नितीश भारद्वाज
डॉ. नितीश भारद्वाज (जन्म २ जून १९६३) हे भारतीय टेलिव्हिजन आणि चित्रपट अभिनेता, दिग्दर्शक, पटकथा लेखक, चित्रपट आणि टीव्ही कार्यक्रम निर्माता, पशुवैद्यकीय (पशुवैद्यकीय शल्यचिकित्सक) मुंबई पशुवैद्यकीय महाविद्यालयातून पासआउट आणि लोकसभेचे माजी खासदार आहेत .   बीआर चोप्रा यांच्या महाभारत या दूरचित्रवाणी मालिकेतील भगवान कृष्णाच्या भूमिकेसाठी, तसेच चोप्राच्या इतर काही महान कृतींमध्ये भगवान विष्णू आणि भगवान विष्णूचे अनेक अवतार, जसे की विष्णू पुराण   मध्ये त्यांनी साकारलेल्या भूमिकेसाठी ते प्रसिद्ध आहेत.  पितृरुण नावाच्या मराठीतील त्याच्या पहिल्या दिग्दर्शनाच्या चित्रपटाने त्याला प्रेक्षक आणि समीक्षक दोघांकडून प्रशंसा मिळवून दिली आहे आणि आता तो संपूर्णपणे पटकथा लेखन, दिग्दर्शन आणि अभिनय याद्वारे त्याच्या चित्रपट कारकिर्दीवर लक्ष केंद्रित करतो.

करिअर

थिएटर आणि रेडिओ 
अभिनय क्षेत्रात येण्यापूर्वी भारद्वाज हे व्यावसायिक पशुवैद्यकीय शल्यचिकित्सक होते आणि त्यांनी मुंबईतील रेसकोर्सवर सहाय्यक पशुवैद्यक म्हणून काम केले होते; तथापि, तो एक नीरस मानून त्याने नोकरी सोडली. सुधा करमरकर, डॉ. काशिनाथ घाणेकर आणि प्रभाकर पणशीकर यांसारख्या दिग्गज दिग्गजांच्या हाताखाली दिग्दर्शक म्हणून मराठी रंगभूमीवरील प्रशिक्षण घेऊन त्यांनी आपली कला कारकीर्द सुरू केली. त्यानंतर तो सई परांजप्येसोबत व्यावसायिक मराठी रंगभूमीवर गेला आणि नंतर त्याचा मित्र रवी बसवानी यांच्या सल्ल्यानुसार हिंदी रंगभूमीकडे वळला. भारद्वाज यांना मराठीतून देशव्यापी हिंदी क्षेत्रापर्यंत पोहोचवण्यात बसवानी यांचा मोठा वाटा होता आणि भारद्वाज यांनी त्यांच्या जीवनात बसवानी यांच्या योगदानाची नेहमीच कबुली दिली आहे. त्यांनी दिनेश ठाकूर नावाच्या हिंदी रंगभूमीच्या अभ्यासकासोबत काम केले आणि १९८७ पर्यंत त्यांच्या अनेक नाटकांमध्ये भूमिका केल्या. नंतर त्यांनी चक्रव्यूह हे हिंदी पौराणिक नाटक केले, ज्यामध्ये तो पुन्हा भगवान कृष्णाच्या भूमिकेत दिसला, ज्या भूमिकेत त्याने जुन्या महाभारतात प्रभुत्व मिळवले होते.  या नाटकात अभिमन्यूच्या हौतात्म्याची कहाणी दाखवण्यात आली असली तरी आजच्या काळाशी सुसंगत असलेले विविध मुद्दे या नाटकातून समोर येतात. चक्रव्यूह हे २०१५ मधील हिंदी रंगभूमीवरील सर्वात यशस्वी नाटकांपैकी एक होते आणि यापूर्वीच काला घोडा महोत्सव, मुंबई सारख्या काही नाट्य महोत्सवांसह भारतभर सुमारे ७५ प्रदर्शने झाली आहेत. भारद्वाज यांनी "थिएटर रॉयल स्ट्रॅटफोर्ड ईस्ट" नावाच्या लंडन (यूके) मधील प्रसिद्ध थिएटरसह मोती रोटी पतली चुनी (१९९३) नावाच्या संगीत थिएटर निर्मितीमध्ये देखील सादर केले. या नाटकाने "लंडन टाईम आऊट डान्स अँड परफॉर्मन्स अवॉर्ड" जिंकला आणि संपूर्ण ब्रिटन आणि कॅनडामध्ये फेरफटका मारला.  

