पुतळाबाई भोसले
पुतळाबाई भोसले ह्या शिवाजी महाराजाच्या चौथा  पत्नी होत्या. (बाकीच्या पत्नीची नावे :- १)सईबाई-निंबाळकर घराणे  २)सगुणाबाई-शिर्के घराणे ३)सोयराबाई-मोहिते घराणे ४) लक्ष्मीबाई-विचारे घराणे ५) सकवारबाई-गायकवाड घराणे ६)काशीबाई-जाधव घराणे 
७) गुणवंताबाई-इंगळे घराणे). पुतळाबाईंचा १५ एप्रिल १६५३ रोजी शिवाजी राजांंशी विवाह झाला. पुतळाबाई पालकर घराण्यातील होत्या. नेताजी पालकर हे पुतळाबाईंचे भाऊ होते. त्यांना मूल बाळ नव्हते.महाराणी पुतळाबाई या एक प्रचंड निष्ठावंत राणीसाहेब होत्या. श्रीमंत पुतळाबाई राणीसाहेब यांचे महाराजांच्यावर खूप खूप मनापासून अतिशय अफाट प्रेम होते. राजे पंचतत्वात विलीन झाल्यानंतर पुतळाबाई राणीसाहेब यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांचे  जोडे ( पादुका/ व्हान/चप्पल) उराशी/छातीशी कवटाळून महाराजांच्या चितेत प्रवेश केला आणि त्या मराठा इतिहासात सौभाग्यवती सती गेल्या. (संदर्भ श्रीमान योगी लेखन श्री रणजीत देसाई)

महाराजांच्यानंतर स्वराज्याच्या जडणघडणीत त्यांनी मोठे योगदान दिले. महाराजांच्या इच्छेप्रमाणे संभाजी राजांकडे त्यांनी स्वराज्याचा कारभार सुखरूप सोपवला. त्यांचा मृत्यू रायगडावर झाला.

संपूर्ण नाव =महाराणी पुतळाबाई शिवाजी भोसले.
पद.           =महाराणी
पती.          = छत्रपती शिवाजी महाराज.
मृ्त्यू.       =रायगड.(महाराजांच्या महानिर्वाणानंतर ८५ दिवसांनतर.आषाढी एकादशीच्या दिनी.)

भोसले घराणे
मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया
शिवाजी महाराज