सन्त रामपाल
सन्त रामपाल दास एक भारतीय कबीर पंथि संत हुन् जो कबीर साहेबको गरीबदास पंथसँग सम्बन्धित छन्। उनको जन्म 8 सेप्टेम्बर 1951 मा धनाना गाउँमा भएको थियो जुन वर्तमान हरियाणा राज्यको सोनिपत जिल्लामा अवस्थित छ। सबै धार्मिक शास्त्र अनुसार प्रमाणित साधना गरेको र उहाँका अनुयायीहरूबाट गराएको कारण उहाँका अनुयायीहरूले उहाँलाई संसारको एकमात्र सच्चा सतगुरु भएको दाबी गर्छन्।   

आफ्नो ज्ञानलाई शास्त्र प्रमाणित भएको दाबी गर्ने र अन्य धेरै कथित सन्तहरूको ज्ञान र अभ्यासलाई शास्त्रविपरीत भन्दै आध्यात्मिक ज्ञानबारे छलफल गर्न आमन्त्रित गर्ने गरेका कारण उनीहरू विवादमा रहन्छन्। विशेष नियमको कडाईका साथ पालना गर्दा उनीहरुका अनुयायीहरुको समाजमा छुट्टै पहिचान छ ।रमैणी विवाह विशेष चर्चाको विषय बनेको छ । 

यस एपिसोडमा उनले महर्षि दयानन्दद्वारा लिखित पुस्तक सत्यार्थ प्रकाशमा उल्लेख गरिएका केही तथ्य राष्ट्रिय च्यानलहरूमा देखाइएका थिए। यसैबाट आक्रोशित आर्य समाज संगठनले सन् २००६ मा उनको आश्रममा आक्रमण गरेको थियो । यस आधारभूत मुद्दामा धेरै पटक ठूला विवादहरू भएका छन्।उनका लिखित पुस्तकलाई अदालतमा चुनौती समेत दिइएको छ ।

जीवन
सन्त रामपालको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९५१ मा सोनीपतको धनना गाउँमा भएको थियो।शिक्षा पूरा गरेपछि उनी हरियाणा सरकारको सिँचाइ विभागमा इन्जिनियर भए।  

उनको आधिकारिक जीवनी अनुसार, उहाँ बाल्यकालदेखि नै सबै हिन्दू देवताहरूको कट्टर भक्त हुनुहुन्थ्यो। कहिल्यै मानसिक शान्तिको अनुभव गर्नुभएन। एक दिन उनले कबीर पंथी गुरु स्वामी रामदेवानन्दलाई भेटे। उनीहरुलाई कसैले बुझायो कि उनीहरुले गर्ने पूजा विधि हाम्रै धर्म शास्त्रसँग मेल खाँदैन । र उनले १७ फेब्रुअरी १९८८ मा आफ्ना गुरु स्वामी रामदेवानन्दबाट नाम उपदेश प्राप्त गरे जसलाई उनका अनुयायीहरूले बोध दिवसको रूपमा मनाउँछन्।  जसले शास्त्रविना आफ्नो मनमानी आचरण गर्छ, उसले न सिद्धि प्राप्त गर्छ, न सुख, न परमगति । 

सन्त रामपाल दासले यसपछि भगवद्गीता, कबीर सागर, गरिबदासद्वारा रचित सत ग्रन्थ, पुराण, वेद र अन्य धेरै शास्त्रहरू पढेको बताउँछन्। उनीहरू विश्वास गर्छन् कि उनीहरूले यी पुस्तकहरूमा स्वामी रामदेवानन्दद्वारा गरिएका वाचाहरूको प्रमाण पाएका थिए, जस पछि उनीहरूले स्वामी रामदेवानन्दले दिएका मन्त्रहरूको जप गरे, त्यसपछि उनीहरूले आध्यात्मिक शान्ति महसुस गर्न थाले।  

सन् १९९४ मा स्वामी रामदेवानन्दले उनलाई गुरुको पद दिए । त्यसपछि उहाँ "सन्त रामपाल दास" हुनुभयो। 

