Plattdüütsche Grammatik
En Spraak is nich blots ’n Barg Wöör, de ’n seggen kann, as enen dat in’n Sinn kümmt. Dat gifft näämlich ok Regeln dorto, un de bestimmt, wat de Wöör för’n Form kriegen mööt un woans een ’n Woort achter dat annere setten mutt, also de Reeg vun de Wöör.
Dat mutt nu avers nich heten, dat dat ’n Grammatikbook geven deit, wo een all de Regeln in finnen kann, so as för Hoochdüütsch. Dat gifft dat för Plattdüütsch nich, un wenn doch, denn heet dat noch lang nich, dat nu elkeen so snacken mutt, as dat in’t Book steiht. Grammatik is, wat wi in’n Kopp hebbt. Wenn wi dat nich harrn, denn kunnen wi gor keen Spraak snacken. Bi’t Plattdüütsch is dat nu so, dat de Lüüd in verschedene Rebeten verschedene Dialekten snacken doot, un denn hebbt se dor ok verschedene Grammatiken bi in’n Kopp. Man de plattdüütschen Dialekten vereent, dat se all üm un bi de sülvige Grammatik hebbt, mit'n paar Utnahmen.

Woortoorden 
Elkeen Woort höört to’n Woortoort to. Welkeen dat is, dat kann een dor an sehn, woans sik dat Woort benehmen deit - dat heet, wat dat för Formen hett un woans en dat in’n Satz bruken kann.

Verben 
Vun de Verben gifft dat egentlich een büügtet in elkeenen Satz: Dat sünd so Wöör as gahn, slapen, geven un klönen. An’n Verb kann en tomehrst sehn, wannehr wat passeern deit (Tiet, Tempus) un wat för een dat maakt (Persoon). Dor gifft dat näämlich meest Suffixen för, dat sünd de lütten Stücken an’t Enn vun de Wöör, wo en de verschedenen Formen an uteneenklamüüstern kann. Vun slapen gifft dat to’n Bispeel düsse Formen hier (gifft avers ok noch mehr):

De Konjugatschoon 
Verben warrn konjugeert. Dat heet, dat se sik ännert. Wenn ik wat do heet dat anners ans wenn du dat deist oder se dat doot oder gor wenn ik wat doon harr. Dat heet, dat kümmt dorop an, welk Person dat is, wat dat Eentall oder Mehrtall is un vör allens, wat för en Tiet dat is.

List van de unregelmatigen Verben in Plattdüütsch 

(De Wöör, de hier in PP mit ä schreven sünd, köönt ok mit e schreven weern)

De Tieden

De Tieden sünd      
 Präsens för dat, wat nu is. (Nutiet)
 Präteritum (Imperfekt) för dat, wat weer (verleden Tiet)
 Perfekt för dat, wat jüst vörbi is 
 Plusquamperfekt för dat, wat all lang vörbi is. (wat vöher 
 Futur för dat, wat in de Tokumst is

De Hülpsverben

Dat sünd lütte Verben, de tosamen mit een anner Verb staht un denn wat an de Bedüden ännert. De köönt obers ok alleen stahn. Hülpsverben sünd: sien/wesen, hebben, wullen, schallen (sallen), doon, warrn. könen, mögen, möten, dörven.
De Hülpsverben hebbt t.B. mit de Tied to doon:
Hebben is för dat Perfekt un dat Plusquamperfekt.
Sien/Wesen ook.
Schallen/Schölen/Sölen warrt för de Tokunft bruukt.
Warrn ook. 

Aver ok de Modus kann mit Hülpsverben utdrückt warrn:
Warrn is för das Passiv wichtig.

De Konjugatschoon vun de Hülpsverben

 sien: 
 Präsens: ik bün/sün; du büst; he, se, dat is; wi, ji, se sünd/bünd
 Präteritum: ik weer/was, du weerst/wast, he, se, dat weer/was; Wi/ji/se weern/wassen
 Futur: ik s(ch)all sien/wesen; du schallst/schasst/sallst/sullt sien/wesen; he, se, dat s(ch)all sien/wesen; Wi/ji/se schallen/s(ch)ölen sien/wesen.
 Partizip: ween/wesen/west
 Imperativ: wees!, weest! / sie!, sied!
 schölen/sölen
 Präsens: ik s(ch)all; du s(ch)allst/schasst; he, se, dat s(ch)all; wi, ji, se schallt/sallen
 Präteritum: ik s(ch)ull; du s(ch)ullst/schuss; he, se, dat schull; wi, ji, se schullen
 Futur: bruukt keeneen
 Partizip: schullt
 Imperativ: schall! schallt!
 hebben
 Präsens: ik heff/hebb; du hest; he, se, dat hett; wi, ji, se hebbt/hebben
 Präteritum: ik harr; du harrst; he, se, dat harr; wi, ji, se harrn
 Futur: ik schall hebben; du schallst hebben; he, se, dat schall hebben; wi, ji, se schallt hebben
 Partizip: hatt
 Imperativ: hebb!, hebbt!