भारद्वाज यांनी बीबीसी रेडिओ ४ (लंडन, यूके) साठी भगवद गीता आणि रामायण असे २ रेडिओ शो देखील केले. १९९५ मध्ये यूकेमध्ये रामायणसाठी त्यांना "सोनी रेडिओ पुरस्कार" साठी नामांकन मिळाले होते.

दूरदर्शन कारकीर्द 
१९८८ मध्ये बीआर चोप्रा यांच्या महाभारत या क्लासिक टेलिव्हिजन मालिकेत भगवान कृष्णाची मुख्य भूमिका साकारण्यासाठी भारद्वाज यांची निवड झाली. त्याने वयाच्या २३ व्या वर्षी ही भूमिका केली आणि तो रातोरात स्टार बनला.   त्यांचा अभिनय प्रेक्षकांना आवडला आणि कौतुकही झाला. बुनियादच्या ५१ व्या एपिसोडमध्येही त्याने कॅमिओ केला होता.

त्यांनी गीता रहस्य, स्टार टीव्हीसाठी अपराधी आणि काही डॉक्युमेंटरी फिल्म्स या नावाच्या तत्त्वज्ञानविषयक टीव्ही मालिका दिग्दर्शित केल्या. 

२००० मध्ये, भारद्वाज बीआर चोप्राच्या आणखी एका पौराणिक शो विष्णू पुराणमध्ये दिसले, जिथे त्यांनी भगवान विष्णू आणि त्यांच्या विविध अवतारांची भूमिका केली.  २००१ मध्ये त्यांनी चोप्राच्या रामायणमध्ये स्मृती मल्होत्रा इराणीसोबत रामाची भूमिका केली होती.

चित्रपट कारकीर्द 
भारद्वाज यांनी खट्याळ सासू नाथल सून , नशीबवान, अनपेक्षित, पासंता अहे मुळी, त्रिशगी (नाना पाटेकर सोबत) आणि पद्दरजन दिग्दर्शित नजान गंधर्वन (१९९१) या अत्यंत गाजलेल्या मल्याळम चित्रपटात मुख्य भूमिका केली. नजान गंधर्वननंतर, पद्मराजन मोहनलाल आणि भारद्वाज यांच्यासोबत मुख्य भूमिकेत असलेल्या चित्रपटाची योजना आखत होते, परंतु ते प्रत्यक्षात येण्यापूर्वीच त्यांचा मृत्यू झाला. २०१९ मध्ये नंतरच्या एका मुलाखतीत, भारद्वाज म्हणाले की, जर तो चित्रपट झाला असता तर तो केरळमध्ये स्थायिक झाला असता.  त्याने ईटीव्ही मराठीवरील मराठी डान्स रिअॅलिटी शो जज केला; सुधा चंद्रन आणि रमेश देव यांच्यासोबत जल्लोष सुर्वणयुगाचा .

भारद्वाज यांनी २०१३ मध्ये तनुजा, सुहास जोशी आणि सचिन खेडेकर यांच्या पितृरुण नावाच्या मराठी चित्रपटाद्वारे चित्रपट दिग्दर्शनात पदार्पण केले. हा चित्रपट सुधा मूर्ती यांच्या कादंबरीवर आधारित आहे. समीक्षक आणि प्रेक्षक दोघांनीही या चित्रपटाची प्रशंसा केली होती. पित्रुरूनला अनेक नामांकने आणि पुरस्कार मिळाले आणि भारद्वाज यांना २०१३चा दुसरा सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक म्हणून महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कारही दिला. अलीकडेच २०२० मध्ये तो mx player वर प्रसारित झालेल्या समंतर या मराठी वेब सिरीजमध्ये सुदर्शन चक्रपाणी म्हणून पडद्यावर दिसला.     भारद्वाज यांनी मोहेंजो दारो आणि केदारनाथ या चित्रपटांमध्येही महत्त्वाच्या भूमिका साकारल्या आहेत.

राजकारण 
भारद्वाज यांनी झारखंडमधील जमशेदपूर आणि राजगढ ( मध्य प्रदेशातील ) मधून भारतीय जनता पक्षाचे (भाजप) उमेदवार म्हणून लोकसभा निवडणूक लढवली आणि १९९६ च्या निवडणुकीत जमशेदपूरमधून खासदार म्हणून अनुभवी इंदरसिंग नामधारी यांचा पराभव करून लोकसभेवर निवडून आले.  १९९९ च्या लोकसभा निवडणुकीत राजगड मतदारसंघातून लक्ष्मण सिंग (मध्य प्रदेशचे तत्कालीन मुख्यमंत्री दिग्विजय सिंह यांचे भाऊ) यांच्याकडून त्यांचा पराभव झाला. त्यांनी मध्य प्रदेशातील भाजपच्या संघटनात्मक युनिटमध्येही काम केले आणि सक्रिय राजकारणातून स्वेच्छेने निवृत्ती घेईपर्यंत काही काळ ते त्यांचे प्रवक्तेही होते.

