2009


Wat passeert is

Politik un Sellschap 
 1. Januar: In Norwegen warrt de Eh vun Homosexuellen mööglich.
 20. Januar: Barack Obama wurrd as 44. Präsident vun de USA vereidigt.
 2. März: De Präsident vun Guinea-Bissau, João Bernardo Vieira wurrd vun Putschisten ümbrocht.
 1. April: Albanien un Kroatien wurrn in de NATO upnommen.
 9. Mai: Jacob Zuma warrt Staatspräsedent vun de Republiek vun Süüdafrika
 23. Mai: Horst Köhler wurrd in eersten Wahlgang för en tweete Amtstied as Bundspräsident wählt
 10. September: De düütsch Fruen-Football-Natschonalmannschap wurrd Europameester.
 27. September: Bi de Bundsdagswahl 2009 verleert de beid groot Parteien. De CDU/CSU blifft aber de starkste Frakschoon. In de Bundsdag sünd wiederhenn 5 Parteien vertreden.
 18. Oktober: Een Rennen för dat Saisonenn' winnt de Brite Jenson Button all den Titel in't Formel 1-Weltmeesterschap 2009.

Weertschap 
 1. Januar: De Slowakei övernimmt den Euro as offiziell Geldsoort.

Wetenschop, Kunst un Kultur 
 10. Februar: To'n eersten Mol knallt en aktiven Satelliten mit Weltruumschrott tohopen. Dor hannelt sik dat um den afdeenten russ’schen Satelliten Kosmos 2251 bi, de mit den Kommunikatschoonssatelliten Iridium 33 vun de US-Firma Iridium Satellite tosamendunnert. De russ’sche Satellit weer al vun 1993 af an in’t All ween un weer um 1999 rüm buten Bedriev sett wurrn. Beide Satelliten sünd heel un deel in Dutt gahn.
 Herta Müller kriggt den Nobelpries for Literatur

Katastrophen 
 11. März: Bi en Amokloop an de Albertville-Realschool in Winnenden un Ümgegend kommt 16 Minschen to Dood.
 6. April: In de italieenschen Abruzzen dicht bi de Stadt L’Aquila kamt ruchweg 300 Minschen dör en Eerdbeven üm. Dat Beven harr de Magnitude MW = 6,3 un tell to de sworsten, de dat in Italien geven hett.
 1. Juni: En Airbus A330-200 vun de Air-France stört up den Floog von Brasilien nah Paris ruch weg 1.000 Kilometer vör de brasiliaansch Küst in den Atlantik. 228 Minschen kommt dorbi to Dood, dorvan 28 ut Düütschland.
 30. Juni: Yemenia-Floog 626 endt bi de Anfloog up de Komoren mit den Afstört över den Indischen Ozean, wobi 152 vun 153 Passagiere un Besatzungliddmaaten to Dood kommt. En lütt Deern överleevt dat Unglück. 
 15. Juli: Caspian-Airlines-Floog 7908 endt mit den Afstört in Iran. All 168 Lüüd an Bord starven.