Dat Perfekt

Dat warrt tomeist mit hebben mookt. Achteran kümmt dat Partizip vun dat eegentlich Verb. Dat hebben warrt konjugeert un dat Partizip nich: Ik hebb slapen, Du hest slapen, he hett slapen, wi hebbt slapen ...

Dat Hööftwoort

1. Dat Geslecht is bi welke Hööftwöör nich eendüdig fastleggt, un dat stimmt nich ümmer mit de hoochdüütschen Formen övereen.

Bispelen:
 de Band, dat Band 
 de Huck, dat Huck 
 de Schiet, dat Schiet
 de Töller, dat Töller
 de Markt, dat Markt
 de Sand, dat Sand
 de Dook, dat Dook
 de Minsch, dat Minsch
 de Gammel, dat Gammel

Dat Bögen von de Hööftwöör 

De Hööftwöör warrt mehrstiets nich böögt.
Blots bi de männlichen Hööftwöör warrt de 3. un de 4. Fall dör den Artikel den markeert (Utspraken warrt den so as denn [dɛn]) un in mannigwücken Dialekten warrt de 3. un 4. Fall bi swacken maskulinen Hööftwöör mit enen -en Suffix markert (t.B. de Os → den Ossen (Dat. & Akk.)).

De twete Fall warrt bi Personennaams dör een '-s' Suffix markert (Schosters Kinner, Pasters Veeh), man anners dör Konstrukschonen as Vadder sien Piep or Oma ehr Huus henstellt.
In all de annern Fäll blievt de Artikels de un dat unverännert bestahn.
De echte twete Fall gifft 't noch bi Dag- un Tiedangaven, so heet dat ’s Nachts un enes Dags. Dat Verkörten vun den Artikel is dorbi gang un geev.
Af un to warrt de twete Fall ook bi bestimmten Mengdeangaven bruukt (t.B. twee Pund Appels staats twee Pund vun de Appels).

Vergliek vun de hochdüütsche un plattdüütsche Artikels:

An wenige Woortresten kann man vandage noch sehn, dat dat fröher ok enen tweten un drüdden Fall geven hett, to’n Bispill: wieldes, dat is nich andem, buterdem ahndem kaam ik nich ut. En anner Relikt is de Dativ bi manke neutrale Wöör. So gifft dat bi welke fasten Utdrücken mit en saaklichet Woort in de Kortform vun de bestimmten Artikel en Dativ-n: to'n Bispeel. Aver dit Prinzip warrt ok faken op nich faste Utdrücken anwannt, wenn de Artikel in de Kortform steiht: Ik gah to'n Spelen rut. In de Langform warrt dat aver wedder de kasusfre'e Artikel: Ik gah to dat Spelen rut. Of düsse Formen nu mit de Utspraakökonomie tohoophangt, en Överreguleren is oder vun dat Hoochdüütsche kaamt un de Nasal to immiteren versöökt, kann nich nipp un nau seggt warrn.

De Mehrtall 

De Mehrtall köönt de plattdüütschen Wöör up verschedene Wies billen. Överlangs gifft dat för een un dat sülve Woort twee Formen, un faken is de Mehrtall denn anners as in dat Hoochdüütsche.

Bispelen

 Eentall un Mehrtall stimmt övereen: de Knaken - de Knaken, dat Been - de Been
 Bookstaven kaamt darto: de Disch - de Dischen, dat Oog - de Ogen, dat Kleed - de Kleder
 en "s" warrt anhungen: de Arm - de Arms, de Deern - de Deerns
 de Stammvokaal warrt Umluut: de Slag - de Slääg,  de Goos - de Göös, dat Huus - de Hüüs
 de Stammvokaal warrt länger: de Dag - de Daag - dat Brett - de Breed

Wat dat in de noorden Dialekten vun dat Plattdüütsche nich gifft, is de hoochdüütsche Mehrtall op -e. (Dor wo fröher mal en -e weer, is dat verswunnen, as HD: Lampe → Platt: Lamp). Un so kann -e as Plural nich richtig ween. Bi disse Wöör warrt de Plural faken op -en billt. Bispelen: een Andeel →> twee Andelen, een Blitz → twee Blitzen, een Programm → twee Programmen, een Konzept → twee Konzepten.

