र क्रस्नोयार्स्क क्षेत्रको तेस्रो र रूसमा १६ औँ ठूलो नदी) मा आई मिसिएको थियो जहाँबाट प्यायासिना नदी कारा समुद्रमा बग्दछ।

३ जुनमा सङ्घीय प्राकृतिक स्रोत पर्यवेक्षण सेवाले, अम्बरनाया नदीको पानीमा हानिकारक पदार्थहरूको एकाग्रताले उच्च विन्दुमा पुगेको बताएको थियो। मत्स्यपालन सङ्घको अनुगमनका अनुसार डिजेल ईन्धनको ठूलो मात्रा अम्बरनाया नदीको बाँधमा डुबेको छ जुन हाल प्यासीना तालमा अवस्थित छ। रूस व्यवसाय वातावरणीय उत्तरदायित्व कार्यक्रमका प्रमुखका अनुसार, "पानीमा रसायनिक प्रदुषण भएको बताएका थिए।

फौजदारी मुद्दा 

आपतकालीन कारणहरूको निर्धारण गर्न, यसको परिणाम हटाउन र क्षतिको आँकलन गर्ने उपायहरू विकास गर्न अभियोजन जाँचहरूको नतीजा अनुसार यसमा तीन आपराधिक मुद्दाहरू स्थापित गरिएको थियो जसमा रूसी सङ्घको फौजदारी संहिताको धारा २५० अन्तर्गत (जल प्रदूषण), रूसी सङ्घीय फौजदारी संहिताको धारा २७७ (कामको समयमा वातावरणीय संरक्षण नियमहरूको उल्लङ्घन) अनुसार फौजदारी संहिताको धारा २५४ को भाग १ (जग्गामा भएको क्षति) समावेश छ।

रूसी अनुसन्धान समितिले, कम्पनीले नरिल्स्कमा तेल चुहावटको बारेमा प्रतिवेदन दिन ढिला भएको भन्दशे रूसी सङ्घको फौजदारी संहिताको धारा २९३ को भाग १ अन्तर्गत फौजदारी मुद्दा खोलेको थियो। 
४ जुन २०२० मा, नरिल्स्क तइमयर ऊर्जा कम्पनीका टर्बाइन कार्यशालाका प्रमुखलाई पक्राउ गरिएको थियो। घटना पश्चात्र पोतानिनलाई कम्पनीको व्यवस्थापनबाट हटाउनका लागि अपील पठाएको थियो।

क्षति 

सङ्घीय प्राकृतिक स्रोतको पर्यवेक्षण सेवाका पूर्व उप प्रमुख ओलेग मितभोलका अनुसार नरिल्स्कमा डिजेल चुहावट हुँदा क्षतिको परिमाण १०० अर्ब रूबलसम्म पुग्न सक्ने र वातावरण पुन: स्थापना गर्न ५ देखि १० वर्ष लाग्न सक्ने बताएका थिए।

ग्रीनपीसका अनुसार, वातावरणीय क्षतिको हिसाबले नरिल्स्कमा चुहिएको इन्घन  उत्तरध्रुवीय महासागरको सबैभन्दा ठूलो विपत्ति हो। 

नरिल्स्क-तइमिर ऊर्जा कम्पनीका कर्मचारीका अनुसार विपत्तिको कारण उपकरणको चरम क्षय र यसको मर्मतको लागि अपर्याप्त रकमको विनियोजन हो।

सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाह्य कडीहरू 
 
 
मानव निर्मित विपत्तिहरू
तेल चुहावट