ऋतुराज गायकवाड
ऋतुराज दशरथ गायकवाड (जन्म ३१ जानेवारी १९९७) हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे जो देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये महाराष्ट्राकडून आणि इंडियन प्रीमियर लीग (IPL) मध्ये चेन्नई सुपर किंग्जकडून खेळतो. त्याने जुलै २०२१ मध्ये भारतीय क्रिकेट संघासाठी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. २०२१ च्या इंडियन प्रीमियर लीग स्पर्धेत तो सर्वाधिक धावा करणारा खेळाडू होता. २०२१ मुश्ताक अली ट्रॉफी आणि विजय हजारे ट्रॉफीमध्ये त्याने टी-२० मध्ये महाराष्ट्राचे नेतृत्व केले.

प्रारंभिक जीवन 
ऋतुराज गायकवाड मूळचे पुणे, महाराष्ट्राचे. त्यांचे वडील दशरथ गायकवाड हे संरक्षण संशोधन विकास संस्थेचे (DRDO) कर्मचारी होते. त्याची आई सविता गायकवाड या महापालिकेच्या शाळेत शिक्षिका आहेत. गायकवाड यांच्या म्हणण्यानुसार, त्याच्या पालकांनी त्याला कधीही जास्त अभ्यास आणि कमी क्रिकेट खेळण्याचा आग्रह धरला नाही. गायकवाड यांचे मूळ गाव महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यातील सासवड भागातील पारगाव मेमाणे हे गाव आहे.

त्यांचे प्राथमिक शिक्षण सेंट जोसेफ शाळेत झाले. पुण्यातील पिंपरी निलख येथील लक्ष्मीबाई नाडगुडे शाळेत त्यांचे शिक्षण झाले. त्यांनी महाविद्यालयीन शिक्षण मराठवाडा मित्र मंडळाच्या महाविद्यालयातून केले.

घरगुती करिअर

करिअरची सुरुवात 
गायकवाड यांनी वयाच्या १३ व्या वर्षी पिंपरी चिंचवड महानगरपालिकेच्या (PCMC) वर्रोक दिलीप वेंगसरकर अकादमीत पिंपरी चिंचवड, पुणे येथील थेरगाव येथे प्रवेश घेतला.

२०१० च्या कॅडन्स ट्रॉफीमध्ये, त्याने मुंबईच्या एमआयजी क्रिकेट क्लब विरुद्ध वॅरोक वेंगसरकर अकादमीसाठी ६३* (७१) धावा केल्या, त्याला सामनावीराचा पुरस्कार मिळाला. त्यांच्या अकादमीने एमआयजी क्रिकेट क्लबचा, कॅडन्स क्रिकेट मैदानावर ७ गडी राखून पराभव केला.

२०१५ च्या महाराष्ट्र निमंत्रण स्पर्धेत, त्याने त्याचा सहकारी विनयसह ५२२ धावांच्या भागीदारीत एका सामन्यात ३०६ धावा केल्या.

महाराष्ट्रासाठी पदार्पण 
६ ऑक्टोबर २०१६ रोजी २०१६-१७ रणजी करंडक स्पर्धेत त्याने महाराष्ट्रासाठी प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. २ फेब्रुवारी २०१७ रोजी २०१६-१७ आंतरराज्य ट्वेंटी-२० स्पर्धेत त्याने महाराष्ट्रासाठी ट्वेंटी-२० पदार्पण केले. २०१९ रणजी ट्रॉफी हंगामात, त्याने पहिल्या डावात १०८ (१९९) धावा केल्या आणि दुसऱ्या डावात पुण्यात ७६ (१७०) धावा केल्या, महाराष्ट्र क्रिकेट संघ विरुद्ध छत्तीसगडसाठी सलामी करताना या सामन्यात तो सामनावीर ठरला. त्याने २५ फेब्रुवारी २०१७ रोजी २०१६-१७ विजय हजारे करंडक स्पर्धेत महाराष्ट्रासाठी लिस्ट ए मध्ये पदार्पण केले. या स्पर्धेत त्याने ७ सामन्यात ६३.४२ च्या सरासरीने ४४४ धावा केल्या. त्याने ३ अर्धशतके आणि एक शतक झळकावले. २०१६-१७ विजय हजारे ट्रॉफीमध्ये तो तिसरा सर्वाधिक धावा करणारा खेळाडू होता.

