The Matrix
The Matrix (op Platt so veel as „De Matrix“) is de Titel vun en US-amerikaanschen Science-Fiction- un Actionfilm vun de beiden Bröder Andy un Larry Wachowski.

Na de överraschend groten weertschopplichen un künstlerischen Spood vun dissen Film is de Geschicht mit de beiden Kinofilmen The Matrix Reloaded un The Matrix Revolutions wieder maakt worrn. Butendem geev dat dat Anime-Projekt Animatrix un dat Reknerspeel Enter the Matrix, de all 2003 rutkamen sünd. Dat Online-Reknerspeel The Matrix Online un dat Rekner-Speel The Matrix: Path of Neo kemen 2005 op’n Markt.

Inleiden 
The Matrix is de eerste Deel vun en dreedeeligen Science-Fiction-Film, de 1999 vun Warner Bros. un Village Roadshow Pictures produzeert worrn is. Hoochjubelt worrn is de Film vör allem vör sien opwännig Tricktechnik un visuell Effekten, de dat so vörher noch nich geven harr un spoodriek de Vörlaag ümsett hett. Butendem harr de Inholt düüdlich mehr philosophisch Sieten un Aspekten, as man dat bi normale Actionsfilmen gewohnt weer.

De Film hett nich blots vun de Grundidee her, man ok vun hele Textdeele Verbinnen to Romanen as Dzienniki gwiazdowe (dt.: Sterntagebücher) un Golem XIV (dt.: Also sprach Golem) vun Stanisław Lem oder Simulacres et Simulation (engl.: Simulacra & Simulation) vun den franzööschen Philosophen Jean Baudrillard oder Simulacron-3 vun Daniel F. Galouye. Anspelen gifft dat aver ok noch op enige anndere Roman- un Filmwarken. 

Na den Spood vun The Matrix sünd 2003 de beiden Nafolgers The Matrix Reloaded un The Matrix Revolutions in de Kinos kamen. Beide sünd achtern dat Ansehn vun den eersten Deel wiet torüch bleven. Dorto kemen negen Anime-Kortfilmen, wovun enige in’n Internett apentlich maakt weern un de denn al tohopen as DVD (Animatrix) rutbrocht weern. To lieken Tiet weer ok dat eerste Reknerspeel rutbrocht.

In’t Fröhjohr 2005 is dat Online-Reknerspeel The Matrix Online rutkamen, dat mit sien Hanneln dor ansett, wo de letzte Kinofilm ophört hett.

Inholt 
„Ik will di seggen, worüm du hier büst. Du büst hier, wieldat du wat weest. Wat, dat du nich verkloren kannst. Man du kannst dat föhlen. Du föhlst dat al dien Leven lang, dat mit de Welt wat nich stimmt. Du weest nich wat, aver dor is wat. As en Splint in dienen Kopp, de di fimmelig maakt. Dit Geföhl hett di na mi hen brocht.“ (Morpheus)

Disse Snack vun Morpheus is in den Film de Grund för Neo na Morpheus to söken. In de Wirklichkeit sünd all Minschen Slaven vun Maschienen de jem an en Reknerprogramm anslaten hebbt, dat jem en Welt vörmaakt, wobinnen se angeevlich jemehr Leven verbringen doot. De meisten vun jem hebbt keen Ahnen, dat dat, wat se Dag för Dag beleven doot, gor nich wikrlich passeert. Man in Wirklichkeit leegt de an de Matrix anslaten Minschen in en Fatt vull mit en Nehrfletigkeit un deent de Maschien dormit, dat se jem Bioenergie levern doot.

De Minschheit kann sik vun sülvst kuum freemaken, man en poor enkelte Minschen hebbt dat schafft un künnt sik sülvt nu vun buten in de Matrix inloggen un mit de Minschen dor binnen interageeren. Bi dissen Vörgang aver splitt sik de Geist vun jemehrn Lief, de in de wirklichen Welt den ahn Schuul is. Binnen wie buten vun de Matrix hebbt de Minschen en sworen Kamp mit de Maschienen btw. mit jemehr Programmen in de Matrix to bestahn un sünd dorbi jümmer in de Gefahr dood to blieven.

Na en Prophezeien vun dat Orakel steiht de ankunft vun en „Utwählten“ bevör, de mit sien Gedanken op de Matrix inwarken kann un de Minschheit befreen schall. Morpheus is sik seker, dat Neo disse Utwählte is un nimmt mit em Kontakt op, üm sien Geist free to maken un em ut de Slaveree ruttohollen. Neo sülvst glöövt nich so recht doran,. dat he de Utwählte is, man dör sien Doon in de Matrix gifft he gegen sien egen Twiefel den Bewies. In en vun de bekanntesten Szenen wiekt he t. B. Kugeln dör bannid gau Bewegen ut, wat in den Film in Bullet Time dorstellt warrt. Butendem is he de eerste, de  över dat Wächterprogramm Agent Smith winnen deit, de in de Matrix na de befreeten Minschen söken doot.

