De Gerechten mank de Völker
De Gerechten mank de Völker is nah den 2. Weltkrieg de Begreep för Lüde, de süms keen Juden sünd, man jem ehr Leben insett hefft, üm Jöden ut de Hannen vun de Nazi-Verbrekers un vör den Holocaust to redden.

Achtergrund 
Dat plattdüütsche un düütsche Woort Volk bedutt nich datsülbige, wat dat hebreesche Woort Goj seggen deit. Dat heet woll ok Volk, man dat bedutt jümmers ok dat, wat in use Spraak een Heide is. Also een, de nich to Gott sien Volk höört un dorüm ok nich den Globen an düssen Gott hett. Dorüm sünd de Gerechten mank de Völker de Lüde ween, de nich to dat Volk vun de Jöden tohören döen un dorüm annernvorsik nix vun de Jöden ehren Gott afwüssen, man de denn doch gode Minschen weeren un sik an Gott holen döen. 

Dormals hefft de Jöden dat so verstahn, dat bloß de Jöden süms sik an all Gesetten un Vörschriften holen mössen, so as de in de Torah (de fiev Böker vun Mose in de Bibel), man ok in de Mischnah un de Gemara un in de Tradition uptellt sünd. 613 Geboden mössen de Jöden holen, man bi de annern Völker weer dat genug, wenn se bloß de wichtigsten annehmen döen, so as de in de Geboden vun Noah upschreven sünd.

Hüdigendags 

Vun 1963 af an gifft dat een Kommission ünner dat Leit vun den Böversten Gerichtshoff in Israel, de hett den Updrag, düssen Namen un düsse Ehr vun de „Gerechten mank de Völker“ to vergeven. Dor is genau bi fastleggt, wo up keken weern schall.

Een Minsch, de upnahmen warrt ünner „De Gerechten mank de Völker“ kriggt een Medaille mit sienen Namen un een Urkunn. Babenhen warrt sien Naam an de Wall of Honour (Ehrenmuur) in De Gerechten ehren Gaarn in Yad Vashem in Jerusalem anslahn. Up de Medaille steiht een Spröök ut den Talmud (Mischna, Traktat Sanhedrin), de ok in den Koran binnen steiht:

„Jeder, de dat Leben vun eenen Minschen redden deit, de hett dormit sotoseggen een ganze Welt rett“

Düsse Ehr warrt den Minschen süms, de dat verdeent hett oder siene Verwandten in Israel oder in jem ehr Heimat tospraken.

Fröher is ok een Boom för jeden plant wurrn, man dor gifft dat upstunns nich mehr genug Platz för.

Hüdigendags gifft dat 20.757 Manns- un Froonslüde, de düssen Namen as „De Gerechten mank de Völker“ dregen doot (Januar 2005). Dormank sünd 410 Düütsche un 84 Lüde ut Österriek. Dat schall so lang wietermaakt weeren mit düsse Ehrungen, as dor üm nahfraagt warrt.

De Gerechten mank de Völker kriegt een monatlich Ehrengeld un sünd sünner Kosten versekert bi de staatlich Krankenversekerung. 

Wenn dat eenen vun de Gerechten mank de Völker nich goot geiht un dat Geld man minne is, denn weert se ünnerstütt vun een „Stiftung för de Gerechten“, de in New York sitten deit. De Kosten vunwegen een Krankheit weert vun de „Anne-Frank-Fond“ in Basel öbernahmen. De Gerechten, de in den Staat Israel leven doot kriegt automaatsch een Pension. Dat sünd üm un bi 35 Lüde.

De Gerechten mank de verscheden Völker

De Namens vun de Gerechten mank de verscheden Länner (Utwahl)

Länner, wo Düütsch snackt warrt 
(tominnst to'n groten Deel)

Düütsche mank de Gerechten (Utwahl)

Österriekers mank de Gerechten

Swiezer mank de Gerechten (Utwahl)

Annere Länner

Belgiers mak de Gerechten (Utwahl) 
 Josane Sigart

Briten mank de Gerechten (Utwahl) 
 Frank Foley

Italieners mank de Gerechten (Utwahl) 
 Giorgio Perlasca

Nedderlänners mank de Gerechten (Utwahl) 
 Corrie ten Boom
 Miep Gies
 Joop Westerweel

Polen mank de Gerechten (Utwahl) 
 Czesław Miłosz
 Jan Karski
 Irena Sendler

Portugesen mank de Gerechten 
 Aristides de Sousa Mendes

Sweden mank de Gerechten (Utwahl) 
 Raoul Wallenberg

Tschechen mank de Gerechten (Utwahl) 
 Milena Jesenská
 Emilie Schindler

Törken mank de Gerechten (Utwahl) 
 Selahattin Ülkümen

US-Amerikaners mank de Gerechten 
 Varian Fry

Japaners mank de Gerechten 
 Chiune Sugihara

Chinesen mank de Gerechten
 Ho Feng Shan
 Pan Jun Shun

Weblinks 
 Righteous Among the Nations - De Gerechten mank de Völker (engl.)
 Sieten vun Yad Vashems to dat Thema (engl.)
 Wannehr een in dat Programm upnahmen weern kann
 Wie de de Staat Israel hölpen deit, Staatlich Pensionen
 Medizinisch Hölp
 Österriekers mank de Gerechten mank de Völker
 Holocaust Memorial Budapest, testimony from the family Jakobovics in 1947
 Witness: "Karoly Szabo played a determining role among Wallenberg’s supporters"

De Gerechten mank de Völker
Israel
Holocaust
List