भारतीय देशांतर्गत क्रिकेट संरचनेत तो भारत अ, भारत ब, इंडिया ब्लू, महाराष्ट्र आणि भारत अंडर-२३ कडून खेळला. ऑक्टोबर २०१८ मध्ये, गायकवाडला २०१८-१९ देवधर करंडक स्पर्धेसाठी भारत ब संघात स्थान देण्यात आले. डिसेंबर २०१८ मध्ये, २०१८ ACC इमर्जिंग टीम्स आशिया चषक स्पर्धेसाठी भारताच्या संघात त्याची निवड करण्यात आली. २०१९ च्या मांडके ट्रॉफीमध्ये त्याने चार सामन्यांत चार शतके झळकावली.

जून २०१९ मध्ये, त्याने भारत A साठी श्रीलंका A विरुद्ध नाबाद १८७ धावा केल्या. ऑगस्ट २०१९ मध्ये, त्याला २०१९-२० दुलीप करंडक स्पर्धेसाठी इंडिया ब्लू संघाच्या संघात स्थान देण्यात आले. ऑक्टोबर २०१९ मध्ये, त्याला २०१९-२० देवधर ट्रॉफीसाठी भारत ब संघात स्थान देण्यात आले. २०२१ मुश्ताक अली ट्रॉफीमध्ये, गायकवाडने टीम महाराष्ट्राचे नेतृत्व केले आणि ५ सामन्यात ५१.८ च्या सरासरीने २५९ धावा केल्या. त्याने १५०.७१ च्या स्ट्राइक रेटने ३ अर्धशतके झळकावली आणि तो स्पर्धेतील सर्वाधिक धावा करणाऱ्या खेळाडूंपैकी एक बनला. २०२१-२२ विजय हजारे ट्रॉफीमध्ये त्याने चार शतके केली आणि एकल विजय हजारे स्पर्धेत सर्वाधिक शतके ठोकण्याच्या विराट कोहलीच्या विक्रमाची बरोबरी केली आणि महाराष्ट्रासाठी स्पर्धेत ६००हून अधिक धावा केल्या.

आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द 
जून २०२१ मध्ये, गायकवाड यांना श्रीलंकेविरुद्धच्या मालिकेसाठी भारताच्या एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय (ODI) आणि ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (T20I) संघात स्थान देण्यात आले. त्याने २८ जुलै २०२१ रोजी श्रीलंकेविरुद्ध भारताकडून T20I पदार्पण केले. डिसेंबर २०२१ मध्ये, गायकवाडला दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या मालिकेसाठी भारताच्या एकदिवसीय संघात स्थान देण्यात आले. जानेवारी २०२२ मध्ये, गायकवाडला पुन्हा भारताच्या एकदिवसीय संघात स्थान देण्यात आले, यावेळी वेस्ट इंडीजविरुद्धच्या त्यांच्या घरच्या मालिकेसाठी.

इंडियन प्रीमियर लीग 
डिसेंबर २०१८ मध्ये, २०१९ इंडियन प्रीमियर लीगसाठी खेळाडूंच्या लिलावात गायकवाडला चेन्नई सुपर किंग्स (CSK) ने विकत घेतले.

२ ऑक्टोबर २०२१ रोजी, गायकवाडने २०२१ स्पर्धेत राजस्थान रॉयल्सविरुद्ध नाबाद १०१ धावा करून, त्याचे पहिले IPL शतक झळकावले. १५ ऑक्टोबर रोजी, चेन्नई सुपर किंग्जने फायनलमध्ये कोलकाता नाइट रायडर्सचा २७ धावांनी पराभव केला आणि गायकवाडने २७ चेंडूत ३२ धावा करून CSKच्या एकूण धावसंख्येमध्ये योगदान दिले. २०२१ स्पर्धेत सर्वाधिक धावा (६३५) केल्याबद्दल त्याने ऑरेंज कॅप जिंकली आणि त्याला वर्षातील उदयोन्मुख खेळाडूचा पुरस्कारही मिळाला.

