जानेवारी ५


ठळक घटना आणि घडामोडी

पंधरावे शतक 
 १४६३ - कवि फ्रांस्वा व्हियोंची पॅरिसमधून हकालपट्टी.
 १४७७ - नॅन्सीची लढाई - चार्ल्स द बोल्डचा मृत्यू. बरगंडी फ्रांसमध्ये समाविष्ट.

सतरावे शतक 
 १६६४ - छत्रपती शिवाजी महाराजांनी सुरतेच्या सीमेवरून तेथील सुभेदार इनायत खानकडून खंडणीची मागणी केली.
 १६७१ - छत्रपती शिवाजी महाराजांनी साल्हेर मुघलांकडून काबीज केले.छत्रपती शिवाजी महाराज आणि मोरोपंत पिंगळे यांनी साल्हेरच्या किल्ल्यास वेढा घालून किल्ला जिंकून घेतला
 १६७५ - कोल्मारची लढाई - फ्रेंच सैन्याने ब्रांडेनबर्गला हरविले.

अठरावे शतक 
 १७५९ - जॉर्ज वॉशिंग्टन व  मार्था डॅंड्रिज कर्टिसचे लग्न.
 १७८१ - अमेरिकन क्रांती - बेनेडिक्ट आर्नोल्डच्या ब्रिटीश नौदलाने रिचमंड, व्हर्जिनिया जाळले.

एकोणिसावे शतक 
 १८३२ - दर्पण या मराठी वृत्तपत्राचा पहिला अंक प्रकाशित.
 १८५४ - सान फ्रांसिस्को जहाज बुडाले. ३०० ठार.
 १८९६ - विल्हेल्म रॉन्ट्जेनने विशिष्ट प्रकारचे किरणोत्सर्गत्त्व शोधल्याचे ऑस्ट्रियाच्या दैनिकात प्रसिद्ध झाले. या किरणोत्सर्गाला पुढे क्ष-किरण असे नाव दिले गेले.

विसावे शतक 
 १९०९ - कोलंबियाने पनामाचे स्वातंत्र्य मान्य केले.
 १९१४ - फोर्ड मोटर कंपनीने आठ तासांचा दिवस व ५ डॉलर प्रती दिवशीचा पगार जाहीर केला. याआधी कामगारांना ठरावीक तासांचे काम करणे भाग नसे.
 १९१९ - जर्मनीत जर्मन कामगारांच्या शांततेसाठीची मुक्त समिती स्थापन झाली. याचेच पुढे नाझी पक्षात रूपांतर झाले.
 १९२४ - महाड महानगरपालिकेने चवदार तळे अस्पृश्यांसाठी खुले केले.
 १९३३ - सान फ्रांसिस्कोच्या खाडीवर गोल्डन गेट ब्रिजचे बांधकाम सुरू झाले.
 १९४१ - दुसरे महायुद्ध - लिब्यातील बार्डिया इथे २५००० इटालियन सैनिकांनी दोस्तसैन्यापुढे शरणागती पत्करली.
 १९४८ - वॉर्नर ब्रदर्सनी प्रथम रंगीत सिनेमाचे प्रदर्शन केले.
 १९४९ - पुणे यथे राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनी ही संस्था सुरू झाली.
 १९५७ - भारतात विक्रीकर कायदा लागू झाला.
 १९६८ - अलेक्झांडर दुब्चेक चेकोस्लोव्हेकियाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी. चेकोस्लोव्हेकियामध्ये प्राग वसंत सुरू.
 १९७२ - अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष रिचर्ड निक्सनने स्पेस शटल कार्यक्रम सुरू करण्याचा हुकूम दिला.
 १९७४ - अंटार्क्टिकामधील सर्वोच्‍च तापमानाची (१५º सेल्सिअस) नोंद झाली.
 १९७५ - ऑस्ट्रेलियातील टास्मानियाच्या टास्मान ब्रिजला खनिजवाहू जहाज लेक इलावाराने धडक दिली. १२ ठार.
 १९७६ - कंबोडियाने नाव बदलले. नवीन नाव काम्पुचियाचे गणराज्य.
 १९८४ - रिचर्ड स्टॉलमनने ग्‍नूवर काम सुरू केले.
 १९९३ - तेलवाहू जहाज एम.व्ही.ब्रेर शेटलंड बेटांवर किनाऱ्यास घसटले. ८४,७०० टन खनिज तेल समुद्रात.
 १९९७ - रशियाने चेचन्यातून सैन्य मागे घेण्यास सुरुवात केली.

एकविसावे शतक 
 २००४ - संभाजी ब्रिगेड या जातीयवादी संघटनेने भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन मंदिरावर हल्ला करून अनेक अनमोल व दुर्मिळ ग्रंथ फाडले.