सन् १९९५ मा उनले इन्जिनियरको पदबाट राजीनामा दिएका थिए, जुन २००० मा स्वीकृत भएको थियो। [४] 

शिक्षा र नियम 

सन्त रामपालले सबै धर्मका धर्मग्रन्थहरू उद्धृत गर्दै कबीरलाई सबै देवी-देवताहरू सहित सम्पूर्ण ब्रह्माण्डको प्रवर्तक मान्छन्   र सबै दुष्टताहरू बाहेक सबै सांसारिक कर्महरूभन्दा भक्तिलाई मात्र श्रेष्ठ मान्छन्। भगवान को भक्ति। दुर्गुण त्याग[६] र समाज सुधारका लागि केही नियमहरू बनाइएका छन् जसलाई भक्ति मर्यादा भनिन्छ जस्तै[१]

१.बिडी, चुरोट, तंबाकू, सल्फी, गांजा, मदिरा, अण्डा, मासु [७] आदि जस्ता कुनै पनि सुर्तीजन्य वस्तु सेवन  गर्नु हुँदैन।

२. जुवा खेल्ने, ताश खेल्ने, चोरी गर्ने, ठगी गर्ने आदि गर्नु हुँदैन [१]

३. मृत्यु, दाइजो, दिखावाको नाममा व्यर्थ खर्च, मुण्डन समाधि पूजा, पितृपूजा, मूर्तिपूजा आदिमा लिप्त हुनु हुदैन ।

४. एक कबीर भगवान बाहेक अन्य देवी-देवताको पूजा नगर्ने, सबैको सम्मान गर्ने।

५. अशोभनीय गायन, नाच, व्यवहार आदि कडा निषेधित छ।

संत रामपालका चेलाहरू उहाँको ज्ञानमा विशेष रूपमा आकर्षित हुन्छन्, जुन उहाँ सबै धर्मका शास्त्रहरूसँग मिल्दोजुल्दो भएको दाबी गर्नुहुन्छ।

कबीर साहिबको एउटा वाणी  छ ,

सतगुरु के लक्ष्यण कहु, मधुरे बैन बिनोद ।

चार वेद, छः शास्त्र,  वो  कहे अठारा बोध ।।

यसैलाई जनाउँदै उहाँका चेलाहरूले उहाँलाई सच्चा सतगुरुसँग तुलना गरे। उहाँका धेरैजसो चेलाहरू भन्छन्, हामीले सन्तहरूले दिएको ज्ञानलाई शास्त्रमा मिसायौं, त्यसरी नै आफ्नो धार्मिक शास्त्रमा पनि थप्यौं, त्यसपछि हामी तिनीहरूसँग जोडियौं। यद्यपि, ज्ञान पनि एक विषय हो जसको अधिकांश समुदायहरूले विरोध गर्छन्।

सृष्टि रचना  र मुक्ति को अवधारणा

सन्त रामपालको कुनै व्यक्तिगत अवधारणा छैन, उनले मुख्यतः कबीरसागर, सद्ग्रन्थसाहेब, वेद, श्रीमद्भगवद्गीता, गुरु ग्रन्थ साहिब, बाइबल, कुरान आदिलाई उद्धृत गरेर ब्रह्माण्डको सृष्टिको बारेमा जानकारी दिन्छन् जसलाई उहाँका लिखित पुस्तक ज्ञान गंगा, जिउने मार्ग आदिमा उल्लेख छ। जुन निम्नानुसार छ

सुरुमा एउटै ठाउँ  ‘अनामी (अनामय) लोक’ थियो । जसलाई अकह  लोक पनि भनिन्छ, पूर्ण  परमात्मा त्यो अकह लोकमा  एक्लै बस्नुहुन्थ्यो। त्यो  परमात्माको वास्तविक नाम कबिर्देब अर्थात् कबीर परमेश्वर हो।  सबै आत्माहरू त्यो पूर्ण धनीको शरीरमा समाएका थिए। यहि  कबिर्देबको अर्को उपमात्मक  नाम अनामी पुरुष हो।अनामी पुरुषको कपालको ज्योति धेरै सूर्यको ज्योतिभन्दा बढी छ।