२०२१ च्या हंगामात त्याच्या चांगल्या कामगिरीनंतर, २०२२ च्या IPL लिलावापूर्वी गायकवाडला चेन्नई सुपर किंग्सने ₹६ कोटींमध्ये कायम ठेवले होते.

वैयक्तिक जीवन 
गायकवाड महाराष्ट्रातील पुणे, पुणे जिल्ह्यातील पिंपरी-चिंचवडमधील जुनी सांगवी भागातील मधुबन सोसायटीत राहतात. ते मूळचे पुरंदर तालुक्यातील पारगाव मेमाणे गावचे आहेत, त्यांचे वडील दशरथ गायकवाड यांनी भारतीय लष्कर - DRDO मध्ये काम केले आणि वरिष्ठ पदावरून निवृत्त झाले. भारताकडून खेळणारा तो पिंपरी चिंचवड शहरातील पहिला खेळाडू आहे.

सन्मान 
* इंडियन प्रीमियर लीग ऑरेंज कॅप: २०२१

* इंडियन प्रीमियर लीगचा उदयोन्मुख खेळाडू: २०२१

क्रिकेट विक्रम 
त्याने ६ ऑक्टोबर २०१६ रोजी २०१६-१७ मध्ये रणजी करंडक स्पर्धेत महाराष्ट्रासाठी प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. २ फेब्रुवारी २०१७ रोजी २०१७-१८ च्या आंतरराज्य २०-२० टूर्नामेंटमध्ये त्याने महाराष्ट्राकडून २०-२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले होते. त्याने २५ फेब्रुवारी २०१७ रोजी विजय हजारे ट्रॉफी  मध्ये महाराष्ट्रासाठी आपली यादी ए मध्ये प्रवेश केला होता. ऑक्टोबर २०१८ मध्ये, त्याला २०१८-१९ देवधर करंडक स्पर्धेसाठी इंडिया बीच्या संघात स्थान देण्यात आले. डिसेंबर २०१८ मध्ये, त्याला २०१८ एसीसी इमर्जिंग टीम्स एशिया कपसाठी भारतीय संघात स्थान देण्यात आले. डिसेंबर २०१८ मध्ये, त्याला चेन्नई सुपर किंग्ज (सीएसके) यांनी २०१९ च्या इंडियन प्रीमियर लीगच्या खेळाडूंच्या लिलावात खरेदी केले होते. जून २०१९ मध्ये त्याने श्रीलंका ए विरुद्ध भारत अ साठी नाबाद १८७ धावा केल्या. ऑगस्ट २०१९ मध्ये, त्याला इंडिया ब्लू संघाच्या २०१९-२० च्या दिलीप करंडक संघात स्थान देण्यात आले होते. ऑक्टोबर २०१९ मध्ये त्याला भारत बीच्या संघात २०१९-२० देवधर करंडक स्पर्धेसाठी निवडण्यात आले. २०२० च्या इंडियन प्रीमियर लीग सुरू होण्यापूर्वी ऑगस्ट २०२० मध्ये त्याची कोविड-१९ सकारात्मक चाचणी केली. जून २०२१ मध्ये श्रीलंकेविरुद्धच्या मालिकेसाठी त्याला भारताच्या वन डे आंतरराष्ट्रीय (एकदिवसीय) आणि २०-२० आंतरराष्ट्रीय (टी २० आय) संघात स्थान देण्यात आले. त्याने श्रीलंकेविरुद्ध २८ जुलै २०२१ रोजी टी २० सामन्यात पदार्पण केले.

संदर्भ 

पुरुष चरित्रलेख