Áin hevði alt at siga fyri bygdina fyrr. Eg veit einki navn uttan Stórá um ánna, sum rennur í gjøgnum bygdina. Tær komu niðan í tann lítla fossin, ið er har, og so kundu vit taka tær við glúpi. Í krókinum–har áin rennur norðurvið–har var eitt pláss, ið Fjørubátarnir plagdu at lata sær vatn upp í kaggarnar, og tá ið teir komu aftur av útróðri løgdu teir seg á knæ har at fáa sær ein vatnsopa. Nú er verri at koma um ánna á Grunnisakrógv. Tað var vanligt fyrr at tveita alt møguligt burturkast í ánna, og tað nógva endaði her niðri. Eg havi hugsað tankan, at kanska hava teir avhøvdað fisk í fjøruni og so laðað grót rundan um høvdini–sum kráir–og at navnið hevur okkurt við tað at gera. Nú eru vit á Hólmanum. Geilin gekk omanvið norðan fyri gomlu Jákupsstovu, og tá ið hon kom oman til Jógvansstovuhjallin, fór hon niðurav har og niður í ánna–oman við bakkanum–oman í fjøruna–eystur undir bakkanum–eystur mót Garðará–niðan við Garðará–og so tvørtur um ánna við Smiðjutoft-har Lena á Bø hevði rabarbugarð–og so út í hagan har. So er tað Høvdafossurin, og hann man hava fingið navn av hasum høvdanum, ið stingur út úr har. Handari-undir tí norðara bakkanum–er ein lítil kneysi við eini vík innanfyri. Áh, tær eyrriður, ið eru tiknar her niðri við glúpi, tá ið áarføri var um heystarnar. Mann kundi t. d. síggja eina ella tvær, men so blivu tær burtur, og tá kundi mann fáa tær í Ovara Hyli ella í Ovasta Hyli. Heiman fyri hetta lopið–á tí hægsta sunnan fyri ánna–var ein barkkulla, sum var blivin einar 8 cm djúp. Her undir Jákupsstovu er Jákupsstovuáin, og hasin stóri steinurin í ánni eitur Steinurin í Jákupsstovuánni. Abbi (Jóhan í Nýggjustovu, f. 1858) hevði eisini eitt annað navn her. Hesir steinarnir, sum standa á rað her yvir um ánna, síggja næstan út til at vera lagdir. Tær kullurnar síggjast. Hasir kongarnir, sum síggjast yvir av Blásastovu, hava sína søgu. Ikki minnist eg nakað til mylluna í brúki, men eg minnist, at abbi hjálpti upp á hana. Eitt sindur frá tí sunnara bakkanum stóð ein steinur, hann var ikki lítil. Tað bar væl til at standa á honum, og hann róptu vit Kobbastein, men nú er hann burtur. Brúgvin er sera væl gjørd. Teir fingu sær kík, tá ið teir vóru í grind. Tá ið teir komu til hús við kíkinum, gróvu teir hann gjarna niður í køstin, og tá ið hann hevði ligið har eina ávísa, varð hann tikin upp. Tað var eitt ótespiligt arbeiði at blása ein rotnan kík–og so skuldi bindast fyri. Í hesum slætta steininum her norðan fyri Ánna er ein barkkulla, ið varð brúkt av nógvum húsum her norðanfyri, men eisini her er grót laðað, so hon er akkurát undir. So koma vit til Grynkuna í Gortruánni. Tað hava verið ymsar sagnir at hoyrt, men eg veit ikki, hvat eg skal siga. Áin kundi standa og svølla her, og glerið hópaði seg upp líka niður á botn, so at ein stórur hylur gekk langt niðan. Brast glerið so undan, so fór alt hetta vatnið við nógvari ferð omaneftir. Á tí sunnara bakkanum–yvir av Steininum í Gortruánni–har sum grótveggur er laðaður–vóru eisini fleiri barkkullur. -So koma vit heim í Heiðriksstovuánna–her vóru løgarsteinar lagdir tvørturum, so har var lætt at leypa yvirum um summarið. Og so eru tað neytini–tað var púra vanligt, at tey vaðsaðu tvørturum her–og serliga tarvurin, tí tarvafjósið stóð her tætt sunnan fyri Ánna. Innistova og Gamli Hoygarður hava verið tey heimastu húsini tá, og helst hevur Innistova átt hesa jørðina heim við Ánni, og tí eitur fossurin Innistovufossurin. Á tí norðara bakkanum við hetta lopið er Ólastovuáin. So kemur Grynkan í Ólastovuánni, og ein