Kort vör End vun den Film starvt Neo ni de Matrix dör den Agent, warrt aver dör sien Wedderoperstahn  vullkamen to den Utwählten, de nu mit sien Gedanken Kugeln in de Luft anhollen und flegen kann. He winnt en tweet mol gegen Agent Smith, as he in em induukt un em – as en Virus – vun binnen sprengt.

Utteken 
De Film The Matrix weer bi all Filmpriesen düchtig spoodriek. An’n End weer de Film mit 32 Priesen – dorünner veer Oscars – uttekent un för wietere 35 nomineert. Sünners veel Spood harr de Film in de technischen Kategorien. En Utwahl vun de Priesen:
 den Oscar för Zach Staenberg in de Kategorie Best Snitt.
 den Oscar för Dane A. Davis in de Kategorie  Best Tooneffekt.
 den Oscar för John Gaeta, Janek Sirrs, Steve Courtley un Jon Thum  in de Kategorie  Best Trickeffekt.
 den Oscar för John T. Reitz, Gregg Rudloff, David E. Campbell un David Lee  in de Kategorie Best Toon.
 den Saturn Award in de Kategorie Besten Science Fiction-Film.
 den Saturn Award för Andy Wachowski un Larry Wachowski in de Kategorie Best Speelbaas.
 BAFTA Awards in de Kategorien Best Entwickeln vun de Tricktechnik un Best Toon.
 MTV Movie Awards in de Kategorien Best Film, Best Kämpen (för Laurence Fishburn un Keanu Reeves) un Best Dorsteller (för Keanu Reeves).
 den Empire Award in de Kategorien Best Film un Best Nee’dorsteller (för Carrie-Anne Moss)
 de Golden Lienwand

Kritik 
 film deenst 12/1999: Aufwendig gestalteter Science-Fiction-Film, der das aktuelle Mißtrauen gegenüber der sichtbaren Welt und insbesondere den neuen Computertechniken artikuliert, wobei er sich zahlreicher mythologischer und religiöser Anspielungen bedient. Das fast ohne Farben und in kahlen Räumen inszenierte Endzeitdrama setzt zugleich auf perfekte Kampfszenen, in denen das traditionelle Kung-Fu-Kino mit den Möglichkeiten der Digitaltechnik effektvoll übersteigert wird.

Anners wat 
 De grönen Tekenkaskaden vun den Matrix-Code sünd neven Tallen ok ut spegelverkehrte japansch Katakana-Schriftteken tohopensett. De warrt buten vun Japan vunwegen jemehr futuristisch Utsehn in’t Science Fiction Rebeet geern bruukt.

 Toerst schüll Will Smith de Rull vun Neo spelen. He wull de Rull aver nich hebben un hett Keanu Reeves dormit to sien bither gröttste Rull verholpen. Smith betekent sien Besluss, de Rull nich to spelen, as en groten Fehler.

Literatur 
 Christof Wolf (2002): Zwischen Illusion und Wirklichkeit. Wachowskis Matrix als filmische Auseinandersetzung mit der digitalen Welt. In: Beiträge zur Medienästhetik und Mediengeschichte, Bd. 14. Lit Verlag. ISBN 3-8258-6167-8
 Sebastian Görnitz-Rückert: Anders als es scheint – Matrix als Paradigma gegenwärtiger Jugendreligiösität. In: Martin Laube(Hg.): Himmel – Hölle – Hollywood, Religiöse Valenzen im Film der Gegenwart, Münster 2002, LIT Verlag, ISBN 3-8258-5567-8, S. 143–172.
 Karen Haber (2003): Das Geheimnis der MATRIX. Rund üm dissen Science Fiction-Film geeft Schrievers as Stephen Baxter, Bruce Sterling, Alan Dean Foster, David Brin, Ian Watson un Joe Haldeman jemehr Ansichten af. Heyne Verlag. ISBN 3-453-87048-4
 Georg Seesslen (2003): Die Matrix entschlüsselt. Dat Book över all dree MATRIX-Filmen. Bertz-Verlag. ISBN 3-86505-151-0

Weblenken 
 
 Offiziell Websteed (engl.)

Film
Film ut dat Johr 1999
USA
Science-Fiction
Actionfilm