जन्म 

 १५८७ - झु झियाके, चीनी लेखक व शोधक.
 १५९२ - शहाजहान, भारतातील मोगल सम्राट.
 १७७९ - झेब्युलोन पाईक, अमेरिकन शोधक.
 १८४६ - रुडॉल्फ क्रिस्टॉफ युकेन, जर्मन लेखक, नोबेल पारितोषिक विजेता.
 १८५५ - किंग कॅम्प जिलेट, अमेरिकन शोधक.सेफ्टी रेझर तयार करून प्रथम बाजारात आणणारा.
 १८६८ - गणेश दत्तात्रय सहस्रबुद्धे उर्फ दासगणू, मराठी संतकवी.
 १८६९ - वेंकटेश तिरको कुलकर्णी, कन्नड साहित्यिक .
 १८८३ - खलील जिब्रान, अरब कवी, तत्त्वज्ञानी व चित्रकार.
 १८९२ - कृ.पां. कुळकर्णी मराठी भाषेचे अभ्यासक.
 १८९३ - परमहंस योगानंद, भारतीय तत्त्वज्ञानी.
 १९१३ - श्रीपाद नारायण पेंडसे, मराठी साहित्यिक.
 १९२० - मोहम्मद अस्लम, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
 १९२२ - मोहम्मद उमर मुक्री, हिंदी विनोदी चरित्र अभिनेता.
 १९२५ - रमेश मंत्री, मराठी साहित्यिक .
 १९२८ - विजय तेंडुलकर, मराठी साहित्यिक .
 १९२८ - झुल्फिकार अली भुट्टो, पाकिस्तानी अध्यक्ष, पंतप्रधान.
 १९२८ - वॉल्टर मॉन्डेल, अमेरिकन राजकारणी.
 १९२८ - इम्तियाझ अहमद, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
 १९३८ - पहिला हुआन कार्लोस स्पेनचा राजा.
 १९४१ - मन्सूर अली खान पतौडी, भारतीय पुरुष क्रिकेट संघाचा माजी कर्णधार, पतौडी संस्थानाचा नववा व अखेरचा नवाब.
 १९४१ - बॉब क्युनिस, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
 १९४८ - पार्थसारथी शर्मा, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
 १९४८ - फैय्याज अभिनेत्री व गायिका.
 १९५१ - एझ्रा मोझली, वेस्ट इंडीजचा क्रिकेट खेळाडू.
 १९५५ - ममता बॅनर्जी, बंगाली नेत्या.
 १९६१ - ना. धों. ताम्हणकर कथालेखक, कादंबरीकार व बाल साहित्यकार.
 १९६२ - ब्रॅंन्डन कुरुप्पु, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
 १९७७ - जमालुद्दीन अहमद, बांगलादेशचा क्रिकेट खेळाडू.
 १९८१ - मार्लोन सॅम्युएल्स, वेस्ट इंडीजचा क्रिकेट खेळाडू.
 १९८६ - दीपिका पदुकोण – कन्नड, हिंदी आणि तामिळ चित्रपट अभिनेत्री.

मृत्यू 
 ८४२ - अल मुतासिम, अब्बासी खलिफा.
 १५८९ - मेदिचीची कॅथेरीन, फ्रान्सचा राजा हेन्री दुसरा याची पत्नी.
 १६५५ - पोप इनोसंट दहावा.
 १७६२ - रशियाची एलिझाबेथ, रशियाची साम्राज्ञी.
 १८४७ - त्यागराज, कर्नाटक संगीताचे रचनाकार, संगीतशास्त्रज्ञ व गायक.
 १९३३ - कॅल्विन कूलिज, अमेरिकेचा २९वा अध्यक्ष.
 १९४३ - जॉर्ज वॉशिंग्टन कार्व्हर, अमेरिकन शिक्षणतज्ञ, वनस्पतिशास्त्रज्ञ.
 १९८२ - रामचंद्र चितळकर उर्फ सी.रामचंद्र, भारतीय संगीतकार.
 १९८४ - सिद्धेश्वरशास्त्री चित्राव, वेदशास्त्र अभ्यासक, चरित्रकोशकार.
 १९९० - रमेश बहल, चित्रपट निर्माता व दिग्दर्शक.
 १९९२ - द.ग. गोडसे, मराठी समीक्षक , नाटककार, इतिहासकार, कलादिग्दर्शक, वेशभूषाकार आणि नेपथ्यकार
 २००३ - गोपालदास पानसे, पखवाजवादक.

प्रतिवार्षिक पालन 
 पक्षी दिन - अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने

संदर्भ 

जानेवारी ३ - जानेवारी ४ - जानेवारी ५ - जानेवारी ६ - जानेवारी ७ - (जानेवारी महिना)

बाह्य दुवे 

दिवस
ग्रेगरी दिनदर्शिका
आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका
लाल दुवे असणारे लेख