1252105
Quỳnh Hoa, Quỳnh Lưu
https://vi.wikipedia.org/wiki?curid=1252105
Title: Quỳnh Hoa, Quỳnh Lưu
Vào thời Trần, đây còn là vùng đất hoang vu, có cửa Gan từng là cửa biển, sau thành bến đò chở khách. Tương truyền ở đây xưa kia cây cối rậm rạp, nhiều loài thú dữ. Ai là người gan dạ mới qua được ở đây nên gọi là “Cửa Gan”. Dân gian Quỳnh Hoa có câu: “Thuyền vua Lê ghé bến năm xưa”. Men cửa gan có đường Thiên Lý đi qua (bây giờ là đường sắt). Nay Cửa Gan chỉ cách Quốc lộ 1 khoảng 1 km.
Cạnh Cửa Gan là rú Đụn và rú Can Sơn đầu làng. Phía Tây là lèn Đồng, lèn Ngồi, lèn Mu Rùa, rú Voi, rú Lô, rú Cấm… Có đường Truông Ách thông thương với Quỳnh Lâm, Quỳnh Châu, qua truông nhà Hồ (nay là truông Lá Da) ở phía Nam. Rồi với Quỳnh Văn về phía Bắc qua dãy Trụ Hải có độ cao 134m “Thân núi cao lớn, có khí thế ngăn cản sóng gió nên gọi là Trụ Hải”. Và thông thương lên Nghĩa Đàn qua nhiều ngã theo hướng Tây. Phía Đông có đường thoát nước bằng sông Ngân Giang (nay là kênh Bình Sơn) rồi đổ ra cửa Tha Viên (nay là cửa Thơi); đã tạo cho Phù Hoa một nét đẹp về cảnh quan, nhất là vị trí trọng yếu về an ninh quốc phòng.
Bởi vậy ngay từ thời Trần, Trần Quang Khải đã lập tuyến bố phòng từ cửa Gan bảo vệ cho điền trang Tam Sách -Tam Lễ (nay là Quỳnh Châu, Quỳnh Tam). Dưới thời Trần, qua 3 lần kháng chiến chống Nguyên – Mông,  “Quỳnh Lưu chiến địa Mai Giang huyết hồng” từ truông Lá Đa đến sông Hoàng Mai là tuyến đầu của mảnh đất Cối Kê.
- Khai Lập- Lịch sử qua các thời kì..
+ Thời Lê.