विशेष:- उदाहरणका लागि, कुनै देशको सम्माननीय प्रधानमन्त्रीको भौतिक नाम फरक हुन्छ  र पदको  नाम प्रधानमन्त्री हुन्छ । धेरै पटक प्रधानमन्त्रीले धेरै विभाग आफैंसँग राख्छन् । त्यसैले जुनसुकै विभागको कागजातमा हस्ताक्षर भए पनि त्यही पदको नाम लेखिएको हुन्छ । उदाहरणका लागि गृह मन्त्रालयको कागजातमा हस्ताक्षर गर्दा आफूलाई गृहमन्त्री लेख्ने हो भने त्यो व्यक्तिको हस्ताक्षरको शक्ति कम हुन्छ । त्यसैगरी भगवान् कबीर (कविरदेव) को ज्योति भिन्न भिन्न लोकमा फरक छ। त्यसैगरी परमात्मा कविरदेव (भगवान कबीर)ले शब्द (बचन ) द्वारा तलका थप तीन लोक  (अगमलोक, अलखलोक, सतलोक) सृष्टि गर्नुभयो। यही परमात्मा कविरदेव (भगवान कबीर) अगम लोकमा प्रकट हुनुभयो  तथा  कविरदेव (कबीर परमेश्वर) पनि अगम लोकको पनि  स्वामी हुनुहुन्छ र उहाँको रूपक नाम अगम पुरुष अर्थात् अगम प्रभु हो। यस अगम प्रभुको मानवजस्तै शरीर अत्यन्त उज्यालो छ, जसको एउटा छिद्रको ज्योति करोडौं सूर्यको ज्योतिभन्दा पनि बढी छ।  परमात्मा कविरदेव (कबिरदेव-कबीर परमेश्वर) अलख लोकमा प्रकट हुनुभयो तथा  स्वयम् अलख लोकको  भगवान हुनुहुन्छ तथा अलख पुरुष पनि यही भगवानको रूपक (शीर्षक)  नाम  हो तथा  यस पूर्ण  परमात्माको मानवजस्तै शरीर प्रकाशमय छ (स्वयोति) ) स्व-प्रकाशित छ। एउटा कपालको उज्यालो अरबौं सूर्यको प्रकाशभन्दा बढी हुन्छ। यही पूर्ण  परमात्मा सतलोकमा प्रकट हुनुभयो तथा उहा  सतलोकको पनि शासक हुनुहुन्छ। त्यसैले उहाको रूपक(पदको  नाम) सत्यपुरुष  (अविनाशी भगवान) हो।उहाकै  नाम अकालमूर्ति शब्द स्वरूपी राम - पूर्ण ब्रह्म , परम अक्षर ब्रह्म आदि हो । उनै सत्यपुरुष  कविरदेव (कबिर प्रभु) को मानवसमान शरीर तेजस्वी छ। जसको एउटै कपालको ज्योति करोडौं सूर्य र तेतिनै चन्द्रमाको प्रकाशभन्दा बढी हुन्छ। कविरदेव (कबीर प्रभु) सतपुरुषको रूपमा प्रकट भई सतलोकमा बसे  र सतलोकमा प्रथम  अर्कै कुरा सृस्टि गरे  ।एउटै शब्दबाट सोह्रवटा द्वीपहरू रचना  गरे । त्यसपछि सोह्र शब्दबाट उनले सोह्र छोरालाई जन्म दिए। एउटा अमृतले भरिएको मानसरोवर बनाए ।

सोह्र छोराहरूको नाम:- (१) ‘कूर्म’, (२) ‘ज्ञानी’, (३) ‘विवेक’, (४) ‘तेज’, (५) ‘सहज’, (६) ‘सन्तोष’, (७) "सुरति", (८) "आनन्द", (९) "क्षमा", (१०) "निष्काम", (११) "जलरंगी", (१२) "अचिन्त", (१३) "प्रेम", ( 14) "दयाल", (15) "धैर्य", (16) "योग सन्तायन" अर्थात् "योगजित"। सत्पुरुष कविरदेवले सत्यलोकको अन्य सृष्टिको जिम्मेवारी आफ्ना छोरा अचिन्तलाई दिएर शक्ति दिए। अचिन्तले शब्दबाट अक्षर पुरुष (परब्रह्म) बनाउनुभयो र मलाई सहायता गर्नु भनेर  भन्नुभयो। अक्षर पुरुष स्नान  गर्न मानसरोवर गए, त्यहाँ आनन्द महसुस गरे र सुते। धेरै बेरसम्म बाहिर निस्केनन् ।