Pronomina - Förwöör 

Bi de persöönlichen un besittanwiesen Förwöör gifft dat för jedet Geslecht blots twee Fälle. De 3. und de 4. Fall sünd in ene Form vereent (nich alltiet in Oostfäälsch), de 2. Fall warrt umschreven,

Persöönliche Förwöör

Besittanwiesen Förwöör

Henwiesen Förwöör

Adjektive - Egenschapswöör 

Bi de Flexion (dat Bögen) von Egenschapswöör gifft dat in't Plattdüütsche verschedene Formen. Se laat sik aver nich na bestimmte Dialektrebetten un ok nich na richtig oder verkehrt unnerscheden. Man faken is dat denn doch nich so ünnerscheedlich, dennso gifft 't mehr or minner een Schema.

De Egenschapswöör wardt in dree Aarten indeelt. Dor gifft dat de starken Egenschapswöör, de swacken Egenschapswöör un de nich böögten Egenschapswöör.
De eersten twee bruukt een, wenn dat Egenschapswoort an een attributive un adsubstantivsche Stell steiht.

de Swacken 
Een bruukt de swacken Egenschapswöör wenn dor een bestimmten Artikel, een henwiesenet Förwoort (Demonstrativpronomen) or wat Vergliekboors vör steiht.
Se hebbt twee Suffixen: -en (för de Mehrtall un för den Dativ un Akkusativ bi maskulinen Hööftwöör) un -e (för de annern Fäll).
Man in mannigwücken Dialekten wardt disse nich mehr böögt. (Dordör dat de Artikel or dat Pronomen al de grammatsche Funkschoon henstellt.)

de Starken 
De starken Egenschapswöör bruukt een, wenn dor keen Artikel un Förwoort, keen bestimmten Artikel or so dorvör steiht, man dat Egenschapswoort liekers an een attributive un adsubstantivsche Stell steiht.
Dat gifft hier dree Suffixen: -en (för de Eentall bi Maskulina), -et/es (för de Eentall bi Neutra) un -e (för all annern).
Ook hier is dat so, datt een in mannigwücken Dialekten disse nich böögt, wenn dor de nich bestimmte Artikel steiht. (Man faken doch, wenn dor keen Artikel steiht t.B. een lütt Gaarn man lütten Gaarn)

Steiht dor keen Förwoort or keen Artikel, denn gifft dat noch ene twete Art dat Egenschapsword to bögen.

Resten vun den Genitiv 
Ok bi de Egenschapswöör gifft dat noch Resten vun den Genitiv — as bi de Hööftwöör.
Faken sünd dat Resten in Sprickwöör or Seggwiesen. (t.B.: enes goden Dags)
Een bruukt den Genitiv vun Egenschapswöör ok denn, wenn se bi bestimmten Mengdeangaven staht. (Bi de Mehrtall is he man nich mehr uteneentokennen vun de annern Fäll) 
De Enn is jümmer -en bi swacken un starken Egenschapswöör.
De Genitiv kann nich adverbial in'n Satz stahn.

de nich böögten Wöör 
Se wardt bruukt in Fäll as t.B. Dat Huus is lütt un is denn adverbial or prädikativ (also een Deel vun'n Prädikaat).

Bispelen 

För all dree Geslechter kann aver ok de Form ahne jede Endung bruukt weern:

de ool Buck - de ool Koh - dat ool Wiev

De Stiegformen (hooch, höger, hööchste) weert dör de Endungen -er un -ste billt, de Superlativ ((t.B. am besten) warrt mit an'n oder up't. ("He kunn dat an'n besten" oder  "He kunn dat up't best.")

Präpositionen 
Präpositionen sünd: aower, achter, an, baoven, bi, bilangs, in, binnen, dal, dör, gegen, hendör, langs, na, noast, op, twüschen, ünner, ut, vör, vun, too, roond um, up too, vun of; jensiets (+ Gen.).

Literatur 
 Gerold Meiners: Plattdüütsch in sess Weken, en Lees -un Lehrbook för Anfängers un Kunnige, Isensee Verlag Ollnborg
 Karl Fissen: Plattdüütsch läwt, Ollnborg 1963

Weblenken 
 Plattdüütsche Grammatik online (plattdüütsch)

Plattdüütsch
Grammatik