प्रारंभिक जीवन 
नितीश भारद्वाज यांचा जन्म २ जून १९६३ रोजी मुंबई उच्च न्यायालयाचे ज्येष्ठ वकील आणि ज्येष्ठ कामगार वकील जनार्दन सी. उपाध्ये यांच्या पोटी झाला. ६० आणि ७० च्या दशकातील कामगार चळवळीत ते जॉर्ज फर्नांडिस यांचे जवळचे सहकारीही होते. भारद्वाज यांच्या आई साधना उपाध्ये या मुंबईच्या विल्सन कॉलेजच्या मराठी साहित्य विभागाच्या प्रमुख होत्या. ती भगवद्गीता आणि ज्ञानेश्वरीची व्याख्याता होती, ज्याचे ज्ञान तिने लहानपणापासून भारद्वाजांना दिले. त्यांचा एक धाकटा भाऊ राहुल उपाध्ये भारद्वाज आहे.

वैयक्तिक जीवन 
१९९१ मध्ये, भारद्वाज यांनी फेमिनाच्या तत्कालीन संपादक विमला पाटील यांची मुलगी मोनिषा पाटील यांच्याशी विवाह केला. त्यांना दोन मुले आहेत, एक मुलगा आणि मुलगी आणि त्यांचा २००५ मध्ये घटस्फोट झाला.   मोनिषा आता मिडलसेक्सच्या हॉन्स्लो येथे तिच्या दोन मुलांसह, अर्रुश आणि सायली (आता भारत म्हणतात) राहते. भारद्वाज यांनी २००९ मध्ये मध्य प्रदेश कॅडरमधील IAS अधिकारी (१९९२ बॅच) स्मिता गाटे यांच्याशी विवाह केला आणि त्यांना जुळ्या मुली आहेत.  २०२२ च्या सुरुवातीला या जोडप्याचा घटस्फोट झाला.

फिल्मोग्राफी

चित्रपट 

 त्रिशग्नी (१९८८) (नाना पाटेकर यांच्यासोबत) 
 नजान गंधर्वन (1991, मल्याळम) 
 संगीत (1992) (माधुरी दीक्षितसोबत)
 गृहप्रवेश (1992) (निशिगंधा वाड यांच्यासोबत)
 प्रेम दान (1991) (खुशबू सोबत)
 प्रेम शक्ती (1994) ( गोविंदा, करिश्मा कपूरसोबत
 मीनाक्षी शेषाद्रीसोबत नाचे नागिन गली गली (1991).
 खट्याळ सासू नाथल सून (1987) वर्षा उसगावकरसोबत
 वर्षा उसगावकरसोबत पासंत आहेत मुळी (१९८९).
 तुझी माझी जमली जोडी (1990) निवेदिता जोशीसोबत
 नशिबवान (1988) अलका कुबलसोबत
 पित्रुरून (२०१३) (लेखक-दिग्दर्शक)
 महाभारत और बारबारीक (२०१३) कृष्णाच्या भूमिकेत
 मोहेंजो दारो (2016) दुर्जनच्या भूमिकेत (हृतिक रोशनसोबत)
 यक्ष (जगभरात रिलीजच्या प्रतीक्षेत) (शीर्षक भूमिका)
 केदारनाथ (2018) बृजराज मिश्राच्या भूमिकेत

दूरदर्शन 

 महाभारत (१९८८) 
 गीता रहस्य (1999) (निर्माता-दिग्दर्शक-सहलेखक) (इरफान खानसोबत)
 विष्णू पुराण (2003)
 रामायण (2003) स्मृती इराणींसोबत सीता
 मन में है विश्वास (2006-2007, प्रस्तुतकर्ता)
 अजब गजब घर जमाई (२०१४, कृष्णा)

वेब सिरीज 

 समांतर - सुदर्शन चक्रपाणी (MX Player Originals) (2020)च्या भूमिकेत

 समांतर सीझन 2 - सुदर्शन चक्रपाणी (MX Player Originals) (2021)च्या रूपात

पुरस्कार 

 मराठी फीचर फिल्म, पितृरून, सह्याद्री फिल्म अवॉर्ड्स, 2014 साठी सर्वोत्कृष्ट पटकथा लेखक
 नामांकित - पित्रुरून, स्क्रीन अवॉर्ड्स, 2014 साठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेता
 पित्रुरूनसाठी दुसरा सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक, महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार, 2014
इ.स. १९६३ मधील जन्म
११ वी लोकसभा सदस्य
हयात व्यक्ती
Pages with unreviewed translations