त्यसपछि अक्षरपुरुषलाई निद्राबाट ब्यूँझाउन अचिन्तको प्रार्थनामा कविरदेव (भगवान कबीर)ले त्यही मानसरोवरबाट अमृत जल लिएर अण्डा बनाए र त्यो अण्डामा आत्मा प्रवेश गरी मानसरोवरको अमृत जलमा अण्डा छोडिदिए । अण्डाको आवाजले अक्षर पुरुषको निद्रा भंग भयो । उनले रिसले अण्डालाई हेरे जसका कारण अण्डा दुई टुक्रा भयो । उहाँबाट ज्योति निरंजन (क्षर पुरुष) आए जो पछि 'काल' भनेर चिनिन थाले। यसको वास्तविक नाम "काल" हो। ज्योति निरञ्जन र अक्षर पुरुषलाई भगवानले अचिन्तको लोकमा बस्न आग्रह गर्नुभयो।

त्यसपछि भगवान स्वयंले ब्रह्माण्ड सृष्टि गर्नुभयो। उहाँले पुरुष र स्त्रीलाई आफ्नै शरीरबाट आफ्नै स्वरूपमा सृष्टि गर्नुभयो।ज्योति निरञ्जनले आफ्ना १६ दाजुभाइहरू जस्तै आफूले पनि छुट्टै संसार प्राप्त गर्न पाए हुने र त्यसमा आफूसँग बस्नका लागि सामाग्री र आत्मा पनि उपलब्ध भए हुने भन्ने कामना गरे ।त्यसपछि ज्योति निरञ्जनले एक खुट्टामा उभिएर तपस्या गरे। त्यसपछि भगवानले उहाँलाई 21 ब्रह्माण्डहरू र तीन गुणहरू र सृष्टिको लागि पाँच तत्वहरू दिनुभयो। तर आत्माको लागि चाहना अनुसार जान सक्ने शर्त राखिएको थियो । र आत्माहरूलाई सचेत पनि गरे तर केही आत्माहरूले ज्योति निरञ्जनसँग जाने इच्छा व्यक्त गरे। त्यसपछि भगवानले पहिलो इच्छा व्यक्त गर्ने आत्मालाई नारीको रूप दिनुभयो, जसलाई दुर्गा भनिन्छ, र अन्य सबै आत्माहरू उहाँमा प्रवेश गरे। र शब्दद्वारा सृष्टि सृष्टि गर्ने शक्ति दिएर ज्योति निरञ्जनसँगै पठाए ।

ज्योति निरञ्जनले दुर्गाको सुन्दर रूप देखेर (जो ज्योति निरञ्जनकी कान्छी बहिनी थिइन् )दुर्गा ले नचाहदा नचाहदै पनि बलात्कार गर्न खोजे । त्यसपछि भगवानले ज्योति निरञ्जनलाई २१ ब्रह्माण्ड र दुर्गासहित सतलोकबाट निकालिदिनुभयो। यसबाट रिसाएर ज्योति निरञ्जनले साथमा आएका आत्माहरूलाई दुःख दिन थाले। र ब्रह्मा विष्णु महेशमा तीन गुणहरू घुसाएर आत्माहरूलाई जालमा फसाउन थाले। यो देखेर भगवान बारम्बार यहाँ आउँछन् र स्वसंवेदको रूपमा ज्ञान दिनुहुन्छ र आत्माहरूलाई आफ्नो व्यक्तिगत संसारमा फर्कने बाटो देखाउनुहुन्छ जुन खुशी छ।  यस ज्ञानलाई बुझ्ने आत्माहरू सही मार्ग पाएपछि सतलोकमा जान्छन् र ज्योति निरञ्जनको जालबाट मुक्त हुन्छन्। यसलाई पूर्ण मोक्ष भनिन्छ।

