Felagsheitið fyri ringa húð og pirrur er akne. Her er talan um fleiri serlig húðareyðkenni, ið stava frá bruna í og rundan um fitikertlar, og tað elvir til pirrur og ringa húð. Í kynsbúningaraldri økist nøgdin av kynshormonum í blóðinum, m. a. kallkynshormonið testosteron. Hetta hormonið broytist av kveikum (enzymum) í fitikertlunum til eitt virknari hormon, sum síðan elvir til størri fitikertlar og økta fitinøgd. Úrslitið er, at gongdin úr fitikertlunum tippist av deyðum húðkyknum (keratin). Bløðrur við bruna, og kanska eisini størri bløðrur (cystur), koma fram. Hvør fær ringa húð? Ring húð (akne vulgaris) er ein sera vanlig húðilska. Í flestu førum hvørvur ilskan innan 25 ára aldur. Tó sæst hon hjá 1% av monnum og 5% av kvinnum á 40 ára aldri. Hvørjum kemur ringa húðin av? Ring húð kann koma av: Ættarbregði (arvalig eyðkenni) Hormonólagi, t. d. sjúku í eggjastokkum, hjánýrum ella av strongd Ymiskum heilivági, t. d. steroidum (nýrakolsbørkshormonum og anabolskum steroidum), lithiumkarbonati og antiepileptika Hvørji eru sjúkueyðkennini? Vanliga fáa fólk ringa húð í andlitið, á ryggin og á bringuna. Bruni kemur skjótari í tær lokaðu pirrurnar. Útvortis brunakendar pirrur. Hetta eru opnar pirrur; eisini síggjast reyðir blettir og smáar brunabløðrur. Djúpar pirrur. Her síggjast, umframt tey omanfyri nevndu eyðkennini, eisini brunafongdar, stórar, tjúkkar, knyklakendar bløðrur. Í bløðrunum er vágur. Hetta er oftast orsøkin til arrvevnað–serliga hjá mannfólki. Hvørja viðgerð kann eg fáa? Pirrur kunnu skapa bæði menniskjuligar og sálarligar trupulleikar. Húðkrem í handkeypssølu Apoteksstarvsfólk hava holla vitan um húðkrem fyri ringa húð, her er bara at koma inn á apotekið og fáa ráðgeving. Eisini gera vit húðkanning, so vit kunnu finna fram til, hvar trupulleikin liggur (Les um húðmáting her). Heilivágur til útvortis viðgerð: Heilivágur við benzoylperioxidi drepur bakteriur og upploysir pirrurnar. Benzoylperoxid kann mislita klæðini. Heilivágur við adapalen og isotretinoin bæði upploysir og linkar brunan. Tey gera húðina eyka viðbrekna fyri sól. Má ikki brúkast av barnakonum. Heilivágur við azalainsýru linkar brunan og upploysir pirrurnar. Heilivágur við clindamycin virkar mest brunatálmandi. Viðmælt verður altíð at samskipa Clindamycin við onnur evni, so bakteriurnar ikki gerast mótstøðuførar. Tú skalt geva gætur, at hjá mongum gerst húðin turr og viðbrekin. Tú skalt seta teg í samband við lækna, um hetta gevur ov nógvan ampa og í samráð við lækna finna eina loysn, sum eitt nú kann vera, at viðgerðirnar fækka. Heilivágurin ger húðina ljósviðkvæma, og tískil eigur tú at halda teg frá sól og solarium (Sí Sólin og heilivágur). Erythromycin kann verða tikið, har tetracyklin ikki kann nýtast orsakað av hjáárini. Hormonir–kvinnur, ið verða illa plágaðar av ringari húð og møguliga øðrum hormonellum trupulleikum, kunnu viðgerast við samansettum p-bollum, sum darva fitinøgdina. Her verða nýttir p-bollar við gestageninum cyproteronacetat og onkuntíð drospirenon. Isotretinoin verður brúkt til bløðrutar pirrur, ella har onnur viðgerð ikki hevur verið nøktandi. Hetta er eitt A-vitaminlíkt evni, sum bæði tálmar fitinøgdini og grøðir fitikertlarnar. Viðgerðin varir í 4-6 mánaðir. Má ikki brúkast av barnakonum, og tú, sum ert í viðgerð, eigur at nýta góða fyribyrging í upp til 1 mánað eftir, at viðgerðin er liðug. Eigur ikki at verða tikið saman við tetracyklini! NB!! Serlækni í húðsjúkum skal standa fyri viðgerðini Galdandi er fyri flestu viðgerðirnar, at bati sæst ikki fyrr enn eftir 4 vikum, og besta úrslitið sæst eftir umleið 4 mánaðum. Mælt verður altíð til at brúka eina staðbundna (lokala) viðgerð, tað merkir heilivág, sum verður smurdur á útvortis saman við tablettviðgerðini. Hvat kann eg gera? Kom inn á apotekið og fá vegleiðing um vøru til tína húð