Boren

Storven 
 1. Januar: Johannes Mario Simmel, öösterrieksch Schriever (* 1924)
 5. Januar: Adolf Merckle, düütschen Ünnernehmer (* 1934)
 13. Januar: Patrick McGoohan, US-amerikaansch Filmschauspeler, Dreihbookschriever un Speelbaas (* 1928)
 20. Januar: Carl Scholz, plattdüütsch Schriever (* 1927)
 27. Januar: Holmfrid Olsson, sweedsch Biathlet (* 1943)
 27. Januar: John Updike, US-amerikaansch Schriever (* 1932)
 3. Februar: Adalbert Tiegelkamp, düütsch Schauspeler (* 1938)
 5. Februar: Dana Vávrová, düütsch-tschechische Schauspelersche un Speelbaassche (* 1967)
 10. Februar: Feodor Szerbakow, düütsch Maler (* 1911)
 21. Februar: Eric Vaessen, düütsch Schauspeler un Synchroonsnacker (* 1922)
 23. Februar: Frank Löwik, nedderlannsch plattdüütsch Schriever (* 1956)
 2. März: João Bernardo Vieira, Präsident vun Guinea-Bissau (* 1939)
 2. März: Ernst Benda, düütsch Binnenminister un Präsident vun’t Bundsverfatengericht (* 1925)
 29. März: Maurice Jarre, franzöösch Komponist un Filmmusiker (* 1924)
 5. April: Irving John Good, britsch Mathematiker un Kryptoloog (* 1916)
 8. April: Piotr Morawski, poolsch Bargstieger (* 1976)
 27. April: Miroslav Filip, tschechisch Schachspeler (* 1928)
 29. April: Dorothea Fischer-Nosbisch, düütsch Grafikerin un Breefmarkenkünstlerin (* 1921)
 30. April: Henk Nijdam, nedderlannsch Radsportler (* 1935)
 4. Mai: Fritz Muliar, öösterrieksch Schauspeler un Speelbaas (* 1919)
 9. Mai: Jean-Claude Van Geenberghe, belgisch-ukrainsch Springrieder (* 1962)
 13. Mai: Achille Compagnoni, italieensch Bargstieger (* 1914)
 14. Mai: Monica Bleibtreu, öösterrieksch Schauspelerin, Schauspeeldozentin un Dreihbookschrieverin (* 1944)
 19. Mai: Robert Francis Furchgott, US-amerikaansch Wetenschapler un Nobelpriesdräger (* 1916)
 23. Mai: Roh Moo-hyun, süüdkoreaansch Politiker un Staatpräsident (* 1946)
 27. Mai: Clive William John Granger, britisch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger (* 1934)
 29. Mai: Karine Ruby, franzöösche Snowboardersche (* 1978)
 30. Mai: Ephraim Katzir, israeelsch Wetenschapler un Politiker (* 1916)
 16. Juni: Anna Elisabeth Wiede, düütsch Dramatikerin (* 1928)
 18. Juni: Victor Cosson, franzöösch Radrennfohrer (* 1915)
 20. Juni: Ruben Ap, plautdietsch Schriever (* 1920)
 25. Juni: Farrah Fawcett, US-amerikaansche Schauspelersche (* 1947)
 25. Juni: Michael Jackson, US-amerikaansch Popstar (* 1958)
 30. Juni: Ernst Leuenberger, Swiezer Gewerkschafter un Politiker (* 1945)
 6. Juli: Robert McNamara, US-amerikaansch Politiker un Minister för Verdeffenderen (* 1916)
 19. Juli: Karen Harup, däänsch Swemmsportlerin (* 1924)
 21. Juli: Martin Steffens, düütsch Kommunalpolitiker (* 1921)
 24. Juli: Willem Fricke, düütsch un plattdüütsch Schauspeler (* 1928)
 30. Juli: Peter Zadek, düütsch Film- un Theaterspeelbaas (* 1926)
 1. August: Corazon Aquino, philippiensche Politkersche un Präsidentin (* 1933)
 6. August: Riccardo Cassin, italieensch Bargstieger un Ünnernehmer (* 1909)
 6. August: John Hughes, US-amerikaansch Speelbass, Filmproduzent un Dreihbookschriever (* 1950)
 8. August: Rolf Bohnsack, düütsch un plattdütsch Schauspeler (* 1937)
 18. August: Kim Dae-jung, süüdkoreaansch Politiker un Fredensnobelpriesdräger (* 1925)
 20. August: Hans Biallas, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1918)
 22. August: Adrien Zeller, franzöösch Politiker (* 1940)
 24. August: Toni Sailer, öösterrieksch Skirennfohrer, Schauspeler un Singer (* 1935)
 7. September: Eddie Locke, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1930)
 8. September: Aage Niels Bohr, däänsch Physiker un Nobelpriesdräger (* 1922)
 12. September: Norman Ernest Borlaug, US-amerikaansch Agrarwetenschapler un Freedensnobelpriesdräger (* 1914)
 14. September: Patrick Swayze, US-amerikaansch Schaupeler, Singer un Danser (* 1952)
 14. September: Henry Gibson, US-amerikaansch Schauspeler (* 1935)
 24. September: Werner Beutling, plattdüütsch Schriever (* 1928)
 28. September: Horst Feilzer, düütsch Footballspeler (* 1957)
 29. September: Pawel Popowitsch, sowjeetsch/ukrainisch Ruumfohrer (* 1930)
 2. Oktober: Rolf Rüssmann, düütsch Footballspeler un -manager (* 1950)
 5. Oktober: Heidi Oetinger, düütsch Verlegerin (* 1908)
 6. Oktober: Werner Maihofer, düütsch Politiker un Bundsminister (* 1918)
 9. Oktober: Horst Szymaniak, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1934)
 15. Oktober: Heinz Versteeg, nedderlannsch Footballspeler (* 1939)
 19. Oktober: Joseph Wiseman, kanaadsch Schauspeler (* 1918)
 26. Oktober: Karl Schaifers, düütsch Astronom (* 1921)
 8. November: Witali Lasarewitsch Ginsburg, russisch Physiker un Nobelpriesdräger (* 1916)
 10. November: Tomaž Humar, sloweensch Bargstieger (* 1969)
 10. November: Robert Enke, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1977)
 15. November: Hans Matthöfer, düütsch Politiker un Bundsminister (* 1925)
 20. November: Lino Lacedelli, italieensch Bargstieger (* 1925)
 21. November: Konstantin Petrowitsch Feoktistow, russisch Kosmonaut (* 1926)
 30. November: Christoph Budde, düütsch Footballspeler (* 1963)
 5. Dezember: Otto Graf Lambsdorff, düütsch Politiker un Bundsminister (* 1926)
 13. Dezember: Paul Anthony Samuelson, US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger (* 1915)
 17. Dezember: Dan O’Bannon, US-amerikaansch Dreihbookschriever un Speelbaas (* 1946)
 18. Dezember: Diedrich Schröder, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter (* 1922)
 21. Dezember: Edwin Gerhard Krebs, US-amerikaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger (* 1918)
 26. Dezember: Yves Rocher, franzöösch Industrieller (* 1930)

Nobelpriesen 
 Medizin oder Physiologie: Elizabeth Helen Blackburn, Carol Widney Greider un Jack Szostak 
 Physik: Charles Kuen Kao, Willard Sterling Boyle, George Elwood Smith
 Chemie: Venkatraman Ramakrishnan, Ada Yonath un Thomas Arthur Steitz
 Literatur: Herta Müller
 Freeden: Barack Obama
 Wertschapswetenschapen: Elinor Ostrom, Oliver Eaton Williamson

Johr
21. Johrhunnert