भविष्यवाणीहरू

सन्त रामपाल महापुरुषको रूपमा चिनिन्छन् भन्ने संसारभरका धेरै अगमवक्ताहरूको भविष्यवाणी सही रूपमा मिल्ने सन्तका अनुयायीहरू बताउँछन्। जसमध्ये केही निम्नानुसार छन्-

जयगुरुदेव संप्रदायका तुलसी साहेबले ७ सेप्टेम्बर १९७१ मा भनेका थिए कि हामी जसको पर्खाइमा रहेका छौ त्यो  महापुरुष आज २० वर्ष पुगेका छन् । सन्त रामपाल त्यस दिन २० वर्ष भएका थिय।

नास्त्रेदमसले भनेका थिए कि सन् २००६ मा एक सन्त अचानक प्रकाशमा आउनेछन् जसलाई पहिले बेवास्ता गरिनेछ तर पछि संसारले प्रशंसा गर्नेछ।

त्यसैगरी अमेरिकाकी विश्वप्रसिद्ध भविष्यवक्ता फ्लोरेन्स, इङ्ल्यान्डका ज्योतिषी ‘किरो’, हंगेरीकी महिला ज्योतिषी ‘बोरिस्का’ आदि अन्य भविष्यवक्ताहरूको भविष्यवाणी सन्त रामपालमाथि सही भएको दाबी गरिएको छ ।

सामाजिक सुधार

सन्त रामपालको सामाजिक सुधारको प्रयास उल्लेखनीय छ किनभने उनका अनुयायीहरूले नियमहरूको कडाईका साथ पालना गर्नु अनिवार्य छ।

दाइजो प्रथाको उन्मूलन

दाइजो बिनाको सादा विवाह सन्त रामपालका अनुयायीहरुमा चर्चाको विषय बनेको छ । जसरी राजा राममोहन रायको सती प्रथा उन्मूलनको प्रयास सफल भयो, त्यसैगरी सन्त रामपाल दाइजो प्रथा उन्मूलनमा क्रान्तिकारी साबित भएका छन् । जहाँ आजको समाजमा बुहारीलाई दाइजो नदिएको भन्दै वा कम ल्याएकोमा दुर्बेब्यबहार  हुने गरेको छ, हत्या र आत्महत्याका घटना पनि सार्वजनिक भइरहेका छन्, यस्तो अवस्थामा उहाँका अनुयायीहरू कोही पनि दाइजोको कारोबार गर्दैनन् र प्रलोभनबाट मुक्त छन् । 17 मिनेटमा  रमैणी मार्फत  विवाहहरू आयोजना गरिन्छ जसमा सीमित संख्यामा मानिसहरूलाई आमन्त्रित गरिन्छ र कुनै खर्च लिइँदैन, जुन समाजको लागि प्रेरणाको स्रोत हो र एक उल्लेखनीय विषय मानिन्छ।

छुवाछुत र जातियता उन्मूलन

सन्त रामपालको सत्संग भेलामा विशेष व्यक्तिका लागि छुट्टै व्यवस्था छैन, सबै वर्गका अनुयायीहरू एकै ठाउँमा बसेर सत्संग सुन्न्छन्, यसका साथै अन्तरजातीय विवाहका उदाहरण पनि प्रशस्त पाइन्छ, जसलाई  जातिवाद उन्मूलन गर्ने राम्रो पहल मानिन्छ ।

शास्त्र विपरीत प्रचलनहरूको उन्मूलन

सन्त रामपालले आफ्ना अनुयायीहरूलाई मूर्तिपूजा गर्न, पितृको पूजा गर्न, भोजन जल त्याग गर्न व्रत बस्न, तीर्थस्थलमा स्नान गर्न, वास्तु र ज्योतिषमा विश्वास गर्न, जुवा खेल्न, पूजा गर्न, पुण्यभोज गर्न पूर्ण रूपमा निषेध गर्नुभएको छ । तर, कालको जालबाट बाहिर निस्कनका लागि भगवानको भक्ति आवश्यक छ भन्ने शास्त्रमा उल्लेख छ ।