fossur er beint heiman fyri hana, men eg veit einki am nakað navn á honum. Soleiðis stóðu vit í hyljunum, og tá ið vit hildu, at vit høvdu fingið sandin burturúr, skolaðu vit mosan og breiddu hann á helluna til turkingar, júst sum tey gomlu gjørdu við ullina. Stykkið var fleiri teigar og nokkso stórt, so teir plagdu at býta seyð her á Lítlafløtti, tá ið teir høvdu verið á fjalli í Sáttarenni–hetta hevur verið í 1930 unum. Stykkið gekk niðan ímóti húsunum hjá Klæmint Juul, og eg minnist væl, at Klæmint kom at spyrja abba, um hann kundi fáa ein metur av stykkinum, og hvat tað kostaði. Abbi tók so fjølina og kleyv hana sundur við eini bogasag og fekk soleiðis tvær rokkagjarðir burtur úr henni. At byrgja hyl her er ikki gamalt. Tá ið eg var smádrongur, byrgdu vit altíð hyl niðan fyri Brúgv. Vit brúktu ongar flakar at rógva á, men spældu mest við bátar og lapparar. Lappararnir vóru bara eitt fjalarpetti, sum bleiv spískað sum eitt skip framman- og so mastur og segl, men lappararnir høvdu gjarna eitt tyngri jarnróður, tí annars blivu teir ov rankir. Ikki tóku vit bátarnar til hús um kvøldið-nei, vit stoyptu okkum akker av blýggi, og so fortoyðau vit teir undir Brúnni. Navnið kemur av Sjúrðastovu, ið stóð heiman fyri Rættarhúsini. Heiman fyri Heimaru Brúgv fara nøvnini at fækkast. Henda fossin her kallaðu vit bara Fossin Heiman fyri Brúnna. So koma vit longri heim, og nú koma vit til tær somu umstøðurnar sum niðri í Tøðuni, tí her bleiv áin veidd í hasa slokuna oman til mylluna. So koma vit heim á” Svínsto” (Svínstøð-Svínstíg). Eg veit einki at siga um hatta navnið. Navnið kemur av einum sornhúsi, ið stóð á leið har á leið, sum tað ytra hornið á garðinum hjá Kristiani í Gamla Pakkhúsi kemur oman ímóti vegnum. Abbi segði tað, at hetta var ein fiskahjallur, og inni í hjallinum sat ein ketta, sum hevði naddar um hálsin. Naddar vóru fýra stykkir, ið vóru fest rundan um hálsin á kettuni og fullu so væl saman, at tey ikki gjørdu kettuni nakað, og ikki gliðu tey fram um høvdið heldur. Tað eru mong við mær, ið hava rík og góð minnir um Smálambahylin. Tann, ið ikki hevði sand í lógvanum, tá ið hann kom uppaftur, hevði ikki verið á botni. Onkur kundi snýta og hava sand við sær, tá ið hann kavaði. Tað var stuttligt, og har vóru nógv gníst at hoyra, tá ið hann slakkaði eitt sindur av. Dia í Jákupsstovu átti stykkið sunnan fyri ánna, og tey í Uppi í Geil norðanfyri. Vit ungu laðaðu so ein vegg norðanfyri og eisini eitt sindur sunnanfyri. Ein kelda, ið rennur oman uttan fyri Lambastøðheyggin, verður nevnd Varmakeldan. Tey koyrdu m. a. kongabomm í eina fløsku við vatni og drukku so. Eitt sindur heimari–á tí syðra bakkanum–rennur Skrubbukeldan í Stórá. Sjálv Rættáin fer niðan við Stólpagróthúsinum. Abbi plagdi at siga, at tað vóru vill ross, sum teir høvdu runnið eftir. Teir vóru nógvir unglingar, og ein ryssa var serliga ring at fáa, men teir bastu henni í fossinum–Ryssufossinum. So steðga vit við Funningsdjúptina. So fara vit heim til tann Ytra Hólman. Har er so nógv broytt. Eisini har er nógv broytt gjøgnum tíðina, men ikki so nógv sum har úti. Hetta er–sum navnið sigur–ein langur hylur. Her var altíð fult av sílum, og lá tað væl fyri, so kundi tú fáa fleiri síl í Langhyli. Pápi segði, at tá fór Sjúrður at herma eftir fossunum: fússj, fússj. Eitt sindur heiman fyri Dalagarð er Neytavaðið. Her vaðsaðu neytini altíð um ánna, tá ið tey komu heimanífrá Dalamegin. Longri heimi–heimi við Seyðabólið í Dalinum–rennur so Seyðabólsáin í Stórá, og uppaftur longri heimi er so Antaráin