खैबर खिंड
खैबर खिंड (उर्दू: درہ خیبر) ही पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तान यांना जोडणारी हिंदुकुश पर्वतराजीतील प्राचीन खिंड आहे. या खिंडीतील रस्ता १,०७० मीटर (३,५१० फूट) इतक्या उंचीवर आहे.
अफगाणिस्तानातून पाकिस्तानात प्रवेश करण्यासाठी हिंदुकुश पर्वत ओलांडून जावे लागते. हा मार्ग खैबर खिंडीतून जातो. ही खिंड भारताच्या इतिहासात अत्यंत महत्त्वाची ठरली आहे. प्राचीन काळी भारताचा मध्य अशियाशी चालणारा व्यापार या खिंडीमार्गे चाले. पर्शियाचा सम्राट दाऱ्युश याच्यानंतर सिकंदर याच मार्गाने भारतात आला. मध्ययुगात गझनीचा महंमद घोरी, बाबर, नादिरशहा, अहमदशाह अब्दाली इत्यादींच्या भारतावरील स्वाऱ्याही खैबर खिंडीमार्गाने झाल्या. विसाव्या शतकात ब्रिटिशांनी रेल्वेमार्ग बांधला. त्या मार्गाचे शेवटचे स्थानक पाकिस्तानातील पेशावर शहराच्या जवळ असलेले जामरुद हे होते. जामरुदपासून खैबर खिंडीच्या चढणीला सुरुवात होते. हा मार्ग सुमारे ५२ कि.मी.चा आहे. त्यावर ६४ बोगदे व लहान मोठे ९२ पूल आहेत.

पाकिस्तान
अफगाणिस्तान