कुलतबाट छुटकारा

रामपालको ज्ञान उपदेश  लिनका लागि  नशालु पदार्थ  उदाहरणका लागि, बिडी, चुरोट, सुर्ती, हुलास सुँघ्ने, सुल्फी, गांजा, मदिरा, अण्डा, मासु आदि उपभोग गर्न र कसैलाई  दिन पनि पूर्ण रोक लगाइएको छ। यो उल्लेखनीय छ कि संत रामपालको कुनै पनि शिष्यले कुनै पनि प्रकारको नशा लिदैन।

रक्तदान

कबीर परमेश्वर भक्ति मुक्ति ट्रष्टको आयोजनामा ​​रामपालका अनुयायीहरूले समय-समयमा रक्तदान शिविरहरू पनि आयोजना गर्दै आएका छन्। कुनै पनि युद्ध वा आपतकालिन अवस्थामा आफ्ना अनुयायीले हजारौं युनिट रक्तदान गर्न सक्ने साधु ( संत )ले दाबी गरेका छन् ।

विवाद

सन् 2006 मा, सन्त रामपाल दासले सत्यार्थ प्रकाशका केही अंशहरूमा सार्वजनिक रूपमा आपत्ति जनाए। यसबाट आक्रोशित आर्य समाजका हजारौं समर्थकले १२ जुलाई २००६ मा करौथाको सतलोक आश्रमलाई घेरा हालेर आक्रमण गरे । रक्षामा सतलोक आश्रमका अनुयायीहरूले पनि जवाफी कारबाही गरेका थिए। यस झडपमा सोनु नामका एक आर्य समाजका अनुयायी मारिए। जसमा सन्तरामपाल दास विरुद्ध हत्याको मुद्दा चलाइयो र उनलाई गिरफ्तार गरियो। केही महिना जेल बसेपछि उनी सन् २००८ मा धरौटीमा रिहा भए । यस मुद्दामा २० डिसेम्बर २०२२ मा अतिरिक्त जिल्ला तथा सत्र न्यायाधीश राकेश सिंहको अदालतले सन्तसहित २४ आरोपीलाई सफाइ दिएको थियो। 

नोभेम्बर 2014 मा, अदालतले फेरि तिनीहरूलाई गिरफ्तार गर्न आदेश दियो। तर सतलोक आश्रम बरवालामा हजारौं समर्थकको उपस्थितिका कारण प्रहरीले पक्राउ गर्न सकेन । सन् २०१४ नोभेम्बर १९ मा समर्थक र प्रहरीबीचको हिंसापछि उनी पक्राउ परेका थिए। जसमा ५ महिला र १ बालकको मृत्यु भएको थियो जसको मुद्दा सन्त रामपाल दास विरुद्ध बनेको थियो । उनी 29 अगस्त 2017 मा बन्धक बनाउने मामलामा निर्दोष साबित भएका  थिए। तर उनी हत्या र देशद्रोहको मुद्दामा जेलमा छन् । अक्टोबर 11, 2018 मा, हिसार अदालतले उनलाई र उनका केही अनुयायीहरूलाई बरवाला घटनामा हत्याको लागि दोषी ठहरायो र उनीहरूलाई आजीवन कारावासको सजाय सुनाएको थियो। न्यायाधीश वेदप्रकाश सिरोही, सत्र न्यायाधीश हिसार द्वारा २६ जुलाई २०२१ मा डा. ओम प्रकाश सिंह हुड्डा, राजेन्द्र, बलजीत, बिजेन्द्र सहित सन्त रामपाल दास जीका ४ जना अनुयायीको लागुऔषध तथा सौन्दर्य प्रसाधन ऐन अन्तर्गत मुद्दा नम्बर ५ मा कुनै प्रमाण नभेटिएको र आरोप निराधार भएको प्रमाणित भएपछि उनलाई सफाइ दिएको हो ।

सन्दर्भ सामाग्रिहरू 
बाह्य कडिहरूबचन 
व्यक्तित्व
जीवनी
आध्यात्मिक गुरु