Endometrioza
Endometrioza je naziv za stanje koje karakteriše nalaz i rast tkiva endometrijuma (unutarnji sloj maternice) izvan endometrijuma i miometrijuma maternice. Nalaz endometrija u miometriju naziva se adenomioza (nekad lat. endometriosis interna). Takav „ektopičana“ endometrija ima isti istološki značaj kao i normalna endometrija.

Normalan endometrijum u maternici se tokom menstrualnog ciklusa odljušti i izlazi iz tela. Kod endometrioze, ektopično tkivo reaguje na hormonske promene kao i normalni endometrijum. Tako odljuštene ćelije i krv obično ne mogu izaći iz tela i uzrokuju razne promene kao što su: unutarnje krvarenje, upala, bol, ožiljci ili neki drugi simptomi na organima koji nisu deo ženskog polnog sistema (mokraćni sistem, probavni sistem, središnji živčani sistem).

Simptomi 
Glavni i najčešći simptom endometrioze je karlični bol. Bol je obično srazmeran proširenosti bolesti, iako neke žene ne osećaju, ili osećaju vrlo mali bol, uprkos znatne raširenosti i uznapredovalosti bolesti. Bol može biti i intenzivan, uprkos vrlo malom žarištu endometrioze. Symptoms of endometriosis-related pain may include:

Ostali simptomi mogu uključivati:
 dismenoreja, koja može biti progresivna
 hronični bol (u donjem delu leđa i zdelici, ili trbušni bol)
 dispareunija
 bolna peristaltika ili bolno mokrenje (dizurija)
 obilno menstruacijsko krvarenja (menoragija)
 mučnina i povraćanje
 premenstrualno ili intermenstrualno mrljasto krvarenje, tzv. "spotting"
 neplodnost (npr. endometrioza može uzrokovati opstrukciju jajovoda)
 opstrukcija creva ili opstrukcija u mokraćnom sistemu

Lokalizacija i klasifikacija 
Endometrioza se najčešće nalazi u karličnim strukturama:
 jajnici
 jajovodi
 stražnja strana maternice i stražnja udubina u peritoneumu (lat. excavatio rectouterina - Daglasov prostor)
 prednja strana maternice i prednja udubina u peritoneumu (lat. excavatio vesicouterina)
 maternični ligamenti - široki (lat. ligamentum rotundum uteri) ili okrugli (lat. ligamentum latum uteri)
 creva, naročito slepo crevo
 mokraćna bešika
 endometrioza se može širiti u vrat maternice i stidnicu ili na mesta hirurških rezova u abdomenu.
 veoma retko, pluća ili druge delove tela

Endometrioza se klasifikuje kao minimalna, blaga, umerena ili teška (I-IV), nakon laparaskopske procene broja i veličine žarišta, te prisustva priraslica.

Teorije o nastanku endometrioze 
Teorije o nastanku endometrioze razvijaju se u dva glavna pravca. Jedan predstavlja ideju metaplazije epitela određenog organa, u epitel endometrija, dok druga razmatra ideju endometriotskog implantanta, tj. dolaska endometrijskih ćelija do određenog mesta implantacije.

Komplikacije 
Najčešća komplikacija endometrioze je neplodnost. Zavisno od lokalizacije endometrioza može uzrokovati adhezije u crevima ili mokraćnom sistemu, što može uzrokovati probleme sa prohodnošću delova sistema. Retko endometriozu možemo naći u središnjem živčanom sistemu, gde može uzrokovati vrlo različite neurološke simptome ili u plućima.

U žarištima endometrioze može doći do hiperplazije (kao i u endometrijumu - hiperplazija endometrijuma) ili do razvoja zloćudnog tumora.

Lečenje 
Lečenje endometrioze može biti tretirano lekovima, hirurški ili kombinovano (preoperativno medikamentno ili postoperativno medikamentno).

Reference

Spoljašnje veze 

 
 Endometriosis fact sheet from womenshealth.gov

Менструални циклус