König (Schach)
De König is de wichtigste Figur bi’t Schachspeel. Wenn de König angrepen warrt un dor nich rutkummt, denn heet dat, dat de König schachmatt (oder kort: matt) is. De Speler, de sien König verleert, hett de Partie verloren.
To’n Anfang vun de Partie steiht de witte König op e1 un de swatte König op e8.

Woans kann de König trecken? 

De König kann een Feld in de Richt gahn, de he will (waagrecht, lotrecht oder ok diagonal). Dormit kann he na jedeen Feld vun’t Schachbrett kamen. Aber wieldat he bi een Toog bloots een Feld wiet vörankummt, düert dat. He dörv nich op en Feld trecken, dat vun den Gegensmann al angrepen warrt. Dat heet ok, dat twischen de twee Königen jümmers een Feld Afstand blieven mutt.
Wenn de König op en Feld treckt, wonehm al en Figur vun den Gegensmann steiht, denn warrt disse Figur slaan (d. h. rutnahmen).

Wat maakt een mit den König?

In’t Vörspeel 
In de eerste Phaas vun ’n Schachpartie, in’t Vorspeel is dat wichig, den König gau dör en Rochaad achter ’n Buernkeed in Sekerheit to bringen.

In’t Middelspeel 
In’t Middelspeel (Schach) is dat een vun den strateegschen Telen, den König vör Angriepen dör den Gegensmann to bewohren.

In’t Endspeel 
In’t Endspeel sünd nich mehr so vele potenzielle Angrieper op’t Brett. disse Phaas vun de Partie warrt de König faken sogor de Figur, de den Utslag vun de Partie doot. Dorbi is dat faken nödig, den König zentraal to platzeren. Bi en Buernendspeel is de Positschoon sogor so wichtig, dat dat op een Feld ankummt.

Schachmatt 

Wenn en Toog den Gegensmann sien König angrippt, denn heet dat, dat de König in’t Schach steiht. De Gegensmann mutt den glieks wat dorgegen doon. Dorför gifft dat dree Möglichkeiten:
 den Könit op en anner Feld hentrecken, wonehm he nich angrepen warrt.
 de Figur slaan, de den König angrippt
 en Steen twischen den König un den Angrieper stellen. (Dat geiht nich bi 't Peerd!)

Wenn dat allens nich geiht, heet dat, de König is schachmatt un de Speler hett verloren. Dat heet, dat is gor nich nödig, den König to slaan. Wenn klor is, dat de König glieks slaan warrt un dor nix gegen to maken is, is de Partie al vörbi.

Patt 

En Patt is en spezielle Situatschoon:

 De König steiht nich in’t Schach
 De Speler kann nix trecken, ahn dat de König denn in’t Schach steiht.

Wenn dat passeert hett keeneen wunnen. Wenn en Speler keen Schangs mehr hett, dat Speel to winnen, kann dat Patt en „Nootutgang“ ween, üm tominnst nich mehr to verleren.

Schach