स्वतंत्र पक्ष
स्वतंत्र पक्ष हा चक्रवर्ती राजगोपालचारी आणि एन.जी. रंगा व इतर राजकरण्यांनी स्थापन केलेला उदारमतवादी पक्ष होता. या पक्षाचा नेहरुंच्या समाजवादी धोरणांना व लायसन्स राजला विरोध होता.  

स्वतंत्र पक्ष स्थापनेनंतरच्या पहिल्या निवडणुकीत ६.८% मते आणि तिसऱ्या लोकसभेत १८ जागा मिळवू शकला. बिहार, राजस्थान, गुजरात आणि ओरीसा या राज्यात तो मुख्य विरोधी पक्ष म्हणून पुढे आला. या पक्षाने चौथ्या लोकसभेच्या निवडणुकीत ८.७% मते आणि ४४ जागा मिळवल्या. पण इ.स. १९७१ मधील निवडणूकीत ३% मते व ८ जागाच मिळवू शकला. राजाजींच्या निधनानंतर पक्ष लगेचच अस्तास गेला व शेवटी चरण सिंगांच्या भारतीय क्रांती दलात विलीन झाला.

महत्त्वाचे नेते आणि निगडित व्यक्ती 
 गायत्री देवी (महाराणी)
 मिनू मसानी
 के.एम. मुन्शी

संदर्भ

बाह्य दुवे 
 C. Rajagopalachari : Save freedom. Why Swatantra, 1960 
 Minoo Masani: To provide A Democratic Alternative. Why  Swatantra, 1960
K.M. Munshi: To Restore Fundamental Rights. Why Swatantra, 1960
N.G. Ranga: To Preserve Family Economy.  Why Swatantra, 1960
 A number of links at sabhlokcity.com
 Revive the Swatantra Party
 Minoo Masani And The Swatantra Party 

भारतातील राजकीय पक्ष